РечIчIухъабазул лигаялда НурмухIамадовас иргадулаб бергьенлъи босана | Спорт | Киназего гIаммаб Россия\nРечIчIухъабазул лигаялда НурмухIамадовас иргадулаб бергьенлъи босана\n12 ноябралда Нью-Йоркалда UFC 205 речIчIухъабазул турниралда НурмухIамадов ХIабибица ракIчIараб бергьенлъи босана Америкаялъул спортсмен Майкл Джонсонида тIад.\nАмериканасда тIад босараб бергьенлъиялдаса хадуб ХIабибица лъазабуна жиндие Конор Макгрегоргун къеркьезе рингалде вахъине бокьун бугилан. UFCялъул президент Дан Уайтидаса гьес тIалаб гьабуна жиндихъе чIорогоял контрактал ритIугеян. Американасда тIад босараб бергьенлъиялдаса хадуб ХIабиб ккола тIадагьаб цIайиялда UFCялъул чемпионасул титулалъе гIоло къеркьезе рингалде вахъине рес бугев тIоцевесев речIчIухъан. Гьеб шоуялда аслияб къеркьей букIана тIадагьаб цIайиялда UFCялъул чемпион Эдди Альваресида ва Конор Макгрегорида гьоркьоб. Гьенив бергьана Макгрегор. Эдди Альваресгун UFCялъул чемпионасул рачелалъе гIоло къеркьезе кколаан ХIабиб НурмухIамадов. Балъголъи гуро UFCялъул президент Дан Уайтица гьелъул хIакъалъулъ цебеккун лъазабун ва гьеб рагъуе контракталда ХIабибица гъолбас гьабун букIараблъи. Амма ахирисеб лахIзаталъ лъазабуна гьеб рагъ тIобитIизе гьечIилан. Щай гьедин ккарабали "Матч ТВялъе" кьураб интервьюялда гьадин бицана тренер ва ХIабибил эмен ГIабдулманап НурмухIамадовас.\n"Гьениб суал букIана Макгрегорица ва Альваресица цоцазулгун къеркьеялъухъ цIакъго кIудияб багьа абулеб бугин. ХIабибихъе контракт битIулаго рагъул гIаммаб багьа UFCялъ дагь гьабуна ункъо миллион долларалъ. ХIасилалда гьев кIиясего гонорарал дагь гьаруна кIиго нухалъ. Цо-цоязул харбазда рекъон гьеб речIчIиялъухъ Макгрегорие бокьун букIана анлъго-анкьго миллион, Альваресие — цо миллион доллар. Гьеб лахIзаталда ХIабибихъе битIана кIиго контракт ва гьес гьезда гъолбасал гьаруна. Макгрегор ва Альварес гьелдаса хадур гIодориччана. Щайгурелъул, ХIабибгун рагъизе лъиениги бокьун букIинчIелъул. ХIасилалда, Альваресие чIезабуна 500 азарго доллар, Маркгрегорие — 3,5 миллион доллар.\nРагъ тIобитIичIолъиялъухъ ХIабибие кьолеб букIана компенсация хIисабалда 100 азарго доллар. Гьев гьелда разилъичIо ва абуна: "Дие рес кье рингалда вагъизе", — ян. Гьебго сордоялъ ХIабибида абуна добго гонораргун Майкл Джонсонгун къеркьезе рингалде вахъаян. Гьев разилъана". Джонсонилгун дандчIваялда ХIабибица бихьизабуна унго-унгояб къеркьей. "ЦIудуе" (гьеб буго ХIабибие кьураб тIокIцIар) тIадегIанаб къимат кьуна букмекеразги ва гьесул бергьенлъиялъе лъуна 1,3-ялда бащадаб коэффициент.\nГьеб къеркьеялда лъабабго раундалда тIокIлъи букIана ХIабибил. Ахирисеб раундалда дагъистанияс Джонсоние унтизабулеб прием гьабуна къеркьей лъугIизе кIиго минутгун 29 секунд хутIараб мехалда ва гьев къеялъе мукIурлъана, бергьенлъи ХIабибие кьуна. Гьелдаса хадуб ХIабиб НурмухIамадовас UFCялъул чиновниказда гьарана жиндие чемпионасулаб рачелалъе гIоло къеркьезе рес кьеян. ЦIумада районалъул Силди росулъ гьавурав 28 сон барав речIчIухъан ХIабиб НурмухIамадов ММАялда цониги нухалъ къечIо. Рингалда гьев бергьана 24 дандчIваялда, гьезул 15-ялда — аслияб заман лъугIилелдего.


Шайдабег МИРЗОЕВ, ДГПУялъул профессор, запасалда вугев офицер- политхIалтIухъан\nИсана кIодо гьабуна КIудияб Бергьенлъиялъ 75 сон тIубай. Нилъер гIолилазда лъазе ккола сундулъ букIарабали Советияб армиялъул къуват ва сунца кумек гьабурабали вахIшиял фашистаздаса бергьенлъи босизе…\n«РФялда лъай кьеялъул хIакъалъулъ» абураб законалдаги, «РФялда лъай кьеялъул миллияб доктринаялдаги», «РФялъул гражданазулъ патриотизм куцай» абураб программаялдаги, «РФялда гIолилазе тарбия кьеялъул хIакъалъулъ» абураб концепциялдаги ва «ДРялда ватIан бокьиялъул рахъалъ тарбия кьей» абураб программаялдаги бицунеб буго, социалиял рикьалаби гIемерлъиялъул хIасилалда улкаялъул батIи-батIиял ригьазулги социалиял къокъабазулги жамгIияб бичIчIиялъулъ санагIат гьечIел хиса-басиял кканилан абун. Инсанасул гражданин лъугьинавулел идарабилъун кколел Россиялъул маданияталъулги, искусствоялъулги, лъай кьеялъулги тарбия кьеялъулги рахъалъ букIараб магIна тIубанго тIагIана яги цIакъго мукъсанлъана. Гьелда бан, рехсарал документазда хасаб кIвар буссинабулеб буго, гIолеб гIелалъе тарбия кьолеб мехалда, батIи-батIиял миллатазул маданиябгун мацIазулаб ва психологияб хаслъи хIисабалде босизе ккеялде.\nНусгоялдаса цIикIкIун миллаталъул вакилзабаз хъулухъ гьабулеб Россиялъул армиялда руго Дагъистаналъул миллатазул вакилзабиги. Щибаб миллаталъул хаслъиги кьочIое босун ватIан бокьи куцаялъул иш гIуцIани, цIикIкIине буго Россиялъул Рагъулаб къуваталъул цолъи, гъунки ва гуч.\nМех-мехалда СМИяздаса ахIи бахъуна, Россиялъул армиялъул пуланаб рагъулаб часталда хъулухъ гьабулезда гьоркьоб, миллат сабаблъун, тунка-гIуси кканилан абун. Бицуна, миллиял къокъаби ругел бакIазда рагъулаб гIадлу-низам гIемер хвезабулинги. Гьединал хIужаби дагьлъизе руго, тарбия кьолаго, солдатазул миллияб хасиятги кьочIое босун, хIалтIи гIуцIани. Гьединаб хIалтIул аслулъун букIине ккола солдатасул хъизамалъулги, рахьдал мацIалъулги, социалияб хIалалъулги, сахлъиялъулги, ишцоязда гьоркьоб хьвада-чIвадиялъулги ва цогидал хасиятазулги хIакъалъулъ баян. Гьеб хIалтIи захIматаб буго, амма гьединаб къагIидаялъул хIасил лъикIаб ккола.\nОфицеразулги сержантазулги тарбиячагIи куцалел рагъулаб лъай кьеялъул цо-цо идарабазул цIалул программаялъул хал гьабураб мехалда баянлъана: гьениб гьечIо культурологиялъул цониги дарс. Командиразда тIадаб буго жидеца нухмалъи гьабулеб къокъаялда гъорлъ ругел миллатцоял яги ракьцоял солдатазул къапилаялъулгун гIаммаб мацI батизе, гьезул пикру-гIамал лъазабизе. Гьелъул мурадалда хIалтIизаризе бегьула батIи-батIиял къагIидаби: солдатазулгун гара-чIвари, накъит, ватIан цIунулаго, умумуз загьир гьабураб бахIарчилъиялъулгун къохIехьеялъул ва ватIаналъе ритIухълъи цIуниялъул хIакъалъулъ бицин. Дагъистаниялгун гара-чIварулаго, мисалалъе рехсезе бегьула халкъиял бахIарзал – Хочбар, Шарвели, Парту ПатIима; Шамил имам, гьесул наибзаби ХIажимурад, Ахъбердил МухIамад, ХIажи Давуд; рухIиял церехъаби – шайих МухIамад Ярагъский, Гъазигъумекиса Жамалудин. Гьеб рахъалъ пайдаяблъун бихьула «Дагъистаниял: Россиялъул БахIарзал. Совет Союзалъул БахIарзал. Социалистияб захIматалъул БахIарзал» абураб Зикрула Ильясовасул тIехь. Гьениб бицунеб буго реццалъе мустахIикъав 342 дагъистаниясул хIакъалъулъ.\nМиллияб хасият лъазабиялъе квербакъула халкъалъул тарихалъги бакIалъул гIадатал лъазариялъги. Масала, 2003 соналъул декабралда хъачагъазде данде къеркьолаго хасаб операция тIобитIун хадуб хасаб тIадкъаялъул аскарияз Владимир Путиние загьир гьаруна ЦIунтIа районалъул гIадамазул хIакъалъулъ лъикIал пикраби.\nКаспийскиялъул гIорхъи цIунулезул отрядалъулги МахIачхъалаялъул гарнизоналъулги солдатазулгун ва сержантазул цIех-рех гьабураб мехалда, гьезул 79,2 проценталъ абуна батIияб миллаталъул солдатазулгун гьудуллъи бугин абун. 16,3 проценталъ бицана, жидеца гьудуллъун толин гIицIго миллатцоявин абун. 4,5 проценталъухъа бажарун гьечIоан батIияб миллаталъул вакиласулгун гьудуллъи гьабун.\nСолдатазе тарбия кьолаго, рехсезе мустахIикъаллъун рикIкIуна бахIарчиял дагъистаниязул цIарал – Совет Союзалъул кIицIул БахIарчи, летчик-испытатель Амет-Хана Султанил, Совет Союзалъул БахIарзал, летчикал Юсуп Ахъаевасул, Валентин Эмировасул, Леонид Гальченкол, ралъдахъан МухIамад ХIажиевасул, пулеметчик Ханпаша Нурадиловасул, танкист Элмурза Жумагуловасул, Россиялъул БахIарзал Аскер Аскеровасул, МухIамад БагIачиловасул, Загьид Загьидовасул, Арзулум Ильясовасул, ХIажимурад НурахIмаевасул, ГIабдухаликъ Къурбановасул, Мухтар Сулеймановасул, генерал МухIамад ГIумаровасул ва цогидазул.\nНижер цIех-рехалда гIахьаллъарал офицерзабазул гIемерисел мукIурлъана миллиял бахIарзазулги, халкъалъул гIадатазулги, миллаталъул хасияталъул хаслъиялъул ва маданияталъул хIакъалъулъ мукъсанал гурони баянал лъангутIиялъе. Гьезул лъабил бутIаялъ абуна, миллиял къапилабазулгун ва гьезул церехъабазулгун гьабулеб хIалтIулъ гIунгутIаби ругин абун. «Кин камил гьабилеб батIи-батIиял миллатазул солдаталгун гьабулеб хIалтIи?» абураб суалалъе жаваб кьолаго, командирзабаз рехсана гьадинал къагIидаби: миллияб маданияталъулги, педагогикаялъулги, психологиялъулги хаслъи лъазабиялъул мурадалда гIемермиллатазулаб къокъагун хIалтIулел офицерзаби цIализари; рагъухъан куцалаго, кIудияб кIвар бугеб халкъалъул гIадатги цебетIеялъе квербакъулеб хасиятги хIисабалде босичIого хIалтIулел гIисинал командираз педагогиял гъалатIал риччангутIиялда тIадчIей гьаби; гIемермиллатазул къокъаби гIуцIиялъул пайдаял къагIидаби рати; батIи-батIиял миллатазул солдатазе тарбия кьеялъул хIалтIи камил гьаби; гIемермиллатазулаб къокъа гъункизабиялъул мурадалда жамгIияталъулгун бухьен гьаби; батIи-батIиял миллатазул солдатазул дандеккунгутIиялъул гIиллаби ратимиллиябгун психологияб хаслъиялъул цIех-рех гьабулеб методика хIадури; гьеб рахъалъ бугеб цогидазул методикаялдаса пайда боси.\nДругие материалы в этой категории: « Тушман хвасар гьавуна\tНаслуго тIокIкIинабизе гIураб мисал »


Дихъ балагьун буго Шамилил сурат… » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n«Замана квешлъун ккедал, куфру гIемерлъун ккедал,\nКинабго чулпа лъугьун, чара къотIун ккун руго».\nЧIикIаса СагIид-афанди (къ.с.)\nДагъистаналъул лъабабилев имам Имам Шамил ракIалде щвезавиялъул сордо тIобитIана 4 февралалъ ЦIадаса ХIамзатил цIаралда бугеб Авартеатралда.\nДида ракIалда буго 8 соналъ, цебе 2009 соналъ, ХIажимурад Доногъогун (сайт gazavat.ru) АхIмад МуртазагIалиев (ДНЦ РАН, ДРО «БолмацI») ва «Вацлъи» абураб цIаралда хIалтIулеб нижер гьитIинабго жамгIияб гIуцIцIиялъул къокъа лъугьун рукIана мажгиталда зикру бачинин имамасул рухIалъеги, гъазаваталда гъурарал муридзабазул рухIазеги кьезеян.\nАмма тIасан гъоркье буюрухъ бачIана, кьвагьа-гIанхъиги гIемераб хIинкъи цIикIкIараб заман бугин гьеб тадбиралъе ракIаризе бе- гьуларин. Лъица щиб хабар бицаниги 2010 соналъ, гьелго хIаракатчагIи дандеги ракIарун Дагъистаналда тIоцебесеб нухалъ гьабуна Шамил имам ракIалдещвеялъул тадбир. Дагъистан тун къватIир, Туркиялдагун Азарбижаналда ругел магIарулаз гьединал тадбирал гьарулел руго церегоялдаса нахъе, гьезие лъицаниги гьукъулеб гьечIо жидер халкъалъул вукIарав цевехъан кIодо гьавизе.\n2010 соналдаса байбихьун Шамил имам ракIалдещвеялъул тадбирал МахIачхъалаялъул батIи-батIиял данделъабазул залазда санайилго гьаруна. Абизе ккола Шамил имамасда гурони бажаричIо 800-гIанасев чи гIодов чIолеб зал занкун цIезабун магIарулал ракIаризеги, живго хун кIиго гIасру инеб бугониги, динияб рикьалабазул бахIсазда ругел цойиде ракIаризеги.\nИсанасеб тадбир Авартеатралда байбихьана Шапи Казиевас хIадурарал, имамасул гIумруялъул нух рагьулел документалиял фильмал рихьизариялдалъун. Кутакалда Шамилил тарих ракIазулъе биун тIоледахъ рахъун ругоан гьел.\nЦинги, цеве вахъун Дагъистаналъул динияб идараялъул чияс дугIа гьабуна. РетIун чухъагун, бан хвалченгун кIалъазе вахъана тарихчи ХIажимурад Доногъо. Гъваридаб магIнаялъул доклад цIалана гьес Шамил имамасул къадруяб нухалъул бицун.\nДагъистаналъул бетIерасул гIакълучи Камиль Ландацаги бицана тадбиралда данделъаразул рекIее къабулаб хабар. Гьединго магIна бугеб, сабруяб, бичIчIикьеялъулаб каламгунги кIалъан, ахиралда дугIа гьабун, имамасул рухIалъе кьезе къулгьу-алхIам цIализе данделъаралги рекIеда ратизаруна Унсоколо районалъул имасас.\nГIащилтIа школалъул цIалдохъабаз цIакъ асар гьабулеб церерахъин хIадурун батана гьеб тадбиралде. АхIулгохIалъул бахIарчияб къисаялдасан кучIдулги цIалун, гьез бихьизабуна аманаталъе кьурав имамасул вас тIадвуссиндал имамасул рокъоб букIараб ахIвал-хIал рагьулеб, Жамалудинил эбелалъ гьабураб магIу рикIкIунеб сценка. Гьеб церерахъиналъ бадиб магIу ххуличIев чи залалда хутIун ватиларо. Гьединго цIакъ берцинго мавлидги цIалана Унсоколо мухъалдаса рачIарал гIолохъабаз.\nДир хIисабалда, гьелдалъун лъугIизе таниги бегьулаан тадбир. Гьеб хIадураразе, оргкомитеталъе баркалаги кьун, амма гьедин лъугIичIоха… Программа халатбахъана «АхIулгохI» абураб гIолохъабазул кьурдиялъ. Лъаларо, дун мекъи ятизеги рес буго, амма 80 къоялъ квен тун, лъим тун, ракьуца какичурун рагъарал гъазиза- би кьурдиялдалъун рихьизари сурун бихьана.\n2010 соналъ Ленинил къотIносан унаго, нижеда бихьана «Имам Шамиль. Трагедия» абун тIад хъвараб игIлан. Цо 20 гIанасев чи вакIарун ниж ана гьенире, росун белталгун. Щибха нижеда бихьулеб бугеб? Гьеб трагедия букIун буго балет! Бихьинал рахъун тIадегун нахъе ана гьениса, амма дун лъугIизегIан ялагьана. Нужеца дида абизе бегьула дун «искусство» бичIчIуларей гIадан йигин. Ятизе рес буго, музыкальный школалъул 3 батIияб классалда 8 соналъ цIаларай гIадан ятаниги, амма кьурдулев Шамил имам дида вичIчIичIо! Кодой ШугIайнатги ккун пируэтал гьарун кIанцIелел рукIана сцена халаса гьел.\nГьениб дида ракIалде щвана имамас жиндир эбелалда тIад лъун букIараб 50 тIил кьаби кечI ахIаралъухъ (гьебги копое ахIараб кечI гуреб, магIу букIарабха). Гьеб тамихIги эбелалъе гIоло жиндаго тIаде босун, тIубазабизе тIамуна Шамилица.\nБалет кьурдулев ХъахIабросулъа МухIмуд яги БакьайчIиса ЧIанкIа цеве тIаме, яги имамасул наиб ХIажимурад – гуро, мугIрузул васазде гьеб кинго рекъоларо!\nГьединго, кьурдиги. Щибаб жоялъул букIуна гIорхъи. Шамил имам диналъие гIоло вагъарав, накъшубандиялъул тIарикъаталъул устар, кигIан берцинго артистаз кьурди бихьизабун батаниги, кьурдулъ вихьизави – мекъаб буго. Гьединго кучIдулги.\nАмма бищун дун хIикматлъараб жо гьеб сор- доялъ ккана, лъун бухари тIагъралгун, ретIун костюмалгун кьерккун цере рахъарал чIарадисезул хоралъул гIолохъабаз ахIараб кечI.\nТIосебесеб аккордалдасанго дида гьеб бакъан лъана! РакIалде бачIана Советазул хIукуматалъул октябренок дун хор бакьулъги чIун гIисинал цIалдохъабаз 22 апрелалъ ахIулеб букIараб кечI: «Дихъ балагьун буго Ленинил сурат, сабураб, гIагараб Ильичил гьумер. ХIет гIадаб тамахаб мегежалъул рас, Россия хIайранаб берзул балагьи…».\nДида гьел гIолохъабаз ахIулеб я рагIулеб, я бичIчIулеб букIинчIо, ботIролъ жуба-гъубазабуна: сценаялдасан дихъ балагьун букIана Шамил имамасул сурат, тушбабазул бо хIинкъизабулеб гьесул цо балагьи.\nДида ракIалде ккана, гьеб сценаялда букIараб бихьарабани, гьев гьединго цидахун валагьизе вукIанин…\nУнсоколо районалъул имамас жиндирго вагIзаялъулъ абуна цIакъ магIна ругел рагIаби: «Пикру гьабе, жакъа нилъ рихьаралани, кинаб бербалагьидай букIинаан Шамил имамасул? РачIа нилъеца хIаракат бахъизе, гьес нилъее гьабураб вассияталда рекъон гIумру гьабизе».\nМагIарулазул тарихалда руго батIи-батIиял тIанчал. МагIарулал руго эркенал, ихтилат-кеп, кечI-бакъан бокьулел чагIи. Узухъда, кечIги бегьила ахIизе, кьурдиги гьабизе, амма исламалъул нухдаса кьуричIезул хIурматалда тIоритIулел диниял тадбиразда гурел. Сундулъго магIна-гIоркь букIине ккеларищ. Рес кьун бугин абун кинабго чулпа лъугьинабизе бегьиларо, ракьцоял…\nАвтор: Зайнаб ГIалимирзаева\nЦ1акъ лъик1 хъван буго Зайнабица,Шамиль,нилъее тезе ккола балеталъ гурев,гьев живго вук1арав эсул хасиятаб бак1алда!


ХIалаллъи тIалаб гьабулеб экспозиция\nДагъистаналдаса бизнесчагIазе нух кьезе ккола хIалалаб бацIцIадаб кванил нигIматал гIезаризе. Гьеб масъала гIумруялде бахъинабиялъе гIемераб гIарац хIажат буго жакъа республикаялъе. Гьелъие ругел ресазул журналистазе бицине арбагI къоялъ МахIачхъалаялда данделъун рукIана «Каспий-ХIалал» абураб гIуцIиялъул вакилзаби.\nАслияб куцалда пресс-конференциялъул гIахьалчагIаз журналистазул пикру буссинабулеб букIана Дагъистаналде кIвангIан цIикIкIун инвесторал цIазе кколилан. Августалъул 23 -25къоялъ Каспийскалда выставка тIобитIизе буго "ХIалал-Экспо" абураб гIуцIиялъ.\nГьеб Выставкаялда гIахьаллъизе рагIула цохIо Россиялдаса гурелги гьединго Пакистаналдаса, Малайзиялдаса, Турциялдаса, Цолъарал Штатазул республикаялдаса ва цогидалги улкабаздаса вакилзаби.\nВыставкаялда Дагъистаналдаса бизнесчагIаз рихьизаризе руго батIи-батIиял проектал, хIалалаб кванил нигIматазул, ретIел-хьиталъул ва цогидабги къайи-цIаялъул тайпаби\nГьеб киналъего бетIерлъи гьабулеб буго "Рисалат-Холдинг" абураб гIуцIиялъ. КIиго соналъ тIатIалаго ХIалал Экспоялъул цIаралда гъоркь гьез выставка тIобитIун буго Москваялдаги.\nГьелъ кIудияб пайда кьунин нижжее цогидал инвестораздаги нижееги нижер хIалтIиги лъазеян бицана «Рисалат Холдингалъул» нухмалъулев Мокъушдибиров МухIамадица.\nКиназдаго лъалин Дагъистналъул инвестициялъул рахъалъ рекъдулеб хутIун букIин. Амма жал ине ругин батIияб нухалъ. Кинаб нух гьебали гьадин бицана журналистазе Мокъушдибиров МухIамадица\nМакъушдибиров МухIамад: «Жидерго кисиниса цIикIкIун гIарац кьезе инвесторал разилъичIонигицин нижеца гьезулгун къотIи-къаял хвезе течIого рагIалде рахъинаризе руго. Нижеего зарал бугеб хIасил гьелъ кьолеб бугоанигицин ниж гьелдаса руссинаро.\nЩайгурелъул гьеб куцалда щуго анлъго инвесторасулгун къотIи-къаял гьаризе нижеда кIванани гьез жидедаго хадур цогидалги цIазе руго.\nДагьав цевегIан гьанив имам чIварав мехалъ лъугьун рукIана гьел бакьангурин жидее Дагъистаналда бизнес гьабизе.\nАмма кин бугониги гьез таваккал тIамуна гьанире рачIине рачIаралго гьаниб тIубанго батIияб ахIвал-хIал букIун бугилан мукIурлъана гьел, информалатаз хIакъикъат батIайиса кьолеб букIун бугин нижее.\nГьанжеялдего 100 миллионалъул багьаяб проект буго нижгун хIалтIизе разилъарав инвесторасул, ракIалде ккола гьелдаса 75 миллион гъурщил багьаяб хайир щвелилан.\nНиж хIадурал руго инвесторалгун лъагIалица чIорого хIалтIизе, гьебмехалъ гьезда бихьизе буго Дагъистаналда нижеца хIалтIи гьабулеб букIин ва гьаниб бизнес цебетIеялъе киналго шартIал рукIинги»\nГьелда бан журналистаз кьуна гьесие суал кинаб куцалда гьезда инвесторал Дагъистаналде рачIинаризе ракIалда бугебилан.\nДагъистаналда гIемерал машгьурал спортсменал ругин гьезда лъалел гIемерал чагIи ругин къватIиса хIукуматалда гьезул кумекалдалъун гьаризе ругилан инвесторазулгун къотIи-къаял.\nЖакъа Дагъистаналъул базаразда бичулебщинаб кванил нигIмат 80-90 процент буго къватIиса бачIарабщинаб. Росабалъ гIезабураб хIалалаб бацIцIадабщинаб нигIмат дагьлъулеб бугин къо бахъанагIанилан рази гьечIого руго гIемерал гIадамал.\nРес бугищ жакъа гьелда жаниб хиса-свери гьабун хIалабщинаб, нилъерго чагIаз гIезабураб къайи-цIаги, кванил нигIматги цIикIкIинабизеян суал кьуна журналистаз «Каспий-ХIалал Экспоялъул» вакилзабазе.\nГьеб жидер хIаракатчилъиялда цебе чIараб аслияб масъалабазул цояб кколин. Нилъерго ватIаналда бугеб лъикIабщиналъул миллатги гьабичIого чияр нигIматазул къимат гьаби гIакълулъун кколарин\nГъуниб мухъалъул Гьонодаса, живго КIогьориб росулъ гIумру гьабун вугев Расулов АхIмадил исана микьабго сон буго Дагъистаналда гIезабураб пихъалъул бахъараб сок хIадур гьабун бичуле бугелдаса.\nКIагьадерил консервал хIадурулеб заводалда инжеенр технологолхун хIалтIулев инсул кумекалдалъун гьесда кIун буго живго бетIергьанаб бизнес хIадуризе Амма гьесул бизнесал]е кIудияб конкуренция гьабулеб къватIиса босун сок бичулел бизнесчагIаз.\nГьеб гуребги лъикIаб даражаялъулаб сок хIадур гьабиялъе хIажалъулеб техника босизеги цIакъго гIемераб гIарац хIажаллъулеб бугин.\nГьединал жалго бетIергьанаб бизнесалъул бетIергьабазе кумек гьабизе бугин жидецаян абулеб буго Каспий-ХIалал Экспо гIуцIиялъул вакилзабаз.


КъватIисел улкабазда магIарулал. Турциялъул шагьаралъул бетIер – магIарулав » Региональная Национально-Культурная Автономия Аварцев Дагестана\nГлавная » Разное » КъватIисел улкабазда магIарулал. Турциялъул шагьаралъул бетIер – магIарулав\nМай моцIалда бахъараб Турциялъул президентазул амруялда рекъон, Чанаккале абураб шагьаралъул губернаторлъун тIамуна магIарулав АхIмад Чинар.\nАхIмад гьавуна 1966 соналда Кахраман-Мараш вилаяталъул Киреч абураб гьитIинаб магIарул росулъ. Гьесул умумул ккола 1884 соналда Дагъистаналъул МелъелтIа росулъа ГIусмани империялде гочарал мугьажирзаби.\nБайбихьул лъай АхIмадие щвана жиндирго росулъ, гьоркьохъеб школа ва индустриалияб лицей лъугIизабуна Кахраман-Марашалда. 1983 соналда АхIмад лъугьана цIализе Истамбул университеталъул социалиял гIелмабазул факультеталде ва 1987 соналда лъугIизабуна гьеб юристасул дипломгун.\n1993-1994 соназда АхIмад вукIана Англиялда стажировкаялда. 1995 соналдаса нахъе гьев вуго пачалихъияб хъулухъалда. Гьедин, 2005-2007 соназда гьев вукIана Истамбулалъул администрациялъул туризмалъул ва культураялъул комитеталъул бетIерлъун, 2008-2010 соназда экономикаялъул министрасул заместителасул канцеляриялъул нухмалълъулевлъун, 2011 соналдаса нахъе, цIияб хъулухъалде тIамизегIан, Адана вилаяталъул Сейхан шагьаралъул бетIерлъун.\nПачалихъияв хIалтIухъан гуревги Турциялда АхIмад лъала гьунар бугев хъвадарухъан хIисабалдаги. Гьес хъвала прозаялъул асаралги сокIкIула шигIрабиги. Масала, гьесул «Дун каймакан вукIана, дица кинабго хъвачIо» абураб тIехь Турциялда лъугьана бестселлерлъун.\nАхIмадида лъикI лъала рахьдал мацIги. Гьесие цIакъ бокьула жиндирго миллат, гьелъул тарих ва культура. Гьев кIиго нухалъ щвана умумузул ватIаналде, МелъелтIа росулъе.\nАхIмадил чIужу Кулсум ккола магIарулай, гьезул буго кIиго лъимер: яс ГIайишатги вас Сурхайги.\nКIудияб, жавабияб хъулухъалде вахарав гьев магIаруласда, ракI-ракIалъ гьебги баркулаго, бокьун буго гьесие гьаризе щулияб сахлъиги жеги цIия-цIиял бергьенлъабиги.\nОпубликовал(а): nkaa, 15-05-2013, 20:22. Просмотров: 3151


Наслуго тIокIкIинабизе гIураб мисал\n27 соналъ цебе дица ТIадмагъилъа Къурбанов Тажудинил къисматалъул хIакъалъулъ хъвараб макъала бахъун букIана «Известия» газеталда, «Партизанасул къисмат» абураб бетIералда гъоркь (№ 237, 25 август 1987 с.). Гьелдаса хадур Тажудинихъе ва дихъе рачIине байбихьана гIемерал кагътал. Гьезда гьоркьоб букIана Украиналъул Херсон областалъул Геническ шагьаралдаса А. Б. Лубенскиясул кагъатги. Гьес хъвалеб букIана граждан рагъул соназда живги вукIанила Дагъистаналда вагъулев. А. Б. Лубенскияс жиндирго макъала бахъун буго «Приазовская правда» газеталдаги… ХIакъикъаталдаги, гIажаибаб къисматалъул инсан вукIана Тажудин. Гьев гьавуна Лологъонилъ, амма гьесул гIумру ана ТIадмагъилъ. Гьенив мадрасалда цIалана, лъадиги гьениса ячана, магIишатги гьениб гьабуна. Дагъистаналда граждан рагъ унеб заманалда гьесул букIана 17 сон.\nПачаясул заманалда къо бухIараб, ракъараб, язихълъиялда рукIана магIарулал. ГIахьвалалин абуни магIарулазда гьоркьорги язихъаб бетIербахъиялда рукIана. Хуриса бачIараб хIалухъин 3-4 моцIалъе гурони гIолароан. БетIербахъиялде хьвадизе кколаан ЦIоралде, Чачаналъе, гIатIиракьалде. ХIалтIизе унаан магIарул росабалъеги рикIкIадал шагьараздеги. Гьениса щолеб мухьги цIакъго мукъсанаб букIунаан.\n1914 соналда ГIахьвахъа 60 чи ана пачаясул армиялде мухьдахъ рагъизе. Гьел рукIана «ГIалхулаб дивизиялда» рекIаразул эскадроналда. Рагъана австро-венгриялъул фронталда ва революция бергьун хадуб росабалъе тIад руссана. Гьезие рагъулаб гуребги, революциялъулаб лъадариги щун букIана.\nДагъистаналда граждан рагъ байбихьидал, ГIахьвахъ участкаялда, Шамхал СалихIовасул бетIерлъиялда, партизаназул отрядалде лъугьана Тажудинги. Михъида хIур чIвачIев гьесул гIелалъул гIолохъабиги отрядалда дагьал рукIинчIо. Багьавудин Жамбулаев, ГIисалмухIамад Шамхалов, Халид ЧIахиев, Гъайирбег Дибиров, ХIаид Махиев ва цогидалги. Тажудинил командирлъун вукIана Турач ГIамиров, хадув гьев лъукъидал - ХIажимухIамад Эхунов.\n1920 соналда Шамхалил ва Муслим Атаевасул отрядаз ЦIунтIе чабхъен гьабуна. Имам Нажмудинги Хъайтмаз ГIалихановги Гуржиялъе тIурун ун кодоре щвечIо. Гьеб сапаралъ Хушетире разведкаялъ ритIарал Изаноса ГIамирханги Тажудинги гъачагъаз сверун ккуна. Рагъана патронал лъугIизегIан. Хьул букIана тIаде кумек бачIиналда, амма гьеб щвечIо. ГIамирхан гьенив чIвана, Тажудин асирлъуде ккана. Хадусеб къоялъ партизаназ гьев эркен гьавуна. Кидероса наиб Жабул МухIамадовги гьесул васги асир гьарун, партизанал тIад руссана.\nГуржияхъа гIарацги ярагъги щун, ГIанди гIорккун эхеве вачIунев имамасул боялде данде гьебго соналъул октябрь моцIалъ отряд къватIибе бахъана. ХъварщикIкIалги бахун, «Богухъ» магIарда тIад щулалъи ккун букIана. Гъачагъазул къуват 3-4 нухалъ цIикIкIараб бугониги ракIчIей букIана Болъихъа кумек тIаде гIунтIиялда. Хабар бачIана Болъихъ хъала муридзабаз бахъанилан, гьениб букIараб армияги вахIшияб куцалда гъуранин, ярагъги имамасухъе щванилан. БагIарал партизанал тушманасул горсверуде ккана. ЗахIматаб масъала букIана гьанже гьезда гьениса рорчIине кIвейги. Рагъал ккана гIемерал, хасго Хъварщи кьодухъ. Гьенив лъукъана отрядалъе нухмалъулев вукIарав Шамхал, кIиябго рахъалъа чIваралги рукIана. Тушман нахъаса вичIулев вукIинчIо, гъоркьчIел гьабунги гIемер батулаан. Агъвалиса, КIванадаса сверун отряд ГIахьвахъе щвана. Шамхалица байбихьана цIидасан рагъуе хIадурлъизе. Отрядалде тIадеги гIолохъаби рачана. Ярагъалда хадур Шурагьире ритIана Шарип МахIачов, ЦаракгIали СалихIов ва МахIач ГIамиров. ТIад руссун Лавашиса, Гъуниса рачIунел рукIарал гьел ругъеждерил магIарда чIвана ва ярагъгун гIарац тушбабазухъе ккана.\nЗахIматаб хIал букIана гьеб заманалда ГIахьвахъ участкаялда. Муса Кундухов балъгого щвезавуна Хунзахъ хъаладухъе. Щибаб росулъ ва кулабазда гIуцIана щулалъаби. Нухазда аскIорегIан ругел минабазул тIохазде баччана гамачI, партизанал ругьун гьаруна ханжар- хвалченгун рагъизе, гIужихъабазе бакIал хIадур гьаруна, патираби ричун росизе сверухъ ругел росабалъе гIадамал ритIана. Партизаназе хIинкъаби кьолел рукIаниги, гъачагъазда ГIахьвахъе рачIине кIвечIо. Партизаналги рокъор кьерун чIечIо, гьез хасало сапарал рухьана Лъануре, ЦIекIоре, Бакълъухъе, ЗанатIе, МестIерухъе. Гьезие щвана 60 чу, 100 туманкI-таманча, гIемерал патронал.\nТажудиница гъираялда бицунаан 1921 соналъул 26 февралалда партизаназ ТIукитIе гьабураб сапаралъул хIакъалъулъ. Росулъе нух букIинчIо цохIо бакIалдаса гурони. Гьенибги хъаравуллъи тIамун букIана. Разведкаялъ ритIарал Сулейман МутагIилов, Ихъали МухIамадов ва цогидал гIолохъаби хъаравуллъиялда рукIарал кьижун ратарал гъачагъалги асир гьарун рачIана. ТуманкI кьвагьичIого бахъана росу. Амма хадусеб къоялъ росу сверун ккуна азаргогIанасев муридас. Гьезухъ букIана гIемераб ярагъ, КIаратIаса гьенибе чIечIого балеб букIана гIарада. Росу сверухъ кьвагьи къотIулебго букIинчIо, амма муридзабазда кIвечIо гьужумалъ рачIине. Хадуб партизаназе кумекалъе Хунзахъа рекIаразул эскадрон бачIана. Гьеб къоялъ эркен гьаруна МестIерухъ, Ингердахъ, ЦIолода, ТIарадаинхело, КIаратIа, ГIарчо, ГIанчихъ росаби. Хадур партизанал ана Болъихъ ва ЦIумада районазул росаби эркен гьаризе. Гьел лъугьа- бахъиназдаги жигараб гIахьаллъи гьабуна Тажудиница. Граждан рагъ лъугIун хадубги гIахьвалазул партизанал гъачагъазда хадур Казбек районалде щвана. Гьенив чIвана Тажудинил вацгIал ГIалидибир МухIамадов. Хадуб сапар бухьана Чачаналъе. Гьенив командирлъун вукIана ГIалиев ГIабдурахIман. Гьев захIматго лъукъана. Партизаназ гьенив ккуна ЦIамутIариялдаса Мусаги жеги 15-явги.\nРосулъе вуссун хадув Тажудин ункъо соналъ росдал Советалъул исполкомалъул секретарьлъун хIалтIана, хадув вукIана колхозалъул хурухъанлъиялъул бригадаялъул бригадирлъун, гIачиязул фермаялъул заведующийлъун. Живго къватIиса чи вугониги, гьесдехун тIадмагъилъезул божилъи цIикIкIараб букIана. Гьес гьабулеб иш ракIбацIцIадго тIубалаан. ГIемерав вищана гьев депутатлъун, колхозалъул правлениялъул членлъун.\nТIаде щвана рагъул сонал. Гьеб мехалде Тажудинил букIана ункъо лъимер. Рагъ байбихьарабго, жив армиялда хъулухъ гьабизе ине хIадурав вугин лъазабуна гьес. 1941 соналъул хаслихъе гьев ккана 29-абилеб гаубичнияб артполкалде. ТIоцере гуржиязул Вазнан магIарда ругьун гьаруна, хадуб 1942 соналъул январалда гьезул полк рехана Новороссийскиялде. Гьениб щвана багIарав партизанасе унго-унгояб рагъулаб лъадари. Зама-заманалдаса немцазул самолетаз бомбаби рехулаан гIарадачагIазде тIаде, чIварал-лъукъарал гIемерал рукIана. Тажудиница хъулухъ гьабулеб полкалда гIемерал магIарулал, районцоял гIолохъабиги рукIана: Загъалав Мартаев, ГIисахан ХIасанов, КIаратIаса МухIамад Хизриев, ХIажиявдибир КъучIуев, ГIабдулбадихI ГъазимухIамадов, ГIабдула ГIалигъазиев, ДибирхIажияв Абулмуслимов, ГIарчоса ЖахIбар ДибирхIажиев, ГIанчихъа МухIамад Будунов ва цогидалги. Церехун рачIунел немцал чIезаризе кIвана ва гьеб кIудияб бергьенлъи букIана. Рагъда цохIониги нухалъ лъукъичIого ворчIарав Тажудин захIматго унтана ва госпиталалда моцIал рана. 1942 соналъул хаслихъе комиссиялъ гьесул щокълъи чIезабуна ва гьев рокъове витIана. Рагъда бихьизабураб бахIарчилъиялъухъ сонисев багIарав партизанасе кьун букIана ВатIанияб рагъул орденги «За отвагу» медальги. ИчIго медаль букIана хадуб кьурабги.\nРокъовги лъагIелалъ унтана Тажудин. Рагъ къотIун букIинчIо гьев хъутаналде колхозалъул учетчиклъун хIалтIизе витIулелъул. Хадур тIурана колхозалъул правлениялъ тIадкъарал батIи-батIиял ишалги.\nТажудин Къурбановас ва гьесул лъади ПатIиматица гIезабуна ва гIумрудул нухда лъуна анцIго лъимер.\nДоб мехалда (1987 с.) Тажудинилги ПатIиматилги наслуялъул гIун букIана 112 лъимер, гьанже гьезул къадар 150 чиясде бахун батила. Гьез гIумру гьабулеб буго росулъ, МахIачхъалаялда, Гъизилюрталда, Москваялда. Абизе бегьула гьел киналго эбел-инсул намус цIунарал магIарулал ругилан.\nТажудиние цIикIкIараб пенсия щолароан, амма гьес щварабги росулъ ругел ресукъал гIадамазе, бесдал хутIарал лъималазе бикьулаан, жиндирго гIарац харж гьабуна магIардаса росулъе ва «ГIумаш» колоде лъим бачине, росу рагIалда бугеб къулгIа-ицц къачIазе, кумек гьабуна Лологъонилъе нухда «Мазай» абулеб бакIалда кьо базе.\nГьесие цIакъ бокьулаан росулъ ва гIалахалда ругел нухал, кьоял къачIазе. КIаратIа жилдомалда аскIоб бугеб къулгIаги Тажудинил гIарцухъ бараб буго.\n…БетIералдаса тIокIкIинчIеб лъим хадуб тIокIкIунарин аби буго магIарулазул. Тажудин Къурбановасул наслуялъулго хал гьабуни, гьеб аби битIарабги буго ва гьелъие мисаллъун кидаго гьев живго вукIана. Гьес бахъараб жигар, гьесул гIумруялъул мисал наслуго тIокIкIинабизе гIун буго.\nДругие материалы в этой категории: « ВатIаналъул солдатал\tСолдатасул кагъат »\n09:38, 08 декабря 2021, 30


К Евреям Глава 1\nЦебе заманалда чанго нухалъ ва батІи-батІияб къагІидаялъ кІалъана Аллагь нилъер умумуздехун жиндирго аварагзабиги ритІун.\nГьаб дуниялалъул ахир гІагарлъараб заманалдайин абуни, гьев нилъедехун кІалъана жиндирго васги витІун. Васасе щвезе буго Аллагьас бижанщинаб, гьесдалъун бижана дуниял-гІалам.\nВасасулъ загьирлъула Аллагьасул Нур. ГІицІго гьев васасулъ буго Аллагь гІадамазда вихьизавизе кІолеб сипат-сурат. Васасул къудратаб рагІиялъ ккун буго тІолабго дуниял-гІалам. ГІадамазул мунагьалги чуризарун, Къудратав Аллагьасул кваранаб рахъалда гІодов чІана гьев зобалазда.\nМалаикзабазулаздаса кигІан тІадегІанаб цІар Аллагьас гьесие кьураб батаниги, гьебго даражаялда малаикзабаздаса тІадегІанлъизавуна гьес жиндирго вас.\nЦониги малаикасда абурабищ Аллагьас: «Мун дир Вас вуго. Жакъа дун дур Эменлъун лъугьана», – ян? Цониги малаикасул хІакъалъулъ абичІо Аллагьас: «Дун гьасул Эменлъун лъугьина, Гьавги дир Васлъун лъугьина», – ян.\nЖиндирго тІоцеве гьавурав Вас ракьалде витІулеб мехалъ, гьес абуна: «Аллагьасул киналго малаикзабаз гьасие сужда гьабизе буго», – ян.\nМалаикзабазул хІакъалъулъ абун буго: «Аллагьас рижарал малаикзаби гьурал гІадинал руго, гьесул рагьтІателалги цІадул мацІал гІадинал руго».\nВасасул хІакъалъулъ абун буго: «Абадул-абадиялъго букІина дур парччахІлъи!» Цогиги: «РитІухъаб ханлъи гьабила, я БетІергьан, дуца дурго халкъалъе.\nРитІухълъи дуе хирияб буго, квешлъи дуе цІакъ рихараб буго. Гьединлъидалин, я дир ПарччахІ, дур Аллагьас мун тІаса вищарав, парччахІлъун вукІинеги мустахІикълъарав. Дур гьалмагъзабазеялдаса цІикІкІараб рохелги хІурматги насиблъана дуе».\nЦоги абун буго: «Дуца тІоцебе ракь бижана, я БетІергьан, Дуца зобалги рижана.\nГьел щущан ина, амма мун нахъе хутІила. РетІел-кун гІадин хохон ина гьел киналго.\nТІимугъ гІадин гура-сурун рехила дуца гьел, Гурде-тІажу гІадин, хис-хисила гьел, Амма мун киданиги хисиларо. Дуе ахир гьечІо».\nАллагьас цониги малаикасда киданиги абурабищ: «Дир кваранаб рахъалда гІодов вукІа, дица дур тушбаби дур хІатІал лъураб бакІалда цере чІезаризегІан»?\nМалаикзаби щал кколел? Гьел руго Аллагьасе хъулухъалъе чІарал ва хвасарлъи ирсалъе щолезе кумек гьабизе гьес ритІулел рухІал.


К1удияб рагъулъ бергьенлъиялъул 65 сон т1убаялде\nНУГ1МАНИЛ Х1АКЪАЛЪУЛЪ РАК1АЛДЕ ЩВЕЯЛ, ХАРБАЛ.\n1943 соналъ рагъде ана Алмахъалдаса Идрисов Нуг1ман. Жеги бит1а-бишун 16 сонцин г1еч1ев гьав росуцоялгун т1аде щведал, военкомас гьав нахъе хъамулев вук1ун вуго, амма рагъде рит1улезул машина багъарулаго, гьелде т1аде вахарав Нуг1ман, кинго гьениса решт1инавизе к1ун гьеч1о военкомасда…Рагъде ине х1укму ккарав Нуг1маница, эбел гуккула жив х1укуматалъул балъгояб ц1алуде вит1ула вугин, фронталдейиланги абун. Жив гьенив хваниланги хабар бач1ине бегьулебин, вереха мун гьелда божугейилан… Г1исинал лъималгун жийго хут1ула йигей эбелалалда рак1 гурх1ун, сордоялъ ургъун вуго Нуг1ман кинда гьелъул рак1 хвезабич1огун гьей божизайизе к1велаян…\nНуг1манил ц1ар жакъа ч1агояда гъорлъ гьеч1о. Сундасаго нахъе къаларев, х1ажалъарасе кумек гьабизе х1адурав бихьинчияб г1амал-хасияталъул унго унгояв маг1арул чи вук1ана Нуг1ман. Г1емерал соназ Ленинаулалдаги Калининаулалдаги участковый милиционерлъун х1алт1ана гьев. Рагъулъ ккарал лъугьа-бахъиназул г1емер ц1ех-рех гьабизе швеч1о Нуг1манилгун, щибха лъалеб бук1араб гьедаг1ан цудунго гьев хвелилан, мунагьал чураги гьесул. Нуг1маница цо нухалъ рицун, к1оченч1огун хут1арал рагъда ккарал лъугьа - бахъинал руго гьал гъоркьехун хъварал раг1аби, амма рак1алде щолел гьеч1о гьенир рехсарал маг1арулазул ц1арал, церего рицарал ккола гьел.\nКЪАДАЛ ЦО РАХЪАЛЪ ХУТ1АНА.\nРагъулъ армиялда рук1аго щибниги г1урус мац1 лъангурт1иялъ кутакаб квал-квал бук1унаанила, г1иц1го квераца ишанал гьарун лъалеб бук1ун буго гьабизе кколеб т1обазе кколеб жо…\nЦо щулалъуда рук1аралъур лъел ц1езе ине ккун руго Нуг1мангун т1ад лъабго маг1арулав. Киса кирего кьвагьун рач1унел гулбулъан лъин босизе ине бигьаяб амру бук1ун гьеч1о…\nЛъинги босун рач1унел гьал нилълъеразул щулалъиялде ккезе ккани цо борхатаб къедалда т1асан рахине кколаанила. Лъингун цояв къадалдасан гъоркье решт1ун, к1иабилев Нуг1ман гъоркье к1анц1улаго кутакаб кьвагьи бахъун, ц1ерг1адин гула т1аде бан бач1анила. Лъабабилев маг1арулав \_гьезул ц1арал рак1алда гьеч1о\_ гьел гулбукье ккун доб рахъалъехун вортун ана…\nГьев гьалмагъ ч1вайги командирасде квераз ишан гьабун, к1алалъ кьвагьил гьаракь гьабун бич1ч1инабуна. Гьениб щун буго Нуг1манил боххалда т1оцебесеб ругъун…\nГЕРМАНИЯЛДА БЕРГЬАРАБ РАГЪ ЛЪУН ХАДУБ\nК1удияб Ват1анияб рагъ лъугьун хадубги чанго чиясул къисмат бат1ийиса ккана… Нуг1маница бицана Хасавюрталдаса цо маг1арулав вук1анила жинда цадахъ, рух1г1ан цоцазе хириял рук1анила жал…\nГьев маг1арулас цо къоялъ абунила жинде, рак1алъ ч1аго вук1унилан бицунеб гьеч1ин жинде, нагагь гьанив хвани, ккараб жо рокъор ругезда бицейилан. Жиндир херай эбел, ч1ужу ва гьит1инав вас вук1инги бицанила гьес. Жиндир рокъоб къадалда лъик1аб хурайсин т1агъурги ханжарги бугебин, гьелги жиндир васасе тейин абейила гьезде. Вереха рагъдаса бач1унеб щибаб поездалде гьел данде рач1ине ругелин, гьезие жиндир ккара-тараб жо бицейин т1ад къаял гьарунила жинде гьалмагъас…\nЦо къоялъ к1иго машинаялде рек1инарула рук1анила жал солдатал цо киреяли рачун ине. Жинде гьев гьалмагъас абунила, жидер машинаялде вилъайин цадахъ рук1ине, жинцаги ц1акъ гьаранила гьесда, гурин живгон к1иабилеб машинаялде вахайилан. Кинго гьалмагъ къуркьизавизе к1веч1ила жинда, гьев цебесеб машинаялде ваханила. Цо рахъил раг1алде щолеб бак1алъ, цебесеб машина минаялде т1аде ккун, кутакаб кьвагьи бахъанилан, т1ад рук1арал солдаталгун дов маг1арулав хванила гьенирго…\nХадуб нахъа армиялдаса рокъове виччан, поездалда вач1унев вук1анила жив. Дов ч1варав гьалмагъги досул хъизан чаг1иги кинго рак1алдаса унел рук1инч1ила. Дандег1аги ч1валареланищан гьелилан вук1анила, щибин жинца гьезде абилебилан. Данд ч1вазе ругел гьезул кутакаб ургъел бук1анила жиндир. Хасавюрталдеги щун, гъоркье решт1унел солдатазда дандеч1вай гьабизе рак1арарарал лъик1аланго г1адамалги рук1анила гьенир. Гьедин решт1ун инаго, щияв солдатасде цин цоясде аск1оре рекерун, цин цоясде аск1оре щун рихьанила цо васгун ч1ужу г1аданги херай к1одоги дов жиндир гьалмагъасул ц1арги рехсолаго. Цинги жинде аск1ореги рач1анила гьел. Ях1 гьабизе к1веч1огон г1одун биччанила жинца. Чвахулеб маг1угун бицанила жинца гьалмагъасул ккараб жо…


23 декабралда Дагъистаналда юк баччун рикIкIаде хьвадулел автомобилал рачунез «Платон» системаялде данде тIобитIулеб букIараб акция чIезе тана. Низам цIунулез тIубан рахIат хвезабун букIиналъ, гьез провокациял гьариялда хIинкъиялъ чIезе танила жидеца гьеб тадбирилан лъазабулеб буго гьелъул гIахьалчагIаз. ЦIияб соналда цIидаса гьебго акция байбихьизеги бегьулин жидецайилан лъазабулеб буго гьезго.\nМоцIги хадугиялъ халат бахъунеб бугеб нухаздаса пайда босиялъухъ мухь цIикIкIинабиялда хурхараб «Платон» системаялде дандечIун къайи баччулел чахIиял автомобилазул шоферзабаз Дагъистаналда тIобитIулеб букIараб протесталъулаб акция чIезе тун буго арбагI къоялдаса нахъе. ТIубан лъугIизе танин гьеб акцияйилан абизе бегьуларила 2016 соналъул авалалда цIидасан байбихьизе бегьулин жидеца гьебилан абулеб буго гьелъул гIахьалчагIаз. Аслияб къагIидаялъ гьеб тадбир гьоркьоб къотIизе теялъе гIиллалъун къуваталъул идарабазул тIадецуй букIанин бицана «Эркенлъи» радиоялъе бетIералдасанго гьеб акция багъаризабуразул цояв ГIалиев Исламица.\nГIалиев Ислам: «Заманалъ чIезе тун батила нижеца гьеб акция, тIубан гьеб лъугIизе тезе ракIалда гьечIо. Гьаб сагIат гьеб гьоркьоб къотIизе тезе ккана жанисел ишазул идарабазул хIалтIухъаби акциялъул гIахьалчагIазда хадур лъугьун рукIиналъ. Гьелали нижеца акция байбихьаралдаса нахъего рукIана нижее квалквалал гьарулел, амма гьанже тIубан рагъарун руго. Хасавюрталда аскIор чIун рукIарал ниж хутIун рукIана Дагъистаналда бищун ахиралдалъагIан. Цо заманалда 800 гIан автомобиль гIун букIараб нижер акциялъулъ ахиралда 30 гIан чи хутIун вукIана. Цоял чIалгIун нахъе ана, цойгидал Москваялде ана протесталъулал тадбиразде. ГIемерисел хIалтIизе рахъана, гьеб акциялъулги хIасилго кколеб гьечIила, хъизанал хьихьизе жидецаги кколел ругин абулеб букIана гьез.\nНижецаги ккола хъизанал хьихьизе, амма хIасил ккечIого акция лъугIизе тезе ракIалда букIинчIо дидани. Хасго гьабщинаб заманги бан, гьабщинаб ахIи-хIурги бахъинабун хадуб. Амма 22 декабралда гIаммаб данделъиялда гIемерисез гьеб заманалъгIаги лъугIизе теялъул рахъккуна. Щай гурелъул гIемерисезе низам цIунулез рагьун хIинкъалаби кьолел рукIун руго. Цере-цере цохIо гьанире рачIун акция лъугIизе тейилан тIалаб гьабулеб букIун батани гьез, гьанже щиб букIаниги къануналъ гьукъараб жо реххун, кинаб букIаниги провокация гьабиялъул хIинкъи буго гьез нижее».\nГьединго Исламица бицана гьаб сагIат Москваялда халат бахъунеб бугеб гьеб «Платоналде» дандечIараб акциялъулъ жеги 80 – 100 гIан Дагъистанияс гIахьаллъи гьабулеб бугилан. Цо-цоял гьениса гIебеде рейсал щвани хIалтIизеги рахъунел ругила, хадурги цIидасан акциялъулъе журалел ругилан.\nГьал къоязда Россиялъул президент Владимир Путинил пресс-конференциялда гьеб «Платон»алдаги гьелде дандечIааразул акциялдаги хурхун суал кьураб мехалда гьес лъазабуна жив хIадур вугила гьеб ациялъул гIахьалчагIаздаса гьезда тIадаблъун кколеб транспорталъухъ магъало тIаса бахъизейилан. Амма гьеб магъало кьечIого тунилан абун жидее кутакаб бигьалъи кколарин абулеб буго юк баччулел автомобилазул шоферзабазгун бетIергьабаз.\nМасала, Гъаякенталдаса къайи баччулел чIахIиял автомобилал къачIалеб сервисалъулаб централъул ва чанго гьединаб кIудияб автомобилалъул бетIергьан Агъаев Салманица «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда баян гьабуна гьеб транспорталъул магъало бугила «Платон»алъ жидехъа бахъулелъул 15 процент. ТIадежоялъе гьеб система букIине кколеб хIалалда хIалтIулеб гьечIолъиялъ гьелда рекъон жиндица кьураб гIарацги гьоркьоб анин абун ццин бахъун вуго гьев.\nАгъаев Салман: «Платон» гьеб буго гIадамазул гIарац бикъизе гьабураб система. Масала, дие бокьун буго гьеб компаниягун къотIи-къайги гьабун гьезул системаялда рекъон гIарацги кьун нухда ине. Гьа, кибха бугеб эб фирма, лъилгун дица къотIи гьабизе кколеб ? ГьечIо, гьединав чи. Гьел «Платон»алъул чагIиги руго дунго гIадал бизнесменал, амма дица гьабулеб хIалтIул жавабчилъи тIаде босулаха дица. Автомобиль къачIазе бугони гьелъул бетIергьанасулгун къотIи-къай гьабула дица, лъун гъоркь гъулбасгун. Гьезул гьеб жо гьечIо. Дица цо автомобилалъухъ кьуна 1401 гъурущ, гьеб гIарац бахъун ана, амма дица гьеб кьунин абун тадсикъ гьабулеб хасаб код битIун бачIинчIо дихъе.\nЧан нухалда гьезул сервисалъул номералде ахIаниги гьезги жаваб кьечIо. ГIадада гьоркьоб ана дир гIарац. Гьадингоги гIемераб къоги бихьун щолел нижер гьел кепкал гьоркьор инарулел руго гьедин гьез. Гьебищ тIалъиялъ кидаго бицунеб гIисинал бизнесчагIазе гьез гьабулеб кумек. Гьелда релълъараб букIуна гьезул хутIарабщинабги, квалквал гьабун, нижехъа жо бахъизе гурони лъаларо гьезда. Дун гIадаз щиб гьабизе кколеб? РитIухълъи чIезабизе ккани горбода автоматги бан кьвагьи бахъинабизейищ ине кколев».\nГьединго дагъистаналдаса юк баччулел автомобилазул бетIергьаби разиял руго жалго гIадал шоферзабаз гIуцIараб тIолгороссиялъулаб ассоциациялде гъорлъе лъугьинеги. Киналго данде гьарулеб, цолъизарулеб гIуцIи хIажат бугин жидеейилан лъазабулеб буго гьез.


Талгиялда лъимги, газги, токги гьечIого хутIун руго гIадамал\nDagestan / Derbent. The streets are dirty Derbent after the flood. Financial assistance to residents is weak.\nСордоялъ бараб чваххун цIадал хIасилалда МахIачхъалаялда аскIоб бугеб Талги росдал 2 азарго чи лъимги, газги токги гьечIого хутIун вуго. Гьединго цIадаца хвезарун руго росулъ ругел нухалги, лъим кIанцIун буго гIадамазул рукъзабахъги. ЧIвахун цIадазул балагьалде Дагъистан жеги хIадураб гьечIо.\n4 сентябралъул сардилъ МахIачхъалаялда ва гьелъул сверухъ ругел бакIазда бараб чваххун цIадаца гIадамазе кIудияб зарал гьабун бугин лъазабулеб буго Дагъистаналъул тахшагьаралъул администрациялъ. Гьезул баяназда рекъон хамиз сордоялъ бараб цIадаца МахIачхъалаялда гьоркьобе унеб Талги росулъ лъел ва газалъул рогIрал росун ун руго. Гьединго токалъул кваралги хIубалгун трансформаторалги жагъаллъизарун руго. Гьелдаго тIаде 2 азарго чияс гIумру гьабун бугеб Талгиялда цо-цо гIадамазул рокъобе лъимги кIанцIун буго, гьелъ биччизабун рокъоб букIараб техникаги бухIун буго гьезул. Гьаб сагIаталда жаниб шагьаралъул администрациялъул хасал идарабаз тIаде босун буго Талгиялда газ, ток ва лъим букIинабиялъе хIалтIаби гьаризе. Амма цIадаца босун бачIараб хIаруца нухал цIезарун рукIиналъ, бакI-бакIалъан гьел чуризарун рукIиналъги росулъе хIажатаб транспорт бахинецин цIакъ захIмалъулеб бугила, гьединлъидал гьел рогIралги, токалъул хIубал къачIайги кида лъугIилебали лъаларилан лъазабулеб буго МахIачхъалаялъул администрациялъул хIалтIухъабаз.\nГьелго чваххун цIадалги ран лълъеца росун ине руго МахIачхъалаялъул нухалги. Шагьаралъул чанги бакIазда автомобилал хьвадун бажарулареб хIал лъугьун буго нухал лъел цIун рукIиналъ. Гьединго Дагъистаналъул ГIорхъолъа арал ишазул министерлъиялъул лъазабиялда рекъон гьал къоязда республикаялъул мугIрул мухъаздаги ран руго чваххун цIадал. Гьезул хIасилалда ЧIарада, ЦIумада, ЦIунтIа ва Рутул мухъалда нухалги хвезарун рукIун руго. Исана июнь моцIалда рарал цIадацаги хвезарун рукIана ЦIунтIа мухъалда нухал. Гьеб хвараб нухдасан гьеб мухъалъул Сагьада, Шаури росабалъа МахIачхъалаялде бачIине букIараб гIадамал раччулеб микроавтобус гIурулъе бортун букIана. Гьелъул хIасилалда 9 чи хвана, гьезда гьоркьобги 2 лъимерги букIана, цо чи жеги ватунги гьечIо, 6 чи батIи-батIияб заралги ккун азарханаялда регизарун рукIана. 8 чиясе гурони бакI гьечIеб гьеб автомобилалъув рекIун вуго 16 чи. Гьеб авариялда хурхун къуваталъул идарабаз такъсиргьабиялъул ишги рагьун, цIех-рех унеб букIана.\nГьал къоязда Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъ гьеб автомобиль бачунев вукIарав чиясде бегьулелдаса цIикIкIун чагIи рекIинарун рукIун ругин, хасал лъимал рекIинарулел бакIал рукIун гьечIин гьесул автомобилалъурин абун гIайиб гIунтIизабулеб буго. ЦIех-рехчагIаз лъазабулеб буго автомобиль бачунес, гIадамал раччиялъул къагIидаби хвезарун рукIинчIелани гьевгощинав чиясе къадар щолароанин абун.\nЦIунтIа мухъалдаса МухIамадов МухIамадица гьев автомобиль бачунев чиясде гIайиб гIутIизаби мекъаб иш бугилан рикIкIунеб буго. Гьесул рагIабазда рекъон рес къотIиялъ рачунел руго гьез автомобилалъур рукIине бегьулелдаса цIикIкIун гIадамал. Щай гурелъул тIокIаб кинабниги транспорт букIунеб гьечIо мухъалъул рикIкIад ругел росабалъа гIадамал хьвадиялъе. Гьелде тIадеги Дагъистаналда бищунго хваралгIадал нухал ругел жидер мухъалъе нухал къачIазе цIакъго дагь гурони гIарацги биччаларила. Гьеб гIарацги цIадал ран хадуб ччукIарал, хварал нухал рацIцIад гьаризегицин бакIалъул нухмалъиялъги хIалтIизабуларилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе ЦIунтIа мухъалдаса жамгIияв хIаракатчи МухIамадов МухIамадица.\nМухIамадов МухIамад: «Нухал къачIазе ЦIунтIа мухъалъе лъагIалида жаниб гьоркьохъеб къагIидаялъ лъабго миллион гъурущ кьола. Гьеб цIакъ дагьаб гIарац буго. ГIатIиракьалда ругел нухазул 100 километр къачIазе биччан букIуна гьещинаб гIарац. Чанги нус-нус километр бугел нижер мугIрул нухал гьеб гIарцуде къачIан бажаруларо. Бажарунеб жо бакIалъул нухмалъиялъги, нухазул идараялъги гьабулеб гьечIо. Гьезда тIадаб жо буго мухъалда жанир ругел нухал рацIцIад гьари. Гьелъие хIажатаб техникаги гьечIо мухъалда, амма гьеб балагьизениги, нухал рукIалиде рачинени хIаракат бахъулеб гIадаб гьеб нухазул идараялъул хIалтIухъабазулги гьечIо. Дагъистаналъул нухазул идараялъги некIого кверхьвагIун бугин ккола нижер нухазде. ГIадамазе бугеб къварилъиялъул ургъел лъиениги гьечIо. ГIадамазе хьвадизе я транспорт чIезабун гьечIо, я хьвадизе нухал гьечIо. ГIемерисел росабалъе хьвадулеб цохIого цо маршрутка букIуна, гьединлъидал рес къотIиялъ гIадамал цIу-цIун гьелда рекIинеги рекIуна. ТIокIаб гьес гьечIелъул гьезул. Рачинарин абун гъоркь тун гьел гIадамалгун ун бажаруларо маршрутка бачунев чиясухъаги. Гьединлъидалин нижер нухазда гьелгощинал къурбаналги кколел. Июналъ авария ккеялъеги гIиллалъун букIана квешаб нух букIин, тIадежоялъе гьеб цIадал ран хадуса бацIцIад гьабунги букIун гьечIо».\nДагъистаналъул нухазда гIадлу букIинабулеб полициялъул баяназда рекъон исана соналъул бащадаб лъагIалида жаниб республикаялда ккун буго 269 авария ва гьелъул хIасилалда хун вуго 187 чи.


Россиялъул церетIурал шагьаразецин мисалияб куцалда къачIалел руго магIарухъе унел нухал\nЛъикIаб тайпаялъул къачIарал нухал хIисабалда нилъер республикаялда ругел шагьранухал росун руго Россиялдаго бищунго лъикIал нухазул сияхIалде. Киналго тIалабазде дандекколел ва хъулухъ гьабун къачIарал нухазул 56 процент хIисабалде босун буго статистикаялъулаб цIех-рех гьабураз. Россиялда бищун лъикIал нухал ратун руго Москваялдаги, Ханты-Мансийскиялъул автономияб округалдаги. Нилъер республика буго сияхIалъул 16-абилеб бакIалда.\nГьечIеб жо тIаде жубан кьураб баян гьеб гурин бицана «Дагъавтодор» идараялъул пресс-хъулухъалъул вакилас.\n- Нухал къачIаялде цIакъ кIудияб кIвар кьолеб буго республикаялда ахираб заманалда. 2019 соналда нижеца къачIана 500 километр нухлул. Гьединго реконструкциялъулал хIалтIаби гьаруна 150 км. шагьранухазе. Гьелъул магIна кколаро нижеца киса-кибего хъилги тIун нухал къачIанин абураб. Хъил тIуралги руго, тIечIел нухал ритIизарун, гIемераб хIалтIи гьабуна.\nГьединго гъоркьисаги исанаги нижеца кIвар кьуна цереккун къачIалаго рагIалде рахъинчIого хутIун рукIарал нухал лъугIизариялдеги. Нухал къачIаялда жаниб багьабазул оптимизация гьабиялъги, гIарцул сурсатазул суалги чIара-хьараб низамалде бачIиналъги рес кьуна гьел хIалтIаби рагIалде рахъинаризе, - ян бицана «Дагъавтодоралъул» пресс-хъулухъалъул вакил МухIамад Лабазановас.\nШоферзабазул рагIабазда рекъонги, цогидал регионазда данде ккуни, гIемерго узданал ва хъулухъ гьабурал нухал руго нилъер республикаялда. Мисалалъе, Россиялъул централда ругел шагьараздацин гIемер руго, цIадал хIалакиндал, сордо-къоялъ жаниса хьвадизе бегьуларедухъ лъугьунел нухал.\nНухазда хвезабулеб гIарцуда барахщугеги, хIукумат. ЦIакъ кири кIудияб иш бугелъул.\nДругие материалы в этой категории: « БахIарзалги гIолилалги\tХIоралъ берцин гьабула шагьарги »


Китаязул лъаларо, греказул лъаларо аби буго цIакъ гIемер гIурусаца мисалалъе бачунеб: «Дуца балагьугейила бецIаб рокъоб чIегIераб кето, хасго гьеб кето гьениб жаниб батичIони» абураб. Тамашаяб аби гьечIищха? ТIоцебесеб иргаялда бецIаб рокъоб бугеб жо бихьизе захIмалъула, нагагь бихьизе рес бугониги чIегIераб кету кинха бихьилеб бецIаб бакIалда, тIаде жоялъе гьениб гьезецин гьечIеб.\nГьеле гьеб аби паркъана ботIролъ машгьурав журналист, РАНалъул бакъбаккул рахъ лъазабиялъул отделалъул гIелмияв хIалтIухъан Руслан Къурбановас http://onkavkaz.com/ сайталда лъураб «ГIабдулатIиповас Яралиевасдаса къисас босана МухIу сабаблъун» абураб макъала цIалигун. Руслан Къурбанов гIемерисезда лъала цохIо макъалаби цIалун гурев, телевизоралдаса вихьуниги. Гьес федералияб масшатабалда гIезегIан гIужилго ва пасихIго жавабал кьолел рукIана Жириновскиясдаса бахъараб къапилаялъе Кавказалъул ва исламалъул темаялда. Аслияб ярагъги Русланил букIана лъикIго тема бичIчIи, профессионалияб гъваридаб лъай, кIалъазе бугеб махщел. Ма нужее, гьев чи хисун лъурав гIадин ахираб заманалда рагьараб цIияб интерент сайталда Дагъистаналъул темаялда цо гIовукъал, щвалде щвечIел жал хъуризе вагъарун вуго. Хасго гIемер кIвар буссинабула Дагъистаналъул Югалъул рахъалде, Дербенталде ва Имам Яралиевасде.\nГьанже рачIина гьас бицен гьабулеб МухIу ГIалиевасулгун Рамазан ГIабдулатIиповасул «гьудуллъиялде». Политикаялъухъ хал гьабурабго якъинго загьирлъулеб жо буго МухIу ГIалиевасе вокьулароан ГIабдулатIипов. Тамашалъи гьабизе бакI гьечIо, гьев вокьуларел чагIи дида МухIу гурелги лъала. Амма МухIул гьеб рокьукълъи щулалъун батила 1993 абилеб соналъул Совет Федерациялде рукIарал рищиязда Рамазан бергьун хадув. Гьел цоцазе гьуинлъизе ресго гьечIо. ГIамал – хасияталъул рахъалъги руго гьел батIи-батIиял чагIи.\nТIоцевесев - мухIканав, сабурав, протоколалдаса кьуруларев, гIумруялъулъги, хIалтIулъги, киса-кивего хиси гьечIев «обкомалъул секретарь».\nКIиабилев - цIакъго эркенав, кинабгIаги протокол хIаларев - жиндиего бокьи бокьунгутIи гурони, рагьарав, бокьараб бакIалда кьурдулев, как балев, тIамур хъвалев, сурат бахъулев, волейбол хIалев, ай щибниги гIадамаздаса батIияб жо президентасул букIунареблъи бихьизабулев чи. Гьел тIабигIаталъго рижун руго батIи-батIияллъун. «МухIу ГIалиев сабаблъун ГIабдулатIиповас къисас босана» - ян хъвалев чиясда нилъ рихьизе ккола я гIорхъолъа арал миллатчагIилъун, ялъуни живго вукIине ккола гьев миллатчилъун.\nЩиб сабаблъун босилеб ГIабдулатIиповас къисас? Дида лъалеб, рагIараб бакIалдаса МухIу ГIалиевас ГIабдулатIипов живго президент вугеб мехалда къабулцин гьавун рагIуларо. РакIалда буго 2006 абилеб соналъул 5 абилеб август, ГIабдулатIиповасда 60 сон тIубаялъул юбилей баркизе Гъебгъуда гьесул дачаялде рачIун рукIана гIемерал гьалбал Москваялдаса. Тажикистаналдаса, МахIачхъалаялдаса, Россиялдаса ва цо-цо къватIир улкабаздасацин. Рамазан вукIана Россиялъул Тажикистаналда вугев посол. ЦIалана гьениб Тажикистаналъул президент Имамали Рахмоновасул телеграмма, Россиялъул президент В.Путинил ва гIемерал машгьурал политиказул. ЦохIо барки гьечIеб букIана Дагъистаналъул ХъахIаб рукъ ва МухIу ГIалиев. Гьеб бихьун МухIу какулел чагIицин рукIана хабар ккаралъур, щибгIаги гьедигIан тIаса лъугьине кIолареб квешлъи гьабураб гьеб хIалалъ гIисинлъизеян. Гьеб букIана якъинго бихьулеб МухIул рахъалдаса «къисас» 1993 абилеб соналъул рищиязухъ. Рамазанида баркулецаги баркигун зигара бай гIадаб жо цадахъ гьабулеб букIана 60 сон тIубаялда бан – «мун хIалтIана», « мун вукIана» - ян араб заманалда гьесул рахъалъ бицун. Кисаха гьезда лъалеб букIараб пенсиялде ун анкьго сонидаса гьев «Дагъистаналда политика гьабизе бугин гьав васас» - ин хадур чарал вертолеталги гьарун керен бухизе вачIуневлъи?\nВачIарабго гьесги «къисас» босун рагIула МухIудаса. Жиндихъего гьоболлъухъ ахIун, гьесул юбилей гьабизе указ хъван, рокъов тIаде ун баркун. Дида ккола гьаб «къисас» цебехун жинцаго гьабураб жоялде балагьун жеги захIмалъун батилин МухIуе абун.\nБатичIого букIинеги бегьула, гьеб батIияб тема. Яралиев хъулухъалдаса иналда хурхун лезгиязул жамагIатчагIаз кьурал пикрабаца рачана гьаб хIакъикъат рагьиялде. ХIисаб гьабеха, рес бугищ гьал гьоркьорлъабаздаса хадуб «МухIухъ къисас босизе»? Дербент шагьаралда загIипаб нухмалъиги, нухда рачине рес гьечIел шартIалги, азарго роцIцIине кIвечIел масъалабиги рукIин хIисабалде босулеб рагIуларо. ХIисабалда босулеб рагIула цохIо рахъ – Яралиев лезгияв вукIин, МухIугун ГIабдулатIипов аварал рукIин.\nГьаб макъала буго официалияб интернет-ресурсалда гIалимчи, жакъасеб политпространствоялда лезгиязда гьоркьов бищунго рейтинг бугев лезгин Руслан Къурбановас тIибитIизабулеб макъала интернеталда. Гьаб тайпаялъул хъвай-хъвагIаяз цIун руго социалиял сеталги, инормациялъул алаталги. Гьалъ сундул бицунеб бугеб? Гьалъ бицунеб буго, жакъа киназдего гIагарун миллатал руго жидер миллатазул тIалабазда, цохIо аварал хутIун руго халкъазда гьоркьоб вацлъи цIунулел «интернационалисталъун». Гьеб лъикIищ квещали щивав магIарулас биччай жинцаго хIисаб гьабизе ва рес рекъани пикруги загьир гьабизе. Хабар лъикIаб рагIайги.\nКватIун баккараб вертолет


ГIурхъи лъангутIи ва рахIат балагьулаго батулеб гIазаб\nЖакъа цо-цо рокъоб кIи-кIи, цо-цо мехалда хъизамалъул щивав чиясул бугеб жо лъугьана автомашина. Щиб гьабизе ал росулел аб хIалалъ?\nСагIаталдасаги заман бана Ярагъиясул къватIалъул бетIералдаса Данияловасул къотIнове машинаялда щвезе. Кинабго шагьар чIун бугин ккола читIир гьабун цоцада хадур чIарал автомобилазулъ. Щиб жоха жакъа автомобиль кколеб? Жакъа цо-цо рокъоб кIи-кIи, цо-цо мехалда хъизамалъул щивав чиясул бугеб жо лъугьана автомашина. Щиб гьабизе ал росулел аб хIалалъ? Жидеего санагIаталъеян росулел руго киназго. ЦIаралъе гуро, жакъа кигIан кутакаб автомашина бугониги дуда щивниги гьелъ хIикмалъизавизе кIоларо. Машиналъ хIикмат гьабулаан СССРалъул заманалда ва ракъарал 90 абилезда. Жакъа гьел росулел руго санагIалъиялъе. РекIун рулалда нахъа мунго кколелъуве инеян. Гьедин рекIани рахIатго ва санагIатго букIунин ккун буго гIадамазда. Щибха алъул ккараб? Щиб алъул ккарабали цодагьаб гъоркьегIан батила нужеда.\nНилъеда лъалеб жо буго ТIадегIанав Аллагьас гьаб бакъул дунялалда бижан щинаб жо цо сабабалъе ва хIисабалъе бижун буго. ГIадада щибниги бижичIо. Гьелъие мисал. Инсанасухъе камилаб гIелму щвелелде цо пуланаб пачалихъалда тIагIинарун руго бацIал, гьездаса боцIиги гIалхул рухIчIаголъи: гIанкI, цакьу, ритIучI гIадал чундул цIунизе. Чанго соналдаса байбихьун буго чундул хвезе, хIасил калам иш ккун буго тIубанго гьел тIагIиналде. ГIелмуялъ чIезабун буго гьел бахунеб унтуца холел рукIин. БfцIал ругеб мехалда унтан щинаб гьезухъеги щун чIагоял, рацIцIадал рехъаби гIолел рукIун руго. Гьелдаса баккун буго бацI, цIум, гъалбацI гIадинал чан гьабун цогидаб жо чIвалеб рухIчIаголъиялда тIабигIаталъул санитарал абураб цIарги. БичIчIун буго гIаламалда гIадада щибниги бижун гьечIолъи.\nКинабго аб дунял, рухIчIаголъи, инсан ва гьесул хIаркаталъулъулъ цояб цоялда бухьун букIин. Дица гIажаиблъи гьабулаан Аляскаялда лосось ччугIа кколел циял рихьараб мехалда. Гьезие гьеб квен щолеб бугеб гьарзаго ва гIемер бихьун. Гьелдасаги хIикмалъи гьабуна лососалъул икраялдаса I00 проценталде гIагарун тIинчI бахъулин, цо ччугIица 300 тIинчI кьолин цIалигун. Гьебго щинаб бугеб ччугIица цо-цоялъ 300 кьуни гъол кир гьунел абун хIисаб гьабуна. Гьел рукIун руго тIинчI тIамурабго эбел холел жал. Гьединлъидал рекъон ккун руго тIабигIаталда лъагIел бан гъол хвейги, гьарзаго цияз кванайги, цо-цоялъ 300 тIинчI биччайги. ТIабигIияб гармония ва баланс.\nГьебго букIинарищха инсанас гьабулеб щинаб жоялда хурхунги. Масала, ХХ гIасруялъул байбихьуда Таргъуялъул ахалъудаса ралъдал рагIалде габур хIуларал ганшаз цIалеб гьакида рекIун вачIунев чияс 40 минут балеб букIун батани, жакъа 270 чол къуватги, сагIаталда жаниб 280 километра толеб хехлъиялъул иномарка автомашинаги бугев лебалав гIолохъанчи гьебго манзилалда щолев вуго гьебго 40 минуталда жанив. СагIаталда жаниб 8 километр толевги, 280 километр толевги щай 40 минуталда жанив щолев? Щай гурелъул хехгоги рахIатгоги щвезе бокьанщинас машинаби росун, гьел гIемемерлъун, цоцада хадур иргаялда чIун ва нух щоларогоха. Щванищха нилъее хехлъи ва рахIатлъи? ЩвечIо. Щай? Щай гурелъул гIаламалда гьабулеб толелъул гIурхъи лъаларого. Щивас жиндир лага-черхалъул гуреб жамгIияталъул ва хадуб букIунелъул пикру гьабичIого. ГIурхъи лъангутIиялъ ва тIабигIаталда гьоркьоре лъугьун бацIал чIваялъ, бацIалги чундулги цадахъ тIагIарал гIадин, гьанирги гIедегIиялъ хIинцго щолел руго гIадамал.\nКинабго жо цоцада бухьараб букIун буго дунялалда. ГIурхъи цIуничIони гIедегIарав кватIула, гIорцIарав вакъула, воххарав пашманлъула, бечедав мискинлъула. Цо цо мехалда бечелъигун чиясе дуниялалда берцинлъиги, роххелги, рахIатгун хIалхьиги щоларо. Щай гурелъул ТIадегIанав Аллагьас Къуръаналдаги, жинда салам лъеяв аварагас ХIадисалдаги гIемер рехсолеб буго гIурхъи цIунизе ккеялъул сундулъго. Гьелдаса арабго нилъеца балагьулебги батулебги жо гIаксалда ккола, батIи-батIияб букIуна. Аллагьас ритIараб нухда тIоритIайги киналго. Хабаралги лъикIал рагIайги.


ГIабдулал кочIол тIогьал\nХалкъалъ къабул гьавурав кочIохъан\nМагIарул кечI. Унго-унгоги дулъ бугеб къуват. Дуца квелъ барал анищаз гIанлъула гIумруялъул бураназдагицин хIеккинабизе кIолареб инсанасул ракI. Цин гIурул рагIалде рехула дуца, цинги, гьелъул карачелазулъ лъедолелъул, хIеренго, недегьго баунги толеб куц дуца. БотIрода саву ккарал херазул къасдазулъги рещтIуна мун, гьанжего гьанже гIищкъул нухдасан унезул пикрабаздаги кверщел гьабула дуца, рокьи тIубачIезда цадахъ гIодизеги гIодула мун. Дур гъасда магIарулазда батула къисматалда кьезе кIвечIеб хинлъиги, хивалазе чIаголъиги, чIунтараб ракIалъе дарманги. Амма жакъа гьениб жидеего бакI балагьулел ругел магIаруллъиялъул яхIги махIги гьечIел чIорогоял кучIдузул кIетIей гIемерлъулеб буго. Духъа изнуги босичIого, гьенир рещтIунел гьез щибго кеп кьолеб гьечIо гIенеккаразе. Гьединал «цIвабзаз» хIаракат бахъулеб буго мун кьеризабизе.\nАмма рорхатал мугIрузда пархолел пахруял цIумазул кваркьабазда гъоркь бугеб мун цIунулезул цояв ккола гьал къояз редакциялде гьоболлъухъ вачIун вукIарав ГIабдула МухIамадмирзаев.\nРорхатал мугIрузул ЧIарада районалдасан гъулгъулаго чвахулеб КъаралгIоргун цадахъ магIаруллъиялдаго тIибитIана ГIабдулал кечI. Гьениб борха-лъудасан боржана гьеб магIарул кочIол гъасде. Цин гьесул кочIое хъатчIвана гIагараб Сачада росдаде тIаде къуларал мугIрул-щобаз, хадуб - гьеб кочIол гьаракь гъугъана магIарулазул ракIазулъ.\nГIабдулаца пандрида рачунел бакъназ лъил каранлъ цIа бакичIеб, гьесул щвантIихалъул сариназухъ гIенеккидал, лъида ракIалдещвечIеб йокьулелъухъ инагьдулеб талихIаб заман? Мандолина, балалайка, аргъан ва ахиралдаги - эстрада. Гьеб киналъулго кумекалдалъун, гьелде тIадеги - гIадамаз чIвалеб хъатил гъугъаялъги босун лъуна ГIабдула МухIамадмирзаевасул кечI жакъа жиб бугеб тIадегIанлъиялда.\n1969 сон. Анкьго сон барав ГIабдула тIоцеве гIахьаллъана ЦIуриб тIобитIулеб букIараб кочIол конкурсалда. Гьеб букIана магIарул кочIол кIудияб дунялалде вукIинесев кочIохъанас тIамураб тIоцебесеб гали. Гьелдаса хадуб чанги гIахьаллъана ГIабдула районалда тIоритIулел конкурсазда.\nГьес микьго класс лъугIизабуна росдал школалда. Цинги хъизан гочана Буйнакск шагьаралде. Гьенив ГIабдула цIалана техникияб училищеялда ва щвана фрезеровщикасул махщел. Гьелда рекъон, хIалтIиги щолеб букIана. Амма ракIалъ цIалев вукIана кочIолаб дунялалде. Ва ГIабдула цIализе лъугьана МахIачхъалаялде Г. ГIалиевасул цIа-\nралда бугеб музыкалияб училищеялде. ГьитIинав ГIабдула кидаго пана гьавулаан росуцояв, кочIохъан МухIамад Абакаровасул кочIоца. Гьеб паналъиялъул асирлъудаса рорчIизе кIвечIел гьесул анищал-пикраби кечIлъун чвахулел руго гьанжеги.\nМахщел цIубалеб гIужалда\n1987 соналда ГIабдула хIалтIизе лъугьана Дагъистаналъул кьурдул ва кочIол ансамблялде. ХIалтIана гьев Дагъистаналъул пачалихъалъулаб филармониялда, «Ай-Лазат» ансамблялда. АхIана гьес кечI ГТРКялда цебе гIуцIараб хоралдаги. Цеве ва-хъана вокалиябгун кьурдул «Дагъистан» ансамблялда цадахъги.\nДагъистаналъул мустахIикъав артист, Дагъистаналъул халкъияв артист. Жакъаги гьев вуго халкъгун цадахъ, гьелъул къварилъи-рохелги гIахьал гьабун.\nБицана ГIабдулаца рекIелъ рукъ ккун хутIарал цо-цо сапаразул хIакъалъулъги.\n- «МагIарулал» квартетгун цадахъ дун гIахьаллъана улкаялъул тIоцебесеб каналалъул «Республикаялъул чIухIи» абураб программаялда. Гьениб нижеца ахIана ХIамзатил Расулил рагIабазда кечI. Гьединго Дагъистаналдаса артисталгун, республикаялъул\nбетIерлъун вукIарав Рамазан ГIабдулатIиповгун, культураялъул министр Зарема Бутаевагун ва цогидалги жамгIиял хIаракатчагIигун цадахъ гIахьаллъана Расулил 90 сон тIубаялъул байрамалда хурхун Москваялда тIоритIарал тадбираздаги. 2008 соналъул 13 октябралда рес щвана Москваялда тIоритIулел Дагъистаналъул культураялъул къояздаги гIахьаллъизе, - ян бицана гьес.\nГIабдулал кочIохъ гIенеккана Россиялъул батIи-батIиял регионазда ва шагьаразда.\nГIабдула МухIамадмирзаев ккола халкъалъ къабул гьавурав кочIохъан.\nГьабсагIаталда гьев хIалтIулев вуго «Лезгинка» ансамблялдаги (халкъиял инструментазул оркестр), МагIарул театралдаги (цIиял пьесаби лъолелъул, гьезие бакънал рачуна), Дагъистаналъул операялъул ва балеталъул театралдаги. Гьев тIоцеве гIахьаллъана «Хочбар» операялда. Гьединго ГIабдула магIарулазда вихьула МагIарул театралда тIоритIулел тадбираздаги. Гьев ккола чIарадисезул машгьураб хора-лъул гIахьалчиги. ЧIагояб гьаракь къанагIалъараб магIарул кочIол хIикматаб дунялалъе ГIабдулал кечIалъ кьола хасаб канлъи.\nБицана ГIабдулаца ХIамзатил Расулилгун букIараб гьудуллъиялъул хIакъалъулъги.\n- Чанги щвана дун шагIирасул рокъове. Ахирисеб дандчIваялда гьев унтуца загIиплъун вукIана. Ва гьес нижеда, гьесухъе щвезе арал гIолохъабазда, абуна хун хадувги, рехун тоге живилан. ТIубазабунин кколаха дица шагIирасул васигат - чанго нухалда тIадвуссана гьесул шигIрабазухъе, - ян абуна гьес.\nГьединго ГIабдулаца кучIдул ахIула ЦIадаса ХIамзатил, МахI-мудил, ГIумархIажи Шахтамановасул, ХIажи Гъазимирзоевасул ва цогидалги шагIирзабазул рагIабазда. ЦIакъ рокьула халкъиял рагIабиги.\nКочIохъанасул насихIатазухъги гIенеккулаго…\nГIабдулал рахIат хвезабун буго магIарул кочIол жакъасеб дунялалда лъугьун бугеб ахIвал-хIалалъ. РакIбакъван бицана гьес, фонограммаялда гъоркь гурони, кечI ахIун бажаруларел халкъиялги мустахIикъалги артистазулги, ахIулеб кочIол магIна сан гьабуларел гIолилазулги, гIун бачIунеб гIелалъе тарбия кьолелъул, аскIоре гIагарлъизе тезе бегьуларел, нич бахъарал кучIдузулги хIакъалъулъ.\n- Жакъа халкъалъ къабул гьарулел, гьез хъатчIваялъул квербакъи-ялдалъун тIадегIанал цIарал щварал кочIохъабицин рикIкIалъулел руго гьелдаса. Гьале цо мисалги. МагIарул театралда тIобитIараб магIарул мацIалъул фестивалалда гIахьаллъичIо гьел кочIохъаби. Гьениве щивниги ахIунги вачIун вукIинчIо. АхIизейищ кколел нилъерго байрамалде. АхIун ругьунал гьезие рогьолъун букIун батиларищха ахIичIого рачIине. Гьел ругьунлъун руго жидеего лъикIаб мацI бицине гIадамал тIамиялде. Жидерго церерахъиналги «плюсовкабаз» тIуразарун рукIунел гьезие щибго щолареб фестиваль щайха къваригIараб? - илан абуна гьес.\n- Дида цоги бичIчIана - концертазде рачIараз кIвар кьолеб гьечIо ахIулел рагIабазде, кигIан пашманаб кечI ахIулеб бугониги, «гьай-гьуйилан» ахIи балел рукIуна. Кьураби рорлъизеги, бищунго гучал гIумруялъул карачелазде дандегицин лъедезе къуват бугеб магIарул кечI щай загIип гьабулеб бугеб? Гьелда\nтIад ургъизе кколезеги ургъел гье-чIони, хутIаралги, жидедаги хъвагеги хъвартIиги тIагIунгегиян ругони, дир гIелалъул кочIохъабиги цереса ани, кIкIабтIилъ къалагури магIарул кечI, - илан тIадеги жубана гьес.\nДагьалъги хIалуцун бицана гьес гIун бачIунеб гIелалъе рахьдал мацIалъул гьечIеб ургъелалъул.\n- Концерталда рагIабазухъ гIинтIамунгутIи ккола рахьдал мацI лъангутIиялъул гIаламат. Гьединазда кинха лъалеб магIарул концерталъул тIагIамги. Гьеб киналдего кIвар кьолеб букIарабани, эбелалъул хIакъалъулъ кечI ахIулеб мехалъгIаги, гьезул бадиса магIил гарал гирилаан, - илан угьун биччана ГIабдулаца.\nБице, гIагараб миллат…\nЖеги гIемераб жоялъул бицана гIагараб заманалда рахънибе ккезабизе захIмалъизе бугеб жакъасеб магIарул кочIол хIакъалъулъ нижерго пикрабиги гьурщулаго.\nБице, гIагараб миллат, лъица цIунизе кколеб дур кечI!? Рахьдал мацIалдаса инкар гьабуразул къорикье ккезехъин бугеб Дагъистаналъул къисмат кинабдай букIинеб!? Бугебдай нилъер щивасул рекIелъ «Дир Дагъистан» абураб цIакъго къиматаб каламалъе цо гьитIинабниги бакI!?\nПрочитано 303 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 25 марта 2019 10:44\nДругие материалы в этой категории: « Унго, магIарулал, нилъер берцинлъи!\tИскусство »


ХIусенов ХIажирасулил хIакъалъулъ\nТалат къоялъул къад Дербенталда бугеб аэропорталъулилан абулеб салафиязул мажгиталъул имам 54 сон барав ХIусенов ХIажирасул полициялъул бутIаялде ахIун вуго. Гьесда тIасан Дербенталдаса ХIамидова Мадинаца гIарза хъван буго имамас мажгиталда жаний тIамун йикIанин, гьес жинда хIал гьабизехъин букIанин.\nГьебго гIарзаялда Мадинаца хъвалеб буго имамасе жий Сириялде ДАИШалде йитIизе къваригIун букIанилан. 10 февралалда ХIажирасул эркен гьавейилан тIалаб гьабун шагьаралъул полициялъул бутIаялда цере 300 ялдаса цIикIкIун чи вакIарун вугин лъазабулеб буго дербенталъулаз.\nХIамидова Мадинал рагIабазда рекъон цин ХIусеновас гьелда абун буго жиндир лъадилъун йикIайилан, гьелъ инкар гьабидал нухдасан ккун ячун гьейги гьелъул ункъго сон барай ясги аэропорталъулилан абулеб салафиязул мажгиталъул цо рокъой жаний тIамун йиго, кодоса телефоналги рахъун.\nЖий мукIур гьайизе къваригIун букIанин гьесие, гьеб рокъоб хIал бихьанила гьес жиндида хIал гьабизейилан хъвалеб бугоХIамидовалъ. Гьединго гьей ясалъ баян гьабулеб буго имамасул лъудбузулгунги жиндир гьудуллъи букIанила, цо къоялъ гьес цIеханила жиндида дур паспорталда мун кий гIумру гьабун йигин хъвай-хъвагIай гьабун бугебилан.\nГьеб щиб гьабизейилан цIехараб мехалда гьес абунила дуе къватIисел хIукуматазде ине рес кьолеб паспорт гьабизе къваригIун бугин. Гьединлъидал жиндир цояй лъадигу цадахъ мун гьеб паспорт гьабизе ине кколин, гьелдаса хадуб Сириялде йитIизе йигин мунилан.\nГьелъ бахчун букIараб жиндирго цояб телефоналдасан полициялде ахIун хадуб, гьез эркен гьаюн йиго Мадинаги гьелъул ясги.\nИмамас гьей ясалъ хъварабщиналдаса инкар гьабулеб буго. Гьес жиндирго гIарзаялда хъвалеб буго гьей росасдасаги ятIалъарай лъималги ругей, ресукъай гIдан йикIанилан. Гьей чанцIулго кумек гьарун мажгиталде ячIун йикIанилан. Кидаго гьелъие кумекги гьабулеб букIанила жиндица, гьелда хIал гьабизехъин букIанин аби гьебги гьереси бугилан.\nГьейго гIадал ресукъал гIадамазе кумек гьабиялъе хIалтIизабизе бугеб мажгиталъул I00 азарго гъурущ букIанила гьениб, гьелда тIаса 50 азарго гъурущ тIагIун батидал гьеб гьей Мадинаца босиялда щаклъи букIанила жиндир. Гьеб суал роцIцIинабизелъун ахIун йикIанила гьей мажгиталдейилан хъвалеб буго ХIусенов ХIажирасулица.\nИмам ккураб къоялъул къасиго гьесул рахъккуразул нусгогIан чи гьев эркен гьавейилан тIалаб гьабун Дербенталъул полициялъул бутIаялда цере ракIарун рукIун руго. Полициялъулаздаги гьездаги гьоркьоб тунка-гIусиги ккун буго. Гьел нахъе гъолаго низам цIунулез чанцIулго эхедегицин кьвагьун буго.\nГьеб аэропрталъул мажгит полициялъулаз сверун ккун бугин рагIидал гьел гIадамал гьенире ун руго. Мажгит къалебин гьезилан хIинкъун рукIанин жалилан лъазабулеб буго гьез. Мажгиталда чIухь бан буго низам цIунулез, щибниги къануналъ гьукъараб жоги батун гьечIо гьениб. Нолъго къватIиве виччалин абун букIарав имам жеги полициялдаго вуго.\nГьесие экркенлъи тIалаб гьабун арбагI къоялъул къад Дербенталъул полициялъул бутIаялда цере 300 ялдасаги цIикIкIун чи вакIарун вугин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Дербенталъул цIех-рехалъул идараялъул вакилас. Гьесул гьариялда рекъон гьесул цIар рехсолеб гьечIо. Гьединго гьес бицана имамасде жеги гIайиб гIунтIизабун гьечIиланги.\nЦIех-рехалъул хIалтIухъан: «Гьев имам туснахъ гьавиялъул къагIида диваналъ метер тIаса бищизе ккола. Къануналда рекъон чи ккуралдаса лъабго сордо-къоялда жаниб къотIизе ккола гьеб хIукму. Гьаб сагIат жеги гIайиб гIунтIизабун гьечIо гьесде.\nРоссиялъул къануналъул чи эркенлъиялдаса махIрум гьавиялъухъ тамихI бихьизабулеб бутIаялда рекъон такъсиргьабиялъул иш рагьун буго гьесда. Гьей ясалда хIал гьабизе хIалбихьиялда хурхун жеги такъсир гьабиялъул иш рагьун гьечIо.\nГьелъ гьаб сагIат цIех-рехалъул идараялда кинабго баян кьолеб буго. ХIажирасулица имамлъи гьабулеб мажгит къан гьечIо, амма гьенибги полициялъул бутIаялда аскIорги гьаб сагIат гIемер низам цIунулел руго. Шагьаралда гьел митингчагIаз гIадлу хвезабичIого букIине чIезарун руго гьел гьенир».\nДербенталдаса журналист ХанмухIамадов МухIамадица рикIкIунеб буго ХIажирасул ХIусеновас гьей ясалда хIал гьабизехъин букIанин абураб жо гьереси бугилан. Къуваталъул идарабазе некIого къазе къваригIун букIанила гьеб аэропорталъул мажгитги, гьев имам кквезеги багьана балагьулеб букIанила гьезилан бицана журналистас.\nХанмухIамадов МухIамад: «Гьеб буго къуваталъул идарабаз лъикI хIадурун ургъунго гьабураб иш. гьезз чанцIулго лъазабун букIана гьев ХIажирасулица гIолохъаби Сириялде ДАИШалде рахъизе ритIулел ругилан.\nГьеб мажгит къайин ва гьев туснахъ гьавейилан гьел гIолохъабазул эбел-инсуца тIалъиялде хитIабалги гьарун рукIана. Амма гьеб гIайиб имамасда чIезабун бажаринчIо низам цIунулезухъ.\nГьединлъидал гьей ясги ургъунго гьесухъе хьвадизаюн, гьев гъоркье реххизе гьабураб иш бугин кколеб буго дидани. Щиб гIайиб гьесде гьабуниги, руччабазда хIал гьабулев чи вугин гьевилан абураб жоялда божизе бачIунаро. Хасго гьесул чанго чIужуги йиго».\nГьев ккурав имамасул цояв вас изну гьечIого яргъидгIуцIаразул кьерулъ вукIун, полициялъулаз гьесул автомобиль чIезабураб мехалда гьес жинцаго гранатаги кьвагьун Дербенталда кIиго соналъ цеве хвана. Гьесул гьитIинав вас Сириялда ДАИШалда вахъулев вугин лъазабулеб буго хасал идарабаз.


Ракълил ва захIматалъул бахIарчи\nСейфединил «гIумруялъул университетал»\nНилъер умумузул гIумру ана, гIолеб гIелалъе санагIатал шартIал гIуцIулаго\n1931 соналъул 10 июлалда, рекьарухъабазул 14 магIишатги данде кIутIун, Къуруш росулъ Карл Марксил цIаралда колхоз гIуцIараб мехалда, Сейфедин Кулиев тIамуна гьелъул председательлъун. Гьеб заманалда гьев вукIана 23 сон барав гIолохъанчи. Колхозалъул букIана 872 гIиялъажоги, 39 чуги, ичIго гIакаги. 1932 соналъул ихдал колхозалъ пачалихъалъе бичана 9,6 тонна квасулги, 30 тонна хIанилги.\nСейфедин Кулиевасул умумул рукIана гIи-боцIухъаби. Къурушалда букIинчIо бекьизе санагIатаб ракь, гьединлъидал букIунароан хъизан кваназабизе гIураб чедги. Хасалихъе боцIуда цадахъ росуцоял гочунаан Ширваналде. ЧIахIиязда цадахъ батIи-батIиял бакIазда хIалтIулаан лъималги. Сейфединги хIалтIизе ккана Азербайжаналъул росабалъ. Гьедин, «гIумруялъул университеталги» лъугIизарун, тIадвуссана гьев гIагараб росулъе ва хIалтIана вацазда цадахъ магIишаталда.\nРосдал колхоз церехъабазул кьерде ккезабун хадуб, гьев витIана Буйнакскалде – зооветеринариялъул лъагIалил курсазда цIализе. Гьелги лъугIизарун тIадвуссаравго, Кулиев тIамуна Догъузпара районалъул зооветеринарияб магIишаталъул нухмалъулевлъун. КватIичIого гьесда божилъи гьабуна Дагъистаналъул обкомалъ – гьев тIамуна Азербайжаналдеги Гуржиялдеги гочарулел республикаялъул колхозазул магIишатазул рахъалъ Дагъсовнаркомалъул вакиллъун.\nКIудияб ВатIанияб рагъул заманалда Кулиевасул хIаракаталдалъун бажарана Дагъистаналдасаги Ставрополь краялдасаги миллионгIанасеб гIи Азербайжаналде гочинабун.\n1952 соналда цолъизабуна Къуруш росулъ букIараб лъабго колхоз, ва гьелъул председательлъун нахъеги вищана Сейфедин. Гьесул гIуцIарухъанлъиялъул кIудияб кIвар букIана Хасавюрт районалъул ракьалде колхоз гочинабулеб мехалдаги. Къокъабго заманалда жаниб гьесухъа бажарана 500 хъизамалъе минаби ранги цIияб бакIалда хурухъанлъиги, цIолбохъанлъиги, ахихъанлъиги гIуцIиялъе кьучI лъунги. Гьединго тIурана жамагIаталъул социалиябгун культурияб гIумруялъе хIажатал шартIал гIуцIиялъул масъалабиги. ЦIияб росулъ лъагIалида жаниб бакIарулеб букIана цIолбол 15 азарго тонна. Колхозалъул сурсатазухъ росулъ рана школаги, культураялъул кIалгIаги, больницаги, цогидал бакIалги. ГIолохъанал колхозчагIи ритIулаан цIализе ва гьел хьезарулаан колхозалъул мулкалдасан. ЦIияб ракьалдеги рахъун магIишат гIуцIаралъухъ ва гьенир ккарал лъикIал хIасилазухъ 1960 соналда Сейфедин Кулиев мустахIикълъана РСФСРалъул Верховный Советалъул Президиумалъул ХIурматалъул грамотаялъе.\nСейфедин Кулиев вукIана Расул ХIамзатовасул лъикIав гьудулги. ЧанцIулго щвана машгьурав шагIир Къурушалдеги. «Европаялдаго бищунго борхатаблъун рикIкIунеб Къуруш росулъе бокьараб пачалихъалдаса гьобол вачине нечеларо дун. Дица гьесда бихьизабилаан нилъер халкъазул гьудуллъи-вацлъи, нилъер мугIрузул берцинлъи ва гьайбатал гIадамазул кIвахI гьечIолъигун магIишат бачине бугеб бажари. Дунялалъул ралъадал къотIун лъедолел руго «ЦIадаса ХIамзат» ва «СтIал-Сулейман» абун цIар лъурал гуми. Ралъдалъ дандчIвараб мехалда, гьез цоцазе салам кьола. Гьеле гьеб буго, гьудулзаби, нилъер хIакъикъат», - ан бицана Расулица 1982 соналда Хасавюрт районалъул Къуруш росулъ тIобитIараб «ЗахIматалъулги поэзиялъулги байрамалда». Гьел соназда Къурушалда букIана цIолбол ахазул 1450 гектар, хасалихъе тIорщел бекьулеб 800 гектар, овощал рекьулаан 50 гектаралда.\nСейфединил хIаракат тIадегIанаб даражаялда борцана улкаялъ – гьесие кьуна «Социалистияб ЗахIматалъул БахIарчи» абураб цIар.\nИсана 110 сон тIубана Сейфедин Кулиев гьавуралдаса. Къуруш росулъ тIобитIана кIудияб тадбирги. Гьениб бицана машгьурав ракьцоясул бахIарчияб захIматалъул хIакъалъулъги, ракIалдещвезаруна гьес ракьалда тарал лъикIал лъалкIалги.\nПрочитано 470 раз\tПоследнее изменение Вторник, 10 июля 2018 14:35\nДругие материалы в этой категории: « Гьалмагъасул хIакъалъулъ рагIи\tАдминистрациялъул ишал »


Официалияб ГIиракъалъул вакил СШАялде щвана\nГIиракъалъул премьер-министр ХIайдар Аль-Абади щвана гьал къоязда Америкаялъул Цолъарал Штатазде. Штатазул президент Барак Обамагун дандчIвазе ккола гьев. Аль-Абадил лъазабиялда рекъон, Обамадаса гьес тIалаб гьабизехъин буго рагъулаб кумек.\n«Исламияб пачалихъилан» абураб гIуцIиялда данде къеркьеялъе америкалъулаз жеги квербакъи гьабилин хьулал руго ГIиракъалъул официалияб хIукуматалъул. Ярагъ, рагъулаб техника ва гIарац – гьезда хадув штатазде вачIанин Аль-Абадиилан, хъвалеб буго прессаялъ.\nАмма гьарулеб кумек щвечIого хутIизе бегьула ГIиракъалъул хIукумат. СШАялъул конгрессалъ изну кьун гурони рес букIине гьечIо Обамал кумекалъул рахъалдаса хIукму къотIизе. Ахираб заманалда гьединал суалал конгрессалъе реIкее гIолел гьечIин, лъазабулеб буго информалатаз. Щайгурелъул жамгIияталъул гIарзаби руго конгрессалъ пачалихъияб бюджет рагъулаб бюджеталде сверизабулеб бугин.\nЖибго ГIиракъалда америкаялъул солдатазул «Исламияб пачалихъилан» абулеб гIуцIиялъул рагъухъабигун тунка-гIуси ккана цодагьалъ цебе. Пентагоналъ лъазабухъе, радикалиял исламистазе кIудияб зарал ккана гьеб тунка-гIусиялда. Гьелдаго цадахъ экстремистазухъ кодоб жеги хутIулеб буго ГIиракъалъул кIудияб шагьар – Мосул.


Баху Мухидинова: "«Бац1ги циги багъана, цараца би ч1ч1ик1ана…»" (статья на аварском языке)О рубрике "КАВКАЗ"\n"Сегодня в школах учителя и ученики поставлены в такие условия, что невозможно ни учиться, ни учить. А родители вынуждены дополнительно финансировать обучение своих детей. Кому это выгодно?"\nУн йик1ана собраниялде. Г1адатияб шагьаралда, г1адатияб ошколалда, г1адатияб эбел-инсулгун собрание.\nГьеб г1адатияб собраниялда г1адатияб гуреб ах1вал-х1ал бук1ана дир, рагъул фронталдеги ккун. «Бац1азулги циязулги» кор боркьараб рагъулъ, цонигиязе щиб бокьун бугебалиги бич1ч1уларого, г1иц1го жиндирго бет1ер ц1униялъул мурадалда, цин «бац1азухъе» векерун, цин «циязухъе» к1анц1ун вугев рагъухъанасда релъун йик1ана.\nЦин, иргадал рач1ун, учительзабаз лъималазде гьабуна гьужум. Ц1алдолел гьеч1ила, г1енеккулел гьеч1ила, сундениги гъира гьеч1ила ц1алдохъабазулилан. Эбел-инсул рахъ ц1акъ сабруялда, абу-абурабги х1ехьон, г1енеккун ч1ана. Азда т1асан яхъун к1алъазе рекъон бук1инарилан юц1ц1ун ч1аниги, дир рак1 бук1ана ах1т1елеб «валлагь ц1алдезеги ц1алдолаан, г1енеккизеги г1енеккулаан, гъира ккелеб х1алалъ нужеца дарс кьолеб бук1арабани», - ян. Интерес гьеч1еб жо, г1одор реч1ч1ун нилъ хваниги, гьабуларо нилъер лъималаз. Нилъецаги гьабуларо. Бокьун гьабураби, бокьич1ого гьабурабги х1алт1ул х1асилалги бат1и-бат1иял рук1уна. Лъималазул интерес бижиледухъ, ай, гъира баледухъ дарс кьезе лъай буго аслияб къаг1идаялда учителасда лъазе кколеб жо. Лъималазул ц1ализе гъира гьеч1олъи лъималазул г1айиб гуро! Цойги нухалъ гьари буго учительзабазде, нуж ч1ах1иялги ругелъул, г1акъилалги ругелъул, те гьеб цонигиял рергьунареб рагъ ц1алдохъабигун. Берцинлъиялдалъун, лъик1аб раг1удалъун бате гьезул рек1елъе нух. Нилъеда лъала киг1ан бокьаниги х1ужжаби, учител берцинвихьун, гьесул дарс берцинбихьун, жиндирго г1умрудул нух, г1умруялъ гьабизе махщел т1аса бищарал ц1алдохъаби лъугьаралги. Бац1азул рахъ\nГьединан т1убанго цидуказул рахъалда, ай лъималазул рахъалда йик1арай дун, хиса-басун бац1азул рахъалда ятана, дагьайги гьазухъ г1енеккигун. Гьаб школалъул цо анц1абилеб классалда раг1ула 34!!! ц1алдохъан! 45 минуталъ 34 ц1алдохъанасе учителас кьезе кколеб буго лъайги, тарбияги: малъараб лъан бугищалиги, цебе аралъул такрарги, ц1ияб бич1ч1изабиги, гьелъие к1алзул, берзул, кверзул алаталги, ай ц1иц1иял технологиялги х1алт1изарун, жив-жив ц1алдохъанасул хаслъиги х1исабалде босун, гьезул гъира базабулеб, интерес кколеб х1алалъ, дарс! Гьеб бажарулеб жойищ? Гуро! Бажаруларо! Гьеб бажарулареб жо гьабизе т1амун руго х1укуматалъ учительзаби. Щай? Щай, гьадинги дагьал гурони хут1ун гьеч1ел анц1абилеб классалъул ц1алдохъабазул, анц1ила щугоялдаса т1аде чи гьеч1ев классал гьаризе бегьуларел? Лъеберго-к1икъого чиги жаниве гъун, аб х1укуматалъул ошколищ яги г1иял къайийищ? Нуж гурищ ругел ЕГЭйилан керен бухулел, щай гьелъие х1адуризе шарт1ал ч1езе гьаруларел? Яги, лъай кьунги босунги бажарулареб х1ал ошколаздаги гьабун, репетиторазухъе лъимал хьвадизарийищ нужер мурад? Ошколалда бук1ине кколеб х1алалъ лъай щвезе рес бук1арабани, к1алалъ абураб жоги кьун, лъимал репетиторазухъе рит1изе ккелароан эбел-инсуцаги. Х1исаб гьабураб мехалъ «бац1алги циялги» рагъизеги т1амун, «ЦЕР» буго парахат би ч1ч1ик1улеб.\nГьаб дир «ЩАЙ?» - илан абураб суалалъе жаваб бугев чи ватани, ц1акъ бокьилаан гьеб раг1изе. Амма гьаб рагъулъ, эбел-эмен кканаха реч1ч1улел г1ачилъун. __________________________________


«Эбелалда ургьибго рагIизе ккола лъимада жиндирго рахьдал мацI»\n25 апрелалда МахIачхъалаялъул Миллияб библиотекаялда тIобитIана тIоцебесеб, Авар мацIалъул мугIалимзабазул форум. Дагъистаналъул киналгоязде гIагарун шагьараздаса рахьдал мацIалъул мугIалимзабазул нусидасаги цIикIкIун чи вакIарун вукIана гьениве. Данделъиялъул хIасиллъун рахьдал мацIалъул мугIалимзабазул ассоциация гIуцIи.\nХIакъикъаталдаги абизе бегьула тIоцебесеб нухалда гIадатиял мугIалимзабиги, мацIалъул институталдаса гIелмиял хIалтIухъабиги, лъай кьеялъул министерлъиялъул вакилги гIахьаллъарал, гьез цоцазе суалал кьезе ресги щвараб данделъи букIанин гьебилан.\nРахьдал мацIалъул темаялда хурхарал данделъаби цереги тIоритIана МахIачхъалаялда. Амма киналго гьел данделъабазда : «мацI цIунизе ккола, мацI холеб буго, гьалмагъазаби, гIодизе ккараб хIал буго»,- ян цоцада релълъарал кIалъаял гьарун гурони, гьез гьабилан абун пайда кьечIилан абуеб букIана данделъиялде рачIараз.\nЖакъа шагьаралъул школазда рахьдал мацI кьеялъул бугеб ахIвал-хIалалъул анализ гьабураб лъикIаб доклад гьабуна Тахо-Годил цIаралда бугеб, гIелмиял цIех-рехал гьарулеб педагогикияб институталъул гIелмияй хIалтIухъан МухIидинова Бахуца\nГIемер ругин гьабсагIат магIарул мацI цIунизе кколилан, щиб-щибги гьабизе кколилан бицунел чагIиги гIуцIцIиялги, амма учительзабазулгIан кIудияб кIвар гьеб хIалтIулъ лъилниги гьечIин. ГIемерисеб жо бараб буго нужеда, нужер нужецаго гьабулеб бугеб ишалде бугеб рокьиялда, гьелда тIад ракI унтиялда ХIарпцин лъалареб ингилис яги гIараб мацI кIола гурищ лъималазда лъазабизе, гьезул гьелде рокьи бижизабизе лъалев учитель вугони. Авар мацI щай кIолареб?\nГьечIо гIемерисел школазда рахьдал мацIазул дарсазе рихьизарурал кабинетал, я цIалуе кумекалъе таблицаби, берзул ва гIинзул кумекалъул алаталилан абуна гьелъ.\nЦойги нилъер школазул гIадат бугин цо кIварго гьечIел дарсал тIарамагъадиселлъун лъолел расписаниялда. Нилъер шагьаразул гIемерисел школазул расписаниялда рахьдал мацIалъул дарсал тIарамагъадисел лъун рукIиналъги, ва цо кинаб букIаниги общественныяб, яги батIияб хIалтIи гьабизе ккун бугони, цIалдохъаби гьел дарсаздаса эркен гьариялъги бицунеб буго нухмалъулезул рахьдал мацIаздехун бугеб бербалагьиялъулги.\nГьеб кинабгоги хIисабалде босун ракIалде кканин Авар мацIалъул учительзабазул цолъи гIуцIизе ян абуна тIаде жубана МухIидинова Бахуца.\nГьелъ бицаралда тIад рекъана Дагъистаналъул гIелмиябмацIалъул ва литератураялъул институталъул нухмалъулев МухIамад МухIамадовги. Жакъа бищун квеш ккараб жо бугин нужер масъалабиги, цере лъолел суалалги республикаялъул тIалъиялда рагIулел гьечIолъиян абуна гьес.\nЖидер институталъ гьарурал цIех-рехазда рекъон жакъа республикаялъул школазда 90 проценталде гIагарун лъималазда лъалеб гьечIин бацIцIадаб магIарул мацI.\nЛъалеб бугин гьезда жидерго росдал мухъалъул диалекталлъул мацI, амма болмацI лъалеб гьечIин. Гьеб рахъ хисизабизе рес ургъун бугин жидеца, республикаялда миллиял школал рагьи. Шибаб миллаталъул цо-цо гьединал школал ругони гьелъ лъикIаб хIасил кьезе бугилан рикIкIунеб буго гьес.\nМухIамад МухIамадов: «ГIалимзабаз чIезабун буго бищунго ликI лъимаца рахьдал мацI босулеб гIуж кколин кIиго соналд анкьго соналде щвезегIан гьоркьоб бугеб ригь. Амма гьеб заманги гьоркьоб биччан, хадур тIадрусусун гьеб малъизеян лъугьани 10-20 нухалъ захIмалъулеб буго гьеб малъизе.\nГьединлъидал хIажат руго шагьаразда миллиял садикал рагьизе. Амма хIакимзабазда гьеб пикру рагIизабизе нижеда кIвечIо. ЦIакъ ричIчIизе захIматал чагIи руго нилъер хIакимзаби. МацIалъул, маданияталъул темаялда хрухарал суалал цере лъуни цо рикIкIад ун, гьеб рагIизе бокьичIеб ххвелал гьаризе лъугьуна гьел».\nГьединго гьенив кIалъана Тахо-Годил цIаралда бугеб институталъул рахьдал мацIалъул бутIаялъул нухмалъулев Вакилов ХIайбулагьги. Шагьаралъул школазда рахьдал мацI малъиялъе рихьизарурал сагIтазул бицунеб букIана гьес.\nЛъай кьеялъул министерлъиялъул рахьдал мацIалъул бутIаялъул нухмалъулей ГIабдулбасирова Раисатги ячIун йикIана гьение. Цере жаваб щолел рукIинчIел суалал гьелъие кьолел рукIана мугIалимзабаз.\n2014 соналда ТIолгороссиялъул къецазда тIоцебесеб бакI ккурай, Гъизилюрталъул 7 абилеб школалда рахьдал мацIалъул мугIалим МухIумаева Саратица гьадин загьир гьабуна гьеб данделъиялда тIасан жиндирго пикру\nСарат МухIумаева: «Цебе жаваб щолеб букIинчIеб чанги суал кьезе рес ккана жакъа гьаниб, дие кьезе щвечIеб суал цогидал пишацоязги кьуна, гьелъие жавабги щвана. Цере рукIаразда дандеккун, жакъасеб гьаб данделъиялъ лъикIаб хIасил кьезе бугилан кколаха дида.\nЭР: «Жакъа лъималазда рахьдал мацI лъазабизе бищунго квал-квал сунца гьабулилан кколеб дуда?».\nСарат МухIумаева: «Бищун кIудияб гIунгутIи бугоха цIалул тIахьал гьечIолъи. КIиабизе босани эбел-инсуца рокъоб лъимада миллияб мацI лъазелъун тадбирал гьарулел гьечIолъи. Гьаниб МухIамад Ибрагьимовичас абуна кIиго сон баралдаса анкьго соналде щвезегIан гьоркьоб заманалда босулила лъимаца мацIилан. Дицани абилаан жеги хекко босулилан. Эбелалъул ургъиб букIаго рагIизе ккола лъимада жиндирго рахьдал мацI».\nГьеб формалъул аслияб хIасиллъун ккана рахьадал мацIалъул мугIалимзабазул ассоциация гIуцIи. Гьединаб даражаялъул данделъаби хаду-хадурги гьаризе къотIиги гьабуна биххана мажлис.


Гьарзаял цIадазе гIоло Тбилисиялъул бакьулъа унеб Вере гIоралъул лъин кIанцIиялъул хIасилалда лъеца цIун руго нухал ва къватIал, зарал ккун буго шагьаралъул инфраструктураялъул объектазе. ТIад тIох гьечIого ва тIоцебесеб къварагIелалъул ресал гьечIого хутIун буго 50-ялдасаги цIикIкIун хъизан. Улкаялъул гIорхъолъа рорчIарал ахIвал-хIалазул ва цогидал хъулухъаз гIамал гьабулеб буго балагьалде ккарал гIадамазе кумек гьабизе.\nБалагь ккун буго шагьаралъул зоопаркалъеги. Чанги хIайванал гьенир гIанкъун руго, цо-цоял къватIире рорчIун рукIун кквезе щун руго. Ккун бажаричIел, шагьаралда сверулел рукIарал цо-цо хIайванал чIвазеги ккун руго.\nБатIи-батIиял пачалихъаз гуманитарияб кумек битIун буго гуржиязе, гьединго цIакъ гIемерал улкабаздаса зоопарказ лъазабун буго бокьараб мехалда жал хIадур ругин гьел хIайваназе кумек гьабизейилан. Гьединаб ахIвал-хIал бихьарал ва хIайванал хвасар гьариялъул хIалбихьи бугел Прагаялъул зоопаркалъул хIалтIухъабаз тIаде босун буго гьаб сагIат гьел хIайваназул тIалаб гьабиялъул иш.\nТифлисалда къварилъи ккун лъабабилеб къо ине бугониги Россиялъул рахъалдасан гьенибе кинаб букIаниги кумек битIун гьечIо.\nГрузиялдаса рикIкIадги бугеб, бечедгоги бугеб Крымалъе гъоб хIалалъ кумек гьабулеб букIараб дагъистаналъул нухмалъиги буцIцIухIун чIун буго.\nЧанцIулго Крымалъе Дагъистаналдаса гуманитарияб кумек босун ун вукIарав республикаялъул бетIерасул администрациялъул коррупциялде данде къеркьолеб бутIаялъул нухмалъулев ГIалиев ГIалибегица «Экренлъи» радиоялъе бицана гьаб сагIат Дагъистаналдасан Гуржиялъе кинабгIаги кумек ине гьечIилан, тIалъиялъ гьелъул рахъалъан жеги кинабгIаги тIадкъайги кьун гьечIилан.\nБатIи-батIиял рахIму-цIобалъул акциял тIоритIулев журналист ГIалиев Нурланица «Эркенлъи» радиоялъе республикаялъул рахIму-цIобалъул фондазги гуржиязе кумек гьабиялъул иш багъаризабун гьечIилан. Россиялъулги Грузиялъулги сиясатиял гьоркьолъабазе гIоло батилила дагъистанияз гьеб кумек гьабиялъул суал борхичIебилан рикIкIунеб буго гьес.\nГIалиев Нурлан: «Гуржиязе кумек гьабун жо-жо бакIаризе захIмалъилароан, гьезулгун ругел гьоркьолъабазе гIоло гьеб бакIарарабщинабги босун доре ун бажариларо. Кумек гьабизе ине ккелин, гьелъие гIадамалги ракIаризе ккелин абун гьеб къварилъи ккараб къоялъго ракIалде ккун букIан дида. Крымалъе кумек гьаби гьебги букIана сиясатияб суал, хIажалъиялъул бицани, гьеб кумек Крымалдасаги, чанцIулго нух цIикIкIун, цойгидал Россиялъул регионазе къваригIун букIана. Амма доб заманалъги гьаб сагIатги Крым бугоха цебеккун. Киса-кибего бугеб сиясаталъ хвезабун буго кинабго. Гуржиязги гьанже Россиялъухъан кумек къабул гьабилищин абураб суалги буго. Нилъер пачалихъазда гьоркьоб гьединал захIматал гьоркьоблъаби рукIиналъ чIун ратила гIадамалги кумек гьабичIого».\nАдвокат ва блогер Къадиев Расулица абулеб буго жиндица блогалда гуржиязе кумек гьабизе ккелин абун хъвараб мехалда гьелъул рахъккунила гIемерисел гIадатиял гIадамаз, амма тIалъиялъул рахъалдасан кинабгIаги багъа-бачари гьечIилан.\nКъадиев Расул: «ГIадамални кумек гьабизе хIадурун руго, амма гьениб халказдагьоркьосел, пачалихъазул гьоркьолъабазул суалал рачIунел руго. Халкъазда гьоркьосел рахIму-цIобалъул фондазгIаги банкалъул счетги рагьун гьенибе гIарац битIун кумек гьабизе рес щвеялде гурони, нилъеразде хьулго гьечIо дир. Сиясат кинаб букIаниги гIадатиял гIадамазда тIадаб буго тIалъи багъаризабизе, гьединаб къо ккараб мехалда кумек гьабизе тIамизе. Бащадаб Дагъистан уна Грузиялде хIухьбахъи гьабизе, киналго рукIуна гьеб беццулел. Гьеб гурониги нилъер чанги гIадамалги руго гьенир гIумру гьабун гьединлъидал цо гуманитарияб кумекалъул цIун автомобиль битIизабизе ккола республикаялъул нухмалъиялда, тIокIаб жо гьечIони официалияб къагIидаялъ гьезул халкъалда зигарагIаги базе ккеларищ».\nДагъистаниял гIадин, тIалъиялъул буюриялъухъ балагьун чIечIого, гъалгъаязул блогераз жидецаго рагьун буго гуржиязе кумекалъе гIарац бакIарулеб счет. Блогер Мусса Бекмурзиевас «Эркенлъи» радиоялъе бицана жал сундухъниги балагьичIого гьезие кумекалъе ине ругилан.\nМусса Бекмурзиев: «Кремлялъ тIасан буюри кьечIого нилъер хIакимзабазда чияр къварилъи бихьуларелъул. Гьезда кинабго заказалда рекъон бихьула Донбасги, Крымги, Жанубияб Осетияги. Гьел рагъарун рахъинегIан чIани жо кколареблъи лъала нижеда гьединлъидал кутакаб жо бакIаризе кIвечIониги бажарарас бажарарабги данде реххун Тифлисалде ине руго ниж. Гьанисан гуманитарияб къайи босиялъул квекIенал рукIинин гIорхъодайилан ккола, гьединлъидал бакIарараб гIарацги босун дореги ун, дора бищун гIадамазе къваригIараб гIадаб жо босизе ракIалда буго нижеда. Блогераз гурониги гьединаб иш гьабулеб букIин лъарал гIадатиял гIадамазги бачIуна счеталде гIарац битIун. ТIалъиялъул щиб сиясат букIаниги гуржиялги нижги руго вацал гIадал чагIи. Гьел руго нижер бищун лъикIал мадугьалзабиги. Гьединлъидал гьезтIе бачIараб къварилъиялде кIвар кьечIого тезе гьечIо нижеца. ТIалъиялдаги бихьизе те нижее гьезул ургъел букIин».\nГъалгъаязул блогераз гурони Шималияб Кавказалъул цохIониги республикаялда гуржиязе кумек гьабиялъе хIаракат бахъулеб гьечIо.


Хьулал тагIинарулеб хIакъикъат - 11 Мая 2013 - مدونة - Гимры\nГлавная » 2013 » Май » 11 » Хьулал тагIинарулеб хIакъикъат\nХьулал тагIинарулеб хIакъикъат\nИсана арпель моцIалда Генуб къуваталъул идарабаз хасал тадбирал тIоритIулаго жидер минаби ва магIишат биххизабунин абун 500 гIан чияс гIарза хъван буго « Дагъистаналъул гIорхъолъа арал лъугьа-бахъиназул заманалда гIадамазе кумек гьабулеб централдеян» лъазабулеб буго гьеб идараялъул нухмалъулев Денга Денгаевас.\nУнсоколо районалъул администрациялъул хIисаб-суалалда рекъон Генуб хасал тадбиразул заманалда биххизабун буго 10 мина, гьоркьохъеб зарал ккун буго 32 рукъалъе ва дагьа-макъаб бихха-хочи лъугьун буго 200 минаялъул. Кинабгини 500 рукъалхе ккун буго магIишатияб ками, ай гьезул рокъоса тIагIун буго къайи-цIа, хун буго боц Iи-панз. ГIарзазда рекъон, хасал тадбирал тIоритIулеб мехалда, гендерил чIван буго 30 чIегIерхIайван, 20 гIиялъажо, 21 найил тIала.\nГьединго Денгаевасул рагIабазда рекъон Унсоколо районалъул администрациялъ гIадамазе ккараб заралалъул хIакъалъулъ киналго документал Дагъистаналъул ГIорхъолъаарал ишазул министерлъиялде ритIизе хIадурулел руго. Гьенире щун хадур цин гьел документазул ГIорхъолъаарал ишазул министрелъиялъ ва Дагъистаналъул хIукуматалъул вакилзабазги цадахъ халгьабизе кколел буго. Гьелдаса хадуб гьез бук1ине кколеб къиматги кьун, документал щвезе кколел руго Россиялъул гIорхъолъаарал ишазул министерлъиялде, гьезги халгьабун хадуб гурони хIукму къотIулеб гьечIо заралккарал гIадамазе пачалихъалъ кинаб рецIел кьезе кколебила.\nАмма цо-цо генусез абулеб буго жал гьелщинал кагътазде руссине регIарал чагIи гурин, гьеб гIарац щвеялдаги жидер божилъи гьечIин. Генуса ГIалиева Сакинатица гьадин бицана «Эркенлъи» радиоялъе.\nГIалиева Сакинат: «Вай, чан нухалъ гьеб базар бугеб нижер росулъ, чанги нухалъ магIишатги щущазабуна, рукъ-бакIалъе заралги амма, цониги нухалъ гьелъухъ гIарац кьелилан чи вахъинчIо. Гьеб жо дир пикруялда рекъон гьадингояб чIанда буго. Руго нижер гьаниса гIадамал чаналигос соналъ судаздеги хьвадарун гьеб гIарац тIалаб гьабулел. Лъаларо щварал руцIцIухIун чIун ратизеги бегьула, амма щвечIилан абун щвезабичIого теларилан лъугьарал цIикIкIун ругин ккола дида».\nСакинатил пикруялда рекъон гьел гIадада хъвадарилел рукIинчIого руцIцIухIунги рукIун магIишаталде тIаделъун ругони лъикI буго гендерие.\nГIалиева Сакинат:«Гьеб буго бергьенлъи гьечIеб рагъ, ниж киданиги гьеб рагъулъ бергьунаро. Гьединлъидал лъидаго рагIулареб ахIи балел рукIинчIого цIидасан магIишаталде рани лъикI бугин ккола дида. Дагьабниги рес бугел чагIи росулъа нахъе рахъунел руго, чангиял Дагъистантунги унел руго. Жакъа дагьабниги санагIалъи букIарабани дица цониги дир лъимер телароан гьаниб, ритIизе бакI гьечIолъиялъ ругоха росулъго. Щай гурелъул гIадамал свакан руго, гьезда кинабго жо чIалгIун буго. Чанго чиясе гIоло тIубараб жамагIатищ инжит гьабизе кколеб. ТIокIаб батIайиса абизе бегьуларо хIукуматалъги, полициялъги, гьездаго релъаразги нижеда сверун гьабулебщинаб жо гьеб буго инжилъи, чорокаб политика».\nГьединго Сакинатица бицана хасал тадбирал тIоритIулелъул росулъа гочинарун рукIарал гIадамал гIемерисел жидерго минабахъе нахъ руссун ругилан.\nГIалиева Сакинат: «Гьагъал рукъзал кьвагьизарурал чагIи хутIизегIан гIемерисел рокъой тIадруссун руго. Цо-цо газет-журналазда хъван букIана росулъ школа хIалтIулеб гьечIилан. Гьебги хIалтIулеб буго лъималги дарсазде хьвадулел руго».\nГенуб иргадулаб хасаб операция байбихьана исана II апрелалда гьеб халатбахъана кIиго анкьгIанасеб мехалъ. Гьелъул хIасилалда чIвана изнугьечIого яргъид гIуцIаразул кьерулъ рукIанилан полициялъулаз лъазабурал Ильяс Камилов, Абдула Загулиев ва Шамиль Абдулаев. Гьел кколаан гендерил изнугьечIого яргъидгIуцIараб къокъаялъул гIахьалчагIи.\nАвтор: Махlмудова Патlимат; босараб бакl: Радио Эркенлъи\nПросмотров: 346 | Добавил: gimrinec | Рейтинг: 0.0/0


Изтегляне 130.82 Kb.\nМКОУ «Ансалтинская СОШ Ботлихского района\nЦ1алдохъабазда лъазе ккола\nЦ1алдохъабазухъа бажаризе ккола\nЦ1алдохъабазда бажаризе ккола\nАдабияталъул курсалда хасаб бак1 ккола Ват1ан хиралъиялъул, миллатазда гьоркьоб гьудуллъи кквеялъул, дунялалъулго зах1матхалкъалъул мурадал ц1униялъул асар ц1алдохъабалъ куцаялъ.\nАдабияталъул дарсаз лъимал т1амула миллатазул адаб-х1урмат гьабизе, миллатазда гьоркьоб гьудуллъи, вацлъи бищун къиматаб бечелъи х1исабалда къабул гьабизе.\nV-IX классазе ц1алул материал кьун буго тарихиябгун-тематикияб ва жанразул тартибги ц1унун. Гьениб х1исабалде босула байбихьул классазда ц1алул дарсазда лъималазе щвараб хьалбихьи ва гьениб лъураб кьуч1алда г1уц1ула хадубккун литературияб ц1али.\nV-IX классазда малъизе программаялда рихьизарун руго лъайгун тарбия кьеялъе лъик1ал ресал ругел, рич1ч1изе бигьаял, художествияб рахъалъ щвалде щварал халкъияб к1алзул гьунаралъул, авар адабияталъул ва вацлъиялъул миллатазул хъвадарухъабазул т1аса рищарал асарал.\nШколалда малъизе т1аса рищун руго хъвадарухъанасул художествияб рахъалъ камилал, тарбия кьеялъе мустах1икъал асарал.\nX-XI классазда Дагъистаналъул цогидал миллатазул литератураялдаса бищун лъик1ал раг1ул устарзабазул цо-цо асарал гъваридго малъиялъе рес кьола Дагъистаналъул халкъалъул гъунки, рух1ияб цолъи, г1ахьалаб къисмат, бат1и-бат1ияб кьералъул цогояб культура бук1ин бихьизабизе, миллатазда гьоркьоб гьуинлъи-вацлъи бищун т1адег1анаб хазиналъун лъугьин баян гьабизе. Гьел классазда малъула Дагъистаналъул литература.\nПрограммаялда мух1канго ч1езарун руго щибаб классалда лъималазда лъазе кколел литературияб теориялдаса баянал. Асаразул анализ гьабулелъул, ц1алдохъабаз теориялъул баяназдаса г1ат1идго пайда босизе ккола.\nРаг1а-ракьанде щун, адабияб лъай кьеялъул масъала т1убан бажаруларо, г1ат1идаб къаг1идаялъ класстун къват1исеб ц1али г1уц1ич1ого. Т1убазе ккола гьелъул программаги. Муг1алимасда т1адаб буго ц1алдохъабазе ц1ализе кьезе цох1о рихьизарурал гурелги, ахираб заманалъ басмаялде рахъал , критиказ реццарал ц1иял асаралги.\n8 – класстун къват1ибехун ц1али\nАдабияталъул х1акъалъулъ авалияб баян\nХалкъияб к1алзулаб гьунар\n- лъазарурал асаразул ва гьезул авторазул ц1арал\n- лъазарурал асаразул багьадуралги ва гьел гьоркьор г1ахьаллъулел лъугьа-бахъиназул рахасги\n- адабияб теориялдаса баянал: худож-яб асаралъул багьадур, багьадурасул монолог, диалог, дандекквей, олицетворение, эпитет.\n- адабиял маргьабаздаса халкъиял маргьабазул бат1алъи\n- программаялда рек1ехъе лъазаризе рихьизарурал текстал\nЦ1алдохъабазухъа бажаризе ккола:\n- минуталда жаниб 90-100 раг1и кколеб хехлъиялда лъазарурал текстал раг1ун, рит1ун ва чвахун ц1ализе.\n- рек1ехъе лъазарурал асарал пасих1го ц1ализе.\n- гьит1инаб яги к1удияб хабарияб асаралъул цо бут1а изложение х1исабалда бицине ва хъвазе.\n- зах1маталъул темаялда сочинение хъвазе\n- асаралъул багьадурасул хасият рагьизе\n- хабарияб асаралъул цо кесекалъул план г1уц1изе\nАдабияталъул художествияб къаг1идаялъ г1умру бихьизаби\nХалкъияб к1алзул гьунар\n- лъазарурал адабиял терминал, багьадурасул ва т1абиг1аталъул сурат, гипербола, кидагосеб эпитет.\n- минуталда жаниб 100-110 раг1и кколеб хехлъиялда лъазарурал текстал рит1ун, раг1ун ва чвахун ц1ализе.\n- лъазабураб асаралдаса хасал лъугьа-бахъинал рат1а рахъизе.\n- лъазабулеб асаралъул багьадуразул ишазде балагьун, гьезул г1амал-хасияталъул бицине.\n- лъазабулеб асаралъул тексталда жанир сипатиял раг1аби ратизе.\n- художествиял, рич1ч1изе бигьаял г1елмиял текстал рит1ун, чвахун, раг1ун ц1ализе.\n10 – калам цебет1езаби\nИнсан ва гьесул къисмат – худож.литератураялъул аслияб тема\n- лъазарурал хабариял асаразул багьадуралги гьез г1ахьаллъи гьабулел ишазул т1елги.\n- лъазабураб асаралъул г1уц1иялъул хасал рахъал.\n- адабиял терминал: махсара, сатира, метафора, адабияталъул тайпаби\n- минуталда жаниб 110-120 раг1и кколеб хехлъиялда рич1ч1изе бигьаял , г1елмиял ва художествениял текстал рит1ун, дурун, раг1ун ц1ализе.\n- художествиял асарал пасих1го ц1ализе.\n- хабарияб асар изложение х1исабалда бицинеги хъвазеги.\n- хабарияб асаралъул яги гьелъул цо бут1аялъул план бахъизе.\n- ц1алдохъанасул жиндирго к1алъаялъе план г1уц1изе\nХудожествияб адабият ва искусствоялъул тайпаби\n- лъазарурал асаразул аслиял темаби ва гьезул г1уц1иялъул хасал рахъал.\n- лъазарурал хабариял асаразул багьадуралги, гьез г1ахьаллъи гьабулел лъугьа-бахъиназул рахасги.\n- адабияталъул теориялдаса баянал.\n- программаялда рихьизарун ругел текстал рек1ехъе лъазаризе.\n- минуталда жаниб 120-130 раг1и кколеб хехлъиялда лъазарурал асарал рит1ун, раг1ун ва чвахун ц1ализе.\n- жиндирго к1алъаялъе план ургъизе.\n- эпосиял, лирикиял, лирикиялгун эпосиял ва драмиял асарал рат1арахъизе.\n- жинцаго ц1алараб асаралъе къимат кьезе, гьеб асаралъул багьадураздехун, лъугьа-бахъиназдехун лъугьараб жиндирго бербалагьи загьир гьабизе.\n50-90 соназда авар адабият\n- лъазарурал асаразул ва гьезул авторазул ц1арал.\n- лъазарурал асаразул аслиял темаби ва гьезул г1уц1иялъул хасал рахъал\n- лъазарурал хабариял асаразул багьадуралги, гьез г1ахьаллъи гьабулел лъугьа-бахъиназул рахасги\n- адабияталъул теориялдаса баянал\n- программаялда рихьизарун ругел текстал рек1ехъе лъазаризе\n- минуталда жаниб 130-140 раг1и кколеб хехлъиялда лъазарурал асарал рит1ун, раг1ун ва чвахун ц1ализе\n- жиндирго к1алъаялъе план ургъизе\n- художествияб адабият г1елмиябгун публицистикияб адабияталдаса бат1а бахъизе\n- художествиял асарал пасих1го ц1ализе\n10 класс (70 саг1ат)\n6 – класстун къват1ибехун ц1али\n18-19 г1асруялда адабият\nГ1алих1ажиясул заманалъул поэтал\nЧ1анк1ал ва Мах1мудил заманалъул поэтал\nЯтим Эминил заманалъул поэтал\n19 г1асруялда лъараг1азул литература\nБатирайил заманалъул поэтал\nМирзал заманалъул поэтал\n- Дагъистаналъул литератураялда жаниб 19 г1асруялда ккарал тарихиял лъугьа-бахъиназул хаслъи батизе ва бицине.\n- поэтазул асаразул хаслъи, миллияб литература цебет1езабиялъулъ гьез лъураб бут1а\n- г1урус литератураялъул дарсазда малъарал литературияб теориялъул баяназдаса пайда боси\n- рек1ехъе лъазаризе рихьизарурал асарал\n- хъвадарухъанас рихьизарулел лъугьа-бахъиназул сурат цебеч1езабизе\n- художествияб хаслъиги х1исабалде босун , малъараб асаралъул анализ гьабизе\n- хабариял, лирикиял, драмаялъул асарал рат1а рахъизе\n- малъарал асаралги кьоч1ое росун, авторасул творчествоялъулги гьесул рух1ияб дунялалъулги хурхен ч1езабизе\n- ц1алараб асаралъе жинца кьолеб къимат кьуч1аблъун гьарулел х1ужжаби рачине\n11 класс (70 саг1ат)\n5 – класстун къват1ибехун ц1али\n1917-1945с. Дагъистаналъул советияб адабият\nДарс - КВН\n- ц1алараб асаралъе жинца кьолеб къимат кьуч1аблъун гьарулел х1ужжаби рачине.\nhttp schools -> Мезличила баянти