КватIичIого РФялъул Конституциялда гьаризе ругел хиса-басиязда бан, цо-цо дагъистанияз гьадинал пикраби загьир гьаруна «ХIакъикъат» газеталъе.\nчи вихьулев гьечIо»\nМухIамад РАМАЗАНОВ, юрист, ННТ телеканалалъул ведущий:\n-Лъица щиб бицаниги, дица рахъ ккола гьел хиса-басиязул. Гьезул багьанаги батун, президентасул болжал халалъизабизе къваригIин кколин гьелъул магIнаян чIун руго цо-цо чагIи. Амма гьедин гьабунигицин, Владимир Путинидаса лъикIав чи дида гьабсагIаталда гьеб бакIалда вихьулев гьечIо.\nУлкаялда кколеб бокьараб мекълъи-тIекълъи президентасда хурхинабулеб буго гьез. Дир хIисабалда, гьеб ккола гьезул политикияб лъай гьечIолъи.\nБукIаниги, бакI-бакIазда жидеего бокьа-бокьараб гьабулеб буго нухмалъулезги. КигIан лъикIал тIалабал президентас цере лъуниги, гьел кIалагъоркье чIвазаризе хIалбихьиялги гьарулел ругелъул. Масала, коронавирусалда данде къеркьолел медиказе биччараб гIарцуе хIакимзабаз гьарулел рукIарал хIарамал ишал рихьичIищ?\nКиназдаго бадиб къан буго президентасул болжалалъе бихьизабураб анлъго сон. Амма цогидал жал цIадирабазда лъуни… Масала, гIемерал жал руго 1993 соналдаса хадур раккарал ва конституциялъул федералиял законазулъе росарал. ГIемерисел жал Конституциялде гьениса росун руго. Гьединлъидал гьеб (Конституция) гьанже лъутIа-къотIун, цойиде бачун, жакъасеб гIумруялде данде ккезабун буго.\nГьединго Конституциялда цIар бахъулеб буго ТIадегIанасул хIакъалъулъги. ГIадада бахъулеб цIар гуро гьеб. Хадурккун гьелда хурхун хасал актал яги законал рахъизеги рес буго.\nДие асар гьабуна гIолилазулъ рухIияб рахъ куцазе ккеялъул бицунеб пункталъги. 1993 соналда къабул гьабураб Конституциялда абуни гьеб букIинчIо.\nГIурус мацI пачалихъияблъун бихьизабураб пункталда тIасан рагIизе бегьула цо-цоязул разилъи гьечIолъи.\nГьанжелъагIан букIараб Конституциялда хъван буго гIурус мацI РФялъул пачалихъияб мацI кколилан. Лъиениги гьелъул ургъелги букIинчIо. Гьанже абуни тIаде жубалеб буго гьеб мацI кколин РФялда гьоркьоре унел ихтиярал ращадаб, гIемермиллатазул союзалъул пачалихъ гIуцIараб халкъалъул мацIилан.\nРоссиялда ругел халкъазул мацIаздехун бугеб адабги бихьизабун буго гьениб. Амма гьел лъазаризе тIадаллъун гьарулел рукIаралани, дида квешцин букIинаан. Щайин абуни, дир рахьдал мацI лъазабизе тIадаблъун щай лъицаниги гьабизе кколеб? ГIурус мацI нилъее цоцазулгун бухьенал гьаризе, хIалтIуе ва цогидалъе хIажалъулеб бугелъул. БатIаго щибаб регионалъе изну кьечIогойищ бугеб гIурус мацIалдаго цадахъ аслияллъун жиде-жидер мацIал рилълъанхъизаризеги? Масала, Чачаналда гьабула гурищ гьедин.\nГьединго, жавабиял хъулухъазда ругел чагIазе къватIисел пачалихъазда гIарац цIунизе, доба мал-мулк босизе гьукъулеб букIинги квешищ бугеб? Интернеталдани гьерсал тIиритIизарулел руго хиса-басиязулъа гьеб пункт нахъе босун рагIулиланги абун. Кутакаб пропаганда хIалтIулеб буго данде.\nЦо жинсалъул чагIаз (однополые браки – ред.) хъизанал гIуцIизе гьукъараб закон гьанже Конституциялдеги босулеб букIунилан дандечIей буго. Гьадингоги лъалеб жо гьенибе босиялъул магIна щибдила? МагIна буго. Конституциялда хъвани, гьеб хисуларо. Законлъун тани, депутатаз бокьараб къоялъ хисизабула гьеб.\nИнтернеталда гIемерлъун руго гьадинал фейкалги – бихьуларищдила президентас жиндирго кверщел щулалъизабулеб бугила киналго судиялги жинцаго тIамун. Гьелда божулелги руго. Амма гьанжелъагIанги гьедин гурищ гьел толел рукIарал?\nДие цебегоялдаса рекIее гIолареб жо букIана халкъазда гьоркьосел законал миллияздаса тIадегIан гьари. Гьанже гьеб рахъалъги хиса-баси гьабулеб буго.\n«Олигархазе гурел, гIадатияб халкъалъе пайдаялъе ургъарал ратаги»\nАлексей ХIАЖИЕВ, МахIачхъалаялъул аэропорталъул хIалтIухъан:\n-ГьанжелъагIан букIараб Конституция къабул гьабуралдаса гIезегIан сонал ана, улкаги гIемерго хисана. Гьединлъидал, хIажалъи ккана Конституция хисизабизе. Гьел щай къваригIарал жалин, гьабин-добилан харбал рицунел чагIи руго аскIоре гIагарунцин гьеб иш лъаларел, жидеего политикиял очкаби щвезелъун хIаял гьарулел гIадамал. Гьезде щвезегIан гьел хиса-басиязул жаваб кьун букIуна гIезегIан гъорлъе раккун, киналго рахъал лъазарурал специалистаз. Гьединлъидал халкъалъ, улкаялъул гражданал хIисабалда, къабул гьабизе ккола тIалъиялъ хIадурараб документ.\nГьединго, нилъер хьул буго гьел хиса-басиял олигархазе гурел, гIадатияб халкъалъе пайдаялъе ургъарал ратиялде.\n«Депутатазе гIарац дагьлъизабе»\nГIабдурахIман АДУХIОВ, МахIачхъалаялда чIарав ЧIарада районалдаса чи:\n-Дида гьикъулеб букIарабани, Конституциялда гьадинал хиса-басиял гьаризе кколин абилаан дица: РФялъул Пачалихъалъул Думаялъул депутатазе моцIрое щолеб харж бащалъизабулебани анцIго МРОТалда (гIумру гьабизе моцIрое хIажалъулеб гIарцул бищун гIодобегIанаб къадар). Гьеб букIинаан гIемерав чи разияб хIукму.\nМисалалъе, гьасагIат гьеб МРОТ буго 12 500 гъурущ. 10 МРОТ ккола 125 азарго гъурущ. Регионалиял депутатазе бегьилаан щуго МРОТалъул къадар. Гьеб цо. КIиабизе, 451 депутат вуго жакъа Пачалихъияб Думаялда. Амма гьелгощинал рукIунилан, гьезул бугеб пайда щиб? Щай бегьулареб 300 чиясде щвезегIан гьезул къадар дагь гьабизе? КумекчагIигун цадахъ рикIкIараб мехалъ, гьезул къадар 2500 чиясде бахунеб буго.\nХалкъалъул ихтиярал цIунулел вакилзаби абун цIарги чIван руго гьел. Кинал ихтияралха гьез захIматхалкъалъул цIунулел ругел? 150 чиясдалъун гьел дагь гьаруни, чан гъурущ тIокI гьабизе кIолеб бугебали хIисаб гьабе?\nЯсли-ахазе, лъималазул рокъобе, школазде щай гьеб гIарац биччазе бегьулареб? Гьелда тIад щай гьел ургъуларел?\n«Америкаялъул тIадкъаялдалъун хъвараб Конституция букIана»\nГIабдулвахIид ЛАБАЗАНОВ, Гъизилюрт шагьаралъул газеталъул бетIерав редактор:\n-Конституциялда хиса-басиял гьаризе кколеблъи хIакъаб жо буго. Ельцинил заманалда Верховный Советги щущахъ биххизабун, Америкаялъул асаралда гъоркь хъвараб жо буго гьеб. Гьелъ кIудияб хиса-басиги гьабичIо гIумрудулъ, щайин абуни, цин гьанире кIанцIун, цинги доре кIанцIун гIадин рихьизарун руго гьенир цо-цо суалал. Масала, нилъеца торт гьабулеб мехалда гьелда гъорлъе журалел нигIматал – кремги, ханжуги, пудраги – батIа-батIаго рихьизарулел гIадинабго жо буго гьелъулги.\nАмма КПРФалъ кьураб 15 пикруялда гьоркьоса лъабго пикру гурони къабул гьабичIо гьанже Конституциялда хиса-басиял гьаризе гIуцIараб хасаб комиссиялъ. ГIадатияб халкъалъе гIезегIан пайдаял жал рукIана гьенир.\nМасала, олигархазухъ бугеб газалъулгун нартил ва цогидаб магIишаталда тIабигIиял бечелъабаздаги хъвачIого, цIи-цIиял налогал ургъулел руго чиновниказ. Коммунистаз рикIкIуна, нилъерго хIукумат цебетIезе ккани, гьедин гьабизе бегьуларин, гьеб гIадатияб халкъалда хъатIизе бугилан.\nГьелъие жаваб кьолаго, цо-цо министраз байбихьана баян гьабизе социалияб кIваралъе гIарац регионалиябгун федералияб бюджеталдаса биччазе, гьединго социалияб рахъалде гьетIи бугел бизнесменаздаса бакIаризе бугила.\nКонституциялда хиса-басиял гьарун хадуб гьеб бакIлъи регионалияб бюджеталда тIад баччун хутIилародайин абураб хIинкъиги буго.\nДругие материалы в этой категории: « ГIорхъаби рагьаниги, гIорхъичIваял хутIана\t10000 тохтурасе баркала »\n00:21, 09 июля 2020, 67\n16:52, 08 июля 2020, 545\n16:23, 08 июля 2020, 129\n15:36, 08 июля 2020, 134\n15:27, 08 июля 2020, 138\n14:57, 08 июля 2020, 135\n14:51, 08 июля 2020, 124\n14:04, 08 июля 2020, 135\n14:00, 08 июля 2020, 131\n13:28, 08 июля 2020, 128\n12:25, 08 июля 2020, 134


Огь, пакъир, магIарул мацI! » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nДида кколаан цо данделъиялда хIукмудай гьабураб гьал хIакимзабаз рокъогицин гIурусалъ гурони кIалъачIого рукIинеян. МагIарул мацI лъазего лъаларого батизеги рес гьечIоха, гIемерисел нилъедаго цадахъ гIурал чагIилъидал. Гьаб ГIадбулмажид Хачаловасул хабар цIаларабго бичIчIана, гьеб халатбахъараб, цебегоялдаса нахъе инеб бугеб, рахьдал мацI тIагIинабизе гьабулеб хIалтIи букIин.\nБукIун буго замана хIакимзабаз жалго гIадатияб халкъалдаса цIодорал, тIадегIанал, церетIурал, культура борхатал чагIи ругин ккезе, жидерго кIалъаялъулъ гIурус рагIаби хIалтIизарулеб. Гьез гьабулеб жоялъул заралияб рахъги бичIчIун, нуж гIадамал гIадин рукIаян абулел чагIиги рукIун руго доб мехалъго. Гьезухъ гIин тIамун гьечIоха. Гьездаги абун батила, гьанже нижедаго абулеб гIадин, нуж нужеего щолеб харжие гIоло кIалъалел чагIи ругин, руцIцIаян. Жакъа бихьулеб буго гьелъул хIасил.\n30-40 соналъ цебе магIарул районазда хIакимзабазул мацI могьолъе тIураб борщ гIадаб жо букIараб батани, гьанже гьеб буго бацIцIадаб болъонил мохмох. Гьанжеги бицунеб добго маргьуги буго… кибего тIагIунарила магIарул мацI, жидеего гьелда тIад гIарац гьабулел чагIи ругила эб тIагIунеб бугилан ахIи балел.\nВаллагьгиха, гьудулзаби, цо чIухIараб тукада гIодойги йикIун, къойида жаниб жаниве ваккарав лъабго чиясе идрастIийилан гьимун, цIакъаб импуртний тавар бугилан беццун, рекIее гIечIесе ваш размер нетуйилан тIаса-гъоркьан ялагьун къо инабуниги, жакъа дие щолелдаса кIигогIан цIикIкIун харжха дие щолеб букIараб. Эркенаб заманалда макъала хъваниги, кечI хъваниги, тIехь хъваниги, диссертация хъваниги, хъвачIого таниги тIасан кIалъалев чиги вукIунароан.\nСон цо документал ракъезаризе кумек гьабиларищилан цIехезе «юристазул кумекилан» хъвараб бакIалде жание лъугьун йикIана. Къоазарго гъурущ кьунани СалихIица жергъен гIадин рекъезарилила жинца гьелилан абуна цо гIаданалъ. Гьебгощинаб гIарац гIадамазе щолеб жойищ букIунеб, анцIгоялдегIаги гьабе, мун эбелалъе тадилан дица абидал, тIубараб лъабго къо унила жиндир гьел дур кагътазде юссун, гьабиларилан абуна гьелъ дида. РагIарабищ нужеда? Лъабго къоялъул багьа къоазарго гъурущ! Дунилан абуни тIубараб моцIги анцIила лъабазаралъухъ кьун, дунялалда рукIаралщинал ХIажи-ГIисаязул хъулхъалги тIаде росун, гIадамазда малъарилей. ГIантлъи бихьуларищ? Валллагь цIодорлъизе заман щун буго диеги некIого.\nРикIкIадасан ралагьани, ругизеги цодагьал гIемерисел гIадамазда релълъинчIел, гIадалалищ цIодоралищали цIар лъезе лъаларел чагIи рукIунел руго нилъер заманалда мацIила, миллатила, рухIияб бечелъийила, тарбияйилан, гIарцул агьлуялда бичIчIуларел жал рицунел чагIи.\nНилъеца бицун жо эхебе унедухъ «зодил агьлу» гьечIеблъи некIого бичIчIана, мунагьал чураяв ГIабдулмажидихъгIаги гIенеккилародай?\nДагьабго гьимиги цадахъ магIуги\nРосулъ хабар тIибитIана колхозалъе байрахъ кьезе МахIачхъалаялдаса цо хIаким вачIунев вугилан. Хадуб гьеб рагIизабуна нижерго радиоялъги. Киданиги дида бихьичIеб ахIи-xlyp, рекерахъди букIана гьеб къоялда росулъ. Машинаялда щиб, чуязда рекIун щиб, лъелго щиб кулабахъе, фермабазде унел рукIана къасисеб данделъиялде гIадамал ахIизе чапарзаби. Гьезие буюрухъ букIана, гIи-боцIуда аскIов цо-цо хъаравулги тун, киналго гIадамал росулъе ракIаризе. Бищунго шавкъалда амру гьабулев чи вукIана колхозалъул председатель. Гьесул xlaракаталдалъун щун букIиндалха байрахъ!\nКъалъуде гIадамазда лъана МахIачхъалаялдаса вачIарав хIаким агропромалда хIалтIулев нижерго росулъа МухIамадбег вукIин. Гьев ккола дир мадугьалги, гьитIинаб мехалъ школалда цадахъ цIаларав кьерилавги. ВихьичIого гьоркьор соналги ун ругелъул, дир гъира букIана МухIамадбеггун дандчIвазе, накъиталъе гIодор чIезе.\nБакъанида клубалде данделъана жамаг!ат. ГIадамал лъикI ретIа-къан, рази-ракиго ругоан. РукIинарищха гьезул хIалтIуе тIадегIанаб къимат кьун бугелъул. Къокъаб кIалъайги гьабун, данделъи рагьана парторг Камалица. Цинги гьес paгIи кьуна МухIамадбегие. ЖамагIатчагIаз кутакалда хъат кьабуна. МухIамадбег цеве вахъана. Цо хъегIизеги хъегIун, гьес абуна:\n"Дун кутакалда вохарав вуго, хириял землякал, нужер успехаздаса. Араб соналда нуж битIахъе бахIарчилъиялда хIалтIана. Хозяйствоялъул киналго бутIабазда тIадегIанал показателал рихьизаруна. Хасго жигар бахъана нужер лебалал гIухьбузги полеводазги. Гьезул успехаз рес кьуна государствоялъе гьанги чедги бичиялъул планал перевиполнить гьаризе. Гьеб бергьенлъи кIодо гьабун, республикаялъул правительствоялъ хIукму гьабуна нужее переходящий багIараб байрахъ кьезе. Дун цIакъ вохарав вуго гьеб приятный поручение тIубазабизе дие рес швеялдаса..."\nМухIамадбегица колхозалъул председателасухъе байрахъ кьуна. ГIадамаз хъат чIвана. Гьеб рохалида цадахъго, цо бицине лъалареб цIоройги жубалеб букIана гIодор чIаразул ракIазулъе. МухIамадбег нахъеги эхетана добго трибунаялда нахъа.\n"Амма, товарищал, успехаз нилъ парахалъизаризе бегьула. Жигар бахъизе ккола жеги лъикI хIалтIизе, недостаткаби лъугIизаризе. Нилъерго хIалтIулъ ралагьизе ккола критикияб бералдалъун. КIвар кьезе ккарал отрасляби жеги г[емер руго. Масала, босизин молочний ферма. Нужер дояркабазул удоял мадугьалзабазулалдаса низкий руго. Рахь бичиялъул планал колхозчагIазухъа собрать гьабурабги тIаде жубан гурони виполнить гьарун гьечIо. Гьелъие, узухъда, цо определений причинаби руго. ГIолеб гьечIо корма, ай саломаги малълъун тIубазабун буго харил план. ГIачиязе кколеб уход гьабулеб гьечIо. Биччалеб буго дояркабазул текучесть. Гьелъ отрицательный асар гьабулеб буго удоязе..."\nДоклад лъугIана. МухIамадбег гIодов чIана. КIалъазе рагIи кьуна РАПОялъул председатель Къурбание. Гьес, цин графинги гьетIизабун, стакан цIураб лъим гьекъана. Цинги кIал бичIана:\n"Хириял гьалмагьзаби! Дунги присоединить гьавуна гьанир гьалмагъ МухIамадбегица абурал рагIабазде. Жакъа, перестройкаялъул заманалда, нилъ дагьалги ответственнияб къагIидаялда хIалтIизе ккола. Нилъер щивасда тIадаб буго жиндирго энергия удвоит гьабизе, передовой опит хIалтIизабизе, резерваби ралагьизе, хозяйство цIияб механизмалда рекъон бачине. Дида ракIалде ккола гьаб нужее кьураб переходящий байрахъалъе нужеца достойный жаваб кьелилан ва нужеде гьабураб доверия оправдать гьабилилан..."\nРахъ-рахъалде валагьулев, чIаралъувго заназдилев вукIана дида аскIов гIодов чIарав херав ХIасан. Гьесда гIайиб шиб, дагь-дагьккун хIенсезе лъугьана дирги гъоркьгоги унтараб ракI. Щаяли, мугъзадасан цIунцIраби харулеб гIадаб асар лъугьана. Дие бокьун букIана цо кIудияб гьаракь гьабизе. Амма кIалдиса къватIибе сас бачIинчIо, шокьроб ракьа къараб гIадин хутIана. Унго, макьилъдай дида гьаб кинабго бихьулеб абун паркъана цо хиялияб пикру. Амма херай доярка Хамиз кIалъазе яхъарабго лъана дун макьилъ вукIинчIевлъи.\n"Хириял вацалги яцалги, - ян байбихьана гьелъ жиндирго калам. - Дирго лъавукълъиялъ, колотIа гIурай гIадан йикIиналъ батила, дида гьаниб МухIамадбегицаги Къурбаницаги бицараб жо бащдабги бичIчIичIо. Амма, яцалги вацалги, дояркабазда гIайиб чIвазе дун рази гьечIейха. ГIачи гьезе хинаб бокьги, чури гьабизе гIатIги, руснахъе базе лъикIаб херги кьун букIарабани, рахь бечIчIизе ниж лъидасаго къелароан. Гьале живго пирсидатель. Гьикъеха, яцалги вацалги, гьасда чан къоялъ ниж гIачиязда цебе базе наккуцин гьечIого хутIаралилан. Дир лъугIана".\nХамизие хъат кьабуна тIадеги рахъун. Щаялиго, дир судулеб букIараб ракIалъеги дагьаб бигьалъи ккана. Кьерхараб зоб цойидасанго роцIцIун араб гIадаб хIал лъугьана. Колхозалъул председателасул жавабалъулаб каламалдаса хадуб, данделъи лъугIанилан лъазабуна.\nГIадамал рокьо-рокъоре ана. Дун МухIамадбегида аскIов эхетана. Бокьун букIана гьев дилъувего ахIизе, гьитIинаб мех ракIалде швезабизе, лъугьа-бахъиназул бицине. Амма битIккечIо. Парторг Камалица абуна мачIчIадалъе хьихьараб гIакаги хъун бугила, квен гьабизе руччабиги ритIун ругила, къаси МухIамадбегги, гьесул хъи- занги, Къурбанги жинца гьоболлъухъ ахIун ругилан. "КIвахIаллъичIони, мунги вачIа нижехъе. ЛъикIаб чIагIаги буго, кечI ахIизе ясалги руго", - ян лъугIизабуна Камалица, дидехунги вуссун.\nДун кIудияб гьираго гьечIого ана росутIарада бугеб Камалил рокъове. КечI-бакъан хирияв чи вугониги, чохьол устарзабазулгун кIудияб гьудуллъи дир букIунаро. Кин бугониги, кIал тарун букIаго таргьа кквеян абухъе, ахIаралъуве ана. Хьул букIана цевегосев мадугьаласулгун ракI биччан хабар бицине. Амма жакъаги керен бухъулев вуго, щай дун дове араван. Жакъаги унтулеб буго дир жагъалаб ракI. Дунго дилъго вагъулев вуго, гIундузда килщалги чIван, щай нахъе инчIеван. Гьениб дида рагIанщинаб бицине хIалкIвеларо. Цо-цо хIужаби ракIалде щвезарун тела.\nКамалил хъизаналъ столалда квен лъуна, гьуд-гIучI рекъезабуна. Узухъда, бисмила лъицаго бахъичIо. Къоялъ къадал устарасе палгьалъуда рукIарал гIадин, киналго хъантIун кваниде тIаделъана. Дицаги кIалдиб лъуна цо гьанал кесек. Амма къулчIун инчIо.\n- Аня, ворея гьаб кусок кквея! Гьалдаса вкусный гьан тIокIаб букIунаро, - ян МухIамадбегица лъадухъе кьуна гьанал цо къотIел.\n- Дуда лъалагури, Миша, дица жирный жо кунареблъи. Гьелъ дир апетит хвезабула. Дихъе гьениса цо сиралъул кусок кье, - ян абун, Анисатица гьан гIодоб лъуна. Цинги надалдаса гIетI бацIцIана. - Бихъун унеб буго жакъаги бетIер...\n- БетIер унтулебищ бугеб? Кинаб дару дуе рекъолеб, Анисат? Гьединги абун, цо кагътил къвачIа цебе босун бачIана Камалил чIужуялъ.\n- Постоянно давлениялъ мучать гьаюлей йиго Аня, - ян гьелъие гIоло жаваб кьуна МухIамадбегица. Гьай ячинчIеб курортги течIо, кколеб толкги гьечIо...\n- Гьаб погодаги бихьуларищха бугеб капризный. Гьаб сиросталъ сахалги унтизарила, - ян абун, хIакимасул каламалда квартIа Къурбаницаги кIутIана.\n- Миша, цо гьеб дир сумкаялъубе квер бегье. Гьениб буго дие данде кколеб лекарство, - ян Анисат тIаде яхъана. - Дун цодагьалъ свежий воздухалде инин...\nГIемераб жо лъана гьеб сордоялъ дида МухIамадбегидасан. Лъана гьезул лъимал Сашаги Соняги "на отлично" цIалулел рукIин. Лъана "импортный капелги рекъон, кухняялъе ремонт" гьабун букIин. Лъана шагьаралдаса бегьун квер гIунтIулеб бакIалда "дачный домик" букIин, гьеб базе босараб "кредит погашать гьабун" лъугIи. Лъана "щибаб выходноялда цадахъ загараться гьаризе гьел пляжалде" унеблъи ва гь.ц. Амма лъазе кIвечIо щиб хъулухъалда МухIамадбег вугевали, гьес сундулниги жавабго кьезе кколишали. БукIа абе, кидал лъанги гьеб лъала дидаги росуцояздаги...\nСашалги Сонялги гIемер бицине МухIамадбег лъугьиндал, Камалил лъадуца намусго гlaдин гьикъана:\n- Васасда дур эмен АхIмадил, ясалда жиндир кIудияй эбел Написатил цIар лъунилан йикIана Анисат. Дида мекъийищ доб бичIчIараб?\nМухIамадбег цодагьалъ бадиве багIарлъанилан ккана дида. Амма щиб лъалеб, гьеб чIагIдал иш букIун батизеги бегьула. "Соседазул лъималаз абулеб жоялде ругьунлъун ратила нижги. Городалда батIияб возможность гьечIелъул", - абун жаваб кьуна гьес Камалил чIужуялъе...\nСордо лъикIги гьабун, дун нахъе ана. Амма рогьинегIан макьу щвечIо. Дир ботIролъ гъугъалел рукIана магIарул мацIалъул, умумуз тараб ирсалъул, адабияталъул пикраби. Огь, пакьир, магIарул мацI! Лъицадай гьеб хIалалда гъура- чункараб, эбелалъул рахьдада цадахъ нижехъе бачIараб мун? Кир цIаларал, кир гIурал гьал эбелалъул мацI кIочарал гIакъилзаби - хIакимзаби?\nМухIамадбегил Миша лъугьун вуго, Анисат Аняде сверун йиго. Хисун руго лъималазда ахIун рукIарал магIарул цIаралги. Жидер лъимал гьадинал "гIакъилал" гIадамаллъун рахъараблъи лъалебани, къаналги рорхун, хабалъан ралагьилаан гьазул умумул. ЛъачIого лъикI гьезда гьеб. Риччанте "ахираталъул рокъорниги" парахат рукIине гьезул рукьби. Цойги ахIмакъаб пикру бачIана ботIролъе. Нусго соналъул гIумру кьеги МухIамадбегие. Кин бугониги, абадиялъ вукIинаро гьевги дунялалда. Хвела, вукъила. Кинаб цIардай хъвала гьесул къаданиб эхетараб зонода?\nГьединал пикрабаца рахIат толеб гьечIо унтараб ракIалъе. Гьоркьо-гьоркьоб, дидаго лъачIого, бадиб магIугицин хулула.\nБитIахъе ракI гурхIула гьединал гIадамазда. Гьел пашманал лахIзатазда ракIалде щола Авар театралъул сценаялдаса Заза-бикал роль хIалей цо артисталъ абурал рагIаби: «Нужеца дун жийго те! Нужер хабалъ нуж рукIина, дир хабалъ дун йикIина. Чияр милат гьабизе лъугьин, гьеб ккола чияр мунагь тIаде боси».\nГьеб битIарабги батила. Дир хабалъ Myxlамадбег лъеларо. Амма гьев дие чияр чи гуро, рукъ рекIарав мадугьал вуго. Нагагь нужерги ратани гьединал мадугьалзаби?\nТIаса лъугьа, гьудулзаби, дир халатаб хабаралда. Абула, нилъер къвачIица кквечIеб, чияр цIалкIицаги кколарилан. Кквезе, жаниб хIебтIизе кIвечIо дидаги гьеб балъголъи. ЦIакъ "унтун" буго магIарул мацI Щиб нилъеца гьабилеб? Лъиде рехилеб гьелъул гIайиб? Добго чIунхутIиялъул заманалдейищ? Бегьила гьелдеги, киналго мунагьал хIехьараб гьелъ, гьаб гIайибги хIехье абе. Амма кирха рукIарал нилъ?\nГьединал пикрабазда вукIарав дир рекIеде цIам бана, мал кьабун нуцIаги рагьун жаниве вачIарав, херав ХIасаница. Я салам кьечIого, я ворчIами абичIого, гьев битIахъе дида цеве эхетана.\n- Ле, мадугьал, - ан абуна гьес, дир бадивеги валагьун. - Кинаб къимат дуца кьураб нолъ клубалда букIараб мажлисалъе?\nКидаго букIунеб гIадинаб мажлис букIанаха, ХIасан. Щиб къиматха дица кьелеб?\nКидаго гуро, гьудул, гьедин букIараб! Щиб дуда бичIчIараб МухIамадбегилги Къурбанилги кIалъаяздаса? Лъил мацI бицунел дол рукIарал? Нужее киназего цIакъ бокьула "лъимал - метерисеб къо кколаян" гаргадизе. Эбел-инсул мацIги, яхIги, гIадатги кIочарабищ нилъер метерисеб къо букIинеб? Батани, гьеб хIажатцин гьечIо!\nХIасан, вачIаравго гIадин, инеги ана. Я гIодов чIечIо, я къо-лъикI гьабичIо. Дида цIакъ битIун бихьана ХIасанил рагIи. ХIажат бугищ гьединаб метерисеб къо? Кин нужеда ракIалде кколеб?\nАвтор: ГIабдулмажид Хачалов


«Зунттал халкь» фестивальданул гьурттучитал шагьрулул бакIчиначIа\nМахIачкъала шагьрулул бакIчинал буржру чIумуйну биттур буллалисса Абуссупиян ХIасанов хьунаавкьунни фольклорданул ва аслийсса культуралул VIII Дунияллул халкьуннал дянивсса «Горцы» фестивальданул гьурттучитуращал.\nХьунабакьаврий мукунма бия хъуншагьрулул мэриялул аппаратрал каялувчи АхIмад Муртазялиев ва МахIачкъала шагьрулул культуралул управлениялул начальник Фарид Абалаев.\nШагьрулул бакIчинал барчаллагь увкунни фестивальданул гьурттучитурахь Дагъусттаннал, Аьрасатнал ва дунияллул халкьуннал аслийсса культура дуручлай тIий, фестивальданул лагрулий хьусса концертирттай ккаккан бувсса яргсса номердахлу. Цалва ихтилатраву кIицI лавгунни уку-укунсса фестиваллал регионнал ва хIукуматирттал дянивсса арарду цIакь давриву хъунмасса кIану бугьлагьишиву, шагьрулул каялувшинна мудангу хIадурну душиву ва журалул давурттавух гьуртту хъанан. Мунал фестивальданул гьурттучитуран буллунни дипломру ва хъамакъабитулунсса бахшишру.\nМахъру лавхъунни Чачаннал Республикалул делегациялул каялувчи Рустам Осмаевлул, Къарачай-Чаргаснал Республикалул делегациялул вакил Ислам Салгапаровлул. А. ХIасановлун Исламлул пишкаш дунни фестивальданул гьурттучи Динара Кардановал дурсса пюрундалул сурат. Муний бивхьуну бия Иван Грозныйл кIилчинмур кулпат – паччахI Мария – къабардиннал кинияз Темрюклул душ.\nШагьрулул бакIчинан бахшишран гьурттучитуравасса цаппараннал щаллу бунни музыкалул номерду.\nНайнна дур ссуттилсса призыв\nСледующая публикация «Зунттал халкьуннал» нюжмар\nПредыдущая публикация Ттул бутталгу лавхъссар Хъун дяъви


Кавказалда иргадулав генерал, гIуруца унел лъимал, цIикIкIунеб магъало… » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГьобол вачIаниги, хъолеб, гьудул вачIаниги, хъолеб, пакъир-чахъу, мискин-чахъу…\nАраб анкьалда тIолго Дагъистаналъул ва магIарул халкъалъул гIумруялда хъинтIулел чанги лъугьа-бахъинал ккана. СКФОялда цIияв сардар тана, Дагъистаналъул бетIерасул вриояс информациялъул къокъа хисана, Авар гIурулъ лъабго лъимер тIагIана, улкаялъул гIадамал «гIолохъанлъизарулеб» къагIида ургъун, пенсиялъул ригь нахъбахъулеб буго, нус-нус халкъазул рахьдал мацIал мактабаздаса рачахъулеб законопроект Госдумаялъ тIоцебесеб цIалиялда къабул гьабуна, НДС абураб магъало борхизабулеб буго, ЖКХялъул хIакъ 1 июлалдаса цIикIкIине буго…\nАдмиралалги, генералалги, гIадатияб халкъги\nРоссиялъул тIалъиялъ Шималияб Кавказалда сардар хисана араб анкьалда. 26 июналда, талат къоялъ, Россиялъул бетIер Владимир Путинил амруялдалъун, «СКФОялда Россиялъул Президентасул ихтиярал кодосев вакиллъун» тIамуна Александр Матовников.\nГьанжелъизегIан кIиго соналъ гьеб хъулухъалда вукIана ралъдахъан, вице-адмирал Олег Белавенцев. Россиялъул улка цIуниялъул министр Сергей Шойгул лъикIав гьудул вугин Белавенцевилан хъван буго гьесул биографиялда. ЦIияв вачIарав Александр Матовниковги вуго рагъулал къуватазул вакил. 1984 соналда «Альфа» къокъадулъе лъугьун вуго гьев хIалтIизе, гьанже гьеб гIуцIиялда абула Россиялъул ФСБялъул терроралда данде къеркьолеб хъулухъилан. Буденновскалда, Дубровкаялда, Бесланалда гIадамал гъоркьлъалие росарабго, гьел хвасар гьаризе гIуцIарал тадбиразулъ ва Сириялда унеб рагъулъ гIахьаллъунги вуго гьев. Шамалда вагъаралъухъ 2017 соналда гьесие кьун буго «Россиялъул БахIарчи» абураб цIар. Кавказалде тIамилелде Генштабалда хIалтIулев вукIун вуго. 53 сон барав гьединав генерал вачIана СКФОялде. БитIахъего, бахIарзазул цIад балеб буго Кавказалде – СКФоялъул кIудияв, Чачанлъиялъул ва Ингушетиялъул бутIрул ккола «Россиялъул БахIарчи» абураб цIар щварал чагIи. Кавказалъул бахIарзаллъун рахъине гьезда кIвелищан абураб суалалъе жеги жаваб гьечIо.\nXIX гIасруялдаго гIадин, Кавказалде генералал ритIулеб къатIида XXI гIасруялдаги добго куцалда билълъанхъизабулеб буго Россиялъул тIалъиялъ. Цоги загьирлъулел ругел гIаламатазулги халгьабуни, Россия дагь-дагьккун империялде, монархиялде, унитарияб пачалихъалде сверулеб буго. СССРалъ кьун рукIаралцин ихтиярал халкъазухъа нахъе рахъулел руго. Россиялъул империялъул букIараб тарих цIигьабулеб буго, добго кIибетIераб цIум герблъунги буго. Кавказалда сиясат гьабизе хъузхъузе гIатIидал ихтияралги кьун руго. Адыгеялъул вакилзабаз хъвалеб буго, хъузхъузе кварбакъиялъе гIарац лъун бугила Краснодар мухъалда, амма кьолболаб халкълъун кколел адыгазул мацI ва маданият церетIезаризе кепкал ратун гьечIилан.\nРоссиялда 8 округ батани, гьезул анлъгоялда хисун вуго вакил. ЦIиял вакилзабазда гъорлъ вуго президентасул вукIарав кIиго кумекчиги.\nГIуруца унел руго…\nАраб анкьалда ккана цIакъ пашманаб лъугьа-бахъин – Хьаргаби мухъалъул КIикIуни росдал рагIалда йикIарай 7-9 сон барай лъабго гьитIинай яс, Авар гIурулъе ккун, тIагIана. Гьезул кIигоязул жаназаби кодоре щвана. ГьоцIалъ бугеб ГЭСалъул кумекалдалъун, гIурул лъим дагь гьабун, МЧСалъул нус-нус чи витIун, ралагьулел рукIана гьел пакъирзаби. Ясазул кIигояй юкъизе щвана. ТIабигIияб балагьалъул хIасилалда хварал чагIи шагьидзаби рахъунилан абула. Аллагьас сабру кьеги гьел лъималазул гIага-божаразе. «Миллат» газеталъул рахъалдасанги ракI-ракIалъулаб зигара загьир гьабула гьезул гIагарлъиялда.\n…Кинаб иш Дагъистаналда кканиги, республикаялъул цебесеб нухмалъиялде ганчIал разе хIадурун чIарал цо руккелал рукIана цере. Гьедин лъимал церехун хун рукIаралани, кинаб багьана ургъунги, гьелъулъги тIадчагIазул гIайиб балагьулаан цо гьабизе жо тIагIараб интернет-къапилаялъ. ЦIияб тIалъи МахIачхъалаялъул байданалда рещтIиндал, гьел «экспертазул» бакънал хисана. Гьебги буго гIумруялъ нилъее кьолеб цоги дарс.\nАмма Дагъистанги Россиялъул нус-нус халкъалги, абухъего, «нацменал», руго пачалихъалда щун бачIунеб миллатчилъиялъул гIуруца росун унел. Гьеб гIурулъе журалел руго гьел халкъазул хиянатчагIиги, манкурталги, цогидазул таргIал ккун ругьуналги.\nНух къосарал мексикаялъулал…\nФутболалъул рахъалъ дунялалъул чемпионат унеб буго Россиялда. Ростов-на-Дону шагьаралде роржунел рукIарал Мексикаялъул тIаса бищараб футболалъул командаялъул рахъкколезул къокъа, мекъи ккун, Дагъистаналда рещтIана. Гьаниреги щун ругелъул, гьел МахIачхъалаялда терезарун руго, бихьа-рагIизе. Цо зодоса гъоркье марсианал рещтIараб гIадаб гъира-шавкъалда ва, цоцазулъ къец бан, гьезул хIакъалъулъ хъвадаризе журана гIадамал. Дозул дугъ гIадаб сомбреро тIагъурги лъун, селпи абураб жо гьабизе лъугьана.\nЛъаларо, гьедигIан цIакъ къватIиса чиго вихьичIогойищ нилъерал рукIаралали, «маххул пардавги» цебего тIу-тIун бугин. Дагъистаниязда бажарула гугарун. Цадахъал хIаял нилъеразухъа лъикI лъугьунаро. Ахирал соназда «Анжи» футболалъул клубалъ дагъистаниял рохизарураб цохIого цо хIужа ккана гьелъул нухмалъулев ГIусман Къадиевас республикаялда бачунеб бугеб сиясаталдехун жиндирго критикияб пикру загьир гьаби. Футбол буго лъикIаб хIай, гьарула «Анжиялъе» икъбал! («Миллаталъул» футболалъул цIех-рехчи Ашахан Юсупов гьал къояз гIодовчIван вуго, дунялалъул чемпионаллъун рукIарал немцалги, къезеги къун, рокъоре ине ккун, хадусел хIаязул гьес бицине рес буго газета цIалулезе))).\nМакьилъ бихьулеб ЕГЭ ва Армениялдаса куракул гьужум\nСундул ургъалидаха гIадатиял магIарулал ругел? Лъималаз ЕГЭ лъикI кьеялъул агъазалда. Макьилъ гьеб экзаменалъул баллаги рихьун. ГIемерисеб мехалда лъимал цIалулелго гьечIо, цо-цоязул «бичIчIиялда», цIалдей рагIула рогьо, «ботаникаллъун» рукIинегIан, насвайги хIалтIизабун, рорхатал минабаздаса азбаразде кIанцIи тIаса бищулелги руго. Аллагьас кантIизареги, тIуркIизареги, битIараб гIагарлъизабеги, батIулаб рикIкIалъизабеги!\nЦоги кинал тIалабазда ругел гIадамал? КIудияб захIмат бихьун, жидеца гIезарурал нигIматазухъ мустахIикъаб багьа щоларого руго. Цебесеб анкьалда чанцIалго сапарал рухьана ахихъабазухъе, гьаруна пресс-турал, цIех-рехал, халкъалъулгун гара-чIвариял.\n«КъватIисеб улка Армениялъул куракалъ ккун руго Россиялъул тукаби ва базарал, Северияб Кавказалдаса, Дагъистаналдаса куракалъе бакI тун гьечIо гьелъ. Нижер буго химия гъорлъ гьечIеб нигIмат. Щай нижер захIматалъул къимат гьабуралеб? КъватIисел улкабазул гражданазул цIунулел мурадалги ихтияраллги, нижер щай цIунуларел?», – гьедин абулеб буго ахихъабаз.\n«Цудунаб их щваралдаса, ахикье раккичIеб къо къанагIатаб букIуна нижер. Гьедин кIурула, рацIцIуна, хъулухъ гьабула, лъалъала гъутIби. Гьале гьанже 30-40 гъурущалде куракул килограмм бичизе кколеб буго», – ян гIарз бахъулелги камичIо хьиндалазда гъорлъ. БитIараб буго. ХIалтIул хIурмат гьабизе ккола. Хурзалги ахалги цIун рачIаги!\n» ЦIуне халкъалги мацIалги!


Чурун болъон бацIцIунаро » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nРолъул хур кванарал ганщал жалго тун…\nНилъер, чияр чи лъазе…\nМагIарул мацI цIунизе ккеялъул бицунел ва нилъер рахьдал мацIалъул рахьалъ гIумруялъ хьихьарал цо-цо хIарамзадаби, чудкалги гIангурбацIалги гIадин, эркенаб «Миллат» басмаялде тIаде гуризе бокьун руго кидаго. Авар мацI, тарих ва адабиятгун маданият церетIеялъе килищалда килищ кIутIарабгIанасеб хIалтIиги гьабичIого, магIарул мацIалда хIалтIулел идараби анцI-анцI соназ чурхъулел ругел цIогьал рукIуна, борхьал кинигин, рукIназухъан хьирхьидулел. Цогидал рортачагIи ва торгIо кколеб къавм цебе гъола гьез, «чорокаб иш» гьабизе, гьурал жанир рахъулел чIорогоял жидер гвангварабазда жаниб цониги пикру загьирлъизе рес гьечIолъиялъ.\nГьел пикруялъул ва хъвадариялъул импотентал, евнухал руго анцI-анцI соназ пачалихъалъул моцIу хахулел. ГъутIбузда чIарал чIегIергъудул гIадин, гIадамазде тIаде гъиз щвалел.\nУлкаялда ва Дагъистаналда хиса-басиял ва багъа-бачари байбихьидал, цIерда хIамул гIадин, чIун рукIана гьел лотаби, кьандир рачIчIалги къазарун. Бищун цIикIкIун гьел хIинкъун кIущулдизарулел чагIиги рукIана, авар халкъалъул ургъел гьабун къватIире рахъине хIадурал, миллаталъул тIалаб тIобитIизе таваккал гIурал гIадамал.\nДагъистаналда ругел магIарулазул гурелги, Азербайжаналда, Грузиялда ругел аваразулги мурадал цIунулаан мунагьал чураяв ХIажи МахIачевас бетIерлъи гьабулеб МагIарул фронталъ. Гьеб идара гIуцIизе ккана, Дагъистаналъул цоги халкъаз магIарул халкъалда данде чабхъенал байбихьиялъ. Гьеб фронталъ чIезаруна аварал рихарал гавурал. Хадубккун МахIачевас кинаб сиясат бачун батаниги, дол соназда гьес гьабураб хIалтIи магIарул миллаталъе хIажатаб букIана.\nЖакъа «Миллат» басмаялда данде гаргадулелщинал аваралилан рижарал цо-цо чагIи XX гIасруялъул 90-абилел соназда МагIарул фронталда тIасанги кIалъалаан… жиде-жидер богорукъзабахъ (гьезул жидерго ракIалдещвеялда рекъон).\nСалул авлахъалда, нахъияб рахъги гIебеде битIун, бетIерги салулъ къазабун, чIараб страусалъул рагъари буго гьел «бахIарзазул» - жидедаго гьунарги гьечIел, иш гьабулелги рихарал тухьулабазул. Наккдада регарал гьабзазул мисалалда, тIепун чIун руго.\nРохьоб цIа рекIараб мехалда, гъутIбиги къотIун, гьелда дандеги цIадул мухъ гьабула. Къавудаялъ чи унтаравго, гьеб гIузруялъул дагьаб къадар вакцинаялъулъ чорхъолъе биччала. ЛъутI лъутIалъ бахъула. ЦIукIаял гIанкIалги ччугIбиги тIерелел рукIуна, цоги жанавараз жал къулчIизегIан. «ЧIаго рукIагоги – сородун, холелъулги – сородун».\n«Нилъер, чияр чи лъазе, чи чIвалареб кьал ккаги», - абун магIарул аби буго. Гьаб ахираб заманалда цIакъго лъикI бичIчIана гьеб кициги гьури бахъарабщинахъе щапдолел цо-цо «аваразул» загIиплъиги.\n«Миллат» басмаялда дица рахъарал макъалаби руго магIарул халкъалъул ургъалида, нилъер гIаммал масъалаби рорхун, хъварал мухъал. Къануназда данде кколареб мухъги гьениб гьечIо, къанунги республикаялъул ва пачалихъалъул цолъиги цIунун хъварал гурони. Цо-цо лагъзадерие бокьун букIана рагIаби цIацIазе ва шайтIабазул гьурал рагъаризаризе, «Миллат» газеталде гьужум гьабизе.\nГьеб аварал рихараб къокъаялъе къабулав цониги сахав магIарулав ватулев гьечIо – Шамил имам какула, ГIабдурахIман Даниялов какула, Расул ХIамзатов какула. Гьединаб руккелалъ дунго какунилан, щибго пашманлъизе бачIунаро. Гьез веццаравани, ракIбакъвазе гIилла букIинаан.\nЩай рахьдал мацIалъул цIаралда цIирцIидулел хъамалчагIазда гьадигIан цIакъ, ракI-ракIалъго «Миллат» басма рихараб бугеб? Щайгурелъул, «Миллат» басма букIиналъ, къватIиб чIвазабулеб буго гьел магIарулалъ хъвадарулелилан ругел, пачалихъалъ хьихьарал эливашазул чIобоголъи, пайда гьечIолъи. Адабияталда буго гIадамазе нух бихьизабурав Данкол ракI чIинтIарав хъурумсахъил сипат. Гьединго, агьлу гуреб къавм цо бакIалде ккани, гьез кодобе щвараб жоялда лал тIамула ва иш бажарулезде хIапдола.\nЧанго номерги биччан, «Миллат» басма къалин хьул букIана гьел церетелзабазул. Амма гьале анлъго соналъ щибаб анкьалда къватIибе бачIунеб буго «Миллат». Азарабго баркала буго «Миллат» цIалулезе, бокьулезе. Редколлегиялда ва басмаялда бугьтанал лъолел, миллатчилъиялъул ва цоги цIарал «Миллаталда» рекIинаризе хъетIолел цо-цо чакъалалги руго. Гьедин бугониги, магIарулазул пикру, мурад, масъала «Миллат» басмаялъ загьир гьаризе руго, кигIан цIакъ гьел рухIчIаголъаби гIергIеданиги.\nАвар халкъги, тарихги, мацIги, маданиятги хириял гIадамазе нилъер мацIалда басмаби цIикIкIинеги бокьула, цIиял газетазе ва журналазе кумек гьабизеги рортула. КIалалъ «магIарул мацI цIунизе ккола» абунги бачун, нахъияб рахъалъ гьеб мацI хвезабулеб ва мацIалъул цIаралдасан цIогьодулеб тайпа жахIдаялъул цIаялъ бухIулебги букIуна.\nXX гIасруялъул 90-абилел соназдаса хадур рахъана «Сабаб», «Имамат» журналал, «МагIарулал», «ЖамагIат», «Заманалда цадахъ», «Аваристан» ва цогидалги казиятал. Гьезги жидерго бакI ккуна нилъер миллияб тарихалда ва печаталда жаниб. Амма цо-цоязе гьеб хIужа бихьизе бокьун гьечIо, хIамузда кIуртул гIадин, жалго жидедаго берцин рихьун, цогидал рихьулареб ххвелал гьарулел руго. Халкъалда кинабго бихьула.\nГьединаб чIамучIаб, чIобогояб, гьодораб, нахъегIанаб къавмалъул хIакъалъулъ гьадинал рагIаби нахъе тана авар адабияталъул классик Инхоса ГIали-хIажияс: «Чурун болъон бацIцIунаро, гохIда гьабун хIор чIоларо, къан хIамил рачIчI букIунаро».\nГьединал "болъоналгун"даг1бадун,гьезие тарбия кьун жо кколаро,Х1амзат,болъон болъонлъун хут1ула кидаго,квер хьваг1ун,жидерабго гьабизе ккола,гьезде к1вар кьеч1ого!


Амузги росдал къисмат ва чIунтулел росаби\nДагъистаналда цойги росана чIунтана. Аллагьасул къаралде щвана жанир гIумру гьабулездаса ахирисей чIужугIадан. Гьеб буго некIсияб яргъил устарзабазул росу Амузги. Тарихалда машгьураб росу буго, гIемераб некIсиял хъвай-хъвагIаязулъцин ракIалде щвезабулеб.\nРосу машгьурлъана кIудияб букIун гуреб, гьеб машгьурлъана жанир кидаго Кавказалда ссиялда букIараб ярагъ - хвалчаби, хунжрул, тунчул, къолдаби ва такъияби къотIулел устарзаби жанир гIураб росу букIун.\nМагIарулазулги кидаго бухьен букIана гьезулгун, хасго лъабкъого соналъ халат бахъараб Кавказалъул рагъул заманалда.\nГIадада абурал рагIаби рукIинчIо "амузгиязул хвалчен, Ахъбердиласул рачлихъ" абуралги. БахIарчиясда тIад лъикIаб, къиматаб ярагъ букIанин абураб магIнаялда рехсон буго гьаниб росу. Чанго къоялъ цее къадаралда щвана гьеб бечедаб тарихалъул, бахIарчиял гIадамазул росулъа ахирисей чIужугIадан, 80 соналдаса тIаде гIумру арай Нугъаева ПатIимат.\nЛъимал гьелъул церего шагьаралде гочун рукIун рагIула, жийго гочизаюн бажарун гьечIо. 1988 абилеб соналъул пачаясул Россиялъ гьабураб хъвай-хъвагIаялда Амузги росулъ бихьизабун 54 цIараки. Гьездаса 46 чи вукIанила яргъил устар. Щибаб рукъалде гIунтIун рукIун руго гьеб пишаялда. 1935 абилеб соналъ 40 гурони цIараки хутIун гьечIо. Жалго амузгиял руго кубачиязул мацI бицунел даргиял, жал хасаб миллат бугинги абула цо-цояз, нилъер дидояз гIадин.\nПачалихъалъ гьел рачана даргиязда жанире советияб пачалихъалъул заманалда. 1944 абилеб соналъ чачанал Гьоркьохъеб Азиялде гочинарун хадур амузгиял зулмуялъ гочизарун руго Чачаназул Шурагъат районалде. Гьениб гьезда бихьизе гIакъуба хутIун гьечIо гьава-бакъ хисиялъ. Лъабкъоялда анцIго процент унтун хун ругин хъвалеб буго гьезул росдал тарихалда.\nНахъе хутIарал дагьа-макъал чагIи руссун руго Дагъистналде ва росулъе. 2002 абилеб соналъул хъвай-хъвагIаялда рихьизарун руго Амузги росулъ 2 чи, 20I0 абилеб соналъин абуни 1 чи. Гьеле гьал къоязда хварай ПатIимат Нугъаева йиго гьей. Пашманаб къисмат, жаниб гIумру лъугIараб, чIунтараб росу.\nЧан батIияв инсан тирун ватила гьенив, чан рокьи, чан кьал, магIуги гьимиги, роххелги, пашманлъиги къартI бугел гIолилалги, ригь арал хералги тирун ратилел гьеб росулъ?\nГьеб хIикматаб тарихалъул росу жаниса гIаламги ун гIицIго, янгъизлъиялда хутIана, хIурулал архивалъ, хъвай-хъвагIаязулъ, ракIалдещвеязулъ, харбалъ, къисабалъ ва кучIдулъ хутIана гьелъул тарихги къисматги. Щибаб соналъ чIунтулел руго магIарухъ росаби, гьитIиналниги кIудиялниги.\nГIалам унеб буго кIудияб дунялалде, ахIи-хъуй гIемерал шагьаразде, мегаполисазде, рахIатаб гIумруялда хадур. Росабалъ хутIулел руго гьадай херай амузгияй гIадин гъаримал, херал умумул. Кин доб букIараб поэтасул, "унтун бусада вуго мискинаб росулъ херав, холев вугин живилан, кумек гьабе, лъималин. Лъимал рикIкIада руго кIудияб дунялалда, кIодолъарав херав чи гьезда вихьулев гьечIо" - ян. Гьеб буго тIолго Дагъистаналъул унтиги, масъалаги, чIунтулел росаби ва реххун толел мугIрул. Кидаго букIараб масъала бугин ккола гьеб хIисаб гьабурабго. МагIарухъ дагьабниги саламатаб росу сверухъ рукIуна цере умумуца боцIи хьихьизе санагIалъиялъе рарал кулал.\nАбула пуланаб тухум букIанила кинабалиго колохъ хадур кIудияб росулъе гочанин. Киназго абулеб жоги букIуна цохIого: "Гьадаб нижер чIунтараб колохъ букIун буго кIудииияб росу некIо, гьениса нусго хъахIаб чода рекIарав чи вахъулев вукIун вуго чабхъад" - ин абула чанго биххараб чIваданги бихьизабун. Гьеб хабар анцIго батIияб росдадаса рагIана дида, щаялиго киназулго гьел чуялги рукIун рагIула хъахIал, я чIегIерал гурел, я багIарал гурел.\nГьединаб буго халкъияб кIалзул гьунарин телаха. ХIасил калам, цере кулабахъа росулъе гочун, хадур гьениса райцентразде гочун, жакъа магIарухъа шагьаралде гочун унеб буго кIудияб урбанизациялъул процесс. Масала, Франциялда росабалъа шагьаразде гIадамал ун рагIула ХIХ гIасруялдаго.\nУнкъого проценталде гIагарун пачалихъалъул халкъ рагIула шагьаразда. Гьеб "унтуца" ккун буго жакъа тIубанго Дагъистан. ЦохIо рахIат хвезабулеб жо буго Дагъистаналъ жиндирго хаслъи, хатI, тарих билулеб букIин. Нилъер умумузул махщел-гьунарги, гIумру-яшавги, ретIел-тIехги, рукIа-рахъинги маргьабалъ гIадин биценазулъ ва харбалъ хутIулеб буго.\nНилъ релълъунел руго глобалияб дунялалда инкубаторалъ риччарал гIанкIудал тIанчIи гIадин цоцада релълъарал. Нилъ хутIун гьанир ахада магIаруллъи беццун кучIдул ахIулел. "Дир ракI мугIрузда буго, дунго ахада вуго" - ян абухъе. Хабар лъикIаб рагIайги.


ХЪАХ1АЛ КЪУНКЪРАБИ-2017 - 21 Сентября 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2017 » Сентябрь » 21 » ХЪАХ1АЛ КЪУНКЪРАБИ-2017\nЦогиял нусгояз хисизе гьечIев\n2017 соналъул 8-9 сентябралда Дагъистаналда XXXI-абилеб нухалда тIобитIана «ХъахIал къункърабазул къоял» абураб фестиваль. ХIамзатил Расулица 94 сон тIубалеб гьеб адабияталъул байрамалде исанаги рачIана Россиялъул батIи-батIиял регионаздаса ва къватIисел пачалихъаздаса хъвадарухъаби.\nГьалдаберида гьоркьор рукIана Россиялъул Хъвадарухъабазул союзалъул тIоцевесев секретарь Геннадий Иванов, гьебго идараялъул секретарь, Россиялъул маданияталъул мустахIикъав хIалтIухъан Виктор Кирюшин, «Москваялъул литератор» казияталъул бетIерав редактор Иван Голубничий, «Россиялъул хъахIал къункъраби» абураб проекталъул нухмалъулев Сергей Соколкин, Чачан Республикаялъул миллияб политикаялъул министрасул заместитель Лема Гудаев ва гьезул Хъвадарухъабазул союзалъул нухмалъулесул заместитель Бувайсар Шамсудинов, Россиялъул Хъвадарухъабазул союзалъул секретарь Александр Ананичев, Астрахань обсласталъул Хъвадарухъабазул союзалъул нухмалъулев Юрий Щербаков, «Дон» журналалъул бетIерав редактор Виктор Петров, «Молоко» интернет-журналалъул бетIерай редактор Лидия Сычева, Калмыкиялъул Хъвадарухъабазул союзалъул бетIер Эрдни Эльдышев, балкаразул шагIир Мухтар Табаксоев, Карачаево-Черкесиялъул халкъияй шагIир Лариса Шебзухова, Башкортостаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул нухмалъулев Заки Алибаев, «Доля» журналалъул редактор Ольга Прилуцкая, Азербайжаналдаса хъвадарухъаби Марафас ХIусейнов и ГIабдурахман ХIажиев ва гIемерал цогидалги.\nКидаго гIадин, Дагъистаналъул нухмалъиялъул ва Хъвадарухъабазул союзалъул вакилзаби ва гьалбал 8 сентябралда щвана Расул ХIамзатовасул хабаде, ГIурус театралда цебе гьесие бараб памятникалъухъе, МахIачхъалаялъул паркалда бугеб Лъаларев солдатасул памятникалда цебе гьабуна митинг, цинги делегация ана Расул ХIамзатовасул рокъобе ва гьеб къоялъул къаси Поэзиялъул театралда гьабуна шигIруялъул данделъи.\nГьел къоязда Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIипов хIалтIулаб сапаргун Москваялда вукIана ва, ХъахIал къункърабазул къоял кIодо гьарун, Москваялъул Яузалъулаб ахикь лъураб Расул ХIамзатовасул памятникалда аскIоб гьабураб тадбиралъулъ гIахьаллъана гьев. Дагъистаналда гьеб байрам бачана республикаялъул вице-премьер Анатолий Карибовас ва Хъвадарухъабазул союзалъул нухмалъулев, халкъияв шагIир МухIамад АхIмадовас.\n9 сентябралда гьалбадерил къокъабаз сапар бухьана шагIирасул ватIаналде, Хунзахъ районалъул ЦIада росулъе, гьединго 31 соналъ цебе «ХъахIал къункъраби» абураб кечIалъе памятник бараб Гъунире ва Россиялъул некIсияб шагьар Дербенталде.\nГьал мухъазул авторас исана сапар бухьана Хунзахъ районалде. Гьалбадерида дандчIвай гьабуна Хунзахъ районалъул бетIерасул заместитель АсадгIали ГIабдуразакъовас ва цоги жавабиял хIалтIухъабаз. ЦIадаса ХIамзатил, Расул ХIамзатовасул ва ХIажи ХIамзатовасул памятниказда цере тIугьдул лъун хадур, гьалбал щвана «ХъахIал къункъраби» абураб мемориалияб комплексалда цере Хунзахъ мухъалъул гIадамалгун дандчIвазе.\nХунзахъ районалъул бетIерасул заместитель Асадг1али ГIабдуразакъовас рагIи кьуна районалъул собраниялъул нухмалъулев Хважа Хважаевасе. Гьасул кIалъаялдаса хадуб литературияб рахъ бачана гьал мухъазул авторас. Расул ХIамзатовасул асараздехун ва Дагъистаналдехун бугеб жидер хинаб бербалагьиялъул бицана Россиялъул Хъвадарухъабазул союзалъул секретарь Иван Голубничияс, Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул нухмалъулесул заместитель, халкъияй шагIир Марина АхIмадовалъ, гьединго хундерида цере рахъана хъвадарухъаби Виктор Кирюшин, Лема Гудаев, Ольга Прилуцкая, Федор Черепанов ва Аминат ГIубдулманапова.\nГьеб къоялъ ЦIаде щвана ЧIикIаб ГЭСалдаса къватIибе бахъараб Расул ХIамзатовас 94 сон тIубаялде гьабураб автопробегги.\nГьалбал рещт1ана ЦIадаса ХIамзатил музеялъур ва Хунзахъ районалъул маданияб кIалгIаялъуб цIалдохъабазулгун дандчIвай тIобитIана. Тобот чвахиялда аскIоре ва ГIараниб хъала бихьулеб бакIалде, гьединго АхIулгохIда аскIоб бараб музеялъуреги щвана «ХъахIал къункърабазул къоял» фестивалалъул гIахьалчагIи. Дагъистаналде бухьараб сапаралъ кIудияб асар гьабуна гьезие.\nГьаб векалъул тарих хадуб магIарухъ,\nХунзахъги ЦIадаги цIалулеб мехалъ,\nДир цIар киб букIинеб – чIваралъ, хваралъищ,\nЯ хабар лъачIого тIагIаразулъищ?\nГьелъул ургъел гуро гьабсагIат бугеб,\nДир пикраби руго мугIрул халкъалъул,\nЦохIо рохел буго, дида гьеб лъала,\nМун даим хутIизе буго, Дагъистан!\nЧIваразулъги гуро, хваралъги гуро,\nЯ хабар лъачIого тIагIаралъ гуро;\nТIагъурги ханжарги магIидаги бан,\nМун бихьула дида даим чIагоялъ.-\nгьедин хъвана Расул ХIамзатовас. Живго шагIирги вуго даим чIагоялъ. Гьес щибаб къоялъ тIадегIанаб ва ритIухъаб хъулухъ гьабулеб буго МагIаруллъиялъе, Дагъистаналъе, Россиялъе, инсанияталъе, адабияталъе, лъикIлъиялде ва гIаданлъиялде ахIулеб буго дунялалъулго махлукъат.\nГIизудинил ХIамзат, Гумбет район.


Москваялъул къватlазда казакал, 14Ноя2012\nНахъойги кавказалъулал гъорлъ гIахьаллъараб лъугьа-бахъиналъ ахIи-хIур бахъинабуна Россиялъул информалатазда ва блогосфераялда. Гьаб иргаялда лъугьа-бахъин ккана Москваялъул трамваялда жаниб. Билет гьечIел пассажираз инкар гьабун буго гIакIа кьезе ва хадуб ккараб рагъул хIасилалда нусазул гIуж лъун буго чанго пассажирасда. Гьеб лъугьа-бахъиналда хурхун Россиялъул Либералияб партиялъул лидер Владимир Жириновскияс информалатазе бицана гьанжеялдаса нахъе цониги гIумру гьабизе хIинкъи гьечIеб бакI хутIичIин Россиялда.\nГьединлъидал, щивав кавказалдаса вачIунев гьоболасухъ нус, ялъуни таманча бугищали хал гьабизе кколаян бицана гьес «Российская газеталъе». Хадубги чанго нухалъ жиндирго кIалъаялда рехсолеб буго кавказалъулаздаса Москва цIунизе ккола абураб пикру.\nМисалалъе, гьадинал рагIабаздалъун: «ГIурусазул гIолилал ярагъгун хьвадуларо, гьезухъин абуни яги нус, яги таманча чара гьечIого цадахъ букIуна», «Гьезие ярагъгун хьвадизе бокьун батани жидерго ватIаналда рукIа абе, Москваялда гьебгун хьвадизе кколаро». Ялъуни гьадинал рагIаби: «Гьел малъизеги лъугьун рукIана, амма такъсирчагIи малъизе кIолеб гьечIо.\nКавказалдаса рачIаралщиназул хал гьабизе ккола ярагъ бугищали. Гьел рагъдайищ ругел гьедин хьвадизе ккани. КъваригIун руго гьезул хал гьабулел чагIи».\nЖириновскияс гьеб пикру загьир гьабун бахъиналде информалатазда баккана цоги информация. Лъазабулеб бугоан Москваялда полициялда цадахъ шагьаралъу къватIазда гIадлу гьабизе бугин казаказул къокъабаз. «Известия» газеталъул лъазабиялда рекъон, Москваялъул Тверская къотIноб ва Белорусский вокзалалда аскIоб казаказ хал гьабизе бугин къануналъ гьукъараб бича-хиси гьабулел чагIазда хадуб. ГIага-шагарго 50 казак вукIине вугин гьеб ишалда гъорлъе вачун абун лъазабулеб буго газеталъ. Гьелъ рахIат хвезабуна Москваялда ругел кавказалъулазул вакиллъабазул. Гьез рехсолеб буго казаказулгун рукIарал тунка-гIусиязда ккарал чIвай-хъвеязул. Гьелъ тIадеги иш хIалуцинабизе бугилан рикIкIунеб буго гьез.\nМоскваялда бугеб Кавказалъул халкъалъул конгрессалда хIалтIулев Асланица бицана гьел казакал рукIине ругилан гьабураб лъазаби кколин довго Жириновскиясда рухьарал политикиял къуватаз гьабураб жо ва жив божуларин Москваялда казакал рукIиналда, щайгурелъул бачIинахъего кавказалъулазулгун тунка-гIуси кколин гьезул. Гьесухъего, «Эхо Москвы» радиоялъ лъазабуна рехсараб лъазаби хIакъикъияб гьечIин ва киналгIаги казаказул къокъаби Москваялъул къватIазда рукIине гьечIин. Гьединго лъазабуна НТВ телеканалалъ, Москва шагьаралъул нухмалъулезда щибниги лъалеб жо гьечIин казаказул полициялъул хIакъалъулъ.\nЛибералияб партиялъул лидер Владимир Жириновскиясул гьел лъазабияз миллиял гьоркьорлъаби тIадеги хIалуцинарулел руго ва гьев тамихIалде цIазе кIолеб гьечIилан диваналдеян бицана ЭР-ялъе Кавказалъул халкъазул конгрессалда Дагъистаналдаса вакил Халидов Деньгаца. Цебеккун информалатаз лъазабухъе, гьеб конгрессалъ гьев диваналде цIай тIалаб гьабулеб букIана.\nХалидов Деньга: «Жириновский хIукуматалъ цIунарав чи вуго. Кибе кьуниги гьесда тIасан гIарза, гьелъул жо кколеб гьечIо. Диваналъ, ихтиярал цIунулеб ва цIех-рехалъулаб системаялъ цIунун вуго гьев, гьелъ руго гьединал лъазабиял гьарулелги гьес. КIиго-лъабго соналъ цебеги прокуратураялде кьун букIана гIарза, гьанже лъаларо гьелъул къисмат кинаб ккарабали.\nКавказалъулал хIакъир гьариялъул хIужаби ккарабго нижеца бажарараб кумек гьабула гIадамазе, йиго хас гьабун гьединал ишазул хал гьабулей юрист, нижехъе рачIуна кумек къваригIарал чагIи. ТIалъиялъ ургъунго кавказалъулаздехун рокьукълъи бижизабулеб бугиланги дида абизе кIоларо. Путиние ва гьесул сверухълъиялъе къваригIун буго миллатазда гьоркьоб рекъел. Гьеб ахIи-хIур гьесда данде хIалтIи гьабулел чагIазул иш буго, гьезие къваригIун буго миллатазда гьоркьоб питна».\nГьев вукIана Кавказалъул халкъазул конгрессалда Дагъистаналдаса вакил Халидов Деньга.\nШагьаралъул къватIазда полициялда цадахъ казаказул къокъаби хIалтIизариялъул суал борхун букIана цебеккун Краснодаралъул губернатор Александр Ткачевас. Информациялъул алатаз гьеб лъугьа-бахъиналда сверухъги ахIи-хIур бахъинабун букIана. Цо-цо политологаз, экспетраз гьеб рикIкIунеб букIана миллатазул гьоркьорлъаби тIадеги хIалуцинарилъун.\nПолитолог Руслан Къурбановас «Настоящее время» газеталда хъвалеб буго гьадин: «Полициялда цадахъ казакал рачIарабго рехун Москва ялъуни цоги Россиялъул шагьарги тун кавказалъулал ине гьечIо, гьез кумекалъе чагIиги ахIун тIадеги иш хIалуцинабизе буго. Гьеб жо бичIчIуларевлъун вихьуларо дида я Ткачев, ялъуни Жириновский. Политикиял масъалабазе гIоло гьарулел лъазабиял ругин тела» - абун.\n«Кавказская политика» сайталда кьолеб буго гьеб суалалда хурхун Чачаналъул нухмалъулев Рамзан Къадировасул пикру. Гьес рикIкIунеб буго гьеб хIужаялъ гьадингоги гIодобегIанаб ихтиярал цIунулел идарабазул къадру тIадеги гIодобегIан гьабизе бугин. Гьединго бицана Рамзан Къадировас, миллиял суалаздехун гьединаб тIаса-масагояб бербалагьи данде кколарин федеративияб пачалихъалъе.


А (глав: 549)\nБ (глав: 167)\nВ (глав: 209)\nГ (глав: 230)\nД (глав: 138)\nЕ (глав: 250)\nЖ (глав: 16)\nЗ (глав: 105)\nИ (глав: 433)\nК (глав: 232)\nЛ (глав: 101)\nМ (глав: 325)\nН (глав: 152)\nО (глав: 98)\nП (глав: 191)\nР (глав: 134)\nС (глав: 354)\nТ (глав: 131)\nУ (глав: 44)\nФ (глав: 150)\nХ (глав: 250)\nЦ (глав: 64)\nЧ (глав: 20)\nШ (глав: 123)\nЩ (глав: 3)\nЭ (глав: 23)\nЮ (глав: 9)\nЯ (глав: 25)\n(Алексей Михайлович Бажанов, 1832-1895)\n© Арх. Никифор. 14 сентября 1891 г.\nСлова на букву А. (глав в книге: 549)\nСлова на букву Б. (глав в книге: 167)\nСлова на букву В. (глав в книге: 209)\nСлова на букву Г. (глав в книге: 230)\nСлова на букву Д. (глав в книге: 138)\nСлова на букву Е. (глав в книге: 250)\nСлова на букву Ж. (глав в книге: 16)\nСлова на букву З. (глав в книге: 105)\nСлова на букву И. (глав в книге: 433)\nСлова на букву К. (глав в книге: 232)\nСлова на букву Л. (глав в книге: 101)\nСлова на букву М. (глав в книге: 325)\nСлова на букву Н. (глав в книге: 152)\nСлова на букву О. (глав в книге: 98)\nСлова на букву П. (глав в книге: 191)\nСлова на букву Р. (глав в книге: 134)\nСлова на букву С. (глав в книге: 354)\nСлова на букву Т. (глав в книге: 131)\nСлова на букву У. (глав в книге: 44)\nСлова на букву Ф. (глав в книге: 150)\nСлова на букву Х. (глав в книге: 250)\nСлова на букву Ц. (глав в книге: 64)\nСлова на букву Ч. (глав в книге: 20)\nСлова на букву Ш. (глав в книге: 123)\nСлова на букву Щ. (глав в книге: 3)\nСлова на букву Э. (глав в книге: 23)\nСлова на букву Ю. (глав в книге: 9)\nСлова на букву Я. (глав в книге: 25)


Бицун лъугIулареб асар » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Новости - ЦIиял харбал » Бицун лъугIулареб асар\nБицун лъугIулареб асар\nДобавил(а): progman от 11-09-2014, 11:19\nАхираб анцIила цо соналъ, гьоркьоса къотIизе течIого, тIобитIулеб буго Мармаралъул ралъдал рагIалда бугеб Ялова шагьаралда Кавказалъул халкъазул музыкаялъулгун кьурдухъабазул халкъазда гьоркьосеб фестиваль. Гьеб ишалъул хIаракатчи, Яловаялда бугеб Кавказалъул халкъазул цолъиялъул, ай дернекалъул кIудияв ккола нилъер ракьцояв, Дагъистаналъул ЧIикIаб росулъа Турциялде ккарал умумузул наслуялъул чи МухIамад Айдемир. Къогоялдаса цIикIкIун сон ун буго МухIамадица Ялова вилаяталда Кавказалъулго халкъал данде гьаризе хIаракат бахъулеб бугелдаса. Гьелъул хIасиллъун ккола тадбиралъ батIи-батIиял ишазул, хъулухъазул гIадамал гъорлъе цIалел рукIин ва гьеб сверулеб буго Россиялдаги Турциялдаги гьоркьоб гьудуллъиялъе лъолеб кьоялде.\nГьелъие нугIлъи гьабулел цо-цо гIаламаталги хутIулел руго турказул ракьалда: "МахIачхъала" парк, имам Шамилил ва исана лъураб ХIамзатил Расулил памятникал. Гьаб нухалдаги фестивалалда гIахьаллъи гьабуна Хасавюрт шагьаралъул мэр Сайгидпаша ГIумахановас бетIерлъи гьабулеб кIудияб къокъаялъ. Гьелда гъорлъ рукIана Турциялда хIалтIулеб Россиялъул дармилал ишазул вакиллъиялда цебе рагьараб Дагъистаналъулаб вакиллъиялъул бетIерасул заместитель МухIамад ГIисаев, ХIамзатил Расулил яс СалихIат ХIамзатова, академик, профессор МухIудинов Тажудин, вацал Зелимхан ва Айдемир Хангерееваз нухмалъи гьабулеб "Молодость Дагестана" ва Хасавюрт шагьаралъул лъималазул "Хасавюрт" абурал коллективал, журналистал.\nКIудияб хIурматалда Дагъистаналъул делегация къабул гьабуна Ялова вилаяталъул вали Живелек Эсенгюлалъ ва Ялова шагьаралъул мэр Вефа Салманица. Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасул рахъалдасан саламги, Яловаялда Расул ХIамзатовасе бюст лъеялъулъ гьабураб кумекалъухъ баркалаги кьун, кIалъай гьабуна Сайгидпаша ГIумахановас. Щибаб соналъго гIадин исанаги Яловаялъул амфитеатр цIун букIана Кавказалъул халкъазул гьунарчагIазухъ балагьизе рачIараз. Гьенир рукIана адыгеялги, гуржиялги, асатIиналги, дагъистаниялги, Яловаялда ругел Кавказалъул миллаталъул халкъазул лъималаздаса гIуцIарал кьурдухъабазул коллективалги. Сордо бащалъизегIан лъугIичIо Кавказалъул халкъазул лъималаздаса данде гьарурал ансамблязул церерахъинал. Хасго Дагъистаналдаса лъималазул церерахъин балагьараз къабул гьабулеб букIана бахIарчилъиялъул гIаламат гIадин. - Исана лъабабилеб сон буго халкъазда гьоркьосеб фестивалалда гIахьаллъи гьабизе рес щваралдаса, - ян бицана "Лезгинка" ансамблялъул нухмалъулев Зелимхан Хангереевас. - ТIоцебесеб нухалда Дагъистаналъул делегациялда цадахъ рукIана журналисталги, хъвадарухъабигун шагIирзабиги, гIалимзабиги. Кинавниги 76 чи. Нилъер лъимал цере рахъараб мехалда тIубан залго тIаде бахъун бачIунаан. Истамбул, Ялова, Бурса шагьаразда концерт лъугIун къватIиве унев щивав чияс Дагъистаналъе, нилъер халкъалъе, культураялъе баркала кьун лъугIулеб букIинчIо. Хасавюрт шагьаралъул мэр Сайгидпаша ГIумаханов вукIинчIевани, дида лъаларо щиб гьабизе букIарабали. Гьес лъабабго соналъ тIаде росун харжал гьарулел руго Дагъистаналдаса Яловаялде фестивалалда гIахьаллъи гьабизе унеб къокъаялъе. Жинцаго гьелъие бетIерлъиги гьабулеб буго. - Расулие памятник лъуна, - ян бицана жамгIияв хIаракатчи, хъвадарухъан Шигьабудин Озденица. - Гьеб ккана Яловалъеги, магIаруллъиялъеги, Дагъистаналъеги кIудияб лъугьа-бахъинлъун. - Доб бук1ана 1990 сон, - ан бицана Расулил вукIарав тохтур, профессор МухIудинов Тажудиница. - Цебесеб соналъ докторлъиялъул диссертацияги цIунун, хIухьбахъизе бакIалъе ургъулаго, тIаса бищун букIана Турция. Ниж рещтIараб Топкапе гостиницаялде рачIана Турциялда гIумру гьабун ругел магIарулал. Дун тохтур вугин абидал, гьез гьикъана гьединаб лъай щвезегIан цIализе изну кьолеб букIарабищан. Дица абуна дун тохтур гуревги, профессорги вугин. Гьеб хабаралъ цIакъ хIикмалъизарун рукIана дол. ЦIакъ кватIун гурони аскIоса нахъего унароан Истамбулалда рукIарал ракьцояз гIуцIараб цолъиялъул бетIер Рашид. Дида жеги рагIичIо нус-нус соназ цере къватIире ккарал гIадамазул наслабаз жидерго умумузул ВатIаналъулгун кунал тIезе риччачIого, дандчIваял гьарун, цоцазухъ хIасратго балагьун чIун гьадинал фестивалал тIоритIулеб Кавказалъул гIадинаб халкъ. Дида Яловаялда бихьичIо я Алания, я Майкоп абураб парк. Черкесалин абуни Турциялда гIемер руго. Амма Яловаялъул мэриялда цун бугеб паркалда "МахIачхъала" абун цIар лъуна. АскIобго буго Шамил имамасе бараб памятник. - Дун киданиги щун вукIинчIо Турциялде, - ян пикру загьир гьабуна сапаралда цадахъ вукIарав ГIумахан ГIандийскияс. - Хасго лъикIаб асар гьабуна Ялова шагьаралъ. Берцинаб, гьитIинаб, чIурканаб шагьар буго. Нилъер гьаниб гIадинаб ахIи-хIур гьечIо. Гьаракь борхун кIалъалев чиго вихьичIо. Гьанир кигIан лъикI нилъер ракьцоял ратаниги, бихьулеб буго гъозул ракI Дагъистаналде цIалеб букIин. Дагъистаналда бихьичIеб нилъер гIолилазул "АхIулгохI" абураб сцена, Хасавюрталъул гьитIичазул церерахъин Яловаялда бихьана. "АхIулгохIалъухъ" балагьулаго дидаго лъачIого тIаде ворхун вачIун ватана. - Дунги цIакъ йохана гьаб дандчIваялда гIахьаллъизе рес ккеялдаса, - ян бицана Турциялда гьаюрай, гьений гIурай, Рихьунисаги Балахьунисаги умумузул яс Зугьайица. - Кидаго хIаракат бахъула дагъистаниял данделъун ругин рагIанщиналъуб гIахьаллъи гьабизе. Баркала гьаб гIуцIаразеги, гьанире рачIарал дагъистаниязеги, хасго нижеда "АхIулгохI" абураб хIикматаб асар бихьизабурал артистазеги. Араб соналда тIобитIараб Расулил байрамалда рагIун букIана тIоцебе Хасавюрт шагьаралъул бетIер Сайгидпаша ГIумахановасул бацIцIадаб магIарул мацIалда гьабураб кIалъай. Араб соналда рихьарал чагIи исанаги рихьана. Лъаларелги рачIана. Гьанир батIияб ракьалда гIурал ниж рохизаруралъухъ кигIан кIудияб киридай букIина Сайгидпашае. - Гьаб дандеруссиналъе нилъеца байбихьи лъунин абизе бегьула 1991 соналдаго, - ян бицана Хасавюрт шагьаралъул администрациялъул нухмалъулесул заместитель ГIалиев Ибрагьимица. - Нилъехъа бажарана Дагъистаналъул хIакъикъияб гьумер бихьизабун. - Яловаялъул валигун дандчIвараб мехалда хIикмалъи гьабизе бачIана, - ян бицана "Дагестанцы" газеталъул редактор ГъазимухIамадов ГIалисултаница. - Дун хIикмалъана гIезегIан кIудияб вилаяталъул вали, нилъер къагIидаялъ абуни, губернатор чIужугIадан ятиялда. Гьеб буго Турциялъул хIукуматалъ чIужугIаданалде божилъи гьабулеб букIиналъул гIаламат. ПалхIасил, гьадинал ва жеги батIи-батIиял рукIана исана Яловаялда тIобитIараб фестивалалда гIахьаллъизе рачIаразулги гьенир гIумру гьабун ругел нилъер ракьцоязулги пикраби. Исана цIакъ лъикIаб хабарги ккана Яловаялъулги Хасавюрталъулги нухмалъулезда гьоркьоб. Сайгидпаша ГIумахановас рагIи кьуна Хасавюрт шагьаралъул цо къватIалда Ялова абураб цIар лъезе. ХIадурлъи гьабулеб буго рехсараб кIиябго шагьаралда гьоркьоб вацлъи рагIизабиялъул мурадалда хIалтIи гьабизеги. Гьелде тIадеги, Хасавюрт шагьаралъул мэрас гьоболлъухъ ахIана Ялова вилаяталъул вали Живелек Эсенгюль ва Ялова шагьаралъул мэр Вефа Салман.\nАвтор: МухIамад КЪЕБЕДОВ, МахIачхъала - Истамбул – Ялова\nКатегория: Новости - ЦIиял харбал, слайдер\nНахъеги рещтIана Яловаялда"Маданияталъ гьудуллъи щула гьабула""Кавказалъул хIаял" - спортивияб байрамГьанже сапар – СофиялдеХалкъияб кечI-бакъан росабалъ хутIила


Кагътида «иш рекъезабун» ралел рукъзал\nИюнь моцIалъул ахиралда МахIачхъалаялъул мэрасул ишал тIуралев МуртазгIали Рабадановас лъазабун букIана 14 июлалде щвезегIан шагьаралда цониги бакI базе рес кьолел документал кьезе гьечIин, ралел ругел бакIаздаги букIине кколеб куцалъ хIалтIи унеб бугищали хал гьабизе бугилан. Амма 19 июлалдаги бакIал разе изну кьолеб букIинчIо мэриялъ.\nГьел халгьабиял жеги лъугIун гьечIин гьединлъидал дагьалдасан цойги моцIицаги гьел докуметал кьезе гьечIин бицана «Эркенлъи» радиоялъе шагьаралъул администрациялда. Гьез баян гьабуна бищун цебе киналго ралел бакIал Дагъистан гIадаб гIемер ракьбагъарулеб бакIалда щулаго ран ругищали халгьабизе бугила.\nДагъистаналъул гIелмияб централъул геологиялъул институталъул гIелмияв секретарь ГIиса Гъазалиевас «Эркенлъи» радиоялъе бицана Дагъистан бокьараб мехалда ракь бахъаризе бегьулеб бакI бугилан. Гьединлъидал ракь бахъарани риххулареб хIалалъ ралел ругищ бакIалали заманалда халгьабичIони, гьез кIудияб балагьалде рачине бегьулилан.\nГIиса Гъазалиев: «МахIачхъалаялъул цониги мухъалда ракьбахъариялъул хIинкъи бугищ, рукъзазул кинаб хIал бугебали хал гьабун гьечIо. Дагъистан гIадаб ракьбагъариялъул хIинкъи бугеб бакIалда гьеб санайил гьабизе ккола. Масала, щибаб мухъалда батIи-батIияб ракь бугелъул гьеб багъарани гьенир ругел рукъзазеги батIи-батIияб зарал ккола. Тарки магIарда рарал минабазе дагьаб гурони къварилъи ккечIого букIине бегьула, щай гурелъул гьеб буго щущан унареб тайпаялъул мегIер. Щущан, чваххун унеб гIадаб ракьалда рарал МахIачхъалаялъул цо-цо мухъазе хIинкIи цIцIикIкIун буго. Гьеб цIикIкIараб букIиналъ ракь метер багъарилин абулеб гьечIо дица, амма гьелде кидаго хIадурун ругони лъикI буго»\nГIалимчияс «Эркенлъи» радиоялъе гьединго бицана МахIачхъалаялда гIемер минабазда рацIцIун рарал рукъзал ракь багъарани бищун цебе риххун унилан.\nГIиса Гъазалиев: «Цо талихIалъ гьанже гьел тIаде рацIцIарал рукъзал ралел гьечIо, гьел разе гьукъун буго некIогоялдаса нахъе. Ракь багъарани бищун кIудияб хIинкъи буго гьел риххиялда. Щай гурелъул жибго минаги бацIцIараб рукъги батIи-батIиял кьучIазда ран рукIунелъул. Минаялъе щибго лъугьинчIонини гьел рукъзал риххула, гьез жибго минаялъеги кIудияб зарал гьабула. РацIцIарал рукъзал разе рес кьей гьеб буго тIолго шагьаралъе хIинкъи бугеб иш. Гьединго гIемертIалаялъул минаби ралелъулги гьезул бетIергьабаз гьеб балеб бакIалда ракь багъариялъул хIинкъи цIикIкIун бугониги, гьеб дагьаб бугин абун документал росула гIарацги кьун.\nГьез хIинкъи дагьаб бугин абуни минаялъе кьучI лъолелъул маххги бетонги дагьаб гурони хIалтIизабичIониги бегьула. Харжал гьаризелъун ричун росула гьел кагътал. Кагътида кинабго роцIцIунги букIуна, гурони гьеб бакI базе толарелъул. Гьал ахирал саназ рарал киналго цIиял гIемертIалаялъул минабазулги халгьабизе ккола гьел ракь багъарани зарал кколареб хIалалъ ран ругищали. Гьелъухъ халгьабун бажарулел хIажаталщинал сурсаталги руго нижер»\nДагъистаналъул гIелмияб централъул геологиялъул институталъ республикаялъул тIалъиялъухъе ва Дагъистаналъул экономикияб советалде ракь багъарани кинаб хIинкъи бугебали чIезабизе ва гьеб дагь гьабиялъе тIоритIизе кколел халгьабиязул хIакъалъулъ хъван букIана. ГIалимзабазул рагIабазда рекъон нухмалъиялъ гьелъие разилъи кьун буго ва гIагараб заманалда гьел хIалтIаби байбихьизеги руго.


Боингалда хвезе къотIи букIун буго кIиго дагъистаниязеги\nКазаналда авиакатастрофаялда хваразул гlагарал\nКазаналда унеб буго гьатIан къоялъ бортараб Боинг 737 тIад вукIарав ва хварав 50 чи чIезабиялъул процедура. Цересел баяназда рекъон, гьелда тIад вукIун вуго Дагъистаналдаса кIиго чиги.\nАэропланалда тIад вукIун вуго вуго Татарстаналъул нухмалъулев Рустам Миннихановасул вас Ирекги. КъватIиса хIукуматалдаса кIиго чIужугIаданги. Татарстаналъул аэропорталъул майданалда хвезе къотIи букIун буго кIиго дагъистаниязеги.\nГьел ккола Археолагиялъул ва этнографиялъул институталъул гIелмияй хIалтIухъан ХIажиева Дианаги, монополиялда дандечIараб федералияб хъулухъалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул хIалтIухъан Гужиев Рустамги.\nАвария ккараб бакIалда хвасар гьабиялъул хIалтIи гьабулеб буго I200 чиясдасан гIуцIараб къукъаялъ.\nАвария ккеялъе гIилла жеги мухIкан гьабизе бугилан абулеб буго баяналда, щаклъи буго аэороплан кьвагьиялъе гIайиб гьелъул экипажалда букIин. Казаналда гIодоб рештIине бачIунаго квал-квал кколеб бугин гIодлоб чIелалде цебе цоги нухалъ гьаваялда свери гьабизе изну тIалаб гьабунин гьеб бачунев вукIаразул цоясилан бицунеб буго Татрстаналъул авиадиспетчер Корнишин Кириллица. Жинца гьесда малъанин кин гьеб гьабизе колебали, гьес абунин бичIчIанин, амма цогин нухалда свери гьабизе щаяли инчIин гьев, кинабго кканин цо чанго лахIзатазда жаниб. Гьеб параялъ ккун буго авария. ГIодоб рештIине унаго аэропланалъул цояб кваркьи кьабун буго гIодоб, гьелдаса хадуб кьвагьунги буго гьеб. ГьатIан къоялъ къалъул гIужалда Казаналдаса Москваялдеги гьабун букIун буго гьелъ роржен.\nГьелдаса хадуб ун буго гьеб кIиабизеги тIадбуссун Татарстаналде. Казаналдаса Москваялде гьеда тIад воржарав Григорий Бусаревас хъвай-хъвагIай тун буго фейсбукалда. Мосвкаялъул аэропорталда рештIунаго дагьалъ хутIанин гьеб кьвагьун инчIого. Гьебго баян тасдикъ гьабулеб буго цогидав пассажир Татарстаналдаса Руслан Калимуллиница. Мосвкаялде воржине билет босулаго жинца мухIкан гьабунин кинаб аэропланалда воржинвхъин вугевали. «Боинг 737» аэроплан гьеб букIин лъайдал жиндир ракI гIодобе биччан букIанин, амма гьеллда жанив гIодов чIараб сагIаталъго жиндир рекIее лъикIаб гуреб асар гьабунин, Москваялда гIодоб рештIунеб мехалъ квешго рахъа-рахъалде хьвагIезе лъугьун буго аэроплан, амма гьеб бачунесухъа бажаранин щибго къварилъи ккечIого гIодор рештIине.\n«Боинг 737» аэропалананлъ бан букIун буго 23 сон, тIоцебесеб роржен гьелъ гьабун буго I990 соналда.\nБалагьаб рорженалъул хIасилалда хварай дагъистанияй ХIажиева Диана хIалтIулей йикIун йиго Дагъистаналъул пачалихъияб университеталда бакъбаккул рахъ лъазабиялъул факультеталда. 2008 соналда лъагIан гьей хIалтIулей йикIанин дагъистаналъул гIелмияб централъул этногарфиялъул ва тарихалъул бутIаялдаян бицана гIемерал соназ гьейгун цадахъ хIалтIарав гIелмияв хIалтIухъан Мусаев МахIачица. Жидер гьений хIалтIулей йикIаниги аслияб хIалтIи гьелъул бухьараб букIанин бакъбаккул рахъалъул литература лъазабиялда тIадилан бицана гIалимчияс\nМусаев МахIач: «Татаразул некIсиял хъвай-хъвагIаязул рахъалъ цIех–рех гьабизе гранталда рекъон гьабураб сапар букIана гьелъул гьеб. Цо дагьалъ цее гьебго гранаталда рекъон Бакуялдеги ун йикIана».\nЭ.Р «Кинаб грант гьеб, президентасулищ?\nМахIач: «БитIараб бицанин лъаларо, лъиалали, гранталад рекъон ун йикIин гурони\nХъизанги букIинчIо гьелъул, лъабкъойиле гIагарал сонал рукIаниги, кинабго гIумру цIохIо гIелмуялъе гIоло кьуна гьелъ, хIатта гIелмияб диссертация цIунизецин инкар гьабуна гьелъ, жинде цIар хIажат гьечIин, гIелму цебетIзабизе гурони батIияб мурад гьечIиланги абун».\nМонополиялда дандечIараб федералияб хъулухъалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул хIалтIухъан Гужиев Рустамица нухмалъи гьабуле букIун буго УФАСалъул хIукматалъул хъулухъачагIазда ва пачалихъиял заказал гьариялда хадуб халкколеб бутIаялъе. Гьесул нахъе хутIана лъадиги кIиго лъималги.


Дагъистаналдаги гьеб бахун къватIивги машгьурав гIалим Кьохъа СултIанмухIамадхIажиясул (рахIимагьуллагь) хIакъалъулъ хъвараб тIехь къватIибе бачIиналда бан, дагьал церегIан къоязда МахIачхъалаялда букIана лъикIаб данделъи. ТIехь гIуцIун бугоан…\nГIелму-лъай борцунел къецал\nГIолохъанал гIалимзабазул ва хIафизазул иргадулал къецал тIоритIана Хасавюрт шагьаралъул СагIидбег Даитовасул цIаралда бугеб исламияб университеталда. Гьезда гIахьаллъи гьабуна Россиялъул батIи-батIиял регионаздаса исламиял цIалул идарабазул тIалибаз.…\nБежтIа – Аварагасул асарал\n28-31 маялда свалат-салам лъеяв Аварагасул асарал рачIун рукIана БежтIа росулъе. Кинабниги букIана 26 асар. МухIаммад аварагасул яс ПатIиматил кверзул гьобоги, Халид-асхIабасул къолденги, БилаласхIабасул парччиги, аварагасулги…\nКъуръан цIализе рес гьечIин багьанаби ратуге\nЛъималазул хасият буго эбел-инсудаса, сверухълъиялдаса мисал босулеб. Канлъи бихьуларел гьитIичазин абуни, квераз кващун, сверухъ бугелъухъ гIинтIамун лъазабула дунял. Гьебги лъазабула кверзул тIогьиса килщазул кумекалдалъун. Канлъукъаб…\nБаракатал ракIарулеб заман\nЩибаб жоялъулъ лъикIабги квешабги кида-къадги лъугIулеб гIадат буго. Хасго хехго ахиралде щун ратула бищунго лъикIал, талихIал лахIзатал. Гьале рамазан моцIалъул талихIал лахIзаталги, гIагарлъигун, гьудул-гьалмагъзабигун цадахъ…\n1009 соналда хъварабги Къуръан цIунун буго\nДагъистаналъул пачалихъияб архивалда ва жалго бетIергьанал чагIазухъ цIунун буго гIараб мацIалъ квералъ хъварал ва басмаханаялда кьабурал тIахьазул нахърател (фонд). ГIараб мацIалъ квералъ хъварал тIахьазул цIикIкIарасеб…\nЩай лъималаз малъараб босулареб?\n«Вай, гьанжесеб гIелалъул тарбия гьечIолъи! Я чIахIиязул адаб, я гIисиназул хIурмат гуро. ХIалтIиги тушман буго гьезул. ГIарацги хирияб буго. ТIубараб къоялъ кодоса телефонги биччаларо. Къиямасеб…\nТалихIавлъун ккола Рамазан моцI тIаде щвелалде живго витIизавулев, мекъал гIамалаздаса живго цIунулев чи. Рамазан буго Аллагьасде вуссине бокьарав чи Гьес къабул гьавулеб моцI. Гьаб буго…\nШаргIалъул наибзаби гьаб дуниял тун индал…\nГIедегIун кIетIолеб буго гIумрудул сагIат. Къоял сардаца хисун, сагIтал минутаз рикIкIун, «къиркъидулеб буго къарнудал каву». РахIат гьечIеб гIасруялъул вакилзаби лъугьана нилъ. Замана-техтеро, гъугъадулеб зоб… «Имамзабиги…


Политика » Страница 5 » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\n«РитIухълъи чIезабизе кIвеялда щаклъи буго»\nДобавил(а): Musa от 20-08-2013, 16:26\nГIагараб заманалда вацал Билаловазда Россиялде рачIине ракIалда гьечIо Чанго моцIалъ цебе, 2014 соналда тIобитIизе бугеб Олимпиадаялде гьабулеб хIадурлъиялъухъ балагьизе Сочиялде щварав Владимир Путиние рекIее гIечIо церего рагIалде рахъине кколел рукIарал спортивиял объектал жегиги лъугIун гьечIолъи. Россиялъул президентас гIайиб чIвана "Рус- ские горки" транплинал разе тIаде босараб "Красная поляна" ОАОялда, хасгьабун АхIмад ва МухIамад Билаловазда. (КIиявго вац вукIана доб заманалда гьеб компаниялъе нухмалъи гьабулел). "Северияб Кавказалъул курортал" ОАОялъул директорлъунги вукIана АхIмад Билалов. Хадуб баянлъана, Олимпиялъул объектал разе биччараб гIарац вацал Билаловаз бикъун батизе бугинги абун, Владимир Путиница гьел хъулухъаздаса эркен гьарулел рукIин. ГIемер заман инелдего МухIамад ва АхIмад Билаловал Россиялда букIараб гIемерисеб магIишатги бичун гочана Лондоналде. Гьал къоязда туснахъ гьавуна "Красная поляна" компаниялъул генералияв директорлъун вукIарав Станислав Хацкевич. Олимпиялъул объектал разе биччараб гIарац тIагIиналда бан цIех-рех гьабизе Россиялде рачIаян РФялъул цIех-рех гьабулеб комитеталъ кагъат битIун буго Билаловазухъе. Амма гьанире щведал туснахъ гьаризе бегьиялда хIинкъи бугел вацаз абулеб буго цIех-рех гьабизе бокьарал Лондоналде рачIине бегьулин. Подробнее\nКремлялъул божилъи, Рамазанил гъира\nДобавил(а): Musa от 20-08-2013, 16:23\nГьабуни хIалтIи лъугьунеблъи бихьизабуна президентасул ишал тIуразарулес (Байбихьи 1-себ гьумералда)\nДепутатал ва "пиратал"\nДобавил(а): Musa от 15-08-2013, 12:09\nИнтернеталъул ццим бахъун буго хIакимзабазда\nИргадулаб закон къабул гьабуна ва иргадулаб нухалда аза-азар чияс гьелдаса разилъи гьечIолъи загьир гьабуна. ТIоцебесеб августалдаса нахъе Интернеталда "Интеллектуалиял ихтиярал цIуниялъул хIакъалъулъ" абураб закон хIалтIизе лъугьана. Гьелда рекъон фильмал ва цогидаб видео, кино, аудиоматериал бетIергьабазухъа изну босичIого жидерго Интернет-мухъазда лъурал сайтал къазе бегьула. Гьеб къазе ккани, фильмазул ва кечI-бакъаналъул бетIергьабаз судалде гIарза хъвазе ккола.\nСахI бахъани кIал камиллъула\nДобавил(а): Musa от 3-08-2013, 12:57\nЗакатул фитIри (кIалбиччаялъул сахI) тIадаблъун гьабуна гьижрияб тарихалъул кIиабилеб соналъ, ай рамазан моцIалъ кIалкквезе тIадаблъун гьабураб соналъго. КIалбиччаялъул сахIалда абула черхалъул закагIатиланги - гьелъ черх мунагьаздаса бацIцIад гьабулеб букIиналъе гIоло. Халкъалъул хириясул хIадисалда буго: "Аллагьасул Расулас кIалбиччаялъул закагIат гIадамазда тIадаблъун гьабуна чамасдакалдаса яги пурчIинаялдаса цо сахI, киналниги бусурбабазда - узденасдаги лагъасдаги, бихьиназдаги руччабаздаги, гьитIиназдаги кIудияздаги ва амру гьабуна гьеб тIобитIейин гIадамал какде рахъинелде цебе", - абун (Бухари).\nБасриял кьеразулъе цIияб гьури\nДобавил(а): Musa от 3-08-2013, 11:40\nХIукумат тасдикъ гьабуна, хисана лъабго министрги кIиго комитеталъул нухмалъулевги\nРамазан ГIабдулатIиповас тасдикъ гьабураб хIукмуялда рекъон, хIукуматалда буго 18 министерство, микьго комитет, ДРялъул президентасул ва хIукуматалъул администрация, РФялъул президентасда цебе ДРялъул вакиллъи, ДРялъул финансазулаб халкквеялъул хъулухъ, ДРялъул тарифазулаб хъулухъ, ДРялъул хIукуматалъул цогидаб бакIалде гочинариялъул ва репрессиязде ккаразул реабилитациялъулаб управление, ДРялъул пачалихъияб жилищнияб инспекция, ДРялъул машинабазул техникияб рахъалда ва цогидаб техникаялда хадуб халкквеялъулаб пачалихъияб инспекция.\nГьедин, цIияб хIукумат тасдикъ гьабидал, хиса-баси ккана лъабго министерствоялда. ЗахIматалъул ва социалияб церетIеялъул министрлъун йикIарай Такибат МахIмудовалъул бакI ккуна Малик Баглиевас. Культураялъул министрлъун йикIарай Зумруд Сулеймановалъул бакIалде тIамуна Зарема Бутаева. Финансазул министр ГIабдусамад ХIамидов хисана Антонина Идрисовалъ. Подробнее\nРахьдал мацI рихарав магIарулав\nДобавил(а): Musa от 3-08-2013, 11:29\nМиллияб бечелъиялде дандечIарав директор хIалтIудаса махIрумлъана\n2011-2012 соналде цIалул программаялда рекъон 5-9 классазда авар мацI ва адабият малъиялъе бихьизабун букIана анкьида жаниб ункъ-ункъ сагIат. Щибха гьелда гьабураб БежтIа участкаялъул Гьунзиб росдал аслияб лъай кьеялъул школалъул директор ГIисаев СагIадулагьица? ЛъаратIа районалъул Ангцухъ росулъа эхерехун ккаралдаса нахъе авар мацI хIажалъуларинги абун, программаялда рукIарал сагIтал "къунцIана" гьес: 8-9 классазда цо сагIат мацI малъиялъе ва цо сагIат адабият малъиялъе тана. 5-7 классаздаги кIиго сагIат мацIалъе ва цо сагIат адабияталъе гIолилан чIезабуна. Дагъистаналда ругел цIалул программабазул кIиабилеб тайпаялда рекъон цIали гIуцIизе хIаракат бахъана директорас.\nГIемерисезда рагIарай, къанагIатав чиясда гурони йихьичIей\nДобавил(а): Musa от 3-08-2013, 11:26\nПатIимат гьечIого радио цебечIезабулароан\nПатIимат Рамазанова лъаларев, гьелъул гьаракь рагIичIев магIарулав къанагIатги ватиларо. Лъабкъоялда кIиго соналъ Дагъистаналъул радиоялъул магIарул мацIалда кьолел передачабазе дикторлъи гьабуна гьелъ. Щибаб рогьалилъ ва къаси мехалда магIарулал урхъун рукIунаан авар мацIалда кьолел ахириял харбахъ гIенеккизе, "кIалъалеб буго МахIачхъала", - ян байбихьулеб ПатIиматил гIафжаибго рекIелъе бортулеб, гIинде ругьунаб гьуинаб калам рагIизе. ПатIимат гьаюна гIемерал соназ "МагIарул большевик" газеталда хIалтIарав, гьунар бугев журналист Байсунгъуров МухIамадил хъизамалда.\nПрезидентасда хадуб гъеладайха хIукумат?\nДобавил(а): Musa от 31-07-2013, 13:26\nРеспубликаялъул парламенталъ премьер-министр вищана\nДРялъул Халкъияб Собраниялъул иргадулаб гуреб сессиялда, ай 25 июлалда, республикаялъул тIалъиял-да иргадулаб хиса-баси ккана. Республикаялъул бетIерлъуде Рамазан ГIабдулатIипов вачIиндал цIигьабун букIараб министрзабазул кабинет ГIабдулатIиповас нахъе битIун букIана. Парламенталда цебелъураб масъала букIана хIукуматалъул цIияв нухмалъулев вищи. Киналго депутаталги разилъун цIияв премьер-министрги тасдикъ гьавуна. Подробнее\nЦересел соназда букIараб чороклъиялъул хIасил\nДобавил(а): Musa от 12-07-2013, 14:43\nЦIех-рехалда хадуб хъаравуллъи президентас жиндего тIаде босулеб буго\nАхираб заманалда Дагъистаналда парахатаб хIал бугин абизе бегьичIониги, дагьабго хIалхьараб гIумру лъугьун буго. Амма гьединаб ахIвал-хIал республикаялда букIине бокьуларел чагIаз жалго ругьунал къабихIал пишаби гьаричIого толел гьечIо. Гьединаз, 9 июлалда, Семендер поселкалда, жиндирго рукъалда аскIов чIвана "Новое дело" газеталъул бетIерав редакторасул заместитель ва "Кавказский узел" сайталъул мухбир АхIмаднаби АхIмаднабиев. 2012 соналъул май моцIалда лъазе кIвечIез жидеца чIвазе вугин хIинкъизавунги вукIана гьев. 2013 соналъул январалда АхIмаднаби АхIмаднабиев чIвазелъун гьесде кьвагьдонгицин рукIана такъсирчагIи. Амма гьесие доб мехалда къварилъи ккун букIинчIо. 2009 соналда лъицаялиго бахъараб чIвазе къотIаразул сияхIалдаги букIана АхIмаднабил цIар. Гьебго сияхIалда рукIана 2011 соналъул 15 декабралда чIварав "Черновик" газеталъул учредитель ХIажимурад Камаловасул, цо-цо адвокатазул ва ихтиярал цIунулезул цIарал. Подробнее\nБожилъи гьечIолъиялъул хIасилцин гуребдай?\nДобавил(а): Musa от 9-07-2013, 12:19\nКIвар кьоларел нухмалъулел рукIин нилъер киназулго гIаммаб унти буго\nДагъистаналъул президентасул ишал тIуралев Рамазан ГIабдулатIиповасул рахъкквей загьир гьабиялъул цIаралда гъоркь, хIакъикъаталдайин абуни, "Казбек район" муниципалияб гIуцIиялъул бетIер ГIабдула МахIачев хъулухъалдаса эркен гьавизелъун, Дилим росулъ март моцIалда тIобитIараб митингалъул "Президентасул рахъги ккун" ва "Президентасул рахъги ккун - 2" абурал макъалаби газеталда рахъун рукIана.


Махlачхъалаялъул КIиабилеб базаралда хIалтIулел риччарухъабаз митинг гьабуна Ленинил майданалда бугеб ХъахIаб Рукъалда цебе.3Oкт2013\nСонги, церекъадги, жакъаги полициялъул хIалтIухъабаз жал базаралдаса нахъе къотIулел рукIанилан бицана митингалде рахъараз.\nТадбиралде ячIарай Мадина МухIамадовалъ бицана «Эркенлъи» радиоялъе полициялъулаз жидеда абулеб букIанин бичулеб гIеч-пихъ контейнеразда жаниб лъун бичеян.\nПолициялъ абулеб букIун буго гьезда базаралда цIа ккани гьеб свинабизе рачIарал машинабазе нух букIине гьечIилан, амма, МухIамадовалъ абуралда рекъон, кIиго машина ине нух буго. Полициялъе къваригIун буго жидеего ришватал ракIаризеян рикIкIунеб буго гьелъ.\nМухIамадовалъул рагIабазда рекъон, гьелъ контейнер босун буго 200 азарго гъурущги кьун ва тIадежоялъе 20 азарго гъурущ кьолеб буго жиб-жиб моцIалда арендаялъухъ.\nГьеб гуребги, жиб-жиб къоялда нусго-кIинусго гъурущ контролеразеги кьолилан бицана йичарухъаналъ.\nМитингалде ячIарай ПатIимат ГIалиевалъ бицана «Эркенлъи» радиоялъе, цо-цо ричарухъаби хIалтIуле ругин базаралда жанир гурел, гьелда гIагарда. Гьеб мекъи бугин чIун руго полициялъулал. Амма кIиго-лъабго соналъ цебе гьедин даран-базр гьаби мекъи бугилан щай гьез абулеб букIинчIебали бичIулеб гьечIо ГIалиевалъда.\nГьелъ бицана, жидеда тIоцебе ракIалда букIанин базарулъ админситрациялде ине гIарзабигун, амма администрациялъул офис къан батун буго гьезда.\n«Базаралъул админстрациялъул хIалтIул хал-шал гьабуни, чанги къанунхвезариял ратизе руго. Базаралуъл директор щив вугевали лъалеб гьечIо, щайгурелъул гьеб хъулухъалда батIи-батIиял гIадамал рачIуна мех-мехалдаса. Жив-жив вачIарасги ричарахъубазухъа гIарацги бакIарула», - ян абуна ГIалиевалъ.\nХъахIаб рукъалда цебе бугеб маххул чалиялда аскIор чIун рукIана митингалде рачIарал, амма ГIабдулатIиповасухъе гьел лъицаниги ахIичIо. цодагьаб мех индал гьезда аскIове вачIана цо чи. Гьес абуна жив вугин базаралъул директор хисулев МухIамад ГIабдурахIмановилан. Гьес абуна митингалда гIахьаллъаразда гьез гьоркьор лъурал суалал тIуразе ругин ва гьарана майданалдаса нахъе айилан.\nГьединго тадибралда гIахьаллъулезда аскIое ячIана МахIачхъалаялъул Совет мухъалъул вакил. Гьелъ абуна киналго базаразул хал-шал гьабулеб бугин ва гьезул хIалтIудалъ ратарал гъалатIалгун къанунхвезариял тIагIинарулел ругилан.\nРичарухъаби майданалдаса нахъе ана, амма жидер масъалаби тIурачIони тIадруссине ругин абуна гьез.\nМахIачхъалаялъул администрациялъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулев МухIамад ГIабдурашидовас бицана «Эркенлъи» радиоялъе мэр дандчIванилан кIиабилеб базаралъул митинг гьабурал ричарухъабигун.\n«МахIачхъалаялъул нухмалъулев МуртузагIали Рабадановас абуна авариялъулал ва цIаккунгутIиялъул хъулухъаз тIадкъарал лъазабиял тIуразе кколин базаралда. Ахир-къадги мэр живго анна базаралде ва дандчIвана цогидал ричарухъабигун. Гьез бицана жидер чанги масъалаби ругин. Мисалалъе, арендаялъул суалал, базаралъул администрациялъул тIаса ккараб хIалтIи ва гь.ц. Гьел киналго суалал къануназдалъун тIуразе хIукму къотIана мэрас ва хасал буюрухъал кьуна», - илан бицана ГIабдурашидовас.\nГьединго гьес тIаде жубана, полициялъул ихтияр букIинчIилан базаралде бачIине диваналъул хасаб документги кодоб гьечIого.\nДагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялдаса баянал щвечIо «Эркенлъи» радиоялъе.


Дагъистаналда хIадур гьабулеб буго киналго росдал магIишаталъул ракьазул приватизация гьабиялъул хIакъалъулъ къануналъул проект.\nГьеб гIумруялде бахъун хадуб тIокIаб лъиениги пачалихъалдаса чIобого ракь щвезе гьечIо, гьез гьеб бичун босизе ялъуни цогидаб нух батун тIалаб гьабизе ккола. Росдал магIишаталъул хIалтIухъабазда гьелъулъ лъикIаб рахъ бихьулеб гьечIо. Амма экспертаз гьелъул рахъ кколеб буго.\nГьеб къануналъул проект кIиго-лъабго моцIиде хIадур гьабун бахъинабизе тIадкъай кьун буго Росдал магIишаталъул министерлъиялъе, республикаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас. Ракьул суал сабаблъун жакъа магIарухъ чанги бакIалда дагIба-рагIиялде бачIунеб бугин ишилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе тарихчи ва магIарулазул Миллиябгун Маданияб автономиялъул нухмалъулев хисулев, Маркъо ШагIбановас. Мисалалъе ракьги хIалтIизабун, гIи-боцIиги хьихьун магIишат гьабизе бокьарав чияс цо рехун тараб ракь хIалтIизабизе тIаде босани, кIанцIун вачIунев вугин цогидав, гьеб жиндир умумузул букIараб ракь кколин, дур ихтияр щибин гьелда тIад ханлъи гьабизеянги абун. Амма хIакъикъаталде балагьани гьесул умумузул ракь гьеб букIарабалъи тасдикъ гьабулел документал къанагIатги рукIунарин. Гьанжейин абуни къануналда рекъон гьабулин ракьазул суал. Гьеб бакIалда Маркъо ШагIбановас тIоцевесесул рахъ кколеб буго, щайгурелъул ракь букIине кколин унго-унголъунги гьелде рокьиги бугев, гьелда тIад хIалтIизе ниятги бугев чиясухъ.\nМаркъо ШагIбнов: «Нилъеца гьениб чанго жо хIисабалде босизе ккола. ТIоцебе абуни гьеб буго республикаялъул экономика цебетIей. Шагьаралда гIодовги чIун жиндир умумузул ракь бугин гьебиланги абун, рехун гьебги тун чIарасухъиш гьеб лъикI, унго-унголъун гIетIги тIун гьеб хIалтIизабизе гъеж гурарав чиясухъиш? Дир хIисабалда кIиабилесухъе кьезе ккола ракь. КIиабизе босани, ритIухълъигиха. РитIухълъиялъул кьучIалда нилъеца къанунги къабул гьабизе кколаха. Къанун цо хасав хIакимасул ботIролъ бижун бачIараб пикруги, гьесие гIололъун къабул гьабулеб жо гурелъун. Гьеб буго гIакълу бугел чагIигун дандги бан, лъикIал квешал рахъалги рорцун къабул гьабулеб хIукму. Гьелдалъун мурадги букIуна халкъалъул рукIа-рахъинги, цогидабги рахъ лъикIлъизабиялъе пайдаги букIинин гьелъулилан».\nГьединлъидал ахIи базецин бегьулеб хIалалде бачIун бугин иш, ракь щвезе бокьарав чи гьанжего вагъа-вашарейин хадуб тIокIаб гьесул гьединаб рес букIунарилан абулеб буго Маркъо ШагIбановас. Амма гьеб къанун къабул гьабуни иш рагъде бачIине бугилан рикIкIунеб буго Гъуниб мухъалъул Гьонодаса, росдал магIишаталъул хIалтIухъан ГIамирханил МухIамадица.\nГIамирханил МухIамад: «Жиндирго умумузул ракь тIалаб гьабулев чиясда лъала гьеб къанун къабул хадуб тIокIаб жинда гьеб ракь бихьунгутIи, гьебмехалъ гьес абизе буго гьаб ракь жиндир бугин мун довегIан чIайилан. Нижер росулъ ахирисеб нухалъ ракь дандбалеб мехалъги ккана гьедин. Шагьаралда рукIаразги, цогидазги тIалаб гьаруна жидерго умумузул ракьал, хадур чIунтизеги тана. Дир хIисабалда гьеб буго лъугIи гIечIеб дагIбаялде гIадамал рачунеб иш. Анкьчияр чи гуревги, кIиго вац, яцал, гIагарлъи цоцалъ базабулеб жо ккола гьеб. Жидедаго жаниб гьеб бикьизе ккараб мехалъ захIматаб бакIалде бачIуна иш, мисалалъе микьго вацасда гьоркьоб цо хур бикьи бигьаяб масъала гурелъул. Лъаларо, гъора гIатIиракьазда, гIадан чи къалареб Кочубеялъул хъутабазда ракьал щвезе бегьила, амма гьаниб магIарухъ гьеб суал кин киниги данде бачIунаро».\nРакьниги хIалтIизабилин, гьеб хIалтIизабизе бокьарал чагIиги ратилин, амма гьеб хIалтIизабун щвараб захIмат гIадада кколеб букIиналдаги рази гьечIо ГIамирханил МухIамад. ХIукуматалъ щайин гьелде кIвар кьоларебилан гьикъулеб буго гьес.\nГIамирханил МухIамад: «Жакъа магIарухъги вукIун дица гъолда тIад хвезабураб захIматалда бащадаб хайир дихъе тIадбуссун щолеб гьечIони дие гъоб щай гIезабун? Египеталдаса бачIараб картошкаги босулеб бугони халкъалъ, бакъдебуссалъул нахги босулеб бугони, дица рокъоб гIезабураб нахги жибго тун. Аазаралда щунусго гъурущ щиб жоха магIарухъ гIезабураб гIакдал нахалъул цо балоналъухъ? Жакъа магIарухъ гIезабураб, экологиялъул рахъалъги бацIцIадаб нигIмат лъица унеб бугеб босун? КъанагIатги унеб гьечIо. Гьелъул бакIалда босулеб буго къватIиса бачIараб учузуб къиматалъул нигIмат».\nХурзал рекьиялъул иш тIадбан унеб буго гьабсагIат магIарухъ, амма соналдаса соналде рекьичIого хутIарал хурзал цIикIкIунел ругин абулеб буго гIадамаз. Бищунго рекIеда къалин цере кIудияб бачIин жанисан бакIарулеб рукIарал чIахIиял хурзал гIурдае сверун рихьараб мехалъилан къварилъулел руго херал чагIи.


Къуват - цолъиялъулъ\nНилъер гьаракь рагIизелъун\nХIажат бугищ нилъее Кавказалъул халкъазул Россиялъул конгресс?\n«Кавказалъул халкъазул Россиялъул конгресс» (РКНК) абураб тIолгороссиялъул цолъи гIуцIана 2007 соналда. Гьебги, аслияб къагIидаялда, дагъистаниязул хIаракаталдалъун. Дицаги дида цадахъ рукIарал цо чанго чиясги гьеб хIаракаталда гъорлъе цIана чачаназулги, ингушазулги, асатIиназулги, адыгазулгун кабардиназулги ва гъарачаязулгун балкаразулги миллиял гIуцIаби ва Москваялда тIобитIана тIоцебесеб съезд. Гьелда гIахьаллъана 45 регионалъул вакилзаби, гуребани нижер гIуцIиялъул хъвай-хъвагIай гьабилароан РФялъул Юстициялъул министерствоялда.\nЩай хIажат букIараб гьединаб цолъи гIуцIизе? Щайгурелъул улкаялда гучлъулеб букIана ультранационализм – цо миллаталъул яги цо улкаялъул интересазе гIоло къеркьолаго, цогидал миллатал хIакъир гьари аслияблъун рикIкIунеб идеология. РФялъул батIи-батIиял регионазда кколеб букIана миллатазда гьоркьосеб дагIба-рагIи, хвезарулел рукIана хIалтIизеги, хIухьбахъизеги, минаби рукIинеги ва эркенго кIалъазеги ругел Россиялъул Кавказалъул халкъазул ихтиярал. Москваялъулги РФялъул чIахIиял шагьаразулги милициялдаги батIи-батIиял СМИяздаги «рагIулелго рукIинчIо» кавказалъулал: ритIухълъи-гьересиялъул хIисабго гьабичIого, жанир тIамулел рукIана гьел, хIакъир гьарулел рукIана. Москваялда гIумру гьабулев вукIарав дидаги чанцIулго хъинтIана гьеб лъикIаб гуреб бербалагьи. Кинаб хIалха букIун батилеб, дирго гIадал бухьенал гьечIел нилъер ракьцоязул? Гьединлъидалги ракIалде ккана нижеда гьеб хIаракат гIуцIизе.\nБукIана гьелъие цоги гIилла. ГIалхулаб капитализмалъул идеологиялъ куцарал Северияб Кавказалъул гIолилазе хIажат букIана инсулаб рагIи, тарбия. Гьезул гIемерисезул хьвада-чIвади букIана, эркенлъиялде рорчIарал гугьунбачазул гIадинаб - гьезухъа гIемер рорчIулаан ватIаналда киданиги гьаруларел ишал. Хасго гьединаб хьвада-чIвади гIемерлъун букIана дагъистаниязда гьоркьоб.\nРФялъул батIи-батIиял регионазда гIумру гьабулеб буго 750-800 азаргоялдаса цIикIкIун дагъистаниясги, 600 азаргоялдаса цIикIкIун чачанасгун ингушасги, 150 азаргоялдаса цIикIкIун адыгасгун кабардинасги, 50 азаргоялдаса цIикIкIун гъарачаясгун балкарасги. Гьел хIужаби руго гIага-шагарго рехсарал. Амма хIакъаб буго дагъистаниялгун вайнахазул къадар миллионгун бащдалде гIунтIулеблъи. ГIумру лъикIаб букIун гуро СКФОялъул республикабаздаса гIадамал гочунел ругел. Бищун гIемер гочунел руго Дагъистаналдаса: щибаб соналъ 15 азаргогIанасев чи вукIуна республикаялдаса уневги вачIуневги. Чачаналде дандеккун, щуцIул цIикIкIун ккола гьеб.\nХьул букIана, Путинил администрациялдеги батIи-батIиял министерствабаздеги (МВДялдеги, Оборонаялъул министерствоялдеги (нилъер контрактниказеги призывниказеги квота цIикIкIинабеян абун) культураялъулги лъайкьеялъулги ва гь.ц.), гьединго, Югалъул федералияб округалъул нухмалъиялдеги нухал ратиялде. Доб заманалда рукIинчIо Северияб Кавказалъул ишазул рахъалъ министерствоги СКФОги. Нижер (РКНКялъул) пикруги хIисабалде босун, гIуцIана гьеб кIиябго идара. Амма гьезул хIаракат нижер пикрабаздаса рикIкIад буго.\nУзухъда, ракIалда букIараб кинабго гуро гIумруялде бахъинабун бажарараб. Амма цо-цо иш рагIалдеги бахъана. Кин бугониги, РКНКялъухъа бажарана РФялъул президентасул администрациялъулги, Москваялъул нухмалъиялъулги ва РКНКялъул къуватал отделениял ругеб улкаялъул жеги 10 регионалъул нухмалъиялъулги бербалагьи хисизабуна. Власталъе бокьуларелъулха жидер берзукьа борчIараб пикру. Абизе ккола, тIолабго Россиялдасаго гIолилалги ракIарун, «Машукал» тIоритIулел машгьурал форумалги гIуцIана РКНКялъ (2010-2012 соназда) КЧРалъул Домбаялда тIоритIарал гIолилазул форумазул мисалалда рекъон. Нижеца гьенир ракIарулаан батIи-батIиял НКОязул кIинусгониги вакил – Северияб Кавказалъул 100 ва РФялъул «гIурус» регионалдаса жеги 100. Анкьалъ тIоритIулаан гургинал столал, мастер-классал, лекциял. Гьел рукIана гIолилазе цIакъ пайдаял тадбирал. ГIурус гIолилаздаги, гьезда гъорлъ рукIана миллатчагIазул церехъабиги, гьезда лъикI лъана Северияб Кавказ ва гьелъул букIана кIудияб хайирги.\nГьелдаса хадуб РКНКялъул гIахьалчагIазда гьоркьоб ккана дагIба. Гьелъ квалквал гьабуна гIолилазе цIакъ пайдаяб ишалъул цебетIеялъе. Кавказалъулазул хасияталда рекъон, гIаммал ишаздаса цереселлъун цо-цоязе ккана жиндирго мурадал. Гьелда бан, ахираб ункъо соналъ сасана РКНКялъул регионазда гьабулеб букIараб хIаракат. Гьелъул хIасилалда РКНКялда гъорлъе рачIана власталъул квербакъиялдаса пайда босулел ва щакаб хасият загьирлъулел шоуменалги. ХIажат букIанищ гьеб нилъее?\n2019 соналъул байбихьудаса хIадурлъулел руго РКНКялъул ункъабилеб съезд тIобитIизе, конфликтги лъугIанин ккола. Съезд тIобитIизе кколаан 20 апрелалда РФялъул ЖамгIияб палатаялда, улкаялдаго машгьурал гIадамазул гIахьаллъигун.\nРакIалда буго тIолалго регионазул вакилзаби гьенир гIахьал гьаризеги чIахIиязул иш гIолилазухъе кьеялде кIваркьезеги. Гьеб хIаракаталъе хIажат вуго къадруяв, бищун тIадегIанаб идараялда Северияб Кавказалъул масъалабазул хIакъалъулъ бицине бажари бугев цевехъан. Гьелъул хIакъалъулъ чанцIулго хабар ккана мунагьал чураяй Сулиета Кусовалъулги, РКНКялъул ТIадегIанаб советалъул член, ДРялъул Журналистазул союзалъул председатель ГIали Камаловасулги, дирги.\nКIвар бугел масъалаби тIуразе ккани, РКНКялъул хIаракат букIине бегьуларо власталде дандечIараблъун. Амма гьеб букIине бегьуларо цIакъго кIваргьечIеблъунги, ай власталъе хIажатабщинаб тIубалеблъунги. Мех-мехалда «цабиги рихьизаризе» ккола, амма гьелъ квалквал гьабизе бегьула грантазул рахъалъги, хIакимзабаз жидеда церечIарал масъалаби тIурангутIиялъулги. Батизе ккола «гьоркьохъеб», киназего санагIатаб нух ва кьезе ккола РКНКялъул цебетIеялъе нух. Дида ракIалде ккола, гьеб гIуцIи цIунизе кколин букIинеселъе гIоло.\nДругие материалы в этой категории: « Гьунар тIокIазе рагьарал нуцIби\t102 соналъ магIарулалгун цадахъ »


КIиго гражданлъи - чанго ургъел\nКIиго гражданлъи букIиналъул балъголъи гьабиялъе гIоло тамихI гьабиялда хурхараб Россиялъул цIияб къануналъ раккизарулел руго гIемер суалал ва хIинкъиял. КъватIисел улкабазда гIумру гьабун ругел Россиялъул гражданазда гьеб къанун хъвалеб гьечIин абулеб буго цояз. Гьелда абизегIанго божулел гьечIо цогидал.\n4 июналда президент Владимир Путиница гъулбасараб къануналъ Россиялда гIумру гьабун ругел Россиялъул гражданазда тIадаблъун гьабулеб буго къватIисел пачалихъазул гражданлъи яги гьеб босиялда цебесеб статус букIиналъул хIакъалъулъ нухмалъиялда лъазаби. Гьеб тIалаб хъвалеб рагIуларо къватIисел улкабазда гIумру гьабун ругел россиялъулазда.\nГьедин букIаниги, цоязул пикруялда, къватIисел пачалихъазда гIумру гьабун ругел аза-азар россиялъулал ккезе бегьула жидерго статусалда бан лъазабиялъул яги Россиялда гIумру гьабун гьечIеблъи бихьизабиялъул мурадалда регистрациялдаса инкар гьабиялъул диллемаялде цере. Ахирисеб гIемерисезе бокьизе гьечIо, гьелъ рукъуре унеб мехалда бюрократиял тIокIлъаби рижизаризе бегьиялда банин, рикIкIунеб буго гьединаз.\nТIалаб тIубазабичIолъиялъе гIоло гIакIаби лъеялъул яги жамгIиял хIалтIаби гьаризе тIамиялъул тамихIалде гъоркье ккеялъул хIинкъи букIиналда бан, къватIисел улкабазда гIумру гьабун ругез гIамал гьабулеб буго Россиялъул вакиллъиязда яги Интернеталда жаваб батизе, къануналда сверун раккулел суалазе.\nКъватIисеб пачалихъалъул гражданлъи букIин лъазабизе кколеб буго Россиялъул миграциялъул хъулухъалда. Гьеб къанун хIалтIизе байбихьулеб буго 5 августалда ва кIиабилеб гражданлъиялъул хIакъалъулъ лъазабизе кколеб буго 60 къоялда жаниб. Амма къануналда цадахъго бахъун гьечIо гьелъул магIна мухIкан гьабулеб документ.\n«ГIурус Вашингтон» абураб гIурус мацIалда кIалъалел мигрантазул гIуцIиялъул президент Елена Старосельскаялъ бицунхъе, «цIияб къануналда хурхун гьанжеги паника гьечIо, амма консультацияби гьарулезул къадар кIудияб буго». Гьелъ абулеб буго Вашингтоналда бугеб Россиялъул вакиллъиялъ киналгIаги комментариял гьарулел гьечIин, амма рагIи колеб бугин «Москваялъ кьуралго, мухIканлъиял заманалда къватIир чIвазаризеян».\nГьелдаго цадахъ консуласулгун букIараб гара-чIвариялда жиндаго лъаралда сверун пикру гьабун гьелъ гIадамазе цо-цо малъиял гьарулел руго.\nЕлена Старосельская: «ХIакъикъаталдаги гIадамазул ургъел ккун буго. Амма, гьеб къанун дидаги хурхараб бугелъул, дица рикIкIуна щибниги цIияб жо гьениб баккун гьечIин.»\nГьелъ абулеб буго гьеб къанун киналго гражданазда хурхараб гьечIин.\nЕлена Старосельская: "Россиялда прописка, регистрация гьечIел гIадамазе, гьеб къануналъул кинабгIаги кIвар гьечIо!"\nКъанун къабул гьаби данде ккана Москваялъулги Магърибалъулги гьоркьорлъаби хIалуцараб мехалде. Кремлалъул критиказда гьелда нахъ бихьулеб буго Россиялъул нухмалъиялда «жиб сверун ккун бугин» абураб пикру щулалъулеб букIин, хасго гьеб къануналъул рахъ кколез «щуаубилеб колоннаялъ» магърибалъул улкабазул мурадал тIуразарулаго, Россия жанисан талхизабизе гIамал гьабулеб бугин, лъазабулеб букIиналде балагьун.\n«Баянаб жо ккола, кIиго гражданлъи букIиналъ Россиялъул гражданлъиялъул ва жиндирго ватIаналъул бугеб бербалагьиялъул къадру хвезабулеб букIин» - ян лъазабуна къануналъул проекталъул автор Андрей Луговояс. Александр Литвиненкое загьру кьеялъул гIайиб гIунтIизабун гьев валагьиялде лъазавуна Британиялъ 2006 соналда.\nЧикагоялда гIумру гьабун йигей Москва областалда гьаюрай Ксенияца жиндирго фамилия бицичIого лъазабуна, жий данде гьечIин Америкаялъул гражданлъи букIиналъул хIакъалъулъ лъазабизе. Гьелъ рикIкIунеб буго къанун Россиялда гIумру гьабун ругел оппозициялъулаздеги бизнесменаздеги данде бахъараб бугин ва жиндие гьелъ, гIицIго гIададагосеб екерахъди баккизаби гурони, тIокIаб квал-квал гьабизе гьечIин.\nАмма гIемерисезда гьеб къануналдаса кIудияб хIинкъи бихьулеб буго.\nНью-Йоркалда гIумру гьабун йигей Evans Property Services абураб мина-карталъул агентлъиялъул вакил Анна Левитовалъул буго Цолъарал Штатазул «гIурччинаб карта». Гьелъ абулеб буго, гьеб къанун хурхараб гьечIин гIицIго информация баянлъизабиялдайин.\nАнна Левитова: «КъватIисел улкабазде ине рес кьолеб паспорт босулеб мехалъ Россиялъул гражданаз гьедингоги бихьизабула къватIисеб улкаялъул гражданлъи букIин яги букIунгутIи. Гьеб гуребги, гIорхъаби цIуниялъул хъулухъалъул хIалтIухъабаздаги гьадингоги бихьула къватIисеб пачалихъалде виза гьечIого унел гIадамазул гражданлъи яги гражданлъи босиялда цебесеб статус букIин. Гьеб къанун хурхараб буго потенциалиял хиянатчагIазул сияхI гIуцIиялда. Гьез нилъ гьединаллъун рукIкIунелги руго.»\nРоссиялъул къанунал рахъулезул хIисабалда, 2010 соналда къватIисеб улкаялда гIумру гьабун букIана цо миллионгун 600 азарго россиялъулас, гьезул бащдабгIанаб къадар – Евроцолъиялъул улкабазда, Израилалда ва Цолъарал Штатазда.\nЦолъарал Штатазул жанисеб хIинкъигьечIолъиялъул департаменталъул ахирисеб статистикаялда рекъон, 2003 соналдаса 2012 соналде щвезагIан 83 азарго россиялъуласе щвана Америкаялъул гражданлъи. 2000 соналдаса 2012 соналде щвезагIан Цолъарал Штатазул «гIурччинаб карта» щвана 193 азарго россиялъуласе. Амма гьезул гIемерисез гIумру гьабун букIараб бакIалда хутIулеб буго киналго россиялъулазулго гIадаб регистрация.\nЦIияб къануналдаса кIудияб асар букIине бегьула магъалабазул рахъалдаса. Соналда жаниб Россия тун къватIиб I83 сордо-къо бахъулел гIадамаз къануналда рекъон, Россиялда жаниб щолеб пайдаялдаса пачалихъалъе кьезе ккезе буго 30 проценталъул магъало.\nЛевитовалъ абулеб буго, Россиялда регистрация хвезабун, къватIисеб пачалихъалда гIумру гьабун букIиналъул регистрация гьабуни, гьелъ рачине руго магъалабазул 30 процент кьеялде. «Регистрация Россиялда хутIулеб бугони ва къватIисеб улкаялъул паспорт букIиналъул яги цогидаб гражданлъиялъиялда цебесеб статус букIиналъул хIакъалъулъ лъазабуни, чиясул цIар гъорлъе кколеб буго дагьалъ цIикIкIун магъалаби кьезе кквеялда сверун хал гьабулел гIадамазул сияхIалде гъорлъе» - ян абулеб буго Левитовалъ.


Сдам квартиру 1 комнатую у метро Бибирево за 55000 руб.\nСдам квартиру 3 комнатую у метро Бибирево за 60000 руб.\nСдам квартиру 3 комнатую у метро Бибирево за 45000 руб.\nСдам квартиру 3 комнатую у метро Бибирево за 50000 руб.\nСдам квартиру 1 комнатую у метро Бибирево за 27000 руб.\nСдам квартиру 1 комнатую у метро Бибирево за 30000 руб.\nСдам квартиру 1 комнатую у метро Бибирево за 35000 руб.\nСдам квартиру 1 комнатую у метро Бибирево за 26000 руб.


РАЙОНАЛЪУЛ ШКОЛАЗДАСАН ХАРБАЛ. - 26 Сентября 2015 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2015 » Сентябрь » 26 » РАЙОНАЛЪУЛ ШКОЛАЗДАСАН ХАРБАЛ.\nРАЙОНАЛЪУЛ ШКОЛАЗДАСАН ХАРБАЛ.\nРайоналъул школаздасан харбал\nХарахьи гьоркьохъеб школалда\nЦ1алдохъабазул Ват1аналде рокьи бижизабиялъул, гьел нилъер улкаялдаса ч1ух1иялъул х1урматалда г1емерал пайдаял тадбирал т1орит1ула Харахьи гьоркьохъеб школалда. Гьединаблъун бук1ана Дагъистаналъул нек1сияб шагьар-Дербенталда, гьеб шагьаралъ 2000 сон т1убаялъул х1урматалда школалда т1обит1араб тарихалъулаб дандеруссинги. Нилъер тарих-гьеб ккола нилъер араб заман. Гьелда бараб бук1уна нилъер бук1инесебги. Цебесеб лъаялъ нилъее кумек гьабула г1умру гьабизе, бит1араб нух т1аса бищизе. Гьедин, школалъул директор Зубаиров Мах1ачица ц1алдохъаби ах1ана нилъерго тарихги, г1адаталги, г1амалалги лъазаризе.\nТ1ануси гьоркьохъеб школалда\nШколалъул администрациялъул г1ахьаллъиялдалъун т1обит1ана анкьил х1алт1ул план ва ц1алулгун методикияб ишалъул суалал данд ралеб совещание. «Дица кьела ЕГЭ» абураб программаялъул кьуч1алда диагностикияб х1алт1и т1обит1ана математикаялъул ва обществознаниялъул предметаздасанги.\nМах1ачхъалаялда бугеб республикаялъулаб урологиялъул централдасан рач1арал врачазул къокъаялъ хал гьабуна школалъул ц1алдохъабазул. Гьелъул мурадлъун бук1ана лъималазул урологиялъулал унтаби цереккунго загьир гьари. Школалъул дирекциялъ рак1-рак1алъулаб баркала загьир гьабулеб буго гьеб централъул директор Г1ахьалч1и росулъа Дибир Пазлуевичасе.\nДунялалдаго ц1ар раг1арав аваразул поэт Расул Х1амзатов гьавураб къоялъул х1урматалда школалда т1обит1ана гьесул творчествалдасан вечер. Гьелда г1ахьаллъи гьабуна учительзабазги ц1алдохъабазги.\nТ1агьада гьоркьохъеб школалда\nЦолъиялъулъ буго къуват\nАнц1ила микьабилеб г1асруялъул бакьулъ, Ираналъул к1удияв полководец Надир-шагь вач1уна Кавказалде 100 азарго чиясдасан яргъид г1уц1араб армияги бачун. Гьесул хьул бук1уна ц1акъго бигьаго 2 к1удияб колонаги гьабун цо рахъалдасан Дербент, Хайдакъ, Тарковскиясул шамхаллъиялдасан Мехтулинский ханлъиялъул тахшагьар-Жунгуталде, цогидаб рахъалдасан Шагь-Дагъ-Могу-даре-Кази-Кумухалдасан Хунзахъе рач1ун Дагъистан жиндиего мук1ур гьабизе.\nГьеб заманалда Дагъистаналъул киналго миллатал цолъун щущахъ риххизарула Надир-шагьил планал. Гьеб лъугьа-бахъиналъул х1урматалда, киса-кибго Дагъистаналдаго г1адин, нилъер республикаялда т1оцебесеб нухалда к1одо гьабулеб Дагъистаналъул халкъал цолъиялъул къо к1удияб рохалилаб ах1вал-х1алалда т1обит1ана Т1агьада г1аммаб гьоркьохъеб школалдаги. Гьеб байрамалде школалъул ц1алдохъабаз ва учительзабаз цебеккунго х1адур гьабун бук1ана миллияб рет1ел-хьит: аваразул, лакцазул, лъараг1азул, лезгиязул, нугъаязул ва г1емерал цогидалги миллатазул рук1а-рахъин бихьизабулел церерахъинал, кьурдаби, куч1дул, г1адатал рихьизарулел рукъалъул т1аг1ел-г1уч1, миллиял квенал, инсценировкаби.\nК1удияб ч1аголъиялда ана школалда Дагъистаналъул халкъияв поэт Расул Х1амзатовас 92 сон т1убаялъул х1урматалда т1обит1улеб шаг1ирасул куч1дул рик1к1иналъул конкурсги.\nШколалда лъик1аб багъа-бачари гьабуна 11 классалда т1орит1изе ругел обществознаниялъул ва г1урус мац1алъул ЕГЭязде цебеккунго х1адуриялда хурхунги.\nХ1ариколо гьоркьохъеб школалда\nЩибаб школалда бук1ине ккола педагогаздаги ц1алдохъабаздаги гьоркьоб демократиял гьоркьорлъаби г1уц1улеб школалъул самоуправление. Гьеб мурадалда гьал къоязда организатор Х. Хваджаевалъул ва пионервожатая Жамалудиновалъул жигарчилъиялдалъун 5-11 классазул ц1алдохъабазда гьоркьоса т1аса рищана ц1алдохъабазул самоуправлениялде лъимал. Ц1алдохъабазул ихтияр бук1уна школалъул ресазухъ, интересазухъ, г1адатазухъ балагьун школалъул суалал жидецаго т1уразаризе, ц1алдохъабазул ихтиярал ц1унизе, цоцазухъа лъай ва х1албихьи босизе, жавабчилъи бугеллъун рук1ине.