Мадугьалзабазулгун бухьенал щулалъила\nМухIарамкент районалда рагьана цIияб кьо. Гьеб бана Самур гIоралда тIад, 2013 соналда Азербайжаналъги Россиялъги гьабун букIараб къотIиялда рекъон. Кьоялъул буго 325 метр халалъи 17 метргун…\n13-15 декабралда Севастополалда тIобитIараб «IT-Fest» информациязулал технологиязул регионазда гьоркьосеб тIоцебесеб фестивалалда гIахьаллъана Россиялъул «Кванториум» абурал лъималазул технопарказул цIалдохъаби.\nХIасилалги гьаруна, масъалабиги церелъуна\n2019 соналъул ахирисеб данделъи тIобитIана ДРялъул Халкъияб Собраниялъ. Гьеб нухда бачана гьелъул председатель Хизри ШихсагIидовас. Гьелда гIахьаллъана ДРялъул бетIер Владимир Васильевги, бакIалъулаб власталъул нухмалъулелги, жамгIиял…\nХарабазул гIакълу, гIолилазул къуват\nДРялъул бетIерас вертолеталдасан халгьабуна Табасаран районалде бачунеб 23 километралъул халалъи бугеб лъел мухъалъухъ. Гьеб хIалтIи гьабулеб буго «Дир Дагъистан – дир лъим» абураб проекталда рекъон.…\nТишиликIалъги бихьизабула «гIамал»\nАхираб заманалда Дагъистаналъул ракьалда ругел гидротехникиял объектазул инвентаризация гьабун букIана. Гьелдаса хадуб халгьабуна гьел объектал хIалтIизариялъул бугеб ахIвал-хIалалъухъги. Рехсарал тадбиразул хIасилал гьаруна Владимир Васильевас тIобитIараб…\nТIехь бачIин байрамалде сверана\nАраб анкьил рузман къоялъ республикаялъул Расул ХIамзатовасул цIаралда бугеб миллияб библиотекаялда ГIахьвахъ районалъул КIаратIа росдал хIакъалъулъ хъвараб «Карата. Из прошлого в будущее» абураб…\nХIХ гIасруялда гьев вукIана бищун машгьурав кавказияв. Гьединавлъун хутIила гьев хадусел гIасрабаздаги


Дагъистаниязул гIарз буго хIукуматалъул азарханаялдаса жидее дараби щолел гьечIин, гьел жидецаго ричун росизе кколел ругилан. Сон байбихьаралдаса гьединаб чанго гIарза бачIун буго республикаялъул ЖамгIияб Палатаялде. Гьеб суал гьоркьоб лъураб данделъи тIобитIана гьез 20-абилеб маялда, сахлъи цIуниялъул иш тIаде кколел идарабазул чанго вакилги ахIун.\nГьелда бан Россиялъул хIукуматалъул хасаб хIукмуялда рекъон гIуцIун буго дараби росиялъул рахъалъ комитет. Гьеб комитеталъухъе кьезе кколел руго азарханаялъул бетIерал тохтурзабаз тIад дарабазул сияхIги хъварал документал.\nГьез жидехъе гъалатIалги гьарун ритIулел ругин гьел кагътал, гьединлъидал жидеца нахъчIвазе кколел ругин гьезул документалин абун багьана бачунеб буго дараби росулеб комитеталъ.\nГъалатIалниги рукIунел ратилин гьенир, кин букIуниги 70 тIамач цIурал кагътал ритIулелъул гьез гьенире, гьеб жо сабаблъун дараби росизе инкар гьабулин абураб жо бичIчIизе захIмалъулин бицана «Эркенлъи» радиоялъе ЖамгIияб Палатаялъул вакил Хадулаев Шамилица.\nГьеб суалалда тIасан хасаб данделъи тIобитIана гьез 20-абилеб маялада. Гьезухъе исана сон байбихьаралдаса гIемерав чиясул гIарза бачIун буго хIукуматалъул азарханаялдаса дараби щолел гьечIин жидее, жидецаго росизе кколел ругилан абун. Жидецаго росулел ругин къватIиса хIукуматалдаса рачIунел дараби цIакъго хираго чIолел ругин гьезиеян абуна Хадулаев Шамилица.\nХадулаев Шамиль: «Тохтурзабазе гьеб кинабго цIияб жолъун букIиналъ гьел лъикIалан хадур гъолел гьечIо гьеб киналдаго, гьедин тIокIал чIечIого доре нахъе документал ритIулел гьелги рукIун пакъирал унтарал гIадамал хутIулел руго дарабиги гьечIого.\nДараби росизе гIарац биччалеб буго медицинаялъул страхование гьабулеб республикаялъул фондалъ. Гьез абулеб буго жидер гIайиб щибниги гьечIин, гIарацги бугин, дарабиги ругин ричун росизе гIурал, кинабго гIайиб бугин гьел азарханаялъул бетIерал врачаздагун дараби росулеб комитеталдаги, гьез жидедаго гьоркьоб иш роцIцIине гьабейин абейилан».\nХIасил-калам гьел дандеккунгутIиял лъугIизаризе къотIиги гьабун биххун буго 20 маялда ЖамгIияб Палатаялда букIараб данделъи. Хадулаев Шамилил рагIабазда рекъон гьединаб ахIвал-хIал республикаялъул шагьараздагун 22 мухъалда рагIула.\nАмма жидер лъоба гьединаб къварилъи гьечIилан бицана Эркенлъи радиоялъе, Гумбет мухъалъул аслияб азарханаялъул бетIерав тохтур СайгидахIмадов МухIамадица:\nСайгидахIмадов МухIамад: « ГIадамазе кьезе кколел дарабазул рахъалъ налъи буго нижер араб соналъго хутIараб. Амма гьеб налъи букIунилан абун нижее дараби риччачIого течIо. Гьеб налъиги цо моцIида жаниб тIасабихьизабизе ракIалда буго. Гьединлъидал нижер мухъалда гьединаб гIунгутIи гьечIо.\nБуго гьениб цо гьадинаб жоги. Шагьаралда ругел, хасаб бетIергьанлъиялъул клиникаялдеги ун, цо унтиялъе 10 дарабиги рихьизарун рачIана нижехъе чагIи, амма гьезие гьел дараби кьезе нижеда тIадаблъун гьабун гьечIо.\nЩайин абуни сахлъизе квер бараб хIалалда унтарав вугони гьесие щугоялдасаги цIикIкIун дару кьезе кколаро тохтурас, анлъабилеб дару кьолеб бугони гьеб кьола тохтуразул комиссиялъул хIукмуялда рекъон.\nЖидее шагьаралда хасаб бетIергьанлъиялъул клиникаялда гьадинал дараби хъванин, гьелда рекъон сах гьарейилан чIола цо-цоял, гьединаб жо дандекколаро сахлъи цIуниялъул гIуцIиялда. Киназего гIаммаб цо стандарт, диагноз буго сахлъи цIуниялъул хIалтIуда жаниб.\nГьединал цо-цо дандеккунгутIиял камуларо унтаразулгун, амма дараби кьолел гьечIилан абураб гIунгутIи нижер гьаниб гьечIо».\nРосизе кколел дарабазул сияхIал хIадурулаго гъалатIал риччалел ругин азарханаялъул бетIерал тохтурзабазилан, дарабазул рахъалъ комитеталъ чIвараб гIайибалда тIасан жиндирго пикру загьир гьабулаго СайгидахIмадов МухIамадица гьадина бицана.\nСайгидахIмадов МухIамад: «44 абилеб федералияб къануналда рекъон хIадур гьарурал, нижедагоцин лъикI ричIчIуларел тIалабал руго гьел пачалихъиял хIажалъабазе босулеб къайиялда жанир. Гьединлъидал нижеда абун буго гьединаб хIалтIуе кумекалъе цо лъай камилав бухгалтер восейин хIалтIудеян.\nГьединав чи валагьулев вуго нижецаги. Гьез бицунел гъалатIал рукIине бегьула тохтурас хIадур гьабураб сияхIалда, гьел гъалатIал хисизаризе заманги кьола гьез, щибниги гьениб кочIое ахIизе ккараб жоги бихьуларо дида. Гьединал гъалатIал рукIине бегьулилан гьеб комитеталъул вакилзабаз нижеда бицунги букIана гьезулгун дандчIваялда».\nЛъиениги балъгояб жо гурин къватIиса хIукуматалдаса рачIунел дарабазул асар къуватаб букIунеблъи, гьединлъидал гьелго къабул гьарулел ругин халкъалъги.\nПачалихъалъул фармацевтикияб магIишат лъикI хIалтIулеб букIарабани нилъ гьезде ккелароанилан абулеб буго бакълъулазул бетIерав тохтурас.


Болъихъ районалъул Шодрода росулъа КIудияб ВатIанияб рагъде ун вуго 55 чи. Гьездаса 33-яв абадиялъго кьалул майданалда хутIана. Бергьенлъи босун тIадруссаразда гьоркьов вукIана АхIмаднаби ШугIайповги.\nДида мунагьал чураяв АхIмаднаби лъикI лъалаан. Болъихъ зонаялда «БагIараб байрахъ» газеталъул хасав мухбирлъун хIалтIулев дун араб гIасруялъул ункъоабилел соназда гIемер дандчIвалаан А. ШугIайповгун. Гьес гьоболлъиги рагIизабун букIана дида. Щибаб базар къоялъ рагъулаб формагун – кительгун, галифе тIажугун, кенчIоледухъ цIик-цIикизарурал хурумалъул чакмабигун, ботIрода гIантIикIа бухариги лъун, Болъихъе вачIунаан. Болъихъеги гьев киданиги машинаялда рекIун вачIунароан. ВачIунаан чодаги рекIун. КъамартIав, вакIа- вахарарав, рекIун чодагун гьев вачIунелъул киназго хIурматгун абулаан доле, маршал ШугIайповги вачIунев вугилан. Хасаб рокьи букIана гьесул чуяздехун.\n«Дида лъай щваралдаса нижер рокъоб чу кидаго букIана», - ян абулаан гьес. Рагъдаса вуссаралдаса нахъе АхIмаднабиги рокъоб чу гьечIого чIечIо. Гьесул чуяздехун бугеб хIикматаб рокьиги бербалагьиги бихьун, дица гьесие сайгъат гьабун кечIгицин хъван букIана.\nШодродоса АхIмаднаби ШугIайповасе, рагъул ветеранасе, гIорхъи гьечIого чуял хирияв инсанасе.\nМугIрул урхъун руго чол хIихIиязухъ,\nЧабхил нухахъ гьезул пунхъи дагьлъана.\nПикрабазулъ гуро, хIакъикъаталда\nЭлхъаби тIагIана тIадмагIарухъа.\nТIатинчIо щибго рекIкI, рекIкIал къарнабаз\nКъисмат хIалуцараб нилъер халкъалъе,\nХаатIа кинабги ккун гьанже нилъеца\nГьезие къваридаб къотIараб хIукму.\nЧол кьолонир гIуна магIарул васал,\nМунги дунги гьезул ирсилал гьечIищ,\nСабаб кинаб ккараб гьадигIан кьогIго\nКьалалги рехизе, чуял рихине.\nХилиплъи ШугIайпов, хилиплъи буго,\nХириял мугIрузе, дол умумузе,\nАралъ кIал гьикъизе гьечIонаниги,\nБачIунелъе жаваб гьечIо гIелалъул.\nГIажаибаб асар, гIагараб асар\nСухъмахъалъ цо-цо гьел данде чIваралго,\nДидани намусалъ бажаруларо\nБалагьизе чуяхъ. Дунги гIайибав.\nМугIрул урхъун руго чол хIихIиязухъ…\nЭлхъаби тIагIана тIадмагIарухъа…\nШодродисез абулаан щибниги батIалъи гьечIин, инсуда нусго проценталъ релълъарав вугин АхIмаднаби. Гьесул эмен ШугIайп вукIун вуго сверухълъиялдаго цIар арав бахIарчияв чи, граждан рагъулъ жигараб гIахьаллъи гьабурав багIарав партизан. Цо нухалъ Чачаналдасан тIадвуссун къаси заманалда ХарайчIи кIкIалахъан вачIунев ШугIайп хъачагъаз сверун ккола ва абула чуги ярагъги кьеян. Гьесда чачаназул мацIги лъалеб букIун буго. ШугIайпица абула жиндир чу цIакъ биххараб жо бугин, гъотIода гьеб бухьине канлъигIаги гьабейилан. Канлъи гьабигун гьес абула гьал михъалги ругев бихьинчиясухъа чу ярагъ бахъизе кIвелиланищ нуж абун ва партIан гьезде таманча битIизабула. Гьав чи бахIарчияв ШугIайп вукIун вугин абун, хъачагъаз щибго квекIен гьабичIого нухда виччала.\n…1939 соналда анцIила анкьго сон барав чи Болъихъ анцIго классги лъугIизабун АхIмаднаби гIарзаги кьун БагIараб Армиялде хъулухъ гьабизе ана. 1939 соналъул ноябралдаса 1940 соналъул марталде щвезегIан букIараб финазулгун советияб рагъда гIахьаллъана.\n1941 соналъул 22 июналда рогьалилъ Польшаялъул гIорхъиги бахун фашистал Совет Союзалде тIаде кIанцIидал тушманасде данде рагъаразул цоял рукIана АхIмаднаби ШугIайповас хъулухъ гьабулеб гIорхъаби цIунулезул заставаялъул рагъухъаби. Гьес гIахьаллъи гьабуна Ленинград ва областа- лъул шагьарал ва росаби эркен гьариялъул рагъазулъ. А. ШугIайпов ккола Ленинградалъул блокадаялъул гIахьалчиги. Гьел ра- гъазулъ бихьизабураб бахIарчилъиялъухъ гьесие кьуна «За отвагу» медаль.\nЭстониялъул тахшагьар Талин эркен гьабулаго гьенибе жанибе гьужум гьабун тIоцебе шагьаралде жанибе лъугьаразул цояб букIана танкалъул командир-старшина АхIмаднабил экипаж. Гьеб гьунаралъухъ танкалъул экипаж мустахIикълъана «БагIараб цIва» орденалъе ва кIиабилеб нухалдаги АхIмаднаби отпускалъ гIагараб росулъе виччана. Халатаб букIана гьесул рагъулаб хъулухъги, рагъулал нухалги. Гьев чанго нухалда лъукъана, ругънал сахлъарабго фронталде тIадвуссунаан.\n1945 соналда Москваялда БагIараб майданалда тIобитIараб Бергьенлъиялъул парадалда гIахьаллъи гьабизеги мустахIикълъана гьев. АнкьгогIан соналъ БагIараб Армиялдаги, рагъдаги гIахьаллъи гьабун каранда орденалгун ва медалалгун ракълилаб гIумруялде гIагараб росулъе тIадвуссана гьев.\nРосулъги гьев паракъат чIечIо. ХIалтIана клубалъул директорлъун, библиотекарьлъун, учительлъун, парторглъун, росдал советалъул председательлъун. Кив хIалтIулев вугониги гьев вукIана тIадаб иш ракIбацIадго тIубалев, Жавабчилъи бугев, мухIканав, гIадлу-тадбир бугев инсан. Гьелъин гIагараб росулъги, районалдаги гьев къадру-къиматалдаги вукIарав.\nСоветияб пачалихъ биххи захIмалъана СССРалъул гIемерисеб халкъалда. Гьеб цIакъго бакIлъана гуллида данде керенги бусинабун, метер букIинесеб лъаларого ракъунги къечонги фашизмалда данде рагъулел рукIарал рагъул ветераназда.\n«СССР биххун бихьизегIан, дунго хвезе бокьизе букIана» - ян ракI унтун абулаан АхIмаднабица.\n1996 соналда цинтIаго унтиги речIчIун къадаралде щвана гьев сахав бихьинчи маршал ШугIайпов.\nПрочитано 217 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 31 августа 2020 12:13\nДругие материалы в этой категории: « ВатIаналда сан гьабичIеб Рубол жавгьар\tЦолъиялъул тарихияб байбихьи »\n23:03, 15 июня 2021, 21\n22:44, 15 июня 2021, 21\n22:38, 15 июня 2021, 19\n12:48, 15 июня 2021, 103\n10:51, 15 июня 2021, 267


Кулакасул василан цIар щвечIого хутIана\n«…Кьалда бахIарчилъи бихьизабурав, Парзуласул тухум «тохаб» батана…»\nЦерегIанго къоязда редакциялде ячIарай ГIахьвахъ районалъул КIаратIа росулъа Халилова Зулбикаца бицана «ХIакъикъаталъул» «Рихьизе рокьула лъикIал гIадамал» абураб рубрикаялда бахъараб «Бице дур кIудадал -рагъул гIахьалчиясул хIакъалъулъ» абураб макъалаялъ цоги нухалда ракIалдещвезавунила КIудияб ВатIанияб рагъда чIварав эмен Парзулав.\n«Совет Союзалъул БахIарчиясул цIар кьезе вихьизавун вукIарав гьесие, кулакасул вас вугилан, гьеб цIар гуребги, цогидал шапакъаталги кьун гьечIо, тIадежоялъе, гьесул цIар рехсараб бакIцин гьечIо. Гьеб ритIухълъи гьечIолъи «ХIакъикъаталъгIаги» битIизабилародаян ячIана дун нужехъе», - ян бицана гьелъ.\nНижергун букIараб гара-чIвариялда инсул хIакъалъулъ Зулбикаца бицараб баян бахъулеб буго гьаниб гъоркьехун.\nДол рукIана КIудияб ВатIанияб рагъда цересел сонал. Лъалеб букIана Европаялда рагъул кор боркьулеб бугеблъи ва фашистал нилъер улкаялъул гIорхъабазде гIагарлъулел рукIин. Киса-кибего гIадин, КIаратIа росдал гIолохъабиги хIадурулел рукIана ВатIан цIунизе. ГIолилал ругьун гьарулаан гугаризе, гамачI рехизе, туманкI речIчIизе, палугьанлъи гьабизе ва лъедезе, зама-заманалдасан гьезда гьоркьор тIоритIулаан батIи-батIиял къецалги. Росабалъ гьел тадбирал тIоритIулел чагIи рукIана, цебехун жидеца армиялда хъулухъ гьабурал гIолохъаби: райкомалъул рагъулаб отделалъул заведующий Айтбер Бижанов ва ОСИОхималъул инструктор Парзулав Халилов. Гьезул бергьараб гьунар букIана чотIа гьунарал гьаризеги, граната рехизеги, кIанцIизеги, рекеризеги.\nАйтбер Бижановасул ва Парзулав Халиловасул нухмалъиялда гъоркь районалъул комсомолаз, рагъулаб хъулухъалде ругьунлъизе хIадурулаго, байбихьуда хIадурана анкьго танкалъул макет, азаргогIанасеб цIулал граната, тункIал, пулеметал, минометал ва гь.ц. ГIолохъаби ругьун гьарулаан хвалчаца рагъизеги чода гьунарал гьаризеги. Малъун толароан, гьадин гьабизе кколин абун, жидецаго бихьизабулаан щибаб упражнениялъул мисал ва унго-унголъунги рагъда ругел гIадин, гурхIел тун, гIолохъабаздаса тIалаб гьабулаан кколеб къагIидаялда гьел тIуразари.\n1941 соналъул сентябрь моцIалда Парзулав Халилов, кьун гIарзагун, рагъде ана. Гьесда цадахъ рукIана КIаратIаса М. ГIазизовги АнсалтIаса Б. Къайсаровги. Парзулав ккана Дагъистаналда гIуцIараб 345-абилеб кьвагьдохъабазул дивизиялъул 1163 полкалъул кIиабилеб батальоналде. Байбихьудаго гьев тIамуна взводалъул командирлъун. Рагъуе ругьун гьарулаго Дербенталда гIемер заман бачIого, гьезул дивизия рехана Новороссийскалде, гьениса - Севастополалде. 1941 соналъул октябралдаса нахъе гьенир кутакал рагъал унел рукIана. Фашистаз гьенибе рехун букIана Германиялъул 11-абилеб ва Румыниялъул лъабабилеб армиял, хасал частал ва гIемераб рагъулаб техника. Цого заманалда шагьаралда вукIана тушманасул 300 азаргоялдаса цIикIкIун солдат ва офицер, 400 танк, 1000 гIарада, 500 самолет ва гIемерал гуми. Къокъго абуни, тушманасул къуват нилъералдаса, гIадамазул рахъалъ лъабго нухалъ, техникаялъул рахъалъ анлъго нухалъ цIикIкIун букIана. ТIадежоялъе, тушманасе кумекалъе цIи-цIиял дивизиял ва техника бачIунеб букIана, нилъеразе щолеб кумек цIакъго мукъсанаб букIана. Щайгурелъул ЧIегIерралъдадасан Севастополалде рорчIизе захIмат букIана. Рагъулаб фронт Кавказалде гIунтIун букIиндалха.\nГумуздаса рещтIарабго, дагъистаниялги рагъулъе ккана. Декабралъул ахиралда Севастополь цIакъго захIматаб хIалалде ккун букIана. Немцаз Северияб бухта цIунараб дивизиялде кинабго рагъулаб къуват рехана, дивизиялъул гIемерисел чIвана, тушманас маххул нухлул станция босана. Гьел рагъазулъ Парзулас бихьизабураб бахIарчилъиги къохIехьейги бихьун, гьев тIамула танкабазде кьвагьдолел гIарадабазул расчеталъул командирлъун.\nГьоркьор къоял иналдего тушманас цIидасан гьужумазде байбихьана. Цин сагIаталъ гIарада бана, хадур танкабазул ва лъелазул гьужумал рукIана, цадахъго гьаваялдаса самолетаз бомбабиги рехулаан. Гьеб цIадул корониб, квералъ ишан гьабун гурони, аскIов вугев чияс абулеб-ахIулеб жо рагIулеб хIал букIинчIо.\nЦиндаго бихьана Халиловасул расчеталде тIаде щуго танк бачIунеб. КIинусго метргIанасеб манзил хутIараб мехалда, нилъер гIарадабаз гьезие «салам кьезе» байбихьана, бетIераб танк щущазабуна. КIиабилеб танкалъулги «рашот» гьабуна ва гьеб цого бакIалда тIад сверизе лъугьана. Кваранаб рахъалде - Ялтаялъул шагьранухде буссун унеб танкалдаги цIа рекIана. Танказдаса къватIире кIанцIун, немцаз гьенибго щулалъи кквезе гIамал гьабуна. Цебесеб кьерда ругел солдатаз гьезде гуллил цIад бана. ГIарадачагIазул тIоцебесеб хIалбихьи Халиловасул расчеталъ хIехьана, гьез тушманасул лъабго танк хвезабуна ва гIемерал солдатал гъурана. Гьенисан нух къан букIин бичIчIарал тушбаби нахъекъана ва Бальбек лъарахъ щулалъи ккун чIана.\n1942 соналъул февралалда 345-абилеб дивизиялъул позициялда цIидасан рагъулаб кор боркьана. Гьеб нухалъги фашистазда нилъеразул фронт тIезабизе кIвечIо ва немцазул гIемерал солдатал гъурана. ЧIечIого пулеметги кьвагьулаго, бачIунеб тушманасул цо танк Халиловасул расчеталдаса нусго галул манзилалда гIарадачагIаз цIадулъе тIерхьинабуна. Гьеб букIана Парзуласул расчеталъ ахир лъураб тушманасул ункъабилеб танк.\n1942 соналъул анкьабилеб июналда ккана жеги кутакал рагъал. Гьужум байбихьана Мекензи борхалъиялъул рахъалдасан. Гьелда цебе тушбабаз анкьго сагIаталъ нилъеразде бана гIарада, рехана бомбаби. Гьоркьоса къотIи гьечIел гьужумал халалъана щуго сордо-къоялъ ва тушманасда кIвана маххул нухккун цевехун къазе. Амма гьесухъа бажаричIо нилъер фронт тIезабун. Северияб рахъалдасан хъатбазе кIвечIеб мехалъ, 12 июналда тушманас байбихьана югалъул рахъалдасан гьужумал гьаризе. Гьединалго гьужумал гьаруна Комари абулеб участкаялдасанги. КIиябго рахъалдасан тIолабго къуватги рехун, 18 июналда тушбабазда кIвана шагьаралъул Северияб бухтаялде рорчIизе ва Сапун мегIер бахъизе. Гьеб рагъулъ Халиловасул расчеталъе кьураб буюрухъ букIана, тушманасул танкабазде кьвагьдон, немцал церехун риччачIого чIезаризе. Расчеталъул наводчик чIвала, живго Парзулав лъукъана, гIарада чIунтана, ахиралда гьел, тункIаз ва гранатабаз рагъиялде ккана. Бащалъи гьечIеб рагъулъ, гьенив тушбабаз чIвана Халилов Парзулавги.\n1942 соналъул ункъабилеб июлалда, И. Сталинил буюрухъалда рекъон, 250 сордо-къоялъ бахIарчилъиялда цIунараб Севастополь шагьар жибго тезе ккана. Гьеб шагьар бахъулаго, фашистазул 300 азарго солдат ва офицер чIвана.\nГIемерал рагъазул бахIарзазул хобал руго Севастополалда, гьезда гьоркьоб буго нилъер ракьцояв Парзуласул хобги.\nПарзулав Халиловасе Совет Союзалъул БахIарчи абураб цIар кьезе документал хIадурун рукIана, амма кулакасул васазе кьезе бегьуларин, шапакъатал кьолеб хасаб комиссиялъ инкар гьабуна. Гьелъул хIакъалъулъ бицунеб буго машгьурай шагIир Бахумеседо Расуловалъ Парзуласе сайгъат гьабураб «Къокъаб некIсияб къиса» абураб кочIолъги:\nКьалда бахIарчилъи бихьизабурав,\nПарзуласул тухум «тохаб» батана.\nБегавул Балачил чотIахъанасе\nБахIарчиясул цIар, орденал кьечIо.\nЦIакъ ракIкъварилъун, гьелъул хIакъалъулъ гьадин хъвалеб буго Парзуласул ясалъул васас: «КIудадал бахIарчияб рагъул нухлул хIакъалъулъ нижер гIагарлъиялда лъана, хун хадуб гьесие Совет Союзалъул БахIарчи абураб цIар кьезеян къваригIунеб характеристика битIеян гьарун, командирас росдал советалде битIун бачIараб кагътидасан. КIудадае гьеб цIар кьеялъе инкар гьабиялъе бугеб гIилла бицун, хъвалеб буго: «…так как Халилов П. Х. был кулак, отец его тоже был кулак, который был сослан в один из лагерей ГУЛАГа в Казахстане, где он и сгинул, такого высокого звания он не достоин». Командир гьеб жавабалда рекъечIеб къагIида, гьес, дир кIудадал бахIарчилъиялъул хIакъалъулъ бицун, газеталде кагъат битIун буго».\nПарзулав рагъде унеб мехалъ, лъабго сон бан букIана гьесул яс Зулбикаца. Кулак вукIанин абун бахIарчиясул цIар кьечIого тараб гIечIого, инсул цIар кибго рехсечIого теялъги буго ясалъул ракIлъукъун. Жиндирго кочIолъ Зулбикаца гьелъул хIакъалъулъ гьадин хъвалеб буго:\nДир рукъалъул къеда бан буго сурат,\nГIодовчIун, бакъалда вуго дир дада.\nГьесда рагъул форма - гьечIо орденал,\nКулакасул васин, кьун гьечIо гьесий.\nГIарза кьун ун вуго гьев армиялде,\nЯ рагъда чIваразулъ гьечIо гьесул цIар.\nЯ росдал паркалда гьев рехсон гьечIо,\n«Абадиялъул тIехь» - гьев «кIочон» вуго.\nЖиндирго васасул яс Надираги ячун, 1988 соналда Зулбика ана Севастополалде, инсул хабаде щвезе. Гьелъул анищ букIана, дадал зонода аскIой гIодойги чIун, гIодулаго, гьесда жиндирго кьогIаб къисматалъул хIакъалъулъ бицине, гьесул рухIалдасан дугIа-алхIам гьабизе. Амма, кигIан балагьаниги, гьесул хоб батичIо, рагъда хваразул рухIалдасан дугIаги гьабун, гьел тIадруссине ккана.\nПрочитано 461 раз\tПоследнее изменение Четверг, 03 мая 2018 14:57\nДругие материалы в этой категории: « БахIарчиясул хIурматалда\tБергьенлъиялъ 73 сон тIубаялде »


Москваялда гамихъаби ракIалде щвезариялъул тадбир тIобитIана | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\n(3:44 / 83.4Mb)\nМоскваялда гамихъаби ракIалде щвезариялъул тадбир тIобитIана\nБукъун хьвадулеб гамил гамихъаби ва морякал ракIалдещвезариялъул тадбир тIобитIана Москваялъул Поклонияб магIарда.\n19 марталъ букъун хьвадулеб гамил гамихъаби ва морякал ракIалдещвезариялъул тадбир тIобитIана Москваялъул Поклонияб магIарда, гьеб тадбир КIудияб ВатIанияб рагъул бицуенеб музеялда жаниб. Гьеб къоялъ хас гьабун бицунеб букIана Дагъистаналдаса БахIарчи МухIамад ХIажиевасул хIакъалъулъ. Гьев кIодо гьавизелъун гIуцIун буго ТIолабго дунялалъул гIарцулаб кумекалъул фонд. Гьаб, 2017 соналъ тIобала 110 сон Гъуниб районалъул Мегьеб росдал гамихъан гьавуралдаса. Гьев вукIана командирлъун ралъдалъ букъун хьвадулеб гамил БагIараб байрахъалъул гамида. Гьесул цIар кьун буго Мурманск мухъалъул шагьаралде — ХIажиево абураб.\nГIемерал батIи — батIиял пачалихъазул представителал рачIун рукIана Москваялде гьев ракIалде щвей кIодо гьабизе. Россиялъул БахIарчагIи, Белоруссиялдаса, Краснодарскиялдаса, Можайскалдаса, Подольскалдаса, Геленджикалдаса, Дагъистаналдаса, Общественный палаталъул хъулухъчагIи, гьединго «Тайфуналъул» ва «Морское братство нерушимо» абураб цолъиялъул ва гь. ц батIи батIиял бакIаздаса чи ракIарун рукIана гьенире.\nГьеб кинабго бахъана I4 белорусскиялъул ва россиялъул батIи батIиял телеканалаз.\nЖурналистка, представительница «РДВ» Патимат Расулова задала одному из инициаторов мероприятия и ведущему программы, а также одному из основателей движения «Гаджиевцы», заместителю руководителя всероссийской общественной организации морских пехотинцев «Тайфуналъул» цевехъан Арсений Крицкияс бицана нижеда «ХIажиевцал» абураб гIуцIцIи гьабиялъулги, гьез гьабулеб хIалтIулги. Гьадинал тадбирал жидеца гьарулила 20I3 соналдаса нахъего. Щибаб соналъ жидер кьерде цIия- цIиял гIолилал рачIулинги абуна гьес. Гьелъие квербакъараллъун кколила Международный фонд памяти Героя Советского Союза Магомеда Гаджиева — Ильясов Къурбан Ибрагьимович ва гIемерал цогидал.\nАрсений Крицкияс абуна хадусеб гьадинаб ракIалдещвей букIине бугила «ХIажиевцазул» Пинск шагьаралда Беларусь Республикалда, хадуб Краснодарский мухъалъул Геленджикалда.\nБалагье фотоальбомалъухъ Поклонный мегIералда рахъарал>>\nБалагье фотоальбомалъухъ музеялда жаниб рахъарал >>


Россиялъул улка цIуниялъул министерлъиялъул баяназда рекъон, гIадатияб куцалда армиялде ахIарал гIолохъабаздаса 30 проценталъ цIикIкIун буго ахираб заманалда контракталдалъун хъулухъ гьабулел гIолохъабазул къадар. 2016 соналда абуни гьеб тарих нусго проценталъги цIикIкIинабизе ракIалда буго гьезда – масала, 425 азарго чи вукIине ккола. 2020 соналда абуни щунусазарго.\nУлкаялда экономикияб рахъалъ захIмалъаби гIемерлъараб заманалда цо-цо идарабазда бюджет тIаса къотIулеб гIадат буго. Амма улка цIуниялъул министерлъиялъ лъазабулеб буго жидеца бюджеталда квер хъвазехъин гьечIилан.\nГьедин кризис халатбахъанагIан цIикIкIинехъин руго Россиялда гIарцухъ хъулухъ гьабизе бокьарал гIолохъабиги. Гъоркьисала тIоцерего-тIоцере ахIана Россиялъул армиялде Крымалъулгун Севастополалъул гIолохъаби – 500 чи. Контракталда рекъонин абуни восана Крымалдаса 1700 чи. Гьел аслияб куцалда гьенирго тана хъулухъ гьабулел.\nДагъистаналдаги дагь гьечIо армиялде ине бокьарал гIолохъаби – гIадатияб куцалда ахIунниги, контракталда рекъон унниги. Жиндир заманалда ахIун армиялде Дагъистаналда гIолохъаби ритIулеб гIадат хваралдаса чанго сон буго. Цере гьезул къадар 8-10 азарго букIунаан. Гьанже лъагIалида жанив азарго чигицин витIичIеб мехги бугин бицуна жалго рагъулаб комиссариаталдаса вакилзабаз. Щайин абуни дагъистанияз армиялда кутакалда гIадлу хварал жал гьарун, Россиялъул регионаздаса гIолохъабазе гIакъуба кьун гьанже божилъи хутIун гьечIила гьезда. Гьединлъидал ахIулелги гьечIила армиялде.\nАмма гьеб ахIвал-хIал данде кколарин кIиябго рахъалъеян абула гIемерисез. Щайин абуни, цо рахъалъ, Россиялда гIолохъанаб гIел дагьаб бугила чIахIияб гIелалда дандеккун. Гьединлъидал армиялде ине чагIиги хутIулел гьечIила дора. Гьединго дагъистаниязеги санагIатаб ахIвал-хIал гурин гьебилан бицуна республикаялда. Масала, рагъулаб билет гьечIого, гIолохъаби росулел гьечIо дагьабниги лъикIаб хIалтIуде.\nГьедин хIалтIи гьечIого хутIаразул рахъалъ цересел кьеразда бугеб Дагъистаналда машгьурлъун буго контракталда рекъон хъулухъ гьаби. Гьединаб къагIида баккана Чачаналда рагъ лъугIун хадусел соназда. Масала, Хунзахъ центрлъунги гьабун, Чачаналдаса нахъруссарал рагъухъаби чIезе гIорхъаби цIунулезул къокъаби гIуцIана республикаялда. Гьедин жакъа къоялда лъикIаланго гIолохъабазул рес буго пачалихъалдасан щолеб хайиралдалъун хъизанал тIуразе. Гьединазул цояв ккола контракталда рекъон армиялда хъулухъ гьабулев ХIажимурад. Гьадин бицана гьес ЭР-ялъе.\nХIажимурад: «ГьабсагIаталда гIолохъаби росула гьанире чIорого, гIарацги кьечIо. Амма цере цIикIкIун росулел рукIана гьел, гьанжеялде дандеккун. ЦIияв командирги вачIун, гьес дагь гурони чи восулев гьечIо гьанже. Къоялда жанив 30-45 чи вачIуна нижер гъове контракт хъвазеян. Цинги жалго ахIизегIан гIезегIан мехалъ балагьун чIун рукIуна гьел. ГьабсагIаталда эркенал бакIал гьечIо гьенир. ЦIияв чи восизе ккани, гъоркь ругел нахъе ритIизе ккола».\nЭР: «Контракт чан соналъ хъвазе бегьулеб?»\nХIажимурад: «ТIоцебесеб соналъ – лъабго, кIиабилеб нухалъ – щуго соналъ».\nЭР: «Нилъер гIолохъаби щайин унел чагIи контрактги хъван армиялде?»\nХIажимурад: «Нилъерго ватIан, ракь цIунизе».\nАмма контракталда рекъон хъулухъ гьабизе унел чагIазул мурад бугин гIицIго хайир щвейилан бицана ЭР-гун букIараб гара-чIвариялда Шамиль абурав гIолохъанчияс.\nШамиль: «Унха, гIемерисел гIолохъаби гьелъие гIоло унел руго хъулухъ гьабизе. Армиялде ахIараб заман лъугIидал, контрактги хъван дораго чIолел руго. Магарич-жо гьабунги, армиялдаго чIезе тIалаб гьабулеб буго цо-цояз. Цо нухалъ гьенире росичIони, цIидасан комиссия гьабунги унел руго. Лъие гIарац кьуниги ургъел гьечIо гьаб нилъер хIукуматалъеги – туманкI кодоб кквезе лъалебищ дозда, лъаларебищ,,, Чанго соналъ контракталда рекъон хъулухъ гьабулел ругел, жанир чIезе рукъзал щвезе иргаялда чIарал гIолохъаби рукIуна бицунел «кIийил» гуреб жо кколарила жидее автомат кьвагьиялъе. Гьединго кигIан гIарац кьуниги армиялде унарел, диниял гIолохъабиги руго. Диналда данде кколарин гьебилан абула гъоз.\nКонтракт хъварал гIолохъабаз абуни хIаракат бахъулеб буго Дагъистаналда чIезе, хIинкъи цIикIкIараб бакI бугилан гьезие хайир цIикIкIун щолеб буго гьанисан».\nГIун бачIунеб гIел рагъулаб рахъалъе хIадуризелъун советияб заманалда хасал дарсал рукIунаан, хадур – тIадегIанал цIалул идарабазда рагъулал кафедрабиги рукIана. Амма жакъа къоялде гьезул цонигиял гьечIо (къан руго).\nПалхIасил, кинал рагъухъабиги гъорлъе рачунали жеги мухIканго лъаларо, амма исана сентябралда кутакал рагъулал ругьунлъаби тIоритIизе руго Россиялъ Къилбаялъул рахъалда.


Эркенаб гугари | Спорт | Киназего гIаммаб Россия\nРоссиялъул тIасабищараб командаялда гъорлъ Европаялъул чемпионаталда церерахъине ругел спортсменазул сияхI тасдикъ гьабун гьечIо\nКIиго анкьалъ цебе Красноярскалда Иван Ярыгинги ракIалдещвезавун тIобитIараб эркенаб гугариялъул рахъалъ халкъазда гьоркьосеб турниралда Дагъистаналъул тIасабищараб командаялъ ккуна тIоцебесеб бакI. Анкьго меседил ва ункъо гIарцул медалал щвана нилъер гугарухъабазе, — ян хъвалеб буго "ХIакъикъат" казияталда. Амма рехсараб турниралда бергьанщинав спортсмен Каспийскалда букIине бугеб эркенаб гугариялъул рахъалъ Европаялъул чемпионаталда гIахьаллъичIого вукIинеги бегьула. Гьедин лъазабуна рехсараб спортивияб тайпаялъул рахъалъ Россиялъул тIасабищараб командаялъул тренер Дзамболат Тедеевас. «Иван Ярыгин» Гран-приялда цо-цо речIчIиял рукIана хIалбащадал. Мисалалъе, ХIажимурад Рашидовасда ва ИсмагIил Мусукаевасда гьоркьоб. Европаялъул чемпионаталда цебе гьев кIиясдаго ва цоги спортсменазда гьоркьор рукIине руго къеркьеял. Гьелдаса хадуб лъала Дагъистаналда букIине бугеб Европаялъул чемпионаталда гIахьаллъизесел спортсменазул цIаралги.\nДагъистаналъул тIасабищараб командаялъул тренер Сажид Сажидовасул рагIабазда рекъон, Европаялъул чемпионаталда гIахьаллъизе ккола Ярыгинил турниралда бергьарал киналго спортсменал. «ГIицIго Красноярскалда гурелги, гIахьаллъи гьабунщинал турниразда рихьизаруна гьез лъикIал хIасилал. Ярыгинил Гран-приялда анкьго дагъистанияв бергьун вукIиналъ рицунел харбал руго гьел Дзамболат Тедеевас», — ан абуна Сажидовас.\n- Ярыгинил турниралда Дагъистаналъул тIасабищараб командаялъ рихьизарурал хIасилаздаса рази вугищ мун?\n— Анкьго тIоцебесеб бакI — гьеб цIакъ лъикIаб хIасил ккола. Амма гьениб щибгIаги гIажаиблъизе ялъуни рохизе ккараб жо гьечIо. Гьелде ниж хIадурлъун рукIана ва ракIалда букIана жеги цIикIкIун медалал росизе. Мисалалъе, 86 кг цIайиялдаги кIолаан лъикIал хIасилал рихьизаризе. Рехсараб категориялда цеве вахъунев Даурен Куруглиев вуго къуватав гугарухъан, амма чIахIиял турниразда цеве вахъине захIмалъулеб буго гьесие. Гьелда тIад хIалтIизе ккола. Дир хIисабалда, гьеб цIайиялда Россиялъул тIасабищараб командаялда гъорлъ Европаялъул чемпионаталда гIахьаллъизе ккола Аланиялдаса Артур Найфонов. Гьев вуго гIолохъанав гугарухъан ва рес кьезе ккола гьесие чIахIиял турниразда цеве вахъине, хIалбихьи щвезе.\n- Лъил цевевахъин бищунго бокьараб?\n— Щивав спортсменасул бажари-гьунар дида цIакъ лъикI лъала ва, кинаб къагIидаялда гьел церерахъаниги, кинал хIасилал рихьизаруниги, бокьарав тренерасул бер гIорцIуларо, кидаго батула гIайибчIвазе бакI. Абизе ккола, спортсменазул тIад хIалтIизе кколел, загIипал рахъал гIемер рихьана ва лъана. Бищунго бокьана 97 кг цIайиялда цеве вахъарав Расул МухIамадовас бихьизабураб гугари, хасго Олимпиялъул чемпион Снейдерида данде гьев къеркьараб куц.\n- Киналго балагьун чIун рукIана «Иван Ярыгин» Гран-приялда ГIабдурашид Садулаевасда ва Кайл Снейдерида гьоркьоб букIине кколеб букIараб речIчIиялъухъ. Лъица ГIабдурашид 92 кг цIайиялде вачIине гьесизавурав?\n— ГIабдурашид Садулаевасе бокьун букIана Кайл Снейдергун гугаризе ва рецIел босизе. Амма гьесие 97 кг цIайиялда цевевахъине жегиги заман щун гьечIо. Щайгурелъул гьесул унго-унгояб цIайи 93 кг гурого гьечIелъул. 97 кг цIайиялъул категориялда гугарулел спортсменаз турниразде хIадурлъулаго бищун дагьаб тIаса рехула 10-15 кг ва гьезул къуватги жанги цIунун хутIула. ГIабдурашид Садулаевасул къаркъалаги гьездаса гьитIинаб буго. 97 килограммалда цевевахъине ккани, гьев виццалъизе, ччорбазда тIад хIалтIизе ккола.\nСпорталъул кIиго цIва ХIабиб НурмухIамадов — «Реал Мадрид» командаялъухъ гьоболлъухъ\nЖубараб речIчIухъанлъиялъул рахъалъ UFC гIуцIиялъул турниразда цевевахъунев дагъистанияв ХIабиб НурмухIамадов гьал къоязда Испаниялъул «Реал Мадрид» футболалъул клубалъ ахIун щвана «Реал Сосьедад» командаялъулгун букIараб хIаялъухъ балагьизе. Гьебин абуни тIобитIана Испаниялъул тахшагьар Мадридалда. ХIалуцараб хIаялъул хIасил ккана 5:2. Бергьана «Реал Мадрид». ХIаялдаса хадуб дандиязул кавабахъе лъабго гол кьабурав «Реалалъул» гьужумалъулав Криштиану Роналдугун дандчIвана ХIабиб НурмухIамадов. КIиявго цIар рагIарав спортсменас цоцазе гьаруна сайгъатал. ХIабибица Криштиануе кьуна тIагъур ва жиндирго цIар тIад хъвараб футболка. Криштиануцаги нилъерасе сайгъат гьабуна ахирисеб хIаялда тIад букIараб футболка ва торгIо. Испаниялдаса ХIабиб НурмухIамадов ине вуго Америкаялъул Цолъарал Штатазде, 7 апрелалда UFCялъул рачелалъе гIоло Тони Фергюсонилгун букIине бугеб къеркьеялде хIадурлъизе.


Халип:Къойил лъугьа-бахъин:08-6 — Википедия\n1722 – Пётр I-сул рагъул къуватазда гъорлъе журана, костеказул ва аксаялъул церехъабазул ва Таргъоялъул шамхаллъиялъул къокъаби.\n1859 – Болъихъ росдадаса 3 версталъ рикІкІад, «Преображенское» - абулеб щулалъиялъе кьучІ лъуна.\n1872 – Чир-Юрт къалгІаялда рагьана гІурус школа.\n1917 – Темир-Хан-Шура шагьаралда лъугьана I-себ ТІолгодагъистаналъул рекьарухъабазул данделъи (съезд).\n1921 – Дагъистаналъул Революциялъул комитетазда гІуцІцІана Дагъистаналда ва Волга гІорул рагІалда ругел икълимазда ракъи тІоритІарал районазе кумек гьабиялъул Централияб комиссия. Порт-Петровск шагьаралда рагьана лъималазул больница.\n1928 – Республикалъул тахшагьаралда байбихьана химиялъул завод базе.\n1937 – Готфрид ХІасановас аххаде бахъинабуна дагъистаналъул тІоцебесеб опера «Хочбар».\n1940 – Гьавуна Дагъистан Республикаялъул тІоцевесев президент – МухІу ГІалиев.\n1965 – Гьавуна Олипиял хІаязул гІарцул приз щварав, эркенаб гугариялъе Европаялъул ва дунялалъулго чемпион Эльмади ЖабрагІилов.\n1976 – Республикаялъул тахшагьаралда рагьана гІатІидаб форматалъул кинотеатр «Россия».\n1986 – Гъуниб росулъ рагьана «ХъахІал къункърабазе» тІоцебесеб мемориал, КІудияб ВатІанияб Рагъул соназ хварал ракІалде щвеялъе.\n1992 – Барселоналда тІоритІарал Олимпиял хІаязда, дагъистаналъул эркенаб тайпаялъул гугарухъаби Эльмади ЖабрагІиловас, МухІамадсалам ХІажиевас ва МухІамад ГІазизовас росана кІиабилеб, ункъабилеб ва щуабилел бакІал, жодорго цІайиялъул категориязда.\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=Халип:Къойил_лъугьа-бахъин:08-6&oldid=56083»\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 20:27, 10 август 2014.


Лаваша мухъ — Википедия\nГъорлъе бачуна 26 росу\nАдминистративияб центр Лаваша\nБетІер МухӀамадов Мажидил МухӀамадхӀажи\nХалкъалъул къадар 68 712 чи (2010)\nГъунки 82 чи/km²\nМиллатал Даргинал ва МагӀарулал\nРасмияб мацІ даргин, магIарул ва гIурус мацІал\nРасмияб сайт http://www.mr-levashi.ru\nЛаваша мухъ (дарг. Лаваша район) - Дагъистан жумгьурияталъул муниципалияб мухъ (район).\nАдминистративияб марказ — Лаваша.\nРайоналда жаниб 9 магӀарулазул росу буго. Гьезда гьоркьор: Урма, КъулецIма, ТIарада ЧIугIли, ХахитIа, Гъоркь ЧIугIли, ХъахIаб-росу, Кутиша, Чуни ва УхIлиб. Гьел росабалъ гIумру гьабула 16 азарго чияс, ТIадежоялъе Лаваша росулъ 500-гIан магӀарулас гIумру гьабула.\nМухъалъул ракь буго - 830 км².\nАслияб хIалалда мухъалда жаниб гIумру гьабула даргиназ (75%). ТIолабго мухъалда жаниб магӀарулазул къадар процентазда бихьизабуни 25% ккола, ай тIолабго мухъалъул гIадамазул къадаралдаса ункъил бутIа.\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=Лаваша_мухъ&oldid=58751»\nПоследний раз редактировалась 16 Апрель 2015 в 12:57\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 12:57, 16 Апрель 2015.


Октябрь зурул 29-нний ЦIуссалакрал райондалий Щалагу Аьрасатнал юнармиялул кьинилун хасъсса агьамсса мероприятие хьунни. Ва кьини райондалул школарттал дуклаки оьрчIру кьамул бунни «Юнармия» тIисса Щалагу Аьрасатнал аьрали-патриот суккушиндарал кьюкьравун.\nШикку гьуртту хьунни ЦIуссалакрал райондалул бакIчинал хъиривчу Гъаирбаг Мусаев, Райондалул кIулшивуртту дулаврил управлениялул хъунмур Светлана Къудаева, ЦIуссалакрал райондалийсса ПДН ОМВД-лул хъунама инспектор Тимур Шавлухъов, 1999-ку шиналсса ополчентурал оперштабрал хъунама НурмахIаммад НурмахIаммадов, райондалул школарттал пионервожатыйтал, хъуними классирттал дуклаки оьрчIру ва нину-ппу.\nМажлис тIитIлатIисса ихтилат бунни Светлана Къудаевал. Ванил бувсунни Аьрасатнал дуклаки оьрчIал суккушиннарал дуллалисса «Юнармия» цIанилусса Щалагу Аьрасатнал аьрали-патриот даврил агьамшиврия. КIицI лавгунни умуд бушиву, юнармейцынал кьюкьравун дуклаки оьрчIру кьамул бувния шинмай, школалул ва щалагу райондалул цIа-кьини бюхттул дуллансса давуртту дулланссар тIисса.\nОьрчIал увкунни балайрду, бивзунни къавтIун, ккаккан дунни анаварсса мутталий ттупангру ппив баврил ва батIаврил усттаршиву ва каруннах бияврил магьиршиву.\nХъирив дуклаки оьрчIал бунни юнармейцынал дусшиврийн дакI тIайлану бикIансса хъа.\nВа мероприятиялий гьуртту хьусса цинявннал барча бунни оьрчIру «Юнармейцынал» кьюкьравун буххаврищал.\nБатIаву къуртал хьунни Аьрасатнал дуклаки оьрчIал суккушиннарал гимнрайну ва душварал флешмобрайну.\nДагестанские школьники впервые стали участниками Всероссийского проекта «Урок цифры»\nСледующая публикация ДакI хIакьинугу буттал насихIатрах мюхтажнура дур\nПредыдущая публикация В Дагестане планируется реализация крупных инвестиционных проектов ООО «Русские ярмарки»


Первобитиял чагIи гIакълу гIечIолъиялъ толого хьвадулел рукIана. Амма цо пикру гьабуни нилъеда бичIчIила инсан гIакълу цIикIкIанагIан жеги гьебго даражаялде вахъунев вукIин.\nКъоло цоабилеб гIасру. БатIи- батIияб цIарги буго гьелъул: техникаялъул гIасру, компьютералъул гIасру. Дицани абилаан чIвадарухъабазул гIасруйин. Амма нилъеца жакъа гьалъул бицине гьечIо…\nКвешги лъугьун гьечIо къоло цоабилеб гIасру МахIачхъалаялъе гIоло. Шагьар къо бахъанагIан берцинлъулеб, гвангъулеб буго. Шагьаралъул цебетIей нилъеда щибаб рахъалъ дандчIвала. Жакъа МахIачхъалаялъул халкъазда гьоркьосеб порталдасан тIад Дагъистаналъул байрахъалгун гамаял лъедолел батIи- батIиял къватIисел пачалихъазде. МахIачхъалаялъул халкъазда гьоркьосеб аэропорталъни абуни тIубалеб буго чанго рикIкIадал пачалихъаздахун гъункараб гьоркьоблъиялъул иш. Шагьаралъ мех танагIан халкъалъе рагьулел руго чанги батIиял ресал. РикIкIаде инчIого гьанирго тIубалел руго нилъер щибалго хIажалъаби.\nТахшагьар санал нахъ танагIан гIатIилъулеб буго. Щакаб жо буго цо чанго лъагIел гьоркьоб бахъун Каспийск шагьаралъул ва МахIачхъалаялъул жубачIого хутIиги. Жакъа ракI хIинкъичIого абизе бегьула МахIачхъала бугин Кавказалъул бищунго берцинал шагьаразул цояблъун. МагIардаса рештIарав, гьаниб таманаб заманалъ гIумру тIамурав чиясул цIикIкIунисес гьанив хутIизе жигар бахъула. Гьединго гьанир дандчIвазе бегьула чагIи гIараб улкабаздаса, гIагараб Востокалдаса, хIатта рикIкIадал пачалихъаздасаги, тIубанго гьанире гочарал, рукъ- магIишатги гIуцIун гIумру тIамулел.\nБецав чиясда бихьуларо мугIрул васасул цIаралда бугеб гьаб шагьаралъул цебетIей. Нилъер тахшагьаралъул нухмалъулезул цояс абун буго цо чанго анцIлъагIалидаса МахIачхъала цебетIун Стамбулалда хадуб гъезе бугилан. Дица гьесда гьанже абилаан МахIачхъаялъ цебего Стамбул нахъ танилан. МахIачхъалаялъул ясазухъ балагьидал нилъеда бичIчIула нилъер шагаралъул батIаго гьеб рахъалъ цебетIей цIикIкIун бугеблъи…\nКъоабилеб гIасруялъул байбихьудасаго нилъер шагIирзабаца, хъвадарухъабаца магIарулалъе эркенлъи гьарана. Щвана гьеб эркенлъи гьелъие, - цIикIкIунги щвана. Гьелъ цIарги хисана - тIабигIатги, ретIунеб ретIелги. «МугIрул Бика» лъугьана мугIрул мадмаузеллъун. Гьанже гьелда тIокIаб ПатIимат гуро абулеб «Патя» абула, я ГIайишат абуларо «Айка» абула. Гьелъий тIокIаб бокьуларо «рорчIами» абураб рагIиги. «Приветин» абула гьелъ «гьанжесеб заманалда рекъон». Гьей нилъеда дандчIвала чIухIарал къватIазда керен, чехь, мугъ чихIараб ретIелгун унейги, жиндир жинда релълъарай «подружкагун» яги хирияв гьудулгун гIадлу гьечIеб кIалъа – басай гьабулейги, кафе- баразда сигарет бухIун, гIаракъи гьекъолейги, мехтидал «васасухъе» телефон кьурун гьев жийгун сордо рогьизе ахIулейги, парказда, бульваразда вокьулесул къвалакьги, кодой йосарайги, - саунабазул абиларо тIокIаб! Эркенлъиха – гIайиб сунда гьабилеб! ТIокIаб эбел – инсуца ( таманал руго гьадинал чагIи), вацаца цIех – рехги гьабуларо жидер ясазулги. Вацаца кинха яцазул ургъел гьабилеб, регIуларелъул гьел жидер аскаяздаса, рогьалидегIан гьабулеб телефоналъул рокьудаса, дандчIваяздаса.\nАмма, батIаго, кIвар кьезе кколеб хIал бихьула эменазулги. ХIатта дандчIвазе бегьула чIахIиял, бетIер хъахIлъарал, гIурал лъималазул эменалги школьницабаздахун «гьудуллъи» гьабулел. ГурхIундай лъаларо, гьезда ракI бухIундай лъаларо, сундаса батаниги, кIудияб гъира бихьула цо – цо чагIазул гIисиназул «ургъел гьабиялъе». Рокъор ругел жидерго лъималазул ургъел гьаби абуни кIочонги тун…\nМагIарул лебалал васазул гьунар тIокIлъиги жеги камун гьечIо нилъ. Гьел нилъеда рихьула Сидней-Пекиназдаса байбихьун рекордал росун ВатIаналъул цIар борхулелги, гьелда бащадго гIадин къватIахъ ясазул, загIипазул, херал кIодолъарал чагIазул телефонал рахъулелги, шагьаралъул рахъ – рахъалда милицияцин гIенеккичIого рагъал гьарулелги, хIатта мажгиталдасацин хьитал рикъулелги. Щибха гьабилеб, абиги буго къурав чиясул дунял гурилан гьаб.\nМагIарул халкъалъул цойги аби буго «лъимадул гали мерхьун гьелъул хал гьабизе кколилан» абураб. Дие бокьилаан нилъер умумуца гьеб абиги кIочон течIого жидер лъимазул кидаго хал гьабизе. Лъида гьикъаниги гьес жинца квешаб жо гьабулеб бугилан абиларо. Лъимаца гьабулеб жо гьезда жинда гьикъичIого, «кигIан кIудияб захIмат бугониги», цо хадур рахъун балагьизеги бегьула. КIочон тезе кколаро лъимаца рукъалъул цIар борхизеги бегьулеб гIадин, гьелда гIаксабго гьабизеги бегьулеблъи, цо кигIан ругониги бусурбаналги нилъ ругелъул. Хасго гьаб рахъалъул ясазда бараб жо гIемераб букIин ракIалдаса бахъизе бегьуларо…\nАллагьас цIунаги нилъ гьаб кIочон таралдаса ва Аллагьас яхI гъеги щивавго чиясда бусурбаназе гьукъарабшинаб тезе ва тIадабшинаб гьабизе. Амин!


Бергьаразе щвела смартфонал\nКъецалда гIахьаллъизе бегьула бокьарав чи\nРоссиялъул президент вищулеб къоялъ, ай 18 марталда, Дагъистаналъул рищиязул участкабазда тIобитIизе буго «Фото Проджи» абулеб конкурс. Аслияб къагIидаялъ гьеб тIобитIизе буго Буйнакск, ДагъОгни, Избербаш, Каспийск, МахIачхъала, Хасавюрт ва Южно-Сухокумск шагьаразда.\nКонкурсалъул хIакъалъулъ бицана «Дагъистан» РИАялда тIобитIараб пресс-конференциялда «Проджи» басмаханаялъул вакил Асил Аджиевалъги, ДРялъул ЖамгIияб палатаялъул член Дина Бийгишиевалъги блогер Исрапил Исрапиловасги.\nАсил Аджиевалъул рагIабазда рекъон, конкурсалда гIахьаллъизе бегьула рищиязде вачIараб бокьараб ригьалъул чи, ва гьес сурат бахъизе ккола «Проджиялъул» хасаб рамкаялдаса пайдаги босун. 20 март щвелалде сурат лъезе ккола социалиял гьиназда ва гьенибго бихьизабизе ккола рищиялъул участок бугеб шагьаралъул цIар, #фотопроджи абун хэштег (масала, #фотопроджи #Махачкала).\nБергьаразе шапакъатал кьезе руго апрелалъул тIоцебесеб къоялъ, МахIачхъалаялда. Бергьенлъи босарав анкьгоясе (щибаб шагьаралдаса цо-цо чи) щола «Apple – iPhone 8» фирмаялъул смартфонал, кIиабилеб бакIалъухъ - Apple iPad Air, лъабабилеб бакIалъухъ – гироскутер.\nДина Бийгишиевалъги бицана ДРялъул ЖамгIияб палатаялъ рахъкколила гьеб конкурсалъул, щайгурелъул жидееги бокьун бугила кIванагIан гIемерал гIолилал рищиялда гIахьаллъизе.\nПалхIасил, конкурсалъул хIакъалъулъ гIатIидго лъазе бокьани, ракке гьаб сайталде: http://photo-prodji.ru/.\nПрочитано 458 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 12 марта 2018 14:30\nДругие материалы в этой категории: « Республикаялъул гIумру\tМиллияб ратIлил ва миллаталъул ургъалида »


Буйнакскалъул цо-цо гIадамал шагьаралъул бетIерасде данде рахъана\nРузман къоялъ Буйнакскалдаса 40 гIан чи вачIун вукIана республикаялъул прокуратураялде гьезул шагьаралъул нухмалъулев вищиялда хурхун гьарун ругел хиса-басияздаса разигьечIолъи загьир гьабизе. ГIадамаз бицухъе, Буйнакскалъул нухмалъи ва шагьаралъул депутатазул данделъиги цадахъ рекъон шагьаралъул мэр 8 абилеб сентябрялда вищизе вугин абураб хIукму гьабун буго.\nГьеб хIукмуялъ жидер ихтиярал хвезарулел ругин, жидее бокьарав чи бетIерлъун вищизе толев гьечIин абун бицана «Эркенлъи» радиоялъе Буйнакскалдаса жамгIияв хIаракатчи ГIалибег Зайнудиновас.\nГIалибег Зайнудинов: «13 сентябралда Буйнакскалда тIоритIизе ккола бакIалъул депутатазул рищиял. Гьел рищун хадуб гьез вищизе ккола мэрги. Киса-кибего гьеб къагIида букIуна шагьаралъул нухмалъулев вищиялъул. Буйнакскалъул нухмалъиялъин абуни мэрасул рищиял гьеб шагьаралъул цIиял депутатал рищилалдего тIоритIизехъин руго 8 абилеб сентябралда.\nШагьаралъул бетIер ХIусен ХIамзатовасул рахъкколездасан гIуцIун буго нижер гьаб сагIат бугеб шагьаралъул депутатазул мажлисги. Гьез ХIамзатов яги цойги гьес абурав чи вищиларищха. ЦIиял депутатаз гьев вищичIого вукIине рес букIин бичIчIун гьабулеб бугеб жо буго гьез гьеб рищиязда хурхун базар. Ниж гьеб киналдаго разигьечIо.\n15 соналъ Буйнакскалъе нухмалъи гьабуна ХIамзатовасги гьесул гIараглъиялъги. Гьеб заманалда жаниб шагьар чIунтизаби гурони, тIокIаб цебетIей гьечIо. Шагьаралда гIадамазе гьечIел шартIазги, гьениб ХIамзатовасул чагIи гурони церетIезеги риччалел гьечIолъиялдаса разигьечIо ниж. Нижее къваригIун вуго хIалтIиги гьабулев, халкъалъе пайдаги бугев бетIер. Гьединав чи вищизе нижер ихтиярги буго, гьеб нижер ихтияр хвезабугейилан тIалаб гьабулеб буго нижеца. Гьанже бугеб нухмлъи чIалгIун буго нижеда, гьез сваказабун буго халкъ».\nГIалибегица бицухъе Россиялъул рищиязул къануналда бихьизабун буго бакIлъул нухмалъулев цIидасан рищарал депутатаз вищизе кколилан. Дагъистаналъул рищиязул къануналда гьеб рахъалъ чIванкъотIун хъвараб жо гьечIо.\nГьес абухъе республикаялъул къануналда хъван рагIула цIидасан рищарал депутатаз вищизе бегьулин бакIалъул бетIерилан. Гьез вищизе бегьулин абун гурони, вищизе кколин хъван гьечIин къануналдайиланги абун жидеего нух батун бугила Буйнакскалъул нухмалъиялъилан лъазабулеб буго гIадамаз.\n«Эркенлъи» радиолъе гьеб Буйнакскалъул бетIерасул рищиязда сверун бугеб ахIвал-хIалалда тIасан баян кьечIо шагьаралъул администрациялъ. Гьединго гьеб суалалъе мухIканлъи Республикаялъул рищиязул идараялъги кьечIо.\nЖидерго разигьечIолъи загьир гьабун ва Буйнакскалъул мэрасул рищиял Россиялъул къануналда рекъон цIидасан рищарал депутатаз тIоритIизе тейилан тIалаб гьабун ва гьеб ишалъе къанунияб къимат кьейилан абун хъван буго жакъа гьеб акциялъул гIахьалчагIаз республикаялъул прокуратураялдеги.\nРазигьечIез бицухъе гьезул лъабго вакиласухъа гIарза босун буго прокуратураялда ва хъвай-хъвагIайги гьабун буго гьезул. Гьединго гьел церехун рехсарал ишаздаса разигьечIолъи загьир гьабулез 80 гIан гIарзаги хъван буго Республикаялъул прокурорасул цIаралда. Прокуратураялъул вакилас гьезда лъазабун буго бачIунеб итни къоялде гьезул гIарзалда рекъон хал-шал тIобитIизе бугила ва лъабго къоялда жаниб гьелъул хIасилги лъазабизе бугин гьездайилан. Прокуратураялдаса хадуб буйнакскалъулал ана МахIачхъалаялъул аслияб майданалде.\nРеспубликаялъул рищиязул идараялъу вакилзабигун ва Дагъистаналъул тIалъиялъул вакилзабигун дандчIвазе къваригIун букIана гьезие. Полициялъул хIалтIухъабаца, къануналде данде кколареб хIалалъ жамгIияб бакIалда данделъи гьабулел ругин абун, майданалдаса нахъе инабуна халкъ. Гьезул чанго вакил виччан вуго низам цIунулез рищиязул идараялъул хIалтIухъабигун дандчIвазе.\nГьенибги буйнакскалъулазда лъазабун буго гьел бакIалъул рищиязул суал жидеца тIубаларила, гьелъул жаваб кьолила цохIо республикаялъул бетIерас ва бакIалъул депутатазул мажлисалъилан. Итни къоялъ Дагъистаналда вугев федералияв инспектор Василий Колесниковасулгун дандчIваялде ине ракIалда буго гьезда. Гьесги жидер тIалаб тIубачIони Москваялде Россиялъул рищиязул идараялъул нухмалъигун данчIвазе ине ругин жалиланги абулеб буго гьез.\nБуйнакскалъул цо-цо гIадамал шагьаралъул бетIералде данде рахъана


УНТАРАСУЛ БАЩДАЛ Г1УЗРАБИ ТОХТУРАСУЛ КАЛАМАЛЪ САХЛЪУЛА. - 30 Декабря 2018 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2018 » Декабрь » 30 » УНТАРАСУЛ БАЩДАЛ Г1УЗРАБИ ТОХТУРАСУЛ КАЛАМАЛЪ САХЛЪУЛА.\nУНТАРАСУЛ БАЩДАЛ Г1УЗРАБИ ТОХТУРАСУЛ КАЛАМАЛЪ САХЛЪУЛА.\nЧ1ух1иялъул ва рохалил асар бач1уна рек1елъе район тун къват1ирехун, республикаялда, улкаялда ракьцоязул лъик1ал ишал ва рак1бац1ц1адаб хъулухъ рехсолеб раг1идал «Нижер Хунзахъаха гьев гьалмагъ (гьей г1адан)!»-илан борч1ула дихъани гьаракь. 1996 соналъ республикаялда рагьараб Республикаялъул медицинаялъул центр Дагъистаналда рик1к1уна бищун лъик1аблъун ва г1адамазе гьабулеб хъулухъ т1адег1анаблъун. Х1исаб гьабеха, гьеб рагьаралдаса нахъе щуго нухалъ ц1ик1к1инарун руго сахгьариялъул г1уц1иялда тохтурзабазул ва медперсоналалъул штатал! Араб лъаг1алида жаниб централде рач1арал унтаразул къадар бахун буго анлъазаргоялде. Газеталдасан баркала кьезелъун редакциялде г1емерго рач1унаан гьений х1алт1улей йигей нилъер районцояй, Г1обода росулъа Мух1амадова Узлипат Г1усмановналъул рахъалъ кагътал. Дие ц1акъ бокьун бук1ана гьей Гиппократил гьаялъе рит1ухъай, 24 сон медицинаялъул стаж бугей инсаналъулгун лъай-хъвай ккезе. Ва гьале, бит1ун ц1ияб соналда цебе районалъул газеталъул байрамалъулаб номералъул гьоболлъун лъугьана гьей г1ажаибго иман-бахьи бугеб г1амалалъул тохтур. Республикаялъул медицинаялъул централде гьоркьобе унеб поликлиникаялъул бет1ерай врач. Унго-унгояй маг1арулай. Х1акъикъияй хунзахъей. Хасиятаб къадругун, чилъигун.\n-Узлипат Г1усмановна, киг1ан мех бараб дуца гьаб медицинаялъул централда х1алт1илей, бук1анищ къо медицинаялъулгун г1умру бухьиналдаса рак1 бух1араб?\n-цебеккун РМЦялъул ветераназул госпиталалда бет1ерав врачасул заместительлъун х1алт1илей йик1арай дун, Ибрагьим Мух1амадович Ибрагьимовас 2010 соналъ ячана гьаб поликлиникаялъул бет1ерай врачлъун. Гьеб к1удияб божилъи рит1ухъ гьабизелъун х1алт1ана дун т1оцебесеб къоялдаса нахъе. Узухъда, щивав тохтурасул г1умруялдаги камуларо рек1екълъулел къоял, рак1буссин. Дур суалалъе дица гьадин кьела жаваб – гьаб х1акимлъуда гьеч1ого цее дунго ч1езайизе дие зах1матаб суал гуро. Гьаб дие я ирсалъ кьураб, я т1адаб бук1араб бак1 гурелъул. Ва амма, сахлъи ц1уни гуреб, цойги бут1аялда, бат1ияб хъулухъ-пишаялда дунго цее ч1езайизе дихъа бажаруларо. Медицинаялда г1умру бухьин бук1ана дир рек1ел анищги г1умрудул маг1наги. Гьелдаса рак1 бух1ани дун щийха ккелей?\n- Нужер г1уц1и буго ц1ик1к1унисел ригь арал г1адамал сах гьарулеб бак1. Дун г1ажаиблъун йик1ана гьаниб щивав херасухъ г1енеккун, коридоралъусан малъа-хъваял, гьуинаб калам гьабулаго, гьел т1орит1улеб бихьидал. Кин к1олеб додинаб бербалагьи гьаб чилъи лъуг1араб заманалда ц1унизе, борч1улищ цо-цониги сабру лъуг1и?\n-Жакъа бугеб жамг1ият буго г1емер г1узрабаз унтараб, г1унгут1аби г1емераблъун. Узухъда, нижедаги гьеб хъат1ич1ого хут1уларо. Щивав г1адатав инсанасулго г1адал зах1малъабиги къварилъабиги дандч1вала тохтурзабаздаги. Борч1улеб батила хъач1го к1алъан инги, сордо-къоялъул 24 саг1аталъ аваданлъиялда, кеп-г1оркьалда щивниги вук1унарев г1адин, тохтурги хут1илищ? Амма дица дирго х1алт1ухъабазда лъазабун бук1уна нуж ругин Аллагьас сабабалъе ракьалде т1амурал чаг1и, гьеб к1очон тогейин. Бищун дагьалдасан анц1го чи вач1уна щибаб къойил нижехъе, гьаниса рохун нахъе ине жидее берцин гьабун бич1ч1изабураб каламцин г1олел. Цо-цо х1ужа бук1уна кроваталъул раг1алда г1одов ч1ун тохтурас унтарасул кверги ккун гьуинаб хабар бициналъцин гьезул бащдал унтаби т1аса унеб. Ялгъузлъиялдаса рорч1изе, г1адамазда гьоркьор рук1ине, г1адатаб инсанасулаб общение х1ажалъунцин рач1уна унтарал нижехъе. Дозухъ балагьун бич1улеб бук1уна лъималаз дагьаб к1вар кьун теялъ рагъарарал «унтаби» дозулъ рук1ин. Хасго ветераназул госпиталалде рач1унезулъ. Дие бокьиларо Дагъистаналда херазул х1урмат нахъег1ан цураблъун бук1ине. Гьеб бищун цебе лъезе ах1ула нилъ Исламалъги умумузул къадруяб мисалалъги.\n-Мун божулищ тохтурзабазул к1иго тайпа «Врач от Бога» ва «Врач, не дай Бог» ругин абуралда?\n-Медицинаялъул ц1алул г1уц1иги лъуг1ун, цо къоялъни унтарасулгун хурхен ккарав чи гьедин, «Аллагьас ц1унагиян» киналго т1урулевлъун ватилин дида кколаро. Лъидаса лъуг1аниги, медикасдаса киданиги лъуг1изе бегьуларо чилъи. Бегьуларо гьедин. Рук1уна тохтурзаби-гумманистал, инсан хириял, унтаралгун х1алт1изе бокьулел. Рук1уна тохтурзаби-лъик1ал статистал. Рук1уна тохтурзаби-г1уц1арухъаби. Дица рик1к1уна, гьел унтаразе къабуллъуларел «не дай Бог» тайпаялъулазда жеги сахлъи ц1униялда жидецаго кквезе кколеб бак1 батун гьеч1илан.\n-Дуцаго нухмалъи гьабулеб сахгьариялъул г1уц1иялъулги бицеха дагьабго. Рук1анищ дур бокьулеб ишалъулъ мисалиял, релълъарайлъун йик1ине бокьарал чаг1и?\n-Нижер поликлиникаялда бугеб стационаралда буго 80 унтарасе регизе бак1. Гьел кидаго ц1унги рук1уна. Лъабго г1уц1и: госпиталь, гериатриялъул центр ва нижер поликлиника уна РМЦялде гьоркьобе. Рагьаралдаса нахъе гьаб машгьурлъана унтараздехун гурх1ел-рах1муялъулаб бербалагьи гьабиялдалъун. Ц1ияб соналъги (ц1ияв нухмалъулев Ибрагьим Уцумиевичас гьелде к1варги буссинабулеб буго) жеги материалиябгун техникияб базаги щулалъун, дов инсан вокьиялъ араб ц1ар жеги борхалъизе гьарила дица пишацоязе. Гьелъие нижер киналго шарт1алги, чилъи гъорлъ бугеб, х1алт1и лъалеб коллективги буго.\nСуалалъул к1иабилеб бут1аялъе жаваб дица гьадин кьела:\nЛъиданиги релълъаравлъун вук1ун лъихъаго бажаруларо. Бокьиларо диеги гьединай йик1ине, дирго хаслъиги рехун тун. Ва амма чанго ц1ик1к1арал гьалмагъзаби рук1ана дир, жиделъ бугеб т1ок1лъи, махщел, рак1 лъик1лъи дица диего, дирго х1алт1уе босизе бахилал. Реццалъе мустах1икъал. Гьев ккола инсанасде, хасго унтарасдехун, адаб кквей т1адаблъун нижелъ куцарав Ибрагьим Мух1амадовичги, цойгидал г1емерал соназ гьанир х1алт1улел ругел мисалиял тохтурзабиги.\nГара-ч1вари унаго, чанго анц1-анц1 чиясул къвариг1ел т1убана Узлипатица х1еренаб гьимигун, гьаб кагъат-гьеч1ин, дорехун айин хъач1го гьел нахъч1вач1ого. Гьелда г1ажаиблъизе бач1арай дица цо Маг1лиса г1аданалда гьикъана рази йигищ дир районцоялъул бербалагьиялдасайилан. Кидаго дуг1адулъги кколин, жеги цониги нухалъ рек1екълъизе ккеялъул асар биччач1ого т1адмаг1арухъа яч1арай жиндир къвариг1елги т1убанин бет1ерай тохтуралъан долъ бициндал,дун ц1акъ ч1ух1ана Хунзахъа гьадинал сахал, чиясул къвариг1ел т1убалел г1адамал рук1иналдаса. Рагьулеб-къалеб нуц1аялъги, варххан чиясе Узлипатица гьабулеб бихьараб кумекалъги дун нечана халкъалъе пайдаялъе долъ х1алт1изабизесеб заман дицаго ч1валеб бук1иналдаса. Х1укму ккана Ц1ияб соналде районцояздехун тохтуралъул гьари-рахьиги хъван къват1ие лъугьине (авт).\n-Узлипат Г1усмановна, щиб гьарилеб дуца районалда ругел дурго пишацоязе, ракьцоязе? Кинал малъа-хъваял гьарилел районалъул медиказдехун йиссун?\n-Г1адада гуро абулеб, Аллагьас ц1унагийин хиса-басиязул заманалда г1умру гьабизе ккеялдасаян. Ц1ияб соналдасан г1емер хиса-басиял лъугьине руго сахлъи ц1униялдаги. Гьеб ккола рух1 рик1к1ун гьабулеб сурсатал риччайги (подушевое финансирование). Ай унтаразул къадаралда бараб бук1ине буго тохтурзабазул харж-мухьцин. Гьел хиса-басияз къуркьизарич1ого, ццим бахъинабич1ого хут1изе гьарула дица районалъул медиказе, Рецц Аллагьасе, киданиги раг1ич1о районалдаса рач1араз дора ругел тохтурзаби какулел. Ц1акъ лъик1ал раг1аби абула хирург Ах1мадил, г1урусай педиатралъул, терапевт Г1азимал ва гь.ц. х1акъалъулъ. Дун ц1акъ йохула гьелдаса. Пишацоялги ах1ила рак1 лъукъиларедухъ, щибго квеш бихьич1ого нахъе унедухъ унтарал къабул гьариялде, дол т1адехун рехсарал тохтурзабазда цадахъ жалго рехсоледухъ х1алт1иялде. Гьелъие нужее иманги, щулияб сахлъиги, къуватги кьеги, хириял. Районалъул г1адамазеги гьарила бач1унеб соналда к1ванаг1ан дагь гурого нижехъе ккеч1ого хут1изе, тохтурги ч1агояв инсан вук1ин х1исабалде босун, цо-цо нижехъаги рорч1улел хат1абаздаса т1аса лъугьине. Ракълилаб, баракатаб, рохалил лъугьа-бахъинал г1емераблъун батаги 2019 сон дир хириял районцоязе!


МагIарул тарих цIараздалъун, Январь 27, 2018\nШамат къо 27 Январь 2018\nАвгуст 28, 2015\nКатыналъул лагеразда кавказиялги рукIун руго\nИсана 75 сон тIубана Катыналда асирлъуда рукIарал Польшаялъул аскариял НКВД-ялъ речIчIун чIваралдаса. Гьеб тарихияб хIужа Россиялъул Пачалихъияб Думаялъги Генералияб прокуротуроялъги цо гуреб нухалъ вахIшияб такъсирлъун лъазабун букIаниги, гIемерал чIварал поляказул цIаралцин тIад чIезарун гьечIо гьанжелъагIан. Гьелда бан «Мемориал» абулеб гIуцIиялъ байбихьулеб буго «Катыналда чIварал» абулеб тIехь къватIибе биччаялъул акция.\nДагъистаналъул рекIарал Манчьжуриялъул мугIрузда\n2015 соналъул 15 августалда 110 сон балеб буго Россиялъулгун Япониялъул рагъ лъугIаралдаса. Гьеб рагъул тарихалъул тIанчазда хасаб бакI кколеб буго Япониялъулгун рагъулъ гIахьаллъизе император НикIалай II буюрухъалда рекъон гIуцIараб Кавказалъул рекIаразул бригадаядъ, гьелда гъорлъ Дагъистаналъул рекIаразул полкалъги.\nМарт 07, 2015\nАваразул багьадур: КIикIуниса ГIусман\n20 гIасруялъул тIоцебесеб бащалъиялда жакъа гIадин гIемер Дагъистаналъул цIар рагIизабурал гугарухъаби рукIинчIо, рукIана гьеб параялъ циркалъул гугарухъабилъун цIар рагIарал дагъистаниял. Гьединал цIар рагIаразул цоявлъун ккола КIикIуниса ГIабдурахIманов ГIусманги, мегIер-ГIусман абун цIар жиндие щварав.\nИмам Шамилищ, Шамвилищ яги Шамуилищ?\nИмам Шамилида эбел-инсуца лъураб цIар ГIали букIана. ГьитIинаб мехалда гIемер унтулев вукIун, гIадаталда рекъон, васасда цIар хисана - Шамуил абун. Гьеб буго ягьудиязул динияб тIехьалда, Тавраталда рехсараб цIар. Къокъ гьабун, Шамуилалъул бакIалда бачIана Шамил. Гьеб цIаралда гъоркь машгьурлъана имам тIолабго дунялалда.\nСали Сулайман: "Къуват рагъда гуреб - спорталда бихьизабизе ккола"\nЖиндир заманалда тIолго ГIагараб Машрикъалда цIар арав, ГIусманияб Империялъул султIанил чIухIилъун вукIарав гугарухъан Сали Сулейманица Дагъистаналъул гугарухъанасулгун 1904 соналда букIараб къецалда къун, жиндирго цIаралдаса инкар гьабуна.\nАвгуст 14, 2014\nГьидерил Хочбарги хундерил ханги\nГьидалъа Хочбар. ХIакъикъаталдаги вукIаравищ магIарул халкъиял асаразда вихьизавурав гьединав бахIарчи? ВукIун ватани гьев гьавураб, гIураб росу щиб?\nВукIанищ дунялалда Камалил Башир?\nЧIвани, чIвай, Камали, дурго вас, Башир, ЧIвачIонани чIвала, валлагь, нижеца. Гьундаса вахъана КIудав Камали, Кваранаб гъежалде гIащтIиги рехун, Мекъабаб квераца магIуги бацIцIун.\nМай 31, 2014\nБукъун букIарабдайха ГIанхил Маринил кIал?\nМагIарулазда гьоркьоб гIатIидго тIибитIараб бицен буго машгьурай кочIохъан ва магIихъан Ругъжаса ГIанхил Маринил кIал букъун букIун бугин абураб. ХIакъикъаталдаги букъун букIарабдайха гьелъул кIал букъун букIун батани кидал ва лъицадай гьеб гIассияб иш гьабураб?\nНилъеда лъаларев ЦIадаса ХIамзат\nГIемерисезда ккола, масала, Дагъистаналъул машгьурав шагIир ЦIадаса ХIамзатил кучIдуздасанги, гIалимзабазул тIахьаздасанги гьесул гIумруялъул лъалареб жого батиларин.\nГIандихъа ХIадисдибир: гIумру ва гIелму\nДагъистаналъул халкъазул маданияталъул ва гIелмуялъул тIегьай батIаго хасиятаблъун лъугьана I8-19 гIасрабазда. Гьеб цебетIей байбихьана нилъер тарихалъул 17 гIасруялдасан, хIатта дагьабги цебегIанисан ва гьелъие кьучI лъурав чи ккола Къудукьа МусалмахIамад (1652-1717сс.).\nКочIолъ ахIараб къисмат (Бахтикал гIумруялдаса)\nКIудияв ГIумаханил яц Бахтикал хIакъалъулъ магIарулазухъе щварал хIужаби руго халкъияблъун лъугьараб, гьелъ жинцаго гьабурабин абулеб «Бахтика» кочIолъ ругел баянал. Адабияталъул махщелчагIазул къиматалдалъун гьеб асар рагIула аваразул кIалзул гьунаразулъ бищунго тIадегIанаб даражаялъул асарздаса цояблъун.\nМехтулиялъул ханлъи ва АхIмадхан\nЖеги 1485 абилеб соналдаго хундерил ГIандуникI нуцалица жиндирго васигаталда хъвалеб буго Авар ханлъиялъул Шималиябгун-бакъбаккул рахъалда бугеб ракьул автономияб статусалъул хIакъалъулъ. Хадуб гьеб ракьалда Мехтулиялъул ханлъи абураб цIар кьуна.


Ленинкент: Ракьал кьуни щиб кьелеб?\nПачалихъалъ гIадамазе кьун рукIарал МахIачхъалаялдаги Ленинкенталдаги гьоркьор ругел ракьазда бакьулъан Газпромалъ газалъул рогIрал лъолел руго. Жидеда гьел лъезе бегьилищилан цIехечIила лъицаниги, гьенисан газ бачани жидеца ракьалдасан пайда босун бажаруларила, хIинкъи цIикIкIараб бакI лъугьунила гьебилан абун ахIи балел руго гьеб ракьул бетIергьаби. Гьенир гьарулел хIалтIаби гьоркьор къотIизе тейилан яги жидее батIияб бакIалда ракь кьейилан чIун буго халкъ.\nМахIачхъалаялда ва Ленинкент росдада гьоркьор ругел ракьал къогогIан соналъ цебе гIадамазухъе росдал магIишаталъе хIалтIизаризе кьун рукIун руго, хадубккун гьез жидерго бетIергьанлъиялде руссинарунги рукун руго гьел. Исана августалда гьел ракьаздасан Газпромалъ газалъул рогIрал лъезе байбихьун буго. ГIадамазул разигьечIолъи буго гьелдаса. Жидеда лъицаниги дандбачIила гьеб проект, гьенир хIалтIаби байбихьизе бегьилищилан цIехолев чиги ккечIилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе гьеб бакIалда чанго гектар ракьул бугев бизнесчи Аминов Аминица.\nАминов Амин: «Гьаб ракьул лъабго гектаралъул ракьуда дица, Россиялъул президентасул учузал минаби раялъул программаялда рекъон, рукъзал разе байбихьун буго. Цояб рахъалда гьитIинабго консервал гьарулеб цехги рагьизе ракIалда буго дида. АскIоса гIебеде гьанир гIумру гьабун ругел гIадамазе хIалтIизе бакIал рукIине. 1997 соналъ бичун босараб ракь букIана дица гьаб, гьеб кинабго тадсикъ гьарулел документалги руго. Дун бетIергьанлъун вукIиналда щаклъи кколеб жо гьечIо щибниги. Дирни гьаниб бизнес-проект буго, цойги гIадамал руго гьаниб минаби разе бакIал пачалихъалъ кьурал, цо-цоял руго рукъ базе бакI хIалицаго гIарацги данде гьабун жидецаго босаралги.\nГьанже нижер ракьазул бакьулъан лъолеб буго газалъул рогIоро. Гьелда тIадали киб гурин щибниги балеб, технологиял ва хIинкъигьечIолъи чIезабулел тIалабазда рекъон гьединаб газалъул рогIору бугеб бакIалдаса кIиябго рахъалъ нус-нус метралъ аскIоб щибниги букIине бегьуларо. Нагагь гьениб кинаб букIаниги авария ккани сверухълъиго хвезабула гьелъ. Гьеб газ бачиналъул программа хисизабеян тIалаб гьабулеб буго нижеца, гьеб гьабичIони нижеца гьанир я бакIал ран бажаруларо, я гIумру гьабизе рес букIунаро».\nЦойги гьеб бакIалда бугеб кIудияб ракьул кесекалъул бетIергьан ХIажигиши Бамматовас «Эркенлъи» радиоялъе бицана жиндица гIемер къоги бихьун гIезабун бугила гьениб цIолбол ах. Хурухъанлъи гьабизеги ракIалда букIун буго гьесда гьеб бакIалдаго. Гьанже гьенисан газ бачани жиндир гьабунщинаб хIалтIи гIадада холеб бугила, жиндие лъицайила гьеб бецIулебилан абун ахIи балев вуго гьев фермерги.\nХIажигиши Бамматов: «Дун чанцIулго прокуратураялде ун вукIана гьеб суалалда тIасан, диваналдеги хъвадарана. Гьениб дагIба базе жо гьечIинги абун гьез дун нахъчIвана. Щай дагIба базе жо букIунареб дир ракьалда дидаги гьикъичIого хIалтIи гьабулеб бугеб мехалда. Газпромалда гьезул вакилзабигун дандчIвай тIобитIун букIана нижеца, гьезги лъазабуна жидехъ ругел гьеб бакIалъул картабазда рекъон, ва Дагъистаналъул ракьазул суалал тIуралеб идараялъул баяназда рекъон гьеб пачалихъалъул ракь кколеб бугилан. МахIачхъалаялъул нухмалъиялъулгун тIурайила нужеца щай гьеб бакIалда нужее ракьал кьуралалийилан абураб суал. Гьеб администрациялдаги нижеда лъазабуна цебе букIараб шагьаралъул нухмалъиялъ гьарурал гьеб ракькьеялда хурхарал хIукмабазул жаваб жидеца кьун бажаруларила. Гьелда хурхун хасаб цIех-рехги халгьаби тIобитIизе кколилан.\nРоссиялъул регионал церетIезариялъул рахъалъ гIуцIараб министерлъиялдаги дида абуна гьеб пачалихъалъул гIадамал газалдалъун хьезариялъул программаялда рекъон гьабулеб хIалтIи бугила, нужеца гьелъие квалквал гьабизе бегьуларила. Нужее гьел ракьалги мекъи кьун рукIун ругила, гьениб цебеги газалъул рогIоро букIанила, нартил рогIороги унеб бугила гьенисанго, гьеб бакIалда ракьал лъиениги кьезе къануналъ гьукъун бугилан. Нижеда гьебщинаб жо щиб лъалеб, пачалихъалъ кьураб ракьги босун руго ниж, гIайибги гьанже нижедего кколеб буго. Нухмалъиялъул магIна гьечIеб сиясаталъе гIоло, зарал нижее кколеб буго. Гьедин рескъотIиялъ къватIире рахъун руго ниж, нилъер кIудияб хIукуматалъ гьабулебщинабги халкъалде данде бугелъул».\nГьеб цебехун бицараб ракьул бетIергьабаз газалъул рогIрал рачине гьениб хIалтIилеб бугеб техника чIезабун буго. Гьенир рукIарал хIалтIухъабаздаги гьез лъазабуна жидер суал тIубачIого нужее гьаниб кинаб букIаниги хIалтIи гьабизе рес кьезе гьечIила жидеца, берцинлъиялда нуж гьаниса нахъе айилан. АрбагI къоялъ гьенире данделъун вукIана ракьул бетIергьабазул къогогIан чи. Гьез техника чIезабун букIин лъараб мехалда гьенире рачIана гьеб хIалтIи тIаде босараб «Каспий –газпром» абулеб гIадамал бетIергьанаб идараялъул вакилзаби. Гьезул цояв ХIажимурад Атековас гIадамазда лъазабуна нужеца къанун хвезабичIого, берцинго жал хIалтIизе тейилан. Гьенир хIалтIаби гьаризе рес кьолел киналго документалги рихьизаруна гьес. Гьезда рекъонги гьеб ракь лъиениги кьун букIун гьечIо, чанго соналъе цебего газ бачине букIине тараб бакI букIун буго.\nАтековас «Эркенлъи» радиоялъе бицана жив тIаде босараб хIалтIи гьабулев чи вугила, Газпромалъ жидехъе кьунила гьеб газ бачиналъул проект, гьелъие хIажатал документалги гьезго кьунилан. Жакъа къоялда жаниб ракьул бетIергьабазги Газпромалъги гьеб суал тIубачIони метер ахIун полициялгун жиндие хIалтIизе квалквал гьабулеб бугин гьезилан лъазабизе бугила жидецайилан. Газпромалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул пресс-хъулухъалъ «Эркенлъи» радиоялда лъазабуна гьеб суалалда тIасан жидеца гьабсагIат баян кьун бажаруларила, жидер юридикияб бутIаялъул хIалтIухъаби гьеб суалалда тIад хIалтIулел ругилан.\nГьеб ракьулги газбачиналъулги суал гIагараб заманалда тIобитIичIони жидеца федералияб нух къазе бугилан лъазабулеб буго гьеб ракьул бетIергьабаз.\nТумаз президент Путинихъе кагъат хъван буго\nДагъистан ракьул реформаялде хIадур гьечIо…


Дунял, Июнь 16, 2019 page 1\nГьатIан къо 16 Июнь 2019\nЭрдогьан разияв гьечIо Обамалгун Путинил къотIиялдаса\nАмерикалъул ва Россиялъул президентаз хIукму гьабуна Сириялда маслихIат гьабун, киналго рахъаз цоцаде данде бачунеб рагъ ахиралде щвезабизе. Террористикияблъун рикIкIунеб «Исламияб пачалихъалда» гьеб къотIи базабулеб гьечIо Россиялъ ва Америкалъ. Туркиялъ жиндир иргаялда тIалаб гьабулеб буго маслихIаталъул къотIи-къаялда рехсолеб Курдазул Демократикияб Цолъи нахъе цIай.\nДунялалъул коррупционеразулъ рехсолев вуго Къадировги\nTransparency International абулеб къватIибе биччан буго дунялалъулго коррупциониял компаниял къватIир чIвазарураб хIалтIи.\nФрэнсис Фукуяма: «Путинизм» ва исламияб радикализм демократиялъе альтернатива гуро\nПолитолог Фрэнсис Фукуямаца абулеб буго Россиялъул президент Владимир Путиницаги «Исламияб Пачалихъ» абулеб экстремистикияб гIуцIиялъги къасд гьабулеб бугин либералияб демократиялъе альтернатива базе, аммаила, гьеб чIобогояб хьул бугин.\nРоссиялъул президент Владимир Путинил коррупциялъулгун бухьен букIин чIезабулеб «Путинил балъгояб бечелъи» абулеб бащдабсагIаталъул фильм бихьизабуна Би-би-си телевидениялъ итни къоялъул къаси.\nПутиниде рагIад рехулеб "полоний 210"\nГьаб макъалаялда бицунеб буго Александр Литвиненко чорхолъ полоний кин батарабали.\nКонгрессалде Обамал ахирисеб хитIаб\nБарак Обамаца Конгрессалде гьабураб ахирисеб лъагIалилаб хитIаб\nСириялъул гражданин Дагъистаналда жанив тIамун вугелдаса лъагIел сверулеб буго\nКонстантин фон Эггерт: «Ираналъулгун СагIудиязул рагъ букIине бегьула»\nСагIудиязул ГIарабустаналда шиитазул вагIзачи Нимр ан-Нимр чIван хадусала бусурбан дунялалда гъварилъулеб буго дипломатикияб дагIба. Ираналъул шиитаз гьалкъояз чанго тIаде кIанцIи гьабуна Тегераналда ва Мешхедалда ругел СагIудиязул вакиллъабазде. СагIудиязул ГIарабиялъ дипломатикиял бухьенал гьоркьоса къотIана гьеб улкагун. Гьелдаса нахъе гьединабго хIукму гьабуна суннитаз нухмалъи гьабулел цогидал улкабазги.\nGoogle-рагIибуссалъ Россиялде «Мордорин» абулеб буго\nРоссиялъул къватIисел ишазул министр Сергей Лавровасул цIар гьебго Google-рагIибуссалъ буссинабулеб буго –«пашманаб тайи» абун.


Россиялдаги Турциялдаги гьоркьор политикиялгун экономикиял ва туризмалъул бухьенал соналдаса соналде цIикIкIунел руго. Мадугьалихъ ва цебегоялдаса нахъе цоцада «рухьун» рукIиналъги гьел суалазулъ лъалеб бакI ккола Дагъистаналъ. ГьитIинаб бугониги, цо хасаб бутIа гьеб кIудияб ишалъулъ лъуна сентябрь моцIалда нилъер бизнесчагIазул кIудияб делегациялъ Стамбулалде гьабураб сапаралъ, гьелъул хIасилаз. Гьеб сапар гIуцIун букIана МахIачхъалаялъул бизнесчагIазул ассоциациялъ. Редакциялде щварав гьелъул (гьелда гьоркьове уна тIолабго Дагъистаналдаса 645 бизнесчи) нухмалъулев, Гумбет районалъул Ингиши росулъа Пахрудинов ГIабдулхIакимилгун нижер ккана гьадинаб гара-чIвари.\n- Нуж Турциялде иналъе гIилла щиб букIараб?\n- Турциялда буго дир гIемераб гIагарлъи, Шамилил заманалдаго доре аразул наслуялъул гIадамал. Гьезда гьоркьов вуго пачалихъияв ва жамгIияв хIаракатчи АхIмад Чинар, гьев ккола дир мажмикь. Кинабгоялде тIадеги цебегоялдаса нахъе бокьун букIана гьениве щвезе. Дир гьудул Айтемир Сатираевасул букIун буго турказул бизнесчагIазулгун (гьезда гьоркьов «Алмахъ» туристиябгун сахлъи щула гьабиялъул центра-лъул партнер - инвесторлъун бугеб «Сиде-Су» фирмаялъул нухмалъулев Кадирбейги) лъикIаб, гьудул-гьалмагълъиялъулаб гьоркьоблъи, лъай-хъвай. Гьанире рачIарал гьезулгун дирги лъай-хъвай гьабуна Айтемирица. Дица гьикъана Кадирбейида нужер добаги бугин нижерабго гIадинаб бизнесчагIазул ассоциация («Мусиад» гIуцIиялда гьоркьове уна анкьазаргогIанасев бизнесчи, гьелъул вакил вуго 50-гIанасеб пачалихъалда), бокьун бугин гьелъулгун бухьен гьабизе, гьечIищин дур гьединаб ресин абун. Гьес абуна живги вугин гьеб ассоциациялда гьоркьов, лъалин гьелъул гIуцIарухъаби, жинца тIубалин гьеб суалин абун. Дица ракIарана нилъер бизнесчагIи, данд-\nрана киналго суалал, церелъуна тIуразе ккарал масъалаби ва кIиго моцIалъ цереккунго ритIана дозухъе нижер ругел мурадал, гьабизе бокьараб цадахъаб хIалтIул планал. Хехго щвана жавабги. Гьелда рекъон, 32 бизнесчиясдаса гIуцIараб делегация Стамбулалде щвелалде кинабго батана цIакъго лъикI хIадурун, чIезарун рукIана шартIал, тIоритIана батIи-батIиял дандчIваял. Дица кутакалда пайдаяблъун рикIкIуна доре инги, ккарал хIасилалги. Гьелдаса хадуб, гьарурал къотIи-къаязда рекъон, нижер чанго вакил нахъеги ана дове чIванкъотIарал контрактал хъвазе.\n- ТIолабго Россиялда, гьелда гьоркьоб Дагъистаналдаги, ишазулал гIадамазда, бизнесчагIазда къойил дандчIвалел масъалаби (кIудиял налогал, административияб тIадецуй) киназдаго лъала. Турциялда кинаб хIалха бугеб гьеб рахъалъ?\n- ГIемерго бигьа буго, гьезие дора чIезарун руго гIемерал бигьалъа-би, шартIал. Нилъер гьанибгIан бизнесчагIазе захIмалъаби ругеб бакI дида лъаларо. Нилъер гьаниб бугеб ахIвал-хIал, бизнесчагIазда дандчIвалел захIмалъабазул бицараб заманалда, гьедин рукIунго кин нуж хIалтIулел, кин нужеца яшав гьабулебинги абун, бетIер ккола доз. Доба буго тIубанго батIияб хIал. Дуе цо щиб бугониги рагьизе, цIияб иш байбихьизе бокьани, киналго пачалихъиял идараби руго дуе кумекалъе – буго учузаб гIарац (бецIизе кколеб процент цIакъго гьитIинаб), учузаб мина-карт, кивниги вукIунаро, кумек гьабун гурони, дуе квалквал гьабулев чи. Цоги рахъалъан босани, доба кьуричIого хIалтIула къвакIараб, киназего бащадаб закон. КинабгIаги балъголъи гуро, пачалихъалъухъа жиндие щибго гьечIеб заманалда бизнесчагIазги щиб рес батунги яхI бахъула пачалихъалъе кIванагIан дагьаб кьезе, бахчула бугебги. Турциялда гьечIо гьединаб низам. Пачалихъалъ бизнесчагIазухъа босулеб бутIа буго дагьаб, гьитIинаб, амма гьез гьеб кьола, гъираялда кьолин абуниги, мекъиги ккеларо. Гьел «нечола» тIадал налогал кьечIого чIезе, гьезда кутакалда лъикI лъала жинца кьураб кинабго, кибниги бикъичIого нухазде-кьоязде, социалиял хIажалъабазде унеблъи. Ни-лъееги чара гьечIого хIажат буго дозул даражаялде рахине, рахинчIого ресги гьечIо. Бачина цо мисал. Россиялъул ВВПялда (валовый внутренний продукт) гьоркьохъеб бизнесалъ ккола 18 процент, Турциялда гьеб буго 40 процент, СШАялда - 50 процент. Гьеб процент цIикIкIарабгIан пачалихъалъул гIуцIиялъеги щола щулалъи, гьелъул экономикаги рикIкIуна цебетIураблъун.\n- Россиялъулги Турциялъул-ги бухьенал кидаго рукIана цин тIаде ун, цин гIодоре ккун. Гьел цо хIалалда гьечIого рукIиналъ рахIатхвезабуларищ бизнесчагIазул?\n- ДандчIвараб заманалда турказул бизнесчагIаз кидаго бихьизабула зоб, нилъер рагъулаб самолет бортизабидал гьоркьоблъи хун букIиндал, додинаб мисалалъул жо цоги ккезе гурин абураб хIинкъи бугин абураб магIнаялда. Амма гьабсагIаталда гьединаб рахIатхвей букIиналъе гIиллаби гьечIо. Нижер кIиябго ассоциациялъ гьаруна къотIи-къаял, гьезда рекъон щибаб соналъ хасало ниж ине руго доре, ихдал-риидал дол рачIине руго гьанире. Нижер буго гьадинаб пикру. Швейцариялда щибаб соналъ тIобитIула «Давос» экономикияб форум, щай бегьулареб гьединабго мисалалъул «Алмахъ» форум нилъер гьанибги тIобитIизе? ГIемер лъикI бегьула ва нижеда ракIалдаги буго гьедин гьабизе, санайилаб «Турция-Дагъистан» форум Казбек районалъул Алмахъ росулъ, «Алмахъ» централда тIобитIизе, гьелъие хIажатаб кинабго гьабизе байбихьунги буго.\n- Экономикаялъул кинал ра-хъал гьоркьоре рачине ругел Турция-Дагъистан бухьеназ, нилъер\nгьанир бизнесчагIазе ругел захIматал шартIаз хIинкъизаризе гьечIищ гъол?\n- Бизнесчи вуго жиндир хIалтIулъ цо щиб бугониги ккезе бегьулин абураб хIинкъи камуларев, дандчIвалел масъалабаз къуркьизавуларев, кидаго цевехун унев чи. Гьезул гъира буго нилъер росдал магIишаталъул нигIматаздехун, хасго пиринчIалдехун, Гъизилюрталда бугеб фосфоразулаб заводалъул продукциялдехун, бокьун буго нилъер минералияб лъим. ХIалтIулел руго гьаниб мебель гьабиялда, гьелъул тукенал рагьиялда тIад. Туркал руго бакIал раялъул устарзаби, гьезул къасд буго ралел бакIазе хIажалъулел материалал къватIире риччалеб завод гьаниб базеги. Нилъер гьаниб гIемер бицуна туризм цебетIезабизе ккеялъул, гьелъие турказул буго хIакъикъияб гьунар, къваригIун буго гьезухъа гьеб махщел щвезе. Гъозие бищун бокьулареб, дандего кколареб жо буго ришватчилъи. Гьанже гъоздаги бихьулеб ва бичIчIулеб буго гьеб унти ни-лъер гьаниб дагьлъулеб, рацIцIалъи цебетIолеб букIин.\n- Мун вуго цевегоялдаса нахъе (1991 сон) бизнесалда вугев, хIалбихьи бугев чи. Ахираб заманалда, хIакъикъаталдаги, бигьалъанищ бизнесчагIазе хIалтIи гьабизе?\n- Хиса-баси ккана гьадинаб - рацIцIалъи цIикIкIана. Цо жо гьабизе, цIияб иш рагьизе ккани, анцIго идараялъ абулаан кьего кьейилан. Гьанже гьеб гьечIо, чиновниказ нижехъа ришват босуларо, хIинкъула босизе. Гьебги буго кIудияб бергьенлъи. Амма дие цIакъ бокьилаан (гьеб буго дир анищ) гьез гьеб хIинкъун гуреб, хасиятаблъун лъугьун босичIого тезе. Дагьлъана халгьабиялги. Цоги бигьалъаби, ай банкалдаса учузаб гIарац щвей ва цогидабги нилъер гьаниб жеги гьечIо.\n- Бугищ абизе бокьараб жого?\n- Нилъее цIакъ бокьула власть какизе, амма какун жо кколаро, гьелъ хIасил кьоларо. ХIасил кьола гьабураб пайдаяб хIалтIуца. Кибго бицуна нилъер пачалихъалъе гIолел гьечIин инвестициял абун, цо данделъиялда Медведевасцин абуна нилъер инвестициялъулаб атмосфера бугин загьру гъорлъе бараб гIадинабилан. Инвестициял рачIинчIони, пачалихъ цебетIоларо. Гьебго буго Дагъистаналдаги, гьеб берцин ва лъикI бихьулеб хIалтIи гьабичIони, гьел гьанире рачIунаро. Турциялдеги ун нижеца гьабулеб хIалтIи буго гьитIинаб, амма хадубккун Дагъистаналъе пайда кьолеб иш. Дие цIакъ бокьилаан, нижедаса мисалги босун, цогидазги гьединабго хIалтIи гьабизе. Гьаб заманалда гьелъие киналго нухал рагьунги руго, лъицаниги щибго гьу-къунги гьечIо.\nПрочитано 477 раз\tПоследнее изменение Вторник, 29 октября 2019 10:31\nДругие материалы в этой категории: « ГIарада речIчIизе хIадурго руго\tЧIикIаб росдал сипат-сурат цо-цо мехалда макьилъцин бихьула »\n21:04, 16 мая 2022, 246


Европаялда тIоритIана анти-исламиял митингал\nЕвропалъул шагьаразул къватIахъе аза-азар чи вахъун вукIана шамат къоялда. Гьезда гьоркьор рукIана бусурбабазул улкабаздаса рачIунел мигрантазде данде ругелги, жидер улкабаздаса лъутизе ккараздехун лъикIаб бербалагьи букIине кколин рикIкIунелги. Гьеб кIиго батIияб ахIи гьабулел акциязул гIахьалчагIазул тунка-гIусиял ккана Чехиялда, Даниялда, Франциялда ва Алманиялда.\nМигрантазул рахъккурал активистазулгун тунка-гIуси ккана Прагаялда Алманиялдаса PEGIDA абулеб анти-исламияб багъа-башариялъул гIахьалчагIигун. Копенгагеналда полициялъ ккун вуго гьеб PEGIDAялъул чанго активист. Франуциялъул полициялъ ккун вуго гьезул 10 чи. Алманиялъул Веймар шагьаралда лъукъун вуго неонацистазде данде вахъарав чанго чи.\nГьенив нацистазде данде азаргоялдаса цIикIкIун чи вахъун ватани, радикалазул рахъалда вукIун вуго гIицIго 150-гIан чи.\nБусурбабазде данде бищунго кIудияб демонстрация букIун буго Дрезденалда. Гьелда гIахьаллъун вуго 8000-гIан чи. Гьезие дандечIей гьабулеб букIун буго 3000-гIан бусурбабазул рахъккураз. Гьенир полициялъ тунка-гIусиял риччан гьечIо.


Киданиги кIоченаро нилъее гIоло гIумру кьуралги жакъа чIаго ругелги рагъул гIахьалчагIи | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nКиданиги кIоченаро нилъее гIоло гIумру кьуралги жакъа чIаго ругелги рагъул гIахьалчагIи\nДРялъул бетIерасул ишал тIуралев Владимир Васильев гьеб къоялъ щвана щивав рагъул гIахьалчиясда аскIове, кверги бачун, баркана Бергьенлъиялъул байрам. Хадуб байбихьана рохалилаб митингги. Гьелда гIахьаллъи гьабуна ДРялъул бетIерасул ишал тIуралес, Халкъияб Собраниялъул депутатаз ва республикаялъул хIукуматалъул, МахIачхъала шагьаралъул нухмалъулез, рагъул гIахьалчагIаз, студентаз, школлъималаз, гIолилазул ва жамгIиял цолъабазул вакилзабаз.\nМитинг рагьана ва нухда бачана МахIачхъала шагьаралъул бетIерасул ишал тIуралев Абусупян ХIасановас. «ЦIакъ халатаб ва захIматаб букIана Бергьенлъиялде нух. Нилъер халкъазул цолъи, гъунки ва ватIан бокьи ккана рагъда бергьиналъе аслияб гIиллалъунги. Нилъер гIемермиллатазул улкаялъул вацлъиялъул халкъазул кьерда вагъулев вукIана 180 азарго дагъистанияв ва гьезда гьоркьоса 62-яв мустахIикълъана Совет Союзалъул БахIарчи абулеб тIадегIанаб цIаралъе, анкьгоял рахъана Реццалъул орденалъул тIубарал кавалераллъун, анцIаза-азаргоясе щвана орденал ва медалал», — ан абуна гьес.\nВетераназда ва митингалъул гIахьалчагIазда байрамги баркун, Владимир Васильевас абуна: «Нилъеда лъала гIемерал чагIи фронталдаса тIадруссинчIеблъи. Нилъеца адабалда ресхола гьезул цIаралги. Нилъеда тIадабги буго тарихалъе ритIухъаллъун рукIине, бахIарзазул хIурмат цIунизе, гьездаса чIухIизе, лъимал ва гьезулги лъимал нилъедасаги чIухIулеб къагIидаялъ гIумру гьабизе. Дие гьанив ракIалдещвезавизе вокьун вуго Зайнудин БатIмановги. Гьев вукIана рохьихъанлъун. Рохьоб лъимадул ва чIужугIаданалъул ахIи рагIидал, кодоб ярагъ гьечIев цо чи ана гьев гьезие хIалае. Гьев бергьана, гьес хIинкъичIого цIунана тIубараб хъизам. Гьев хъачагъалгун вагъана ва хвана. Гьал къоязда улкаялъул президент Владимир Путинил указалда рекъон, гьесие кьуна Россиялъул БахIарчи абураб цIар. Гьединал гIадамал ругебгIан мехалъ Дагъистанги Россияги тIегьазе буго», — ян абуна республикаялъул бетIерасул ишал тIуразарулес.\nХадув кIалъазе вахъарав ДРя-лъул рагъулав комиссар Даитбег МустIапаевас абуна:\n— КIудияб ВатIанияб рагъ гIасрабаз хутIила нилъер ракIазулъ. Рагъ байбихьун тIоцебесеб къоялъго аза-азар дагъистанияв ана ватIан цIунизе. Гьез рухIалда барахщичIого цIунана нилъер улка ва тIолабго Европа. Бицадуе хутIана летчик Амет-Хан Султанил, Валентин Эмировасул, МухIамад ХIажиевасул, Ханпаши Нурадиловасул, СагIадула Мусаевасул, Элмурза Жумагуловасул, ГIабдулхIаким ИсмагIиловасул ва жеги гIемерал бахIарзазул цIарал. Гьел даимго хутIила нилъер ракIазулъ».\nКIудияб ВатIанияб рагъул гIахьал-чIужу, концлагералъул асир Зинаида Савельевалъ, рагъул гIахьалчагIазул гьабулеб адабалъухъ баркалаги кьун, абуна:\n«Немцазул концлагералде ккараб мехалда дица бан букIана 17 сон. Жакъа дир буго 94 сон, амма сон букIараб гIадин, кинабго ракIалда буго. РакIалда буго гIадамазда бихьараб гIазаб ва гIакъуба. РакIалда буго Бергьенлъия-\nлъухъ балагьун чIун рукIараб куц. Киназдаго баркула кIудияб байрам, гьарула даимаб рекъел».\nГьединго Бергьенлъиялъул къо баркана ва ветераназе халатаб гIумру гьарана Каспийскалъул флотилия-лъул гумузул бригадаялъул подразделениялъул начальник Леонид Божокас, гIемерал лъималазул эбел Сафижат МухIамадрасуловалъ ва ДГУя-\nлъул ункъабилеб курсалъул студентка Диана ГIабдулаевалъ.\nМитингалдаса хадуб рагъул гIахьалчагIаз, тахшагьаралъулаз ва гьалбадерица тIугьдул лъуна Ленинил комсомолъул ахикь бугеб цIар лъаларев солдатасе бараб памятникалда цере ва БахIарзазул аллеялда.\nБергьенлъиялъул къоялъул хIурматалда байрамал тIоритIана рес-публикаялъул киналго шагьаразда ва районазда. МахIачхъалаялда генерал-полковник МухIамад Танкаевасе бараб памятникалда цебе митинг тIобитIана ва тIугьдул лъуна Шамил районалъул росабазул гIадамаз.\nГьебго къоялъ, къаденахъе МахIачхъалаялъул аслияб майданалде ракIарана «Хвел гьечIеб полк» тадбиралъул гIахьалчагIи. Гьеб тадбиралда гIахьаллъана 25 азаргогIан чи. Акция-лъул гIахьалчагIаз Родопалъул бульваралда кьуна концертги.\nБайрамалъул тадбиразде рачIарал рагъул гIахьалчагIазул къадар исана цIакъго дагьаб букIана. Гьезда гьоркьов магIарул миллаталъул кIиго-лъабго чи вукIун ватила. Митингалдаги бицана жакъа Дагъистаналда хутIун вугин 178 рагъул гIахьалчи ва гьезул гIемерисел бусаде ккунги ругин.\nГъоркьехун рехсолеб ункъо суалги кьун, байрамалъул гIахьалчагIазулгун гара-чIвариги гьабуна нижеца:\nКинаб асар дуе гьабулеб гьаб байрамалъ ва сунца тIамурав мун жакъа гьаниве вачIине?\nДур пикруялда рекъон, къваригIун бугищ гIадамазе жакъа гьадинаб байрам, гIун бачIунеб гIелалъе щиб гьелъ кьезе бугеб?\nДур хъизамалъул ва гIагарал чагIазул рагъда щив вукIарав, гьесул хIакъалъулъ щиб дуда лъалеб?\nРагъул гIахьалчагIазда, тылалъул хIалтIухъабазда ва гIадатиял дагъистаниязда кинал рагIабаздалъун дуца баркилеб Бергьенлъиялъул байрам ва щиб гьезие гьарилеб?\nПатIимат МухIамадова, МахIач-хъалаялъул №39 лицеялъул байбихьул классазул учительница:\n— Гъираялда ячIана дун гьаб байрамалде, рагъул гIахьалчагIи рихьизеги гьезда байрам баркизе бокьун. Гьезул баракаталъ щвараб буго нилъее гьаб эркенлъиги. Гьаб ккола гIолилазда ва лъималазда бихьулеб ватIан бокьиялъул кIочонареб дарс. Дир кIудадал вац Дабди АхIмад кколаан рагъул гIахьалчи. Гьев рухIалда барахщичIого вагъана «Малая Земляялда». Гьевги нижер росулъа 69 рагъул гIахьалчиги ракIалдещвезаризе, гьезул рухIаздасан дугIа гьабизе ячIун йиго гьаниеги.\nРагъул гIахьалчагIазе щулияб сахлъиги киналго дагъистаниязе бечедаб ва ракълилаб гIумруги гьарула дица.\nМариян МухIамаднабиева, МахIач-хъалаялъул 34 школалъул магIарул мацIалъул учительница:\n— ИчIабилеб маялъул къо дица рикIкIуна байрамазулги байрамлъун. ЯхI бугев чиясе, хасго гIолилазе чара гьечIеб байрамги буго жакъа. 1942 соналда рагъде арав дир эбелалъул даци ГIалиев Шарапудинил хIакъалъулъ нижеда щибго лъаларо. ЦIех-рех гьабидал, хъван бачIана гьев Краснодаралда бугеб гIаммаб хабалъ вукъун вугилан, амма гьениб я гьесул цIар батичIо, яги гьесул хIакъалъулъ лъалев чи щвечIо. МухIамаднабиев МухIамаднаби ккола дир кIудада. Рагъде аралдаса гьесул хабар-кагъат къотIана. Ана-тIагIана мунагьал чурад. Бадиб магIу хулула гьезул талихIкъараб гIумруялъул пикру гьабидал. Рагъул гIахьалчагIи рихьидал, дида гьел кIиялго ракIалдещола.\nРагъул гIахьалчагIазе дица гьарила сахлъи, рохел ва чIара-хьараб гIумру.\nАсхIаб ГIалиев, токалъул мастер:\n— Дир кIудада АхIмадов АсхIабгIалил суратги босун щвана дун паркалде. Колхозалъул бухгалтерлъун хIалтIулев вукIун вуго гьев. ГIарзаги кьун, ун вуго фронталде. Сталинградалда чIванин абун бачIараб кагъат буго рокъоб цIунун.\nДугIадулъ гьесул хIал рехсезе, рагъул гIахьалчагIазда байрам баркизе, дагъис-\nтаниязе рекъелги, талихIги, рохелги гьаризе вачIарав вуго жакъа дунги гьаниве.\nГIолохъанаб гIелалда лъалеб гьечIо рагъ байбихьараб ва рагъ лъугIараб заман. Гьадинал байрамаз гIолилал ахIула ватIан бокьиялде, куцала ккараб къо борхизе.


Мисиралъул президентасде данде гIуцIараб демонстрация. Каир, 25Июн2013\nМисиралъул президент МухIамад Мурсица нухмалъи гьабулеб «Вацал-бусурбаби» абулеб багъа-бачариялъул политикияб гIаркьеллъун кколеб Эркенлъиялъул ва РитIухълъиялъул партиялъул офисалде тIаде кIанцIи гьабуна гьесул политикаялда разилъи гьечIел гIадамаз. Гьез абулеб буго президентасда кIвечIин Мисиралъул экономикиял ва социалиял проблемабазе асар гьабизе.\nМисиралъул президентлъун МухIамад Мурси вахъана гъоркьиса 30 июнялда. Доб къоялъ тIобитIараб гьа баялъул тадбиралда гьес халкъалъе рагIи кьуна улкаялда цере ругел аслиял масъалаби тIуразаризе. Жинца улкаялъе нухмалъи гьабуралдаса лъагIел тIубалаго, гьес гьадинаб каламгун цеве вахъана телевидениялдаса:\nМухIамад Мурси: «Мисиралда цебе гIемерал проблемаби руго. Политикияб дандечIей бахана нилъер гьанжего-гьанже бижулеб демократиялъе кIудияб хIинкъи кьолеб даражаялде. Гьелъ улка палижалде ва хаосалде ккезабизе бегьула».\nМухIамад Мурсица халкъалде ахIи бана миллияб маслигьат гьабиялде. Оппозициялодехун вуссун, гьес абуна протесталъул акциял тIортIизегIан, рищиязда гIахьаллъанани лъикI букIинаанин.\nМисиралъул президент гьединго мукIурлъана жинца гьарурал гъалатазе, амма мухIкан гьабичIо – хасго сундул гъалатIал гьел кколелали?\nЖиндир иргаялда Мисиралъул оппозициониял партиязул вакилзабаз лъазабуна цониги цIияб жо жидеда рагIичIин президентасул каламалда.\nГьединаб хитIаб рагIарал ва гьелда разилъи гьечIел гIадамаз Шаркия шагьаралда бугеб Эркенлъиялъул ва РитIухълъиялъул партиялъул офисалде тIаде кIанцIун доба гордал рекана ва цIа гъуна минаялда сверухъ.\nПрезидентасул политикаялда разиял гьечIел гьел гIадамаз лъазабуна 30 июнялда жеги кIудияб демонстрация тIобитIизе. Доба демонстрантаз тIалаб гьабизехъин бугин президентас хъулухъ тей.\nДемонстрациял тIоритIана Мисиралъул цогидал шагьараздаги. АрбагI къоялъ Эль-Мансурия шагьаралда аскариязда ва демонстрантазда гьоркьоб багъарараб тунка-гIуссиялъул хIасилалда кIиго чи чIван вуго.\nАрбагI къоялъ гьабураб жиндирго телевизионияб хитIабалда Мух1амад Мурсица ракIалде швезабуна – жив улкаялъул яргъид гIуц1арал къуватазул тIадегIанав бетIер вугин абун.\nОппозициялъул пикруялда МухIамад Мурсица жиндирго квершел щулалъизаби гурони тIокIаб щибниги гьабичIо цо соналда жаниб. Гьесда кIоларин демократия цебетIезабизе ва гьесул аслияб мурад бугин – «Вацал-бусурбаби» абулеб багъа-бачариялъул асар цIикIкIинаби.\nРехсараб багъа-бачариялъул цевехъанлъун кколев МухIамад Мурси президентлъун вищун вукIана 2011 соналда ХIосни Мубарак тIаса рехун хадусала.\nМухIамад Мурсица цониги цIар рехсечIого, гIайибал гIунтIизаруна Мисиралъул инкъилабалъул пуланал къватIисел тушбабаздеги улка ришватчилъиялде ва ханлъия гьабиялде тIад буссинабизе бокьулел жалго Мисиралъул цо-цо хIаракатчагIаздеги.\nМисиралъул хIаракатчагIазул къукъабаз лъазабуна жидеца 15 миллион гъулбас бакIаризехъин бугин иргадулал гурел президентасул рищиял тIалаб гьабулеб кагъаталда гъоркь.\nКувейталде сапар бухьулаго, Цолъарал Штатазул пачалихъияв секретарь Джон Керрица Мисиралъул демонстрантазде ахIи бана сабру бакIариялде ва протестал ракълилаб къагIидаялда тIоритIиялде.\nМисиралъе Америкалъ кьолеб гIарцул кумек миллиард-миллиард долларалде бахунеб буго.\nМухIамад Мурси президентлъун вахъун хадуб Мисиралъул экономика гIодобе ккун буго, аслияб къагIидаялда туризмалдаса щолеб хайир ва къватIисел улкабаздаса щолел инвестициял дагьлъун рукIиндал.


«Дагъусттаннаясса 500 суал» тIисса цIусса энциклопедия-луттирал презентация хьунни ва нюжмардий «Дагестанская правда» кказитрал редакциялий. Читать далее →\nКкаккан ххуйсса инсан тIул-тIабиаьтрал, багьу-бизулул, хасиятрал, ас-намусралгу ххуйсса уни, хъуннасса Читать далее →\nНайнна дур Аьрасатнал регионнай махъ шиннардий оьрчIру гьарзану ягу чанну баврил сияхIру ххал дигьаву. Масалдаран, ларгсса 2017 шинал 205 азарва Читать далее →\nПишалул яла магьирма\nДагъусттаннал МВД-лул УРЛС-рал (Управление по работе с личным составом) дунни пишакаршиврул даража ххал бигьлагьисса «Лучший по профессии» тIисса республикалул конкурс. Читать далее →\nФевральданул 14-нний Дагъусттаннал БакIчинал кIанайма Владимир Васильев хьунаавкьунни республикалул премьер-министр Артем Здуновлущал. Читать далее →\nАрнища хатIа къашайссар, зунттуща хатIа къашайссар, инсаннащар хатIа шайсса. Читать далее →\nФевральданул 14-нний ДР-лул БакIчинал кIанайма Владимир Васильев хьунаавкьунни Аьрасатнал спортрал лачIун буккаврил федерациялул президент МихаилМамиашвилищал ва «Европа – лачIун буккаврил цачIунхьу дуниял» тIисса дунияллул Читать далее →\nНахIушиврул ва нацIушиврул байран\nМахIачкъалалив Оьруснал театрданул хьхьичI ва Хъунмур залдануву хьунни жулла республикалул инсантуран, оьруснан ва къаоьруснан, Читать далее →


«Байрам тIобитIилалде гIадамазул масъалаби тIуразе ккола Дербенталда»\nОрта-Капыялъул гъоркьияб рахъ къачIан гьечIо.\nМоцIидасан Дербенталъ 2000 сон тIубаялда хурхун байрамалъулал тадбирал тIоритIизе руго. Гьеб къоялде шагьар хIадуризе к1иго миллиардгIан гъурущ биччан бугин лъазабулеб букIана республикаялъул тIалъиялъ. Амма гьебщинаб гIарац тIадхвезабураб гIадаб ахIвал-хIал Дербенталда гьечIин, гьенир гьарулел ругел къачIа-кIатIаялъул хIалтIабиги тIаса-масаго гьарулел ругин, шагьаралъул аслиял проблемаби жеги тIуран гьечIин лъазабулеб буго жалго Дербенталъулаз.\nИсана 19 сентябралда кIодо гьабизе буго Деребнталъул 2000 сон тIубаялъул байрам. Гьеб къоялде шагьар хIадуризе, гьеб къачIазе байбихьана кIиго соналъ цебе. Амма гьенир гьарурал хIалтIабазул лъикIал хIасилаздаса квешал хIасилал цIикIкIун рихьулел ругин лъазабулеб буго бакIалъул гIадамаз.\nГьединго Дербенталъул тарихияб, некIсияб рахъалда гьарурал хIалтIабаздаса цIакъго разигьечIого руго тарихчагIи. Гьез лъазабулеб буго къачIалебинги абун чанги тарихияб бакI гьанжесеб къагIидаялде буссинабун, хвезабун бугилан.\nЦохIо Нарын-Хъала къачIазе 85 миллион биччан букIанин лъазабулеб буго Дербенталъе 2000 сонилан абураб, гьеб байрамалде хIадурлъиялъул кинабго хIалтIи тIаде босараб хасаб гIуцIиялъул пресс-централъ. Гьеб гIарцуда рекъараб хIалтIи гьениб бихьулеб гьечIин лъазабулеб буго экспертаз. Гьел хIалтIабаздаса разигьечIолъи загьир гьабун Россиялъул тIалъиялъухъеги ЮНЕСКоялдеги кагъталги хъван рукIана гьез.\nГьединго Дербент байрамалде хIадуриялъул программаялда рекъон шагьаралъул I5 аслияб къватI къачIазе кколаан. Гьенир тIубан хисизе кколаан лъел ва чороклъи унел рогIразул система, токалъул кварал, къватIахъ канлъи чIезабулел чирахъал. КъватIахъе гIодобе тIезе кколаан хъил ва нухлул гIадамал рилълъунеб бакIалда гIодоб къоноги чIун гьебги гIадлуялде бачине кколаан.\nГьединго гьел къватIахъ ругел минабазул къотIнорехун бугеб рахъ къачIазеги кколаан. Амма гьел хIалтIабазул 30 процентгицин рагIа-ракьанде щун гьабун гьечIин лъазабулеб буго дербенталъулаз. Шагьар байрамалде хIадурулеб хасаб гIуцIиялъ хIисаб кьолеб буго гьанжеялде Дербенталъул II къотIнор гьарулел къачIа-кIатIаялъул хIалтIаби лъугьун ругилан.\nГьеб щибаб къотIное щварай «Эркенлъи» радиоялъул мухбиралда бихьана, гьез кьурал баянал гьересиял рукIин. 14 августалде къачIазе кколел рукIарал къватIазул лъабгояб лъугIун буго тIубан. ХутIаразда жеги гьарулел хIалтIаби руго, цо-цоязул цо рахъ къачIан цойги рахъалда кверцин хъван гьечIо.\nМасала, шагьаралде рачIунеб, гьеб бакьулъан унеб Гагаринил къотIноб жеги тротуарал къачIан рахъун гьечIо, токалъул кварал руго гIодоре далун, цо-цо бакIалда гIадамазул малакьцин руго гьел.\nНарын-хъалаялде унеб Орта-капы абулеб къватIалъул тIасияб рахъалда хъил тIун буго, тротуаралги хъалаялъул къедги къачIалеб буго жеги-жеги, гьелъул гъоркьияб рахъалда цохIо къотIноб канлъи чIезабулел чирахъалги хIубалги хисун руго, тIокIаб хIалтIи гьабун гьечIо.\nГIадамал рилълъун бажарулареб хIалалда, бухъа-хъван буго Крупскаялъул къватIги. ГIемерисеб гьеб хIалтIи лъугIараб бакIалдаги бара-баралъуб тун буго гьениб хIалтIизабулеб букIараб сали-ракьги, гIодо кколеб къоноги, цойгидаб кьищниги.\nГьелдасаги бищунго гIадамазул разигьечIолъи буго шагьаралда гьеб къачIа-кIатIай гьабилалда цебе гьелъул аслияблъун кколеб лъел проблема тIубан гьечIин абун. Гьанжеги 5 къоялъ, анкьица тIубан лъимги къатIун хутIулел руго гьел.\nГьеб кьураб мехалдаги сордо-къоялда жаниб кIиго сагIаталъ гурони бачIунеб гьечIо. Цо-цо къватIазда гьел лъел ва чороклъи унел рогIрал хисулелин абун цебе букIаралдасаги квешаб хIал лъугьун бугин, гьел хIалтIаби кутакалда хашго гьарулел ругин бицана «Эркнелъи» радиоялъе Дербенталъул Рзаева къотIнов гIумру гьабун вугев Агъабала Сардаровас.\nАгъабала Сардаров: «Гьез цо заманалъ чороклъи унел рогIрал хисулелинги абун къватI бакьулъан ине тун букIана кинабго хъублъи. 12 метралъул манзилалда гьез рогIарал кIиго анкьица хисана, гьеб хIалтIи цо къоялда жаниб лъабго чияс гьабун бажарулеб жо буго. Гьел хIалтIаби гьарун рахъинегIан цо къоялъ-кIиго къоялъ яхI гьабун чIаниги, кIиго анкьица гIадамал гьедин тIубалищха.\nДербенталъул бищун кIудияб проблема лъим чIезаби бугелъул гьебгIаги тIубалин байрамалдейилан хьул букIана гьебги гьединго хутIана.Гьаниб кинабго роцIцIун бугин абун хIисаб кьезе цIакъал руго нижер хIакимзаби. Гьезул гьерсал чIалгIунин дагьав цевегIан Меликов Дербенталде вачIарав мехалда гьесде гIарз бахъизе ун рукIарал ниж.\nКиналго хIалтIаби гьез тIаса-масаго гьарулел руго. Гьаб нижер къотIноб хъил ракьхасало, гIазуги балаго тIолеб букIана. Гьединлъидал тIун бащадаб лъагIел балалде гьебги холеб бугеб.\nГьединго тротуаразда ккураб къоно бахъун бачIунеб буго, гьебги букIине кколедухъ щула гьабун гьечIо. Нижеда аскIоб бугеб Мамедбекова къотIноб лъелги чоролъиялъулги рогIрал хисулеб мехалда гьез чороклъи унеб рогIору лъелалъубе жанибе биччан батана.\nГьелъулги букIана кIудияб ахIи бахъун, щиб гьабилебали лъаларого буго халкъ. ХIалтIухъабазе гьелъул щиб ургъелха букIинеб, гьел жидеего бокьа-бокьараб гьабулел руго».\nГьеб шагьаралъул байрам кIодо гьабиялъул бицине байбихьарабго тIалъиялъ лъазабун букIана аслиял къватIал рагIа-ракьанде щун къачIазе ругила, гьедин къачIачIониги, шагьаралъул цойгидаб рахъалдаги нухазулги лъелги масъалабиги тIуразе ругилан. Амма гьеб рахъалда щибго хIалтIиго гьабулеб гьечIин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Вокзальная къотIноса Дадашева Реванаца.\nДадашева Ревана: «Байрамалъулаб парад инел ругел къватIахъ гурони цойгидаб бакIалда гьез килищго хъвачIо. БетIералда роххуца холел рукIана ниж, гьанжегIаги нижер мухъалдаги дагьабниги гIадлу букIинилан. Я нухал къачIаго нижер гьенир, я лъел рогIрал хисичIо, чорокаб лъим унеб система нижер гьениб гьезего гьечIо, щивасул азбаралъул бухъараб гвенд букIуна, гьенибе уна кинабго. Гьеб гIаги щвелин букIараб хьулги гьединго хутIана.\nГьелда тIадеги цIад банщинахъе нижер рукъзабахъе лъим кIанцIула, чанцIулго дир мина-карт хвезабунги букIана. ЦIадал лъим унеб система гьабилин нужеейилан рагIи кьун букIана шагьаралъул нухмалъиялъ гьеб байрам кIодо гьабилалде, гьебги гьабичIо гьез. Гьединлъидал нижецаго гIарацги данде рехун гьабуна гьебги».\nГIадамазе пайдаялдаса хIакимзабазе цIогьодизе санагIалъиялъе кканила гьеб Дербенталъул 2000 сон тIубаялъул байрамилан рикIкIунеб буго дербенталъулаз. Гьелде хIадурлъиялъе биччараб гIарац гьениб унголъунги хвезабун букIарабани шагьар тIегьазабизе бегьулаанилан абураб пикру буго гьезул.


ГIурус мацIалда буго "кампанейщина" абураб цо рагIи. Гьелъул магIна рагIула чIван къотIараб хIисаб, план, стратегия гьечIого киналго рахъун ххвалие цо жо гьаби. ТIаса-масагояб хIалтIи, жавабчилъи гьечIолъи, модаялда рекъон иш гьаби.\nГьеле гьеб "кампанейщинаялдаса" букIанин абизе бегьула Никита Хурущевас тIубараб улка цIоросаролъ гIезабизе тIамурабго щибниги гьелъул пайда хайиралъул хIисаб гьечIого кинабго пачалихъ цIоросаролъ гIезабизе лъугьин.\n1955 абилеб соналъ СШАялде щварав Хрущевасда гьезул фермер Гарстил цIоросаролъ бихьун хIукму гьабула тIубараб СССР цIоросаролъ гIезабизе тIамизе, Казахстаналдаса бахъараб Таймыралде щун. Гьеб ахIмакъаб пикруялъ ва кампанейщинаялъ гIадада чIвала гIемераб заман. ЦIоросаролъил гIелму, академиял, данделъаби, конференциял, рекьари, тIубараб улка реххун тун хутIарал культурабигун цIоросаролъиде руссун, цо чиясул гIаданибе ахIмакъаб пикру бачIанин.\nГьеб "цIоросаролъил" унти ва "кампанейщина" цIакъ гIемер дандчIвала нухмалъиялъулъ. Хасго гьелъие хIаркат бахъула тIад вугев рази гьавизеян гъоркь ругел палугьабаца. Гьел президенталгун, генсекалги, республикабазул бутIрулги нилъго гIадинал гIадатиял гIадамал рукIуна, нилъеего гIадин цо жо цIикIкIун бокьулел, цогидаб рихарал. Россиялъул къираллъуда Б.Ельцин вугеб мехалда цIакъ ссиялда букIана теннис.\n"Теннис - королевский вид спорта" абураб калима гIемер букIана информациялъул алатазул кIалдиб. ХIалица гали босулев, унтуцагун гьакълица вих-виххун унев Борис Николаевич цадахъ Наинагун паркъулаан теннисалъул халкъазда гьоркьосел къецазда. Теннисалъул корталда Коржаковгун вахъулаан, улкаялда жеги чIаго вугев лъазе. ХIасил калам, халат рахъарал хIалбихьияздаса хадув, чамалиго дунялалдаса бахчизе кIвечIеб циркги гьабун хIалхьиялде ана Ельцин.\nТеннис цебе тIуниги федералияб тIалъи ва живго Ельцин загIипав вукIун гьеб машгьур гьабулеб кампанейщина лъугьинчIо улкаялда. Гьеб хисун вачIана В.Путин ва дзюдо. ХIалица гали босулев Ельцин хисун къартIаб лага-черхалъул В.Путин, дзюдоялъул приемал ва кимано бачIана цебеххун. Кинабго улкаялъе гьеб лъугьана цо хасаб мисаллъун. Дзюдо лъугьана улкаялъул аслияб спортлъун.\nРегионазда гьелъул федерациялъул нухмалъи кодобе босана бищунго рагIи билълъарал ва В.Путинида берцин рихьизе бокьарал чагIаца. Дзюдо политикаялъул элемент букIин бичIчIана нилъеда араб анкьалъ Россиялъул дзюдоялъул тIаса бищараб командагун тренировкаби гьаризе заман батарав В.Путин вихьун. Жакъа Россия буго глобалиял масъалабазда цебе. Америкаялъулгун Европаялъул улкабазулгун гьогьоми, магърибалъул рахъалда Украиналъулгун тушманлъи, гIагараб машрикъалда Шамалъулгун рагъ. Турказулгун хварал гьркьорлъаби.\nЖаниб улкаялда тIаде гIагарлъулеб финансовияб, экономикияб ва нухмалъиялъулаб кризис. Гьеб ахIвал-хIалалда щиб кьелеб нилъее дзюдоялъул приемаца? Дзюдоялъул приемазда пачалихъалъул аслияв чи вукIин буго нужеда ккарабгIан квеш гьечIо иш пачалихъалда абизе кьолеб сигнал. Гьеб политикияб рахъалъ битIараб гали батизеги рес буго. Амма экономикиялъе ва улкаялъул цебетIеялъе ва перспективаялъе щибха гьалъ кьелеб, гьелъие жаваб гьечIо. Щибха гьабизе бугеб гьаб хIалалда В.Путиница гьарулел тренировкабазухъги ралагьун 85 регионалъул нухмалъулеца? Гьелдего рачIарал жал - къецал, фестивалал, форумал, конференциял, концертал. Гьадабго Хрущевасул цIоросаролъил гIадаб кампанейщинаха.\nАмма улкаялда цере руго бат1иял масъалаби. Киналъулго щекъер ккураб коррупция, гали бахъанщиналъур кьолел ва росулел ришватал, ахада речIараб гIелму ва производство, улка тун лъутулел киналго цIаларал, лъай щварал гIадамал, щибаб лъагIелалъ чамалиго нус-нус азаргоялъ гьарулездаса хваразул къадар цIикIкIунеб статистика ва азарго цоги масъалаби. ХIисабал, суалал, жаваб балагьулев чи дагьал, гьабунщиналъе гьурра ахIулел ва хъатчIвалел гIемерал. Поэтас абухъе, ахIи-хъуй гIемерал, пикраби дагьал. Кида алъий ахир лъелеб, лъица алъий ахир лъелеб, заман щвеч1ищ гIакълуялъ законалъе ва законалъ халкъалъе нухмалъи гьабулеб улка нилъер лъугьине? Хут1араб цебе т1ураб дунялалда релълъараб? Хабар лъикIаб рагIайги.


Вирттаврал аьпа абад бан мурхьирдал аллея бугьан най бур |\nГьунчIукьатIрал шяраву хIадур хъанай бур аьраличалтран хас бувсса аллеялий мурхьру бугьан.\nДагъусттан Республикалул БакIчи В. Васильевлул баян бувсса «Зеленые километры» акциялул лагрулий ва Буттал кIанттул цIанийсса Хъун дяъвилий ххувшаву ларсун 75 шинал юбилейран хасну ГьунчIукьатIрал шяраву бугьан най бур гьарцагу дяъвилул гьурттучинал цIанийсса мурхьру.\nВа даврил сиптачину хьунни ГьунчIукьатIрал ккуран – «Возрождение Унчукатля». АкциялуцIун бавкьунни чIаххуврайсса КIямашрал жяматгу.\n«Возрождение Унчукатля» ккурандалул председатель ХIажибутта ХIусайнов буслай ур:\n— ГьунчIукьатIрал ва КIямашрал шяраваллава Хъун дяъвилий гьуртту хьусса вирттавран хасну бугьан най буру ясеньдалул мурхьру.\nГьарцагу мурхьирал лагма дузал дантIиссар чапар, цIакь дантIиссар Хъун дяъвилул гьурттучинал цIа-бакI чирчусса ула. Аллеялий бикIантIиссар щин дуцай пластикалул бургъурду. Вай давуртту дансса хIакь щаллу буллантIиссар шяраваллил жяматрал чирилун дартIсса арцуя. ЦIана мурхьру бугьансса кIану хIадур буллай буссар».\nАпрельданул 6-нний ГьунчIукьатIув шадлугърал тагьарданий «Славалул Аллеялул» гьану бизан най бур ва 350-ннийн бивсса мурхьру бугьан тIий бур.\nПредыдущая записьЦIуцIиний ка дишин кIулну ивкIсса хIакинСледующая записьС книгой мир добрей и ярче!