Метер магIарул мацI хвезе батани…\nМацIалдаго цадахъ миллатги тIагIуна\nМиллияб мацIалда нацIцин баладай?\nГIемераб ахIи-хIур гьабуна «РФялъул Лъайкьеялъул хIакъалъулъ» абулеб федералияб законалда хиса-басиял гьариялъул проекталъ. Гьелъул нижеца газеталъул гьурмаздасан гIемер бицана. Гьале гьанже гьеб законопроект гьоркьоб лъей нахъе тIамуна ва гьелда тIад жеги хIалтIизе кколин лъазабуна. Амма кинаб хIукму гьабизе бугеб Пачалихъияб Думаялда цIидасан гьелде тIадруссиндал? Кинаб букIине бугеб нилъер мацIалъул ва миллатазул къисмат абураб суал буго нилъеда цебе.\nДРялъул Халкъияб Собраниялъул ГIелмуялъул ва лъайкьеялъул комитеталъул депутатаз абулеб буго гьеб батIияб-цIияб хIукму кколарин, жакъаги нилъер республикаялъул школазда миллияб мацI, эбел-инсуца ва цIалдохъанас тIасабищун, лъазабулин. Гьединлъидал гьанже къабул гьабулеб законалъул проект кколин цIалдохъабаз миллиял мацIал жидеего бокьун лъазарулеб къагIида щула гьаби. Гьеб гуребги, законал, миллиял мацIазул жакъа бугеб статус хисизабулеб гьечIин, гьел школалъул цIалул планалъул базиснияб бутIаялда рукIине ругин. Гьаниб буго цо дандеккунгутIи. ЦIалул планалъул базиснияб бутIа ккола закон ва гьениб бугеб предмет чара гьечIого лъазабизеги ккола. Депутатаз бицунеб миллиял мацIал цIалдохъабаз жидеего бокьун лъазаризе бегьулин абулеб жоялъул магIна щибха? «ДРялъул лъайкьеялъул хIакъалъулъ» абулеб законалъул 10-абилеб статьяялда хъван буго: «Лъайкьеялъул пачалихъиял ва муниципалиял идарабазда гIурус мацIгун цадахъ Дагъистаналъул халкъазул мацIалги, тIадаб предмет хIисабалда, лъазари чара гьечIеблъун буго», - ян. Кибха гьениб хъван бугеб жидеего бокьун лъазабизе бегьулин? Гьанже хIисаб гьабе «РФялъул лъайкьеялъул хIакъалъулъ» абулеб федералияб закон хисизабизе ургъулеб бугеб ахIи бахъинабураб №438863-7 законалъул проекталда хъвалеб бугеб жоялъул. Гьелда рекъон, санаде рахинчIел школлъималазул эбел-инсул ихтияр буго, лъимадуе аслияб гIаммаб лъай щвезегIан, миллияб мацI факультативияб къагIидаялда, ай бокьани гурони лъазабулареблъун рикIкIине. «Гьеб проекталъ миллиял мацIазул жакъасеб статус хвезабуларин» Халкъияб Собраниялъул цо-цо депутатаз абулеб жо гьереси кколарищ? ГIемерисез абулеб буго гьеб бугила миллиял мацIазе бухъулеб хобилан. Гьединлъидал Дагъистаналъул батIи-батIиял жамгIиял идарабаз Пачалихъияб Думаялде хитIаб гьабулеб буго гьеб законалъул проекталъул рахъккогейилан гьарун.\nГIемерисез рикIкIунеб буго гьеб миллиял мацIазе бухъулеб хоблъун. Гьединлъидал Дагъистаналъул батIи-батIиял жамгIиял идарабаз Пачалихъияб Думаялде хитIаб гьабуна гьеб законалъул проекталъул рахъккогейилан. Гьелда сверухъ букIана нижеца гIадамазулгун гьабураб гара-чIвариги, нижее лъазе бокьун букIана гIадатиял дагъистаниязул пикруги.\nГIабдулаев Салман, Табасаран районалъул Дагъни росулъа ДГУялъул филологияб факультеталъул студент:\n- Дида лъикI лъала рахьдал мацI. РакIалда буго гIагараб мацIалъул гIелмуялда тIад хIалтIизе ва школалда гьелъул дарсал кьезе.\nМиллиял мацIазде тIадецуй гьаби дида мекъаблъун бихьула. МацI тIагIани, миллат билула. МацI буго, цIуне ва бечед гьабеян васиятгун, умумуз нилъее тараб къиматаб хазина, гIарац-месед кьун босизе щолареб бечелъи. Нилъеда тIадаб буго, ясбер гIадинги цIунун, хадусеб гIелалъухъе гьеб кьезе.\nМирзаханов МухIамад, Дахадаев районалъул Харбук росулъа ДГУялъул студент:\n- МацI ккола инсанасул рухIияб бечелъи, нилъер умумуз нус-нус соназ бечед ва камил гьабураб, щиб балагь бачIаниги, цIунун нилъехъе кьураб къиматаб сайгъат. МацI ккола халкъалъул тарих, гIумру. Рахьдал мацI лъаларев чи ккола жиндирго къимат гьабуларев чи.\nИбрагьимов МухIамад, «Надежда» абураб республикаялъул реабилитациялъулаб централъул директор:\n- Рахьдал мацI тIагIинабизе ургъулев чи гIенеккизе ккела дунялалда цIар рагIарав Расул ХIамзатовас абурал рагIабазухъ:\nХваги дун жакъаго,\nжаниб ракI кьвагьун...\nМагIарул мацI хвани, тIагIуна миллат, билула эбел-инсуде бугеб адаб-хъатир, магIарулазул хаслъи ва тIабигIат. Капурзабиго гIадин, нилъ ругьунлъула наркотиказде, гьекъолдиялде ва хъахIбалъиялде.\nДир буго лъабго лъимер ва гьезул ичIго лъимер. Киназдаго лъала рахьдал мацI. ГIурус мацIалъ кIалъай школалда, хIалтIуда, амма рокъоб букIине ккола магIарул мацI. Рахьдал мацI лъаларев чи дица магIарулавлъун рикIкIунаро.\nУдаев Мирза, Гъуниб районалъул МохIоб росулъа, ДРялъул мустахIикъав тохтур-травматолог:\n- Миллаталъе миллияб мацI ккола инсанасул черхалъе мугъзагьод гIадаб щулалъи. Мугъзагьод бекани, чиясул къагIида хола, мацI тIагIани, миллат букIунаро. Квеш ккараб жо буго гIемерисел гIолохъанал дагъистаниязда гьеб пикру бичIчIуларого букIин. Гьеб бугоха жидеда эбелалъул мацIалдаса чияр мацI берцин бихьулилан абулеб жо, ай жидерго адаб гьабунгутIи. Даргиязулги магIарулазулги мацIал дие гIагарал ккола, гьеб ккола дир бечелъи.\nГIумаров Мурад, художник:\n- Цебего заман щун буго учительзабазги, гIалимзабазги, эбел-инсуцаги, миллиял мацIазул къимат лъалезги тIалъиялде ахIи базе, ООНалде гIунтIун хитIаб гьабизе. Миллиял мацIал гьечIони, гьечIо Дагъистан, гьечIо нилъер миллатал, лъараца уна дагъистаниязул рухIияб бечелъи. Дунялалдаса тIагIун унел ругел хIайванал ва чIахI-хер нахъе цIуниялъул мурадалда гьел БагIараб ТIехьалде росула, цебего заман щун буго тIагIун ине хIинкъи бугел гIисинал халкъазул мацIазе хасаб БагIараб ТIехь гIуцIизе.\nГьитIиномухIамадов ХIусен, «Азия» турфирмаялъул учредитель:\n- ХIухьелккун бицуна нилъер радио-телевизоралъ Латвиялдаги Украинаялдаги гIурус мацI лъазабиялъе квекIен гьабулеб бугин. Нилъерго улкаялда гIисинал миллатазул мацIал лъазариялъе ва цIуниялъе хIукуматалъ гьабулеб квекIеналда лъолеб цIар щиб? Байбихьул классазда киналго дарсал миллиял мацIазда кьезе ккола. ГIажаибаб жо, диниял чагIаз абула лъималазда гIараб мацI малъейилан, «гIакъилзабаз» - ингилис мацI лъазабейилан. АнцIго соналъ цеве Дагъистаналде вачIун вукIарав, жинда къого батIияб мацI лъалев немцав Клаусилгун ккараб гара-чIвариялда гьес абуна, магIарул мацIалдаса берцинаб ва камилаб мацI жинда рагIичIин. Нилъеца цIуничIони, лъицаха цIунизе бугеб рахьдал мацI? Миллияб мацIалда нацI базе тезе бегьуларо.\nГьеб масъалаялда сверухъ социалиял гьиназдаги унел руго кор бокьарал бахIсал. Масала, ГIабдула абулев чияс хъвалеб буго: «Дидаги, дир лъималаздаги, гьезул лъималаздаги магIарул мацI лъаларо. Гьеб цIакъ квеш буго, росуцояздаса дун нечон вукIуна».\nЦIар абизе бокьичIев: «Щибизе дир лъималазе рахьдал мацI? ГIумру гьабун дир вас Москваялда вуго, яс Франциялда йиго. Щивгун гьел гьенир магIарул мацIалда кIалъазе ругел? Щай школалда цIалулев дир гьитIинав васасе магIарул мацI? ЛъугIила школа, ина гьев жиндиего чед балагьизе гIалагъважа гIемераб Дагъистаналдаса. ТIадчIун гьес лъазабулеб буго кибго хIажалъулеб ингилис мацI, гьелъул кумек букIина гIумру гIуцIизеги, гIадамалъе вахъинеги. Жакъа нилъер буго батIияб гIумру, гьеб нилъеда рекъечIони, нилъ гьелда рекъон гIумру гьабизе ккола. МагIарул мацI ккола архаизм, гьелъул гIасру ана».\nДир пикруялда, миллиял мацIал тIагIинариялъе гьарулел тадбирал ккола нилъер тIалъиялъ киналго гIадамал цо коцонир кьабизелъун, ай тIубанго цоцада релълъараб гIалам лъугьинабизелъун ургъунго гьабулеб макру. БичIчIикьеялъулаб хIалтIи гьабун, хIинкъизарун коммунистазги нилъ миллияб ратIлидаса инкар гьабизе тIамуна. Хадуб, «некIсиял, гьаб заманалда дандекколарел миллатазул гIадатазда» тIад малги чIун, чияр гIадатазде ругьун гьаруна.\n1927 соналда Гьидалъ участковияб больница рагьана асатIинав Михаил Бугуловас. ГIемерал чагIазул гIумру хвасар гьабуна гьес, гIемераб гьудул-гьалмагълъи букIана гьесул гьениб. Гьениса ун, лъеберго соналдасан гьидерица гьев жидехъего гьоболлъухъ ахIана. ЦIакъ разиго вукIана гьев цIидасан Гьидалъе щвеялдасаги гьидерица гьабураб хIурматалдасаги. ГIемерал берцинал рагIаби абуна гьес гьидерил жамагIаталъул хIакъалъулъ. Амма цо гIодобчIеялда гьес абуна: «Кинабго лъикI буго, амма цо бадибчIвайги бугебха дир нужее. Гьаниве вачIунеб мехалъ, ракIалда букIана хасаб берцинлъиялъул, лъидаго релълъинчIеб узданлъиялъул ретIелги ретIун, дандчIвай гьабилин нужеца дидаян. Гьеб букIана нужер гIамал-хасияталда, гIумруялда, сверухъ бугеб тIабигIаталда рекъараб ретIел, гьеб нужеца Европаялъул формаялъухъ хисун буго. Гьанже нуж киназдаго релълъана, цогидаздаса ратIарахъизе кIоларо. ГIайиб гурищ?» - ан.\nПрочитано 553 раз\tПоследнее изменение Четверг, 21 июня 2018 10:02\nДругие материалы в этой категории: « Щибаб март бачIингун…\t10 сон бана Россиялда ЕГЭ чIарагьечIеблъун гьабуралдаса »\n09:04, 11 мая 2021, 23


МохIамад Мурсида тIад диваналъул процесс бахъун буго 1 февраладе\nМисралъул президентлъиялдаса махIрум гьавурав МохIамад Мурсида тIад диваналъул процесс бахъун буго 1 февралалде. Информалатаз лъазабулеб буго, диванчияс гьединаб хIукму гьабунин Мурси туснахъалдаса щвезавиялъе данде кколареб гьава-бакъ багьанадеги бачунин.\nОппозициялъул рахъ кколел демонстрантазде данде къуват хIалтIизабиялде гьесизариялъул гIайиб гIунтIизабулеб буго вукIарав президентасде ва гьесул рахъ кколеб «Бусурбаби-вацал» абураб исламистазул гIуцIиялдаса I4 чиясде. Гьезие диваналъ тIолабго гIумруялъул туснахъалъул тамихI къотIизе рес буго.\nМурси президентлъун вахъана 30 соналъ хъулухъалда вукIарав Хосни Мубарак тIаса рехун хадуб, тIолабго халкъ гIахьаллъарал рищиязул хIасилалда. 2013 соналъ риидал ахирисесде данде тIоритIарал акциязул хIасилалда гьев ватIа гьавуна жамгIияталдаса.


Жовгьар Царнаев чIвазе къотIи гьабуна диваналъ\nБостоналда 15 маялда къаси мехалда (Москва заманалда рекъон) ахиралде щвана 10 анкьида жаниб халат бахъараб Жовгьар Царнаевасе гьабураб диван. Гьа бараз ахирсеб хIукму гьабун, гьелдалъун диваналъ гьев чIвазе къотIи гьабун буго.\nБостоналда марафон унеб мехалда гьабураб теракат хIадур гьабиялда бан гIайибиявлъун рикIкIарав Жовгьар Царнаев чIвазе къотIи гьабизе ихтияр букIана 17 гIайибалда бан, ян абулаан юристаз. ГIаммаб къадаралда гьесда чIван вуго 30 гIайиб.\nГьа баразда цебе букIана гьадинаб масъала: щивас хасаб анкетаялда жавабал кьуна – жив разияв вугищ-гьечIищали гьаб, ялъуни доб гIайиб чIвазабизе Царнаевасда. ГIадахъ росизе кколааан прокуроразулги адвокатасулги пикраби. Ахир-къад киналго жавабал хIисабалдеги росун, рикIкIен гьабуна диваналъ.\nДиванчи О`Тулица гьа баразул данделъи байбихьизегIан лъазабуна, тIаса-лъугьине рес кьолеб цо гIаги тIокIаб хIужа батани, цо чанго бакIаб гIайибалдаса цIикIкIараблъун рикIкIине бугин гьеб. Гьедин ккарабани Жовгьар гIумруялъго жаниве тIамилаан.\nГьадинаб буго Цолъарал Штатазул къанун. Гьеб процедура къабул гьабун букIана Америкалъул ТIадегIанаб диваналъ 1976 соналда.\nЖовгьар Царнаев прокурораз гIайибиявлъун рикIкIана гIадамал чIвазе къасд гьабиялда ва гьел сакъаталлъун гьариялда бан. Гьес цебеккунго тIаса рищун рукIанин жалго жидецаго цIунизе рес гьечIел гIадамал , ай – лъимал, руччаби, ва ярагъ гьечIел. Гьединлъидалийн гьесул мурад унго-унгояб террористикияб букIанин.\n27 хIалтIул къоялъ халат бахъараб диваналъ гIадахъ босана 154 нугIзазул рихьизариял ва далил. Царнаевасул ихтиярал цIунулез ахIарал нугIзазул къадар гьитIинаб букIун буго.\nАдвокатаз абулаан Жовгьарил бербалагьиялъе асар гьабунин гьесул кIудияв вац Тамерланица ва гьев кколин аслияв такъсирчи, теракт хIадур гьабурав. Тамерлан полициялъулаз речIчIун чIвана гьев лъутулеб мехалда.\nДиваналдехун руссун, Жовгьарие лъикIаб къимат кьолеб букIана гьесул щуго гIага-божараз ва мактабалъул мугIалимзабаз. Масала Трейси Гордоница.\nАдвокатаз диванчагIазда цебе лъуна жиндир заманалда Жовгьарие алгебраялъул дарсал кьолев мугIалимлъун вукIарав Эрик Таубил кагъат дов тIадегIанаб цIалул идараялъул абитуриентлъун вукIараб мехалда. Царнаев вугин цIакъ гIакъилав, сабруяв ва гIамал лъикIав цIалдохъан, ян хъван букIана мугIалимас.\nГьеб гуребги, адвокатаз диванчагIазде бихьизабуна Жовгьарил эмен Анзор Царнаевасул унтул бицунел документал. Гьесул цо-цо психикиял хиса-басиял ругин ва гьеб унтиялъ Жовгьарие квешаб асар гьабунин лъимерлъиялъул заманалда.\nМасаъала 2012 соналда Анзорги Жовгьарил эбелги ратIалъана. Тамерлан гьелдаса нахъе Жовгьарие кканин эмен киннигин. Аммаила, тIаде жубана адвокатаз, гьес Жовгьарие квещаб тарбия кьун бугин.Тамерлан хадуб радикалиял исламиистазул бербалагьби къабул гьабунин батIи-батIиял интернет сайтаздаса.\n2012 соналда Дагъистаналда Тамерланицагун лъай-хъвай гьабурав Карташов Махамадица ФБР-алъе лъазабуна, Тамерлан гьенив вачIун вукIанин жигьадалда гIахьаллъи гьаби мурадгун. Амма гьесда щибниги бичIчIулеб ва гьабулеб букIинчIо. Гьес гIицIго интернеталда видеоялъухъ хал-щал гьабулеб букIанин, абуна Карташовас ФБР-алъул хасал хъулухъчагIазде.


Тавбуялъул ва сабруялъул моцI » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Религия - Дин ва гIумру » Тавбуялъул ва сабруялъул моцI\nТавбуялъул ва сабруялъул моцI\nДобавил(а): istina от 17-06-2016, 10:24\nЩибаб жоялъул букIуна рагьу. ГIибадаталъул рагьу буго кIалкквей\nЩибаб сардилъ Аллагьас ахIулила: "Вугищ мунагьал чуризе бокьарав чи, Дица гьесул мунагьал чуризе руго. Вугищ дугIа гьабулев чи, Дица гьесул дугIаялъе жаваб гьабизе буго. Вугищ Диде вуссине бокьарав чи, Дун гьесде вуссине вуго", - ян. Гьалдаса кIудияб рахIмат инсанасда дунял-ахираталда дандчIвазеги гьечIо. Гьаб давла босарав чиги вуго талихIав ва гьалдаса махIрумлъарав вуго талихIкъарав.\nПикру гьабеха, дур буго гIемераб боцIи, лъимал, кIудияб мина, лъикIаб машина, хъулухъ. Амма ахираталда дуда абуни, дур мунагьал чуричIин, щиб пайдаха ккараб гьеб магIишаталъул? Гьединлъидал, нилъеца Аллагьасе рецц гьабизе ккола гьаб рамазаналъги нилъ чIаго таралъухъ. Чан чи вугев араб соналъ нилъеда цадахъ вукIарав, амма исана нилъгун таравихIал разе кIвечIев, чан чи хварав, чан чи унтун бусада лъурав?\nКIалкквей ккола иманалъул ункъил бутIа гьабун цо бутIа. Щайгурелъул, аварагас абун буго: "КIалкквей буго сабруялъул бащалъи", - ян. Хадубги Хирияс абун буго: "Сабру ккола иманалъул бащалъи", - ян. Жакъа инсанасухъа гIемераб жоялъул хIисаб гьабун бажарула, техника бугелъулха цебетIун, амма сабру гьабурав чиясе букIунеб кириялъул хIисаб гьабун лъихъаниги бажаруларо. Гьеб хиралъиги буго кIал ккурав чиясе. Цоги, аварагас абун буго: "Алжаналда жаниб буго рагьу, гьелда цIарги буго Раяян. КIалккурав чи гурого гьеб рагьдухъан лъугьунаро", - ян. Хадубги аварагас къотIи гьабулеб буго гьадин: "КIалккурав чиясе буго кIиго рохел: кIал биччаялда аскIоб ва Аллагьгун дандчIвайдал бугеб". Гьелдасан нилъеда бичIчIула кIалккурав чи Аллагьгун дандчIван вохизе вукIин. Хирияс абулеб буго: "Щибаб жоялъул букIуна рагьу, гIибадаталъул рагьу буго кIал кквей", - абун. Сундулго букIуна байбихьи: мина балаго кьучI лъола, къадал рала, тIох гьабула. Гьелъул гIаксалда, цин къадалги ран хадуб кьучI лъоларо. ГIибадатги инсанасухъа лъугьине ккани инсанас кIал ккола. Щайгурелъул, кIал кквеялдалъун инсанасул бидурихьал къварилъула, бидурихьал къварилъидал гьесул чорхолъ щайтIаналъе чIезе бакI хутIуларо. ЩайтIан чорхолъ бугеб напсалда Аллагь лъазе рес гьечIо. Гьединлъидалин аварагас абураб: "КIалкквей гIибадатазул рагьу буго", - ян. Рамазан буго лъикIлъаби гьарулезул моцI. ГIемерал гIадамал рукIуна тIубараб лъагIалица мунагьал гьарулел. Масала, кучIдузухъ гIенеккун, руччабигун жуван, хъалиян бухIиялда даимлъун. ХIатта щибаб къойил цо-цо пачка хъалиябазул бухIула. Гьеб тезе кIоларинги гаргадулел рукIуна. Амма кIалккурав чиясда хъалиян тезе бигьаго кIола. Гьединлъидалин рамазаналъ тавбу гьабизе, мунагьал гьаричIого тезе жигар бахъизе кколеб. Амма кири щвезе ккани, ракъи-къеч теялдалъун къокълъуларо. КваначIого индусалги чIола, лъим гьекъечIого вараниялъги яхI бахъула. КIалалъул кири щвезе ккани цIунизе ккола адабал. Лъазе ккола кIалалъул кири щиб гьабидал холебалиги. Аварагасул заманалда кIиго чIужугIадан, бухIараб салул авлахъалда, кIалги ккун, кутакалда яхI хун, лъавудаса инехъин рукIун руго. Гьез аварагасухъе чи витIун вуго жидерго бугеб хIалги бицун. Аварагас гьезие жавабги кьечIого, гьезухъе битIун буго цо цIарагI, нужеца кванараб жо гьалде жанибе лагIейиланги абун. Руччабаз гIажаиблъи гьабун буго ва аварагас малъараб гьабизе кколелъул, гьел цIарагIалъубе лагIун руго. Гьезги лагIун буго гьанал кесек ва бидул реччел. Цинги гIадамаз гIажаиблъи гьабун буго. Аварагас гьезде хабар ккезабун буго нужеца кIалккун букIанин Аллагьас хIалал гьабураб жоялдасан, ай хIалалаб квен, лъим тун ва амма нужеца кIал хвезабунин хIарамаб гъибаталдалъун. Гьеб нужеца лагIараб жо бугин, нужеца гIадамазул кванараб гьан. Гьеле гьедин инсанас тIубараб къоялъ ккураб кIалалъул кири хвезабулеб буго гъибаталдалъун, мацI гьабиялдалъун, гьереси бициналдалъун. Гьеб киналдасаго цIунун рукIине ккола нилъ.\nАвтор: ГIабдула МухIамадов\nГазета №: 24, от 17. 06. 2016 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.\nБалагьал риччаялъе сабабалЩайтIан бачахъулеб ярагъ«Нужее нух битIаги, хириял хIажизаби!»Рамазаналъул хиралъиМоцIрол байбихьуда, бакьулъ ва ахиралда кIал ккурасе алжан мустахIикълъилил ...


Базардюзю мегlер, К.Чутуевасул сурат\nКавказалъул къадру борхизабиялъул хасаб центр гIуцIиялъе аслияб гIиллалъун Кремлиялда бихьулеб буго киналго Россиялъул информалатаздаса Кавказалъул хIакъалъулъ квешаб гурони информация кьунгутIи. Рехсараб централде росулел руго батIи-батIиял политологал, экономистал, социологал ва цоги батIи-батIиял экспертал. Гьел дандчIвазе руго щибаб моцIалъ Пятигорск шагьаралда. Шималияб Кавказалъул щибаб регионалда гIуцIизе буго жидерго центр. ГIелму-лъаялда гуреб, Кремлиялъ кIвар кьолеб буго специалистазул жидерго пишацоязда гьоркьоб бугеб къадруялъухъ.\nЦентралъул нухмалъулев Андрей Овсинниковас абухъе, гьабсагIаталда цIакъ къанагIатал руго Шималияб Кавказалъул проблемабазул унго-унгояб анализ гьабулел чагIи, амма гьеб регионалда унел лъугьа-бахъиназул интерес буго тIубараб улкаялъего. Гьединлъидал, гIемерисеб мехалъ Шималияб Кавказлъе къимат кьола жидер хасаб лъайги махщелги гьечIел чагIаз. Гьелъ Россиялъул ва дунялалъул информалатазда Кавказалъул рахъалъ мекъаб пикру буго. Централъ данде гьаризе руго кинабго рахъалъ тIадегIанаб даражаялъул специалистал.\nКидаго гIадин Кавказалъул цIех-рех гьабулел экспертазгун гьеб суал дандбана «Эркенлъи» радиоялъ. ЦIех-рех гьабуна рехсараб Централъул бугеб кIваралъул ва гьелъул букIинисеб хIалтIул хIакъалъулъ. «Независимая» газеталъул журналист, хъвадарухъан Муртазаев Акрамил пикруялда рекъон, Кремлиялъ гIуцIараб централъ битIараб информация кьеялда божизе кIоларо.\nМуртазаев Акрам: «Кремлиялъ нилъее кьолеб буго унго-унгояб информация гуреб, жидеего къваригIараб информация. Гьеб буго Кавказалдаса бачIунеб информациялъе гIорхъичIвай гьабизе хIалбихьи. Гьелъул бакIалда улкаялда ва дора ругел гIадамазда бичIчIулеб политика гьабуни лъикI букIинаан. Централда щибниги хисизабизе кIоларо гьабсагIат, шайгурелъул Кавказалдаса балагь гурони гьечIилан абураб пикру улкаялдаго щулалъун буго. «ГIела Кавказ кваназабулеб!» абураб игIлан тIибитIиялъги гьелъие нугIлъи гьабулеб буго. Кавказалда гьабизе кколеб аслияб хIалтIи информационнияб политика гуро. ТIоцебе - экономика, культура. Нилъеда киназдаго лъала ахирисел соназул тIахьаздаги, киноялдаги Кавказ бихьизабулеб буго цIакъго вахIшияб рахъалдаса. Гьенир ратизе бегьула гIемер хъачахъал, амма гьеб цохIо Кавказалъе хасиятаб рахъ гуро!»\nШималияб Кавказалъул хIакъалъулъ гIемер хъвалеб «Эксперт-ЮГ» абураб журналалъул редактор Проценко Николайил пикруялда рекъон, гьединаб центр къваригIун буго, амма кинабго бараб буго гьенире росулел чагIазда ва гьез гьабулеб хIалтIуда. «Эркенлъи» радиоялъе гьес гьадинаб баян кьуна.\nПроценко Николай: «Гьединаб идара къваригIун буго. Киназдаго лъалеб жо буго Кавказалда хурхун загIипаб информационнияб политика бугеблъи ва гьелда тIад хIалтIи гьабизе кколеблъи. КIиабизе, кIвар бугеб суал буго щал дора хIалтIизе ругел абураб суал ва гьезда цере лъезе ругел масъалаби. Россиялъул ва дунялалаъул информационниял алатазда Кавказалъул къадру цIикIкIинабиялъе цIакъ лъикI букIинаан журналистаз Шималияб Кавказалда бугеб экономикаялъул хIакъалъулъ хъвани, ай гьенир ругел компанизул, бизнесчагIазул хIакъалъулъ хъвани. Гьебмехалъ цIалдолесда бихьилаан Кавказалда терроризмги, ришватчилъиги гуреб букIин. Рехсараб централда цереги гьединалго масъалаби ругони, гьез журналистазе батIияб Кавказалъул хIакъалъулъ хъвазе кумек гьабулеб бугони, гьеб батIияб иш. Гурони, Кремлиялъ гьабулебщинаб кагътида хутIизе буго!»\nРуго гьеб централъ щибниги хисизе гьечIо абун рикIкIунелги. Политолог Алексей Малашенкоца рикIкIунеб буго Кавказалда ругел лъугьа-бахъиназда хурхун лъидаго рачIел экспертаз ва журналистаз кьолеб къимат бищунго ритIухъаб бугин, хасаб Центр гIуцIи гIададисеб хIалтIи бугин.\nСтереотипазул асирлъуда: Кавказалъулал россиялъул фильмазда\nМиллияб рокьукълъиялъул анатомия. 3-б бутІа.\nМиллияб рокьукълъиялъул анатомия. 2-б бутІа.\nМиллияб рокьукълъиялъул анатомия. 1-б бутІа


Бизнесмен Башир МухIамадов\nГьал къояз Дагъистаналда унеб буго КIиабилеб, республикаялъулаб промышленниябгун предпринимателазул форум. Гьелда бан республикаялда тIоритIулел руго батIи-батIияб данделъиял ва цереросиял. 29 марталда форум рагьиялъулъ гIахьаллъи гьабуна Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас ва Шималияб Кавказулъ ишазул министр Лев Кузнецовас.\nДагъистаналъул Миллияб библиотекаялда, форумалъул гIорхъабалъ тIобитIараб данделъиялда, Дагъистаналъул предпринимателазулгун инвестициязул Агентлъиялъ гьоркьор лъун рукIана гьитIинаб бизнесалъе пачалихъияб кверчIвай гьабиялъул суалал, гьединго цебебоси гьабуна «ЦIияб Дагъистан» абураб брендалъул.\nГIисинаб бизнесалъе пачалихъияб кверчIвай гьабиялъул бицунаго, предпринимателазулгун инвестициязул рахъалъ Агентлъиялъул бетIер, Башир МухIамадовас бицана, жакъа къоялде республикаялда пачалихъияб кверчIвай щун бугин 1025 бизнесчиясе. Гьеб кколеб буго финансазулаб кумак, ай субсидиял. Гьединго Агентлъиялъул нухмалъулес баян гьабуна грантал рикьиялъул суалал мухIканго хал гьаризе ругилан.\nБашир МухIамадов: «Грантал рикьиялъул система гъорлъан канлъи бихьулеб, бацIцIадаб къагIидаялде бачине ракIалда буго. КIиго моцI буго агентлъи хIалтIизе байбихьаралдаса, амма гьанжеялдего, цебеккун рикьун рукIарал грантал хIажатазе гуреб, цогидал мурадалда харж гьарун рукIиналда бан, цIех-рехалъул идараялъул чагIи рачIун рукIана гьел грантал росарал чагIи цIехон. БукIине гьечIо цониги, гьаваялда бараб проекталъе кьолеб грант. Ругел сурсатал харж гьабизе буго хIакъикъиял, гIумруялде рахъал проектазе квербакъи гьабиялъе».\n2014 соналда Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас тIадкъай кьун букIана тIалъиялъе Дагъистаналъул къватIибе биччалеб къайиялъе цIияб бренд бахъизе.\nДанделъиялда цебебоси гьабуна гьеб «ЦIияб Дагъистан» абураб брендалъул. Гьелда тIаса «СевКавИнформ» абураб информсурсаталъул генералияв директор ХIажимурад МухIамадовас баян гьабуна, гьеб брендалда гъоркь цолъарал бизнесчагIазе рес щвезе бугин жидерго къайи Дагъистан тун къватIиб, Москваялда ва Россиялъул цогидал регионазда тIибитIизабизе.\nХIажимурад МухIамадов: «Дагъистаналда къатIибе биччалеб къайи улкаялъул даражаялда тIибитIизабиялъе ресал кIудиял руго. Амма жакъа, Москваялда босанани, цого цо «Рычал-Су» минералияб лъим ва Гъизляралъул коньяказул заводалъул къайи гурого букIунаро тукабазда Дагъистаналда биччалеб къайиялъул. Жибго республикаялда, тукабазде жанире лъугьун хал гьабунани, пихъил нигIматал ва гьелъул гьабулеб къайи букIуна цогидал регионаздаса ва къватIиса пачалихъаздаса бачIараб.\nГьебго заманалда, Дагъистан рикIкIуна ахазул ва пихъ гIемерал бакIазул цояблъун. Нилъер предприятияз биччалеб къайи цо рахъалъ улкаялъул цогидал регионазда тIибитIизабизе гIураб къадаралда букIунаро, цогидаб рахъалъ, гьеб лъаларо босулев чиясда.\nГьеб кIиябго гIунгутIи тIубала цо гIаммаб брендалда гъоркь предпринимателал данделъани. «ЦIияб Дагъистан» абураб брендалда гъоркь биччалебщинаб къайиялда букIине буго гьеб мугьру. Кинабго гьеб бугеб къайи ккола экологиялъул рахъалъ бацIцIадаб ва сахаб къайи. Гьелъ гьеб биччалел чагIазеги гьеб буго хIалбихьи.\nГьез биччалеб къайиялъул даража борхун кквезе ккезе буго, гурого гьеб брендалда гъоркь жидер къайи къватIибе биччаялдаса махIрумлъизе руго гьел. Гьекъолел пихъил сокал, мурапа, Дагъистаналда гьабураб хIан-нисо, гьеб кинабго ккола даруяб, бацIцIадаб къайи. Гьеб тIибитIизабиялъул масъала тIубала цIияб брендалъ».\nЦIияб бренд лъугьине бугин республикаялъул экономика цебе туркIизабулебин тIаде жубана ХIажимурад МухIамадовас.\nДагъистаналдаса экономистазул пикруялда жеги цудун буго къимат кьезе бугищ хIакъикъаталдаги гьеб экономикияб цебетIей лъугьине рес бугеб галилъунали. Цо-цоязул пикруяда, гьелъие квекIен гьабизе рес буго цо хасал предпринимателазе брендалдаса пайда босизе рес кьун, цогидал гьелдаса махIрум гьарун хутIиялъ.\nГьединго коррупциялъул элемент жубазеги рес бугила гьеб бренд цебетIезабиялда. Гьединлъидал, кинабго бараб бугила Дагъистаналъул тIалъиялъ кигIаналъ бацIцIадго брендалда гъоркь бизнесчагIи ракIаризе ругелин абураб суалалда.


Россиялъул Даптар, Январь 01, 2014\nСалахIедин: Россиялда Къуръан бухIизе хIукму гьабун буго диванханаялъ\nЖакъа Россиялда бусурбабаздехун ва цоги миллатаздехун бугеб рокьукълъиялъул аслиял гIиллабазул цояблъун гьел миллатазул культураги динги лъайгутIи ва лъазе тIалаб гьабунгутIи бугин рикIкIунеб буго Россиялъул «Бусурбабазул ихтиярал цIуниялда сверун комитеталдаса» Сергей Михайловас. Гьес жинцаго ислам дин босун буго ункъго сон цебе ва цIар хисун буго СалахIедин абуралде.\nЛъилалиго «хIаялищ» хIехьолареб рокьукълъийищ?\nРоссиялъул шагьаразда иградулаб нухалда багъарун буго мигрантазде ва кавказалъулазде данде гьарулел тадбиразул карачел. Гьелъие формалияб гIиллалъун ккун буго Москваялъул Бирюлево абулеб мухъалда цо гIолилав чIван вати. Полициялъ лъазабулеб буго гьев чIваялда щаклъи бугев азербажанав ккун вугин, амма гьесул гIагарлъиялъ рикIкIунеб буго жидер васасда гIайиб гьечIин. Гьебго заманаялда Санкт-Петербургалда ккун вуго дагъистаналдаса анкьго гIолилав, гьездаго гьоркьор руго гIезегIан машгьурал спортсменалги. Щай Россиялда зама-заманаялда гьулчун рачIунел гьединал «фобиязул» карачелал? Унгойищ улкаялда халкъазда гьоркьоб гьедигIан кIудияб рокьукълъи бугеб, яги гьеб кинабго киналалиго къуватаз жидерго щакал мурадал тIураялъе гIоло гьарулел «хIаялищ»?\nРоссиялъул даимал балагьазде тlадеги проблемаби\nДиспансеризация гьабун хадуб россиялъул халкъалъул 65 процент унтараблъун батун буго тохтурзабазда. Гьелъие гIиллалъунги гьезда бихьулеб буго кваналеб жо ва гIумру гьабулеб къагIида сахлъиялъе пайдаяб гьечIолъиги унтаби ирсалъе щварал рукIинги.\nНиналалов СагIидил вац ХIасан викъун вукIана лъаларел чагIаз 2000-билеб соналда. Гьесие цо рахъалдасан битIун ккун буго-вац чIаго нахъе щун вуго, амма 13 соналъ цебе букIараб гьеб лъугьа-бахъин жакъаги ракIалде щоларев ва гьелъул бицунарев чи жидер хъизамалда гьечIин абулеб буго СагIидица. Гьесул вац викъилалдеги рикъулел рукIана Дагъистаналда гIадамал, рикъулел руго гьанжеги. Доб мехалда гIарцуе гIоло рикъулел рукIун ратани, гьанже идеязде балагьун рикъулел руго.\nПикру эркенал чагIазе бигьаяб заман бачIунеб гьечIо Россиялда\nАхираб заманаялда Россиялда къабул гьарурал къануназде ва интеллектуалазде гьабулеб тIадецуялде балагьун Кремлалъ эркенаб пикругун рагъ гьабулеб бугин ва рагьараб дискуссиялъе ресал толел гьечIин рикIкIунеб буго экспертаз. Гьел къануназда гьоркьоб кIудияб бакI кколеб буго цебе къуваталде лъугьараб пачалихъиял гурел идарабазде данде къануналъ ва кIудияб бахIсал унел руго цIидасан къабул гьабизе бицунеб ва Думаялда цебе депутат Ирина Яроваялъ лъун бугеб къануналъул проекталда сверун.\nКавказалда сардарасул лъабго сонилаб хIалтIи\nЛъабго сон цебе Шималияб Кавказалъул федералияб мухъ гIуцIараб мехалда президент Дмитрий Медведевас гьеб гIуцIиялъул мурадлъун рехсон букIана «регионалъул проблемаби» къуваталъул кумекалдалдалъун гуребги экономикиял тадбираздалъунги рагIалде рахъинари.\nГIабдулатIиповасул 100 къо\nДагъистаналъул нухмалъулесул ишал заманаялъ тIуразарулев ГIабдулатIипов Рамазанида халкъалъул божилъи цIиккIкIараблъун букIана ва гьединаблъун хутIулебги буго. ГIабдулатIиповасул 100 къо: Кинаб бугеб гьесул хIалтIул хIасил ва гьесдехун халкъалъул божилъи?\nБостоналъул кьвагьиязул пайда лъие бугеб?\nБостоналда 15 апрелалда марафоналъул заманалда гьарурал кьвагьиял чачаназ гьарун рукIин чIезабуни, гьел ккезе руго СССРалде гъорлъе унел рукIарал республикабаздаса гIадамаз Россия бахун гьабураб тIоцебесеб терактлъун.


Рукьбалъ бугеб цIеца цIун буго дунял\nЩибаб март бачIингун,\nлъе ихдалил тIегь…\nГьадин хъвана рокьул гIашикъасул хIакъалъулъ ХIамзатил Расулица. Гьеб кечI цоги нухалда ракIалде щвана Расул ХIамзатовасул цIаралда бугеб миллияб библиотекаялда «Дагъистан» басмаханаялъ къватIире риччарал шагIирасул тIахьал цере росараб къоялъ. Библиотекаялде данделъун рукIана гIалимзаби, журналистал, студентал, учительзаби, цIалдохъаби ва МахIмудил шигIрабазул борхалъуда жидедаги рещтIен батулел магIарулал.\n«Дагъистаналъул классикаялъул меседилаб фонд» проекталда рекъон, «Дагъистан» басмаханаялъ къватIире риччазе байбихьун руго щибаб миллаталъул адабияталда сунарел лъалкIал тарал рагIул устарзабазул тIахьал. МагIарул адабияталъул классик, рокьул гIашикъ, гIишкъудал асир МахIмудил кучIдузул гьеб проекталда рекъон бахъараб тIехь ккола тIоцебесеб. Гьелда гъорлъе рачун руго жеги кирниги рахъун рукIинчIел шагIирасул цо-цо кучIдулги. ТIехьалъе цеберагIиги хъван буго гIалимчи АхIмад МуртазагIалиевас.\nДандеруссин нухда бачарав Зикрула Илясовас цоги нухалда ракIалдещвезаруна шагIирасул кочIолаб дунялалъул балъголъаби.\nТIехь данде гьабураб ва гIемерал соназ гIелмияб къагIидаялда МахIмудил адабияб гьунаралъул цIех-рех гьабурав, ДНЦялъул ИЯЛИялъул гIалимчи АхIмад МуртазагIалиевас бицана жиндирго гIелмиял цIех-рехазул хIасилазул хIакъалъулъ. Гьелъул аслияб хIасил - берцинго къачIараб, цIалдолезул ракIал тIаде цIалеб шагIирасул асаразул кIиго том.\nБацIцIадаб рокьул цIураб шагIирасул кочIолаб дунялалде магIарулал ахIана Дагъистаналъул халкъияв артист Абакар ГIумархIажиевас. Цеве вачIунев вукIана, пандур кодоб ккурав, рокьул гьелегьараб цIаялъ ургьимесго гьалдезабурав, талихIабги талихIкъарабги рокьул бетIергьан ХъахIабросулъа МахIмуд:\n- ТIурун араб чанихъ чараги тIагIун,\nЧерхалда кор буго кидаго боркьун.\nКодоса тIурараб тIавусги бокьун,\nРукьбалъ бугеб цIеца цIун буго дунял…\nМахIмудил рагIабазда кучIдул ахIана МагIарул театралъул артистал ПатIимат ХIажиевалъ, ПатIимат ГIисаевалъ ва ДГПУялъул студентка ПатIимат Камиловалъ. ГIенеккаразе кIудияб асар гьабиледухъ шагIирасул кучIдул рикIкIана МахIачхъалаялъул №35 гимназиялъул цIалдохъан МухIамад Халовас ва Казбек районалъул Дилим росдал культураялъул рукъалъул хIалтIухъан МухIамад Дудуевас.\nГIажаибго панаяб асар гьабуна магIарулазе ДНЦялъул ИЯЛИялъул гIалимчи, тумав ГIиса ГIабдулаевас магIарул мацIалда МахIмудил кучIдулги рикIкIун гьабураб кIалгъаялъ.\nКIалъазе рахъарал ДНЦялъул ИЯЛИялъул гIалимчи МухIамад МухIамадовас, МахIмудил цIаралда бугеб фондалъул председатель МухIамад ХIасановас, МахIачхъалаялъул №51 гимназиялъул магIарул мацIалъул учитель Зарият Базаевалъ, шагIирасул кучIдуздаса мисалалги рачун, бицана шагIирасул рокьул улкаялъул бацIцIалъиялъулги, недегьлъиялъулги, хIеренлъиялъулги, пасихIлъиялъулги хIакъалъулъ.\nПрочитано 304 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 05 марта 2018 10:37\nДругие материалы в этой категории: « ХIухьдузда тIад гьабураб хIалтIи\tПособие щвезе ккани… »


ГIадат гьечIо, чIужугIаданалъул ихтияразул бицунеб\nРоссиялда руччаби ратIа гьариялъул киналго тайпаби тIагIинариялъул Конвенциялъул положениял тIуразариялда тIасан гьабураб докладалъул цебе боси гьабун буго гьал къояз Женева шагьаралда. Гьеб докладалда аслияб бакI кколеб буго Шималияб Кавказалъул руччабазул ихтияразда сверухъ бугеб ахIвал-хIалалъ.\n26 октябралда Женеваялда Цолъарал Миллатазул гIуцIиялда тIобитIараб бриффингалда церероси гьабун буго Руччабазда хурхун дискриминация гьабиялъул докладазул, гьезда гъорлъ Шималияб Кавказалда бугеб ахIвал-хIалалда хурхааб доклад хIадур гьабун буго «Правовая инициатива по России» абураб ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъ. Гьеб гIуцIиялъ аслияб куцалда Шималияб Кавказалда ихтиярал цIуниялъул хIалтIи гьабулеб буго диваназда.\nАмма Россиялъул делегациялда гъорлъ жалго Шималияб Кавказалъул вакилзаби гьечIилан баян гьабулеб буго «Кавказский Узел» сурсаталъе "Правовая инициатива – Астрея" абураб ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъул вакил Ванесса Коганица.\nРуччабаздехун хIал гьаби ва ихтиярал хвезари гIицIго Шималияб Кавказалъул регионазда тIибитIараб жо кколеб гьечIониги, гьениб гьеб хIалуцунеб бугин къанунал хвезариялъул ва жавабчилъиялде ахIунгутIиялъул гьава цIакъго цIикIкIун букIиналъин лъазабулеб буго «Правовая инициатива по России» абураб ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъ хIадур гьабураб докладалда.\nРокъосеб хIал гьабиялъул къурбаналлъун гурелги, руччаби кколел ругила хIал гьабун, цудунго росасе кьеялъул, намус цIунун гьабулеб чIвай-хъвеялъул, хъамиялъул, ва цогидал гIадаталлъун лъугьарал жалазул къурбаналлъун. Масала, чанго Кавказулъул республикаялда бакI-бакIалда тIибитIун бугила ясазе сунат гьабиялъул практика.\nАхираб къого соналда жанир диниял ва цогидал гIадатал цIакъго тIиритIун ругила, хасго Чачан республикаялда, живго республикаялъул бетIер Рамзан Къадировасги Россиялъул къануназдасаги шаригIат цебе бугин лъазаби гьабун бугила гIадамазда цебе, гьединлъидал,Чачан республикаялда светияб ихтияр нахъе цун,тIоцебесеб бакIалде бачIунеб бугила традициялъулаб, динияб ихтияр.\nМасала, рокъосеб хIал гьабиялъул, лъималазда тIад опека гьабиялъу ва цогидал хъизамазда жанисел ишазда хурхарал суалал тIуралел ругила рухIияб идараялъул ва муфтияталъул квербакъиялдалъун, гьел тайпаялъул ишал светиял диваназде кколарин лъазабулеб буго докладалда.\nАслияб куцалда руччабазул ихтиярал хвезариялъул ункъо аслияб хIужа бугила Шималияб Кавказалда тIибитIараб: Чачан республикалялда руччабазул ратIлидехун диниял тIалабал рукIин, ригьнал ва хъизамалъул суалазда жаниб чIужу-гIаданалъул ихтиярал цIунунгутIи, чIужугIаданалдехун хIал гьаби ва гIадатияллъун лъугьарал, руччабазе заралиял кверагъариял.\nДагъистаналда, абизе кколин, мадугьалихъ бугеб Чачан республикаялда данде ккун ратIлхидехун кинаб бугониги тIалабал рукIунарин, аслияб куцалда гьеб суалаллъулъ руччаби эркенал ругин баян гьабулеб буго ратIлил дизайнер Мухлисат ГIумархIажиевалъ. ГьабсагIаталда жалго руччабазул гъира бугила ратIел халатаб ва баца-хьвараб букIин.\nИнсанасул социалиябгун экономикияб хIинкъигьечIолъи аслияб куцалъ бараб бугин гьев жамгIияталда жаниб зулмуялдаса, хIалалдаса цIунарав вукIиналдайилан рикIкIунеб буго юрист Сапият МухIамадовалъ. Къо бахъанагIан гIемер ругин хIужаби хъизамалда жаниб, хIалтIуда, жамгIияталда гъорлъ чIужугIаданалъул ихтиярал хвезариялъулилан баян гьабуна гьелъ.\nМасала, исламалда рекъон ретIа-къан хьвади сабаблъун хIалтIудаса нахъе рехиялъул хIужаби рукIанила церегIанго. Рокъоб зулму-хIал гьабиялъул хIужаби къанагIат гурого рагIуларин, низам цIунулезул сияхIаздеги гьединал лъугьа-бахъинал кколарин баян гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе адвокаталъ.\nАмма гьеб кколарила гьел гьечIинал абулеб жо, гьоркьохъеб куцалъ щибаб ункъабилеб Дагъистаналъул хъизамалда бугила хъизамалда хIал гьаби, амма гьеб бахчулила, билълъун араблъун букIиналъ рукъалъул хIал къватIибе кьолареб гIадатилан бицана Сапият МухIамадовалъ.\nСапият МухIамадова: «ЧIужугIаданалда хIал гьаби ва рокъосеб зулму, гьединго гIолил ясал чIваял руго бищун гIемер тIасан суалал ругел чIужугIаданалъул ихтиярал хвезариялъул хIужаби. Цебегоялдаса нахъе, дагьабниги бегьулареб жо ясалъухъа ккун бугони, яги щибго гьечIого, гIицIго хабар рагIанигицин яс тIагIинаюлей йиго. Гьей тIагIун, чIван йикIин киназдаго лъала, амма лъицаго цIар бахъуларо.\nГьединго рокъоса зулму – хIал гьаби. ГIемер руччаби рачIуна гIарз бахъун рокъосан зулму букIун, нахъе рилълъарал гьениса. Гьедин, цо яс йиго, росас зулму гьабун нахъе ун гIарзгун ячIарай. Гьес гьелда хIал гьабун буго, гьединго юхун, сакъат гьаюн йиго, амма низам цIунулез кIвар кьолеб гьечIо гьединал хIужабазде.\nГьеб бараб буго нилъер гьаниб хъизамалда жанисел суалал хъизамалда жанирго тIуран тун къватIире рахъунгутIиялда. Низам цIунулез кIвар кьолареб мехалъ, ничалъги бицинчIого бахчун тун, хIехьолеб буго. БукIине кколеб хIалтIи низам цIунулез гьабунгутIи буго аслияб хIужа гьел рахчун хутIиялъе».\nМиллатазул цолъараб гIуцIиялъул баяназда рекъон, дунялалда щибаб соналъ аза-азар чIужугIаданалъул ихтиярал хвезариялъул хIужаби тIатинчIого хутIулел руго. Рокъоб, хъизамалда жаниб хIал гьабиялъул хIужаби рахчиялъе аслияб гIиллалъун кколеб буго гьеб бакIалъе хасиятаб гIадат, нич.


Шималияб Кавказ, Июль 03, 2013\nАрбагI къо 3 Июль 2013\nДока Гlумаровас Сочи гlужие босулеб буго\nЧачаназул яргъидгIуцIаразул лидер ГIумаров Докаца лъазабуна Россиялъул тIалъиялде данде операциял ва Сочиялда олимпиадаялъул объектазде гьужумал гьариялъе лъазабун букIараб мораторий нахъе бахъулеб бугин.\nГIумаров Докал цIияб видео\nКIиго къо цебе YouTube сайталда кьун букIана Кавказалъул Имараталъул бетIерлъун живго лъазавурав Дока ГIумаровасул цIияб видео. Лъабго минутагун 40-гIан секундаялъул халалъи бугеб гьеб видео бахъун буго бусурбабазул шагIбан моцIалда.\nТелефоналдасан гъураб къор\nГьал къоязда Ростов мухъалда гIагарлъухъ чIван ратун руго Дагъистаналдаса кIиго чи. Гьел рукIун руго боцIи бичун босизе къватIире рахъарал Буйнакск мухъалъул Гъадар росулъа чагIи. ЧIваразул жаназаби ратун руго гьезухъ букIараб «Камазалда» жанир, бикъун буго гьезухъ кодоб букIараб кIиго миллион гIанасеб гIарацги.\nДагъистаналде къватIисан инвестициял рачIунел гьечIо республикалда парахалъи гьечIолъиялъ. Гьелъие чанго нухалда республикаялъул нухмалъулесул ишал тIуразарулев ГIабдулатIипов Рамазанги мукIурлъун вукIана. Амма Дагъистаналъул буго дармил рахъалъ даимаб партнёр-Иран.


Маданият, Февраль 06, 2019\nАрбагI къо 6 Февраль 2019\nМугIрул тун авалахъазде рахъунел магIарулал…\nКинал ругел аслиял гIиллаби гIадамал росаби тун шагьаралде гочиналъул ва рес бугищ гьел гьенирго чIезе?\nДагъистаналъул цIияб гимн\nПарламенталъ къабул гьабун буго Дагъистаналъул цIияб гимн\nКризис хIехьезе хIадурал руго дагъистаниял\nКризис хIехьезе ругьунал руго дагъистаниял\nХехаб гуреб кумек\nХехлъизе ресал гьечIеб "хехаб кумекалъул" хIакъалъулъ.\nЖакъа динияб суалалъул пачалихъгун халкъ данде тункани, хадур социалиял проблемаби роцIцIине ганчIалги тIилалги хIалтIани, метер цониги провокаторас миллатазда гьоркьосеб ракьа реххани, гьениб иш тIилаздалъун лъугIуларо, рес буго кIудияб балагьалде рачине.\nЦо-цо дагъистаниязе даим чIагояв Сталин\nЩай дагъистаниязе даим чIаго хутIулеб бугеб жинда хурхун цо ккураб пикру гьечIеб Сталинил фигура?\nРащадал ругищ Шамилгун Путин?\nИмам Шамил хваралдаса 145 сон тIубала 4 февралалда\nЛъабабилеб февралалъ радал сагIат ичIго тIубалелдего ракIаризе лъугьана Хасавюрталда бугеб лъимал гьарулеб азарханаялъул рагьде гIадамал.\nМаданияталъул рукъзал къазе бегьулищ бегьуларищ?\nРеспубликаялда ругин азаргоялдасаги цIикIкIун маданияталъул рукъзал, амма гьезул гIемерисезул щибниги пайда гьечIин, гьел хIалтIулел гьечIин, гьединлъидал гьел къазе кколилан лъазабуна Рамазан ГIабдулатIиповас


К Колоссянам 1:3\nБищунго цебе – тІолабго дуниялалда нужер божи-иманалъул цІар тІибитІун бугелъул, ГІиса МасихІги рехсон, дирго Аллагьасе рецц гьабула дица. Жиндир Васасул хІакъалъулъ Рохалил хабар тІибитІизабун, ракІ-ракІалъго дица хъулухъ гьабулеб бугев Аллагьасда лъала: щибаб дир дугІадулъ кидаго ва нахъаса къотІичІого рехсола нуж. Дица Аллагьасда гьарула, гьесие бокьани, гьанжегІаги нужехъе вачІине рес ккагиян. дугІадулъ нужги рехсон, дица кидаго Аллагьасе рецц гьабула. Нуж ракІалде щванщинахъе дица рецц гьабула дир хирияв Аллагьасе. Нужеда киназдаго гурхІагиян Аллагьасда гьарулебщинахъе дир рекІелъе рохел лъугьуна, ДугІадулъ нуж рехсолаго, нижеца кидаго рецц гьабула нилъер ТІадегІанав ГІиса МасихІил Инсуе – Аллагьасе. Нужер иман щулалъулеб бугелъул ва нужер киназулго цоцазде рокьиги цІикІкІунеб бугелъул, нужги дугІадулъ рехсон, нижеца кидаго Аллагьасе рецц гьабула. Гьеблъидалха Аллагьасе рецц гьабизе мустахІикъаб иш. Гьединлъидалин нижеца кидаго гьари-дугІа гьабулеб, нилъер Аллагьас нуж тІаса рищун ругелъул, гьелъие мустахІикъаллъун гьарейилан, жиндирго хІалкІолъиялдалъун гьес нужер лъикІалщинал къасдал тІуразарегийилан, нужерго ишаздалъун иман камиллъизабегийилан.


Автор: ilchi · 21.06.2019\nИюньдалул 7-нний Санкт-Петербурглив дунияллул халкьуннал дянивсса Экономикалул форумрал лагрулий хьусса Сбербанкрал иширттал мажлисрай (деловой завтрак) махъ лавхъунни АьФ-лул экономикалул министр Максим Орешкиннул.\nМинистрнал бувсунни регионнал каялувчитурал давурттал хIасиллая. Мунал лавайсса кьимат бивщунни ДР-лул БакIчи Владимир Васильевлул давурттан. Максим Орешкиннул тIимунийну, республикалий низам дихьлай бур оьрмулул циняв арардаву, Владимир Васильевлул каялувшиврий хъин чулийсса тамансса дахханашивуртту хъанай дур гьарца чулуха.\nСледующая публикация Аьрщарал кьимат цукссари?\nПредыдущая публикация КъюмайтIутIул хIачIиялул хIакъираву


Рищиялги сасана, ахIи-хIурги дагьлъана\nГьаб анкьалда "ХIакъикъат" газеталъул редакциялде рачIарал гьалбадерил цоявлъун Сиябшагь Шапиевги вукIана. 10 соналъ ДРялъул рищиязул комиссиялъе нухмалъиги гьабун, 2003 соналда гьев Москваялде РФялъул ЦИКалде вачана хIалтIизе. Гьеб заманалда жанир рищиялги гIадамалги хисараб куцалъул бицунеб буго Сиябшагь Шапиевасулгун нижер букIараб гара-чIвариялда.\n- Сиябшагь, 1990-абилел соназда дандеккун, рищияздехун гIадамазул бербалагьи цIакъго хисанадай?\n- Социологаз цIех-рех гьабизе кколеб суал буго гьеб, цо рахъалъ босани. Дирго хIалтIул хIалбихьиялдасан балагьани, рищияздехун гIадамазул бербалагьи хисун буго.\nРакIалде щвезабилин 1993 соналда тIоцебе нилъер республикаялда рищиязул комиссия гIуцIараб мех. РФялъул Пачалихъияб Думаялде депутатал рищизелъун гIуцIараб МахIачхъалаялъул 11-абилеб округалъул комиссияйин букIана гьелда цIар. Гьелъие нухмалъи гьабизе дида тIадкъан букIана. Депутаталго гIадин, Федерациялъул Советалде вакилзаби рищиги букIана гьеб комиссиялда тIадкъан. Церехун киданиги рищарал чагIиги рукIинчIо гьел нилъер гьанисан.\nГьебго 1993 соналда рукIана РФялъул Конституция къабул гьабиялда хурхарал рищиялги. Доб мехалда Дагъистаналда гIадамазул 20 проценталъ гурони гьелъул рахъкквечIо. 80 процент дандечIана. КПРФалъул рахъалда гIемер чи вукIана доб мехалда. Пикру гьабиялъул рахъалъ гIадамал жеги советияб заманалдаго рукIана. ЦIияб къагIидаялда хIалтIулел чагIи къанагIат рукIана.\nГьелдаса нахъе кигIан заманха араб? ХисичIого гIадамалги кинха хутIилел? ГIезегIан хисанин абизе бегьула.\n- Кин батаниги, доб мехалда гьаркьал кьеялъулъ кинабали ракIбацIцIалъи букIанин кколеб буго дида.\n- Гьадаб гьанжего-гьанже комиссия гIуцIараб заманалда рищиял тIоритIулаан данде чиги лъечIого, цохIо кандидатги вихьизавун. Нусиде бахараб процент гьаркьазулги щун, гьевги бергьунаан (живго жиндасаго). Амма альтернатива букIинчIониги, гьеб кандидатура бокьа-бокьарав чиясда гуреб, кутакалда ургъун, гIезегIан рахъалги хIисабалде росун тIаса вищарав чиясда лъезабулаан. Доярка ятаниги, гIачивехь ватаниги, гIалимчи вукIаниги, гьев вукIунаан гIадамаз рикIкIунев, жиндир иш лъалев чи.\n- Гьанжеги лъикIаб жо щибха бугеб, мажоритарияб къагIидаялдаса инкарги гьабун, партиязул сияхIаздалъун гIадамал рищийищ?\n- Пачалихъияб Думаялде цин журарал рищиязул бакIалда пропорционалиялги гьарун, хадур цIидасан гьезул бакIалде журарал рищиялго тIадруссинарунаха. Щайгурелъул рищиязул мажоритарияб къагIидаялдаса инкар гьаби мекъаб букIунаан – партияз жидерго вакилзабиги рихьизарун, хасал гIадамазухъа бажарулеб букIинчIо жалго-жалго рищиязда гIахьаллъизе. Гьанже Конституциялъул Судалъ кьун буго гьединаб рес. Амма Дагъистаналда гIицIго пропорционалиял рищиял гурони рукIунаро.\n- Конституциялъул Судалъ кIиго батIияб къагIидаялда пайда босизе рес кьун батани, щай гьедин гьабулеб?\n- Регионалъул нухмалъиялда битIараблъун бихьулеб батилаха партиязул сияхIазда рекъон рищиял тIоритIи.\nГьанжего-гьанже рищиял тIоритIизе байбихьарал 1990-абилел соназул авалалда аслиял кандидаталлъун рукIунаан гIицIго магIарулалги даргиялги. Гьелъ разилъи гьечIолъи бижизабуна халкъалда гьоркьоб. Гьединлъидал рищиязда щибаб миллаталъул вакил вукIине ккелин абураб закон бахъана. Гьелъул квербакъиялдалъун рачIана доб мехалда нилъер парламенталде аслиябин рикIкIунеб 14 батIияб миллаталъул гIадамалги.\n1994-2003 соназда федералияб законалъ рес кьун букIана квотаби чIезариеялъе. Гьелдаса хадуб гьеб къагIидаялдаса инкар гьабуна (законги хисизабун).\nГьабуниги, республикаялъул нухмалъиялъ хIаракат бахъула гъол партиязул сияхIазда гъорлъе батIи-батIиял миллатазул вакилзаби ккезаризе. Дидагоги лъикI бихьула гьеб. Дагьалъ цеве дун щвана Румыниялде. Кьолболъанго дора гIумру гьабун ругел гIисинал миллатазе бихьизабураб 17 бакI буго гьезул парламенталда.\nГIисинал (кьолболал) миллатазул хIакъалъулъ закон бахъулеб мехалда нилъер гьанир гIурусаздаса байбихьун киналго рукIана гьединаллъун рихьизарун. Москваялъ хас гьабун Дагъистаналъе кьураб рес букIана гьеб. Гьелъул магIна кколаан законалда ругел цо-цо гIорхъабазда тIасан гали бегьизе къваригIин. Масала, цахуразда гьоркьов гьаракь кьолев чи ункъазарго гурони вукIинчIо. Амма республикаялда гIуцIараб 121 округалъул щибалда вукIине кколаан гьаракь кьолев анцIазаргониги чи. Гьединлъидал цахуразул, рутулазул къадар кIицIул-лъабцIул дагь букIунаан кидаго. Рищиязул округалъе гIурал чагIиги цогидаздаса данде гьаризе кколаан.\nДоб дуца тIоцебе кьураб суалалда бан цо мисалги бачинин (рищияздехун гIадамазул бербалагьи кин хисарабали). Долго 1990-абилел соназда цо лъалев чияс бицун букIана жинцаги цогидав кандидатасги къотIи гьабун букIанила рищиязда щибниги ришват кьунгутIизе. Амма гIадамаз жидецаго риччан ратанила харбал жидер цояс кигIанали гIарац бикьулеб бугилан. Кандидатазухъа гьеб щун ругьунлъунха. 2009 соналда Дербенталда цо гьаркьихъ 20 азаргониги гъурущ кьолеб букIанин бицунаан. КъватIисел улкабазда гьединаб жо тIатани, кутакалда тамихI гьабула. Нилъер гьаниб гьеб релълъунеб жо гуро. Гьеб тIадчIезабизеги захIмалъула.\n- Амма 1990-абилел соназда кутакалда чIагоял рищиялги, цIа боркьараб къецги, цоцакьа къезе чIоларел кандидаталги рукIунаан. Гьанже лъазецин лъаларо щив киве вищулев вугевали.\n- Доб мехалда кутакаб ахIи-хIуралда унаанха гьел. Амма гIезегIан чIвай-хъвейги кколаан.\n- Рищиязул комиссиялъе нухмалъи гьабулаго араб анцIго соналда жанив чан батIияв чиха дуда вихьун ватилев. Хасго «кьураралги кьвараралги» ссиялда ругеб мехалда рищиязул хIасилал хисизареян чIолел чагIиги рачIунел рукIун ратила духъе.\n- ХIасилал хисизаризе дида кIолароан, щайгурелъул щибаб бакIалъул комиссиялъ ритIун рачIарал тарихал дандеккуни, гьединаб жо тIатине рес букIунелъул. Амма гIемерисезда гьеб бичIчIуларо, гьединлъидал гьаркьазе хIилла гьабиялъул гIайиб нижеде рехула.\nЦIияб системаги букIун, байбихьуда нижее кутакалда захIмат букIана хIалтIизе. Дандеккезаризе жалги гIемер рукIунаан. Масала, цо нухалда бюллетеналъул цо гьумер гIечIо Пачалихъияб Думаялде рихьизарурал кандидатазул сияхI хъвазе. Гьединлъидал Иляс ГIумахановасулги, МухIамад ТIолбоевасулги, Назим ЯрахIмадовасулги цIарал нахъисеб гьумералда хъвазе ккана. АхIун басмаханаялъул директоргун кIиго сагIаталъниги халатбахъараб данделъиялда гьоркьоб лъуна нижеца гьеб суал - дагьаб кIудияб тIанчида бегьуларебищ гьеб бюллетень бахъизеян. Киназулго цIарал цо гьумералда хъвани, хIарпал гIисинлъун, цIализе захIмалъулин тIирун чIана директор. А4 формат букIана гьеб.\nНахъисеб къоялъ дир кабинеталде кIанцIун рачIана доб мехалда политикаялда гьоркьов вукIарав цоявги, гьесулго ракьцояв спорстменги. РФялъул БахIарчи ТIолбоевасул цIар нахъисеб гьумералда кьезе кин нужеда кIолебилан ахIи-хIур гьабизе жувана гьев. Цоцаде квер борхиялдегицин ккун букIана иш. Гьеб мехалда дица бицунеб жо дозда бичIчIулеб букIинчIолъиялъ, басмаханаялъул директор ахIеян абуна дица. АхIана. Бюллетень дагьаб кIудияб тIанчида бахъизе бегьуларищан доз гьикъидал, бегьулин жаваб кьолев вуго гьев, амма цояс кандидатура бахъизе кколилаха. Дун гIажаиблъана. Сонго щайха дуца нижедаги гьедин абичIебилан цIехана дица. «Ситуация изменилась» абун жаваб кьуна директорас. Ахирги дол чагIазда кIвана цо кандидатасда кандидатура бахъизабизе. Гьединлъидал кандидатазул сияхIги бюллетеналъул цо гьумералда кьезе бажарана.\n- Гьелдаса нахъе гьедигIанго хисун батиларин рищиязда сверухъ ахIвал-хIалин кколеб буго дида. Масала, Россиялда тIоритIулел рищиял либералияб прессаялъ хъвалеб куцалда чорокал рукIунищ, дур хIисабалда?\n- Гьури пуйчIого гIучIги багъарилищха. Гьединаб ахIи щведал, нижеда закон цIунулел идарабазда лъазабула. Амма гьелъие гьезул махщелищ гIолареб яги политикияб къасдищ букIунаребали, гьединал хIужаби тIаса-масаго тола гьез, далилал ралагьичIого, гIайиб чIезабичIого. Квешаб цIар абуни ЦИКалда чIвала.\n- Рищиязде хьвадулел гIадамазул къадар цIакъго мукъсанаб щай букIунеб гьанже?\n- БатIи-батIиял гIиллаби руго гьелъие. Рищиязул хIасилал гьереси гьарулел рукIиналъ бокьуларин гIадамазе гьенире хьвадизеян рикIкIуна цо-цояз. Амма дица гьаниб Монголиялъул мисал бачина. ГьанжегIагар щвана дун гьениве.\nДора щивав чиясул килщазул расеназул суратал рукIуна электроннияб базаялда. Гьеб расен гьале гьав чиясул бугилан бихьизелъун, гьесул жиндирго суратги бачIуна хасаб экраналде. ГьедигIанги рацIцIадал рищиял гьарула гьенир. Амма халкъалъул букIине кколебгIанасеб къадар гьениб гIахьаллъуларо.\nДир хIисабалда, кандидатазда гьоркьоб кутакаб къец бугони, гIемер чи вачIуна гьаркьал кьезе. Долго 90-абилел соназде тIадруссинин, дебатазда депутатлъиялде унел чагIазда гьоркьоб квешаб кьаби кколеб букIиналъ копоего гIадин гIадамалги рачIунаан рищиязде.\n- Социалиябгун экономикияб рахъалъ нахъе ккаралгIан регионазда Владимир Путин щай кидаго рищиязда бергьунев? Масала, Дагъистаналдагун Чачаналда.\n- Нилъер, кавказиязул, менталитеталда (гIамал-хасияталда) бараб жо батула гьеб. Масала, чIахIиязухъ гIенеккулеб гIадат бугелъулха. Гьебго суал цо рищияздаса хадуб живго Путиниеги кьуна президентасулгун ЦИКалъул букIараб дандчIваялда нижер хIалтIухъаналъ. Гьесул жавабги гьединабго букIана (Северияб Кавказалъул гIадамазул гIадат бугилан кIудияз абураб жо гьабулеб).\nДругие материалы в этой категории: « ТIагIамабги регьунебги гьан бокьани…\tРакIалдещвеязул щенон балеб цIад »\n22:22, 08 апреля 2020, 11\n17:55, 08 апреля 2020, 165\n16:51, 08 апреля 2020, 185


Дагъистаналда бугеб коммунистазул партиялъул вакилзабаз исана сентябралда Дагестанские Огни шагьаралда тIоритIарал муниципалиял рищиязул хIасилал хIакъикъиял гурин рикIкIейилан абун гIарза хъван букIана диваналде. Гьединго «Родина» партиялъ гьел рищиязул хIасилал цIидасан киналго гьаркьалги рикIкIун гьарейиланги тIалаб гьабулеб букIана диваналда.\nДиваналъул хIукмуялда рекъон цIидасан гьел гьаркьал рикIкIунелъулги гьел рищиязул комиссиялъул вакилзабаз ва ДагъОгниялъул нухмалъиялъ гьел жидеего бокьухъин рикIкIанила, жидер цониги вакилги виччачIила гьенивейилан абулеб буго коммунистаз. Гьеб киналдаго тIасан гьал къоязда республикаялъул цIех-рехалъул идараялде гIарза хъвазехъин буго гьез.\nГьел рищиязда коммунистазе цониги гьаракь щун букIинчIо, «Родинаялъе» 1047 гьаракь щун букIана.\n20 январалда ДагъОгниялъул диваналъ гьезул рахъги ккун хIукму къотIана гьебкъоялъго цIидасан киналго гьаркьалги рикIкIине. Амма батIи-батIиял багьанабиги ратун цIидасан гьел гьаркьал рикIкIин нахъбахъун буго гьез. Цин бакIалъулаб рищиязул комиссиялъул гIахьалчагIи кодоре щолел гьечIин, цин хIажатал документал ратулеб гьечIин абун багьнал ратулел рукIун руго гьез.\nГьедин 22 январалда республикаялъул рищиязул комиссиялъ лъазабун буго гьел Дагъогниялда рукIарал рищиязул хIасилал цIидасан гьаризе рукIине гьаркьал 26 бахъараб 28 январалде щвезегIан рикIкIине ругилан, ай гьеб ишалъе кIиго къо кьуна гьез. Амма гьеб бакIалъулаб рищиязул комиссиялъ гьел гьаркьал бащадаб сагIаталда жанир рикIкIун рахъун ругин бицана «Эркенлъи» радиоялъе республикаялъул коммунистазул вакил СагIидов МухIамадица.\n26 январалъул радал анцIгоялда рикIкIине байбихьизе кколел рукIун руго гьел, гьелъулъ гIахьаллъи гьабизе кколев вукIарав СагIидовги журналисталги тIаде щвелалдего радал ичIгоялдаго гьаркьал рикIкIун рахъанилан лъазабун буго гьезда. ДагъОгниялда рукIарал жидер цойги вакилзабиги жанирецин риччачIин гьел гьаркьал рикьулелъул, жиндие квалквал гьабизеги шагьаралъул нухмалъиялъи лъугьун букIанин бицана гьес «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда.\nСагIидов МухIамад: «Гьел гьаркьал рикIкIунцин гьечIо, рищиязул хIасилал хъварал протоколал цIидасан хъван руго. Гьел хъван рахъун хадуб, хIинкъабиги кьун гьезда гъоркь гъулбасизе тIамун йиго ДагъОгниялда йигей нижер партиялъул вакил. Щайин дуца гьениб гъулбас лъурабилан дица цIехараб мехалда гьелъ гIодилаго бицана жиндица жеги гьаб шагьаралда гIумру гьабизе кколила, гьез жиндие хIинкъаби кьолел рукIанила, жиндирго лъималазда хIинкъун йигин жийилан. Гьелъ бицана шагьаралъул администрациялда жаниб данделъун букIанила рищиязул комиссия. Гьениб рикIкIине кколаанила гьаркьалги, амма жал гьенире инейилан лъугьиндал админстрациялъул хъаравулзабаз жал жанире къазецин риччачIилан. 22 азаргогIан бюлетен рикIкIине кколаан гьез, бащадаб сагIаталдасан лъугIанин рикIкIунилан рачIун руго гьел. Гьедин рикIкIунел жал рукIунарин гьелин абун гьениве тIаде щун хадуб дун лъугьиндал гьел хъаравулзабигун тунка-гIуси ккана дир. Дида цадахъ рукIарал журналистаздеги тIаделъана гьел. Хадуб вачIун ДагъОгниялъул мэрхисулесги гьев цIунарал гIадамазги администрациялъул минаялъуса къватIире гъуна ниж».\nГьел рищиязул цIидасан гьарурал хIасилазда рекъон ДагъОгниялда коммунистазе 1123 гьаракь щун буго. Гьел гьаркьал лъабго рищиязул участокалда щвезе кколаанила жидее, рищиязде рачIаразул 60 проценталъ жидер рахъкколеб букIанила, гьеб шагьаралда бергьине ресал ругезда гьоркьоб бищун цебе букIанила жидер партияйилан.\nЦIидасан гьарурал гьел хIасилазда рекъон коммунистазе шагьаралъул депутатазул мажлисалда цо бакI гурони щолеб гьечIо. Гьеб цо мандаталъе гIоло гурин жидеца диваналде гIарза хъван букIараб, гьез жал тIаса рихьиялъе жал гьарулел ругила, букIине кколедухъ цIидасан гьел рищиязул хIасилал гьарейин тIалаб гьабун ва рищиязул комиссиялъги шагьарлъул нухмалъиялъги къанун хвезабулеб букIиналда тIасан республикаялъул цIех-рехалъул идараялде гIарза хъвазе хIадурулел руго коммунистазул партиялъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул вакилзаби.\nКоммунистазул лъазабиялда тIасан баян щвезелъун ДагъОгни шагьаралъул пресс-хъулухъалъул бетIер ХанмухIамадов МухIамадихъе ахIараб мехалда гьес абуна шагьаралъул нухмалъи хIалтIуда гьечIилан. Жиндидаги гьеб къоялъ коммунистаздаги хъаравулзабаздаги гьоркьоб тунка-гIуси кканилан рагIи гурони тIокIаб жо лъаларилан.\nГьединго республикаялъул рищиязул комиссиялъухъаги гьеб цебехун бицен гьабуралда тIасан баян щвечIо «Эркенлъи» радиоялъе.\nДагогниялъул администрациялдаса хасал идарабаз документал рахъун руго\nТалат къоялда ДагъОгни шагьаралъул мэрлъун вищана Зейдула Гашимов


Инна Маркова "Освальдие бокьилаан цIар аравлъун вахъине"\n22 ноябралда тIубана 50 сон Цолъарал Штатазул президент Джон Кеннеди чIваралдаса. Гьеб такъсир гьабуравлъун рикIкIуна Ли Харвельд Освальд абурав американияв. Инна Маркова цIалулей йикIана Минскалда къватIисел улкабазул мацIазул институталда Ли Харвей Освальдица Белоруссиялда гIумру гьабулеб мехалда. ТIоцебесеб нухалъ гьей гьевгун данделъана концерталда. Гьелъулгун интервью гьабуна ЭР-лъул мухбир Павел Буториница.\nИнна Марковаца гьадин бицунеб буго Освальдица жиндие гьабураб асаралъул хIакъалъулъ?\nИнна Маркова: Лъалищ нужеда, гьев вукIана кепав чилъун. Нилъер васал гIадав вукIинчIо гъов. Амма гьедегIан кепав чилъун гьев вукIанин дица абиларо, цо дагьаб гIажаибавлъун вукIанин абила.\nБатизе бегьула гъов батIияб культураялда бижарав инсансул вукIиндал.\nГьанжего-гьанже гурони доб мехалъ нижеда бичIчIулароан гьединаб батIайисеб культура букIараблъи. Дица гьелда тIад ургъел гьабулеб букIинчIо, дида бихьулаан гъов батIияв инсан вукIин.\nРакIалда буго гьадинаб хIужа: кIалъалаго гьес цо параялъ вуцIун чIолаан, пикру гьабулаго. Дида бичIчIулароан - щайдай гьес кIалъай гьоркьо къотIарабали. Гьанжейин саназул хIалбихьиялхул борхалъиялдаса дида бичIчIула гьесул хIал.\nГьесие бокьилаан чIобогояб бакIалда цIияб гIумру базе, араб гIумру нахъеги тун.\nМинскалда гьесда ратана цIиял гьудулзаби. КъватIисел улкабазул мацIал лъазарулеб факультеталда цIалулел ясазулгун лъай-хъвагIайги гьабуна гьес.\nЭР - КГБ-ялъ нуж ахIун рукIанищ кIалъаялде?\nИнна Маркова: "Доб заманалда дида лъалаан дир эмен политикаялда хурхараб сфераялда хIалтIулев вукIараблъи. Дида лъалаан гьесул бербалагьи.\nРакIалда рукIана гьесул насихIаталги. Гьединлъидал дида кколаан - дир хьвада-чIвади битIараб букIанин.\nЧияр улкаялъул чилъун лъай-хъвагIай гьабун, дица гъалатI гьабулеб бугищ-гьечIищилан абураб пикру баккичIо киданиги.\nТалихIалъ, лъицаниги дие суал кьечIо доб заманалда. Жакъа гьеб гIажаибаб хIужалъун бихьула.\nИнсуда гьелъул хIакъалъулъ лъалеб букIинчIо. Эбелалъ дие рагIи кьуна сихI къоIтун чIезе. Ва гьелъ инсуде киданиги абичIо дие квешлъи гьабизе бегьулеб жоялъул хIакъалъулъ.\nГьалеха, такрар гьабулеб буго дица - лъицаниги дие суалал кьечIин. Гьаб чIвай гьабун хадусала дун цIакъ хIинкъана.\nНижер факультеталда щивасда лъалаан гьаб Освальдгун гIемерал студентазул бухьенал рукIиналъул. Гьадин бугониги ниж киналго хIинкъулаан гьаб темаялда тIасан кIалъазе.\nЭР - Жиндирго рагъулаб хъулухъалъул бицунеб букIанищ Освальдица?\nИнна Маркова: "Бицулаан. ЧIалгIаниланн жиндие рагъулаб хъулухъ. Жиндир хасият аскарияв чиясул хасият гурин, абуна гьес цо нухалъ, дир эмен аскарияв вукIин рагIун.\nПикру хисарал, психикиял хиса-басиял ругел гIадамазе гIумрудул цо бутIаялда бокьилаан цIар араллъун рахъине. Ва цо гIантаб иш гурони, тIокIаб щинаб гьабизе кIоларев гьединав инсанас гьадинаб иш гьабулебги буго ахир-къад.\nГьесги ай Освальдицаги, ахир-къад гьадинаб гIантаб иш гьабизеги гьабуна.\nЭР- Би-Би-Си агентлъиялъ Освальдил лъади Марина Прусаковагун гара-чIвари гьабулаго гьелъие суал кьуна: КГБ-ялъулгун дур бухьен бугищилан.\nГьелъ йохъилан абураб жаваб кьуна. Дуда кин кколеб - букIанищ гьелъул гьединаб бухьен?\nИнна Маркова: "Маринал букIана гьадинаб цо пуланаб бухьен. ГьечIебани Америкалде ине гьелъие изну щвелароан. Гьединаб буго дир хасаб пикру.


Туристазул читIир лъагIалица лъугIунгутIиялъе щиб гьабилеб?\n13 ноябралда «Анжи-Аренаялда» тIобитIана «Open Dagestan» абураб туризмалъул форум.\nГьелда гIахьаллъана туроператоралги, гидалги, гостиницабазулгун кафеязул ва туристал раччулеб транспорталъул бетIергьабиги, эксперталги.\nГьез гьенир тIоритIана семинарал, мастер-классал. Бицана туристал сабаблъун Дагъистаналъул гIисинал росаби цIунизе бугеб кIудияб кIваралъул, гьанжего-гьанже гьалбадерил рукъзал рагьулел гIадамаз хасго магIарухъ хIисабалде щиб босизе кколебали, советияб заманалда туризм цебетIезабиялъул къагIидаби кинал рукIаралали.\nМоскваялдаса экспертаз гьезда малъана рачIунел туристазул читIир тIубараб лъагIалица лъугIичIого букIине ккани, хIалтIи кин гIуцIизе кколебали. Хасго ахираб заманалда машгьурлъулеб буго стоматологиялъул туризм. Дагъистаналда цаби-гIусал учузгоги лъикIги къачIалин ва лъолин абун, нилъер клиникабазде рачIунел туристал цIикIкIунел руго.\nКибго гIадатлъун лъугьараб жо ккола туристаз сувенирал цIехолел рукIин. Дагъистаналде щведал, туристазе хас гьабун кинал сувенирал ричилел ва кин гьел берцинго къачIалел абун малъа-хъваялги гьаруна гьелго экспертаз.\n«Анжи-Аренаялъул» азбаралда чIван рукIана дагъистаниязул миллияб хаслъи бихьизабулел чадиралги. Рокъор-къватIир умумуз хIалтIизарулел рукIарал тIагIалабаздагун партал-куналда цадахъго гьенир рихьизарулел рукIана цIурачадал гьаризе, рессаризе, угьаризе, щагIил тIагIалаби гьаризе букIараб махщелги.\nФорумалда гIахьаллъарал цо-цо чагIазул пикру цIехана «ХIакъикъат» газеталъ.\nЯна Мартиросова, гид-экскурсовод, журналист:\n- Дие цIакъ бокьула миллияб хаслъи бихьизабулел чадразда сверухъ букIунеб багъа-бачари, тIагIамаб квен-тIех, кьурди-кечI. Гьеб рахъалъ кутакалда ракI гъураб ахIвал-хIал букIана форумалдаги.\nАмма туризмалдехун хурхен бугел чагIи гьенир цохIо нилъерго республикаялдаса гурони, къватIиса рачIарал рукIинчIо. Гьединлъидал кинабго нилъецаго нилъеего бицунеб жо гIадинги ккана. Москваялдаса экспертазул малъа-хъваяз нилъер туроператоразе, гидазе, гостиницабазул, кафеязул бетIергьабазе малъа-хъваял гьарун, пайда бахун батизеги бегьула. Амма дида рагIичIо гьез бицунеб жо, щайгурелъул миллияб хаслъи бихьизабулел чадраздаса гIебеде тира-сверун хадуй дун ана дидаго тIадкъараб лекция цIализе цо хасаб чадиралъуе. Цо рахъалъ босани, къватIиса туроператоралги цогидалги рачIинчIонигицин, нилъерго гьаниса туризмалда гъорлъ ругел гIадамазе рес щун батила жал цо бакIалде ракIариялъ, цоцазулгун лъай-хъвай гьабизе, бухьенал кквезе. Амма хас гьабун диего гьединаб пайда щвечIин абилаан дица. Масала, гьенир ратичIо диего къваригIарал клиентал. ТIубанго пайда щвечIиланги абизе бегьиларо. Дие асар гьабуна архитектор Камил Цунтаевас гьабураб лекциялъ. МагIарухъ бугеб архитектураялъул хIакъалъулъ бицунаго, гьес мугъчIвай гьабулеб букIана Мовчанил тIехьалдеги. КигIан урхъаниги, босизе щолеб гьечIо гьеб (1940-абилел соназда магIарухъеги хьвадун, бакIарараб материалалдаса советияв архитектор Геннадий Мовчаница данде гьабураб «Старый аварский дом» абураб тIехь-авт.).\nАхираб заманалда туризмалъул ишалда гъорлъе рачIана тIубанго цIиял, гьелъул хIакъалъулъ абизегIанасеб лъай гьечIел чагIи. Гьединаб форум, дун туристалгун хIалтIизе байбихьараб заманалда, гьанжеялдаса анлъго соналъ цебе, тIобитIун букIарабани, лъикIаб букIинаан. Доб мехалда диеги дун гIадиназеги мисал босизе бакIал дагьал рукIана, гьединлъидал дозда-гьазда гьикъун, нижеего мадар гьабулаан.\n- Форумалда дуца гьабураб доклад сунда хурхараб букIараб?\n- Гьелда цIар букIана «Махачкала: почему бы и нет?» абураб. МахIачхъала бихьизегIанги течIого, туроператораз туристал аэропорталдасанго я Дербенталде, яги магIарухъе щай рачун унел, цинги гьениса тIад руссиндалги рачIинахъего аэропорталде щай гьел щвезарулел абураб магIна букIана гьелъул. Чанго сон буго дица туристазе МахIачхъалаялда жаниб экскурсиял гьарулеб. Гьединлъидал борхана дица гьеб суалги.\n- МахIачхъалаялда туристал тамашалъизарулеб гIадаб берцинлъи гьечIолъи батилаха гьелъие гIилла?\n- Нилъеда гьедин ккола, амма гьеб пикру мекъаб буго. Масала, Дербенталъул гIадаб тарих гьечIониги, МахIачхъалаялъулги буго ракI тIаде цIалеб, цо бицине лъалареб къуват. Дагьал ругониги, церегосел минабиги хутIун руго жеги. ТIаде балагьун сурукъабин кканиги, гIадамал гIажаиблъизарулеб архитектураги буго.\nАминат ГIабдурахIманова, «Птица Феникс» абураб жамгIияб гIуцIиялъул соучредитель:\n- Киналъухъго балагьизе рес щвечIо. Амма асар гьабуна цIиял маршрутал кинал ругелали лъаялъ, гьединго цогидал регионазда туризм цебетIолел къагIидабазул бициналъ. Масала, гостиницабазул бизнесалъул цебетIей Подмосковьеялъул мисалалда бицунеб рагIана дида. Нилъер гьаниб гьеб ишалъул гьанжего-гьанже хIалбихьулеб буго. Гьединго форумалда рихьизаруна умумузул рукIа-рахъинги махщелалги. БатIи-батIиял районаздаса рачIарал гIадамаз малъулеб букIана жалго ругьунаб иш.\nПалхIасил, къватIиса вачIарав чиясда Дагъистанги гьелъул гIадамалги щалали бицунеб ахIвал-хIал гIуцIун букIана форумалда. Гьелъухъ дица баркала кьуна предпринимательлъиялъулгун инвестициязул агентствоялъул нухмалъулесул ишал тIуралев ХIажимурад ГIабашиловасе ва абуна гьадигIан берцинаб Дагъистаналъул гьайбатлъи хIурудахъ ине бугинха республикаялда рищни-къулалъул суал рукIалиде ккезабичIони. Сверухъ бугеб бакI бацIцIад гьабиялда бан дица ургъараб программа буго «Чистый Дагестан» абун. 29 ноябралда ДГУялда тIобитIизесеб данделъиялда гьоркьоб лъезе буго гьеб суал. Рищни бацIцIад гьабулеб чан завод республикаялда баниги, щибго хIасил кколаро жинда-жинда хадуб рищни жинцаго бакIаризе кколин абун, щивав чиясул пикру хисизабичIони.\nАсият ГIабдулатIипова, КЭМЗалъул пресс-секретарь:\n- Нижер заводалъе кутакалда пайдаяб форум букIана гьеб. КЭМЗалъ ДРялъул Туризмалъулгун халкъиял махщелазул министерствоялъулгун къотIи гьабуна авиатуризм цебетIезабизе.\nКЭМЗалъ байбихьун буго чанго чи рекIунел самолетал къватIире риччазеги, заводалда рагьун буго авиакомпанияги. Гьелъ гIадамал раччизе руго заводалъ МачIада росулъ рагьараб хIухьбахъиялъул базаялде. Самолет рещтIунеб, гьаваялде бахъунеб хасаб нухги буго гьениб гьабун.\nМухIамад ДибирмухIамадов, гид:\n- Пандемияги хIисабалде босун, къватIиса чагIи ахIун гьечIоан гьенире. Гьединлъидал туризм цебетIеялъе ругел ресазе гьабулеб рекламаги ккана нилъерго туроператоразеги гостиницабазулгун кафеязул ва цогидалъул бетIергьабазеги гьабулеблъун. Гьединго нилъер гьанир Туризмалъулги Культураялъулги министерствабаз гьарулел тадбирал рукIуна цо коцонир чIваралгIанги цоцада релълъарал-кинабго сверизабула кьурди-хъаталде, ихтилаталде. Гьедин ккана гьаб нухалдаги.\nДун ун вукIана цереккун рагIичIел жал рагIилародаян хьулалда, амма цIияб жо лъачIо.\nТуристал гIемер щоларел районазул хIакъалъулъги баян тIибитIизабиги букIана форумалъул мурад. Масала, гьабсагIаталда дун вуго Гъумеки росулъ, туристалгун цадахъ. Ал анире рачин гурони букIунаребищ? Рачана. Амма гьечIо гостиницаби. Цинги кир дица гьел регизарилел? Гьединлъидал районазе реклама гьабилалде ургъизе ккола гьалбал къабул гьаризе ругел ресазда тIад.\nДругие материалы в этой категории: « ГIодов ккарав вухуларо\tЦIилъана некIсияб Яхсаялъул ракь »


Макьие заман гIолареб хIалтIи\nУчителасе - 6900 гъуруш, техничкаялъе - 7800\nУчителасе кьолеб харжалъул хIакъалъулъ газетаздагун электронияб сурсаталда бицунеб макъалаялда хадур загьир гьарун рукIуна батIи-батIиял пикраби. Цояз хъвала, гьанже гIадинаб хIакъираб хIалалда учитель киданиги вукIинчIин. Цогидаз, гьелъул гIаксалда, бицуна гьанжесел учительзабаз цIалдохъабазе камилаб лъай кьоларин ва гьел мустахIикъалги ругин хIакъир гьаризеян.\n«Ургъизе тIамулел руго»\nУчителасул харжалда тIасан бахIсал байбихьана улкаялъул президентасул «маялъул указаздаса» хадуб. Гьезда рекъон, учителасул харж бащалъизабизе кколаан регионалъул экономикаялда бугеб гьоркьохъеб харжалда. Дагъистаналъул учительзабазул харжал бищунго дагьал ругин абула. Щайгурелъул гьечIо республикаялда хIалтIулел заводалги фабрикабиги, ай гьечIо экономикаго. Амма ахирал соназда республикаялъул нухмалъиялъ гьоркьоса къотIичIого бицунеб буго экономикияб цебетIеялъул рахъалъ нилъ церехъабазул кьерде кканилан. ЦебетIеялда рекъараб букIине ккелаан жамгIияталъул хIалги, хIатта цIикIкIине ккелаан учительзабазул харжалги. Официалиял баяназда рекъон, гьел «цIикIкIунги» руго. ГьечIелани, улкаялъул президентасда бицинаанищха, «маялъул указал» тIуразарулел ругилан? Амма учителасе щолеб хIакъикъияб харжги официалиял баяназда бихьизабулеб гьелъул къадарги кинго рекъонкколаро.\n«Учительская газеталъул» сайталда ругел батIи-батIиял регионаздаса педагогазул пикраби цIалараб мехалда, нилъер учительзабаздаса лъикIал харжал гьезиеги щолареблъи бихьулеб буго. Рехселин цо чанго мисал. Ульяновскалдаса педагогас хъвалеб буго: «Учителасе 33 азарго гъуруш щолин кьолел баяназда ракIрекъоларо. Дир буго тIадегIанаб категория. Кьола гIурус мацIалъул дарсал – дихъ буго 22,5 сагIат. Классалъул нухмалъи гьабуларо. Тетрадазул халгьабуралъухъ (щибаб къойил – 59 тетрадь) дие кьола 680 гъуруш. Дихъ ругел сагIтазулги тIаде кьолеб гъирабазабиялъул бутIаялъулги хIисаб гьабун, щола 14000 гъуруш. Кинабго тIатIала жубани, ккола 14680 гъуруш.\nСтавкаялдаса цIикIкIун дарсалги, тIадегIанаб категорияги… Учителасул ставкаялъухъ кьола 6900 гъуруш. Техничкаялъе щола – 7800 гъуруш. Нужецаго пикру гьабе…»,-ян.\nСаратов областалъул росдал школалъул учительги гIажаиблъизавун вуго официалиял баяназда рехсолел харжаз. «ЦIалана Саратов областалда учителасул харж бугин 23035 гъуруш. Нижее киданиги щвечIо гьедигIанасеб гIарац. Дир буго тIадегIанаб категория, буго дихъ 32 сагIатги. МоцIрое щола 18489 гъуруш. Гьебги – дие кьолеб гъирабазабиялъул бутIаги, цогидал тIадежураялги малъун. Гъоркьиса азарго гъурушалъ цIикIкIун щолаан. Цогидал учительзабазул харжал руго диралдасаги дагьал. Пашманлъула дун: хIалтIизе чи гьечIониги, дунги ине ккела школалдаса нахъе. Росабазул школал лъиениги хIажат гьечIо», – ян хъвалеб буго гьес.\nЛъабгогун бащдаб ставкаялда…\nКин чIезабулеб учителасе моцIрол харж? Масала, кинаб бугониги идараялъул хIалтIухъанасул хIалтIул къо чIезабун букIуна, анкьил 40 сагIатги хIисабалде босун. Учителасе абуни, харж чIезабула 36 сагIатги кьочIое босун. Гьелда гьоркьосаги, педагогасул ставкаян абун, хIисабалде босула 18 сагIат. Гьелъухъ чIезабула харжги. ХутIарал сагIтазухъги аслияб хIалтIуде тIаде гьабураб ишалъухъги учителасе тIаде журала гъуршал. Гьедин учителасул харж бахуна пуланаб роценалде. Масала, Владимиралда ставкаялъухъ кьола 5080 гъуруш (официалияб баяналда рекъон – 23 азарго); Ульяновскалда – 6900 (официалияб баяналда рекъон – 26 азарго); Москва областалда – 15000 (официалияб баяналда рекъон – 67000), МахIачхъалаялда – 8102 гъуруш (официалияб баяналда рекъон – 29000).\nРФялъул президентасул указаздаса хадуб школаздаги лъайкьеялъул цогидал идарабаздаги байбихьана улкаялъул нухмалъулесул буюрухъ тIубазабизе. Гьеб мурадалда, лъайкьеялъул идарабаздаса нахъе ритIана гIемерал педагогал. ЦIалдолезда ракIалда батила, нилъер росабазул школазда психолог-педагог абураб штат къокъ гьабураблъиги, социалияв педагог, пионервожатый ва цогидал хIалтIухъаби нахъе ритIараллъиги. Гьезие кьолел рукIарал харжал хутIизе кколаан школалъул бюджеталда ва, гьелги педагогазда гьоркьор рикьун, цIикIкIинабизе кколаан учителасул харжги. Харжал цIикIкIинареян лъазабун гурони, школалъул харжазул бюджет хисизабун букIинчIелъул, лъайкьеялъул идарабазул нухмалъулезда батун букIана указал тIуразариялъе гьединаб нух. Амма, учительзабазул пикрабазулгун лъай-хъвай гьабураб мехалда, бихьулеб буго гьел хиса-басиязулги лъикIаб хIасил ккечIеблъи.\nХаржаздаса разигьечIолъи загьир гьабулеб буго вузазулги, колледжазулги, школазулги педагогаз. Масала, педколледжалъул преподаватель Инессаца хъвалеб буго: «Педколледжалъул нухмалъиялда цебечIун буго моцIрол харжал цIикIкIинариялъул масъала. Гьезда батана гIакъилаб нух: ставкаялдаса дагьалъ цIикIкIун сагIтал ругел преподавателал гьез ритIулел руго цоги махщалие цIализе. Гьелъул мурадги буго, кIи-кIи ставка щивасухъ гIезаби. Масала, дун ккола филологиял гIелмабазул кандидат. Дида абулеб буго этнографиялъул яги ОБЖялъул специализациялъе цIалеян», - илан.\nУчительзабазул масъалаялъул хIакъалъулъ бицана Россиялъул парламанталдаги. Пачалихъияб Думаялъул лъайкьеялъулги гIелмуялъулги комитеталъул председателасул заместитель Олег Смолиница парламенталъул данделъиялда абуна: «Улкаялъул 75 регионалда тIуразарулел гьечIо харжазул хIакъалъулъ президентасул указал. Учительзабазул харжазул кIудияб батIалъи буго регионазда: гьоркьохъеб хIисабалда, анкьида жаниб 28 сагIтихъ гьезие щола 20 азаргоялдаса 96 азаргоялде щвезегIан гъуруш. Дир пикруялда, чIезабизе ккола улкаялдаго гьоркьохъеб харж ва лъайкьеялъул хIакъалъулъ стратегиялда хъвазе ккола гьеб бугин цо ставкаялъухъан», - илан.\nГьеб пикру къабул гьабиялдаги божилъи гьечIо учительзабазул. Гьединлъидал учительлъун цIализе унел гIолилалги дагьлъулел руго. Диплом щварал гIолохъанал учительзаби школалде хIалтIизеги унарого руго. Школалде унел руго батIияб ишалде машгъуллъизе бажари гьечIелги, рескъотIиялде ккаралги, жидерго загIипаб лъай бугелги гIолохъанал махщелчагIи.\nГьелъие нугIлъи гьабула статистикиял баяназ. Масала, гьабсагIаталда МахIачхъалаялъул №26 школалда хIажат вуго байбихьул школалъул анцIгониги учитель. ЦIалун рахъарал учительзабазул лъаялде божилъи гьечIолъиялъ, хIалбихьи бугел цо-цо учительзабазухъе кьун буго кIи-кIи класс. Учитель тIубараб къоялъго хутIулев вуго школалда. Гьесул заман гIоларо кваназецин. Свакан, тату хварав учитель рокъове щвараб мехалдаги, хIухьбахъизе заман гьечIого, хIажатавлъун кколев вуго цIалдохъабазул тетрадазул халгьабизеги цIиял дарсазде хIадурлъизеги. Сордо-къоялъ хIалхьи гьечIеб хIалтIул хIасилги кинабха букIинеб…\nПрочитано 474 раз\tПоследнее изменение Пятница, 15 декабря 2017 13:50\nДругие материалы в этой категории: « Фазу ГIалиева гьаюралдаса - 85 сон\tМашидат Гъайирбегова гьаюралдаса - 90 сон »


Пункт 1 статьи 2 вступает в силу с 1 октября 2016 года.\nПункт 2 статьи 2 вступает в силу с 1 октября 2016 года.\nПункт 3 статьи 2 вступает в силу с 1 октября 2016 года.\nПункт 7 статьи 2 вступает в силу с 1 января 2017 года.\nПункт 11 статьи 2 вступает в силу с 1 января 2017 года.\nПункт 13 статьи 2 вступает в силу с 1 января 2017 года.\nПункт 14 статьи 2 вступает в силу с 1 января 2017 года.\nПункт 15 статьи 2 вступает в силу с 1 января 2017 года.\nПункт 22 статьи 2 вступает в силу с 1 января 2017 года.\nПункт 30 статьи 2 вступает в силу с 1 января 2017 года.\nПункт 31 статьи 2 вступает в силу с 1 января 2017 года.\nПункт 32 статьи 2 вступает в силу с 1 сентября 2016 года.\nПункт 33 статьи 2 вступает в силу с 1 января 2017 года.


Сентябралъул къоло микьабилеб къоялъ аза-азар Дагъистанияз зиярат гьабизе буго Кавказалъул рагъалъул бищунго машгьураб тарихияб нугI – АхIулгохIде. Машгьураб магIарде гьаб соналъ гьабулеб зиярат кколеб юбилеялъулаб зияратлъун.\nКинал къагIидаялъ исана гьеб кIудияб зиярат тIобитIилеб ва гьелда хурхарал цогидалги суалал дандразе гьал къоязда МахIачахъалаялда денделъун рукIана, «АхIулгохI» абураб жамгIияб гIуцIиялъул вакилзабиги цогидалги гIадамал.\nИсана 20 сон тIубалеб буго Кавказалъул рагъалъул бищун кIудияб рухIелазе нугIлъун бугеб, тарихияб бакIалде аза-азар бусурбабаз зиярат гьабизе байбихьаралдаса. Аза-азар муридазаби шагьидлъараб, Шамил имамасул ясги яцги къадарадле щвараб, гурхIел гьечIеб рагъулъ аза-зар чиясул би чвахараб АхIулгохIде щибаб санайил зияраталъ къокъунел руго 20 азаргониги дагъистанияв.\nГьеб киналъулго хIакъалъулъ бицана араб рузманкъоялъ МахIачахъалаялда данделъун рукIарал АхIулгIохI абураб жамгIияб гIуцIиялъулги, Имам Шамилил цIаралда бугеб фондалъулги вакилзабаз. РукIана цогидал жамгIиял хIаракатчагIи.\nГьеб данделъиялда гIуцIана АхIулагохIалде гьабулеб зияраталъул ва цогидалги тадбиразул жаваб кьолеб гIуцIиялъул комитет. Гьеб комитеталда гъорлъе унел руго АхIулгохI абураб жамгIияб г1уцIиялдаса, Республикаялъул рухIияб идараялдаса, батIи-батIиял жамгIиял хIарактачагIазул кинавниги 15 чи. ГIуцIиялъул комитеталъул нухмалъулевлъун вищана ГIабдулаев Гъайирбег. Гьев ккола «АхIулгохI» фондалъул вакил.\nАвалалдасаго байбихьун бахIсал гIодорцинчIо гьеб данделъиялда.\nДагIба-къец байбихьана АхIулгохIалде зиярат гьабиялъул къо чIезабулаго. Фондалъул гIахьалчагIазда ракIалда букIун буго машгьураб магIарде зиярат гьабулеб къолъун 14 сентябрь лъазабизе. Амма данделъиялда вукIарав Шамилил фондалъул нухмалъулев ХIажиев ГIумар лъугьана 14 къоялда цересел къояз тIубараб республикялда рукIине ругин ХIамзатов Расул гьавуралдаса 90 сон тIубалъул тадбирал, 15 сентябаралда «Халкъалъул цолъиялъул къо» абун тIоритIизе ругин тадбирал. Гьеб кинабго ахIи-хIуралда гьоркьор АхIулгохIде гьабулеб зияраталъул тадбиразде регIун щивин вукIуневилан, цогидаб къо чIезабизе кколин зиярат гьабулеб къолъунилан бичIчIизабуна гьес данделъаразда.\nАмма бищунго кIудияб бахIсалде нуцIа рагьарав чи ккана цо заманалда «ХIакъикъат» газеталда цебе гIуцIараб киностудиялъул нухмалъулевлъун вукIарав МухIамадбег СалтIинский. Аза-зар бусурманчи шагьидлъараб, зияраталъ уневщинав чи какичурун гурони ине изну кьолареб АхIулгохIде гIурусазул бищунго кIудияв Кашиш патриарх Кириллги ахIун, кьурдухъабигун кочIохъабиги дандегьарун кIудияб байрам къо хIисабалда тIобитIизе кколин АхIулгохIде тIаде рахунеб къойилан абулеб бугоан гьев чияс.\nАхIлгохIалде гьабулеб сапар гьеб байрам гурин, зиярат кколилан чанго нухалъ гьесда бичIчIизабизе лъугьаниги жиндирабго ккун чIана гьев. АхIулгохI лъазабизе кколин тIолго Дагъистаналъул байрамкъолъун.\nДагъистаналъул бищун кIудияб шагьаралда Дербенталда, насраниязул хобал ругеб бакIалда цо дандеруссин тIобитIулеб бакIалдегицин вачIинчIев гIурусазул патриарх, пачаясул зулмучагIазде дандерагъулаго азар-азар мурид къанщарав бакIалде векерун вачIинин гьевилан рагIи рехана «АхIулгохI» фондалъул вакил ГIабдурахIманов Гъайирбегица.\nПалхIасил гьеб кколин цохIо СалтIинскияс загьир гьабураб пикру жинди-жиндир пиур загьир гьабизе кинавго чиясул ихтияр бугилан цо кIудиябго дандечIей гьечёеб гIадаб магIнаялад абуна гьелад тIасан жиндирго пикру загьир гьабулаго АхIулагохIалде гьабулеб зияраталъул хIадурлъиялъул рахъалъ гIуцIараб комитетатлъул нухмалъулев нухмалъулев ГIабдулаев Гъаирбегица\nЗияраталъул аслиял лахIзатазул хIакъалъулъ гьадин бицана гьес «Эркенлъи радиоялъе:\nГ1абдулаев Гъайирбег: «Исанасеб зиярат киналниги сентябаралъул байрамкъоязад цадахъ гIадин дандекколеб букIун нижеца хIукму гьабуна гьеб гьаб моцIалъул 28 къоялъ тIобитIизе. ТIоцебесеб къоялъ букIине буго зиярат, кIиабилеб къолъ тIоритIизе руго спортивиял тадбирал. Нижеца рухIияб идараги гьоркьоб ккун киналго магIарулазда лъазабизе буго гьелъул.\nЦересел соназ зиярат гьабулеб мехалъ рукIанищ гьединал спортивил тадбирал?\nГъайирбег: « Цересел соназдаги рукIана гьел. Исана цохIо зиярат тIобитIун гуребги рукIине руго батIи-батIиял чагIи церерахъун гьарулел кIалъаял. Тадбиралъул программа дагьаб гIатIид гьабизе ракIалда буго нижеда.\nАхIулгохIалде зиярат гьабулеб цо къо чIезабизе кколин киналго соназеян абураб пикру загьир гьабуна гьаниб, бугищ гьединаб хIажалъи дур хIисабалда.\nИсана лъагIан нижеца Кавказалъул рагъ лъугIараб къо августалъул ахирисеб шамат къо букIинги хIисабалде босун гьебго шамат къоялъ гьабулаан зиярат, къоябго соналъ гьедин букIинеги букIана. Исана пикру кканаха халкъалда дандги бан цохIо къо чIезабизе кколин зияраталъеян.


Кличкоца Киев бакьулъе ракIарарал руччабигун лъимал нахъе ритlулел руго\nУДАР абулеб оппозиционияб партиялъул лидер Виталий Кличкоца Киев бакьулъе ракIарарал руччабигун лъималазда абулеб буго гьениса нахъе аян. Гьесул рагIабазда рекъон, Бессарабская ва Михайловская майданаздасан гьенире рачIунел руго хасал хъулухъазул аскарал.\nЦебе лъазабулеб букIана Киев бакьулъе рачIун ругин гьел аскарал рекIарал автобусалгун автомашинабийин. Твиттералда тIибитIун буго оппозициялъ ккун ругел кварталазда «зачистка» байбихьулеб бугин абураб информация.\nУкраиналда халат рахъунел руго улка ЕвроЦолъигун гIагарлъиялъул рахъ ккурал акциял. Тахшагьаралда хIукуматалъул квартал сверун ккурал демонстрантазда ракIалда гьечIо гьениса нахъе ине. Президентасул администрациялде, парламенталде ва хIукуматалъул минаялде аскIоре унел нухал къан руго нус-нус чияс.


ГIагараб театралъе кьураб гIумру\nМухIамад НурмухIамадовасул цIваялъул кунчIиялъухъе гьоболлъухъ ахIун рукIана\nКиноялда букIа, театралда букIа, батIалъи гьечIо, лъикIал гурел ролал хIалев артистасдехун цо кинабалиго рокьукълъи бижун бачIуна. Гьеле гьединавлъун вукIана диеги МагIарул театралъул артист МухIамад НурмухIамадов. МахIмуд ГIабдулхаликъов цеве вачIиндал, киналго релъулаан, ХIосен Казиевасда берчIвайдалги, разилъула. Амма МухIамадица роль хIалелъул, спектакль лъугIизегIан гьесде хьандолелги камулароан. РакIалда буго, цо спектаклялда немцасул роль хIалеб букIана гьес. Спектакль лъугIун хадубги, чанго къоялъ нахъе унеб букIинчIо гьесда бахъараб ццин. Гьев дие вукIана ццидалав ва квешав артистлъун. Гьеб гурищ доб ТIадегIанас кьураб кIудияб пагьму-гьунар - гIадамазда рихинеб хIалалда жиндирго роль хIан бажари.\nАмма гIумруялда батIияв вукIун вугоха халкъияв артист.\nМугIрузда лъадарараб унго-унгояб кьварараб хасияталъул, гьединабго кIалъаялъул, гьурмада бессараб гIажаибго гIадамазул ракIазулъе рещтIунеб гьимиялъул, жиндирго цIваялъул тIадегIанлъиялда аскIоб жиндиргоги цIар хъварав, тIадегIанаб махщалил актер МухIамад НурмухIамадов.\n15 ноябралда гьеб цIваялъул кунчIиялъухъе гьоболлъухъ ахIун рукIана МагIарул театралде артистасул творчество бокьулелщинал дагъистаниял. КIодо гьарулел рукIана МухIамад НурмухIамадовасул гIумруялъул 70 сон тIубай ва гIагараб театралъе кьураб 45 сон. Юбилярасда баркизе рачIун рукIана гьесул гIагарлъиги, ракьцоялги, классцоял гьалмагъзабиги, гьудулзабиги. Дандеруссиналда гьединго гIахьаллъана шагIирзабиги, хъвадарухъабиги, гIалимзабиги. Тадбир байбихьана МухIамадица роцIараб, мугIрузул иццалгIан бацIцIадаб гьаркьидалъун ахIулеб кочIодалъун. Цере рачIунел рукIана гIажаибго берцинаб магIаруллъиги, гьениб кунчIараб МухIамадил цIваялъ босараб борхалъиги, гьеб борхалъиялда мустахIикъаб бакI ккурав артистасул къисматалъул свералабиги. Юбилеялъулаб сценариялда гьоркьо-гьоркьоб бихьизабулеб видеороликалъги бицунеб букIана артистасул гIумруялъул нухазулги, лъалкIазулги, сухъмахъазулги, гьесул пикраби-анищазулги, наслабазе толеб бугеб бечедаб рухIияб ирсалъулги хIакъалъулъ.\nБаркиял…, баркиял…, баркиял.\nКIалъазе рахъараз гьеб сордоялъ магIарулазе рагьулел рукIана миллияб театралияб маданияталда меседил хIарпаз жиндирго цIар хъварав МухIамад НурмухIамадовасул махщалил балъголъаби. Абула, махщалил рорхалъабазе гIорхъи букIунарилан. Кинав артистасулха рукIунарел гьел рорхалъаби мукIур гьаризе анищалги. МухIамадил гIумруялъул тIохьол тIанчал нахъехун регулаго, бихьулеб буго гьев гьеб борхалъуде бугеб нухдаса цониги нухалда хъущтIичIевлъи ва таричIевлъи. Тадбир нухда бачана ГIурус театралъул актер, республикаялъул мустахIикъав артист Владимир Мещериница. Байрам берцин гьабун букIана МухIамадил ракьцоял, ЧIарада районалдаса эстрадаялъул кочIохъабазул церерахъиналъ.\nРегизин цIидасанги нахъехун актерасул гIумруялъул ва махщелчилъиялъул тIохьол тIанчал\nМухIамад НурмухIамадов гьавуна 1947 соналда ЧIарада районалъул Хьинуб росулъ. ГьитIинго бижана гьесулъ актерлъиялъул махщалиде кIудияб рокьи. ГIолиллъуда гьеб къасд дагьабги щулалъана. Ва даим ритIухъавлъун хутIана лъимерлъиялъул анищазе.\n1967 соналда МухIамад цIализе лъугьана Киевалъул театралияб институталде. Ва 1972 соналда хIалтIизе вачIана МагIарул театралде.\nРолал, ролал… Чанго батIияб сипаталда кIалъана актер сценаялдасан магIарулалгун. Бицана гьес халкъалъе миллаталъул каранда жавгьараллъун кенчIарал бахIарзазул хIакъалъулъ. Гьабуна гьес хитIаб кIудияв Шамилил цIаралдасан дагъистанияздезун гIагарал мугIрузул эркенлъи цIунейилан. Даимаб суаллъун хутIун бугеб ришватчилъиялъул ва гIарцуца хIакимзаби «ричун» росиялъул къваридаб къисаялъул хIакъалъулъ бицана гьес, Н. Гоголил «Ревизор» асаралдаса гIуцIараб спектаклялда роль хIалагоги. Вихьана магIарулазда актер «Отелло», «Камалил Башир» (ГIабасил МухIамад), «МугIрузул ГIали» (Зайирбег ГIалиханов), «КIодоласул ригьин» (ЦIадаса ХIамзат), «Аршин мал алан» (У. ХIажибегов), «Рокьул контора» (ХI. Казиев), «МахIмуд ва Муи» (ГIабасил МухIамад) ва цогидалги спектаклязда. Театралъе кьураб 45 соналда жаниб нусгоялдасаги цIикIкIун багьадурасул сипаталда цеве вахъана МухIамад.\nМагIарул театралияб махщел цебетIезабиялъулъ лъураб кIудияб бутIаялъухъ гьев мустахIикълъана тIадегIанал шапакъатазе.\n1997 соналда гьесие кьуна «Дагъистаналъул халкъияв артист» абураб цIар. Къоял рахъанагIан, санал анагIан, цIубан, тIегьан бачIунеб актерасул гьунаралъ мутIигI гьаризе байбихьана театралияб махщелалъул рорхалъаби.\n2006 соналда МухIамад НурмухIамадовасе кьуна «Россиялъул мустахIикъав артист» абураб цIар. Щвана гьесие гьединго республикаялъул хIукуматалъул ва Культураялъул министерствоялъул рахъалдасан ХIурматалъул грамотабигидипломал.\nАмма бищунго къиматаб шапакъатлъун гьесие хутIизе буго гIагараб халкъалъул рокьиги хъатил гъугъайги.\nГьеб сордоялъги чIвана артистасе хъат. Гьеб хъатил гьаркьица МухIамадил гIумруялда 45 соналъ угьана тIадегIанаб пагьмуялъул накъишал. МагIарулазда гьеб сордоялъги вихьана КIодолавги (ЦI. ХIамзат), ГIалиги (Р.ХIамзатов), мугIрузул ГIалиги (З. ГIалиханов).\nМагIарул театралъул актераз баркана МухIамадида нахъа тараб гьайбатаб нухлул сухъмахъал ва шагьраби. РекIел гъварилъудасан бачIунеб хIасратаб рокьиялъ ахIулеб букIана гьез вокьулев артистасде КIодочилан. Гьедин абулеб буго гьез МухIамадида.\nЖакъа гьев театралдаги ккола цIикIкIараб гIелалъул артистазул цояв. Гьес гIолохъанал артистазда лъалареб малъула, бажарулареб роль хIалеб куц бихьизабула. Ролал хIазе гуребги бажарула артистасухъа. Гьесда тIадкъан буго музыка хъвалеб студиялъул ишги. Гьес махщалида хIалтIизабула музыкалияб аппаратура. Бакънал хъвазеги махщел буго МухIамадил. Умумузулго аби гьечIищха, цо жоялъе гьунар бугев чи сундулъго гьунар бугев вукIунилан. Гьеле гьединав анкьгьунарлъун рикIкIуна аскIор хIалтIулезги МухIамад. ЛъугIана юбилеялъулаб сордо. ЦIидасанги байбихьана артистасул театралияб гIумру. ЦIиял ролал. ЦIиял зрителал. Ва жиндирго гIумруялъулъги гIагараб театралъул сценаялдаги талихI батарав Россиялъул мустахIикъав артист МухIамад НурмухIамадовги.\nПрочитано 505 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 27 ноября 2017 10:40\nДругие материалы в этой категории: « Бана гьудуллъиялъул кьо\tЧIагояб классика »


Туркиялъгун Россиялъ «нуцIби» рагьила дагьалъ чIун\nТуркиялда Дагъистаналъул диаспора\nТуркиялда гIумру гьабун ругел Дагъистаналдаса мугьажираз кIудияб хьул загьир гьабулеб буго Россиялдагун Туркиялда гьоркьоб лъугьараб гьогьен кватIичIого лъугIизе букIиналде. Амма руго цо пикраби гьез Туркиялъул президент ритIухъ гьавиялда хурхаралги.\nМасала, дагъистаниязул наслуялдаса Шамил абурав гIолохъанчияс рикIкIунеб буго Туркиялда тIадаб букIанин жиндир гIорхъаби цIунизе, гьедин бортизабун бугин Россиялъул аэропланги. Хадубго гьадинанги тIадежубана Шамилица ЭР-гун букIараб гара-чIвариялда Россиялъул президент Владимир Путиница абурал рагIабазда бан.\nШамил: «ГIурусаз абула гьанире (Туркиялде – ЭР) рачIарал чагIи террористал ругилан. Жидеца гIумру гьабулеб ракьалдаги течIого, гьанире ине ккаразда террористалин абулеб буго. Путиница абичIищ гьанире рачIарал нижер дагъистаниялги чачаналги чIвазе ругин жидеца. Гьеб лъикIаб жо бугищ нижер миллаталъе?».\nЭР: «Путиница абунаха Туркиялъ рахчулел ругин Шималияб Кавказалдаса рачIарал террористал».\nШамил: «Валлагь, гьесул жиндирго журналистаз хъвалеб бугоанха полицияги тIаде битIун тIуризарун ругин гьел чагIи Туркиялде. Гьедин цIаланаха дица. Гьединго гьанире рачIарал дагъистаниялги руго жидер диналъе квалквалал гьарун къватIире ине ккарал чагIи. Масала, магжихъ балагьун, гьел чагIи террористал ругилан абизе хIадурал руго гIурусал».\nТуркиялда ругел мугьажиразул вакил, жамгIияв хIаракатчи Шагьабудин Озденил пикру гьадинаб буго.\nШагьабудин Озден: «ЛъикIаб пикруги ниятги бугел дагъистаниязул пикру буго гьадинаб – къваригIел гьечIеб жо ккана. ЛъугьинчIониги бегьулеб жо букIана гьеб. КIиябго пачалихъалъул гьоркьорлъаби хвей лъикIаб жо гуро. Нужги гьенир ругелъул, нижее лъикIаб жо гуро гьеб. БитIараб бицани, ккараб жоялдаса пашман руго нижер бетIералда ругел чагIи. Нужер бетIергун дандчIвазе къваригIунилан ругоха. Нужер бетIерасдаги квеш бихьун бугоха гъоб аэроплан бортизаби, гьудуллъиялда рукIарал чагIаз гьабизе бегьулароанин гьединилан. ИншаАллагь, хеккого битIа-бишилин гьеб суалилан хьул бугоха».\nРоссиялъулгун Туркиялъул гьоркьорлъаби хвей заманалъул иш бугин абураб пикру буго Туркиялда чIарал мугьажиразул вакилзаби Седаца ва Асетица.\nСеда: «Гьеб кколин кIиго президентасул политика, гьеб политикаялъул хIасилин абураб пикру буго гьаниб. Халкъалда гьоркьоб батIаго квешаб бербалагьи гьечIо гIурусаздехун. ГIадамаз абулеб буго гIурусазулгун гьоркьорлъаби хвезе бокьун гьечIин жидее. Дида ккола гьеб ишалъул реакция цIикIкIун Россиялда бугилан. ГIадатиял гIадамазда гIурусал тушбабилъун рихьулел гьечIо. Цо гьадинаб анекдотги буго гьаниб бицунеб. Обамаца абулеб бугила Путинида дур гIезегIан дурцал ругин Туркиялда, щай дуца гьелъулгун гьоркьорлъаби хвезарулел ругилан. Туркиялда гIемерал гIурус-руччаби ругоха турказда росасда. ПалхIасил, батIи-батIиял пикраби руго гьанир. Цояз рахъкколеб буго гIурусазул, цогидал данде руго. Масала, цо-цояз абулеб рагIана Туркиялде жанире лъугьине бокьун гьабулеб жо бугин гIурусаз гьеб ахIи-хIуриланги».\nАсет: «Валлагь цо гьединаб рокьукълъи гьечIо гьаниб гIурусаздехун. Амма нижер ракIбакъвалеб бугоха ахIвал-хIал гьединисан хисунилан. Щибха гьабилеб, хIукуматалъул жидерго рукIунелъул гьарулел жал. Амма хьул буго иш рукIалиде бачIинилан. Гьанже «нуцIби» рахан ратаниги, дагьалъ чIун нилъ киналго цоцахъе хьвадизе байбихьила. Иш гьадин букIинаро кидаго».\nГьединал руго Россиялъулгун Туркиялъул гьоркьорлъаби хвеялда бан Дагъистаналдаса мугьажиразул пикраби.


Москваялда рагIалде рахъана Лавровасда ва Зарифида гьоркьор кIалъа-ралъаял\nСергей Лавров (квараниса) ва Джавад Зариф Москваялда данделъиялда, 17Авг2015\nИраналъул атомияб программаялда хурхун къотIи гьабун хадуб кIирахъалъулал гьоркьорлъаби цIеретIезаризе Москваялъулги Тегераналъулги ресал гIатIилъизе руго. Гьедин лъазабуна Россиялъул къватIисел ишазул министр Сергей Лавровас.\nИтни къоялда Москваялда унел рукIана гьесда ва Ираналдаса гьесул коллега Джавад Зарифида гьоркьор кIалъа-ралъаял.\nРоссиялъул министрас кIвар буссинабулеб букIана Каспиялъул регионада бугеб хIинкъи гIадахъ босун, Москвагун Тегераналда рагъулабгун-техникияб рахъалъ рекъонхIалтIизеги ракIалда букIиналде. Гьелде тIадеги, Лавровасул рагIабазда рекъон, Москва хIадураб буго ГIагараб Машрикъалда ва Шималияб Африкаялда ахIвал-хIал гIодоцинабизелъун Ирангун рекъонхIалтIизе.\nКIиявго министрас рикIкIунеб буго Сириялъул рагъулаб конфликт политикияб къагIидаялда рагIалде бахъинабизе кколин, амма гьеб шартI тIубазелъул президент Башар Асад чара гьечIого хъулухъалдаса ин тIалаб гьабизе кколарин.\nЛавровас ва Зарифица гьединго бицунеб букIана Ираналъул Атомиял электростанциязда Россиялъ цIияб микьго энергоблок баялъул контракталъулги.\nПресс-конференциялда Лавровас нахъчIвана Москваялде Ираналъул генерал Касем Сулейман вачIун вукIанин абураб. Цолъарал Миллатазул ГIуцIиялъ гьесие гьукъун буго къватIисел улкабазде ине Тегераналъул атомияб ва ракетабазул программаязда гьесул бугеб кIвар бихьун. Америкаялъ лъазабулеб буго Сулейман Москваялде вачIун вукIанин июлалъул кIиабилеб бащалъиялдайин.


Кодоб ярагъги ккун пачалихъалда данде къеркьезе рахъарал гIолилал ракълилаб гIумруялде тIадруссинаризе ккани гьез пачалихъалда цере лъолел шартIал тIуразаризе кколилан рикIкIунеб буго Бельгиялда гIумру гьабун вугев дагъистанияв Маликов Шамилица. Жинца ва жив гурел цоги гIемерисел гIолилаз пачалихъалдаса тIалаб гьабулеб жо бугин рагьун ширкалде данде ва тавхIидалъе хIалтIизе риччай.\nХIалуцараб рагъулаб дандечIей бугеб Шималияб Кавказалда изну гьечIого яргъид гIуцIаразул кьеразулъе арал, ялъуни ине къачIарал гIолилал чIезариялъе гIоло гьабулеб хIалтIи лъикI унеб бугилан бицана дагьалъ цебе Дагъистаналъулгун блоггеразул букIараб дандчIваялда Дагъистаналдаса Пачалихъияб Думаялда вугев депутат Къурбанов Ризваница. Гьелдаго цадахъ, дагьалъ цебе Хасавюрталда шагьаралъул нухмалъулев Сайгидпаша ГIумахановасул хIаракаталдалъун рохьоса чанго чи нахъе руссанин бицунеб букIана «Черновик» газеталда Агъаев Маирбегил макъалаялда. Изну гьечIого яргъид гIуцIаразул кьеразде рохьоре арал гIолилазул эбел-инсуца гьел нахъруссиналъе гIоло ракъи лъазабиялъул хIакъалъулъги бицунеб букIана цебе Эркенлъи Радиоялъ.\nБельгиялда гIумру гьабун вугев Хасавюрт мухъалъул ЦIиябчуртахъ росулъа Маликов Шамилица рикIкIунеб буго яргъид гIуцIаразул къокъабазде гъорлъе ине къачIарал, ялъуни гьезда цадахъ ругел цо-цо гIолилал ракълилаб гIумруялде руссине ругин пачалихъалъ рагьун гьезие дин гьабизе изну кьуниян. ЭР-ялъе гьес бицана гьез данде цо-цо мехалъ рохьоре ине къачIарал гIолилазе данде бачине далил гьечIого хутIулила жив, пачалихъалъ гьездехун гIилла гьечIеб къуват хIалтIизабулеб букIиналъ.\nМаликов Шамиль: «Гьез абулеб буго жидее рохьоре инчIого тIокIаб нух гьечIин, дуда бихьичIищан шайих МуртазагIали чIвараб куц. Рагьун тавхIид гьабизе жал риччалел гьечIо, гьелъул цIар бахъарав, мегеж тарав щинав чIвалев вугилан. Дица гъозда абулеб буго гьеб гьедин гьечIин, аварагзабаздаса мисалги босун, сабурги гьабун чIезе кколин. ГIалимзабазда цIехарабго гьел мекъи кколел руго. Пачалихъалъ изну кьезе ккола тавхIид тIибитIизабизе, ярагъ босичIого гьел чIезе ккани. Гьукъун гьечIин гьебилан абила нужеца. Гьукъун гьечIин кин абилеб, дагьалъ цебе чIвана гури Учкенталда вукIарав салафияв, жундул нахъе гьарулев чи. Гьев я рохьилав вукIинчIо, я цоги пачалихъалда данде чIараб вагъа-вакари бугев чи вукIинчIо.\nЩибизе гьев чIвалев, 60 сон барав, лъиениги зарал гьабуларев чи. Пачалихъалда данде идеологиялдалъун дандечIей гьабизе изну кьолеб гьечIо. Рагьараб къагIидаялъ исламалде тIадецуй гьабулеб буго. ХIукуматалъ тIоцебе гьезда данде гали гьабуни гьезул рагIи букIунаро рохьоре ине».\nЖалго рохьор ругел, пачалихъалда данде къеркьолелги мекъи ругилан чIезабулеб буго Маликов Шамилица. Гьес рикIкIунеб буго гьанже заманалъул гIалимзабаз кодоб ярагъ гьечIел, къуват гьечIел гIадамазда тIадаблъун гьабун гьечIин жигьад. Дагь-дагьккун киназдаго исламги бичIчIизабун, биял тIечIого исламалде рачIунеб къагIида гьабизе кколин. Амма гьеб гьабизе ккани пачалихъалъ бусурбабазда данде ракълилаб гали лъезе кколин тIадеги жубалеб буго.


Жалалдинов: «ГIарацги хIажат гьечIо, минаги бецIичIони кIваричIо. Амма халкъ жибго те!»\n16 маялда тIибитIана Чачаналда низам цIунулез сверун ккун бугин Россиялъул президент Владимир Путиниде видеохитIаб гьабурав Рамазан Жалалдиновасул Кванхи росуян абураб баян.\nГьелда цебесеб къоялъ Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабулатIиповас интернеталдасан лъазабуна жинца Чачаналде битIанин хасаб комиссия Жалалдиновас бицунелъул хIакъикъат цIехезе. Амма гьелдаса хадуб «Черновик» газеталъ тIибитIизабуна Дагъистаналдаса комиссия биччан гьечIин полициялъ Рамазан Жалалдиновасул мина бухIараб бакIалдеян абураб информация. Гьелда бан батIи-батIиял харбал руго. Гьединлъидал ЭР-ялъ хIукму гьабуна гьелъул хIакъикъат живго Рамазан Жалалдиновасда цIехезе.\nЭР: «Рамазан ГIабдулатIиповас (Дагъистаналъул бетIер - ЭР) интернеталдасан лъазабулеб буго жинца хIукуматалъул комиссия битIанила нужер росулъе хал гьабизе. Амма доре щварал чагIаз абун бугила жал Сагид МуртазагIалиевас ритIарал чагIи ругилан. Дур кинаб баян бугеб гьелда бан?»\nРамазан Жалалдинов: «Дихъеги гьелъул хIакъалъулъ информация щвана дол доре щолеб мехалда. Амма росдал гIадамал гьезухъе риччан гьечIелъул. Цинги гьел вакилзаби къватIире рачIунеб мехалда гIадамал тIаделъун руго: магIарулал гьечIелищ гьаниринги абун. Нуж щай жанире рачIинчIелин гьикъун буго доз. РиччачIин жаваб кьун буго гьезги. 200-300 гIанасев чи вукIун вуго къватIив.\nДоба жаниб букIун буго учительзабазул къокъа. Гьез абун буго жал комиссиялъул чагIи гIадин рачIун гьечIин, жамагIатчагIазда кIалъан, гьаб иш маслихIаталда нухда бачине рачIун ругин. Гьеб бакIалда Сагидилги бицун буго. Гьеб мехалда гьесул чагIи ратилин ккун буго гIадамазда».\nЭР: «ХIакъикъаталда гьел хIукуматалъул чагIийищ гьел рукIарал?»\nРамазан Жалалдинов: «У. Гьениса чагIаз цо бакIалде вачIайин лъабго къоялъ ахIулеб букIана. Журналистал цадахъ гьечIого инарин абуна дица. Щайгурелъул цо чагIаздасан хиянатлъи бихьана дида. ГьабсагIаталда бицине бокьун гьечIо. Цинги миллияб политикаялъул министерлъиялде ана дун. Министр Татьяна Гамалейица жиндир кумекчи Давудовгун кIалъазавуна дун.\nМетер, 17 маялдаги букIине буго гIезегIан чагIиги ахIун кIудияб данделъи. Мун вуцIцIухIун чIаян абулеб буго дида цо-цо хIакимзабаз. МаслихIаталда лъугIизабейила иш. Дун рази вугин абуна дица: жанив лъурав чиги нахъе виччайин - дун Къадировасда аскIове ани нахъе виччалев, инчIони - виччаларев чи вукIунаро. Россиялъул бокьараб мухъалда дандчIвалин дун нужгун.\nДица абураб бакI данде ккечIони, нужеца абураб бакIалдеги вачIинин, амма журналисталгун цадахъ. Накалда ккезегIан гьардолел ругоха гьел вуцIцIухIун чIайилан. ВуцIцIун чIелин абуна дица - гIарацги хIажат гьечIин, минаги бецIичIони кIваричIин. Амма халкъ жибго тейин. Жакъаги росулъа 10 гIолохъанчи лъутун вуго. Жал къварид гьарулел ругила дун вугеб бакI бицейин, гьесул номерал кьейин».\nЭР: «Рамазан, гъоб дур мина бухIиялда тIасан буго суал. Чачаналъул нухмалъиялъ абулеб буго дур мина бухIун гьечIин. Гьеб бихьизе риччан гьечIо Дагъистаналдаса вакилзабиги…».\nРамазан Жалалдинов: «Риччан гьечIо, риччан гьечIо. Дол гIадамалгун кIалъазеги риччан гьечIо дол. Амма тIубанго щибниги бицинчIогоги тун гьечIо гьез. Цо гIолохъанчияс абун буго дозда гIурус мацIалъ нужеда бихьулеб гьечIищин лъугьа-бахъунеб жо. Цо мугIалималъги абун буго нужеда берал гьечIищин гьаб кинабго бихьизеян. Нолъ гьейги ячун йикIун йиго полициялде, гьанже нахъе йиччан йиго».\nЭР-ялъухъе щварал баяназда рекъон, 17 маялда Кванхире ине буго Дагъистаналдаса журналистазул къокъа.\nЖалалдинов: «Дида кIола Къадировгун кIалъазе, амма виччалев гьечIо!»\nПесковас низам цIунулезул кIвар буссинабуна Жалалдиновасул мина бухIиялде\nЖалалдинов: «Дун гIантав вугин абизе тIамулей йикIана дир яц»\nКванхиса Рамазанил кIиабилеб хитIаб


1992 сональ Гьоркьгьаквари росдал гьоркьохъеб школалда микьго классги лъугIизабун Избербашалъул педучилищеялде цIализе лъугьана Изабелла Давубдегова ва 1996 сональ лъикIал къиматаздалъун гьебги лъугIизабун гIагараб росулье тIадюссарай гьей хIалтIизе лъугьана росдал школалда цебе бугеб интернаталде тарбиячIужулъун. ГьабсагIаталда Изабелла хIалтIулей йиго ТIисси росдал гьоркьохъеб школалда. Гьелъ захIмаТалъул ва музыкаялъул учителасул хIалтIигун цадахъ бажарун цебехун бачулеб буго школалъул пионервожатиясул хIалтIи.\nМузыкаяльул дарсазда гьелъ ругьун гьарулел руго лъимал батIибатIиял макъназда ватIан бокьиялъул, гьудуллъивацлъи щула гьабиялъул, интернационалиял ва цогидалги темабазда хурхаралкучIдул ахIиялъе. И.Давудбегова ккола школалъул художественныяб кружокалъул нухмалъулейги. Гьелъул цебехъанлъиялдалъун байрамалъулал къояз школалда тIоритIула батIибатIиял культуриял тадбирал, кьола концертал, ай гьелъ мустахIикъаб бутIа лъолеб буго школлъималазе культурияб тарбия кьеялъулъ.\nИзабеллал буго суратал рахъизе лъикIаб махщелги Гьелъ бахъараб буго цо соналда къватIибе араб "ЦIумадисезул гьаракь" газеталъул тIоцебесеб гьумералда бахъараб цIорол дадалги гIаздал ясалъулги сурат.\nГIолохъанай педагог И. Давудбеговалъул кIудияб рокьи буго лъималаздехун ва жиндирго махщалидехун. Гьединлъидалин гьелъ хIаракат бахъулеб бугеб дарсал педагогикиялгун методикиял тIалабалгм цIунун тIадегIанаб даражаялда кьеялъе, лъималазул жиндехунго рокьи цIикIкIиялъе. Гьеб мурадалда дарсазда гьелъ хIалтIизарула цIицIиял къагIидаби. хIаркат бахъула махщел цIикIкIарал педагогаздаса мисал босизе.\nРакIчIараб буго И.Давудбеговалъ хадубккунги жиндирго хIалтIи тIадегIанаб даражаялда гIуцIине букIиналда.