Книга 1. Фессалоникийцам Cтих 1 | Параллельные места\nАхиралдаги, вацал, нижедасан ругьунлъараб къагІидаялъ, гьанжелъизегІан хьвадаралго гІадин, гьанжеялдаса хадурги нуж Аллагь разилъиледухъ дагьалги лъикІ хьвадейилан ТІадегІанав ГІисал цІаралдалъун гьарулеб буго нижеца нужеда.\n1. Коринфянам 15:58\n2. Коринфянам 5:20\nК Филиппийцам 1:27\nГьеле гьедин, дир хириял вацал, къвакІун чІа нуж, къуркьуге нуж. ТІадегІанасе гІоло тІадчІун хІалтІе. Нужеда лъан букІа: ТІадегІанасде цолъун гьабураб нужер хІалтІи гІадада холаро. Ниж руго МасихІил вакилзаби ва Аллагьас нижер кІалдисан кІалъан гІадамазде ахІулеб буго Жинде руссаян. МасихІил цІар рехсон гьарулеб буго нижеца Аллагьгун рекъе нужилан. Воре, МасихІил Рохалил хабаралъ малъухъе хьваде. Дие рагІизе бокьилаан, дун гьенив вугониги гьечІониги, Рохалил хабаралда божиялъе гІоло цо хІал ккун чІун цадахъго къеркьолел ругин нужилан.\nНужеда лъала ТІадегІанав ГІисал амруялдалъун нижеца нужеда малъарабщинаб:\nАллагьасе бокьун буго нуж рацІцІадго хьвадизе,\nнужер щивав чияс чІужуялдехун ракІбацІцІалъиги намусги цІунизе,\nАллагь лъалареб халкъалъ гІадин, гьаваялда нахърилълъун, хъахІбалъи гьабунгутІизе.\nГьеб ишалъулъ диналъул вац гуккизе ва гьесие квешлъи гьабизе бегьуларо. Гьеб киналъухъго Аллагьас тамихІ-жаза гьабула. Гьелъул хІакъалъулъ нижеца нужеда гьенибги бицун букІана ва гьеб тІубачІого бегьуларилан лъазабунги букІана.\nАллагьас нилъ тІаса рищана, хъублъиги рехун тун, рацІцІадго хьвадизе.\nГьедин хьвадиларилан чІарав чияс инсанасдасан бачІаралде гуро мугъ рехулеб бугеб, нужеде Илагьияб рухІ рещтІинабурав Аллагьасдасан бачІаралдейин.\nНужерго диналъул вацал рокьейилан дица нужехъе хъвазе ккеларо, Аллагьас малъун нужеда лъалеб бугелъул нужго цоцазе рокьизе.\nТІолабго Македониялда ругел вацал рокьулелъулха нужее. Дица нужеда гьарулеб буго, вацал, дагьалги цІикІкІун цоцазе рокьейилан.\nЦебеги нижеца нужеда лъазабун букІараб къагІидаялъ, нужерго ишги гьабун, гІодоре риччан ва нужерго квералъ бетІербахъиги гьабун рукІине хІаракат бахъе.\nГьебмехалъ цогидал гІадамазда гьоркьобги къадру-къимат борхила нужер ва лъидениги кколареб магІишатги букІина.\nХваразул хІакъалъулъги нужеда бичІчІизабичІого гІеларо, хваралъуса рахъиналде хьулго гьечІел цогидал гІадамалго гІадин, нужги пашманлъунгутІизе.\nГІиса хвеялда ва хваралъуса вахъиналда нилъ божулел гІадин, нилъ божула иманалда хварал гІадамал Аллагьас гьесда цадахъ жиндихъего рачине рукІиналдаги.\nГьаб нижеца нужеда малъулеб буго ТІадегІанасул рагІуда рекъон: ТІадегІанав вачІинегІан чІаго хутІаниги, хвараздаса цере ккеларо нилъ.\nАллагьасул буюрухъги рагІараб, кІудияв малаикас гьаракьги гьабураб ва Илагьияб ссурги пураб мехалъ живго ТІадегІанав рещтІина. Ва МасихІиде иман лъун хварал гІадамал тІоцере рахъина тІаде.\nЦинги нилъ – чІаго хутІаралги гьезда цадахъ Аллагьас накІкІазда аскІоре зобалазде ракІарила ТІадегІанасда дандчІвазе. Гьедин абадиялъго нилъ ТІадегІанасда цадахъ рукІина.\nГьеле гьел рагІабаздалъун цоцазул ракІбатизабе нужеца.


Х1АРИКОЛО ШКОЛАЛДАСАН ХАРБАЛ. - 21 Мая 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Май » 21 » Х1АРИКОЛО ШКОЛАЛДАСАН ХАРБАЛ.\nХ1АРИКОЛО ШКОЛАЛДАСАН ХАРБАЛ.\nХ1ариколо школалдасан харбал\nИсанаги, лъималазул ва учительзабазул лъик1аб г1ахьаллъигун т1обит1ана нижер Х1ариколо школалда ихдалилаб спартакиада. Гьенир г1ахьаллъана 1-11 классазул киналниги ц1алдохъаби. Спартакиада рагьана Дагъистаналъул гимн ах1иялдалъун ва байрахъ борхиялдалъун. Г1ахьалчаг1азда гьеб спорталъул праздник баркун ва къецазулъ лъик1ал х1асилал гьарун к1алъай гьабуна школалъул организатор Х. Хваджаевалъ.\nБайбихьаралдаса ахиралде щвезег1ан къецал рук1ана х1алуцарал, жиб-жиб классалъул ц1алдохъанас х1аракат бахъулеб бук1ана жиндирго класс цебе бачине ва лъик1ал х1асилал рихьизаризе.\nГьел къецазулъ байбихьун классазда гьоркьоб т1оцебесеб бак1 ккуна 2 аб. классалъул ц1алдохъабаз (классалъул руководитель Х1амзатова З. Б.), 5-8 классазул ц1алдохъабазда гьоркьоб бергьенлъи босана 7 аб. классалъ (классалъул нухмалъулей Мух1амадова П. Д.), 9-11 классалъул ц1алдохъабазда гьоркьоб бергьана 10 класс. Бергьерал классазе ва ц1алдохъабазе кьуна гармотаби ва хьвадулел кубокал.\nКъецазул х1асилал данде росидал 1-4 классазда гьоркьоб лъик1аздасан лъик1аллъун рик1к1ана Х1айбулаева П. ва Х1айдаров Х1., 5-8 классазда гьоркьор Мух1амадов М. ва Г1абдулкъадирова Р., 9-11 классазда гьоркьоб Шамхалов М. ва Батирханова П.\nКидаго г1адин исанаги нижер школалда цебеккун лъик1аб х1адурлъиги гьабун умумузул, учительзабазул ва ц1алдохъабазул жигараб г1ахьаллъигун т1обит1ана «Х1анч1азул къоялъул» х1урматалда тадбир.\nГьениб бук1ине бугелъулгун къват1иб ч1ван лъай-хъвай гьабун бук1иналъги батила, ц1акъ г1уц1адго х1аракатаб г1ахьаллъигун ва киназулго махщел бихьуледухъ ана байрам.\nБиологиялъул учителас ва жалго лъималаз бицана х1анч1азул х1акъалъулъ, гьезул т1абиг1аталъе ва г1адамасе бук1унеб пайдаялъул, гьездехун бук1ине кколеб бербалагьиялъул. Хасаб жюриялъ щибаб х1алт1уе ва конкурсазе къимат кьуна. Конкурсал рук1ана: бищун лъик1аб х1анч1азул рукъ ва кормушка, бищун лъик1аб сурат (лъималаз рахъарал), бищун лъик1аб газета, бищун лъик1аб стихотворение, бищун лъик1аб т1абиг1аталдасан лъималаз рахъарал фотографиял х1анч1азул.\nКиназего ц1акъ бокьана х1анч1азул х1акъалъулъ бихьизабураб кинофильм. Бергьарал лъималазе ва классазе кьуна грамотаби. Ахиралда лъималаз жидерго классрукалгун цадахъ школалъул ахикь рана х1анч1азул рукъзал ва кормушкаби.\nУчительзабазулги, лъималазулги, цойгидал школалъул х1алт1ухъабазулги цадахъаб х1аракаталдалъун т1обит1ана субботник. Бекьун, г1ери бат1а гьабун, бухъун х1адур гьабуна овощал рекьизе 2 го хур. Гьединго жиб-жиб классазда хадур рухьинарурал гъут1би ва хер бецулел бак1ал рохьун, рухъун, бац1ад гьабун къач1ана. Ц1ияб бак1алдасан лъим бахъиялъе х1алт1аби гьаруна. Лъималазул цо бут1а цадахъ учительзабигун ун рук1ана «Бакъдаса» гъоркье ц1и гьарун ч1варал гъут1бузе хъулухъ гьабизе, муссор бак1аризе.\nГьаниб хас гьабун абизе бокьун буго районалъулго г1адамазда гьариялдалъун. «Бакъда» бугеб как балеб рукъалда сверун ва киса-кибего кидаго батулеб буго чороклъи ва муссор, нижго нечон рук1уна лъималазукьа гьез гьениса бак1арулеб жоялъухъ балагьун. Г1адамасукьа х1инкъич1ониги, Аллагьасукьаг1аги щай х1инкъуларел гьеб рукъалда сверун чороклъи гьабизе.\nНилъер район гурищ рик1к1унеб бищунго бац1ц1адаблъунги, лъик1аблъунги, т1адег1анаб культурияблъунги. Рук1унге цойгидаз раг1и абулеллъун, рук1а кидалго г1адин мисалияллъун.


Дагъистаналъул тарихалда 300 магIаруласул цIар\nАзербайжаналъул Милли-мажлисалъул депутатлъун вукIарав ГIали гьавуна 1947 соналъул 1 июналда Азербайжаналъул Белокан районалъул Магъамалар росулъ.\nГьесул эмен ГIабдулкъадир ккола ХХ гIасруялъул 20-абилел соназда ЛъаратIа районалъул Анцухъ росулъа гIумру гьабизе Белокан районалде арав магIарулав.\nГIали кколаан хъизамалда бищунго гьитIинавлъун. КIудиял вацал ГIалидибир КIудияб ВатIанияб рагъда тIагIана, Асилдар чIаго вуго, ГIалихан хвана 2009 соналда.\nБелоканалда ГIабдулкъадирица цоги чIужу ячана - Кьенсерухъа лъай бугеб тухумалъул яс Назани.\nГIали вукIана гьелъие Тамарадаса хадув гьавурав вас.\n1970 соналда захIматаб унтудаса хадув гьесул эмен хвана ва вукъун вуго Белоканалда.\nГIали гIуна МахIачхъала шагьаралда, яцалда аскIов ва, гьениб къасисеб школаги лъугIизабун, тIадвуссана Белоканалде.\nЖиндирго захIматалъулаб нух байбихьана геологоразведкаялъул идараялда хIалтIиялдаса. Хадув ГIали вачана Белоканалъул соказул заводалде шоферлъун.\nГIали вукIана хIинкъи-къай гьечIев, хIалтIизе бажари бугев, гIадамасе кумек гьабизе хIадурав чи. ГIумруялъул 20 сон тIубайдал, гьев вукIана кIудияб, цебетIолеб заводалъул бетIерав инженерлъун. Заводалъ къватIибе биччалеб къайи къватIисел улкабаздеги битIулаан. КватIичIого гьев тIамуна заводалъул генералияв директорлъун. ГIалица, хIажаталщинал цIиял станокалги росун, завод гIатIид гьабуна ва биччалеб къайи дагьабги цIикIкIинабуна.\nЗахIматалдаса хIинкъуларев гьев лъугьана Закаталаялдагун Белоканалда, ай ЦIоралда ругел магIарулазул цевехъанлъун ва Азербайжаналъул политикияв хIаракатчилъун.\n90-абилел соназда гьев чанго нухалъ къабул гьавуна Азербайжаналъул президент ХIайдар ГIалиевас, гьенир ругел магIарулазул суалал дандразе.\n1996 соналда гьев чIвана Баку-\nТохтур, Дагъистаналъул пачалихъияб премиялъул лауреат.\nГьавуна Гъуниб районалъул ЧIохъ росулъ 1947 соналъул 27 январалда, учителасул хъизамалда.\n1970 соналда гьев витIана Гъизляралъул больницаялде цаби-гIусазул тохтурлъун хIалтIизе.\n1972-1974 соназда АхIмадица лъугIизабуна Дагъмединституталъул клиникияб ординатура, гьелдаса нахъе хIалтIизе лъугьана больницаялда отделениялъул заведующийлъун.\nГьеб отделение поликлиникаялде сверизабун хадуб, гьев тана гьелъул бетIерав тохтурлъунги.\nАхIмадица 33 соналъ нухмалъи гьабуна республикаялъул Северияб рахъалъул цаби-гIусал цIуниялъул хъулухъалъе ва гьеб лъикIазул кьеразулъе бачана.\nГьев ккола тIолгосоюзалъул ва Россиялъул стоматологазул съездазул делегат, тIадегIанаб даражаялъул тохтур.\n1992 соналда гьесие кьуна «Дагъистаналъул мустахIикъав тохтур» абураб цIар. АхIмад 1990-1995 соназда вищана Дагъиста-\nналъул Верховный Советалъул депутатлъун ва чанго нухалда Гъизляр шагьаралъул собраниялъул депутатлъунги.\nАхIмад ккола, рагъулал шартIазда гIадамал цIунулаго бихьизабураб бахIарчилъиялъе гIоло «Бихьинчилъиялъул» орденалъе муста-хIикълъарав тохтурги. Гьесдаса хадув Россиялда гьединаб шапакъат кьуна машгьурав лъималазул тохтур Л. Рошалие.\n2011 соналда АхIмадие медицинаялъул хIалтIухъабазе сайгъат гьабураб тIоцебесеб памятник баялъе гIоло кьуна республикаялъул пачалихъияб премияги.\n2013 соналдайин абуни Дагъистаналъе гьабураб ракIбацIцIадаб хъулухъалъе гIоло АхIмад Саламов мустахIикълъана «Дагъистаналъул Халкъияв бахIарчи» абураб цIаралъеги.\nСССРалъул гIелмабазул Академиялъул ва Коми Республикая-\nлъул прикладнияб минералогиялъул рахъалъ (1988) пачалихъияб премиялъул лауреат (2007), Коми гIелмияб Централъул Президиумалъул председатель, Россиялъул ва Болгариялъул гIелмабазул Академиязул хIакъикъияв член.\nГьавуна 1948 соналъул 17 августалда ЦIумада районалъул Хуштада росулъ. ЦIалана росдал школалда, хадув 1963 соналда ана Воркутаялде ва гьениб гIарцул медалалда лъугIизабуна 10 класс. 1966 соналда цIализе лъугьана Пермалъул пачалихъияб университеталде. 1968 соналда вачIана МахIачхъалаялде университеталъул физикаялъул факультеталде ва гьеб лъугIизабуна 1971 соналда.\nАсхIабица, Воркутаялде нахъги вуcсун, хIалтIизе байбихьана школалда физикаялъул учительлъун.\n1972 соналда хIалтIизе лъугьана РАНалъул Коми гIелмабазул централда геологиялъул институталда. 1972-1975 соназда цIалана СССРалъул гIелмабазул академиялъул Коми филиалалъул аспирантураялда.\n1977 соналда цIунана кандидатасул диссертация.\n1981 соналда гьев вищана РАНа-лъул Уралалъулаб отделениялъул Коми гIелмабазул централда бугеб геологиялъул Институталъул эксперименталияб минералогиялъул лабораториялъул заведующий-лъун.\n1989 соналда Ленинградалъул пачалихъияб университеталда цIунана гIелмабазул докторасул диссертация.\n1997 соналъул 30 маялда АсхIаб вищана Россиялъул гIелмабазул академиялъул член-корреспондентлъун.\n2006 соналъул маялдаса байбихьун хIалтIана Коми гIелмияб Централъул Президиумалъул председательлъун. 2008 соналъул февралалдаса — Коми гIелмияб Центра-лъул геологиялъул Институталъул директорлъун.\n2011 соналъул 22 декабралда Ас-хIаб вищана Россиялъул гIелмабазул Академиязул хIакъикъияв членлъун (академик).\nГIумру гьабулеб буго Сыктывкар шагьаралда.\nДагъистаналъул халкъияв артист, Россиялъул мустахIикъав артист, музыкалияб искусствоялъул рахъалъ республикаялъул пачалихъияб премиялъул лауреат, вокалалъул профессор.\nГьавуна Гъуниб районалъул ЧIохъ росулъ 1948 соналъул 19 декабралда. Росулъ школаги лъугIизабун, гьев ана Советияб Армиялде хъулухъ гьабизе. ТIадвуссун хадув хIалтIана Дагъистаналъул телевидениялда, лъугIизабуна Дагъпединституталъул музыкалияб факультет.\n1990 соналдаса нахъе хIалтIулев вуго «Дагъистан» абураб пачалихъияб ансамблялда дирижерлъун ва солистлъун. Гьес дарсал кьола ДГПУялъул музыкалияб факультеталдаги. Гьеб ансамблялда цебе МухIамадтIагьирица гIуцIана «МагIарулал» абураб Дагъистана-лъул киналго мацIазда кучIдул ахIулеб бихьиназул квартетги.\nМ. Къурачев ккола педагог, миллатал гIемераб Дагъистаналъул интеллигенциялъул чIухIилъун. Гьес цIунун руго авар миллата-лъул кочIол цересел къагIидаби, гIадатал. Гьединлъидал гIолеб гIелалъул гьунарчагIазе гьес кьолеб тарбия буго цIакъ кIвар цIикIкIараб.\nМухIамадтIагьирица гIуцIана жидеца халкъалъул гIадатал, гIамал-хасият бихьизабулел анцI-анцI гьайбатал вокалиялгун хореографиялъулал композициял. Гьезда гьоркьор руго «Салам дуе, дир Дагъистан», «ГIагараб ракь», «МоцIрол гьумер бугей», «Суйдум», «КIиго тIегь» ва цогидалги.\nМ. Къурачев вуго машгьурав кочIохъан, кьурдухъан. Гьев сценаялда вугелдаса буго 50-ялде гIагарарал сонал. МухIамадтIагьир лъала Россиялда, гIагарал ва рикIкIадисел улкабазда. Гьесул руго гIемерал Россиялъул ва Халкъазда гьоркьосел конкурсазда росарал бергьенлъаби. М. Къурачевас кучIдул ахIула Россиялъул халкъазул батIи-батиял мацIазда.\nГьев вуго гIицIго кочIохъан гуревги, махщел цIикIкIарав композиторги. МагIарул гьунарчиясул бакъназда ахIулел Дагъистаналъул шагIирзабазул кучIдузул къадар 100-ялдасаги цIикIкIун буго. Халкъазул рекIелъ кидаго цIунун буго гьес ахIулеб Дагъистаналъул гимн.\nРакIбацIцIадаб хIалтIуе гIоло МухIамадтIагьир Къурачев муста-хIикълъана «Гьудуллъи», «Дагъистан Республикаялда цебе гьабураб хъулухъалъе гIоло» орденазе ва гIемерал цогидал шапакъатазеги.\nДругие материалы в этой категории: « Дагъистан республикалъун лъазабуралдаса 100 сон\tДагъистаналъул тарихалда 300 магIаруласул цIар »\n22:51, 08 апреля 2020, 5\n17:55, 08 апреля 2020, 158


СПОРТАЛЪУЛ МАСТЕРАСУЛ Х1УРМАТАЛДА. - 27 Мая 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2017 » Май » 27 » СПОРТАЛЪУЛ МАСТЕРАСУЛ Х1УРМАТАЛДА.\nСПОРТАЛЪУЛ МАСТЕРАСУЛ Х1УРМАТАЛДА.\n19-20 маялда Хунзахъ Р. Х1амзатовасул ц1аралда бугеб спорткомплексалда т1обит1ана нилъер районалдаса т1оцевесев спорталъул мастер Зайирбег Г1аммаевасул призалъе г1оло г1олилазда гьоркьосеб эркенаб гугариялъул рахъалъ республикаялъулаб турнир. Кинабниги къецазда г1ахьаллъи гьабуна республикаялъул 12 районалъулгун шагьаразул командабазул 196 гугарухъанас. Гьел рикьун рук1ана 15 ц1айиялъул категориялде. Гьениб г1ахьаллъи гьабуна Мах1ачхъалаялъул «Урожай», «Спартак», «ШВСМ» ва цогидал спортивиял клубазги. Гьединго цебе бук1инч1еб, исана къецазда г1ахьаллъана Россиялъул, Европаялъул ва дунялалъул чемпионалги. Турнир рагьулаго к1алъазе вахъарав районалъул бет1ер Саг1ид Юсуповас спортсменазда гьадинал къецазда г1ахьаллъи гьабизе щвей баркана, бицана районалда спорт цебет1езе гьабулеб бугеб х1алт1ул ва гугарухъабазе бит1ккей гьарана. Гьединго турниралъул г1ахьалчаг1азе саламги кьун к1алъазе рахъана районалъул нухмалъулесул заместитель Шамил Г1аммаев, Мух1амад ва Х1асан Г1аммаевал ва Мух1удада Гьит1инов.\nКъецазухъ балагьун бихьулеб бук1ана гугарухъаби лъик1 х1адурун рук1инги. Щивас х1аракат бахъулеб бук1ана жиндирго махщелгун гьунарги х1алт1изабун дандиясда т1ад бергьенлъи босизе.\nЛъик1аб х1асил бихьизабуна Хунзахъ районалъул командаялъги. 15 ц1айидул категориялда гьоркьоса 7 категориялда чемпионаллъун рахъана нилъер районалъул спортсменал. Гьел ккола Г1исаев Мух1амадрасул (32 кг.); Шуг1айбов Мух1амад (35 кг0; Батиров Мух1амад (38 кг); Нурмух1амадов Аслудин (42 кг); Г1алибегов Г1алибег (58 кг); Г1алиев Х1ажимух1амад (61 кг); Х1амзатов х1ажи (65 кг);\nЧемпионаллъун рахъарал ва призалъулал бак1ал ккурал спортсменазе кьуна дипломал ва г1арцулал сайгъатал.


Дагъистаналде хъахIилаб цIатари кьей къотIизабизе бугьулин «Газпром Межрегионгаз» абураб гIуцIиялъул Пятигорскиялда бугеб бутIаялъилан абураб баян бачIана гьал къоязда къватIибе. ГIилла гьеб хIалтIизабуралъухъ Дагъистаналъ кьезе кколеб налъул къадар цIакъго гIемерлъун букIин. Амма жидеца гьединаб хIукму гьабун букIинчIилан абулеб буго рехсараб идараялъ.\nХъахIилаб цIатари хIалтIизабуралъухъ Дагъистаналъ кьезе кколеб налъул къадар къойидаса къойида цIикIкIунеб буго ва жакъа гьелъул къадар бахун буго 18 миллиард гъурщиде. Налъул гIаммаб къадарин абуни 30 миллиардалде бахун буго.\nПаятигорскалда бугеб «Газпроммежрегионгаз» абураб гIуцIи хIадур бугин цIакъго радикалиял масъалабаздеян хъвалеб буго «Кавказская Политика» сайталъ, налъулазда гьоркьоб бищунго машгьураб дагъистаналъул «Теплоэлектроцентраль» абураб идара банкротлъун лъазабизе. Гьелда рекъон Пятигорскиялъ Дагъистаналде хъахIилаб цIатари кьей гьоркьоб къотIизе бугин ва бищун цIорораб гIужалъ хинлъиги гьечIого хутIизе ругин МахIачхъалаялъулалилан тIаде жубалеб буго гьеб баяналда.\nГIадатияб халкъ абуни щибго бичIчIуларого хутIун буго. Щибаб моцIалъ цIатари хIалтIизабуралъухъ жидеца гIарацги кьолин гьединал кIудиял налъаби щайин лъугьине кколелилан гьикъулеб буго гIадамаз. Амма жидеца гьединаб хIукму гьабун гьечIилан бицана «Эркенлъиялъе» «ГазпромМежрегионгазалъул» Пятигорскиялда бугеб бетIераб идараялъул хIалтIухъаналъ. «Кавказская политика» сайталъул мухбирас гьабураб хIисабалъул жаваб жидеца кьоларилан бичIчIизабуна гьез.\nШагьаралъул нухмалъиялъ къотIи гьабун бугин «Газпроммежрегионгазалъулгун» апрелалда лъагIан цIатари кьей гьоркьоб къотIизабичIого тезеян буго цоги информация. Гьебин абуни батана тIубанго батIияб темаялда хурхараб баян. Югалъулаб Дагъистаналдасан унеб цIатариялъул мухъалда гьарулел хIалтIаби рукIиналда бан чIезабун букIун буго гьеб. Амма хасел тIаде щун букIиналда бан хIукму гьабунин заманаялъ гьел хIалтIаби чIезаризеян бицана «Эркенлъиялъе» ГIабдурашидов МухIамадица. Гьев ккола МахIачхъала шагьаралъул администрациялъул иформациялъулаб политикаялъул нухмалъулев. ГIабдурашидовас бицана налъаби цIикIкIунел рукIиналдаса чанго сон бугин.\nГIабдурашидов МухIамад: «Пятигорсикиялда бугеб «Газмпроммежрегионгазалъ» чIезарулел руго чIахIи-чахIиял идарабаз кьезе кколел гIадал багьаби. Дагъистаналда ругел цIатари кьолел идарабаз абуни халкъалъе чIезарун руго руго гьез кьезе кколел гIадал багьаб и. Гьелъул хIасилалда кколеб буго кIудияб батIалъи. Гьелъул хIаслил ккола гьединал кIудияб къадар налъул гIолеб букIин. Шагьаралъул цIатари кьолеб идараялъ гьарулеб буго республикаялъул нухмалъиялда гьеб суал роцIцIинабеян. Чанго сон буго гьедин бугелдаса. Амма жакъа къоялъги Пятигорскиялъ Дагъистаналъе кьолеб цIатари биччалеб буго чIахIиял магIишаталъул бутIабазе ва идарабазе чIезабураб багьаялда рекъон. Гьел багьабазда гьоркьоб бугб батIалъи соналдаса соналде кIодолъун чанго миллиардалде бахун буго».\nНалъаби сабаблъун исана риидал чанго анкьица МахIачхъала хутIун букIана бухIараб лъимги гьечIого. Амма доб мехалъ бицунеб букIараб налъул къадар гьанже бугелдаса гIемерго дагьаб букIана - 700 миллион гъурущ.\nНалъабазда сверун бугеб ахIвал-хIалалъул бицунеб букIана исана июлалда «Газпром» гIуцIиялъул нухмалъулев Алексей Миллерилгун республикаялъул нухмалъулесул дандчIваялда. Налъи гIемерлъанин цIатариялъухъ гIадатияб халкъалъ кьураб гIарац хIакимзабазул кисинибе унеб букIиналъилан абуна гьениб Дагъистаналъул нухмалъулев ГIабдулатIипов Рамазаница.\n«Газпромалъулгун» гьабураб къотIиялда рекъон гIарац бакIаризе бегьула мисалалъе республикаялда ругел цIатари кьолел батIи-батIиял компаниязухъа. Гьеб гIарацги кьун кIвезе бугин налъи бецIун лъугIизабиеян буна гьениб ГIабдлатIиповас. Амма гьеб масъала жакъаги рагIалде бахъун гьечIо.


ЦIоралъул магIарулазул фольклор » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nЦIоралъул магIарулазул фольклор\nМагIарул фольклоральул цо тIеллъун букIараб ЦIоралъул фольколориял асаразда гьоркьоб хасаб бакI ккола магIишатиял кучIдуз. Гьел кучIдузда нилъеда ратула цIакъ гьайбатал рагIабаздалъун рахъарал, гьеб пикру ритIухъ гьабулел суратал. Сордо бачIун, моцI баккун, цIваби кунчIун, бакъ щун хисардилеб бугеб дунялалъул хIакъикъат.\nЦIоралъул магIарулаз цIакъ камилаб сурат бахъун цебе чIезабулеб буго. ЦIоралъулаз Аллагьасдаса цIад, бакъ гьарулеб мехалъ ахIула батIи - батIиял кучIдул.\nДагъистаналъул магIарулазухъ «ЦIадал хIама» гIадин, ЦIоралъул магIарулазухъ данделъана гьелда релълъараб вариант. Гьениб гьадин ахIула:\nГIисин бади, шурун бади,\nЩуго къоялъ чвахун бади.\nАмин, я Аллагь.\nГьеб къоялъ рукъзабахъ гьабула бурджа-\nхIал абураб квен.\nБакъ гьарулеб мехалъ гьадин ахIула:\nГорде -горди, гордина,\nГорди салам вардина,\nЖакъа нужей бакъ щвайги,\nМетер нижей нахI кьейги.\nНахI кьурасе вас вейги,\nМагаш кьурасе яс кьейги.\nБакъ гьарулеб мехалъ гьабула махара абураб квен. ЦIияб моцI бакки некIсиял умумуз\nбайрам хIисабалда гьабулаан. Гьез ахIулаан:\nЦIияб моцI, цIияб моцI,\nВихьине цIонеб, зоде канлънеб,\nДур нуралъе нухI битIаги.\nЦIоралъул фольклоралда жанир нилъеда ратула лъималазе эбелалъ ахIулел кучIдулги. Гьездаса цояблъун ккола эбелалъ лъимер - ясалде еэдун ахIулеб кечI:\nИгъли цIотун чал ругези кьезина (кьела)\nЧувал цIотун ролъ бугесе кьезина(кьела)\nЧоли цIотун гIи бугези кьезина (кьела).\nЧIипи (чванта) цIотун гIарац бугесе кьезина.\nРокьул кучIдузулъ нилъеда дандчIвала рокьарал ратIалъизарурал, мацIихъаби-васаз гуккарал, хIалихьатал ясал какулел кучIдулги. ГIемерисел рокьул кучIдузе кьун руго ясазул цIаралги. Гьединал кучIдуздаса цояблъун ккола «Аминат» абураб кечI:\nБехе кIолеб гIор буго,\nГIарба цIотун хер буго,\nЯчзи шарав дун вуго,\nКIинзи шарай мун йиго.\nЦогидаб кочIолъ яс релълъинаюн йиго\nБехе кIолаб хехаб гIор,\nХехго щайги ралъадухъ,\nРалъдахъ бугеб ччугIида,\nДица салам бицун.\nЦо чанго рокьул кечIалда чияр бакIазда\nросасе аразул пашманлъи загьирлъула:\nЧидал бакIазул рокьи-\nРокьица йохIичIей дун,\nУбаса къатIиб бекьехъ,\nМагIишатияб лирикаялда гьоркьоб хасаб бакI ккола берталъ ахIулел кучIдуз. БахIарай ячине араб мехалъ васасул яцалъ гьелъул мугъалда бекула чед ва ахIула:\nКвер нухIулай, бох кусулай,\nРикъий къурай, къатIи бергьарай,\nКIудав васи тIинай нусай.\nНусай ячун рачIунел гIадамазул гьаракь\nвасасул рокъоб рагIулеб мехалъ ахIула:\nМузум кьодухъ щала,\nГьедул хIапи-хIупи буго.\nЦIоралъул магIарулазул кицаби ва абиял\n1. ГIодоб чIобораб лъим нахъе бакIар кIан гуро.\n2. Гье чIарас бехна.\n3. Тупанкиса данкраб гулла нахъе бэнгуро.\n4. ЦIогьорасда хьана рацIал цIогьорал руго.\n5. ГIанкI бехьрасул гуро, чIварасул буго.\n6. ХIерай йехьалъиги яс лъикI, халаб бехьалъиги нух лъикI.\n7. БагIар гIака багIарго хIана.\n8. Нусго гьунараса цо бащарлъи цебе хьала.\n9. Рикъиб хIелеко, къатIиб гIанкIу.\n10. Лъим бакун букъалънуру.\n11. КIухIалаб бацI бакълад хIала.\n12. Цеве гIадалав, нахъа бецав\n13. Нусго гьунараса цо бащарлъи цебе лъала\n14. ВатIан тарасул талихI бегьуларо\n15.Гьубузи лъарасе кас, кинзи лъарасе нахI\n16. КIудияв гIадамасул хабар - рагI цIураб месед\n17. ХIабану иман гьэугун кIаравги, гIарац гьэугун базарну кIарав цо вуго\n18. Рокъоб бац, къатиб нац.\n1. МахIла кьорой йиццай абай. (Тундур) (Чед бежулеб магIаб ракьудаса гIуцIараб жо)\n2. Кодоб бокIраб мехалъ гIаннаб, гIодоб лъураб мехалъ балънаб. (Зинжир) (Рахас)\n3. ГъотIоса вортараб мехалъ къачи гъотIол гIончIлода хотIана. (Михъ)\n4. КIиго бетIер, ункъго гIин, цIо кIал. (Жом) (Нах бахъулеб жо).\nВасал, рахъа къватIире,\nБекьея цо рaкь.\nТIад гIерекъги речIчIун,\nБачIин лъикIаб щвела,\nЦIад гIемер бала.\nВасал, рачIа къватIире,\nИх бачIун буго.\nБосе кодоб пуруц,\nБаче цо наку.\nБайги, Бечед, чваххун цIад,\nЧабхилъ иццал раккизе\nЧваххайги Аллагь, гонгал\nБайги, Бечед,чваххун цIад,\nЧахъабазул хIал хьезе\nЧваххайги, Аллагь, гонгал\nЦIцIаназул мугъ бекизе.\nЗодисан рахIмат кье, Аллагь!\nРакьудасан баркат кье Аллагь!\nБаркат бугеб ц Iад кье, Аллагь!\nЦIоб бугеб рахмат кье, Аллагь!\nБекьараб хур цIун бачIаги,Аллагь!\nХваразе алжан кьеги, Аллагь!\nЧIагоял балагьаздаса цIунаги, Аллагь!\nХIалал рикъзи даимлъаги, Аллагь!\nЧваххе, чваххе, цIадал къатIраби,\nГIагараб ракьалъул къеч хьезабизе.\nЧваххе, чваххе, баркаталъул цIад,\nГьайбатал, кьер-кьерал т Iугьдул рижизе.\nГIурччинал рохьазе, гIатиракьазе\nЛъимадуй эбелгIан мун хIажат буго.\nАвтор: Загьид Халаев\n» КIодосордо –хасел чIараб сордо


Бакълъулазул басма: 2017 соналъул хIасилал » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nБакълъулазул басмаялъ, цересел соназдаго гIадин, 2017 соналдаги жигараб хIалтIи гьабуна магIарул мацIги, цIарги, адабиятги, маданиятги, хасиятги цIуниялъе ва цIиял наслабахъе кьеялъе.\n2017 соналда бакълъулазул басмаялъ 65 тIубаялде гьабуна МагIарул мацIалъулги, адабияталъулги, маданияталъулги фестиваль.\nШамил имамас 220 сон тIубаялде бакълъулазул росабалъе Авар басмабазул цолъиялъ бухьана сапар, гьабуна пресс-тур, рахъана макъалаби, рорхана кIвар бугел суалал.\nБакълъулазул басмаялъул цадахъал проектал руго Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъулгун, МагIарул миллиябгун маданияб автономиялъулгун, Авар басмабазул цолъиялъулгун, МагIарул мацIалъул мугIалимзабазул ассоциациялъулгун, «Миллат» басмаялъулгун ва цоги идарабазулгун.\n2017 соналъул маялда нижеца кьучI тIамуна «Миллат» басмагун цадахъ гьабулеб «Адабияталъул сагIат» абураб проекталъе. Гьеб моцIалдаса бахъараб къватIире риччана аваразул шагIирзабазул ва хъвадарухъабазул хIакъалъулъ телеочеркал. Гьоркьоб лъуна Инхоса ГIали-хIажиясул, Игьалиса Чупаласул, ГIахьалчIиса МуртазагIали-хIажиясул, ХъахIабросулъа МахIмудил, ЦIадаса ХIамзатил, Расул ХIамзатовасул, Муса МухIамадовасул, Фазу ГIалиевалъул, Машидат Гъайирбеговалъул, ГIабасил МухIамадил рухIияб, литературияб ирс.\nГьединго «Миллат» басмагун цадахъ нижеца гIумруялде рахъинарулел руго «МагIарул росаби», «МагIарухъе нухал» ва цогидалги халкъалъе пайдаял проектал.\n2017 соналда ниж гIахьаллъана Москваялдаги, Пятигорскалдаги, МахIачхъалаялдаги, цоги бакIаздаги тIоритIарал литературиял ва жамгIиял тадбиразда. Бакълъулазул авторазул асарал рахъана улкаялъул батIи-батIиял журналазда ва газетазда.


Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. | Объявления Вырицы\nСрубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе.\nСрубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе. Срубы в Вырице и районе.\n8 981 804 31 44\nКонтактное лицо Срубы в Вырице и районе


Халкъазда гьоркьосеб рахьдал мацIазул къоялъул гIурхъабалъ хIадурараб магIарул басма бихьизабиялъул тадбиралъул гIахьалчагIи, 23Фев2014\nРахьдал мацIазул къо кIодо гьабун тIобитIулеб байрамалда гIахьаллъи гьабуна республикаялъул ва мухъазул газет журнала гуребги киналниги Дагъистаналда ругел аслиял басмаханаяз ва ГьоцIалъа, Унсоколоса, ИчичIалиса халкъияб махщалил махщелчагIазги. Санайил кIодо гьабулеб бугеб рахьдал мацIазул къо гIадаталде сверулеб бугин ва гьеб лъикIаб гIадат бугин рикIкIунеб буго гьеб тадбир бачунев, Гъуниб мухъалъул культураялъул бутIаялъул нухмалъулев МуртазгIали МухIамадовас.\nМуртазгIали МухIамадов: « Исана, абизе бегьула, кIиабилеб нух бугин, гьадин, кIодо гьабун гьаб байраб тIобитIулеб. Щай гьаб байрам хIажалъулеб абуни,тIоцебесеб иргаялда гьеб хIажат буго нилъер лъималазда ва гьезул лъималазда рахьдал мацI кIочонеб букIиналъ. Рахьдал мацIалда хъварал харбаз, кIучIдуз гьеб мацI цIунула. МацIалъул гьуинлъиги тIагIамги лъаларо мацI лъачIев чиясда. КIиябилеб абунани, мацI лъалеб гьечIонани, кинал магIарулха нилъ кколел. МагIарулал ругин абун гурого мацI цIунизе, хасго шагьаралда кIвар кьолеб гьечIо улбуз».\nАхираб кIиго-лъабго сон бугила гIисиназдаса квер бан мацIалде рокьи бижизабизе кIвар кьуралдаса, гьединаб хIалтIул мисаллъун кколила ТубхIат Зургьаловалъ бахъараб «Алипба» тIехь.\nМуртазгIали МухIамадов: « Дида лъан магIарул мацIалда гIурал тIахьал къватIире рачIунел руго. ТубхIат Зургьаловалъ биччараб «Дир гьайбатаб Алипба» абураб тIехьалъ гIисиназул мацIалде рокьи бижизабизе буго. Камулел гьечIо, умумуз абухъе «БагIараб кьо бахиндал рахьдал мацI хIажалъуларин» абулел чагIи, школазда рахьдал мацI гуреб ингилис, гIараб мацI малъейин абулеб, дир божилъи гьечIо дир лъималазул лъималазда лъаниги, гьезул лъималазда рахьдал мацI лъалин. Гьединал, рахьдал мацI хIажалъуларин абулеб гIадамал дида ричIчIуларо».\nГIицIго тIахьаздаса гуреб,медиа-сурсатазул ресаздасан пайда босизе кколин бицана МухIамадовас. Гьедин бахъизе ккелила фильмал ва мультфильмал. Рахьдал мацIазул къо кIодо гьабун гIуцIараб тадбиралда киназего рес щвана магIарул мацIалда бахъараб ГIабдурахIман Данияловасул хIакъалъулъ бугеб документалияб кино бихьизе. Гьединго тIаде рачIаразда рихьана «КIудияв ГIумахан» ва «ГIабасил МухIамад» абурал фильмал. Гьединал фильмал щибаб школалда, щибаб росулъ тIиритIизаризе ккелилан лъазабуна журналист ва хъвадарухъан Шамиль МухIидиновас.\nТIокIаб жо гьечIониги, шагьар бакьулъ дандчIвалел ругин магIарула батIи-батIиял мухъаздасан ва идарабаздасан рачIарал, амма хIалтIи гIемер гьабизе бугин жеги цебейилан рикIкIунеб буго «Гьудуллъи» журналалъул бетIерав редактор МухIамад ПатахIовас\nМухIамад ПатахIов: « Исана лъабабилеб нухалъ гьабулеб буго гьаб магIарул маданият кIодоб гьабураб тадбир. ТIокIаб жо гьечIониги, гьаниб, шагьар бакьулъ, дандчIвазе рес щолеб буго магIарулазе. Амма гьалдалъун гьабулеб хIалтIи лъугIизе тезе бегьуларо. Мухъазда кин бугебали лъаларо, Дагъистаналда 400 школабаз инкар гьабун буго рахьдал мацI лъазабиялдаса».\nДагъистаналъул 1700 школазда гьоркьоса 400 - гьеб цIакъ кIудияб къадар бугин ва тIалъиялъги щибаб хъизамалдаги кIвар кьезе кколин мацI цIуниялъейин бицана МухIамад ПатахIовас\nРахьдал мацIазул къо кIодо гьабун тIобитIулеб тадбиралда гIадатлъун лъугьун буго авар мацI цIуниялъе жигарчилъи гьабураб гIадамазе батIи-батIиял номинациялда МагIарул миллиябгун маданияб автономиялъул рахъалдасан премияби ва сайгъатал кьезе. Исана номинантазда гъорлъ руго рахьдал мацIалъул мугIалим МухIамадова Сарат, Авар мацIалъул рагIирукъ, Авар кицаби ва абиял тIехь бахъарав, авар мацI цIуниялъе гIемераб хIалтIи гьабурав СагIид ГIалиханов ва цогидал мустахIикъал гIадамал.\nРахьал мацIазул къо кIодо гьабун


К1удияб Ват1анияб рагъулъ ч1варазул ва нахъруссинч1езул рак1алде щвеялъул т1ехьалда руго гьадинал мухъал: «Г1алиасх1абов Гъазимух1амад 1924 соналъ Алмахъ росулъ гьавурав, красноармеец, 3 армиялъул 121 гвардиялъулаб кьвагьдохъабазул дивизиялъул 1148 полкалъул мухъилав кьвагьдохъан. Ч1вана рагъулъ 1944 соналъул декабралда. Вукъун вуго Орлов областалъул Акульчинский районалъул Слобода кулиялда», ян.\nГъазимух1амад Баг1араб Армиялъул кьеразулъе ана 1942 соналъул гьанжего гьанже 18 сон т1убараб г1ужалъ. Росуцояз бицуна гьев бихьинчияв хасияталъул, къуватав г1олохъанчи вук1анин. Баг1арав партизан Г1алиасх1абил ва гьесул лъади Зулайхатил васасе рагъдаса нахъ вуссаравго бертин гьабизе бук1араб анищ т1убазе хъван гьеч1еб бук1ун буго Бет1ергьанас. Маг1уялъ ц1урал бералгун балагьулаан зама – заманалда Зулайхат Гъазимух1амадил къадалда бан бугеб сураталъухъ, гьебгун чучулаан жиндирго рек1ел рух1ел ва ургъел.\nГьадин бицуна Гъазимух1амадгун цадахъ хьибилцун вагъула вук1арав Алмахъалдаса Зайнудин Далиевас: «Гъазимух1амадги, дунги цин снайперазул курсазда ц1алана. Хадур нижехъе танкабазде кьвагьулел тунк1ал кьуна. 1943 соналъул ихдал, Сталинградалдаса тушман вачахъун хадуб гьесда кьабиги щвезабулаго церехун унел рук1ана. Цо къоялъ ккана г1асияб рагъ. Тушманасул танкал церехун риччангурт1изе буюрухъ кьуна ниже. Ах1т1он раг1унеб манзилалъ дидаса рик1к1ад бугеб гьит1инабго окопалъув вук1ана Гъазимух1амад ва гьесул к1иабилеб номер нижер росулъа Гъайирбег Хасбулатов. Дун цо г1олохъанав г1урусасул к1иабилеб номерлъун вук1ана. Аск1обег1анги биччан лъабго танк бух1изабуна Гъазимух1амадица. Рак1алда буго, щибаб танк бух1анщинахъе вахъун ах1долев эхе – эхеде к1анц1олев вук1ана нижер батальоналъул командир «Молодец, Алиасхабов, Давай , давай!» ян ах1улеб бук1ана гьес.\nУнкъабилеб танк нижеда, т1аде бач1унеб бук1ана. Гьеб ц1акъго г1агарлъараб мехалъ дица «кьвагье! Щай ч1ун вугев?» янги абун гьалмагъасул хьолбода зар тункана. Гьес кьвагьана, амма танк ч1еч1о. Гьеб нижеде т1аде бач1унеб бук1ана. Гьалмагъ г1едег1ун вугоан ишан босизе. Танкалъул х1ара г1одобеги биччан, нижедехун буссинабуна. Гьеб мехалда Гъазимух1амадил окопалъусан кьвагьи бахъана. Нижеде т1аде бач1ина бук1араб танкалъул башня агъалде сверараб г1адин цогидаб рахъалдехун буссана ва нижее х1адурараб кьвагьи Гъазимух1амадил окопалда щвана.\nУнкъабилеб танкалда ц1а рек1ана. Цинги дир гьалмагъасул бох лъукъана. Мугъзада гьевги лъун дун нахъехун хъурщана. Рагъул сас къот1идал дове арав дида Гъазимух1амад ва Гъайирбег ч1ван ратана. Гьеб къоялъ нижеда цадахъ рук1ана Алмахъалдаса г1олохъаби: Анас Шагьилаев, Насрула Арсланмирзаев, Къурбанав Нуцалханов, Адильгерей Къадиев. Гьезул цонигияв рагъдаса т1адруссинч1о.\n«Гьудуллъи» журнал 1984 сон. Къокъ гьабун босараб.\nГ."Чапар" от 08.05.2000 г. №19 Умарасхабов А.


ХIалихьалъиялда данде вагъулев » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n«Адабияталъул сагIат»: ХIамзатил Расул\n2017 соналъул 14 сентябралда «Миллат» басмаялъул редакциялда тIобитIараб «Адабияталъул сагIаталда» темалъун босун букIана ХIамзатил Расулил литературияб хазина. Дагъистаналъул ва магIаруллъиялъул гьумерлъун лъугьарав кIудияв шагIирасул гIакъилаб каламги къисматги ракIалде щвезаруна цоги нухалда. Расул ХIамзатовасул асараз инсаният лъикIлъиялде, канлъиялде, рокьиялде, ракълиде ахIулеб буго. Инсан инсанлъун вукIин ккола гьесул рухIияб нахъратералъул аслияб магIнаги.\n«Миллат» басмаялъ щибаб моцIалда гьабулеб «Адабияталъул сагIат» абураб гургинаб столалда гьаб нухалда данделъана «Дагъистан» журналалъул бетIерав редактор, ХIамзатил Расулил адабияб хазина лъикI лъалев литератияв критик, публицист МухIамад БисавгIалиев, Россиялъул ГIелмабазул академиялъул Дагъистаналъул ГIелмияб централъул МацIазул, адабияталъул ва искусствоялъул институталъул директор, филологиял гIелмабазул доктор Ибрагьимил МухIамад ва гьебго институталъул цIех-рехазул отделалъул нухмалъулев, филологиял гIелмабазул кандидат ГIабдулкъадирил МухIамад.\nХIамзатил Расулилгун жидер рукIарал дандчIваязулги, шагIирас адабияталда тараб бутIаялъулги, гьесул асаразул бищун жидер ракIазулъ росарал мухъазулги бицана «Миллаталъул» «Адабияталъул сагIаталъул» гIахьалчагIаз. МухIамад БисавгIалиевасе бищунго гIагарал ва рекIее къабулал руго шагIирас, араб гIасруялъул 90-абилел соназдаса байбихьун, къадар щвезегIан хъварал асарал - «Киниги гъанситоги» абураб тIехь, «Нухалги мехалги» цикл, «ЧIегIераб ящик» поэма ва цогидалги. ГIурус литератураялдаса ХIамзатил Расулица гьарурал таржамабиги шагIирасул асаралги рикIкIун, ракIалде щвезаруна гьес.\nИбрагьимил МухIамадица бицана РАНалъул ДНЦялъул ИЯЛИялъ, ХIамзатил Расулил киналго томал данде гьарун, академикияб куцалда гьесул адабияб ирс басмаялде бахъизе бугилан. «Авар мацI» абураб Расул ХIамзатовасул кечIалъ Россиялда миллиял мацIал цIуниялъе гьабураб кIудияб кумекалъул, шагIирасул гIумруялъул ва шигIрияталъул цо-цо лъаларел рахъазул хIакъалъулъ баянал кьуна ГIабдулкъадирил МухIамадица.\nЦебеккун «Адабияталъул сагIат» проекталда нижеца къватIире кьуна Инхоса ГIали-хIажиясул, Игьалиса Чупаласул, ГIахьалчIиса МуртазагIали-хIажиясул, ЦIадаса ХIамзатил адабияб хазина гьоркьоб лъурал телеочеркал. Гьел документалиял фильмал лъун руго «Миллат» басмаялъул аккаунталда «Ютуб» видеохостингалда гьаб адресалда:\nХIамзатил Расул вукIана чIагояб хасияталъул, бергьун гъваридаб пикруялъул, бегIераб рагIиялъул инсан. ГIолохъанаб заманалда ккарал жиндирго гъалатIазда ракI бухIун, гIумруялъго тавбуги гьабуна гьес. ГъалатIал камурал гIадамал, аварагзаби гурони, рукIунареблъиги якъинаб хIужа буго. Расул ХIамзатовас гIуцIараб шамилиана буго цIакъ камилаб, щвалде щвараб, гьес хъварал тарихиял поэмабаз ва биценаз цебе чIезабула КIудияб Кавказалъул рагъги, гьелъул бахIарзалги, цоги гIахьалчагIиги. Советияб заманалда гьеб тема кьолозе бажарулев чи цIакъ къанагIат вукIана. ХIамзатил Расулица доб заманалдаго хъвана гьадинал рагIаби:\nГъалбацI асирлъараб ссанда бер чIвазе,\nХъахIав пачаясул чукъа, фельдмаршал\nЧIухIун гIодов чIараб гамачI бихьизе», - абун.\n«Кавказалъул гьалдолел къоязул къиса» абураб тарихияб поэмаялда руго гьадинал мухъал:\nЦо нухалъ Шамилица\n…ЦIадал чвахулел руго,\nИххал хъудулел руго, -\nИмамас гIоралда кьо\nЦинги гIорхъи бахунев\nКIиялго ниж цоцазда\nЦолъараб квар тIун анин...\n…Амма руссине щвечIо,\nРокъобе нух къосана.\nКъаси хIарщулъе ккана\nХадуб къо хисарабго,\nЦо хулжал рагьарабго,\nЖегиги бидулъ буго,\nКъаркъала хутIун буго\nАмма хIинкъи лъачIеб ракI\nГьас лъиениги кьечIо,\nДаим васият гьабун.\nГьедин лъабго бакIалда –\nРакIги, черхги, бетIерги.\nГьедин бикь-бикьун араб\nРокьиги, гучги, лъайги.\nГьедин щущарал нухал,\nГьедин риххарал мехал,\nГьедин пашманаб къисмат\nДур васасул, Дагъистан!\nГьелъул бицун, мугIрузда\nГIорал хъудараб мехалъ,\nГIассиял гьаркьал гьарун,\nЦIумал роржараб мехалъ,\nШамил, букIараб кIочон,\nМугIрул тIогьив вахана,\nГьес тIолго Кавказалъе\nГьесул рахъалъ как бана.\nИмамас амру гьабун,\nБахIарчияв гъов рехсон,\nДугIа, вагIза гьабуна,\nГъосда тIаса лъугьанин, -\nТIалъи релълъун букIана\n1976 соналда хъвараб асар ккола гьеб.\nХIамзатил Расулилги буго «Памятник» абураб кечI. Жиндирго къисматалъул хIакъалъулъ хъварал ритIухъал рагIаби ккола гьел:\nДицаги гьабуна памятник дийго -\nГьеб борхатаб гьечIо, дир кочIол зани.\nАмма, букIаниги, гьаб тIалъиялде\nЧанги гьурал пуйла, чанги цIал бала,\nДир цIар къотIиларо, дир цIа свинаро,\nГьелда тIасан ина гIемерал сонал,\nГIурул ханидасан хехаб лъар гIадин.\nДун вукIана чанги батIи-батIияв,\nХутIила ракIазулъ цохIо хIажатав;\nЦогиял нусгояз хисизе гьечIев,\nДицаго бакараб дирго чирахъгун.\nДоба севералда чIухIарал финаз\nАхIиларо дир цIар, рехселаро дун,\nАмма нус-нус соназ бухьараб сапар\nБихьила хIасратал дир наслабазда.\nГьез къимат гьабила, къадараб букIа,\nГьаб кватIун бачIараб дир бичIчIиялъул,\nМискинаб росдайги дунялалъеги\nДир чIвабзаз тIамурал гIищкъул бакъназул.\nДун дирго векалъул хIикмат вукIина,\nХIалихьалъиялда данде вагъулев,\nРасул ХIамзатовасул буго гIемерал рахъал, гIемерал бокIнал ругеб, бечедаб, цIубараб, камилаб, гIадамазул ракIал хIеккинарулеб, дунялалъул адабияталъулъ мустахIикъаб бакI кколеб рухIияб ирс. Гьеб ккола магIарулазулги Дагъистаналъулги кIудияб талихI. Баркала ХIамзатил Расулие. Аллагьас ахират лъикIаб кьун батаги гьесие. Амин.\nЦебего заман щун букӏана,Расулил киналго асарал,гьес хъвалеб мацӏалда рахъизе,шагьар тираниги,магӏарул мацӏалда,Расулил цӏи бахъараб тӏехь гьечӏо,гмагӏарулалъ хъварал Расулил тӏахьал ратизе рес буго,цохӏо паркалдаи рукӏунел букинистика ричулел чагӏазухъ,цоги бакьинан бахъулеб Расулил антология,саламатаб букӏине,лъикӏаб кагътил,берцинаб мужалаталъул,ва гь.ц.


25 маялда Дагъистаналда байбихьана Пачалихъалъул цогояб экзамен кьеялъул тадбир. Итни къоялъ кьолеб букIана литератураялъул ва географиялъул экзамен.\nИсана Пачалихъалъул Цогояб экзамен кьезе буго 725 азарго чияс, гьезда гьоркьоса 650 азаргояв ккола исана школа, хутIарал 125 азарго араб соналъ экзамен кьезе кIвечIел чагIи. Итни къоялъ тIоцебесеб экзамен кьолеб букIана георгафиягун литератураялъул предмет тIаса бищарал чагIаз. Университеталде цIализе лъугьунев чияс чара гьечIого кьезе кколел предметал руго гIурус мацI ва хIисабалъул гIелму, хутIарал предметал лъималаз жидецаго тIаса рищула. Гьедин 2015 соналъ география тIасабищун буго 30 азарго гIанасев чияс, литература 50 зарго чияс. Литературагун география цIакъго дагьав чияс тIаса бищулин ЕГЭ кьолелъулилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе гьелъул мугIалимзабаз. Мисалалъе исана жиндир цониги цIалдохъанас тIаса бищичIин гьебилан бицана Гъуниб мухъалдаса географиялъул мугIалим ГIамирхIамзаев МухIамадица.\nГIамирхIамзаев МухIамад: «ТIоцеве дун хIалтIизе лъугьараб соналъ география тIаса бищун букIана 10 чияс. Микьго чиясда кьезе кIунги букIана, тIокIаб, гьале анкьго сон ана, цониги чияс гьеб бищичIо. Щай гьеб бищулеб гьечIебилан гьикъани университеталде лъугьунелъул гьеб къваригIунеб буго гIицIго кIиго ВУЗалда, Дагъистаналъул росдал магIишаталъул институталдаги ва Дагъистаналъул Пачалихъияб Педагогикияб Университеталъул географиялъул факультеталдаги. Амма дида рагIана гьанже хIатта гьенибцин гьеб нахъе бахъун бугилан, географиялъул мугIалимлъун цIалулеб бакIалдагицин гьеб нахъе бахъун бугони лъималаз гьеб тIаса бищилищха?».\nЭР: «Аслияб куцалда кинал предметалха гьез тIаса рищулел?\nГIамирхIамзаев МухIамад: «Бищунго гIемер гьез рищулел руго химия биология, тарих, ва обществознание гIадал предметал. Гьоркьо-гьоркьов литература бищулел чагIиги рукIона».\nПачалихъалъул цогояб экзаменалда хадуб халкквезе хасаб оперативияб комиссия гIуцIун буго Дагъистаналъул лъай кьеялъул министерлъиялъ. Гьеб къукъаялда гъорлъ вукIине рагIула 40 00 чи, экзамен кьезе хIадур гьабун буго 5 700 пункт Цере гIадин цониги эбел-эмен экзамен кьолеб бакIалде аскIоре къазецин риччалел гьечIилан бицана Гъуниб мухъалъул КIогьориса гIурус мацIалъулгун литератураялъул мугIалим Расулова Хадижатица. Жалго лъималазулги цогояб экзаменалдехун бугеб бербалагьи хисун бугилан абулеб буго гьелъ.\nРасулова Хадижат: «Щибаб рокъор рекъезарун руго онлайн камераби. Полициялъул, ФСБ-ялъул хIалтIухъаби, сас бахъинабулел алатал камураб жо гьечIо ЕГЭялда хадуб халккун. Лъималазул тIалабчилъи цIикIкIун буго цогояб экзаменалдехун. ТIадчIун хIадурлъулел руго гьел гьелде, жалго рачIуна жидее батIи-батIиял тIадкъаял кьеянги абун».\nПачалихъалъул цогояб экзамен кьеялъул тадбиразде хIадур ругин киналго республикаялъул школалилан абуна дагьаб цебегIан ахIараб данделъиялда лъай кьеялъул министерлъиялъул нухмалъулев ШагьгIабас Шагьовас. Гьединго «ЕГЭ Туризм» абураб жоги тIубанго лъугIизе гьабунин жидеца. Щайин абуни цересел соназ цогояб экзамен кьолелъул, рикIкIадал Росиялъул шагьаразда гIумру гьарун ругел дагъистаниялцин рачIунел рукIана магIарухъ ругел школазде ЕГЭ кьезе, щайгурелъул гьениб гьеб кьезе бигьа букIун. Гьеб сабаблъун гIемераб ахIи-хIурги бахъун букIана. Исана гьединаб жо букIине гьечIилан лъазабуна лъай кьеялъул министрас.\nПачалихъалъул цогояб экзамен кьеялъул тадбирал Дагъистаналда халат рахъине руго 18 июналда лъагIан. 28 маялда гIолилаз кьезе буго гIурус мацIалъул экзамен.\nДагъистанияз георгафиягун литература тIасабищулеб гьечIо


Гьекъолдиялде данде къеркьей: дагъистаниязул къагIида\nХасавюрт шагьаралда кванил нигIматал ричулеб тукада жанире кIанцIун, гьениб бичулеб гIаракъи минатахъ щущазабун буго цо чанго гIолилаз. Гьелъие гIиллалъун гьез бихьизабулеб буго Рамазан моцIалъ гьеб тукада хIарамаб жо бичулеб букIанилан. Гьел жеги кквезе щун гьечIо. Дагъистаналъул жанисел ишазул идараялъ лъазабулеб буго гьел щалали чIезабун бугилан.\nГьеб лъугьа-бахъин ккаралдаса чанго къо бан буго. Социалиял гьиназда видеоролик буго гьеб кинабго бахъараб. Гьеб видеоялда гIолилаз гIайиб-гъвел балеб буго тукадул бетIергьанасде, хирияб Рамазан моцIалъ гIаракъи щайин дуца бичулебилан ва кинабго гIаракъи-чагъир жаниб сокIкIарал къотIелал гъурулел руго.\nТукада йигей йичарухъаналъ ахIи-хIур базе лъугьиндал гьез абулеб буго, Хасавюрт шагьаралда, гьеб мухъалъулав полициялъул хIалтIухъанас изну кьун бугин жидее гьеб гъуризеян. Амма цохIо гьеб хIужа гIолин гьел гIолилал тамихIалде цIазеян абулеб буго Хасавюрталдаса адвокат Сапият МухIамадовалъ. Гьеб лъугьа-бахъиналда тIасан жиндирго пикру загьир гьабуна гьелъ «Эркенлъиялъе».\nСапият МухIамадова: «Кинаб моцI гьеб букIаниги щиб? Уголовияб кодексалъ изну кьоларо гуриш Рамазан моцIалъ такъсир гьабизе бегьулилан. Гьел гIолохъабаз гьабураб жо такъсир буго. Исаламалъе лъикIаб иш гьабулелин абун, гьез жидего тамихI ургъана гьечIеб бакIалдаса. БукIине кколеб хIалалъ цIех-рехги гьабун, хIужабиги ракIарун хадуб гьезда тIад такъсир гьабиялъул иш рагьизе ккола.\nРамазан моцIалъ гIаракъи бичизе бегьуларбелъи биччIчIулеб жо буго, амма тIасанккарал жал гьаризейишха бегьулеб? Лъица гьезие изну кьураб тукада жаниреги кIанцIун бичулеб жо минатахъ щущазабизе? Хирияб моцIалъ бичизе бегьулареблъи бихьизабизе бокьун букIун батани, батIиял нухал ралагьизе ккелаан, полициялдеги ун гьезда абизе бегьула гурищ гьелъие тадбир гьабеян.\nГурони, чияр тукадеги жаниреги кIанцIун гъарачилъи гьаби гьеб жо гIорхъолъа араб иш ккола».\nДагъистаналъул рухIияб идараялъги рахъ кколеб гьечIо гIолилаз гьабураб пишаялъул. БитIараб бугин гIаракъи чагъир ва цогидалги мехтизарулел жал ричизе гьукъулин исламалъ, амма гьединаб гъаламагъиралда гьеб гьабизе шаригIаталъги беццараб гьечIин. Мисалалъе Шамил мухъалдаса мажгиталъул имам МухIамадрасул-хIажияс гьадин бицана «Эркенлъиялъе».\nМухIамадрасул-хIажи ГIалискандиев: «Гъол гIолохъабазул ният хIарамаб жо хвезабизе бокьи букIин бихьулеб буго, амма шаргIалъ жалго лъикIал рахъун лъикIлъи гьабулебилан абун чиясе зарал гьабиялде гьеб бащалъулеб бугони гьединаб практикаялъул рахъ кколаро. Гьеб нилъеего тамихIалде сверула.\nГьеб бажаризе ккани духъ букIине ккола тIалъи, Россиялда тIалъи батIияб буго, шаргIалъул хIукмаби гьанир рилъанхъизарун бажаруларо. Бажарулареб мехалда питнаялде ахIизе бегьуларо халкъ. Берцинаб бигьаяб нух хIалтIизабизе ккола гьединаб мехалъ».\nАмма гьелдаго цадахъ МухIамадрасул хIажияс гьадинаб пикруги загьир гьабулеб буго. гьадин абуоеб буго Шамил мухъалъул Гъогъолъ росдал имам МухIамад расул хIажияс.\nМухIамадрасул-хIажи ГIалискандиев: «Гьел гIолохъабаз нижее лъикIаб иш гьабизе бокьун букIанин, амма нижерго гIолохъанлъиялъул хъачIлъиялдалъун зарал кканилан гьел рекIекълъани ккараб ишалдаса, гьев тукадул бетIергьанги тIаса лъугьани лъикIаб букIинаан. Гьевги бусурманчилъидал. Жинца Аллагьасда цеве щвараб мехалъ гьелъухъ жаваб кьезе кколеблъи лъала гури гьесда.\nГьев жужахIалдаса хвасар гьавизе бокьун гьабулеб хIалтIилъидал гIолохъабазул гьеб букIараб, гьеб кIочене бегьуларо. ГIаракъи-чагъир сабаблъун жинде ахираталда гьабизе бугеб тамихIги, жужахIалъул цIаги цебечIеабуни бичIчIула гьев чиясда гьел гIолохъабазул букIараб нияталъул магIна.\nИман бугев чи гьев ватани гьев ургъизе ккола жинде зарал бокьуниш гьел чагIи рачIарал, ялъуни хIарамаб жоги нахъчIвазе, жужахIалъул цIедаса живги цIунизе рачIарал чагIийищ гьел гIолохъаби рукIарал абун».\nГIаракъи-чагъир бичулел тукабазде гьединал гьужумал гьарурал хIужаби цереги ккун рукIана Дагъистаналда. Гьедин 2013 соналъул августалда, гьебго Рамазан моцIалъ квьагьизабун букIана МахIачхъалалда, Ярагъиясул ва Котровасул цIаралда ругел къватIал цолъулеб бакIалда бугеб тукен.\nГьеб тукадул хважаинасе цереккун лъазабиял гьарулел рукIун руго гIаракъи бичи течIони тукен кьвагьизабизе бугилан. Гьединго 2012 соналъул январь моцIалъги кIиго гьединаб тукен бухIун букIана Шамил мухъалъул ХIебда росулъги.


Лъимал хIинкъизарулеб «хIапуч»\nЭкзаменал халатрахъине руго кIиабилеб июлалде щвезегIан\nДагъистаналда гIурус мацIалъул ЕГЭ кьуна 12 азаралда 668 выпускникас. Исана ЕГЭ тIобитIулеб куцалъухъ халгьабизе республикаялде вачIун вуго Москваялдаса 120 чи. Гьел гьанире рачIиналъул мурадги буго нилъер лъималаз экзаменал ракIбацIцIадго кьолел ругищали халгьаби.\nБитIараб буго. Экзаменал тIоритIизе ккола ракIбацIцIадго. Амма школалъул аудиториязда лъималазда хадуб кутакаб хъаравуллъи ккунилан, гIадлу-низамалде бачIинадайха киданиги сахлъизе рес гьечIеб «унтуца» унтун бугеб Дагъистан ва къойидаса къойиде ришватчилъиялъ кодобе босулеб бугеб республикаялда рацIцIадал экзаменал кьезе ресго бугищ? Лъималаздасанищ байбихьулеб бугеб ришватчилъиялде данде рагъ байги?\nДоб, цояз какулеб, цогидаз беццулеб советияб заманалдаги цо классалда вукIунаан лъабго-ункъо отличник, хутIарал - гьоркьохъеб хIалалда цIалулел. Гьанжеги гьединго буго. Амма батIаго гьел «троечниказул» яшав босани, отличниказулалдаса къураб батуларо. Доб мехалда, экзаменазе кумек гьабулеб букIараб батаниги, цогIаги лъабилаб бугев чиясда ракIалдего кколароан вузалде цIализе ине. Гьанже баллал гIуни, бокьараб вузалде унел руго. ЦIакъго рекIекълъизе бачIана цо пуланай эбелалъул каламалъухъ гIенеккидалги.\n- Яс цIализе абизегIанго лъикIай йикIинчIо, гьединлъидал ракIалде ккана гьелъие педуниверситет гIелин, - абун.\nКинха гьединай цIалдохъаналъе гIурал баллал щварал? Лъай-хъвай яги гIарац бугони, гьебги бицинегIан захIматаб суал батуларо. Нилъеда гIемер рагIулел руго, гьебги санайил, ЕГЭязда кколел къваригIел гьечIел ишазулги.\nХалкколелин цIар бугел чагIиги, эксперталги, Москваялдаса гьалбалги тIамизе бокьилан, аскIове щивго къазеги течIого, киса-кибего полициялъулаз цIураб сверухълъиялда, туалеталдегицин жалго риччалареб ахIвал-хIалалда, тIаде видеокамерабиги ритIизарун, ЕГЭ кьезе. Чан чиясухъадай гьеб бажарилаан!?\nКиналго лъималазул цого къагIидаялда лъай букIунареблъи лъалеб жо буго. Амма, ЕГЭялъул цIарги бахъун, цIияб цIалул сон байбихьаралдаса нахъе хIинкъизарула лъимал. Гьедин бугеб мехалда лъикIал цIалдохъабазгицин, ичIго класс лъугIидал, школа рехун тола. Гьаб кинабгоги буго гIемераб бицараб, хIасил кколареб хабар. Кин батаниги, яхIго гьабизе кIолеб гьечIо юцIцIун чIезеги гIун бачIунеб гIелалда аскIоб гьабулеб бугеб рекъечIеб иш бихьидал. Дица абула жалго ЕГЭ ургъаралги, гьелъие материал хIадур гьабулелги - киналго бокьилаанин ЕГЭ кьезе тIамизе нилъеда цебесан.\nПрочитано 211 раз\tПоследнее изменение Четверг, 21 июня 2018 10:05\nДругие материалы в этой категории: « Миллаталъул хазина\tАралда таманча речIчIани... »


"Поможем умереть. ОМОН. УВД ХМАО"\nГIицIго гъваридал цIахIилал бераз бихьизабулеб буго, гIумруялъул интерес хварай Элима цее гIуралъ берцинай ва жигарай чIужугIадан йикIараблъи. ЗахIматго буго божизе гьелъул 42 сон букIиналда. Гьел соназда гъорлъан I4 гьелъ кьуна, Грозныялда зачистка унеб мехалда, рукъуса вачун ун хадуб, туснахъалъул 18 сон жиндие бихьизабурав цого-цо вугев вац Адам хвасар гьавиялъе. Дагьалъ цебе баянлъун буго гьелъул рак унти букIин. Гьелъул гIаданах гьорон буго, операция гьабизе бегьулеб гьечIо. Медиказул къиматалда гьелъул къоял къокъал рагIула.\n«МагIуги хутIун гьечIо, ракIги унтун свакана», - ян абуна Элимаца, Прагаялда аскIобеххун бугеб шагьаралъул къватIазда ниж хьвада-чIвадулеб мехалда. Кколеб букIана гьелъ гьединалго къокъал фразабиги загьир гьарун, жиндирго калам чIезабилин. Амма хадуб гьелъул калам жигарлъана.\nЭлима: «КIиабилеб рагъ байбихьана вахIшияб къагIидаялда. Сверун кколел рукIана рукъзал, кварталал, мухъал, росаби ва кколел рукIана цере ккаралщинал. Зулму ва хвалиде ккезарурал ва хваразул жаназаби гIагаразе ричи гIадатияб жоялде буссана. Гьез гIарац босулеб букIана жал кире ккаралали лъачIого тIагIарал гIагаразул хIакъалъулъ гьересияб информациялъухъцин. Хадуб гьез жидер васал, россал ва вацал рачун аразул гIага-божарал, чурукал рагIаби абулаго, рачахъулел рукIана нахъе».\nРагъалъ чIунтизабураб Грозныялда\nАдам вачун ун вуго Грозныялъул Октябрьский мухъалъул хасал рукъзал ругеб бакIалдаса. 2000 соналъул I6 апрелалда богода гIадин рукъалда цере чIезарун руго УАЗал ва бронетранспортер. Маскаби хурал рагъулаз рукъуре жаниреги кIанцIун, байбихьун буго гьев гIолохъанчи вухизе.\nХасго цин бахъинабун буго гьезул Адамица цIалулеб букIараб Джованни Боккаччол «Декамерона» техьалъ. Гьезул цояз гьеб реххун буго гIодобе ва хъубал рагIабиги абулаго, мерхьун буго гьеб. Цогидавин абуни, киназдаго цебе, гьелде тIаде кIущун вуго. «Нужеца гьабулебго щиб? Нуж гIадаллъунищ?», - абун Адамил эмен вахъараб мехалда, гьев кIотизегIан гъундагъаз вухун вуго. Гьебго заманалда бигьа-гьабун къотIун гIодое ккарай гьесул эбел йихьунцин йикIун гьечIо. Гьеб мехалда гьелъие тIоцебесеб инфаркт щун буго.\nРогьаликь ячIарай эбел-инсул мадугьалалъ Элимада лъазабун буго, сардикь Адам вачун иналъулги эбел-эмен квешаб хIалалда рукIиналъулги хIакъалъулъ. Гьелъ гьелде абун буго гьединго, цадахъ гIураб гIарацги босейин, гьел «Ханты-Мансийскалъул жанаваразе» гIарац кьун вац нахъе вачиналъейин. «Жакъаго нахъе вачинчIони, хадуб гьесул лъалкIал ратуларо», - ян жубан буго гьелъ нахъе унаго.\nЭлима: « - Дир лъикIаб махшел буго юкъариялъул. Нижер букIана гIарац. Россиялъул Жанисел ишазул министерлъиялъул оперативияб къокъа доб мехалда букIана цебе Грозныялъул Октябрьский мухъалъул гIинкъазулгун мацI лъаларезул букIараб интернаталъул минаялда жаниб. Россгун цадахъ гьенире щвараб мехалда, нижеда гьенир ратана цебесеб сордоялъ жидерго вацIал ва лъимал рачун аразул гIагарал.\nМинаялъул гьумералда гордул рамабазул цоялда хъубал рагIабаздалъун хъван букIана хъахIаб лъажбаралъ: «Нужер балагьалъул нижер ургъел гьечIо». Минаялъул къедалги цIезарун рукIана чачаналъе рачIун рукIарал ОМОНалъулазул ва гьезул шагьаразул цIараз. Бищунго ракIалда чIана дида: "Поможем умереть. ОМОН. УВД ХМАО", абураб хъвай-хъвагIай.\nКинабго система гIуцIун букIана гьениб, мун щивниги кколарин, амма автомат кодоб бугев беркIалцин чуричIев адабгьечI дур гIумруялъул бетIергьан вугин абураб къагIидаялда.\nДида хадуб лъана, гIарцида хурхарабщинаб жо гьениб цIакъ лъикI хIалтIулеб букIин. Дуца гIарац кьолеб буго, гьезин абуни, хадуб абулеб гьечIо «бихьичIин, босичIин». ГIарцуца къотIи-къаялъго гIадин рахъал цоцада хурхинарулел рукIана. БукIинчIо цогIаги хIужжа гьез гIарцIудаса инкар гьабиялъул».\nДоб къоялда Элимахъа босун буго кIиазарго доллар, амма вацI виччан гьечIо къватIиве. Абун буго радал ячIайин. Хадусеб къоялда гьез тIалаб гьабун буго гьелдаса тIадеги азаралда щунусго доллар.\nЭлима: Сордо бащалъизегIан гьенийги эхетун, дун цIидаса вац цадахъ гьечIого нахъе юссине ккана. Лъабабилеб къоялдайин абуни, дида гьез абулеб буго, дихъан гIарац босарав ва «кумек гьабизе» рагIи кьурав контракталдалъун хъулухъ гьабулев офицер рукъуве анин жиндирго Ханты-Мансийскалдейин. Гьеб хабарги лъазабун, гьеб оперативияб къокъаялъул хIалтIухъанас дидаса тIалаб гьабуна гьанже щуазарго доллар. «Гьанже захIматго букIине буго. Дунги гьеб ишалда гъорлъ вуго, диваналъул процесс букIине буго. Амма дуца ургъел гьабуге, дур вац чIаго вуго», - ян абуна гьес дида.\nНалъуе босараб ва гьев хIалтIухъанасе кьураб щуазарго долларалъги кумек гьабичIо дие вац вихьизе. Амма гьесие дица кьолеб букIараб квен ва къварагIа-тараб гьез инкар гьабичIого босулаан. Хадуб дида лъана, ОМОНалъулаз кинабго жо жидеего толеб букIун буго.\nДида ракIалдацин гьечIо гьанже лъица малъун дица адвокат ккуравали ва кигIан гьесие дица кьурабали. РакIалда буго, гIемер гIарац хвезабуна. Адам аресталде гъоркье восаралдаса нахъе, кинабго гIарац дица цадахъ кколеб букIана ва гьеб гьев хвасар гьавиялъе хвезабулеб букIана дица».\nДиваналъул процесс байбихьилелде Элима махIрумлъана эбел-инсудаса. ГIадамаз абулеб букIана, балагьалъ рухIанин гьелин. Учузго бичизе ккана эбел-инсул рукъ ва Адамил автомобиль. ГIарац сундуениги гIолеб букIинчIин, юкъаризеги тIокIаб бажаричин, кверазул тату хвеялда банин, абуна Элимаца.\nТIаде щвана диваналъул процессалъул къо.\n«Диваналъул залалде жаниве щвезавуна кичI-кIичIарав, батIайихъаго вилъанхъулев чи. Гьев хъаравулзабазул кумекалдалъун бигьа-гьабун хIалихъанго унев вукIана жидеде гIайиб гIунтIизабулезе бихьизабураб маххул клеткаялдеххун… Дир борчIараб гьаркьидаса нуцIбизда аскIор рукIарал хъаравулзаби лахIзаталъ кIотарал гIадин хутIана, хадуб гьез дидехун атоматал ритIизаруна. Вехъерхъун гIадин вачунев чи дир вац вукIин бичIун хадуб, дир гIаданахги ракIги цадахъго кьвагьанин ккана. Дида кколеб букIана дида вахIшияб, аздагьабигун макьу бихьулеб бугин ва цо лахIзаталдаса дун йорчIизе йигин… Адвокатас гIарац босулеб букIун буго, амма цогIаги нухалъ дир вацасухъе щун гьечIо гьев! Адамиейин абуни, гIазаб кьолеб букIун буго…\n«ГIунтIизарулел гIайибал рукIана жидецаго ургъарал ва баянго гIантал. Диванчиясда тIадаб букIана гьел гIайибал нахъ чIван, Адам диваналъул залалдаго эркен гьавизе. Амма гьев хIинкъана гьеб галиялдаса ва маххул гIадинаб гьаракьгун гьес къотIана «тероризмалъухъги чи чIваялъухъги хъачIаб режималъул колониялъул 18 сон», абун.\nАдамица щивниги чIвачIо. Дица дунго лъикIай лъугIун, цо-цо гIадамазул кумекалдалъун лъазабуна, гьес чIваравлъун лъазавурав гIурусав чIван гурев, живго хун вукIин. Гьес гьекъолеб букIун буго тIолабго гIумруялъ, хабалъги гьев лъун вуго ракI гурхIарал гIадамаз, гьелги дица ралагьана. Дица балагьана гьев вукъараб бакIги, рахъана сураталги. НугIзабаз гьацин бана, гьев живго хванин абун. Лъазабизе бажарараб информация дагьа-дагьабккун дица кьолеб букIана адвокатасухъе… Хадуб цинтIаго ккана дида тIоцебе бичIунарого букIараб – нугIазабаз цо-цо ккун инкар гьабуна жидецаго дида бицараб кинабго жоялдаса. Бихьулеб букIана гьел лъикIаланго хIинкъизарун рукIин. Адвокатасги дир суратал, нугIзабаз бицараб ва дица бицаралдаса гьарурал хъвай-хъвагIаял «рилизарун» ратана…\n«Аресталда цебе дир вацасе букIана 20 сон. I.90 метралъул борхалъи бугев берцинав гIолохъанчи вукIана гьев. Гьанже гьесул чохьониб сахаб цогIаги бутIацин батиларо. Гьес чIобогояб бланкалда жиндирго гъулбас лъезе инкар гьабун хадуб, гьесил кверзул киналго кильщал рекизарун руго.\nГьев гIемер заманалъ дализавун вукIун вуго турникалда хIатIалги квералги рухьун. Гьелдасан гьесул рукьби рорчIулел щукдуздаса. Гьев дализавун, бетIералда пластикалъул пакет бухьун, хIкъазабун, лъавудаса инавулев вукIун вуго.\nГьесда кьедалдеги вуссинавун кьандир малал ралаго, гьел ахIдолел рукIун руго, дур киданиги лъимал рукIине гьечIин. Гьеб гуребги гьесул зазхараб кварица бакьал къватIире цIан руго. Гьеб къагIидаялде ОМОНалъулаз абулеб буго «розайин». Гьеб квар цинтIаго къватIибе цIалеб мехалда, гьелде балагьизе рачIунел рукIун руго сверухъ рукIаралщинал.\nГьез хIалтIизарулел рагIула гIемер цогидал къагидабиги. Мисалалъе, хIал гьабун рагьулеб букIун буго кIал ва паялникалъ кIал жанисан бухIизабулеб букIун буго, вацасда я кваназе, я гьекъезе кIолеб букIун гьечIо… Спортивияб залалда жаниб ОМОНалъулаз лъун букIун буго рельсазул хъанчI. Гьелда рухьун, ккуразе гIазаб кьолеб букIун буго ток кьабизабун.\nАдамил хIакъалъулъ Москваялда дица Анна Политковскаялде бицун хадуб, гьей гIодана.\nЧIаго хутIарал камераялде нахъе рехъерхъун, рехулел рукIун руго цIорорал бетоналъул чIабаралде… ХIехьезе бажаричIез жидецаго гьаричIел такъсирал рихьизарурал кагътазда лъолел рукIун руго гъулбасал. Гьезиени хадубги жидерго копое гIазаб кьолеб букIун буго ОМОНалъулаз».\nЭлима щиб гьабилеб лъаларого дое гьание екерахъдулеб мехалда Чачан республикаялде витIарав Сергей Бобров жив вугин абурав ФСБялъул хIалтIухъан зама-заманалдаса вачIунев вукIун вуго гьелъухъе рукъуве «харбал» рицине. Гьединаб къагIидаялда гьес гIамал гьабулеб букIун буго лъазабизе, кидал гьелъ шагьидалъул рачел базе бугебали. Элимал тамашалъараб балагьи бихьараб мехалда, гьес абулеб букIун буго, гьелъул бакIалда, жинца гIицIго гьедин гьабизе букIанин, «гIорхъаби лъаларел рагъулазда бецIизабиялъул мурадалдайин».\nЭлима: «Адамил хIакъалъулъ Москваялда дица Анна Политковскаялде бицун хадуб, гьей гIодана. Гьеб кинабго дица гьелъие бицана диктофоналде «Новая газетаялъул» редакциялда. Гьелъул планалда букIана Адамил ва туснахъазда ругел цогидал чачаназул хIакъалъулъ кIудияб материалги хъван, Европаялда цее яхъине. Нижер гIолохъабаз гIемер хъвалеб букIана гьелъухъе туснахъаздаса. Анна чIван хадуб, дун гьез ялагьана ва дие хIинкъаби кьолел рукIана.\nКассетаялда хъван букIана нижер хъизаналъул хIакъалъулъ кинабго, Адам кквеялъул, гьесие гIазаб кьеялъул, диваналъул процессалъул, Адамил къисмат бигьалъиязабиялъул мурадалда кин ва лъие дица ришватал кьеялъул хIакъалъулъ. ТIоцее дун «цIа-цIалей» йикIана федералаз, хадур журана «къадировасулалги».\nЭлима лъикIаланго тира-сверана Россиялда туснахъал ругел шагьаразде щун. ГIарац гIолеб букIун гьечIо, гьелъ бокьараб хIалтIи гьабулеб букIун буго. Азарханаялъул няняялдаса байбихьун вокзал лъухьулелде щун. Чачназде данде кампания доб мехалда букIана жиндирго авалалда. Гьелъ жиндирго миллат бахчулеб букIун буго. ТалихIалъ, лъицаниги документал тIалаб гьабулеб букIун гьечIо. Доб мехалда гьединал хIалтIабазде офицалияб гуреб къагIидаялда росулел рукIана, пенсиязул ва социалил гIарцазул документала гьаричIого хутIиялъул мурадалда.\nЭлимал гьитIинабго харж унеб букIун буго Адамие квен-тIех ва медикаментал росиялъе. Гьелъул бутIа гьесдаго цадахъ камераялда рукIаразеги щолеб букIун буго. Хадуб жубан буго мобилияб бухьеналъухъ гIарацги. Туснахъалъул хIалтIухъабаз гьезухъан рахъулел рукIун руго телефонал, хадуб гьезие ричизелъун.\nГьей кьижулей йикIун йиго гьатIинаб гIаги рес ккараб бакIазда. БитI ккани, чIобогосеб палатаялда, гурони, азарханаялъул чурукаб партал бакIарулеб бакIалда.\nЭлимае тIоцебесеб нухалда Адамгун дандчIвазе рес щун буго гьев этапалъ витIун хадуб соналдаса.\nЭлима: «Дица Адамил кверал дирго кIаркьабазда лъуна, къана берал. Гьев нечон вукIана жиндирго рекарал кильщаздаса. Махсаро гьабулев вукIана. Бертин гьабилелде гьел сахлъилинги абун. Дица гIамал гьабулеб букIана бихьизабизе, дирго киналго ишалги лъикI ругеб къагIидаялда рихьизаризе. ГIемер жо ракIалде щвезабуна нижеца.\nНижеда хадуб хал ккун ва гIенеккун рукIин лъалеб букIиналъ, дица гьесда жиндирго бетIер дир гъажазубетІералда лъезабуна ва абуна кьижараб хIисаб гьабеян. Гьединаб къагIидаялда канлъи гьечIеб бакIалда гьес дида бицана гьеб кинабго жанаварлъиялъулги гIазаб кьеялъулги. Дица гьесул бетIералда квер бахъулеб букIана. Ругъназда квер хъвалеб мехалда, гьаз дир вацасе гьабураб щибин, абилеб букIана дидаго. НагIана буго гьезие!»\n«Дунялалда жужахI батани, дун гьенив вуго»


ГIусман МухIамадов ЦIумада район Инхокъвари росу\nЩибаб росу цIилъизе, халкъалъул гIумруги, яшавги, гьудуллъиги лъикIлъизе ккола.\nРосабалъ бегавул вукIине ккола вацIцIадав, хIалтIул гIуцIарухъанги ва пачалихъалъул законал хIалкъалда ричIчIизаризе лъайги бажариги бугев, магIишаталъул бетIерасул тIадал ишалги лъалев, гIакълу бугев росдал халкъ жиндиралдаги чидаралдаги бикьулорев чи.\nИмамги вукIине ккола гIелмуги лъикI лъалев, хIукуматалъул хIалтIиги бичIчIулев, шаригIаталъул битIараб нухде халкъ ахIизеги бажарулев, живгоги вацIцIадав чи.\nИмам Шамилица Калугаялдаса ругьел битIун буго: «Абе дир ракьцоязда, Дагъистаналъул бетIерлъун вацIцIадав чи теян» гьединавго бетIер росабалъги хIажат вуго.\nАхиралда абизе бокьун буго жиндиего бокьулареб цогидасе гьабуге, цоцалъ гьуинлъи цIуне ритIухъаллъун рукIун росдал бетIерасеги имамасеги гьезул лъикIал хIалтIабазулъ квер-бакъи гьабе.\nПачалихъалъ рахъарал законалги тIуразаре. ТIадехун рехсараб ахIвал-хIал цIиял тIасиязул гIайибалдалъун гIемерисел росабалъ ккун букIиналдалъун дица цо-цо бакIалда зани бегизабулеб бугилан абулездаги дун рекъоларо. Лъаларо гIакъилзабаз шиб дида абулебги, гIенеккила гьездаги.


Презентация на тему: "Предмет: Маг 1 арул мац 1 алъул тарих. Дарсил тема: «Христианазул ва ислам дин байбихьараб заманалда маг 1 арул мац 1 хъвай-хъваг 1 аялде босиялъул т.". Скачать бесплатно и без регистрации.\nПредмет: Маг 1 арул мац 1 алъул тарих. Дарсил тема: «Христианазул ва ислам дин байбихьараб заманалда маг 1 арул мац 1 хъвай-хъваг 1 аялде босиялъул т. - презентация\nПрезентация была опубликована 5 лет назад пользователемВалентина Белецкая\nПрезентация на тему: " Предмет: Маг 1 арул мац 1 алъул тарих. Дарсил тема: «Христианазул ва ислам дин байбихьараб заманалда маг 1 арул мац 1 хъвай-хъваг 1 аялде босиялъул т." — Транскрипт:\n1 Предмет: Маг1арул мац1алъул тарих\n2 Дарсил тема: «Христианазул ва ислам дин байбихьараб заманалда маг1арул мац1 хъвай-хъваг1аялде босиялъул т1оцересел х1албихьиял»\n3 Дарсил мурад: а)маг1арул мац1 хъвай-хъваг1аялде босиялъул т1оцересел х1албихьиял Дагъистаналде христиан ва ислам дин, гьезда цадахъ гуржиязул ва г1араб мац1 бач1иналда рухьарал рук1ин студентазда лъазаби ва бич1ч1изаби; б) маг1арул калам цебет1езаби.\n4 Рокъобе кьураб х1алт1ул халгьаби\n5 1) Лъица рак1алде щвезабилеб, араб дарсида бицараб темаялда ц1ар щиб бук1араб? 2) Чанабилел г1асраби гьел рук1арал? 3) Христиан дин бач1иналдалъун, маг1арул халкъалъул ва мац1алъул г1умруялъулъ кинаб хиси ккараб?\n6 4) Гуржиязул хъвай-хъваг1аялъул лъалк1ал ратиялъул кинаб к1вар бугеб маг1арул мац1алъул хъвай- хъваг1аялъе? 5) Христианазул дин т1ибит1и кида байбихьараб ва жегиги кидаялде г1ат1илъараб? 6) Щай гьеб дин т1ибит1и г1ат1илъараб?\n7 7) Сунца квербакъулеб бук1араб христиан дин Дагъистаналда, хасго маг1аруллъиялда, т1ибит1иялъе?\n8 8) Щиб нилъеда бихьулеб бугеб экраналда?\n9 9) Лъица ва кида ц1аларал гьел хъвай-хъваг1аял?\n10 10) Гьеб хъвай-хъваг1аялъул х1акъалъулъ А.С.Чикобаваца щиб хъвалеб бугеб? «Гьеб хъвай-хъваг1аялъул буго 11 мухъ ва к1иго бут1а. К1иябго бут1аялъул гуржиязул рахъ гьабун буго килисаялъул уставалъулаб хъвай-хъваг1аялда, маг1арул бут1а гьабун буго килисаялъул мухъилаб шрифталъ. Гуржихъваялъул раг1аби руго къокъ гьарурал, маг1арул хъвай цо нухалъ гурони къокъ гьабун гьеч1о, раг1аби кьун руго къокъ гьарич1ого. Маг1арул раг1абазе аслияб к1вар кьураб къаг1ида буго. Гуржи х1арпаз хъварал маг1арул раг1аби руго гьадинал: Хут1арал маг1арул раг1аби хвезарун руго, ц1ализе бажарулареб х1алалда. Хъвай-хъваг1аялде балагьун гьеб бук1ине кколеб буго г1асрабазул. Хадусел г1асрабазул гьеб бук1унгут1и х1акъаб буго, щайин абуни, 15 г1асруялде Дагъистаналда ислам дин г1ат1идго т1ибит1ун бук1индал»,\n11 11) Лингвистикияб рахъалъ А.С.Чикобаваца гьелъие кинаб къимат кьолеб бугеб? «Лингвистикияб рахъалъ хъвай-хъваг1ай ц1акъ къиматаб буго, нек1сияб маг1арул мац1алъул документ х1исабалда, г1амгьабун босани, дагъистаналъул мац1азул документ х1исабалда. Гьеб нек1сияб маг1арул т1адхъвай бик1к1ун буго гуржиязул шрифталда. Гьеб буго гьелъул щаклъи гьеч1еб культуриябгун тарихияб маг1наялъул къимат».\n12 12) 1952 соналда цоги кинаб памятник батараб? Лъида батараб ва лъица ц1алараб?\n13 13) Гьаб памятникалъул х1акъалъулъ щиб нилъеда лъалеб? ТИМАЛАТ1АЦ1ОБЕГ ТИМАЛАТ1АЦ1ОБЕГ «Лъималат1а ц1об лъеги»- «Помилуй детей»\n14 14) Хадусел памятникал кир ва кида ратарал? Щиб заманалда гьел хъвай- хъваг1аял гьарурал? 15) Гьел хъвай-хъваг1аязул памятниказда бан проф. А.Р.Шихсаг1идовас щиб абураб? «Гьел хъвай-хъваг1аял ккола маг1арул мац1алъул тарихалъул памятникаллъун ва т1оцебесеб гуржиязул алфавиталдалъун маг1арул раг1аби хъвараб документлъун». 16) Проф. Шихсаг1идовасул раг1аби сунца рит1ухъ гьарулел?\n15 17) Христиан диналда бан доб заманалда г1урусазул росарал нилъер г1адамазул ц1арал кинал ругел? Г1андуник1-Андроник, Г1алисканди- Александр, Харит1он-Харитон, Тамари, Элени ва цогидалги.\n16 18) Чан соналъ халатбахъараб Дагъистаналда христиан дин ва гуржиязул хъвай-хъваг1ай т1ибит1и? Кин гьеб унеб бук1араб? 19) Хадуб кинаб дин гьелда гъорлъе жубараб? Гьезул гьоркьоблъи кинаб бук1араб?\n17 20) Щиб нилъеда абулеб бугеб гьаб тарихалъ? Гьаб заманалда щиб лъугьараб?\n18 21) ХV-ХV1 г1асрабазда щиб лъугьараб? 21) ХV-ХV1 г1асрабазда щиб лъугьараб? Вахушти Багратионил карта\n19 22) Бусурбан дин кида бач1ине байбихьараб ва гьелда цадахъ щиб т1ибит1араб?\n20 23) Г1араб мац1алъ хъвараб бищунго нек1сиябилан рик1к1унеб текст щиб кколеб? Лъида ва киб гьеб батараб?\n21 24) Киб ва кин гьабун бугеб гьеб т1адхъвай? 25) Щибилан гьениб хъван бугеб? «Бисмиллагьи ррах1мани ррах1им ! Г1акъа гьабуге мазгит гьабуразе / росда Алак мазгита вакъпу гьабурал Г1акъа гьабуге бусурбаби».\n22 26) Гьаб т1адхъвай гьабураб заманалъул х1акъалъулъ щиб нилъеда лъалеб? 27) «Къородисезул т1адхъваялъул» нилъее кинаб к1вар бугеб? 28) Ахирал соназ ратарал нек1сиял хъвай-хъваг1аяз щиб нилъеда бихьизабулеб бугеб?\n23 29) Щив нилъеда вихьулев гьаб сураталда? 30) Кинаб суалалда т1ад гьев х1алт1улев вук1арав жиндир заманалда?\n24 31) Щиб нилъеда экраналда бихьулеб бугеб? 1485 сон\n25 32) М-С.Д.Саг1идовас щиб абулеб бугеб гьелъул х1акъалъулъ? «Бищунго цересел г1араб х1арпаз хъварал маг1арул раг1аби нилъеда дандч1вала Аваристаналъул к1удияв нуцал Г1андуник1ил васигаталда. Гьеб васигаталъул кагъат хъван буго 1485 соналъ машгьурав г1алимчи Г1андиса Г1алимирзаца. Г1араб мац1алда хъвараб гьеб васигаталда буго 16 маг1арул раг1иги, г1араб х1арпаз хъвараб. Гьединан нилъеда цебе буго 15 г1асруялда гьабураб маг1арул хъвай- хъваг1аялъул памятник».\n26 33) Гьал раг1абазе баян кье. Муг1рузул Улка – Дагъистан\n27 34) Экраналда лъил сурат кьун бугеб?\n28 35) Киб ва кида М-С.Д.Саг1идовасда батараб васигаталъул кагъат ва киб гьеб ц1унун бугеб? 36) Васигаталда бугеб нек1сияб хъвай- хъваг1аялъул анализ гьабулаго, М-С.Д. Саг1идовас щибилан хъвалеб бугеб? 37) Гьеб васигаталъул кагътида ругел ва цогидалги нек1сиял хъвай-хъваг1аязул документаз щиб нилъеда абулеб бугеб, щиб гьез бихьизабулеб бугеб? 38) ХV11 г1асруялда Маг1аруллъиялда г1емерисел документал кинаб мац1алда хъвалел рук1арал? Гьенир дандч1валел маг1арул раг1аби кинал раг1аби рук1арал?\n29 Нилъер араб дарсида бицинч1ого хут1араб ислам дин бач1ингун лъугьарал хиса- басиял\n30 Тарихалъул тартибалда хадусеб г1араб х1арпаз хъвараб маг1арул хъвай- хъваг1ай ккола Шамил районалъул Бакълъухъ росдал мажгиталъуб бугеб ганч1ил къоноялда гьабураб хъвай- хъваг1ай. Гьениб хъван буго: «Масжид (мажгит) бана 973 соналъ, ай соназ» Г1араб х1арпаз хъварал маг1арул хъвай-хъваг1аял нилъехъе г1емерал щвана.\n31 Гьезие мисаллъун ккола машгьурав г1араб мац1алъул г1алимчи Харахьиса Т1айгибица ( ) г1араб т1ахьазул т1амчазда жиндирго квералъ гьарурал хъвай-хъваг1аял. Гьев Дагъистаналда машгьурав вук1ана г1араб мац1алъул, адабияталъул, маданияталъул ва тарихалъул г1алимчи х1исабалда. М-С.Д.Саидовас хъвалеб буго: «Харахьиса Т1айгибица таржама гьабун къач1ана г1емерал г1араб грамматикаялъул текстал, логикаялъул ва диалектикаялъул г1елмиял асарал»,- абун. [Саидов, 1948: 138] Г1араб т1ахьазул т1амчазда кьолел жиндирго таржамабазда ва г1елмиял баяназда гьес кьолел рук1ана г1емерал маг1арул раг1аби ва раг1абазул дандраял. Гьездасан нилъеда бич1ч1ула маг1арул алфавит доб заманалда къач1ан бук1араб ва х1алт1улеб бук1араб куц. Гьенир рук1ана г1араб х1арпаз хъварал гьадинал маг1арул раг1аби: Байбихьула дица, бокьараб, г1инт1аме, варанидул кьили, т1ажу, квербакъи, гьунса, кьариял руччаби, дуде буго дир хьул, пурцих1инч1(галка), шинк1ил(копыто) ва цогидалги.\n33 17 г1асруялъул ахиралде г1араб х1арпаз хъвараб маг1арул мац1алъул хъвай- хъваг1ай лъик1го т1ибит1ун бук1ана. Гьел соназ машгьурав г1араб мац1алъул г1алимчи Г1ободаса Шаг1баница ( ) маг1арул мац1алда хъван рук1ана жиндирго текстазда басралъарал диалектиял раг1аби. Шаг1бан г1емерал соназ бусурбанлъиялъул Бакъбаккуда ц1алулев вук1ана соналъ гьениса вуссаралдаса Шаг1баница Маг1аруллъиялда рагьана т1оцебесеб г1араб мац1алъул школа. Шаг1баницаги гьесул ц1алдохъабазги маг1арул мац1алда хъвадарулаго пайда босулеб бук1ун буго гьединго г1араб алфавиталдаса. Гьаниб г1ажаиблъи гьабизе бегьула Аваразул нуцаллъиялъул цо-цо г1адамал Шаг1банида к1алъалел рук1араб къаг1идаялда: «Лъик1аздасаги лъик1ав, рак1бац1ц1адаздасаги рак1бац1ц1адав, бищун г1акъилав, кьолел г1акъилал г1елмабазул учитель, г1араб ва персазул мац1азда гъорлъ восарав, г1адатаб ва шариг1аталъул ихтиярал лъалев, Дагъистаналъул къадиязулги къади, жив султ1анасда аск1ов моц1рода аск1об ц1ва г1адав». Жалго хундерил диалекталъул г1адамал рук1аниги, Харахьиса Т1айгибица ва Г1ободаса Шаг1баница хъвалеб бук1ана хундерил диалекталда гуреб, болмац1алда, ай г1аммаб литературияб мац1алда. Гьелъ нилъеда абулеб буго доб заманалдаго «болмац1» литературияб мац1 х1исабалда х1алт1изабулеб бук1анилан. Гьеб х1акъикъаталъул нилъее к1удияб к1вар буго тарихияб тартибалда маг1арул мац1алъ литературияб норма ц1унулеб бук1ин лъазеялъе г1оло.\n34 Закаталаялъул маг1арулазда гьоркьоб г1араб хъвай-хъваг1ай ва г1араб мац1 т1ибит1изе байбихьана 13 г1асруялде щвелалде. 17 г1асруялда гьезул ц1аларал чаг1аз рахьдал маг1арул мац1алда т1ирит1изарулел рук1ана исламиял асарал. Гьезул цояб ккола Ч1аралдаса Маллах1асаница коч1одалъун бац1ц1адаб литературияб маг1арул мац1алда загьир гьабураб нилъер Аварагасул(с.т.г1.в.) биография.\n35 Цох1о маг1арулазул гуребги, т1олабго Дагъистаналъул г1елмуялъе ва маданияталъе кьуч1 лъуразул цоявлъун ккола Къудукьа Мусаласул Мух1амад ( ). Къудукьа Мусалав ккола Г1ободаса Шаг1банил вук1арав мутаг1ил – ц1алдохъан. Гьесул к1удияб махщел бук1ун буго цогидаздасан т1асан хъван т1ахьал хъвазе. Хъван буго 300- ялдаса ц1ик1к1ун т1ехь Х1асан Алкъадари ( )\n36 Х1асан Алкъадарица гьев рик1к1унаан « жинца Дагъистаналда г1елмаби ва искусство т1ибит1изабулев машгьуразулги машгьурав г1алимчилъун ». Къудукьа Мусаласул рахьдал мац1алда хъварал куч1дул рик1к1уна маг1арул художествияб литератураялъул т1оцересел асараллъун. Кинабго рахъалъан лъай ц1ик1к1арав гьесда лъик1 лъалаан г1емерал г1елмаби. Х1асан Алкъадарица гьев рик1к1унаан « жинца Дагъистаналда г1елмаби ва искусство т1ибит1изабулев машгьуразулги машгьурав г1алимчилъун ». Къудукьа Мусаласул рахьдал мац1алда хъварал куч1дул рик1к1уна маг1арул художествияб литератураялъул т1оцересел асараллъун. Кинабго рахъалъан лъай ц1ик1к1арав гьесда лъик1 лъалаан г1емерал г1елмаби.\n37 Машгьурав академик В.В.Бартольдица абун буго: « Дагъистаналда г1адин, жиб рахьдал мац1лъун кколареб г1араб мац1 т1ибит1араб цоги х1укумат жинда дандч1вач1о »,- ян. Ахирал соназ Къудукьа Мусаласул Мух1амад преподавательлъун х1алт1улев вук1ана Сириялъул Алепо шагьаралда. Гьесул бук1ана г1араб мац1алъул предложениял гъваридго рич1ч1улеб хасаб хъвай-хъваг1аялъул къаг1ида. Гьеб къаг1идаялъул лъалк1ал я г1арабиязул х1укуматазда, я цогидал бак1азда г1араб мац1алъул хъвай-хъваг1аязда ратун гьеч1о.\n38 Гьединавго машгьурав маг1арул мац1алда т1ад х1алт1арав г1алимчи ккола Г1аймакиса Абубакар ( ). Жакъа къоялде лъала гьесул маг1арул мац1алда хъварал 12 асар, Мавраевасул типографиялда къват1ире риччарал. Абубакарил творчествоялъ к1удияб бак1 ккуна маг1арул литературияб мац1 гъварид гьабун цебет1еялда гьоркьоб. Гьесул лъик1го къач1арал куч1дул т1ирит1иялъ цойиде ккезабуна гьанжего гьанже г1уц1улеб бук1араб литературияб маг1арул мац1. Доб киса-кибего г1араб мац1 т1ибит1араб заманалда рахьдал маг1арул мац1алда хъвадари, шиг1риял асарал къват1ире риччай бук1ана ц1акъ цебет1ураб ишлъун. Ч1агояб маг1арул мац1алда хъварал, гьоркьоб г1араб раг1и гьеч1ел гьесул ваг1заби рук1ана унго-унгоял шиг1рияб пасих1лъиялъул мисалаллъун. « Г1аймакиса Абубакарица т1оцебе бихьизабуна рахьдал мац1алъул бечелъи ва шарт1азда рекъараб бажари, гьелъул художествияб къуват ва пасих1лъи »,- ян хъвалеб буго проф. М-Р Х1айбулаевас. Гьесул туркаби хъван руго аслияб къаг1идаялда болмац1алда, камуларо гьоркьор диалектиял раг1абиги.\n39 Маг1арул мац1алъул ва литератураялъул т1оцересел соназул тарихалъулъ Кудалиса Х1асанил ( )шиг1рияб ирсалъ ккола к1вар бугеб бут1а. Маг1арул мац1алда туркаби хъваразул т1оцересезул цоявлъун вук1ана Х1асанги. Гьедин гьес бихьизабуна цох1о г1араб мац1алда гуребги, бац1ц1адаб маг1арул мац1алдаги гьединал асарал хъвазе бегьулеблъи, зах1матаб иш гьеб бук1аниги. Проф. М-Р.Х1айбулаевас хъвалеб буго: «Г1аймакиса Абубакарил ва Кудалиса Х1асанил нилъехъе щварал цо-цо мисалиял асаразул х1исаб гьабураб мехалда абизе бегьула, 18 г1асруялдаго унеб бук1анин маг1арул литературияб мац1 лъугьиналъул ва цебет1еялъул иш».\n40 Маг1арул мац1алда хъварал г1емерал хъвай-хъваг1аял нахъе ц1унун руго машгьурав г1алимчи ва шаг1ир Гьарак1униса Саг1идил (1763/4-1834).\n41 Саг1идие гъваридаб лъай щун буго жиндирго к1удияв эмен Г1аймакиса Абубакар-х1ажиясдасан ва Кудалиса К1удияв Х1асанидасан. Машгьурал г1алимзабаз гьев рик1к1унев вуго Къудукьа Мусал Мух1амадида, Г1аймакиса Абубакарида ва Кудалиса Х1асанида хадув маг1арул хъвавул адабияталъул байбихьиялъул рахасалъул цо г1ек1лъун. Ахирал соназ Саг1идил батун буго 11 шиг1рияб асар. Гьездасан анлъго – маг1арул литературияб мац1алда хъвараб, щуго – г1араб мац1алда хъвараб. Гьединго ц1унун хут1ун руго 400-г1анасеб кагъат, Саг1идица г1алимазухъе, т1адчаг1азухъе, росабазул жамаг1атазухъе хъварал. Гьесул мадрасаялъулги библиотекаялъулги муг1рузул улкаялда ц1ар ун бук1ун буго. Гьесда цеве ц1алун вуго 500-ялде г1агарун ц1алдохъан, библиотекаялда бук1ун буго 900 квералъ хъвараб т1ехь, гьездасан 200 гьес жинцаго хъвараб. Т1адег1анав Аллагьас барахщич1ого кьун бук1ун буго Саг1идие мац1алъеги раг1уеги гъварилъи ва пасих1лъи. Доб заманалдаго мааг1арул мац1алъул берцинлъиялда, кеч1 гьабун бугеб махщалида г1ажаиблъи гьабизе бач1уна Саг1идил «Х1амихъ маг1у» абураб кеч1 ц1алулаго. Саг1идил г1елмуялъеги, г1акълуялъеги, мударислъиялъеги т1адег1анаб къимат кьуна цереселги гьанжеселги рик1к1ен г1емерал г1алимзабазги пикручаг1азги. Амма 25 соналъ маг1арулазул гъазаваталъе бет1ерлъи гьабурав имам Шамилица, Калугаялде щведал, кьуна гьесие киналго раг1абаздаса т1аде борч1араб къимат: «Гьарак1униса Саг1ид вук1ана нижер бет1ерав, бищунго аслияв муг1алимлъун». Шамилица гьел раг1аби абула ч1ух1адго ва к1удияб х1урматалда.\n42 Хунзахъа Дибиркъадил ( ) ц1аралда унго-унголъунги бухьинабула г1ажамилан жинда ц1ар лъураб хъвай-хъваг1аялъул т1ибит1и ва цебет1ей. Гьев вук1ана жинда г1емерал Бакъбаккул ва бак1алъулал, Дагъистаналъул, г1емерал мац1ал лъалев чиги, машгьурав таржамачиги. Гьес маг1арул мац1алде руссинарурал Бакъбаккул гьоркьохъеб г1асруялъул адабияталъул асараз, щаклъи гьеч1ого, к1удияб бут1а лъолаан маг1арул мац1алъул раг1абазул нахърател бечед гьабиялъулъ.Гьесго г1уц1арал рук1ана маг1арулгун тумазул, маг1арулгун гуржиязул ва маг1арулгун азербайджаназул к1алъаялъул словаралги, г1араб ва парс мац1азул грамматикаги. Гьел ц1алараб мехалъ цо г1алимчияс абурабила, гьев Тегераналдаса вук1аравани, дунялалдаго лъалаанин, Хунзахъа ватидал, лъалев гьеч1ин. Хунзахъа Дибиркъадил ( ) ц1аралда унго-унголъунги бухьинабула г1ажамилан жинда ц1ар лъураб хъвай-хъваг1аялъул т1ибит1и ва цебет1ей. Гьев вук1ана жинда г1емерал Бакъбаккул ва бак1алъулал, Дагъистаналъул, г1емерал мац1ал лъалев чиги, машгьурав таржамачиги. Гьес маг1арул мац1алде руссинарурал Бакъбаккул гьоркьохъеб г1асруялъул адабияталъул асараз, щаклъи гьеч1ого, к1удияб бут1а лъолаан маг1арул мац1алъул раг1абазул нахърател бечед гьабиялъулъ.Гьесго г1уц1арал рук1ана маг1арулгун тумазул, маг1арулгун гуржиязул ва маг1арулгун азербайджаназул к1алъаялъул словаралги, г1араб ва парс мац1азул грамматикаги. Гьел ц1алараб мехалъ цо г1алимчияс абурабила, гьев Тегераналдаса вук1аравани, дунялалдаго лъалаанин, Хунзахъа ватидал, лъалев гьеч1ин.\n43 Дибиркъадица г1уц1ана 38 х1арп жинда гъорлъ бугеб маг1арул мац1алъул алфавитги. Гьесул алфавиталда 5 рагьараб гьаракьалъул бак1алда бук1ана 3 рагьараб гьаракь. Гьединал г1унгут1аби рук1аниги, Дибиркъадил алфавит х1алт1изабулеб бук1ана 1928 соналде щвезег1ан. Г1ажам хъвай-хъваг1ай г1уц1иялъ рес кьуна 19 г1асруялъул ахиралда ва 20 г1асруялъул байбихьуда Дагъистаналъул халкъазул мац1азда Мавраевасул типографиялда 100ялде г1агарун т1ехь къват1ибе биччазе. Гьездасан 44 т1ехь бук1ана цох1о маг1арул мац1алда хъварал ва 20ялдаса ц1ик1к1ун нилъерго маг1арул автораз хъварал ва таржама гьабурал. 19 г1асруялда маг1арул т1ахьал цох1о басмаялда рахъи гуребги, квералъги хъвалел рук1ана. Автораз гьенибги ц1унулеб бук1ана маг1арул мац1алъул хъвай-хъваг1аялъул г1елмияб къаг1идаги, грамматикияб г1уц1иги, раг1абазул бечелъиги. Г1емер рук1ана бац1ц1адаб маг1арул мац1алда цоцадасан хъварал медициналъул т1ахьал. Абизе бегьула, 19 г1асруялда г1араб х1арпаздалъун хъвараб маг1арул мац1алъул хъвай-хъваг1ай халкъалъул г1умруялъул ва рук1а-рахъиналъул киналго рахъазда х1алт1изабулеб бук1анилан.\n44 Инхоса Г1алих1ажияв ( )\n45 Инхоса Г1алих1ажиясги хъвалел рук1ана жиндирго асарал г1араб мац1алда гуреб, маг1арул рахьдал мац1алда.Гьес маг1арул мац1алъул кьуч1алда цебет1езабулеб бук1ана г1араб мац1 к1очон тезабулеб маг1арул адабият. Церехун рехсарал ва цогидалги нек1сиял г1алимзабазул асаразда бан мац1азул г1алимчи проф. Н.С. Джидалаевас хъвалеб буго: « Коч1олал асарал хъвазе диниял г1алимзаби, къадиял, будун-дибирал рач1иналъул доб заманалъул Дагъистаналъе бук1ана к1удияб к1вар, щайгурелъул гьез борхизабулеб бук1ана рахьдал литературиял мац1азул творчествоялъул къадру ва къимат, гьединго жалго гьел мац1азул халкъазда цебеги борхулеб бук1ана рахьдал мац1азул къимат; гьелъ цебет1езабулеб бук1ана дагъистаналъул мац1азул хъвай-хъваг1ай ва ц1ик1к1инабулеб бук1ана мац1аздехун бугеб рокьи », абун.\n46 18 г1асру маг1арул халкъалъе бук1ана жидерго хъвавулаб адабияталъе кьуч1 лъураб ва хъвай- хъваг1ай г1ат1идго т1ибит1изе байбихьараб г1асрулъун. Маг1арул хъвавулаб адабият бакки нилъеца бухьинабула ц1ар раг1арал г1алимзаби Кьудукьа Мусал Мух1амадида, Г1аймакиса Абубакарида ва Кудалиса Х1асанида. Х1акъикъаталдаги, гьездаса цебе литературияб ва динияб асар маг1арул мац1алда хъван бук1иналъул х1ужжаби дагьал ва ц1акъ мукъсанал руго. Гьезул х1акъалъулъ нилъеца цебехун бицана.\n47 Сайт: izanoshkola.ucoz.ru почта:\nСкачать бесплатно презентацию на тему "Предмет: Маг 1 арул мац 1 алъул тарих. Дарсил тема: «Христианазул ва ислам дин байбихьараб заманалда маг 1 арул мац 1 хъвай-хъваг 1 аялде босиялъул т." в формате .ppt (PowerPoint)


Хьитазул устарасда бахиллъун…\nКIиго ставкаялда хIалтIаниги, «маялъул указал» тIуразаризе захIмалъулеб буго\n«Сахлъи» абураб медицинаялъул хъулухъазул халгьабиялъул фондалъги ТIолгороссиялъул халкъияб фронталъги (ОНФ) цIех-рех гьабуна «Тохтурасул справочник» абураб мобильнияб приложениялъул. Гьениб хъвай-хъвагIай гьабун буго 300 азаргоялдаса цIикIкIун медицинаялъул хIалтIухъанас. Гьез баянал кьуна моцIрол харжалъулги, 2017 соналда жидер харжал цIикIкIун рукIанищанги, чан ставкаялда хIалтIулел ругеланиги ва харжал заманалда кьолищалиги.\nРФялъул ЗахIматалъул кодексалда рекъон, тохтурасул ихтияр буго анкьида жаниб 39 сагIаталъ хIалтIизе. Гьелъухъ тохтурасе щвезе бегьула 15000-20000 гъуруш. ЦIех-рехалда гIахьаллъарал тохтурзабазул 21,4 проценталъ абуна цо ставкаялъухъ жидее щолин 15 азарго гъуршидаса дагьаб гIарац. 21,7 проценталъе щола 15-20 азарго гъуруш ва 16,3 проценталъе – 20-25 азарго.\n25-30 азарго гъуруш щолин абуна 10,8 проценталъ. 30-35 азарго – 8,5 проценталъ, 35-50 азарго щола 12,9 проценталъе ва 8,4 проценталъе – 50 азарго гъуршидаса цIикIкIун.\nКколелдасаги цIикIкIун хIалтIула\n2017 соналъул январь-сентябралда Росстаталъ кьурал баяназда рекъон, Россиялъул тохтурзабазул гьоркьохъеб моцIрол харж бахуна 53,1 азарго гъуршиде. Официалияб баяналдаги тохтурзабаз бицаралдаги гьоркьоб буго кIудияб батIалъи. Гьеб батизе бегьула, официалияб статистикаялъ гIемерисел тохтурзаби цо чанго бакIалда цадахъго хIалтIулеллъи кьочIое босунгутIиялъул хIасил. ЦIех-рехалдалъун чIезабуна, цо ставкаялда хIалтIула тохтурзабазул 42 процент, 20 процент хIалтIулев вуго цогун бащдаб ставкаялда ва 11 процент – кIиго ставкаялда.\nЦIикIкIун гIарац щвеялъул мурадалда ставкаялдасаги гIемер хIалтIи тIаде боси ругьунаблъун лъугьун буго тохтурзабазе. Хъизан хьихьизе рес гьечIолъиялъ гьел хIалтIулел руго ЗахIматалъул кодексалъ чIезабураб заманалдасаги цIикIкIун. Цо-цояз абулеб буго, хьитазул устарлъун хIалтIаниго, цIикIкIараб хайир щвелаанин.\nРосстаталъул хIалтIухъабаз абулеб буго, тохтурзабазул харжазул хIисаб гьабулеб мехалда жидеца кьочIое босулин хайиралдаса кьолеб налогалъул 13 процентги. Гьелде тIадеги, гьезул пикруялда, цIех-рехал гьарулеб мехалда, гIадамазе хасиятаблъун буго жидее щолеб харж дагьлъизаби.\nХарж чIезабулеб къагIида\n2017 соналда тохтурзабазул харжал цIикIкIана 17 проценталъ. Гьебго заманалда тохтурзабазул 63 проценталъул ставка хисичIо ва 20 проценталъул – дагьлъана.\nРФялъул хIукуматалъул планалда рекъон, тIоцебесеб октябралда медиказул моцIрол харж цIикIкIине кколаан 180 проценталде щвезегIан, регионалъул экономикаялда бугелде дандеккун. 2018 соналдаса нахъе, улкаялъул президент Владимир Путиница 2012 соналда гъолбасарал указазда рекъон, тохтурзабазе щвезе ккола регионалъул гьоркьохъеб харжалъул 200 процент.\nТохтурасе харж кьола Медицинаялъул чарагьечIеб страхованиялъул федералияб фондалдасаги (ФОМС) регионалъ тIаде кьолебги гIарцул бутIабаздасан. ФОМСалъул бюджеталъул проекталъул цеберагIиялдасан баянлъула, сахлъицIуниялъул бюджетиял хIалтIухъабазул харжал цIикIкIинаризе ккани, ФОМСалъе камулеб буго 266 млрд гъуруш. Регионазулги рес гьечIо, бюджетиял хIалтIухъабазул харжал цIикIкIинаризе. Масала, Карелиялъ цебеккунго лъазабуна, жидер гьелъие рес гьечIеблъи. Амма РФялъул СахлъицIуниялъул министерствоялъул пресс-централъ лъазабуна, улкаялъул президентасги хIукуматалъги цебелъураб масъала жидехъа тIубазабун бажарулин.\nРакIунтараб тIалаб гьабула гьаниб\nНиж, ай унтарал разиго хутIана Унсоколо районалъул Шамилхъала поселокалда бугеб больницаялда регаразул гьабулеб тIалабалдаса ва хIалимаб бербалагьиялдаса.\nРакI-ракIалъулаб баркала буго больницаялъул бетIерай тохтур, медициналъул гIелмабазул кандидат МухIамадова Заремае, неврологиялъул отделениялъул нухмалъулей ХIамзатова СалихIатие, функционалияб диагностикаялъул ва УЗДГялъул тохтур Набиева Элмирае ва тIолабго коллективалъе.\nБольницаялда чIезарун руго унтаразе хIажатал шартIал, дараби, къойида жаниб щибаб ригьалъ 3-4 нухалъ кьола тIагIамаб квен, киса-кибего чIезабун буго рацIцIа-ракъалъи. Больница хьезабун буго медициналъул гьанжесел алатаздалъун, хIухьбахъиялъе буго хас гьабураб бакI, как базе рукъ ва цогидабги. Ниж гIадин, Аллагьги разилъаги гьеб больницаялъул коллективалдаса.\nУнтаразул гьариялда рекъон хъвана ГIашилтIаса ИсмагIилов МухIамадица ва КIуядаса ХIасанов МухIамадица.\nГьебго больницаялъул хIалтIухъабазе баркала кьураб кагъат бачIун буго редакциялде ЦIатIанихъа ПатIимат Шамсудиновалъги.\n«Унтарасдехун тIалаб-агъаз цIикIкIарал, инсанасул рекIелъе нух батулел, ракI аваданал ва хIеренал тохтурзабигун дандчIвана дун. Хасго больницаялъул бетIерай тохтур МухIамадова Зарема, врач-терапевт ХIамзатова СалихIат, медсестра Дибирчуева Мадина. РакIалъ тIасабищараб махщел гIумруялде, гIамал-хасияталде дандеккарал ругоан гьел киналго. РакI-ракIалъулаб баркала буго киназего», - ян хъвалеб буго гьелъ.\nПрочитано 383 раз\tПоследнее изменение Пятница, 12 января 2018 10:43\nДругие материалы в этой категории: « Берзул нур сваниги, ракIал гвангъарал\tБищун лъикIаб дару - иццул лъим »


МустахIикъазе - шапакъатал | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nМедицинаялъул сестрабиги кIочон течIо гьесда. «Масала, Нурипат Иманшапиева 40-ялдаса цIикIкIун соналъ хIалтIулей йиго Казбек районалъул больницаялда медсестралъун. Гьелъул лъикIаб гIамаллъунги ккола унтараздехун гурхIалилаб бербалагьи гьаби», — ян абуна Владимир Васильевас.\n«Жакъа нилъеда гьоркьор руго маданияталъул, адабияталъул, искусствоялъул хIаракатчагIи. Дюранд Сутуев ккола Россиялъул ФСБялъул ансамблялъул солист-вокалист. Гьев концерталгун щола гIемерал улкабаздеги. Расул БахIамадов, Россиялъул Хъвадарухъабазул союзалъул вакил, Дагъистаналъул хъвадарухъан, фольклорист ва драматург. Гьесул асарал Россиялъул халкъазул прозаялъул антологиялде гъорлъе уна. КъурбангIали МухIамадов — Россиялъул Художниказул союзалъул Дагъистаналъул отделениялъул председатель — гьесул хIалтIул кумекалдалъун Дагъистаналъул гIолохъанал художниказе рес щола выставкаби гIуцIизе»,- ян абуна Владимир Васильевас.


ЖахIда цIикIкIунилан тарих хисуларо\nДагьал церегIан къояз, МахIачхъалаялъул Редукторазул поселокалда къотIнор къадада ран ругел, ВатIанияб рагъул бахIарзазул суратал носоца ссуссун ратана цо гIоркьилас.\nПолициялъул хIалтIухъабазухъе кквезе щвана гьев. ГIолохъанчи гьев ватулеблъи кквелелдаго лъалеб букIана киназдаго. Гурого, гIумрудул ригь бегулев херав чияс гьединаб хIалихьалъи гьабизе рес букIинчIо.\nГитлерил фашисталгун рагъулаго бахIарчияб гьунар бихьизабурал жиндирго умумузул цIаралде тударулел иман къосарал лъимал зама-заманалдасан раккун рачIуна. Цойищ-кIигойищ соналъ цебе Астраханалда бугеб «Абадиялъе бакараб цIа» мемориалалда аскIобги хъублъи гьабун батун букIана. Гьеб инжитлъи гьабуравги нилъер республикаялдаса ватана. Дунялалъулго гIащтIичи, Гитлергун вагъичIого, гьесухъе кверде жиндир инсул кIудаэмен инчIогоян, гьелда тIаса лъугьинеги кIоларогоги буго цо ракI беццаб уммат. ГIаксалда гьеб рагъул тарих хисун букIарабани, Германиялда жиндир жакъа гIорцIараб гIумру букIинаанилан кколеб буго гьел пакъиразда.\nЩай жакъасеб хIакъикъат гьедин кьогIго бугеб? Сунца тIамулел ругел гIун бачIунеб «меседилаб гIел» гьедин рахIму гьечIого пикру гьабизе, бахIарчияб цIаралъул жидерго умумул гьедин хIакъир гьаризе? Гьеб суал буго жакъа газета цIалулев дуцаги, гьал мухъал хъвалев дицаги такрар гьабулеб.\n- Лъималазда КIудияб ВатIанияб рагъул хIакъикъат ракI батун бицунев чи гьечIо жакъа. Я школалда, я рокъоб гьелъул хIакъалъулъ бицен лъугIун ине буго, - ян рикIкIунеб буго жамгIияв хIаракатчи Шамил Хадулаевас. Гьев гьединго ккола ДРялъул «Хвел гьечIезул полк» жамгIияб гIуцIиялъул нухмалъулевги. Рагъул ветераналги бахIарчиял умумулги ракIалде щола гIицIго Бергьенлъиялъул къоялъ. Лъабго тIегьги кодоб ккун, умумузул хабадеги къулизе ун лъугIула рагъул бахIарзазе гьабулеб адаб-рецц. Гьединал чIаголъи гьечIел мисалал рукIаго гурхIунищ къотIиларел бахIарчиясул Меседил цIва щваразул суратал, - абун гьелда кIудияб гIажаиблъиго гьабулеб гьечIо Ш. Хадулаевас.\nГьеб кIочон тараб бихьугегиян рукIунаан умумул. Амма букIун бугин гьеб кIочон тарабги хIалихьалъиян бицана Хадулаевас хадубги.\n2019 соналъул сентябралда Европарламенталъ къабул гьабуна Советияб пачалихъ Гитлерил фашизмго гIадаб вахIшияб улка букIанин чIезабулеб резолюция. КIудияб ВатIанияб рагъулъ Совет ХIукуматалъ бихьизабураб гьунарги гьелъул кIудияб тарихги кьучIдасанго хисизабизе бокьун буго цо-цо хIукуматазе. ХIатта Советияб пачалихъалъул аскаралъ, фашизмалъул жужахIалдаса хвасар гьарурал пачалихъазул халкъазцин мугъ рехана нилъеде. Гьеб кIудияб рагъулъ нилъеца бергьенлъи босаралдаса 75 сон тIубалеб буго. Адаб гьечIелщинал чагIи гIаксалда руссун рукIаян тела. БахIарчиял умумузул тарих гьезул бер щолареб борхалъиялда цебего щулалъун буго. Гьелдаса нилъ чIухIизеги гьукъеян абе, бажарулеб батани.\nДругие материалы в этой категории: « Гъизляр: чорокаб лъел къурбанал\tТохтурги системаги: щив витIарав, щив тIекъав? »


СагIид Амиров Москваялда диванханаялда, 2Июн2013\nЦебесеб къоялъ ккурав ва кIиабилеб июналда туснахъ гьавурав Махlачхъалаялъул мэр СагIид Амировасул рахъ ккун хъвадаризе байбихьун буго гьесул сверухълъиялъ.\nШамат къоялъ тахшагьаралъул депутатазул мажлисалъ Россиялъул прездидент Владимир Путинил ва прокурорасулгун цIех-рехалъул комитеталъул нухмалъулезде кагъат хъван буго Амировасда щибниги гIайиб гьечIин гьесде гIунтIизабулеб бугеб гIайибалда сверун цIех-рех гьабун бахъинегIан гьев рокъов туснахъ гьавун теянги гьарун.\nАмировасда сверун бахъинабураб ахIи-хIур, гьесда Дагъистаналъул президентлъун вахъине ракIалда букIиналъ, гьеб ишалъе квал-квалалъе ургъунго гьабулеб иш бугилан рикIкIунеб буго гьез. МахIачхъалаялъул администрациялъул пресс-секретарь МуртазгIали МуртазгIалиевас «Эркенлъи» радиоялъе бицана лъица щибилан абуниги СагIид Амиров гIадав мэр киданиги вукIинчIин ва вукIинеги гьечIин республикаялдайин.\nМуртазгIали МуртазгIалиев: «Гьеб кинабго буго политикияб тIадкъай, щайгурелъул СагIид Амировас нилъер республикаялъул президентлъиялде кандидатура лъезехъин букIин лъан гьабураб иш буго гьеб. СагIид Жапаровичас кандидатура лъуни гьев бергьунеблъи лъала ва бичIчIула киназдаго. Гьесул гIадамаз гьабулеб адаб хIурматги, къиматги киназдаго лъала. Гьев гIадинав мэр нилъер респубикаялда, хIатта тIолго пачалихъалдаго ватиларо. ГIадада гурелъул гьесие чанго нухалда тIатIала бищунго лъикIав мэр абураб цIарги, чанго батIияб тIадегIанаб пачалихъияб шапагIатги кьун букIараб.\nСон шагьаралъул батIи-батIиял идарабазул вакилзаби данделъун рукIана администрациялда гьез ва МахIачхъалаялъул депутатазул мажлисалъ Амировасул рахъккураб кагъат хъвана нилъер пачалихъалъул нухмалъиялъул цIаралда. ТIокIаб батIиял къватIахъе рахъун тадбирал тIоритIизе ракIалда гьечIо нижеда. КъватIиреги рахъинин нухалги къалин абун лъугьарал гIадамал гIезегIан ругониги нижеца гьел гIодоре риччазарулел руго»\nАмировасул рахъ ккураз лъазабулеб буго гьевгIан Россиялъе мутIигIав, гьелъул рахъ ккурав, жиндир заманалда Дагъистан Россиялдаса тIезе биччачIев сиясатчи цониги гьечIин нилъер республикаялдайин. Хiатта 1999 соналъ Дагъистаналде чачаназул яргъидгIуцIарал къокъаби кIанцIараб мехалда гьезде дандеги бищун кутакаб рагъ барав чилъун вихьизавулев вуго гьез тахшагьаралъул мэр.\n«Эркенлъи» радиоялъ шагьаралъул къватIахъ гьабураб цIех-рехалъ бихьизабуна гIемерисел шагьаралъулазе Амиров туснахъ гьавиялъул ургъел гьечIолъи. Гьев вугониги батIияв вугониги жидеего гуреб халкъалъе пайда бугел чагIи гурин гьел, гьединлъидал гьесда щиб гьабуниги жидее ургъел гьечIин абулеб букIана гIемерисез.\nМахIачхъалаялдаса студентка Асият Камиловалъни рикIкIунеб буго рекъон туснахъ гьавун вугин мэрилан, некIого гьавизе кколаанила.\nКамилова Асият: «Дида ккола гьев некIого туснахъ гьавизе кколааанилан, щай гурелъул гьес кинабго республикаго бикъун лъугIизабун буго. Нужго балагьеха нилъер шагьаралъухъ, хварал щущан инел ругел нухазухъ, рукъзал ран, бичун-хисун лъугIараб ралъдал рагIалъиялъухъ. Гьениб рищни-къул гуреб щибго рагIаллъиго хутIун гьечIин ккола дида».\nЩибниги гIагарлъи-божилъи гьоркьоб гьечIониги СагIид Амировасул рахъ кколел тахшагьаралъулалги дандчIвала цо-цо. Гьедин автомобилал ричулев чи Максимил пикруялда рекъон Амировасда гIадин МахIачхъалаялда гIадлу билълъинабизе лъидаго кIвезе гьечIо.\nМаксим: «Гьанже гьаниб гъал-магъир байбихьизе буго. Гьев вукIана цохIого цо гьаниса гIебеде гIадлуги билълъинабулев, бажариги бугев мэр. Дир пикруялда, гьев туснахъ гьави мекъаб иш буго».\nНекIогоялдаса нахъе СагIид Амировасде данде къеркьелев вугев Дагъистаналъул лъидаго бачIеб шоферазул ва бизнесменазул махщелчагIазул цолъиялъул нухмалъулев ГIисалмухIамад Набиевас рикIкIунеб буго СагIид Амиров туснахъ гьавиялъ республикаялда къанунгун ритIухълъи букIиналда божилъи бижизабулеб бугин халкъалъулилан.\nНабиев ГIисалмухIамад: «Гьаб ахираб къого соналда жаниб гьелдаса кIудияб лъугьа-бахъин букIинчIо нилъер республикаялда. Нилъер гьаниб ахираб 20 соналъ къанунги, хIукуматалъул идарабиги хIалтIулеб заман букIинчIо. Гьаниса-дораса нухмалъиялде рачIарал чагIаз жидецаго гьабураб гIуцIи букIана гьелда рекъон букIана кинабго хIалтIиги. Къанунги тIалъиги хIалтIизабизе ракIалдаги букIинчIо гьезда. Щай гурелъул, къануналъ киналго бащад ругин абулелъул, гьеб гьезие данде ккелищха. Гьеб заман хисулеб буго жакъа. Гьанже божилъи бачIине буго хIукуматги бугин, къанунги бугин гьебги хIалтIизе бугин абураб. Рамазан ГIабдулатIипов вачIарабго бижун букIана гьединаб божилъи гьанже гьеб дагьабги щулалъана, живго ГIабдулатIиповасул къадруги-къиматги дагьабги борхизе буго, «рохьоре» ралагьаралги гьениса нахъехун руссине руго. Гьеб хIукуматалъул къагIида хиси хIурияталда релълъараб жо бугин рикIкIуна дица».\nГьатIан къоялда Москваялъул диванханаялъ туснахъ гьавизе хIукму къотIарав СагIид Амиров 1 августалде щвезегIан жанив вукIине кколев вуго. Гьес жинда щибго гIайиб бугиланги рикIкIунеб гьечIо. Амировасул адвокатлъун вуго церегIан саназ чIварав криминалияв авторитет гIадамазда гьоркьов Япончикилан абун лъалев Вячеслав Иванковасул вукIарав адвокат Марк Рутер.


Сайгъат | Аварский сатирический интернет журнал\nГьаб иш ккана некlo, ридиги гъоркьго бугеб, тlopахьги тlадго хутlaраб, магlaрулазда гьоркьор эбелал бахькъосалги гьечleб, коммунизмалъул заманалда. Гьебги гlезагlaн божизеги захlматаб къагlидаялда. Божичloгоги кин рукlинел, божулеб гlaдинаб ишги бугелъул. Живго гьанив бицен гьабулев чиги магlaрул мухъилав бахьикъос вуго.\nИш ккана Цlyнтla районалъул Сагьада росулъ, руччабазул годекlaнилан къедаги хъвараб цо авалалда 23 абилеб февралалда. Паша Къурбанил чlyжу Паризаца жиндирго вацгlaлав мадугьаласе -Хантуе Советияб Армиялъул къоги баркун кьуна «кlyдияб сайгъат» тукенчи Сагlидихъаги росун 75 кепкил багьаял бихьиназул шватаби. Кин бугониги «кlyдияб сайгъаталдаса» вохун-хинлъун лъугьана Ханту. Цо рахъалъ ургъелги ккана гьелъие данде кьезесеб сайгъаталъулги. Амма 8-абилеб март тlaде щвезегlaн щибго ургъел гьабичloго чlyн вукlaна.\nПаризайин абуни жинцаго кьураб «кlyдияб сайгъаталъухъ» данде щвезе бугеб сайигъаталъул пикрабазда йикlyнаан къойилго. Пикрабигиха гьалъул батlи-батlиял рукlyнаан.\n-Дие дос импортный косынка бачlина. Кlваричlo, дагьалиш дир гьел ругел.\n-Халгlaт бачlина, валлагь гьебги щибизе дие гурдего бачlина истамбул читалъул. Гьебги ретlyн Тlaгьирие чlyжу ячунеб къоялъ дир букlине бугеб берцинлъиха. Ракlaл квешлъун хвела «сагьадисезул ручаби» дунин абуни …….\nКвешги-лъикlги тlaде щвана руччабазул къо, радал какги бан бусалъго вукlaна Хантуги. Циндаго, кьварараб чlyжуялъул гьаракьалъ тlyркlизавуна ав пулан.\n-Ханту, — ян ахlaна гьалъ, — жакъа руччабазе ихтияр щвараб къо бугеблъи лъалищ дуда, дуца гьабизе ккола тlyбан рукъалъул хlaлтlи. Рукъ-бакlги бакlaре, квен-тlexги xlадуре.\nГъоркьгоги унтараб мугъзада михир гьалъги бачиндал кигlaн бокьинчloниги тlaде вахъине ккана. Къватlaхъе лъималги ун цохlo гъастla хутlaрав гъаримас иргадал гьабуна чlужуялъул малъа-хъвай. Рукъ-бакlги бакlа-бахарун, кванде жувана. Ролъул анлъго хинкlги гьабун гьелда данде жоялъе квалквадулев гьесда батана чloбогояб шишаги, родол цlyраб хьагги.\nХьагиниса родолги цlyн шиша, къваригlани букlинейилан, газеталъулъги жемун столалда тlaд лъун тана. Гьаниб щибдай бугоян тумбочкаялъуве ваккидал, ханазул цlyраб ведро батана. Гьалеха жоянги абун, рикlкlиндал 45 хоно батана. Гилавка гlaчиязул нахги рехун, киналго ханалги чleхьон гьабуна хайгун. Чlopoгоял ханалги рукlaралъурго лъуна. Щуго хинкlги лъикlaланго хайгунги гьас жинцаго гloдовги чlун кванана. Кванан вахъингун лъабго ханил гьабураб гlaнасеб хайгун хутlyла хьагиниб. Цо тlyбараб лъел гlopтоги гьекъон, Паризае сайигъаталъе щибдай кьелаян ургъулев гьасда столалда газеталъулъ жемараб кlyдияб гури батана. «Гьай хlaл чlахъаяй Гъирико, Паризае кьезе сайигъат хlaдурун бугеб къагlида» — ян гьебги къвалакь ккун, Паризае сайгъат кьезе уна.\n-Рорчlaми мадугьалзаби, рохел гьарзалъаги. Барка Париза микьабилеб март, цlyраб шиша гlaдин рохалил цleги дур ракl, гьаб гьитlинаб сайгъатги къабул гьабе, — ян газеталъул гуриги Паризахъе кьун ав кlyтlyн вуссун рокъове ана.\nЙохиялъ гloдойги зодойги хъвалпрей Паризаги гьав нухда регlизе нуцlил кlaлтle щвезегlaн ячlaна.\nГьоркьоб заман иналде ракlaрана руччаби годекlaнире. Ккара-таралъул бицунеб гlадатги букlиндал, бицине байбихьула руччабазги жодоего щварал сайгъатазул.\n-Дие цебебухь бачlaна Расулица,- ян чlyxlадго абула Муслиматица.\n-Дие Шамилица импортный кlaз бачlaна сверун парчадул симисги бугеб- илан абун яхъуна Гlaйшатги.\n-Истамбул читалъул гурде диеги кьуна, — ян пахруго гьоркьое жуяла тукенчи Сагlидил чlyжу Патlинаги.\nРецула жодоего щварал сайгъатал цогидал ручабазги. Амма шаяли лъаларо, Париза юцlцlyн чlyн йикlyна.\n-Париза дуе шиб Къурбаница кьураб, — ан гьикъана къоролзабазул пирсидатель Патlиматица,- яги дуе сайигъатищ кьечleб.\n-Кьечlила дуе. Кьуна. Лъабго гъуршил багьаял щватаби дица кьураб мехалъ, дирго вацгlaл Хантуца дие анкь араб цleкlаб родол цlyн шиша бачlaна, — ян пашманлъун лъугьана гьай пакъир.\n-Лее руччаби!! -Рилъа дихъе кваназе, -ян кlaнцlyн тlaде яхъана гьеб параялъ Гъирико. Квен гьабизе Ханту вукlaна радал тунги.\nРуччаби жанире рачlине лъугьиндал Хантуца къватlибе нух босизе гlaмал гьабуна, амма Гъирико данде ккедал лъалхъана ва чlyжуялдехунги вуссун абуна:\n-Дора хlaрчинир «хинкlaлги » руго, хьагиниб хайгунги буго кlaл гьикъун кванай, — ян бигьа гьабун къватlибе нух босана. Хадуб ккараб жоялъул дица бицинаро, бицинчloниги нужедагоги бичIчlизе батила. Гlaлие чlyжу ячинейилан данде гьарурал 45 хоноялъул хайгуналъул хутlaраб жоги, чlopoгоял ханазул ведроги ва хlaрччиниб цохlo хинкlги батараб мехалъ Гъирикода букlaраб къоялъулги бицинейишха ккелеб?


Россиялъе рихун буго Greenpeace ва WWF\nГринписалъулгун гIалхулаб тIабигIат цIуниялъул рахъалъ ТIолгодунялалъул фондалъул бакIалда «Экологиялъулаб Палата» гIуцIана Пачалихъияб Думаялъул экс-депутатаз.\nЩайин абуни гьеб кIиябго гIуцIи патриотикияб багъа-бачарилъун букIине кколин ва гьелъ Россиялъул промышленносталъегун, бизнесалъе квал-квал гьабизе бегьуларилан абулеб буго гьез.\nГьединго жакъасеб Россиялда экологиялъулаб патриотизм абураб жо букIине кколин миллияб идеялъе аслулъунилан абураб ракIчIей буго экс-депутатазул. БакътIерхьул пачалихъалда ругел улкабазул экологиялдехун бугеб бербалагьиялде дандчIезе ахIулел руго гьез.\nЩайгурелъул гьел улкабазул экологиялдехун бугеб бербалагьи гIуцIун бугин постмодернизмалъулги, антиглобализмалъулги, радикалияб феминизмалъулги, гьединго гIурччинаб анархизмалъулги кьучIалда.\nРоссиялъул экологиялъул Палатаялъул нухмалъулев Владимир Петровасги абулеб буго гIицIго тIабигIат цIуни гурони, экономика цебетIезабиялъе лъураб масъала бихьулеб гьечIин жакъа къоялъ улкаялда ругел тIабигIат цIуниялъул гIуцIабазулъ.\nГринпис гIуцIиялъул Россиялда бугеб бутIаялъул нухмалъулев Инван Блоковас «Эркенлъи» радиоялъул гIурус хъулухъалъе кьураб баяналда абуна жинда лъаларила «Экологиялъул Палатаялъ» гьединал лъазабиял гьариялъе гIилла кинаб букIарабали.