2017 СОН-ХУНЗАХЪ ФАЗУ Г1АЛИЕВАЛЪУЛ СОН. - 20 Марта 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nПонедельник, 19.03.2018, 19:17 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2017 » Март » 20 » 2017 СОН-ХУНЗАХЪ ФАЗУ Г1АЛИЕВАЛЪУЛ СОН.\n2017 СОН-ХУНЗАХЪ ФАЗУ Г1АЛИЕВАЛЪУЛ СОН.\nБахъараб хвалченги т1огьол квац1иги кодоса г1умруялъ г1одой рехич1ей\nВат1ан, мун бокьизе т1оцебе дида\nЛъицадай малъараб гьаб дунялалда\nЛъица абадиялъ унареб х1алалъ\nДир х1асратаб рек1елъ бик1араб дур ц1ар.\nГиничукь-буго гьединаб гьит1инаб росу Хунзахъ районалда. Гьеб росулъ гьаюна ва г1уна цох1о Дагъистаналда гуребги, т1олабго дунялалда жиндир ц1ар раг1арай Фазу Х1амзатовна Г1алиева.\nЛъимерлъи, г1олиллъи, г1олохъанлъи, балугълъи, херлъи. Гьел цоцазде лъурал кьояллъун рук1уна шаг1ирасе ракьалда кьурал къоял.\nФазу Г1алиевалъул г1умруги, кеч1ги цадахъ байбихьанилан абизе бегьула.\nФазул асарал ц1алулаго нилъеда цебе ч1ола цоги жинда релъараб гьеч1еб г1адаб гьайбатаб т1абиг1атги, маг1арулазул г1адаталги, г1амал-хасиятги, нилъеда рихьула зодихъе г1унт1арал муг1рулги, т1угьдузда росарал расалъабиги, рихьула годек1абахъ, ганч1азда г1одор ч1ун, хабаралда ругел харабиги, мокъокъал г1адин т1адагьго гочун унел ясалги, нилъ лъугьуна пихъаз ц1алтарал гъут1бузул ахакье, руччарал рохьахъе, нилъеца к1алч1вала бац1ц1адаб, чил-чилиялда чвахулеб мг1рул иццул лъеда, г1ахьаллъула росабалъ т1орит1улел байрамазда. Т1оцебесеб кеч1 Фазуца хъвана Г1араниб школалда т1оцебесеб классалда ц1алулаго. Фазуца жиндирго рак1алдещвеязда абулеб буго: «Дие дарс доб мехалъ кьолаан Расул Х1амзатовас. Гьесул «Дир гьа», ян абураб кеч1ги дир «Салам дуде, бах1арчи, пионеразул рахъалдасан»-илан абураб кеч1ги бахъун бук1ана «Мисалияб ц1алиялъе г1оло» ян ц1ар бугеб къадал газеталда. Т1оцебесеб кеч1алъ дида куркьбал гъуна поэтлъун йоржине. Микьабилеб классалда ц1алулаго «Баг1араб байрахъ» газеталда бахъана к1иго кеч1 «Ракълил байрахъ» ва «Кореялъул ясал». «Дир г1агараб росу» абураб т1ехь къват1ибе биччана 1959 соналъ.\n«Ват1ан мун бокьизе т1оцебе дида\nЛъицадай малъараб гьаб дунялалда…»\nГ1адада гуро дица эпиграфалъе росарал гьел мухъал. Гьелъие жаваб кьезе к1ун хадуб, жаваб кьезе к1ола т1олабго г1умруялъул маг1наялъеги. Гьелъ Ват1ан коч1олъ ах1ана, Ват1аналъ гьейги каранде къана.\nГ1акароялъул т1огьисан гьелда т1олабго дунял бихьана, дунялалда кие щваниги гьенисан Г1акароги бихьана.\nФазу Г1алиева релъарай йиго жиндирго ракьалъул т1абиг1аталда: гьелъул буго муг1рул иццул бац1ц1алъи, г1оразул хъуди, кьурабазул кьвари, ганч1азул сих1къот1и, т1огьол х1еренлъи, зобалазул г1ат1илъи, ракьалъул рокьи, маг1арулалъул берцинлъи.\nФазуе бокьула нур коч1олъ рехсезе. Нуралъул анкьабго кьералъулъ г1адин, г1умруялдаги коч1олъги кунч1улеб буго гьелъул къисмат. Гьелъулъ буго: гьимиги-маг1уги, г1одиги-релъиги, талих1ги-балагьги, бах1арчилъиги-щакдариги, рокьиги-рокьукълъиги, бац1ц1алъиги-чияр чороклъиги, г1умруялъул рогьелги-ахирисеб сордоги.\nМуг1рузде гьумер буссун\nК1к1алабахъе мугъ рехун,\nБакъуй керенги рагьун\nБуго дун гьаюраб рукъ…\nГьеб рукъалъул к1алт1асан\nТ1амураб цо галиялъ\nЯчана дун г1умрудул\nГ1ат1идаб нухалъ цее.\nГьедин хъвана жиндирго цо коч1олъ Фазуца.\nГьеб кинабго рек1елъ бугей ХХ г1асруялъул яс йик1ана Фазу Х1амзатовна Г1алиева.\nДун Г1акароялъул кьурда мугъги ч1ван\nКьижараб росулъе ялагьун йиго.\nДун гьениб сасараб т1абиг1аталъул\nСих1къот1идул ралъдалъ лъедолей йиго.\nГьеб буго шаг1иралъул талих1аб лах1зат. Гьединлъидал Фазуца абулеб буго г1агараб ракьалда:\nДур ургъелгун унти карандеги ц1ан\nЦ1валъун юх1илаан лах1заталде дун.\nГ1урусазул поэт Василий Федоровас абун буго «Миллион руччабазда гъорлъ Фазу йихьарай аниги, абилаан дица: гьале поэт, гьелъул рек1елъ кколебщинаб ц1ализе бегьила гьадал ц1адулал беразулъ». Г1енеккилин нахъеги шаг1иралъухъ:\n..Маг1уги бук1уна бат1и-бат1ияб\nБадисан чвахулеб, рек1елъан унеб….\nМаг1уги, раг1иги рек1елъан араб мехалъ рижула, муг1рузда иццал г1адинал, ралъдада карачелал г1адал куч1дул.\nФазу Г1алиевалъул лирика буго-рагьараб рак1, рагьараб пикру. Гьелъул лирикияй героиня йиго маг1арулай, ХХ г1асруялъул к1иабилеб бащалъиялъул яс, х1инкъи-къай гьеч1ей, рак1 рагьарай. Фазу йиго ч1ужуг1адан, поэзиялъул бихьинчилъиялъулъги гьей ч1ужуг1аданлъун, эбеллъун, яцлъун, яслъун хут1ула:\nГьеб бух1иялдеги, рух1елалдаги\nХ1инч1 г1азуде г1адин, ругьунлъун йиго\nДур ц1обгьеч1олъиги, вуц1ух1унч1ейги\nЦ1орокь лъаралъ г1адин х1ехьолеб буго.\nГанч1ица бацараб ицц г1адин йиго\nГьороца бет1араб гъвет1 г1адин йиго\nАраб гуронани, бач1унеб гьеч1ей\nНартги т1аг1ун свараб чирахлъун йиго.\nЛитературиял т1алабазда рекъараб гьайбалъи батизе ккани, бет1ерги рак1ги цоцалъ рекъараб бук1ине ккола, маг1уги раг1иги цолъарал мухъал рижизе ккола, ах1иги гьариги цадахъаб гьаракь раг1изе ккола:\nНужеда бихьанищ ч1ег1ераб г1азу,\nГ1унсби къан рек1еда рек1ун хут1араб\nТ1ад моц1аз роол бакъ бахананиги,\nБух1унги унареб, х1еккинги гьеч1еб…\nГьединаб кеч1алда гъоркь гъулбас гьабизе щвей шаг1иралъул къисмат буго. Раг1аби руго г1одулел пикраби руго угьдулел. Гьединал раг1аби ратизе к1ола г1иц1го Фазу Г1алиевалда, гьелда к1ола къваридаб къоялъги йохун йик1ине, рак1 кьват1ун унеб къоялъги кеч1 ах1изе. Кинабго к1очон тола, лъик1аб кеч1 к1очон толаро, гьеб жибго рек1елъе лъугьун гьениб рек1ун хут1ула:\nДир куч1дул ц1алараца\nЦ1адирабазда т1ад лъе\nДир г1умрудул къоязул\nКъали, рикьиги босун\nБорце дир раг1и, релъи,\nГьелдасан къедги сок1к1ун,\nЩивав шаг1ирасул жиндирго къисмат буго, къваридаб батаниги, талих1аб батаниги.\nКъисматалъ ах1ун вахъинавун уна гьев г1умруялъул даимаб рагъде, мугъзалъ реч1ч1аниги, рек1елъ щола гьесда гулла.\nЦо-цо мехалъ гьелъ гьарурал сипат-суратазда г1ажаиблъизе бач1уна, рак1алдго гьеч1ел сверабазда лъалхъун хут1ула.\nХасалихълъиялде кеч1 хъвач1ев цониги шаг1ир хут1ун ватиларо. Балагье цо гьелъие Фазуца кьураб образалъухъ:\nГьорол ханлъи буго. Хаслихълъи щвана\nЩобазул гох1азул бут1рул к1к1ван руго\nК1к1уй беролеб буго парсахъан къват1иб\nХъалиянал ц1алел ругел г1адинан.\nХудожникас сурат бахъулеб г1адин раг1абаз бахъун буго хаслихълъиялъул сурат. Фазуда т1абиг1ат лъала, т1абиг1аталда Фазуги лъала.\nБищунго лъик1 Фазуги лъалев гьелъул г1умруялъулги, г1ищкъуялъулги, шиг1рабазулги гьудул Дагъистаналъул халкъияв поэт, Муса Мух1амадовас гьелъул х1акъалъулъ хъвана:\nМун ана т1ок1ав дун х1ажат гьеч1илан,\nХ1анч1ил бусен г1адин сук1ун гъалги лъун\nНич бикъун бакъуе гъуждулги рагьун,\nРорхатал угъдуца ч1инхалги хъурун.\nГьединаб г1амал буго Фазул коч1олги.\nФазу Г1алиевалъ хъвана лъабкъоялда анц1гог1ан маг1арул, г1урус, къват1исел пачалихъазул мац1азда рахъарал куч1дузул ва прозаялъул т1ахьал, к1икъогог1ан поэма. Гьезул бицине ккани т1убараб т1ехь хъвазе ккела.\nФазу Г1алиевалъул т1ахьал къват1ире риччана цох1о маг1арул, г1урус мац1азда гурелги, ингилис, паранг, испаниялъул, польшаялъул мац1аздаги.\nГъираялда гьелъул асарал ц1алула 10-10 бат1иял улкабаздаги. Хъвадарухъан гурейги, Фазу (йиго) кколаан жигарай жамг1ияй х1аракатч1ужуги.\nГьей йик1ана ДАССРалъул Верховный Советалъул председателасул заместительлъун, депутатлъун. Гьей кколаан т1олго дунялалъул рекъел ц1униялъул комитеталъул членлъун ва гьелъул Дагъистаналда бугеб отделениялъул председательлъунги.\nСССРалъул ва РСФСРалъул хъвадарухъабазул союзалъул правлениялъул членлъун, йищун йик1ана РСФСРалъул 2-3-4 ва СССРалъул 4-5 хъвадарухъабазул съездазул делегатлъун. Халкъазда гьоркьоб рекъел ц1униялъе г1оло гьабураб х1аракатаб х1алт1уе г1оло Фазу Х1амзатовна мустах1икълъана (1976 с.) Т1олгосоюзалъул ракълил советалъул юбилеялъулаб медалалъе. Рагъулабгун Ват1ан бокьиялъул темаялда хъварал куч1дузул циклалъухъ 1979 соналъ СССРалъул оборонаялъул министерствоялъул премия кьуна Фазуе, гьей ккола республикаялъул Сулейман Стальскиясул ц1аралда бугеб пачалихъияб премиялъул лауреат, Дагъистаналъул халкъияй поэтесса.\nФазуе щвана к1иго «Х1урматалъул г1аламат» орден, «Халкъазул гьудуллъи»-орден.\nДАССРалъул Верховный Советалъул президиумалъул х1урматалъул грамотаби ва цогидалги шапакъатал. Бищунго к1удияб, х1урматияб шапакъат гьелъие кьуна Россиялъул президент В. В. Путиница Аппостол Андрей Первозванныясул орден. Гьеб кьолаго Путиница абуна: «гьай г1акъилай, бах1арчияй ч1ужуг1аданалъул раг1ул къуват Дагъистаналда гуребги лъала. Бищунго зах1матал къояз гьей кидаго ятула жиндасан г1адамазе кумекги, кверч1вайги х1ажаталъуй»-абун.\nПоэт кидаго поэтлъун хут1ула. Унго-унгояв поэт живго хваниги, гьесул ц1ар, асарал, шиг1раби абадиялъго хут1ула нилъерги, нилъеда хадуб бач1унеб г1елалъулги рек1елъ. Гьединай йик1ана Фазу, лъидаго релъинч1ей, жиндирго хат1ги бугей, жиндирго нухги бугей.\nФазу йик1ана Фазу.\nЛъуг1изабизе бокьун буго шаг1иралъул х1акъалъулъ Хунзахъа поэтесса З. Батыровалъ хъварал раг1абаздалъун:\nГ1ебса к1ич1ун ч1варай ч1инч1у берцинай,\nЧ1артил букъаниги, гурде рекъолей,\nМах1мудил сариназ, Сафол куч1дуца\nКаранда бакараб ц1а свине теч1ей.\nГьудуласул гъасде рохел бач1ани\nКунелъуб квенги тун баркизе уней.\nТушманасул рокъоб къварилъи ккани\nГ1одун гуронани, йохизе лъач1ей.\nБахъараб хвалченги, т1огьол квац1иги\nКодоса г1умруялъ г1одой рехич1ей.\nЦо рахъалъ-Европа, цо рахъалъ-Гинчал\nАск1оса к1иялго камизе теч1ей.\nБак1ал къварилъабаз къвал жеманиги,\nКъарт1алъ къо лъик1илан абизе ч1еч1ей.\nСоназул ихаца черх чураниги\nЧиниг1ан бац1адго гьумер ц1унарай.\nБице, Фазу, хасаб, дудаго лъалеб\nБалъголъийищ бугеб берцинлъиялъулъ?\nЯги дур Мусада нилъер муг1рузда\nГ1олохъанлъиялъул хердай батараб.\nЛъаг1ел бана Фазу нилъгун гьеч1елдаса. Амма наслабаз, наслабахъе кьун Фазул ц1арги, гьелъул асаралги кидаго ч1аго рук1ина. Фазуцаги бана жиндиего памятник. Гьелъул борхалъиялде лъидаго вахине к1веларо. Гьеб борхалъудасан нилъее канлъи кьолей кидаго ч1аго йиго Фазу Х1амзатовна Г1алиева.\nГ1алиева Г1айшат Хунзахъ ЦБСалъул Т1агьада бугеб филиалалъул нухмалъулей.\nМатериал х1адурулаго мунпаг1ат босана:\n1992 соналъул 5 декабралъ къват1ибе бач1араб «Х1акъикъат» газеталдаса\nсоналъул 31 июлалъ, 1994 соналъул 13 маялъ риччарал «Росдал зах1матчи» газетаздасан. Гьединго рик1к1ен г1емерал Фазул т1ахьаздасан.\nПросмотров: 752 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


ТIил гьетIараб бугони,\n- ТIад толел хIакимзаби\nХIалкIун лъикIал ралагье» -\nян хъвана магIарул адабияталъул классик ЦIадаса ХIамзатица 1921 соналдаго «Советазде щал рищизе кколел?» абураб жиндир кочIол асаралда. Гьелдаса нахъе ана 100 сон.\nРищиял нилъер гIумруялда лъугьана кидагосел лъугьа-бахъиналлъун.\nГьездехун щивасул букIуна батIи батIияб бербалагьи – цояз депутатлъиялде кандидатазул щулияб рахъги ккун, кьола гьаракь, цогидаз – гьезде дандечIун рехула бюллетень, цогидалин абуни, гьеб иша лъул жиндие щибниги ургъел гьечIеб гIадин, гIахьаллъиго гьабичIого чIола.\nАмма цIикIкIарасез гIумру лъикIаб рахъалде хисизабиялде божилъигун жигаралда тIамула рищиязул къо.\nЩайгурелъул Россиялъул Федералияб Собраниялъул Пачалихъияб Думаялде ва республикаялъул Халкъияб Собраниялде рищарал депутатаздаги бараб бугелъул нилъер халкъазул рукIа-рахъиналъул даража ва роцIараб букIинеселде божилъи.\nДагъистаниязе рищиял кидаго рукIана ва руго кIвар бугел политикиял лъугьа-бахъиналлъун.\nГIумруялъул кигIан захIматал шартIал ругониги, тIолгодагъистаналъул букIа, цо районалъул, цо шагьаралъул даражаялда гьарулел ругониги, нилъер халкъаз хIаракат бахъула гьезда жаниб жидерго пикру загьир гьабизе. Россиялъул цо-цо бакIазда букIунеб гIадаб ургъел-агъаз гьечIолъи нилъер миллатазе хасиятаб гьечIо. Гьединаб жигарчилъи бижиялъе ругел гIиллабазул цояблъун, дир хIисабалда, ккола нилъерго миллаталъул букIа, къавмалъул, тухумалъул чи дагъистаниясе кумек гьабизе, гьесул рахъ кквезе бугеб гъира. «Дагъистаналда тухумчилъи тIагIинабизе ккола»,  ян цо-цо политиказ цере рехулел пикраби кидаго гуро ритIарал ратулел, щайгурелъул лъикIаб магIнаялда босун ургъани, гьелъулъ руго гIемерал лъикIал рахъалги. ТIоцебесеб иргаялда, гьеб ккола миллаталъул цолъи, гъунки бихьизабулеб гIаламат. Бокьараб миллат цолъараб бугони, тIолго Дагъистанги цолъараб букIуна. КIиабизе бугони, гIумруялъул цо кинаб бугониги бутIаялда хIалтIулес гьенире жиндирго гIагарал –гIунтIарал рачин – гьеб ккола гьес гьезие гьабулеб кумек. «Коммерсант» сайталъул мухбирасе Дагъистаналъул бетIерасул ишал тIуралев С. Меликовас кьураб интервьюялда гьес абулеб буго: «Мисалалъе кIудияв вехьас жиндирго гIагарал гьеб хIалтIуде рачин – гьеб кколищ тухумчилъи? Ккола. Гьеб лъикIищ бугеб, квешищ? ЛъикI буго. Дир инсул эмен вукIана офицер, эмен вукIана офицер, дун вуго офицер, дир вас – офицер. Гьесул васги вахъине бегьула офицерлъун. Гьединго тохтурзаби росани – бетIерав тохтур эмен вугони, гьес гьенир хIалтIулел жиндир васасул яги ясалъул махщел дагьабги камил гьабилародай. Тухумчилъиялъулъ гуро Дагъистаналда иш бугеб, иш буго гьезул щивас гьарулел лъикIал ва квешал ишазулъ»,  ян.\nРищияздаги цо рахъалъан гьеб гIиллаялдалъунги гIадамал цо гIадин рахъуна жидер гIумру лъикI гьабилин гьасин ракIалде ккарасе, ялъуни партиялъе гьаракь кьезе.\nГьединлъидал, гIажаиблъи гьабизе ккараб жо гуро гьал рищияздаги нилъер гIадамаз жигараб гIахьаллъи гьабиги. Гьеб ккола улкаялъул букIа, республикаялъул букIа нухмалъулездехун божилъи букIиналъул гIаламат.\nЖакъасел нилъер нухмалъулезде гьеб божилъи тIадеялдаса тIаде щулалъулеб бугин абизе бегьула, бакIалдасан рачIарал ва гьединго жамгIиял гIуцIабаз цере лъурал масъалаби тIуразе гьез гьабулеб хIаракаталде ва гьезие халкъалъ кьолеб къиматалде балагьун.\nИсанасел рищиязда цереккунисезде данде ккун загьирлъана чIаголъи, жигарчилъи ва гIадамазул жидеда тIадаб борч тIубазабизе ва Конституциялъулаб ихтияр гIумруялде бахъинабизе бугеб хIадурлъи.\nГьал рищиял дандчIвана нилъер жамгIияталда квешаб вирусалъул унтиялъ ханлъи гьабулеб заманалда. Избирателазул участкабазде щведал, бихьулеб букIана гьаракь кьей гIуцIараб къагIидаялда ин мурадалда гуребги, коронавирусалде данде гьарулел тадбиразулги ракIа-рахари букIинги.\nАслияб куцалда рищиял квеш инчIин абизе бегьула. Гьелъие нугIлъи гьабуна къватIисел пача- лихъаздаса рачIарал нуснус наблюдателазги. КигIан нахулъ рас балагьизе гьезие бокьун букIаниги, ритIухълъиялъе гьел мукIурлъана.\nАмма цо-цо гIунгутIаби камунги, узухъда, рукIинчIо. ТIоцебеб иргаялда гьел рухьарал руго рищияздаса рищиязде жидеца рищулезул сияхIал мухIкан гьарулел гьечIолъиялда.\nМасала, чанго сон буго дир ниж жанире кколеб МахIачхъалаялда Кировский районалда избирателазул участокалде рищиял ругеб къоялъ гьаракь кьезе унеб, амма цебе-цебеги гьениб цIар батичIого, тIадеги гьабулеб сияхIалда хъвалеб дир цIар, гьал рищияздаги гьединго гьабизе ккана. Гьеб ккола районалъул админстрациялъул хIалтIухъабазул тIалаб гьечIолъиялъул хIасил. Гьединал рахъазде хадубккун кIвар бусинабизе ккей хIакъаб буго.\nКин бугониги, ракIалде ккола гьаб нухалда Федералияб Собраниялъул Пачалихъияб Думаялде ва республикаялъул Халкъияб Собраниялде ва бакIазде нилъеца рищарал депутатаз нилъер гIумруялъул даража борхизаби мурадалда гъеж гурараб хIалтIи гьабилилан. Киналго рищаразда баркула ва халкъалъул божилъи ритIухъ гьабизе гьезие тавпикъги гьарула.\nДругие материалы в этой категории: « Гьодораб чIухIи чIобогояб гьанкIи\tЛъимерлъиялъул лахIзатал »\n21:00, 16 мая 2022, 309


Открытый урод в 3 классе на тему: "Лъаг1алил заманаби" Подготовила и провела учитель родного языка и литературы Магомедгаджиева Марзигат Гитинмагомедовна\nАвар мац1алъул муг1алим Мух1амадх1ажиева М.Г МКОУ СОШ №16 Хасавюрт шагьар.\nДарсил мурад: Лъималазда бич1ч1изабизе т1абиг1аталъул берцинлъи гьелъул г1аламатал ва хасиятал: 2. Лъималазул т1абиг1аталдехун рокьи бижизаби ва гьеб ц1унизе кколеблъи бич1ч1изаби: 3. Ц1алдохъабазул калам цебет1еялда ва бечед гьабиялда т1ад х1алт1и.\nДарсил масъалаби Лъималазул лъай – хъвай гьаби лъаг1алил заманабигун ва хиса – басиялгун. Жиб – жиб лъимералда бихьизабизе гьелъул берцинлъи ва гьайбатлъи Лъималазул рокьи бижизаби нилъерго Ват1аналде ва гьелъул т1абиг1аталде. Ц1алдоъабазда бич1ч1изабизе т1абиг1аталда рук1унел гьайбатал берцинал хиса – басиялгун.\nЦ1алул суалал. Кинаб заман бугеб лъимал гьанже? Т1абиг1аталъе щиб лъугьун бугеб ? Кинал жеги нужеда лъалел лъаг1алил заманаби? Хасалида хадуб кинаб заман бач1унеб? Ихдалилкинал г1аламатал рук1унел? Кин нилъеда бат1а бахъизе к1олеб рии ва цогидал заманаби? Рииялда хадуб кинаб заман бачунеб ? Хасалил кинал г1аламатал рук1унел? Хасалихълъиялъул кинал г1аламатал рук1унел?\nХасалихълъиялъул моц1ал кинал кколел? сентябрь, октябрь, Ноябрь.\nХасалихълъи * Жеги г1урччин хут1арал, *Хадур ралагьунги тун, *Гъут1буздасан т1огьиллъун, *Т1анхал гъенелел руго. * рогьарал рук1к1инег1ан *Х1апара х1ут1ги баччун. *Х1анч1аз хьихьарал т1анч1аз *Т1авап гьабулел руго *Ахикь барщараб пихъ Хурзабаз кьурабщинаб *Кьиндал нахърателалъе Рокъоб сок1к1унеб буго\nХасалихъиялъул г1аламатал * Рортулел руго т1анхал, Т1еренлъулеб буго лъар, Пашманлъулеб буго кеч1, Бач1ун буго хаслихъи,\nХасел * Г1азул хъах1ал х1улаби, * Х1айранго расандана *Гьел х1еренго ракьалда, Рещт1ана, регун ч1ана. * Г1алах хъах1лъизабуна * Хъах1аб юргъан т1ад бигъун. *Т1олго ракь гьелъ бахчана.\nХасалил моц1ал Декабрь, январь февраль.\nИхдалил моц1ал Март, апрель, май\nИх Гьале их т1аде щвана. Т1егь ц1абуц1ун борхана. Рохарал г1аздал иххал. Г1урухъе рекерана. Рорч1аи кьун, бакъуца. Рукъзал гвангъизаруна.\nРиидалил моц1ал Июнь,июль, август\nРии Муг1рул т1огьода руго. Т1ад хъах1илаб зобги бан, Т1аде къулун, бакъуца. Боркьулеб буго кьуру, Бахьинаб г1иял рехъен Г1урччинхарилъ ччун буго. Т1огьода расандулел. Чанк1к1арал бурт1ал руго.\nЛъаг1елал Кинал лъаг1алил заманаби нужеда лъалел? Рик1к1е цоцазда хадур. Кин лъараб нужеда гьел рат1а рахъизе? Кинал г1аламатал рук1унел хасалил?\nИнсанасул кинаб хасияталдаса нилъеда к1олеб лъазекинаб заман бугеб? Кинаб рет1ел рет1унеб г1адамаз жиб – жиб лъаг1алил заманалъ ? К1олищ нилъеда г1адамаз рет1араб рат1лихъ балагьун кинаб заман гьеб бугеяли бицине?\nЛъаг1алил буго ункъо заман. Лъаг1ел\nБицанк1аби лъазаризе Лъаг1алил ункъо заман лъазаризе.


26 февралалда МахIачхъалаялда тIобитIана низам цIунулел хIалтIухъабазул митинг. Аслияб куцалда гьелда гIахьаллъана цере гьеб идараялда хIалтIулел рукIун гьанже херлъун, яги сакъатлъун рокъор хIалхьиялда ругел гIадамал. "Экспресс" банкги банкроталде ккун, гьел махIрумлъун ругоан страхованиялъе пачалихъалъ кьолеб гIарцудаса.\nМитинг тIобитIана МахIачхъалаялда гьабзал тира-сверизабулебин гIадамаз цIар лъураб ахикь. Гьениве вачIарав нусидаса дагьалъ цIикIкIарав чиясухъ кодор ккун ругоан мустахIикъаб хIалтIухъ жал хIул-хIулун танилан жидер жанисел ишазул министерлъиялде хитIаб гьабун хъварал игIланал.\nГьединго Эркенлъи Радиоялъе гьадин бицунеб буго цеве жанисел ишазул министерлъиялда хIалтIулев вукIарав АхIмаднабиев МухIамадица.\nАхIмаднабиев МухIамад: "Диваналде ун гурони гIарацги щолеб гьечIо гьезие. Цо чи вукIана гьанив кIалъалев. Жив 2011 соналда анила хIалхьиялде. Амма жегиги щвечIила жиндие пенсия. Пенсия кьолеб идараялдеги виччалев гьечIила...\nГьанире рачIарал чагIи руго низам цIунулел идарабазда хIалтIулел рукIарал чагIи. Гьезда къануналги лъала. Амма гьаздагицин жалго цIунизе кIолеб гьечIони, магIарухъ ругел гIухьбуз щибилеб, хIалтIи гьечIого хутIарал чагIаз щибилеб?"\n250-са цIикIкIарав чиясул документал нахъе рачIун рукIанин гьеб страхование гьабулеб гIуцIиялъул банкротги ккун. Амма жидеца гьел нахъруссунго Москваялде Арбитражалъул диваналде ритIанин гъоркьисала августалдаян бицана Эркенлъи Радиоялъе Юсуп Сахратулаевас. Гьев ккола Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул официалияв вакил.\nГьеб суалалда хурхун кагътал Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул вакилзабаз ритIун руго Россиялъул гьединабго министерлъиялда цебе гIуцIараб Финансазул департаменталдеги, гьединго хIадурулеб буго Россиялъул президентасухъе битIизе кагъатги. Сахратулаевас гьелда тIасан жиндирго пикруги загьир гьабуна.\nЮсуп Сахратулаев: "Жакъа къоялда Дагъистаналда буго чIварал полициялъулазул 59 хъизан. Гьезие капек щун гьечIо страхованиялъул гIарцул. Гьелда хурхун къотIулел гIакIабазулги цогидалъулги хIукмабиги руго Арбитражалъул диваналъул. Амма гьедин страхованиялъул гIарац щвечIеб регион Россиялда 19 буго. Нижги батIаго эхере квералги риччан чIун гьечIо. Гьеб щвеялъе хIалтIи гьабулеб буго.\nГьединлъидал жакъа гьаб митингги гьабичIониги бегьулаан. Гьелъ кьезе жо гьечIо, тIадеги иш хIалуцинаби гуреб. Гьелъ гIадамазда гьоркьоб ахIи-хIур бахъинабичIого толаро.\nГьединлъидал дицаги министрасги жаваб кьезе ккола. Кида гьеб гIарац кьун бахъинабулебалиги цебеккунго я дида, я цогидазда абизе кIоларо. Арбитражалъул диваналъги хIукуматалъги гьеб суал тIубазабун кида лъугIулебали щиб лъалеб? Я гьеб лъугIила метерго, яги сезе".\nАмма Сахратулаев Юсупица бицаралда тIадрекъолев гьечIо Шамилов МухIамад. Низам цIунулел хIалтIухъабазул махщалил цолъиялъул нухмалъулев ккола гьев.\n"Щит и меч" журналалда букIун буго гьелъул хIакъалъулъ хъван.\nШамилов МухIамад: "Гьениб жаниб бихьизабун буго гьеб кьей-кьунгутIи. Доба НургIалиевасдаса (цеве Россиялъул вукIарав жанисел ишазул министр - автор.) байбихьун Москваялдасанго страхованиялъул компаниялъул кIуди-кIудиял гIарцал банкалде рехулел рукIиналъул хъван буго гьениб. Гьанже банкрот ккараб гьелъул хутIа-тараб жо бикьизе буго чанго чиясда гьоркьоб. ХутIарал рукIине руго гьакIкIан кIалалгун.\nКиназего гьеб гIарац щвезе рес гьечIолъи гъоба журналалда бихьизабунги буго. Гьев жанисел ишазул вакилги вуго лахIчIегIерал гьерсал рицунев чи. Гурони гъове журналалде ваккеян абе. Нилъер хIакимзабазда гьедигIан гIайибги гьечIо. Гьазда бугеб гIайиб ккола гIицIго цо - чIваралги, хваралги, цогидалги полициялъулазул сияхI гьабураб бакI гьечIолъи. Страхованиялъул гIарцул кигIан лъие щун бугебали хъвараб журнал букIине кколеб рагIула.\nГьебин абуни гьечIо. Дова Москва областалда вугев полициялъул хIалтIухъабазул махщалилаб цолъиялъул нухмалъулев Лобарев Александр абулев чияс дие рагIи кьуна дагъистаниязе квербакъизе - гьеб гIарац щвеялъе хIалтIи гьабизе.\nДиваналде гIарза хъвачIого тIубалин гьеб иш, жиндихъе гьел чагIазул сияхI битIаниян абуна гьес.\nЖив кIалъалила страхование гьабулеб компаниялда. Амма дихъе гьеб сияхI щвечIо я гьаб митинг гьабулев Русланихъа, я жанисел ишазул министерлъиялдаса".\nМитингалъул ахиралда гьелъул гIахьалчагIаз гъулбасал ракIарана жидер суалалда тIасан Россиялъул президентасухъе битIизесеб хитIабалда гъоркьги.


Ираналъулгун кIалъа-басаяз хIасил кьечIо\nИраналъул ядерияб программаялда сверун тIоритIарал лъабго къоялъулал кIалъа-басаяз хIасилал кьечIо. Евроцолъиялъул къватIисеб политикаялъул рахъалдаса тIадегIанай вакил Кэтрин Эштоница абухъе, консультациязул гьанжесеб этапалда мухIканал суалазда хурхун гIураб прогресс буго. Амма пикру дандеккунгутIи хутIулеб буго. Эштоница лъазабухъе кIалъа-басаял халат рахъине руго 20 ноябралда.\nИраналъул къватIисел ишазул министр Джавад Зарифица лъазабуна, кIалъа-басаязул хIасилазде балагьун жиндир ракI хун гьечIин. Гьесул рагIабазда диалог букIана продуктивияб ва гьелъ рес кьезе буго цере ине.\nГьел кIалъа-басаязе позитивияб къимат кьуна гьединго Цолъарал Штатазул пачалихъияв секретарь Джон Керрицаги. Гьесул пикруялда, гIагарисеб заманалда рачIине бегьула лъикIаб хIасилалде. Амма гьесго жубана, «дипломатияб къагIидаялда гьеб суал рагIалде бахъинабиялъул гордо кидаго рагьун хутIизе гьечIин.»\nГIага-шагарго гьелдаго релъарал пикраби загьир гьаруна британиялъул къватIисел ишазул министр Вильям Хейгицаги.\nГьелдаго цадахъ ираналъул президент ХIасан РохIаница лъазабуна, Тегераналъул планалда гьечIин ядерияб программаялдаса инкар гьабизеян. «ИСНА» агентлъиялъ лъузабухъе, гьатIан къоялда парламенталда цеве вахъунаго гьес абун буго, гьеб кколин бахине бегьуларен багIараб мухъин. Тегераналъ халат бахъинабизе бугин уран бечелъизабиялъул хIалтIабиян.


В. Васильев: «Нилъее хIажат буго бацIцIадаб республика»\nДРялъул нухмалъулев дандчIвана журналисталгун\n«Рокъор гIодорги чIун хIукуматалъул хIалтIи какун рукIунеб гьаб роччараб къоялда нилъ ракIарун руго тIасияб соналъул бюджеталъул суалал дандразе», - ян махсараги гьабун, байбихьана Дагъистаналъул бетIер Владимир Васильевас 31 октябралда журналистазулгун Дагъистаналъул телевидениялда (РГВК) букIараб данделъи. Хадуб гьес гIаммаб куцалда бицана бюджеталъул бугеб экономикиябгун политикияб кIваралъул, гьабсагIаталда республикаялда лъугьун бугеб ахIвал-хIалалъул, унел ругел хиса-басиязул. Васильевасул рагIабазда рекъон, ахирал соназда Дагъистаналъул бюджет букIана социалияб балагьиялъул, амма тIасияб соналда гьеб букIине буго цебетIеялъулаблъун. Гьединаб рес нилъее щвана бюджеталъул гIарац бикъиялъе рукIарал шартIал тIагIинариялъул, налогал ракIариялъулъ гIадлу-низам чIезабиялдалъун бюджеталде бачIунеб гIарцул къадар борхиялъул ва федералияб централъ гIарцудалъун гьабулеб кумек дагьабги цIикIкIиналъул хIасилалда. Республикаялда бикъулеб букIараб гIарцул бицунаго, мисал хIисабалда, гьес тIадчIей гьабуна ТФОМСалда бюджеталъулаб гIарац пасат гьабулеб букIараб куцалда. РакIчIезабуна гьениб мисалияб низам чIезабизе ва гьединабго низам чIезабизесел идарабазул ирга гIезегIан халатаб букIиналда.\nХадуб рагIи кьурав хIукуматалъул председателасул заместитель ХIажимухIамад ХIусеновас жеги мухIканго бицана бюджеталъул хIакъалъулъ. Гьес абухъе, бюджет гIуцIун буго харжаздаса хайир дагьаб цIикIкIунеб (400-500 млн гъуруш) хIисабалда. Гьединаб бюджеталъ рес кьезе буго киналго социалиял тIадеросиялги тIуразе, инвестициязулал проектазе нухги рагьизе.\nТIадеялъул бищун гIодобегIанасеб моцIрол харж бахинабизе буго 12280 гъуршиде, тIоцебесеб январалдаса нахъе анлъго проценталъ борхизабизе буго социалиял хIалтIухъабазул (тарбиячагIи, лъайкьеялъул ва сахлъицIуниялъул хIалтIухъаби ва гь.ц) харжги.\nЦинги В. Васильевас ва ХI. ХIусеновас кьуна журналистазул суалазе жавабалги. ГIезегIанго рагьун кIалъарав В. Васильевас цо-цо суалал тана гьезде жеги заман щун гьечIинги абун, цогидазе кьуна чIванкъотIарал жавабал.\nМисалалъе, МахIачхъалаялда унел ругел хиса-басиял кида щвезе ругел цогидал муниципалиял гIуцIабазде абураб суалалъе гьес кьуна гьадинаб жаваб:\n– Хиса-басиял жеги гьаризе руго. ГьабсагIаталда хIажат буго республикаялъул идарабазда низам чIезабизе, квер гIунтIулеб гьечIо, къуват гIолеб гьечIо, гьелда цадахъго киналго муниципалитетазда жанире лъугьинеги. Щвела гьездеги ирга.\n- ЧIороголъулел руго магIарухъ ругел росаби, гIадамал гочунел руго гIодоблъиялде. Гьеб масъала тIубаялъе щибго жо хIисабалде босун бугищ бюджеталда?\n- Гьеб буго цIакъго захIматаб, амма кIвар бугеб масъала. Ниж ургъулел руго гьелда тIад. Гьеб буго республикаялъул идарабазулги муниципалитетазулги цадахъаб хIалтIи. ТIасияб соналда, гьеб мурадалда, бюджеталда лъун буго 80 млн гъуруш, цебехун киданиги букIинчIо гьединаб гIарац.\n- ТIадеялъул газет-журналазе биччалеб гIарац 28 млн гъурушалъ дагь гьабун буго. ГьечIищ гьеб хIал хисизабизе рес?\n- Гьеб буго нужерги бербалагьиялда гъоркь букIине ва тIадал идарабазда цебе цоги нухалъ борхизе кколеб суал. Нижги ургъулел руго гьелда тIад, киналго шартIалги хIисабалде росун, дандбан, цо рес батизе ккола.\n- ТIадеялъул чиновниказул харжал цIикIкIинаризе хIисабалда босун букIин битIараб бугищ?\n- ХIалтIи цебетIезабизе, гьелъул даража борхизабизе нилъее къваригIун батани, гьелъие къваригIуна профессионалиял хIалтIухъаби. Москваялда лъикIаб хIалтIиги тун, гьаниве вачарав, ришваталги росичIого хIалтIулев чиновникасе букIине ккола хIалтIуда рекъараб харжги. Дагьаб харжги кьун ришватазда теялдаса, лъикIаб харжги кьун чиновник ришватаздаса рикIкIад гьави битIараблъун бихьула дида.\nРукIана жеги гIемерал суалал. Киналъулго хIасил гьабулаго, В. Васильевас абуна:\n- Дагъистаниязда бичIчIизе ккола нижеца гьабулеб хIалтIул мурад республика цебетIей, гIадамазул рукIа-рахъин лъикI гьаби, чороклъиялдаса гьеб бацIцIад гьаби букIин. ЛъугIана доб, ай бюджет тIутIулеб, нич тIагIун буголъи бикъулеб, гIарцухъ хъулухъал росулеб заман. Нилъее къваригIун буго бацIцIадаб республика, хIалтIулеб экономика, профессионалиял хIалтIухъаби. Гьелде нилъ унел руго, гьедин букIинеги буго, - ян.\nПрочитано 159 раз\tПоследнее изменение Вторник, 06 ноября 2018 11:14\nДругие материалы в этой категории: « Хасаб пикру\tАнкьил хIасилал »


Медицина - Сахлъи магIарулазе » Страница 14 » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nТIабигIаталъул квешаб гьава-бакъ букIунаро\nДобавил(а): Musa от 26-12-2012, 12:31\nМагIу тIинкIулеб цIорой\nХасалида цадахъ бачIуна гIазуги, рохелги, аваданлъиги. Гьездаго хасалил цIорораб гьаваялъ инсанасул сахлъиялъе заралги ккола. Масала, дунял цIорораб заманалъ къватIире рахъиндал берал чвахизе лъугьуна. Нилъеца гьелде кIварго кьоларо. Амма берал гIиллаго гьечIого чвахуларо.\nГрадусник бекизе биччаге\nДобавил(а): Musa от 15-12-2012, 01:26\nЛъамамесед жаниб бугел градусникал рукIуна гIемерисезул рокъор. Гьеб санагIатаб буго, амма бекани, хIинкъи цIикIкIарабги буго. Щайгурелъул, гьелда жаниб бугеб лъамамесед ургьибе ккани, гьелъ инсанасул гIумруялъе зарал гьабизе бегьула. Лъамамесед гъорлъ бессараб хIухьел цIаниги черхалъе зарал ккола. Подробнее\n1 ... 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Назад


04:43 PM Харжани чедицIахъес вирар\n03:55 PM Тарихлизи кабурхуси бархIи\nКалендарь — латинтала дев саби, суненира «чеблумала книжка» ибси мягIна иргъахъуси. ЖявхIелила Римлизиб чеблалиубтани процентуни календабала бурхIназир чардирниличил бархбасунсири ил анцIбукь. ЖявхIелила римлянти баз-берхIила\nАвтор: И.МяхIяммадов, Россияла журналистунала Союзла член, математикала доцент\n09 сентября, 2021. Четверг 10:40\nХIушаб гIуррара сархибдешуни!\n1961 ибил дуслизиб Ереванна художественно-театральный институтлизиб Даргала пачалихъла музыкала-драмала театр абхьибсири. ИлхIейчибадал бехIбихьили, Даргала театрли ГI.Батирайла у бихуси саби.Театрли сценаличир бегI гьалар тIашдатурти пьесаби\n09 сентября, 2021. Четверг 10:39\nЛебил Россияла СМИ-бала вакилти-ургаб бетурхуси «СМИротворец» бикIуси конкурсличир бутIакьяндеш дарес дигутала хIянчурби кьабулдирес бехIбихьиб. Миллатуни-ургарти бархбасуначи къячдилкути масъулти хIясибли, бегIлара гIяхIсигъуна белкI чеббиркIуси саби.\n07 сентября, 2021. Вторник 13:05\nХIера, илгъуна уличил нушани балбуц дураберкIес пикрибарилра. Ил дурабуркIуси саби коронавирусла чейхъуси изайс къаршидеш дируси прививка барахъибтала ургаб.\n02 сентября, 2021. Четверг 09:56\nБагьудила даража — нушала челябкьла\nХIера, белчIудила сагаси дус чесабаиб. ДурхIни, дуцIрумла каникултачиб бамсриахъили, сагати цIакьаначил белчIудилизи ахъиб.\n02 сентября, 2021. Четверг 09:37\nЦа школализиб бучIес имканбикIур\nЧидил мер-мусаличиб хIисаблизи касилил хIерхIеили, узби ва рузби ца школализи бурцнила закон кьабулбариб РФ-ла Президент В.Путинни. Гьалаб ца адрес хIясибли хIербирути узби ва рузби\nМяхIкамдешла далдуцуни детурхули\nСагаси белчIудила дус бехIбихьес гьалар ДР-ла шайзибси МВД-ла Госавтоинспекцияли халкьла, хаслира биштIатала, гIямру дерцахъес мяхIкамдешла далдуцуни дурадуркIули сари.\n02 сентября, 2021. Четверг 09:36\nГIядатлибиубливан, нушала улкализиб гьар дус сентябрьла 1-личиб багьудлумала БархIи дурабуркIуси саби. Ил школабазиб ва вузаназиб бучIутала, илдала бегIтала ва мугIяллимтала байрамли бетаурли саби. Хаслира\n02 сентября, 2021. Четверг 09:35\nЛенинград азадбатахъуртачила баянти дурчнила шайчибси «Медаль моей памяти» бикIуси балбуц бетурхули саби.\nКумек гIеббаахъес къайгъилизиб\nДагъистан Республикала Правительствола Председатель ГIябдулпатяхI Амирхановли, дахъал чяхI-заб дарили гIергъи, диубти зарулти чедаэс багьандан, Гъунибла ва Лавашала районтала чумал шилизи архIяби дурадеркIиб.\n02 сентября, 2021. Четверг 09:34


Депутатасул рагIабазда рекъон информ.алатазада данде, гьединго кинаб бугониги миллаталда дандечIараб къанун гуро гьеб, рехсараб къануналъулаб проекталъул мухIканго халгьабизе ккей бугин кIвар цIикIкIараб хIужаян абурал гьесул рагIаби къватIире кьолел руго «Московский Комсомолец» газеталъул сайталъ.\nЭркенлъи радиоялъухъе щварал баяназда рекъон рехсараб къануналъулаб проекталъул халгьаби Пачалихъияб Думаялъ тIобитIун букIана 2007 соналъги. Амма добмехалъ Парламенталда бищунго цIикIкIун гьаркьал ругеб «Цогояб Россия» партиялъ инкар гьабуна гьеб къабул гьабизе, гьединго гьелдаса инкар гьабун букIана ЖамгIияб Палатаялдаги. Щуго соналдасан Москваялъул депутат Платоновас нахъойги къасд гьабуна гьеб суал цIигьабизе, ва гьаб нухалъ гьес бачIинахъего гьелъул хIакъалъулъ бицен гьабуна къанунал хIадур гьарулеб шураялъулгун дагьаб цебегIан букIараб дандчIваялда Владимир Путинилгун. Президентас рахъккун буго гьелъул.\nХIакъикъаталдаги гьеб къануналъул кIварбуголъи, хасгьабун Дагъистаналъе кIвар бугеб пайдаяб ишлъун кколилан абуна «Эркенлъи» радиоялъе «Настоящее время» газеталъул бетIерав редактор хисулев Гереев Русланица. Гьединго Шималияб Кавказалда сверухъ ругел суалазул рахъалъ экспертги ккола гьев. ЦеретIурал Европаялъул пачалихъазда цебегоялдаса нахъе хIалтIизабулеб бугин гьеб. ГIицIго Россия бугин гьеб рахъалъ нахъеккун.\nДагъистаналдаса чиясдехун миллатчиялъиялъул мисалал хIалтIизариялъул бицунаго хасго гьаниб ракIалде щвезабизе бегьила дагъистанияв Расул Мирзаевасда хурхун букIараб диваналъул процессалда сверухъ тIубараб лъагIалица букIараб ахIи-хIуралъул. Россиялда къо гьоркьоб бахъун гIадин кколел чияс чиясда жо кьабиялъул мисалал кIварго кьечIого толеб мехалъ, гьаб нухалъ Кавказалдаса чи вукIиналъ ургъунго цIадабе нарт тIолеб букIана гьеб хIужаялде россиялъул миллатчагIазги гьединго цо-цо иформациялъул алатазги. Кин бугониги Агафонов Иван хвеялъе гьесул кIудияб гIайиб букIинчIолъиги чIезабун Москваялъул диванханаялъ къотIараб хIукмуялда рекъон Расул дагьав цевегIан къватIиве виччана.\nГьесул ункъгIал МуртазагIалиева ГIайшатица бицана «Эркенлъи» радиоялъе Расул гьабсагIаталда Москваялда вугин жиндирго спорталде тIадвуссинеги ракIалда бугин гьесда, тренировкабаздеги хьвадулин. Миллатчилъиялда хурхун къабул гьабулеб, тIадехун рехсараб къануналда тIасан жиндирго пикру загьир гьабулаго гьелъ абуна Россиялъул миллатчагIазе гьеб къанун букIунилан гьелъ асар гьабилилан кколарин жинда:\nМуртазагIалиева ГIайшат: «Къануналъухъ балагьулел чагIи гуро гьел Россиялъул миллатчагIи. Нилъеца кинаб къанун къабул гьабуниги щиб, гьез жидерго хъубал пишаби рагIалде рахъинаричIого толарелъул. Дагьаб цебегIан букIараб митингалдаги бицине ракIалда букIана дида. Дида мадугьалихъ гIумру гьабун йигей гIадамалъул цохIо вугев вас вачIана Москваялдаса чIвазеги чIван. Скинхедазул нусго чи вукIанин гьесде тIаделъунилан бицунеб букIана. Гьединазе щайха кьварараб тамихIги ритIухъаб диванги букIунареб. Расулица лъачIого кьабураб заралъул тIубараб лъагIалица букIана хъуй бахъинабулеб. Дида гIемераб жо ракIалда букIана митингалда бицине. Амма ракIалда бугебщинаб бицине гьукъун букIана нижее гьениб».\nХалкъиял информалатазда такъсирчиясул миллат бихьизабизе гъукъулеб къанун хIадур гьабиялдалъун щибниги хисизе гьечIилан рикIкIунелги руго гIадамал. Мисалалъе Новгород мухъалдаса инсанасул ихтиярал цIуниялъул рахъалъ вакил Матвеева Галинаца рикIкIунеб буго такъсирчиясул миллат кинаб кколебали бахчаниги щибин, гьесул цIаралъухъ балагьунго бичIчIизе бугин щиб миллаталъул чи гьев кколевали. Пачалихъияб Думаялда миллиял суалазул рахъалъ комитеталъул нухмалъулев, дагъистанияв СафаргIалиев ХIажиметица информ.алатзе кьурал баяназда рекъон Парламенталда рехсараб къануналъул халгьаби жеги букIун гьечIо, амма гьев ракIчIарав вуго тIолалго пишацояз гьеб къанун къабиялъул рахъкквезе букIиналда.


Баррикадабазул кинаб рахъ бищулеб милициялъ?\nКиевалда ва цогидал регионазда чанго нухалъ милициялдаги демонстрантаздаги гьоркьор ккарал тунки-гIусиязда хадуб улкаялъул милиция ва хIинкъигьечIолъиялъул цогидал идарабазул къуватал «свакан» ругин абизе бегьула. КьучI бугищ гьел идарабазул хIалтIухъабаз хадубги президент Виктор Януковичие квербакъи гьабизе букIиналъул?\nЦебесеб анкьалда интернеталда бахъараб цо видеоялда маска хурав чияс лъазабулеб букIана, жив кколин Ивано-Франковскалдаса Украиналъул хIинкъигьечIолъиялъул хъулухъалъул (СБУ) «Альфа» абураб хасаб группаялъул офицерин. Жив ва живгун хIалтIулев чанго чи хIалтIудаса нахъе лъугьунев вугин.\nВидеоялда кIалъалев: «Нижеца украиналъул халкъалъе хъулухъ гьабизе гьа бан букIин ракIалдеги босун, нижер тIолабго къокъаялъ хIукму гьабуна, хъулухъалдаса нахъе лъугьине. Нижее бокьун гьечIо такъсириял буюриял тIуразаризе.»\n30 январалда интернеталда бахъараб цогидаб видеоялда Жанисел ишазул идраялъул вукIарав офицерин жинде абулев чиясул рагIабазда, барикадабазда цере чIун рукIарал гьесул цересел коллегабазул гIемер чиясул буго нухмалъиялда разигьечIолъи.\nГIемер халкъ гIахьалллъарал чанго демонстрациязда хадуб Магърибалъул Украиналъул анцIгогIанаб регионалда дандечIеялъул акциялъул гIахьалчагIаз бигьаго, кIудияб дандечIей гьечIого бахъана чанго административияб мина.\nНагагьлъун милициялъ хIакъикъаталдаги пачалихъалъул буюриял тIуразаризе инкар гьабулеб бугони яги гьезул цоял демонстрантазул рахъалде лъугьунел ругони, гьел унгоги ахир лъезе рес букIана президент Виктор Януковичидаги оппозициял къуватаздаги гьоркьоб бугеб дандечIеялъе.\nАмма гьеб гьедин бугин Украиналдаян рикIкIиналъе кьучI гьечIин, абулеб буго цо-цо аналитиказ. «Беркуталъул» аза-азар хIалтIухъанас буюриял тIаразарулаго, демонстрантал нахъе къазарулел рукIанин, гьезул баррикадаби риххизарун рукIанин, протесталъул хIалтIухъабазде данде хвелалъул хIинкъи гьечIеб ярагъ хIалтIизабунин, жубалеб буго гьез.\nНью-Йоркалъул университеталъул профессор, постсоветиял пачалихъазул хIинкъигьечIолъиялъул хъулухъазул рахъалдаса эксперт Марк Галеоттица абулеб буго, Украиналъул ОМОНалъул бутIа хIисбалда, «Беркут» кколин хасаб буюриял тIуразарулеб гIуцIиян.\nМарк Галеотти, Нью-Йоркалъул университеталъул профессор\nМарк Галеотти: «Гьел цIакъ батIиял чагIи ккола. Гьел аслияб къагIидаялда ккола цере рагъулаллъун рукIарал, десантникаллъун ва гьездаго релъарал цогидаллъун рукIарал гIадамал. Гьезулъ буго жинисеб низам ва гIадат. Гьезул хIалтIи эффективияблъун рикIкIуна. Гьел ккола аслияб къагIидаялда кIудияб махшел бугел профессионалал. Гьел ругьун гьарун руго абизегIанго гIаданлъиялде хурхен гьечIел хIалтIул къагIидабазде.»\nАммайин абулеб буго аналитиказ, кризис халат бахъарабгIан, низам цIунулел къуватазул хIукуматалдехун бугеб божилъи талхизе бегьулин.\nГаллеоттица абулеб буго «Беркуталъул» офицераз гIумру гьабун бугин жидерго жамгIиятазда.\nМарк Галеотти: «Дир пикруялдаги, рес буго Киев тун къватIиб протесталъул къуват тIадеги цIикIине бегьиялъул. Магърибалъул Украиналда жидер кьалбал ругел беркуталъулазда протесталда гIахьаллъулезда гъорлъ жидералго рихьизе бегьула. Цингиги гьезги къабул гьабулеб буго Украина Европаялъул бутIалъун букIине кколин, букIине кколарин россиялъул провинциялъунин, абураб пикруги.»\nАналитиказ абулеб буго, гIагарисеб заманалда рагьараб, гIатIидаб дезертирлъи загьирлъуларин, амма гьезулъ операциязулъ гIахьаллъунгутIиялъул пикру щулалъизе бегьулин. Гьезие бокьун гьечIин жалго гьеб конфликталде гъорлъе цIан рукIинеян.\nГьеб бихьулеб букIиналъ батилаха, хIукуматалъ гIамал гьабулеб бугеб жанисел ишазул идараби щулалъизаризе. Жанисел ишазул министр хисулев Виктор Ратушнякица араб анкьалда лъазабуна, хIукуматалъ низам цIунулел гIуцIазабазе тIадеги гIарац биччанин, гьезул ресал гIатIилъизариялъул мурадалдайин.\nАналитиказулги оппозициялъулги хIинкъи буго гьеб тIадеги 45 азарго милициялъулав хIалтIуде восиялда хурхараб букIине бегьиялда бан.\nМарк Галеоттица абулеб буго, бугеб ахIвал-хIал хисизабиялъул мурадалда хIинкъигьечIолъиялъул къватазда цадахъ рагъулалги хIалтIизаризе байбихьулеб бугони, гьелъ ахIвал-хIал бихьулеб хIалалда хисизабизен бегьулин.\nМарк Галеотти: «Рагъулаз чIван къотIун лъазабуна, гьел операциязда кинниги жидерго хурхен букIине бокьун гьечIолъиялъул хIакъалъулъ. Жиндие бокьун бугин нужеца «Беркуталъе» кумек гьабизеян, хIукуматалъ абулеб бугони, дун тамашалъуларо рагъул къуватаз, хасго Магърибалъул Украиналда буюриял тIаразаризе инкар гьабизе байбихьулеб бугони. Гьебин абуни режималъул ахиралъул байбихьи ккола.»


Хорданул фестиваль хьунни\nАвтор: Бадрижамал Алиева · 18.11.2020\nВай гьантрай МахIачкъалалив дистанцион журалий хьунни щалагу Аьрасатнал хорданул фестивальданул Округралмур ятIап.\nМуний гьуртту хьунни Ухссавнил Ккавкказуллал Федерал округрал республикарттаясса коллективру. Дагъусттан ва фестивальданий ккаккан бунни Буйнакскаллал райондалиясса цачIундур хорданул, Лаващиял райондалиясса «Лаващи» цачIундур хорданул, МахIачкъала шагьрулул Культуралул управлениялул ОьрчIал филармониялул цачIундур хорданул ва Культуралул ва искусствалул Б. Мурадовал цIанийсса колледжрал ансамбльданул.\nВидеоматериаллайну гьурттучитурал гьунардан кьиматру бишлай бия маданиятрал минахуртал, Республикалул Халкьуннал творчествалул къатлул пишакартал.\nЖюрилул кьиматирттайн бувну, 1-мур даражалул лауреатътурал цIардан лайкь хьунни МахIачкъала шагьрулул Культуралул управлениялул ОьрчIал филармониялул цачIундур хор ва Лаващиял райондалиясса «Лаващи» цачIундур хор.\nОкругралмул ятIапрай ххув хьуми гьуртту хьунтIиссар Москавлив хьунтIисса фестивальданул финалданий.\nФестиваль сакин дурссар щалагу Аьрасатнал хорданул обществалул, АьФ-лул ва ДР-лул Культуралул министерстварттал, Республикалул Халкьуннал творчествалул къатлул, щалагу Аьрасатнал хорданул обществалул Дагъусттаннал отделениялул.\nДурмур чIярур, данмургу хъиннура къачанни\nРеспубликанская школа искусств им. Б. Мурадовой получила новые музыкальные инструменты\nСледующая публикация Зунттайх ва ардайх кIибавчIусса оьрму\nПредыдущая публикация В Дагестане вновь выросли цены на некоторые продукты питания


5 октябралдаги тоннель рагьиялда божулел гьечIо бакIалъул гIадамал\n5 октябралда рагьулин 18 сентябралда къараб гендерил тоннелин абураб лъазаби тIибитIизабун буго интернеталда терроралда данде чIараб миллияб комитеталъул рахъалдасан.\nГендерил тоннель кида рагьулебин суал гIадамаз кьун букIана 30 сентябралда Шамилхъалаялде вачIарав МухIамадхIажи ЗайнулгIабидовасеги. МугIрузул рахъалда Дагъистаналъул нухмалъулес тарав вакил ккола гьев.\nГьеб жиндида тIаде кколеб иш гурин, терроралда данде чIараб миллияб комитеталъул иш бугин жаваб кьуна гьес.\nТерроралда данде чIараб миллияб комитеталде мугъчIвайги гьабун 1 октябралда тIибитIизабун буго гьеб тоннель 5 октябралда рагьулилан. Амма щуго къоялъин 18 сентябралда къараб тоннель рагьиялда бан чанго батIияб хабар баккун букIиналъ гьанжеги гьелда ракIчIей гьечIоан гьеб тоннелда хIалтIулев МухIамадил.\nМухIамад: «Метерин (2 октябралда – авт.) абулелги руго. Лъаларо, чанго нухалда хисана гьеб хIукму».\n5 октябралда тоннель рагьулеб батани, гьенир гьаризе гIезегIан хIалтIаби рукIунин жидерин бицана МухIамадица ЭР-ялъе. Масала, сордо-къоялда жаниб гендерил тоннелалъусан унеб буго ункъазаргогIанасеб машина. Гьез къватIире кьолел чорхое зарал цIикIкIарал газал къватIире ине бакI дагьаб гурони гьечIо тоннелалъуб. Бицунеб буго тоннелалъул хIалтIухъан МухIамадица.\nМухIамад: «КIкIуялъ гIакъуба кьолеб буго. Абулеб буго тоннель бахъизе байбихьи лъолелъул нилъераз проекталда бихьизабун букIун бугин гьенисан цо сордо-къоялда жаниб 700 машина унилан. ГьедигIанасеб машина унеб батани гурони, тоннель бахъизе гIарац биччалеб букIинчIила.\nГьелъие гIоло бихьизабун букIун бугила машинабазул гьададигIанасеб къадарги. Гьанже нижеца «Дагъавтодоралъул» нухмалъулев Загьид Хучбаровасухъе кагъат хъван буго анкьго нухалъ цIикIкIун транспорт хьвадулеб бугин гьенисан, гьез къватIире кьабулел газал ине вентиляцияги щвалде щвезабизе ккун бугилан.\nГьеб газ кигIанасеб къадаралда бугебали борцунел алатал дагь лъун руго. Масала, 4 300 км-лда щуго жо гурони лъун гьечIо. АнцIго метралъул манзилалда бугеб кIкIуй гурони къватIибе кьабизе бажаруларо цо гьединаб алаталда.\nГендерил тоннель къаялдалъун магIарухъе ине санагIалъи гьечIолъи кколеб буго жалго Унсоколо мухъалъул гуребги, жеги микьго-ичIгоги мухъалъул гIадамазе.\nЩайин абуни Лаваша мухъалдасан сверун иналдасаги, тоннелалъусан ани, нух гIемерго къокълъулин абула нухлулаз. Масала, Гумбет мухъалдаса ГIабдулкъадиров ГIабдулхIамидица гьадин бицунеб буго ЭР-ялъе.\nГIабдулкъадиров ГIабдулхIамид: «Тоннель къан букIиналъул гIезегIан зиян букIинарищха, буго. Масала, хIукуматалъул хIалтIуда хIалтIулев вуго дун. Гьедин анкьида жанив кIиго-лъабго нухалданиги эхевехун ккола дун – махIачхъалаялде, Хасавюрталде. ХIариб габурлъухъан сверун ине ккола гъодигIан бигьаго тоннелалдасан МахIачхъалаялде ине кколев вукIараб бакIалда.\nГьалкъоязда ХIариб габурлъиги къан букIана аниб, Казбек мухъалда (Алмахъалда, Буртунаялда гIагарлъухъ) хасаб операция гьабулеб бугилан. Гьединлъидал Лавашисан ине ккана. Гьеб жо хIалтIи бугищха, гьечIо. Гьелдалъун нух халалъи гуребги, нухда бензинги цIикIкIун харж гьабулеб буго, дорасан нухал лъикIал гьечIолъиялъ машинаялъул алатал рекизе рес буго. Гьединго низам цIунулезул посталги гIемер руго. Гьедин гIакIаби къотIизе рес буго. ПалхIасил, нухда харжал ккечIого, бигьаго эхерехун рорчIуларо, тоннель тун батIияб нухалъ ани».\nНух хекко тезе бокьарал нухлулазда гьоркьор руго унтарал гIадамалги. Масала, анкьида жанир чанцIулго МахIачхъалаялде анализал кьезе хьвадизе кколел захIматго унтарал гIадамал.


Огь, букIараб лъикIаб заман…\nВ Дагестане будет увеличено количество колл-центров по ...\tПо информации ...\t- 19 янв 2022\nВ Дагестане задержали банду фальшивомонетчиков\tСотрудники регионального ...\t- 19 янв 2022\nГIабдула ГIабдуРаЗаКъов, лъаратIа район, начада росу\n1958-1959 цIалул соналда дун ана Начада росдал школалда цIализе. ГIемер ракIалде щола, байбихьул классалде вачIиндал букварьги кьун, цIализе ва хъвазе малъарай гIурус учительница Таня (фамилия кIочана). Гьелда цадахъ рикIкIадаб Россиялдаса нижехъе ячIун йикIана жеги лъабго учительница. КIочон толаро, дун захIматго унтараб мехалда, нижехъе рокъоеги ячIун, Нина абурай учительницаялъ, жиндирго ботIродасаги бахъун шал дир горбода жемараб ва, ахIиги бахъинабун, дун больницаялде хехго щвезавураб къо.\nПионераллъун рахъараб мехалда нижер дружина бикьана отрядазде ва звенобазде. Гьенир тIоритIулаан батIи-батIиял конкурсалги хIаялги. «Будь готов!» – «Всегда готов!» абурал жалги малъана гьез. Комсомолалъул гIумруялде щведал, тIадчIун лъазабизе кколаан Устав ва цIалулъги гIадлуялъулъги хIаракаталлъун рукIинеги школалъул жамгIияб гIумруялда гIахьаллъизеги кколаан.\nБицина дирго гIумруялда ккараб цоги лъугьа-бахъиналъул хIакъалъулъги. Росдал школалда хIалтIулаго, дица цадахъго гьабулаан комсомолалъул гIуцIиялъул хIалтIиги. Гьединаб дир хIаракатчилъиги бихьун, комсомолалъул райкомалъ дие кьун букIана Россиялъул церегосел ва берцинал шагьаразде сапаралъ ине рес кьолеб «По золотому кольцу» абураб путевка. Гьедин сапар бухьана дица Ярославль областалъул Ростов Великий шагьаралде. Путевка букIана «Спутник» абураб Халкъазда гьоркьосеб гIолилазул централъул гIуцIиялъул рахъалдаса кьураб. Ярославлялда ниж лъикI къабул гьаруна. Гьенире щун ратана тIолабго Совет Союзалдаса гIолилал (комсомолал).\nДоб мехалда бихьаралъул бицун хIал кIвеларо, хIалтIи гIуцIун букIун буго кутакалда берцинго. Рачунаан аскIор ругел шагьаразде ва музеязде. РакIалда хутIана Петр I-сесул, Иван Грозныясул музеял, машгьурав хъвадарухъан Алексей Некрасовасул рукъ, Волга гIурул рагIалда аскIоса гIебеде ругел гIемерал шагьарал ва цогидалги берцинал бакIал.\nНижер туристазулаб къокъа бикьун букIана кIиго секторалде: культмассовиябги спортивиябги. Анкьго къо Ярославлялдаги бан, нижер цо къокъа ана Москваялде, кIиабилеб – Ленинградалде. Москваялда «Турист» гостиницаялда бана анкьго къо. Щвана БагIараб майданалде, Мавзолеялде. КIиго сагIаталъ иргаялдаги чIун, вихьана Ленин, Кремлялъул къадал, «Царь Пушка» ва цогидал бакIал. Гьенир сураталги рахъун, ниж тIад руссана. Гьединго ниж рачана Москваялъул тарихияб кIвар бугел ва берцинал бакIал рихьизе.\n1990 соналда дун восун вукIана КПССалъул членлъиялде. Партбилет дихъе кьолаго, партиялъул райкомалъул секретарас абуна: «Партиялъе бищунго захIматаб заманалъ вачIунев вуго мун нижер кьеразулъе, кьеги дуе икъбал ва сахлъи», - ян. Амма гьесул гьари къабуллъичIо.\nБиххана СССРги, нахъе ккана дирго сахлъиги. Гьанже гIемер пикраби гьарула добги гьабги заманалъулги, арабги жакъасебги гIумруялъулги ва пашманлъизе бачIуна. Кин букIаниги, лъикIаб букIана советияб заман.\nДругие материалы в этой категории: « Унтизе ихтияр букIинчIо бегавуласул\tКIудияб хъизан – талихIаб хъизан »\n15:54, 19 января 2022, 12\n15:42, 19 января 2022, 26\n12:37, 19 января 2022, 39\n12:21, 19 января 2022, 50\n11:57, 19 января 2022, 64\n11:49, 19 января 2022, 187\n11:47, 19 января 2022, 73\n11:44, 19 января 2022, 48\n10:31, 19 января 2022, 121\n19:02, 18 января 2022, 148


«Лента» сурсаталда тIибитIазубана кIиго туристакаялъ Дагъистаналде бухьараб сапаралъ гьабураб асаралъул хIакъалъулъ хъвараб публикация. Аслияб куцалда гьенир къватIирчIвазарулел руго негативиял рахъал ва нухда рукIарал квекIенал. Амма цересел соназде данде ккун, 2015 соналъ Дагъистаналде гIизагIан туристал рачIун руго.\nПетербургалдаса кIиго гIолилал ясаз Дагъистаналде бухьараб сапаралъул ва гьелдаса ракI бухIиялъул хIакъалъулъ гьабураб публикациялда сверун гIемер бахIсал тIоритIулел руго интернеталда. Сапаралъул гIицIго квешал рахъазул бицун лъикIаб жо щибго рехсолеб гьечIин хъвай-хъвагIаялдайилан абулеб буго цояз, цогидаз ясаз хъваралъул тIубан рахъ кколеб буго.\nГьеб публикациялъулъ рихьизарун ругин хIакъикъаталдаги ругел гIунгутIабийилан абулеб буго туристазе сапаралъул маршрутал рахъулей ва гидлъун хIалтIулей МахIачхъалаялдаса Яна Мартиросовалъ. Исана сон туристал рачIиналъул рахъалъ цIакъ бечедаб букIанила, цо рахъалъ гьеб бараб букIанила федералиял информ-сурсатаз бицун Дербент машгьурлъун букIиналъ, цогидаб рахъалъ туристал гIемерлъи бараб бугила улкаялда буге экономикияб хIалалда. Жалго жидедаго чIун, викинг-туристал гIадин рачIине Дагъистаналде беццараб гьечIин, хасго хIалбихьи бугев турист гьечIонанийилан баян гьабуна гьелъ «Эркенлъи» радиоялъе.\nЯна Мартиросова: «Исана туристал цIикIкIиналъе кIиго гIилла буго. Цо рахъалъ, Дербенталъул юбилеялъул информалатаз цIакъ гIемер бицунеб букIин, гьелъ лъагIалицаго Дербент цIакъ машгьураб букIана туристазе. Цогидаб гIилла буго гIадамал ругьунлъун рукIин кире ругониги хIухьбахъиялъе ине, экономикияб кризис ва халкъазда гьоркьосеб ахIвал-хIал хIисабалде босун, Дагъистан буго машгьурлъун гьанире рачIин хираго чIолареб хIухьбахъи букIиналъ. Туристазе къокъаялда гъорлъ рукIун рачIине ва сапаралъ гидгун ине беццараб буго. Викинг-туристал Дагъистаналде рачIун, гьанир гьезда гIемер захIмалъаби дандчIвала. Жалго жидедаго чIун, гьелго ясал гIадин рачIарал туристазда тIоцебесеб иргаялда данчIвала информациялъул рахъалъ гIунгутIаби. МугIрул мухъазде хьвадулеб транспорт кинсан, кида гьеб унебали лъазабизе, гьенире ун чIейи гьабизе бакIалъул иш. Амма, абизе ккола, туристазе нилъер гьанире ралъдахъе рачIиналдасаги мугIрул рихьизе рачIине бокьулин. Гьеб публикациялда хъвараб жо, ургъунго Дагъистан чIегIер гьабизе хъвараб бугилан кколаро дида, гьениб хъвараб жо дандчIвала нилъер гьаниб. Масала, гIумруялъго Дагъистаналда гIумру гьабун йигей чIужу йигониги, дунго цохIо мугIрул мухъалде ине кидаго кIвеларо».\nГидалъ гьединго баян гьабуна Дагъистаналда гостиницаби ва отелал цIакъ гIемер ругин, амма гьел цIакъго хириял ругилан. Гьебго заманалда, гIемерисел улкабазда ругел хостелал цониги гьечIила Дагъистаналда.\nИнтернеталда хъвадарулел гIемерисел туристаз кIвар бусинабулеб буго Дагистаналде рачIин гьез тIаса бищараблъи республика цIакъго гIемерал туристал рачIунареб, туристазул хIетI щвечIеб бакI букIиналъ.\nАхирал соназ Дагъистаналда тIибитIизе лъугьана этникияб туризм. Чанго мухъалда росабалъ рагьун руго гьалбадерил рукъзал. Этникияб туризмалъул аслиял маршрутал кколел руго Кубачи росулъе, Гъуниб мухъалде ва Хунзахъ мухалъе. Кубачи росдал бетIер Расул Куртаевас жиндирго минаялда къабул гьарулел руго гьалбал, амма гIемерисел туристазе гьеб гьоболлъи къабул гьаби ничабллъун бихьулила, гьезие бокьун букIунила кьун гIарацгун хIухьбахъи гьабизе. Дагъистаниял, хасго росабалъ ругел гIадамал, гьоболасухъа гIарац босизе ругьунал гьечIин ва гьеб бичIчIулеб гьечIин, гьединлъидал Кубачи росулъ цо хасаб гьалбадерил рукъ бан, бизнес хIисабалда гьечIин гьеб ишин абулеб буго росдал бетIерас. Соналдаса соналде циIкIунел ругин туристал, исана гьел цересел саназда данде ккун цIакъго гIемерал рукIанин баян гьабуна Расул Куртаевас «Эркенлъи» радиоялъе.\nРасул Куртаев: «Цин дир рокъор сорда бан рукIарал туристазул бицани, нусидаса циIкIун чи вукIана. Цо сордо барал, чанго сордо барал, ккана анкьидаса заман баралги. Нилъее гIадатияб жо буго тIаде рачIарал гьалбал къабул гьари ва гьезул хIурмат гьаби, амма туристал гьелде ругьунал гьечIо. Туристал къабул гьари бизнесалде сверизабизе нилъер гIадмалги жеги хIадурал гьечIо. Гьеб публикация гьабурал ясал рачIун рукIана Кубачиялдеги. Диргун социалияб гьиналдаса бухьен гьабун, дандбан. Гьаниб гьез чанго къо бана, ва щибго гьезул рекIелъ босулареб жоги ккун букIинчIо, амма гьез сапаралъул гIицIго лъикIал гурел рахъазул гурого хъвалеб гьечIо».\nЕгипет, Турция ва цогидал учузаб багьаялде хIухьбахъи гьабизе рес бугел бакIаздасаги гIемерго квегIенлъаби гьечIел бакI бугониги Дагъистан машгьурлъулеб буго туристазда гъорлъ. Цо рахъалъ экстремалияб асар, регионалда цIакъго гIодобе биччараб ахIвал-хIал гьечIолъи, цогидаб рахъалъ берцинаб тIабигIат – гьелъ цIалел ругила турисал Дагъистаналде.\nЩиб батулеб бугеб Дагъистаналда туристазе?\nТурист. ХIажат вугищ гьев Дагъистаналъе?


25 миллиард гъурщиде хъахIилаб цIатари лъица бухIараб?\nГьал къоязда Дагъистаналъул хIукуматалъул минаялда тIобитIана республикаялъ хъахIилаб цIатариялъухъ кьезе кколеб налъуда тIасан данделъи. 2014 июль моцIалде налъул гIаммаб къадар бахун буго 25 миллиардалде. Налъи бецIичIони Дагъистаналда цIиял газ кьолел мухъал хIалтIизе риччазе гьечIин жидецаян лъазабулеб буго «Газпромежрегионгаз» гIуцIиялъ.\n«Газпроммежрегионгаз» компаниялъе Дагъистаналъ кьезе кколеб налъул къадар бахун буго 25 миллиард гъурщиде. ЦохIо исана соналъ налъи цIикIкIун буго 5 миллиард гъурщица. «Газпроммежрегионгаз» гIуцIиялъ лъазе гьабулеб буго налъи бецIун лъугIизабичIони Дагъистаналда цIиял газ кьолел мухъал хIалтIизе риччазе гьечIин жидецаян.\n«Газпромалъе» Дагъистаналъ кьезе бугеб налъул хIакъалъулъ бицунеб букIана гьал къоязда республикаялъул хIукуматалъул минаялда тIобитIараб данделъиялда.\n«Газпроммежрегионгаз» гIуцIиялъул вакилзабаз бицухъе гьединаб кIудияб налъи букIиналъе ругел гIиллабаздаса цояб ккола гIадамаз ждецаго газ бачунел мухъал хIадур гьари. Мисалалъе гьединал хIужаби гIемер дандчIвалел руго хасал бетIергьанлъиялъул минабахъ.\nГьеб баян «Эркенлъи» радиоялъе тасдикъ гьабуна Каспийскалда бугеб газ кьолеб мухъалъул хIалтIухъан Исрапилов Багирицаги. Амма гьес абуна гьединал мисалал рукIаниги 25 миллиард гъурущ налъи гьеб халкъалъ гIарац кьечIого лъугьараб налъи гурин.\n90 саги цIикIкIун проценталъ коммуналиял хъулухъазухъ гIарац кьолеб бугин Дагъистаналда, гьелдаго цадахъ бухIараб газалъухъги, амма гьеб гIарац «Газпромежрегионгаз» гIуцIиялъухъеги битIичIого жидерго чвантинибе ккезабулеб бугин.\nИсрапилов Багир: «Нижеца нужее газ битIанин гьелъухъ гIарац щайин кьоларебан Россиялъ ахIи бахъинабидал гьез маргьаби ургъула. Балагьейинха, мискинаб халкъалъул гIарац гьечIин, гьезул рес гьечIин бухIараб газалъухъ гIарац кьезейилан.\nКьолеб буго халкъалъ гIарац, амма гIарац кьоларел чаги руго гьел жалго хIакимзабиги, кирпич къотIулел заводазул бетIергьабиги. Сордоги къоялъги къотIулеб кирпич бугеб мехалъ хIаталдаса ун гIемераб газги бухIиларишха.\nГьеб мехалъ жидерго газ унеб рогIороги кьагьизабун лъугьуна гьел ракIалдаго гьечIого кьвагьун бачIанин гьеб рогIороян ва гьелъухъ рецIалил гIарацги тIалаб гьабула. Гьеле гьедин буго иш.\nГуреб батани мунго валагье мун, цоялдаса цоял хириял, кIиго миллионалдаса гъоркье гьечIел «Лексусаздагун» «Тойотазда» рекIун руго гьел газ кьолел мухъазул бетIергьаби Дагъистаналда.\nЦохIо жалго гурелги, хъизан лималазе ва хIатта дурцасде гIунтIун росула гьез гьединал багьаял автомобилал ва жиндирго лага-черх цIунизе чагIиги ккола рехьед гьабун. Суал бачIунеб сунде гьесие живго цIунизе чагIи, жиндаго нахъа цо чорокаб иш букIинчIебани кквелаандай гьел гьел?».\nДагьаб цебегIан «Газпроммежрегионгаз» гIуцIиялъул Пятигорсикялда бугеб идараялъул генералияв директор Деревянко Аркадийида тIад Монополиялда дандечIараб хъулухъалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъ тIад лъун букIана 800 000 гъурущ гIанасеб гIакIа.\nГьелъие гIиллалъун доб мехалъ рехсолеб Пятигорскиялда бугеб «Газпром Межрегионгаз» абураб гIуцIиялъ ихтияр гьечIого цIатариялдаса махIрум гьабун буго Гъизилюрталъул «ЖКХ сервис» абураб гIуцIи.\nГьез гIарза битIун буго Дагъистаналъул монополиялда дандечIараб хъулухъалде, гьез хал гьабун хадуб хIакъикъаталдаги баянлъун буго «Газпромалъ» къануналъул киналго тIалабалги хвезарун къотIизабун букIин Гъизилюрталъул идараялъе кьолеб газ.\nКонкуренциялъул тIалабал хвезариялъухъ абураб федералиял къануналъул 10-абилеб статьялда рекъон къотIун буго гьезда тIад гIакIа.\nГьединго гIакIа къотIун буго «Дагестангазсервис» абураб гIуцIиялдаги, щайгурелъул «Газпроммежрегионгаз» абураб гIуцIиялъул буюриялда рекъон Гъизилюрталъе цIатари къотIизе гьабурал чагIи гьел рагIула ва къануналда рекъон гьезги кьезе кколеб буго жаваб, гьезда тIад къотIун буго 10 000 зараго гъурущ гIакIадул.\n«Газпомежргегионгаз» команиялъе дагъистаналъ кьезе бугеб налъабазда сверун бугеб ахIвал-хIалалъул бицунеб букIана араб соналъул июлалда «Газпром» гIуцIиялъул нухмалъулев Алексей Миллерилгун республикаялъул нухмалъулесул дандчIваялда.\nНалъи гIемерлъанин цIатариялъухъ гIадатияб халкъалъ кьураб гIарац хIакимзабазул кисинибе унеб букIиналъилан абуна гьениб Дагъистаналъул нухмалъулев ГIабдулатIипов Рамазаница.\n«Газпромалъулгун» гьабураб къотIиялда рекъон гIарац бакIаризе бегьула мисалалъе республикаялда ругел цIатари кьолел батIи-батIиял компаниязухъа. Гьеб гIарацги кьун кIвезе бугин налъи бецIун лъугIизабиеян буна гьениб ГIабдулатIиповас.\nАмма гьеб масъала жакъаги рагIалде бахъун гьечIо.


КъакIулмур лахьлан аьркинссар кIулминная |\nКъакIулмур лахьлан аьркинссар кIулминная\nФевральданул 20-нний ДР-лул ХIукуматрал Председатель Артем Здунов увкIунни ДР-лул Дуккаврил ва элмулул министерствалийн. Мунащал архIал ивзунни ДР-лул экономикалул министр ХIусман ХIасбулатов.\nПремьер-министрнал ихтилат бунни ведомствалул каялувчи Уммупазил Оьмароващал ва зузалтращал, министерствалул структуралул, къуллугъчитурал биттур дуллансса давурттал хIакъираву.\nХьунабакьаврий гьаз бунни захIматнихун багьсса масъалартту: школартту дарсирдал луттирдал щаллу баву, школардай 3 сменалий дарсру дихьлай бушиву, оьрчIал садикирттай кIанттурду биялну бакъашиву ва цаймигу.\nМинистерствалул къуллугъчитурал ихтилатирттах вичIи дирхьуну махъ, Артем Здуновлул маслихIатну ккавккунни цайми регионнал дуккаврил министерстварттал давуртту лахьхьин. Мунищала архIал ганал бувсунни къулагъас дуван аьркиншиву тарбиялул масъаларттах, жагьилтал ватан ххирану тарбия баврих, сянаткаршиврул давурттах ва педагогтурал кIулшиврул даража лавай баврих.\nПремьер-министрнал цIа дунни 2017-2018 дуккаврил шиннардий дуклаки оьрчIал щалагу Аьрасатнал олимпиадалий дурсса давурттая ва профориентациялул давурттая.\nДР-лул ХIукуматрал Председатель Артем Здунов ивунни республикалул ТIабиаьтрал луртаннал ва экологиялул министерствалийн. Хьунабакьаврий гьуртту хьунни вице-премьернал кIанайма Билал Оьмаров ва министерствалул каялувчи Набиюлла Къарачаев.\nПремьер-министрнал бувсунни министерствалул зузалтрал дуллан аьркинсса давурттая, инвестицияртту дучIан дуллан аьркиншиврия. Ихтилат хьунни мукунма лагмасса тIабиаьт дуручлан аьркиншиврия, шагьрурдай цIинцI-ччюрк цила чIумал дукьан къадуллай бушиврия, Каспий хьхьирил экологиялул тагьардания. Ххал бивгьунни республикалул чавахъирттал хозяйствалул комплексрал лябуккулул масъалагу.\nФевральданул 20-нний ДР-лул ХIукуматрал Председатель хьунаавкьунни ДР-лул Культуралул министерствалул зузалтращал. Ганал вичIи дирхьунни ведомствалул давурттал хIакъираву бувсмуних, кIул хьунни захIматнихун багьми масъаларттащал, яла бувсунни культуралул бутIуй дуван аьркинсса агьамми давурттая. Премьер-министрнал бусаврийн бувну, министерствалул хьхьичI бур хъунисса стратегиялул даражалийсса масъалартту. Ихтилат хьунни музейрдал, библиотекарттал, театрдал идарарттал хIакъираву.\nПредыдущая записьХалкьуннал ихтиярду дуруччавур къуллугъчитурал буржСледующая записьАьчухсса бувчIавуртту шаврил цIаний


Маршруталъул такси учузлъана... дагьалъго\nМахIачхъалаялда дагь гьабун буго шагьаралда жаниб гIадамал раччулеб цо маршруткаялда рекIаралъухъ босулеб багьа. Гьелъул бетIергьабаз бицухъе гьез гьеб дагь гьабун буго, хIукуматалъул кисинибе инчIого, «Гортранс» абураб гIуцIиялъ щибаб моцIие босулеб букIараб гIарац халкъалъе тIокI гьабиялъул мурадалда.\nГьединабго мисалалда хIалтIизе рес бугин шагьаралда ругел цогидал маршруталъул хIалтIухъабигиян абулеб буго, Автомобиль бачунезул махщалил цолъиялъул нухмалъулев ГIисалмухIамад Набиевас.\nРекIадухъ босулеб багьа дагь гьабун буго МахIачхъалаялда жаниб хьвадулеб 19-абилеб маршруталъул хIалтIухъабаз. Гьанже 17 гъурущалъул бакIалда, 15 гъурщиде рачине руго гьез гIадамал. Гьез хIукму гьабун бугин «Гортранс» абураб гIуцIиялъе щибаб моцIалъе кьолеб букIараб 3 500 гъурущ халкъалъулго кисиниб хутIизеян бицана автомобиль бачунезул махщалил цолъиялъул нухмалъулев ГIисалмухIамад Набиевас. Гьелъул хIасилалда лъабго миллионги хадубги гъурущ гIадамазул жидерго чавантиниб хутIизе бугилан абулеб буго гьес. Гьеб сабаблъун цогидал маршруталъул хIалтIухъабаз нухдаги чIезарун, тIад рекIарал гIадамал гъоркье рахъинарун квал-квалалги гьарулел рагIулин гьезие, амма бугониги гьел къвакIун жидецаго гьабураб хIукму хисизабичIого чIун ругилан абуна ГIисалмухIамадица.\nЭР. - Транспорталъухъ багьа гIодобе бачин, гьеб къанагIатаб жо ккола. Щиб гьеб кколеб маршрутазда автобусал раккиялъ бижинабураб конкуренцияйищ яги гьелда нахъа цоги гIиллабийищ ругел?\nГIисалмухIамад Набиев: «Конкуренция гьечIо гьениб щибниги, рукIаралгIанго къадаралъ киналго маршруткаби хIалтIилел руго. Амма 17 соналъ гьезухъа гIарац бакIарулеб букIана гьел хIалтIизе риччаялъухъ. Конституциялда рекъон гьезул щивасул ихтияр буго жиндего хIалтIи балагьизе, амма гьеб ихтияралда мун хIалтIизе таралъухъ дуца нижее гIарац кьезе кколилан чIан гьезда хIакимчагIи. Дуца гьеб гIарац кьечIони жидего гьеб ихтияр цогидасухъе кьелилан. Гьедин букIана иш 17 соналъ.\nГьанже гьел чIун руго кьеларила жидеца гьеб гIарац, Конституциялда рекъон жидее кьун бугеб ихтияр цIунилила жидеца. Я тIаса арав, я тIаде вачIарав чи гьезул гьечIо, 50 чияс гьабун буго хIукму, гьеб «рагIдукье» унеб букIараб гIарац халкъалъул кисиниб хутIизе бокьун бугила жидее абун».\nЭР. - Дуца абулеб буго, багьа даглъизабулеб бугин МУП "Гортранс" гIуцIиялъе гIарац кьечIого толеб букIиналъ, гьединал ресал ракIкIизарунин. ЛъикI букIинаан дуца бичIинабуни, щай гьелъие гьеб кьечIого тезе бегьулебали, гьанжелъезегIан гьеб гьабулеб букIун батани?\nГIисалмухIамад Набиев: «МахIачхъалаялъул цеве вукIарав бетIер (С. Амиров), нухмалъуда вукIаго киналго магъалабаздаса рацIцIадги гьарун гьес маршрутчагIи тIамулел рукIана жиндирго кисинибе гIарац кьезе. КинабгIаги законги халтIулеб букIинчIо, хIукуматалъул идарабазги гьелъухъ бер тIамулеб букIинчIо. Гьедин букIана 17 соналъ. Амиров ккун вачун ун хадуб кIиго, лъабго соналъги гьеб асаралда гъоркь букIана. Гьанже республикаялъул нухмалъулев ГIабдулатIиповас байбихьун буго цIияб курс, «обеление экономики» абун. Гьелда рекъон хIалтIизе рази ругилан жалилан абулеб буго маршруткачагIазги».\nЭР. - Кколищ гьеб "Гортранс" жамгIияб транспорталъул системаялда тIокIаб идара бугин абураб?\nГIисалмухIамад Набиев: «ГIагарде къанцин гьениб гьоркьоб букIине бегьулеб гIуцIи гуро гьеб. Гьеб буго такъсирчилъиялъулаб гIуцIи. Щибаб моцIалъ 15 миллион гъурущ бакIарун, жидедаго гьоркьоб бикьулеб букIана гьез. Гьелде берал къанщулел рукIана прокуратураялъги, магъалаби ракIарулеб идараялъги, УБЭпалъги. Гурого гьез букIине кколел тадбирал тIоритIун рукIаралани чанги чи жакъа экономикияб такъсир гьабуралъухъ 15 сонги кьун туснахърокъов вукIине вукIана».\nЭР. - Бугищ рес цогидал маршрутаздаги багьа гIодобе ккезабизе? Батани, кинал хIакъал галаби гьелъие гьаризе кколел?\nГIисалмухIамад Набиев: «Буго гьелъие рес. 19 маршруталъул чагIазги лъицаниги тIадецуй гьабун гуро, жидего бокьун, рохуца холаго гьабураб хIукму буго гьеб. Дицаго кидаго такрар гьарулел лозунглъун лъугьарал рагIаби руго - «обеление экономики» и «освобождение от рабства» абун. Гьел шагьаралда жанир маршруткаялда хIалтIулел рукIарал чагIиги рукIана гьебго лагълъиялда гъоркь. Гуреб батани хIисаб гьабеха 17 соналъ 15 миллион бакIаризе ккани щибаб моцIалъ ва гьелда данде рахъине гьезул букIинчIеб ресги.\nЦогидазги гьабизе буго гьедин, гьезиеги рекIее гIолеб къагIида лъугьине буго жакъа 19 маршруталъул гIадамаз гьабурабго гIадаб къагIида».\nМаршруталъул такси учузлъана...дагьалъго\nЖамгIияб транспорталда сверухъ бугеб ахIвал-хIал\nЖамгIияб транспорт хиралъулеб буго\nМаршруталъул таксиялъул "монополия" хвезабулеб буго МахIачхъалаялда\nЦIиял автобусазул лъие квал-квал бугеб?


Пресс-конференция бакIариялъул аслияб гIилла букIана Ленинкенталъул мажгиталда сверун гьал къоязда загьирлъараб питна. Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул лъазабиязда рекъон, рузманкакалде унел цоязе нух къан буго цогидаз. Гьениб ккараб тунка-гIусиялда нусал хIалтIизариялъул хIасилалда лъукъун вуго 6 чи, гьезда гъорлъан кIигояв - захIматго.\nЛенинкенталъул жамгIияталъул вакильзабазул рагIабазда, конфликт ккун буго суфияздаги салафияздаги гьоркьоб. Гьенир авар мацIалда лъарагIал рухиялъул ахIиял гьарулел рукIанин бицана «Атлы –Буюн» абураб жамгIияб гIуцIиялъул нухмалъулев ХIажигиши Бамматовас. Гьесулго рагIабазда, росулъе рачIарал низам цIунулезда цадахъ бакIалъулал гIадамазе буюриял кьолел рукIун руго гIурччинал чIартал гъуждузда рухьарал гражданиял гIадамалги.\nПресс-конференциялъул гIахьалчагIи ахир-къадги рачIана Ленинкенталда ккараб провокация букIине бегьулин абураб пикруялде. Къанунал хвезариялде ва зулмуялде дандечIеялъул комитеталъул маслихIаталъул группаялъул нухмалъулев ГIисакъов ХIажица лъазабуна, гьединал ва бокьарал цогидал провокацияби жакъа загьирлъизе бегьулин бокьараб бакIалда ва бокьараб замандайин.\nГIисакъов ХIажи: «Нилъеца жамгIияталда, дагъистаналъул, федералиял структурабазул ва Россиялъул Федерациялъул нухмалъиязда, гьединал провокациязда нилъ цоцалъе инаризе, вацас вац чIвалеб рагъалде цIазе бажарулареблъи бихьизабизе ккола. Дир ракI чIараб буго, гьеб провокациялде республикаялъул рухIияб идараялъул хурхен гьечIеблъиялда. Гьеб провокациялда нахъ руго мухIканал гIадамал. Гьенибе цIана техника, кIудияб къуват, щайгурелъул гьезие къваригIун букIана кинаб букIаниги хвел. ТIадегIанас гьеб биччачIо.\nПровокация метер букIине бегьула гьениб гуреб, цогидаб бакIалдаги. Метер букIинчIони, сезе, бокьараб къоялда. Гьединлъидал нилъеца хIукму гьабизе ккола гьединаб жо ккараб мехалда цадахъ лъугьун маслихIаталъул къагIидаялда конфликтал рахъинариялъул къагIидаялъул.»\nГIисакъовас ахIана гьединаб мурадал тIуразариялъе хасаб комиссия гIуцIиялде ва гьелъул хIалтIуда гIахьаллъиялде республикаялъул бетIер ахIиялде.\nЦо-цо аналитиказ ва журналистаз рикIкIунеб буго гьеб пресс-конференция коллин диниял гIаркьелаз цоцаде гIагарлъиялъе, республикаялда загьирлъулеб конфликт рагIалде бахъинабиялъе гьабулеб иргадулаб хIалбихьи кколин. Гьединаб пикруялда разилъулев вуго гьеб данделъиялда гIахьаллъарав журналист Муса Мусаевги.\nМусаев Муса: «Гьениб баянлъана гьел киналго гIадамазе, конфликт рагIалде бахъинабизе бокьун букIин. Амма гьез киназго абулеб букIана, гьеб бокьичIеб лъабабилеб къуват бугин.\nДиниял гIаркьелазда гьоркьоб гьуинлъи баккизабиялъул хIалбихьи цебеги букIана, мисалалъе, гъоркьиса. Рахъал чанго нухалда данчIвана. Гьез гIамал гьабулеб буго. Унгоги гьезие квал-квал гьабулебги буго.\nЛенинкенталда букIинчIо миллатзада гьоркьосеб жахIда, амма гьеб гьединаблъун бихьизабизе бокьун букIана лъиелиго. Дицаги рикIкIуна гьеб кинабго жо дагьалъги квешаб рахъалде буссинабизе бокьараб къуват бугин.\nРадикалияб къагIидаялда конфликталъе ахир лъезе бокьарал чагIи кIиябго рахъалда руго, дир пикруялда. Руго гьединал гьалакал пикрабазул гIадамал. Гьединазе бокьуларо ургъизе. Гьеле гьединал гIадамал гурищ нухмалъиялде рачIине бокьарал политикиял къуватаз жидеего пайдагун хIалтIизарулел.\nДир пикруялда, гьеб конфликт рагIалде бахъинабизе бегьула, кIиябго рахъалъул къадру кIудиял чIахIиял чIагIаз маслихIат гьабуни. Амма нилъер цо-цо росабалъ жамгIиятал кIирикьун руго, гьениб салафитаздаги суфияздаги гьоркьоб конкуренция унеб букIиналъ. Амма кIиябго рахъалда руго цIодорал гIадамалги. Гьез ахIулел руго ракI рекъон киналго ишал гьариялде. Доле гури Индонезиялда руго гIемер диниял гIаркьелал. Бажарулеб буго гури гьезда конфликтал гьечIого гIумру гьабизе.»\n«Миллат» газеталъул бетIерав редактор БисавгIалиев МахIамадица лъикIаб къимат кьолеб буго гьединаб инициативаялъе. Амма гьесул пикруялда, Ленинкенталда ккараб инцидент хурхараб гьечIо, цо-цояз рикIкIунхъе, «лъабабилеб къуваталъул» провокациялда.\nДиниял ва жамгIиял гIуцIиязул вакIильзабаз кIвар буссинабуна, Дагъистаналда бугеб хIалуцараб ахIвал-хIал рагIалде бахъинабиялъе федералиял идарабазул жигарлъи бихьулеб гьечIолъиялде ва гьезул цо-цозул регионалъул, хасго Дагъистаналъул, дискредитация гьабиялъул интерес букIиналде. Гьединаб пикру загьир гьабуна пресс-конференция бачунев Къебедов ГIаббасицаги, ЛДПРалъул лидер Владимир Жириновскияс тIолабго улкаялда цебе гьабураб миллатчилъиялъул лъазаби мисалалъе бачун.\nКъебедов ГIаббас (вакьулъ) пресс-конференциялда\nКъебедов ГIаббас: «ТIолабго Россиялда цебе лъазабуна, нилъ кавказалъулал, дагъистаниял киназего рихарал ругин, нилъ нахъегIанал гIадамал кколин, нилъ зазхараб кварида нахъ чIезаризе кколин ва нилъер халкъ цIикIкIиналъе гIорхъаби чIазаризе кколин. Гьеб кинабго рикIкIине бегьулаан гIантав чиясул рагIабилъун, лъазаби гьабурав чи кIвар кIудияб гIуцIиялдаса, жинда нахъ халкъалъул тIубараб бутIа бугев чияс загьир гьабун букIинчIебани.Гьеб киналъго бихьизабулеб буго нилъер улка хIинкъи бугеб рахъалдехун унеб букIин.»\nНизам цIунулел структурабазул хIалтIухъабазул лъиданиги бачIеб профессионалияб цолъиялъул бетIер Шамилов МахIамадица ишара гьабуна, регионалда хIалуцин хутIиялъул интерес къуватиял структурабазул букIиналъул. Гьесул пикруялдаги Ленинкенталъул инцидентги ккола гьел структурабазе данде кколеб хIужжа.\nМахIамад Шамилов пресс-конференциялда\nШамилов МахIамад: "Аслияб суал, лъица нухмалъулеб бугеб гьеб гъалмагъаралъул? Лъие гьеб къваригIун бугеб?\nУнеб буго хасаб операция. Ниж, жамгIиял хIаракатчагIи, нижни щиб, журналистал аскIоре къазецин риччалел гьечIо спецоперация унеб мехалда. Амма гьебго заманалда гьенир хьвадулел руго кверазда гIурччинал чIартал рухьарал гIадамал. Щал гьел кколел? РухIияб идараялъул дружинникалищ? Яги гьел салафиязул вакилзабийищ ругел? Щиб гьез гьениб гьабулеб бугеб? Щай гьенир гьечIел инсанасул ихтиярал цIунулел, журналистал? Гьеб кинабго ккола низам цIунулел идарабазул интерес бугеб къагIида.\nГьанже цогидаб. Вацас вац чIвалеб рагъ унеб буго Дагъистаналда. Нилъеца гьеб чIезабизе ккола. ГIела жахIда!\nЦигиги, щиб гьеб кколеб "Кьабе лъарагIал!" Гьеб ишалдани чIван къотIун хIакъикъат балагьичIого тезе бегьуларо! Лъазабизе ккола щал ахIдарал, сундуе ахIадарал. Гьеб цоцаде гIадамал гьесиялъул ишалда гъорлъе лъугьине ккола Конституциялъул гарант, президент. Гьес нухмалъи гьабизе ккола низам цIунулел идарабазул. Прокурор, жанисел ишазул министр вукIине ккола президентасул нухмалъиялда гъоркь. Гьеле кIиго моцIалъ цебе нилъер президентас киназдаго рагIун Сочиялда, нилъер парламенталда цебе лъазабуна, низам цIунулел идарабаз низам цIуниялъе щибниги гьабулеб гьечIин. Ай гьел гьесда гIенеккулел гьечIо. Гьесул рекомендацияби гIадахъ росулел гьечIо. Гьего заманалда щибаб хасаб операциялъухъ гьезие кьолеб буго кIуди-кIудиял гIарцал. Гьел гIадамазе бищунго кIудияб кIвар бугеб жо ккола тIоритIарал хасал операциязул къадар. Гьарула спецоперацияби, щола цIваби, гIарац, баркала. Гьединлъидал буго гьаниб гьединаб карщ.\nВагьабиял. ВукIине те гьев нусго нухалъ вагьабияв! Гьев пачалихъалъул политикаялде данде чIолев гьечIони, гьесде халкъазда гьоркоб яги конфессиязда гьоркьоб жахIда бижинабиялъул гIайибал гIунтIизариялъе бакI гьечIони, щай гьев толарев. Нужеда нужерго букIине кколеб къагIидаялда хIалтIи гьабизе бажарулеб батичIони, нуж нахъе ине ккола.\nЩиб нилъеца гьабизе кколеб? Нилъеца къватIиб чIвазабизе ккола тIолабго хIакъикъат. "Черновик", "Новое дело" газетабазда хъван, нилъерго хасаб газета биччан халкъалда бихьизабизе ккола хIакъикъат. Халкъ ахIизе ккола митингалде. Гьелъул аслияб тIалабги букIине ккола низам цIунулел идарабазул киналго бутIрул хъулухъаздаса нахъе ин. Кинав вукIунев жанисел ишазул министр, республикаялда бугеб ахIвал-хIал контролалде гъоркье босизе бажаруларев? Щал кколел гьел къватIисан рачIарал? Щал гьел кколел президентцин рикIкIунарел чагIи? Щай Дагъистаналда бидул горал ругел. Сундуе гьарулеле ругел Волгоградалда гьадал провокацияби? Баянго бихьулеб буго Дагъистаналда рагъ гьабизе хIадурулел рукIин. Гьединал ишал гьарун нилъер цин бахъинабулеб буго."\nБисавгIалиевасул пикруялда, Дагъистан ва регион Шамиловас бихьизабураб захIматаб, хIинкъи бугеб, конфликтазе багьанаби гIемерал хIалалде ккун буго, федералияб централда гIакъилаб къагIидаялда нухмалъи гьабизе бажарунгутIиялъе гIоло.\nКъебедов ГIаббас: "Цо-цо харбал руго, Дагъистаналдаги Шималияб Кавказалъул цогидал республикабаздаги федералиял структурабаз рилъанхъизарулел къагIидаби хурхарал ругин Сочиялъул Олимпияда хIинкъигьечIеб къагIидаялда тIобитIиялъул шартIаздайин. Дидайин абуни ккола гьел провокацияби гьарулел ругин гьеб Олимпиада тIобитIунгутIиялъейин. Гьелъул гIайибалги гIунтIизарун, Кавказалда кIудияб рагъ багъаризабизе ресцин буго. Регионалда загьирлъулеб ахIвал-хIал гьелъие дандеги ккола. Лъил букIаниги гьединаб мурад букIине рес буго. Амма гьеб букIине гьечIо хIакъаб къагIидаялда халкъалъе гьеб бокьун гьечIеблъи бихьизабулеб бугони. Амма нилъ рукъурги гIодор чIун ругони, гьединаб жо лъугьине бегьула.\nГьединлъидал нилъеца хвасарлъиялъул ахIиял гьаризе ккола. Гьеб «беспредел» чIезабизе ккола. Баянлъизабизе ккола хIакъикъат, щиб лъугьунеб бугебали.\nНилъеца гIайибал гIунтIизарулел гьечIо я президентасда, нилъеца лъиданиги гIайиб гIунтIизабулеб гьечIо. Нилъер руго суалал. У, нилъ хIакъикъаталдаги гьанир ракIарун гьечIо президентасда гIайиб гIунтIизабиялъе. Амма, нуж божа, къойидаса къойиде президентасул къадру холеб буго. Киназдаго лъала, ккорупциялъулъ къараб система хутIулеб буго. Нилъецайин бицунеб букIана бакIалъулал жамгIиятаз нухмалъи гьабиялъул къагIида щула гьабиялъул хIакъалъулъ, жамагIатазул контактал гIатIилъизариялъул хIакъалъулъ. Нилъеца абулеб букIана халкъалъ жиндирго къисмат жиндирго кверзукье босизе къварагIун букIиналъул хIакъалъулъ.\nГьале жакъаги Дагъистаналъул къанунал хвезариялде ва зулмуялде дандечIеялъул комитеталъул даражаялда цебелъей гьабулеб буго хасаб комиссия гIуцIиялъул. Нижеца гIуцIана комиссиялде буссине рес бугеб къокъа. Гьелда гIахьаллъизе ккола жинде чанги гIайибал гIунтIизабулеб Дагъистаналъул рухIияб идараялъул вакильзабиги. Дирги букIинчIо гьеб идараялда гIайиб чIваялъе багьана бижинабулеб кинабгIаги щаклъи. Сонгун бащдалъ цебе хIурматияв муфтий АхIмад-хIажи ГIабдулаевас диде абуна, хIалуцарал ахIвал-хIалалдаса ракълилаб къвагIидаялда рорчIиялъе жидеца хIадур гьабун букIараб проект гIадахъ босичIого танин пачалихъалъин. Гьеб гIадахъ босичIин Миллияб антитеррористияб комитеталдаса байбихьун цеве вукIарав президентасде щвезегIанин. Гьебни щиб, гьез бажарарабщинаб гьабунин гьеб проект къабул гьабичIго хутIиялъейин.\nГьеб цIакъ лъикIаб проект букIана. ЖамгIияб палатаялъул гIахьалчи хIисабалда, дица гьелъулгун лъай хъвай гьабизабуна палатаялъул цогидал гIахьалчагIазул. Гьеб гIумруялде бахъинабичIого тана, гьеб лъиениги къваригIу букIинчIолъиялда бан. Проект хутIулеб буго. Дица киналго ахIулел руго гьеб комиссия щула гьабиялде ва парахалъиялдехун нилъ рачунел бокьарал пайдаял церелъеязул рахъ кквеялде. КъваригIун буго халкъияб, жамгIияб квербакъи. Лъилниги ихтияр гьечIо кьижун вукIине. "\nА. Кебедов: "Ихтияр гьечIо кьижун рукIине..."


ХIасил… хIасил… абула… » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nХIасил… хIасил… абула…\nБлогал / МацI / ЖамгIият / Хасаб пикру\nХIасил. Щиб жоха хIасил? ХIасил буго, тIад пуланаб хIалтIи гьабилалде букIаралда данде ккун, хIалтIудаса хадуб ккараб цебетIей. Гьебги гIемерисеб мехалъ борцуна процентаз.\nХIасил гьечIеб хIалтIи кинаб жоха букIинеб? Щиб гьабулеб бугониги хIасил тIалаб гьабизеги ккела. Амма, гIадамазул иманалъулги яхIалъулги загIиплъиялъ гьедигIан хIажатаб ва чара гьечIеб жогицин щибго гуреб бакIалде ккезабун буго.\nЩибжоха хIасил нилъер заманаялъул къагIидаялъ? Гьеб буго гъоркь ругез тIадругезухъе кагътида хъван кьолеб отчет. Я хIалтIул гьечIо азие ургъел, я хIасилазул гьечIо ургъел. Ургъел бугеб жо буго цохIо, гьел отчетазда кинабго, СалихIица жергъен гIадин, рекъезабун букIин. Гьеб гIола.\nДица дунгоги лъалел дидаги лъалел рахьдал мацIалъул дарсазул мисаладалъун бицинин.\nРахьдал мацIалъул дарсазул мурад буго, цIалдохъабазул гьеб мацIалде рокьи бижизаби, гьеб бицине лъай, миллаталъул адабияталъул ва маданияталъул кьучIчIалда, лъималазе тарбия кьей, гьел миллат жидедаса ва жалго миллаталдаса чIухIулеллъун ва цойгидал миллатазул адаб гьабулелъун лълъугьин. Пикру гьабеха, тарбияги щварав лъай гьечIев чийищ лъикIав, лъайги бугев тарбия щвечIев чийищ? Диени тарбияги щварав лъайги бугев вокьила, амма, гьадал кIиязулго тIоцевесев вищилаха. Тарбия щварав чиясул лъикIав хIалтIухъан: хурухъан, гьабигьан, лъетIахъан, чотIахъан, вехь… вахъина ва гIадамаз лъикIавин абулев чи лъугьина. Лъай бугев тарбия щвечIес гIемер къваригIел гьечIел жалазе лъай хIалтIизабизе бегьиялда хIинкъи буго.\nГьанже сундеха гьал рахьдал мацIазул дарсал сверизарурал, хIасилазда ва процентазда хадур рекерулаго? Процентаз тарбия борцунаро, мацI лъайги рагIа-ракьанде щун борцунаро, грамматика лъай борцинеги бегьула. Гьебги буго гIага-шагарго батизеги бегьулеб, батичIого букIинеги бегьулеб хIасил (сентябралда диктант гьабуни анцIгоялдеги бахинчIого букIине бегьулеб, март-апрелалда гьабуни – ункъоялда анцIгоялдеги бахине бегьулеб, аздагьо гIадав учитель вугеб классалда). ХIасилалги рукIине ккола, мониторингалгун срезазул хIасилада процентал гурелги, олимпиадаязда, конкурсазда, дора гьанир бергьенлъи босарал кагътаздалъунги. Кагътал гIемер ругогIан, борхатаблъун рикIкIуна учителасул даражаги, хIалтIул хIасилги. ХIасилалда бараб буго харжги. (Кин хIаракат бахъулеб учительзабаз гьеб кагътал данде ракIаризеяли цойги нухалъ хъвала).\nТIадчагIи ахIдола учительзабазде, нужер гьел миаслиял дарсал гурин къваригIун ругел, гьел тIаде чагIи рачIингун рихьизаризе тейин, кье проценталилан! Гьеб мехалъ учителасул рес букIунаро дарсил даражаялдаги, тарбиялдаги, гьоркьоблъабаздаги, дол лъималазул психикаялъул хаслъабаздаги тIад ургъизе. Гьас, жужахIалъул гIакъуба жиндагоги лъималаздаги бихьизабун, биун тIезе ккола лъималазул ботIролъе контролалъулал диктантал хъвалаго ва цойгидалги мониторингазе хIалтIизарулел алатазда борхатаб процент бихьизабулеб лъай. Гьадаб нилъеца цебехун бицарал берцинал ва лъикIал гIамалазде регIун рукIунаро ал. Лъимал зарукь чIезаризе ккола хIасилалъун кIудиял процентал кьезе ккани ва учительзаби сверула аздагьабазде.\nЛъималазул лъаялда (лъайищха эб) проценталда бараб жо буго учителасул даража, учителасул хIалтIул проценталда бан буго школалъул даража, школазул хIалтIул проценталда бан буго лъайкьеялъул Управлениялъул даража… гьедингоха добе тIогьибе щвезегIан. Кин лъугьинабулеб жо гьеб процентали ургъел бугев чиги гьечIо, бищун кIудияб зарал гьелъул нилъер лъималазеги буго.\nГьале гьанисан бачIараб жо буго дица чанцIулго макъалабаздаги борхараб доб лъималгун рагъулел учительзабазул суалги. РагъичIого рес гьечIо учительзабазул, тIасан гьуссун ругелъул. Дуца лъималазда хIанчIичIони, дица дуда хIанчIилилан руго учителасда тIад ругелщинал хIакимзаби, гьакIкIан кIиго кьер гьабураб гажазул цIураб кIалгун. Рес щиб ав пакъирасул. Малълъараб гьабичIони, гьадинги мукъсанаб харжил рачI къотIилиланги хIинкъизавулев вугони, рокъор лъималги ругони… Гьедин гурониги, гIемерисел директорзабазул ва лъайкьеялъул Управлениялъул нухмалъулезул хъастIу багъарула рахьдал мацIалъул учительзабазда бер чIвайгун.\nТIадежоялъе, гьадинги бекараб мугъзада михир бачине, цоцазда берцинрихьиялъе гьарулел данделъабазда, школаздайила бищун аслиял чагIи ругила цIалдохъанги учительгийилан, гьацIул цIураб кIалалъги кIалъала дол загьрудал гажал ругел.\nЦIалдохъабиги учительзабиги руго, гьезда тIад ругелщинал, кумекалъейилан тарал, квал-квал гурони гьечIел хIакимзабазул тIелалъул, къурбанал.\nАвтор: Баху Мух1идинова\nБаяналъул кьучI: Казият "Миллат". МахIачхъала\n» Гьерсиказул агьлуйищ яги мекъи ккаралищ?\n» Гьадин ругоха…\n» Авар мацI\n» МагIарул мацI лъаларев чи магIарулав гуро\n» Нилъерго миллат цIунизин\nМуг1алим,совет заманалдаги,жакъаги к1иго бат1ияв чиилан ккола,балагьараб мехалъ.\nМухIаммад аварагасул ﷺ хIакъалъулъ – авар мацIалда\nКьураби кIалъала магIарул мацIалъ…\nМацI билизе тани, билула миллат\nАвар гIурухъа – Волга гIурухъе\nХвараздасацин бахъулеб буго магъало


Понедельник, фев 11 2019\nЛъикIал хIасилалги гIемерал масъалабиги\nСагIудиязул ГIарабиялдецин бегьула хер бичизе\nХалатбахъараб ракъдаллъиялъ ва цIакъго кIудияб гIатIилъиялда тIибитIараб гарцIалъ гIемерал квекIенал гьаруниги, гъоркьиса нилъер росдал магIишаталъ рихьизаруна лъикIал хIасилал. Гьелъие нугIлъи гьабула гьадинал баяназги: могьолал культурабазул (ролъ, пурчIина, пиринчI, цIоросаролъ) бакIарана 359,5 азарго тонна (пачалихъияб программаялъ бихьизабуралдаса щуазаргоялъ цIикIкIун), 173,3 азарго тонна цIолбол (2017 соналде дандеккун 103,4 процент), гIезабуна 256,8 азарго тонна гьанал (чIагояб цIайи, 102,9 процент), 892,6 азарго тонна рахьдал (101,9 процент), щвана 15,1 азарго тонна квасул (цебесеб соналъулго къадар). 59,4 гектаралда рана теплицаби, 1450 гектаралда чIана ахал ва 1081,9 гектаралда цIибил. ХIалтIизе риччана пиринчI (лъабго), рахь (кIиго) ва гIанкIудал гьан (цо) къачIалел цIиял цехал. Цебесеб соналдаса гIезегIан цIикIкIун буго босараб техникаялъул къадарги. Гьелда цадахъго камун гьечIо тIурачIел тIадеросиялги церечIарал масъалабиги. Масала, дагьго ракIарана овощал - 1438,5 азарго тонна (2017 соналде дандеккун 99,8 процент), картошка – 356,3 азарго тонна (84,6 процент). Мукъсанаб буго тайпадулаб боцIул къадар - гIаммалдаса 3,2 процент, кIудияб буго магIишатияб ракьул хIалтIизабулареб бутIа – 129,5 азарго гектар. Пачалихъияб программаялда рекъон, 2019 соналда нилъеца гIезабизе ккола 363,3 азарго тонна могьолазул, 176 азарго тонна цIолбол, 1534 азарго тонна овощазул, 190 азарго тонна пихъил, 240 азарго тонна гьанал (чIагояб цIайи), 913,1 азарго тонна рахьдал. Ахал чIезе ккола 1298 гектаралда, цIибил - 900 гектаралда.\nРосдал магIишат цебетIеялъе бюджеталъ биччазе буго 3 млрд 529 млн гъуруш (гъоркьиса биччан букIана 3 млрд 322 млн гъуруш).\n31 январалда, миллияб библиотекаялда тIобитIараб коллегиялда гьеб киналъулго хIакъалъулъ бицана ДРялъул хIукуматалъул председателасул заместитель, росдал магIишаталъул ва кванил нигIматазул министр ГIабдулмуслим ГIабдулмуслимовас. Коллегиялда гIахьаллъана хIукуматалъул председатель Артем Здунов, пачалихъалъул ва хIукуматалъул гIемерал идарабазул нухмалъулел, районазул бутIрул, росдал магIишаталъул управлениязул ва магIишатазул нухмалъулел. ТIоцебе рагIи босарав Здуновас киналго гIахьалчагIазда баркана лъикIал хIасилалгун 2018 сон лъугIи ва абуна лъикIаб букIинаанин жакъасеб данделъиялда цохIо гьел хIасилазул, росарал бергьенлъабазул хIакъалъулъ бицун течIого, рорчIарал гъалатIазулги, гIоларел рахъазулги, ругел масъалабазулги суал борхани. Аслияб кIалъай гьабурав ГIабдулмуслимовас рорхана гIемерал кIвар бугел суалал ва гьезда гьоркьор рукIана, цо-цо специалистаз рехсолеб букIаниги, официалиял идарабаз кинго мухIкан гьаруларого рукIаралги. Масала, гьабсагIаталда республикаялда буго 4,35 млн бетIер гIи-цIцIаназул (цебе абулаан 5,3 млн. бугин) ва цо миллионалде бахинчIеб къадаралда чIегIерхIайван (гьелъулги къадар бихьизабулаан миллионалдаса тIаде араблъун). Бицана, бербалагьи тохлъани, жиндир заманалда гьелде данде рагъ гьабичIони, гьитIинаб гарцIалъ гьабулеб кIудияб заралалъул хIакъалъулъ. Гьеб балагьалдаса цIуниялъул мурадалда хIалтIи гьабиялъе исана бюджеталда бихьизабун буго 30 млн гъуруш, ургъулел руго гьеб хIалтIулъ, цохIо химия гуреб, цоги къагIидаби рилълъанхъизариялда тIадги. Жавабиял хIалтIухъабазда гьес лъазабуна, электронияб къагIидаялда ветеринарияб сертификат щвезелъун, гIи-боцIухъанлъиялъул нигIматал хIадурулел киналго юридикиялгун магIишатиял гIуцIаби «Меркурий» системаялде гъорлъе лъугьиналъе хехлъи гьабизе ккун бугиланги.\nТIадбан унеб хIалтIул хIалуцараб ахIвал-хIалалда гьоркьов вугев министрасе цо чанго суал кьезе рес щвана диеги.\n- Кин араб, дур пикруялда, жакъасеб данделъи?\n- Нужедаго бихьанаха кинабго. Бицана лъикIал хIасилазул хIакъалъулъги, рехсана ругел масъалабиги, дандрана церечIарал суалалги. Щивасул букIана рес, жиндирго пикраби загьир гьарун, цеве вахъине. Тадбир ана лъикIаб даражаялда, пайдаяб куцалда.\n- Кинаб букIинин кколеб дуда гьаб сон росдал магIишаталъе?\n- Хьул буго гьаб сонги букIинин роцIараб, гвангъараб, пайдаяб ва бечедаб.\n- Дуца абуна нилъер рес бугин люцернаялъул хер СагIудиязул ГIарабиялъе бичизеги. БитIун бугищ гьеб?\n- Балъголъи гуро гIарабазул улкабазде Европаялдаса хер баччулеблъи. Гъозул руго нилъее хIажатал «нартил долларал», нилъер руго гъозие хIажатаб люцернаги, гIиял гьанги (2018 соналда гьелъул ункъазарго тонна ана къватIисел пачалихъазде бичун, исана ине ккола анлъазаргогIанасеб), пиринчIги. Гьеб суал тIубаялъул мурадалда гьабулеб хIалтIиги буго.\nПрочитано 165 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 11 февраля 2019 10:26\nДругие материалы в этой категории: « Журналистазул мажлис\tДиана Гурцкая – Дагъистаналда »


Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул Цолъиялъе гIемерал соназ нухмалъи гьабулаан ХIамзатов Расулица.\nЮбилеялъулал тадбиразе байбихьи лъолеб магIнаялда литературияб сордо тIобитIизе данделъун рукIана арбагI къоялъ Республикаялъул Миллияб библиотекаялде шагIирзабигун хъвадарухъаби.\nХъвадарухъабазул Цолъиялъул нухмалъулев АхIмадов МухIамадица бицана гьеб цолъиялъ нахъа тараб бечедаб нухалъул. 1934 соналъ Максим Горькиясул квербакъиялда гъоркь байбихьун буго тIолабго улкаялда киналго хъвадарухъаби цолъизаризе.\nГьедин Дагъистаналда рагIул устарзабазул вакилзабазул къокъаги гIахьаллъана доб соналъ Москваялда тIобитIараб Хъвадарухъабазул тIоцебесеб съездалда.\nГьеб съездалдаса хадуб бижана Дагъистаналда Хъвадарухъабазул Цолъи.\nГьелъул тIоцевесев нухмалъулевлъун вукIана Сулейман Стальский. Гьесдаса хадур батIи-батIиял чагIаз нухмалъи гьабун буго Хъвадарухъабазул къокъаялъе. 1951 соналдаса байбихьун гIумруялъул ахирал соназде щвезегIан гьелъие нухмалъи ХIамзатов Расулица гьабураблъиги ракIалда щвезабуна гьениб Хъвадарухъабазул къокъаялъул нухмалъулес.\nГьел сонал рукIанила унго-унгоги хъвадарулел чагIазе бищун баракатал сонал. ГIемерал цIарал сайигъат гьарунин араб гIасруялъул 50 соназдаса байбихьун Хъвадарухъабазул Цолъиялъ ватIаналъе. 90 абилел сонал рагьда рещтIиндал, цогидаб киналъего гIадин гьелъ къваридаб лъалкI тана хъвадарухъабазул гъасдаги.\nГьелдаса хадуб араб ахираб къоло щуго соналъ цониги чIагояб асар бачIинчIин Дагъистаналъул хъвадарухъабазул къалмикьа къватIибеян тIадежубана М. АхIмадовас хадубги.\nГьеб тадбиралда церерахъана Дагъистаналъул киналго миллатазул хъвадарухъаби. Гьезул бицунеб жо цоцада релълъараб букIана. Гьез цоцазда баркулеб букIана юбилей.\nТIокIаб жо гьечIониги гьадин данделъун кучIдул цIализегIаги бугеб гурищ нилъер цолъиян, разиго жидерго кучIдул цIализе лъугьунел рукIана гьелги.\nНугъаязул шагIир Бийке Кулунчаковалъ бицана жидерго шагIирзаби загьир гьаризе Хъвадарухъабазул Цолъиялъги хъвадарухъабазул институталъги кумек гьабураб куцалъул.\n1960 соназда тIоцебего гьезул росулъа Литературияб институт лъугIизабурав чиясул хIакъалъулъ гьелъ бицараб хIакъикъат. ТIокIлъиялдалъун гьебги лъугIизабун вачIарав гьесие кьун буго райгазеталъул корректорасул хъулухъ.\nГьеб рекIее захIмалъун хIехьезе кIвечIогун живго жинцаго чIван вуго гIолохъанав шагIирас.\nГьоркьо –кодор кучIдул ахIизе цо машгьурал ва машгьурал гурел кочIохъабиги ахIулел рукIана цере. МагIарулазда лъалев гьунар бугев кочIохъан ГIабдула МухIамадмирзаевас ахIана МахIмудил кечI.\nЖакъа ва гьалдаса хадубги Хъвадарухъабазул Цолъиялъ цIиял галаби тIамизе рукIиналда божун руго Дагъистаналъул литератураялъул церехъаби.\nДагъистан гьеб кидаго букIанин хъвадарулеб бакI, хъвадарулеб гIел жеги лъугIун гьечIин жакъасеб гIелалда гьоркьоргиян абуна «Эркенлъи» радиоялъе хъвадарухъабазул цолъиялъул нухмалъулей хисулей АхIмадова Маринаца.\nАхIмадова Марина: «Жакъа нилъеда цебе чIараб аслияб масъала буго гIолохъанаб гIелалда цIиял гьунарал тIатинари. Гьединал гIолохъанал хъвадарухъаби гIемерал руго жакъа гIурус мацIалъ хъвадарулел гIолилазда гьоркьор.\nРуго гьезда гьоркьор гьунар бугелги, хъвадаризе кIудияб махщел гьечIелги, амма гьел руго. Гьел дурусаб къагIидаялъ хIалтIулелги руго.\nМиллиял мацIазда хъвадарулел гьединал гIолохъабазул рахъалъ беццизе ккараб хIалалъ гьечIо иш. Амма гьел гьечIилан абураб жоялда божуларо дун. Рес гьечIо магIарухъ миллияб гьунаралъул ицц къине.\nХIажат буго жакъа гъежгурун гьел киналго ралагьизе. Школалда цIалулеб заманалдаго тIатинабизе ккола гьезул гьунар. Дидаго ккола хъвадаризе бугеб гьезул гьунар къватIибе загьирлъичIого хутIулеб батулин, гьабсагIат лъиениги литератураялъул кIвар гьечIилан абураб пикру сабаблъун».\nДагьал церегIан улкаялъулго хъвадарухъаби тIаде къабул гьарун руго президент Путиницаги. Исана сон маданияталъул гьабураб гIеларилан, литератураги бесдал эбелалъул кколарилан абураб гьазул гIакълуги къабул гьабун, бачIунеб 2015 сон литератураялъул сонлъун лъазабизе хIукмуги ккун рагIула улкаялъул нухмалъулесул.\nГьелъ божиги хьулалги цIикIкIинарунин жидеран абуна МухIамад АхIмадовас. ГьанжелъагIан букIараб чIунхутIиялдаса хадуб цIияб гьаракь рагIизе къваригIун бугин гIолохъанал хъвадарухъабазул. Гьелде ишан босун хIалтIизе ракIалда буго гьесдаги гьесул пикруцояздаги.\nХъвадарухъабазул Цолъиялъ ункъого сон тIубаялда бан гIемерал тадбирал тIоритIизе ракIалда буго гьезда исана. Аслияб дандеруссин букIине рагIула сентябралда Расулил «ХъахIал къункърабазул къоязда» цересел къояз.\nДагъистаналъул Хъвадарухъабазул Цолъи


СШАялъул президент Барак Обамаца Москва ахIана Украиналъул президентасулгун гьоркьорлъаби гIуцIиялде\nЦолъарал Штатазул президент Барак Обамаца Москва ахIана Украиналъул президент Петр Порошенкогун гьоркьорлъаби гIуцIиялде.\nГьединаб ахIи гьес гьабуна Британиялъул премьер-министр Дэвид Кэмерилгун Брюсселалда букIараб гара-чIвариялда хадуб. Кэмероница лъазабуна "Украиналда халат бахъунеб бугеб дестабилизациялъе ахир лъезе кколин".\nДунялалда бищунго асар цIикIкIараб анкьго улкаялъул лидераз жидерго саммиталда президент Путинида лъазабуна, гьес "Россиялъул дестабилизациялъул асар Украиналда чIезабизе кколин, гурони гьелде данде цIиял санкцияби хIалтIизаризе бегьулин".\nГьединаб галиялде рахъал моцIалдаса ине бегьулин лъазабуна Обамацаги. Саммиталъул ахиралда Еврокомиссиялъул бетIер Жозе Мануэль Баррозуца лъазабуна «КIудияб анкьилаб» Украинагун бугин политикиябги экономикиябги магIнаялдайин».\n«КIудияб анкьилабалъул» лидеразда ракIалда буго жидерго хитIаб президент Путинихъе Цолъарал Штатазул, Канадаялъул ва Британиялъул рагъул къуватазул десант Нормандиялда рештIун 70 сон тIубай кIодо гьабулеб тадбир тIобитIулеб мехалда Франциялда 6 июналда кьезе.


Д. Песков: «Путиниде хъублъи чвалхизе буго. Вореха, божуге!»\nГьал къоязда Владимир Путинил пресс-секретарь Дмитрий Песковас лъазабун букIана Россиялда хIалуцин лъугьинабиялъул мурадалда бакътIерхьул рахъалъул улкабазул информалатал хIадурулел ругин президентасде хъублъи чвалхизе.\n31 марталда Reuters агентлъиялъ тIибитIизабуна Путинилгун балъгоял бухьенал ругел руччабазулгун бизнесменасул хIакъалъулъ баян. Гьел ккола гьесул ясги, Пачалихъияб Думаялъул депутатлъун йикIарай ва Путинилгун гьоркьоблъи бугей гIаданги, Москваялъул пачалихъияб университеталъул йикIарай лебалай студенткаги.\nГьеб баяналда бицен гьабулеб буго Санкт-Петербургалдаса кинавалиго бизнесмен Григорий Баевскияс жиндирго мал-мулк цо пуланал руччабазда тIад хъваялъул хIакъалъулъ. Гьел кколел руго Катерина Тихоноваги (цебеккун Reuters-алъ гьей гIадан Путинил яс йигин чIезабулеб букIана), гьединго Думаялда депутатлъун йикIарай Алена Кабаевалъул кIияйго гIагарай гIаданги, гьединго Путин гьавураб къоялде биччалеб календаралда жиндирго сурат бахъизе чIарай студентка Алиса Харчеваги.\nГьев бизнесменас гьел руччабазда тIад хъвараб мал-мулк рагIула Москваялъул бищунго хирияб рахъалда. Цо-цо баяназда рекъон, Баевскияс бичун рагIула гьезие гьеб. Масала, Екатерина Тихоновалъ жиндирго компаниялъул хъвай-хъвагIай гьабулеб мехалда бихьизабун буго Баевскиясул букIараб рукъалъул адрес.\nТIоцебесеб нух гуро Reuters агентлъиялъ ришватчилъиялдаги цогидаб гIала-гъважаялдаги бан Путинида хурхарал хIужабазул бицунеб бугеб. Амма букIаниги официалияб куцалда Путин машгьурав вугин рикIкIуна улкаялда. Метерисеб къоялъ Путин ЦРУялъул жасус вугин баянал тIиритIизарунигицин гIадамаз гьеб Путиние пайдаялъе сверизабулин, гьединго гьел чIезе ругин бихьуларищин бугеб кIудияб гьереси Путинида нахъасан бицунебилан абуна гIурусазул политолог Александр Морозовас.\nЭркенлъи радиоялъ Москваялъул къватIазда гIадамазулгун гьикъа-бакъи гьабуна Путинил пресс-секретарь Песковас гьабураб лъазабиялда тIасан. КватIичIого Путинида тIасан цо-цо журналистаз компромат тIибитIизабизе бегьулин, вореги, божуге гьелдаян абун букIана гьес. Гьедин радиоялъе жаваб кьурав цо гIолохъанчияс абуна компромат гьабизехъин букIин цебеккунго лъалеб батани, Путинил сверухълъиялъ хIаракат бахъиларищин щиб гьабунги гьеб компромат тIибитIиялъе нухал къазе. Цогидас абуна гьединаб компромат букIине бегьулин улка кверщаликье бачарал Путинил сверухълъиялдаса чагIазда хурхун.\nХутIарал жавабал рукIана гьадинал:\nГIадамал: «Путинидаги Медведевасдаги хурхун киданиги лъиданиги кIоларо компромат ургъизе, щайин абуни гьел кидаго ритIарал рукIунелъул»\n«Гьанже рахъун Путин чорок гьавизе лъихъаниги бажаруларо, щайин абуни чарангIан лъадарарав гьев, гьале гьаниб аскIоб Маяковскиясе лъураб монументгIанги, «векун» бажаруларо», кьвагьизавун гурони».\nКремлялдехун гьетIи бугев аналитик Сергей Марковас фейсбукалда хъвалеб буго батIаго Путиние квешлъиялъе бахъараб ахIи гурин гьебилан. Унго-унгов бихьинчияс тIалаб гьабизе кколила жинда сверухъ ругел руччабазул.\nДов цевехун рехсарав политолог Александр Морозовас гьадин бицунеб буго гьеб ахIвал-хIалалда тIасан.\nАлександр Морозов: «Мукъсаналгицин баяназ политикияб низамалъе зарал гьабурал хIужаби ккана тарихалда. Гьединго рукIана хIужаби гьабсагIат гIадинан, щиб хабар рагIаниги, тIалъиялъе тIириги зарал гьабуларел».\nАналитик Семен Новопрудскиясул пикруялда рекъонги, гIурусазул жамгIияталъ некIого тана бицен гьабулел гIадал баяназда тIад ургъулеб гIамал. Гьелъул бакIалда гьел лъугьине руго «щай» ва «сундуе гIоло» гьединал жал тIиритIизарулел ругелани цIех-рехал гьаризе.


Сириялъул Аллепо шагьаралда 06Дек2012\nГьаб соналъул хасалихъе Асадил аскарияз самолетаздасан топал рана XIX гIасруялда Шамалде гочине ккарал кавказиязул Деерфул росдадеги. Хвана анцI-анцI чи, риххана гIемерал минаби.\nДагъистаналъул Халкъияб Мажлисалъул депутаталги, ХIукуматалъул вакилзабиги, вузазул ректоралги гIахьаллъараб бакълъулазул студентазул ва интеллигенциялъул дандеруссиналда 30 ноябралда гьадинаб кIалъай гьабуна Нидалица.\nМухIамаднур Нидаль: «Ассаламу гIалайкум, хIурматияб жамагIат! Дун цIакъ вохарав вуго жакъа нужеда, бакълъулазда, гьоркьов вукIиналдаса. Бакълъулазул МелъелтIа росулъа ккола дун. Нижер умумул Дагъистаналдаса гочана гIага-шагарго 115 соналъ цере, имам Шамилил къеркьей лъугIун хадуб. Цин Турциялде ана гьел, хадуб гьенисан Шамалде гочана. ГIемераб гIакъуба-къварилъи бихьана нижер умумузда батIиял ракьазда. Шамалда, Турциялда, Иорданиялда ва цогидалги ГIагараб Бакъбаккул улкабазда риххана магIарулал».\nКавказалдаса мугьажираз гIумру гьабулеб Деерфул росдаде Башар Асадил аскарияз аэропланаздасан топал рана исана ноябралда.\nМухIамаднур Нидаль: «Киназдаго лъала ахирал соназда Шамалда рагъ унеб букIин. ГIадатиял шамалъулазе къваригIараб жо гуро гьеб биялтIей. Дица рикIкIуна гьелдалъун бусурбабазда, хасго гIарабазда, данде макру гьабулеб бугилан. Сириялда ругел дагъистаниязе кIудиял камиял кколел руго, гьеб рагъул кьогIлъи хъинтIана нижедаги. Мугьажиразул гIезегIаназ абуна жидее хъизаналгун цадахъ Дагъистаналде гочине бокьун бугилан. Деерфул росу буго мугьажирал-кавказияз гIумру гьабулеб бакI. Пашманаб хIужа ккола, дагьаб цебегIан Асадил рагъулал аэропланаз топал рехана гьеб росдада тIадеги. Гьелдаса хадуб гIемерал гIадамаз росу тана, батIи-батIиял шагьаразде гочине ккана гьел».\nМухIамаднур Нидаль: «Гьаниб бакIарун буго Бакълъулазул мухъалъул жамагIат. Гьездаги тIолалго дагъистанияздаги дица гьарулеб буго нижее къварилъи ккун гочинаруразул статус кьезе квербакъеян ва рагъ сасинегIан Дагъистаналда гьоболлъухъ рукIинегIаги изну кьеян. Нижеца гIарцул рахъалъ кумек гьарулеб гьечIо. Гьаб дандеруссиналда кIуди-кIудиял хъулухъчагIи гIодор чIун руго. Хьул буго Шамалдаса мугьажирзабазул гьаб хитIаб нужеца кIвар кьечIого теларилан».\nБалагьизинха нилъер халкъалъ ва тIадчагIаз мугьажирзабазул гьариялъе кинаб жаваб гьабулебали.