8 февралалъул радал МахIачхъалаялда чIварал чагIазул цIарал жеги чIванкъотIун лъалел гьечIо. Амма абулеб буго гьезул кIигояв кколин Россиялъул Белгород мухъалдаса жигьадалде Дагъистаналде вачIун вукIарав Алексей Пашенцевги Дагъистаналдаса ГIабурахIман-Сугъури МухIамадовги.\nХасаб операциялда чIван вуго кинавниги щуго чи. Кверде вачIун вуго цо чи. Низам цIунулезул баяналда рекъон, хутIараз инкар гьабун буго кверде рачIине.\nГьел рукIун руго МахIачхъалалда Гагаринил къотIноб бугеб щутIалаяб минаялъул лъабабилеб тIалаялда жанир.\nХасаб операция тIобитIун бахъинегIан аскIосан унеб шагьранух къан букIана. Гьеб лъайдал, рахIатхварал умумуз цо-цо ккун рачун ун руго дарсаздаса рокъоре гьениб гIагарлъухъ бугеб 38 школалдаса лъималги.\nГьадин бицунеб буго ЭР-ялъе гьеб школалъул цIалдохъан Рамазан МухIамадовас.\nРамазан МухIамадов: «Нужеда хадур эбел-эмен рачIинегIан гIодор рукIун чIаян лъазабуна нижеда мугIалималъ. Амма гьелъухъги гIенеккичIого гордухъа гъоркье кIанцIун тIурун ана бащдаб класс.\nГьедин анцIго чи хутIун вукIана нижер. Цинги дида хадув имгIал вачIана. Цощина ниж гьеб кьвагьа-гIанхъи бугеб бакI бихьизе ине гурилан хIинкъун йикIана мугIалим кIудиял чагIи хадур рачIинчIого ниж къватIире риччазе.\n«Телли» абураб кIудияб тукада аскIоб букIана букIана гьеб кинабго. Нижер школайин абуни гьелда нахъехун буго. Кьвагьа-гIанхъулеб жо рагIулеб букIана нижеда. Щугониги хъачагъ чIвана гьенив. Сиязда чIун снайпералги рукIана».\nГьеб бакIалда гIагарлъухъ хасаб операция кIиго анкьалъ цебеги букIана. Гьенив чIварав лъабгоявги Буйнакскиялъул изну гьечIого яргъид гIуцIаразул хутIарал чагIи ругин абулеб букIана.\n8 февралалда Гагаринил къотIнов чIванин абулев вугев Алексей Пашенцев ккола Белгород мухъалдаса. Дагъистаналде гьев вачIун вуго 2009 соналда. Гьелде щвелалде динияб лъаялда хадув Египеталде ун вукIун вуго.\nГьедин Дагъистаналда Пашенцев Буйнакск мухъалъул изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къокъаялде гъорлъе кканин лъазабулеб буго низам цIунулез.\nИслам босун хадуб гьес жиндаго цIар ГIабдул-Малик абун лъун букIун буго. Гьесул гIумрудул букIун буго 26 сон. Амма Алексей Пашенцев чIванин абураб баян прессаялда гъоркьисала сентябралъул ахиралдаги баккун букIана.\nГьеб букIана Буйнакск мухъалъул Эрпели росдада гIагарлъухъ тIобитIараб хасаб операция.\nПашенцевасул цIар рехсолеб букIана кIиго соналъ цебе тIарикъаталъул устар ЧIикIаса СагIид-Апанди чIвараб мехалдаги.\nСапрыкина абурай ислам босарай гIурусалъ кьвагьизавунин устарилан рикIкIуна. Гьеб пишаялде гьей хIадур гьавурав чи гьев Алексей Пашенцев вугин лъазабулеб буго низам цIунулезги.\nИслам босун хадур гьаб къокъаб заманалда жанир Дагъистаналда чIварал гIурусазул цогидал ккола Марий Эл республикаялдаса Павел Печенкинги Москваялдаса Дмитрий Соколовги.\nВолгоградалда гьарурал терактал гьезул пиша бугин лъазабуна низам цIунулез.\nЦIикIкIун гурони, дагьлъуларел рохьилаздаги хасал операцияздаги бан низам цIунулезде гIайиб-гъвел гьабула инсанасул ихтиярал цIунулезги, журналистазги, цогидазги.\nГьелъие гIилла низам цIунулез жидерго хIалтIи щвалде щун гьабунгутIи бугин, хасго агентураялъул иш рехун тун бугин рикIкIуна гьез.\nРохьалъе арал гIолилал ярагъги гIодоб лъун, ракълиде ахIулеб адаптациялъул комиссия букIана республикаялда. Нухмалъиялде Рамазан ГIабдулатIипов вачIинал, гьебги чIезе тун, рекъел гьабиялъул комиссия абун гIуцIана цIияб комиссия.\nГьелъул хIасил кинаб бугебин ва журналистаздаса щай гьеб балъго гьабулеб бугебин гьикъана гьал къоязда Москваялда букIараб пресс-конференциялда Наталья Крайновалъ Рамазан ГIабдулатIиповасда. Гьес гьадин жаваб кьуна.\nРамазан ГIабдулатIипов: «Адаптациялда бан гьарулел рукIарал хасал операциязул гIемерисел лъугIулаан гъоркьлъалие росарал изну гьечIого яргъид гIуцIарал гIадамал гьезул жидерго гIагарлъиялъ ришватги кьун нахъе рачиналдалъун.\nГьединлъидал нижеда ккана гьедин киназдаго бихьун, рагьун гьабулеб жо букIунарин гьеб адаптациялъул иш. Нижеца изну гьечIого яргъид гIуцIаразда гъорлъа нахъе вачана 34 чи.\nАмма гьединан гьабунилан ахIи-хIур бахъинабулароха нижеца. Щайгурелъул гьелдасан гьезие жидеегоги, гьезлу гIагарлъиялъеги зарал ккезе бегьулелъул».\nПалхIасил, 8 февралалда Гагаринил къотIноб МахIачхъалаялда тIобитIараб хасаб операциялда тIасан баян кьун гьечIоан тIубараб къоялъ терроралда данде чIараб миллияб комитеталъулги жанисел ишазул министерлъиялъулги сайтаз.\nЦо рахъалъ гьелъ ритIухъ гьабулеб буго Олимпиада лъугIизегIан республикаялда лъугьа-бахъунел хасал операциязул хIакъалъулъ щибгIаги бицине гьукъун бугин абураб баян.


Хасавюрталъул цIех-рех лъугIизегIан гIадамал жанир тIамулеб туснахъ гьарурал вахIшиго рухун ругин лъазабулеб буго адвокат МухIамадова Сапиятица. Рухаразул гIагарлъиялъухъ ва адвокатазухъ гIинги тIамулеб гьечIо туснахъалъул нухмалъиялъ, гьел рухиялъе гIиллаги бицунеб гьечIо. МухIамадовалъ гьеб лъугьа-бахъиналъе гIайибиял тамихIалде цIайиб абун гIарза хъван буго прокуратураялде.\nГьал къоязда Хасавюрталъул заманалъ гIадамал жанир тIамулеб туснахъалда вугев 8-9 чи вухун вугин щалали лъаларел чагIазилан лъазабулеб буго адвокат МухIамадова Сапиятица. Гьелъул рагIабазда рекъон гьел рухаразе букIине кколеб медицинаялъул кумекги гьабулеб гьечIо, гIага-божараздаги адвокатаздаги рихьизеги толел гьечIо туснахъулъул нухмалъиялъ.\nГьенив туснахъалда вухаразул цояв Антаев Шамилил эмен Ханпашаца «Эркенлъи» радиоялъе бицана цебе-цебеги рухулаанила гьенир туснахъалъур гIадамал, амма цониги нухалъ гьеб иш гьабуразе тамихI гьабичIилан. Гьесухъги жеги бухьен гьабун бажарун гьечIо жиндирго васгун.\nХанпаша Антаев: «Гьурмазда маскабиги ххун лъиданиги щибниги абичIого, щибго бичIчIизабичIого жаниреги кIанцIун туснахъ гьарурал кьабизе лъугьун руго гьел чагIи. Вухиялъ хъахIил гьабураб дир васасул суратал ритIун рачIана дихъе туснахъалда вугев дир лъалев чияс. Гьесго бицана гьев вухун вукIиналъулги. Васасулгун гьаб сагIат кинабгIаги бухьен гьечIо. Я телефоналъ ахIизе щолеб гьечIо гьесухъе я вихьизе толев гьечIо низам цIунулез. Бащадаб лъагIел балеб буго дир вас гьенив туснахъ гьавун. ХIал-гьабиялда щаклъи бугезул къокъаялда гъорлъ вукIанин абун жанив тIамун вуго гьев. Гьабизецин гьабичIеб гьеб такъсир тIаде босизабулеб буго гьесда полициялъулаз. Цебеги гьеб такъсир гьабиялъе мукIурлъейин абун тIадецуйги гьабулеб букIана гьесде, кьабунги вукIана. Живго жинцаго чIваялде ккезавун вукIана гьез гьев. Гьениб лъугьунеб-толелда тIасан гIарзалъ ине, гьел чагIазе тамихI гьабейин тIалаб гьабизе туснахъалъул нухмалъулевги кодове щолев гьечIо. Гьаб нухалдаги тIурахъдилев вуго гьев. Цин хIалтIуда гьечIила гьев цин регIун гьечIилаги абула абула туснахъалъул хIалтIухъабазги».\nАдвокат МухIамадова Сапиятица Хасавюрталъул туснахъалда гIадамал рухун ругин, гьелда хурхун халгьабизе айин абун ахIун буго гьеб туснахъалда хадуб халкколев прокурорасухъеги. Къануналда рекъон, телефоналъ ахIун гьединаб такъсир гьабун букIиналъул бицани гьеб параялъго гьелъул цIех-рех гьабизе ине кколев вуго прокурор. Амма МухIамадовалда гьес лъазабун буго букIине кколедухъ хъван гIарзагун ячIайин жиндихъе гьеб мехалда цо жо ккелилан. Ургъунго халаб бахъинабулеб бугила гьеб иш прокурорас, гьел рухаразул къаркъалаялдаса гIужал инегIанин абулеб буго гьелъ. Гьедин прокурорас къанун хвезабулеб бугин, букIине кколедухъ жиндирго хIалтIи гьабулеб гьечIин гьесилан абун гьесда тIасан гIарзаги хъван буго Сапиятица.\nГьел туснахъ гьарурал чагIи рухиялъе гIилла щибин цIехезе, гьеб ишалъе баян кьейин тIалаб гьабун «Эркенлъи» радиоялъ ахIана Хасавюрталъул заманалъ гIадамал жанир тIамулеб туснахъалъул дежурныясухъе. Амма дежурный Атековас лъазабуна жиндица лъиениги кинал рукIаниги баянал кьоларила, гьелъие баян кьезе туснахъалъул нухмалъулевги хIалтIуда гьечIилан.\nГьединго адвокаталъ бицана цере-цере гьедин цадахъ гIемерав чи Хасавюрталъул туснахъалда вухиялъул хIужаби рукIинчIила. Жанир тIамуразде тIадецуй киса-кибего гIадин гьенибги гьабулилан. Амма киданиги гьеб жидеца гьабураб къанун хвезабиялъеги гIадан инжит гьавиялъеги гьел мукIурлъуларилан бицана гьлеъ. Гьединго адвокаталъ абуна гьездасан гIарзал хъван гьезие тамихI тIалаб гьабизе лъугьинги гьебги гIададисеб гIадаб жо бугила, щай гурелъул прокуратураялъги диваналъги гьезда гIайиб букIин чIезабуларила, гьел цо системаялъул чагIи ругилан.\nАдвокаталъул рагIабазда рекъон бищун гIемер туснахъ гьаруразе гIазаб кьолеб бакI рагIула МахIачхъалаялъул заманалъ гIадамал жанир тIамулеб туснахъ. Гьениб жанибги цIакъго туснахъ гьаруразе гIакъуба кьолел бутIабиги ругин бицана гьелъ.\nСапият МухIамадова: «Гьеб туснахъалда буго хасаб бутIа, гьенир рукIуна киналниги экстремизмалда хурхен букIиналда щаклъи бугел чагIи. Гьединлъидал ФСБялъул кверщаликь букIуна гьеб. Гьениб бокьараб жо гьабула жанир тIамуразда, гьезие кьолареб гIазабги букIунаро, гьениб лъугьунеб-толелъул хIакъалъулъ къватIире баяналги къанагIат гурони рачIунаро. Чанги рукIана гьеб бутIаялда ругел гIолохъаби араб бакI лъачIого тIагIарал хIужабиги. ЦохIо нухалда кIун букIана дида гьенив жанив тIамун вукIарав вас вухун вукIиналъе гьел мукIур гьаризе. МукIурлъичIого бажарулеб хIалги букIинчIо гьениб, гьесда тIад чIагояб бакI хутIун букIинчIо. ГьабичIеб такъсир тIаде босизабулеб букIана гьесда. Гьев вухиялъе мукIурлъаниги щиб гьел гIайиб гьезда тIад чIезабун бажаруларелъул. Дица прокуратураялдеги диваналдеги гIарзалги хъван ахIи бахъинабизе лъугьараб мехалда. Гьез гьеб иш буссинабуна дов дица цIунун вукIарав васас туснахъалъул низам хвезабунила, гьелъ гIадлу гьабун гьев гIодове виччазавизе кьабизе кканин гьесдайилан абун».\nЖиндица гьеб туснахъалъул нухмалъиялдаса гIемер гIарзал хъваялъ гьез хIалтIизе квалквалал гьарулилан жиндиейилан бицана гьединго Сапиятица. Чанги нухалъ тIубарал къоязги жиндица цIунун ругел чагIазухъе йиччаларила гьез жий. БатIи-батIиял багьанаби ратулила гьел туснахъалъул хIалтIухъабаз. Жиндица гьел хIакъир гьарулин, гIадлу хвезабулин абун гIарзал хъван, хIалтIулъ квекIенал гьарулила гьезилан бицана адвокаталъ.


Гьаб нухалда Шималияб Кавказалда тIолабго соналъ гIемерисел лъугьа-бахъинал доб яги гьаб рахъалъан хурхинарулел рукIана исана 2014 соналъул февралалда тIоритIизесел хасалил Олимпиял хIаязда. Гьединго къабул гьарулел руго Волгоградалъул теракталги.\nШималияб Кавказалъул рахъалдаса эксперт Лиз Фуллерил пикруялда, Кремлалъ кIудияб кIвар кьуна Шималияб Кавказалда тIад контроль щулалъизабиялъе. ТIоцебе хисана Дагъистаналъулги Гъабардагун Балкариялъулги бутIрул.\nАраб соналда жаниб Шималияб Кавказалъул республикабазул халкъазул цоял махрумлъана битIахъего жидерго лидерал рищиялъул ресаздаса. Дагъистаналъул, Гъалгъазул республикаялъул ва Шималияб Осетиялъул парламентаз конституцияби хисизарун, республикабазул бутIрул рищизе руго депутатаз гьаркьал кьун.\nСоналъул ахирисел къоялда жидерго Конституциялда хиса-баси гьабуна Гъарачайгун-Черкессиялъул парламенталъ. Гъабардагун Баклкариялъул парламенталъ гьединаб хIукму къабул гьабизе бегьула соналъул байбихьуда.\nЯнваралъул ахиралда россиялъул президент Владимир Путиница МахIамадсалам МахIамадов нахъе вахъун дагъистаналъул нухмалъуде тIамуна Миллатазул министерлъиялъул нухмалъулевлъун вукIарав ГIабдулатIипов Рамазан. Сентябралда республикаялъул парламенталъ гьев тасдикъ гьавуна республикаялъул бетIерасул хъулухъалда.\nНухмалъуде вачIунаго ГIабдулатIиповас рагIи кьуна тухумчилъиялде гьужум гьабизе ва накабазде ккун бугеб экономика цебетIезабиялъул галаби байбихьизе. Гьес гIамал гьабулеб буго аграрияб сектор жигалъизабизе. Амма цо-цо экспертазда чанго банк банкротлъиялде ккезабиялда нахъ бихьулеб буго инвесторал хIинкъизариялъул ишара ва гьединаб къагIидаялда республикаялъул бетIерасул амбициял гIумруялде рахъинариялъе нухъ къай.\nГIабдулатIипов нухмалъуде вачIарабго, хъулухъалдаса махIрумлъана гIемер соназ тахшагьаралъул администрациялъул бетIерлъун вукIарав СагIид ГIамиров. Гьесда хурхун цIех-рех халат бахъунеб буго. Ахирисес нахъ чIвалел руго жинде гIунтIизарулел гIайибал. Гьезул аслиял ккола хъулухъчи чIваялъул тIадкъай гьаби ва Дагъистаналъул пенсиялзул фондалъул бетIер Сайгид МуртазагIалиев гIумруялдаса ватIа гьавиялъул мурадалда, гьев тIад вукIараб аэроплан кьвагьизабизе план гIуцIи.\n2013 соналъги Рамзан Къадировас кIудияб хIаракат бахъулеб букIана Чачан республика хIинкъи гьечIеб, парахатаб ва экономикияб рахъалъан божилъи бугеб Россиялъул Федерациялъул субъект букIин бихьизабиялъе. Амма гьелдаго цадахъ коррупциялъул кIудияб даражаялъ, «къадировасулалин» абулезул репрессияз аза-зар чачанал магърибалъул улкабазда лъутун чIезе бакI гьариялде ккезаруна. Цо-цо лъазабиязда рекъон, Россиялдаса европаялъул улкабазде унезул къадаралда гъорлъан аслияб бутIа кколеб буго чачаназул.\nГъалгъазул республикаялъул бетIер Юнусбек Евкуров кIиабилеб болжалалъги вахъана республикаялъул бетIерлъун.\nГъалгъазул республикаялъул бетIер Юнус-Бек Евкуровасулги Гъабардагун Балкариялъул вукIарав бетIер Арсен Каноковасулги гара-чIвари.\nГъабардагун Балкариялъул бетIер Арсен Каноковасул тIадчIеялдалъун парламенталъ хисизабуна Конституция ва гьединаб къагIидаялда республикаялъул нухмалъулесе рес щвана тIолабго хIукумат бихизабичIого премьер-министр хисиялъул. Гьединаб къагIидаялда гьес гьеб хъулухъалда Руслан ХIасановасул бакIалда тана Констатин Храмов. Хадуб соналъул ахиралда Коков живгоги ине ккана республикаялъул бетIерасул хъулухъалдаса нахъе. Гьесул бакIалде вачIана республикаялъул жанисел ишазул министрлъун вукIарав, Экстремизмалде дандечIеялъул централъул нухмалъулевлъун вукIарав Юрий Коков.\nАрсен Каноков Гъабадаргун балкариялъул нухмалъиялдаса нахъе ин ракIалъе гIун буго оппозициялъеги халкъалъул аслияб бутIаялъегиян абуна ЭР комментариял гьарулаго оппозицияв жамгIияв хIаракатчи Мурзакан Абубекирица.\nМурзакан Абубекир: «Узухъда, гIемерисел рохана гьеб хIужжаялдаса. РукIана гьеб ракIалъе гIечIелги. Федералияб централъ гьесие кьун рукIана цIакъ кIудиял ресал. Республикаялъе лъикIаб гьес цIакъ дагь гьабуна. Амма жиндирго паяйдаялъе гьес гьаруна гIемер ишал. Дидани кIоларо ракIалде щвезабизе гьабин абизе бегьулеб гьес халкъалъе гьабура цогIаги лъикIаб иш.»\nКаноков хъулухъалдаса нахъе ине ккеялъ цо-цо политологаз абулеб буго, кватIичIого жиндирго хъулухъалдаса махIрумлъизе бегьулин гьединго 20I5 соналда жиндир болжал лъагIунев Шималияб Осетиялъул бетIер Теймураз Мамсуровги. Республикаялда загьирлъулеб буго экономикияб стагнация ва хIалтIигьечIолъиялъул кIудияб даража.\nГъарачайгун Черкессиялда рукIинчIо кIудиял лъугьа-бахъинал, гьениб I6 чиясда нухмалъи тIаса реххиялъе хIалбихьи гьабиялъул гIайиб гIунтIизабун, диваналъул процесс байбихьи руккинчIого.\n16 декабралда аресталде гъоркье восун вукIана Гъабарадагун Балкариялдаса, Гъарачайгун Черкессиялдаса ва Адыгеялдаса 8 жамгIияв хIаракатчи, Сочиялъул Олимпиадаялъе бойкоталде ахIиял гьариялъе гIоло. Хадур гьел эркен гьаруна.\nДагъистаналде нахъ руссун ракIалде щвезабизе ккела Расул ХIамзатов гьавун 90 сон тIубаялда хурхун республикаялда ва Москваялда тIоритIарал тадбирал. Дагъистаниязул ракI бохизабулел ишазул сияхI халалъизабуна гьединго чанго спортсменасги.\n2013 соналъул ахиралда Мокваялда ккараб автоавариялда хвана республикаялъул вице-премьер МахIачев ХIажи.\nРоссиялда ва дунялалда\n14 январалда россиялъул улка цIуниялъул министр Сергей Шойгуца лъазабуна солдатазул гардеробалдаса портянкаба нахъе рахъулел рукIиналъул хIакъалъулъ.\nФевралалда Челябинскалъул регионалде бортана метеорит. Гьеб кьвагьиялдаса зарал ккана 1600 гIанав чиясе. 7000 минаялда рекана гордазул цIерал. Хаслихълъиялда Чебаркуль хIоралда жанир ратана метеориталъул кескал.\nМарталда Британиялда хвана россиялъул нухмалъиялъул цин бахъинабурав 68 сон барав олигарх Борис Березовский. Россиялъул президентасул пресс-секретарь Дмитрий Песковас лъазабуна, хвелалда чанго моцIалъ цебе Березовскияс президент Владимир Путинихъе хъван букIанин къагIатин. Риччарал гъалатIазе гIоло гьес тIаса лъугьин гьарулеб букIанин ва хьул загьир гьабулеб букIанин Россиялде нахъ вуссиналъулин.\nАпрелалда ахIи-хIур дунялалдаго бахъинабуна Бостоналда марафон унеб мехалда Темерлан ва Джохар Царнаеваз гьабураб теракталъ. Гьелда бан гьадин лъазабуна Цолъарал штатазул президент Барака Обамаца.\nБарак Обама: «Гьеб ккола цIакъ нахъегIанаб цIуяб акт. Нилъеда лъала кин гьеб гьабурабали. ФБРалъ гьелъул цIех-рех гьабулеб буго. СагIтил механизмал лъурал бокьарал бомбаби ккола щибниги гIайиб гьечIел гражданиял гIадамал чIваялъе гьарурал механизмал. Баянго бихьулеб буго гьеб гьединаб теракт букIин.»\nИюналда Шереметьевоялде вачIана Цолъарал Штатазул хасал хъулухъазда контрактаздалъун хIалтIулев вукIарав Эдвард Сноуден. Гьес информалатазухъе кьуна Цолъарал Штатазул балъголъиял къватIир чIвазарулел документал.\nШереметьевоялъул аэропорталда Сноуденица бахъана щуго анкь, хадуб гьесие кьуна политикияб мотивация бугеб лъутун чейялъул бакI цо соналъе. Сноуденил адвокат Анатолий Кучеренаца лъазабуна, гьев хIалтIулев вугин россиялъул кIудияб интеренет-команиялдайин.\nРоссиялъул президент Владимир Путиницаги гьесул лъади Людмилацаги жидерго ригьин бихизабуна. Гьеб халат бахъун буго 30 соналъ.\nСентябралда Сирия хвасар гьабуна Цолъарал штатазул рагъулаб кьабиялдаса. 21 августалда Дамаскалъул рагIаллъиялда Асадил режималъ химикияб ярагъ хIалтIизабун хадуб, Цолъарал Штатазул планалда букIана гьеб режималъе гьединаб тамихI гьабизе. Амма россиялъул нухмалъиялъ Вашингтон ва магърибалъул улкаби ахIана гьеб инцидент ракълилаб къвагидаялда рагIалде бахъинабиялде. Россиялъул рахъалъ гьединго загьир гьабуна Сириялъул химикияб ярагъ тIагIинабиялъул инициативаги. Дамаск гьединаб галиялде ине разилъулеб букIин бихьун, Цолъарал Штатал разилъана гIарабазул пачалихъалда кьаби щвезабиялъул планалдаса инкар гьабизе.\n18 сентябралда Arctic Sunrise абураб «Гриниписалъул» гамаялъул экипаж ва «Приразломная» абураб нарт бахъулеб платформаялда аскIоб протесталъул акция тIобитIулел активистал ккуна россиялъул гIорхъаби цIунулез. Россиялъул къанунал хвезариялъул гIайибал гIунтIизарун гьел аресталде гъоркье росана. Амма хадуб лъазабураб президентасул амнистиялда рекъон, декабралда гьел эркен гьаруна.\n10 Октябралда Москваялъул Бирюлевоялда чIван вуго бакIалъулав Егор Щербаков. ЦIим бахъарал бакIалъулал гIадамаз тIобитIун буго протесталъул митинг. Гьеб рагIалде бахъун буго, чIваялъул щаклъи бугев азербайджанав Орхан Зейналов вичардулев вукIараб пихъ-тIощелалъул база щущахъ биххизабилъун.\nОктябралдаго хъулухъалдаса нахъе вахъана анцIгогIан соналъ Роспотребнадзоралъул бетIерлъун вукIарав Геннадий Онищенко. Гьев тIамуна премьер-министрасул кумекчиясул хъулухъалде. Онищенко машгьурлъана политикияб ахIвал-хIалалде балагьун, чанго улкаялъе «дармил рагъал» лъазариялъе гIоло.\n21 ноябралда Киевалъул Незалежности майданалда гIемер халкъ гIахьаллъарал акцияби байбихьана Евроцолъиялъулгун ассоциация гьабиялъул къотIи-къай гъулбасиялъул процесс чIезабиялде данде. Митингалда гIахьаллъулел къуват хIалтIизабун риха-хочинарун «Беркуталъ». Оппозициялъул рахъ ккураз тIалаб гьабуна украиналъул президентги хIукуматги нахъе ин ва заман щвелелдего рищиял тIоритIи.\n9 ноябралда Сочиялъул Олимпиял хIаязул цIа щвезабун космосалде.\nЮКОСалъул вукIарав бетIер Михаил Ходорковский туснахъалдаса къвативе виччаялъул кIудияб резонанс багъаризабуна дунялалдаго. Диваналъ бихьизабураб тамихIалъул хутIараб заман тIаса бахъиялъул буюри россиялъул президентас гъулбасана I9 декабралда.\nДекабралда лъазабураб президентасул амнистиялда рекъон, туснахъаздаса Гринписалъул хIаракатчагIи гуребги нахъе риччана Пусси Райот панк-группаялъул ясалги. Гьелда ракъон эркен гьарулел руго гьединго бигьаяб ва гьоркьохъеб захIмалъиялъул такъсирал гьарурал балугълъиялде рахинчIел, балуглъиялде рахинчIел лъимал ругел улбул, инвалидал ва цогидал.\n5 декабралда хвана Нельсон Мандела. Гьес жиндирго гIумру кьуна апартеидалде данде къеркьеялъе. Жанубияб Африкаялъул республикаялъул президент Джейкоб Зумаца гьелъул хIакъалъулъ лъазабуна гьадин.\nДжейкоб Зума: «Нилъер халкъалъе камуна бищунго хирияв жиндирго вас. Нилъер халкъалъе камуна эмен. Гьединаб къо бачIине букIин лъалеб букIаниги, гьев камиялъул кьогIлъиялъул ахир гьечIо.»\n«Нефриталъул гIанкI» абураб моцIрода тIад хьвадулеб аппарат биччана Китаялъ декабаралда ва гьеб гьанже хIалтIулеб буго моцIрода тIад. Космосалда хурхун инсанияталъ гьабулеб хIалтIуда, Китай СССРалда ва Цолъарал штатазда хадуб ккола лъабабилеб пачалихълъун моцIроде аппарат битIараб.


Театралъул хIаракат » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Культура - Маданият » Театралъул хIаракат\nДобавил(а): istina от 12-05-2017, 10:40\nРагъул гIахьалчагIазул хIурматалда МагIарул театралъул азбаралда гIуцIун букIана байрамГьелда гIахьаллъана республикаялъул машгьурал кочIохъаби, "ВатIан" абураб лъималазул кьурдул ансамбль ва культураялъул хIалтIухъаби. Тадбир хIадурана МагIарул театралъулги МахIачхъала шагьаралъул собраниялъул депутатазулги хIаракаталдалъун. Концерталдаса хадуб театралда бихьизабуна "АхIун бахъинчIеб кечI" абураб драма. Гьелъул аслияб тема букIана миллияб театралъе кьучI лъурал ва КIудияб ВатIанияб рагъдаса руссинчIел актеразул къисмат рагьи.\nХунзахъ росулъ магIарул театр гIуцIулев вуго ГIабдурахIман Магаев (арт. ИсмагIилов Шамил). Гьенир хIалтIулел руго Зайнаб Набиеваги (арт. Амантулла Къебедова), ГIайшат Къурбановаги (арт. Разият Дибирова), ГъазимухIамад ХIусеновги (арт. Рамазан ГIабдулгъаниев), МухIамадхIажи Муртазаевги (арт. МухIамад ГIабдулатIипов), Дайтбег Халилбеговги (арт. ХIайбула Хасаев), Сурхай ГIалибеговги (арт. Салим Батиров). Халкъалда театралияб махщел гьуинлъизабизе къеркьолел рукIаразул ишалъе дандечIей гьабизе къеркьолев вукIуна Дайтбегил имгIал ИсмагIил (арт. ГIабдухаликъ ГIабдухаликъов). Кинабго кIоченабизе гIадин улкаялдаго унеб буго боркьараб кьалул кор. Зама-заманалда гIолохъанал артистазе малъа-хъваял гьаризе гьезухъе вачIуна ЦIадаса ХIамзатги (арт. ХIусен Казиев). Гьеб киналъулго пикру гьабидал, якъинго цебечIолеб буго нилъер тIоцересел актеразул бахIарчилъи. Театралияб махщел щиб жо кколебалиги гьелъул кинаб кIвар бугебалиги бичIчIулареб халкъалда гьоркьоса рахъана къиматал жавгьарал. Миллаталъул чIухIилъун рукIинаан гьел киналго, амма ватIаналъул ахIуе мустахIикъаб жаваб кьуна актераз: 31 чи ана ватIан цIунизе, ва гьезул къадруял цIарал рагъулаб тарихалда даимлъана. Шамил имамасул роль хIачIого, жив холарин нигаталда вукIарав Дайтбегги, йокьулелъе саринал ахIизе анищалда вукIарав ЧIалдаса ГъазимухIамадги, Малла Насрудинил роль хIазе тIубачIеб анищгун МухIамадхIажиги, ишцоялъулгун къадар хъвалародаян вукIарав, амма кьалда даимго хутIизе къисмат хъван батарав Сурхайги. Чан гIолилав вукIарав гьединал анищал-мурадалгун, чан эбелалъ сардилъ балъго тIураб бухIараб магIу, чан гIолилалъ, каранда бахчун, хьихьараб бакIал ургъелазул гьир. Ана дол рагъде. Ва рагъана бахIарчиго, сверухълъиялдаго жидер хIинкъигьечIолъиялъулги бихьинчилъиялъулги хIакъалъулъ цIар тIибитIуледухъ. ГIашикъал сариналги ахIун, аскариял-гьудулзабазул ракIбохизабуна ЧIалдаса ГъазимухIамадица. Шамил имамасул ролалда сценаялде вахъине рес ккечIониги, вахIшияв Гитлерил сипаталда солдатазулъ рокьукълъи бижизабизе жигараб хIаракат гьабуна МухIамадхIажиясги. Гьезда цадахъ спектаклязулъ гIахьаллъана рагъде арал цогидал актералги. Эбелалъул рекIел рухIелги (актрисаби ПатIимат ГIабасова, Зайнаб ХIамзатова), вокьулесухъ бугеб урхъигун гIишкъуги, ишцоязул къисматалъухъ угьи-зигардиги балагьаразе загьир гьабуна махщалида. ЧIагояв ХIамзатида релълъун вихьулаан ХIусен Казиевги. Цо гьесул къадруяб каламги, пахруяб чIухIиги ("Ахилчиги МухIамадги церего ана рагъде, Расулги ХIажиявги ритIизе дун хIадур вуго", - ян абула гьес), ватIаналде бугеб рокьуцаги гьелъул къисматалъул ургъалицаги рекIелъанго цокIалаб хIухьеллъун угьарал кочIол мухъал цIализе актеразухъе вачIунеб мехалда! Гьев вохула, адабиятгун маданият цебетIезабизе гьунар бугел гIолилал театралде рачIиналдасаги. ГIолохъанал актералги рачIана театралде (вукIинесев магIарул Малла Насрудин МахIмуд ГIабдухаликъовги (арт. МухIамад МухIамадов) МухIамадги (арт. МухIамадхIажи МухIамадов)), цIилъана ва чIаголъана гьелъул хIалтIиги. ГьитIинабго магIарул росулъ данделъараб къокъаялъул хIаракаталдалъун бижана ва цебетIуна миллияб театр. Ва ГIабдурахIман Магаевасул нухмалъиялда гъоркь хIалтIизе байбихьараб театралъ гъоркьиса кIодо гьабуна 80-сонилаб байрам.\nСпектаклялда гIахьаллъана батIи-батIияб ригьалъул актерал - гьебги буго театр цIилъулеб букIиналъул хIужа. Сценаялда лъугьа-бахъунелъул хIасил киниги гьоркьор речIчIизарурал ясазул къокъабаз ахIулел кучIдузги ургъизе тIамулаан драмаялда тIад. БукIинчIо гьел кучIдузулъ рохел - гьел релълъун рукIана ургъалилъ тIерхьарай эбелалъул магIуялда. Гьелъги батила, гьел жеги гъваридго рортулел рукIана рекIелъе.\nТIоцебесеб нухалда спектакль бихьизабуна гъоркьиса. Исана дагьа-макъабго хиса-баси гьабун бугин ккана ракIалде. Гьеб хиса-басиялъ спектаклялъул магIнаяб рахъ камиллъизабунги, гIолилал куцаялъул, гьезие тарбия кьеялъул рахъ цIикIкIинабунги буго. Авалалдаса ахиралде щвезегIан магIилъ рукIана дир берал: рагъда гIахьаллъана дир эбелалъул кIудияв вац МухIамад, захIматалъул фронталда вукIана дир кIудада. Гьезул чIагоял сипатал, сценаялдаги эхетун, дихъ ралагьун ругеб гIадаб асар гьабулеб букIана актеразул гьунаралъ. Спектаклялда рихьизарулел рукIана ЦIадаса ХIамзатил "Базалай", "Айдемир ва Умайгьанат" абурал ва цогидалги пьесабазде хIадурлъулел репетициялги. Гьеб сордоялъ сценаялде вахъарав щивав артистасухъа бажарана ролалде гъорлъе ваккун, сипат лъугьинабун. Масала, "Эбел ва яс" абураб сценкаялда эбелалъул роль хIалеб букIана МухIамад ГIабдулатIиповас. Гьесул гьунар-бажариялъ цIакъ рази гьаруна театралде рачIарал гIадамал. Унтарав васасул роль махщалида хIана "Базалай" спектаклялъул бутIаялда МухIамад МухIамадовасги. Херав ИсмагIилица абухъе, "театралда кIичIардизе" гуребги, балагь бачIараб мехалда, чIагояв кумекалъеги ратана магIарул актерал: больницаялда цIа рекIун бугилан ахIи бачIиндал, гьеб свинабизе жигар бахъарал гьезие кванил нигIматал къанагIатаб доб заманалда тIубараб буханка чадилги чакарги сайгъат гьабуна унтараз.\nРокьуе ритIухълъи цIуни, тIаде ккараб къо "лъимлъун къулчIизе" бажари, ахIулъги бодулъги цадахърахъин, бихьиназул бахIарчилъиялдаса къей гьечIеб руччабазул къуват - гьел ва цогидал темабазда тIасан къиса бихьизабуна актераз. БукIана спектаклялда халкъазул вацлъи-гьудуллъиялъул темаги: гIурус офицерасда цадахъ рагъулъ гIахьаллъула нилъер актералги. Гьеб букIана гьез тушманасде щвезабураб ахирисеб кьаби…\nКIудияб Бергьенлъи босаралдаса нахъе 72 сон бана. "Амма жеги пандур гIодулеб буго…".\nГазета №: 18, от 12. 05. 2017 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.\nМиллияб сценаялъул устарзабиМагIарулайКъватIибе бачIана тIехьДир гIумру - сценаХалкъалъул матIу


Араб анкьидаса байбихьун, Украинаялда лъугьунеб-толелда хадуб халги кквечIев, гьелъулги бицунарев чи ватиларо. Киназего буго ургъел. Киназего бокьун буго рагъ лъугIизе, ургъелал кIочараб, берцинаб яшвалде нилъги…\nТарихалда тараб адабияб лъалкI\n2017 соналда кIодо гьабуна магIарулазул миллияб республикаялъулаб газета къватIибе биччаралдаса нусго сон тIубаялъул юбилей. БачIунеб соналъул 3 апрелалда 105 сон тIубала газета бахъизе байбихьаралдаса.…\nГьитIинаб къоялдаса нахъе дида микьабилеб март лъалаан руччабазда баркиялъул берцинал рагIаби абулеб, батIи-батIиял тIугьдуз къалъизабураб къолъун. ЧIужугIадан - эбелалъе, яцалъе, лъадуе, учительницаялъе баркала загьир гьабулеб…\nГIабдурахIманил бакъ даим свинаро\nДаниялов гьавуралдаса исана 110 сон тIубала


Анализ ва тlасан кlалъаял, Май 25, 2018\nРузман къо 25 Май 2018\n«Взгляд» абулеб газетаялъул мухбир Петр Акоповас кIудияб цIар кьуна жиндирго макъалаялъе – «Дагъистаналъул мафия тIагIинабиялъ республика Россиялде тIад буссинабила» абураб.\nДагъистаналъ къарзалъе гIарац босана\nДагъистаналъул хIукуматалъ Сбербкалдаса къарзалъе 3 мрлд гъуруш гIарац босанилан лъазабулеб буго информалатаз. Гьеб хIалтIизабизе рагIула 2013 соналъ букIараб бюджеталъул тIалабал тIуразариялъул мурадалда.\nИнформациялъулаб рагъ, цlвабигун медалал щолел генерал, школазда бакIал гIоларел цIалдохъаби – гьел суалазда хъинтIана гьаб анкьалда Дагъистаналдаса блогерал.\nЛъай кьеялъул къебелъиялда «жахIдаялъул кор» боркьизехъен буго…\nДагъистаналъул Пачалихъалъулаб педагогикияб университеталъул профессоралгун мугIалимзабазул къукъа дандечIун буго гьеб цIалул идараялъул цIияв нухмалъулев ГIабдулаев МухIамадида. Гьев ккола республикаялъул хIукуматалъул вукIарав нухмалъулев.\nАраб анкьалдаса нахъе Дагъистаналъул интернет-годекIаналда гьоркьоса къотIулеб гьечIо МахIачхъалаялъул нухмалъулев Саид Амиров кквеялда сверухъ ахIи-хIур. Политологаз, экспертаз, журналистаз ва блогераз щибаб сайталда загьир гьарулел руго рехсараб лъугьа-бахъиналда хурхун жидерго пикраби.\nШамат къоялъулаб рубрика интернет-годекIаналда бицен гьабула гьаб унеб анкьалда Дагъистаналъул блогосфераялда бищунго цIикIкIун кIвар кьурал ва жидеда сверун бахIсал рукIарал лъугьа-бахъиназул. Гьаб анкьалда гьединаллъун рукIана Лаваша мухъалда эркен гьарурал гIадамазда ва МахIачхъалаялда бараб чвахун цIадал ва лъед босараб шагьаралъул темаби\nБусурбабазул бертин: иш кин букlараб?\nИсана апрель моцIалъул ахиралда Гъизляралде чIегIерал байрахъалги рорхун унеб букIараб автоколоннаялдаса ункъго чи жеги туснахъалъуса виччан гьечIо. Байбихьуда гьезул кинабниги ккун вукIана 17яв. ГIараб мацIалда хъвай-хъвагIаял тIад гьарурал чIегIарал байрахъалгун жал берталъе унел рукIанин ва полициязул гIайибалда гьениб тунка-гIуси кканин, гьелда бан ккуралги нахъе ричIчIалел гьечIин абулеб буго гьеб акциялъул гIахьалчагIаз. Адвокатазул рагIабазда рекъон, гьел байрахъал экстремистиял рукIин чIезабуни, туснахъ гьаруразе щу-щу сон кьезе рес буго.


Ч1ахъаги рищиял!!! - Мои статьи - Каталог статей - Авар мац1алъул ва адабияталъул муг1алимзабазул сайт\nХамиз/Четверг, 24.05.2018, 07:02\nЖиндир баракат халкъалъе щвеч1они, заралг1аги ккогеяв, Ц1амла к1удияб мажгиталъул имам, Ц1амла-чабтиродул дибир, Х1утниса Шамилилги дирги даг1ба ккеялъул г1илла.\nК1иго къо бана бусадаса вахъине к1веч1ого, цо тохлъукьего бач1араб г1ажаибаб унтуца г1одов лъун вук1ана. Бит1ахъе к1иябго къоялъ, мун щай къват1иве вахъун вихьуларев, кин-щиб вугев абун гьикъулев чиго ккеч1о. Квешезего г1адин вацапалъул бук1ана нахъса къот1ич1ого сасал. Щибдай буго абун ваккидал, ратула цояз гьарулеб авар мац1алъул программаби гьеч1ищила, жидехъе рит1ейила, хехго! Цогидаз хъвалеб буго рагьараб г1адатияб гуреб дарсил палан х1ажат бугила, гьабсаг1ат бит1ейила. Анц1гойгияз хъвалеб буго «второе дыхание родным языкам» абураб конкурсалде сочинение къвариг1ун бугила, жакъаси хъван бит1ейила…\nГьебги добги бажарулеб чараялда вук1аравани дица цин диего хъваларианищ гьеб? Унтун вугеб мехалда г1адамасулги ццин хехлъулелъул, доб «удалить вацап» абураб конопка балагьулев вук1ана. Цоги сас бахъана вацапалъул. Бищун ахирисеб раг1и т1оцебеги абун, я хьандана, я семана. Ахирги щибдай къвариг1ун буго гьанжеги «къвач1а-Г1алие» абун рич1ана сообщение. Бугоха Шамилица хъвалеб: «Х1алае, кумекалъу х1ажатаб х1ал ккун бугин, хехго къват1иве вахъа, хабар дагьаб къокъ гьабун»,- абун. Мунагьал чураяв к1удиинсулго бук1араб г1анса кодоб ккуна, ункъиде рекълъулаго азбаралъуве лъугьана.\nАзбар бакьулъ бухьараб доб Мах1ачхъалаялде-нахъе жибго х1инч1 кинииги боржинабураб ябучу буго т1аса кьилиго бахъич1еб. Х1утниве щвезе ниятги гьабун, ябучоде вахъана, хехаб сапар бухьана. Богоде какил г1ужда Шамилил рагьде щвана. Шамилан ах1ана, гьеч1о данде жаваб. Дирго унти к1очана, дагьаб ургъел ц1ик1к1ана. Щибдай кканаян жаниве лъугьана. Вугоха тахида ханг1адин диваналдаги вегун, г1урус ящик1алде балагьарав Шамилги, гьав ц1унун рак1арарал нихьитазул къокъаги. Мюридал рук1инарищха гьасул.\nЦ1ех-рех гьабуна, ах1иялъул г1илла лъана.\nШамилил гьари буго, живги херлъун вугила, г1акълуги мукъсанлъун бугила, Х1утниса К1к1уяде щвезе сапарги г1ураб кколеб бугила, ваг1заби сабаблъун чанги чиясда квешаб берда вихьулевги вугила, бегьулеб батани, Ц1амла к1удияб мажгиталда цогидав имам тейилан.\nДица гьесие сордо рогьинег1ан бицине хабар теч1о, дудаса мустах1икъа щив вук1инев абун, амма кинго мук1урлъич1о Шамил.\nГьединлъидал, х1урматиял гьалмагъзаби, 12 апрелалда рук1ине руго рищиял, имам вищулев.\nГьенир г1ахьаллъизе бокьараз цереккунго гьерсил кагъат(план предвыборной компании) щвезабе дихъе. Конверталда жаниб г1иц1го кагъат гуреб, дагьал кепкалги ратани, нуж бергьинеги рес буго.\nЩивав кандидатасул х1акъалъулъ нилъеца хадуб хъвала, кисес киг1ан бикъулеб, жамаг1аталъе киг1ан хут1улеб, ва чан пакъир-мискинасда бакъвараб «кукиш с маслом» лъаг1алида жаниб чан нухъалъ бихьизабизе бегебали.\nУнго-унгояб к1удияб камел кола гьев Х1утниса Шамилица ваг1заби тей. Босе лъарасе чанги ц1одораб г1акълуги бук1ана гьениб. Г1айиб гурищха, вац…\nКатегория: Мои статьи | Добавил: weux (24.03.2016)


2014 соналдаса нахъе мактабазул классалъул нухмалъулесул бакIалда цIияб хъулухъ рагьизе ракIалда буго РФялъул Лъай кьеялъул министерлъиялда. Гьесда тьюторилан цIарги лъезе рагlула.\nТьюторасухъе дарсал кьезе гьечIила, гьесда тIадаблъун гьабулеб бугила классалда ругел цIалдохъабазда хадуб халкквей, гьезие тарбия кьей ва дарсазде хIадурлъулеб мехалда кумекалъе вати. Гьадинаб баян кьуна Россиялда бугеб тьюторазул ассоциациялъул президент Татьяна Ковалевалъ.\nГьелъул раг1абазда рекъон, тьютор абураб рагIи хъван буго «Лъай кьеялъул хIакъалъулъ» къабул гьабураб федералияб къануналда ва федералиял стандартазда. Гьелъул бицен гьабулеб буго щивав цIалдохъанасул цебетIеялъул ва лъай камил гьабиялъул хIакъалъулъ баянал кьолеб мехалда. Гьединлъидал, щибаб лъай кьеялъул идараялда гIумрудул хадубккунисеб нух тIаса бищиялъе нухмалъулев муг1алим хIажалъула», - ян бицана Лъай кьеялъул министерлъиялда.Гьениб бицухъе, щивав цIалдохъангун батIаго хIалтIизе, цIалдохъанасул рокъор тIуразаризе тIадал тIадкъаязда хадуб халкквезе, букIинесеб махщел тIаса бищулаго кумек гьабизе, гIелцоязулгун гьоркьорлъаби гIуцIизе ва цIалулъ нахъе кколел лъималазе кумек гьабизе – гьеле тьюторасда тIадаллъун гьарулел ишал.\nЦIияб законалда гьеб хъулухъ тасдикъ гьабун бугониги, жеги гьесда тIадал ишал мухIкан гьарун гьечIин баян гьабуна г1алимч1ужу ва журналист Сулейманова Кавсаратица. Тьютораллъул тезе бегьулила классалъул нухмалъулесул ишал тIуразарулел рукIарал муг1алимзаби, амма гьел лъай камил гьабиялъул курсазде ритIизе кколила.\nСулейманова Касарат: «Иргадулаб цIияб ишалъул кинаб хIасил ккелебали лъаларо. Амма церетIурал улкабаздаса мисал боси гьеб батани, цо тьюторас чанго классалъе нухмалъи гьабиялъул магIна бичIчIуларо. Сундулъго хIалае ватизе кколев учитель киналго лъималазда аскIов цого заманалда вукIунеб мех цебечIезабизе захIмалъула. Гьединаб хIалалда цIияб хъулухъ гIумруялде бахъинабичIого, гъоркьго ругеб хIалалдаги тун, учительзабазе харж цIикIкIинабулебани лъик1аб бук1инаан».\nРоссиялда лъай кьеялъул г1уц1иялда гьарулел хиса-басиязул ахирго бихьулареб гьаб заманалда т1аде тьюторазул х1алт1иги жубалеб бугони, гьеб иш раг1алдего бахъинадайин, лъугьинадайин гьикъидал, Кавсаратица бицана гьеб лъугьинабизе бат1аго зах1матаб иш гурила, ингилисалдаса буссинабуни гьеб раг1ул маг1на кколила нухмалъулев абураб. Амма бич1ч1улареб жо бугила тьюторасеги муг1алимасеги харж кин кьезе бугебин абураб суал.\nСулейманова Кавсарат: «Классалъул нухмалъулесе моц1рое кьолеб бук1ана т1адеги азарго гъурущ. Гьединлъидал суал буго гьеб азарго гъурущищ тьюторасе кьезе бугеб яги моц1рое харжищ бук1ине бугебали. Дарсал кьеялдаса мах1рум гьавурав тьюторасеги, къойида жаниб анлъгониги дарс кьолев муг1алимасеги цого харж кьолеб бугони, х1инкъи буго муг1алимзабазда гьоркьоб рикьалаби лъугьине».\nДагъистаналъул лъай кьеялъул министерлъиялда бицухъе, харж кин кьелебин абураб суалалъул х1акъалъулъ къануналда бихьизабун раг1уларо.\nТIоцере тьюторал раккана XIV гIасруялдаго Великобританиялъул Оксфордалда ва Кембриджалда. Англиялда тьютор щивав цIалдохъанасда хадув «рекIинавула» ва школа лъугIараб мехалда, тьюторас цIалдохъан кьезе ккола вузалда вугев жиндир ишцоясухъе. ГьабсагIаталда Оксфордалде цIализе вачIарав 10 000 студентасул вуго гьедигIанасевго тьюторги. Британиялда тьюторас тIуразарула муг1алимасул, психологасул хъулухъал ва цIалдохъанасул кумекчилъун ва насихIатчилъун рикIкIуна гьев. Пансионатазда цIалулел лъимал рокъоре уна гьатIан къоялъ, хутIараб заманалда гьезул жавабчилъи тьюторазде тIаде бегун букIуна.


Унсоколосезул ц1улал т1аг1лил махщелчилъи | Тарих ва гIадатал | Киназего гIаммаб Россия\nУнсоколосезул ц1улал т1аг1лил махщелчилъи\nДагъистаналъул махщелчаг1азда гъорлъ цо хасаб бак1 ккола унсоколосезул ц1улал т1аг1алаби гьари, ва гьелда т1ад накъищ кьаби.\nДагъистаналъул махщелчаг1азда гъорлъ цо хасаб бак1 ккола унсоколосезул ц1улал т1аг1алаби гьари, ва гьелда т1ад накъищ кьаби. Гьединал устарал Унсоколо районалда х1алт1улел рук1ана ХVII - ХVIII г1асрабаздаго.\nГьезул г1адаб махщел дунялалдаго цойгидазул гьеч1о, гьез ц1улада кьабула г1арцул ва мельхиоралъул кун.\nЖакъа мух1кан гьабун ч1ч1езабун буго, ц1улада накъищ бекьарав чиязул цоявлъун Юсуп Мух1амадов кколилан, гьев лъик1 лъала Россиялда ва къват1исел х1укуматазда. Жинцаго гьарурал т1аг1елабиги росун гьев щвана Франциялде, Англиялде, Турциялде ва Америкаялде. Доб заманаялда гьес гьел ричулел рук1ун руго гьенир. Лъик1 ричун унел рук1ун руго г1унсби, мунщт1ук1 ва хъалиянал жаниб лъолеб т1аг1ел.\nГьел т1аг1елал гьаризе х1алт1изабулаан куракул ва кизилалъул гъот1ол риццатал г1аркьалаби. Гьеб гьунаралъе хасго цебет1ей ккана ХХ г1асруялда, хасго 1926 соналъ киналго махщелчаг1и артелалде гъорлъе лъугьингун. 1937 соналъ халкъазда гьоркьосеб выставкаялда Парижалда цере лъун рук1ана Къебедовасул ва М. Х1асановасул х1алт1аби. Гьениб гьезие щвана к1удияб къимат ва мустах1икълъана меседиль медалалъе ва т1оцебесеб степеналъул дипломалъе.\nУнсоколор рук1ана ц1ар раг1арал устарзаби - М.Къебедов, А.Мух1амадов, М.Мух1амадов, Г.Гереев, М.Ибрагьимов, Г.Таймасханов, И.Г1абдулаев, М.-А.Гъазимух1амадов, Г. Гъазимух1амадов ва гь.ц.\nГьелдаса хадуб заманаялъ байбихьана х1адур гьаризе: пудра балеб гъутухъ, курхьаби, маххал, к1илк1ал, баргъичал, берцинал гъудрул, хъуби...Гьез байбихьана х1адур гьаризе заманалда рекъон т1алаб ккаралщинал алатал.\nЦ1ул жидецаго х1адуризе байбихьаралдаса гьел лъугьана жеги цере рук1инч1ел бат1и - бат1иял т1аг1алаби гьаризеги: к1удиял хъуби, къадада ралел берцинал суратал.\nУнсоколосезул буго кинабниги бат1и - бат1ияб 30 ялдасаги ц1ик1к1ун накъищ: горал, бит1арал ва к1ич1арал х1уччал, ахир заманалда гьез жидецаго ургъун цо- цо ц1иял накъищалги т1аде журана.\nМоскваялъул Кремлалда, В. И. Ленинил кабинеталъуб ц1унун буго, доб революциялъул заманалдаго дагъистаниял гьесухъе гьоболлъухъ рач1ингун, унсоколосез сайигъаталъе босараб столалда т1ад лъолеб щакъи т1олеб т1аг1ел. 1921 соналдаса нахъе Баг1араб Дагъистаналъул хъулухъчаг1аз бач1араб гьеб ц1унун буго музеялда.


Гьел рукIана гьанжего гьанже, доб вахIшияб унти гIодобциндал, къватIире рахъине гIадамазе рес щварал къоял. «ХIакъикъат» газеталъул редакциялъул хIукму ккана гIумруялъе кIиабилеб хIухьел кьурал тохтурзабазул хIакъалъулъ хъвазе. «Баркала, тохтур» абураб проект хIалтIизе лъугьана газеталда. Ва тIоцее дун щвана МахIачхъала шагьаралъул лъималазул больницаялъул бетIерав тохтур Абусупян Абакаровасухъе. Гьенийго дида ятана бадиса бакъ баккарай гIадай берцинай яс. Гьабуна лъай-хъвай - Заира йикIун йиго Абусупянил яс. Гьесие захIматаб доб заманалда Заира къойил щолаан больницаялде.\n- Дун йихьидал, дадае бигьалъулаан хIалтIи. Дица бащдал ургъелал гьесда тIаса росулаан. Гьеб унти сах гьабулел тохтурзабазул кьеразулъ йикIинчIониги, дица ралагьулаан инсул гьурмаде гьими тIад буссинабулел рагIаби. Дихъ гIенеккидал, гьесул рекIее гIажаибго бигьалъиги лъугьунаан, - илан абуна Заираца.\nБахиллъизе бачIана инсулги ясалъулги талихIалда ва гьезул букIараб гьуинаб гьоркьоблъиялда.\nГьелдаса нахъего бокьун букIана дие Заирал хIакъалъулъ хъвазе.\nБищунго къиматаб сайгъат -\nГьадин малъана Заирада инсуца. Хасго гьелъул магIна гьелда бичIчIана хвелалъ гIумруялда тIад бергьенлъи босулел къояз. Унтараб лъимадул нахъ буссинабураб гIумруги каранде къан, хIасратлъун вукIунаан Абусупян гьелъул гьимиялъухъ. Заирада гьеб, гьайгьай, цIакъ гъваридго бичIчIула. Гьейги хIалтIана 18 соналъ республикаялъул гIемеррахъазулаб лъималазул больницаялда. РукIана макьу тарал чанги сардал. ГIумруялдаги хвалдаги гьоркьор ругел лъималги, гьезухъ гIащикъго, тохтурзабазде божилъигун ралагьун чIарал улбулги - гьел лахIзатал рукIана цIакъго къваридал. Кинаб рохелха букIинареб тохтурасе, хвалдаса борчIараб гIумруялъ лъимералъул гьурмада рахъулел расенал рихьараб мехалда. Гьединал лахIзатал гIемерал рукIана Заира Абакаровалъул гIумруялъулъги.\nЦин - лъикIай инсанлъун, цинги - лъикIай тохтурлъун\nГьабсагIаталда Заира Абакарова, тIадегIанаб категориялъул тохтур, хIалтIулей йиго «Целитель» клиникаялда эндоскопиялъул ва функционалияб диагностикаялъул отделениялъул заведующаялъун. Гьей хIалтIизе кколей йиго лъабго тIубазегIан. Амма УЗИ-аппарталда лъезе гьелъухъе рачIунезул ирга халатаб букIунеб буго. Гьеб гьедин букIин бихьана дидаги. ХIалтIул къо ахиралде щолеб заманалда гьение щваниги, гIурабго заманалъ чIезе ккана, гьелъухъе рачIунел лъугIизегIан. Киназего гьимизеги къуват гIолеб бугоан гьелъул. Гьадинги къваридал унтаразул, тохтурги гьимичIони, щиб хIалха букIинеб. ЛъарагIлъиялда гьаюниги, гIуниги, гьурмадаса магIарул сси лъугIичIей, гIаданлъи биларазул рагIдукье ккечIей, йихьарайго рекIелъе йортун арай, гIадатлъиялъул тIагIам черхалдаса лъугIизе гьечIей, гьурмада бакъ рещтIарай, гьеб бакъул чIораз унтаразул гIумру каранде къалей - гьеле гьединайлъун йихьана дир беразда Заира Абакарова.\n- Дир яс, цин лъикIай инсанлъун, цинги лъикIай тохтурлъун йикIа мун - гьеле гьеб букIана дие инсуца гьабураб тIоцебесеб малъи. Гьелъ дие гьабунщинаб кумек, гьелъ дун хвасар гьаюнщинай, - илан абуна Заираца.\nХIакъикъаталдаги Заира йиго гIажаибго хIикматай тохтур.\n- Лъималазул больницаялдаса «Целителалде» ячIиналде, дица лъугIизабуна хирургиялъул рахъалъ интернатура. Дида лъалеб букIиндал дица лъураб диагнозалда бараб жо унтаразул гIемер букIунеблъи. Гьеб буго гьезул къисматалъул суал. Гьединлъидал ургьимесалъул УЗИ гьабилалде, дида лъазе кколаан хирургияги, - йилан бицана Заираца.\nГьенибго дие бокьун буго бицине хIикматай тохтуралъул хIикматаб гъутухъалъулги. Гьелъул кабинеталъуе лъугьиндал, дида бихьана бокIнида лъураб столги столалда тIад кIудияб гъутухъги. СандукIиланцин абизе бегьилаан гьелда. Дир пикру буссана гьелде. Лъалеб букIинчIо гьеб сундуе къваригIунеб жояли ва щиб гьелда жаниб бугебали.\nАмма сандукIалъ жинцаго рагьана дие жиндирго балъголъи - гьеб параялъ Заирахъе рачIана гIолохъанай эбелги гьитIинай ясги. Гьей хех гьабун сандукIалде аскIое ана ва гьелда квалквадизе лъугьана - рагьана гьебги ва гьениса росана жиндиего рокьулел гьуинал нигIматал. Цинги бичIчIана дида кинабго - гIисинал унтарал аппараталдаса хIинкъичIого рукIине, гьел реэдизе ва гIодичIого рукIиналъе гIоло Заираца ургъараб сихIру букIун буго гьеб. Гьей гьитIинай ясги кIиабилеб нухалда ячIуней йикIун йиго Заирахъе.\nГьеле Абусупян Абакаровас жиндирго ясалъе-тохтуралъе кьурал гIумруялъул дарсазул хIасил.\nЗаирал гIумруялъул дарсал\nДидаса чанго соналъ гьитIинай йигониги, Заираца дие кьуна гIумруялъул дарсал.\nРеспубликаялъул лъималазул больницаялда хIалтIулеб заман гьелъ ракIалде щвезабулелъул, дица гьелда гьикъана инсул цIаралъ кумек гьабулеб букIарабищилан цебеги гьабсагIаталдагийилан. Гьей цин елъана, цинги бицана:\n- Больницаялда хIалтIулел гIемерал соназ дица дирго инсул цIар (отчество) бахчана, хъвалаан гIадатго Заира-врачилан абун. Бокьун букIана кинабго дирго махщалидалъун гьабизе. Гьесул яс йигилан чIухIдаризе дун лъугьун йикIарайани, жакъа дир тохтур лъугьинароан. Кинабго дицаго, инсул кумекги гьечIого - гьеле гьединаб букIана дица дидаго цебе лъураб мурадги. Гьелдаго аскIоб гIолохъанлъиялъул гIамал кIодолъиги букIун батиларищха. Абиларо дица инсул кумек щвечIилан. Щвана. Гьес дида малъана тохтурлъиялъул балъголъаби, амма киданиги малъичIо жиндирго цIаралдаса пайда босизе. Инсуца дие зама-заманалдасан кьолаан гIумруялъул дарсал. Гьел гьанжеги гьоркьоса къотIуларо. Щибаб дарс - цIияб гIакълу. Гьанжеги дица хъвала Заира - узист, - илан бицана Заираца.\nИнсул хIурматияб цIаралда тIад хIур хъвазе течIей, гьесул дарсазе мукIурай, мугIрузул законазе мутIигIай, хъахIаб халгIаталъул къадру цIунизе бараб гьаялъе ритIухъайлъун хутIарай.\n- ГьедигIан гьайбатай, тIасабищараб хIалтIуе сардазул макьу кьолей, гIумруялдаса рахIат тIалаб гьабуларей, къисматалъ кьуралда разияй унго-унгояй магIарулай, махщел камилай тохтур Заира Абакаровалда сверухъ женжедулеб жахIда букIунарищилан абураб букIана дица Заирае кьураб кIиабилеб суал.\n- ЖахIда кибго камулеб батиларо. Амма дида ккола гьел дида сверухъ гьечIилан. Ратаниги, дица гьездеги гIайиб гьабуларо. Гьенибгицин дица хIаракат бахъула гьел ритIухъ гьаризе. Цо жо бичIчIизе ккола нилъеда - бигьаяб хъулухъ батиларо жахIдачилъи. Дида ккола гьезие цIакъго захIмат букIунеб батилилан, гьезул жахIдаялъул къорикье ккараздасагицин. Гьезда гурхIизе ккола нилъ. Ва гьелдаго цадахъ ТIадегIанасе реццги гьабизе ккола нилъго гьединал рижун ратичIолъиялъухъ - гьале гьадинаб букIана дир суалалъе Заираца кьураб жаваб.\nГьеле гьединай гIадатияй, гIаданлъи цIикIкIарай магIарулай, ЧIарада районалъул Мугурухъ росулъа Заира Абакаровалъулгун лъай-хъвай ккеялдаса йохана дун.\nДругие материалы в этой категории: « Коронаялда данде къеркьолел антителаби\tУнтаразул ургъелаз берцин гьабураб къисмат »


От Иоанна 16:2\n1. Коринфянам 4:9\nК Ефесянам 3:13\nК Евреям 10:39\nНуж синагогаялдаса къватІире гъела. Нуж чІвалев чиясда гьанже Аллагь жиндаса разилъилилан ракІалде кколебгицин заман бачІунеб буго. Дицаго бихьизабила гьесда дир цІар сабаблъун гьес кигІан гІемераб гІазаб-гІакъуба хІехьезе ккелебали. Амма дида ракІалде ккола Аллагьас ниж – чапарзаби, халкъалда цере чІвазе къотІарал чагІи гІадин, бищун ахиралда чІезарун ругилан. ТІолабго махлукъаталъе – малаикзабазеги гІадамазеги ниж лъугьана байрамалда халкъалъе кепалъе рагъулезда релълъарал чагІилъун. Гьединлъидал дица нужеда гьарулеб буго, нуж сабаблъун дие гІазаб кьолеб бугилан ракІ гІодоб чІван рукІунгейилан. Гьеб гІазаб сабаблъунин нуж бергьунел ругел. МасихІ ГІисаде цолъун, бацІцІадго гІумру гьабизе бокьаралщиназеги букІине буго гьединаб гІазаб-гІакъуба. Нахъе къалел ва нухдаса тарулел чагІи гуро нилъ. Нилъер рекІелъ божи-иман буго, нилъ хвасарлъизеги руго.


ГIодосанго мадугьаллъиялъул лъикIал гьоркьолъаби ратана Шамил районалъул Бакълъухъ, ГIасаб ва ГIахьвахъ районалъул Изано росабазул жамагIатазда гьоркьоб.\nМегIер-гIалахалъулги гIи-боцIулги дагьабищха цоцазе кколеб жо букIунеб гIорхъицоял мадугьалзабазул.Умумулъанго киналго суалал гьел росабаз тIуразарулелги ратана гьудуллъиялда. Цоцазул хIурматги цIунун.\nРосабазда гьоркьоб бухьеналъе квербакъулеб тIеренабго кунлъун букIана Изаноса ХIапури мегIер къотIун ГIасабе унеб чIедерабго нух. Советияб власталъул соназда гьудуллъиялъул гьоркьорлъаби жеги гIатIилъана. Гьединал шартIазда чIедераб нухалъ гIей гьабулеб букIинчIо. Пикру ккана машинадул нух бахъизе. Изано ва ГIасаб росдал жамагIаталъ субботникал гьарун, техника хIалтIизабун, жамагIаталъул газа кьурдаги рекIунилан абухъего, I972 соналда байбихьараб гьеб иш хехго рагIалде бахъана. Нух данде щвараб бакIалде рачIана тIоцересел машинабиги.\nГьениб кIалъазе рахъарал жамагIатчагIаз, масала, мунагьал чураял ГIасаса Мурад ГIалиевас, Изаноса Тахту Дибиргъазиевас бицана росабазда гьоркьоб гIодосанго ратарал гьоркьорлъабазул. ГIолилал ахIана умумузул лъикIал гIадатал хадурккунги хIалтIизаризе. ЦIияб нухда цIарги тана «Гьудуллъиялъул» абун.\nХадубккун гьеб нухлул тIалаб гьаби росабазул советаз тIаде босун букIарабани, жакъа газеталда гьелъул пашманаб къисматалъул хIакъалъулъ хъвазе ккечIого букIинеги бегьулаан. Амма гьелъул тIалаб гьабичIо, сухъмахъалде сверун буго.\nКIиябго росдае гуребги пайда букIана нухлул. Риидал мугIрузде, хасало гъутабазде гьеб нухккун ХIапури магIардасан хьвадула ЛъаратIа, Шамил, ЦIунтIа ва цо-цо цогидалги районазул магIишатазул гIемераб гIи-боцIи. ХIужаби рукIана магIарда къварилъи ккун нух гьечIолъиялъ гIужда кумек щвечIого пашманал лъугьа-бахъинал ккеялъул. Масала, Изано росдал колхозалъул ракьалдасан руго Шамил, ЛъаратIа, ЦIунтIа ва цогидалги районазул колхозазул гIи-боцIи гочунел нухал. Кьварараб тIабигIаталъул бакIги буго гьеб. Гьеб лъикIго лъала гIухьбузда. Хасго къварилъи бихьула гьезда хаслихъе гъутабазде тIадруссун унаго - гьениб цудунго бала гIазу, ракIалдаго гьечIого пула гьури. Амма изандерица мадугьалзабазул гIиядаги цадахъ ругел гIадамаздаги гIакъуба бихьизе толаро.\nГьеб букIана 1965 соналъул октябрь моцIалъул бакьулълъи. Хинго, роцIун букIана дунял. Амма цинтIаго ХIапури мугIрузда тIад тIупун лъуна чIегIерал накIкIал, кIиго галиялъ цебе бугеб жоцин бихьулареб хIалалда базе лъугьана гIазу. Минуталдаса минуталде гьеб биццалъизе байбихьана. Бакъаниде бащдаб метралдасаги биццалъана гIазу. РакIалдаго гьечIого байбихьана буран. Гьеле гьеб заманалда изандерил росулъе хабар бачIана мугIруздаса нух бахъизе кIоларого гIиги гIадамалги ругилан. Колхозалъул председатель МухIамадов Ибрагьимил бетIерлъиялда гIухьбузе кумекалъе вахъана гьеб гьитIинабго росулъа хIетIе багъаризе кIолевщинав чи. ГIужда щвана магIарде кумек. БакI-бакIалде рикь-рикьун ратана ЛъаратIа районалъул Гьагьар росдал ва ЦIунтIа районалъул Кьадали росдал колхозалъул гIиял рехъаби, тIабигIаталъул гьеб балагьалде данде къеркьолаго квачанги сваканги ратана гIияхъаби. Гьел росулъе хинлъизеги ритIун, кинабго дандеги бакIарун, камизе течIого гIи гьезухъе кьуна изандерица ва кIиабилеб къоялда хIинкъи гьечIеб бакIалде щвезегIан гIи щвезабизеги ана. Гьединаб хIинкъиги нух бахъараб заманалда тIаса ун букIана. Гьелдаса батIиябги, ГIахьвахъан МахIачхъалаялде бугеб нухги гIезегIанго къокълъулаан.\nГьанибго бихьизабизе кола, цIияб нух бахъизе санагIат буго гьоркьоб инчIго километр гурони гьечIеб ТIасабакълъухъ росулъе. Гьелъул кIудияб кIварги буго. КIудияб ВатIанияб рагъ Грозниялде гIагарлъухъе щведал, Изано росулъе витIун вачIана инженер, цадахъ хIалтIухъабигун. Хехаб заманалда жаниб ХIапури габурлъухъан нух бахъиялъе тадбирал гьаруна ва байбихьана гьеб бахъизе. Гьенисан ине кколаан нахъе къалел аскарал. Кавказалдаса рагъ нахъе къараб мехалда, ХIапури габурлъухъе щведал нух бахъиги гьоркьоб къотIизе тана. Гьеб нух бахъулев вукIарав инженерги къадаралде щвана ва вукъун вуго Изано росулъ.\nДругие материалы в этой категории: « Устарлъи\tКанлъи: къаси араб къад гурого бачIунаро »\n15:42, 19 января 2022, 30


Ибрагьим Ибрагьимов, ЧIиркъатIа росдал музеялъул директор\nЧIиркъатIа росулъа ХIадисов МухIамад вуго хIикматав инсан. ГIумруялъул кIудияб ригьалде вахун вугониги, гIадан бахилаб рекIел цIодорлъиги буго гьесул. ЧIиркъатIа кканщинал лъугьа-бахъиналги лъала гьесда. Росдал тарихалъе материал бакIарулаго, гьесдасан гIемераб кумекги щвана дие. ГIажаиблъизе ккараб жо, росулъ ккарал лъугьа-бахъиназул хIакъалъулъ мухIканго бицуна къо, моцI ва сон.\nМухIамад гьавуна 1938 соналда. Рагъда хадусел соназ цIалул ургъел гьабизе регIулароан хинкIил ургъел гьабизе ккеялъ ва МухIамадица бицуна цIали гIемер лъикI букIинчIин жиндирилан. Бищун захIматаб гIелму букIанила математика. Дол соназ экзаменал кьун гурони тIасияб классалде рахъунароан. Гьес тамашалъи гьабун бицуна классалда вукIарав отличникасе гIурус мацIалъул экзаменалъе 3 къимат гурони щвечIеб мехалъ, жиндие 5 къимат щванин. Эбел хвараб соналъ дунял рихун, пикрабазда вукIунаанила жив ва гьеб соналъ 6 классалда гъоркь хутIанила.\nКолхозалъул боцIуе вехьлъиги гьабуна гьес, ахил хъаравуллъиги гьабуна, щиб малъаниги инкарги гьабичIо. Гьениса щолеб жоги цIакъ мукъсанаб букIанила, цIакъаб хIалтIи гьабунила колхозал хвезариянги бицуна МухIамадица.\nГьаб дур рекIел цIодорлъи кида загьирлъарабилан гьикъидал, гьес абуна 1957 соналда лъади ячун хадуб тIатанила цогидазулъ гьечIеб гьеб пагьму. Гьесул хIакъалъулъ хъвазе цебегоялдаса нахъе пикру букIана, амма хъвадариялъул хIалтIул гIемерлъиялъ кинго квер щолеб букIинчIо. НахъбахъичIого хъвазе багьанаги ккана гьадинаб… Бергьенлъиялъул юбилеялде улкаго хIадурулеб бугелъул, дирго архивалда хъирщадулаго, рагъдаса чIаго тIадвуссарав 11 росуцоясул хвараб сон бихьизабун батичIо дица. ЦIалдохъаби гIагараб ракь лъазабиялде машгъуллъиялъе, дица гьезухъе кьуна хваразул цIарал ва абуна гIагарлъиялде цIехон гьел хвараб сон лъазабеян. Гьез битIун гьабулищали бихьизе, дида хвараб заман лъалел кIигоязул цIаралги журана тIаде. Дидаса цIодорлъи бергьарал цIалдохъабаз, тIубараб сияхIги босун цояв витIун вуго ХIадисил МухIамадихъе ва гьес кинабго мухIкан гьабун хъван гIиссинал «краеведазухъеги» кьун буго.\nГьединаб цIодорлъиялъул чи вуго МухIамад.\nДругие материалы в этой категории: « Багъарараб хIатIида хIарщ рекIуна\tДОСААФ – щибаб муниципалитеталда »


МАКЬАСДА КЛАСТЕР-ЛЪИК1ИЩ ЯГИ КВЕШИЩ? - 26 Августа 2011 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nСуббота, 18.01.2020, 17:28 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2011 » Август » 26 » МАКЬАСДА КЛАСТЕР-ЛЪИК1ИЩ ЯГИ КВЕШИЩ?\n- МухӀамад, магӀу биялдаса хириял магӀарулазе гӀагараб ракь хазиналъун букӀуна. Лыжабазда хъещтӀолеб,туризмалъул,хӀухьбахъиялъулаб база балеб ракь Хунзахъ тӀалъиялъул ункъо росдал бетӀергьанлъиялда бугеб бакӀ кколин ва гьел росабазул жамагӀатаздаги цӀехечӀого, гьезул изнуги гьечӀого ракь ккунилан, гьенир бакӀал ранилан«ХӀакъикъаталъул»редакциялде вачӀун вукӀана Сивухъ росулъа Н. МухӀамадов. Гьеб суалалда тӀасан щиб дуца абилеб?\n- 200Ӏ соналда Хунзахъ районалъул избирателаз дун гьеб районалъул бетӀерлъун вищана. Гьелдаса нахъе дун «Макьасда» бакӀалъухъ вала-гъалагьана, гьава-бакъалъулал, ракьулал, гъветӀ-хералъул шартӀал тӀуранго лъазаруна, кигӀан заманалъ гӀазу биинчӀого букӀунебалицин балагьана. Къокъго абуни, «Макьасда» бакӀалъухъ дир рокьи ккана ва гьенир бакӀал раялде дун машгъуллъана. Гьеб ишалъулъ дие кумек гьабуна Москваялда ругел гьудул-гьалмагъзабаз. Гьенир хӀалтӀаби байбихьилелде дица лъазабуна гьеб ракь лъил бетӀергьанлъиялда бугебалиги. «Макьасда» буго къваригӀараб мехалъ батизе тараб ракьул 90 га нахъраталил федералияб фонд. Гьелъул 39,5 гаялда базе буго база. ГӀарзачиясухъа бажарун гьечӀо РФялъул ракьул кодексцин лъазабизе. База базе бугеб ракьалъул суал тӀубан буго ва гьелда тӀасан ругел бахӀсалги лъугӀизе заман щвана.\n- Россиялъул югалда туризмалъул кластерал разе Федералияб централъ кида хӀукму гьабураб? РФялъул ХӀукуматалъ гьел раялъе гӀарцулал сурсатал риччазе божилъи кьолеб, жавабчилъи жиндаго тӀаде босулеб бугищ?\n- Северияб Кавказалъул федералияб округалъул лъабго республикаялда ва Краснодар краялда, Адыгеялда туризмалъул кластерал раялъул хасаб №833 хӀукму Россиялъул ХӀукуматалъ къабул гьабуна 20Ӏ0 соналъул Ӏ4 октябралда Дагъистаналда «Макьасда»,Карачай-Черкесиялда«Архызалда», Северияб Осетиялда «Мамисоналда», Краснодар краялда, Адыгеялда щуго база базе РФялъул ХӀукуматалъ би-ччалеб буго 56 миллиард гъурущ ва инвестораз гьел бакӀал разе биччараб гӀарац битӀккечӀого, цогидал гӀиллабазда бан базаби рачӀого хутӀани кинабгоялде гӀунтӀун жавабчилъиги жиндаго тӀаде босулеб буго. Щибго хӀинкъичӀого рехсарал базаби раялъе гӀарцулал сурсатал риччазе тӀаде босулеб буго Россиялъул Сбербанкалъ, ВТВялъ. ГӀарац бугев, бокьарав бечедав чиясулги рес буго гьеб ишалъулъ гӀахьаллъизе, гӀарац бегун течӀого хӀалтӀизабизе ва гьелдаса хайир босизе.\n- ГьабсагӀаталда «Макьасда» мугӀрузул шартӀазда лыжабазул спорталда, туризмалда хурхараб база баялъе кинал хӀалтӀаби гьарулел ругел?\n- ХӀадур гьарулел руго проекталъулгун сметаялъулал документал, ай план-мастер, мастер-классалъул документация. Гьеб хӀадурлъи лъикӀаб даражаялда унеб, цебетӀеялъул нухда буго. Гьеб хӀалтӀи рагӀалде бахъиндал, пачалихъияб экспертизаялъ документация къабул гьабизе буго. Гьелдаса хадуб«Макьасда» чӀахӀиял бакӀал разе байбихьизе ккола.\n- Кинал бакӀал гьенир разе ругел? Аслияб куцалда сунде кӀвар кьезе бугеб?\n- «Макьасда» базе буго 3Ӏ50 чиясе бакӀ бугеб отель, цӀа свинабиялъул часть, полициялъул отделение, поликлиника, кумекалъулал, хӀухьбахъиялъулал бакӀал ва гь.ц.«Макьасда» сверухъ ва Хунзахъ тӀалъиялъул батӀи-батӀиял бакӀазда 36 километралъул манзилалда гьаризе руго кварил нухал-фуникулерал. Масала, гьанже Шамил районалъул Гьандихъ росулъа Хунзахъ тӀалъиялде рачӀунаго нахъа тезе кколеб батани 60 км, кварил нухдасан букӀине буго анлъго км. «Макьасда» разе ругел цогидал ба-кӀазул бицинчӀониги, гьенир лъезе руго гӀурус адаби-яталъул классик Лев Толстоясе, гьесул машгьураб «ХӀажимурад» къисаялъул герой, имам Шамилил наиб Хунзахъа ХӀажимурадие памятникалги. ТӀалъиялде рачӀарал туристал ва гьалбал зияраталъ щвезе, ЦӀада росдада аскӀоб базе буго, мунагьал чураяв Расул ХӀамзатовасул «ХъахӀал къункърабазе» памятникги.Аслияб кӀвар кьезе буго базаялда сверухъ гьанжесеб, киналго тӀалабазе жаваб кьолеб инфраструктура гӀуцӀиялде. Гьенире рахъизе руго гӀатӀидал нухал, гьабизе буго канализация. Къокъго абуни, «Макьасда» база букӀине буго дунялалъул стандартазул даражаялда бараб бакӀ. Швейцариялдаса, Австриялдаса гьенире рачӀун рукӀарал специалистаз абуна, гьедин гьабиялъе Хунзахъ тӀалъиялда киналго шартӀал, тӀабигӀиял ресал ругилан. Россиялъулаб Югалда разе ругел цогидал базабазда цебе «Макьасда» базаялъул лъикӀаланго тӀокӀлъаби руго. Масала, гьеб тӀубараб лъагӀелалъ хӀалтӀизе буго. Хасало лыжабазда хъещтӀей гуребги, гьенир гӀуцӀизе руго чуязул, экстремалияб, рорхатал мугӀрузул тӀогьазде рахиналъул, кьурабалъе хариялъул, спорталъул тад-бирал, туристал сапаразде ва экскурсиязде хьвадизе руго. «Макьасдаса» Каспий ралъдахъе щвезегӀан буго Ӏ40 км, цӀидасан къачӀан, гьанжесел тӀалабазе жаваб кьоледухъ хӀадур гьабизе бугеб «ГӀалагӀарт» аэро-порталде букӀине буго 7-8 км. Гьенире ва гьениса роржине руго гьитӀинаб авиациялъул самолетал. ГьабсагӀаталда «Макьасда» руго рарал, хӀалтӀизаризе бегьулел бакӀалги.\n- РФялъул ХӀукуматалъ «Макьасда» туризмалъул кластергӀуцӀиялъулхӀукму ДРялъул президентас, ХӀукуматалъ кин къабул гьабураб? Гьез кумек гьабизе бугищ гьеб баялъе?\n- Дагъистаналде гьеб суалалда тӀасан вачӀун вукӀана «Северияб Кавказалъул курортал» ОАОялъул директорзабазул Советалъул председатель АхӀмад Билалов. Гьев данд-чӀвана Дагъистаналъул президентгун ва «Макьасда»хӀухьбахъиялъулаб база баялъе цадахъ хӀалтӀиялъул къотӀи-къай хъвана, республикаялъул нухмалъиялъ гьеб ишалда жидерго тӀадрекъей ва разилъи загьир гьабуна. Гьединго, хӀукму гьабуна Хунзахъ районалда хасаб экономикияб зона рагьизе. Гьелъ кӀудияб кумек гьабизе буго, балеб бакӀалде инвесторал рачӀинаризе, гьез гьенире риччалел гӀарцулал сурсатал цӀикӀкӀинаризе.\n- «Макьасда» базаялъ тӀоцересел туристал кида къабул гьаризе ругел, яги гьелъул тӀоцебесеб этап щиб заманалде лъугӀулеб? Гьеб бакӀ бан бахъиндал, чан чиясе гьениб хӀалтӀулаб бакӀ рагьулеб?\n- ХӀисабалде босун буго «Макьасде» тӀоцересел хӀухьбахъи гьабулел 20Ӏ6 соналда рачӀине ва гьел гьалбал хириял нилъер ракьцояз къабул гьаризе. ГьабсагӀаталда хӀалтӀаби унел ругеб хӀалалде балагьун, гьеб иш дагьабги цебе ккезе бегьула. ТӀубараб къуваталда база хӀалтӀизе лъугьине ккола 2020 соналда. Гьеб мехалда гьенив хӀалтӀизе вуго 2000 чи. Гьезда гьоркьоре ккола кванил нигӀматал гӀеза-рулел гӀухьби, дояркаби, ахихъаби, хурухъаби ва гь.ц. Россиялъулаб югалда щуябго туризмалъул кластер рагьидал гьаниб хӀалтӀи щвезе буго Ӏ50 азарго чиясе. ХӀалтӀул квер гьарзаяб регионалъе гьеб цӀакъ кӀудияб кумек буго.\n- МухӀамад, дуца микьго сонгун башдалъ бетӀерлъи гьабуна Хунзахъ районалъе. Гьеб заманалда лъикӀал социалиял хиса-басиял ккана районалда. Лъабабилеб нухалда районалъул избирателаз мун вищичӀо. Мунго вищичӀогоян районалъул гӀадамазде мун рекӀекъ-лъанищ?\n- Дица гьелда тӀасан абила лъикӀав Аллагьас квешаб иш гьабуларилан. Дие кутакалда битӀ ккана, лъабабилеб нухалда Хунзахъ районалъул бетӀерлъун вищичӀолъиялъул. Диде божилъи гьабуна кӀудияб ва жавабияб хӀалтӀи. КӀиазарго чи хӀалтӀизе вугеб туризмалъул кластер базе щвей дица рикӀкӀуна кӀудияб битӀккейлъун ва икъбаллъун. Байбихьуда дида ракӀалда букӀаралдаса нусго нухалъ лъикӀаб лъугьинехъин буго «Макьасда» база. Гьеб букӀина гӀагараб районалъул тарихалъулъ дица толеб лъикӀаб лъалкӀлъун. ГӀакълу щварав школьникасдаса байбихьун районалъул гӀадамазул 80 проценталъ баркала кьолеб хӀалтӀи гьабуна дица. ТӀокӀаб жоялъул бицинчӀониги, районалъул росабалъ рана спортзалал, школал, лъималазул ахал, райбольницаялъе кӀиго корпус, бахъана ГьоцӀалъ-КӀахъ автомобилазул нух. Гьаруна аслиял, проектазулгун сметаялъулал хӀалтӀаби районалъул росабалъе тӀабигӀияб газ бачиналъеги.БитӀараб буго, дица хӀалтӀи-хъулухъги кьун аскӀоре гӀагар гьарун рукӀарал цо-цоял, лъабабилеб нухалда дун районалъул бетӀерлъун вищулелъул, дие хилиплъана. Гьезул жидерго намус букӀайин абе гьезие диванчилъунги.\nГара-чӀвари гьабуна ШАРАПУДИН СУЛТӀАНОВАС .


Подпункт "а" пункта 4 статьи 3 вступает в силу с 1 января 2013 года (пункт 5 статьи 5 данного документа).\nПодпункт "б" пункта 5 статьи 3 вступает в силу с 1 января 2013 года (пункт 5 статьи 5 данного документа).\nПодпункт "а" пункта 15 статьи 3 вступает в силу с 1 января 2013 года (пункт 5 статьи 5 данного документа).\nПодпункт "е" пункта 15 статьи 3 вступает в силу с 1 октября 2012 года (пункт 4 статьи 5 данного документа).\nПункт 16 статьи 3 вступил в силу с 30 августа 2012 года (пункт 3 статьи 5 данного документа).\nПункт 18 статьи 3 вступил в силу с 30 августа 2012 года (пункт 3 статьи 5 данного документа).


Армиялде ритIулел руго рагъулал махщелазе хIадурги гьарун\n1 апрелалдаса 15 июлалде щвезегIан Дагъистаналдаса лъабазаргогIан гIолохъанчи витIизе вуго Россиялъул армиялде.\nГьедин бицана ДРялъул рагъулав комиссар Дайтбег МустIафаевас, 5 апрелалда «ХIакъикъат» газеталъул редакциялда тIобитIараб пресс- конференциялда.\nГьелда гIахьаллъана ДРялъул информациялъулгун печаталъул министр ГIумаргIусман ХIажиевги, «ХIакъикъаталъул» бетIерав редакторасул ишал тIуралев ГIумахан ГIумахановги.\nДайтбег МустIафаевас бицухъе, пандемиялъул заманалда, гъоркьиса нилъер республикаялдаса армиялде витIун вуго микьазаргогIан гIолохъанчи.\n- Гьезул 70 проценталдаса цIикIкIун чиясул букIана тIадегIанаб яги гьоркьохъеб хасаб лъай. ГьедигIанасебго къадаралъул гIолохъанчи вуго ДОСААФалъул организациязда цIалун рагъулабгун учёталъулаб махщел щварав – С, Д, Е категориязул шофёрзаби, фельдшерал, крановщикал, - ан абуна гьес.\nРагъулав комиссарас бицана пандемиялъул заманалда жидецаго гьарулел цIуна-къаязулги. Ковид бугищали лъазе гьез тестал кьезарулел руго призывалъулаб пункталде вачIарав щивав гIолохъанчиясдаги гьел нуха регIизе рачIарал гIага- божараздаги. Гьедин тIатинавуна вирусалъ унтарав 20 чи ва коронавирусалъ унтаразда аскIов вукIарав жеги нусго чиги. Республикаялда бугеб муниципалияб 52 ва республикаялъул цо призывалъулаб комиссиялда коронавирусалдаса цIуна-къаялъе киналго шартIалги чIезарун ругин бицана Д. МустIафаевас.\nГьесул рагIабазда рекъон, армиялде щун хадур гьел гIолохъаби кIиго анкьалъ карантиналда чIезарула.\nГьединго комиссариатазул киналго хIалтIухъабаз ковидалда данде вакцинаги гьабулеб буго. Гьеб гьабун бахъине ккола 10 апрелалде.\nАрмиялда хъулухъ гьабиялъул къагIидаялъулъ гьадинаб хиса- басиги ккана ахираб заманалда: тIадегIанаб махщалилаб яги гьоркьохъеб хасаб лъай бугел гIолилаз хъулухъ гьабизе бегьула контракталда рекъонги. Армиялде ахIун арал гIолохъабаз гьениб цо сон балеб батани, контракталда рекъон араб лъабго соналъ тезеги рес буго.\nГьедин жидеца гъоркьисала рагъулабгун учёталъулаб махщалие азаридаса цIикIкIун чи хIадуранин армиялде витIизеян бицана рагъулав комиссарас. Гьанже ихдал ритIулезда гъорлъ гьединав кIиазаргоялдасаги цIикIкIун гIолилав вукIине рагIула.\nКонтракталда рекъон хъулухъ гьабизе гъоркьисала нилъер гьаниса 1,5 азарго чи ун вуго.\nРФялъул Оборонаялъул министерствоялъул цIалул идарабазде лъугьине азаргоялдаса цIикIкIун гIолилав тIаса вищун вуго гъоркьиса ДРялъул рагъулаб комиссариаталъ. ЦIализе восун вуго гьезда гьоркьоса 350 чи.\nНагагь гьединал идарабазде цIализе ине бокьарав чи ватани, жидехъе гIарзаби хъваянги абуна Д. Мустафаевас, гьенире хитIабал гьарун, документал хIадуризе квербакъилила жидеца.\nХадуб гьес жавабал кьуна журналистазул суалазеги.\nДРялъул информациялъулгун печаталъул министр ГI. ХIажиевас ракIалде щвезаруна армиялда гIадлу хвезабурал дагъистаниязда тIасан цересел соназда рахъулел рукIарал гIарзал. Цере гIадин гIемер гьечIониги, гьел гьанжеги камуларин бицана МустIафаевас. Масала, гъоркьиса армиялде арав 20 гIолохъанчиясда тIад гьарун ругила уголовниял делаби. Аслияб куцалда гьел ккола цоцазухъа гIарац яги телефонал рахъун, жидерго бакIалда цогидал хIалтIизе тIамун гьарурал гъалмагъирал.\nГьездаго цадахъ улкаялъул батIи- батIиял регионаздаса баркалаялъул кагъталги рачIунел руго нилъер рагъулаб комиссариаталде. Гьедин 40-ялдасаги цIикIкIун баркала кьун кагъат бачIун буго исана.\nРагъулав комиссарлъун хIалтIулеб 12 соналда жаниб цониги дагъистанияс альтернативияб хъулухъги тIаса бищичIин бицана Дайтбег МустIафаевас. Гьелде щвезегIан Гъизляралда хIалтIулелъул, жидеца цо чанго гIолилав витIун вукIанила тункIихер гьабулеб заводалдаги психоневрологияб диспансералдаги хIалтIизе. Рагъулаб хъулухъ гьабизе бокьичIого альтернативияб хъулухъ тIаса бищулел гIолохъаби, аслияб куцалда, рагъулал госпиталазде санитараллъун хIалтIизе унин абуна комиссарас. Амма дагъистаниял гьечIила гьезда гъорлъ.\nДругие материалы в этой категории: « Нухмалъуда - гIолохъаби\tКеримовасул садакъа »


Рамазан ГIабдулатIипов пресс-конференциялда, 4Июнь2013\nБайбихьуда гьес хIисаб кьуна лъабго моцIида жаниб гьабураб жиндирго хIалтIул. ХIамида рекIин цо рогьо, хIамидаса гъоркье рещтIин – кIиго рогьо. Гьедин абунин жинда росулъа чияс, гьединлъидал байбихьараб иш ахиралде щвезабизе ракIалда бугин бичIчIизабуна гьес. Цинги бицана тIалъи бацIцIад гьабизе байбихьанин.\nРамазан ГIабдулатIиповасул рагIабазда рекъон, гьанжелъагIан Дагъистан кваназабулеб букIун буго, амма сах гьабулеб букIун гьечIо. Гьединлъидал квешаб унтуца кьалбал риччан руго. Гьедин цебетIеялъул рахъалъ Дагъистанги Россиялда жаниб 75 абилеб бакIалда буго. Гьанже тIадкъай кьун рагIула лъабго соналда жаниб республика 25 абилеб бакIалде бачIинабизе.\nЖурналистаз кьолел суалазул тIоцебесеб байбихьана 1 июналда ккараб хIужаялдасан. Гьелдалъун журналистасе къваригIун букIана гьеб къоялъ туснахъ гьавурав МахIачхъалаялъул мэр СагIид Амировасда бан Рамазан ГIабдулатIиповасул пикру рагIизе. Амма гьес гьеб хIужа бищун ахиралда рехсана. Масалайила, I июналда Грозныялда букIанила дагъистаниязе кIвар цIикIкIараб хIужа – ЦСКАгун Анжи хIай. Живги вукIанила дова. Цинги МахIачхъалаялда рагьанила кIудияб стадион – Анжи-Арена. Гьелдаса хадуб гурони абичIо ГIабдулатIиповас Амировасул хIакъалъулъ. Гьев кквеялъе низам цIунулез кинаб къимат кьолебани балагьун чIезе кколин нилъин абуна гьес.\nРамазан ГIабдулатIипов: «Дун я воххун гьечIо, я гIодулев гьечIо. Иш гIедегIизабизе бокьун гьечIо дие. Мэриялда ругелщинал киналго чагIи хисеян абулеб букIана дида. Амма дица кинабго гьабула гIодовиччан, киналго рахъалги хIисабалде росун. Мэрасул хъулухъалдаса нахъе гьев рехеян диваналъ хIукму гьабуни, нижецаги гьарилаха тадбирал».\nГьанже Амиров шагьаралда гьечIони, коммуналияб магIишат кIала-гъоркье чIвалин раккарал харбазда бан, ургъел ккогеян абуна гьес. Гьеб хIалтIи тIакъарал гIадамал ругила. Гьединго бичIчIизабуна шагьаралъул масъалабазда тIасан цебеккун Амировасулгун жиндир кIалъай ккун букIараблъи. Гьедин МахIачхъалаялда гIадатияв чиясе бакI гьечIин абун букIанила жинца мэрасда.\nЖурналистаз зама-заманалдасан кьолел рукIана пачалихъиял хъулухъчагIазда хурхарал суалал.\nРамазан ГIабдулатIипов: «Гьениб щибниги батIа бахъизе бажуралеб хIал гьечIо. Лъицаниги сундулниги жаваб кьолеб букIинчIо гьанжелъагIан. 55 соналъниги хIалтIизеги хIалтIун, щибгIаги пайдаяб жоги гьабичIого, жив кутакав чи гIадин пенсиялде унел руго гIемерисел нухмалъулел. Гьанже дир тIадкъаялда рекъон, бакIалъул нухмалъулезда цебе лъолеб 25 тIалаб буго, гьелъ рес кьезе буго муниципалиял гIуцIаби церетIезе. Гьелдасан бихьизе буго хадувккун бакIалъул нухмалъулев хъулухъалдайищ телев, яги нахъейищ гьавилевали».\nГьениб борхана Унсоколо мухъалда лъел электростанция балаго лъеда гъоркье арал ракьазул суалги. Гьел ракьазул бетIергьабазе некIого щванин щвезе кколеб гIарацин абуна ГIабдулатIиповас. Амма ратизе бегьулила гIарцуе хIилла гьабурал хIужабиги.\nГIабдулатIиповасда рагIа-ракьанде щун лъалеб гьечIин жидер масъалайин бицана ЭР-ялъе Зираниса ХIамзатов АхIмадица.\nАхIмад ХIамзатов: «Гьале нижеца хъван букIана МухIу ГIалиевасухъе, МухIамадсалам МухIамадовасухъе (республикаялъул нухмалъулел – автор), Путинихъе, Медведевасухъе, Генпрокуратураялде. Гьале гохI кагътазул буго – нижее жаваб кьолев чи кколев чи гьечIо. Жакъа нижер хьул букIана ГIабдулатIиповас нижер суал хIисабалде босилин. Гьединлъидал суалал гIагалун хутIулел ругин, нижер делегация къабул гьабеян I9 апрелалда президентасухъе хъван кагъат тана президентасул вакилзабахъ. Амма хъваралъубго хутIулеб буго гьеб жакъаялде щвезегIанги».\nПалхIасил, Рамазан ГIабдулатIиповасе суалал кьолел рукIана студиялда ракIарарал журналистаз гурелги, интернеталдасанги чIагояб эфиралдасанги.\nР.ГIабдулатIипов:«ХIамида рекIин цо рогьо, гъоркье рещтIин-кIиго рогьо».


Гъизляралда "жасус" ватана\n26 маялда Гъизляр мухъалдаса Ислам ГIабдурашидовасе гьабизе кколеб букIараб диван нахъ бахъун буго Москваялдаса экспертизаялъул жаваб лъазегIан.\nГьесде гIайиб гIунтIизабулеб буго «Авито» сайталдасан лъазабиги гьабун, гьес видеокамераги тIад бугеб сагIат бичулеб букIунилан.\nГьебин абуни шпионазул алатлъун рикIкIунеб буго цIех-рехчагIаз. Гьедин гьеб сагIаталъул хасаб экспертиза хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул федералияб хъулухъалъул лабораториялда гурони гьабизе бегьулеб гьечIо.\nГьеб ишалъул хал гьабулеб буго гъоркьисала декабралдаса нахъе.\nПалхIасил, адвокат ПатIимат ГIабдулаевалъул рагIабазда рекъон, Ислам ГIабдурашидовас гьеб сагIат базаралдаса босун букIун буго. Цинги «Авитоялда» лъазаби гьабун буго. Гьелдаса хадур сагIат босизе къваригIарал чагIазул ххвелги гьабун, гьесухъе рачIун руго «К» централдаса цIех-рехчагIи. Цин жинда ракIалде кканин гьез махсара гьабулеб батилин, божулев вукIинчIила ГIабдурашидов. Дуца гьабураб жо такъсир бугин гьез абидал, гьев мукIурлъун вуго гьелъие. Амма адвокаталъ абун буго ГIабдурашидов мукIурлъанинха сагIат бичизе сайталдасан лъазаби гьабулеб мехалда гуреб, гьесда гьелъул хIакъалъулъ низам цIунулез бициндалин.\n«Изну гьечIого хасал техникиял алатал рича-хиси" абураб статья баккун буго 2011 соналда. Амма гьелъул хIакъалъулъ баян лъалев чи къанагIатги гьечIин бицана ЭР-лъе адвокат ПатIимат ГIабдулаевалъ. Гьелъ цIунулев Гъизляр мухъалдаса Ислам ГIабдурашидовасде гIунтIизабулеб буго гьединаб гIайиб.\nИслам ГIабдурашидовасдего гIадин тIири щвезе бегьулел чагIи чанги ругин Дагъистаналдаян рикIкIунеб буго адвокат ПатIимат ГIабдулаевалъ.\nПатIимат ГIабдулаева: «Дуда лъалебани, гьанже цIацIазе ругелщинал гIадамал. Дица гьаб иш тIаде босун букIин лъайдал, цо цIех-рехчи кIалъан вачIана дихъе МахIачхъалаялдасан. Жидер хIалтIудаса чанги чи нахъе реханила гьединалго видеокамерабиги ругел сагIтал ран ратун. Гьединлъидал гIемерисезда щибниги лъалеб гьечIо гьелъул хIакъалъулъ. Дица дирго студентаздаги абула цIодорго рукIайин. Гьел лъугьуна реццардизе, камерабиги ругел сагIтал ругин жидеда тIадилан. МахIачхъалаялда гьединаб гIиллаялъе гIоло къогоялде гIагарун чиясда тIад цIех-рех гьабулеб бугин бицана коллегабаз. Россиялдани гьелда хурхун бахъараб ахIи-хIур гьанже гIодоцун буго, нилъер гьаниб гьанже байбихьун бугоха».\nАдвокат ПатIимат ГIабдулаевалъ ЭР-лъе бицана гьанжелъагIан гьединаб ишалъулгун кинабгIаги лъай-хъвай букIинчIин я юристазул, я адвокатазул, яги прокуроразул. Рес бугин бокьарав чияс эркенго гьединал техникиял алатал бича-хисизе. Цинги дуца такъсир гьабунилан цо къоялъ цIех-рехалъул чагIиги раккун рачIине рес бугилан абуна адвокаталъ. Гьединго кканила Гъизляр мухъалдаса Ислам ГIабдурашидовасулги. Жинда лъалароанин видеокамерабиги бугеб сагIат бичизе бегьунгутIиян абулеб бугила гьес.\nМасала, адвокат Сапият МухIамадовас абуна туснахъ гьавурав чиясе гIакъуба кьолеб бугищали балагьизе уней жиндие рес букIунарила я диктофон, я сурат рахъарал аппарат, яги гьелда релълъараб жо жанибе босизе. Гьедин батани, жинца щибинха гьабизе кколеб, видеокамера бугеб гьединаб сагIат яги ручкагIаги гьечIони. Туснахъ гьавурасда ругел гIужал рахъизеги кколеб бугони. Гьединлъидал гьединал алатал гIицIго шпионазулин рикIкIине кколарила, гьезул бугила чи живго жинцаго цIуна-къаялъул мурадги.\n«Ихтиярал цIунулел кколел руго квекIенлъун…»\n«Май моцIалда жанив Дагъистаналда дагьалдасан 27 чи викъун вуго...»\nКIиго чи чIвана КъурахI мухъалда


ЩУГО СОНАЛДА ЖАНИБ – 180 «МАГНАТ»\nЧетверг, июль 22 2021\nГьал къоязда Каспийскиялда рагьана «Магнит у дома» ва «Магнит косметик» абурал дармил тукаби.\nРеспубликаялда тIоцебе рагьулеб «Магнит» ПАОялъул тадбиралда гIахьаллъана РФялъул промышленносталъул ва дармил министр Денис Мантуров, ДРялъул бетIерасул ишал тIуразарулев Сергей Меликов, ДРялъул хIукуматалъул председатель ГIабдулпатIахI ГIамирханов, «Магнит» ПАОялъул бетIерав директор Ян Дюннинг ва цогидалги.\n«Республикаялда гIадамаз цIикIкIун пайда босулел бакIаллъун руго базарал ва ярмаркаби. Гьаниб цебетIун буго гIисинаб бизнесги. «Магнит» республикаялде бачIиналдалъун дармил рахъги батIи-батIияблъун, конкуренция хIехьолеблъун лъугьина. Баркала загьир гьабизе бокьун буго дармил киналго рахъал церетIезариялъулъ гIахьаллъаралъухъ, «Магниталъеги» лъикIаб цебетIей гьарула», - ян абуна РФялъул промышленносталъул ва дармил министрас.\n«Нилъер республикаялде рукIина цIиял хIалтIул бакIал. КIвар бугеблъун ккола «Магниталъ» Дагъистаналъул нигIматазе бакIги бихьизабизе букIин. Нилъерго нигIматал ричизе бегьула «Магнит» тукаби ругебщинаб бакIалда, - ян абуна С. Меликовас. – «Магниталъ» къотIикъай гьабун буго Дагъистаналъул 20 производителасулгун».\nДРялъул хIукуматалъул председатель ГIабдулпатахI ГIамирхановас бицана гъоркьиса декабралда РФялъул росдал магIишаталъул министерствоялъ «Вкусы России» абураб кванил нигIматазул регионалиял брендазул миллияб къец тIобитIун букIанин.\n«Гьениб Дагъистаналъул гIиял гьаналъе тIадегIанаб бакI щведал, Ян Дюннингица абуна, гьелъул цIакъаб тIагIам бугин. Дида ккола, нилъер гIиял гьанае кьураб къиматалъго гьесизарун ратилин республикаялда «Магнит» рагьизе», - ян абуна ГIамирхановас. Ян Дюннингил пикруялда рекъон, Дагъистаналда «Магнит» рагьиялъул компаниялъеги кIудияб кIвар буго. «Нижеда гьаниб церетIеялъе рес бихьулеб буго. ЛъагIалил ахиралде гьаниб хIалтIизе биччазе буго 20 дармилаб бакI. ГIагараб щуго соналда жаниб Дагъистаналда 180 тукен рагьизе ва республикаялъул 2000 чи хIалтIудалъун хьезаризе ракIалда буго. Гьединго ниж ургъулел руго мугIрузул районазда «Моя цена» абурал тукаби рагьиялда тIадги. Гьениб учузаб багьаялде рукIине руго гIадатиял нигIматал ва къайи. Гьеб гуребги, нижеца тIадчIун хIалтIи гьабулеб буго бакIалъулал поставщиказулгун ва Дагъистаналъул брендал гIицIго республикаялда гурелги, тIолабго улкаялдаго тIиритIизаризе ракIалда буго», - ян абуна «Магниталъул» директорас.\nДругие материалы в этой категории: « ДАНИЯЛОВ «ВАХЪИЗЕГИ» РЕС БУГО\tГIИДАЛЪУЛ КЪОЯЛДЕ САЙГЪАТ »\n20:04, 07 декабря 2021, 72\n20:00, 07 декабря 2021, 82\n19:58, 07 декабря 2021, 78\n19:56, 07 декабря 2021, 141\n19:54, 07 декабря 2021, 83\n19:52, 07 декабря 2021, 83\n19:49, 07 декабря 2021, 80\n19:47, 07 декабря 2021, 89\n19:43, 07 декабря 2021, 88\n14:55, 07 декабря 2021, 113\n14:52, 07 декабря 2021, 65\n11:29, 07 декабря 2021, 120


Автор: ilchi · 25.01.2020\nЯнварьданул 20-нний хьунни Аьрасатнал Федерациялул культуралул министрнал хъиривчу Ольга Яриловал каялувшиндаралусса видеоконференция. Му хас бувну бия «Культура» тIисса цIанилусса Национал проект иширайну зузи даврил хIасиллан.\nВидеоконференциялий гьуртту хьунни Аьрасатнал культуралул министрнал хъиривчу Сергей Обрывалин, Аьрасатнал Культуралул министерствалул Кинематографиялул Департаментрал бакIчи Ольга Любимова ва цаймигу.\nДагъусттан Республикалул чулуха видеоконференциялий гьуртту хьунни ДР-лул ХIукуматрал Председательнал цалчинма хъиривчу Анатолий Карибов, Республикалул БакIчинал ва ХIукуматрал Администрациялул сакиншиндарал ва проектрал управлениялул отделданул консультант Насруттин Кьурбанов, ДР-лул культуралул министр Зарема Буттаева.\nВидеоконференциялул дайдихьулий Ольга Яриловал барча дунни Дагъусттан Республика сакин шаврил Кьини.\nГихунмайсса цинявппагу ихтилатру бия «Культурная среда», «Творческие люди», «Цифровая культура» тIисса цIардалусса регионал проектру щаллу даврийн багьайсса. Вай проектирдавусса цалчинмунил лагрулий жулла республикалий цIуну бувссар культуралул объектру, дурссар хьхьичIва бувминнул ремонтру, шяраваллан буллуссар нигьирттайсса культуралул центрду, яни автоклубру.\n«Творческие люди» проектрал лагрулий республикалул культуралул зузалтрал цала пишакаршиврул даража лавай баврицIун бавхIусса курсру бувккуссар, дурссар дунияллул халкьуннал дянивсса фестиваллу, выставкалул проектру ва «Культуралул волонтертал» тIисса цIанилусса Республикалул цалчинсса форум.\n«Цифровая культура» тIимур проектрал лагрулий дурми давурттавух кIицI лаганну С. Стальскийл цIанийсса Лазгиял музыкалул ва драмалул театрданул базалий тIивтIусса концертру дувайсса виртуал зал ва П. ХIамзатовал цIанийсса музейравусса экспозициярттал ва выставкалул проектирдал мультимедиа-гид. Проектирдал лагрулийсса давуртту ккаккан дурсса чIумул мутталий щаллу дурссар жулла республикалий.\n«Дуниял оьрчIал иттах»\nРязийну бия хъамал\nСледующая публикация МФЦ-рдал даврил хIасиллу\nПредыдущая публикация МахIачкъалаллал бакIчинащал


10 сон бана Россиялда ЕГЭ чIарагьечIеблъун гьабуралдаса\nЦояз беццула, цогидаз какула\nГьеб щибжояли лъалеб буго улкаялъул гражданазул 89 проценталда. Гьезул бащдалдаса цIикIкIаразул (55%) лъималаз яги лъималазул лъималаз кьуна цогоял пачалихъиял экзаменал, хутIаразда (34%) гьелъул хIакъалъулъ лъала СМИяздасан.\nЖамгIияб пикру лъазабиялъул тIолгороссиялъул централъ (ВЦИОМ) тIобитIараб цIех-рехалда ре-къон, гьелда гIахьаллъаразул 77 проценталъ абулеб буго школалда лъимал куцалел ругин гIицIго тестал цIезаризе. Гьединлъидал цIалдохъабазул лъайги хашлъулеб бугин рикIкIуна гьез. Пачалихъияб экзаменалъ хIисабалде босуларо цIалдохъанасул хаслъи – гьединаб пикру загьир гьабуна цIех-рехалъул гIахьалчагIазул 77 проценталъ. Жеги 71 проценталъул пикруялда рекъон, ЕГЭ байбихьаралдаса нахъе цIалдохъабазул лъаялъул тIаса-масаго гурони халцин гьабуларо.\n«Регионаздаса пагьмуял гIолилазе рес щвана къадруял вузазда цIализе ине», - гьединаб пикру загьир гьабуна цIех-рехалъул гIахьалчагIазул 57 проценталъ. 65 проценталъ абуна ЕГЭялъул тестазулаб бутIа нахъе босиялъ рес кьунин цIалдохъабазул хIакъикъияб лъаялъул халгьабизе. 2016 соналда гьединабго пикруялъул рахъкколаан 49 проценталъ. 52 проценталъ абулеб буго, цIалдохъанасул лъаялъе къимат кьолаго, субъективияб рахъалдаса эркенлъанилан.\nШколалда лъимал цIалулел эбел-инсул 42 проценталъул пикруялда рекъон, ЕГЭялде гьел хашго хIадурулел руго школалъ; лъикIаб хIадурлъи гьабулин рикIкIана 40 проценталъ.\nВЦИОМалъ россиялъулазда цIехана, кинал хIинкъаби ругел гьаб заманалда нужер лъималазеян. ГIемерисезул жавабазда рекъон, аслияб хIинкъилъун ккола наркоманияги гьекъолдиги.\n«Лъица цIунулеб нужер лъимер?» абураб суалалъе жаваб кьолаго, 44 проценталъ рехсана лъимадул эбел-эмен, гIагарлъи. ИчIго проценталъул пикруялда ре-къон, лъималазул рахъккола лъайкьеялъул идараялъ ва микьго проценталъ абуна, жидер лъимер цIунулеб идара бугин пачалихъ ва закон.\nРоссиялъул щивав щуабилев учителасе бокьун буго хIалтIи хисизе ва щивав лъабабилев педагогасда лъаларо, кин ва кинал хIалтIабазухъ жиндие харж кьолеб бугебали.\nБищун гIемер хIалтIизе кколел руго Кемеровоги, Костромаги, Самараги областазул учительзаби: гьоркьохъеб даражаялда анкьида жаниб 30 дарс кьола гьез. Новосибирскги, Владимирги областазда ва Удмуртиялда учителасул нагрузка бахунеб буго 29 дарсиде. Санкт-Петербургалъулги, Псковги, Томскги, Ульяновскги областазулги учительзабаз анкьида жаниб кьола 28 дарс.\nЦебесеб соналде дандеккун, 10 проценталъ цIикIкIана учителасул хIалтIуда цадахъго методистасулги, библиотекарасулги, педагог-психологасулги яги социалияв педагогасулги хIалтIи гьабулел учительзаби. Жив гьедин хIалтIулин бицана цIех-рехалда гIахьаллъарав 10 учителасда гьоркьоса ункъояс.\nОНФалъул централияб штабалъул член, РФялъул Пачалихъияб Думаялъул лъайкьеялъулги гIелмуя-лъулги комитеталъул председателасул заместитель Ольга Духаниналъ абулеб буго учителасул харж цIикIкIинабиялъе гьадинал нухал ратизе бегьулин. Гьезул цояблъун гьелъ рехсолеб буго учителасул цо ставкаялъухъ (гьелда гьоркьобе ине ккола учителас гьабулеб кинабго хIалтIи) лъикIаб оклад чIезаби. «Щивав учителасда гуро бичIчIулеб бугеб, кин чIезабулеб моцIрол харжалъул аслияб къадар, сундухъ кьолеб гъирабазабиялъулги компенсациязулги бутIабаздаса гIарац. Цебесеб соналде дандеккун, гьединал учительзабазул къадар бахана 36 проценталде. ХIалтIухъ мухь кьеялъул хIакъалъулъ положение бичIчIуларо 30 проценталда. ХIалтIул администрациялъул тIадецуялъул хIасилалда захIматалъул къотIиялда гъоркь гъолбасун буго учительзабазул 23 проценталъ. Бищун гIемер разигьечIолъи загьир гьабулеб буго гъирабазабиялъул бутIаялдаса гIарац кьеялда бан: учительзабаз абулеб буго, гьелъул баллалги гьезузухъ кьолел гъуршалги соналдаса соналде дагьлъулел ругин», - ан бицана Духаниналъ.\nПрочитано 451 раз\tПоследнее изменение Пятница, 13 июля 2018 15:14\nДругие материалы в этой категории: « Метер магIарул мацI хвезе батани…\tКиб бугеб мун, ритIухълъи? »


Дуниял хIайран дурсса |\nДуниял хIайран дурсса\nМарт зурул 4-нний ДР-лул Художниктурал союзрал къатраву хьунни нукIузаманнул зумувну бувсса табасараннал халичарттал выставка. Выставка сакин дурну дия ДР-лул Культуралул министерствалул, «Дагестанский аул» тIисса этнографиялул музей-заповедникрал, Хивуллал халичарттал фабрикалул ва ДР-лул Художниктурал союзрал.\n«Традиционные ремесла. Прошлое и настоящее» тIисса, республикалул художествалул касмурду ядаву ва цIудуккан даву мурадрай хIасул дурсса, хъуннасса проектрал лагрулуву хьусса ва цалчинсса выставка хъанай дур. Выставкалий табасараннал уттизаманнул халичарттал коллекция ккаккан баврийну, чIалай бия ва бигьа дакъасса касму цIудуккан дуван цуксса захIмат бувссарив. Шикку тамашалий бивхьуну бия Хивуллал фабрикалул личIи-личIисса журардал бартбисурду. Выставкалий цилва щавшсса халичарттащал бия Хивуллал райондалиясса Кандык тIисса шяравасса, буттал буттахъая ирсирай халичартту щащаву дирсса, цIанихсса халичартту щащу Изаят Меджидова. ЧIявуми выставкалийсса бартбисурттугу ванил щавшсса бия. Изаятлул бартбисуртту щащавриву ляличIиссара усттаршиву дур. Ванил хIарачатрайну совет заманнай дакъа ишлану къадиркIсса ва цIанакулсса халичартту щащултран хъамадиртсса технологияртту цIудуккан дурну, ишла дуллай бур. ЦIанакулсса бартбисуртту щащавриву Изаят ишла дуллай бур тIабиаьтрал цила дикIайкунсса ххаллу. Мунияту ванил щавшсса бартбисуртту бур хъинну цIакьсса ххаллая бувсса ва ми халичартту биллай бур цимигу никирай бусса куццуй.\nМу бакъассагу, ва кьинисса выставкалий бия сунттул ххаллая щавшсса сумакь. КIулсса куццуй, сунттул ххаллая халичартту щащайсса бивкIссар Ираннаву. Жулла республикалий яла ххаллилми халичартту щащайссия табасараннал.\nШиккусса халичартту бия табасараннал яла сий думи накьичру дирхьуну бувсса. Бия халичартту цIу-цIусса накьичру дирхьуну бувссагу. Мукунма бия усттарну щавшусса чантайртту, ссупрарду, кIараллил къатри, тахлил ялтту бичайсса чIиви халичартту ва чIярусса цаймигу къушлий ишла дайсса затру.\n«Дагестанский аул» тIисса этнографиялул комплексрал хъунмур Зумруд Сулаймановал бувсунни хIакьинусса кьини каних халичартту щащаврил касму ядурсса регион так ца Дагъусттан хъанай бушиву.\n— Ва проектрайну жун пикри хьунни ва ляличIисса касму ядуллалисса халкьуннал буллалисса захIмат агьалинангу ккаккан буван. Ва кьинисса щалла выставка хас дурну дуссар табасараннал хьхьичIавасса бартбисуртту щащаврил касму цIудуккан дурсса инсантуран. КIулсса куццуй, лавгмунил кьадру бакъахьурча, жулва бучIантIимургу бувагу бакъассар. Ва выставкалийсса агьаммур гьурттучи Изаятлул, нукIузаманнул халичартту щащаврил касму цIудуккангу дурну, хьхьичIуннайгу дунни. Ванилли хьхьичIва-хьхьичI сунттул ххаллая бартбису щавшсса. ХIакьину выставкалий тамашалий бивхьусса халичартту цинявппагу щавщун буссар хьхьичIарасса технологиярттайн бувну. Вай бартбисуртту щащансса ххаллугу ранг дурну дур тIабиаьтрал рангирдай. Вай ляличIисса бартбисуртту архIала чIявусса щащан къашайссар, вайннуха шинал лажиндарай 10 инсан зий икIайссар. Умуд бур гихуннайсса выставкардал гьурттучитал гьарза хьунссар тIисса. Изаятлул табасараннал бартбисуртту щащаврил даву цIудуккан дунни. Жулла республика дур художествалул промыслардал ва сянатирттал яла аваданмур. Мунияту ва проектрал лагрулувугу жу аьлтту буллантIиссару хьхьичIарасса касмурду кIулсса усттартал. Мукун гьунар бусса канил сянатру дусса усттартал буссар жулва Бархъаллал, Оьргърал (Кубачиял), УнцIукIуллал. Жува буржлувссару ми усттартурая, миннал магьирсса каруннал дурсса эмаратирттая ччя-ччяни буслан, ялун нанисса никиран кIулну бикIаншиврул, — увкунни Зумруд Сулаймановал.\nПредыдущая записьЖабраиллул Тамари ва дяъвилул шиннуСледующая записьУздансса чIунну


Сребреницаялда ккараб геноцидалъул актлъун къабул гьабулеб буго ООНалъул диваналъ\nЦолъарал миллатазул гIуцIиялъул ХIинкъигьечIолъиялъул мажлисалъ талат къоялда гьоркьоб лъолеб буго Сребреницаялда гIемер гIадамал чIван 20 сон тIубаялда бан ва гьеб хIужжа геноцидалъул актлъун рикIкIиналъул цебелъей бугеб Британиялъ хIадур гьабураб резолюция.\nГьеб документ къабул гьабиялъе жиндирго ветоялъул ихтияр хIалтIизабун, квал-квал Россиялъ гьабизе бегьулин, рикIкIунеб буго цо-цо политологаз.\n1990 соназда Югославиялда рагъ унеб мехалда Россиялъ рахъ кколеб букIана Босниялъул сербазул ва Сербиялъул. Резолюциялдайин абуни, квешаб къимат кьолеб буго Сребреницаялда загьирлъараб жанаварлъиялъе ва ахIи балеб буго тIолабго дунялалда геноцид загьирлъиялде данде къеркьеялде.\nРезолюциялъул проекталда абулеб буго Сребреницаялда ккараб геноцид хIисабалда къабул гьаби кколин маслихIаталъе шартIин. Босниялъул сербазул лидераз инкар гьабулеб буго 1995 соналда Сребренице шагьаралда аскIоб бусурбабазул аза-азар бихьинал ва лъимал чIвай геноцидлъун рикIкIине.\nЦолъарал миллатазул гIуцIиялда Россиялъул вакиласул кумекчи Петр Ильичевас лъазабуна, резолюциялъ пикрудандеккунгутIи бижинабизе бугин ва гьелда конфликталъул цо рахъалде гурони гIайиб гIунтIизабулеб гьечIин. Гаагаялдда бугеб Цолъарал миллатазул гIуцIиялъул халкъаздагьоркьосеб диваналъ Сребреницаялда ккараб къабул гьабулеб буго геноцид хIисабалда.


ИчIаллин бучIи лякъинсса маслихIатру |\nАьрщи гъайкуну, дирххун, дургьуну, утти дургьумуниха къуллугъ буллалисса барз бур июнь барз. КIурхру лирчуну, ххярххун нанимур дуччин дувансса кьяйдардугу чIявур.\nЧIикIунтIалун – цIу\nЧIикIунтIалул чIапIив хъинну ятIул лавгун бикIайссар, агарда аьрщараву мунин биялсса натрий бакъахьурча. Му биял баншиврул, щинал 10 литIралийн бичара хъаласса цIил 200 грамм, хIала бувну, дутIияра ми щин чIикIунтIалийн.\nИммунитетран – лаччи\nЛаччул, инсанналмур дакъасса, гьаз дувайссар ххяххиярттал иммунитетгу. Щаращисса щинал ца литIралийн, мюрш дурну, дичин аьркинссар лаччул ххюра ккарччи. Кьалакьигу ларкьуну, 20 минутIрайсса дитан аьркинссар, хьусса аьнтсса лаччул ца къуса дюхлулсса щинал ца литIралийн хIисавну хIала дурну, ми щин дутIин аьркинссар ахъувусса ххяххиярттайн.\nКаландалун – йод\nЩинал бадралийн 40 кIунтI йодрал бувтIуну, хIала бувну, ми каландалул бакI салкьи хъанахъисса ппурттуву ца каландалун ца литIра щинал хIисавну дутIин аьркинссар.\nНисвартун ва помидорданун – накI\nНисварти ва помидор азардая дуруччинтIиссар накIлил. Щинал урчIва бутIуйн ца бутIа накIлил бувтIуну, хIала бувну, укунсса щин нюжмардий цал дулутIияра нисвартуйн ва помидорданийн. Щинавусса накIлил ххяххиярттал чIапIал ялтту дакьин дувайссар кIюласса къат, азар лахъан къаритайсса.\nХхяххиярттансса дукияну – мечI\nМечIаву, инсаннан бакъасса, ххяххиярттан мюнпатссагу буссар чIявусса витаминну ва минераллу. Жагьилсса, гьанна хьун бувасса мечI бавтIун, мюрш бувну, щинавун бивчуну (мечIаяр щин 10 см. лахъну дикIансса куццуй), кьалакьигу ларкьуну, дитан кIира нюжмардийсса. Му чIумул дянив щинал ялув бюнбутIив бичлан аьркинссар ва щин цирдагу цIан лагантIиссар. Ми хьюмушиву щинавух хIала дурну (мукунсса щинал ца бутIа укуннасса щинал ацIва бутIун хIисавну), дутIияра ххяххиярттайн.\nВитгу – нисвартун\n«Мучнистая роса» тIисса азардания нисварти ххуйну буруччайссар ссавухчIав хIала къабувна, бусса куццуй чIапIайн пурх увкусса витул.\nПредыдущая записьХхув хьуминнахсса къулагъасСледующая записьХIадур хьияра национал конкурсрайн


Мина базе бакIгIаги кьолебани…\nГьонодаса Нурудиновазул хъизамалда буго 10 лъимер\nГъветI кьалбаз ккола. Амма гьеб берцинлъизеги, кIудияб гIезеги, гьелда тIад пихъ базеги ккани, хIажалъула гьелда хадуб гьабулеб хъулухъ. Гъуниб районалъул Гьонода росулъ гIумру гьабун бугеб Нурудиновазул хъизамалъул "гъветIин" абуни буго цIакъго берцинаб ва тIад гIемераб пихъ бараб. Гьезул хъизамалда буго цоцазул адаб-хIурмат гьабулеб, мадугьаллъиялъе кумекалъе хIадураб, малъаралъе гIедераб, исламалъул нух ккураб ва росдаего пайда бугеб 10 лъимер. Жеги 50 сонил ригьалде вахинчIев Камилица абула щибаб лъимадехун жиндир хасаб рокьи бугин ва тIадеги жубала жив жеги херлъун гьечIиланги. Гьезул хъизамалда кинабго лъикI бугин абуни, мекъи букIинаро. ГIадада гурелъулха абулеб лъимал гIемерал эбел-инсудаса талихIал чагIи ракьалда ратиларин. Амма цо гIунгутIиги буго: пачалихъалъул рахъалдаса хъизамалъе щолеб кинабгIаги кумек гьечIо. Камилица абула жив Аллагьас лъикI хьихьун вугин ва гьелъухъ Халикъасе щибаб какда хадуб шукруги гьабулин. Гьеб битIарабги буго. Гьелдаго цадахъ нилъее хIалалаб, законалда рекъон щвезе кколеб ризкъи тIалаб гьаби исламалдаги какараб гьечIелъулха...\n«Дир буго 48 сон. ЧIужу ячана 27 сон бараб мехалда. Гьеб заманалда жаниб Аллагьас нижее кьуна 11 лъимер, анлъго васги щуго ясги. Цо вас къадаралде щвана. Бищун кIудияй яс ригьнаде кьуна. Бищун гьитIиналъин абуни бана щуго моцI. ХIалтIулев вуго школалда хъаравуллъун. Хъизан ПатIиматги хIалтIулей йиго ясли-ахалда богогьанлъун», - ан бицана Камилица.\n«БетIербахъи гьабизе гIураб харж щолищ, пачалихъалъул рахъалдаса кумекго бугищ?» - ан цIехедал, Камилица абуна:\n- Нижер магIишат нужедаго бихьулеб буго, тIасаборчIараб гьечIо, амма гьардезе вахъине ккараб хIалалдаги гьечIо. Диеги лъадуеги щолеб харж буго цIакъго мукъсанаб. Гьединлъидал гьаризе ккола цогидал хIалтIабиги. Пачалихъалъул рахъалдаса цо нухалъ нижер хъизамалъе кьуна 300 азарго гъуруш. ТIокIаб кумек бихьичIо. Лъималазеги пособие тун батIияб жо бачIунаро.\n- Нужеца жаниб гIумру гьабулеб мина бихьула къваридаб. Гьаб гIолищ кIудияб хъизам жаниб хIебтIизе?\n- Гьаб мина ккола дир эбел-инсул, ай дунго бетIергьанаб бакI гьечIо. Мина базе бакI тIалаб гьабун, чанго нухалъ щвана районалъул социалияб ра-\nхъалъ гIадамал цIуниялъул управлениялде, администрациялде ва гьединго бакIалъулаб администрациялде. Амма кумек гьабулев чи гьечIо. Гьонода росулъ, хIажалъи ккарасецин, кьезе ракьул бутIа хутIун гьечIин абуна бегавуласги.\nКамилил эбел ПатIиматги рахIатхун йигоан васасул кIудияб хъизан пачалихъалъ кIвар гьабичIого тун букIиналъ. «Улкаялда гIадамазул къадар цIикIкIине, ай демографияб ахIвал-хIал лъикIлъизабизе кколин ахIи балел рагIула хIакимзаби телевизоралдасан. Гьединал хъизамазе кумек щайха гьабулареб? ГIицIго эбел-инсуде рехун течIого, щай пачалихъалъ дагьабгIаги кверчIвай гьабизе бегьулареб? Ялъуни Дагъистан батIияб улкайищ кколеб? Лъимал кIодолъулел руго, ригьин-цIа гьабизе гIолел руго. Саламатаб, цебетIураблъун рикIкIунеб пачали-хъалъ гьезие мина-рукъалдалъунгIаги кумек гьабизе ккеларищ?» - ан абуна ПатIиматица.\nГьонода росдал гьоркьохъеб школалъул завуч Заира МухIамадовалъги лъикIаб къимат кьуна Нурудиновазул хъизамалъе. «Школалъул гIумруялъулъ хасаб бакI ккола Камилилги ПатIиматилги лъималаз. Щибаб тадбиралда гIахьаллъула, кумекалъе хIалае чIола, цIализеги хашал гьечIо. ПалхIасил, щаклъи гьечIо гьезул гIумру талихIаб букIиналда. Гьаб захIматаб, лъабго лъимерцин хьихьизе бажарулареб заманалда 10 лъимер гьабураб Нурудиновазул хъизамалъе баркалаги шапакъатги кьезе ккола пачалихъалъ», - ан абуна З. МухIамадовалъ.\nХIакъикъаталдаги Дагъистаналда ва хIатта тIолабго улкаялдацин гIемер гьечIо гьединал хъизамал. Амма квеш ккараб жо буго гьел, кумек-кверчIвайги гьабичIого, рехун тун рукIин. Гьайгьай, ракъун-къечон гьел хутIиларо, амма росдалги районалъулги администрацияз жанир чIезе бакIалъегIаги санагIалъи гьабизе бегьилаан.\nПрочитано 190 раз\tПоследнее изменение Вторник, 10 июля 2018 14:15\nДругие материалы в этой категории: « Лъани, зарал гьечIо\tАралда таманча речIчIани… »


ЩайтIабаца кквеяб ЖамгIияб совет (Рахьдал мацIазда сверун щайтIангьури) » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nВай, дир хирияб магIарул халкъ, гьадинан ургъел гьечIого чIани, киредай нилъ рачинел гьаб щайтIангьуриялъ? ЩайтIангьуригиха дол унго-унгоял щайтIабаца багъаризабураб. Дир щаклъи бугоха гьаб нилъер дагъистаналъул миллатаздеги, маданияталдеги, адабияталдеги, миллиял мацIаздеги, тарихалдеги данде рагъулел нилъерго миллатазул чагIи щайтIабигун рекъарал гурел ратиялда.\nЛъайкьеялъул идарабазул иш-пишаялда хадувги рекIа-ворчун Бичацин гъоларо. Школазда цин кьун рахьдал мацIал, хадур нахъе рахъун, щибдай аз абилаян, нилъер хIалал рихьун… ЦIакъго хъуй бахъани, вай, лъачIого кканила, тIаса лъугьайилан, цIидасан кьун… Цо-кIиго гIакълу мукъсанал улбуз, къваригIун гьечIила жидее рахьдал мацI, роц гьечIеб ххер гIадин, гьури пура-пуралъуве росун унел рукIине тейила жидер лъималилан абуни, киналго улбуз абулеб бугила рахьдал мацI къваригIун гьечIиланилан бицун… бица-бицаралда божун… божунгIаги рукIинчIеланийилан ккун…\nБичIчIизе кIоларо, гьабгощинаб гIакъуба жидеегоги нилъееги кьечIого, Россиялъулги, Дагъистаналъулги Аслиял Законал цIализе ва гьезулго «лъайкьеялъул хIакъалъулъ» Законал цIализе бегьуларищ? ЦIале, гьудулзаби, Россиялъул Аслияб Законалъул 68 статья, Россиялъул «лъайкьеялъул хIакъалъулъ» Законалъул 14 статья, Дагъистаналъул Аслияб Законалъул 11 ва 26 статья, Дагъистаналъул «лъайкьеялъул хIакъалъулъ» Законалъул 10 статья… Гьениб буго гури киналъего жаваб.\nГьебги добги добцоябги лъаларел чагIи щиб берцин бихьун нилъеца хIукуматалъул хъулухъалда тун ругел, нилъеегоцин гьечIеб гIарцудаса хIалхьезегIан харжги кьун? Халкъалъул хъулухъ тIубазе тарал чагIаз халкъалъе зарал гьабулеб бихьулеб мехалъ сихIтун чIараб халкъ мустахIикъаб гьечIищ гьединаб хъулухъалъе?\nВаллагь кIоларо бичIчIизе… аб дуниял кIалагъоркье чIванищ бугебали. Дол хIакимзабийилан нилъее хъулухъ гьабизе тарал чагIазда нилъ рагIичIого рукIинеги бегьулилан гурищ (дол цIакъго борхалъуде рахунелъулха), бищунго сахаватал рищун жамгIиял хIаркатчагIаздасан нилъеца (нилъеда гьикъулебгийищха эб букIараб?) гIуцIараб ЖамгIияб Совет. Гьал къояз гьеб Советалъул хIурматияв жамагIатчи, нилъер киналниги рагъул гIахьалчагIазул кIудияв, гIакъилавила цIодоравилан дагъистаниязги рикIкIунев Магарам Алиджановас зани бегизабуна. Анкьида жаниб лъабго дарс рахьдал мацIалъул гIемер бугила нилъер лъималазе, цо дарс кьуниги гIунги тIокI бугила. Жиндиеги рахьдал мацIалъул цо дарс гурони кьолароанила школалда, гьалейила гIантав лъугьинчIила…\nГьел рагIабаздаса хадуб гьеб хIужаялда щаклъизецин бачIана. ЛъабгогIаги дарс рахьдал мацIалъулги щун букIарабани, гьел дарсазда мацIалда цадахъ миллаталдеги ВатIаналдеги рокьиги бижун букIарабани, гьел рагIаби абизе гьев чи нечелаан. Жакъа рахьдал мацIалдаса инкар гьабизе ахIараз, метер нилъ эбелалдасаги ВатIаналдасаги инкар гьабизеги ахIила. Аллагьас цIунаги нилъ бетIер сверарал хIакимзабаздасаги жамгIиял хIаракатчагIаздасаги.\nГьевни цо гурони рахьдал мацIалъул дарс щвечIев жагьилав чийилан тIаса лъугьун тезе бегьилаан. Ал цойгидал хIаракатчагIи магIазищ бакIазда кьабун рукIарал, ниж гьеб дур пикруялда рази гьечIилан абизе тIаде рахъине кIоларел? Яги азулги добго пикрудай бугеб?\nГьеле нилъее – гIемермиллатазулаб Дагъистаналъул мугъ чIвалеб хIуби – ЖамгIияб совет!\nГьеле нилъее – халкъалъул кумекчи – ЖамгIияб совет!