Заман берцин гьабулеб гьудуллъи » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nЗаман берцин гьабулеб гьудуллъи\nУнкъго-щуго сагIаталъ лъелго мугIрул къотIун сухъмахъаздаса, яги 160 километраялдасаги цIикIкIун манзилалъ машинабазда рекIун хьвадун, цоцазда гьоболлъи балел гIадамал нилъер заманалъ жеги хутIун рукIин бицунеб буго гьаб гьумералда. Лъеберго сон буго къелдерил ва къаралазул мугIалимзаби, цIалдохъаби дандчIвалаго. Гьел соназда жаниб кIиябго жамагIаталъул гьобол-гьудуллъи щулалъун гуребги, цоцалъ ригьналцин журана.\nИсанасеб гьезул юбилеялъулаб цадахъаб тадбир букIана чIарадисезул ракьалда. Къелеб школа-интернаталъул мугIалимзабаздаса, чIахIиял классазул цIалдохъабаздаса, культураялъулгун искусствоялъул хIаракатчагIаздаса гIуцIараб кIикъого чи вугеб къелдерил къокъаI4-I6 октябралъ рещтIана Гьочоб росулъ. Росдацаго гьабураб гьобол-гьудуллъиялъулаб дандчIваялдаса хадуб къелдерил мугIалимзабигун цIалдохъаби щвана Гьочоб росдал школалде, гIахьаллъана дарсазда. Гьеб букIана Гьочоса Дагъистаналъул халкъияв шагIир мунагьал чураяв ГIабдула Даганов гьавураб къо. КIиябго школалъул цIалдохъабаз хIадурун букIана шагIирасул творчествоялъул бицунел цадахъал церерахъиналги. Гьебго къоялъ росдал клубалда букIана кIиябго школалъ хIадурараб программа бихьизабулеб гIатIидаб тадбир. Гьеб нухда бачана ЧIарада районалъул лъай кьеялъул, спорталъул ва культураялъул отделалъул нухмалъулев Шамил МустIафаевас. Саламалъулаб кIалъай гьабулаго Шамил МустIафаевас абуна жакъа, цебесеб гьоболлъиялъул гIадат лъугIулеб заманаялъ, кIиябго магIарул районалда гьоркьоб гьудуллъиялъулаб бухьен щулалъиялъе гьеб дандчIваялъул цIикIкIараб кIвар бугилан. Къелдерил коллективалъ бихьизабуна гьочосезулги жидергоги умумузул бухьен, цебегосеб гьудуллъи рагьулеб театралъул къагIидаялъ гIуцIараб сценка. Гьелъие кьучIлъунги къелдерица босун букIана хIакъикъияб лъугьа-бахъин.\nОктябралъул байбихьуда букIараб мугIалимасул къоялде хIадурараб букIана клубалда бихьизабураб гьочосезул школлъималазул церерерахъин. Къаралазулгун къелдерил юбилеялъулаб дандчIвай кIодо гьабун гьенир гIахьаллъана ЧIарада районалъул культураялъул машгьурал гьунарчагIиги.\nГIадатлъун билъухъе, дандчIваялъул кIиабилеб къоялъ гьез аваданаб хIухьбахъи гьабуна тIабигIаталъул гIатIилъиялда.\nЛъеберго соналъ цебе къелдерилгун къаралазул букIараб дандчIваялъе тIубараб сипат-сурат кьолеб буго гьаниб гъоркьехъун лъолеб, Ругъелдаса гIемерал сонал мугIалимлъиялъе, росдал магIишаталъе кьурав захIматалъул ветеран, махщел бергьарав зурмихъан МухIамад ГъазимухIамадовас редакциялде битIун бачIараб ракIалдещвеялъул хъвай-хъвагIаязда.\nГьочобе тIоцебесеб сапар ва къелдерил зурма\nГьайбатаб риидалил къо 27 абилеб июнь I986 сон. ТIогьиса полоп бан чваххулел роц1цIарал лъараз, берцинаб махIалъул батIи-батIиял тIугьдуз берцин гьабураб къелдерил тIалъи. Цояб рохьил гъутIбузул каралъан цогияб росдал рагIалда гъотIодаса ахIдолел гагудал берцинал гьаркьаз цоцаде салам кьолеб гIадаб дандерижиялъ, нужей нух битIагиян ахIулел хIанчIазул берцинал гьаркьаз, гIанчIал цIалдохъабазул рекIелъ лъуна кIочонареб асар. Хасго гьеб берцинлъи ва гIаламат загьир гьабуна «ТIогьода рохь» абураб тIегьги берцинаб тIалулъан бурун бачIунеб роцIцIараб лъецаги, бицун гIорцIуларел тIогьол майдабаз, бакъуе салам кьолеб гIадаб гьороца рахъ-рахъалде хьвагIезарулел тIугьдуцаги гьезул берцинлъиялъги.\nРохь лъугIигун батулеб тIогьол майданалде щведал, тIабигIаталъул тIокIаб берцинлъиялъ рохел чорхолъ босарал цIалдохъабазулги учительзабазулги. ГIамал-тIабигIат бихьарав школалъул директор ТIайгибил МухIамадица диде хитIаб гьабуна «МухIамад гьале нилъ щвана гьанже гъоб дуца зурмида бачулеб Рокъдалалъул бакъаналъ хIайран гьаруразул мурад тIубазего гIадин, гьаб берцинаб майданалде!! Бокьила цо лахIзаталъ гьеб бакъан бичIчIуларезеги нугIлъун букIинеги макъан бачине!» хIайран гьаре мугIрул гIодизаре щобал! Гьеб макъаналде дандерижилъун пулеб гьороцаги данде хьвагIулеб жергъеналъги асар гьабичIел чи хутIичIо гIисиназулгун чIахIиязул!\nГьаб тIогьол майдан бихьидал рекIел анищ ва хIасрат цIикIкIинабизе, гIодобе биччараб бихьиназул сапа кьурдул байбихьиялъги цIакъго цIикIкIана киназулго гIищкъу-рохел. Хадубго цун бачана «Рохьосеб» ясалазул сапа-кьурдул бакъан ва цоги гьелго кьурдабазда данде кколел зурмил бакъналги. Гьеб букIана гьочосезе бихьизабизе бугеб программаялъул байбихьиялъул цо бутIа. Къелдерил ясазул берцинал некIсиял бакъназги, зурмида бачунеб нухлулаб наккуялъги свак лъачIого нахъе тана Къелеса Къарахъе мугIрул, гIорал къотIун унеб лъелаб 4-5 сагIаталъул нух. Рахъана Гьочосезул мугIрузул тIогьире. Гьениб лъикIаб хIохь бахъун рещт1ен гьабизе гъирагун регулел рукIана мугIрул, щобал, рахъана гIоралгун лъарал. ГIорал, щобал панаги гьарулел зурмил бакънал, кечI ахIи. Гьеб, сверухълъиго пана гьарулел зурмил бакънал, кочIол ахIиялъ борчIизабуна къаралазул улка- ракь, мугIрул каранлъ бугеб Гьочоб росу.\nГьелго бакъналгун лъугьана Гьочоб росулъе жанире. БичIчIана Гьочосезда цебеккунго гьабураб къотIиялда рекъон Ругъелда школалъул коллектив тIаде гIунтIун букIин. ГIажаибаб чIаголъи багъарана росулъ гIадамазул. Нижго гIадин гьелги рукIун ратила дандчIваялъухъ урхъун. «КечI ахIизе Къарахъеги унге, зурма бачине Къелереги унгеян» умумузул аби буго нижер, росулъ жаниса нижеда дандего байбихьана къаралазул гьайбатал гьаркьаз ахIулеб кочIол бакънал. КIиябго къокъа цолъана росда цебе бугеб майданалда.\nГьенив вукIана гьанжер нилъгун гьечIев ГIумархIажияв –учитель,( мунагьал чураяв) дандчIваялде хIадурарал I0-абилеб классалъул цIалдохъабигун. Гьалбадерица салам кьуна, ва гьебги буссинабун ГIумархIажияс ва цIалдохъабазги берцинго лъай-хъвайги гьабун щивав цIалдохъанасда гьоболлъи рагIизабуна.\nГьенибго данде бачIана цере-цере цIалдохъабигун Гьочоб школалъул коллектив ва хадурго росдал жамагIат, ветеранал. ГIажаибго ракI боххизабулеб дандчIвай букIана гьеб. Къелесезул саламги буссинабун, цолъараб заманалда Гьочоб школалъе директорлъи гьабурав Исаласул МухIамадтIагьирица бицана кIиябго школалъул дандчIваялъул мурад. Гьединго кIалъана Рагъул Ветеран Абакаров М-дшапи, ва гь.ц. Киназулго кIалъай букIана рекIел ахалъуда Къел бачIиялъул рохалил ва гьел хиралъиялъул бицунеб. ТIоцебесеб дандчIваялдаго бичIчIана гьочосел, цIакъ кутакалда гьалбал хириял гIадамал рукIин. АхIулаго, бачулаго щвана цIияб школалъул азбаралде. Гьенир ирга бан гьаруна кIиябго жамагIатазул миллиял кьурдаби.\nХадуб, жиндир мунагьал чураяв, Ченгелил АдухIица гьабуна кутакалда магIнаяб умумузулъго букIараб гьобол гьудулъиялъул бицараб кIалъай. Гьес абуна: Гьочосел къелдерица хьихьана богIол тIагIамалъ, Къел гьочосез хьихьана ретIел –хьиталъ тIимугъ, буртинаялъ, гьедин кIиязулго умумул цоцахъе щолаан лъагIалида жанир 2-3 нухалъ. Аслияб жо букIана нижее хирияб къелдерил «кан» цIа рекIинабизе. Гьелдаса хадуб Исаласул М-тIагьирица рачана басрияб школалда хIадурараб тепсиялде бисмилагь гьабизе. Бугоан гIемер заман бараб богIол чIагIаги лъикIаб хIадурараб квен-тIехги. Хадур рилъана росдал мажгиталде, цIакъ берцинго къачIан бугоан росдал мажгит, цеве росдал имам ХIасангун бана жамагIатги гьабун къаде какги. М-тIагьирица бицана:- Лъоле лъоб мокърукь бугеб хъахIаб лъугъур буго къелдерил рохьосан бачIараб, гьаб мажгит балеблъи лъайдал Къелесан бачIараб кумек. Роол къоялъ радалго къватIире рахъарал нижер умумузда бихьун буго мегIер къотIун эхебе бачIунеб цо гIажаибаб хъахIаб мухъ , аскIоре гIагарлъидал лъан буго къелесел рукIин. 20 хIамаги бачун лъугъургун рачIун руго гьел, мажгит базе кумекалъе. Къелеса гIолохъаби рачIун руго гвай гьабизе цадахъ вачун цIар арав зурмихъан ХIалимал ГIумар, къолохъан Мирзаласул ГIабдулкъадиргун. Гьедин лъагIелгун бащадалъ рокъоре риччачIого хьихьун бертин-туялъул гвагьабазулъ рукIун руго гьел мунагьал чураял Гьочор.\nМунагьал чураяв ХIалимал ГIумарие Аллагьасул къадарги гьанибго щун буго.\nМашина щибжояли лъалареб доб заманаялъ гьочосез тIаса магIардаса молодаги восун щвезавун вуго ГIумар Сомоде.\nНижее, хасго цIалдохъабазе кIудияб асар гьабуна гьеб хабаралъ ва Гьочоб мажгиталъул мокърокь бан батараб, къелдерил рохьахъа бачIараб чIоргIан битIараб лъугъур бихьидал. Мажгиталдаса лъугIидал рачана цIияб школалъул минаялде. Хадуб гIодобчIей гьабуна школалъул клубалда. ГьитIинаб гIадаб черхалъул гIолохъанчияс лъай-хъвай гьабуна щивасда аскIове вачIун. Гьев ватана школалъул цIияв директор (гIолохъанго нилъедаса ватIалъарав) МусахIажияв. Гьесул кIалзулъ пасихIлъиялъ, гьалбадерил гьабулеб адабалъ цIакъго рази гьаруна ниж.\n2-3 къоялъ тIубараб гучаб бертин гIадаб тадбир букIана Гьочоб, гьалбазул хIурматалда\nросдада цебе бугеб «цIа босулеб гохI» абулеб бакIалда. (ЦIа босулеб гохIалъул магIна буго нагагь тушман вачIунев вугони цIа гьеб гохIда бакулеб букIун буго цебе.) Гьениб цIакъ кIудияб аваданлъиги гьабун къасиялде руссана росулъе. Гьеб сапар нижее гIумруялъе кIочонареблъун лъугьана. ДандчIваялъул ахиралда ТIайгибил МухIамадица абуна: - Хадусел соназ нилъер программа букIине ккела цIалиялда хурхараб, щивав предметник учитель ине ккела предметникасул дарсиде хIалбихьи цоцазе бикьизе. Къаси росдал клубалда букIана кIиябго школалъ хIадурарал концертал. Хасго гьезие рекIее гIуна бихьиназ , руччабаз гьабулеб Къелдерил цебесеб сапа-кьурди. Гьочосел ругьунлъана кIиязулго кьурдабазе. Узлипатицагун М-дТIагьирица цадахъ ахIулел кучIдуз, Узлипатица ва ГIалил ПатIиматиматица тIадчIван биччалеб бакъаналъ пана гьаруна гьочосел.\nХасаб бакI ккуна, Ругъелдаса учительница Муъминатица жинцаго махщалида цокIкIарал кочIол рагIабазги. Гьедин араб заман лъачIого рогьел гIагарлъулеблъи лъана, цIакъ гъира гьечIого ана хIухь бахъизе. Радалги гьебго тепси, цоцаздасан рорхулел лълъарал, аваданлъи. Къалъул заман гIагарлъана тIад руссунеб сапар байбихьилалде. Гъобго нухлулаб зурмидаги бачунаго, кечI-бакъаналда рахъунел рукIана росулъа къватIире. Росу рагIалде щолаго МухIамад ТIайгибовас чIезавуна дун. Гьес йихьизаюна цебесеб минаялъул гордухъа яккарай кIудияй гIадан. Щиб –кин абун гьикъидал, дов ХIалимал ГIумарил бакъан бачеян гьелъул гьари бачIун бугин баян кьуна нижер директорас. БахчичIого бадиса гьей магIу бацIцIуней херай гьочоселъул хIал ккезегIан зурмаги бачун къо-лъикIги гьабуна Гьочоб росдае. Ниж унеб нухда бакI-бакIалда чIун ругоан учительзаби богIол чIагIдал цIурал умумузул парчабигун лъикIалдаса лъикIаб дандежогун, бокьарасе гIаракъи чагъиргун. Гьедин рахъана Гьочоб росдада тIаде битIараб мугIрул тIогьире. Гьенибги букIана къо-лъикI гьабиялъул, рохелгун пашманлъи жубараб асар кьолеб гIодобцIей. Гьедин, хадуб квер хьвагIулел гьочоселги тун тIадруссана нижерго сухъмахъ ккун, мугIрулгун гIорал къотIун Къелере. Гьеле гьелдаса нахъе къотIизе течIо гьудуллъиялъул бухьен.\n» «Къелеб» казият. Шамил мухъ\n» «Гьудуллъи» казият. Болъихъ мухъ


Дагъистаналъул нухмалъуде Рамазан ГIабдулатIипов вачIаралдаса кватIичIого тIубала лъабго сон.\n2013 соналъул январалда Дагъистаналъул нухмалъулесул ишал тIуралевлъун Рамазан ГIабдулатIипов вачIиндал, киналгоязде гIагарун дагъистаниял божун рукIана гьесда къокъидаго гьаниб кинабго хисизабизе кIвелилан. Амма циндаго хисизабун бажарулареблъи бичIчIизабулеб букIана эксперталгун жамгIиял хIаракатчагIаз доб мехалда информ. алатазе кьолел комментариязда. Гьев Дагъистаналде тIамуралдаса кватIичIого лъабго лъагIел балеб букIинги хIисабалде босун, «Эркенлъи» радиоялъул пикру ккана кинаб бугеб жакъа халкъалъул гьесдехун пикруяли лъазабизе. ГIемераб хабар бицунев вукIин гуреб, халкъалда ракIалда рукIарал лъикIал хIасилал лъугьинчIин гьесул хIалтIулъилан рагIизе бегьула гIадатиял гIадамазул кIалдисан.\nХалкъалда ракIалда букIараб къагIидаялъ гьезул мурадал тIуран бажаричIин хIакъикъаталдаги ГIабдулатIиповасухъайилан абулеб буго жамгIияв хIаракатчи ГIисалмухIамад Набиевасги. Щайгурелъул гьелъие хIажатал сурсатал хутIун гьечIила гьесие Дагъистаналда. Амма ГIабдулатIиповасухъа бажаранин цогидал республикаялъул нухмалъулезда кIвечIел ишал гьаризе Дагъистаналда.\nГIисалмухIамад Набиев: «ЦохIо Амиров тIалъиялдаса нахъе вачахъи рикIкIине бегьула, щуго нухмалъулесул багьаяб гьес гьабураб хIалтIилъун. Гьев (Амиров) ва гьесда релъарал бакIалъулал хIакимзабазда нух бихьизабуна гьес. Гьев вачIинегIан кин букIараб? Дагъистан гьеб батIияб регион бугин, гьаниб нухмалъи гьабулеб батIияб къагIида букIине кколин абун гаргалел рукIана цересел Дагъистаналъул нухмалъулел. Чачаналда бугеб гIадаб бада-гъудур гьаниб гьечIелдаса нахъе хутIараб бигьаяб жо бугилан Россиялъги тун букIана гьеб. Амма батIайиса хIалтIи гьабизе кIолеблъи бихьизабуна ГIабдулатIиповас. Амиров нахъе вахъизе кIолеблъиги, Сайид Муртазалиевасда тIад такъсир гьабиялъул иш рагьизе кIолеблъиги, Имам Яралиевасда хъулухъ тезабизе кIолеблъиги бихьизабуна.\nГIабдулатIиповасда кIвана рохьилал гIодоре кьуризеги, кьвагьиязул сас гIодобцинабизеги, терактал дагьлъизаризеги. Гьесда щвезегIан абуни чIвалел рукIана цересан, МВД-ялъул министрги чIвалев вукIана, кIуди-кIудиял хIакимзабиги чIвалел рукIана. Щибаб анкьида жаниб кIиго-лъабго чIвай-хъвей гьечIеб къо букIинчIо.\nУзухъда кинабго роцIцIун гьечIо, нухмалъиялъул суалалда жанир загIипал рахъал рихьулел руго, коммунистазул заманалда букIараб низамалъул гIаркьелал рихьулел руго гьесул нухмалъуда жанир. Гьев веццулев гьечIо дицаги, гIунгутIаби руго гьесул. Амма кинабго лъикI гьабизе гьесие бокьун букIинги, гьелъие гьес бахъулеб гъираги бихьулеб буго. Министрал хIалтIуда лъолебги, гьел рахъулел куцалъухъги балагьун бихьулеб буго рищватги кьун гьел гьенире тIамулел гьечIеблъи. Щайгурелъул къокъабго заманалда министралги, гьел таралги нахъе рахъулел рукIин бихьарабго, цогидасда бичIчIула жинца кинаб рищват кьуниги халатккун мехалъ жив гьенив хутIуларевлъи.\nКъого соналда жаниб хисизабизе кIолареб къагIидаялде ккезабун букIараб иш, къокъидаго хисизабизе захIмалъулеб буго ГIабдулатIиповасда, амма гьелъие гьесул бажари буго».\n«Халкъалъул пикру» абураб Дагъистаналда бугеб цIех-рехал гьарулеб фондалъ чанго нухалда тIобитIун буго, «ГIабдулатIиповасул нухмалъиялдехун халкъалъул кинаб бербалагьи бугеб?», абураб суалалда тIасан цIех-рех. 2013 соналъ тIоцебесеб цIех-рех тIобитIарабго халкъалъул 90 проценталъул ракIчIун букIанин гьес Дагъистаналда хIалтIи гьабизе букIиналадаян бицана гьеб фондалъул вакил ХIабиб Давудовас. Гьев гьаниве тIамунилан Владимир Путиницин борхун букIанила Дагъистаналда рейтинг. Амма заман ингун ГIабдулатIиповасдехун гIадамазул божилъи гIодобе ккун букIанила.\nХIабиб Давудов: «Цеве вукIарав нухмалъулев МухIамадсаламил къапилаялъ ГIабдулатIипов какизе квербайдал, интернеталда щиб-щибниги хъван гьезда хадур арал цо-цо чагIи сабаблъун 25 проценталъ гIодобе ккун букIана ГIабдулатIиповасул рейтинг. Хадуб гьезда бичIчIана жалго мекъи рукIин ва 10 проценталъ гьесул рейтинг нахъойги борханила. Ахирисеб нухалда, лъабго моцIалъ цебе тIобитIараб рейтингалъ бихьизабуна жакъа ГIабдулатIиповасдехун божилъи бугел гIадамазул 73 процент букIин Дагъистаналда. 10 проценталъ рагьун гьев какулев вуго, хутIараб 17 процент ккола я у, я гуро абун чIванкъотIараб пикру абизе кIвечIого щакдарилел хутIарал чагIи».\nКъокъ гьабун абуни Дагъистаналъул нухмалъулевлъун вачIун хадуб ГIабдулатIиповасул хIалтIул хIасилал гьарулаго, халкъалъ тIоцере рехсолел руго МахIачхъалаялъул вукIарав нухмалъулев СагIид Амиров туснахъалъув тIамиги, теракталгун чIвай-хъвеял, гьединго бизнесчагIазухъе флешкаби ритIун букIараб бада-гъудур лъугIиги, рохьилазул хIаракатчилъи республикаялда дагь-дагьккун гIодобцинги.


6 ноябралда МахIачхъалаялъул кировский мухъалъул диванханаялъ цIех-рехлъугIизегIан туснахъ гьаризе хIукму къотIана МахIачхъалаялдаса адвокат ва гьесул гьалмагъ, гьевги кколев вуго юрист. ЦIех-рехалъул идарабазул баяналда рекъон гьел кIиязго адвокатасул лъадиги гьей хIалтIулеб бакIалъул бетIерги рухун руго, гьелда тIадеги гьев нухмалъулесе жинсияб , инжилъиги гьабун буго гьез , гьесухъ кодоб букIараб 200 азарго гъурущги бахъун буго. Гьел такъсирал гьариялъе гIиллалъун ккун буго адвокатасул жиндир лъади ва гьей хIалтIулеб бакIалъул нухмалъулев рокьуда рукIиналда щаклъи ккей. Адвокатас ва гьесул гьалмагъас жидецаго гьабулебщинаб мобильнияб телефоналдеги бахъулеб букIун буго.\nЖидеца дуе жинсияб инжилъи гьабулеблъи бихьизабулеб гьеб видео къватибе кьечIого букIине 2 миллион гъурущги тIалаб гьабулеб букIун буго гьев чиясухъа адвокатас ва гьесул гьудулас. Жидер тIалабал тIуразе гьев чи гIедегIулев гьечIолъи бихьарав адвокатас гьесда лъазабун буго гьев бетIергьанаб «Тойота Хайлендер» автомобиль жиндир эбелалда тIад хъвайилан. Амма гьей эбел аскIой гьечIолъиялда бан автомобиль гьелда тIад хъван бажарун гьечIо, гьеб мехалдаги цIидасан гIарац тIалаб гьабун лъадул нухмалъулесда тIаделъун вуго адвокат.\nГьесул тIалабалда рекъон 29 октябралда 100 азарго гъурущги босун вачIун вуго гьев чи адвокатасухъе. Гьеб гIарацги босун унаго МахIачхъалаялда Шамилил къотIнов чIезавун вуго гьев полициялъул хIалтIухъабаз. Адвокатасул автомобилалъул халгьабулаго гIарац гурониги гьениб батун буго РГД-5 гранатаги.\nДагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулев Темирбегов Расулица «Эркенлъи» радиоялъе бицухъе цевехун рехсарав адвокатас жив талавур гьавулев вугин абун гIарзаги хъван вачIун вуго МахIачхъалаялдаса чи. Гьелдаса хадуб жидер хIалтIухъабаз чанго къоялъ хадуб халккунила адвокатасда, хадубги ургъунго жидер хIалтIухъабаз тIамунила гьев чи адвокатгун дандчIвазе ва гьесухъе гIарац кьезе. Гьеб букIун буго берда бихьулареб хасаб релъен бахараб гIарац. Адвокатас гIарац босараблъи чIезабиялъе хIадурун букIун буго цIех-рех чагIаз гьеб релъен бахараб гIарацги.\nЦIех-рех лъугIизегIан гьеб ишалъулъ гIахьалчагIазул цохIонигиязул баяналги кьун бажаруларин лъазабун Темирбековас. Гьес бицухъе адвокатасда ва гьесул гьалмагъасда тIад Россиялъул къануналъул изнугьечIого ярагъ цIуниялъул, жинсияб инжилъи гьабиялъул, талавур гьабиялъул, тIадекIанцIи гьабиялъул бутIабазда рекъон такъсиргьабиялъул иш рагьун буго. Диваналъ гьел гIайибииял ругин чIезабуни 15 сониде щвзегIан туснахъ гьаризе рес бугин гьелилан баян гьабуна цIех-рехалъул идараялъул вакилас.\n«Уголовное право» сайталъул баяназда рекъон Россиялда щибаб санайил адвокатасул вукIа-вахъин ва гIадлу хвезабиялъухъ 400 гIан адвокатасе хIалтIизе гьукъулеб буго. Гьеб кколеб буго адвокат гьесул статусалдаса махIрму гьави. Дагъистаналда гьединал хIужжаби гIемер рукIинчIониги цо-цониги камуларин бицана «Эркенлъи» радиоялъе адвокат Елена Денисенкоцаги. Гьелъул рагIабазда рекъон цебехун бицен гьавурав адвокат диваналъ гIайибияв вугин рикIкIани Дагъистаналъул адвокатазул палатаялдаса нахъеги реххулев вуго, ва адвокатасул статусалдасаги ватIа гьавулев вуго.\nЕлена Денисенко: «Цин гьев адвокатасе гIадлу гьабула хIалтIул къагIидаби хвезариялъухъ, гьелдаса хадуб адвокатазул палатаялъ хал гьабула гьесул ишалъул. Цебехун реххсараб гIадаб лъугьа-бахъин ккун буго гьев адвокат хабар гьечIого статусалдаса ватIа гьавизе ккола. Дида лъала цохIо нухалда жиндица цIунулей йикIарай гIаданалъул гьариялда рекъон гIарза хъвачIогойин абунгицин адвокат статусалдаса махIрум гьавун вукIараб хIужжагицин. Гьеб гIадамал рухиги, инжит гьариги талавурчилъи гьабиги гьелщинал такъсиразул гIахьалчиясе гьукъизе ккола кида букIаниги адвокатазул хIалтIи гьабизе. Гьединал чагIаз адвокатазул хIалтIиги цIарги инжит гьабулеб буго. Къанун цIуниялда хадуб халкквезе кколев чияс жиндицаго гьеб хвезаби гьеб бегьулеб жо гуро».\nАхиралдаги абизе ккола «Уголовное право» сайталъ кьолел статистикиял баяназда рекъон Россиялда 2014 соналъ цересел саназде дандеккун адвокатаз гьарурал такъсиразул хIужжаби 20% дагьлъун ругилан. 2012 соналъ гьезул къадар 187 ялде бахунеб букIун батани, 2014 соналъ гьезул къадар 150 ялде ккун буго. Гьелдаго цадахъ рехсезе ккола исана соналъ Россиялда жанисел ишазул идарабазул хIалтIухъабаз такъсириял ишал гьариялъул хIужаби 34% проценталъ цIикIкIун ругилан.


Миллияб хаслъи цIунулеб гьечIо\nКIодолъулеб буго Дагъистаналъул тахшагьар, амма гьелъул сипат, сурун гурони, берцинлъулебго гьечIо\nШагьаралда гIемертIалаял минабиги, хIухьбахъиялъул бакIалги, квана-гьекъолел залалги ралеб мехалда, архитектуриял нормативалги эстетикияб искусствоги цIуниялъул хIакъалъулъ цо чанго суал кьуна нижеца архитектор, минабазул къватIисел къадазул дизайнер, художник Сайгид МухIамадовасе.\n- Сайгид, МахIачхъалаялда, къанагIат гурони батуларо цоцада релълъен-хъвай бугеб кIиго мина. Тахшагьаралъул архитектураялъе щиб къимат дуца кьелеб?\n- Мина базе байбихьарав чияс живго рикIкIуна архитекторлъунги, дизайнерлъунги, устарлъунги… Гьединлъидал кинаб тайпаялъул бакI базе бугебали, гьес лъиданиги дандбаларо. Абизе бегьула, гьединаб халгьаби гIуцIулеб идараги хутIун гьечIилан. Щивасда ракIалда букIуна, мадугьаласулалдаса лъикIаб, цогидазда релълъинчIеб бакIги бан, жиндиего цIар щвезе.\n- Гьезда рагIи абуларищ шагьаралъул архитектураялъ?\n- Архитектураялъул комиссиялъ яги цогидаб идараялъ гIицIго къабул гьабула бан бахъараб бакI, хасго гьеб жалго бетIергьанаб бакI бугони. Сверухъ ругел объектазда гьоркьоб гьеб рекъонкколищалиги халгьабуларо. Гьез бицунеб батила, минаялда хIалтIизарурал материалазул стандартал цIуниялъулги, лъелгун газалъул мухъал рекъезариялъулги – гьеб иш дида лъаларо. Амма ранги рахъун къабул гьарурал минабаз тахшагьаралъул сипат тIубанго хисизабун бугеблъи киназдаго бихьулеб буго.\n20 соналъ хIалтIулев вуго дун МахIачхъалаялда. Кумек гьарун вачIарав чиясда дица гьикъула щиб гьабизе ракIалда бугебин мина бан бахъиндал. Ресторан батаниги, гостиница бугониги, тукен гьабуниги – щибаб объекталъул букIине ккола гьелда рекъараб сипатги.\n- Шагьаралда объектал ралеб мехалда пачалихъалъул букIунищ гIахьаллъи?\n- Бюджетиял бакIал ралеб мехалда гурони, букIунаро. Школал, лъималазул ахал ралеб мехалдаги кIочонеб буго, къватIисеб рахъалъулги берцинлъи букIине кколеблъи. Советияб заманалда щибаб балеб бакIалъул гьабулаан экспертиза. Доб заманалда киналго бакIалги ралаан пачалихъияб заказалда рекъон. Гьанже гIемерисеб буго жалго бетIергьанал компаниязухъ. Амма Россиялъул чIахIиял шагьаразда гьабсагIатги биччаларо жидее бокьухъе бакIал разе. Масала, Москваялда, Санкт-Петербургалда, Белгород областалда цониги бакI гьечIо, ахирал соназда бараб батаниги, шагьаралъул сипат хисизабулеб хIалалда бараб. Жигар бахъула къватIалъул, майданалъул, шагьаралъул тарихияб сипат цIунизе.\n- Сунда бараб бугеб шагьаралъул сипат цIуни – улкаялъул законалдайищ, щибаб шагьаралъул администрациялъ къабул гьарурал законалъул актаздайищ, яги шагьаралда гIумру гьабулел гIадамазул пикруялдайищ?\n- Кинабго букIине ккола законалде рекъон. Амма гьабулеб буго жидеего бокьухъе. Масала, МахIачхъалаялда цебегоялдаса нахъе чIобого хутIун буго Гьудуллъиялъул минаялда аскIоб бараб гIемертIалаяб мина. Берцинаб минаги буго гьеб. Амма къадаздаса къанал гъенезе байбихьун руго. Гьелда хьолбохъ машинаби лъалхъизаризе хIинкъуледухъ лъугьун буго гьеб. ГIилла, къадал берцин гьарулаго, нормативал цIунунгутIи. Дида, мисалалъе, кодобе босараб щибаб ганчIил тарих лъала. Амма лъай гьечIел гIадамаз кинабго гьабулеб буго ракIалде кковухъе.\n- Цоги кинал гIунгутIаби ругел, дур пикруялда, шагьаралъул архитектураялъул?\n- Цониги бакIалда цIунулеб гьечIо нилъерго миллияб сипат. Умумуз ралел рукIана берцинал, гIасрабаз риххун унарел минаби. Щай бегьулареб МахIачхъалаялдаги цогидал шагьараздаги миллиял хаслъаби гъорлъ рессарал минаби разе? Бегьулаан, миллияб рукIа-рахъин гIуцIизе рестораназда, гостиницабазда. Гьединал бакIал гIемер руго Россиялъул шагьаразда. ЦIунулеб гьечIо бакIалъул материалалдаса пайда босиялъул гIадатги. ТIабигIияб ганчIил бакIалда, масала, хIалтIизарула гьанжезаманалъул технологиязул кумекалдалъун хIадурарал материлал. Гьезул букIунеб заралалъул пикруго гьабуларо.\n- Духъе проектгун вачIарав чияс цебеккунго хIисаб гьабулищ, пуланаб бакI балаго, кинаб материал хIалтIизабизе бокьун бугебали? Масала, гIемер бицуна, букIине кколелдаса тIеренаб арматура хIалтIизабулин, хашаб цемент букIунин, мехго балелде, гьел минаби риххизе байбихьулин.\n- Дир иш ккола, тIабигIияб ганчIица бан бахъараб минаялъул къватIисеб рахъ берцин гьаби. Гьединлъидал, дихъе вачIарав чиясда дицаго бицуна, кинаб гамачIги, цогидал алаталги дие хIажалъулелали. Дица бицуна гьесда дирго пикру: гьаб рекъон гьечIин, гьаб цоялъе гьадинаб материал босизе кколин.\n- Дур хIалтIухъабаз къачIарал минабазул цонигияб бугищ МахIачхъалаялда?\n- Нижер ахирисеб хIалтIи ккола «Россия – дир тарих» абураб музеялъул мина. Гьелъул гъоркьияб рахъ гьабуна Викри росулъа устарзабаз. Гьеб букIана захIматаб хIалтIи – сордо-къоялъ рукIунаан гьенир. Каспийскалда, «Барзу» абураб рестораналда аскIобги бан буго мина. Гьелъул къватIисеб рахъ къачIана кIиго батIияб стильги хIалтIизабун. Тахшагьаралъул ралъдал рагIалда рарал бакIалги къачIана нижеца. РукIана Чачан Республикаялдасаги Россиялъул цогидал регионаздасаги заказалги.\n- Нужер хъулухъ хIажат бугин вачIарав чияс диплом бугищали цIехолищ?\n- Гьеб цIехола хадуб. Цин рачIуна, цебеккун гьабураб хIалтIи бихьун хадуб. Гара-чIварулаго, хIалбихьула, дирги дир хIалтIухъабазулги кинаб бажари бугебали лъазабизе.\n- Гьабураб хIалтIухъ мухь кьечIого яги кьезе бокьуларого рукIунищ?\n- Дагъистаниял руго гьеб рахъалъ цIакъал чагIи. Нилъер щивасе кIудияб кIваралъул ишлъун ккола бацIцIадаб цIар цIуни. Лъиениги бокьуларо, пуланав чиясул хIакъалъулъ квешаб хабар тIибитIизе. Гьединлъидалги батила, гьабураб хIалтIухъ букIине кколеб заманалда кьола гIарацги.\nПрочитано 535 раз\tПоследнее изменение Пятница, 22 декабря 2017 10:31\nДругие материалы в этой категории: « Ракьалъ кьола чед\tМацI гьечIони миллат хутIиладай?.. »


Рукъалдасаги цебе кколаан гьес школа\nНаслабаз мисал босизе мустахIикъаб ирс нахъе тана Ибрагьимхалилица\nШамил районалъул ТIидиб росдал школалде щванщинахъе битIахъе рухIдаллъизе бачIуна. Киса-кибго бугеб рацIцIа-ракъалъиялъги, гьимун гурони кIалъаларел учительзабазгун цIалдохъабазги рекIее гьабула лъикIаб асар. Гьаб нухалда гьениве щведал, доб цебе гIадаб чIаголъи гьечIолъи бихьулеб букIана. Гьелъие гIиллаги букIана 50 соналъ росдал школалъе нухмалъи гьабурав Россиялъул мустахIикъав учитель Ибрагьимхалил ГIалиев нилъеда цадахъ гьечIолъи. Амма гьесул ишал, насихIатал, малъа-хъваял кIочон гьечIо ва, гьеб кинабго кIоченчIого букIинелъун, школалъул къадада чIвана Ибрагьимхалилил цIар тIад хъвараб мемориалияб хъарши. Гьесулго цIар кьуна школалъеги.\nБечедаб, наслабаз мисал босизе мустахIикъаб ирс нахъе тана ГIалиевас. Гьесул бажариялдалъун банин абизе бегьула росулъ гьеб школаго.\nМемориалияб хъарши чIвалеб тадбир нухда бачана директорасул ишал тIуралей Асият ГIабдурахIмановалъ, ва гьенир кIалъазе рахъана Дагъистаналъул медцентралъул нухмалъулев Ибрагьим Ибрагьимов, ДРялъул Халкъияб Собраниялъул депутат МухIамад Асиятилов, Шамил ОНОялъул нухмалъулев Ибрагьим ХIажиев ва цогидалги. Гьез бицана гьидерил ракь бугин гIемерал машгьурал гIалимзабиги гIакъилзабиги жанир рахъараб бакI ва гьединазулъ мустахIикъаб бакI кколин Ибрагьимхалилицаги.\n- Гьев вукIана унго-унгояв гIуцIарухъан. ГIемераб хIалтIи гьабуна школалъул цIар республикаялдаго рагIизабизелъун. 2008 соналда гьелъие щвана школа-миллионер абураб цIар. Тарихалъул учитель А. Ахъбердилов 2013 соналда мустахIикълъана «Россиялъул бищун лъикIав учитель» абураб цIаралъе. Ибрагьимхалилие рукъалдасаги хирияб букIана школа, - ян бицана Ибрагьим ХIажиевас.\n- Ибрагьимхалил вукIана школалъул нухмалъулев гуревги, гьидерил жамагIаталъего хIажатав чи. Барщарал рекъезаризеги, питна-кьалалда ругезда гьоркьоб маслихIат гьабизеги вортулаан гьев. Мех-мехалда дихъеги ахIун бачIунаан заводалда хIалтIулел ТIидиб школа лъугIарал гIолохъабазул хIакъалъулъ цIехон, - ан бицана КЭМЗалъул директор Ибрагьим АхIматIовас.\nА. Ахъбердилов – ДРялъул мустахIикъав учитель, ТIолгороссиялъул учительзабазул конкурсалда 2013 соналда – «Россиялъул бищун лъикIав учитель» цIар щварав.\n- ГьабсагIат росулъ гIумру гьабун ругезул гIемерисезе тарбияги лъайги кьурав чи вуго Ибрагьимхалил. Гьесул инсулаб тIалаб камичIо диеги, цадахъ хIалтIулезеги. Республикаялдаго машгьурав чиги вугелъул, ракIалде ккана гьесул хIакъалъулъ тIехь хъвазе. Амма гьес гьеб пикру аскIобе къазе биччачIо. Дуца школалъул хIакъалъулъ хъвайилан абуна гьес. Гьев вукIана унго-унгояв дипломат, - ан бицана Ахъбердило Ахъбердиловас.\nГI.-В. ХIажиев - районалъул администрациялъул бетIерлъун хIалтIарав:\n- Аллагьас инсанасе кьурал лъикIалщинал гIамал-хасиятал чорхолъ рессарав чи вукIана ГIалиев, - ан абуна райадминистрациялъул бетIерлъун хIалтIулев вукIарав ГIабдулвахIид ХIажиевас. - Гьединаблъун куцана гьес гIолеб гIелги. Ибрагьимхалилил росуцояв Теручил ХIажияс цо нухалда абуна, гьев кинав чи вукIаравали бицунин гьесул юбилей тIобитIулагоги хадуб ахираталъул рокъове тIовитIулагоги гьанире рачIарал рикIкIен гIемерал гIадамазухъ балагьунилан.\nЖакъа ТIидиб росдал школалда хIалтIулев вуго РФялъул мустахIикъав учитель, ДРялъул мустахIикъав учитель абураб цIар щварав 5 учитель, РФялъул лъайкьеялъул 2 отличник, ДРялъул лъайкьеялъул 12 отличник, лъайкьеялъул хIурматияв 13 хIалтIухъан. Гьеб хIужаялъги бицуна гьеб росдал школалъул тIадегIанлъиялъул ва гьелъие кьучI лъурав Ибрагьимхалил ГIалиевасул хIаракатчилъиялъул хIакъалъулъ.\nПрочитано 1098 раз\tПоследнее изменение Четверг, 21 июня 2018 09:57\nДругие материалы в этой категории: « ЗахIмалъабазухъ балагьичIого\tРакълил ва захIматалъул бахIарчи »


Дагъистаналъул гугарухъаби къуркьулел гьечIо...\nКIудияб ахIи-хIур бахъинабуна гьал къоязда Якутиялда унеб бугеб Эркенаб гугариялъул рахъалъ Россиялъул чемпионаталда ккараб хIужаялъ.\nДагъистаналдаса речIчIухъан ИсмагIил Мусукаевасе хIилла гьабунин турниралъул диванчиясилан абулеб буго гьениб гIахьаллъи гьабурал киназго. Гьеб сабаблъун тIолалго Дагъистаналъул гугарухъабаз инкар гьабуна турниралда цере рахъине.\n2016 соналъ Якутиялда тIобитIараб эркенаб гугариялъул рахъалъ Россиялъул чемпионат тарихалде ине бегьула бищунго ахIи-хIур бахъараб ва хIилла-макруялъул рахъалъ бищунго чIел босараб турнир хIисабалда. Гьединаб пикру загьир гьабулеб буго гьал къоязда социалиял гьиназда гIадатиял гIадамаз.\nГьеб чемпионталда бергьарал чагIазе рес щола исана Рои-Де-Жанейро шагьаралда тIобитIизе бугеб Олимпиадаялда гIахьаллъи гьабизе. Амма 27 маялда, чемпионталъе байбихьи лъураб тIоцебесеб къоялъго ккараб хIужаялъ бахъинабураб ахIи-хIур жегиги гIодобцун гьечIо.\n57 килограммалъул цIайиялда Дагъистаналдаса спортсмен ИсмагIил Мусукаевасулги, Якутиялда Виктор Лебедевасулги церерахъиналъул хIасилалъ бахъинабуна гьеб хъуй. Байбихьуда дандиясда тIад ракIчIараб бергьенлъиги босун цеве унев вукIарав ИсмагIил Мусукаевасе хIилла гьабунин ва тIатIалго мекъал балалги кьун бергьинавунин Якутиялдаса спортсменилан хъвалеб буго информалатаз.\nГьеб тасдикъ гьабулеб буго турниралда гIахьаллъи гьабурал гIадамазги. Гьеб киналъго ццидахинавурав ИсмагIил Мусукаевас жиндирго ццим бецIун буго дандиясда ва гьезда гьоркьоб ккараб тунка-гIуси чIезабизе ургуялде ахIизе ккун руго ОМОН-алъул хIалтIухъаби.\nГьелдаса хадуб турнир заманаялъ чIезе тун буго. 57 килограмм цIайиялъул хIасилазда ракIрекъечIел Дагъистаналъул командаялъ ахIи-хIур бахъинабун хадуб диванчагIазул коллегиялъ цIидасан халгьабун буго гьеб гугариялъул ва хIакъикъаталдаги рефериясул гъалатI букIараблъи тасдикъ гьабун буго. Гьеб цевевахъиналда ИсмагIил Мусукаев бергьаравлъун гьез лъазабуниги, хадусел дандчIваязда гIахьаллъизе рес кьун буго Виктор Лебедевасе.\nИсмагIил Мусукаевсе абуни нух бугин Олимпиадаялде ине рес щвезе букIине цогидал дандчIваязда гIахьаллъи гьабизеян абуна диванчагIазул коллегиялъ.\nАмма ИсмагIил Мусукаев разияв гьечIо гьеб хIукмуялда.\nИсмагIил Мусукаев: «Дида цIакъ квеш букIана гьез дие гьабураб хIилла ва Лебедевасе гьез бергьенлъи кьейги. Гьевги кIудияб къагIидаялда вукIана гьенив эхетун, живго хIакъикъаталдаги чемпион вахъарав гIадин. Нич намусцин гьечIо бихьинчийилан вугев чиясда.\nДун гьаниве къотIноса гурелъул вачIарав. Олипиадаялде гIахьалъизе кIудияб анищ букIуна щивав спортсменасул ва дунги кутакалда тIадчIун хIадурлъулев вукIана гьелде.\nГьаб чемпионаталде дун вачIана 9 килограммалдасаги цIикIкIун цIайиги рехун, гьеб гьедин бигьаяб иш гуро. Гьединаб хIадурлъигун вачIарав дие гьаз бералдаги бихьун гьабуна рекIкI».\nГьеб хIукму рекIее гIечIо Дагъистаналъул тIасабищараб командаялъул тренеразеги гьединго жалго гугарухъабазги. Гьел киназго инкар гьабун буго чемпионаталда церерахъине. Жеги мухIкан гьаричIел баяназда рекъон гьел киналго рокъоре тIадруссунел ругилан абулеб буго.\n«Эркенлъи» радиоялъе рес щвечIо Дагъистаналъул тIасабищараб командаялъул бетIерав тренер Сажид Сажидовасулгун бухьен гьабизе. Амма гьез гьабураб хIукмуялда рази гьечIо спортивияб гугариялъул рахъалъ Россиялъул федерациялъул нухмалъулев Михаил Мамиашвили.\nМихаил Мамиашвили: «КигIан кIваниги мекъаб, ургъичIого гьабураб иш буго гьеб Дагъистаналъул командаялъул хIукму. Гьеб турниралда бергьине рес букIана чанги спотрсменазе, гьанжейин абуни гьеб кинабго хIурудахъ инехъин буго. Дир хьул буго гьез жидерго пикру хисилилан».\nАмма Россиялъул мустIахIикъав тренер, ЦIумада мухъалдаса НурмухIамадов ГIабдулманапица рикIкIунеб буго Дагъистаналъул тIаса бищараб командаялъ битIараб хIукму гьабунилан.\nОлимпиадаялде гIахьаллъи гьабизе спортмен тIадчIун хIадурулин ункъо соналъ ва гьенив гIахьаллъи гьабизе рес кьолеб ахирисеб гIорхъода, Рссиялъул чемпионаталда гьединаб инжитаб хIилла гьабун хадуб тIокIабги щибила гьабизе кколеб, гьединлъидал Дагъистаналъул гугарухъабаз битIараб гьабунин турниралда церерахъинчIого чIей.\nИсмагIил Мусукаевасда чIун батулеб къо жинда кутакалда бичIчIулила, бокьа-бокьарав спортсменасухъа бажаруларила гьединаб иш хIехьезеян абулеб буго НурмухIамадов ГIабдулманапица. Жиндир хьул бугин Дагъистаналъго гIадин, Кавказалъул цогидал республикаялъул гугарухъабазги инкар гьабилеб батилин гьеб чемпионталдасаян тIаде жубалеб буго гьес хадубги.\nДагъистаналъул спортсменаз Россиялъул чемпионаталда гIахьаллъи гьабизе инкар гьабидал гьанже суал бачIунеб буго щивха ине вугев Олимпиадаялдеян? Гьелъие жаваб кьолаго Эркенаб гугариялъул рахъалъ Россиялъул тIасабищараб командаялъул бетIерав тренер Дзамбулат Тедеевас абулеб буго жинда бичIчIуларила Дагъистаналъул командаялъул позиция.\nГьадин босани гьев ИсмагIил Мусукаев Дагъистаналдасацин кколарин, гьев кколин Гъабардагун Балкаралдаса чи, Дагъистаналда гугариялъе ругьун гьавурав. Балкаразул командаялъ инкар гьабичIеб мехалъ Дагъистаналъул командаялъ щайила гьабизе кколеб? Рио-де Жанейроялде ине ругин Дагъистаналъул спорсменалгун ургуялда дандчIвазе кколел рукIарал цогидал регионалдаса спортсменал, гьезул бергьарал ине ругин Олимпиадаялдеян абулеб буго Дзамбулат Тедеевас.\nЖеги Якутиялда Россиялъул чемпионат байбихьилалде чанго моцIалъ цебе Россиялъул тIасабищараб командаялъул нухмалъиялъ лъазабун букIана, дунялалъул ва Европаялъул чемпион, Дагъистаналдаса ГIабдурашид Садулаев Олимпиадаялде гьанжего тасдикъ гьавулев вугилан. Гьелъие гIиллалъун баян гьабуна гьанжелъагIан киналго турниразда гьес босараб ракIчIараб бергьенлъи.\n28 маялда хабар лъана Россиялъул спорталъул министр Виталий Муткоца гьарун бугин 97 килограммалда цеве вахъунев ГIабдусалам ХIадисовасда, Дагъистаналъул командаялъ бойкот лъазабуниги мун гугаризе вахъайин чемпионаталдаян. ХIадисовас кинаб хIукму гьабурабли жеги лъалеб гьечIо. ГIабдусалам ХIадисов ккола ГIабдурашид Садулаевго гIадин чанцIулго Европаялъул ва дунялалъул чемпионаталда чIел босарав, цIар бугев гугарухъан.\n28 маялда гьединго лъана Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас кагъат битIун бугин республикаялъул тIасабищараб командаялъухъе, ккараб жоялъухъ балагьичIого чемпионаталда гIахьаллъи гьабейин нужецаян.\nАмма Дагъистаналъул командаялъул нухмалъиялъ гIадахъ босичIин республикаялъул нухмалъулесул гьариян хъвалеб буго «Интерфакс» агентлъиялъ кьураб баяналда. Гьединго гьеб гьариялъул рахъкквечIо спорт бокьулел гIадатиял дагъистаниязул цIикIкIарасеб къадаралъги.\nИпподромалъул бакIалда дармил централ…


Терактищ гьаб живго жинцаго чIвайищ?\nДжемикенталда кьвагьизабуна ГИБДДялъул пост\nДербент районалъул Джеменикент посталда бахъараб кьвагьиги чIварал ва лъукъарал гIадамалги теракт кколин цоязул, кколарин цогидазул бахIсал ва дагIбаял унел руго.\nОфициалияб тIалъиялъе, республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасе, МВДялъул министр ГIабдурашид МухIамадовасе гьеб теракт букIин санагIатаб гьечIо. Щай гурелъул гьезул аслияб тIокIлъилъун ва нухмалъиялъулъ икъбаллъун ахирал соназда рикIкIунеб буго Дагъистаналда терактал лъугIизари. Гьелъул рагьун бицулебги букIана, хъвалебги букIана, абулебги букIана. Гьеле гьеб ахIвал -хIалалда цо къоялъ радал Югалдехун бугеб, цебехун гIемер рагIичIеб Джеминикент пост машгьур гьабуна тохлъукьего бахъараб кьвагьиялъ.\n99 моделалъул лада автомобилалда жанив кьвагьун рагIула 23 сон барав А.Талибов абурав гIолохъанчи. Астраханалъул институталда цIалулаго ккун вуго гьев пропогандаялъул къорикье ва гьес рахъ кколеб букIанин Шамалда бугеб Исламалъул пачалихъалъулин кьолеб буго цIех-рехалъулаз.\nШамалъул рахъги гьес кколеб букIун батани, гьанив Кавказалдаги гьебго гьабизе кколин абурал пикрабазда вугев чи ватани гьеб ккола идеология ва политикияб тIалаб. Идеолгия ва политикияб тIалаб гIумруялде бахинабиялъул мурадалда гIадамал чIвани гьеб жо кколеб буго теракт. Дагъистаналда гьелда хурхун батIи-батIиял баяанал кьолел руго, чIварав ТIалибовасда абулеб буго террорист вугин, жибго кьвагьи теракт гуринги абулеб буго. РачIаха хIисаб гьабизе щиб жо кколеб теракт ва кина-кинал гьел рукIунищали.\n"Теракт" буго цебехун абухъе политикиял ва идеологиял тIалабал тIураялъе гIоло дандиял хIинкъизари. Теракт букIуна пачалихъалъ оппозициялда данде хIалтIизабулебги гьез пачалихъалда данде хIалтIизабулебги.\nЖибго терроризм буго батIи-батIияб: политикияб, социалияб, миллияб, территориалияб, жанисеб, халкъазда гьоркьосеб ва гIемерал цойги къокъабазде бикьулеб.\nЦо-цо мехалда гьеб къеркьеялъулъ чанго тайпа цолъунги букIуна. Масала, цо такъсирги гьабун рохьоре арал чагIазул хиял лъола власть тIаса реххизе, гьелго чагIаз байбихьула бюджеталдаса гIарац бикъарал чиновниказухъе флешкаби ритIун хIинкъаби кьезе ва гIарац бахъизе, гьезулго бухьен батула цебехун букIараб Имарат Кавказ гIадал, жакъа Россиялда гьукъараб ИГИЛ гIадал гIуцIабазулгунги.\nБайбихьула диниял лозунгазда гъоркь гъуризе къуваталъулал. ХIасил калам, гьаниб цолъун буго лъабго батIияб тайпа терроризмяалъул: политикияб - власть хисизе къеркьолеб, социалияб - бечедал чагIи хIулеб, халкъазда гьоркьосеб - ИГИЛалда нахъ рилълъун гьабулеб. Джеминикенталда кьвагьарав ТIалибов гьазул кинаб къокъаялда гъорлъе кколевали мухIканго лъалеб гьечIо.\nБукIанищ гьасул политикияб, идеологияб, ялъуни цойги тIалаб букIинчIищ? Гьаб такъсир теракт бугин абулезулги гьечIин абулезулги руго жидерго далилал. Бугин абулез кьочIое босулеб буго гьев Астраханалда радикалияб Исламалъул чваххиялда гъорлъе ккей, чIухь барабго ратарал гьесул ИГИЛалъул рахъ ккурал гIаламатал.\nГьединго идеологияб аслу батичIони щай гьев кьвагьарав битIун полициялъул хIалтIухъаби ругеб посталда. Дагъистаналъул властаца абухъе хвезе бокьун вукIун ватани азарго нух бугелъул хвезе, чара гьечIого тротилгун посталдейищ ине кколев? Гьеб теаркт кколарин абулезул далил буго гьесул рес букIанин жиндир политикиял ва идеологиял тIалабал власталъухъе ва халкъалъухъе щвезаризе абураб.\nЖакъа азарго рес буго гьел щвезаризе, ватсапалда, цогидал социалиял сетазда цо каламниги реххизе кIолаан гьесда жиндир тIалаб щвезабураб. Гьеб гьабун гьечIо, Астраханалда гьев "радикалияб исламалъул идеологиялда гъорлъе ккун вуго" абураб жо гурони цониги хIужа гьечIо. Рес буго гьев бетIер сверун живго жинцаго чIварв чи ватизеги кинабгIаги тIалаб гьечIого. ХIасил калам, юридическиял нормабазда рекъон хIужа, далил гьечIеб жоялда теракт абизе нух гьечIо.\nГьеб рахъалъ тIалъи кодосел ритIун руго. ГIакълуялдалъун босани, щибго гIилла гьечIого гIучIги багъаруларо абулелъул умумуз. ГIиллаго гьечIого, пикру, идеология, мекъаб, къосараб батаниги божилъи гьечIого чи машиналда жаниб тротилгун полициялъул посталде вачIунарелъул. Гьеб кьвагьулеб жоги базарлдаса босулеб картошка гуро, гьелъиеги хIадурлъи ва гьеб лъалел къуватал къварегIуна.\nГьединлъидал, "нилъ террроризмалдаса бергьана" абизе жеги цудунго букIин бичIизабуна гьеб кьвагьиялъ. Гьаб дагIбаялъулъ теракт бугин абулелги гьечIин абулелги кIиялго ритIунги руго, мекъиги руго. Щай ритIун ва мекъи ругелали нилъеца баян гьабуна тIадехун. Хабар лъикIаб рагIайги.\nДагъистаналда терактал дагьлъун рагIула Сириялъе гIоло


«Лъазабулеб буго Украиналъул хIинкъигьечIолъи цIуниялъул идараялъ Къадиров Рамазанида тIад рагьун бугин такъсир гьабиялъул иш Украиналъул халкъиял депутатазе террористиял хIинкъаби кьеялда бан. Жидее хIинкъаби кьурал депутатал цIуна-къаялъул тадбиралги кьваризарун руго»,-ян хъвалеб буго Украиналъул хIинкъигьечIолъи цIуниялъул идараялъул бетIерасул гIакълъучи Маркиян Лубкивскийяс Facebookалда жиндирго гьумералда.\nУкраиналъул хIинкъигьечIолъи цIуниялъул идараялъул бетIер Валентин Наливайченкоца лъазабуна террористиял хIинкъаби кьей, лъие кьолел ругелали батIалъи гьабичIого, гьеб халкъаздагьоркьосеб такъсир бугин. «Инсан викъизе ва чIвазе вугин гьабулеб риторика гьеб буго халкъаздагьоркьосел террористазул риторика ва халкъаздагьоркьосел жамгIиятаз кьезе ккола гьелъие къимат»,-ян абулеб букIана гьес.\n«112 Украина» абулеб телеканалалъе гьадинаб лъазаби гьабун букIана Украиналъул жанисел ишазул министрасул гIакълучи Антон Геращенкоца.\nАнтон Геращенко: «Игорь Мосийчук, Андрей Левус ва Юрий Береза халкъиял депутатал ругелъул бегьуларо гьезие хIинкъаби кьезе. Бегьуларо гьел рикъизе яги чIвазе ругин ахIиял разеги. Гьединлъидал гьеб такъсир гьабиялъул иш гIуцIун буго Къадировас абурал рагIабазда тIасан. Нижеца интерполалдеги хитIаб гьабизе буго гьев жиндаса хIинкъи бугеб такъсирчи хIисабалда валагьулев вукIиналъул лъазабейин абун. Интерполалде гьесул лъазабизе нижеда бажарани ва гьев кивехун вукIаниги, масала Куршевелалда, ккуни Украиналъ тIалаб гьабизе бегьула гьев Украиналъехъе кьезе».\nГьелдаса цебе Корреспондент.net сайталъ лъазабулеб букIана Россиялъул цIех-рехалъул комитеталъ рагьун бугин Украиналдаса лъабго депутатасда тIад такъсир гьабиялъул ишин. Гьелъие гIиллалъунги ккун бугин 4 декабралда Грозныялде гьабураб тIадекIанцIиялда сверун гьез гьарурал лъазабиялин.\nЖиндирго иргаялда Къадировас низам цIуниялъул идарабазе кьун букIана Украиналъул бицен гьабулев лъабго депутат кквезеги ккун Чачанлъиялде жиндихъе рачейин тIадкъай. Гьесул пикруялда Юрий Берёзаца, Андрей Левусица ва Игорь Мосийчукица рагьун рахъ ккун буго Грозныялда 14 полицияв чIварал терористазул.\nУкраиналъул информалатаз лъазабухъе «Халкъияб фронталдаса» депутат\nЛевусица Россия ахIун букIун буго Украиналъул машрикъалъул рахъалда кколеб бугелда сверун Москваялъул риторикалъухъего «Халкъияб республика Ичкериялдаса» жиндирго «карателал» нахъе рачине. Депутат Березаца абун буго Грозныялда гьабураб теракт бугин «Украиналъул вацаз» Россиялъул кверщаликьа рорчIизе бахъараб хIаракатин.\nГрозныялда 4 декабралда букIараб гьужумалъул хIасилалда, ахирисел официалиял баяназда рекъон, чIван вукIана 10 полицияв. Жеги ункъгояв хола азарханаялда. Лъукъарав 36 полицияв жеги азарханабазда вуго. ГIадатиял гIадамазул чIван вуго цо чи. Гьединго чIван вуго шагьаралде гьужум гьабурав 11 изну гьечIого яргъидгIуцIарав.\nГьел къоязда Къадировас лъазабун букIана Грозныялде тIадекIанцIи гьабуразул гIагарлъиялдаса жаваб цIехезе букIиналъул, гьединго абулеб букIана гьез гIумру гьабулел рукъзалги хвезарун гьел республикаялдаса къватIире хъамизе ругин. Социалиял сайтазда кьолел цо-цо баяназда рекъон, Чачан республикаялда гьанжеялде бухIун буго Гумермесалда ва Яндари абулеб росулъ лъабго рукъ.\nТерроризмалда щаклъи бугезул рукъзал риххизариялъул яги рухIиялъул практика Чачан республикаялда цебеги букIана. Ахирал соназда Дагъистаналдаги къуваталъул идарабаз хIалтIизабулеб букIана гьебго тактика.\nТерроризмалда яги изну гьечIого яргъидгIуцIаразул кьералъ рукIиналда щаклъи бугезул яги гьезул гIагаразул рукъзал риххиязариялъул практика Израилалдаса бачIараблъун рикIкIуна регионалда.\nАмма жибго Израилалда 2005 соналъул авалалдаго чIезе тун букIана гьеб практика. Доб мехалда Израилалъул улка цIуниялъул министрлъун вукIарав Шауль Мофазица буюри кьун буго «гIадамал хIинкъизариялъул мурадалда хIалтIизабулеб букIараб легалияб куцалда террористазул рукъзал риххизариялъул практика чIезабизе».\nГьелъие гIиллалъун гьез рехсолеб букIана гьадинаб хIужа:\n«Израилалъул армиялда жаниб гьабураб цIех-рехалъ бихьизабун буго гьединаб куцалда терроризмалде данде къеркьеялъ кколеб хIасил кьолеб гьечIолъи»,-ян.\nГьединго абулеб букIана гьединал къагIидаби кьварун какулин инсанасул ихтиярал цIунулезгийин.


Марзигат » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nХIасратаб рокьи! Дур хабар бицанагIан халалъула ва гьуинлъула.\nСахав чияс гьеб цоцIул бицуна, амма абадиялъего хирияблъунги, кида ракIалде щваниги ракI хIеккунеблъунги хутIула. ГIумруялда жаниб махщел щун хадуб халат бахъине течIого щивав бихьинчияс лъади ячун жиндирго магIишат гIуцIизе ккола.\n1906 соналъул хаслихъе ЧIиркъатIа ГIабдулкаримие ПатIимат ячунеб бертин гьабулеб букIана. Бихьинал - васал, руччаби - ясаз ахIулеб букIун руччаби ахIизе бахIарасул яц Разиятида тIадкъан букIана.\nЭбел-лъималахъе гIагарлъиялъухъе сверулаго гьалда дандчIвала чIагIдаца мехатарал гIолохъабазул къокъа. Разиятие нухги ккун гьез абула берталъе жал щай ахIуларелан. Нечарай ва мехтарал гIолохъабакьа хIинкъарай Разиятица нуж рачIаха ян къокъ гьабула. Бихьинал - бихьиназ ахIулелъул, Разиятида гьел рачIинарин ккун букIун буго. Амма бихьиназ ахIичIониги, гьел рачIун руго.\nАхIичIого рачIарал гьалбал берталъ гIадлу гьабизе тараз нахъе ритIула. Гьеб квеш букIарал гIоркьилаз бахIарав викъула. Лъарахъеги вачун лъелъ къазавула ва кватIизегIан рокъове виччаларо. Росу рагIалда бугеб Чалабил рокъовеги лъугьун, ГIабдулкаримица биччараб ретIелги бахъун, бакъвараб ретIуна ва жиндирго бахIаралъухъе уна. Рокъор гьесда цIакъго цебесеб гIагарлъиялъул дагьалго чагIи ратула. Ккараб жоялъул хIакъикъат тIубан баянлъичIого, гьез бахIарасе хIалхьи толаро. Нахъисеб къоялъ бахIаралъул къайи битIула ва тIаде ккараб къо борхизе хIукму гьабула.\nГьел гIоркьилазул къапилаялъул бищун дуе зулму гьабурав, бищун дур ццим бугев щивин гьикъидал, ГIалисултанги Адалил ГIалиги вукIанин абула ГIабдулкаримица. Гьел чIвазе хIукму къотIула тухмуалъул кIудияс. Байбихьуда ГIалисултанида хадуб чан. Гьесул рухIалъе рикIкIарал къоял хутIана. Цо пуланаб къоялъ ГIалисултан хIамулги рачун рохьове цIуладе аравлъи. Гьев гьениса тIадвуссун вачIунев вукIана сордо бащалъараб заманаялъ. ГъоркьчIел гьабун чIун вукIарав ГIабдулкаримица аскIовегIан щвезегIанги тун, ГIалисултанил ботIоролъ туманкI речIчIула. ГIинда нахъа гулла щварав ГIалисултан, щапун гIодов кканиги. ХвечIого хутIизе гурин гьеван, векерун лъукъарасда аскIовегун, КIациял МухIамадица хъун рехула.\nКиналго рагъазулъ тIоцебесеб ругъун эбелалъул каранда щолин абула. Сардил бецIлъуда росулъ бахъараб тункIил кьвагьиги дандерижабаца цоцахъе кьун лъугIун букIинчIо ГIалисултанил эбел Хъарачил Рузмай хIатIида гIицIго къватIхаласа васасда хадуй екеризе лъугьиндал. Жаназаялда къвалги бан, хурхун хачадулей гьелъул ракI бекараб магIил гьаракь хьиндалазул кIкIалабахъ тIибитIун букIана. КъотIноб ганчIазда гьоркьоб бетизе лъугьунеб васасул би гьелъ хъат цIун гьекъола. Гьедин гьабуни васасухъ бугеб рухIел хIехьезе бигьалъулин абураб бицен рагIун букIун.\nРецIел босун рогьо чурараблъи лъайдал, ГIабдулкаримил эбел Уллубил ПатIиматица тIохдеги яхун ахIанила:\n«Босун кванай Рузмай гIамал кIудиязе рекъараб тамихI».\nЧи чIвараб бакIалъан керен бухIараб гIодиялъги ракIбекарал магIил рагIабазги ПатIиматил калам гьоркьоб къотIизабула.\nСудалъ ГIабдулкарим Тулаялде туснахъалде витIана. Амма ГIабдулкаримил Адалил ГIалида бахъараб ццим чучун букIинчIо. ЧIаго хутIани, туснахъалдаса вачIиндалги гьесдеги ирга щвелебин вукIанин ГIабдулкаримилан бицунаан гIадамаз. РецIел босичIого хутIарав Адалил ГIалида хадуб чIун букIана ГIабдулкаримил гIагарлъи.\nГьезул цевесев чи ХIамзатил Ибрагьимида цо къоялъ рохьове унаго цеве-цеве унев ГIалил сипат лъанила. ЦIакъ ишан босун речIчIанила Ибрагьимица ГIалида туманкI. Цо кьвагьаралъ ГIалил кIиябго бох лъукъула. Судалде кьун жанив тIамизавейин Ибрагьимин абулаанила гIадамаз ГIалида. Гьесги жаваб кьолаанила жинда гIайиб букIиндал, кин гьев судалде кьелевин.\nПикру гьабун бихье, хирияв цIалдохъан. Жакъа гьединаб ишалда сверухъ кинаб гьересиги хIиллагидай букIинаан?\nГьединал рукIана нилъер умумул. Ругънал берцинго сахлъун унел рукIанила. Амма цо заманалдасан, ракIалдего гьечIого гьелги рагъарун, ГIали къокъидго хола. ХIамзатил Ибрагьимил хIакъалъулъ гьаниб рехсезе гIадаб цойги бицен буго росулъ.\nЧIикIаса Парзуласулги асулги кканин бицуна гьадинаб хабар. Ибрагьимица Парзуласда гьикъарабила жиндир бугила щунусго гIиги щуго васги. Живги мунги киналин бечедалин. Парзуласги абурабила жиндир 40 000 гIиги кIиго ясги ругин. Амма васал гьечIев жиндие бечелъи щибизейин. Мун жиндаса бечедав вугин, вац Ибрагьим.\nГIабдулкаримил гIагарлъиялъул 5-6 цIараки, жидер бугеб магIишатги бичун, Ахакье гочуна тушманлъи бугезда цере хьвади гьезул адаб тараб жо бугин абун. Гьел ккола КIациял МухIамад, КIациял Ибрагьим, ХIамзатил Ибрагьим, КIациял Ибрагьимил вас МуртазагIали ва цогидалги. ГIагарлъиялъ ГIабдулкаримиде бачIараб къварилъи жидедего бачIараб гIадин гIахьал гьабула.\nТуснахъ гьавун Тулаялда вугев ГIабдулкаримида хадув, гьев чIваялда хIинкъи букIун, гьесда хадур уна вацал ГIусман ва Малик. ГIурус мацI лъалев ГIаливалица Нуцалхан нахъе ахIун, Тулаялда бан буго щуго сон.\nЦо нухалъ къотIносан унев ГIусманида рихьун руго хIарщулъ хъирщадулел, щибалиго балагьулел гIадамал. Дагьав довегIан щварав ГIусманида нухда бихьула бакъаул канлъухъе кенчIолеб цо жо. ТIаса хIарщ чурун балагьидал, гьев бугила цIакъ чIухIараб нагIлиги бугеб, къиматаб меседил баргъич. Гьесда батараб къиматаб тIагIел бихьараз абула баргъич бичун щвараб гIарцуца мун гIумруялъ кваназавизе рес бугин. Кинги ГIусманида лъала дол хIарщулъ хъирщадулел чагIи гьеб баргъич балагьулел рукIараллъи. Ва баргъичги Тулаялъул губернаторасул чIужуялъул букIин. РакIбацIцIадав магIарулас баргъич бетIергьабазухъе кьола. Йоххарай гьей барыня рокъое жаниеги ун, росги вачун ячIуна ва къвалги бан, магIаруласда баула.\nШагьаралда хехго тIибитIула вацал-магIарулазул ракIбацIцIалъиялъул хабар.\nГьерсица, хIиллаялъ, хъантIиялъ чи лъикIалде вачунареблъиялъе мисалал гIемерал ругониги, цо гIарабазул къисаги рехсезе бокьун буго.\nРагъаз тIубанго биххараб шагьар къотIун унев вукIанила лъабго рекIарав. Чодул щинкIил тункидал, биххараб къадал жагъаллъараб хутIел щущан анила. Цебе рехун бачIанила къадалъ бахчун букIараб меседил лъабго къотIел.\nКигIан хъирщаданиги, рекIаразда гьениб тIокIаб щибго къиматаб жо батичIила. Гьезул цояс дугIа гьабунила. Щукру дуе бугин, БетIергьан Аллагьилан. Дуца нижее рикъзи бащад гьабунин нижеда гьоркьоб илбис ккечIого букIине гIолойин.\nЩвараб давлаялдаса разиял рекIарал жидерго сапаралъ цнел рукIана. Кодоса кванил сурсаталги лъугIун, ракъарал гьаз хIукму гьабула жидедаго гьоркьоса бищун гьитIинав нухда батараб росулъе кванида хадув витIизе. Гьас абуни, лъабабго меседил къотIелалде бугеб хьулалъ, цин гIорцIизегIан живго кванан, хутIараб кванилъе загьру жубан буго. Квен босун гьалмагъ вачIиналде, гьев чIвазе хIукмуги гьабун, гьал кIиялгоги рукIанила. Гьев тIаде щварабго, жидерго хIукмуги тIубан, гьал хъантIун, кваниде тIаделъанила. Кванан рахъиналде гьазул рухIалги зобалалде анила. Лъабабго меседил къотIелги, дунялалъул боцIудаса гIорцIуларезул лъабабго жаназаялъ ахираталде инчIого, панаяб дунялалда танила.\nГIусманил рекIкI гьечIолъиялъ ва ритIухълъиялъ асир гьавурав губернаторас гьав живго цIунулел чагIалъе хъвала. Гьасухъе кьола сахаб айгъир, чIухIараб кьили-ярагъгун, цIурмал-фонаралгун.\nКиве губернатор унев вугониги, ГIусман гьесул фаэтоналда цеве-цеве чуги кьурдизабулаго, гьунаралги гьарулаго унаан. ГIурусазеги асар гьабулаанила кьурдулеб чода рекIарав, лахIчIегIерав михъазул, Кавказалъул форма ретIарав магIаруласул сипаталъ. ЛъикIго гIурус мацIги бицунаанила ГIусманица.\nГьебго заманалда туснахъалда болжал лъугIизегIан жанив вугев ГIабдулкаримил рокьи ккола гIурус яс Машахъ. Жанир тIамурал чагIи доб заманалда гьанже гIадин кIуликь рукIунароан. Жакъаялда данде ккун гIемер эркенлъиялда рукIунаан. Машае магIарулавги вокьула. Гьаз рос-лъадилъун рахъун, цIияб хъизан гIуцIула. Машада цIар хисула Марзигатилан. Гьезие гьаюла тIоцеесей яс. ЦIарги ПатIимат лъола. Уна сонал, замана щола ГIабдулкаримие рокъове тIадвуссине. Гьес Марзигатида абула жив цин Дагъистаналде щун вачIинила, хадуй ячинила мун. Гьаб нухалда мун аний тезе кколей йигила.\nМарзигат кинго гьелда разилъуларо. ГIабдулкаримица абула жиндир бидул тушбабаз жиндие рекIараб ханжар, я тIохьидул гулла хIадурун батулин. МугIрузде щваравго росги чIван, дуца чIегIер базе ккезе гурилан хIинкъун вугин живилан. Амма Марзигатица, щиб бицунги, ГIабдулкарим рази гьавула хъизангун цадахъ Дагъистаналде тIадруссине. Рахъуна къватIире. Бухьуна сапар Дагъистаналде.\nЧIиркъатIе руссинчIо гьел. Ана гIагарлъи гочараб Ахакье. Марзигатица къабул гьабуна бусурман дин. Бицунаан бацIцIадго магIарул мацI. ЦIакъ берцинаб гьаракьалъ цIалулаан Къуръан. ПатIиматида хадур, ГIабдулкаримиеги Марзигатиеги гьарула ясал Муслимат ва Зайнаб. Щияй ясалда гьоркьоб ункъо сон букIана.\nЧIахIияб гIелалда ракIалда ругоан Марзигатица жиндирго лъималазе кинидахъ ахIулел рукIарал кочIол мухъал:\nЖакъа байрам буго доб Россиялда\nПачагун жандарма тIасаги реххун,\nКьижа мун, дир лъимер, цIвайил канлъухъе,\nБалагьарал берал дандеги рачун.\nМарзигатица роцIцIараб гьаракьалъ Къуръан цIалулеб яги мавлид ахIулеб мехалъ хIайранлъарал гIенеккараз цоцаздаса балъго рацIцIунаан магIил гарал.\nАмма ахакьезул дибирас жаназа хабалъа бахъизе изну кьечIо. ГIиллалъунги гьес рехсола кIиязулго васият букIанин жал ахакьдерил хабалалъ цоцада аскIор рукъеян.\nМарзигатил хобалда нур чIун бихьарал чагIиги ругин жидер росулъи абула дибирас. Гьелъул жаназа хабалъа бахъизе тани, жидер росдадаса баракат унин.\nГIабдулкарим туснахъалдаса вачIун, Ахакь вугин рагIидал, гьев чIвазе нигатгун гьенибе сапар бухьуна чIварав ГIалисултанил вац ГIумарица. Цо къоялъ рохьоса росулъе тIадвуссунев ГIабдулкаримида гIоркьчIел гьабун, вахчаралъуса лъикI ишанги босун, таманча речIчIанила ГIумарица. Амма гьеб, кьвагьичIого, чвархъун чIанила.\nКIиабизеги хIалбихьанила. Гьебго хIасил кканила. ГIабдулкаримида аскIовеги ун, ГIумарица абунила жиндие чIахIиял чагIаз бицунаанила дуда гIайиб гьечIилан. Амма жакъа кIиябго нухалъ дир алхунареб таманча чвархъун чIедал гурони, жив гьелда божичIин. Мун Аллагьас жиндир квералдасан хвезе хъван букIун гьечIин. Жив дуда тIаса лъугьарав вугин. Мун жинда тIасаги лъугьаян, ГIумарица ГIабдулкаримида къвал бала. Ва кIиявго бидул тушманас рекъел гьабула. Бидул вацлъиги рагIизабула.\nБид риххун росу тараб ГIабдулкаримил гIагарлъи гъираялда рокъоре тIадруссуна. ГIицIго ГIабдулкаримица инкар гьабула росулъе вуссине, бидул вацлъи рагIизабурав ГIумарил адаб цIунун. Гьесда вихьизе нечон лъади Марзигатгун цадахъ Ахакьго чIола.\nБачIана замана ГIабдулкаримил къоял лъугIараб. Васияталда рекъон, гьев вукъана Ахакь. Гьесул лъабайго яс ЧIиркъатIе ригьнаде ун рукIана.\nРос хун гIемер заман балалде, Марзигатги ЧIиркъатIе гочана. Росдал школалда дарсал кьолаан гьелъ. Амма кин бугониги, жиндир къоял лъугIулел рукIин лъарабгIанги, Марзигат хвезе Ахакье уна.\nЭние щун заман бахъилалде гьалда тIаде щола паризаяб хвел ва росасда аскIой юкъула. Гьей хванин рагIидал, Сулейманил МухIамадил гьокьо-оцалги рачун, Марзигатил кIиявго дурц Ахакье уна жаназа росулъе босизе. Росдал баракат лъезе гьей росдал хабалалъ юкъун лъикIаб букIинин хIукму гьабун букIана чIиркъдерил жамагIаталъ. Амма ахакьезул дибирас жаназа хабалъа бахъизе изну кьечIо. ГIиллалъунги гьес рехсола кIиязулго васият букIанин жал ахакьдерил хабалалъ цоцада аскIор рукъеян.\nГIабдулкаримилги Марзигатилги букIараб хурги минаги буго Ахакь росу рагIалда хабалазда аскIор. Гьенир хIалтIулаго цIакъ регьел бугеб ракь батун букIун буго рос-лъадиялда. Гьез дагьабги бухъидал, гьенисан баккун буго цIорораб, гIажаибго тIагIамаб лъим. Марзигатил иццин цIарги лъун, жакъаги хIалтIизабулеб буго гьеб ицц. Росу бакьулъан лъар чваххулеб бугониги, ахакьдерица Марзигатил иццухъан лъим цIолила. Хасго кIалккул моцIалъ.\nCураталда: Ахакь росдал лъар. Марзигатил иццги гьенибе чваххулеб батизе бегьула…\nАвтор: Ибрагьим Ибрагьимов, ЧIиркъатIа\n» «БухIаниги щиб, ле, Аргъвани росу, Лъабкъого багьадур цо къоялъ чIвараб»\n» Бакълъулазул росаби. ЧIиркъатIа


31 январалъ Хасавюрт шагьаралда полициялъулаз къан буго салфиязуллъун рикIкIунеб мажгит. 1 февралалда Хасавюрталъул салафиял цогидал мажгиталда ракIарун, хIукму гьабуна шагьаралъул администрациялде ун, къараб мажгиталъул кIулал тIалаб гьаризе.\nХасавюрт шагьаралда «Северная» цIар бугеб мажгит къан буго низам цIунулез 31 январалъул маркIачIул гIужалда. Социалиял гьиназда Хасавюрталдаса гIадамаз тIибитIизабуна иформация, гьеб бакъанидаялдаса полициялъулаз сверун ккун бугин. МаркIачIудехун мажгиталда сверухъ бакIарун букIанин кIудияб къадар гIадамазул ва полициялъулазулин баян гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе гьеб мажгиталде хьвадулезул цояв Ризван Ризвановас.\nРизван Ризванов: «Сон нижехъе щвана информация, мажгит къазехъен бугилан. Ниж гьенире ана ва цогидал, мажгиталде хьвадулел гIадамал, ракIарана гьенире. Цин гьенир дагьаб къадар гурого букIинчIо низам цIунулезул, амма гIадамал гIемерлъидал, гьенир полициялъулазул къадарги цIикIкIана. Мажгит сверун ккун, маскаби хураз аскIоре къазе толел рукIинчIо гIадамал. Гьелда кIулал рана. Цинги нижеца хIукму гьабуна, рагъ-кьал ккечIогон букIиналъеги цогидаб мажгиталда ракIаризе. Гьенибго, «Восточная» абулеб мажгиталда ракIарун хIукму гьабуна тIоцебесеб февралалда къаде какдаса хадуб жамагIаталъ данд базе хадусел галаби кинал рукIинелали. Ниж нахъе ун хадубги, гьеб мажгит сверун ккун полициялъулал тун рукIана гьенир».\nХасавюрт, "Восточная" мажгит, 1Фев2016\nТIоцебесеб февралялда къаде какде Хасавюрталъул «Восточная» мажгиталде азаргоялдаса цIикIкIун чи вакIарун вукIанин лъазабуна гьенив вукIарав ГIабдулмуъмин ХIажиевас. Гьенире ракIарун руго гIицIго Хасавюрталдаса гурелги, МахIачхъалаялдаса ва цогидал бакIаздаса салафиял.\nМажгиталъул имам Сильдиса МухIаммад Набица ракIараразда лъазабуна гьеб мажгит жамагIаталъ бараб бакI бугин ва жамагIаталъ тIамулел галаби къанунияб куцалда тIамизе кколин, гIадамазда салафиял къануналда данде ругел, къанунал тIаса рехулел чагIи гурел, бусурбаби рукIин бихьизабизе.\nМухIаммад Наби: «Кинал галаби тIамулел ругониги, гьел тартибалда ва низамалда тIамизе руго. Дица шагьаралъул администрациялде чи витIизе вуго. Лъихъ ратаниги, гьеб мажгиталъул кIулал кьейилан абизе чи. Гьеб мажгитги рагьун, бакъани как гьениб базе букIине. Руго диналда бихьизабураб, чи нахъе къазе кколелги, нахъе къазе бегьуларелги бакIал. Гьеб мажгит гьабурал, гьеб барал чагIазухъа нахъе бахъун гьеб къараб заманалда, нилъер ихтияр гьечIо нахъе къан рукIине. ГьабсагIаталда гьедин абиялъе гIиллаги буго, гьеб тIоцебебсеб ва ахирисеб гуреблъи, гьелдаса цебе, чанго къоялъ цебе къана Шамхалалда бугеб мажгитги. Щиб ва кин мажгиталда гьабилебали бараб буго гьеб бараб жамагIаталда. Гьез гьабизе ккола хIукму».\nКакдаса хадуб, цо къокъа гIадамазул мажгиталдаса Хасавюрт шагьаралъул администрация бугеб рахъалде ун буго, бачIиндаго дагьал чагIи рукIанин лъелго марш гьабун унел, дагь-дагьккун кIудияб къадар гIунин. КъватIазде рахъарал гIадамазул къадар цIикIкIараб бугин, чанго соналъ цебе МахIачхъалаялда, ГIурус театралда цебе букIараб демонстрациялда ракIарал гIадамаздасагийилан хъвалеб буго гьенив гIахьаллъулев Расулица, Фейсбукалда.\nХасавюрталда «Северная» цIар бугеб мажгит къаялъе низам цIунулез кIиго гIилла бачунеб буго: ТIоцебесеб, гьеб мажгит бараб ракьалъул документазул хал гьаби тIобитIи, гьел хIакъиъкиял ругищали хал гьабизе. КIиабилеб - гьабсагIаталда мажгиталъул имам гьечIолъи. «Северная» мажгиталъул вукIарав имам араб соналъул декабрь моцIалда туснахъ гьавун вукIана, кодоб ярагъ батиялда бан. Хасавюрталда къараб мажгит кколеб буго ункъабилеб салафиязул мажгитлъун, Дагъистаналда къалеб бугеб. Цебеккун, 29 январалда Шамхал поселекалда бугеб салафиязул мажгит къан буго. «Эркенлъи» радиоялъухъе щварал баяназда рекъон, , республикаялда имамзаби Дагъистаналъул муфтияталъул вакилзаби кколарел мажгитал къазе амру буго тIасан.\nХасавюрталдаса щварал ахирал баяназда рекъон, тIоцебесеб февралалъул бакъанидехун, Хасавюрт шагьаралъул администрациялде цере ракIарана къватIире рахъарал гIадамал.Салафиязул вакилзабигун данчIвана шагьаралъул тIалъи.Гьеб дандчIваялъул хIасилалда «Восточная» мажгиталъул имам МухIаммад Набихъе кьуна къараб «Северная» мажгиталъулкIулал. Мажгиталъул рахарал нуцIби рагьанин,лъазабуна мажгиталде хьвадулез.


Дин ва политика Шималияб Кавказалда жуба-гъубан ругеллъи цIияб хабарлъун бихьизе батиларо кавказалъулазда. Амма тарихалдаса лъала: политика гъорлъ бугеб диналъ конфликтазде ва цо-цо мехалда фанатизмалде рачуна.\nДиналдаса батIа-тIун жакъа къоялда политика букIине рес гьечIин, рикIкIунеб буго цо-цо экспертаз. Политолог Виктор Лебедевасул рагIабазда рекъон, хIакимал диналъул темаялда хъинтIула лъабго гIилла сабаблъун. Мисалалъе, кинаб букIаниги динияб тадбир сабаблъун. Гьединго цо-цояз дин «хIалтIизабула» жиндирго авторитет борхизе ва жив диналда гъорлъ вугев чилъун вихьизавизе. Лъабабилезни жидерго политикияб курс ургъунго диналда хъинтIун бачуна.\nРоссиялъул Кавказалъул регионал бусурбиял рукIиналъе гIоло, дин гьоркьоб тун чIезе хIакимазе кIоларин, хъван буго Лебедвасул докладалда. Мисаллъун гьес рачунел руго Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасул батIи-батIиял баянал. ГIабдулатIиповас бичIчIизабулеб буго диниял суалазе пачалихъалъ кIкIвар кьолеб букIин.\nРоссиялъул хIукумат ГIабдулатIиповас бихьизабулеб буго бусурбабазул рахъ кколеблъун ва гьел бусурбабазда гъорлъ уна кавказулъулал гурелги. «Исламиял пачалихъазул – Сириялъул, Ливиялъул, Ираналъул – ихтиярал ва интересал цIунулеб улкалъул ккола жакъа къоялда Россия, Владимир Путин. ХIукуматалъ гьединго диниял гIуцIяизе кумек гьабулеб буго, исламияб лъай кьеялъеги кIвар кьолеб буго», - ян абуна цодагьалъ цебе ГIабдулатIиповас.\nАвторасул докладалда мисаллъун вачун вуго Чачан республикаялъул нухмалъулев Рамзан Къадировги. Мисалалъе, журналистас гьесда гьикъун буго, республикаялъул нухмалъулев кинав чилъун вукIине кколевали. «Нухмалъулесда лъазе ккола гьев халкъалъул рагьдател вукIин, гьединго гьесда кIочене бегьуларо гьев ТIадегIанасул лагъ вукIинги» - гьединаб жаваб кьун буго Къадировас.\nЛебедевасул докладалда хъван буго гьадин: «Къадировас ва ГIабдулатIиповас жидерго динияб рахъ бихьизабичIого толаро. Амма ГIабдулатIиповас живго жинцаго вихьизавула гIадатияв бусурбанчилъун, Къадировни вихьула гIемерисала динияв цевехъанлъун. Гьес жиндирго политикаялда «Аллагьасул нухилан» абула ва жиндирго цо-цо хIукмуязда тIаса баянал кьолаго абула «Алагьас гьедин малъанин». ГIабдулатIиповасда дин бихьула жамагIаталъе пайядаяб социалияб шартIлъун, Къадировасулни батIияб бербалагьи буго – гьес дин рикIкIунаан щивав чиясул гIумрудалъ букIине кколеб аслияб принциплъун».\nЭкспертазул пикруязда рекъон, улкаялда яги регионалда хIалуцараб ахIвал-хIал бугеб заман щвейдал, хIакимаз бицуна гIемерисала кIиго жоялъул – патриотизмалъул ва диналъул. «Кавказалъулазда гIагараб ракь кин бокьизе кколебали бичIчIизабизе кколаро, гьелдалъун гьениса хIакимаз дин цIала кумекалъе», - ян абуна Лебедевас.\nГьевгун рази вуго жамгIияв хIаракатчи ГIабдурашид Саидов. Гьес абухъе, жакъа-къоялда бугеб хIалалда балагьун, диналъул суал борхи гьесда бихьула учузаб политикалъун.\nГIабдурашид Саидов: «ГIезеагIан захIматаб хIал буго экономикияб рахъалъги, сиясияб рахъалъги, тIолго дуниялалда ругел улкабигун гьоркьоблъиялдаги. Гьеб хIалуцараб заманалъ тIокIаб кквезе гIоркь гьечIеб гIадин хIакимаз диналъул суал борхи дида бихьула учузаб, жидеего къимат щвезе гьабулеб ишлъун. ТIокIаб чIечIого диниял чагIазул мурадал тIуразарулел руго, конституциягун къанунги нахъе къазабун».\nГIабдурашид Саидов - 1\nСаидовас гьединго ракIалде щвезабуна, хIакимаз диниял тIалабал тIуралел ругин бусурбабазул тайпаялде балагьунилан.\nГIабдурашид Саидов - 2\nБусурбабаз гIумру гьабулел бакIазда диналъул бицичIого чIезе хIакимазе я кIоларо, я бегьуларо, амма диниял чагIазул цо къукъаялда хадуб лъугьун, цогидаб къукъаялъул ихтияралги, батIияб диналда гъорлъ ругезул ихтияралги, диналде гъорлъ гьечIезул ихтияралги хвезаруни, гIагараб заманалда рачуна конфликтаздеян, рикIкIунеб буго экспертас.\nШаргIалъ митингал гьукъулел гьечIо, амма...


Дербенталъул мэр ана тIадвуссинелъун\n12 январалда Дербенталъул мэр Имам Яралиевас тана жиндирго хъулухъ. Гьес гьеб хисана депутатасул мандаталъухъ. Хъулухъалдаса нахъе ана гьеб шагьаралъул депутатазул гIуцIиялъул нухмалъулев Мовсун РахIимовги.\nДербенталъул мэр Имам Яралиев шагьаралъул депутатлъун вахъине жиндирго мандат гьесие кьуна депутат Талидин Мамеевас. Дербент шагьаралъул официалияб сайталда хъвавухъе, Яралиев депутатлъун вахъиналъул рахъккун буго шагьаралда ругел партиязул киналго фракцияз.\nГьедин 12 январалда депутатаз Мовсун РахIимовасда тIадкъана заманаялъ Дербент шагьаралъул администрациялъул нухмалъулесул ишал тIуразе. РахIимов кколаан шагьаралъул депутатазул гIуцIиялъул нухмалъулев.\nДербенталъул мэр хIисабалда Имам Яралиевасул болжал лъугIулаан исана сентябралда. Гьеб ккола Дербенталда 2000 сонилаб юбилей кIодо гьабизе бихьизабураб заманги. Гьединлъидал шагьаралъул къануназулъ хиса-басиги гьабун, ЦIияб соналда цебесеб къоялъго кьунин Яралиевасе шагьаралъул депутатасул мандат, гьебги лъан, Яралиевасул оппозициялъ 10 январалда гьениб митингги гьабунин бицун букIана ЭР-ялъги.\nПалхIасил, Дербенталъул депутатазда гьоркьор гIемерисел Имам Яралиевасул рахъккурал чагIи ругин бицана ЭР-ялъе гьениса Бахтияр Мирзаев абулев чияс. Гьединлъидал щаклъи гьечIила гьез мэрлъун жидедаго гьоркьоса Яралиев вихьизавизе вукIиналда. Бахтияр Мирзаев ккола Имам Яралиевасда дандечIун I0 январалда Дербенталда гьабураб митингалъул гIахьалчи.\nБахтияр Мирзаев: «Депутатал халкъалъ рищун ратани, халкъалъул мурадал цIунизе ккеларищ гьез? Нижер гьанибин абуни иш гIакса буго. Яралиев цIунулев вуго гьез халкъалдаса. Гьединал депутатал щай къваригIарал чагIи? Халкъалдайин абуни гьел чагIи депутаталлъун жалго кин ккаралалиги лъазецин лъаларо».\nДагъистаналъул прокурорлъун вукIарав Имам Яралиев Дербенталда мэрлъун 2009 соналда халкъалъ вищун вукIана. Доб мехалда президентлъун вукIарав МухIу ГIалиевасе бокьун букIана гьелде щвезегIангоги Дербенталда мэрлъун вукIарав Феликс ГъазиахIмадов цIунун хутIизе. Амма кутакаб гъалмагъирги ахIи-хIурги гьабун, прокурор Яралиев вищана гIадамаз.\nЯралиев нахъе вахъейин Дербенталъул гIадамал гIемер хъвадаранин бицана ЭР-ялъе Дербенталдаса оппозициялъул вакил Мамед Шириновас.\nМамед Ширинов: «Гьеб суалалда тIасан гIемер руго кагътал, гIарзаби. Шималияб Кавказалъул рахъалъ Россиялъул министр Лев Кузнецов вачIараб мехалда, гIадамаз гьесдагицин абун букIана Яралиевасул хIакъалъулъ. Гьеб мехалда гьес жаваб кьун букIана Кавказалда унго-унгояв бихьинчияс кколин жинцаго кьураб рагIи, гьедин жинца гьеб суал рагIалде бахъинабилилан».\nЧанго моцIалъ цеве Дербенталде щварав министр Лев Кузнецов рази вукIинчIо некIсияб Дербенталда бугеб рищни-къулалдасаги. Гьеб бакIарейин бадибчIвай гьабун букIана гьес мэрасе. Гьединабго бадибчIвай гьесие гьабун букIана Шималияб Кавказалда улкаялъул президентас тарав вакил Сергей Меликовасги.\nПалхIасил, тахбакIида вукIине Имам Яралиевас жиндиего нух балагьана. Гьеб хъулухъалда бан гьанже республикаялъул нухмалъиялъ тIаде щибниги ургъилебищали жеги лъаларо.\nАбизе ккола тIалъиялъул чагIиги гIемерго рази гьечIин Яралиевас Дербенталда гьабулеб хIалтIуда. Цо-цоязул пикруялда рекъон, депутатаз вищулев вугони, Яралиевасда тIадкIалъан бажаруларелъул, гIицIго рес буго шагьаралъе пайдаяб куцалда хIалтIи гьабулеб гьечIилан хадув гьев республикаялъул нухмалъиялъ нахъе вахъизеги.\nЦебеккун Яралиевасул бакIалде Дербенталъул чогърол заводалъул директор МухIамад СагIадулаев вачIунин букIана хабар. Амма къануналда рекъон, мэр вищулев вуго шагьаралъул депутатазда гьоркьоса.\nСагIадулаевин абуни ккола Халкъияб Мажлисалъул депутат. Гьединго аслияб куцалда лехгиязгун къажараз ва табасаран миллатаз гIумру гьабулеб шагьаралда ЧIарада мухъалдаса магIарулав мэрлъун тIами щакаб жо буго, гьанжелъагIан Дагъистанала хъулухъал рикьулеб къагIидаялда рекъон.


НекIсиял накъищал - халкъазул хаслъиялъул мацI\n«ГIучIалтIан, бухча ва чирахъ» абураб выставка унеб буго гьал къояз МахIачхъалаялда бугеб «ВахIидат» абураб галереялда. Гьеб кколеб буго «МагIарул рукъ» абураб проекталъул кIиабилеб экспозиция.\nГьелдаса цебе галереялда тIобитIун буго «ЧохтIо ва гъамас» абураб выставка. Галереялъул нухмалъулей ВахIидат Шамадаевалъ абулеб буго выставкаялъул мурад бугин гIадамазул кIвар буссинаби некIсиял, умумузул рукIарал тIагIалабазде, гьезулъ бахчун бугила миллатазул хаслъи. Гьел тIагIалабазул щибаб кколила такрарлъи гьечIеб ва цо миллаталъул цогидаб миллаталда релълъинчIеб бугила гьебго гIуччIалтIан босанги яги бухча босаниги.\nВыставкаялда цере росун ругел гIучIалтIан, бухча ва чирахъ кколел руго щибаб магIарул рокъоб рукIунел рукIарал жал. ГIучIалтIан богорокъоб жаниб гелал, гъудал, цIам лъун, къеда ран рукIунел рукIарал, бухчаби рукъариялъул тIагIелал жаниб лъолел гьитIинабго таргьа ва чирахъ, мугIрузде электричество щвезегIан, ХХ гIасруялъул 30 соназги жеги хIалтIизабулеб букIараб канлъи гьабизе. Амма цо цIар бугониги, щибаб гьеб тIагIелалъул бугила жиндирго тарих, ва жиндир хаслъи. Гьедин, гьебго гIучIалтIан цо миллаталъул цогидаб миллаталъулалдаса батIияб букIанила халипаялъги, тIад ругел накъищазгийин бицана «Эркенлъи» радиоялъе ВахIидат Шамадаевалъ.\nВахIидат Шамадаева: «Галереялда руго магIарулазул, даргиязул, цо-цо тумазулги гIучIалтIамал. ГIучIалтIан букIана щибаб хъизамалда. Мискиназул гьел рукIана гIадатал,рес бугезул дагьал чIухIун къачIарал, амма гьеб цIунулаан ясбер киниги. ГIалимчи Шиллингица хъвалеб буго магIарулазул гIучIалтIан рукъалъул культалъул элемент кколилан. Щибаб миллаталъул буго жиндирго хаслъи. Масала, магIарулазул гIучIалтIамал руго тIасинаб рахъ гургинккарал ва гьел лъабго бутIа бугел руго.\nМагIарулазул гIучIалтIамазда рукIуна аслияб куцалъ геометрикиял накъищал ва рукъалъул кIамураби рахъун. Даргиязул гIучIалтIамазул тIасинаб рахъ ункъбокIинаб букIуна, ва гьезул рукIуна чуязул бутIрул гIадинал элеменал, гьединго гьел къачIан руго бикIун гьабураб малъазул накъищаз. Тумазул гьединго ункъбокIинал, тIад накъищал рахъарал ва рухIчIаголъаби рахъарал руго. Гьелдаса бихьула щибаб миллаталъул хаслъи цIунулеб букIин гьел тIагIелаз».\nБухчабазул бицанани, гьел хIалтIизарулел рукIана хас гьабун руччабаз, жанир рукъариялъул алатал ва цогидал тIагIалаби лъезе. Щибай чIужугIаданалъ хIаракат бахъулеб букIун буго жиндир бухча цогидалазда релълъараб букIинчIого букIине. ГьабсагIталда гьеб тIагIел хIалтIизабизе байбихьун бугила гIолил ясаз кодоб кколеб къвачIа гIадин.\nЯс росасе кьолеб заманалде гьелъ жинцаго букъулеб букIун буго жиндиего бухча. Гьеб букъизе хIалтIизарулел рукIун руго хириял ххамил кескал, кьер-кьерал яги цо кьер бугел.\nЧирахъал выставкаялда руго кубачиязул, бищинго машгьураб, тIогьиб хIинчI чIараб ва мазгаралъул гьабураб. Руго гьединго ираналдаса рачIарал чинидул, хъахIилаб щагIил ва бархъалисезул, руго Азербайджаналдаса рачIарал розол чирахъалги.\nЩай галереялда тIоритIулел выставкаби чанго тIагIел цадахъ босун гьабулеб ва щай гьеб гIучIалтIан, бухча ва чирахъ цадахъ росаралали баян гьабулаго искусствоведалъ бицана гьел ругила цуцада хурхарал ва гьел киналго кколила руччабаз квализарулел.\nВахIидат Шамадаева: « Цебесеб нижер экспозиция букIана «Гъамас ва чохътIо». Гъамас ккола бищун къиматаб жо цIунулеб бакI. ЧохътIоги ккола бищун къиматаб, чIужугIаданалъул къадру цIунулеб алат, гьелъ росун рукIана гьел цадахъ. Гьаб экспозициялда босараб гIучIалтIан, бухча ва чирахъ ккола жидеда жаниб магIарулазе гIадатияб гIумруялда хIажалъулел алатал цIунулел жал. ГIучIалтIаналда жанир рагI-мачалъул тIагIалаби, цIам ва цогидаб цIунун букIунаан, бухчаялъул гьединго цIунун букIунан рукъарулел тIагIалаб ирукIа, гIарац яги цогидаб хIажатаб. Чирахъалъуб букIана канлъи ва гьединго чирахъ бакулеб сакI цIунун букIунаан гIучIалтIаналъуб».\n«ВахIидат» абураб галерея кколеб буго хIукуматалъул гуреб, нухмалъулелъ баян гьабухъе, гьезие выставкаби тIоритIизе квербакъи гьабулеб буго музеяз. Киналго тIоритIулел выставкаби кколел руго рахIмуялъулал, эркенго жанире рачIине рес бугеб.\nКиналго экспозициялда ругел тIагIалаби кколел руго гвангъарал мисалал Дагъистаналъул халкъазул халкъияб махщелчилъиялъул.Иргадулаб, галереялда тIобитIизе бугеб выставка хурхараб букIине бугила чед бежиялда. Квангъа, сахI, цIалкIу, коразул кинал рукIунел рукIарал тайпаби, чадида тIад чIвалел мугьраби ва батIи-батIиял милатазул батIи-батIияб чедги, гьеб гьабулеб къагIидаги бихьизабизе бугила выставкаялда.\nКамил Чутуев: «Дица дирго хIалтIи хIалтIилъун рикIкIунаро»\nРагΙалде бахъинчеб хабар\nМ.Митуричица рахъарал суратазул экспозиция\nМоскваялда рагьун буго дагъистаниязул экспозиция\n«ГIорхъаби лъалареб экспозиция»


Сагlид Амиров Москваялъул диваналде вачун унев, 14Июн2013\nАрбагI къоялъ блогосфераялда харбал тIиритIун рукIана Москваялъул Лефортово туснахъалда вугев, цеве вукIаравМахIачхъалаялъул нухмалъулев Амиров Саид къватIиве виччалев вугилан. Бакъаниде «Кавказская политика» сайталъ гьединаб информация бугин баянцин кьуна. Амма Сагlид Амировасул адвокат Марк Крутерица гьеб информация тасдикъ гьабичIо.\nБлогосфераялда, хасго Фейсбукалда гIемер тIиритIулел руго кватIичIого Амиров къватIиве вачIине вугилан харбал. ГIемерисеб мехалъ гьел рукIуна щаяли лъаларел, балъгоял аккаунтаздаса тIиритIизарурал харбал. АбрагI къоялъ радалго Фейсбукалда «Дагъистан-онлайн», «Дагъистаналъул журналистал» абурал группабазда тIибитIун букIана гьединаб информация. Амма цониги информационнияб алаталъ гьеб тасдикъ гьабулеб букIинчIо, цIех-рехалъул идарабазгун Сагlид Амировасул адвокатазги хIухьел ккун букIана.\nБакъанида «Кавказская политика» сайталъ кьуна информация, гIагараб заманалда мэр къватIиве виччазе бегьулин. Гьелъие далиллъун бачунеб букIана прокуратураялъ цIех-рехалъул идарабаз Амировасда гIунтIизарулел гIайибал тасдикъ гьарун гьечIолъи. Къануназда рекъон, прокуратураялъул ихтияр бугин цIех-рехалъул идарабаз ккурасул ихтиярал хвезарулел хIужаби ругони гьеб гьукъизе. Амма кинабгIаги информация прокуратураялдасаги букIинчIо. Щай «Кавказская политикая» сайталъ гьединаб информация кьолеб ва кин бижараб С. Амиров къватIиве виччазе бегьулин абураб пикруян суал кьуна «Эркенлъи» радиоялъ жибго сайталъул бетIерав редактор Шевченко Максимие.\nШевченко Максим: «Нижее информация кьуна прокуратураялъ гуреб, Амировасда сверухъ ругел гIадамаз, гьединлъидал гьез абураб жоялъе баян кьезе кIоларо дида. Информационнияб алат хIисабалда нижеда битIараблъун бихьана нижер цIалдолезухъе щвезабизе Амировасул аскIосеб сверухълъиялъ кьураб баян. Прокуратураялдаса нижееги щвечIо гьелъие мухIканаб баян. Амма нижер пикруялда рекъон, прокуратураялъул ихтияр буго цIех-рехалъул идарабазул хIалтIуда ва гьелъул хIасилазда щаклъи загьир гьабизе. Нилъеда лъала, адвокатаз цебегоялдаса нахъе бицунеб буго гьев инвалид вугин, гьасагIаталда вугеб хIалалда туснахъалъув тезе бегьуларин, рокъов туснахъ гьавулеб къагIида гьабеян. Информация кьолаго нижеца абулеб гьечIо С. Амиров тIубанго къватIиве виччазе бегьулин, щайгурелъул гьесда гIунтIизабулеб гIайиб гIезегIан кIудияб буго. Бицунеб буго рокъов туснахъ гьавиялъул хIакъалъулъ».\nГьабсагIаталда Саид Амировасул уголовияб хIалтIуда сверухъ бугеб ахIвал-хIалалда хурхун «ИТАР-ТАССалъе» баян кьуна адвокат Марк Крутерица. Гьесул рагIабазда рекъон, Амировас хал гьабуна теракт гьабизе хIадурлъун вукIанилан гьабураб уголовияб хIалтIул материалазул. 2013 соналъул октябралъул ахиралда цIех-рехалъул идарабаз гьесда гIунтIизабуна самолет кьвагьизе хIадурун вукIанилан гIайиб. Гьединго адвокатас бицана С. Амиров жеги туснахъалъув вугин, гьев къватIиве виччазе щивниги гIедегIун гьечIин.\nАмиров жинда гIунтIизабулеб гIайибалъе мукIурлъулев гьечIо ва гьеб уголовияб хIалтIи политикиял дандияз ургъун бахъараб бугилан рикIкIунеб буго. 2013 соналъул анкьабилеб ноябаралда диваналъ хIукму гьабун Амиров туснахъ гьавиялъул болжал халат бахъун букIана 28 февралалда щвезегIан.


Нугъаязул рекъелги Гъарабагъалъул рагъги » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nНугъаязул рекъелги Гъарабагъалъул рагъги\nГъуниб – Терекли-мектеб – МахIачхъала – Степанакерт – ЦIор – Эшкаконалъул ГЭС ва хIор\nАраб анкьалда, 15-16 июлалда, Гъуниб магIарда авар мацIалъул мугIалимзабазул данделъи тIобитIана. Нилъер халкъалъе кIвар бугеб, миллаталъул мацIги цIарги цIунулеб, ракIалдаса унареб лъугьа-бахъин букIана гьеб. Гьелъул хIакъалъулъ макъалаби цIализе бегьула «Миллаталъул» жакъасеб номералда. Гьединго араб анкьалда Дагъистаналдаса ратIалъилилан цереккун съездал тIоритIулел рукIарал нугъаязул районалъе цIияв бетIер щвана - базарган ва сахаватчи Мухтарбий Аджеков.\nЯрлыкапов – Насиров – Аджеков\nГьелда цебе, 2017 соналъул 4 июлалда, Нугъай мухъалъул Депутатазул собраниялъ БаймухIамад Ярлыкапов районалъул бетIерасул ишал тIуразарулевлъун теялъул хIукму хвезабун букIана. Районалъул депутатал Дагъистаналъул тIалъиялъе мутIигIлъунгутIи букIана гьеб, Ярлыкапов кколаан МахIачхъалаялъ вихьизавурав чи. 6 июлалда полициялъул кумекалдалъун Ярлыкапов бетIерасул тахида кIусана. Нугъаязул съезд ахIаразе бокьун букIана районалъул бетIерлъун Депутатазул собраниялъул нухмалъулев Руслан Насиров тезе.\n18 июлалда, киналго рахъазе данде кколев чи хIисабалда, маслихIат гьабун, Дагъистаналъул нухмалъиялъеги Нугъай мухъалъул гIадамазеги рекъолев, хIурмат бугев хIаракатчи вукIиналъ, Мухтарбий Аджеков тун вуго гьеб мухъалъул бетIерасул ишал тIуразарулевлъун.\nЖидеда питнаби чIалгIун ругин, ракълилаб, парахатаб гIумруялда рукIине бокьун бугин абулеб буго нугъаязул хIаракатчагIаз. Россиялдаго рагIараб ахIи-хIур гьеб мухъалда багъаризабуна, Дагъистан тун къватIирехун ва жанир ругел цо-цо власть бокьарал къуватаз.\nХIеж-миссиялъ – 15 сон\n14 июлалда кIодо гьабуна Россиялъул ХIеж-миссиялъ 15 сон тIубай. Гьеб тадбиралда гIахьаллъана Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIипов, СагIудиязул ГIарабиялъул Ханлъиялъул вакил ГIабдурахIман бен Ибрагьим ар-Расси, Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-хIажи ГIабдулаев ва цогидалги. Россиялдаса хIажизабазе исламалъул щуабилеб рукну тIубазе хIалтIи гьабизе байбихьаразда гъорлъ вукIанин живилан бицана гьениб Рамазан ГIабдулатIиповас. Россиялъул ХIеж-миссиялъул нухмалъулев МухIамад ХIамзаевасе шапакъатги кьуна Дагъистаналъул бетIерас. «Миллат» басмаялъул редколлегиялъ цоги нухалъ баркулеб буго машгьурав хъвадарухъан МухIамад ХIамзаевасда гьеб шапакъат, «Дагъистаналъул халкъияв шагIир» абураб цIар. Аллагьас киназулго хIеж ва цогидал лъикIал гIамалал къабул гьареги.\nКавказалда бакI-бакIазда пирхулел ва сунел тунка-гIусиял, питнаби камичIо араб анкьалдаги. Гъарабагъалда цIидасанги рагъул пири пирхулеб буго. Азербайжаназ ва эрменияз цоцазде гIайибал ралел руго, МугIрузулаб Гъарабагъалъул фронталда гIорхъабазул низам хвезабунилан ва кьвагьданилан. Масала, 20 июлалда Азербайжаналъул цIуниялъул министерствоялъ ва къуваталъул идарабаз лъазабуна цебесеб сордо-къоялда жаниб эрменияз 126 нухалъ гIорхъиялъул низам биххизабунилан ва кьвагьи гьабунилан. 18-19 июлалда эрменияз 149 нухалда кьвагьи лъунилан лъазаби букIана Азербайжаналъул рахъалъул. 15 июлалда МугIрузулаб Гъарабагъалъул цIуниялъул министерствоялъ баян кьуна анкьида жаниб жидеде 500 нухалъ кьвагьданин Азербайжаналъул рахъалдасанилан.\nГьеб питна-кьалалда гьоркьоб 19 июлалда МугIрузулаб ГъарабагъАлъул Миллияб Собраниялъул депутатаз улкаялъул бетIер вищана – цебесеб болжалалдаги гьеб хъулухъалда вукIарав Бако Саакян. МугIрузулаб Гъарабагъ пачалихъ хIисабалда Бакуялъ рикIкIин тIалаб гьабулеб буго гьес. Амма Азербайжан гьелда рази гьечIо. Рехсараб рагъ-кьалалъ ЦIоралъул магIарулазул, гьединго лезгиязул ва цахуразул гIолохъабиги чIаралел руго – Азербайжаналъ тIоцебесеб иргаялда фронталде ритIула гьел.\nРегионазда гьоркьоб къеркьей\nГъарачаязул халкъалъул конгрессалъ исана 18 июлалда Россиялъул тIалъиялде хитIаб хъвана, Эшкаконалъул ГЭС ва водохранилище Ставрополалъул краялъухъе кьогеян абун. Гьеб хIор буго Гъарачаязулгун Черкесазул Республикаялда. Дагъистаналъул ГЭСалги гьезул хIоралги Пятигорскалъ пайда босулел руго. Гьездасан щвараб хайир Дагъистаналда хутIулеб хIал гьабеян хъвараб хитIабги бихьуларо, гьеб рахъалъ бахъулеб хIаракатги гьечIо.\nКанлъиги кантIиги камун хутIугеги нилъ! Сахал чагIи сах таги!\n» Шамил имамас 220 сон тIубайги Ахдачибги\n» ХьвагIараб хвалчаца чаран къотIулел\nЛъик1аб обзор буго!\nБерда рихьулелги пардавалда нахъа рахчаралги лъугьа-бахъинал, гIиллаби, хIужаби, ишал – «Миллаталъул» гьурмазда!


Витишкоца анлъабилеб къоялъ квеналдаса инкар гьабулеб буго\nДиваналъ колониялъул лъабго сон бихьизабурав эколог Евгений Витишкоца анлъабилеб къоялъ инкар гьабулеб буго кванидаса. «Шималияб Кавказалъул экологияб вахта» абураб гIуцIиялъ итни къоялда лъазабуна, Витишкоца вакъун чIейялъул акция лъазабунин 12 февралалдайин, ай, Краснодаралъул регионалъул диваналъ шартIияб тамихI хIакъалде буссинабураб къоялдаса байбихьунин.\n2012 соналда диваналъ Витишкое гьесул кколлега Сурен Газарянида цадахъ, губернатор Александр Ткачевасул дачалъун рикIкIунеб объекталъул кьедалъе зарал ккезабиялъул гIайиб гIунтIизабун, диваналъ гьесие бихьизабуна туснахъалъул 3 сон шартIияб тамихI хIисабалда.\n«Яблоко» партиялъул пресс-хъулухъалъул лъазабиялда рекъон, Витишкохъе туснахъалде щварал жамгIиял тохалчагIаз бахъараб видеохит1абалда гьес кIвар буссинабулеб буго туснахъалда квешал гIумрудул шартIал рукIиналде. Гьесул рагIабазда хвезарулел руго санитариял нормаби, камераялда ц1орораб буго.\nИнсанасул ихтиярал цIунулез ва экологаз рикIкIунеб буго Витишкое гьабураб тамихIалда гъоркь политикияб кьучI бугин. Amnesty International абураб халкъазда гьоркьосеб инсанасул ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъ Витишко лъазавуна политикияв туснахълъун ва россиялъул нухмалъи ахIана нахъ тIамичIого гьев эркен гьавиялде.


«Макка» ян абураб Петербургалъул бусурбабазул жамгIияталъул бетIер Ринат Валеевас Интернеталда загьирабуна Муфтиязде гьабураб жиндириго хитIаб. Гьес абулеб буго ЦIар Лъаларев Солдатасул хобалда тIад тIугьдул лъей Ислам диналде данде кколареб гIадат бугин ва киналго муфтиязде ахIи бана гьелдаса инкар гьабиялде.\n«Макка» ян абулеб бусурбабазул жамгIият ккола Россиялъул Муфтиязул Шураялъул бутIалъун. Гьелъул бетIер Ринат Валеевасул пикруялда ЦIар лъаларев Солдатасул хобалда тIад тIугьдул лъей ва дугIа цIали гьеб ширк бугин\nГьелдаса нахъе кIудияб ахIи-хIур багъарун букIана интернеталдаги, жамагIаталдаги.\nИтни къоялъ Ислам-дин лъазабулев гIалимчи Роман Силантьевас гIадлу-низам цIунулел хъулухъагIазде вуссун ахIи бана Ринат Валеевасул хIаракатчилъи гIадахъ босе ян абун.\nСилантьевасул хIисабалда Ринат Валеевас экстремизмалъул идеяби тIиритIизарулел руго.\nНижер радиоялъе баян гьабулаго живго Ринат Валеевас гьадин мухIкан гьабуна гьеб жиндирго пикру:\nРинат Валеев: «Дир электронияб почалде кагъат битIун буго, батизе бегьула довго Силантьевасухъа кагъат гьеб бугин. Къокъ гьабун абуни гьелъул магIна гьадинаб буго: щайила дуца гIурусазул шагьар Петербургалда гIумру гьабулеб бугебин, хIижра гьабун нужерго шаригIат бугеб ГIараб улкабазде аян.\nКагъат битIарас хъубал рагIаби рицула МухIамад-аварагасулги шаригIаталъулги хIакъалъулъ. ХIисаб гьабеха нужеца, жинцаго диназда гьоркьоб питна гьабулев гьеб авторас диде гIунтIизабулеб буго экстремизмалъул гIайиб. ГIажаибаб ищ гьечIищха?\nДие бокьун гьечIо ветераназул ракI хвезабизе. Дир эменги вукIана рагъул ветеран».\nЩибха ккараб гIиллалъун дуца бараб ахIиялъе, ян абураб нижер суалалъе гьадинаб жаваб кьуна Ринат Валеевас:\nРинат Валеев: «Дица дирго гьадинаб пикру гьабун буго Ислам-диналъул къануналги, гIадаталги кьучIоеги росун. Ва гьелъие гIиллалъунги ккун буго дида бихьараб. Дида рихьана дора квералги рорхьун дугIа цIалулел имамзаби.\nВа дида ккола гьеб бугин ганчIазе какал рай, ай Ислам диналъ гьукъулеб иш».\nРинат Валеевас абулеб буго ганчIазе какал рай гуребги, Георгиясул чалу ккаранда байги жинца къабул гьабулеб гьечIин. Гьединаб иш ГIисал диналдеги данде кколарин, дурус гьабуна гьес:\nРинат Валеев: «Георгиясул чалуялъулийн абуни, ГIисал диналде кинабгIаги хурхьен гьечIо гьелъул. Гьебни щиб - гьединал георгиясул хъанчазе мустахIиклъун рукIана нацистазе хъулухъ гьабулел рукIарал ва жидерго ватIаналъе хияналъи гьабурал генерал Власовасул солдаталги.\nДир хIисабалда ватIаналъе гIоло гIумру бичаразе дугIа цIаланани жеги лъикI букIинаанин. ЧIаго хутIаразе гIарцул кумек гьабизе ккола, квен-тIехь, ретIел кьезе ккола».\nРинат Валеевасул пикру Интернеталда какулеб буго цо-цо бусурбабазги. Гьелда бан гьес гьадин абулеб буго:\nРинат Валеев: «Исламияб уммат унтарабги бикьарабги бугин, хьвагІóлеб ахIвал-хIалалдаги бугин абила дица рекIелъ кIудияб гIагалигун. Гьалеха дир макъало багьанадоеги босун, гьелда экстремистикиябилан абулеб буго.\nЛъаларо, сундул экстремизм гьезие батарабали? Гьеб буго дир напсияб пикру. ГIаксалда, дица ахIи балеб буго батIияб диналъул мадугьалзабазул хIурмат гьабиялде. Гьединаб ахIи жибго Ислам-диналъги гьабулеб буго бусурбабазде».


Гьай-гьай даимлъаги 8-абилеб март\nАхираб заманалда Дагъистаналда ва дунялалъул цоги цо- цо пачалихъазда хасго цере Совет Союзалде гъорлъе унел рукIарал пачалихъазда хисун буго цо-цо байрамаздехун бербалагьи. Россиялда гIатIидго кIодо гьабулеб руччабазул къо 8 мартги гьединаблъун кколеб буго гьанже. Кинабха бугеб жакъа Дагъистаналда микьабилеб марталдехун бербалагьи?\nБихьиназул къоялъул халкъалда гьоркьоб лъалеб Улка цlунулезул къо 23билеб февралалде дандеккун руччабазул байрам-8 Март- гIемерго машгьураб бугин абизе бегьула жакъа Россиялда. Цересел къояздаго байбихьана социалиял сетазда бихьиназ руччабазда баркизе. ТIугьдул, сайигъатал, баркиял, гIодорчIеял, микьабилеб март руччабазул къо букIин бихьизабулеб хIужаби гIемер руго. Амма советияб заманалдаго гIадаб ссиялда бугебищха гьеб байрам жакъаги Дагъистаналда? Щайгурелъул ахирал щуго-анлъго соналда жанир кьучIдасанго хисанин абизе бегьила дагъистаниязул пачалихъиял байрамаздехун бугеб бербалагьи. ЦIияб Соналда сверухъ бугеб ахIи-хIуралде киналго ругьунлъанин абизе бегьила. Капурзабазул барамиланги абуна гьелде мугъ рехун чIолезул къадар соналдаса соналде цIикIкIунеб буго Дагъистаналда.\nУлка цIунулесул къо - 23 февраль баркула киналго бихьиназда. Советияб заманалда гьелъул къадру кIудияб букIана, БагIараб Армия, социалистияб советияб пачалихъ ва гьеб гуребги гьелъие квербакъулел чанги тарихиял хIужаби рукIана.\nАмма 23 февраль байрамкъо гуреб, чIегIербаялъул къолъун буго гIемерисел дагъистаниязе. Сталинил депортациялъул къурбанал, ятабалъ гIагараб росуги тун гочинарун руго гьеб къоялъ, гьединалъидал гьеб байрамалдехун бугеб хинаб берабалагьиги дагьлъана ахирал соназ.\nКинаблъунха бугеб жакъа дагъистаниязе руччабазул къо - Микьабилеб март? Хисун бугищ гьелъул къимат сонал анагIан ва жалго руччабазул гьелдехун бугеб бербалагьи?\nГьединал суалал кьуна нижеца батIи-батIиял хъулухъ-пишаялда ругел магIарул руччабазе.\nАваразул шагIир МухIамадова Сабигатица гьадинаб пикру загьир гьабуна нижер программаялъе гьеб къоялда тIасан.\nМухIамадова Сабигат «Микьабилеб март гьединаб байрам букIин лъикIги буго цо рахъалъ, щайгурелъул чIужугIадан кIодо гьаюн сайигъатал кьун гьелда хинал рагIаби абизе рес кьолеб къоги буго, амма нилъер диналъул тIалабалда рекъон балагьани дандекколеб жоги гуро, щайгурелъул дурго эбелалда, яцалда, ясалда, хъизамалда лъикIал рагIаби абизе, гьей кIодо гьайизе цохIо къо щай тIаса бищизе кколеб, гьелъул хIурмат кидаго гьабизе ккола, тIубараб гIумруялъго. ЦохIо къоялъ дир хIурмат гьабулев чияс гьеб кидагоги гьабула, гьединлъидал микьабилеб марталда базабун гьеб толарилан ккола дирго гIагараз».\nЭР «ШагIир хIисабалда дуца киданиги гьеб къоялда тIасан кочIодалъун пикру загьир гьабун букIанищ жеги?».\nСабигат МухIамадова: «БукIинчIо букIинчIо. Хас гьабун гьеб къоялда тIасан хъвараб кечI гьечIо дир. Хъвала эбелалде, яцалде бугеб рокьул, чIужугIадамалъул напс кIодо гьарурал кучIдул, микьабилеб марталъе сайигъат гьарурал асарал дир гьечIо.\nШамил мухъалъул Ракьуб росулъа гIолохъанай мугIалим Къурбанова Рабиятицаги хъвала кучIдул. Амма микьилеб марталдехун кIудияб байрамалдехун гIадаб асар гьечIо гьелъулги.\nКъурбанова Рабият: «Дагъистаналда гьеб байрамалъул кинабаниги даража гьечIо. Цо гIадатлъун билълъараб жо букIиналъ баркула гьеб нилъер гьаниб Амма ракI-ракIалъ баркуларо. Мисалалъе сон ХIебда ракIарун рукIана киналго руччаби микьабилеб март баркизе. Гьенибги дида ракI-ракIалъулаб асар бихьичIо байрамалъул.\nМагIарул чIужугIадамалъул ихтиярал цIунулеб киданиги букIинчIо ва букIинеги гьечIо, нилъеда хъатIулеб жоги гьеб гуро, доба Европаялда батила гьелъул кIвар».\nНижеца гьеб суал кьуна бихьиназеги. Микьабилеб марталда тIасан гьадинаб пикру буго Авар театралъул вукIарав артист ХирамухIамад ХирамухIамадовасул.\nХирамухIамад ХирамухIамадов «БитIараб бицани микьабилеб март ва цогидабги байрам кIодо гьабулеб букIинчIо дун гьитIинаб мехалъги рокъоб. Мунагьал чураяв эмен вукIана вехь, эбел колхозалъул хIалтIухъан йикIана. РакIалда буго армиялдаса эбелалда микьабилеб март баркун битIараб рисалатцин эбелалъ нахъе цIунун батана Хирачие къваригIараб тIамач батулин гьабилан абун. ГьедигIанцин кIвар гьабун гьечIо эбелалъ гьеб байрамалъул. Жакъа дир йиго хъизам, кIиго яс, амма гьезда байрам баркулеб бакIалда рокъоса ана дун, гьале хIалтIуда вуго гIодовчIун».\nМагIарул шагIирзабаз гIемерал кучIдул сайигъат гьаруна руччаби кIодо гьарураб. Фейсбук сайталда, «МагIарул мацI тарих ва маданият» абураб группялда лъун буго микьабилеб марталъул байрамалде дандекколеб гIадаб магIнаялъул гьаб хадуб рехсараб кечI:\nМун кIодо гьаюраб кечI ахIанин дос