«Г1АДАМАЗУЛ КУМЕКАЛДАЛЪУН БАЖАРУЛА ТАКЪСИРЧИЛЪИЯЛДЕ ДАНДЕ КЪЕРКЬЕЗЕ» - 27 Января 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nЧетверг, 22.02.2018, 07:25 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2017 » Январь » 27 » «Г1АДАМАЗУЛ КУМЕКАЛДАЛЪУН БАЖАРУЛА ТАКЪСИРЧИЛЪИЯЛДЕ ДАНДЕ КЪЕРКЬЕЗЕ»\n«Г1АДАМАЗУЛ КУМЕКАЛДАЛЪУН БАЖАРУЛА ТАКЪСИРЧИЛЪИЯЛДЕ ДАНДЕ КЪЕРКЬЕЗЕ»\n2016 соналъ районалъул жанисел ишазул отделалъул ва гьелъул киналго г1уц1абазул х1аракат буссинабун бук1ана такъсирал дагь гьариялде, районалда парахалъи, г1одобе биччай бук1инабиялде, жамаг1аталъе х1инкъи бугел ишал гьукъиялде.\nРайотделалъул нухмалъиялда бажарана киналго подразделениязда гьоркьоб бухьен, цоцазе кумек ва цадахъ рекъон х1алт1и г1уц1изе, т1олабго х1алт1ул качество цо къадаралъ борхизабизе.\nРайоналда халкъ буго законалъухъ г1енеккараб, сабруяб, г1одобе биччараб г1амал-хасияталъул, хьвада-ч1вадиялъул г1адамал. Цо-цо цогидал бак1азда г1адин, районалъул г1адамазулъ гьеч1о полициялъул х1алт1ухъабаздехун ццин, рокьукълъи, питначилъиялде гьет1араб г1амал.\nРищиял, байрамал, спортивиялгун культуриял ва цогидалги г1емерал г1адамал данделъарал тадбирал, дандеруссинал уна г1уц1адго ва г1одобе биччараб ах1вал-х1алалда. Гьай-гьай, г1уц1адго гьединал тадбирал т1орит1иялъулъ хасаб бак1 ккола полициялъ.\n-2016 соналъ районалда хъвай-хъваг1ай гьабун буго 82 такъсиралъул. Гьездасан рагьун буго 70 такъсир. Гьеб ккола 89 процент. Гьединго хъвай-хъваг1ай гьабун буго ва ц1акъго зах1матаб 27 такъсиралъул. Гьездасан рагьун буго 17 такъсир.\nАраб соналъ хъвай-хъваг1ай гьабун буго 19 экономикияб такъсиралъул, абизе ккола гьеб такъсир араб соналъул гьебго заманалде данде ккун к1иго нухалъ ц1ик1к1ун бугилан. Гьединго ц1ик1к1ун руго ихтияр гьеч1ого рокъоб ярагъ гьабиялъул ва ц1униялъул, террористазул къукъабазде гъорлъе лъугьиналъул х1ужжаби. Цебесеб соналде данде ккун дагьлъун буго ц1огь, хъамалчилъи.\nАслияб къаг1идаялъ такъсирал гьарун руго районалъул 11 росулъ. Гьелги ккола Хунзахъ, Бакьагьеч1и, Гьамущи, Т1ануси, Г1орот1а, Гьоц1алъ, Г1ахьалч1и, Хьини, Г1арани, Заг1иб, Шотода, Харахьи росаби.\nНаркотиказда хурхарал такъсирал 2016 соналъ гьарун руго 8, киг1ан г1ажаиблъи гьабизе ккараб х1ужжа бук1аниги, гьел такъсирал гьарулел руго ч1ах1ияб г1елалъул г1адамаз.\nЦересел соназде данде ккун 2016 соналъ ц1ик1к1ана нилъер районалда КТО лъазаби. Гьедин 2016 соналъул 11 марталда Болъихъ ва Хунзахъ районазул г1орхъода т1обит1араб гьединаб операциялъул х1асилалда ч1вана 2 хъачагъ.\nГьединго 2016 соналъул 30 июлалде щвезег1ан Хунзахъ, Шамил ва Гъуниб районазул жанисел ишазул отделазул х1алт1ухъабиги г1ахьал гьарун, ДР-ялъул ФСБ-ялъул ва МВД-ялъул х1алт1ухъабигун цадахъ Шамил районалъул Т1елекь росдада сверухълъиялда т1обит1ана такъсирчаг1и, яргъид г1уц1арал хъачагъал ралагьиялъул операция. Гьезухъа бахъана 2 автомат ва рагъулал сурсатал. Гьединго 12, 18, ва 23 марталда гьабураб ц1ех-рехалъул х1асилалда батана хъачагъаз жаниб яшав гьабулеб бук1араб блиндаж. Гьениса нахъе босана такъсирчаг1азул патронал, медикаментал, топографиялъул карта, кванил ниг1матал, ц1а-раг1, 820 патрон, амиакалъул селитраялъул 170 кг. Гьединго 9 июлалда Заг1иб росдадаса 3 километралъ рик1к1ад бугеб фермаялда батана 5,45 калибралъул 27 патрон. 24 августалда Гьит1инаб Гьоц1алъ росдада аск1об балъгояб рокъоб батана 5,45 калибралъул 42 патрон, 7,62 колибралъул 5 патрон, запалгун цадахъ цо РГО граната, кванил ниг1матал, хасаб рет1ел-хьит.\n2016 соналъул 12 моц1ида жаниб ихтияр гьеч1ого ярагъ ц1унун ва х1алт1изабулеб батун хъвай-хъваг1ай гьабуна 24 такъсиралъул. Гьединго ярагъ х1алт1изабун районалда ккана 2 такъсирияб иш. Районалъул жанисел ишазул отделалъ гьабураб профилактикияб х1алт1ул х1асилалда цо-цо зах1матчаг1аз, районцояз полициялде кьуна жидерго рокъоб ц1унун бук1араб ярагъ. 19 октябралда Хунзахъ росулъа Мух1амадов Г1алица полициялде лъазабуна гьесул к1удияв инсул гьороб гулла-хералъул сурсатал ратанилан. Гьединго районалда «ярагъ» операция т1обит1улаго жанисел ишазул отделалъ т1атинабуна ихтияр гьеч1ого рокъоб 6 туманк1 ц1унун бук1ин. Гьеб бет1ергьабазухъа нахъе босана.\nАраб соналда цо къадаралъул х1алт1и гьабуна наркотикал х1алт1изабулел, гьел г1езарулел г1адамазда сверухъги. Г1адамазухъа бахъана 74,28 грамм Марихуанаялъул, 126 хъарахъ габанидул, гьединго г1алхуда г1езабулеб батун т1аг1инабуна 850 габанидул хъарахъги.\nАраб соналъул 12 моц1ида жаниб районалъул жанисел ишазул отделалде бач1ун буго кинабниги 283 г1арза. Гьел г1арзабазул 27 материалалда хурхун судалъ такъсирчиясе тамих1 гьабуна. 71 материал судалдаса нахъ ч1вана, 25 делоялда хурхун административияб тамих1алде ц1ана.\nАраб соналъ гъалмагъир гьабун районалъул жанисел ишазул отделалде вачана 45 чи.\nПолициялъул аслияб масъала буго халкъалъул х1инкъи гьеч1олъи, гьезул мурадал ц1уни. Нижер щулияб къасд буго хадубккунги гьеб нухдасан ине, кьурич1ого законалги, рит1ухълъиги ц1унизе. Г1акъуба-къварилъи бугезе кумекалъе т1оцере рекерулеллъун рук1ине. Г1адамазулгун бухьенги щула гьабун, гьезул кумекалде мугъч1вайги гьабун, цадахъаб х1алт1удалъун бажарула такъсирчилъи дагь гьабизе.\nМ. Мух1амадов, РОВДялъул начальникасул ишал т1уралев, полициялъул подполковник.


НИЖЕЕГИ БОКЬИЛА Г1АХЬАЛЛЪИЗЕ. - 10 Августа 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Август » 10 » НИЖЕЕГИ БОКЬИЛА Г1АХЬАЛЛЪИЗЕ.\nНИЖЕЕГИ БОКЬИЛА Г1АХЬАЛЛЪИЗЕ.\nГ1ун бач1унеб г1елалда нилъер районалъул тарих, г1адамазул г1умру-яшав, нилъер бах1арзал лъазариялде к1вар бугеблъун ккола зама-заманалдасан тарихиял бак1азде экскурсиял гьари, машгьурал г1адамазулгун дандч1ваял т1орит1и, гара-ч1вариязул кьуч1алда, гьезул г1умру, г1адатал, пикраби, хьулал, цере ч1арал масъалаби лъазари. Гьединаблъун бук1ана гьал къоязда Ц1ада росдал Мух1амад Юсуповасул ц1аралда бугеб ясли-ахалъул х1алт1ухъабаз районалъул центрлъун кколеб Хунзахъ росулъе гьабураб сапар. Т1оцебе гьел щвана росулъ ахирияб заманалда бараб Х1ажимурадил паркалде. Гьениб гьез лъай-хъвай гьабуна районалъул шагьидзабилъун хварал мюридзабазулгун, лъазабуна бищунго аслияб, исана нилъеца гьавуралдаса 200 сон т1убай к1одо гьабизе бугев Х1ажимурадил бах1арчияб нух ва гьесул гьунарал. Ана гьел культураялъул к1алг1аялдеги. Гьениб гьалбал къабул гьарулеб рокъоб гьезда бихьана нилъер умумузул рук1а-рахъин бихьизабулел кверзул алатал, умумузул гъансито, гьезул партал-кун, рет1а-къай.\nХадуб лъимал щвана Зах1маталъул Бах1арзазул паркалде. Гьенибги гьит1ичазда рицана паркалда суратал ч1варал Бах1арзал кинал рук1аралали, щал гьел кколелали. Бах1арзаллъун рахъине ккани кинаб хьвада-ч1вади гьабизе кколебали.\nГьенисан лъимал ана цогиги лъималазе гьабураб паркалде. Гьеб гьезие бищунго бокьизеги бокьана, щайгурелъул гьениб лъималазе гьабураб бугелъул кинабго. Паркалда расандун, кеп босун хадуб лъимал ана районалъул тарихияб музеялде. Гьениб музеялъул х1алт1ухъан Х1асанова Саг1адатица лъимал рачана нилъер районалъул тарих, рук1а-рахъин бихьизабулел чанго залалде, бицана гьезул щибалъул х1акъалъулъ.\nДир гара-ч1вари ккана ясли-ахалъул заведующая Багичулгун ва ц1ехана сапаралъул х1акъалъулъ. Гьелъ дие бицана гьадин:\n-Дида рак1алде ккола лъималазда нилъер бах1арзалги, умумулги кинал рук1аралали гьит1инго бич1изабуни, гьез жигар бахъилин умумузул нухдасан церехун ине. Рак1алде кколеб бук1ана гьит1ичазе гьелъул интересго бук1инарилан. Амма бук1унеб бук1ун буго. Гьел ц1акъ разиго хут1ана жидее гьабураб сапаралдаса. Тарбиячаг1аз лъималазе бицана исана районалда к1одо гьаризе ругел юбилеязулги. Лъималаз раг1и кьуна исана нилъеца к1одо гьавизе вугев Бакьагьеч1иса поэт Тажудин Ч1анк1ал 200 сон т1убаялъул ва маг1арулазул машгьурай поэтесса Залму Батировалъул 75 сон т1убаялъул юбилеяздеги лъик1аб г1адлу-низамги бихьизабун, гьеб к1одо гьабизе жидерго лъик1ал церерахъиналгун рач1ине.


ООНалъ ахΙулел руго хΙутΙ-хъумуралъул менюялде\nЦолъарал миллатазул гΙуцΙиялъул квен-техалъул хΙинкъигьечΙолъиялъул рахъалъан идараялъул жиндирго ахирисеб докладалда кΙвар буссинабулеб буго дунялалъул халкъалъул лъабго миллионалде гΙунтΙун чиясе кванил нигΙаматал гΙолел гьечΙолъиялде.\nГьелдаго цадахъ гьеб идараялъул хΙалтΙухъабаз рикΙкΙунеб буго, дунялалъул халкъазул аслияб бутΙа кванилъ хΙутΙал хΙалтΙизариялде руссани, ракъиялъул проблема ва кьаралъиялъул проблема рагΙалде бахъинабизе бажаризе букΙанин.\nИнсанияталъул лъабго миллиардгΙанав чиясе гарцΙалъул букΙа, кьужнаялъул букΙа сас ракΙ гΙодобе биччазабулеб табигΙияб сас гуребги ккола тΙагΙамияб кванил гьаракьги. Цолъарал милллатазул гΙуцΙиялъул хΙисабалда дунялалъул халкъалъул гьедигΙанаб къадаралъул гΙадатияб диетаялда гъорлъ буго хΙутΙ-хъумур.\nЦолъарал миллатазул гΙуцΙиялъул квен-тΙеххалъулгун росдал магΙишаталъул идараялъул ахирисеб докладалда абулеб буго магърибалъул жамгΙиятазги гΙамал гьабизе кколин жакъа «ракΙ сверизабулеб квеналде» ругьунлъизеян.\nКьужна, най, хΙут, цΙунцΙра, гарцΙ, релъеда кунчΙ ва гьезда релъараб цогидаб хΙут-хъумур кколеб буго гΙемераб белок жиндилъ бугеб рухΙчΙаголъи. Гьеб кванилъ хΙалтΙизабиялъ, идараялъул пикруялда, экологияб балансалде асар гьабуларин хъвалеб буго «Кваназе бегьулеб хΙутΙ-хъумур: кванилъ хΙалтΙизабиялъул перспективаби ва квен-тΙехалъул хΙинкъигьечΙолъи» абураб докладалда. Идараялъул пикруялда росдал магΙишаталда хΙутΙ-хъумуралдаса пайда букΙине буго живго инсанасеги рукъалъул хΙайваназеги. Хасго гΙадамал ракъун хутΙулеб регионазда.\nГарцΙилъ гΙакдал гьаналде данде ккун белок рагΙула лъабго нухалъ цΙикΙкΙун. Цингиги гьелда гъорлъ буго инсанасул чорхое цΙакъ къваригΙунеб ва пайдаяб цинк ва махх.\nГьеб цΙияб жо кколаро, мисалалъе, жанубиябгун машрикъалъул Азиялда. Гьенир хΙутΙ-хъумур бижинабулел магΙишатал руго гьанжеялдего. Гьенибго хΙалбихьулеб буго гьеб бизнесс индустриалдияб даражаялде борхизабизе.\nКванил нигΙматазулгун росдал магΙишаталъул идараялъул кванил сурсатазул бутΙаялъул директор Ева Мюллерица абулеб буго, хΙутΙ-хъумуралъул гΙадамазе квен-тΙехх ва хΙайваназе рагΙи-хер хΙисабалда потенциал кΙудияб бугин. Магърибалъул улкабазда гьеб хΙалтΙизабиялъул перспективаялде гьей балагьун йиго оптимизмгун. Гьелъул рагΙабазда магърибалъул улкабазул цо-цо рестораназул менюялда буго жакъа гьединаб квен. Гьелъго кΙвар буссинабулеб буго, цебе гΙатΙгояб ччугΙа жиндилъ хΙалтΙизабулеб япониялъул сушиги европаялда нахъ чΙвалеб букΙиналде. Гьанжейин абуни, гΙемерисез гьелъухъ лъикΙаб багьа кьолеб бугин, жубалеб буго Мюллерица.\nЕва Мюллер: «Дир пикруялда, перспективалда хΙутΙ-хъумуралъул квен кваназе буго Магърибалъул улкабазда. Кинаб пайда гьелдаса букΙунеб?\nНилъеда лъала дунялалда халкъ цΙикΙкΙунеб букΙин. Белок гъорлъ бугеб квеналъул къварагΙел тΙадеги цΙикΙкΙине буго. ХΙутΙ-хъумуралдалъун гьеб къварагΙел тΙубазабизе рес буго. Кьаралъиялъулгун кΙудияб цΙаялъул проблема бугеб Магърибалда гьеб пайдаяб элементалъ кумек гьабизе бегьула сахаб диета хΙалтΙизабизе.»\nЦолъарал миллатазул гΙуцΙиялъ шеф-поварал ва рестораназул бетΙергьаби ахΙулел руго хΙутΙалъул «статус борхизабиялде», гьеб ризго кванилъ хΙалтΙизабун. Европаялъул ва Цолъарал штатазул цо-цо бакΙазда гьеб гьанжеялдего гьабулебги буго.\nГьизер Майер (ЭР)


Москваялъ чIезе тана Дагъистаналъе биччалеб гIарац\nРукIа-рахъиналъул магIишаталъе харж гьабизелъун Дагъистаналъул муниципалиял гIуцIабазе кьолеб гIарац Москваялъ чIезе тун буго.\nГьеб цIидасан кьезе байбихьизе буго ункъо моцIидасан. Гьеб заманалда жаниб муниципалиял гIуцIабазул нухмалъулез тIагIинаризе ккола документазда ругел гIунгутIаби. Бабаюрт, Хъумторхъала, Гъизляр, Дахадаев мухъазул муниципалиял гIуцIабазда бараб жо бугин гьенибин абуна Эркенлъи Радиоялъе Дагъистаналъул рукIа-рахъиналъулгун коммуналияб магIишаталъул министерлъиялда.\nМисалалъе босани, Дагъистаналъул буголъиялъул министерлъиялъулгунги "Дагестангазсервис" абулеб гIуцIиялъулгунги цереккун гьарурал къотIи-къаял цIигьаризе кколел рукIун руго гьел мухъазул нухмалъулез. Гьел мухъазде газ бачиналда хурхарал къотIи-къаял рагIула гьел.\nАмма документазда ругел гIунгутIаби гурелги, Москваялдасан гIарац биччангутIиялъе гIилла бюджеталъул гIарац пасат гьабиги бугин бицана ЭР-ялъе ХIабиб Давудовас. Гьев ккола рукIа-рахъиналъулгун коммуналияб магIишаталъул министерлъиялъул пресс-централъул вакил.\nХIабиб Давудов: "Добасан битIун бачIараб гIарац мекъи хIалтIизабун, жиндир болжалалда хIисаб кьечIого, ункъо моцIалъ чIезабун буго Москваялъ гIарац гьанибе битIи. Гьединго жанисел ишазул министерлъиялъул сайталда букIана хъван рукIа-рахъиналъул магIишаталъе биччараб гIарац бикъун бугилан. Амма бикъичIилан чIун руго хIакимзаби.\nГьезул иш диваналдаса гIебеде буго. Жеги лъугIараб жо гьечIо. Республикаялдаги Россиялдаги рагIараб ахIи-хIур букIана гьелда сверун".\nЦо-цо баяназда рекъон, бицен гьабулеб суалалда бараб буго гьеб министерлъиялъул нухмалъиялда ккарал хиса-басиялги. Гьедин Дагъистаналъе нухмалъи гьабизе Москваялдасан витIун вачIарав Рамазан ГIабдулатIиповас гьенив нухмалъуда тана Сейфулагь ИсхIакъов. Цеве гьев вукIана Халкъияб Мажлисалъул спикер хисулевлъун.\nБюджеталъул гIарцуе пасалъи гьабун, яги документазда гIунгутIаби ратун, Москваялдасан бачIунеб гIарац гьедин чIезе теялъул хIужаби цереги чанги ккана. Масала, гъоркьисала июль моцIалда хъван букIана Дагъистаналъул прокуратураялде гьединабго магIнаялъул гIарза.\nРукьналъанго къачIазе яги риххизарун цIиял разе кколел минаби Дагъистаналда. Гьбе мурадалъе гIоло 2008-2012 соназда Москваялдасан республикаялъе биччан букIана щуго млрд гъурущ. Хадуб тIаде цоги млрд гъурущги биччана. Аслияб куцалда гьеб харж гьабизе кколеб буго гIемертIалаял минаби къачIазе.


ЦIуссалакрал райондалий тIитIинтIий бур шанма оьрчIал багъ\nАвтор: Андриана Абдуллаева · 31.07.2021\nВай гьантрай ЦIуссалакрал райондалул цIуминалийсса шяраваллавун бивунни ДР-лул кIулшивуртту дулаврил ва элмулул министрнал цалчинма хъиривчу МахIаммад Аьбидов, Аьмсса кIулшивуртту хьхьичIуннай даврил управлениялул хъунама МухIаммад Жамалов.\nЦIусса дуккаврил шинайннин Новостройрай тIитIинтIий бур 320 инсаннансса шанма оьрчIал багъ:\nДучIиннал шяраву «Планета детства» тIисса – 90 инсаннансса, Гьамиящиял шяраву «Золотой ключик» тIисса –140 инсаннансса ва Шушиннал шяраву «Ласточка» тIисса – 90 инсаннансса.\nЦIуссалакрал райондалул бакIчи МахIаммад-ХIажи Айдиев, ванал хъиривчу Аьли Исрапилов ва райондалул КIулшивуртту дулаврил управлениялул хъунмур Светлана Кудаева хIаласса делегациялущал хъамаллурал ххал бунни цIуну бувсса оьрчIал багъру.\nКIицI лаган, вай бувну бур «Социально-экономическое развитие РД на 2016-2025» цIанилусса подпрограммалийн бувну дуллалисса давурттавух.\nКIи-кIира зивулийсса садикирттал къатраву дур мюрщи оьрчIансса цинярда шартIру. Шикку личIи бувну бур утту бишинсса, тIуркIу тIунсса къатри, музыкалул классру, спортзаллу. Мудан ишла дансса щин дикIаншиврул бивхьуну бур накопительлу. ХIаятирттаву бур 15 оьрчI бусса группардансса бакьин бувсса площадкартту.\nСадикирттал къатри ххал дурну махъ МахIаммад Аьбидовлул ва МухIаммад Жамаловлул дунни совещание. Ванил лагрулий ххал дирхьунни ПаччахIлугърал итоговый аттестациялул хIасиллу, мукунма вайннал ххал бивгьунни «Точки роста» тIисса цIусса центрду цукун хIадурну бурив цIусса дуккаврил шинайн.\nШушиннал школалун буллунни цIусса автобус\nЦIуссаккуллал шяраву ххуллурду бакьин буллантIий бур\nАкция «Свеча памяти» прошла в Новолакском районе\nСледующая публикация Бюхттулсса кьимат\nПредыдущая публикация ХхюцIалла шинал манзил


РитIухълъи балагьулаго живго кIичIикье ккезехъин вуго\nЧIварав Рамиc Мирзахановасул лъимал\nКIиго соналъ цебе Табасаран мухъалъул Акка росулъ хасаб операциялъул заманалда низам цIунулез чIван вукIана бакIалъул мажлисалъул депутат Мирзаханов Рамис.\nЩибго гIайиб гьечIев жиндир вац чIварал къуваталъул идарабазул хIалтIухъаби тамихIалде цIайилан гьесул кIудияв вац Руслан гIемер бакIалде хъвадарана, гьез чанцIулго митингалги тIоритIана. Гьеб хIаракаталъухъ гьанже жинде тIаделъун ругила низам цIунулел, гьез вуханила жив, чIвазе вугин хIинкъалабиги кьунин лъазабулеб буго Русланица.\nНизам цIунулез жидецаго гьев депутат мекъи ккун чIван вукIин лъараб мехалда гьес жидеде тIадекIанцIи гьабунила, гьев экстремист вукIанила абун чIезабизе хIалбихьана. ЧIварасул вацасул хIаракаталдалъун гIемер гьес ахIи-хIур бахъинабун гьеб ишалъул цIех-рех гьабуна ва Рамисица лъидениги тIадекIанцIи гьабичIолъи чIезабуна, амма гьев чIварав чи жеги диваналде цIан гьечIо.\nГьеб иш цебе билълъине толеб гьечIин, гьелъул цIех-рехалъулги щибго хIасил кколеб гьечIин, гьеб роцIцIинабиялъе жидее кумек гьабейилан гьарун исана февралалда Россиялъул жанисел ишазул министерлъиялъул Шималияб Кавказалъул федералияб округалда тIад бугеб бутIаялъул бетIер Сергей Ченчикихъе ун вукIана Мирзаханов Руслан.\nЖиндир хасаб бербалагьиялде гъоркье бачине бугин гьеб ишилан рагIи кьун букIун буго гьеб мехалда Ченчикица. Унголъунги гьес хIалтIи гьабизе байбихьараб гIадаб къагIида бугила, Табасаран мухъалъул къуваталъул идарабаздеги гьелъул тIири щун батилила жиндида цIакъ ццин бахъун ругила гьелилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе Русланица.\nГьал къоязда Табасаран мухъалъул полициялъул бутIаялдеги ахIун гьенив вухун вуго гьев низам цIунулез, мун гIадал мацIихъаби чIвазе кколин хIинкъалаби кьолел рукIун руго. Гьеб киналъулго хIакъалъулъ Русланица «Эркенлъи» радиоялъе гьадин бицана.\nМирзаханов Руслан:«Нижер бакIалъул полициялъул хIалтIухъанас ахIун бачIана дихъе цо дургун бицине хабар бугила полициялъул бутIаялде ваккейилан. Гьелдаса хадуб сагIат иналде дун Хучниялде жанисел ишазул бутIаялде щвана. Полициялъулас дун цо аскариясул партал ретIарав ворхатав кIудияб къаркъалаялъул чиясде аскIовеги вачун гьав вугин Мирзахановилан абуна гьесда.\nГьесдаго аскIов вукIана гIадатияб парталги ретIарав цойги чиги, гьезул цохIонигиял дида лъаларо. Гьезги жидерго цIарал рицинчIо чанцIул дица цIеханиги. Аскариясул партал ретIарав лъугьана дунгун цIакъ хъачIго кIалъазе.\nДир вас кивила вугевилан цIехолдизе лъугьана гьев. 2014 соналъул октябралдаса нахъе дида гьев вугеб бакIги лъаларила, гьев цIалулев вукIараб Пенза шагьаралдасаги гьев тIагIун вугин абуна дица. Мун гIантавищила вугевин абун тIаде-тIаде лъугьун диде гьесадана гьев. Дун гIантавги гьечIин, дунгун гьедин хъачIго кIалъагейин мунилан абуна дица.\nГьеб мехалда дида тенкезе лъугьана гьев, жинца бихьилила дуе гьабулеб жойиланги абун. Рокъой йигей чIужуялда хадув витIулев вукIана гьез дун, гьелдеги ахIичIеб хъубаб рагIи течIо.\nМун щибизейила жинде данде гаргадулев, абурабги гьавун вукIинчIого дуе щибиланги абун кьабараб жоялъ гьеб рокъоб букIараб кIиябго сейфалда гьоркьов къазавуна гьес дун. Гьенив лъикI вухана, малал рана. Гьеб мехалда тIаде вачIана Табасаран мухъалъул полициялъул бетIер ХIажиев Тельманги.\nНужеца гьабулеб жо щибин, мун кив валагьун вугевилан дица абидал гьев диде ахIтIезе лъугьана. Мун мацIихъан вугила, жидеда тIасан щиб гьабизе хъвадарулев чийилан мун, чIвазе кколила мунгIадалин абуна гьес. Аскариязул партал ретIарав лъугьана гьав жеги чIаго щиб гьабизе чIаго тун вугев чийилан абун».\nВухараб гIечIого жанивги тIамун вуго Руслан гьеб полициялъул бутIаялдаго. Гьенибго диванги гьабун, адмиинстративияб тамихIалде цIан вуго гьев. Амма бищунго цIакъ гьесул рахIат хун буго гьел низам цIунулез бокьараб багьанаги батун рокъобе ярагъ реххун яги цойги щиб букIаниги гIилла балагьун жив туснахъ гьавизе бегьулин абун. Гьез мун гIодове виччачIони дур гIагарлъи бугеб бакI лъалила жидеда, дурго ургъел гьабичIони гьезулгIаги щайила пикру гьабуларебилан хIинкъалабиги кьун руго гьесие.\nМирзаханов Руслан: «Полициялъулас малъараб гьабичIила дица, гьесде ахIданила дунилан абун багьанаги батун диваналъ цо сордо-къоялъ туснахъ гьавун тана дун. Жанив тIамуралъусаги чанцIулго къватIивеги вачун долго чагIаз диде тIадецуй гьабулеб букIана. Жидеца рахIат тезе гьечIила дуе, мун къуркьизавичIого тезе гьечIилан рукIана гьел.\nГьаб сагIатги Табасаран мухъалда терроризмалде дандечIараб хасаб низам лъазабун буго. Гьеб бугеб мехалда гьезда бокьараб гьабизе кIола. Щибниги документги гьечIого дир рокъоре рачIине бегьула гьел. Гьенибе щиб бугониги къануналъ гьукъараб жоги реххизе бегьула гьез. Жидеего данде кколарел чагIазе нилъер гьаниб гьедин гурищ гьабулеб».\nГьеб лъугьа-бахъиналда хурхун дагъистаналъул къуваталъул идарабазде гIарза хъван гьечIо Мирзахановас, гьелъул щибниги хIасил кколареблъи лъалила жиндидайилан вуго гьев. Республикаялда жиндие берцинго гIумру гьабизе гьел низам цIунулез толарила, гьединлъидал жив гьаниса нахъе ине вугинги бицана гьес.\nМирзахановас бицаралда тIасан Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъ жеги кинаб букIаниги баян кьолеб гьечIо.


Гара-чIвари гьабуна Кавсарат СУЛЕЙМАНОВАЛЪ\n«Гьадинал гIакъилал гIадамал гIелмуялдаги нижер вузалдаги гIемерал рукIаралани, нилъ рукIинаан тIолабго дунялалъул улкабазда гьоркьор тIоцебесеб кьерда». Гьадинаб пикру загьир гьабун буго Дагъистаналъул пачалихъияб техникияб университеталъул (ДГТУ) сайталда Гелани МуртазагIалиевасул хIакъалъулъ гьесул студентаз.\n-Жакъа вузалде цIализе вачIунев гIолиласул лъай мукъсанаб бугин бицуна преподавательзабаз. Гьеб битIараб бугищ?\n- КIудияб улка биххиялда цадахъго биххана лъай кьеялъул гIуцIиги. Нилъее чияраб бакалавриат, магистратура, ЕГЭ… Гьединал хиса-басиязул хIасилалда нижехъе рачIуна физикаялъулги математикаялъулги загIипаб лъай бугел абитуриентал. КIиго лъагIелалъниги ниж хIалтIизе ккола гьезул лъай камил гьабиялда тIад. Кин вахъинавилев ралел бакIазул махщелчи математикаги физикаги лъаларев чиясул?\nБокьилаан школазда лъаялде кIвар кьуни. Бицунеб рагIула, пуланаб бакIалда цIияб школа банин, къачIанин абун. Школалъе мина банилан цIалдохъабазул лъай камиллъуларо. Больница цIияб бугин абун, унтаравги сахлъуларо. РукIине ккола хIалтIизе гъирагун бажари ва лъай камилал махщелчагIи.\nГIодизе ккараб хIалалда буго гьабсагIат нижер махщалие цIализариялъул рахъ. Студентасе чара гьечIого хIажат буго математикаялъулги, физикаялъулги, геометриялъулги, химиялъулги кьучIаб лъай. Лъазе ккола математикаялъул формулаби, физикаялъул законал; геометрия лъаларев инженер кинав вукIунев?! ЗахIматаб хIал буго… Лекциялда яги семинаралда дица бицунеб жо бичIчIуларел студентал гIемер руго жакъа. Гьезда лъаларо мацI, лъаларо батIа бахъизе цIулал тайпа. Цебе гIолилаз абулаан, жидеца рокъоб цIул бичIулин, къед базе кумек гьабулин. Жакъа гьебги гьечIо.\nБокьараб заманалда дун хIадур вуго студентасул суалалъе жаваб кьезе. Амма, телефоналдасаги, электронияб почалдасаги, видео-бухьеналдалъунги дихъе кIалъазе рес бугониги, дагьлъун руго суалал кьолел студентал.\n-Кинаб къимат дуца кьолеб МахIачхъала шагьаралъул архитектураялъе?\n- Советияб улкаялда букIана «Госстрой СССР» абураб хасаб комитет. Гьелъул идарабазул, ай регионазда ругел филиалазул ихтияр гьечIого, цониги бакI балароан. Дагъистаналдаги букIана «Госстрой Дагестана» абураб идара. Гьениб мухIканго хал гьабулаан киналго документазухъ. Жакъа проект хIадуризеги гьелъул экспертиза гьабизеги цIакъ захIмалъула. Гьединлъидал щивас жиндиего бокьухъе балеб буго мина. Бищунго квеш ккараб жо - лъицаниги жаваб кьоларо гьеб гIала-гъважаялъул. Архитекторас абула жинца жаваб кьолин гIицIго пачалихъалъул бюджеталъухъ ралел бакIазул. Полициялъ абула гьеб жидер иш гурин. Гьединлъидал эхетухъего хутIун руго риххизаризе кколин абураб хIукму гьабурал минабиги. Риххизаризе гьечIо гьел - гIиси-бикъинал бакIал гурони. ГIадамазухъа гIарацги бакIарун, гIадлу гьечIого мина барав чи къватIисел улкабазда хIухьбахъулев вуго, гьес бараб минаялда рукъзал росарал гIадамал гIазабакь хутIун руго… Гьедин букIине буго жамгIияталъул бичIчIи хисизегIан.\n-Ниж студенталлъун ругеб заманалда абулаан, сопроматалъул экзамен кьурав студент рукъалде вуссине бегьулин абун. ГIелмуялъул бищунго захIматаблъун рикIкIунеб махщел кин дуца тIаса бищараб?\n- Дица школа лъугIизабураб заманалда дидаса цIикIкIарав кIиявго вацасги яцалъги тIаса бищун букIана учителасул махщел. Нижер хъизамалда гьабуна гьадинаб хIукму: дицаги гьитIинав вац Халидицаги тIаса бищизе ккола батIияб пиша. Гьедин дица тIаса бищана инженерлъиялъул факультет. Вац цIализе ана мединституталде, хIалтIулев вуго Москваялда тохтурлъун.\nУниверситеталъул инженериябгун ралел бакIазул факультеталда цIализе гъира бугел абитуриентазул читIир халатаб букIана. Бугониги, дун ворчIана къецалъул хIасилалда. ЗахIматаб масъала, хIалтIи, тIадкъай тIубазе бокьулаан дие. Гьелъго бищана физикияб гIелмуялъул рехсараб бутIа. БагIараб дипломгун лъугIизабуна гьанжего гьанже рагьараб политехникияб институт. Ректорлъун вукIарав Камил МухIамадовасул тIадкъаялда рекъон, гьенир хIалтIизе тана инженериябгун ралел бакIазул факультеталъул лъикIаздаса лъикIал выпускникал. Гьенир хIалтIулел рукIарал гIолохъанал преподавателаз малъана аспирантураялда цIализе кколеблъи.\nАспирантураялда цIалулаго, дир гIелмияв нухмалъулев Райзерил хIаракаталдалъун, дун гIахьаллъана 1980 соналъул Москваялъул олимпиадаялде хIадурлъулаго рарал объектазул проектал хIадуриялъулъ. Техникиял гIелмабазул кандидатлъун вахъарав дун витIана МахIачхъалаялда цIирагьараб Ракь багъариялде дандечIолел бакIал раялъул рахъалъ гIелмиял цIех-рехал гьарулеб лабораториялда хIалтIизе.\n-ГIелмуги динги -кин кIиябго бессун бугеб атеизм тIегьалеб заманалда куцарав чиясулъ?\n- Аспирантураялда цIализе лъугьунев дида цо преподавателас гьикъана Аллагь вугищин абун. Вугин абун дица жаваб кьедал, хехго бухъизабе гьанисаян абуна гьес. Динги гIелмуги дица рикIкIуна лъай кьолел, гIакълу цIубазабулел иццаллъун.\nЩибаб гIелмуялъул кьучIлъун ккола Аллагьасул законал. Машгьурав гIалимчи Эйлерица абун буго дунялалда кинабго лъугьунин максимумалъул яги минимумалъул законалда рекъонилан абун. Физикаялъул яги цогидаб гIелмуялъул законалъул гъварилъуде ваккидал бичIчIула гьелъул кьучI ТIадегIанасул хIалкIолъиялъулъ букIин. Аллагьас бижараб ва киналго рахъаз камилаб дунялалда дагьа-макъабго хиса-баси гьабуни, кинабго биххизе рес буго. Масала, цохIо градусалъ хинлъи цIикIкIани яги дунялалъул аслияб хIуби дагьабго гьетIани, тIасан борчIараб балагь рещтIине буго - гьеб гIалимзабазги тасдикъ гьабулеб пикру буго. Аллагьасул хIалкIолъиялда кинабгIаги щаклъи гьечIо дир. Нилъеца цIалулел гIелмиял законаз гIицIго баян кьола Аллагьас бижараб дунялалъе. Камуларо динги гIелмуги батIи-батIиял жал ругин ракIчIарал студенталги. Дица гьезда абула, диналъул балъголъи бичIчIизе ккани, гIелму лъазабизе кколин абун. ГIелмуялъ рес кьола нилъее ТIадегIанас камилго гIуцIараб сверухълъи наслабазе цIунизе. Аллагьас бижухъе дунял бичIчIарав ва гьеб къабул гьабурав чиясухъа бажаризе буго гIелмуялъул гъварилъуде хехго нух бахъизе.\n41 сон балеб буго, дуцаги хъизан Муслиматицаги цадахъ гIумру гьабулаго. Кинаб гIакълу кьелеб дуца гIолохъанал хъизамазе?\n- Дица хъизам гьабуна аспирантураялда цIалун вахъиндал. БукIинчIо нижер я мина-рукъ, я моцIрое лъикIаб харж щолеб хIалтIи. 10 соналъ рукIана мухьдахъ ккурал рукъзабахъ, гIисинал лъималгун.\nГIолохъанал хъизамазе дица гьарилаан сабру. Жакъа гьанир хIалтIун, метер доре кIанцIун, мурадалде щоларо. Жакъа эбел-инсуца рукъзалги жаниб лъезе къайиги кьола. Хъизам хьихьизе кумек гьабула. Инсанасул рекIелъ букIине ккола жиндасаго чIухIи. «Гьале гьаб диван дирго гIарцухъ босана! Гьаб хъулухъалде дун тIамуна, дир бажари-гьунар бихьун», - гьеле гьединал пикрабазул цIураб ракI гьечIони, сайгъаталъе щвараб къайиялъул къимат гьабуларо.\nЦоги абилаан: эбел-инсуца тIаса йищарай яс ячарав бихьинчи мекъи кколаро. ГIемер хинкI кванарасда гIемер жо лъалин абулаан нилъер умумуз. Щулияб хъизам букIине бокьарав чияс эбел-инсул гIакълу хIисабалде босила. Диеги лъади ялагьана эбелалъ - дир ракIги бухIичIо. Нижер буго батIи-батIияб хасият, камулароан, хасго гIолохъанаб заманалда, дандеккунгутIиялги. Амма сабру гьабуна долъги дицаги. ХIасил - жакъа лъималазги гьезул лъималазги реэдулел руго ниж.\n-Рокъоб кинаб мацIалда нуж кIалъалел?\n- Дие бокьуларо жуба-гъубараб мацI бицунеб мехалда, хасго телевизоралдаса рагIизе. Нилъер буго бечедаб ва берцинаб мацI. Гьеб наслабазе цIунизе тIадаб буго нилъеда. ЦIунизе ккола миллияб маданиятги.\nХъизамалдаса дица тIалаб гьабулеб жо буго рахьдал мацIалда кIалъай - рокъоб, гIагарлъиялда гьоркьоб, миллатцоязул сверулъ. Рахьдал мацI буго хъизамалда бицунеб аслияб мацI. Лъималазул лъималаздаги лъала мацI, Москваялда гIумру гьабулезе захIмалъулеб буго гьеб лъазабизе.\nАспирантураялда цIалулеб заманалда дица гIумру гьабулеб минаялда рукIана тIолабго союзалдаса гIадамал. Цонигияс хIакъир гьавулароан батIияб миллаталъул чи. РекIелъ букIунаан дир гьитIинабго ватIаналдаса кIудияб чIухIи. Гьанже доб къадруяб республикаялъул цIар чорок гьабулеб буго нилъер халкъазул цо-цо вакилзабаз. Доб заманалдаго гIадин, «дун вуго дагъистанияв» абун чIухIун кIалъазе рес толеб гьечIо. Доб заманалда нижер выпускникал унаан батIи- батIиял регионазде хIалтIизе. Гьанжеги бокьилаан, амма бажаруларо: пуланав махщелчи витIизе бокьун бугин абун ниж кIалъараб мехалда, дагъистаниял росизе гьечIин гьабула жаваб. ТIагIунеб буго гIаданлъи, чилъи, къадру. Интернеталъги бакътIерхьул улкабаздаса нилъехъе щвараб гьересияб «культураялъги» гъоркье рехулел руго гIолилал.\nДругие материалы в этой категории: « ХIикматаб цIаралъул Хиринду\tЛъикIлъиялъулги яхIалъулги нухал гIатIидав »\n12:53, 25 октября 2020, 18


Пенсиязул Фондалда чIухь бана\nДагъистан-Пенсиязул Фондалда чIухь балаго гьенире кIалтIе ракIарарал гIадамал, 30 Сен2013\n30 сентябралда Россиялъул Пенсионияб фондалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялда ФСБ ялъул ва цIех-рехалъул хIалтIухъабаз чIухь балеб букIана. Гьелъие гIиллалъун лъугьун буго пенсиязул фондалъ эбелалъул капиталалда сверун гIемераб хIилла-рекIкI гьабиялда щаклъи букIин. Гьедин бицана гьеб идараялъул хIалтIухъабаз.\n30 сентябралъ Россиялъул Пенсионияб фондалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялда ФСБ ялъул ва цIех-рехалъул хIалтIухъабаз чIухь базе байбигьун буго. Гьеб идараялъул хIалтIухъабазул баяналда рекъон чIухь баялъе гIиллалъун лъугьун буго пенсиязул фондалъ эбелалъул капиталалда сверун гIемераб хIилла-рекIкI гьабиялда щаклъи букIин.\nРоссиялъул пенсионнияб фондалдалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялда чIухь базе лъугьун буго итни къоялъул радал сагIат 10 тIубараб гIадаб мехалда. 60 гIан къуваталъул идарабазул вакилзаби гIахьаллъулел ругин гьеб тадбиралъулъилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе пенсиязул фондалъул цIар бицине бокьичIей хIалтIухъаналъ.\nЦIарбицине бокьичIей пенсионнияб фондалъул хIалтIухъан:\n«Нижер хIалтIул кабинетазде жаниреги рачIун маскаби тIад хурал чагIаз лъазабуна телефоналги рукIаралъур тун берцинго къватIире лъугьаян. Гьел нижеда берцинго кIалъалел рукIана, щибниги хъачIлъи бихьичIо дида. Щиб гьабизе рачIаралалиги абичIо гьез нижеда, нижер суалазеги жаваб кьечIо. ЦохIониги документги бихьизабичIо гьез нижеда. Цого цо гьез лъазабуна жидеца малъарабги гьабун телефонал кабинеталъурго течIого цадахъ росун ратаразулгун хабар батIияб букIине бугилан. Гьелдаса хадуб руччаби батIаго рачун тIоцебесеб тIалалялда бугеб ниж кваназе унеб бакIалде дандегьаруна»\nЧIухь базе байбихьараб мехалда Россиялъул пенсионнияб фондалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул нухмалъулев Сайгид МуртазгIалиев жиндирго хIалтIулеб бакIалда вукIун гьечIо. Гьес нухмалъи гьабулеб идараялде къуваталъул хIалтIухъаби щун ругин абидал вачIун вуго гьев хIалтIуде. Гьедин киналго хIалтIухъабиги данде гьарун гьес лъазабун буго гIадамазада хасал идарабазул хIалтIуе квалквал гьабугейин ва гьез букIине кколеб халгьаби тIобитIун хадуб кинабго рукIалиде ккезе бугинги абун буго МуртазгIалиева.\n«Сайгид МухIамадовичас нижги данде гьарун ва киназдаго лъазабуна халгьаби тIобитIулеб бугин нижер идараялдайилан, къуваталъул хIалтIухъабазе квалквалги гьабичIого гьез малъарабги гьабун рукIайилан абуна гьес. Гьел тадбирал лъугIизегIан нухмалъиялъул цо-цо хIалтIухъаби хутIизегIан киналго рокъоре ине бегьулинги лъазабуна гьес. Гьесул жиндиргоги кинабниги дандечIей букIинчIо гьел къуваталъул хIалтIухъабазде данде. Нижги щивасул цIар ва хIалтIулеб бакIги хъван низам цIунулез къватIире риччана» - ян бицана «Эркенлъи» радиоялъе цIар бицине разилъичIей Пенсиязул фондалъул хIалтIухъаналъ\n«Эркенлъи» радоялъухъе щварал баяназда рекъон чIухь баялъе аслияб гIиллалъун буго Пенсионнияб фондалъ эбелалъул капиталалда сверун гIемераб хIилла-рекIкI гьабиялда щаклъи букIин. Дагъистаналда гьеб капитал бичиялъул даран-базар тIегьалеб бугин абизе бегьула. Щибаб къватI-къваталъуб, хIатта газетаздасан ва телевидениялдасан рукIуна гьеб бичиялъул ва босиялъул хIакъалъулъ лъазабиял. Гьебго эбелалъул капиталалдла сверун хIилла-рекIкI гьабиялда щаклъи букIун чIухь базе лъугьун буго МахIачхъалаялъул советский мухъалда бугеб Россиялъул Пенсиязул фондалъул дагистаналда бугеб офисалдаги. Гьединго «Эркенлъи» радиоялъулъе щварал баяназда рекъон Пенсиязул фондалда чIухьбай къаси анлъгоялдаса цебе лъугIизе гьечIо. Къуваталъул идарабаз Сайгид МуртазгIалиевасул кабинеталда бугелде гIунтIун гIемер документазул хал гьабулел руго, чангиял гьениса нахъеги росун руго.\nСайгид МуртазгIалиевасда сверун ахIи-хIур бахъун хадуб гьесул ракьцоял – цIумадисезе Россиялъул Пенсионнияб фондалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялда аскIоб МахIачхъалаялъул Кировасул къватI къазехъин бугин абурал харбалги тIиритIун рукIана шагьаралда. «Эркенлъи» радиоялъухъе щварала баязназда рекъон пенсионнияб фондалъул бутIаялда цере ракIарун рукIун руго цIумадисезул 100 гIан чи, амма гьез я къватIал къан гьечIо, яги цойгидаб кинабниги гъалмагъир гьабун гьечIо.\nСайгидил меседил медаль


Гьигьалъа бахIарзал-Шамилил наибзаби\nГигатлинские герои - наибы Имама Шамиля\nГьаб макъала хъвазе пикру ккана гьаб соналъул 7 январалда къватIибе бачIараб "ХIакъикъат" газеталда бахъараб "Гьигьалъа наибзаби" абураб макъала цIалидал. Гьеб макьалаялъул автор ккола диеги тарихалъул дарсал кьурал Гигьалъ гьоркьосеб школалъул учитель Дибирасулаев МухIамад.\nЛъикIаб xIалтIи гьабулеб буго нилъер МухIамадица нилъер цебесеб тарих наслабазда кIочонгутIизелъун 1995 соналъул 16 декабралда бахъун букIана "РитIухъльи бергьичIo" абураб гьесулго макъала. Жиндир заманалда гьесги гьевго гIадал цогидал аралъул цIеx-рехал гьарулезе байбихьун букIарарабани тIадмагIарулазул тарих данде гьабизе, жакъа нилъеда гъваридго лъазе букIана ХIХ ГIасруяла рукIарал гIалимзабазулги бахIарзазулги хIакъалъулъ.\nXIX гIасруялла Дагъистаналда ккарал рагъазулъ кIудияб бахIарчилъи бихьизабуна чIамалаз ва хасго гьеб жамагIаталъул цебехъанлъун букIараб Гьигьалъ росдал наибзабазгун муридзабаз. МухIамадица абухъего, тIахьазда, журналазда, газетазда гIемер батула Гьигьалъ абун хъвалеб бакIалда Гъагъалъ, Гьидалъ, Игьали абун хъван. Атворас жигар бахъулеб буго гьел гъалатIал ритIизаризе. Гьебго заманаялда тIадехун рехсараб макъалаялда гьесулги ккун руго цо-цо гъалатIал Гьигьальа Къадиласул МухIамадил бицунаго авторас хъвалеб буго гьадин: "ГIолохъанаб заманаялда гьев цIалула батIи-батIиял росабалъ, гьесие щола лъикIаб исламияб льай. Рес бугев чи вукIаниги, гьев уна ГIахъушаве ва лъазабула ярагъ гьабулеб махшелги. Къадиласул MyxIaмад гьенив вукIаго, гIахъушдерилги гIурусазул солдатазулги ккараб рагьулъ МухIамадица бихьизабула унго-унгояб бахIар-чилъи. ГIахъушдерил къадияс гьесие кьола къадруяб тухумалъул яс Адай". Дида льаларо авторасда гьел: баянал кисан рагIарали амма дица Гьигьалъ росулъ кIалъазанвичIев тарих лъалел херазда гьоркьов цIакъго къанагIат гурони чи xyтIун ватиларо. Къадиласул MyxIaмад ГIахъушалив вукIанин ва гьениса чIужуги ячун йикIанин абун дида лъицаниги: бицинчIо.\nГьеб буго МухIамад-ТIагьирил "Барикъат ассуюф" абураб ГIypyc ва магIарул мацIаздеги буссинабураб тIехьалдаса бaчIаpaб хабар. Гьелда рехсон вугев Къадиласул МухIамадги ва Гьигьалъа Къадиласул МухIамадги цого чагIи кколаро. ХIакьикъаталда, Къадиласул МухIамадил чIужу Адай ГIахъушаса йикIинчIо, гьей йикIana Губденалдаса ячарай. Дир рокъор руго Шамхалов ГIубайдулаца кьураб дантаралда хъварал, Гьигьалъ росдал къокъал биценал. Гьелда буго гьадин: "Имам МухIамадилал Горданиса ккола, гьезул къебед вачIун вуго, Къадил цIарги гьесдасан бачIараб буго". Къади ккола Къадиласул МухIамадил эмен. ХIакъикъаталда гьигьалъдерица гьеб тайпаялде абула "Горданили" абун. Гьелъул MaгIнa буго Губденал абураб. ПатхIул - Мубинил бицен битIун батaни, Къади цоги росулъа вачIарав чи вукIиналъ, гьес жиндирго росулъа - Губденалдаса яс ячула васасе, Къадиласул MyxIaмадие. Гьей ясалда цIарги букIун буго Адай. Гьигьалъ росдал жамагIат буго батIи-батIиял росабалъа гочун paчIapaл, гIадамаздаса лъугьараб. Гьезул гIадатги буго тухумалде (гьигьалъдерица абула тайпайилан) бачIараб къукъаялда гьезул росдал цIap толеб.\nМасала, Гьигьалъ руго гьадинал тайпабазул цIарал: "Алади" - гьел ккола ГIалахъ росулъа рачIаралдаса лъугьарал гIадамал. Гьединалго цIарал щвана Губденалдаса вачIарав Къадил наслуялъул гIадамазеги. Жидедаго гьез абула "Къадилохани" абун.\nКъадие гьавун вуго вас, гьесда цIapги лъун буго МухIамад абун. Гьигьалъдерица гьесда абулаанила Къадиласул МухIамадилан. Гьев вукIуна имам ГъазимухIамадидаса байбихьун, Шамилил рагъал лъугIизегIан вагъарав рагъухъан.\nШамил имамгун рукIарал наибзабазул суратазда гьоркьоб буго Къадиласул MyxIaмадилги. Гьесул каранда буго орденалъул сипатги. Гьеб орден Гьигьалъа МухIамадкаримил ТIалхIатица кьун буго Гьаквари росулъа ГIабдулхабиров МухIамадихъе.\nГIоротIаса МухIумаев МухIамадрасулил квералъ гIарабалъ хъвараб кагътил тIанчида батана Къадиласул МухIамад цIаларав чи вукIинчIила, гьев квегIаб гIиндаги бакIав вукIанилан, амма доб заманаялда Дагьистаналда гьев гIадинав къвакIарав чи къанагIатги вукIинчIилан абун. Шамилил заманалда гIурусаздаги магIарулаздаги гьоркьор ккарал рагъазда гьес гIахьалъи гьабичIеб цIакъго къанагIат гурони батиларо.\nКъадиласул МухIамадил хIакъалъулъ буго цо гьадинаб баян. Гьезул наслуялъул гIадан ГIабдулкъадирил Сайидатица бицана дида гьеб. Хунзахъ Бахубика чIвараб мехалъ, гьенив вукIун вуго Къадиласул МухIамад. ЧIвазеги чIван, ракул гъуниялда тIад букIун буго гьелъул жаназа. Мугъзадаса бихъун гурдеги букIун буго. ХъахIаб берцинаб гьелъул мугъги чIегIерал гьалалги рихьидал, жиндир ракI пашманлъанилан бахиллъун бицунеб букIун буго гьес.\tТIаде хъинги бан, жаназа жинца бахчизабуниланги бицунаанила гьес.\nКъадиласул МухIамадил вукIун вуго ункъо вас. TIoцeвесев ккола Губденалдаса Адайие гьавурав. Къади наиблъун вукIанин бицуна. Гьев чIван хадув гьесул бакIалда тун вуго KIвaнадаса Пасхъан (цо-цояз гьесул васинги бицуна). ЧIамалазул наиблъун вачIиндал, жиндирго хварав васасул бакIалда гьев тIами квеш бихьула Къадил гьитIииав вац ГIабдулкъадирида ва гьес гьев мажгиталда цеве вухула. Гьеб хабар рагIула имам Шамилида. Имамас абула: "Муридзабаз вухулев наиб вукIунаро", - ян. Гьесул бакIалда чIамалазул наиблъун ГIабдулкъадирги тIамула. Цебесеб гIасруялда бахъараб цо тIехьалда (ССКГ вып. Тиф. 1872. с.3-4) чIамалазул наиблъун вихьизавун вуго ГIаблулкъадир ва гьесул вукIанила 400 рагъухъанги, гьездасан 250 лъелав ва 150 рекIарав. Къадиласул MyxIaмадил кIиабилев вас Маллач вукIун вуго къигьалазул (чачаназул) наиблъун. Гьев вукIана ГIабдулкъадир наибасдаса кIудияв.\nГьигьалъ росдал дибирльун вукIарав Гъайирбегица дихъе кьураб "MaгIан" абулеб тIехьалда батана гьесул ирс бикьиялъул баян. Хъван буго гьеб Гъазами ал-Аварияс. Дибирасулаевасул макъалаялда бихьизабун буго ГIабдулкъадир наиб Хьаргьаби рагъулъ (I848) лъукъанилан ва гьениса рокъовеги вачIун, хванилан. ЦIех-рех гьабидал, дида батана гьигьалъдерил Гъоркьиял хабалалъ борхатаб зани. Зонода бикIун хъван буго гьев хвараб заман 1276 (1859) сон. ГIабдулкъадир лъукъун вуго гIурусаз кьвагьараб гIарададул гуллил кесек щун, дида бицухъе, Ведено росдада аскIоб бугеб. Ватул гьабихъ, цо-цояз бицухъе, "Болъон тала" абулеб бакIалда.\nЦоги Гьигьалъа вахьарав наиб ккола ХIажар-КIудияв Дибирасуласул вас. Гьес гIахьаллъи гьабун буго ЧIиркъатIа ва Харахьи росабалъ рукIарал имам вищулел данделъабазда. ХIажар наиб ва гьесул магIзун (заместитель), Гьигьалъа ГIабдурахIманги ва цогидал чIамалалги хвана 1848 соналда Хьаргаби ккараб рагъулъ.\nГьигьалъдерица ва цогидал росдал хераца бицунаан цогиги рукIанин Гьигьалъа рахъарал Шамилил наибзабиян.\nДун Гъодобери росулъ историялъул биценал ракIарулев вукIана 1990 соналда. Дида цадахъ вукIана Гьигьальа Идрисил MyxIaмадги. Дида цIар щибин ва киса кколевин гьикъана гьениса херав Шаматов Баширица. Дица абуна Гьигьалъа вугин, цIарги Шамхалдибир бугин. ГIодоб биччан бетIергун, цо-кIиго минуталъ нижеда кIалъачIо херав. Хадуб гьес бадиса магIу бацIцIана ва гьаб гIасруялъул лъеберабилел соназ живгун цадахъ туснахъалда рукIанин Гьигьалъа Доликги Шамхалдибиргиян бицана. Гьел чIвараб къоги тункIил гьаракьги ракIалде шванин жиндаян абуна херас. Хадуб гьес бицана Шамхалдибирил эмен ГIумархIажиги Шамилил наиб вукIанин бицен бугин, гьесул рукъги гьигьалъдерид мажгиталда аскIоб букIун рагIулин. Гьигьалъе бачIараб мехалъ Шамилги гьезулъ рещтIуневги вукIун вугин.\nГьигьалъа РотIа MyxIaмадица (ХIусайнияв) Имам-МухIамадил бицунаго, хъвалеб буго гьев Шамилил наиблъун вукIанила, амма бихьизабун гьечIо щиб бакIалда наиблъун гьев вукIаравали.\nМунагьал чураяв НурмахIамадил МухIамадицаги бицунаан. Аргъваниса Шамхалги. Имам МухIамадги гIoлохъанго тарал наибзаби рукIанилан. Гьев наиблъун вукIиналъе нугIлъи гьабула цо магIил мухъазги. Гьеб назмуялъул автор вуго Гъодобери росулъа Къурбан-хIажияв.\nТIадехун рехсарал гурелги, рукIанилан бицуна Гьигьалъа рахъарал наибзаби ва бергьарал бахIарзал. Масала, МукIуч ГъазимухIамад. Бицен буто гьесул тункIил гулла алхунароанилан. Унсоколо ккараб рагъда кIудияб бахIарчилъи бихьизабула Гьигьалъа ХIанкIил МухIамадил ГIумарица. Гьес гьенив чIамалазул наиб МикагIил хвасар гьавула (гIурусазул рахъ ккурав ансадерил цевехъан) Тотомилавасдаса, гьенив живгоги чIвана. ГIабдулкъадир наибгун цадахъ вукIуна Чачаналъ лъукъарав ГьитIимухIамад дибир. Даргъо хъаладухъ байрахъ чIвалаго шагьидлъана ХIамзалав...\nГазета "ХIакъикъат" 2000 г. 14 сентябрь


Телеканалы покажут повтор ...\tПовтор телетрансляции церемонии оглашения Послания смотрите ...\t- 22 март 2019\n25 октябралда тIобитIана ДРялъул Халкъияб Собраниялъул данделъи\nГьелда гIахьаллъана ДРялъул бетIер Владимир Васильевги. Депутатаз ракIалдещвезаруна Керчалда ккараб пашманаб лъугьа-бахъиналъул къурбанал. Гьелдаса хадуб данделъи нухда бачунев СайгидахIмад АхIмадовас дагъистанияздаги ДРялъул спорталъул министр МухIамад МухIамадовасдаги баркана UFCялъул чемпионлъун вахъарав ХIабиб НурмухIамадовасулги дунялалъул чемпионаталда Россиялъул эркенаб гугариялъул командаялъулги бергьенлъаби.\nСессиялъул аслиял суалазул бициналде, трибунаялде рахъана батIи-батIиял партиязул вакилзаби. КПРФалъул вакил МахIмуд МахIмудовас абуна, МахIачхъалаялдаги Иваново шагьаралдаги гьоркьосел бухьенал щула гьари лъикIаблъун бихьулин жиндаян. Гьединго пайдаяблъун рикIкIана гьес Иркутск областалъул экономикияб хIалбихьиги.\n«РитIухъаб Россиялъул» депутат Марат Алияровас ракIалдещвезабуна пачалихъиябгун хасал предпринимателазул ва муниципалитетазулгун цадахъал ишал гьари. Хасго социалияб кIваралъул бакIал ралеб мехалда гьединаб бухьеналъул пайда цIикIкIунин бицана гьес. Масала, рехсараб къагIидаги хIалтIизабун, «Билдинг-сад» абураб проект гIумруялде бахъинабуни, Алияровасул пикруялда рекъон, республикаялъул бюджеталъул гIарацги тIокIлъула, лъималазе школалда цебесеб лъайкьейги щола, ришватчилъиялъул квекIеназе бакIги хутIуларо.\n«Цогояб Россиялъул» вакил Висампаша ХангIалиевас борхана туберкулезалдеги ВИЧалдеги данде къеркьеялъул суал. Гьеб рахъалъ масъалаби дагьлъиялъул нухлъун гьес рикIкIуна туберкулезалдаса сахлъизарулеб гьанжезаманалъул диспансер рагьи.\nТIоцебе цIаларабго, депутатаз къабул гьабуна «ДРялда лъайкьеялъул хIакъалъулъ» абураб законалда хиса-басиял гьариялъул хIакъалъулъ закон. Хиса-басиял хъинтIула мадугьалихъ ругел росабалъе яги цого росулъ цIалдохъаби автобусазда щвезариялда. МугIрузул районазул школазе цIакъ кIвар бугеб масъала кколин гьебан бицана депутатаз.\nГьединго хехго къабул гьаруна цогидал законазул проекталги: «ДРялда бакIалъул самоуправлениялъул цо-цо суалазул хIакъалъулъ», «ДРялъул гражданазул сахлъи цIуниялъул хIакъалъулъ», «Туристияб хIаракаталъул хIакъалъулъ» ва гь.ц.\nДепутатаз къабул гьабуна «ДРялда пенсионерасе гIумру гьабизе хIажалъулеб моцIрол роценалъул хIакъалъулъ» абураб законалъул проектги. Гьелда рекъон, 2019 соналда пенсионерасе моцIрое хIажалъизе буго 8600 гъуруш.\n«ХIукуматалъул сагIат» данделъиялда кьуна ДРялъул миллияб политикаялъул министралъе. Татьяна Гамалейица бицана 2018-2020 соназда Дагъистаналда пачалихъияб миллияб программа тIубазабиялъул хIакъалъулъ. 2018 соналда гьеб программаялъе биччан буго 13,8 млн гъуруш.\nДанделъиялда депутатасул мандаталдаса махIрум гьаруна «Цогояб Россия» партиялъул вакилзабилъун кколел МухIамад МахIачевги МухIамад Сулеймановги. Ражаб ГIабдулатIиповасул бакIалда, ДРялъул Халкъияб Собраниялъул лъайкьеялъулги, гIелмуялъулги, культураялъулги, гIолилазул ишазулги, спорталъулги ва туризмалъулги комитеталъул нухмалъи гьабизе тIадкъана Мурад Пайзулаевасда. Пайзулаевасул бакIалде, ай экономикаялъулги, инвестициязулги, предпринимательствоялъулги комитеталъул председателасул заместительлъун вищана ИсмагIил МухIамадшарипов.\nПрочитано 115 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 29 октября 2018 10:37\nДругие материалы в этой категории: « ГIаммаб къварилъи\tГьудуллъиялъул кьо »\nТелеканалы покажут повтор трансляции Послания Главы Дагестана Народному Собранию РД марта 22, 2019


Автор: Залму Абдурахманова · 12.04.2021\nЛаргсса нюжмардий Лакрал театрданул залдануву хьунни «Живая классика» тIисса цIанилусса щалва Аьрасатнал чIаважагьилтурал назмурду ккалаккисса Х-сса ятIап.\nВаний гьурттуну бия Дагъусттаннал сайки циняв шагьрурдаясса ва районнаясса оьрчIру. Конкурсрал сакиншинна дурну дия ДР-лул КIулшивуртту дулаврил ва элмулул министерствалул, ДИРО-рал ва Дагъусттаннал дуккаврил ва элмулул аралул зузалтрал профсоюзрал. Конкурсрал ятIап най дия кIива гьантлий. КIива гьантлул мутталий оьрчIал сахIналий ккаккан бувуна тамансса цавувасса гьунарду – кув бия пасихIну шеърирду ккалаккисса, кувгу личIи-личIисса классикалул ва уттизаманнул хавардава театрал журалийсса бутIри ккаккан буллалисса.\nОьрчIал гьунардай тамашалий ва вайннан лайкьсса кьиматру бихьлахьисса жюрилуву бия театрдал артисталгу, литературоведталгу, журналистал ва жяматийсса ишккаккултгу. Ххув хьуминнавух бия МахIачкъалалиясса, Южно-Сухокумскалиясса, Дарбантуллал райондалиясса дуклаки оьрчIру. Утти вай тIайла буккантIиссар Артекрай хьунтIисса Щалвагу Аьрасатнал конкурсрал ятIапрай гьуртту хьун.\nГьар шинах ва конкурс жула билаятрай дувайссар гьунар бусса оьрчIру ялун личин бувансса ва миннавун тамашачитурал хьхьичIун сахIналийн сивсуну буккан лахьхьин бансса мурадрай. Конкурсрал агьаммур мурадну тIурча, хъанахъиссар оьрчIаву луттирду, мяъна-мурадрал авадансса классикалул литература ккалансса гъира-шавкь рутаву.\nЖурналистка Лянге поддержала эвакуацию беженцев из Донбасса\nДогазификация: что платно, что бесплатно?\nСледующая публикация Геологтурал экспедициялул аргъ дирзун дикIайва\nПредыдущая публикация Ванихасса хIурмат «Илчилухасса» хIурматри


«РагIдукь рахчарал» Дагъистаналъул бизнесчагIиги, кьечIого гIоларел магъалабиги\n2014 соналда жанив пачалихъалъул изну гьечIого даран гьабулев 2000 бизнесчи тIатинавун вуго Дагъистаналъул магъалаби ракIарулеб идараялъ. Дагъистаналда гьединаб къагIидаялъ хIалтIулин киналго бизнесчагIиян рикIкIунеб буго жамгIиял хIаракатчагIаз.\nЖалго бизнесчагIаз абулеб буго гьединан даран гьабичIого рес гьечIеб хIалалде ккун бугин жидер ишан. Кинаб гIилла гьелъие бугебали лъазе къасд гьабуна нижеца.\nГьаб сон байбихьаралдаса нахъе магъалаби ракIарулеб идараялъ Дагъистаналда хал гьабун буго 7 500 гIансеб бизнесагIазул бутIаялъул. Гьезда гьоркьоса 2000 бизнесчи ватун вуго официалияб куцалда хъвай-хъвагIайги гьабичIого, пачалихъалъул лицензияги гьечIого даран гьабулел.\nГьеб халгьабиялъул хIасилалда магъалаби ракIарулеб идараялъул учеталде росун руго 1100 гIанасеб батIия-батIияб субъект, гьезда гьоркьоса нусидаса цикIкIун руго бизнесчагIи, батIи-батIиял тукаби, кафе, ресторанал ва гь.ц.\nГьеб киналъулго хIасилалалда республикаялъул бюджеталде бачIун буго 2 750 000 гъурущ магъалодул.\nДагъистаналда гIемерисел бизнесчагIазул гIарз букIуна пачалихъалъул батIи-батIиял хъулухъаздаса хIажатго гьечIел халгьабиял тIоритIун жал хIалтIизе толарилан. Гьелда тIасан «Эркенлъи» радиоялъ гара-чIвари гьабуна чанго бизнесчигун.\nШамил мухъалдаса Сайфула-къадил чанго сон буго бизнесалд байбихьаралдаса. Аслияб куцалда гьес бичула конфет ва печенье гIадал нигIматал.\nМагъалаби ракIарулеб идараялъулгун жиндир щибниги дандеккунгутIи гьечIилан бицана гьес, амма камуларин цогидаб бетIерунти. Расги гуреб багьанаги батун жиндир хIалтIуе квал-квал гьабизе раккулин цо-цо идараялъул хIалтIухъаби.\nМисалалъе дагьал церегIан рачIун рукIанин цо чагIи ва дур бича-хисулеб къайи бугеб рокъоб жаниб гьава-бакъалъул температура борцунеб алат гьечIилан абун гьабунин гаргар. Гьебин абуни чара гьечIого хIажатаб алат кколарин жиндир гьаниб. Гьелда релълъарал халгьабиял камуларин, цере гьел цIакъго гIемерал рукIанин гьанже дагьлъун ругиланги тIаде жубана гьес.\nАмма «РагIдукьги рукIун» даран гьабулел бизнесчагIазул цIун бугин Дагъистанилан рикIкIунеб буго жамгIияв хIаракатчи ГIисалмухIамад Набиевас ва гьезул къадарги магъалабазул идараялъ тIатинабураб кIиазарго гуреб къоазарго батулин.\nРоссиялъул регионазда гьоркьоб цохIо Дагъистан батулин магъалаби кьолареб регион. БизнесчагIаз букIине кколеб хIалалъ магъалаби кьолел рукIаралани щибаб соналъ 50 миллиарад гъурущ пачалихъалъул казнаялде бачIине рес букIанин абулеб буго жамгIияв хIаракатчияс.\nНабиев ГIисалмухIамад: «Мисалалъе мугIалимасе моцIалъе щола 15 000 гъурущ гIарац, гьеб гIарцуда гьоркьоса 2000 гъурущ кьола гьес щибаб моцIалъ магъалодул. МугIалимасухъа бажарараб жониги кIвезе ккелариш бизнесчийилан вугев чиясухъа?\nГьез щибго жо кьоларин абулеб мех гуро дир гьеб. Гьез кьола тIадругел чIагIазухъе жидее квал-квал гьабунгутIизе. Гьелъул хIасилалда пачалихъалъул кисинибе бачIине букIараб магъало уна цо хасав чиясул чвантинибе».\nСунцаха бизесчагIи тIамулел ругел бахчараб бизнес гьабизе Дагъистаналда? Гьеб суалалъе гьадинаб жаваб кьолеб буго Гъуниб мухъалъул Гьонодаса АхIмадов Расулица.\nГьесул буго куракул, ахбазаналъул гьуинаб сок, гьединг гьанал батIи-батIиял нигIматал хIадурулеб жиндирго цех. АхIмадица абулеб буго щибаб лъагIалие 36 азарго гъурущ магъалодул кьезе кколин жидеца пачалихъалъе, гIемерисезе абуни гьеб хайираб гьечIин, гьелдаса рорчIизе бокьарал даранчагIи унин гъоб рагIдукье.\nИсана гьеб магъалодул къадар дагь гьабунин 20 000 гъурщиде щвезегIан, амма гьабуниги гьелъулги пайда гьечIин даранчагIазе.\nРасулов АхIмад: «ГIарац добе гьанибе кьезе бокьуларо лъиениги. Щибаб моцIалъ ижараялъухъ, кье магъалодухъ кье, гьеб мехалъ кинаб хайирха букIинеб? Гьелдаса хвасарлхизе бокьарал бизнесчагIаз байбихьула «рагIдукьги рукIун» бизнес гьабизе.\nГьеб кинабго букIинчIого букIине чиясе пайдаялъе хIалтIизе ккола пачалихъги. Жакъа ракIбацIцIадго хIалтIизе рази вуго дунги цогидалги нижееги хIукуматалъул рахъалдаса дагьабниги кверчIвай букIунеб бугони».\nЭР: «Пачалихъалъул нужее бизнесалъе кверчIвай гьабун кьолел грантал гурони цогидаб кумек букIониш?».\nРасулов АхIмад: «БукIонилан кинха абилеб. Къарзалъе кьолеб гIарац буго. Амма кьолеб бугин абун гурони кин гьеб кьолеб бугебали хал лъицаха гьабулеб.\nСубсидия щвезе бокьани дуцаги дозие саламатаб бутIа тIезабизе ккола. Дидаго бадибе бихьараб хIужа буго гьеб. Росдал магIишаталъул министерлъиялдаса гьеб гIарац щвезеян арабго дуца дозиего лъикIаб къадар гIарцул кьезе бугилан къотIи гьабичIони бадирецин ралагьуларо дуда».\nЖиндирго бизнесалде байбихьаралдаса чанго сон буго АхIмадил. Магъалаби ракIарулел идараялъги жинде щибниги квал-квал гьабуларин.\nБизнес цебетIезелъун пачалихъалъул кумек хIисабалда араб соналъ гьесие бергьун букIун буго 220 азарго гъурущ грантги. Нижее пачалихъалъул рахъалдаса кьолел субсидиял рукIунин, амма жидеего лъикIалан жо тIезабичIого гьезги гьеб кьоларин, гьединлъидал жидее гьелдаса хайир гьечIилан абулеб буго бизнесчияс.\n«РагIдукь рахчарал» Дагъистаналъул бизнесчагIиги


Инфоурок › Классному руководителю › Презентации › Презентация. Тема: Фазу Гlалиева "Кини"\nАвар адабияталъул рагьараб дарс. (9 класс)\nДун гьаюраб къоялъ къулун т1адегун, Т1егьилан абуна дида эбелалъ, Гьеб раг1и бук1ана маг1арул мац1алъ Маг1арул ч1ужуялъ ч1ух1ун абулеб.\nТема:Фазу Г1алиева «Кини» Дарсил мурад:1.Ф.Г1алиевалъул г1умруялъул ва творчествоялъул х1акъалъулъ бич1ч1и кьезе. 2. «Кини»абураб асаралъул аслияб тема бич1ч1и. бич1ч1и\nДарсил ин: 1.Класс дарсиде г1уц1и(доска,мел,портрет) 2.Араб дарсил ц1ех-рех гьаби. Суалал:1.Ф.Г1алиевалъул х1акъалъулъ щиб нужеда лъалеб? 2.Фазуца жиндирго т1оцебесеб кеч1 кида хъвараб,ва гьелда ц1ар щиб? 3.Кий ц1аларай Фазу? 4.Чан т1ехь Ф.Г1алиевалъ къват1иб биччараб? 5.Кинаб журналалъул редактор гьей кколей?\nФазу Г1алиева ккола поэтесса гурейги,гьей йиго прозаикги,жамаг1атч1ужуги,публицистги.Гьелъ хъвана г1емерал поэмаби.Нилъеца ц1аларал ккола «18абилеб их», «Маг1арулазул нус». Гьанже нилъеца бихьизабизе буго цо гьит1инаб бут1а гьеб поэмаялдаса,Имам Шамилилги Анналги дандч1вай.\n3.Ц1ияб дарс.Фазу Г1алиева «Кини». 1.«Кини» абураб хабаралъулъ ругел героял:Халун,Закари,Т1айгиб,Меседо,Элмира,Хадижат, Калимат,Саг1адат,Пат1имат,Хирач. 2.Фазу Г1алиевалъ «Кини» абураб хабаралъулъ бицунеб буго Халунил х1акъалъулъ.Гьей маг1арул ч1ужуг1аданалъул г1акъиллъиялъул,сабруялъул к1одолъиялъул.Бицунеб буго Фазуца Халунил рух1ияб дунялалъул камиллъиялъул.Васасдехун,йик1инесей нусалдехун,цогидаздехун Халунил бербалагьиялъул.Фазуца доб рагъул заманалда бук1араб зах1малъиялъул х1акъалъулъ бицунеб буго хабаралъулъ.Кини босизе базаралда Халун арай мехалъ г1адамаз ч1валеб бук1ана гьелда г1айиб.Гьелде раг1аби рехун к1алъалел рук1ана базаралде рач1арал руччаби. Закарилги Меседолги сипатал рагьун руго хабаралъулъ.\nРич1ч1уларел раг1абазе баян Айгъур-вас веэдун абулеб раг1и. Регел-рукъ Арбабаш-къеда бигъулеб жо Гъункараб-г1емераб К1амураби-киниялъул тирараб бак1 Руккелал-данделъи Свенек-\nДагъистаналъул маг1арулазул ц1ва.\nФазу Г1алиеваги Расул Х1амзатовги\n70 сон т1убай Фазуда баркулев Россиялъул президент Владимир Путин\n80 сон т1убай баркулев Дагъистаналъул президент Рамазан Г1абдулат1ипов.\nГ1адамал хирияй Фазу\nФазу Г1алиевалъ къват1ир риччарал т1ахьал\nМуг1рул т1алъиялъул свин гьеч1еб чирахъ\nТ1олабго дунялалъул Т1охде яхарай г1адин, Т1ад яхъун ч1ун йиго дун Гьаний Ах1ул гох1алда\nДагъистаналъул коч1охъан Тельмангун\nФазуда75сон т1убай баркулев Мух1у Г1алиев.\nФазуда юбилей баркулел ц1алдохъабиги Дагъистаналъул ц1ар раг1арав шаг1ир Мух1амад Ах1мадовги\nФазу Г1АЛИЕВА НИЖЕР РАК1АЗУЛЪ\nДагъистаналъул ц1ар раг1арай поэтесса\nРокъобе:Фазу Г1алиевалъул «Кини» абураб хабар бицине лъазе.\nБаркала г1инт1амуралъухъ! Лъик1аб раг1айги! Лъик1аб бихьайги!\nНомер материала: ДВ-205874


Сахаватав тохтур – анкьил бахIарчи\n«Россиялъул чIухIи» абураб сайталда бицуна ресукъал чагIазухъе гурхIел-рахIмуялъул квер бегьулел гIадамазул хIалтIул хIакъалъулъ. Гьенибго щибаб анкьалда вищула «Анкьил бахIарчи». Сайталъул хасаб жюриялъ 16 январалда бахIарчилъун вищана МахIачхъалаялда хIалтIулев вугев цаби-гIусазул тохтур, Хьаргаби росулъа Зайнудин ГIусманов. Гьев мустахIикълъана «Анкьил бахIарчи» абураб цIаралъе.\nЗайнудиница щибаб рузманкъоялъ чIобого кумек гьабула сакъатал ва ресукъал чагIазе: сах гьабула кариес, рацIцIуна, хъахI гьарула цаби-гIусал. Протезазухъ гурони, гьел лъуралъухъ гIарац босуларо гьес мискинзабазухъа. Щибаб рузманкъоялъ гьес къабул гьавула ункъо-щугониги ресукъав пациент.\n«ХIехьезе кIолареб унти бугев чи рузманкъоялъухъ балагьун чIезавизе бегьуларо, гьединлъидал дица гьесие цогидаб къоялъги гьабула кIвараб кумек. Цо-цо мехалда, байбихьараб хIалтIи рагIалде бахъинабулаго, яги захIматго унтарал къабул гьарулаго, хIалтIул къо лъугIидалги, гьенивго чIезе ккола дун. Гьеб лъугьун буго дие ругьунаб ишлъун. Дун ккола тохтур, диего бокьун тIасабищана медицина, гьединлъидал дида тIадаб буго, заманалъухъги ресалъухъги балагьичIого, унтарасе кумек гьабизе», - ян бицана Зайнудиница.\nХадубги тохтурас абуна, жиндир нигат бугила хадубккун щибаб рузманкъоялъ гIицIго ресукъал, ай гIумруялъул захIматаб ахIвал-хIалалде ккарал чагIазул цаби-гIусал къачIазе.\nЗайнудинихъе рачIуна батIи-батIиял унтарал. ГIемер ккола, тохтурги махсараде ккун, чIобого цаби-гIусал къачIазе гъирабарал чагIи. Гьединлъидал тохтур хIажатавлъун кколев вуго гурхIел-рахIмуялъул фондазде гьез хитIаб гьабун бугищали халгьабизе. Гьел фондазда рукIуна ресукъал, ай гурхIел-рахIмуялъул кумекалде хIажатал чагIазул сияхIал.\nРеспубликаялдаго цIар ун буго сахаватав тохтурасул. Гьесухъе рачIуна МахIачхъалаялда ва аскIор ругел шагьаразда гIумру гьабулел гIадамал. Тохтурас абуна, жив хIадурав вугин росабалъа рачIарал унтаразеги кумек гьабизе, амма захIмат букIунила, гьел хIакъикъаталдаги «диде ккарал чагIи ругищали» лъазабизеян абун.\nЗайнудиница тIокIлъиялда лъугIизабуна ДГМУ. Гьев рикIкIуна лъай-махщел камилав тохтурлъун. 2017 соналда Москваялда тIобитIараб Халкъазда гьоркьосеб цаби-гIусазул тохтурзабазул анкьабилеб Олимпиадаялда ДГМУялъул щуабилеб курсалъул студент Зайнудин ГIусмановас чIел босун букIана «Ортопедия» номинациялда. ТIолгороссиялъул ортопедиялъул жив-жив унтарасда рекъонкколеб слепок хIадуриялъе къваригIунеб гъуд гьабиялъул къецалда гьесие щвана тIоцебесеб бакI.\nЗайнудиница абуна, тохтурлъун цIалулаго, жинца нигат гьабун букIанила ресукъал унтарал чIорого сахгьаризе. Цо пуланаб дарсида жинца преподавателасдаги курсцояздаги гьеб къасдалъул хIакъалъулъ бицанила. Киналго гIажаиблъанила, амма студентаз жиндир къасдалъул рахъкквечIила, преподавателасги, велъулаго, абунила, «бокьилаан, цIалиги лъугIун, хIалтIулеб мехалда баркалаялъухъ цаби-гIусал къачIалев мун вихьизе», - ян.\nУниверситеталда цIалулаго, Зайнудиница жигараб гIахьаллъи гьабулаан «Сподвижники добра» абураб студентазул жамгIияб гIуцIиялъулъ, хьвадулаан субботниказде, ифтаралъул садакъа бикьизе ва кьишниялъул къалал лъеялъул тадбиразде. Гьединаб хIалбихьиялъги квербакъанила жакъа гьабулеб гурхIел-рахIмуялъул хIалтIуеян абуна гьес.\n«ГIадамазе кумек гьабизе бокьи дилъ эмен МухIамадидасаги эбел ГIайшатидасаги щвараб буго. Гьел руго хьергебдерил жамагIаталъе кумек-квербакъиялъе рахъун чIарал чагIи. Масала, инсуца киридахъ къачIала нухал ва иццал. Дир яцалъул буго лъималазул ратIлил тукен, ресукъал хъизамазе садакъаде бикьула гьелъги къайи.\nБитIун бицани, киналго рази рукIуна дидасаги яцалдасаги, абула ниж цIакъ ракIгIатIидал чагIи ругилан. Дица абила, мискинчиясе кумек гьаби захIматаб иш кколаро, бокьани, гьелъие ресги заманги батула. ЧIорого ресукъал чагIи сахгьарунин абун, дун я мискинлъичIо, я гьелдаса дир ракIбухIичIо.\nГIемерисел ресукъал унтарал ккола ракIги кверги гIатIидал чагIи. Цо-цо мехалъ гьез дие, чай гьекъезеян, гьуинал сайгъатал рачIуна. Ккола цо-цо кепал лъугьа-бахъиналги. Масала, цо нухалъ унтарасе дица чIорого цаби къачIана, нахъе унаго, гьес дир столалда тIад гIарац тун батана. Гьайгьай, хадусеб къабул гьавиялда дица гьеб гьесухъе кьуна. Амма дица киданиги инкар гьабуларо, гIадамаз жидерго квераз гьарулал расанкIабаздаса, гьединал сайгъатал дица бищунго къиматаллъун рикIкIуна, щайгурелъул дие гIоло чияс гьезие кьун буго жиндирго рокьиги ракIги», - ян абуна З. ГIусмановас.\nТохтурасул нигат буго, живго бетIергьанаб цаби-гIусазул поликлиникаги рагьун, Дагъистаналъул рикIкIадал районазул росабазул ресукъал чагIазеги кумек щолеб къагIида гIуцIизе.\nЗайнудиница абуна, жиндир мисалалда рекъон, гIезегIан тохтурзабаз байбихьун бугила ресукъал чагIазе чIобого кумек гьабизе. Жинца гьабулеб хIалтIи берцин бихьун, цадахъ хIалтIулел цо-цо тохтурзабазги, гIарац цIехечIого, мех-мехалъ къабул гьарулила ресукъал унтарал. Гьединго, телефоналъ ахIун, дандчIвайдал цIехон, медуниверситеталъул студентаз лъазабулила мискинзабазухъе рахIмуялъул квер бегьиялъе Зайнудиница ургъараб къагIидаялъул хIакъикъат.\nЗайнудиние кIудияб баркала загьир гьабулеб буго «ХIакъикъаталъул» коллективалъ. Аллагьас дунялги ахиратги битIизабеги гьединав сахаватав магIаруласе. ЛъикIаб букIина республикаялъул больницабазул цоги тохтурзабазги гьесдаса мисал босани.\nХIурматиял цIалдолел, бокьила гьеб рахъалъ нужер пикруги лъазе.\nДругие материалы в этой категории: « Баркалаялъул кагъат\tЧара тIагIин »\n21:04, 16 мая 2022, 235


Аль-ГӀазиму — Википедия\nАль-ГIазиму (гIараб мацIалда العظيم). ГIазим абураб цIар, байбихьуда гьеб лъуна черх бугеб жоялда.\nМасала, цо черх цоги черхалдаса халалъиялъул, гIеблъиялъул, гъварилъиялъул рахъалъ цIикIкIараб бугони, нилъеца абула: «Гьаб черх гьалдаса кIудияб (гIазим) буго» абун. КIудияб черхги букIуна бераз жанибе бачине кIолебги, жанибе бачине рес гьечIебги, зоб-ракьалда релълъун.\nМисалалъе босани, пил ккола кIудияб черх бугеб хIайван, кинниги беразда гьеб жаниб бачине кIола, ай, гьелде щвечIеб жоялде данде ккун, кIудияб ккола. Зоб-ракьин абуни, бераз гьеб жанибе бачине рес гьечIо. Гьеб ккола беразда рихьулел жалазда гьоркьор мутIлакъго «гIазимлъун» кколеб жо. Гьединго гIакълу жинда нахъгIунтIулел жалги батIи-батIиял рукIуна: гIакълу нахъгIунтIулелги, нахъгIунтIуларелги. ГIакълу нахъгIунтIуларел жалги кIийиде рикьула: нахъгIунтIизе рес бугелги, рес гьечIелги. Гьеб ккола мутIлакъго кIудияб жо (гIазим), гIакълу нахъгIунтIулеб гIорхъи жинца бахараб. Гьевги ккола ТIадегIанав Аллагь. Лагъзадерида гьоркьоса кIудияв («гIазим») ккола аварагзабиги гIалимзабиги, гIакъилав чиясда жидер сифатаздаса дагьабгIаги жо лъараб мехалъ, гьездехун бугеб рокьилялъул жиндир ракI цIолев. Авараг ккола жиндир умматалда жанив гIазим (кIудияв), шайих ккола жиндир муридзабазда гьоркьов гIазим (кIудияв), мугIаллим ккола жиндир мутагIиласе гIазим. ТIадегIанав Аллагьасул хутIизегIан, хутIарал жалазул кIодолъи ккола цо-цо жоялде дандеккун бугеб кIодолъи. Аллагьасул кIодолъийин абуни, гьеб ккола мутIлакъаб кIодолъи. \nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=Аль-ГӀазиму&oldid=52476»\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 12:55, 21 Апрель 2013.


ЛъикIлъиялъулги яхIалъулги нухал гIатIидав\nМанарша ГIИСАЕВА, ДРялъул Хъвадарухъабазул союзалъул член\nРасалъаби тIугьдуз, тIогьал гIаздал цIураб ихдалил къоялъ лъай-хъвай ккана дир ГIиса Шарапудиновасулгун. Тележурналистка Хатимат МухIамадовалъ гIуцIараб гIолохъанал шагIирзабазул данделъи тIобитIулеб мех букIана доб.\n- ГIисаги вачIунев вихьула, - ян Малачиева ГIайшатица абидал, ниж киналго гьей юссараб рахъалде ралагьана. Гьурмада разияб гьимиги щущан, гъутIбузда нахъасан ваккун вачIана ГIиса. Хъатикь ккураб папкаги сверизабулаго, гьев нижеда аскIове вачIана, салам кьуна, байрам баркана. Нижее гьитIинабго рецц-бакъги гьабун, нахъе унев вукIарав гьев ГIайшатица чIезавуна ва абуна:\n- ГIиса, лъай-хъвай гьабизе бокьиларищ магIарул гIолохъанал шагIирзабазулгун, - ан.\nЦинги тIадеги жубана гьав вугин Гумбет районалъул Игьалиса ГIиса Шарапудиновилан.\nНижер щиялъе бетIерги къулун, лъай-хъвай ккеялдаса рази вукIин бичIчIизабуна гьес. Намус гъорлъ жубараб гьесул гьимиялъ бицунеб букIана гьев цIакъ ракI бацIцIадав чи вукIин. Гьеб къоялъ нижгун цадахъ суратги бахъун ана гьев гьениса нахъе.\nКIиабилеб нухалда ГIиса дандчIвана мунагьал чураяв ГIабасил МахIамадил рокъов. Гьесиеги гьесул лъади Савдатиеги кватIун щварав вас гIадинав чи вукIана ГIиса. Гьесул кIудиял чагIаздехун бугеб рокьиги недегьаб бербалагьиги бихьулеб буго, ГIабасилав хведалги, гьесул лъади Савдатил адаб ГIисаца рехичIолъиялдасан. Ячун лъади Чакаргун гьев Савдатиде ваккизе ЛъагIилухъе инчIого вукIунаро. Мунагьал чураяв ГIабасиласги гIемер абулаан, жакъалъизегIан ГIиса лъачIого араб гIумру гIадада араблъун тезе бегьулилин, гьев, лъикIав шагIир гуревги, лъикIав инсанги вугин. ЛъикIав инсанилан абураб цIар бокьа-бокьарав чиясе щолеб жоги гуро.\nЛъикIлъиялъулги яхIалъулги нухал гIатIидав ГIисалгун дандчIваял гIемерлъанагIан дирги гьесдехун адаб цIикIкIана. Дир адабги борцун, гьесги вацлъи рагIизабуна. Дир тIулил щуго вац вугониги, гьезул кьерда тезе мустахIикъав, яхIги гIаданлъиги бугев, чIужугIаданалъул къадру-къиматги цIунулев чи ватана гьев.\nГьелъие мисалги буго ГIисаца чIужугIаданалъе хъвараб кечI.\nЧIужугIадан, дица дур адабалъе,\nНамусалъул хасаб си буго балеб.\nГьелъул тIадегIанаб гIаламат ккола,\nГIумруялъ кидаго дур течIеб адаб.\nГIиса вуго гьудулзаби гIемерав, гIадан хирияв, инсанасда гурхIел бугев, херазул тIалаб тIаде босулев, квер гIатIидав, садакъа гьарзаяв чи. Гьелъие нугIлъиги гьабула гьал рагIабаз.\nДун кив вугониги, киве щваниги -\nВатIанияб тIалаб тIад бугев инсан.\nТIолабго гIумруги рекIел рокьиги\nБокьулеб ракьалъе кьезе бугев чи.\nБокьулеб ракьалъе хилиплъичIого, рекIел хинлъи тIаде гIолеб гIелалъеги бикьун, инсул гъасда цIаги ккун, жакъаги росулъ вуго ГIиса. Гьев вуго пикру роцIарав, рагIи гъваридав шагIир, сабурав мугIалим, камилав муъминчи. Гьес жиндирго тIахьазеги кьуна цIакъ берцинал ва хIикматал цIарал: «Намусалъул ах», «ТIокIкIарал иццал», «Бисил тIинчI», «ТалихIалъул хIинчI», «Дир цIвабзазул Дагъистан» абурал. Щибаб тIехьалда жаниб буго цIалдолесул ракI тIаде цIаледухъ хIикматал рагIабаздалъун бахъараб сурат. Гьелъ цIалдолесе асар гьабичIогоги толаро. Масала, «Рилълъа АхIулгохIде зияраталъе» абураб поэмаялда буго:\nГьаниб гохIда щибаб галиялда гъоркь,\nГаргар буго жеги жаназабазул.\nЖал хун гьечIин абун, чIаго ругилан,\nЧIела дуда цере гьенир муридал.\nГъоба гъоркьа Гъойсу, гъулгъулел кIкIалал,\nКIкIуйдулъ босун унеб АхIулгохIда рагъ,\nИмамасул чIварай лъадиялда тIад,\nЛъимадул эбелан, ахIулеб гьаракь.\nГьеб гьаракь жакъаги гIинда рагIулеб кинниги, рагIабазулъ лъун буго шагIирас.\nЛъималазе хъварал, махсара-хочIалъул, ВатIаналъул унти-тIалабалъул, гьобол-гьудуласе сайгъат гьарурал, жиндирго рекIел хIасрат рагьарал, чан батIияб накъищ бекьун бугеб гьес жиндирго асаразда жаниб, цIалдолесул рекIее унго-унгояб асар гьабулеб куцалда. Гьез гIодизеги, релъизеги, рохизеги, хинлъизеги тIамула.\nГьаб ахир заманалда тIахьал цIалулел чагIи къанагIатаб заманалда, хIикмалъизе бачIана, МелъелтIа гIуцIараб ГIисал творчествоялъул сордо бихьидал. Гьесул творчество, жакъа къалмидеги босун, метер тIанчида бегун хутIулареблъи бихьулеб букIана гьениб.\n«Росабазул тарихги гIакълабазул квацIиги» гIун бачIунеб гIелалъе жакъа чара гьечIого хIажат буго. Гьеб хIажатаб хазина халкъалъе цIуниялда тIаде кIвар кьола ГIисаца. Бакълъулазул тарих жанибе бачараб, жакъасебги сонисебги заманалъул сипат-сурат, гIадат-яшав, гIамал-хасият рагьараб ГIисал творчествоялдаса нилъер наслуялъ пайда босичIого теларилан ккола. Гьеб гьедин букIинги бихьулеб букIана гьесул творчествоялъул бицунел вечеразда.\nГIисал гIемерал руго махсара-хочIалъул кучIдул, гьел цIалулезухъ гIенеккаразе щола гIемераб кеп. Мисалалъе росизин «ХIамиде магIу» абураб кочIодаса цо-цо куплетал.\nРихьун хIамул течIеб «Тулпар» букIанин,\nТарабищ, МухIамад, хIамица дунял?\nТохаб пиша ккечIеб чIухIи букIанин,\nЧIвандай хвана пакъир, хоб кибдай буго.\nАхил гIарза буго ГIалибегиде,\nГIадамаца гIадин жиб хьихьейилан.\nГъотIол гьари буго мадугьаласде,\nЖиб бакъун танани, талихI къинилан.\nГъотIол гьариги къабул гьабун, гIалахалда бащдаб гIумруги тIамула ГIисаца.\nГьесул куракалъул кеп босулареб сон шагIирзабазул къанагIатги букIунаро. Гьес цин цо хасаб юк Хъвадарухъабазул союзалде щвезабула. Цо-цо мехалъ хIикмалъизецин бачIуна, кин гьесухъа гьабгощинаб хIалтIи гьабун бажарулебиланги. Хур-ахги, боцIи-панзги, наялги, школагун шигIруги, гьобол-гьудулги, жамгIияб хIалтIиги. Гьесие нижеца цо-цо махсарацин гьабула дуда цадахъ шайтIаби хIалтIулел ратилилан. ШайтIаби гурин, малаикзабиян абун гьевги велъула.\nГьеб гьедин букIине ресги буго, хварал умумуз кьураб дарс рехичIого Аллагьасул нухда витIун хьвадиялъул баракат батила гьеб гьесие. Гьев воржунел зобал рацIцIуней, гьев хьвадулеб нухда гIурччинаб ихлъун тIегьарай гIумруялъул гьудул Чакарилги гьунар батила гьаниб. Чиясе зарал гьечIел, эбел-эмен разиял, магIарул яхI- намус цIунарал васазулги, Аллагь кIочон толарел, адабалъул борхалъи борцине лъалел ясазулги дада вукIинги буго. ГIумруялъул магIна Аллагьасул нухдаса борцине лъалев вукIиналъ ГIиса талихIавлъун лъугьана.\nЖакъа гIодовги чIун гIодана дихъго,\nГIадан гьечIеб бакIихъ ракI жаниб бекун,\nГIакълу гьечIолъиялъ гьабунщиналъухъ,\nГьабичIого тараб гIибадаталъухъ.\nКьеги, Аллагь, нижее Дуца диналъе къуват,\nхвезе рукIин рекIелъ чIун.\nКьеги, Аллагь, нижее Дуца хIалалаб боцIи,\nХIарамлъи гьоркьоб гьечIеб,\nгьабулаго гIетI балеб.\nГьеле гьеб хIарамлъи сундулъго бегьуларев шагIир вуго ГIиса - рорхатал мугIруздаса рецIцIарал иццал данделъун чвахулеб Авар гIурул чвахигун цадахъ цо-цо салам кьезе ралъдахъеги щолев, шагьаралъул гьудулзабахъеги ваккулев, щвараб бакIалда жиндирго берцинаб гIамалалъул гIажаибаб лъалкIги тун нахъе инеги лъалев.\nПрочитано 113 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 12 октября 2020 15:55\nДругие материалы в этой категории: « Рижараб ракьалъул къадру цIунизе ккола\tКЭМЗалъул бергьенлъаби ва балъголъаби »\n10:56, 30 ноября 2020, 420\n10:53, 30 ноября 2020, 432\n10:50, 30 ноября 2020, 424\n10:44, 30 ноября 2020, 432


Гъазигъумекдерил Сурхай-хан II\nРагъухъан, пачалихъияв хIаракатчи ва хIапиз Сурхай II-абилев (1744-1827) ханлъуде ккана 1789 соналда, эмен МухIамад-хан хун хадув\nXVIII гIасруялъул ахиралда цIидасан байбихьана Россиялъул империялъ Дагъистан квегъиялъул мурадалда гьабулеб хIаракат ва гьелде данде магIарулаз гьабураб къеркьеялъул церехъабазул цоявлъун вукIана гъазигъумекдерил Сурхай-хан II. Халкъалъ гьесда абулаан «Хъунбуттаян» («кIудияв эмен», «кIудада»).\nСурхай-хан II-абилес байбихьана Дагъистаналъул югалъул ракьал кквезе ва гъазигъумекдерил ханлъиялъул гIорхъаби цевеккун ханлъуда вукIарав Сурхай-хан I-сесул заманалдаго рукIараб хIалалде ккезариялъул мурадалда. Гьебго заманалда, Россиялъулгун гьабураб къотIиялдаса рази гьечIеб Турциялъги байбихьана Кавказалде тIадбуссиналъул мурадалда хIадурлъи гьабизе. Турциялъул султанас битIана Сурхай II-лев Россиялде данде гьусулеб магIнаялъул кагъат.\n1795 соналда Ираналъул цIияв шагь АгъамухIамад-ханасги битIана Гъазигъумекдерил ханасухъе кагъат. Гьелда бицунеб букIана жив ханлъуда чIеялъул хIакъалъулъ ва гьарулеб букIана, жиндие мутIигIлъи загьир гьабулеб кагъатгун жиндихъе чапар витIеян абун. Гьеб гьариялъе жаваблъун букIун батизеги бегьула Сурхай-хан II-лев Персиялдехун гьетIи, гьелъул кумекалдалъун Дагъистаналъул югалъул ракьал жиндираллъун хутIиялъул мурадалда.\n1796 соналда Россиялъ Дагъистаналде битIана В. Зубовасул нухмалъиялда гъоркь армия. МухIамад-шамхаласулги, Хайдакъазул Рустам-ханасулги, Табасараналъул Рустем-къадилги квербакъиялдалъун, пачаясул армиялъ ккуна Дербент ва гьениса нахъе хъамуна Ших-ГIали-хан. Гьев лъутана Куралалде, Сурхай-ханасул аскаралъул кумекалде хьулгун. Дагъистаналъулгун\nгьоркьоблъи хвезабизеги бокьуларого, гIурус аскаралъул нухмалъиялъ Сурхай-ханасда абуна Россиялъул нухмалъи къабул гьабеян. ИчIго къоялъ халалъарал гара-чIварияздаса хадуб гьев разилъана гIурусазде данде къеркьей къатIинабизеги, цебеккун гьезухъа бахъараб давла тIадбуссинабизеги, асирлъуде ккарал гIурус солдатал риччазеги.\nРоссиялде гъорлъе Гуржистан ккарабго, гIурусаз байбихьана Дагъистаналъул ишазда гьоркьобе лъугьине. БатIи-батIиял экономикиял къагIидабиги хIалтIизарун, Кавказалда вугев гIурус сардарас хIаракат гьабулеб букIана Дагъистаналъул ханзаби рикь-рикьизаризе. Россиялъул нухмалъи тIубанго къабул гьабуна Таргъуялъул шамхаласги, Хайдакъалъул уцмиясги, Табасараналъул майсумасги, гьединго цо-цо росабазул жамгIиятазги. Ираналъул шагьасе Азербайжанги Дагъистанги квегъизе бокьун букIиналда бан ва Кавказалда жиндир тIадецуй щула гьабиялъул мурадалда, 1802 соналъул сентябралда пачаясул сардарас Георгиевск шагьаралда тIобитIана данделъи. Гьениб гьабуна Дагъистаналъул ханзабаз Россиялъе мутIигIлъи цIунизе бугин абураб къотIи. Амма Сурхай-хан II-лев гьеб данделъиялда гIахьаллъичIо ва къотIиялъе мукIурлъунгутIи загьир гьабуна цIидасан Россиялде данде къеркьей цIигьабиялдалъун: гьес гьужумал гьаруна Северияб Кавказалда рукIарал гIурус гарнизоназде.\nПерсиялдегун Турциялде данде рагъал байбихьиялда бан, гIурус командованиялъе бокьун букIана Дагъистаналда парахалъи цIунизе. Гьелъул мурадалда, генерал Г. Глазенапуда тIадкъан букIана гIурус пачаясе Сурхай-хан II-лев мутIигI гьави «аскар цIуниялъул мурадалда, гьарунги хIинкъизавунги, щайгурелъул, гьев мутIигIлъизавичIони, захIмалъизе буго яргъил къуваталдалъун Баку квегъизе».\n1806 соналда Сурхай-хан II-лесда цебелъуна Россиялъе мукIурлъиялъул бицунеб кагъат. Гьелда рекъон санайилго пачаясе кьезе кколаан 3000 гъурущ ва аманаталъе кьезе кколаан Сурхай-ханасул вас. ГIурусаз Къубаги бахъун, Дербенталъул ханлъиялдаса Ших-ГIали-хан хъущтIизавун хадуб Сурхай-ханас гьа бана, Россиялъе ритIухълъи цIунизе, амма инкар ккуна трактаталда гъоркь гъулбасине.\n1811 соналда Сурхай-хан II-лесулги Ших-ГIали-ханасулги цолъизабураб аскаралъ Къуба эркен гьабун хадуб, гьезде данде битIана генерал Н. Хатунцевасул аскариязул къокъа ва гьез Къуба нахъе бахъана. Гьелдаса хадуб генерал Н. Хатунцевас абуна Ших-ГIали-хан аманаталъе кьеян абун. Гьелъухъ Гъазигъумекдерил ханасдаса тIасалъугьунеб букIана пачаясул нухмалъи. Амма Сурхай-хан II-лесулгун гьарулел гара-чIвариязул пайда гьечIеблъиги бихьун, генералас Аслан-бегида (Сурхай-ханасул вацасул васасда) тIадкъана Куралалъе нухмалъи гьабизе. ХIукмуги гьабуна, нагагь\nСурхай-хан II-лес трактаталда гъоркь гъулбасине инкар гьабуни, Гъазигъумекиб нухмалъи Аслан-бегида тIадкъазе. Гьелдаса хадуб байбихьана имгIаласдаги вацасул васасдаги гьоркьоб питна ва гьеб халалъана гIемерал соназ. Рагъулаб икъбалин абуни, кколаан цин дагъистаниязул, цинги гIурус аскаралъул рахъалде.\nГьелдаго цадахъ Сурхай-хан II-лес гьарулел гьоркьоса къотIуларел рагъаз тIубанго мискинлъиялде ккезабураб гъумекдерида 1813 соналда ракIалде ккана гьесдаса эркенлъизе. «Тумазул магьалазул жамагIаталъ ДурчIидагъалда тIобитIана данделъи ва гьениб хIукму гьабуна Сурхай-хан II-лесул вас МуртазагIали (Аслан-ханасе эбелалъул рахъалъ вацлъун кколев) тезе Гъазигъумекдерил ханлъун, Россиялъул пачалихъалъе мутIигIаллъун рукIиналдеги цоцазда гьоркьоб питна бекьунгутIиялдеги хьулгун». МуртазагIали ханлъуда тана ва гьесул цIарги щулалъана Гъазигъумекиб. Сурхай-хан II-лев хIажатавлъун ккана Ираналде лъутизе, персазул шагьасул кумек щвеялде хьулги хьихьун. Амма 1813 соналъул 12 октябралда Ираналдаги Россиялдаги гьоркьоб гьабуна ракълилаб къотIи (Гюлистаналъул рекъел) ва Персиялъ рагIи кьуна, Дагъистаналъул ишазулъ киданиги гIахьаллъунгутIизе.\nИраналъул кумекалдаса махIрумлъарав Сурхай-хан тIадвуссана Дагъистаналде. 1814 соналда, гьитIинабго аскарги бакIарун, гьев ана жиндир букIараб ханлъиялъул гIорхъабаздехун, амма, Кура гIор бахунаго, гьесда хадур гъола гIурусал ва гьесул аскарги щущахъ биххизабула. Хваликьа ворчIарав ханги гьесул аскаралъул хутIелги уна Хосрех росдахъе. Нухдасан ханас тIибитIизабуна Дагъистаналда бугеб гIурус аскаралъул кIудияс жиндие ихтияр кьунин Аслан-хан нахъе хъамизеян абураб хабар. Аслан-хан лъутула ГIахъушасан Хайдакъалде, гьенисанги Табасараналдегун Къасумкенталде ва гьенив гьев цIидасан тIамула Куралалъул нухмалъулевлъун.\nГьелдаса хадуб, Гъазигъумекдерил хан хIисабалда, Сурхай II-лес хитIаб гьабуна Кавказалъул армиялъул бетIерав командующий генерал А.П. Ермоловасухъе, гIурус пачаясе мутIигIлъиги загьир гьабун. Гьесул гьари къабул гьабуна. Гьес мутIигIлъи загьир гьабулеб къо тIобитIана байрамалъул къагIидаялда. Амма ханасда кIочон течIо жиндирго планал. ГIурус командованиялда лъана Сурхай-ханас балъго кумек гьабулеб-лъи Дагъистаналъул гIатIиракьалда гIумру гьабулел халкъазде гьужумал гьарулел рукIарал магIарулазул хан Султан-АхIмадиеги, Хайдакъазул уцмий ГIадил-Гиреясеги, Гъазданущиса Гирей-бегасеги ва Ших-ГIали-ханасеги.\n1819 соналъул кIиабилеб бащалъиялда генерал А. Ермоловасда ракIалде ккола Сурхай-хан II-лев тахидаса хъущтIизавизе ва ханлъи кьезе жиндие мутIигIав Аслан-ханасухъе. ГIурус командованиялъ байбихьула Гъумекибе сапар. Сурхай-хан II-лес хиял гьабуна гьездаса цеве кIанцIизе ва гьев гьужумалъ ана Чирахъ гарнизоналде, амма икъбалги ккечIого, гьев нахъе къазе ккана Лакиялъул росабалъе.\n1820 соналъул июналда генерал А. Ермоловас лъазабуна Гъазигъумекдерил ханлъун толев вугин Аслан-ханин абун. Гьелъул мурадалда Гъазигъумекибе битIана генерал В. Мадатовасул къокъа. Сурхай-хан II-лесда гIурус аскариял дандчIвана Чирахъ росдада гIагарлъухъ, гьениб ккараб рагъулъ ханасул аскар биххизабуна ва гьев живгоги гьанжесалалъги лъутизе ккана Дагъистаналдаса.\n1820 соналъул августалда Сурхай-хан II-левги гьесул вас НухI-бегги гьитIинабго къокъагун цадахъ гочана Персиялде. Гьениб гIумру гьабулебгIан заманалъ гьес Персиялъул хIукуматалъухъа гьарулеб букIана жив махIрумлъараб мулк тIадбуссинабиялъе кумек гьабеян абун. 1826 соналда Ираналъул аскар лъугьана Гуржиялъе. Гьелдаса пайдаги босун, Сурхай-хан II-лев вахъана Шемахаялде, гьенисаги – Гъазигъумекиве ва хадубккунги – Сугъралъе ана, Аслан-ханасдеги гIурус пачаясдеги данде халкъ бахъинабизе къеркьолаго. Гьебго заманалда гьес, Турциялъул султанасухъа кумекги\nгьарун, гьесухъе витIана вас НухI-бег. Амма гьесул хIаракаталъул хIасил ккечIо.\nСурхай-хан II-лев хвана 1827 соналда, 83 сонил ригьалде вахараб мехалда. Гьесул васигаталда рекъон, гьев вукъана бичун босун букIараб сугъулдерил ракьалда.\nДоб заманалда гIумру гьабулел рукIаразул баяназда рекъон, Сурхай-хан вукIана логода ворхатав, «кьварараб сипаталъул, бусурбабазда гьоркьов гIалимчиясул цIар тIибитIарав ва ритIухъав къади».\nПрочитано 156 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 30 сентября 2019 10:29\nДругие материалы в этой категории: « Ирсалъе тараб хазина\tДон Хуанил ракIалдещвеязулъ «лезгинал» »\n10:51, 06 июля 2020, 3\n10:30, 06 июля 2020, 3\n23:34, 05 июля 2020, 71\n23:04, 05 июля 2020, 72


ТIехьалъул презентация » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Культура - Маданият » ТIехьалъул презентация\nДобавил(а): istina от 14-04-2017, 12:26\nЛъалевги лъаларевги Халил-Бег\nАхирисев багьадурасул хIакъалъулъ тIоцебесеб роман\n"Дагъистаналда вукIана цоги Шамил - искусствоялъул Шамил, дунялалда цIар рагIарав художник, ЧIохъа Халил-Бег Мусаясул. Германиялда, Франциялда, Америкаялда, Италиялда, Ираналда, Турциялда гIадамал хIайранлъана, гьесул суратазухъ ралагьун". Гьадин абуна ХIамзатил Расулица, мугIрузухъ инагьдилаго, гIумруялдаса ватIалъарав Халил-Бегил хIакъалъулъ. Дагьаб цебе къватIибе бачIана художникасул хIакъалъулъ хъвараб "Апараглъиялъул кьерал" абураб тIехь. Гьелъул автор ккола Шапи Казиев. Романалда тIад автор хIалтIана лъабго соналъ. Гьениб бицунеб буго 24 сон баралдаса хвезегIан Халил-Бегил гIумруялъул хIакъалъулъ. ТIехь хъван буго Халил-Бегил ирсилазул гьариялдалъун. Гьезго кумекги гьабун буго тIехь къватIибе биччазеги. - Дие кидаго асар гьабула Халил-Бегил къисматалъ. ТIехь хъвалагоги дун щвана гьес гIумру гьабурал улкабазде. Дагь-дагьккун дида бичIчIана художникасул рекIел хIал, гIагараб Дагъистаналде гьесул букIараб рокьиги урхъиги. Художникасде гIунтIизабураб, рагъул заманалда немцазе кумек гьабулеб букIанилан абураб гIайибги кьучI гьечIеб хабар буго. Чанги советияв солдат хвасар гьавуна гьес концлагераздаса, - ян бицана Шапи Казиевас. Художникасул гIагарав чи ХIасан ГIабдулаевас бицана жидер хъизан налъулаб бугила гьеб тIехьалъухъ авторасе. «Гьес цIакъ мухIканго бицун буго Халил-Бегил гIумруялъул ва гьунаралъул хIакъалъулъ. Авторас гьабун буго кIудияб хIалтIи. Нилъеда тIехьалда ватула лъалевги лъаларевги Халил-Бег», - ан абуна ХIасаница. Автор: Шамай Хъазанбиева\nКъватIибе бачIана тIехьТарихияб гIелмуялъулъ цIияб рагIиТIабигIаталде бугеб рокьиМаккаялъул имам, Дамаскъалъул къадиМаккаялъул имам, Дамаскъалъул къади


Районалъул нухмалъулел жамагIаталъул тIалабалда. Гьандихъ - Газета "Единство" - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nРайоналъул нухмалъулел жамагIаталъул тIалабалда. Гьандихъ\n02.03.2017 15:44 Четверг\n17 февралалда районалъул нухмалъулел хIалтIулаб сапаргун щвана Гьандихъ росулъе. Сапаралъул аслияб мурадги букIана жамагIатгун дандчIван росулъ ругел масъалаби тIатинари ва цадахъ ургъун гьел тIураялъе нухал ралагьи.\nРайоналъул нухмалъулел жамагIаталъул тIалабалда\nРайоналъул бетIер ва гьесул заместителалгун цадахъ данделъи тIобитIизе Гьандихъе щун рукIана районалъул депутатазул Собраниялъул, лъайкьеялъул, сахлъи цIуниялъул,росдал магIишаталъул, РОВДялъул, МФЦялъул, токалъул мухъазул, райадминистрациялъул экономикияб отделалъул ва райгазеталъул нухмалъулел.\nБайбихьудасаго районалъул нухмалъулел щвана Гьандихъ школалде. Школалъул директор МухIамад Гъазалиевас бицана жакъа къоялда школалда цере чIарал масъалабазул. Араб гIасруялъул лъабкъоабилеб соналъго бараб школалъул минаялъул тIох хиси, пластикаялъул гордал лъей гIадал гIузрабиги рехсолаго, школалъул чанго батIияб рокъоб гIуцIараб нилъер умумуз хIалтIизабулеб букIараб, жакъасеб гIелалъул гIемерисезда цIарцин жинда лъалареб тIагIел-алат данде бакIарараб музей бихьизабуна М.Гъазалиевас. Хасгьабун бицине мустахIикъаб буго школалда жанибго 4-5 бутIаялде бикьун гIуцIараб музей. КигIан кIудиябги росулъ, хIатта райцентраздагицин гьединаб бечедаб музей бати щакаб буго. Школалъул директор МухIамад Гъазалиевасул хIаракаталдалъун гIуцIараб музеялъеги тIадегIанаб къимат кьуна районалъул нухмалъулез.\nРайоналъул бетIергун цогидал гьалбал школалда ругебгIан заманалда жаниб райсобраниялъул нухмалъулез росдал советалъул депутатазул сессияги тIобитIана.\nРузманалъул какдаса хадуб байбихьана жамагIатгун дандчIваялъул аслияб бутIаялде.\nДанделъи нухда бачана Гьандихъ росдал бегавул ГIабдурахIманхIажи МутагIиловас.\n-Росабалъ бугеб ахIвал-хIал бегавулзабаздасан лъалеб букIаниги, дица хIукму гьабуна районалъул щибаб муниципалияб гIуцIиялде щвезе ва бакIалдаго щибаб бутIаялда ругел масъалабиги рорхун жамагIатазе сундул рахъалдасан хIажалъи бугебали дидагоги бихьизе,- ян абуна данделъиялъул байбихьудаго кIалъазе вахъарав районалъул бетIер МухIамад ХIасановас. -Нужер киналго суалазе жаваб кьезелъун жакъа нижгун руго районалъул гIемериселго идарабазул нухмалъулелги. Киназдаго лъала, нилъер пачалихъалда жакъа кинаб захIмалъи бугебали . Араб соналда нилъер районалъул бюджет дагь гьабуна анцIго миллионалъ, кин бугониги, жидерго росу-ракь цебетIезабиялъул мурадалда хIаракат бахъулезе нилъеца квербакъизе буго. Кумек гьабизе буго киса,щив абун ватIа вахъичIого,бищун ресукъасдаса, мискинасдаса байбихьун.\nХадурго кIалъазе рахъарал жамагIатчагIаз бицана жидерго бугеб къварилъи-гIатIилъиялъул.\nЖамагIатчи Халипаев ГIамирица борхана мадугьалихъ ругел росабазда гьоркьоб ракьалъул гIорхъаби сабаблъун бугеб рагIи дандеккунгутIиялъул.\nМФЦялъул нухмалъулев М.ГIабдулаевасе кьуна паспортал хисиялда, ракьул ва минабазул «зеленка» гьабиялда, автомашина бачиналъе праваби хисиялда хурхарал суалал. Гьезул щибалъе М.ГIабдулаевас мухIканаб жавабги кьуна.\nДанделъиялда борхана токалъул букIине кколеб къуват гIолеб гьечIолъиялъул, токалъул хIубал ва кварал хисизе ва росдал цо авалалда цIияб трансформатор лъезе хIажат букIиналъул суалги.\nГьел суалазе жавабалъе мухIканал баянал кьуна районалъул токалъул мухъазул нухмалъулев Ибрагьим Ибрагьимовасги.\n«Гьандихъ» СПКялъул хIалтIул бицунаго,районалъул росдал магIишаталъул бутIаялъул нухмалъулев ГьитIино МахIачевас бицана, магIишаталъул нухмалъулевлъун Салим Асадулаев тIамураб къокъабго заманалда жаниб СПКялда ккараб цебетIеялъул. Гьесго бицана росдал жамагIаталъе СПКялъул рахъалдасан щибаб лъагIалие щолеб гIарцулаб кумекалъулги.\nСПКялъул хIалтIул бицунаго, гьелъул нухмалъулев Салим Асадулаевас бицана жидерго къуваталдалъун, росдал гIолохъабазул кумекалдалъун гьабураб хIалтIул, гъутада лъалъадизе лъим гьечIолъиялдалъун бугеб квал-квалалъул. Районалъул бетIерасда гьес гьарана гьеб суал роцIцIинабиялъе кумек.\nРайоналъул бетIерас абуна росабалъего гIадин, гъутабазда ругел магIишатаздеги щун , гьенир гIолел-гIоларел рахъазул мухIканго халгьабизе бугилан.\nРОВДялъул нухмалъулев Ибрагьим ГIалиевас жамагIаталда гьарана гьекъон-мехтун машина бачунел полициялъ тамихIалде цIазе течIого, росдал жамагIаталъго вагIза-насихIат гьабун ,гьединазда аскIоб хIалтIи жамагIаталъ гьабеян. Гьарана гIисинал лъималазухъе машина бачине кьогеян ва кодор документал гьечIого райцентралде рачIунгеян. Гьединго полициялъул хIалтIухъанас бицана жакъа къоялда жамгIияб гьиназда (интернеталда) жанир дандчIвалел, нилъер магIарул яхIалдеги данде кколарел, гIумруялъе заралиял жалаздаса нилъер лъимал цIунизе ккеялъул. Хасаб кIвар кьун бицана пачалихъалдаго ахIи-хIур бахъараб «Синий кит» абураб хIаялдаса лъимал цIунизе ккеялъулги .\nЖамагIатчагIазул щибаб суал районалъул бетIерас хIисабалде босана.\nРайоналъул тIалъиялъ тIуран бажарулел районалдаго , тIуран бажаруларел масъалаби республикаялдасан кумек тIалаб гьабизе цадахъ лъугьун хIалтIи гьабилин абуна М. ХIасановас.\nДанделъиялъул ахиралда районалъул нухмалъулезе баркалаги кьун, гьездехун бугеб божилъи, хIалтIудехун жиндирго бугеб бербалагьи рагьулел пикраби загьир гьаруна Гьандихъ росдал бегавул ГI. МутагIиловас:\n-Нилъеда бихьулеб буго цIияв вищарав районалъул бетIерас кинаб тIалаб гьабулеб бугеб районалъул жамагIатал цолъиялъе. Бихьулеб буго гьезул ругел гIунгутIаби-масъалаби рорхун гьел лъугIизариялъе бахъулеб бугеб хIаракатги. Жакъа Гьандихъ росдада цере чIарал масъалабиги гIемерал руго. Руго нижецаго тIуран бажарулелги, районалъул нухмалъулезул, республикаялъул идарабазул гIахьаллъи , гьезул кумекалъулаб квербакъи гьечIого тIуран бажаруларелги. КIиго суал буго районалъул нухмалъулездасан кумек хIажатаб. Гьеб ккола росулъе нух байбихьулеб бакIалда нух гIатIид гьабиялъул ва спортзал къачIаялъул суалал. Хьул буго гьел суалал тIураялда.\nАхиралдаги районалъул бетIерасе ва тIолабго районалъул жамагIатазе дугIа гьабиялдалъун лъугIизабуна данделъи. ТIаде рачIарал гьалбадерие бечедаб тепсиги хIадурун батана гьанхъадерица.\nЖамагIаталъулгун дандчIваялдаса хадур районалъул нухмалъулел щвана росдал ясли-ахалде, участкаялъулаб больницаялде, халгьабуна гьениб бугеб ахIвал-хIалалъул.


Гъоркьехун рехсолел суалазе жаваб кьуна ДРялъул Пенсиялъул фондалъул отделалъул начальникасул заместитель ГIайшат КIудиямухIамадовалъ.\nШамил районалдаса АсхIабгIалиев МухIамадица цIехолеб буго: «Дун ва росасдаса ятIалъарай дир яс гIумру гьабун руго чияр минаялъур. Лъимер гьабидал ясалъе щвезе кколаан эбелалъулаб капитал. РакIалда букIана гьелъул кумекалдалъун мина-рукъ босиялъе санагIалъи гьабизе. Амма Шамил районалдаса дир ясалъе гьеб капитал кьолеб гьечIо. Абулеб буго гьелъие ва гьейго гIадал цогидазеги кьезе кколеб капиталалъул сертификатал кинабалиго банкалда лъун рагIулин. Гьеб битIараб батани, кинго бичIчIуларо гьелъул магIна. Лъазе бокьилаан, щай дир ясалъул сертификат кодобе кьоларого бугебали? Цоги, лъимералъ чан моцI бараб мехалда гьеб бетIергьабазухъе кьезе кколеб?»\n- 2020 соналъул 1 марталда къабул гьабураб №36 «О внесении изменений в ФЗ №256 о дополнительных мерах государственной поддержки семьям имеющих детей» абураб федералияб законалда рекъон, эбелалъулаб капиталалъул сертификат кодобе кьоларо.\nГьелъул бакIалда кьола эбелалъул цIарги, инсул цIарги, гьаюраб сонги, къо-моцIги, сертификаталъул номерги тIад хъвараб гIадатияб кагъат-уведомление. Сертификат хIадур гьабула ва гьелъул бицунеб кагъат эбелалъухъе кьола гьелъул хъвай- хъвагIай гьабун бугеб (прописка) бакIалъул пенсиялъул фондалдаса, лъимер гьабураб къоялъго, ай гьелъие бокьани.\nЛъимадул сертификаталъул хIакъалъулъ тIубараб баян балагьизе бегьула «Госуслуги» абулеб сайталдасан.\nЭбелалъ сертификаталдаса, ай капиталалъул гIарцудаса пайда босизе бегьуларо лъимералъ лъабго сон тIубачIого. Капиталалъул гIарцухъ мина-рукъ босиялъе, гIарзаги уведомлениеги босун, хитIаб гьабизе ккола Пенсиялъул фондалде. Гьениб духъе кьола къваригIунел документазул сияхI.\nМина-рукъ босиялъе ва ипотекаялъе кьезе капиталалъул гIарац эбелалъухъе кодобе кьоларо. Мина-рукъ босиялъе, баялъе, гьединго ипотекаялъе гьабураб къотIи-къаялъул документалда рекъон, Пенсиялъул фондалъ гьеб битIула мина бичарав чиясул банкалъулаб счеталде.\n«Дун хIалтIана улкаялъул батIи-батIиял регионазда. Заман щвелалдего пенсиялде ине бокьун буго. БукIунищ дир гьединаб ихтияр? Пенсия чIезабулаго, документазда хадуб дун хIалтIулей йикIарай идарабаздейищ ине кколей? Гьенир документал цIунун ратичIони, щиб гьабилеб?»\n- «О трудовых пенсиях в РФ- П» абураб федералияб законалъул №№27 ва 28 статьябазда рекъон, заман щвелалдего пенсия чIезабула заралиял предприятиязда ва рикIкIадаб Севералъул шартIазда хIалтIарал чагIазе, гьединго щуго ва цIикIкIун лъимер бугел руччабазе.\nХерлъиялда бан кьолеб пенсия чIезабиялъе цебе щуго сонил страховияб стаж гIолаан, цIиял тIалабазда рекъон, гьеб дагь- дагьккун цIикIкIинабуна ва гьелъие къваригIине буго 15 соналдаса дагь гьечIеб страховияб стаж.\nПенсия чIезабулаго, гIумру гьабун вугеб бакIалъул пенсиялъулаб отделениялде кьезе ккола: захIматалъул книжка, паспорт ва гьоркьохъеб харжалъул хIакъалъулъ справка. КъваригIуна мун хIалтIулев вукIараб бокьараб идараялдаса щуго соналъ гьоркьоса тIечIого дуе щолеб букIараб харжалъул хIакъалъулъ баян.\nДур захIматалъул книжкаялда хIалтIулев вукIарал бакIазулги заманалъулги мухIканал баянал ратичIони, стажалъул хIакъалъулъ справка архивалдаса босизе ккола яги къваригIуна хIалтIи кьолесулгун гьарун рукIарал къотIи-къаязул кагътал. Гьел ракIаризе улкаялда сверизе кколаро.\nКагътидаги хъван, хIалтIулев вукIарал идараялъул кадрабазул отделалде запрос битIани гIола яги телефоналъ ахIизе бегьула. Идара тIагIун батани, документал ралагьула бакIалъулаб архивалдаса. Федералияб кIваралъул идараялда хIалтIулев вукIун ватани, хитIаб гьабизе ккола федералиял архивазде, регионалияб кIваралъул идараялда хIалтIун ватани – пачалихъияб архивалде, районалъул кIваралъул батани - муниципалияб архивалде.\nАрхивалде яги хIалтIулев вукIараб идараялъул кадрабазул отделалде цIех-рех гьабеян гьарун битIулеб гIарзаялда хадуб къваригIуна дур букIараб хъулухъалъул яги тIубалеб хIалтIул баян ва захIматалъул книжкаялъул копия. Гьениса духъе бачIине ккола архивияб справка, мухIканал документал ратичIони - буюрухъазул ва харж кьурал ведомостазул копиял.\nПенсия чIезабиялъе документал щвезе захIмалъулеб бугони, хитIаб гьабизе ккола хIалтIи кьолес взносал рехулел рукIараб Пенсиялъул фондалъул бакIалъулаб отделениялде. Гьел баяназги бицуна дур стажалъул къадаралъул хIакъалъулъ.\nБукIуна лъугьа-бахъин, стажалъул ва харжалъул хIакъалъулъ киналгIаги баянал нахъе цIунун хутIичIеб. Архивалдаса босизе ккола гьел баянал цIунун гьечIин абураб справка.\nДур гIайибалдалъун документал тIагIун, рилун ратичIони, масала, архив бухIун, гьеб хIужаялъул божилъи кьезе бегьула дол соназ мунгун цадахъ цо идараялда хIалтIулев вукIарав ва гьелъул бицунел документал кодор ругев кIиго ва цIикIкIун нугIасул рагIабаздалъун. Амма гьеб иш тIубала судалъ.\nЧIарада районалъул ЦIулда росулъа ХIажи ГIумаровас цIехолеб буго: «Телевизоралдасан бицунеб рагIана 50 соналъ цадахъ гIумру гьабурал рос- лъадуе хIукуматалъ 50 азарго гъурущ кьезе бугилан. Гьеб битIараб бугищ? Гьединал рос-лъадуе цоги кинал бигьалъаби рукIунел?»\nМахIачхъалаялдаса ХIажимурад ГIалиевас битIун бачIараб кагътидаги кьолеб буго гьединабго магIнаялъул суал: «Цадахъ гIумру гьабун 50 сон барал рос-лъадуе ДРялъул хIукуматалъ гьабулеб кинабгIаги кумек-бигьалъиго букIунарищ?»\nХунзахъ районалъул БакьайчIи росулъа МухIамад Расуловас цIехолеб буго: «30 соналъ рос-лъадиялъ цадахъ гIумру гьабун бугони, хIукуматалъ, щибаб сон рикIкIун, пенсиялде тIаде кIиазарго гъурущ кьолин абулеб жо битIараб бугищ?»\nХIурматиял ХIажи, ХIажимурад ва МухIамад, гьал суалазе нижеца цереги жавабал кьун рукIаниги, ДРялъул ЗахIматалъул ва социалияб рахъалъ цIуниялъул хIалтIухъан Сайхат ХIажимухIамадовалъ ва ДРялъул Пенсиялъул фондалъул хIалтIухъан Зарина Сункулиевалъ кьураб жаваб нахъеги такрар гьабулеб буго:\n- 50 соналъ рос-лъадиялъ цадахъ гIумру гьабун бугониги, хIукуматалъ щибаб сон рикIкIун азарго гъурущ кьолин абураб закон яги хIукму гьечIо. Амма регионалияб даражаялда гьеб бигьалъи гьабизе гьукъунги гьечIо. Закон буго 30-40-50 соналъ цадахъ гIумру гьабурал рос-лъадуе, хIукуматалъ щибаб сон рикIкIун, аза-азар гъурущ кьезе бихьизабураб. Россиялъул цо-цо бечедал регионазда гIумру гьабун ругел пенсионеразе гьеб кьола. Дагъистан ккола 80 проценталъ Москваялдаса бачIунеб гIарцуца хьихьараб республика. Гьединлъидал тIадехун бицунеб пособие Дагъистаналда ругел 30-40-50 соналъ цадахъ гIумру гьабурал рос-лъадуе щоларо.\n«3-7 сонил ригьалда ругел лъималазе щибаб моцIалъ букIунеб пособие кинал шартIазда кьолеб? Гьеб кьейин абун кибе хитIаб гьабизе кколеб? Октябрь моцI лъугIизегIан гурони пособие цIигьабиялъе гIарза къабул гьабуларин абулеб жо битIараб бугищ?»\n- Щибаб моцIалъ кьолеб пособие щола Россиялъул гражданлъи бугеб лъимадуе.\nПособие чIезабула хадусел шартIазда:\nЛъимадул эбелалъул яги инсул, ялъуни къайимчиясул букIине ккола Россиялъул гражданлъи.\nЛъабго сон бараб лъимадуе 2020 соналъул 1 январалдаса нахъе пособие кьола, гьелъ микьго сон базегIан.\n2020 соналда пособие кьола лъимералъ лъабго сон баралдаса нахъе кьечIого хутIарал моцIазулги, амма хитIаб гьабизе ккола 2020 соналъул 31 декабралдаса кватIизе течIого.\nХъизамалда 3-7 сонил ригьалде бахараб чанго лъимер батани, пособие кьола щибаб лъимадуе батIа- батIаго.\n2021 соналдаса нахъе пособие кьейин хитIаб гьабизе ккола лъимералъ лъабго сон бан хадуб, ай анлъго моцIидаса кватIизе течIого. КватIани, гьеб кьола гьеб чIезабеян гIарза кьураб къоялдаса нахъе.\nПособие чIезабула ресукъал хъизамазул лъималазе, ай хъизамалъул щивав чиясе гIумру гьабиялъе хIажалъулеб бищунго гIодобегIанасеб гурони харж щолеб гьечIони.\n2020 соналда 3-7 сонил ригьалда бугеб щибаб лъимадуе кьола Дагъистаналда чIезабураб, гIумру гьабиялъе хIажалъулеб бищунго гIодобегIанасеб доходалъул бащалъи (50 процент). Дагъистаналда цо лъимадуе гIага-шагарго 5500 гъурущ бихьизабун буго. 2021 соналда гьелъул къадар гIага-шагарго 11 азарго гъурщиде бахинеги буго.\nПособиязул иш гьабун рагIалде бахъине байбихьана 2020 соналъул 1 июналдаса нахъе. Гьеб щвеялъе хъизамалъ электроннияб къагIидаялда гIарза кьуни гIола "Госуслугаялде" яги М ФЦялде. К ъваригIунел д окументазул пакет гьез жидецаго балагьула.\nПособие чIезабула цо лъагIалил болжалалъе.\nПособие кьеялъе инкар гьабизе бегьула:\nЩивав чиясул хIисаб гьабун, хъизамалъул доход гIумру гьабиялъе хIажалъулеб бищунго гIодобегIанасеб къадаралдаса цIикIкIани.\nДуруслъи гьечIел яги тIубачIел баянал гIарзаялда ратани.\nДругие материалы в этой категории: « СУАЛ-ЖАВАБ


Хасавюрталъул базаразда базар буго...\nГьал къоязда Хасавюрталъул базаразда къуваталъул идарабазул хIалтIухъабаздаги ричарухъабаздаги гьоркьоб тунка-гIусиял ккун руго. Гьелъул хIасилалда низам цIунулез щивниги ккун вукIун гьечIо, амма шагьаралда ахIвал-хIал хIалуцун бугин лъазабулеб буго даранчагIаз.\nХасавюрталъул базаралда базар буго...\nГьедин контрафакталъулаб ва Туркиялдаса бачIунеб гьукъараб къайи бичиялде дандечIчIей гьабулебин, даран-базар гьабизе ккани хIажатал документал ругищали халгьабулебинги абун ричарухъаби талавур гьарулел ругин полициялъул хIалтIухъабаз, гьезухъа чанги миллионазул багьаяб къайиги бахъулеб бугин гьезилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе Хасавюрталъул «ГIурччинаб» базаралъул хIалтIухъан Вахаца.\nВаха: «Гьел полициялъулал тIубан рахсидаса рорчIарал гьаби гIадин руго. Ахирал къоязда жаниб гьез балагь бачIинабуна базараздаги шагьаралдаги. Щибаб къойил ричарухъабазде тIаделъизе рачIуна гьел. Цин Турциялдаса бачIараб къайи бугищали хал гьабулел ругин абун бугеб щинаб жоги къватIибе бахъизе тIамун, гьеб гьурщун, гIодобе бан инжит гьабун гъалмагъиралда рукIана гьел.\nХадурги лъугьана контрафакталъулаб къайи бугин нужер гьаниб бичулеб, гьеб бичизе къануналъ гьукъун бугилан. Бащадазул бахъунги ана гьеб къайи. Дун ункъабилеб къо буго базаралде инчIого, кIвараб дирго къайиги нахъе баччун дун рокъов чIчIана. Цин рачIун гьез дир 300 азарго гъурщиде къайи бахъун ана. Дицани щибго абизе бегьиларо миллионазде къайи бахъун аралги ругелъул гьенир».\nГьединго хасавюрталъул даранчагIаз кьурал баяназда рекъон къуваталъул идарабазул хIалтIухъабазул рейдаздаса хадуб цохIо бичулеб бугеб къайи гурониги ричарухъабазул гIарац-меседги, хIатта техникагицин тIагIун батулеб буго. Гьелда тIадеги гьеб контрафакталъулаб бугинги абун бахъараб къайи тIад буссун гьелго даранчагIазе бичулеб буго низам цIунулез.\nКигIан гIарац гьезие кьезе кколебали мухIкан гьабун бажаринчIо «Эркенлъи» радиоялъухъ, амма гьеб къагIидаялъ жидерго къайи тIад буссинабурав чанго даранчи вукIин гьеб хIакъаб иш буго. ТIубан гьеб къайиги бахъун хутIизегIан полициялъулазухъа гьебги бичун босун рукIин лъикI бугин жидеейилан абулеб буго даранчагIаз.\nХайир ккечIониги, тIубан заралгIаги кколарила жидеейилан. Гьединго ричарухъабаз бицана къуваталъул идарабазул хIалтIухъаби даран-базаралъе хIажатал документал ругищали хал гьабизеги лъугьун ругилан. Гьел гьечIезе документал гьаризе заманги кьолеб гьечIилан, къокъаб заманалда жаниб гьел ракIарейилан чIчIун ругила. Гьедин хехго ва бигьаго ракIарун бажаруларила гьел документал, гIураб заман къваригIунила гьелъиеги.\nГьеб кинабгоги лъан гьелдаса пайдаги босун даранчагIи талавур гьаризе цойги багьана щун бугила низам цIунулезе, документал гьечIезда тIад я кутакал кьун бажаруларел гIакIаби къотIулел ругила гьез, я ричаризе гьукъулеб бугила. Гьедин даранчагIазухъ рукIине кколел документал гьечIин ва контрафакталъулаб къайи бичулеб бугин абун Хасавюрталъул «БагIараб» ва «Хъуппа» базарал къан руго. Гьел къазе риччаларин лъугьарал даранчагIаздаги полициялъулаздаги гьоркьоб ккун букIун буго тунка-гIуси. Аслияб къагIидаялъ руччаби рукIун руго гьелгун дандречIчIун.\nГьедин гIадамал лъугьиналда гIайиб гьечIила, аслияб къагIидаялъ даранчагIиги руччаби ругила, гьезулги гIемерисел россалги гьечIого жидецаго лъимал хьихьулел, яги россал унтарал, жидецаго рукъ баччизе ккарал ругилан. ЦохIо гьеб базаралда хIалтIун щвараб гIарцуца тIуран ругила гьелилан абулеб буго хасавюрталъулаз. Гьединлъидал гIадамазул гьаб сагIат цIакъ ццин бахъун бугила, гIагараб заманалда чанго азарго чиги вакIарун митингалде рахъинехъин ругин даранчIагиги гьезул гIагарлъигийилан абурал баянал щвана «Эркенлъи» радиоялъухъе.\nГьединго хасавюрталъул даранчагIи низам цIунулезда данде рахъиналъе цойги гIиллалъун буго 3 маялда месед бичулеб базаралде щалали лъаларел гIадамаз тIадекIанцIи гьаби. Гьениса 7 миллионалъул багьаяб къайи бикъун бугила, чанго даранчIужуги юхун йигила гьеб тIадекIанцIи гьабурал гIадамаз. Гьеб базар цIунун рукIараз гьел тIадекIанцIи гьабуразде дандерахъун щибниги гьабичIолъиялъ, гьезда гьел низам цIунулел рукIин лъан букIин бихьизабулеб бугила, гурони эхеде гIаги таманча кьвагьичIого щайил гьез тарабилан абулеб буго даранчагIаз.\nДагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулей ГIубайдатова Фатинаца «Эркенлъи» радиоялъе баян гьабуна Хасавюрталда полициялъул экономикиял такъсиразде данде къеркьолеб бутIаялъул хIалтIухъабаз жидедаго тIадаб хIалтIи гьабулеб бугилан. Гьениб даранчIагIаздаги полициялъулаздаги гьоркьоб кутакаб тунка-гIусиги букIинчIилан.\nФатина ГIубайдатова: «Контрафакталъулаб къайи бахъулеб буго полициялъулаз гьел хасавюрталъул базараздаса. Гьеб бичизе гьукъун буго къануналъ. Гьениб цохIо Турциялдаса бачIараб къайи гурониги цойги къануналъ гьабизе ва бичизе гьукъараб чияр лейблалги хIалтIизарун ва авторасул ихтиярал хвезарун къватIибе биччаараб къайиги буго. Полициялъ цохIо жидедаго тIадаб хIалтIи гьабулеб буго».\nПолициялъулаз бахъараб къайи даранчагIазе цIидасан бичулеб бугин ва меседил къайи бичулеб базаралде тIадекIанцIи низам цIунулез гьабунин абурал харбазда тIасан кинаб букIаниги баян кьечIо ГIубайдатовалъ. Гьеб гIинтIамизе мустахIикъаб информация гьечIила, гьединал гьереси харбал тIиритIизарулел гIадамал тамихIалде цIазе кколин абуна гьелъ.\nГъизляр: бидулаб базар\nМахIачхъалаялъул базарал къватIире рахъизе бегьула