Дагъистаналъул маххул нухал\nМаххул нухал ккола, тIабигIаталъул хиса-басиязухъ балагьичIого, лъагIалил бокьараб заманалда квалквал гьечIого хIалтIулел нухал. Халкъияб магIишат, экономика, промышленность церетIеялъе гьелъул бергьун кIудияб кIвар буго. Кида Дагъистаналде маххул нух щвараб, кинаб бугеб гьелъул тарих, республикаялъул экономикаялда гьелъул кIвар, жакъасеб ахIвал-хIал?\nГIемерал соназ халатбахъараб Кавказалъул рагъ лъугIун хадуб, пачаясул Россиялъ пикру буссинабуна Дагъистанги Кавказги улкаялъул централиял регионалгун маххул нухги лъун гIагар гьабизе. Гьелдалъун тIубалаан чанги кIвар бугеб суал: тIабигIиялгун магIданиял нахърателаздалъун, сурсатаздалъун бечедаб Кавказалъул ракьалдаса империялъул экономикаялъе пайда боси, цо хIалккун чIоларел, мукIурлъи къабуллъуларел мугIрузул халкъазда тIад кверщел щулалъизаби, зама-заманалда Россиялъулгун кьал ахIулел Ираналъулгун ва Турциялъулгун гIорхъоде ярагъгун аскар рехизе ккани маххул нухлул букIине бугеб стратегиялъулаб кIвар. Россиялъул цебегосеб гьеб анищалъе квалкваллъун букIараб, бахъараб хвалчен гIодоб лъолеб букIинчIеб Дагъистанги Чачанлъиги кверде росун хадуб, байбихьана империялъ Кавказалде цIикIкIараб кIвар кьезе.\nКавказалде маххул нух лъеялъул рахъалъ Петербургалда букIана кIиго батIияб пикру бугеб къокъа. Пачалихъалъул советалъул председатель, кIудияв гиназ Михаил Николаевичас ва рагъулав министр Ванновскияс рахъкколеб букIана БетIераб Кавказалъул щобазда гъоркьан туннельги гьабун Владикавказалдаса Тифлисалдехун маххул нух лъеялъул проекталъул, кIиабилез – Кавказалда вугев пачаяс сардар Воронцов-Дашковас, гIурусазул техникияб жамгIияталъул член-корреспондент Ю. Проценкоца ва академик Г. Абихица абулеб букIана Каспиялъул рагIаллъудасан Петровскиялде (гьанжесеб МахIачхъала), гьениса Бакуялде нух лъезе кколин. Гьезул рахъккуна пача Александр III.\nМаххул нух гьабиялъе ихтияр щвана коллежский асессор Рудольф Штейнгелие. Гьес гIуцIула Ростовалъулгун Владикавказалъул маххул нух гьабиялъул акционерияб жамгIият ва лъабго соналдасан Владикавказалде нух гьабун лъугIула.\n1885 соналда Россиялъул императорас тасдикъ гьабула министрзабазул кабинеталъ Владикавказалдаса Петровскиялде 250 версталъ маххул нух лъеялъул рахъалъ гьабураб проект. Гьелда тIад харж гьабизе бихьизабула 12,7 млн гъуруш гIарац.\n1891 соналъул 24 маялда байбихьула Беслан станциялдаса Грозныялде, гьениса Петровскиялде нух гьабизе. Нух бахъиялъул бетIерав инженерлъун тIамула Михаил Кербезд. Гьесулго нухмалъиялда гъоркь гьабуна хадуб Петровск – Дербент – Баку маххул нухги.\nПетровскиялде бачIунеб маххул нух ине кколаан Таргъу мегIералъул ахалъудасан. Амма гьелда дандечIана купецал (даранчагIи) ва ччугIихъаби. Щайгурелъул гьез ралъдал порталдаса (порт бан букIана 1861-1870 соназда) шагьаркъотIун Таркиялде щвезегIан баччизе кколаан жидерго къайи. Гьезул гьариялдалъун ва тIадецуялдалъун ралъдал рагIалчIван маххул нух лъезе хIукму гьабуна. Маххул нухлуе хIажалъулел мастерскаял ва депо гьаруна шагьаралъул севериябгун бакътIерхьул рахъалда. Гьедин гIун бачIана Петровск – Кавказский поселок (гьанжесеб ТIоцебесеб МахIачхъала).\n1884 соналъул 17 маялда официалияб къагIидаялъ рагьана Сулахъ гIоралдаса Петровскиялде щвезегIан маххул нух ва шагьаралде бачIана тIоцебесеб поезд. 1896 соналда Петровскиялда вокзалалъе бана ганчIил гьабураб кIитIалаяб минаги. (1970 соналъул авалалде щвезегIан гьеб мина цIунун хутIунги букIана).\n1898 соналъул 25 октябралда маххул нух щвана Дербент шагьаралде, 1900 соналъул 1 январалда - Бакуялде. Гьелъул хIакъалъулъ лъазабидал, Россиялъул император НикIолайица Кавказалда вугев гражданазул рахъалъ бетIерав командующий генерал-адъютант гиназ Голицинихъе битIараб телеграммаялда хъвалеб буго: «Дун талихIав вуго рельсазул нухалдалъун Закавказье Россиягун цолъиялдаса. ЦIакъ разияв вуго хIалтIаби хехго гьариялдаса», - абун.\nДагъистаналде маххул нух гьаби ва жибго поезд бихьи нилъер гIадамазе букIана гIажаибаб жолъун. Дагъистан областалда бана маххул нухлул анцIго станцияги – Чирюрт, Темиргъое, Петровск-Кавказский, Порт-Петровск, Манас, Буйнакск, Гъаякент, Мамедхъала, Дербент, Белиджи ва 14 разъезд, бана анцI-анцI кьо, 53 мина. Каспиялъул рагIаллъиялъул гIодоблъиялдаса гьабураб маххул нухалъ цIикIкIараб асар гьабуна Дагъистан социалиябгун экономикияб рахъалъ цебетIеялъе, гьеб гьоркьобе цIана тIолгороссиялъул дармил бухьеналде. Маххул нух гьабиялдалъун Дагъистаналда байбихьана чIахIиял промышленниял предприятиял разе, шагьранухал гьаризе, гьез рикIкIадал мугIрузулал округал, росаби цоцалъ рухьинаруна, рухьинаруна Россиялъул цогидал регионалгунги. МагIарулазул гIумру цебетIеялъе хасго цIикIкIараб асар гьабуна 1915 соналда Петровскиялдаса, областалъул тахшагьар, Темир-Хан-Шураялде маххул нух лъеялъ. Гьеб нух гьабиялъулъ цебехъанлъи ва хIаракатчилъи бихьизабун гуребги, гIарцудалъунги квербакъи гьабуна Темир-Хан-Шураялдаса ресалда вугев Даидбег Даидбеговас. Маххул нухаздасан Дагъистаналде бачIине лъугьана цIул, махх, нарт, ретIел, ххам, ролъ ва цогидабги мануфактура. Дол соназул цо документалда хъвалеб буго: «ГьанжелъизегIан гIиял рехъабиги, боцIул рехьедги, гIухьбиги гурого рихьулел рукIинчIел авлахъал чIаголъизе лъугьана. Дагъистаналъул гIодоблъиялда рагьизе байбихьана фабрик-заводал, росаби, поселокал ва шагьарал, гIатIидал нухал», - абун.\nХасаб тарих буго маххул нухлул ва гьелъул хIалтIухъабазул кIудияб Октябралъул Социалистияб революциялда лъураб бутIаялъул. Маххул нухлул хIалтIухъаби рукIана Дагъистаналда тIоцебесеб хIалтIухъабазул класс, пролетарал. Гьез гIахьаллъи гьабуна 1905 соналда букIараб тIолгороссиялъул багъа-бачариялда, 1917 соналъул революциялда. Гьаниб рехселин дол соназул цо кIвар бугеб лъугьа-бахъинги.\n1920 соналъул март моцIалда Дагъистаналдаса лъутулел деникинилаз, Петровскиялда гумуздаги рекIун нахъе унелъул бухIана ралъдал порт, цIа бачIунеб букIана аскIобго бугеб маххул нухда чIараб динамиталъул ва пироксилиналъул цIураб 22 вагоналъул составалде. Гьезде цIа щун букIарабани шагьарго щущахъ биххизабиялда хIинкъи букIана. Гьеб мурадгун гъун букIана деникинилаз порталда цIаги. МухIамад Хутинаев абурав асатIинас-машинистас ва гьесул гьалмагъзабаз вагоналги дандрегъон, хехго состав хъамуна Манасалъул рахъалде, Тарки-Уйташалде. Гьесул бахIарчилъиялдалъун хвасарлъана шагьарги гIадамалги.\nБуйнакск – Тифлис маххул нух\nАраб гIасруялъул къоабилел соназда ВКП(б)ялъул Северияб Кавказалъул крайкомалъ СССРалъул Маххул нухлул министерствоялда цебе суал борхана Буйнакскалдаса Тифлисалде, гьенисан Армениялде маххул нух лъезе бегьиялъул. Географиялъул картаялде балагьани, гьеб букIана Закавказьеялъул кIиябго республикаялде бищун къокъаб манзил бугеб нух. Гьелъул рахъкколезул аслиязул цояв вукIана крайкомалъул секретарь А. Микоянги. Цебегоялдаса нахъе азербайжаназулги эрмениязулги дандеккунгутIаби рукIинги хIисабалде босун букIун батила А. Микояница, Азербайжаналдасан гьабичIого, Дагъистаналдасан маххул нух Армениялде лъеялъул рахъ кколебги. (Хадубккунги Армениялде маххул нух лъуна ЧIегIерралъдал рагIалдасан, Гуржиялъан).\nАкадемик ХIамид Бучаевас бицана: «Буйнакскалдаса Тифлисалде маххул нух лъеялъул рахъалъ цIех-рехал гьарулел рукIараллъи хIакъаб жо буго. 1924 соналда гьеб суалгун Дагъистаналде вачIун вукIана СССРалъул Маххул нухазул министерствоялъул жавабияв хIалтIухъан Марков абулев чи. БакIалдаго гьес цIех-рехал, хIисабал гьаруна. Дир пикруялда, маххул нух лъезе гьес тIасабищун букIун батизе бегьула Авар гIорккун жаниблъи, ай Аваро-Кахетиялъул нух. Гьеб нухда гьаризе кколел рукIун руго чанго гьитIинал туннелал, БетIераб Кавказалъул Вантляшевский габурлъиялда гъоркь кIудияб туннельги. Цебеккунисеб цIех-рехги гьабун, Марков Москваялде тIадвуссана маххул нух лъезе бегьиялъул пикругун. 1925 соналда Марков кIиабизеги вачIана Дагъистаналде. Цадахъ чIужуги ячун вачIарав Марков, гьелда Сарыкум салул гохI, басрияб Хъумторхъала ва цогидалги тIабигIиял бакIал рихьизаризе тира-сверизе уна. Гьенир гьел ккола хъачагъаз, чIвала чIужу ва живго. Гьелдалъун лъугIула Буйнакск-Тифлис маххул нух гьабиялъул ишги. Марковасул хIурматалда Буйнакск районалъул цо совхозалъе кьола гьесул цIар. МахIачхъалаялъул цо къватIалдаги лъола Марковасул цIар. ТIолабго Дагъистаналъул, хасго магIаруллъиялъул сипат миркалъго хисилаан, тIегьалаан гьеб проект гIумруялде бахъун букIарабани».\nКIудияб ВатIанияб рагъул соназда фашистал Кавказалде гIагарлъидал, къокъабго заманалда жаниб гьабуна Гъизляр-Астрахань маххул нух. Гьелъ рес кьуна Бакуялъул нарт фронталде битIиялъеги, рагъ тIаде щолеб бакIалдаса гIадамал, гIи-боцIи, промышленниял предприятиял ва цогидабги Закавказьеялде гочинабиялъе.\nАраб гIасруялъул 90-абилел соназда Чачаналда рагъ багъариялъ кIудияб зарал ккана Дагъистаналъул халкъияб магIишаталъе, рес букIинчIо республикаялде поездал рачIине, нилъ рукIана блокадаялда гIадин, гьоркьор къотIана кванил нигIматаздаса байбихьун ралел бакIазул материалазде гIунтIун кинабго къайи. Рес букIинчIо нилъер гьаниб гьабураб продукцияги къватIибе ине. Гьеб ахIвал-хIалалда республикаялъул нухмалъиялъ Москваялдаги гьарун, федералияб централъул кумекалдалъун, 270 къоялда жаниб 78 километралъул халалъиялда Къарланюрт станциялдаса Гъизляралде цIияб маххул нух лъуна. Гьеб рагьана 1997 соналда.\nЖакъа Дагъистаналда маххул нухазул халалъи буго 509 километр. Щибаб къоялъ МахIачхъалаялдаса Москваялде уна пассажиразул поезд. Республикаялда жаниб хьвадула щуго электричка: МахIачхъала-Хасавюрт, МахIачхъала-Дербент-Белиджи-Самур-Азербайжаналъул гIорхъи, Буйнакскалде электричка хьвадуларо, гIицIго къайи-цIа рехун унеб поезд гурони.\nМахIачхъалаялдаса уна Баку-Москва, Баку-Киев поездалги. Советияб гIуцIиялъул заманалда хьвадулаан Москва-Баку-Тифлис ва Москва-Тегеран поездалги. Гьанже гьел хьвадуларо.\nДагъистаналда промышленниял предприятиял разе лъугьарал дол лъеберабилел соназда хIажалъи ккана МахIачхъалаялда жанирги, Каспийскалдеги маххул нухал лъезе. «Двигательстрой» абун поселокалда цIарги лъун гьанжесеб Каспийск шагьаралда рагъулаб завод базе байбихьидал, МахIачхъала-Дербент маххул нухдасан гIаркьел цIана Каспийскалдехун. МахIачхъалаялда жанир маххул нухал лъуна МухIамад ХIажиевасул цIаралда бугеб ва «Дагъэлектромаш» заводазде, III Интернационалалъул цIар лъураб фабрикаялде, Редукторнияб поселокалда бугеб чирма-къалал гьарулеб, ччугIилгун консервазул ва цIорол кIор гьабулеб заводазде. Гьел шагьаралда жанир ругел маххул нухал ккола стратегиялъул рахъалъ кIвар бугеллъун. Гьанже гIемерисел фабрик-заводал хIалтIулел гьечIо ва маххул нухал рехун тун руго. Рельсазда тIаде хъилги тIун, гьел рахчизарун руго, цо-цо бакIаздайин абуни гьезда тIад ва аскIор минаби ран руго. Миллияб хIинкъи гьечIолъи букIинабиялъе кIвар цIикIкIарал гьел нухазул тIалаб лъицаго гьабулеб гьечIо. РакIалде ккола шагьаралда жанир ругел гьел нухазул стратегияб кIварги хIисабалде босун, Дагъистаналъул маххул нухазул идараялъ гьеб суалалде кIваркьелилан.\nПрочитано 252 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 16 апреля 2018 08:52\nДругие материалы в этой категории: « Къец\tДагъистаналъул гидроэнергетика »


Ч1ЕЗЕ ЗАМАН ГЬЕЧ1О. - 8 Октября 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nВоскресенье, 18.03.2018, 05:15 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2016 » Октябрь » 8 » Ч1ЕЗЕ ЗАМАН ГЬЕЧ1О.\nЧ1ЕЗЕ ЗАМАН ГЬЕЧ1О.\nИхдалго г1адин, ч1езе заман гьеч1еб х1алуцараб мех бук1уна хасалихълъиялъул моц1ал хур-хералда х1алт1улезе. Г1азу балалде х1адурун, рокъобе баччун бахъинабизе ккола боц1и-панзалъе хаселалъе г1ураб раг1и-хер, рекьун рахъинаризе ккола хасалихъе х1алухъаби.\nРайоналъул маг1ишатазда хасалоде раг1и-хер х1адур гьабиялъулги хасалихъе рекьи гьабиялъулги х1алт1аби иналъул бицеян дица бухьен ккуна районалъул росдал маг1ишаталъул отделалъул хур-хералъул рахъалъ аслияв специалист Гванзилаев Шамилилгун. Кида ах1аниги Шамил ватула хурив ялъуни магъилъ х1алт1улев. Гьанжесаги хурив ц1оросаролъ бак1арулев вугилан бицана Шамилица.\nРайоналъул маг1ишатазда хасалоде раг1и-хнр х1адур гьабун раг1алде бахъулеб буго. Районалъул маг1ишатазда жакъа къоялде х1адурун буго 42100 тонна харил, 1300 сенажалъул, 600 тонна соломадул. Г1и-боц1уда ургъел гьеч1ого хасел т1амизабизелъун ц1ик1к1ун х1аракат бахъун х1алт1ана цо-цо маг1ишатал. Бекьеч1дерил Дудар Г1алиевичасул ц1аралда бугеб маг1ишаталъ х1адур гьабун буго 2200 тонна харил, 600 тонна сенажалъул, 146 тонна фуражалъул ва 50 тонна соломадул. Гьац1алухъ хасалоялде нахъе лъун буго 1800 тонна харил. Бекьун бук1араб пиринч1ул лъик1аб бач1ин щолеб буго гьезие – гьедин 1 гаялдаса гьез бак1арулеб буго 47 центнер пиринч1ул. Г1и-боц1уда хасел т1амизабиялда ургъел гьеч1еб х1алалъ х1адурлъи гьабун буго Х1арисезул «Баг1арав партизаналъги». Г1архъазде буссинабун буго 1400 тонна харил, данде гьабун буго 176 тонна фуражалъул ва 60 тонна соломадул. Раг1и-хералъул лъик1аб нахърателалъ г1орц1адго т1амила хасел Хунздерил Хизроевасул ц1аралда бугеб маг1ишаталъул г1и-боц1уцаги. 1400 тонна харил, 700 тонна сенажалъул, 300 тонна фуражалъул, 50 тонна соломадул х1адур гьабиялъ бицунеб буго колхозчаг1и гъеж гурун х1алт1ун рук1иналъул. Гьединго 50 гаялдаса бахчадулал культураби (1 гаялдаса 30 центнер бахъана) ва 30 гаялдаса пиринч1 (1 гаялдаса 50 центнер) бак1арана гьез. Хасалоде раг1и-хер х1адур гьабиялъулъ лъик1ал х1асилал рихьизаруна т1анусдерил хъутанчаг1азги. «Машгьурал г1адамал» маг1ишаталъул колхозчаг1аз кьерхиналде нахъе лъун буго 1200 тонна харил ва 170 тонна фуражалъул.\nГьал къояз бабайбихьана маг1ишатазул ракьазда хасалихъе рекьи гьабизе. Хасалихъе культураби рекьизе рак1алда буго кинабниги 2700 гаялда, гьелда гьоркьоса 900 гаялда бекьизе буго пурч1ина, хут1араб ракьалда – ролъ. Жакъа къоялде (5 октябралде) бегун буго 1800 га ракьул, бегизе хут1ун буго 900 га. Районалъул киналго маг1ишатазда т1ад ран унел руго рекьиялъул х1алт1аби. Гьабсаг1атлда жаниб районалда бекьун буго 30 процент ракьул. Кинабниги бекьун буго 600 гектар ракьул: 430 гектаралда бекьун пурч1ина, 170 гектаралда – ролъ. Жакъа къоялде 120 гектаралда пурч1ина бекьана «Баг1арав партизан» СПКялъ, 120 гектаралда ролъ бекьана Дудар Г1алиевичасул ц1аралда бугеб маг1ишаталъги. Щибаб нус-нус гектаралда рекьи гьабун буго Гьац1алухъ (ролъ бекьана) ва «Машгьурал г1адамал» ( пурчина бекьана) СПКязги. Гьал руго хаслихъе рекьиялъул т1оцересел х1асилал, узухъда къойидаса-къойиде гьел ц1ик1к1ине руго. Хаслихъе культураби рекьун лъуг1изе ккола 20-25 октябралде.\nЧанго соналъ т1ат1алаго хур-хералъул х1алт1аби гьарулел гьеч1о Г1орот1а ва Моч1охъ СПКаялда. Г1арадерил боц1и-панзги гьеч1о, г1адада ч1унтизе тун буго гьез лъик1аб ракь. 510 га ракьул бугеб маг1ишаталъ исана г1иц1го 15 гаялда бекьун бук1ана пиринч1. Мач1хъадерил СПКаялда ц1ияв нухмалъулев тун вуго. К1удияб хьул буго гьес х1алт1и гьабун, СПК ч1аго гьабилин.\nМаг1ишатазул ч1ах1иял ракьазда х1алт1аби гьарулелъул, чара гьеч1ого къвариг1уна техника. Гьеб рахъалъ кинаб х1ал бугеб районалда, бугищ СПКязда техника, ян гьикъана дица Шамилида.\nУнкъго соналъ цебе лизингалдалъун ч1ах1иял СПКаяз жидеего х1ажатаб техника босун бук1анилан бицана Шамилица. 80 процент х1алт1изабулеб техника- тракторал, комбайнал, косилкаби ва гь.ц. руго маг1ишатазул. Г1исинал СПКязда гьеб техника босизе к1ун бук1инч1о. Техникаялъе х1ажатал запчастал, ц1атари хиралъун бук1аниги гьелъулги г1унгут1и гьеч1о. Хасалихъе рекьи гьабулаго бищун к1удияб квал-квал гьабулеб буго хьонал г1унгут1иялъ. Дагъистаналда хьонал г1езарулеб бак1 гьеч1о. Гьединлъидал лъик1ал элитниял хьонал Ставрополалдаса ва Краснодаралдаса росизе ккола маг1ишатаз.\nГьедин бажарухъе х1алт1улел руго районалъул г1емерисел маг1ишатал. Хаслихълъиялъул хинал къоял г1адада риччач1ого х1алт1изе къуватги, сахлъиги, тавпикъги кьеги колхозчаг1азе. Бекьараб ц1ун бач1аги!\nЦ1ех-рех гьабуна П. Гунашевалъ\nПросмотров: 128 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 5.0/1


Памятникал рала пачазабазе...\nН.Самурскиясе гIарас (памятник) лъеялда тIаса\nАхираб заманалда интернеталда ва социалиял гьиназда гIемерлъана Нажмудин Самурскиясе памятник лъеялда сверухъ бахIсалги дагIбаялги. 1930 - абилел соназда Дагъистаналъул ВКП (б) ялъул вукIарав тIоцевесе секретарь (республикаялъул бетIер дол соназда) Нажмудин Самурский абурав чиясе МахIачхъалаялда памятник лъезе кколин республикаялъул бетIерас бахъараб хIукму цIаларабго цIоро-гъорон хутIана цIакъ гIемерал чагIи. Дагъистаналда тарихалда тIокIабги къадараб рухI бижун букIун батиларин абизе бегьула гьесул ишазухъ балагьун. Бидулал лъеберабилел соназда гьадингоги Сталинил зулмуялъул бидулаб гьабица халкъ ххенолеб мехалда гьев иманги, инсапги гьечIев къадарав чи нухмалъиялде ккеялъ азаргояз дагъистаниязул рухIал рахъана.\nСибиралъул цIорорал бараказда ва гIаздалал рохьазда гIумруялъул ахирал къоял тIамуна азаргояз гъаримал магIарулаз. ГIанжиялъул подвалазда диваналъул тройкаялъ чIвайги къотIун Каспиялъул салулъ рукъана гIадатиял гIухьби ва рекьарухъаби, гIалимзаби ва цIаларал чагIи. Цо букIуна зулмуялдаса живго ва хъизан агьлу цIунизе гIоло гьабураб такъсир, гьединал гIемер ккана дол соназда. Гьав малгIунас ЦКаялда цеве живго тIокI гьавизе ва жиндир цIоко цIунизе чIвазаруна азаргояз гIайиб гьечIел гIадамал, пайда щиб хвасарлъичIо живгоцин гьеб хиянат гьабуниги. ТIадегIанав Аллагьас жаза гьабуна ракьалдаго, гьелго чIвадарухъабазул къорикье ккана живго Самурскийги.\nThe secret document from Najmudin Samursky (a head of Dagestan in 1930's) to Stalin, illustration\nЖакъа киналго архивал халкъалъухъе щварабго рагьана гьеб хияналъи. 1937 абилеб соналъул сентябралда улкаялъул бетIер И.Сталинихъе хъвалеб буго Самурскияс: "НКВДялъул ва цIех-рехалъул идарабазул бихьизабиялда рекъон антисоветчиказул ва лъутарал кулаказул къадар цIикIкIун буго, гьелда бан лъикIаблъун бихьулеб буго кIиябго категориялъул лимит цIикIкIинабеян. Дагъистаналъул ВКП (б)ялъ гьарулеб буго тIоцебесеб категориялъул (чIвазе къотIизе) лимит 600ялдаса 1200ялде щвезегIан цIикIкIинабеян, кIиабилеб категория (ссылкаялде ритIизе) 2478 ялдаса 3300ялде щвезегIан. Дагъобкомалъул секретарь Н.Самурский."\nХIисаб гьабеха, гьав гIащтIичиясе республикаялъул тахшагьар бакьулъ гIарас (памятник) лъуни гьеб щиб гIаламат, ишара букIинеб гIун бачIунеб гIелалда цебе? ЧIвадарухъанлъи гьунарлъун гьабийищ, хиятанатчилъи кIодо гьабейищ, хIалихьатлъи ва Дагъистаналда цебе гьабураб такъсир ритIухъ гьабийищ? Ялъуни гьев чи битIахъе малаикасул даражалдейищ вахунев республикаялъул бетIереасул тахбакIида вукIанин? Нилъер гIемерисезда гъорлъ тIибитIараб пикру буго хварал арал чагIазул хIакъалъулъ лъикIаб гурони калам гьабизе бегьуларин абураб?\nГьеб кутакалда заралияб ва мекъаб пикру дир хIисабалда. Хун хадуб кинабго жоялда тIаса лъугьин кколеб буго бокьарав хIалихьатие такъсирал гьаризе нух рагьи, изну кьей, такъсир ритIухъ гьаби. Хасго тIаса лъугьине бегьуларо тIурарал халкъазул ва гьезул къисматазул кверщел кодосел чагIазда, республиказул, пачалихъалъул бутIрузда.\nХIалихьатида хIалихьат ва бахIарчиясда бахIарчи абураб хIакъикъияб къимат кьоларебгIан мехалъ нилъеца нухал рагьизе руго иргадулаб хIалихьатлъиялде. Рамазан ГIабдулатIиповас Самурскиясе памятникалъе хIукму гьабун батила гьев хутIараздаса ватIа гьавиларин, гьеле гьеб миллиял суалазулъ ращад гьаризе кколин абураб хIисабалда. РукIина гьеб пикруялъул рахъ ккурал чагIиги, хасго лезгиязда гьоркьор. Амма миллияб суал гьаниб бачIине ккола ахирисеб иргаялда. Жиндир гIумруялъе хIинкъи букIаго Дагъистаналъул халкъ зулмуялъул нухда республика тун гочинабиялдаса цIунарав ГIабдурахIман Данияловасеги, жиндир цIоко цIунизеян аза-азар чи туснахъ гьарурав ва чIварав Самурскиясеги кIиясего памятник лъеялъул магIна щиб?\nГьедин батани бахIарчилъиги хIинкъиги, гьунарги рогьоги, гIакълуги жагьлуги, берцинлъиги суриги цохIого жойищха кколеб ракьалда? Гьеб цого жо батани гьалгощинал вагIзаялги, тарбиялги, малъа-хъваялги щайха гIаламалъ цоцаде гьабулеб?\nЖакъа республикаялъул интеллигенциялъ, магIарулазги, магIарулал гурезги, хасго Сибиралъул туснахърокъор умумузул рухIал рахъаразул наслабазулги бихьинчилъи гIезе ккола хитIаб гьабизе республикаялъул бетIерасухъе, гьев гIащтIичиясе ва хиянтчиясе памятник лъезе гьабураб хIукму хисизабеян. Халкъалъул тIалабалда рекъон гьеб хисизе рес буго гьесул, Къуръаналъул аят гьеб указги гурелъул.\nЖивго ГIабдулатIипов нилъ "лагълъиялдаса тархъан гьарурав" эркенлъигун канлъи-лъайги босун вачIарав чиги вугелъул. Гьедин гурищ гьес жинцаго абураб халкъалда цебе? Щай нилъ хIинкъизе кколел нилъ эркен гьарурав чиясдаса, гьес рагьун диалогалдеги, жиндиргун пикраби гIахьал гьаризеги ахIулеб мехалда? Ялъуни гьаб щиб хIисаб, биял тIунагIанищ азул къадру бахунеб бугеб?\n"Памятникал рала пачазабазе,\nГьаб ракьалда биял гIодор тIуразе.\nЖеги рагъ гьабичIев пача ватани,\nГьесие лъелаан дица памятник..." - ян гурищ букIараб поэтасул?


Руц1ц1еналъул х1акъалъулъ чанго х1ужжа… Шамиль Мух1идинов » Ассоциация учителей аварского языка\n20 июл 19:18Цолъиялъул хIалтIи / Блогал\nРуц1ц1еналъул х1акъалъулъ чанго х1ужжа…\nГ1анди х1орихъ бук1араб авар мац1алъул муг1алимзабазул К1иабилеб Санайилаб руц1ц1еналъул х1асилал гьенир рук1араз хадурги гьарила. Дие бокьун буго дидаго бихьараб чанго х1ужаялъул бицине.\nКиг1ан пашманлъизе ккараб жо бугониги, дие к1иабилеб къоялъул радал гурони гьениве щвезе рес ккеч1о. Амма гьениб бихьаралъ х1икмалъизе гьавуна. Аллагьас гьарзаго кьураб т1абиг1аталъул берцинлъиялъул бицинего ккеларо. Гьеб гуро аслияб жо. Дагъистаналъул бокьараб мухъалда ратула, Г1андих1ор г1адаб батич1ониги, инсан х1айран гьавулел гьайбатал бок1нал. Дун х1икмалъизавуна азаргоялдаса ц1ик1к1ун гьоболасе гьеб рак1алдаса унареб х1ухьбахъи ва аваданаб дандеруссин г1уц1арал Болъихъ районалъул нухмалъулез ва жамаг1атаз, Г1анди росдал г1адамазул ва нухмалъулезул гьалбал хиралъиялъ.\nЖалго руц1ц1еналда г1ахьаллъаразул аслиял къецал дида рихьана. Къецал рук1унел ругони рук1ине ккола гьединал. Гьенир цере рахъунелъул цере ккурал хъарщазда хъван бук1ун гуребани, гьезул бук1инч1о, т1асан балагьун нилъер беразда босизе к1олеб к1удияб бат1алъи. Бат1алъи бук1ана цо-цо мухъазул рат1лилъ, бег1ераб пикруялъул чиясе халлъизе бегьулаан гьезул бицунелъул лагьжат, диалект, раг1аби абулелъул дагьабго бат1ияб къаг1ида. Амма гьими, рохел, аваданлъи, цоцазде бугеб рокьи бук1ана г1аммаб. Цо мухъалъул вакилзаби цере рахъунелъул, цогидазги гьезул гьеб лъик1 лъугьине х1аракат бахъулеб бук1ана: х1атта жидерго пормаги рет1ун кьурдулезулъе журалаан, жидерго гьаркьаз цогидаб мухъалъул цере-рахъин берцин гьабулаан, музыкалияб алат г1олеб гьеч1они, рекерун рач1ун гьеб хъвалаан, лъик1 ккараб церерахъиналъе, цадахъ киназго хъат ч1ван, рохел загьир гьабулаан.\nЩибаб мухъалъул чадрал рук1ана, амма цевесан унев чи район-мухъ ц1ехеч1ого кваназе ах1улаан. Цадахъ суратал рахъулаан. Гьеб бук1инч1о миллат бикьизарулеб данделъи, гьелъул г1аксалда, киназдаго гьоркьоб вацлъи гьудуллъи щула гьабулеб данделъи бук1ана. Нахъа мугъ ч1валеб кьурулъун, киназего бук1ана дагъистаналъул тарих, мац1ал, г1ажаибго берцинал г1адатал, рат1лил порма.\nЦойги гьенире рач1ун рук1ана нухлул халалъиялъухъ балагьич1ого, Ц1унт1а, Бежт1а, Ц1умада районазул муг1алимзабиги. Гьезги жидерго мац1алде бугеб рокьи киг1ан дагьабги мукъсанлъизе биччач1ого абулеб бук1ана, жидееги маг1арул мац1 бокьулилан ва жалги маг1арулал ругилан. Бац1адаб маг1арул мац1алда, цогидаздаса г1емер нахъе ккеч1ел рук1ана церерахъиналги. Ай дида жаниб гьеб лъугьана, маг1арулазул рак1ал цолъиялъул, гьудуллъиялъул, ва дагъистаниязего мисал бихьизабулеб байрамлъун.\nЦо-цо Дагъистан бикь-бикьизабиялъе къеркьолел къуватаз, гьеб мурадалъе х1алт1улел цо-цо журналистаз киг1ан х1аракат бахъаниги, маг1арулал рикь-рикьун гьеч1о. Гьезие жидерго мац1ги бокьула, ц1арги бокьула, тарихги бокьула, Ват1анги бокьула. Гьединги бук1аго, х1икматаб жо гьеч1ищ, гьезул, ай Дагъистаналъул халкъазул вакилзабилъун жалго рик1к1унел депутатаз, маг1арул мац1алдеги, миллаталдеги дандеги рахъун, Россиялъул шовинистазул рахънибе лъим т1амулеб бук1ин. Г1ажаибаб жо гьеч1ищ, халкъ цо рахъалда, депутатал т1убанго бат1ияб рахъалда рук1ин. Гьадавгощинав дагъистаналъул Халкъияб Собраниялъул депутатазда гьоркьов лъабго депутат ватана нилъер, гьеб рахьдал мац1азде данде бугеб законалъул рахъ жидеца кколарилан рагьун абизе к1варал. Гьезул цояв Гъолоев Ризваница гьеб руц1ц1еналда г1ахьаллъиги гьабуна.\nГьел рахьдал мац1алъе хилиплъарал, пенсиялде унеб болжал халат гьабизе къеркьолел депутатаз вищизехъин вуго гьанже Дагъистаналъул бет1ерги. Дир рак1алъе рах1ат толеб гьеч1о: бегьиладай гьединаб к1ар бугеб иш гьезда божун тезе - ян абураб суалалъ. Теч1огоги рес щиб? Гьел нахъе ах1ун бажарулеб къуват дида лъаларо. Халкъалъухъа, гьел гьоркьор ккун гурони, Бет1ер вищизе бугеб ихтияр бахъун буго. Гьанже Аллагьас ях1 гъелеб батила гьездаги. Биччалареб батила гьаб Дагъистаналъул цолъи биххизабулеб къуват т1аде. Иншааллагь!\nАллагьас лъик1аб хъван батаги! Амин!\nСкачать файл: sh.muhidinov.docx [21,07 Kb] (cкачиваний: 12)\nПосмотреть онлайн файл: sh.muhidinov.docx\nБаркалаялъул кагътал, хъах1ал маккаллъун, нижер разилъигун роржа кирего!!! Цолъиялъул хIалтIи / Блогал Ассалам г1алайкум, дир маг1арулал, муг1рул т1огьиб бугеб Г1андих1орихъан! Цолъиялъул хIалтIи / Тадбирал Авар мацIалъул муг1алимзабазул иргадулаб руцIцIен Болъихъ Тадбирал / Блогал ЦIунизе ккела авар мацI Макъалаби Пачалихъалъул лъайкьеялъул стадартазда (ФГОС) рекъон авар мац1алъул дарсазда ц1иял педагогикиял технологиял х1алт1изари. ГIелмиял хIалтIаби / Докладал


Туркиялда протестантазде данде армия хΙалтΙизабизе бегьула\nТуркиялъул нухмалъиялъ лъазабуна, Стамбулалда ва Анкараялда протестазда гΙахьаллъулезде данде армия хΙалтΙизабизе бегьулин.\nБюджеталъул гΙуцΙиязул хΙалтΙухъабазул ва прогрессиявиял профессионалиял цолъиязул конфередерацияз полициялъ демонстрантал риха-хочинариялда разигьечΙолъи загьир гьабулаго, лъазабуна хΙалтΙичΙого чΙеялъул миллияб акция. Гьездего журан руго гьединго медиказул ва инженеразул интересал цΙунулел цолъиялги. Гьез тΙалаб гьабулеб буго полициялъул зулму чΙезаби.\nFrance-Presse агентлъиялъул лъазабиялда рекъон, туркиялъул жанисел ишазул министр Муаммер Гулерица профессионалиял цолъиязул акцияби лъазарун руго къануналде данде кколареллъун ва гьел тΙоритΙизе риччазе гьечΙин.\nТуркиялъул инсанасул ихтиярал цΙунулезул хΙисабалда, гьатΙан къоялда Стамбулалда полициялъ ккун вуго 44Ι чи, Анкараялда – 56. Низам цΙунулез протестантазде данде хΙалтΙизабун буго магΙу бачΙинабулеб газ ва лъин.\nСтамбулалъул Гези паркалда демонстрация байбихьун букΙана кΙиго анкьалъ цебе, паркалъул бакΙалда дармил центр бай чΙезаби тΙалаб гьабун. Полициялъул хъачΙаб хьвада-чΙвадиялъ цΙикΙкΙинабун буго демонстрантазул разигьечΙолъи ва акцияби хΙукуматалде дандечΙеялде руссун руго. Гьел гьанже тΙиритΙун руго цогидал шагьараздеги.


ТIабигIат цIуниялъулъ импорт хиси ва патриотизм\nТIоцебесеб бакIалда улкаялъул экономика цебетIей гуреб тIабигIат цIуни лъолел «гIурчинал» гIуцIабазе бакI гьечIин Росссиялдайин рикIкIунеб буго цо-цояз.\nРоссиялда хIалтIулел тIабигIат цIунулел «Всемирный фонд природы» ва Greenpeace гIуцIаби улкаялда жанир гIуцIарал экологиялъулал багъа-башарияз хисизе ккелин лъазабулеб буго Россиялъул экологиялъул палатаялъул вакизабаз.\nЭкологиялъулаб палатаялъул церехъаби, цереккун Пачалихъияб Думаялъул рукIарал депутатал Владимир Семеновас ва Владимир Коптев-Дворниковас лъазабун буго улкаялда экологиялъулаб патриотизм гIуцIцIизе заман щун бугин. Гьедин лъазабулеб буго «Коммерсантъ» газетаялъ.\nБизнесмен Владимир Семеновас баян гьабухъе, экологиялдехун бакъ тIерхьул рахъалъул улкабазул бугеб бербалагьи тезе заман щун буго. Жакъа Россиялъ рахъ кколеб бугила жиб какулел гIуцIабазул.\nКъватIисел улкабаздаса Greenpeace ва «Всемирный фонд природы» гIуцIабаздаса вакилзабаз Россиялъул ТIабигIаталъул министерлъиялдасан щолел баянал хIалтIизарулел ругин улкаялъул аслиял инфраструктураялъул проектал какизейин лъазабулеб буго Семеновас.\nГьебго палатаялъул вакилзабаз лъазабулеб буго гьел тIабигIат цIуниялъул гIуцIабазе биччалеб аслияб бутIа гIарцул кколин батIиял пачалихъаздасан бачIунеб, гьелда тIадеги квеш ккараб жо бугила улкаялда ругел гIурччинал гIуцIабаз тIоцебесеб бакIалда экономикияб цебетIей гуреб, тIабигIат цIуни лъолеб букIин.\nЭкологиялъул палатаялъул церехъабаз экологиялъул гIуцуIабазул хIалтIулъ тIоцебесеб бакIалда патриотизм ва экономикаялъул мурадал лъей тIалаб гьабиялда бан «Всемирный фонд природы» абураб гIуцIиялъул «Российский Кавказ» бутIаяъул нухмалъулев Валерий Шмункица «Эркенлъи» радиогун букIараб гара-чIвариялда баян гьабуна, кинабго тIабигIат цIуниялда хурхараб щинаб кколин патриотизм жиндилъ бугеб.\nЭкономикаялъулги тIабигIат цIуниялъулги конфиктал кидаго рукIунила, амма кидагоги чIахIиял проектал гIумруялде рахъинарулаго экологазухъ гIинтIамулеб гьечIони, хIасилалда тIадеги гIарац хвезабулеб, хIасилал лъикIал гьечIеб кколали проект.\nВалерий Шмунк: «Дир пикрулда, гьеб суалго битIараб гьечIо. Нилъер къануназда гьечIо патриотикияб ва патриотикияб гуреялде бикьи. Кинабго тIабигIат цIуниялда хурхараб щинаб ккола патриотикияб, жиндир кьочIолъго бугеб. Экономикиял мурадал тIоцебесеб бакIалда лъеялъул бицунел чагIи ккола жакъасеб хайиралъул гуреб, батIияб жоялъул ургъел гьечIел гIадамал.\nНилъер улкаялдаги, цогидал пачалихъаздаги букIуна экономикиябгун экологиялъул сфераялда конфликтал. Гьеб кидаго букIунеб жо буго. Экологазухъ гIенеккизе ккола кидаго чIахIиял проектал гIумруялде рахъинарулаго.\nГурого, гьелъ тIадеги гIемер гIарац харж гьабизе ккола. Мисалалъе бачине бегьула цебегIан Гуржиялъ ккараб лъим кIанцIи. Гьеб ккана экологазухъ гIенеккичIолъиялъул хIасил. Гьезда абулеб букIана нижер гIуцIиялъги, цогидазги лабаллъиялдаса гъутIби къотIугейилан. Амма гьез экономикаялъул мурадал лъуна тIоцебесеб бакIалда. ХIасилал нилъеда бихьана кинал ккаралали.\nБукIуна цо бутIа, жакъасеб хайиралъул гуреб ургъел гьечIеб, гьез хIисабалде росизе ккола киналго хIинкъиял, гьезда гъорлъ экологиялъулалги. Цо-цо гьалмагъзаби кколел руго экология политикаялъул мурадалда хIалтIизабулел, амма нижер гIуцIи политикаялда хурхараб гьечIо».\nКинаб букIаниги бизнесалъе гIолон тIабигIат хвезабизе бегьуларин рикIкIунеб буго «Greenpeace» гIуцIиялъул Россиялда бугеб бутIаялъул директор Иван Блоковас. Живги кколила патриот, амма жиндие бокьун бугила улка бацIцIадаб букIинейин баян гьабулеб буго гьес «Эркенлъи» радиоялъул гIурус службаялъе.\nИван Блоков: «Дида лъаларо кинаб кьучIалда цо-цо коллегабаз гьединал лъазариял гьарулелали, гьезул хIалтIул хIакъалъулъги, гьел рукIиналъулги, дида гьез гьеб лъазаби гьабиялда цебе щибго лъалебги букIинчIо. ХIалтIулъ патриотизмалъул нухал хIалтIизариялъул бицунеб бугонани, дунги, ракI ракIалъ абунани, ккола улкаялъул патриот. Дие бокьун буго нилъер улка бацIцIадаб букIине.\nКинаб букIаниги бизнес цебетIеялъе гIоло сверухъ бугеб тIабигIат хвезаби бокьун гьечIо дие. ТIоцебесеб иргаялда нарт бахъулел гIуцIабаз нарт гIодобе тIей къотIизаби бокьун буго дие. ЛъагIалида жаниб турарал рогIрахъа къватIибе чвахулеб буго 1,5 млн тонна нартил. Гьеб тасдикъ гьабулеб буго живго тIабигIаталъул министрас.\nДие, дир коллегабазе ва нижер гIуцIиялъе бокьун гьечIо гьедин тIабигIат хвезабизе гьел гIуцIабазаз. БатIалъи гьечIо, Россиялдайищ гьеб гIунгутIи бугеб, яги Нигериялдайищали. Гьеб рахъалъ босанани, нилъеца Нигерия нахъа тунцин батизе буго.\nДида бичIчIуларо кин рикIкIине бегьулеб патриотизмлъун цо компаниязе кумак гьабизе бокьи. Кумак гьабизе бегьила, амма тIабигIаталъе зарал гьабичIогон».\nЖакъа жидер гIуцIиялъ рорхулел гIунгутIаби ругила сверухъ балагьани рихьулел, жидеца гьезул бицунебги бугила. Гьел гIунгутIаби тIагIинариялъе жал хIадур ругила кинаб къагIидаялда бугониги бокьаралгун цадахъ хIалтIи гьабизейин тIаде жубалеб буго Блоковас.


Википе́дия — эркенаб, щивасул жинде изну бугеб, гІемерал мацІазда хъвараб интернет-энциклопедия, жиб хІалтІизе биччараб Викиялъул асасазда рекъон.\nГьабсагІаталде щвезегІан Википедиялда хъван буго 2293 макъала авар мацІалда.\nДагъистан • Дин • Спорт • Тарих • Авиация • География • Медицина • Киналго порталал\nМакъала хъвазе Мажлис Файл цӀазе Майдан\nИтни къо 15 Рамазан 1440 гь.\nАвар Википедиялда жодорго лъалкІ тезе бокьараз гІахьаллъи гьабизе бегьула СагІудиязул ГІарабиялда хурхарал темабазда. Гьединлъидал Авар Википедиялда гьаб моцІ лъазабулеб буго хасс гьабун\nСагІудиязул ГІарабиялъул моцІлъун\nشهر المملكة العربية السعودية\nМадинаялда бугеб Аварагасул мажгит\nPrince Abdul Mohsin bin Abdulaziz International Airport (YNB)\nЖакъа тІаса бищараб макъала\n«Charlie Hebdo» казияталъул редакциялда кьвагьдей — ккола Парижалда 2015 соналъул 7 январалъ франсиялъул анкьилаб сатираялъулаб «Charlie Hebdo» казияталъул редакциялде, щалали лъалареца гьабураб гьужум. Кьавагьа-гIанхъиялъул хIасилалда хвана 12 чи, лъукъана 11. Цереккун кьурал баяназда рекъон, гьужум гьабун буго «Ал-КъагIида» гIуцIиялъул мужагьидаз.\nБакIалъул заманаялъул 11:30 араб мехалда лъабго щалали лъаларев вачIун вуго чIегIераб кьералъул «Citroën» маркаялъул автомобилалда рекIун «Аллагьу Акбар» абун ахIулаго цинги гьел редакциялда жанире кIанцIун руго ва гьениб кьвагьдон руго Калашниковасул автоматалдасан ва гранатомёталдасан, хадуб байбихьун буго лъугьа-бахъин ккаралъуре рачIарал полициялъулаздаги гьев лъабасдагоги гьоркьоб цоцаде кьвагьдей. Гьужум гьабурал лъутун рорчIун руго «Renault Clio» маркаялъул автомобилалдаги рекIун, лъалеб гьечIо гьел араб рахъ. ↪ жаниса цІализе ›››\nРагъул конфликтал: Йемен (тІаде кІанцІи) • Донбасс • ГІШИП • Сирия (Кобани) • Ливия (шималияб рахъ) • ГІиракъ • Афгъанистан • СагІудиязул ГІарабия | Цогидал: • Уимблдонил турнир\nСинаялъул бащдаб чІинкІиллъиялда борталда 224 чигун бортана (суртида) россиялъул Metrojet авиакомпаниялъул авиалайнер Airbus A321.\nSolar Impulse самолёталъ (суртида) чІезабуна бакъул энергиялдалъул бищун халатаб манзилалъ роржен гьабиялъулъ рекорд.\nГрециялъул ватІанчагІи данде рахъана, ЕЦялъ, ХВФалъ ва ЕЦБалъ цере лъурал гІурхъи чІварал тадбиразда.\nГреция лъугьана цебе тІураб экономикаялъул тІоцебесеб пачалихълъун, жинца дефолт биччараб, ва унго-унго еврозонаялдаса къватІибе ине хІадурлъи лъазабураб.\nСуматраялда 135 цІикІкІун чи хвана Lockheed C-130 Hercules самолёт бортиялъул хІасилалда.\nИсана хварал • Викихарбал\nВикипедиялъул ракІалде щвезабиялдаса\nГьаб къоялъ — 20 Май\nВоре, къваригIунареб рагIудасан нахъе цIай,\nРикIкIалъи тIалаб гьабе тIокIаб хабаралдаса.\nГьелъ дур рекIел гIузраби къватIир загьир гьарула,\nГьудуллъиялде ккараб тущманлъи цIи гьабула.\nСахав чи гIалхуда чIа, гIадамазда вихьула,\nГIадаллъи жиндилъ бугев, цеве чIа – вихьуларо.\nГIалимчи гьаб халкъалъе, хвел гьечIев инсан вуго,\nХабалъ мусру баниги, месед вукIанин толев.\nГIагарлъи какуге кирго ратизе,\nКванайги ретIелги жидерго бугел.\nКъваригIараб къоялъ аскIоре индал,\nЛъала эзул кумек кибго нилъее.\nВикицитата • Цитатабазул сияхІ\nДуца хъваге: аллагь абун\nХъвай: Аллагь абун,\nАллагьасул цІаралъул адабги цІунун\nВикикъамус • БитІунхъваязул сияхІ\nЩиб жо кколеб Википедия?\nВикипедия ккола - гІемерал мацІаздалъун, кІудияб энциклопедия данде бакІариялъул мурадалда биччараб проект. Жакъа къоялда жаниб Википедия буго 280-ялдаса цІикІкІун мацІалда. Цоги-цогиял энциклопедиязда данде ккун Википедиялъул тІокІлъи буго, щибав чиясда гьениб хиса-баси гьабун бажарулеб букІин. Авар Википедия биччана 2005 соналъ, гьелъул гІуна 10 сон. Амма гьедагІан халатаб заманалда жаниб, кутакалда дагьаб гурони баянал хъван гьечІо! РачІа нилъеца кІвараб куцалда, тІад чІун цебе бачинин нилъерго мацІалъул бутІа! Гьабе кумек, тІоцебесеб Авар Энциклопедия цебе ине!\nЩай хъвалареб цІияб макъала?\nАвар Википедиялда жакъа къоялда жаниб буго 2293 макъала, гьединлъидал дуе хъвазе бокьараб махъала гьаниб жанибги батизе бегьула. Цин макъала хъвалалде цебе дуца гьеб хъирще гьаб формаялда. Гьеб батичIони, дуе хъвазе бокьун бугеб макъалаялъул цІар хъвай гьаб гъоркьехун бугеб мухъалда жаниб ва хІадуре макъала.\nКантІизари! Хъвазе бугеб макъалаялъул цІаралда ругони (тІ, кІ, чІ, цІ) ва гьел гурелги, хадуб мухъ лъезе кколел хІарпал, нужеца хӀалтӀизабе кириллияб алипбаялъул мухъ. Гьеб лъезе бегьула гьанисан насхуги гьабун (І).\nБалагье цо-цо малъа-хъваязул видеоязухъ\nЖакъа къойил лъикІаб макъала\nСалман ибн ГIабдул-ГIазиз Ал СагІуд (гӀар. الأمير سلمان بن عبد العزيز آل سعود; гь. 31 декарбалъ 1935 соналъул, Ар-Рияд) — СагІудиязул ГІарабиялъул Къирал, кІиябго хІарамалъул хъулухъчи ва Ал СагІудазул наслоялъул бетIер. Ханасул ханбакIалде вачIана 2015 соналъул 23 январалъ жиндирго вац, хан ГIабдуллагь хун хадуб.\nСалман — ккола СагӀудиязул ГӀарабиялъул тIоцевесев хан ГІабдул ГІазизи вас, гьев вукIана Фагьд ханасул бищун божарав гIакълочилъун. ХанбакIалде вачIишалда цебе гьев вукIана тущман нахъе чIвалеб министерлъун (2011—2015) ва Ар-Рияд провинциялъул амирлъун (1963—2011).\nГьавуна 1935 соналъул 31 декабралъ Ар-Риядалда, СагIудил хъизамалда 25-ев лъимерлъун, ХІасса бинт АхІмад Ал Судайрие. Байбихьул лъай гьесие щвана ибну СагIудица жиндирго лъималазе бан букІараб Ар-Риядалъул ханзабазул школалда. Салманица тІалаб гьабуна динияб ва дунявияб гІелмаби.\nСалманил 18 сон букІараб мехалъ, гьесул эмен, хан ГIабдул ГIазизица, 1953 соналъул март моцІалда гьев вихьизавуна жиндирго вакиллъун ва Ар-Риядалъул амирлъун. ↪ жаниса цІализе ›››\nЖакъа тІасарищарал сияхІал\nДин: Ислам · Аллагьасул берцинал цӀарал · МухӀаммад авараг · Таяммум · Как · Къуръан · Инжил · Таврат · Забур\nЖакъа тІаса бищараб сурат\nЖакъа тІаса бищараб портал\nЖакъа тІаса бищараб портал ...\nАхирияб тІаса бищараб портал:\nЦебесеб тІаса бищараб сияхІ:\nАстрономия · Биология · Геология · Геометрия · Статистика · Физика · Математика · Химия · ТІабигІиял гІелмаби · Ракьул гІелмаби\nБухьен · Экономика · Медицина · Компьютерал· Къанун· Сахлъи цІуни · Технология · Хурул магІишат · Менеджмент · Инженерия\nИнсанасда хурхарал гІелмаби\nАдабият • Археология • Тарих • Социология• Дин• Психология • Лингвистика • Политология • Философия\nИскусство ва культура\nАрхитектура • Искусство • Хобби • Кьурди• Дизайн• Сурат • Адабият • РакІгъезаби • Музыка • Живопись • Скульптура • Театр • Кинотеатр\nБосараб бакӀ — «http://av.wiki.sxisa.org/w/index.php?title=БетӀераб_гьумер&oldid=68111»\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 17:53, 9 Декабрь 2018.


Хасавюрталда ккараб ГIабдулатIиповас къалмиде босун буго\nМухIмадова Узлипатил эбел\nХасавюрталъул лъимал гьаруле азарханаялда араб соналда кколеб кумек гьабичIого инвалид лъугьарай МухIмадова Узлипатил эбелалъ абулеб буго жидер ишалда сверун жеги такъсир гьабиялъул иш рагьун гьечIин ва гIарац босун жидеца рекъел гьабунин абураб гьереси бугин.\nХасавюрталъул лъимал гьарулеб азарханаялда чIужу-гIадан хвеялда бан такъсир гьабиялъул иш рагьун буго Дагъистаналъул ЦIех-рехалъул идараялъ. Гьебго заманалда, лъагIел данде щваниги такъсир гьабиялъул иш рагьулеб гьечIин жидер ясалъул лъимер хвеялда ва гьей инвалид гьайиялда банилан абулеб буго араб соналда гьебго азарханаялда лъимер хварай ясалъул эбелалъ.\n4 февралалда Дагъистаналъул ЦIех-рехалъул идараялъ лъазабуна Хасавюрталда бугеб лъимал гьарулеб азарханаялда лъимер гьабурай гIадан хвеялда бан такъсир гьабиялъул иш рагьун бугин. Иш рагьун буго тIадаб хIалтIи кколеб куцалда гьабичIолъиялъул хIасилалда зарал ккун букIиналда бан.\nЦебеккун, хваралъул гIагараз лъазабуна жидеца анкьил заман кьолеб бугин гIайибийал тамихIалде цIазе, гьеб заманалда жидер тIалаб тIубачIони, жал нахъеги ракIаризе ругин, дагьабги кIудияб къадар гIадамазул бакIарун, нухал къазе ругилан.\nХваралъул яс, ГIайшаца федералиял каналазе баян гьабуна, жидер эбел Сахлъи цIуниялъул министерлъиялъ тIибитIизабулеб баяналда хъвавухъе захIматаб хIалалда йикIинчIин. Гьелъул кIалъай хъвараб вотсаппалда тIибитIизабулеб бугеб видеоялда гьадин бицунеб буго ясалъ.\nГIайша: «Гьез абулеб буго, нижер эбел захIматаб хIалалда йикIанин, амма гьеб гьедин букIинчIо. Гьей рокъой йелъа-йохун йикIана, гьелъул гьаюраб къоялъ, 24 январалда ячана гьей азарханаялде. Нижеца абулеб букIана гьей цо кIиго къоялъ йегун тейилан, амма кинабго лъикI бугилан абун, гьей рокъое йитIана азарханаялдаса. Лъимал гьарураб къоялъ нижехъе ункъгIалалъ ахIун бачIана васги ясги гьаюнин, кинабго лъикI бугилан. Нижги кинабго лъикI батиилин рукIана».\nХваралъул рос Рамазаница бицухъе, нахъияб къоялъ радал гьелие нахъеги операция гьабизе кканин ахIун буго ва цо хIажатаб дару, коагил босизе кколин абун буго. Гьеб босизе Чачан республикаялде ун вуго гьев, амма дару бачIаниги гьей хвасар гьаюн гьечIо.\nМитингалда гьединго гIахьаллъана 9 моцIалъ цебе, гьебго ахзарханаялда лъимер хун ва тIончIорукъ нахъе босарай Узлипат МухIамадовалъул эбел Айгьанат МухIамадова. Цебеккун, гьез лъазабун букIана жидерго щибго тIадкIалъай гьечIин гьеб бакIалъул хIалтIухъабаздехун. РукIана харбал гьезие тохтураз гIемер гIарац ва квартира кьун бугин, яс Германиялде сах гьайизе йитIун йигилан. Амма Айгьанатица ва ясалъул якьадалъ лъазабуна гьеб гьереси бугилан. ЛъагIел данде щолеб бугила жидер ясалъул лъимер хвеялда бан такъсир гьабиялъул иш рагьуларого бугелдаса.\nАйгьанат МухIамадова: «Кинаб букIаниги нижер тIалаб тIубачIо, гIарацги кьечIо нижее, нижее гьединго лъимер хванилан справкацин кьолеб гьечIо. Руго харбал, нижее квартира щванин, амма гьеб кинабго гьереси буго. Дица жеги-жеги тIалаб гьабизе ккола дирго ясалъул, гьей жеги тIуян сахлъун гьечIо. ГьабсагIатги, гьез нижеда абулел рукIарал жал абулел руго, щибго жо хисичIогон. Цого жо буго бицунеб Сахлъи цIуниялъул министерлъиялъги. Гьаб азархана буго гьезул кваналеб бакI. Гьале, ичIго моцI ана, амма жеги дир ясалъул лъимер хвеялъул хIужа тасдикъ гьабулеб кагъат щвечIо дихъе, диваналдасан тIалаб гьабуниги».\nУзлипат МухIамадовалъул якьадалъ абулеб буго, жидее гьел тохтурал хIалтIудаса нахъе ритIи гурин хIажат букIараб, жидее гьел диваналде кьей хIажат букIанин. Жакъа къоялдеги, ясалъе сакъатлъи чIезабун пенсия бахъизе документалцин кьолел гьечIила жидехъе.\n4 февралалда Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас жиндирго Instagramалда хъвана гьеб азарханаялда ккаралда хадуб жинца халккун бугин ва кIвар буссинабулеб бугилан. Гьединго республикаялъул нухмалъулес ахIана протесталъулал ишал гьаричIогон теялда ва рокьукълъи бижизабиялде буссинабичIогон тезе гьеб лъугьа-бахъин.\nЭбел камурай яс полициясда семулей\n"Гьериси!"-ян ахIулеб букIана журналистасде\nХасавюрталъул азарханаялда иргадулаб хвел\nТохтуразул иргадулаб гъалатIалъ гIадамазул сабур лъугIизабун буго


Терроралде данде » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Общество - ЖамгIият » Терроралде данде\nЗаман тIадбуссинабизе рес бугебани, цабзаца ккунцин кивего виччалароан вас\nРФялъул ДРялда бугеб МВДялъул УВМялъул баяназда рекъон, Россиялда гьукъараб ИГИЛалъул кьеразулъ рагIула 1300 дагъистанияв, тIолабго Россиялдаса - 4000 чи. Рижараб ракьги гIагарлъиги тун арал гIолилазул улбузул ракIал киндай рукIуна? Мекъаб нухде лъимер ккарай эбелалъул ракIбуссунадай васасдаса яги ясалдаса? Гьеб балагьалдаса нилъ цIунарал ругищ? Кин цIунилел гIолилал мекъаб нухде ккеялдаса? Гьел суалазе жаваб кьезе хIаракат бахъулеб буго, гIагарлъиялдаса балъго гьениве арав ва хварав васасул хIакъалъулъ бицунаго, Красноармейск поселокалда гIумру гьабун йигей Зайнаб Идрисовалъ. "23 сон барав МухIамадрасул рокъоса ана 2015 соналъул 24 июналда. Гьев унеб мехалда, дун рокъой йикIинчIо. Гьудуласул эмен хвеялда бан, зигараялъ унев вугинги абун, гьениве ун лъабабилеб къоялъ гурони ахIун бачIинчIо МухIамадрасулица. Дица гьесда абуна чияр бакIалда чанго къо базе бегьилищин, тIадвуссаян. Гьес абуна дагьалъги гьенив теян, гьогьомун букIиналъ, гьаниб кIал кквезеги бигьаго бугин. Гьеб букIана Рамазан моцI. Ункъабилеб къоялъ лъана цинагIалалъул васги рокъов гьечIолъи. Гьелъие ракI-макI гьабулей йикIана дунги, дир васасда цадахъ зигараялъ ун ватилин дуравгиян абун. Дида ракIалдего ккечIо васас гьереси бицинин".\nКъватIисел улкабазде ине изну кьолеб паспорт МухIамадрасулие кьун буго 20 июналда. Рокъоса ун вуго 24 июналда. Зайнабида лъан гьечIо къватIисел улкабазде ине изну кьолеб паспорт васас гьабулеб букIинцин. "Вас къватIисеб улкаялде инехъин вукIин лъан букIарабани, дица гьев щиб гьабунги виччалароан, хIатта цабзаз ккунцин. ГIагарлъиялъ абулеб букIана вас нахъвуссун вачIунин, гьесда эбелалъул ракI къварид гьабизе кIоларин.\nГьитIинаб къоялдаса нахъе гьев дицаги дир эбел-инсуцаги хьихьана. Эмен гIемер вихьулароан. Гьединлъидал гьес диде бикьулаан ургъелги, гьересиги бицунароан, гIадамасул ракIги къварид гьабизе бокьулароан", - абун ракIалдещвезабуна Зайнабица.\nРосгун ятIалъарай Зайнабица ункъо сон баралдаса нахъе жиндирго эбел-инсул рокъов хьихьана вас. Эбел хIалтIуде индалги вас вукIунаан кIодо-кIудида ва эбелалъул яцазда аскIов. ГьитIинаб къоялдасаго МухIамадрасул вукIана гIодовиччарав васлъун. Школалдаги гьес гъалмагъир гьабулароан, учительзабазул рахъалдасан гIарзалги рукIунароан. МухIамадрасулица 12 сон бараб мехалда, Зайнабил вацас гьев кьуна боксалде. КIиго-лъабго къоялъги хьвадун, тренировкабазде тIокIалъ инчIо. Гьес абулаан жив гIадамалгун вагъизе гьечIин, жинца кинабго рагIудалъун тIубалин. "Дица гьесда абулаан эбелалъул ракI къварид гьабугейин, мун гурони дир тIокIав чиги гьечIин. РакIалда букIана гьесие чIужу ячине, васасул лъимал хьихьизе. 10 класс лъугIизабуна гьес. 11 классалде цIализе ине бокьичIо, хьитал гьарулеб бакIалде хIалтIизе ана. Ахирисеб кIиго моцIалъин абуни хIалтIи гьечIого хутIун вукIана. Гьев лъица къосинавуравали лъаларо, цогидазде гIайибал рехизеги бокьун гьечIо", - ян бицана чарахварай эбелалъ.\nГIиракъалъул Мосул шагьаралде МухIамадрасул ана цинагIалзабигун цадахъ. Цояв, гьесул цIаргIахьал МухIамадрасулица, чIужуги лъимерги рачана цадахъ. ГIагарлъиялда гьес абуна жив хъизамгун хIухьбахъиялъе унев вугин. 26 сон барав МухIамадрасулица балагьаб ва гIумрудул ахирисеб сапаралде цадахъ ячана хъамун ячарай лъадиги. ГIиракъалда гьелъ кIиабилев васги гьавуна. Дагьалъ цебе гьей тIадюссунги ячIана. Лъабабилес, ай МухIамадица бан букIана 22 сон. 2015 соналъул 27 ноябралда Зайнабихъе бачIана, вас чIван вугин абураб чIегIераб хабар. Гьесда цадахъ вукIарав цинагIалалъул васас бицана Зайнабида гьеб хабарги. ГьитIинаб къоялдасаго МухIамадрасулица какги балаан, Къуръанги цIалулаан. Зайнабил рагIабазда рекъон, гьев мекъаб нухде ккун ватизе бегьула, Семендералъул мажгиталде хьвадизе байбихьаралдаса нахъе. "Хадуб лъана дида гьеб мажгиталде хьвадулел цо-цо гIолилал ихтияр цIунулез хIисабалда лъун рукIин. Дир вас МухIамадрасулги вукIун вуго хIисабалда. Киназдаго лъалеб букIун буго, амма эбел-инсуда ахиралда гурони лъачIо. Васас гьеб лъазеги толеб букIинчIо. ХIалтIудеги инчIого, 23 сон барав васасул кверги ккун, киса-киего кинха дун иней. Гьесул телефонги ноутбукги букIана. Дица кидаго гьарулаан гьесда, къваригIел гьечIел бакIазде ваккугейин, гIадамаз махсараде кквезе гурин. Лъаларо, гIолилазул бетIер сверизабулел гIадамал рукIунин абула. ЦогIаги жо гьабичIого, гIакълу хисизабичIого дир вас гьединаб ишалъулъе лъугьинароан, эбелалъул ракIбакъвазабилароан. ГIумруялда тIоцебесеб нухалда бицана гьес дие гьереси. Ниж террористал гурин, ниж туристал ругин абун махсара гьабулаан гьез нижее доре щун хадубги. Мосулалдеги щун, паспортал нахъе росараб мехалда, бичIчIана гьезда жал сундуе гIоло гьенире рачун ругелали. Доб заманалда Мосулалда кутакаб рагъ букIинчIо. Гьенире щваралдаса нахъе гьел моцIгун бащдалъ кIалъачIо. Гьел кIалъалаан, Интернет-кафеялдаса видеобухьен гьабун. Гьенир гIодорчIун ругеб мехалда гьезда нахъа чIун вихьулаан кIиго бихьинчиги. Гьел ватIаналде лъутилин хIинкъун, хадуб халккун букIараб къагIидаха. ИчIго къо бан буго гьез Турциялда. Гьенив вугеб мехалда васасул кIалъайцин батIияб букIана, жив цIализе унев вугин абулеб букIана гьес. Интернеталъул кумекалдалъун кIалъалагоги МухIамадрасулица абулеб букIана ургъел ккогейин, жив цIализе вугин, цIалун лъугIидал, лъабго-ункъо моцIидасан нахъвуссун вачIинин. МухIамадицайин абуни жиндирго яцалда бицун батана жалго ругеб бакIалъул хIакъалъулъ. Мосулалде щведал, гьесул ракIбуссин, рахIатхвей бихьулеб букIана. Гьениве щун дагьабго заманалдасан гьес ахIун бачIана жидеда бицараб жого батичIин гьаниб. Кинаб къотIи гьезул букIарабали лъаларо. Амма дир васасе гIарцул ургъел букIинчIо. Гьелда хадув лъугьарав чиги вукIинчIо гьев. Нужее щиб кьелин, щиб гьабилин гьез рагIи кьун букIарабин чанго нухалда дица гьикъидал, васас абуна гьеб хабар бицунгейин. Гьелдаса бичIчIулеб букIана кIалъалеб мехалда гьесда хадуб халккун букIин",- ан бицана Зайнабица. Жиндирго къваридаб къисматалъул бицун лъугIидал, Зайнабица абуна школалда лъималазулгун гьоркьоса къотIичIого бичIчIикьеялъулаб хIалтIи гьабизе кколин. Цо къо гьоркьоб биччачIого бицине кколин эбел-инсуцаги лъималазда квешаб рахъалде гали бегьугеян. "Лъималазда абизе бокьун буго, дир вас гIадин, гIадамазда божугейин. Дие бокьун гьечIо цогидал улбузда дида бихьараб бихьизе. Дида цо-цояз абула щай дуе гьеб къваригIарабин. Дур вас чIванин. Дирго васасул гIадинаб къисматалдаса цIунизе бокьун буго дие чияр лъималги",- ян магIу кквезе кIоларого лъугьана Зайнаб. Эбелги лъимерги. Рокьиги ццимги. БецIлъиги бакъги. ТалихIги талихIкъинги… ТалихIкъарай эбелалъ, кие щваниги, гьарулеб буго цоцазе хинлъи кьолеб гьеб талихIалъул бакъ хьухьикье ккезе биччагейилан.\nРихьизе рокьула лъикIал гIадамал...Редакциялда гьоболлъухъЛъугьа-бахъинРайоналъулго имамСаламатав чи


Щай пачалихъиял идарабаз электроэнергиялъухъ гIарац кьолареб?\nДагъистанияз электроэнергиялъухъ ва газалъухъ кьезе кколеб гIарцул къадар къойидаса къойиде цIикIкIунеб буго. ГIемерисеб мехалъ налъулазда гъорлъ рехсолел руго кIудиял компаниял ва фередарлиялгун регионалиял пачалихъиял идараби.\nКьолеб бугищ гIадамаз гIарцухъ гIарац, щай налъи тIедеялдаса тIаде цIикIкIунеб, кин пачалихъиял идараби гIарац кьечIого рорчIулел? Гьел суалазда хурхун цIех-рех гьабуна нижер мухбир Абакаров Рамазаница.\nДагъистаналъул энергия бичулеб компаниялъе (ПАО «ДЭСК») гIадамаз кьезе кколеб рагIула 4 млрд гъуруш гIарац. ГIаммаб къагIидаялъ республикаялъул налъи бахуна I4 миллиардалде. Гьединал баянал кьолел руго компаниялъул пресс-хъулухъалда. Гьеб ккола дагъистаниязе ток бичулел идарабазул бищунго кIудияб.\nГIарац тIадбуссинабиялъул мурадалда компаниялъ диваналде кьун буго исана 5I63 гIарза. Амма тIадбуссинабизе кIун буго налъиялъул гIицIго I49 млн гъуруш. Налъулазда гьоркьор руго гIемерал федералиял ва регионалиял пачалихъиял идараби. Гьездаса гIарац тIалаб гьаби бищунго захIматаб иш бугилан лъазабулеб буго ток бичулеб идараялъ.\nМисалалъе, ТамихIал тIуразарулеб федералияб идараялъул налъи буго 10 млн гъуруш, ГIорхъолъа рорчIарал ахIвал-хIалазул министерлъиялъ кьезе ккола 2 миллионалдаса цIикIкIун гIарац, республикаялда бугеб рагъулаб бутIаялъ кьезе ккола I млн 900 азарго гъуруш, Жанисел ишазул министерлъиялъул налъи буго I млн I00 азарго гъуруш.\nКин гьедигIанасеб гIарац кьечIого хутIулеб, щай пачалихъиял идарабаз налъи бецIулареб абурал суалазул цIех-рех гьабулеб буго ТIолгороссиялъул жамгIияб фронталъ. Дагъистаналда бугеб регионалияб штабалъул член, журналист ГIабдулхIамидов Аликица «Эркенлъи» радиоялъе бицана жамгIияб идараялда гьеб суалалда хурхун лъазе кIварал баяназул.\nГIабдулхIамидов Алик: «ГIемерисеб мехалъ бухIараб электроэнергиялъул хал гьабулаго прибораз щиб бихьизабулеб бугебали балагьичIого, гIадамазда тIад налъи хъван толеб буго. Дунго нугI вукIана гьединаб хIужжаялъул. Дир рокъоб бихьизабулеб къадар батIияб буго, дозул доба 4 азарго киловатталъ цIикIкIун бихьизабулеб буго.\nАхир дица ахIи-хIур бахъанубарабго абуна, гьебила Пятигорскиялда бугеб аслияб компаниялъ республикаялда гIаммаб къагIидаялъ бакIарараб налъи киналго абонентазда тIад бикь-бикьун толеб бугин. I00 чиясул I0 чи унев вуго хал гьабизе, битIун хъван бугищали налъи, хутIараз гьеб руцIцIун чIун кьолеб буго.\nЦойги гIарац бикъулеб къагIида буго гьадинаб. Бикъараб токги газги хъвала гьелъул транспортировка гьабулаго тIасан анилан. Мисалалъе, ток нухда цо кинаб бугониги къадар тIагIуна. Гьаз хъвалеб буго бикъараб ток нухда тIагIанин, гьенир кварал лъикIал гьечIин. Гьединго газалъулги, абула рогIрал херал, кьватI-кьватIарал рукIун гьенисан къватIибе анин гьеб.\nХIакъикъаталда газ бикъула. Инспекторас кIудиял идарабаз хвезабураб токалъулгун газалъул хал гьабула, гьездаса босараб гIарацги жиндиего тола, кагътида хъвала нухда биланин. Налъи цIикIкIани, хутIараб гIадатиял гIадамазда тIад хъван тола».\nГIадамазул бакIарараб кIудияб налъудаса гьел эркен гьаризеги бегьулеб буго энергетическияб идараялъул хIалтIухъабаз. Жиндир цIар рехсезе бокьичIев гьединав хIалтIухъанас «Эркенлъи» радиоялъе бицана налъи тIаса реххулеб къагIидаялъул.\n«Абонентас гIарза хъвазе ккола жиндир налъи гьечIин, жинда тIад налъи ва гьелда хурхун гIакIа мекъи хъван бугин. Дун компаниялъул вакил хIисабалда вачIуна ва тасдикъ гьабула гьеб информация, ва гIакIа мекъи тIад къан бугилан Пятигорскиялда бугеб генералияб компаниялде кагъат битIула. Хадуб бухIараб токалъул хIисаб гьабулеб алатги гIаксалда сверизабун, бухIараб токалъул хIакъалъулъ баянал хисизарула. Инспекторасда гьеб тIатунаро».\nЖиндир хIалтIухъ гьев хIалтIухъанас босулеб буго гIадамазул налъиялъул ункъил бутIа гIарцул.\nГьанжеялдаса лъабго соналъ цебе доб мехалъ вукIарав Шималияб Кавказалда Россиялъул президентасул вакил Хлопонин Александрица абун букIана, 95 процент гIадамаз токалъул ва газалъул гIарац кьолеб бугин ва щай гьел энергетическиял компаниязухъе щолел гьечIелали лъазабизе кколин. Гьанжеги гIарац щолеб гьечIо, налъи цIикIкIунеб бугилан лъазабулеб буго идарабаз. ТIолгороссиялъул жамгIияб фронталъул баяназда рекъон, налъиял цIикIкIиналъе гIилла буго естественниял газалъулгун электроэнергиялъул монополиязда жаниб коррупция цIикIкIараб букIин.\nНалъаби: газ гьоркьоб къотIизабиялъул хIинкъи буго\nДагъистаналъ газ налъухъ бухIулеб буго\nЧIахIиял налъабазул гIиллаби\nБащадаб лъагIалида жаниб дагъистаниязул харжал 3% дагьлъун руго\nБанкротлъиялдаса пайдаги букIине бегьула... лъиеялиго\nГьан махIцараб мехалъ тIаде цIам бала…


Чачаназул яргъидгIуцIаразул лидерал (квегIиса-квараниде) ХIусейн Гакаев, Доку ГIумаров ва Асланбек Вадалов.\n16 августалъул бакъанида Усоколо мухъалъул Генуб росдада гIагар бугеб бакIалда низам цIунулел тIаде кккун руго гIага-шагар 9 чи вугеб изну гьечIого яргъидгIуцIаразул къукъаялде. Гьоркьоб ккараб кьвагьиялъул хIасилалда изну гьечIого яргъидгIуцIаразул кIигоял чIван руго, хутIарал ралагьулел ругилан лъазабулеб буго Дагъистаналъул терроралда данде чIараб комитеталъ. ЧIваразул цояв кколев вугин Дагъистаналъул мугIрул секторалъул амирлъун тарав МухIамад ГIабдуллаев, Абу Дуджана абураб цIаралда гъоркь лъалевин тIаде жубалеб буго гьез.\n30 сон барав ГIабдуллаев дагьав цевегIан тIад вуссун вачIун вукIун вуго Дагъистаналде. Россиялда гьукъараб «Имарат Кавказ» гуцIиялъул Дагъистаналъул секторалъул бетIер ГьаракIуниса СагIидица кIиго цIиял авлахъалъул командирал теялъул лъазаби гьабуна июль моцIалъул ахиралда. Гьезул цоявлъун тун вуго МухIамад ГIабдуллаевги, мугIрул секторалъул бетIер хIисабалда.\nАбу Дуджанае рагъулаб хIалбихьи щванин Алеппоялдаса рикIкIад гьечIеб Шейх Сулейман абураб рагъулаб базаялда ва гьес гIахьаллъи гьабун бугин Башар ГIасадил режималда данде чанго рагъулаб операциялдайилан хъвалеб буго журналист Лиз Фуллерица.\n16 августалда чIварав Абу Дуджана вукIанин ИКалъул бетIерлъуде вачIине рес бугев чи, гьев кколаанин гьабсагIат гьеб гIуцIиялда ругел ва тIагIунел ругел гIелму бугезул цоявилан рикIкIунеб буго ГIабдуллаевасда цадахъ Сириялда цIалулев вукIарав Шамиль МухIамадовас. Гьев мугIрул секторалул амирлъун тедал цо-цо информалатаз тIибитIизабунила хабар гьев «Исламияб пачалихъ» гIуцIиялда хурхен бугев ватизе рес бугилан, амма гьел харбал уял рукIинчIин баян гьабуна Шамилица «Эркенлъи» радиоялъе.\nШамиль МухIамадов: «Цо росулъа рукIин гурелги, ниж цадахъ цIалулелги рукIана Сириялда. 2003 соналдаса бахъун, цо рокъор, цо чед кванан рукIана ва цадахъ цIалиги лъугIизабуна. Гьев кутакалда берцинаб гIамал ва хьвада-чIвади бугев вас вукIана. Абу ГIусман ва гьесда цадахъ цогидал чIвайдал, цо рохел букIана гIелму бугев гьев хутIанин, амма гьевги чIвана. Гьев чIаго вукIаравани лъикIалдалъун цебе инин ишилан хьул букIана. Гьесул ахирияб байгIат букIана ГьаркIуниса СагIидие байгIат кьей, гьелдаги абулеб буго гьес вореги цIунейин бусурбабазул би тIезейилан. Гьелдасан бичIчIула гьевго ГIалиасхIаб, Абу ГIусман ва гьевго Абу Дуджана вукIана гIелму бугезул».\n«Исламияб пачалихъ» гIуцIи ва гьебго «Имарат Кавказ» кIиялгоги пачалихъияб режималде данде ругел ругин амма гьезул тIобитIулеб хIалти батIи-батIияб бугин баян гьабуна МухIамадовас.\nШамиль МухIамадов: «Гьел кIиялго гIуцIиял руго пачалихълде данде амма ИПалъ гIадатиял бусурбаби чIвалел руго мун муртад вугин, гьаб, доб гIиллабиги рачун гIассиял ишал руго гьарулел. Нилъеда лъала Кебеков ва Сулейманов рачIинегIан кьвагьиял ва цогидаб гIемераб би тIей букIараблъи. Гьел рачIингун гьеб тIагIана. Гьевго МухIаммад вукIана жакъа гьебго ИПалъул кверщел тIолго Шималияб Кавказалда тIибитIиялда дандечIей гьабизе вукIарав чи. Амма гьев чIвана. Кинаб ками ккарабали Дагъистаналда ругел бусурбаазеяли бачIунеб заманаялъ бицина».\n10 августалда гьебго Генуб росдада гIагар чIварав ИКалъул бетIер МухIамад Сулейманов хисун вачIине рес бугевлъун экспертаз рикIкIунев вуго чачанав Асланбег Вадалов. Абизе ккола, Кебековасдаса хадувги Сулеймановасулгун цадахъ рехсолеб букIана Вадаловасул цIар, гьелдаго цадахъ экспертаз абулеб букIана Сулеймановасде данде ккун рагъулаб хIалбихьи Вадаловасул цIикIкIараб букIиналъул.\nГьабсагIаталда Вадалов рехсолев вуго аслияв чи хIисабалда. ЖамгIияв хIаракатчи Гейдар Джемалица «Кавказский узел» сурсаталъе баян гьабухъе, гьабсагIаталда ИКалъул позициял тархъун рукIиналдаса пайда босун гьелъул хутIелал «Исламияб пачалихъ» абулеб экстремистияб гIуцIиялде гъорлъе ине рес буго. Амма «Имарат Кавказ» гIуцIиялъул букIинесеб роцIараб гьечIин, гьеб баянлъилин гIуцIиялъул цIияв нухмалъулев тейгунин, гьев цIияв бетIер жеги цIар рагIичIев чиги вукIине рес бугилан рикIкIунеб буго Этно-политикиял халгьабиялъул институталъул вакил АхIмад Ярлыкаповас.\nГьанибго абизе ккола 17 августалъ, радал, МахIачхъалаялда гIагар бугеб Хушет росулъ чIван вуго хIалтIуде унев вукIарав полициялъулав. Гьелда бан ЦIех-рехалъул комитеталъ рагьун буго такъсир гьабиялъул иш. Такъсирчи валагьулев вугилан лъазабулеб буго низам цIунулезул сайталда. Полициялъул хIалтIухъаби чIвай къанагIалъун букIанин Дагъистаналда ахираб заманалда. Дагъистаналде чIвай-хъвеял тIадруссунел ругищали абизе жеги цудун бугин абулеб буго экспертаз.\nГенув чIвана «Имарат Кавказалъул» нухмалъулев\nЧияр рагъдаса рачIунездеги балагьун...\n«Исламияб пачалихъ» гIуцIиялде данде кин къеркьолел ругел Кавказалда


АхIмадил бакъназул нур свине гьечIо | Культура | Киназего гIаммаб Россия\nАхIмадил бакъназул нур свине гьечIо\nЦIурмилов АхIмад. МагIарул музыкалияб маданияталда хасаб хатIги лъалкIги тарав бакъназул устар\nАхIмад гьавуна Гъуниб районалъул Шулани росулъ 1908 соналъул 19 июналда. Гьесул эмен ГIабдулхIамидил кIудияб къадру-къимат букIана гьудул-гьалмагълъиялдаги росуцояздаги гьоркьоб. Халатал хасалил сардаз гьел гIемер данделъулаан ЦIурмиловазул рокъор. МагIарул кечI-бакъанги кьурди-хъатги — гьеб кинабго рагIулаан ва бихьулаан гьитIинав АхIмадида. Гьесги хIаракат бахъулаан халкъиял бакънал ракIалда чIезаризе. ГьитIинго ругьунлъана АхIмад чагуралда бакънал рачинеги.\nВукIинесев машгьурав композиторасул букIана цIакъго захIматаб лъимерлъи. Амма гьесул хвасарлъи букIана магIарул бакъаналъулъ. Гьелде бугеб рокьи санал анагIан тIегьалебги букIана.\nТIоцебе АхIмадица 1933 соналда гIуцIана гIагараб районалда хоралъул кружок. Гьесул нухмалъиялда гъоркь чанги церерахъана гъунисел республикаялъул музыкалиял фестивалазда.\nДагъистаналъул искусствоялъул мустахIикъав хIаракатчи», «ХIурматалъул гIаламат» орденалъул кавалер АхIмад ЦIурмиловасул бакъназда куркьбал гъуна магIарул машгьурал кочIохъаби Муи ХIасановалъ, Маржанат Мирзаевалъ, Асият Якъу-бовалъ, ПатIимат ХIайбулаевалъ, ГIайшат Мазаловалъ. АхIмадил бакъназухъ гIенеккана Москваялдаги МахIачхъалаялдаги.\nАраб анкьица «ХIакъикъат» газеталъул редакциялда данделъун рукIана композитор ракIалдещвезавизе ва гьев гьавуралдаса 110 сон тIубаялъул хIурматалда Гъунир тIоритIизе ругел тадбиразул хIакъалъулъ бицине. Данделъиялда гIахьаллъана Гъизляр шагьаралъул стоматологияб поликлиникаялъул бетIерав тохтур АхIмад Саламов; композиторал Абусупян ГIалихъараев, Каримула ГIабдулаев, Варис Нуров; кочIохъан МухIамад-ТIамир Синди-къов; гIалимзаби Зикрула Илясов, АхIмад МуртазагIалиев, Денга Халидов; Гъуниб районалъул культураялъул рукъалъул нухмалъулей ПатIимат Абакарова. Данделъи рагьана ва нухда бачана ГIали Камаловас. Гьезул щивасда батана композиторасул гIумруялъул ва гьунаралъул хIакъалъулъ абизе рагIи.\nГIали Камалов, «ХIакъикъат» газеталъул бетIерав редактор:\n— Дида тIоцеве АхIмад ЦIурмилов вихьана 1961 соналда, Гъунив 7 классалда цIалулеб мехалда. Гьесул рукъалда аскIосан унаан школалде-нахъе. Кидаго гьенисан рагIулаан магIарул бакънал. Гьев коляскаялда вачIунаан Гъуниб майданалде. Гьенир гьесда сверухъ ракIарулаан гIадамал (захIматаб унтудаса хадуб, гьесул бохдузе операция гьабун букIана), гьес мандолинаялда рачунел бакъназухъ гIенеккизе. АхIмадица магIарул маданияталъеги адабияталъеги нахъе тана кIудияб ирс. Гьесул бакъназ бечед гьабуна миллияб музыкалияб маданият.\nАхIмад ЦIурмиловасул бакъназул букIана гIажаибаб чвахи. Бакъназ гьабулеб асарги гьединабго гIажаибаб букIана. 19 июналда Гъуниб росулъ букIине буго гьес 110 сон тIубай кIодо гьабун данделъи. МагIарулаз цоги нухалда ракIалдещвезавила бакъназул устар. Гьес нахъе тана цIакъ кIудияб рухIияб бечелъи. Гьале дида цебе буго Москваялда вугев тохтур, МухIамад ГIабдулхабировасул кагъат. Гьес кагътида бицунеб буго АхIмадил бакъназда Муи ХIасановалъ ахIулел кучIдуз жиндиего гьабулеб букIараб асара-лъул хIакъалъулъ. Гьедин абизеги буго АхIмадил бакъназ асир гьавурав щивав магIарулас. Щайгурелъул гьел рукIана нилъер, магIарулазул бакънал — миллаталъул тарихги, яхIги, махIги бугел.\n— Дида лъикI лъалаан АхIмад. Музыкалияб училищеялда цIалулев дун гIемер щолаан гьесухъе Гъуниве. Дица нотаби хъвалаан гьес мандолинаялда рачунел бакъназе. Гьесул рукIана гIадамазе рокьулел, гьез къабул гьарулел, рекIелъе рортулел бакънал. Хасаб музыкалияб лъай гьечIониги, гьес хъварал бакъназ квербакъана магIарул халкъияб кечI цебетIеялъе. АхIмадил рокъоса киданиги камулароан гIадамал. РачIунаан гьесухъе, сахлъи цIехонги, рачIунаан гьесул бакъназухъ гIенеккизеги. Жиделъ хасаб чIаголъи бугел руго гьесул бакънал жакъа къоялъги. Цого-цо квеш ккараб жо буго гьел бакънал жакъасел кочIохъабазда лъалел гьечIолъи.\nГIадан хIисабалда восани АхIмад, гьесулъ букIана цIакъго гIемераб рухIияб бечелъиги.\n— Инсул кумекалдалъун ккана дирги АхIмадилги лъай-хъвай. Гьеб букIана 1959 сон. Гьев Гъуниб росдал школалда директорлъун хIалтIулев вукIана. АхIмад хIалтIулев вукIана районоялда бетIерав бухгалтерлъун. Анкьабилеб классалъул цIалдохъан дунги вачун вукIана инсуца цо нухалда АхIмадихъе гьоболлъухъ. Дие цIакъ кIудияб асар гьабуна гьес мандолинаялда рачунел бакъназ. Дидаги лъалаан мандолинаялда бакънал рачине. Ва цо нухалда дицаги рачана гьел бакънал АхIмадида цере. Цинги гьес дида абуна анкьида жаниб лъабго нухалда жиндихъе вачIине кколин дунилан. Профессионалияв музыкант дир вахъинчIо, дица тIасабищана мединститут. Амма ро-къоб къедаса камичIо мандолина. Гьелда берчIвайдал, гьанжеги ракIалдещола АхIмад ЦIурмилов.\n— МагIарул миллат берцин гьабурал гIадамал жаниб гIураб район буго Гъуниб. Гьезул цояв ккола АхIмад ЦIурмиловги. Гьадинал «хасал» гIадамазул бицунел данделъаби гIемер тIоритIани, гIун бачIунеб гIелалда бичIчIизе буго миллияб музыкалияб маданияталъул тIокIлъи. Жакъасел кочIохъабазул гIемерисез кучIдул ахIулел руго къватIисел пачалихъазул бакъназда. Нилъерабго берцин бихьулеб гьечIо. Гьезда лъалелцин ратуларо АхIмад гIадал композиторазул бакънал. Нилъерго машгьурал умумузул хIакъалъулъ гIолилазе бицине тIадаб буго нилъеда — чIахIияб гIелалда. КIудияб баркала буго ПатIимат Абакаровалъе пайда цIикIкIараб тадбир тIобитIизе ракIалде ккаралъухъ. Дида АхIмад лъалароан, гьесул заманалда дун гьитIинав чи вукIана. Амма гьесул бакъназ дир гьунар цебетIеялъулъ лъуна хасаб бутIа.\n— Жакъа къобахъанагIан республикаялда хIалуцунеб буго рахьдал мацIал малъиялъул ва цIуниялъул суал. МагIарул мацI нилъеда цIунизе кIвечIони, кинаб мацIалда, масала, нилъеца ирсилазе бицинеб АхIмадил бакъназул хIакъалъулъ.\nШколалда цIалулеб мехалдасаго бокьулаан дие магIарул халкъалъул кечI-бакъан. Гьеб дие бокьиялъулъги кIудияб бутIа лъуна АхIмадил бакъназ. Хасго асар гьабула пашманаб бакъаналда, гьединалго пашманал рагIабазда ахIулеб гьесул кечIалъ:\n— РакI буго дир къваридго,\nКъорид ккураб бацIилгIан.\nБерал руго чвахулел,\nЧвахун балеб цIад гIадин.\nЦохIо гьеб кечI хъван букIара-банигицин, АхIмадил цIар хутIизе букIана наслабазе.\n— ГIадамал рачIуна-уна. Амма ракьалда хутIула гьезул лъикIал ишал. Дида АхIмад лъалароан. Амма дир рекIелъ хасаб бакI ккуна гьесул бакъназ. Гьезулъ бугеб берцинлъиги, гъварилъиги, нурги. Гьеб нур киданиги свинаро.\nЛъиениги балъголъи гуро гьаб ахираб заманалда магIарул кочIолаб маданияталда бугеб ахIвал-хIал. Бачунеб бакъаналъулги ахIулел рагIабазулги гьечIо кинаб бугониги магIна. Масала, магIарулин цIар бугеб концерталде ани, ахиралде щвезегIан гIенеккизе сабру гIоларо. Цере хасаб комиссиялъ къабул гьаричIел бакъналгун церера-\nхъунароан кочIохъаби. Гьанже гьелъул ургъел гьабулев чи гьечIо. РагIулел гьечIо АхIмадил бакънал. Гьел лъалелго ратиларо гьанже ругел кочIохъабазда. Гьадинал тадбирал тIоритIани, лъазе руго гьезда ва магIарулазул гIолеб гIелалда АхIмадги гьесул заманалъул кочIохъабиги.\n— Дидаги лъалароан АхIмад. Амма гьесул бакъназ кIудияб бакI ккола дир кочIолаб дунялалда. ЦIакъ рокьула гьесул бакънал. Баркала буго гьаб тадбир гьабизе ракIалдещваразе. Гьадинал тадбираз куцала нилъер гIолилазулъ миллияб маданияталдеги адабияталдеги рокьи. Гьез ругьун гьаризе руго нилъералъулго адаб гьабизе. Жакъа кочIохъабиги кечI-бакъанги цодагьал батIиял руго. Нилъеца хIаракат ба-хъизе ккола халкъалъул кочIохъаби халкъалъухъего тIадруссиналъе хIал-тIи гьабизе.\n— Школалъул программаялда букIа, культурияб гIумруялда букIа, нилъеда нилъераздасаго чиярал лъикI лъала. Гьединабго ахIвал-хIал буго жакъасеб магIарул кочIолаб дунялалдаги. Гьединал концертаздаса дун тIадюссуна рекIелъ чIобогояб асаргун. Цониги кочIохъанас ахIулел гьечIо кучIдул АхIмадил бакъназда. Гьезулъ гурищ бугеб магIаруллъиялъул берцинлъи. Хьул буго жакъасебги ва 19 июналда, АхIмад гьавураб къоялъ, Гъуниб тIобитIизе бугеб тадбиралдасаги хадуб, кочIохъабаз АхIмадил бакъназде кIвар кьелилан.\n— Дун вохарав вуго гьаб тадбиралда гIахьаллъизе рес щвеялдаса. Гьаниб жакъаги бицен гьабуна рахьдал мацIазда сверухъ бугеб ахIвал-хIала-лъул хIакъалъулъ. АхIмад ЦIурмилов гIадал миллаталъул чIухIилъун кколел гIадамазул хIакъалъулъ лъазе ккола гIун бачIунеб гIелалда. Гьаб тадбирги ккола магIарул мацIги, адабиятги, маданиятги цIунизе гьабулеб бугеб иш. Биччанте магIарулазда, хасго гIолилазда, цоги нухалда рагIизе АхIмадил бакънал. Гъуниб тIобитIизе бугеб тадбиралда гьединго гIахьаллъизе ккола магIарул цогидал районазул вакилзабиги.\n— МагIарул кочIол буго кIудияб тарих. Гьелъ асир гьарурал гIемерал рукIана ва руго. Масала, Кавказалъул рагъдаса хадуб Гъуниб комендантлъун вукIарав Кармалинил лъади Любовь Кармалиница 1860-абилел соназдаго хъван руго магIарул бакънал. Махсуд ГIалихановасул харбаздаса гIуцIараб «Дагъистаналъул сухъмахъаздасан» абураб тIехьалдаги бицен гьабулеб буго магIарул бакъназул хIакъалъулъ. Амма жакъасеб гIелалда гьел лъалел гьечIо, лъалел гьечIо АхIмадил бакъналги. Гьесулги дир эмен МуртазагIалиев МухIамадилги (ДГУялъул преподаватель) букIана лъикIаб гьудуллъи. Гьел гIемер щолаан цоцахъе тIаде-гъоркье. АхIмадида гъваридго лъалаан магIарул мацIги. Гьелъие хIужалъун ккола цо гьадинаб лъугьа-бахъинги:\nИнсуца лекция цIалулелъул, магIарул мацIалъул цо рагIиялда тIасан бахIс ккун буго. Цинги гьес АхIмадида цIехон буго гьеб рагIул магIна. Дос жаваб хъван бачIараб кагъат жеги цIунун буго нижер рокъоб. АхIмадил бакъназ бечед гьабуна магIарул бакъназул дунял. Биччанте 19 июналда Гъуниб тIобитIизе бугеб АхIмадил бакъназул къо лъугьине магIарул кочIол байрамлъун.


Сдам квартиру 5 комнатую у метро Цветной бульвар за 150000 руб.\nСдам квартиру 4 комнатую у метро Цветной бульвар за 115000 руб.\nСдам квартиру 3 комнатую у метро Цветной бульвар за 130000 руб.\nСдам квартиру 3 комнатую у метро Цветной бульвар за 160000 руб.\nСдам квартиру 3 комнатую у метро Цветной бульвар за 110000 руб.\nСдам квартиру 3 комнатую у метро Цветной бульвар за 85000 руб.\nСдам квартиру 9 комнатую у метро Цветной бульвар за 35000 $\nСдам квартиру 4 комнатую у метро Цветной бульвар за 180000 руб.\nСдам квартиру 2 комнатую у метро Цветной бульвар за 68000 руб.


Щуго соналда жанир Шималияб Кавказалъул гIузраби лъугIичIо\nШималияб Кавказалъул федералияб округалъул бетIерасул хъулухъалда Сергей Хлопонин хисарав Сергей Меликов.\nГьал къоязда щуго сон тIубана Шималияб Кавказалъул федералияб округ гIуцIаралдаса. Амма Кавказалъул республикабазда церечIарал, бищунго кIвар бугел масъалаби жеги тIуран гьечIин гьеб щуябго соналда жанибилан абулеб буго гьеб идараялъ гьабураб хIалтIуе къимат кьолаго, россиялъул батIи-батIиял экспертаз. Щибха хисараб хIакъикъаталдаги Шималияб Кавказалъул федералияб округ гIуцIаралдаса ва ритIухъ гьабуниш гьелъ жиндирго гIуцIи? Гьеб суалалда тIасан Росссиялъул ва Дагъистаналъул жамгIиял хIаракатчагIигун гара-чIвари гьабуна нижер мухбир Юсупов Ашаханица.\nАраб щуго соналда жаниб Шималияб Кавказалъул регионазда кинабгIаги цебетIей лъугьинчIо. ГIамм гьабун гьединаб къимат кьолеб буго Шималияб Кавказалъул федералияб округ гIуцIаралдаса гьабураб хIалтIуе Россиялъул кIуди-кIудиял экспертаз. 2010 соналъ Россиялъул доб мехалъ вукIарав президент Дмитрий Медведевас Югалъулаб федералияб округалдаса батIаги гьабун гIуцIана цIияб округ. Гьелда гъорлъе ана Дагъистан, Чачаназулгун, Гъалгъаязул республика, Гъабардагун-Балкарзул, Черкесиязул ва Шималияб Осетиялъул республикаби. Гьеб округалда Россиялъул президентасул вакиллъун тIамун вукIана Александр Хлопонин.\nЩуябго соналда жаниб цIерелъурал аслиял масъалабазул цонигияб тIубан бажаричIин гьесухъаян рикIкIунеб буго Россиялъул Халкъияб магIишаталъул акдемиялъул гIелмияв хIалтIухъан Денис Соколовас. Амма гьезул хIасил кколареблъи цебеккунго лъалеб букIанилан рикIкIунеб буго гьес, щайгурелъул пуланаб регионалда чанго масала тIубазе ккани цин тIубараб улкаялдаго хиса-басиял рукIине кколин.\nРоссиялъул территория чанго округалде бикьи гьеб байбихьудаго мекъаб гали букIанин бицана «Эркенлъиялъе», «Настоящее Время» газеталъул бетIерав редактор Милрад Фатулаевас. Гьединлъидал Шималияб Кавказалъул федералияб округ гIуцIиялда жанир гьесда рихьулел руго гIицIго гъалатIал.\nМилрад Фатулаев: «ТIоцебесеб иргаялда Россиялъул пачалихъалъулаб политикаялда рекъон киналго регионал цолъун рукIине ккола. Хасго гьеб хъинтIула Шималияб Кавказ гIадаб захIматаб регионалда. Гьелъул бакIалда абуни гIуцIана хасаб федералияб округ, щиб гьабизе гьеб гIуцIарабилиги бичIчIулеб букIинчIо. Гьеб гIуцIулаго букIинчIо хасаб концепция, сундуе гьеб гIуцIулеб бугебали баян гьабулеб.\nГьелдаса хадуб къабул гьабуна Шималияб Кавказ социалиябгун-экономикияб рахъалъ цебетIеялъул хасаб концепция. Гьеб концепиялъул щиб хIасилха ккараб? Хлопониница абулеб буго гIемерав чи хIалтIудалъун хьезавизе бажаранилан, амма жакъа Шималияб Кавказалда хIалтIи гьечIого ругезул къадар гIемерго цIикIкIун буго халтIулел ругелин абулездаса, хIалтIи гьечIого руго 400 000 заргоялдса цIикIкIун чи.\nШималияб Кавказалъул курортал абураб хасаб пргорамаги букIана гьез хIадурун. гьелъулги цебе босизе жо бугищали дида лъаларо. Нагагьлъун ратаниги цIикIкIараб бутIа халкъалъул хIалтIудалъун хьезарун гьезухъа бажаруларо ва экономикияб цебетIеялъеги гьел курортаздаса бугеб пайда гIемераб гьечIо».\nХIасил-калам Шималияб Кавказалъул федералияб округалъ щуго соналда жаниб гьабилан абун цебе босизе жо гьабичIилан абуна Милрад Фатулаевас.\nХлопониница ункъо соналда жаниб гьабураб хIалтIуе къимат кьолагоги Милрадица абуна гьесда кIвечIин Шималияб Кавказалда бищун захIматал гIунгутIаби лъугIизаризе. Гьел гIунгутIабазда гъорлъ гьес рехсана къуваталъул идарабаз гьабулеб хIалтIуда хадуб хал кколеб гьечIолъи, щайгурелъул цереги тIагIунел рукIараб хIалалъ тIагIунел ругин гьанжеги гIадамал. Гьесда кIвечIин хIакимзабазул кьеразулъ бугеб гIала-гъважа лъугIизабизеги ва ришватчилъи тIагIинабизеги.\nАлександр Хлопонинил бакIалда араб соналъ Шималияб Кавказалъул республикабазда президентасул вакиллъун тIамуна, цеве Ростов мухъалда рагъулав генераллъун вукIарав Сергей Меликов. ЦIияб хъулухъалде тIамуралдаса чанго нухалъ Дагъистаналдеги вачIун вукIана гьев. Амма щибаб нухалъ гьесул кортеж ун бахъинегIан шагьранухалги къан гIадамал гаргадизе тIамун гурони, гьес гьабураб цонигияб пайдаяб жо рехсолеб гьечIо гIадамаз.


Гьез бицухъе, жидерго тадбирал тIоритIулаго низам цIунулезда кIочола инсанасул ихтиярал щал жал ругелали. Жалго къуваталъулазни абулеб буго рагъулал ругьунлъаби гьарулел ругин Унсоколо мухъалда.\nАскариязул чанги урду ай лагерь гIуцIун буго Унсоколо мухъалда. Балахьуни, Майданское, Временный, Генуб – гьел росабазда гIагарда рагъулазул къукъаби чIун ругин, лъазабулеб буго мухъалда гIумру гьабулез.\nНизам цIунулез хасал операциял жеги байбихьичIо гьел росабалъ, амма Балахьуни росда аскIоб бугеб рохьалда кьвагьи-гIанхъиял ккун руго ва росулъ жанибги байбихьун буго рокъо-рокъоре хьвадун низам цIунулез документазул хал гьабизе.\nТерроралде дандечIараб низам лъазабун бугин Унсоколо мухъалдаян абуна «Эркенлъиялъе» Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалда. Идараялъул вакилазул рагIабазда рекъон, цо-цо росабалъ оперативиял тадбирал тIоритIулел руго. Хасал операциязе гIоло рачIарал гурин рагъулал мухъалдеян абуна пресс-хъулухъалда. Гьениб бицухъе, рагъулал малъа-хъваял тIоритIулел руго мухъалда.\nГенуса Кавсарат Абараковалъ бицана «Эркенлъиялъе» росулъ бугеб ахIвал-хIалалъул. Гьелъул рагIабазда рекъон, рагъулал росулъ жанир жеги рачIинчIо.\nКавсарат Абакарова: «Гьанже гьез гьабизе бугеб жо нижеда лъаларо, щиб гьезда ракIалда бугебги лъаларо. Нижер росдал нухмалъулевги, росдал мажгиталъул имамги ун рукIана гьел рагъулазухъе. «Учебкаялде» жал рачIанилан жаваб щун буго дозухъа. ГIадамални хIинкъун руго 2013-леб соналда гьанибе ккараб жодай цIидасан такрарлъилебян».\n2013-леб соналда Генуб росулъ кIудияб хасаб операция тIобитIана. Доб заманалда къуваталъулаз «рохьилал» ралагьулел рукIана ва гьезул операцияздаса гIадатил гIадамазеги ккана зарал.\nКавсарат Абдуллаева: «АнцIила хадуб мина кьвагьизабуна доб мехалда, хутIаралщинал рукъзахъ чIухь бана, къайи-къоно щущахъ биххизабуна, боцIи-ризкъи тIагIана нижер. Гьеб жо цIидасанго рагъулаз гьабилин хIинкъун руго гIадамал. ГIемераб пасалъи гьабуна гьез нижер гьаниб. Цинги доб Временный поселокалдаги гьебго жо ккана цодагьалъ цебе. Кутакалда хIинкъун руго гIадамал».\nГенуселъ бицаралда рекъон, Балахьуни росда гIагарда бугеб рохьалда цIа рекIкIун буго.\nКавсарат Абдуллаева: «КIкIуй нижер гьаниб росулъеги щвана, хIухьел цIазе бегьулеб хIал букIинчIо. Вертолетал-жал рачIун гьеб цIа свинабулеб бугилан бицана гIадамаз. Балахьуниб ва Зираниб жиб-жиб рокъоре рачIун документазул хал гьабулеб рагIула рагъулаз. Нижер гьаниб гьединал тадбирал рукIинчIо, амма комменданталъулаб заман лъазабуна. Гьелда рекъон, сардил сагIат 10-11 тIубараб мехалда къватIире рачIине ихтияр гьечIо гIадамазул. ТIадежоялъе, жив-живасул росулъ номерал руго. Гьел номерал рихьизарун гурони къватIире-жанире риччаларо. Мех-мехалдаса полициялъулаз ккун рачуна гIадамал».\nВременный росда гIагарда рагъулазул техника чIун буго.\nВременный росулъа ПатIимат МухIамадовалъ «Эркенлъиялъе» бицана жидер поселокалда гIагардаги ругин рагъул аскариялян. РакIалде щвезабила, гьениб лъабго моцIалъ халат бахъараб хасаб операция некIого лъугIана, амма росулъе гIадамал тIадруссунел гьечIо. Цоязул минабицин гьечIо, цогидазул минабазда жаниб гIумру гьабизе бегьулеб хIал гьечIо. Пачалихъалъ компенсациял кьезе ругин абуна гIадамазда, амма гьел кида щвезе ругел яги щвезецин ругищали гIадамазда лъалеб гьечIо. «Эркенлъиялъул» мухбирас къокъаб гара-чIвари гьабуна Временныялдаса МухIамадовагун. Гьелъ бицухъе, компенсациял жеги кьун гьечIо росулъа чагIазе.\nВременный росулъа ПатIимат МухIамадовагун гара-чIвари\nУнсоколо мухъалда тIоритIулел рагъулазул ругьунлъабаздаса бичIчIулеб буго гьел цо кинал-рукIаниги оепрациязде хIадурлъулел ругеблъи. Экспертазул баяназда рекъон, исана Дагъистаналда ахIвал-хIал хIалуцине бегьула ва гIиллалъун гьелъие рукIина Сириялда унеб рагъдаса нахъуруссарал дагъистаниял. Гьелги цогидалги суалал рорхана «Эркенлъиялъул» мухбирас жамгIияв хIаракатчи Сулайман Уладиевгун гьабураб гара-чIвариялда. Гьес рикIкIунеб буго хIал республикаялда лъикIаб рахъалде хисанин, амма хIухь бахъине жеги заман щун гьечIин.\nСулайман Уладиевасул пикру - 1\nЖамгIияв хIаракатчияс абухъе, Сириялда бугеб рагъулаб конфликталда гIахьаллъулел рукIарал чагIи тIадруссиналъул суал тIубаялъе нухал ралагьизе ккола. Гьединго Уладиевас абуна гьеб суалги цогидал масъалабиги тIуразе ккани, республикаялда цевехъан вукIине кколин.\nСулайман Уладиевасул пикру – 2\nУладиевас абухъе, республикаялъе къваригIун буго хIакималъул кьеразда лъай ва пикру бугел чагIи рукIине. Гьез Дагъистан кризисалдаса хвасар гьабилин абуна гьес.


Сириялъул суалалда хурхун пачалихъазул гьоркьорлъаби\nАраб анкьалъул ахиралда Туркиялъ Сириялда байбихьана рагъулаб операция. Улкаялъул шималияб рахъалда ругел курдазул позициязда гьез авиакьабиял щвезарун руго. Гьебго заманаялда СагIудиязул ГIарабиялъ жидерго аэропланал ритIулел руго Туркиялъул рахъалда ругел Америкаялъул рагъулаб базаялде ва лъазабулеб буго Сириялде ракьалда рагъулел хасал къуватал ритIизе рес бугинги. Сириялда авиакьабиял чIезе толел рукIиналъул Россиялъги лъазабулеб гьечIо. Щиб гьеб регионада кколеб бугеб ахирал къоязда ва сунде гьелъ рачине рес бугеб?\nТуркиялъ ахIулел руго Сириялда халкъаздагьоркьосел партнералгун ракъдалаб операция гьабизе. Гьедин лъазабуна Туркиялъул тIадегIанав хъулухъчияс журналистазе Стамбулалда. Гьесул рагIабазда рекъон, Туркиялда ракIалда гьечIо Сириялда цохIо жидецаго гьеб операция гьабизе, амма гьеб гьабичIого Сириялда рагъ чIезабизе рес гьечIо.\nГьеб улкаялда щуго соналъ халат бахъунеб бугеб рагъ чIезабиялъе чара гьечIого хIажатаб шартIлъун Туркиялъ рикIкIунеб буго президент Башар Асад хъулухъалдаса нахъе ин. Ираналъ ва Россиялъ рахъ кколеб буго Асадил ва гьел разиял гьечIо гьев реххиялда.\nАсад кьварун какулеб цоги улка СагIудиязул ГIарабиялъ лъазабуна жал хIадурал ругин Сириялде (Россиялда гьукъараб) «Исламияб пачалихъ» террористияб къукъаялде данде рагъизе хасал къуватал ритIизейин.\nГьелде Ираналъ абуна талат къоялда, Дамаскалъул изну гьечIого Сириялъул территориялда аскарал лъей халкъаздагьоркьосел къанунал хвезари кколин.\nАхираб заманаялда гьеб регионалда хIалуцин цIикIкIун буго Башар Асадил рахъккун Россиялъ гьенир гьарулел авиакьабиял сабаблъун. Москваялъул ишал «хIалихъатал, нахъегIанал ва вахIщиял» ругин рикIкIунеб буго Анкараялъ. Евроцолъиялъул президент Дональд Тусикил пикруялда Сириялъул конфликт рагIалде бахъинабиялъе «хьулцин толеб гьечIо» Москваялъ.\nЦолъарал Миллатазул ГIуцIиялъул вакилзабаз гьаб анкьалъул авалалда лъазабуна Шималияб Сириялда щуго медицинаялъул идараялда ва кIиго школаялда щварал авиакьабиязул хIасилалда 50 гIадатияв чи хун вугин, гьезда гьоркьор лъималги ругин. Россиялъ абулеб буго гьеб жидер иш гурин ва «гIиллаго гьечIого гIайиб гьабулеб бугин» жидедайин.\nСириялъул кIодолъиялъул рахъалъ кIиабилеб шагьар Алеппоялда сверун кIудияб гьужум гьабун букIана пачалихъиял къуватаз Россиялъул аэропланазул кумекалдалъун ва гьеб киналъулго хIасилалда гьениса Туркиялде лъутулезул къадар лъалаго цIикIкIун буго.\nСириялда президент Башар Асадил рахъккун стратегияб гъалат гьабулеб бугин Россиялъин рикIкIунеб буго Америкаялъул президент Барак Обамаца.\nГьесул рагIабазда рекъон, Россиялъ Сирия «хьуцIцIилъе» цIалеб буго ва гьенив президент Владимир Путингун къеркьезе ракIалда гьечIо гьесда.\n«Гьаб ахIвал-хIалалда нилъеца кьезе ккола цо суал, тIубанго биххараб ва жинда квер-чIваялъе миллиардал долларал кьезе кколеб пачалихъалъул гьудуллъи щибизе Россиялъе къваригIун бугебин абураб?»-ян гьикъулеб букIана Барак Обамаца талат къоялда журналистазе. Гьес рикIкIунеб буго Сириялъе даимаб оккупация гьаби Россиялъе цIакъго хираго чIезе бугин. Сириялъул ункъго бутIаги гьабун лъабго бутIа жегиги Асадил контролалда гъоркь бугин ва гIагараб заманаялда гьеб ахIвал-хIал хисизе гьечIин абуна гьес.\nСириялда 260 азаргоялдаса цIикIкIун чи чIвараб рагъулаб конфликт рагIалде бахъинабизе кIолеб гьечIолъиялъул гIайибги Обамаца гьабуна Россиялда. Ахирал къоязда гIадин Россиялъ гьенире бомбаби жеги разе ратани, Сириялъул оппозициялъги кьвагьи чIезе тезе гьечIин абулеб буго Обамаца.\nГьебго заманаялда Сирия разилъун буго улкаялъул сверун ккун бугеб анкьго мухъалде гуманитарияб кумек биччазе. Гьедин лъазабулеб буго Цолъарал Миллатазул ГIуцIиялъ. Гьезго абулеб буго гIагарал къоязда рахIмуялъул кумекгун гьенире ине жидеца колоннаби хIадур гьабулел ругин.\nАлманиялъул канцлер Ангела меркелица лъазабуна арбагI къоялда Сириялда лъугьун бугеб гуманитарияб ахIвал-хIал кинго букIине бегьулеб жо гурин. Гьелъ рикIкIунеб буго гьеб улкаялда ракълилаб халкъ цIунизелъун тIасан аэропланал роржунареб зона чIезабизе кколин.\nИсламистазул яргъидгIуцIаразда кьабиял щвезарулел коалициялъул къуватаз цоцалъ, Асадил рахъ ккурал хIукуматалъул къуваталгун ва рагъулаб оппозициягун гьединаб къотIи гьабизе кколин абуна Меркелица Бундестагалда калам гьабулаго.\nГьелдаса цебе гьебго арбагI къоялда Туркиялъул президент Ражаб Эрдогъаница лъазабуна бакIалъул телевидениялдасан жидер гIурхъабазда кьвагьи лъурал Сириялъул курдазде данде гьабулеб операция жидеца чIезе тезе гьечIин. Гьесул пикруялда, гьез, Россиялъул авиакьабияздаса пайда босун, цIиял-цIиял территориял кверде росулел руго. Гьес халкъаздагьоркьосеб жамгIият ахIана Сириялда Россиялъул ишазе ва президент Асадие кьварараб къимат кьезе.\nСирия-пачалихъазда гьоркьоб ракьа\nБугищ Сириялда аль-КъагIида?\nГI. Набиев: "Дагъистан Сирия гуро".


5 декабрь - шагIир гьаюраб къо » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Горянка - МагIарулай » 5 декабрь - шагIир гьаюраб къо\n5 декабрь - шагIир гьаюраб къо\nДобавил(а): istina от 8-12-2015, 10:20\n"Фазу - йиго Фазу! Гьей лъидаго релълъарай гьечIо, цохIо жиндаго гурони. Гьеб релълъунгутIиялъулъ буго Фазул асаразул тIадегIанлъи, тIокIлъи" Гьедин абуна ХIамзатил Расулица Фазу ГIалиевалъул хIакъалъулъ. Гьединай йигин жийилан абулеб буго жиндирго тIехьалъул жилдалдасан киеялиго рикIкIаде ялагьун чIарай Фазуцаги.\nГьале бегулеб буго Фазул "Эбелалъул хъахIаб шал" абураб иргадулаб тIехь:\nДир кIиго гъветI буго, гъутIбузул кьалбал,\nАнкь-анкь гъатал рихъун ракьулъе арал.\nДир инсул тухумалъ борхана намус,\nЭбелалъул кьибил гьебги ккун чIана.\nГьадинал ункъжугьабаздасан байбихьулеб буго шагIиралъул тIехь. Гьенир ругел асарал цIаланагIан, бокьун буго гьей йихьизе, гьелъулгун гара-чIвари гьабизе. Фазул ункъжугьабалъ руго гIумруялъул дарсал, рокьи, ццин, гIадамал, гьезул гIунгутIабигун тIокIлъаби:\nМесед-гIарацалъул гIорал щваниги, ГIадан талихIавлъун вукIине гьечIо. Гьаб дуниялалъул берцинлъи, тIокIлъи, ТIокI гьабун рекIелъе цIазе лъачIони.\nАнцIго рукъи бараб гурдида гъоркьги,\nДунялгIан гIатIидал ракIал рукIуна.\nБарахщун течIого, гьез бикьун кьола,\nРокьиги канлъиги гIадамазухъе.\nФазу - чIужугIадан, эбел. Гьелъул шигIрабалъ рессун руго чIужугIаданалъул рекIел бухIи, эбелалъул магIу, шагIиралъул жакъасеб гIумруялъул хIакъалъулъ пикраби:\nРалъад тIаде гьулчун тIиндейищ араб, БукIараб ритIухълъи Дагъистаналъул.\nМугIруца, тIадги чIун, чIинтIунищ лъураб, Мунагьакьа хIинкъи, рекIелъ букIараб.\nАллагь, кантIизабе тIасан ккараб гIел,\nГIолохъаби чIвазе нахъе къаларел.\nЦо тохлъун абураб рагIуе хIукму, - РекIелъ гулла речIчIун, къисас босулел.\nХIикматай Фазу. Гьедин абула гьелда гьей лъалелщиназ. ШагIиралъул цIар бахъарабго, цее чIола Гиничукь росдада тIадехун бугеб майданалда росуцоязул, районцоязул горсвериялъулъ кьурдулей унго-унгояй магIарулай. Гьелъул кьурдиялъ пана гьаюна - квералги зобалазде ритIун, намусалъул тIадегIанлъиялде йоржуней йиго гьей, жиндирго цIваялъеги цIаралъеги ритIухъайлъун даимго хутIарай Фазу.\nЦIарккун гьикъаразде бадий ялагьун,\nБицине лъалареб хабар бицинчIо.\nХарбазул лълъурдул ккун, гьезул рачI цIацIан, Меседил замана зурун рехичIо.\nГIакъилал кидаго хIинкъизе ккола,\nБалагь бачIинилан цIодорлъи гьабун,\nЖиндаго речIчIизе къачIарал ганчIал,\nРикIкIадасан рихьун, мерхьине кIвезе.\nФазул щибаб ункъжугьаялъулъ бихьулеб буго шагIиралъул шигIрабазул гъварилъиги, анищазул роцIенги, гIумруялъул гвангъиги. Гьей тIадегIанай йиго нилъер гIумру кваналел гIамалаздаса.\nДун гIакъиллъиялъул кьалбазда гIуна,\nКьурабалъ гьабураб гьитIинаб росулъ.\nГьениб щибаб рокъоб къадру борхулеб,\nБечелъи букIана ракIалъ хутIулеб.\nЖакъасеб гIумруялъул ритIухълъи гьечIолъиялъ Фазу цIидасан цIалей йиго рорхатал мугIрузухъе, мугIрузул тIокIкIарал иццазухъе, иццалгIан рацIцIадал гIадамазухъе:\nДун гьитIинаб мехалъ, БетIергьан Аллагь,\nДуца кьун букIараб гьайбатаб гIумру.\nГьереси лъаларел, рекIкI бичIчIуларел,\nРагьарал ракIазул гIадамазда гъорлъ.\nШагIир рази йиго жиндирго гIумруялдаса, гьеб тIамун бажарараб куцалдаса. Гьей киданиги хилиплъичIо мугIрузул законазе: Дун ялагьун йиго херлъарай Фазухъ,\nХерлъиялъулъ бугеб борхалъиялъухъ.\nБеразулъ кенчIолеб рацIцIалъиялъухъ, РоцIен жеги свинчIеб сабурлъиялъухъ.\nФазул сабураб гьумералъухъги гIакъилал беразухъги ялагьун йигей дида рагIулеб буго ургьисан бачIунеб ахIиги, бухIиги, угьиги:\nКъасиги ургьимес соролеб буго,\nСири бан, тIолго черх квачалеб буго.\nГIакъилаб Дагъистан, гIарцуцайищ мун\nГIадамал чIваялде тIамулеб бугеб?\nФазул хIакъалъулъ абизе берцинал рагIаби гIолел, ратулел гьечIо - гьел киналго абуна. Такрар гьабизе бокьун гьечIо. ШагIиралдеги гьелъул шигIрабаздеги бугеб рокьи загьир гьабизе бокьун буго жийго шагIиралъул ункъжугьаялдалъун:\nКечI хъваравщинав чи шагIирги гуро,\nГамачI бикIанщинав устар кколаро.\nЦо кечIалъ, цо хатIалъ хвел гьечIеб гIумру\nГIадамасе кьола, гьунар бугони.\nЦохIо "МугIрузул закон" гIела Фазул хвелгьечIолъиги гьунарги борцине. КIиго гIумруялда йиго гьанже дун,\nЦо гIащикълъиялда дунял гIуцIулей. Цо ахираталде ине хIинкъиялъ, Мунагьал чуреян дугIа гьабулей.\nБуйнакскиялда, чед бежулеб заводалда хIалтIулей йикIана дир эбелалъул яц. ГIемерал соназ иргаялда йигониги, щуго бесдал лъимер хьихьарай гьелъие рукъ кьолеб букIинчIо. Хъизамалъул анлъго чи хIебтIун вукIана гьитIинабго рокъоб. Цинги эбелалъ хъвана Фазу ХIамзатовнаялъухъе. МоцIида жаниб ункъгIалалъе рукъ щвана. Гьеб батила шагIиралъ гьабураб лъикIлъиялъул гьитIинабго хIенехI. Кинаб заманалда босаниги, инсан ракьалде вачIунаго, гьесда цадахъ рещтIуна ракьалде хIалихьалъиги.\nЦо-цояз абула гIадан хисун вугилан. Кидаго рукIана квешалги. Гьез кидаго "босана гIужие берцинлъиги гьунарги":\nЛъабго кьер батIиял гIадамал руго,\nГIумруялда дида дандчIварал, лъарал, Цоял ракIбацIцIадал, цоял ракI хъубал,\nЛъабабилел ццидалъ руцун гьарурал.\nДица цIалана цо журналалда Фазуца хъвараб. Гьелъ абулеб букIана жинца киданиги лъие бугониги бадибчIвай гьабичIила. Гьелъги батила Фазул тIадегIанлъи жакъаги жиндирго цIваялда аскIоб, доба борхалъуда бугеб.\nАзарго тIегь буго дир рекIел ахикь,\nАза-азар тIугьдул букIдузулъ къарал.\nГьезул щибалдаги, шапакъат гIадин,\nЩубил горал руго даим гиргилел.\nЖакъаги руго Фазуца рекIел тIугьдул гIаламалъе рикьулел: Дица дунялалъул тIогьийги яхун,\nТIолго гIаламалде ахIулеб буго:\nЭркенлъи зоб бугин, рекъел бакъ бугин,\nРукъ-рукъалъ къадругун къабул гьабеян.\nФазул цIар бахъарабго, цебе бачIуна 2012 соналда ГIурус театралда гьелъ гьабураб кIалъай. Щаялиго, гьелъул пикру гьабидал, магIуги хулула бадиб:\n- Цо-цояз бецула хабада бижараб тIегь-хер. Амма дир хабадаса щибго бецуге. Гьенир рижарал тIугьдул риччай тIегьазе. Гьел тIугьдул руго дир рекIелъан гIаламалъухъе бачIунеб рокьи. Гьеб киданиги бечIазе гьечIо. Хабада бижараб гIурччинаб херги ккола чIаго ругездаги дидаги гьоркьоб букIине бугеб рокьул кьо.\nГIурччинаб рухI буго гIурччинаб харил,\nГIумру берцинлъизе нилъей бикьулеб…\nДуниял бокьиги бокьун хIалтIиги,\nХIакъаб шартI - тIансалъун талихI бессулеб,\nРокьанщинал кьерал накъищалъги лъун,\nЛъикIлъи гьабулаго гIумру тIамизе.\nГазета №: 47, от 4. 12. 2015 г.\nГьабикье мугьал гIадин, ана гIумрудул къоялалихI биларал руччабазул къисматТалихI биларал руччабазул къисматКьучI битIичIони, къед гьетIараб букIунаДагъистаналъул рухIияб


ТI. Хазамовалъ рехсана дунялалда тIадго коронавирусалъ унтаразул баяналгун хIужаби.\n- Унтун вуго 93088 чи, хун вуго 3203 чи, сахгьавун вуго 50686 чи. Жакъа къоялде я Россиялда, я Дагъистаналда гьеб тайпаялъул гриппалъ унтиялъул цониги хIужа ккечIо. Гьебго заманалда, Азербайжаналъул гIорхъода Дагъистаналдаса чиясул чорхолъ вирус батун буго, сахлъизегIан гьев хутIизе вуго мадугьалихъ бугеб улкаялда, - ян бицана гьелъ.\nТохтуралъ абуна, коронавирусалъул унти багъарани, унтарал къабул гьаризе республика хIадурго бугинги. Гьелъие гIоло медицинаялъул идарабазда чIезарун ругила киналго шартIал ва койкаби, къваригIани гьезул къадар цIикIкIинабизеги бугила. ГьабсагIаталда гьединаб госпиталь гIуцIун буго республикаялъул рахунел унтабазул централъул базаялда.\nГьенибго тохтуралъ малъана гриппалъул тIоцересел гIаламатал тIатарабго, нилъго нилъецаго сахгьаризеян лъугьинчIого, специалистазухъе хитIаб гьабизе кколин. Гьелъ абуна, кIиго сагIаталда жаниб цо нухалъниги кверал чурейин ва вирусал чIвалел жалаздаса пайда босейин. Тохтуралъул рагIабазда рекъон, коронавирусалъ тIоцебесеб иргаялда унтулел руго иммунитет загIипал гIадамал: лъабкъойилъа тIаде арал, батIи-батIиял унтабаз кIвекIулел, сакъатал чагIи.\nДанделъиялда борхана медицинаялъулал маскабазул хIакъалъулъ суалги. Тохтуралъ малъана, рес букIаго, кIиго-лъабго сагIаталдаса цIикIкIараб заманалъ цого маскаялдаса пайда босугеян. Маскабазул къварилъи бугони, щиб гьабизе кколебин абун журналистаз суал кьедал, гьелъ абуна маскаби нилъецагоги гьаризе бегьулин.\nТадбиралъул ахиралда киназего рикьана коронавирусалъул хIакъалъулъ баян кьолел буклетал, ва ТIайгибат Хазамовалъ журналистазул суалазе жавабалги кьуна. Масала, цо журналистас цIехана гьадин:\n- ТIайгибат, коронавирусалдаса цIуниялъе кинаб цIодорлъи гьабеян дуца малъилеб?\n- ГIемерал гIадамал данделъарал тадбиразде унге, гурони чара гьечIого ине кколел ругони, маскаби рай. Гьединго малъила магIазукъалазда вирусал хвезарулел хасал мазал рахеянги.\n- Республикаялда ругищ гьеб унтиялда данде къеркьон бажарулел тохтурзаби-специалистал?\n- Нилъер руго лъикIал инфекционистал, гьеб гуребги, республикаялда тIоритIула коронавирусгун къеркьезе ругьунлъиялъул тадбирал. Гьел тIоритIана Гъарабудагъкенталда, Гъаякенталда, Буйнакскиялда, Дербенталда, Каспийскиялда. Къокъго абуни, нилъер тохтурзаби коронавирусгун къеркьезе хIадурго руго.\n- Абулеб буго, коронавирус гьедигIанго хIинкъизе ккараб унти гурин. Дуца щиб абилеб?\n- БитIараб буго, лъугьун бугеб хIакъикъаталдаса ахIи-хIур, хасго СМИялъ гIадамал хIинкъизари гIорхъолъа араб хIалалда буго. Амма, бихьулеб буго, гьелъ унтарал чагIи холел рукIинги. Гьебго заманалда, жакъа нилъеца бицунеб бугеб коронавирусалъулъ буго ункъо батIияб тайпаялъул гриппалъул вирусазул къуват, гьединлъидал цIакъ захIмат буго гьелде данде къеркьезе, жеги бахъун гьечIо гьелдаса бергьунеб дару. Гьединлъидал щивасда тIадаб буго тохтурзабаз малъараб гьабизе, вирусалдаса цIуниялъе цIодорлъиялда рукIине.\nДругие материалы в этой категории: « Ракалдаса бергьарай\tГIадамал хвасар гьариялъул мурадалда »


МОКалъул макрабаз «чIвалел» спортсменал » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nЩибха алъул ккараб? Сундухъ нилъ ралагьилел бачIунеб соналъул февралалда рукъалъул бокIнилъ лъураб къалиялъусан яги плазмаялъусан? Гьал мухъал дица хъвалаго, сундул бицинехъан бугебали бичIчIун батила нужеда. Спортивияб тарихалда жаниб жеги букIинчIеб жо ккана. Халкъазда гьоркьосеб Олимпиялъул Комитет абураб идараялъ къоно чIвана нилъер гучаб пачалихъалъул спортсменазул анищазда тIад. Россиялъул спортсменазул тIаса бищараб команда махIрум гьабуна бачIунеб соналъ тIоритIизе ругел Хасалил Олимпиялъул хIаяздаса.\nГьединаб хIукму къотIана Швейцариялъул Лозанна шагьаралда букIараб данделъиялдаса хадуб, Кореялъул Пхенчхан абулеб шагьаралде нилъер нус-нус бажари бугев спортсменасе нух къана. Щиб сабаблъун? Мун баккараб къо бухIаяб допинг сабаблъун. Ункъо соналъ цебе Россиялъ жиндирго рокъор тIоритIарал Олимпиялъул хIаязда босараб бергьенлъи магIарзухъан бачIинабураб гIадаб жо ккана. Гьале Пхенчханалда иргадулал Олимпиялъул хIаял байбихьизе заман гIагарлъулаго, байбихьана Сочиялда чIел босарал Россиялъул спортсменаз бегьуларел препаратал хIалтIизарун ругин, гьезул бергьенлъи хIакъикъияб гьечIин абураб вадила бачине. Допинг хIалтIизабурал меседил медалаздаса махIрум гьаруна, гьелда разилъизе бегьила, хутIаразда бугеб гIайиб щиб? Олимпиадаялда гIахьаллъи гьабиялъе гIоло кьола щивав спортсменас рухIги бажариги. Гьеб буго гьесул цебечIараб масъала, анищ, хIатта гIумруялъул магIнайин абизе бегьила гьелде. Гьа, гьанже щиб гьез гьабизе кколеб?\nРоссиялъул гуреб, цогидаб байрахъалда гъоркь церерахъине изну бугин гьезиеян абун лъазабуна Лозаннаялда букIараб данделъиялдаса хадуб. Гьеб хабаралъги кIиго лагералде бикьана халкъ, бегьуларин цоял, валлагь бегьулин, щвараб ресалдаса пайда босизе кколин цогидал. Гьениб киназул рахъ кквелебали лъаларо. Цояб рахъалдаса босани, ункъо соналъ нусго къали цIураб гIетIги тIун, Олимпиадаялде ишан ккун рукIарал гIолохъаби гьебги гьечIого хутIизехъин руго, цогидаб рахъалъ ралагьани, Россиялъул гуреб цогидаб байрахъалда гъоркь Пхенчханалде ани, гьебги ватIаналъе хилиплъиялъул тIири щвараб гIадаб хIужа кколеб буго.\nЛозаннаялда тIобитIараб данделъиялда нилъер улкаялъул вакилзабиги рукIана. Россиялъул Олимпиялъул комитеталъул нухмалъулев Александр Жуковги жеги кIиго чиги вукIана гьенив. Амма гьезухъа бажаричIо, МОКалъ гьабулеб хIукму хисизабизе кIолел шартIалгун, далилал ралагьун. Гьезухъа бажаричIо нус- нус ритIухъал, рацIцIадал спортсменазул ихтиярал цIунун. Гьезухъа бажаричIо миллионал гIадамазул спорталдехун бугеб рокьи, адаб цIунун. Муткоги гьесда релълъараб къапилаги спорталъул жавабияллъун тараб мехалъ, нилъер спортсменазда лъикIаб къо бихьуларилан гIакIа ахIулеб букIана цебего. Амма, гьаракь къинегIан ахIаниги пайда щиб, гьелъул жо ккечIо.\nДопингал хIалтIизарулел пачалихъал цIамул лъелъ разегIан рукIин цебего чIезабуна, амма бищунго можороялъе къураб Россия батана азда. Щай гьедин ккарабали тIадехун хъвана.\nОлимпиадаялъул хIаял гIадатияб халкъалъе ккола спортивияб байрамалда бащадаб тадбир. Хасго Россия гIадаб кIудияб пачалихъалда миллионал гIадамал рукIуна хIухьел ккун гьенир тIоритIулелл къецазухъ балагьун. РикIкIадаб Востокалдаса, Калиниградалде гIунтIун, ЦIорораб Сибиралдаса бахъараб хинаб Кавказалъул регионазде щун, гьел кIудиял хIаязда гIахьаллъи гьабулел спортсменазда гъорлъ чангиясул рукIуна вац, яц, гьудул, гьалмагъ, цадахъ цIалулел, хIалтIулел, ялъуни хъулухъ гьабулел рукIарал, гIагарал ва гIунтIарал чагIи. Роол ва Хасалил Олимпиадаялъул хIаял тIоритIизе байбихьаралдаса СССРалъул ва Россиялъул спортсменаз турниралъул сияхIалъул цересел бакIал кквечIеб сон къанагIатги букIинчIо. Олимпиадаялъул хIаял рокъор гьаризе рес щварал соназ (1980 ва 2014 сонал) медалазул бачIин бакIариялъул чIел нилъехъ букIана. Гьедин букIана гьанжелъизегIан. БачIунеб 2018 соналъул февралалда тIоритIулел хIаязда кинабго батIайиса букIине буго. Лыжабазул, цIорода кьурди гьабиялъул, кIудияб хехлъиялда чанагъалда хъещтIеялъул ва жеги анцI-анцI батIиял къецазда нилъее щвезе рес букIарал медалал ина цогидал пачалихъаз.\nБацIцIадаб спорталде гъорлъе сиясат жубараб мехалъ, гьелъул цебе букIараб къадру билула, салулъе цIун араб лъим гIадин. БацIцIадаб спорталъе хоб бухъизе цебего байбихьун букIана, гьанже гьелъул бищун хIалуцараб лахIзаталде щванин абизе бегьула. ЧIахIияб гIелалъул гIадамаз кIалдиб лъим ккун бицуна СССР чIагояб мехалъ букIараб спорталъул къадруялъул ва гьелъул даража борхун букIараб куцалъул. ХIабургъарал ункъоялда анцIабилеб сонал рагьдухъ рещтIинадал, гьелъул хIабурагъарал тIираби щвана гIемераб бакIалде. Гьелъул агъзинаб тIириялъ чорок гьабуна спортги. Гьалдаса хадуб кинал тадбирал ургъаниги, гьеб бацIцIалъилиланги кколаро. Хьул буго 2020 соналъ Роолал Олипиялъул хIаязда цебениги нилъер спортсменазе къор гъечIого телин хIалкIолъи бергьунеб МОКалъилан. Аллагьас лъикIаб хъван батаги.\nАвтор: Ашахан Юсупов\n» Аргъваниса Шамил ИсхIакъовасул тхэквондоялъул мацI\nГӏилла лъилха добго хӏукуматалъул,къиямасеб къо чӏаниги унарев Мудкоги)