"Цониги генералас рагъ бергьунароан солтасул бетIер хIалтIулебани" - ян абурал рагIаби цIалунищ рукIарал, рагIунищ рукIаралали ракIалда гьечIо. Цойги рукIана рагIаби "Василий Теркин" асаралдаса Твардовскиясул: "Шагьарал росула генералаз, тушманасухъе кьола содатаз" абурал. Щай дида жакъа, щамат къоялъул хъвай-хъвагIаялда гьал рагъ-кьалалъул, генералазулгун солатазул рагIаби ракIалде рачIарал?\nРагъуцагун сверухъ кьвагьдолеб дунялалъин тела нужеца. Гуро, дида гьал рагIаби ракIалде рачIана щибниги рагъулгун гIаммаб жоги гьечIого Сулахъ гIурул рагIалда Бавтугъай росулъ хIалалаб магIишат гIезабулев магIарулав вихьарабго. Гьес гIезабулеб бугоан бищунго къиматаб ва тIагIамаб, дунялалъул богогьабаца "къиралзабазул квен" абун цIар лъураб масакI (форель) ччугIа.\nЩибха бугеб гIаммаб жо гьадаб генералаз росулел солатаз кьолел шагьараздагун гьаб пишаялда гьоркьоб? Гьадал "шагьарал росулел" генаралалго гIадин щибаб соналъ батIи-батIиял форумазда, данделъабазда, выставкабазда республикаялъул цере тIурал магIишатаз гIезабураб ччугIа, гьан, боцIи, чуял ва анцI-анцI ахихъанлъиялъул ва хурухъанлъиялъул нигIматалги цере лъун жидее рецц балагьулел, гьезие биччараб бюджет бикъулеб чиновниказул къапила буго Дагъистаналда.\n"Гьалеха, гьадин бугоха магIишат.." ин абула лъагIалида жаниб цо къоялъ бачидагун ччугIида бер чIварав министрас ракул махI щолареб бакIалда джипалги лъун, горбода галстукги битIизабун тIаде рачIарал кIвар бугел гьалбадерида маг1ишатги бихьизабун. Гьесда дуниял бихьула кабинеталъул яги джипалъул гордухъа.\nГьел чагIи кванаялъе, гьел ретIа-къаялъе, гьезул чукъа-рахьан, хъизан-агьлу, гIагарлъи хьихьиялъе, гьезие ригьнал гьариялъе, МахIачхъалаялда гьундулги Москваялда квартирабиги росиялъе сабаблъун кколел руго ччугIаги, гIакаги, куйги гIезабулел хIалтIухъаби. Выставкабазда рихьизаризе г1ачиги, гьел г1езарулел чаг1иги къварегIунелъул.\nГьедин гIуцIун буго пачалихъалъул системаго. Бищунго гIемер росдал магIишаталъе кIудияб зарал гьабулел чагIи руго росдал магIишаталда тIад хIакимлъи гьабизе тарал чиновникалги, гIарац бикъунгутIизе тарал идарабиги. Гьел чагIи рукIинчIелани, яги гьезда харж гьабулеб гIарац векьарухъанасеги, ахихъанасеги, гIияхъанасеги, тIадеххун бицен гьабулев ччугIа гIезабулев чиясеги кьуни Россия лъугьинаан жибгоги хьихьун къватIиреги нигIматал ричулеб, дунялалда къуватаб продовольствияб пачалихъ.\nКинха бугеб нилъер гьаниб? Хъощнив цIадакьа вахчизе кIоларев вехьги, цIатаригун нах гIоларев механизаторги, бюрократиялъ гъанкъулев фермерги, хIатIазда хIарщ хъвазе гурин, ганч1идаса ганч1иде гали лъун хIисабалда выставкаялда бугеб бече бихьизе вачIунев чиновникги. Гьесда боцIи кIицIул бихьула - выставкаялъе клеткаялда жаниб бугебги, хьагиниса бахъун белъун цебе лъурабги.\nГьелда гьоркьосеб заманалъул х1алт1ухъанасул гIакъуба-гIазабги, бакъ-цIадги, захIмалъабигун мискинлъиги гьесда лъаларо. Гьединал руго гьоркьорлъаби росдал магIишат гьабулезулги гьеб кваналезулги.\nТIад руссинин Сулахъалда ччугIа гIезабулев магIаруласде. Гьанкалав буго гьесда цIар. Гьанкаласул батила анцIгоялдасаниги тонна ччугIил. ГIезеги гьабулеб буго икраялдаса бахъараб чанго килограмм цIайиялде щвезегIан. МахIачхъалаялъул ва Гъизилюрталъул ашбаз-рестораназ ва гьадинго босизе рачIунел гIадамаца унеб буго ччугIа.\nГьесул магIишаталда ругоан гIемерал батIи-батIиял хIавузал, гIисинал, ханидаса рахъарал ккун къватIире кьолезде щун хасал къотIелалгун. Щуго-анлъго къотIелазда бащадаб кIодолъиялъул ччугIби ратана цо бакIалда. Ал ращдал ругеб мехалда гьалгощинал къотIелал щай гьаруралин гьикъана дица гьесда.\n- Мискинлъиялъ... рес гьечIолъиялъ - абун велъана Гьанкалав.\n- Рес гьечIебани дуца ал гIемер гьарилароан, дагьал гьарилаан...\n- Гьел руго, гьудулав чи, СССР биххун хадуб чIунтараб мелкомбинаталдаса гьебго хIалалъ рахъун, учузаб багьаялда щун лъурал жал доб заманалдаго. ТIоцере чIахIиял хIавузал гьаризе рес букIинчIо...\nПайда щибха, цо министрасул, яги заместителасул 5 миллион багьа бугеб джипги бичун кIудиял хIавузал гьаризеани, гьевги гIадатияб машинаялда рекIизавун. Гьеб хIавузалъ анцI-анцI тоннабаца ччугIа кьелаан, джипалъ гIарац бухIилаха ва гьаваялде кIкIуй ина. Бензин бичун щвараб г1арацги уна нилъер республика бахун къват1ибе.\nТIокIабги гIалхулаб капитализм кинабха букIинеб? Гьалдаса ахIмакъаб нухмалъиги ургъизе захIмат буго. НигIматал гIезарулесда тIад ханлъуда гьел кванай гурони лъаларел чагIи толеб мехалда нилъ ккола чияр нигIматазде, ай экономикиял санкциязул къурбаналлъун. Хабар лъикIаб рагIайги.


«Аляскаялда» ккуна ансадерил депутатазул нухмалъулев\n24 августалда МахIачхъалаялде жанире рачIунеб «Аляска» абураб посталда низам цIунулез ккуна Унсоколо мухъалъул депутатазул гIуцIиялъул нухмалъулев Асадула Дибирасулаев.\nГьес пачалихъалъул гIарцуе хIилла-макру гьабиялда щаклъи ккун рагIула ЦIех-рехалъул комитеталъул. ЦIех-рех гьабизе вачIуневги вукIинчIого, низам цIунулез валагьулев вукIун вуго гьев.\nНизам цIунулезул баяназда рекъон, Унсоколо мухъалъул депутатлъун вугеб мехалда бакIалъул администрациялде гIарза кьун букIун буго Асадула Дибирасулаевас Рихьуни азархана базе хIажат бугилан. Гьеб мехалда киналго депутаталги тIадрекъон, лъабго млн-лде гIагарун гъурущ биччан буго гьеб суал тIубаялъе. ЦIех-рехалъул дагIба буго кинабгIаги аукционги тIобитIичIого, бакIал раялъулгун ремонтал гьариялъе хIажатаб кинабгIаги лицензияги гьечIого, Унсоколо мухъалъул администрациягун къотIиги хъван, Дибирасулаевас жиндаго тIаде босун бугин Рихьуни азархана баялъул иш. БакIал ралеб цо фирмаялъулгун хабарги рекъезабун, Унсоколо мухъалъул администрациялдасан биччараб гIарац гьенибе рехизабиялъул суалги буго гьениб гьоркьоб. Гьеб киналдаго тIаде, экспертизаялъул баяналда рекъон, 1 млнгун нусазарго гъурщица цIикIкIун бихьизабун рагIула гьабураб хIалтIиги.\nАсадула Дибирасулаевас млн гъурущ тIокI гьабурабин абулеб Рихьуни азархана рагьизе исана гьениве сахлъи цIуниялъул министр Танка Ибрагьимовги вачIун вукIана. Кутакалда лъикIаб азархана бугилан беццунги буго. Гьедин бицана ЭР-ялъе Рихьуниса жамгIияв хIаракатчи МухIамад ГIалихIажиевас.\nМухIамад ГIалихIажиев: «Рихьуни азархана бан букIана цебегIанго. Амма гьеб цIидасан къачIазеги къачIан, участкаялъул азархана гьабизе ккун букIана. Цинги Асадула Дибирасулаев депутатлъун ккедал, гьес квербакъана гьелъие».\nЭР: «Гьеб бакIалда гьоркьосан тIокI гьабунилан гурищ абулеб бугеб доб гIарац?»\nМухIамад ГIалихIажиев: «Гьедин абулеб бугоха, амма цIидасан рикIкIине ккола гьеб, ахIун лъидаго рачIел эксперталгун».\nМухIамад ГIалихIажиевас бицухъе, гьеб гIарцул хIисаб гьабун рагIула экономикиял такъсиразда данде къеркьолеб жанисел ишазул министерлъиялъул бутIаялъул хIалтIухъабаз, цинги материал кьун бугила цIех-рехалъул комитеталъухъе.\nГIарац тIокI гьабиги багьанадуй бачун, лъица бугониги Асадула Дибирасулаевасе гъолеб къор батилин рикIкIунеб буго гьев лъалел гIадамаз, щайин абуни гьев тIуван батIияв чи вугила. Масала, ЭР-ялъе гьединаб пикру загьир гьабулеб буго дагьалъ цеве Шамилхъалаялъул администрациялда хIалтIулев вукIарав Рашид МухIамадовас.\nРашид МухIамадов: «МухIканлъи лъалароха, гьабсагIат дицаги цIалана интернеталдасан гьев (Дибирасулаев) ккун вугилан. Нижгоги гIажаиблъун руго. Амма гьесул нух гуро гьеб. Кутакалда яхIги, динги, намусги бугев вас вуго гьев. Гьеб хъулухъалде лъугьиналдеги жидерго мажгитги мадрасаги цебетIезабулев вас вукIана. Гьеб гIицIго дир пикру гуро, росдалго, гьаб мухъалъулго бугеб пикру ккола».\nДибирасулаевас тIокI гьабурабин рехсолеб пачалихъияб гIарцул цо млн гъурущ гьедигIан кIудияб хIилла-макруйищин гьими рещтIунеб буго цо-цоязде.\nАсадула Дибирасулаев Унсоколо мухъалъул депутатазул гIуцIиялъул нухмалъиялде вищун вукIана гъоркь вукIарав нухмалъулев МухIамадхIабиб МухIамадгIалиев чIван хадув. Гьев чIвана гъоркьисала марталда МахIачхъалаялда хасаб операция тIобитIараб минаялъув.


Бахшиш бунни машина\nАвтор: Андриана Абдуллаева · 27.04.2021\nДагъусттаннал виваллил иширттал министр, полициялул генерал-лейтенант Аьвдурашид МахIаммадовлул сипталий, «Забота» тIисса оьрчIал интернатраву хъуннасса субботник дунни.\nСубботникрай гьуртту хьунни цува министр, мунал хъиривчутал ва министерствалул зузалт.\nКIюрххила полициялул зузалт зузийни лаххайсса янналуву интернатрал лагма-ялттусса кIанттурду лазилакьи буллай байбивхьунни. ДартIунни ччюрк, марцI дунни аьрщи кьавкьсса мурхьирдацIа ва къатIрацIа, бакьин бунни газон. Интернатрал хъунмур корпусрал чIарах бувгьунни мурхьру.\nСубботник къуртал хьуну махъ Аьвдурашид МахIаммадовлул ккаккан бунни интернатрал зузалтран ва оьрчIан республикалул БакIчи Сергей Меликовлул буллусса цIусса микроавтобус «ГАЗель NЕХТ». Цала чулуха министрнал дуллунни интернатрал директор Ума Качаловахьхьун куклу машиналул кIулли ва номерду. Ума Качаловал барчаллагь увкунни министерствалул каялувчитурахь ва зузалтрахь цахара дуллалисса аякьалухлу ва хъинну цанна аьркинсса бахшишрахлу.\nМюхчаншиву дуруччаврил цIаний\nСледующая публикация В Кизилюртовской школе прошло мероприятие: «Чернобыл ь — 35 лет трагедии»


Цолъарал Миллатазул ГIуцIиялъул Генералияб Ассамблеялъ 2001 соналда хIукму гьабун букIана 20 июнь ТIолго дунялалъул тIурун чIаразул къолъун лъазабизе.\nГIемерал соназда жанир батIи-батIиял улкабаз тIурун чIаразул тIалаб-агъаз гьабулеб букIана жидерго къоял чIезарун. Гьездаса бищун цIар араб къолъун букIана Африкаялъул тIурун чIаразулилан абураб къо.\n2002 соналда Африкаялъул Цолъиялъул ГIуцIи разилъана гьеб къо тIолго дунялалъул къо хIисабалда кIодо гьабизе\nКъоабилеб гIасруялъул бащалъуда 1 250 000 чиясе хIажатаб букIана халкъаздагьоркьосеб гуманитарияб кумек. Гьездаса 350 азарго чияс доб мехалда гIумру гьабулаан Европаялда.\nДунялалъул КIиабилеб Рагъдаса нахъе гьел гIадамал захIматаб хIалалда рукIана. Жакъайин абуни батIи-батIиял баяназда рекъон цохIо Шималияб Кавказалдаса лъутун Европаялде рачарал гIадамазул къадар 200 азаргоялде бахунеб буго.\nГьадин лъазабулеб буго гуманитариял гIуцIабазги инсанасул ихтиярал цIунулезги. Аслияб къагIидаялда гьел гIадамал Европаялдеги дунялалъул цогидал бакIаздеги гочана ватIаналда рагъ багъарун хадусала.\nРуго цойги гIилла: масала гIемерал кавказиял къватIирехун гочунел руго гIагараб ракьалда полициялъ гьабулеб зулмуялъукьа рорчIи мурадалда. Руго къануналде данде кколареб къагIидаялда рачIунел ва чияр улкабазда такъсирал гьарулелги. Гьадин лъазабулеб буго цо-цо улкабазул гIадлу-низам цIунулез.\nМисалалъе дагьалъ цебе Чачан республикаялъул хIукуматалъул вакил ХIажимурадов ГIисагун Даниялда букIараб данделъиялда гьеб улкаялъул юстициялъул министерлъиялъул секретарь хисулев Хенрик Анкерштерница абуна, гъоркьиса Лъидаго РачIел Улкабазул Цолъиялъул территорияздаса рачIарал гIадамазул 97 проценталъе изну кьечIо Даниялъул миграционияб хъулухъалъ гьениб чIей гьабизе. Гьезда гъорлъ Шималияб Кавказалдаса гIемерал гIадамлги рукIанин.\nЧачан Республикаялъул официалияб вакиласул рагIабазда рекъон жал тIурун чIарал ругин абун тIолго Шималияб Кавказалдаса Европаялде реккерулел руго батIи-батIиял гIадамал ва гьез бицунеб щинаб хIакъикъаталде данде кколеб гьечIин.\nАбизе ккараб буго гьеб данделъи байбихьизегIан хабар баккана хасго Даниялда балъгояб жанахI, ай коридор рагьун бугин Шималияб Кавказалдаса Европаялде рачIине рокьулезе. «Евроцолъиялъул киналго улкабазул рахIат хвезабун букIанин гьеб информациялъ, амма цIех-рех гьабун хадусала абизе бегьула гьединаб коридор гьечIо», - ян абуна Хенрик Анкерштерница.\nТIолго дунялалъул тIурун чIаразул къоялъул аслияб маурадлъун ккола гьединал гIадамазе халкъаздагьоркьосеб квер бакъи гьаби, гьел цIуни.\n1951 соналда Цолъарал Миллатазул ГIуцIиялъул тIадегIанав комиссаралъул идараялъ къабул гьабураб «ТIурун чIаразул статусалъул хIакъалъулъилан» абураб конвенциялда гъоркь гъулбасал лъуна 140 улкаялъул тIадтараз. Гьезда гъорлъ – Россияги.


«Госуслуги» порталалъул кумек\n- Жакъа гIемерисел дагъистанияз тIасабищулеб буго ругьунабго къагIидаялда пачалихъиял хъулухъаздаса пайда боси, ай жалго идарабаздеги хьвадун, документал ракIари. Ведомствабазде хьвадулаго, иргаялда эхетун ва документал цIолаго, гIемераб заман уна. Электронияб къагIидаялда рехсараб порталалдаса пайда босулеб бугони, гьел масъалаби бигьаго тIуразаризе кIола.\n- Пачалихъиял ва муниципалиял хъулухъазул «Госуслуги» абулеб цогояб порталалдаса электронияб къагIидаялда пайда босизе ккани, порталалда хIисабалда лъеялъулаб хъвай-хъвагIай гьабизе ккола. Жакъа гьеб иш цIакъ бигьа гьабунги буго. Жидехъаго хъвай-хъвагIай гьабун бажаруларел чагIаз, паспортги СНИЛСги босун, МФЦялде хитIаб гьабизе бегьула, специалистаз щуго минуталда жаниб мурад тIубала. Гьелъ рес кьола батIи-батIиял министерствабаз ва ведомствабаз гьарулел хъулухъаздаса бигьаго пайда босизе, гьединго иргабазда эхетизеги кколаро.\n- Гьеб гьабиялъе хIажалъула Интернеталъулгун бухьен бугеб компьютер яги мобилияб телефон, телефоналъул номер, паспорт ва СНИЛС. Порталалда хIисабалъулаб хъвай-хъвагIай (учетная запись) гьаби гIуцIун буго, бутIабаздеги бикьун. Бигьалъизабураб (упрощенный) хъвай-хъвагIай гьабиялъе къваригIуна дур инсул цIар, цIар ва мобилияб телефоналъул номер яги электронияб почалъул адрес. Порталалда стандарталъулаб хъвай-хъвагIай гьабиялъе къваригIуна паспорталъул баянал ва СНИЛС.\n- «Госуслуги» порталалда хъвай-хъвагIайги гьабун, гьелдаса пайда босулев чиясул рес буго кIиго минуталда жаниб гIарза (заявка) кьезе ва бищунго гIемер къваригIунел хъулухъал щвезе. Жакъа къоялде гьеб порталалдасан тIуралел хъулухъазул къадар 300-ялдасаги цIикIкIун буго, гьезул къадарги къойидаса къойиде гIемерлъулеб буго. Масала, рехселин цо-цо хъулухъал:\n- Пайда босизе рес буго ДРялъул шагьаразул администрациязул округазда ва муниципалиял районазда ругел МФЦяздаса, пенсиялъул фондалъул Россиялъул почалъул отделенияздаса, гьединго ПАО «Ростелекомалдаса».\n- Нилъер республикаялда гьеб порталалдаса жеги гIатIидго пайда босулеб гьечIо. Амма жакъа бищунго машгьураллъун рикIкIине бегьула: тохтурасухъе хъвай-хъвагIай гьаби, ясли-ахикье ва школалде лъималазул иргаялъул хъвай-хъвагIай гьаби, сахлъи щула гьабулел лагеразде ине лъималазе путевкаби кьейин абун гIарза кьей, паспорт тIалаб гьаби, транспорталъул хъвай-хъвагIай гьаби, ригьин гьаби.\nПрочитано 198 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 17 декабря 2018 11:16\nДругие материалы в этой категории: « Данделъи\tАслияб закон »


ЦIи гьарулел руго\nЦIуриб-Арчиб нухлул тIоцебесеб километралда къокъаб заманалда жанир гьарун рагIалде щвана хъил тIеялъул хIалтIаби. Гьеб ишалъе цебехъанлъи гьабуна районалъул нухазул идараялъул нухмалъулев ИсмагIил Мусаевас. АнцI-анцI соназ районалъул гIадамазе ва гьалбадерие кIудияб хIинкъи букIана гьеб нухдасан хьвадиялъе. Ахир-къадги тIубана киназего гIахьалаб анищ. Жакъа къоялде гьел нухал гIатIид гьаруна, тIун лъугIана хъил, цIигьаруна лъим чвахиялъе рогIрал ва щулалъиялъул къедал.\nРайоналъул захIматчагIаз ракI-ракIалъулаб баркала загьир гьабулеб буго гьеб ишалъе гIарцул сурсатал риччарал "Дагъавтодоралъул" нухмалъулезе, ремонтал гьаризе бажари бихьизабураб районалъул нухазул идараялъул нухмалъулезе. Къарал гIурудаса бан рагIалде щолеб буго цIияб кьо. Гьеб ккола ЧIарада росдада аскIосан унеб ЦIуриб-Гьочоб нухазда гъорлъе.\nЛъим бачиналъе хIаракат\nДагьаб цебе ЧIарада росулъ гьарун рагIалде щвана цIияб лъим бачиналъул хIалтIаби. ЗахIматал тIабигIиял ва хасалил шартIазде балагьичIого, росдал администрациялъ лъикIаб жигарчилъи гьабуна гьел хIалтIаби рагIалде рахъинаризе. Гьеб баракатаб хIалтIуе гIарцул кумек гьабуна ДРялъул Халкъияб Собраниялъул депутат М. СагIадулаевас.\nГьединабго манзилалда Гьочоб росулъги цIияб лъим бачиналъул хIалтIаби рагIалде щвана. ГIарцулаб кумек гьезие гьабуна Дагъистаналъул хIукуматалъ. Районалда хадурккунги гьаризе хIисабалде росун руго нухал гьариялъул ва лъим бачиналъул хIалтIаби.\nДругие материалы в этой категории: « «Хунзахъа ХIажимурад». ТIадвуссин\t«ХIакъикъаталъул» гъасда ЧIАРАДА »\n13:28, 31 июля 2021, 11\n21:50, 30 июля 2021, 98\n21:47, 30 июля 2021, 98\n13:23, 30 июля 2021, 148\n12:56, 30 июля 2021, 161\n12:20, 30 июля 2021, 142\n11:13, 30 июля 2021, 150\n10:52, 30 июля 2021, 264


Сдам квартиру 1 комнатую у метро Бульвар Дмитрия Донского за 45000 руб.\nСдам квартиру 3 комнатую у метро Бульвар Дмитрия Донского за 85000 руб.\nСдам квартиру 1 комнатую у метро Бульвар Дмитрия Донского за 25000 руб.\nСдам квартиру 1 комнатую у метро Бульвар Дмитрия Донского за 26000 руб.\nСдам квартиру 2 комнатую у метро Бульвар Дмитрия Донского за 35000 руб.\nСдам квартиру 4 комнатую у метро Бульвар Дмитрия Донского за 120000 руб.\nСдам квартиру 5 комнатую у метро Бульвар Дмитрия Донского за 90000 руб.\nСдам квартиру 1 комнатую у метро Бульвар Дмитрия Донского за 36000 руб.\nСдам квартиру 3 комнатую у метро Бульвар Дмитрия Донского за 60000 руб.


Немцовасул доклад: гьеб Россиялъул рагъ гуро, гIицIго Путинил рагъ буго\nДоклад цIаларазул баккизе бегьула гIажаибаб пикру. Немцовас гьеб такъсир гьабиялъул иш гIадин хъван бугин ракIалде ккезе бегьула. Ва уголовияб ишги гьес Путинида тIад рагьун букIанин абизе бегьула.\nБорис Немцовасул материалазда рекъон Украиналда унеб конфликталда сверухъ хIадур гьабураб хасаб докладалъе къимат кьеилан гьарулеб буго Евроцолъиялда Петр Порошенкол администрациялъ. Евроцолъиялда вугев Украиналъул официалияв вакил Константин Елисеевас Европалъул хIакимазухъе щвезабун буго доклад. Россиялъ сепаратистазе кумек гьабулеб букIиналъул ва Россиялъул солдатал Украиналда унеб конфликталда гIахьаллъиялъул далилал рехсон руго Немцовасул докладалдаилан рикIкIунеб буго Елисеевас.\n28 февралалда Москваялъул централда чIварав Немцовас Украиналда бугеб ахIвал-хIалалда сверухъ доклад хIадурулеб букIана араб соналдаса байбихьун. Гьеб докладалда тIад хIалтIулаго гьес гIемер материалал ракIарана ва гьелги хIисабалде росун оппозициялъул активистаз – Илья Яшиница ва Ольга Шориналъ – хIадур гьабуна доклад. Гьелъул презентация тIобитIана 12 маялда Москваялда. Яшиница бицана доклад кьабизе типография батизе замхIмалъанин: 14 типографиялъ инкар гьабуна гьеб кьабиялдаса – ахир-къад цо типографиялъ кьабана тираж, амма жидер цIар рехсогеян гьарана гьелъул хважаинзабаз.\nКин жал Украиналде ккарал, кинал тунка-гIусиязда гIахьаллъарал ва кинал операциял жидеца гьаруралали бицун буго Россиялдаса солдатаз докладалъул авторасе. «Путин. Рагъ» абураб докладалъулъ буго 11 бутIа. Россиялъул солдатал чIваялъул ва Малайзиялъул авиакомпаниялъул самолет кьвагьиялъул мухIканго бицунеб буго гьеб докладалда.\nДокладалда рекъон, 2014-леб соналъул августалда Украиналъул армиялъ хасаб операция гьабулеб букIана Иловайск росуда гIагарда. Сепаратисталгун тунка-гIуси ккана ва сепаратистазе кумек гьабулеб букIана Россиялъул солдатаз. Россиялдаса I50 солдат чIвана гьеб кьвагьа-гIанхъиялдаилан, хъван буго докладалда. Хварал солдатазул гIагарлъиялъе жив-жив чIварасухъ кьун буго гъурщил кIи-кIи миллион ва гьезухъа рагIи босун буго гьез бицине гьечIин, щай солдатал хваралали.\nГьединго, Немцовасул материалазда рекъон, Россиялдаса 70 солдат хун вуго Дебальцево шагьаралда гIагарда гьаб соналъул январь-февралалда ккарал тунка-гIусиязда. ЧIварал солдатазул гIагарлъиялъул интересал цIунулез гIарза хъван буго Немцовасухъе компенсациял щвезе кумек гьабеян. Немцовас хъвавухъе, доб мехалда Донбассалде ритIулел солдатазул контрактал хвезарулел рукIана ва Миноборонаялъ абулеб букIун буго гьезда Украиналде командировкаялъул лъикIаб харж кьелин гьезие, нагагь гьел чIванани – гьезул гIагарлъиялъе компенсациялги кьелин.\nУкраиналъул конфликталда гIахьаллъиялъ Россиялъе экономикияб заралги кканаилан хъван буго докладалда. Гьелда тIад Немцовгун цадахъ хIалтIулев вукIарав экономикаялъул цIех-рехал гьарулев Сергей Алексешенкоца хъвавухъе, Украиналъул юго-востокалда унеб рагъде Россиялъ биччана гъурщил 53 млрд. Алексешенкол къиматалда рекъон, 21 млрд ун буго Россиялдаса 6 азарго ополченецасе кверчIваялъе, 25 млрд ана Донбассалдаса 30 азарго сепаратистасе кверчIваялъе, 7 млрд биччана рагъулаб техника хIалтIизабиялъе, гьеб къачIаялъе ва гь.ц. къваригIелазе.\nРоссиялъул регионазул бюджеталдаса гъурщил 80 млрд биччан буго Украиналъул Луганск ва Донецк мухъаздаса лъутун рачIаразе кумекалъе.\nРоссиялъул регионазул бюджеталдаса араб соналда гIаммаб къагIидаялъ гъурщил 80 млрд биччан буго Украиналъул Луганск ва Донецк мухъаздаса лъутун рачIаразе ай беженцазе кумекалъе.\nТIадежоялъе, Крым Россиялде гъорлъ ккезабун хадуб Россиялъул гражданазе рихьизарурал социалиял льготаздаса ва пенсияздаса 2 трлнгун 750 млрд гъурущ хвезабуна гьеб регионалъул тIалабал тIураялъе.\nНемцовасул докладалда рехсон руго Донбасалда Шималияб Кавказалдаса рагъулал рукIиналъул хIужжабиги. ГIемер рагъухъаби рукIун руго Чачан республикаялдаса, Дагъистаналдаса, Шималияб Осетиялдаса. Материалаздаса бичIчIулеб буго гьел хIужжаби кин Немцовас ракIарарал: солдатаз жидерго суратал социалиял сайтазда лъолел руго, видеорегистратораз рахъарал видеоял интернеталде рехулел руго, гьезул суратаз воцапаздасан тIиритIулел руго.\nЧанги информалатазги хъвана ва хъвалебги буго, Россиялдаса солдатал Украиналда унел тунка-гIусиязда гIахьаллъулел рукIиналъул чанги далил бугин, амма Россиялъул нухмалъулез гьел харбазе баянал кьолаго абулеб буго гьеб кинабго гьереси бугин, солдатал гьенир гьечIин.\nКонфликталда гIахьаллъарал солдаталгун гара-чIвари гьабизе журналистазе къанагIат гурони щун букIинчIо. Мисалалъе, «Новая газетаялдаса» Елена Костюченколъ гьабун букIана интервью Бурятиялдаса рагъулавгун. Тунка-гIусиялда гьев квешго лъукъана ва гьесул тIом гIемерисел бакIазда бухIун бугоан.\nГьал къоязда «Рейтер» агентствоялъги жидерго цIех-рех тIатинабуна. Агентствоялъ интервью гьабун буго чанги солдатгун. Мисалалъе, гьезул цояв кколаан Москваялдаса. Гьес бицана араб соналъул риидал жал Москваялдаса Ростов икълималде ритIанин. Гьезда абун буго гьенир рагъулал ругьунлъаби рукIине ругилан. Танковияб дивизиялдаса гьев солдатас абухъе, Ростовалде гьел щвечIо, Украиналде ритIана гьел.\nОфициалиб Москваялъ абулеб буго Украиналда ругел Россиялъул солдатал – гьел солдатал гурин, жидерго гъираги баккун, армия тун, гьенире арал ополченцал ругин. «Гражданин. Армия. Право» абураб инсанасул ихтиярал цIунулеб къукхаялъул нухмалъулев Сергей Кривенкол рагIабазда рекъон, офицераз солдатал-контрактникал тIамулел руго Украиналде ине. Гьел хIинкъизарулел руго, армиялдаса нахъе гъезе ругин абулеб буго, гIарац кьезе бугин абулеб буго.\nКривенкояс абухъе, гIемерисел солдатал разилъулел руго, щай абуни, мисалалъе, хъизан хьихьизе гьезул цогидал ресал гьечIо. «ГIемерисел контрактниказул хъизанал руго, гIарац кьезе кколел рукъзал руго, ипотекаби руго, налъаби руго. ГIарац бачIине бегьулеб цогидал ресалги гьечIо гьезул. Гьелдалъун, армиялдаса нахъе рехичIого рукIиналъе гIоло, гьел разилъулел руго Украиналде ине», - илан абуна Кривенкояс.\n«Эркенлъиялъ» цодагьалъ цебе бицухъе, «Ставрополь икълималдаса солдатазул улбул» абураб гIуцIиялъул нухмалъулей Людмила Богатенковалъ лъазабун букIана Украиналда унеб рагъулаб конфликталда гIахьаллъулел Россиялъул солдатазул сияхI бугин жиндихъ кодоб ва гьеб сияхIалда рехсон бугин щунусго хадуб цIар. «ГIемерисел руго Дагъистаналдаса, Чечняялдаса, Шималияб Осетиялдаса», - илан абуна Богатенковалъ ва тIаде жубана Украиналде арал солдатазе 250 азарго гъурщидалъун премия кьолеб бугин.\nИнсанасул ихтияразул информациялдаса, мисалалъе, мухIканго лъала Донецкалда чIварав 11 дагъистаниясул цIарги. Гьел тIатинаруна «Рагьараб Россия» гIуцIиялъ. «Черновик» газеталъул лъазабиязда рекъон, республикаялдаса къоло хадув солдат хун вуго Украиналда. Газателъ хъвавухъе, Донецк ва Луганск икълимазда ругел рагъулал конфликтазда чIвана Буйнакск мухъалъул Гъоркьа Гъазданущиб ва Атланаул росулъа чагIи, Дербент мухъалъул Белиджи росулъа чагIи, Хасавюрт мухъалъул Шагьада ва Аксай росулъа чагIи, руго хварал Бабаюрт, Гъизляр ва Гъизилюрт мухъаздасаги.\n«Новое дело» газеталъ хъвавухъе, конфликтазде солдатал унел армиялдаса жал нахъе къотIичIого рукIиналъе гIоло. Украиналде аразда гъорлъ киналго руго контрактникал ва гьелгун хъвараб-къотIи солдатал хун хадуб бихьизабулеб буго. Гьелда рекъон, солдатал армиялдаса жалго нахъе ана ва хадур ана Украиналде.\nХварал солдатазул гIагарлъиялдаса чагIи журналистазе баянал кьезе хIинкъулел руго. «Эркенлъи» радиоялъ хIалбихьана кIалъазе МахIачхъалаялдаса Аминат Мурадовагун, цIар хисараб абулеб буго. Гьелъул рос Ставрополь икълималда рагъулаб бутIаялда контрактник хIисабалда хIалтIулев вукIана. Щвараб информациялда рекъон, гьев витIун вуго Донецк икълималде ва гьенив чIван вуго. Мурадовалъ инкар гьабуна баянал кьезе. Гьелъул номер радиоялде кьурал чагIазда Мурадовалъ абун буго журналист кIалъалев вукIанин ва гьесие жинца гьереси бицанин жиндир рос Украиналда хвечIин. Гьелъ абуралда рекъон, гьей хIинкъулей йиго баянал кьезе. Лъихъаса ва сундаса хIинкъулей йигейали гьелъ бицун гьечIо.\nНемцовасул докладалъе батIи-батIиял къиматал кьолел руго экспертаз. Украиналдаса политолог Максим Разумнияс «Главред» сайталъе абухъе, Украиналда гьеб доклад батIаго интересаблъун букIинаро – гьениб докладалда рехсарабщинаб гьадингоги лъалеб букIана.\n«Хьул буго гьеб доклад магърибалъул аудиториялъухъе щвелин. Немцов вукIана машгьурав политиклъун ва гьесул хIалтIуе букIине кколеб къимат кьела Европаялда. Лъица гьев чIваравали мухIканго лъалеб гьечIо, амма киназдаго бичIчIулеб буго гьесул чIваялъулъ Россиялда бугеб политикияб режим гIайибияблъун кколеблъи. Россиялда букIинищали интерес захIмалъулеб буго абизе, амма гьеб документ хIисабалде босичIого тезе гьечIо», - ян абуна политолог Разумнияс.\nЛъица гьев чIваравали мухIканго лъалеб гьечIо, амма киназдаго бичIчIулеб буго гьесул чIваялъулъ Россиялда бугеб политикияб режим гIайибияблъун кколеблъи.\nГьеб доклад диваналде щвезабизе кколеб документ бугин бицана социалиял цIех-рехал гьарулел «Трива» къукъаялъул нухмалъулев Николай Рустамовас. «Эркенлъиялъе» гьес абухъе, Украиналда гьабурабщиналъухъ халкъазда гьоркьосеб диваналъ Владимир Путин жавабалде цIанани, гьесул гIайиб чIезабиялъул далилазда гьоркьосан Немцовасул доклад букIинаан аслияблъун.\n«Немцовасул карьераялда чанги батIиял хIужжаби рукIана: рукIана бергьенлъаби, рукIана къеял. Гьесул политикияб карьераялъул аслияб хIасиллъун ккола Украиналда унеб конфликталда тIаса бакIарараб материал. Украиналда гьеб доклад биччазе ккола ингилис мацIалда ва Европаялъул улкабазда тIибитIизабизе кколаан. Гьеб доклад гуро, гьеб буго Путинил гIайиб бихьизабулеб документ. Россиялда Путинил кIудияб рейтинг буго, гьесие гьеб рейтинг пропагандаялъ гьабуна. Гьелдалъун россиялъулаз докладалъе букIине кколеб къимат кьезе бугин абураб жоялда божилъи батIаго гьечIо», - илан абуна Рустамовас.\nЭкспертас абухъе, Немцов чIван ватизе бегьула гьеб доклад сабаблъун. Информалатаз хъвавухъе, Немцовас доклад хIадурулеб бугин абун хадуб кIиго къо индал чIвана гьев.\nРоссиялдаса цо-цо экспертаз Немцовасул докладалъе батIаго лъикIаб къимат кьечIо. Гьес рехсарал хIужжабазул хIакъалъулъ цебе чанги нухалда прессаялда хъван букIанин, абуна политолог Олег Матвейчевас.\nНемцовасул доклад цIаларазда Украиналда Россиялъ гьабурабщинаб лъазе бугин, абуна «Эркенлъи» радиоялъе Human Rights Watch гIуцIиялъул Россиялда бугеб вакиллъиялъул нухмалъулей Татьяна Локшинаца.\nТатьяна Локшина: «Дир пикруялда рекъон, гьеб докладалъул аслияб кIвар бугеб рахълъун ккола гьениб щибниги цIияб жо гьечIолъи. Немцовас жиндирго хасаб цIех-рех гьабулеб букIинчIо, сенсациял ралагьулел рукIинчIо гьес. Гьеб доклад ккола батIи-батIиял информациял ракIарун гьабураблъун. Гьел информациял бокьарасе ратизе бегьула батIи-батIиял бакIазда. Немцовас гьел цо бакIалде ракIарана ва гьелги хIисабалде росун Украиналда унеб рагъда сверухъ анализ гьабуна. Украиналда ккарабщиналъул хIакъалъулъ лъазе буго гьеб доклад цIаларазда».\nГIадамазда Россиялъул хIукуматалъул гьумер бихьизабизе бокьун букIанин Немцовасеилан рикIкIунеб буго Локшиналъ.\nТатьяна Локшина: «Россиялъул солдатал Украиналъул рагъулал зонаязда рукIиналъул хIакъалъул Магърибалда бицунеб буго, бицунеб буго Европаялъул улкабаздаги, Евроцолъиялдаги. Амма Россиялъул хIукумат жиндирго позициялда чIун буго. Россиялъул цониги солдат Украиналда гьечIилан абулеб буго гьез. Гьелдалъун Немцовасул доклад букIине буго солдатазул темаялда тIаса дискуссия баккарабго рехсезе бугеб докладлъун. Гьеб рехсезе буго тIоцебе Магърибалдаса политиказ. ТIадежоялъе, докладалъул форматги хIисабалде босун абила, гьеб бихьулеб бугин гIайиб чIезабиялъул документ гIадин, трибуналалъе хIадурараб доклад гIадин. Украиналда жакъа бугеб кризисалъулъ Россиялъул гIайиб букIин, Россиялъ гьеб кризис байбихьараблъи бихьизабизе хIалбихьана авторас. Гьединаб къагIидаялъ авторас бихьизабулеб буго Россиялъул жъакъасеб хIукумат щиблъун кколеб, бихьизабулеб буго Россиялъул нухмалъиялъул партия рагъалъул ва кризисалъул партия букIин. Магърибалда гьеб докладалдехун интерес букIинаан, амма гьеб доклад Немцовас хъвалеб букIана Россиялда гIумру гьабун ругел гIадамазе. Жакъа къоялда Россиялда бугеб авторатирияб низамалда оппозициялъул политикасда щиб гьабизе кIолеб? Немцовас хIалбихьана хIакъикъат бицине, хIукуматалъул ишал рихьизаризе. ГIадамаздаса хIукуматалъ бахчулеб рахъ бихьизаби букIана гьесул мурадлъун».\nАмма россиялъулазе гьеб доклад къваригIун бугодай? ЖамгIияталъул цIех-рехал гьарулел центразул баяназда рекъон, Украиналда конфликт ккун хадуб ва Россиялде гъорлъ Крым бачIинабун хадуб Путинил рейтинг тIаде бачIана, россиялъулазда гъорлъан гьесул ишаздаса рази ругезул къадар 86%-алде бахана. БачIунаго гьеб доклад Россиялъул жамгIияталъ къабул гьабилин жиндир хьулал гьечIилан абуна «Эркенлъиялъе» эксперталъ.\nТатьяна Локшина: «Путинил гьедигIан кIудияб рейтингги букIаго, хIукуматалъул политикадул рахъкколезул къадарги цIикIкIун букIаго, Россиялъул жамгIияталъе гьеб доклад къваригIун бугин абизе кIоларо. Гьеб доклад бугеблъи цоязда лъазецин гьечIо, цогидазда гIицIго рагIизе батила щиб букIаниги гьеб докладалъул хIакъалъулъ, лъабабилезни гьеб цIализе батила чIварав политикас хIадурараб доклад бугиланги абун. Амма, дида кколеб буго, улкаялда жаниб жиндир заманаялда докладалъе ватизе вуго гьеб цIализесев чи».\n"Гьединал материалал Кремлалда цIалулин ракIчIун абизе кIола дида. Гьединал резонансиял материалал цIаличIого толаро президентасул администрациялда"\nНемцовасул доклад интернеталда бигьаго батизе бегьула – чанги сайтазда гьеб бахъун буго. Гьеб докладалда тIаса Кремлалъ баянал кьолел гьечIо. Мисалалъе, Россиялъул президентасул пресс-секретарь Дмитрий Песковас абуна жинца гьеб доклад цIаличIин ва Владимир Путинил заман гьечIин гьеб доклад цIализеян. Докладалъе къимат Кремлалда кьезе бугодай? Рагьун лъицаго бицичIониги, гьеб доклад цIализе бугин Путинил администрациялдаилан абуна Human Rights Watch гIуцIиялъул Россиялда бугеб вакиллъиялъул нухмалъулей Локшинаца.\nТатьяна Локшина: «Гьединал материалал Кремлалда цIалулин ракIчIун абизе кIола дида. Гьединал резонансиял материалал цIаличIого толаро президентасул администрациялда. Оппозциялъул политиказул ва экспертазул пикрабазул интерес букIуна Кремлалда. Дида ракIчIун абизе кIола гьенир Human Rights Watch гIуцIиялъул, Amnestey International гIуцIиялъул докладалги цIалулин. Гуманитариял ихтияразул рахъалъан халкъазда гьоркьосел къанунал Украиналъ хвезариялъул хIужжаби рехсараб нижер докладалъул цо-цо бутIаби Россиялъул къватIисел ишазул министр Сергей Лаврос цо рагIи хисичIого цIалана чанги бакIазда. Гьелдалъун, гьел гурел, нижер гIуцIиялъул цогидал материалалги цIалун ратила Кремлалда. Суални буго гьадинаб: цIалун хадуб, кинал къиматал гьенир кьолел гьел докладазе».\nНемцовасул докладалъул ахиралда бахъун буго политикасул хитIаб. Россиялъул солдатазе хъвараб хитIабалда Немцовас абулеб буго Украиналда бугеб конфликт – гьеб Россиялъул рагъ гурин, гIицIго Путинил рагъ бугин, гIарцуе ва хIукуматчилъиялъе гIоло вагъулев вугин гьев.\nБорис Немцов чIваялъул ишалда процессуалиял гъалатIал ратана адвокатазда\nБорис Немцовасе халкъияб мемориал цIидаса хвезабуна\nНемцовасул докладалъул презентация букIине буго


«Хасавюрталъулаб» абураб рохьилазул къукъаялъул цевехъанлъун вукIарав Крымчи Крымчиевасда хурхун рагьун букIараб такъсир гьабиялъул иш Дагъистаналъул прокуратураялъ диваналде битIана гьал къоязда. Хасавюрт мухъалъул диванханаялда хал гьабизе буго гьеб ишалъул. ТIадежоялъе, низам цIунулел идарабаздаса щварал баяназда рекъон, Крымчиевасул бухьенал рукIун ратизе бегьула Хасавюрт мухъалдаса хIакималгун.\nМуцалаул росулъа 25 сон барав Крымчиев полициялъулаз ккуна 20I3 соналъул сентябралда. Гьесул гIагарлъиялъул гIарзаби рукIана, цIех-рех цIацIан бачунеб бугин ва гьаричIел такъсиразе мукIурлъизе тIамулев вугин Крымчиев. Низам цIунулез лъазабухъе, Крымчиев рохьилазда гъорлъ ккана 20I3 соналъул июналда.\nЩуго-анлъго чи гъорлъ вугеб рохьилазул къукъаялъул цевехъанлъун вукIана гьев, амма хадув Турал Атаевасул къукъаялде гъорлъ ккана. Атаев кколаан Дагъистаналде Азербайжаналдаса вачIарав чилъун. «Вилаят Дагъистаналъул» шималияб секторин рохьилаз абулеб мухъалда такъсирал гьарулел рукIана Атаевасул къукъаялъ. Гьанибго тIаде жубала, Атаев рикIкIунаан Пятигорскалда терракт гIуцIаравлъун, гьеб терракталда лъабго чи хвана. Араб соналъул марталда Атаев хасаб операциялда чIвана.\nИзну гьечIого яргъид гIуцIаразе автомобилал чIезарулел рукIун руго Крымчиевас. Автомобилални гьес рикъулел яги рахъулел рукIун руго. ТIоцебе Крымчиевас гIахьаллъи гьабураб такъсирлъун низам цIунулез рикIкIунеб буго Муцалаулалдаса Тамерлан Акаев чIвай. Росдал имам хисизе кколин абулеб букIун буго Акаевас мажгиталда. Ахир-къад, рохьилаз Акаев чIвана. Гьесул автомобилалъе нухги къан Калашниковасул автоматаздаса чIвана гьев.\nКрымчиев гIахьаллъарав цогидав вахIшияб такъсирги рехсон буго низам цIунулезул цIех-рехалда. Карланюрт росулъ гIумру гьабулей Баху Саидова чIвана рохьилаз, гьей палихъан йигиланги абун.\nI7 сентябралда иргадулаб автомобильги бикъун тIурулев вукIарав Крымчиевасе нух къана полициялъулаз. Салоналда жанир Крымчиевгун рукIана цогидал рохьилалги. Ккараб кьвагьа-гIанхъиялда къуваталъулаз рохьилазул цояв - МухIамад Лабазанов - чIвана, амма цогидав рохьилав - Азнаур Хизриев - ва Крымчиев лъутана. Ахир-къад полициялъулаз Крымчиев азарханаялда ккуна. Нахъисеб къоялда гьев гьениве гулла бахъизеян вачIун вуго. Хизриевни низам цIунулез чIвана хадув хасаб операциялда.\nКрымчиевасда гIайиб гIунтIизабулеб буго тамихIалъул кодексалъул анкьго къануналдалъун. Гьезда гъорлъ руго, мисалалъе, гьадинал къанунал: низам цIунулел идарабазул хIалтIухъан чIвазе хIалбихьи, чи чIвай, къануналда рекъечIого ярагъ тIибитIизаби ва гь.ц.\nЦIех-рехалда тIаса гIагарлъиялъул гIарзаби рукIаниги, низам цIунулез абулеб буго Крымчиевас къотIи-къай гьабунин цIех-рехгун ва диваналда рохьиласул иш халгьабизе бугин хасаб къагIидаялъ. Гьеб бичIчIизе бегьула Крымчиевасе батIаго къвакIараб тамихI къотIизе гьечIин гIадин.\nКрымчиевасда хъинтIун гьабураб цIех-рехалъ хадур цIазе бегьула цогидал цIех-рехалги. Такъсир гьабиялъул ишал рагьине бегьула гьанже рохьилазда хъинтIун гуребги, Хасавюрт мухъалда ругел администрациялъул хIалтIухъабазда ва гьезул гIагарлъиялдаса чагIазда хурхунги.\n«Кавказский узел» сайталъул бетIерав редактор Григорий Шведовасул рагIабазда рекъон, рохьилазулгун бухьенал ругел хIакимазе тамихI къвакIараб букIине ккола.\nГригорий Шведов: «Цо-цо рохьилазул къукъабазул яги рохьилаллъун рикIунел чагIазул бицунаго, раккула чанги суалал. Мисалалъе, раккула суалал полициялъ лъабцIун сверухъ ккун бугеб минаялдаса кин тIуризе кIолеб цо-цо рохьилазе, яги хасаб операция тIобитIулаго изну гьечIого яргъид гIуцIарал кин рорчIулел полициялъулаз цIураб рохьалдаса. Къуваталъул идарабазул нухмалъулезги чанги нухалда абун букIана рохьилазулгун бухьенал ругин Дагъистаналдаса батIи-батIиял хIакимазулги, низам цIунулезулги. ЦIех-рех гьабизе ккола щаклъи бугел чагIазе ва балагьизе ккола рохьилазул кинал операциязе гьез кумек гьабурабали».\nАхиралда тIаде жубала, цодагьалъ цеве Дагъистаналде щварав Россиялъул президантасул вакил Сергей Меликовас абун букIана, жакъа къоялда Дагъистан бугин ахIвал-хIал хIалуцинабизе бищун бигьаяб регионилан. Гьесул рагIабазда рекъон, цо-цо хIакимазул рохьилалгун бухьенал рукIиналъул информация буго ва гIагараб заманалда гьел хIакимал жавабалде цIазе руго. Щал гьел хIакимал ругелали Меликовас мухIкан гьабичIо.\nХIакимал хадур цIазе бегьулев рохьилав


Главная » Молодежь - ГIолохъанлъи » Жакъасеб къоялъул къваридаб сарин\nДобавил(а): istina от 17-06-2016, 10:27\nГIемерисел гIолилаз газетал цIалуларин ва цIиял харбазухъ гьел гIенеккуларин абуни, мекъи букIинаро. Гьеб гуро гIолилал гIумруялдаса нахъеккун ругин абулеб мех, гьелъул гIаксалда, цо галиялъ церецин ругин абизе бегьула. ЦIиябщинаб тIоцебе гьезухъе щола. ЦIиял харбал лъазе ккани чвантинибго Интернетги гьезул, гара-чIвариялъе батIи-батIиял социалиял мухъалги гьенирго. Кинабго лъикI бугин рикIкIине бегьилаха. Социалиял мухъазда лъурал статусал цIалулеб мехалда ракIалде ккела институталгун университеталги Интернеталъ хисизе ракIалда бугин гьездаян. Жидеда щалали ва кисаяли лъаларел гIадамазул "гIакъилал" пикрабазул халатал хитIабал зама-заманалдасан хисун лъола гьез социалиял мухъазда ругел "гьурмазда". Гьайгьай, рохизе бегьила гIолилал лъикIаб ишалде руссун рукIиналдаса. Амма, унго-унгоги, гьединищха бугеб? Пайдаял рахъал\nГьабсагIаталда WhatsApp хIалтIизабулеб буго дунялалда миллиард , Viber - 500 миллион, IMO - 100 миллион, Skape - 100 миллион, Telegram - 100 миллион чияс. Гьелдаса дагьаб къадаралда хIалтIизарулел руго гIицIго гIолилаз гурони пайда босуларел Periscope, ICQ ва гьел гурелги приложениял. "Перископ - жалгоги рахчун, лъида букIаниги хадуб халкколеб алат" абураб магIна кьолеб буго Википедиялъ. Приложениялъул цIаралдасанго бичIчIулеб буго гьеб цогидазда хадуб халкквей мурадалда гIуцIараб жо букIин. Видео-бухьеналъул кумекалдалъун цоцазда аскIор ругел кинниги телефоналъул добцояб рахъалда бугебщинаб бихьизе рес буго гьелъул кумекалдалъун. БатIи-батIиял операторазул хъулухъазухъ кьолеб букIараб гIарцул къадар гьел приложениял раккаралдаса дагьлъулеб буго. ГIемерисел хъулухъал вотсапалдаса ва цогидал социалиял приложениязул кумекалдалъун тIуразе бегьула. Цебе факсалъ яги телеграммаялъ гурони ритIун бажарулел рукIинчIел документал ва кагътал гьенисан бигьаго ритIизе бегьула.\nГазеталдасан цебеги гIемер бицунаан Интернеталъ гIадамасе гьабулеб заралалъулги ва гьединго пайдаялъулги. Жакъа щиб мурадалъеха хIалтIизабулеб гIолохъабаз вотсап? Руччабазул годекIан - WhatsApp\nТелефоналги кодор ккун я жидеда кIалъалев чи рагIуларин, я аскIосан унев кIудияб ригьалъул чи сан гьавуларин гьанжесел гIолилазин бицунел рукIарал ригьалде рахарал руччабиги, ахираб заманалда, телефоналги кодор ккун гьебго жо гьабулел рихьидал, тамашалъизе бачIуна. Пуланаб росулъа руччаби шагьаралда дандчIван руго ва гьел цоцазда гьикъа-бакъулелъул росулъа ячIаралъ цIехон буго рокъосезул ахIвал-хIал кин бугебин, лъимал сахлъанищин, рос гьекъолдулевгойищ вугеван, налъи-ракъи бецIун лъугIанищин. Гьайцояй палгъан хутIун йиго, дуда гьебщинаб хабар кисайин рагIарабилан гьикъун буго. КIиабилелъ жаваб кьун буго дур вотсапалда цере лъурал суратаздасан ва киназдаго бихьулелъуб гьабураб хъвай-хъвагIаялдасан бичIчIун гьебгун, ургъалилъ йикIанин. ХIакъикъаталдаги жакъа гIемерисел руччабазул рокъоб кколебщинаб цебе лъун буго вотсапалъул "гордазда". Росгун яги цогидаб гIагарлъигун барщанищ, цере-нахъе ралагьичIого гьезда хъинтIулел гIадал суратал ва хъвай-хъвагIаял лъолел руго, дагьабго ракIбакъванищ, гьебги киназдаго бихьизе цебе лъола. Гьелдалъун вотсапалда жанибго гьединазда гьоркьор къваригIел гьечIел харбалги ккола. Цебе магIарул чIужугIаданалъул гIадат букIана рокъоб ккараб чияда бицунареб, дандчIвараб гIакъуба-къварилъи баччулеб ва рукъалъул бетIергьанчиясул чамгIаллъи нахъарокъоб лъолеб. Гьанжейин абуни, гьале дунги дир рокъоб бугеб рищни-къулгиян абулебго гIадин, киназдаго бихьизе къватIибе балеб буго. Зарал\nБищунго гIемер рагIи кколеб ва къваригIел гьечIел харбал щущазарулеб бакIлъун рикIкIине бегьула ватсаппалда жанир гIуцIун рукIунел къокъаби. Уяб яги гьересияб батIалъи гьечIого гьенире цереса цере ритIун рачIуна батIи-батIиял харбал ва суратал. Гьенире ритIулезги кидаго гуро хIисаб гьабулеб лъица гьеб цIализе бугебали. Киса босарабали лъалареб, щиялиго мадугьалалъ бицанин яги кинаб букIаниги министерствоялда хIалтIулев чиясдасан рагIанин абурал кьучI гьечIел харбал тIиритIизарула. Уяб жоян ккун гIемериселги рукIуна. Гьединал харбаз рахIатхвезабун букIана ракь багъаризе бугин дагьал цере рачIунел рукIарал ва гьелдаго релълъарал цогидал хитIабазги. Араб соналъул риидал Дагъистаналда вотсап ва интернет приложенияздасан хабар тIибитIун букIана МахIачхъалаялда ва цогидал шагьаразда гIисинал лъималазда хIал гьабулезул къокъаби рагIулин абун. Гьеб букIана улбузул макьу хвараб заман. ХIалтIи гьабуларогойин низам цIунулезде букIана гIайибазул гъегъ балеб. Чанго соналъ цере ккарал лъугьа-бахъиназулгицин видео ва хIужаби сон-жакъа ккарал гIадин чIезарун бицунаан цо-цояз. Амма баккарабго гIадин, гIадамазда гьоркьоб рахIатхвейги бекьун, тIагIана гьеб хабар. ТIабигIаталдаго ратичIо гьединал такъсирчагIиги.\nГьединго зама-заманалдасан рахIатхвей тIибитIизабула цо квешаб унти баккун рагIулин, амма гьеб халкъалда лъазе толеб рагIуларин, гьелъул хIакъалъулъ жидедаги Сахлъи цIуниялъул министерствоялда хIалтIулей йигей гIагарай гIаданалдасан лъанин абурал ва гьелда релълъарал цогидал "корохъ харбаз". Амма цIех-рех гьабидал, гьеб кинабго батула гьереси.\nЧияр балагьаздаса пайда босулел\nДандчIвала гьересиги бицун унтараб лъимадуе дару гьабизе гIарац хIажат бугин рачIунел хитIабалги. ГурхIел-рахIму цIикIкIараз гьединазул банкалъул счеталде рехула гIарац. Гьединал хIужаби гIемер ккола. Кумекалъе гIарац кьуразги кидаго гуро цIех-рех гьабулеб гьеб унтарасухъе яги хIажалъиялде ккарасухъе щун бугищали. Гьеб рахъалъул цIех-рех гьабурал экспертаз малъулеб буго гурхIел-рахIмуялъул мурадалда кьураб гIарац гьерсихъабазухъе ккеларедухъ, цин цIех-рех гьабизе кколин. Бищунго лъикIаблъун рикIкIунеб буго гурхIел-рахIмуялъул фондалъулгун яги кумек хIажатав чиясулгун хасаб бухьен гьабизе ва кинабго якъинлъидал гурони гIарацги кьечIого тезе. Кумек хIажатазул хIакъалъулъ Интернеталда гIемер хъвалеб бугони, гьездаги божизе бегьула. ГIадамал гуккун гIарац бакIарулез ишалъе цо яги кIиго интернет-сурсат гурони хIалтIизабуларин малъулеб буго экспертаз. Интернеталдасан бугьтанал лъеялъул ва гьелъухъ букIунеб тамихIалъул бицана юстициялъул советник Арсен Шапиевас:\n"РФялъул Конституциялда рекъон, миллат, тIомол кьер, чIужугIадан-бихьинчи вукIин гьоркьобги ккун, Интернеталдасан, СМИяздасан ва цогидал алатаздасан цоги чи хIакъир гьавизе, инсанасул напсалда хъатIулеб рагIи абизе, кIиго чиясда гьоркьоб жахIда бижизабизе гьукъун буго. Гьединал хIужабазда хадуб халккола. Хасго гьеб иш тIадчIун гьабизе байбихьана экстремизмалде ва терроризмалде ахIулел пикраби сайтаздасан тIиритIизаризе байбихьидал. Гьединал ахIиял ратараб мехалда сайт, телевидениялъул яги радиоялъул программа гьукъеян ва гьелъул бетIергьабазе гIадлу гьабеян хитIаб гьабула судалде ва цогидал идарабазде. Психологазул пикруялда, инсанасул психикаялде тIадецуй бигьалъизабулеб хасаб къагIида буго гьеб. Масала, пуланав чиясдаса сурав босулеб мехалда гьесие кьола гIемерал суалал. Гьел суалазе тIатIалаго цоцада релълъараб (мисалалъе, уйилан) жаваб кьола гьес. Иргадулаб суалалъе гуроян жаваб кьезе кколеб бугониги, цIех-рехалда гъоркье ккарав ва суалаздаса свакан тату хварав чияс уйилан жаваб кьола. Тохлъукье абун борчIараб рагIул жаваб кьезе тIалаб гьабула гьеб мехалда. Гьединал къагIидаби хIалтIизарула хасаб мурадгун Интернеталъул сайтазда хIалтIулел гIадамаз.\nГьединлъидал, Интернеталъул сайтазда ратарал жалазе жаваб кьолаго цIодорлъи гьабизе ккола. Нилъер улкаялде данде къеркьолел хасал къуватал гIемер руго ва гьез жидер мурадазе рекъонкколел ишал гьаризе гIарацги кьун тIамулел чагIи рукIуна. Психикаялде тIадецуй гьабулел къагIидабиги малъула гьезда. Гьелде тIадеги, "Дуего бокьулареб чидае гьабугеян" малъулеб умумузул аби кIочене бегьуларо: дурго миллат, тухум-кьибил, росу-ракь хIакъир гьабулеб квешаб рагIи цоги чияс абизе дуе бокьулареб батани, цогидазул рахъалъ гьединаб калам дуцаги гьабуге.\nТуберкулезалда данде къеркьейМасъала цебелъуни, мурадалде щолаДепутатал ва "пиратал"Гьанжесел фашисталВатIаналъул талихI щивасда барабин букIунеб


По родному (аварскому) языку "Мой первый шаг к возрождению родного языка", Сочинение\nметки: Родной, Аварский, Школалъул, Асарал, Дарсид, Школалда, Гьезул, Бицунеб\nДир авар мац1 ц1илъиялде ва ц1униялде галаби.\nАвар мац1! Дир берцинаб, ч1ух1араб ва т1адег1анаб маг1арул мац1!\nДир г1агараб маг1арул мац1алда к1алъала дагъистаналъул г1адамазул бищун ц1ик1к1араб къадар. Гьеб мац1алда улбуз кинидахъ ах1ула лъималазе куч1дул, гьеб мац1алда лъималаз улбузе загьир гьабула жидерго рокьи. Рокьи ккарал г1олилаз гьеб мац1алда цоцазе рицуна г1ищкъудул раг1аби. Т1адег1анав Аллагьасда цебе квералги ккун харабаз гьеб мац1алда гьарула дунялалъего рекъел, гьарула балагьал –къварилъабаздаса ц1уни ва бит1ун ккараб ахират.\nДие кутакалда бокьула дир маг1арул мац1. Дун ч1ух1арай йиго бац1адаб маг1арул мац1алда ц1ар раг1арав Расул Х1амзатовасул, Ц1алдаса Х1амзатил, Фазу Г1алиевалъул, Загьид Х1ажиевасул, Мух!амад Сулимановасул, Залму Батировалъул, Г1абасил Мух1амадил, Мух1амад Патах1овасул, Бакьайч1иса Ч1анк1ал асарал ц1алун бажариялдаса. Дагьайги ч1ух1арай йиго гьел машгьурал г1адамазул ракьцояй дун ятиялдаса. Авар мац1алъул ва авар адабияталъул муг1алим йик1иналъ дида кутакалда зах1малъулеб буго ахирал соназ г1ун бач1унеб г1елалъ ва жеги гьезул улбузгицин авар мац1алдехун к1вар гьеч1еб бербалагьи биччалеб бук1ин. Г1емерго раг1ула ахираб заманалда: «Азие маг1арул мац1алъул дарсалг1аги щибизе?» -ян абулел улбул. «Гьел дарсазул бак1алда ЕГЭ-ялде х1адур щай гьабуларел?» -ан абулелги камуларо. Дагьабги зах1матаблъун ккола лъималги улбулги рокъорги къват1ирги г1урус мац1алда гурого к1алъангут1и. Лъималазда нилъер цересел умумузул яшавалъул ва г1умруялъул бицен гьабизе лъугьани, гьезие гьеб х1ажат гьеч1олъи бихьулеб бук1уна.\nОгь дир маг1арул мац1,\nДуй лъугьунеб щиб?\nЩапун унеб бугин\nДур бакъул горду.\nЧияр мац1 бицунеб\nБац1ц1адаб х1алалъ —\nян Расулил мухъазул асаралда гъоркь хъвана дир г1агараб Г!обода росулъа Умагьани Камиловалъ.\nГ1адада гуро абулеб «рахьдал мац1»-илан. Эбелалъул хахулеб рахьалда цадахъ бижун бач1уна лъималазул рекелъ эбелаб мац1алде рокьи. Эбел лъималазда г1урус мац1алда гурого к1алъалей гьеч1они, гьезги бицунаро бат1ияб мац1. Т1оцебесеб авар мац1алде рокьи бижизабиялъе кан бакизе ккола эбел-инсуца рокъоб. Гьеб рокъоб бакулеб гьеч1они къват1иб гьелда ц1а рек1ун ч1езабизе ц1акъ зах1малъула. Улбуз тарбия кьолаго к1удияб к1вар гьабизе ккола рахьдал мац1алда гурого лъимал к1алъангут1иялде. Ц1акъ рекъеч1еб жолъун бихьула дида нилъер заманалда харабазда аск1обги г1олохъанаб г1елалъ бицунеб чияр мац1. Гьит1инал лъималаз гъура-чункун гьеб бицунелъул гьездаса роха- хинлъун ва ч1ух1ун рук!уна умумул. Рахьдал мац1 бокьулел ва маг1арул ях1ги мах1ги ц1унарал хараби гьеч1ел хъизаназда т1убанго рахьдал мац1 бицунгут1иялде ккун буго иш. Гьел хъизамазул лъималазда рахьдал мац1 раг1улеб буго цох1о авар мац1алъул дарсида.\n... также в других словарях: Сочинение по родному (аварскому) языку на тему «Мой первый шаг к возрож ... резонанс: повысилась грамотность населения, появилась литература на аварском языке, комментарии к «Корану», помогающие аварам лучше понять смысл священного текста мусульман. ... ва поет, бохун приходу весны. хас дие дун гIенеккизе хор весенней капели. гьеб поразительная гуро сравнимая букIа-букIахъан ...\nДир пикруялда, рахьдал мац1 т1аг1иналъе ва гьелда к1алъалел г1адамал къо бахъанаг1ан дагьлъулел рук1иналъе г1емерал х1ужжаби руго. Бищунго к1удияб х!ужжалъун рик1к1уна дица Интернет ва гаргаро (телефон).\nАхираб г1асруялъ нилъее г1умру бигьалъиялъе ургъараб Интернеталъ г1емераб квешлъиялде рачунел руго нилъ.\nАхираб заманалда, рахьдал мац1алъул рахъ ккун к1алъалаго, г1адамазда гьоркьой дунго чиярайлъун йихьула дида. Дида гьеб ц1акъ зах1малъун бук1уна.\nКин бугонги цох1о гъаримав, пакъирав, жиндирго дарсги бокьулев, маг1арулалги рокьулев авар мац1алъул муг1алим вуго рахьдал мац1 г1ун бач1унеб г1елалда бицинабулев чи. Рахьдал мац1алъул муг1алимасул гъажалда баччун буго к1удияб гьир. Зах1малъун, гьир г1одобе рехани, гьеб буго т1убанго маг1арулазул талих1 къосараб къо.\nДир пикруялда, рахьдал мац1алъ ва гьелда хурхарал г1адатаз ва маданияталъ ккун бук1ана г1адамазул ях1-намус, к1удияздехун адаб ва рук1а-рахъиналъул къаг1ида. Рахьдал мац1 гьеч1ониги къварилъи гьеч1ин ах1долел умумузда гьеб бич1ч1ила херлъарал яги лъималазул кумекалде ккараб къоялъ. Жакъа гьелде х1ажалъич1ониги. Гьеб мехалда лъималаз жидеца мац1 бицунеб халкъалъе г1адатияб гьабила эбел-инсудехун к1алъай ва бербалагьи. Г1адада гуреб диниял чаг1азги г1емераб бицунеб гьелъул.\nМац1 к1очараб милат молода лъола,\nМалидул г1оркь кквезе чи хут1уларо…\nХут1араб кинабго гьадингояб жо,\nГьардарав Бет1ергьан, ц1уне Дагъистан! (Мух1амад Ах1мадов.)\nРахьдал мац1 ц1униялда хурхун гьаризе бегьула г1емерал тадбирал. Ахирал соназ гьарулелги руго гьел. Г1айиб гурищха, гьел цодагьабги хехго байбихьизе рес бук1инч1ел. Бищунго цебе районалъул нухмалъулес, росдал бегавулас, школалъул директорас к1вар кьезе ккела жидер мухъалда рахьдал мац1 ц1униялде.\nРайоналъул нухмалъулес, мисалги бихьизабун, к1вар кьезе ккела рахьдал мац1алда хурхарал тадбиразде. Рекъараб бук1ина живгоги г1ахьаллъани. Г1емер ц1ар раг1арал хъвадарухъаби рахъараб районги бугелъул, лъаг1алида жаниб гьезул творчествоялдасан фестивалал гьабизе бегьилаан. Ах1изе бегьилаан шагьаралдаса рахьдал мац1 ц1униялда т1ад х1алт1улел г1адамал, газетал-журналазул редакторал, авар театралъул артистал.\n... драматургиялъ ц l акъ к l удияб бак l ккола . Жиндир г ... тункараб лълъаралъ квег1аб берги ана алъул минатахъ. Ракьалда к1алги цун абги, ... . Рокьи ккарай ясгун данделъизе кинго рес гьеч l олъиялъ г l адамазул бадиса вортарав ... Дие Ц1адаса Х1амзат хирияв вуго авар мац1алъул ц1вабзазул зобги г1ат1идаб ралъадги ... рекьарухъабазде, г1ухьбузде рокьул ц1урал руго. Гьеб рокьиялъул буго жиндирго ц1акъ ч1ух1араб ...\nРосдал нухмалъулезги т1орит1изе бегьила, цогияздаса мисалги босун, умумузул рук1арал лъик1ал байрамкъоял: «Оцбай», «Ахбиччанкъо», «Г1ияда дандч1вай» ва гьел гурел цогидалги. Школалда лъималазе рахьдал мац1алда хурхун гьарулел тадбиразда бергьаразе гьаризе бегьила шапакъатал. Гьединго школалъул директорасги кьезе ккела к1вар авар мац1алъул дарсал школалда кьеялде, лъик1ал муг1алимазаби ралагьун ва гьездаса х1алт1и т1алаб гьабун.\nРахьдал мац1 ц1унилъе муг1алимасги гьабизе ккола г1емераб х1алт1и. Х1алт1улей дагьал гурого саназ гьеч1ониги, дир пикраби кидаго х1алт1ула авар мац1алде лъималазул рокьи бижизабиялда, гьеб к1очене тунгут1иялда т1ад. Дица х1аракат бахъула щибаб ц1ияб дарс ц1алдохъабазул рак1алда хут1улеб, гьезул гъира балеб х1алалъ кьезе. Хурхен гьабула бат1и-бат1иял предметазулгун, г1уц1ула дарс нухда рег1изе суратал, видео, аудио гъорлъ лъурал презентациял. Дарсида т1орит1ула бат1и-бат1иял къецал, ц1ола раг1икъот1ал, т1орит1ула калам цебет1езабиялда хурхарал тадбирал. К1алъала бац1ц1адаб маг1арул мац1алда ва лъималаздасаги гьебго т1алаб гьабула. Пасих1аб каламалда ц1алула дарсида хъвадарухъабазул асарал, пасих1го ц1ализарула ц1алдохъабаздаги.\nАдабияталъул дарсида рокъоре кьурал асарал ц1ализе бокьуларел ц1алдохъаби камулел рук1инч1о, дица гьезие ургъана сих1ру.Дица гьел ах1ана машгьурал асаразул гьит1иналго бут1аби школалъул лъималаздаги, учительзабаздаги театралиял церерахъинал гьарун рихьизариялде. Лъималазе дир пикру ц1акъ рек1ее г1уна, ва кодобе т1ехь босизе бокьуларелгицин рек1ехъе к1удиял тексталги лъазарун рач1ана. Рак1алдаго гьеч1еб гьунарчилъи бихьизабуна лъималаз гьеб пишаялда. Жалго ц1алдохъаби т1амуна киналдего х1адурлъи гьабизе. Нижер школалда гьеч1о церерахъиналъе санаг1атаб зал. Гьеб гьеч1ониги, бугес бугебги бач1ун, лъималаз к1удияб класс, пардавги бан, щибаб акталъе данде кколеб къайи-матах1ги данде гьабун, къач1ана. Гьезул жигарчилъиялъ гъира базабуна цойги ц1алдохъабазулги церерахъиназда г1ахьаллъизе рач1ине. Гьединал тадбираз куцала ц1алдохъабазулъ бах1арчилъи, ях1, намус, рак1бац1алъи, адаб- хъатир, ва авар мац1алде к1удияб рокьи. Хасаб конкурсги г1уц1ун загьир гьаруна ц1алдохъабазда гъорлъа рук1инесел хъвадарухъаби, коч1охъаби. «Г1олохъанаб гьаракь» — абураб къадал газеталда рахъула лъималазул асарал. К1удияб гъира базабула гьелъги лъималазул куч1дул хъваялде. Гьел ц1акъ рази рук1уна жидерго х1алт1аби школалъул къадал газеталда рахъиялдаса.\nКиг1ан зах1мат бугониги, дун къеркьезе йиго дир г1агараб мац1алъул къимат борхатго кквеялъе. Аллагьасул кумекалдалъун, дун х1алт1улей школалда лъимал авар мац1 бокьулеллъун ва гьелдасан ч1ух1улеллъун лъугьинариялде к1варги кьезе буго.. Аллагьас хъван батугеги школаздаса рахьдал мац1алъул дарсал гьукъулеб заман бач1ине. Нагагь гьединаб балагь бач1ани нилъер г1агараб авар мац1алде, дица рагьизе буго авар мац1алъул школа. Рахьдал мац1 бокьулел лъималги данде гьарун г1уц1изе руго бат1и- бат1иял тадбирал.\nМац1 гьеч1езул ц1ар бук1унаро, мац1 гьеч1езул рак1 бук1унаро. Рак1алги свараллъун рахъунгеги нилъ.\n... Дарсил темалъун босун буго халкъияб кици «Ват1ан хириязе хвел бук1унаро». Нужеда жакъасеб дарсида раг1ила Дагъистаналъул ц1ар ... нужее бокьараб? «ВатIан хириязе хвел букIунаро» абураб темаялда тIасан сочинение хъвазе. Ват1ан! Гьеб ккола инсанасул бугебщиналда ... гьел кинацаго бергьенлъи г1агарлъиялъе к1варабщинабги гьабунин абила дица. Щайгурелъул, щивасул рукъалъе, хъизаналъе бук1ана х1инкъи, ва ...\n«Мой первый шаг к\nвозрождению родного языка».\nМагомедова Патимат Абдулаевна, Учитель родного языка и литературы, МКОУ «Ободинская СОШ»\n... активных участников "великого переселения народов", пришли в движение чуть позже, чем германские племена. По-видимому, начало славянских миграций связано с тем, что они были вынуждены реагировать на миграции других окружавших ...\nучебник По специальности 44.02.02 Преподавание в начальных классах


Дагъистаналда ккарал ахирисел лъугьа-бахъинал\nДагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъ лъазабун букIана Мах1ачхъалаялда кьвагьулеб жо жаниб букIиналда щаклъи бугеб автомобиль батун бугиан. Гьебго идараялъул баяназда рекъон, хамиз къоялъ Хасавюрталда батун буго г1емераб ярагъ бахчараб бак1 ва полициялъулалгун вагъидал ккун вуго Дербенталъул мэр ц1унулев чиги. Гьанир кьолел руго гьел ва цоги харбал.\n18 июлалъ Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъ лъазабуна МахIачхъалаялда ХIажиевасул ва ГIахъущиясул къватIал цолъулеб бакIалд кьвагьулеб жоялъул цIураб автомобиль батун бугилан. Къуваталъул идарабаз гьел нухалги къан транспорт ва гIадамалги цойги нухаздасан хьвадизе кколел рукIана. Чанго сагIаталдасан жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъ лъазабуна оперативияб халгьабиялда хадуб щаклъи ккараб автомобилалъуб кьвагьулеб алат батичIилан.\nГьебго къоялъ МахIачхъалаялъул вукIарав мэр СагIид Амиров Москваялъул 20 азарханаялдаса вукIарабго бакIалде Лефортово туснахъалде вачун вуго. Россиялъул цIех-рехалъул идараялъул хIалтIухъан Арсен ХIажибегов чIваялъул гIайиб гIунтIизабулев вугев Амиров гьесул адвокатазул гьариялда рекъон вачун вукIана азарханаялде. Адвокатаз Амиров сакъатав чи вугин, живго жинцаго тIубан бажаруларин гьев гьединлъидал рокъов туснахъ гьвун теян гIарзал хъван рукIана чанцIулго Россиялъул ТIадегIанаб диванханаялде. Азарханаялда тохтурзабаз халги гьабун лъазабуна Амировасе хIажатаб кумек гьабулеб бугони вукIараб бакIалде туснаахъалъуве вачине бегьулин гьевилан. Адвокатаз СагIид Амировасда аскIов кумекчи теянги тIалаб гьабулеб букIана, амма Россиялъул тамихI тIубазабиялъул рахъалъ федералияб хъулухъ ай УФСИНалъул нухмалъиялъ къануналда рекъон туснахъ гьаруразда цере чагIи толарин лъазабуна. Амировас хIажалъараб мехалда кумекалъе туснахъалъул хасав хIалтIухъан ахIизе бегьулинги бицана УФСИНалъулаз.\nХамиз къоялъ социалиял бухьеназда Дербенталъул мэр Имам Яралиев ккун вугин къуваталъул идарабазин гьев хIалтIулеб бакIалъул кIалда рагъулаб техникаги, гIемерал низам цIунулелги ругин абураб информация тIибитIун букIана. Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъ мухIкан гьабуна Яралиев гурев гьев цIунулев чик ккун вугин полициялъилан. Гьелъие гIиллалъун кканила дагьал церегIан къояз Дербенталъул мэрасул автомобилазул читIир унаго гьев цIунулев чиясдаги полициялъул хIалтIухъабазда гьоркьобги кьал ккей. Полициялъ ккурав гьев мэр цIунулесул гIага-божарал рачIун ругин шагьаралъул мэриялъул кIалтIе гьединлъидал гъал-магъир ккечIого букIине ракIарун ругин гьенир полициялъул хIалтIухъабигиян, лъазабулеб буго низам цIунулез.\nХамиз къоялъ Дагъистаналъул низам цIунулез лъазабуна арбагI къоялъул сардилъ Хасавюрталъул рагIалда бугеб Архъабаш абулеб бакIалда оперативиял тадбирал тIоритIулаго ярагъ бахчараб бакI батанилан. Гьенир батIи-батIиял кьвагьулел жал, гьел гьаризе къваригIунебщинаб, кIиго автомат ва кIиго таманча батанилан.\n18 июлалъ Дагъистаналъул спорталъул министерлъиялъ лъазабуна 2014 соналъ Сочиялда тIоритIизе ругел Олипиялъул хIаязул цIа Дагъистаналдасанги босизе бугилан. Гьеб тадбиралъулъ гIахьаллъи гьабизе бугила нилъер республикаялъул цIар рагIарал спортсменазги, ветераназги, культураялъул хIалтIухъабазгун, хIакимзабазги. Кинабниги цIа босиялъулъ гIахьаллъизе вугила 270 дагъистаниявилан. Гьезда гьоркьор руго речIчIухъаби Сайгид МуртазгIалиев, Билал Махов, МухIамадхIасан Абушев гIадинал спортсменал. Россиялда олимпиялъул цIа боси байбихьизе буго гьаб соналъул 7 октябралда, Дагъистаналде ирга 20I4 соналъул январалда щвезе буго.\nТlабигlияб балагьалдасаги кlудияб балагь-бюрократия\nМугIалимасулгун къокъ гьабураб хабар\nРищиязе байкот лъазабуниги ГIабдулатIиповасул рахъ кквезе буго коммунистаз


Эбелин нусалъ абун, ясилан якьад кIалъан | ЦIех – рех гьаби | Киназего гIаммаб Россия\nАмма гьеб киналдаго цадахъ бихьулеб ва бичIчIулеб букIана гьезул рокъоб парахатаб гуреб ахIвал-хIал букIин. Гьеб сордоялъ ялъуни нахъисеб къоялъ гьоболасул васасул лъадиги эбелги цоцада кIалъалелго рихьичIо, кигIанго хIал лъазе теларилан дида цересан берцинго хьваданиги. Рукъалъул къварилъи тIаде вачIарав гьоболасда цIакъго лъикI бихьулин абухъе, гьеб хIал халлъичIого хутIичIо дидаги. Амма дагьабищха букIунеб нусалдаги якьалдалдаги гьоркьоб кьал, дандеккунгутIи. ГIадада гурелъулха умумузулго аби бугеб, якьадги нусги — расаги гIункIкIгиян абураб. Гьеб ахIвал-хIалалде абизегIанасеб кIварго кьун букIинчIониги, нахъисеб къоялъ гьебго росдал школалде щведал, гьений учительницалъун хIалтIулей йикIарай гьоболасул васасул лъадуца дун батIаго вачана.\nЗагьру — рекIел тIинда\n«Цебе заманалда Китаялда йикIун йиго пуланай яс. Росасе индал гьелде тIаде ккун буго росасул эбелалъеги хъулухъ гьабизе. Амма якьадалъ щибаб къойил тIадкъалеб гьир чIалгIарай ва бакIлъарай, гьелъул малълъари рихарай гIолилалда ракIалде ккун буго, якьад гъоб дунялалде йитIизе. Гьеб мурадгун щун йиго инсул гьудуласухъе — хурдуздасан загьру бахъулев местIерасухъе. Гьесда бицун буго жиндирго мурад ва гьарун буго, абураб гIарацги кьелин, инсул рухIалъе гIологIаги кумек гьабейилан.\nГьаб биценги хъван, ккараб ккун букIиниланги абун, дица кагъат битIун букIана гьоболасул васасул лъадул цIаралда. Гьелдаса нахъе гьоркьоб лъикIаланго заманги ун букIана, дида гьеб лъугьа-бахъинги кIочон букIинарищха. Гьанже вахъун гьаб макъала хъваялъейин абуни ккана гьадинаб гIилла: гьал къоязда дир цIаралда редакциялде бачIана лъой гIаданалъул жаваб. Гьелда хъвалеб буго: «ХIурматияв, МухIамадхIабиб, дуца дихъе битIун бачIараб доб бицен цIалидал, битIахъе ццим бахъун лъугьун йикIана гьабищин батараб дие кьезе жавабиланги абун. Амма тIатIаюссун чанго нухалда цIалана ва щаяли лъаларо, дир ботIролъ пикраби ххенезе лъугьана. ХIакъикъаталдаги дун гIайибияйцин йигодайилан ккана ракIалде. Пуланаб къоялъ, якьадалъ цо щибалиго малъидал, валлагь гьабилаха, дир хирияй эбелиланги абун, дица гьелда баана. Гьей цин палгъан хутIана, гьалъие ккараб щибилан йикIун ятиларищха, хадуб, рекIеде ячIараб гIадинги лъугьун, дир кверазда къочаризе лъугьана. Ниж цоцадаги хурхун лъикI мехалда гIодана ва жинцаго малъараб гьабизе дунги течIого, дица гьабила, дир ясиланги абун, дида тIадкъараб гьабизе жийго лъугьана. Гьелдаса нахъе дир эбелилан дицаги, дир ясилан гьелъги гурони нижеца цоцазда абуларо. ХIакъикъаталдаги, диралдаса лъикIай якьадги дунялалдаго ятиларо. Унгоха, дир рекIее лъугьараб бигьалъи, унгоха, нижер рокъоб бугеб парахалъи. Мадулгьаллъи-къоноцин урхъун ралагьула нижер гьоркьоблъиялъухъ ва нижедаса талихIаб хъизан цоги бати щакаб буго. КIочон тезе бахъана. Дун ригьнаде аралдаса лъабго лъагIел бан букIаниги, БетIергьанас лъимер кьун букIинчIо. КватIичIогойин абуни, дир ясалъ тIубала моцI. Нижеда ракIалда буго, Аллагьас хъван батани, мавлид гьабизе. Бокьилаан, цадахъ хъизан-лъималгун гьоболлъухъе вачIине. Нилъ гьалбаллъидалха. Цоги, дуца дихъе битIун бачIараб кагъат дица ясбер гIадин нахъе цIунун буго. ИншаАллагь, яс ригьнаде кьолеб къо бихьани, бищун къиматаб сайгъат хIисабалда гьелъухъе кьела».


Республикаялъул онкологияб центр. Гьелъул азбаралда чIезе ккаразда бичIчIулеб батила гьел лахIзатаз унтул согIлъиги къисматалъул къварилъиги. Гьеб мехалда батIиял бераздалъун ралагьулел ратула гьел гIумруялъул берцинлъиялъухъ. Гьелде щвезегIан бихьичIеб гьеб берцинлъиялдаса гIорцIулелги ратиларо гьел. Гьелдасаги хIалуцарал рукIунел ратила УЗИ-аппараталда лъезе иргаялда чIарал минутал. Гьелъ бицаралда, бихьизабуралда бараб букIунелъулха унтарасул хадусеб къисматги. Гьединлъидал гьеб аппараталда хIалтIулезул букIине кколеб батила, цогидазул гьечIеб гIадаб, сабруги, недегьаб мацIги, унтаразул жидедаго ракIчIолеб гIадаб хIеренаб балагьиги.\nГьеле гьединайлъун ятана дида гьеб централъул УЗИ-аппараталда хIалтIулей йигей ПатIимат ГIисаева. Дица гьелъул кабинеталъубе нуцIа рагьарабго, дандего бачIана сверухълъиго къалъизабулеб гIадаб тохтуралъул гьими. Гьабуна лъай-хъвай. Гара-чIварана.\nВа, тIоцебесеб иргаялда, дие бокьана гьей магIарулалъул нужееги бицине, хIурматиял цIалдолел.\nПатIимат ккола Шамил районалдаса. Гьаюна ва гIуна МахIачхъалаялда. Шагьаралъул №8 лицейги меседил медалалда лъугIизабун, цIализе лъугьана МахIачхъалаялде, медицинаялъул академиялде. ЛъугIизабуна республикаялъулаб клиникияб больницаялда (централияб больница) цебе бугеб интернатура.\n2008 соналдаса нахъе хIалтIулей йиго централъул диагностикияб хъулухъалъул заведующаялъун. Гьединго ПатIимат ккола тIадегIанаб категориялъул тохтурги. Гьей гIемер гIахьаллъана Халкъазда гьоркьосел, ТIолгороссиялъул съездазда, гIелмиял конференциязда ва семинаразда.\nМасала, гьей гIахьаллъана Австриялда тIобитIулеб онкологазул конгрессалда. Гьелъ жиндирго хIалбихьиялъул хIакъалъулъ бицана Пятигорскиялда тIобитIараб гIелмияб конференциялда. ПатIиматица жиндирго лъай борхизабула улкаялъул кIудиял онкологиял центразда:\nСанкт-Петербургалъул Петровасул цIаралда бугеб центр. Москваялъул Блохинил, Герценил, Склифосовскиясул цIаразда ругел онкоцентрал.\nПатIимат ГIисаева жийгоги ккола анлъго цIияб технологиялъул авторги. Гьединго гьей гIахьаллъула тохтурзабазда гьоркьор тIоритIулел батIи-батIиял конкурсазда.\nМасала, гьей ккола исана декабралъул авалалда Россиялъул онкологазул ассоциациялъ тIобитIараб конкурсалъул призерги.\nХъизанги, лъималги, цинги гьадинаб жавабчилъи цIикIкIараб хIалтIи гьабизе кингIаги дур заман гIолебилан гьикъидал, ПатIимат гIедегIичIо жаваб кьезеги:\n- Гьеб кIудияб балъголъи гуро ие цIакъ бокьула дирго хIалтIи. Гьайгьай, лъала, бичIчIула гьелъул захIмалъиги. Амма дида кIола, дихъа бажарула унтаразул гIумруялде бугеб рокьи тIад буссинабизе, гьезул кумекалдалъунха. ГIемерисел унтарал рачIуна цIакъго кватIун. Гьеб заманалде унтуца щулияб бакI ккун букIуна гьезул чорхолъ. Кумекилан ахIулеб гьезул гьаракь рагIулеб мехалда, ургьиб бугеб ракI букIуна къватIибе кIанцIун бачIине хIадурун. Гьеле гьеб мехалда захIмалъула тохтурасе унтарав хвасар гьавизе. Гьел гьединал лахIзатаз черх сородула диргоги – унтаразда бицине ккола гьезул унтул гIилла. Унго-унгоги рекIелъ букIунеб бакIлъи, гьезда онкологиялъулаб унти бугин гьезулин лъазабулеб мехалда. Хасго гьеб батула руччабазул курмузда, - ян бицана ПатIиматица.\nХIакъикъаталдаги кватIулел руго руччаби тохтурасухъе ине. Дагьго гурого щолел гьечIо гьел маммологазухъеги, букIунеб гьечIо гьезул бухьен УЗИ-аппараталъулгунги.\nОнкоцентралъул тохтурзаби хIадур руго руччабазе кумекалъе. Жалго бетIергьанал клиникабазулалдаса багьаби учузал ругониги, «онкология» абураб рагIиялъукьагIаги хIинкъулел ратила, ахиралда гурони, гьенире рачIунел гьечIо.\nТохтурасул хъизамалда гIурай ПатIиматица ракIунтун бицунеб букIуна руччабазул гьеб унтул. ПатIиматил инсуца, ДРялъул мустахIикъав тохтур ГIабдулкъадир ГIабдулаевас, кьучI лъуна республикаялда колопроктологиялъул отделениялъе.\nВац Шамилги ккола тохтур. Гьев хIалтIулев вуго МахIачхъала шагьаралъул №1 больницаялда колопроктологиялъул (чехь-бакьалъул унтабазул) отделениялъул заведующийлъун.\nПатIимат ГIисаевалъул гьариялдалъун кьолеб буго гьелъ руччабазде жалгоги гIумруги цIунеян гьабулеб хитIаб:\n- Къоялдаса къоялде цIикIкIунеб буго курмузул рак унти. Ахирисеб анцIго соналда жаниб гьелъ унтулел руго 19-30 соназул ригьалда ругел руччаби. Гьеб бараб буго промышленность цебетIеялда бан чороклъулеб бугеб экологиялдаги. Щияй чIужугIаданалъул унтул букIуна жиндирго хаслъи. Гьеб халатбахъине бегьула кIигоялдаса анцIила микьго соналде щвезегIанги. Гьединлъидал чIужугIаданалда тIадаб буго санайил тохтурасухъе ине ва УЗИ аппараталде лъезе. ЦохIо маммография гьабун тIубаларо. Гьениб бихьичIого хутIараб бицуна УЗИялъ. ЛъагIалида жаниб цо-кIиго нухалъгIаги тохтурасухъе ине ккола, хасго гIолохъанал руччаби - гьезул унти дагьаб хехаб букIуна ва гьелъ хIаракат бахъула «киса-кибего щвезе». Цудунго тIатараб унти сах гьабизе бигьалъулеблъиги кIочонге. ГIемерисел руччаби рачIунел руго, унтуца кьалбал риччазе байбихьараб мехалда. Гьеб мехалда захIмалъула кумек гьабизе. ХIасилги цIакъго къваридаб ккезеги рес буго.\n- Щай кватIарайилан, нижеца бадибчIвай гьабидал, къварилъахъдилаго, жаваб кьола заман букIинчIила, хIалтIи гIемер букIанила, лъимал гIисинал рукIанилан абун. Щай нужер ботIролъе пикру бачIунареб, нуж гьечIого хутIани, лъималазул букIинесебги цебечIун. КигIан захIматаб жо бугеб нужерго сахлъиялде кIвар кьей. Унтуца зуризе байбихьидал, инегIан чIечIого, а маммологасухъе. КIвахIаллъуге. Масала, нужго гьарураб къоялде гьабе нужеего сайгъат. Гьелдаса кIудияб сайгъат щибха букIинеб – нужерго сахлъиялде кIвар кьей.\nПатIиматихъ ялагьидал, рухIдаллъизе бачIунеб букIана тохтурасул махщелалда. Унго-унгоги, гьеб бугеб кири кIудияб хIалтIи. Къойил къабул гьаризе кколел унтарал, щивасе бицине кколеб хIеренаб мацI. Цо-цо унтараздаги гьеб кинабго бичIчIулереб куцги цо-цо мехалда. Унтиялъ къварид гьарурал гьезие меседалъул бакIалда чIолел ратила ПатIиматил хIеренал рагIаби. ТIадегIанас гьелъие кьун бугеб берцинаб сабруги, гьелдаго хьолбохъ къалъун бугеб гьуинаб гьимиги…\nОнкологиял унтабазда гьоркьоб руччабазул курмузда рак унтуца кколеб буго тIоцебесеб бакI. Санайил дунялалда гьеб унтуца унтулей йиго 1 250 000 чIужугIадан, Россиялда – 54 000 чIужугIадан. 40 ва тIадехун санал ругел руччаби унтиялъул хIужаби цIикIкIунел руго. Ахирисеб къого соналда жаниб унтаразул къадар цIикIкIун гурони, дагьлъулеб гьечIо.\nУнтул байбихьуда захIмат букIуна гьеб лъазе. Щайин абуни, кинал ругониги гIаламатал тIатунаро, загьирлъуларо. Унтул кIиабилеб стадиялде загьирлъула гьелъул гIаламатал:\nКерен унтизе лъугьуна;\nБакI-бакIалдаса къвакIула керен;\nКеремалъул форма хисула;\nКъвалакь бакIал къвакIула;\nКаранда жаниса чвахизе лъугьуна лъамалъи яги би.\nГьединлъидал 40-ялдаса тIаде сонал ругел руччабазда тIадаб буго кIиго лъагIалида жанибгIаги цо нухалда маммография гьабизе. Гьелъ рес кьезе буго унти байбихьудаго тIатинабизе. Маммография гьабиялъул кинабгIаги зарал букIунаро.\nКурмузул рак щвезе бегьула ирсалъеги. Гьединлъидал лъикIаблъун бихьизабун буго, масала, 45 сон бараб мехалда, эбелалъул гьеб унти бугони, ясалъ жиндирго сахлъиялде кIвар кьезе ккола – онкологияб идараялда учеталда лъезе ккола гьелъ жийго, 35 сон бараб мехалда.\nДругие материалы в этой категории: « COVID-19 - лъималазда гурхIулеб унти\tВакцина гьабунищ, мунго лъилъанищ? »


Щибдайха гьабилеб? » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nЦояб кабинеталдаса цояб кабинеталъуре рилълъун, цояб школалдаса цояб школалде рилълъун, библиотекаялде ун, институтазде щун, борхатаб гIадаб бакI балагьун, гохI-щобалде рахун, валлагь холеб бугоха нилъер мацI, тIагIине рес бугоха, цIунизе кколаха, рачIа цIунизе, рахъа цIунизе, - илан кигIан цIакъ нилъ ахIданиги жо кколареблъи нилъеда бичIчIана. АхIиялъ гьабулеб жо букIунеб гьечIо, гурун гъуждулгун цадахъ рахъун хIалтIичони ва жив-жив чияс цо-цо гьитIинабниги жавабчилъи жиндаго тIаде босичIони.\nГьеб щибха гьабилебилан абураб суалалда цебе бачIуна, щай нилъее эб хIалалъ цIунун магIарул мацIилан абураб суалги. Гьеб суалалъе жаваб дицаги ва дидасаги анцIго нухалъ гIакъилазги чанцIулго хъвана, ва гьел гохIал-щобаздасан чIалгIинегIан бицана. Кидаго цого жо бицунел рукIунин алилан нужеца абичIого букIине, дица гьаб нухалъ гьеб гьоркьоб биччала.\nЦин кинаб ахIвал-хIал шагьараздаги, гIатIиракьалдаги, мугIрузул районаздаги авар мацIалъул бугебали бихьизе къватIире рахъине ккеларищ? Бихьаралда гурони, бицаралда нилъги божуларелъул, бихьичIого лъолеб жо диагнозги букIунарелъул…\nГьаб ахираб кIиго анкьалда жаниб дун щвана кIиго мугIрузул районалде авар мацIалъул ахIуца йосун.\n2I апрелалда Авар мацIалъул фестиваль тIобитIулел ругила жалилан Болъихъан бачIараб хабаралъ гьенире щвана: лъай кьеялъул министерствоялъул рахьдал мацIазе квербакъулей Раисат МухIамадрасуловна, МахIачхъалаялъул 39 лицеялъул авар мацIалъул учитель ПатIимат ИсмагIиловна, Тахо-Годил цIаралда бугеб институталъул гIелмияй хIалтIухъан Разият ХIамзатовна, лъай кьей цебетIезабиялъул институталъул хIалтIухъан Залиха Идрисовна ва «ХIакъикъат» казияталъул кIиго мухбир Шамай Хъазанбиева ва Кавсарат Сулейманова. Дунгиха.\nБалъхъадерица районалда ругелщинал школалги гIахьаллъизарун лъикIаб программа хIадурун бугоан. Цин рагьарал дарсал рихьизаруна Муни школалъул авар мацIалъул учитель ХIажиева Сапиятица, Кьохъ школалъул авар мацIалъул учитель, АнсалтIа школалъул авар мацIалъул учитель ХIайдарбегова ХIайнатица ва Кьохъ школалъул авар мацIалъул учитель ГIабдулмажидова Бахумеседоца. Гьенибго, цохIо «ХIакъикъат» газета гурони кодоб гьечIониги, тIадегIанаб даражаялда авар мацIалъулги адабияталъулги жуба-гъубараб даср кьун бажаруленблъи бихьизабуна Сулейманова Кавсаратицаги.\nГьелдаса хадуб Болъихъ 2 школалъул азбарги цIакъ чIухIизабун къачIан, багIараб къатIипа тIад тIамураб столалда нахъа гьалбалги чIезарун, Болъихъ районалъул батIи-батIиял школазул лъималаз бихьизабуна кутакалда рекIее асар гьабулеб церерахъин. Кьурдана, кIечI ахIана, кицаби тIамуна, гIадатал рихьизаруна, гIандисез буртинацин бугIана… Гьел лъималаз бицунеб берцинаб магIарул мацIалъги, бацIадаб мугIрул гьаваялъги, гьабураб адаб-хIурматалъги хIайранлъун нижги рукIана.\nГьелдаса хадуб Авар мацIалъул учительзабазул цолъиялъ тIобитIана данделъи. Цере чIарал масъалаби, ракIалда ругел мурадал, мурадалде щвезе нухда ратизе бегьулел квал-квалал, цоцазе гьабун бажарулеб кумек… Гьел гурел цойгидалги авар мацIалъул ругел щинал унтабазулги, гьабилеб дарманалъулги бицунеб кутакалда пайдаяб данделъи букIана гьениб.\nГьениса руссун анкь иналде, ГIалибег Тахо-Годил цIаралда бугеб гIелмияб институталъ, чара гьечIого мун ЦIумада районалда цIи-цIиял (инновационныял) технологиялги хIалтIизарун авар адабияталъул дарсал кин кьолел ругел, кьолелго ругищали хал гьабизе инчIого рес гьечIиланги абун, яхъана къватIие. Цо речIчIаралъ кIиго чIвалеб гIадатги бугелъул дир, добго Авар мацIалъул учительзабазул цолъиялъул данделъиги букIине ккеларищха, Агъвалие щвезегIан ине йигей пирсидателалъул.\nЦIумада районалъул координатор Шагьрурамазан Насрудиновичас Авар мацIалъул учительзабазул цолъиялъулги бицун, гьелъул персидатель ячIиней йигиланги абун, рохун ратана гьел. Лъай кьеялъул управлениялъул кIалгIаялда жанир данделъул ругоан гьелъул нухмалъулев Муса АхIмадовичги, киналго учительзабиги, директоралги.\nБожулелцин рукIинчIила. Ахираб анцIила щуго, къогогIан соналда жаниб авар мацIги, гьеб кьолев учительги цIехон цониги чи ваккичIила жедер мухъалде. РухI кьун, хIал кьун авар мацI лъималазда малъулел учительзаби гIемер ругила жедер, амма гьеб лъиениги къваригIун гьечIила, лъицаниги тIалаб гьабуларила. ХIасил-калам, я баркала гурила, я кири гурила.\nГIемерал гIарзал ратана учительзабазул. Жиб-жиб росулъ жедерго рахьдал мацI бугеб районалда гIузраби гьечIого авар мацI букIинищ? Амма, тIадругезул кIварги кумекги гьечIолъиялъул бугила бищунго кIудияб зарал жедее. Авар мацIалъул дарсазде кIвар кьоларила, лъидаго гьикъичIого кIиабилеб цIалул планалде анила чанго школа, тIасан буюрухъ бугиланги абун, авар мацIалъул учительзабазе харжалде тIаде бачIунеб I5 процентги щоларила, гъира базабизе кьолел кепкалги цIакъ мукъсанал жал рукIунила. Авар мацIалъул кIвар нухмалъулезда гуребги, улбуздаги бичIчIулеб гьечIила. Гьезда гьикъани 90 процент эбел-инсуцаги авар мацI къваригIун гьечIилан абизе бугила… (гьабни божизе захIматаб жо буго).\nЦIумада районалъул лъайкьеялъул нухмалъулев Муса АхIмадовичас, гьеб I5 процентги нужер харжалда гъорлъе унилан абуна. Гьелдаги щивниги божичIо. КIиабилеб цIалул планги нужеца тIаса бищанилан абидал, гIажаибго цоцахъ ралагьана учительзаби, гьикъизего гьикъичIеб жо кин тIаса бищулебилан абураб гIадин… Пачалихъияб мацIалде кIварги кьезе кколила, гьелда журналалги цIезе кколила, гьеб пачалихъияб мацIги нилъер гIурус мацI бугилан кьварун лъазабуна Муса АхIмадовичас. Авар мацIги пачалихъияб мацI бугилан абураб дир рагIиги гIадахъго босичIо.\nБугеб хIалалъ бицани, рохизе жо дагьаб буго. Лъабго сон баралги лъималаз къотIнор расандулелъул бицунеб буго гIурус мацI. Авар мацI цIакъ къанагIат гурони дида гьениб рагIичIо. Я жедерго рахьдал мацI, я гIурус мацI бицунеб буго цIумадисез. Амма щив миллаталъул чийилан гьикъани цIакъ кьварун «аварец» - иланги абулеб буго. Валлагь ватилаха авар мацI лъаларев чи «аварецищ» вукIунев, мун гIурусав вугилан абуни, кутакалда квешги букIунеб буго. Жив магIарулав гурин багу-чIамалав вугиланги абулеб рагIула цо-цояз. Дун гIурусавги гурин, гIурус мацI лъазабиларинги щайдайха чIоларев, эдигIан бахIарчияв чи.\nАгъвали школалда дун йикIана Зиявудинова ПатIиматица ва Сажидова Зульфияца кьолел авар мацIалъул дарсазда. КучIдул рикIкIинеги, цIализеги, учителас гьикъараб суалалъе жаваб кьезеги гIедерал лъимал ругоан гьенир. МагIарул мацIалъ маргьу бицун бажарулищилан дица кьураб суалалда данде гIажаибго берцинго гьимана лъимал, цоцазда гаргадилелги дида гьел рагIичIо.\nЖурнал кинаб мацIалда цIелебилан абураб суалги гьаниб рехсон тIаса бихьулеб суал гуро. Гьелъул хIакъалъулъ нилъеца батIаго хъвала макъала. Гъажаибаб суал буго. Дол цIи-цIиял технологиязул отчет институталъе кьела, чIамучI гьабичIого.\nРокьукъаб цIалул план\nГьаб бакIалда бицинин щиб жо кколеб доб нилъее гIадалъ чIвазе магIгIанги бокьулареб кIиабилеб цIалул планали.\nКIиабилеб цIалул план ккола, авар мацIалъул дарсалги кIиго нухалъ дагьлъизарун, гьел сагIталги гIурус, ингилис мацIазе кьун, ЕГЭйилан абураб гIоралъ унаго, жиндир миллатги, мацIги, тарихги, адабиятги, маданиятги, гьелдаго цадахъ яхI-намусги билараз школазда билъинабулеб политика. Гьеб ккола тарбияги гьечIел, гIакълуги щвечIел, амма ЕГЭ кьун бажарулеб лъай ботIронибе бугIарал гIинккунбачал нилъер лъималазул лъугьинарулеб цIалул план. Гьеб планалде школа, живго лъикIав лъугьун, бачине, я лъай кьеялъул управлениялъул нухмалъулесул, я школалъул директорасул, хIатта министирасулцин гьечIо ихтияр. Гьеб буго эбел-инсул комитеталъул ва школалъул педсоветалъул хIукму бугони гьабизе бегьулеб жо. Гьеб хIукму къотIизе кканани, учительзабаздаги эбел-инсудаги бицине ккола гьелъул лъикIалги квешалги рахъал ва цIехезе ккола щибдай, гьудулзаби, нилъеца гьабун лъикIилан. ЦIехезеги цIехон нужеца гьеб планалда гъоркь гъулбасун батани…\nАллагьас цIунагиха нилъги, нилъер лъималги.\nP.S. КIиабилеб цIалул планалде Болъихъ районалъул цониги школа ун гьечIо. ЦIумада районалъул 9 школа хIалтIулеб буго кIиабилеб планалда рекъон, I4 школа хIалтIулеб буго тIоцебесеб планалда рекъон.\nавар мацIалъул ва адабияталъул учительзабазул


Надежда Савченко – цIияй Жанна Д’Арк\nКIиго сон балеб буго Украиналъул рагъулай хъулухъчIужу Надежда Савченко Россиялда аресталда гъоркь йосун йигелдаса. Савченкоде гIайиб гIунтIизабулеб буго Россиялъул журналистал Украинаялда чIваялда хурхен букIиналда бан.\nГьал къояз прокурорас тIалаб гьабуна Савченкое 23 сон туснахъалъул кьей. Савченко Россиялда туснахъ гьаюн йиIкиналда бан цокIалаб пикру гьечIо жамгIияталъл, гьей эркен гьайи тIалаб гьабун хитIабал гьаруна Россиялъул тIалъиялде батIи-батIиял жамгIиял ва политикиял хIаракатчагIаз. Дагъистаниязул кинаб пикру буго Надежда Савченкол къисматалда хурхун?\n9 марталда Ростов икълималъул Донецк шагьаралда тIобитIана иргадулаб диваналъул данделъи Украиналъул рагъулай хъулухъчIужу Надежда Савченкода тIад. Гьениб Савченкоца загьир гьабуна жиндирго ахирияб рагIи: Россия кколин лъабабилеб дунялалъул улка, тоталитарияб режим чIезабун бугеб ва инсанасулгун халкъазда гьоркьосел ихтиярал цIунулареб бакIин лъазабуна гьелъ.\nНадежда Савченко: «Дида хIажатаблъун бихьуларо дир гIумрудул заман гьаб диваналда гIахьаллъи гьабун тIобитIизе. Дие тамихI цIалун анцIго къоялдасан дица халатбахъинабизе буго якъунчIей, дун эркен гьайизегIан».\nГьединго Савченкоца хитIаб гьабуна Украинаялъул президент Петр Порошенкоде, гьес жиндир эбелалъе араб соналъул ихдалго жий эркен гьайизе рагIи кьун букIанин ва Россиягун гара-чIвариял тIоритIейин жий тIадюссинайизе. Диваналъ тамихI къоIи нахъбахъана 21 марталде.\nИюль моцIалда кIиго сон бала Надежда Савченко, Россиялъул рахъалъ лъазабухъе, къанунияб гуреб хIалалъ Россиялъул хIукуматалъулаб гIорхъи бахун, Воронежалъул икълималда ккуралдаса. Гьебго заманаялъ Россиялъул ЦIех-рехалъул идараялъул нухмалъулев Владимир Маркиница лъазабуна Савченкоде гIайиб гIунтизабулеб бугин «Айдар» абураб рагъулаб къокъаялда йикIаго, гьелъ гьоркьолъи гьабун букIиналда Россиялъул журналистал Игорь Корнелюк ва Антон Волошин чIваялъулъ.\n«Айдар» абураб рагъулаб къокъаялъул бетIер Сергей Мельничукица лъазабуна, гьеб заманалда координатал жинца кьолел рукIанин цIа речIчIулел чагIахъе. Жийго Савченкоца ва Украинаялъул рахъалъ лъазабухъе, Савченкол хурхен гьечIо журналистал чIваялъулъ. Россиялде ккеялда банги, жийго Савченкол рагIабазда рекъон, цин гьей щалали лъаларез ккун ячун йиго Луганск шагьаралде, гьенисан гьей ячун йиго Воронежалъул икълималде.\nНадежда Савчекно цогидал ккурал рагъулазухъ хисизе инкар гьабуна Россиялъул рахъалъ, гьей хисуларин лъазабун. ЦебегIан, лъабабилеб марталда букIараб иргадулаб диваналда прокурорас тIалаб гьабуна Надеждае 23 сон туснахъалъул кьезе. Гьединго диваналда диванчияс Савченкое изну кьун букIинчIо жиндирго ахирисеб каламгун цее яхъине.\nНадежда Савченкол къисматалда бан кинаб пикру бугебали цIехарал дагъистаниязул цо бутIаялда гьей щий кколеяли лъалеб батичIо. Россиялъулгун Украиналъул гьркьолъабазул бицуннеб жо кIвар гьабичIогон толин баян гьабуна гьел гIадамаз. Амма руго дагъистаниял Надежда Савченкода хурхун лъугьа-бахъунелда тIаса пикраби социялиял гьиназда ва блогазда загьир гьарулел. Масала, Багьавудин Басировас хъвалеб буго, жакъа нилъ хIадур ратани Савченко такъсирчIужулъун рикIкIине, ниъеца нус-нус ВатIанияб рагъул заманалда рукIарал партизаналги рикIкIине кколин такъсирчагIилъун. Гьезги кьвагизарулел рукIанин кьоялги, маххул нухалги, жижедаса рагъулалго гIадин гIадатиял гIадамалги хьвадулел рукIарал, гьезги чIванин гIемер гIайиб гьечIелги. Цадахъго, гьечIила цониги кьучIаб хIужа, Савченкоца гьел журналистал чIванин абураб жо тасдикъ гьабулеб.\nАмма Керим Ибрагьимовасул пикруялда, Савченкол кооринатазда рекъон гьабараб цIаялъул хIасилалда хун руго нилъер чагIи, кIиго журналист. Гьей тамихIалде цIай битIараб иш кколеб буго Ибрагьимовасул пикруялда.\nКерим Ибрагьимов: «Дида битIараблъун бихьула, Россиялъ жиндирго ракьалда тартиб цIунулеб букIин. Россиялъул ракьалда ккун йиго гьей рагъулай хъулухъчIужу. Жеги бичIчIулеб гьечIо, кинаб мурадгун гьелъ Россиялъул гIорхъи балъго бахарабали. Гьединлъидал, дица рикIкIуна гьей жавабчилъиялде ахIизе кколин, гьарурал такъсиразухъ жаваб кьезе кколин гьелъилан».\nИбрагьимовасул пикруялда хIикмалъизе ккараб жо гьечIо, Россиялда данде ругел улкабаз тIалаб гьабулеб букIин Савченко Украинаялъухъе кьей.\nУкраинаялде Савченко тIадюссинайизе кколин чара гьечIого, амма шартIал чIезаризе ккелин кьварарал Россиялъул рахъалъин рикIкIунеб буго блогер МахIач МухIамадовас. Гьесул рагIабазда рекъон, жакъа цIияй Жанна Д’Арк хIажат гьечIо яхъинаюн Савченкол, гьей Россиялъул зумуялъул къурбанлъун хванин рикIкIинчIогон букIине, гьей жиндирго ракьалде тIадюссинайизе ккелила, гьений хвезе ва яхъине.\nЖакъа Савченкода тIад тIобитIулеб диван кколин хIужалъун, Россиялда халкъазда гьоркьосел ихтиярал цIунулел гьечIолъиялъулин абураб пикру загьир гьабуна «Эркенлъи» радияолъе «Новое дело» газеталъул журналист Тимур Джафаровас.\nТимур Джафаров: «Надежда Савченкода тIад гьабулеб процесс, дир пикруялда, ккола тIад релъанхъи Халкъазда гьоркьосеб ритIухълъи чIезабиялдаги, шартIаздаги. Цадахъго, гьеб буго Россиялъул ритIухълъи чIезабиялда тIадрелъанхъи. ГIисибикъинаб рецIел буго гьеб, кинабгIаги политикаги гьелда гъорлъ гьечIо. Дир пикруялда, киналгIаги шартIал гьечIогон, эркен гьейизе ккола Надежда Савченко».\nЖакъа, дол чIварал Россиялъул журналистазул бакIалда, бокьараб цогидаб улкаялул журналистал рукIине рес букIанила. Гьединго кIочене бегьуларила Савченко жиндирго улка цIунун ягъулей йикIараблъи, гьеб бикьа-биххияде данде яхъун.\nНадежда Савченкоца лъазабуна якъун чIеялъул протест\nПрокурорас тIалаб гьабуна Н.Савченко 23 соналъ жание тIамизе\nКиевалда тIобитIана Надежда Савченко эркен гьайи тIалабгун демонстрация\nПамфилова Савченкол яцгун телефоналъ кIалъана\nКиевалда тIобитIана Россиялде данде демонстрация


РагIул эркенлъиялъе гIурхъи чIвазе буго\nФСБ-ялъул аслияб офис, Лубянка, Москва\nРоссиялъул хIинкъигьечIолъи чIезабиялъул Федералияб хъулухъалда ракIалда буго улкаялъул киналго интернет сурсатазда ва социалиял сайтазда хадуб халкквей цIикIкIинабизе. Пачалихъияб Думаялъул халгьабиялде босун буго гьединаб къануналъул проект. «Вымпелком» гIадал интернет провайдераз ахIи бахъинабулеб буго гьеб къануналъ инсанасул ихтиярал хвезаризе ругилан.\nРоссиялъул ХIинкъигьечIолъи цIуниялда сверун федералияб хъулухъалда ракIалда буго интернеталда бугеб информациялъул максималияб контроль гьабизе.\n«Коммерсант» газеталъ хъвалеб буго хасал хъулухъаз дандбанин «Минкомсвязи» идараялъул буюриялъул проект ва гьелда рекъон, 2014 соналъул 1 июлалдаса нахъе киналго интернет-провайдеразда тIадаб букIине бугин интернет-трафикалда хадуб хал кколеб, гьеб хъвалеб ва 12 сагIаталъгIаги гьеб цIунулеб аппаратура босизе.\nГьедин хасал хъулухъазухъе щвезе руго интернеталда ругезул телефоназул номералги, IP-адресалги, социалиял сайтазда ругезул баяналги, электрониял адресалги ва гьезул хважаинзаби ругеб бакIазул баяналги.\nУлкаялъул хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул хъулухъалухъе гьединаб ихтияр кьолеб хIукму гIумруялде бахъараблъун рикIкIине бегьулилан хъвалеб буго цоги баяналда. Арааб анкьалъ къануналъул проект пачалихъияб Думаялъул халгьабиялде босун буго. Депутатазги гьелъул рахъкколеб бугеб гIадаб хабар буго.\nКинабха букIине бегьулеб гьеб къануналъул проект гIумруялде бахъани цо-цо машгьурал соц сайтазул ва интернет-провайдеразул къисмат? Абизе бегьулиш жакъа хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул хъулухъалъул тIубараб халкквеялда гъоркье ккани гьел социалиял сайтазул хIаракатчилъи чIунхутIизе бугилан. Гьеб суал нижеца дандбана Дагъистаналдаса цо-цо эксперталгун.\nРоссиялъул хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул хъулухълъ гьалдаса цебеги хал кколеб букIанин интернет сурсатазда хадуб щибниги гьелдалъун хисизе жо гьечIилан рикIкIунеб буго «Черновик» газеталдаса МухIамад МухIамадовас. Гьеб цо, кIиабизе бугони гьез халгьаби цIикIкIинабулеб бугелъул гьелъие хIажатаб къайи-цIа босизе гIемераб гIарац харж гьабизе бугин улкаялъул бюджеталадса. Гьединлъидал гьадингоги жидеца гьабулеб хIалтIулъ цо кIудияб цебетIей гьечIел хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул хъулухъчагIазе гIемераб гIарац щвей гурони тIокIаб хисизе жо жинда гьениб бихьулеб гьечIилан абулеб буго журналистас:\nМухIамад МухIамадов: «Интеренет провайдер абураб жо щиб кколеб? Гьеб буго чиясул пикрабиги, каламги цогидаздаги рагIизе, рихьизе рес кьолеб информациялъулаб сурсатлъун. Пачалихъалъ кидаго хIаракт бахъан гьединал эркенлъиялъе гIурхъи чIваез, гьебго жо гьабизехъин буго гьанже хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул хъулухъалъги. Гьединаб гали цеб лъолеб бугони чияс цогидаб цIаралдалъун, электронныяб адрес хисизабун цогидал бокьарал ресалги хIалтIизарун бокьараб нух балагьизе буго интернеталда жанибе. Пачалихъалда кколеб бугони гьединал гIурхъабиги чIван социалиял сайтазда экстремистиялгун криминалиял гIуцIаби загьир гьаризе кIвелилан гьеб буго цIакъго ахIмакъаб пикру. Къанун хIисабалда щула гьабизе ккараб жоги гьеб гуро».\nХIасил-калам жидеца хIалтIи гьабулеб бугилан абун бихьизабизе гIоло гьабулеб гIадаб жо бугин хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул хъулхъалъилан абуна МухIамадица хадубги. Гьез хадуб халклолеб буин лъарав чияс жидирго гуреб батIияб цIарал цо гуреб цо анцIго батIиябги гIуцIизе бегьулин интернеталда сайт. БетIер хIалтIулев чияс жиндего цIодорлъи гьабизе чанго нух батулин информация тIибитIизабулел алатазе гьелдалъун щибниги зарал кколарилан абулеб буго МухIамадица.\n«Вымпелком» гIадал цо-цо провайдераз абулеб буго хасал хъулухъазда гьабизе ракIалда бугелъ Конституциялъ гарантия кьураб ва инсанасул хасаб гIумруялда хъвангутIизе бихьизабураб ихтияр хвезабулеб бугин.\nГьелда тIад рекъолев вуго МахIачхъалаялдаса юрист Сулейманов Сулейманги. Дуца чияхъе хъвалеб кагъатги, бицунеб хабарги цогидабги гьеб кколин мун бетIергьанаб калам, гьелда гьоркьове лъугьине ихтияр гьечIин я хIукуматалъул, я хасал хъулухъазулилан абулеб буго адвокатас\nСулейманов Сулейман: «КIиго батIияб рахъалдаса балагьизе ккола гьелде. Мисалалъе киназего гIаммаб публикация, баян гьеб батани, гьелда хадуб халкквезе хIажалъи бихьуларо дица. Амма мисалалъе, амма дуцахъалеб хабарал гьоркьоб диналда чиясул ихтияралда хъатIулеб калам бугони гьеб батIияб иш буго. Гурого дуцаги дицаги бицунеб хабаралда гьоркьоб гьоркьохъанлъи гьабулел чагIи рукIине бегьуларилан рикIкIуна дица.\nАмма гьеб хIалтIи гьабулеб бугони гьелъие хIажатаб жо хIадур гьабизе ккола, гIадамазе махIниги бигьаяб жо гуро гьеб. Амма пачалихъалъеги бигьалъи букIине гьечIо, щай абуни гьеб буго гIадамасдаса хIинкъун гьабулеб пиша. Цоцаздехун ругьел битIизеги кагъат хъвазеги цохIо интернет гуребги телефонги бугелъул гьелда хадубги чIезабеха гьедин батани хъаравуллъи».\nМТСалъ, «Ростелекомалъ» «Яндексалъ», Google ва Mail.ru Groupалъул пресс-хъулухъаз инкар гьабун буго «Коммерсанталъул» макъалаялъе комментариял кьезе.


Гьалдолеб август » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nАраб анкьалдаги дунял бакъалда сверун тирана, нилъер гIумруялъулъ хиса-басиял ккана. Дагъистаналъул, магIарул халкъалъул къисматалда хъинтIулел ишал рукIана. «Дун лъилъун бахъараб хур гIадин вуго»,– ян хъван букIана цо гIакъилас. Гьединго буго нилъер республикаги. Дагъистаналда хIалтIулел руго цIех-рехчагIи, гьез рагьулел руго гIемерал такъсирал. Улкаялдаго гьечIеб бацIцIалъи гьаниб букIинабилилан лъугьун руго цо-цоял. Республикаялъул вице-премьерлъун вукIарав Билал ГIумаровасда тIад диван гьабизе байбихьулеб буго. 11 миллион гъурущалъ улкаялъе зарал гьабунилан гIайиб гIунтIизабулеб буго гьесде. Гьединал халгьабиял ва ишал анцI-анцI, нус-нус руго.\n20 соналъ цеве 21-абилеб августалда зулмучагIазул квералдасан къадаралде щвана Дагъистаналъул муфти СаййидмухIаммад-хIажи Абубакаров. Гьесул эмен, машгьурав динияв хIаракатчи, тохтур, профессор ХасмухIаммад-хIажи Абубакаровас гьал мухъазул авторасулгун букIараб гара-чIвариялда абун букIана вас чIваялда нахъа тIадчагIи ругилан… Анлъго соналъ цеве 28 августалда камуна машгьурав динияв хIаракатчи ЧIикIаса СагIид-апанди.\n179 соналъ цебе августалда Шамил имамас рехун тезе ккана АхIулгохI. 159 соналъ цебе 25 августалда Гъуниб магIарда Кавказалъул халкъаз эркенлъиялъе гIоло гьабулеб къеркьеялъе ахир лъуна.\n19 соналъ цебе августалда Дагъистаналде гьужумал гьаруна халкъазда гьоркьосел террористаз. Гьанжеги лъугIун гьечIо гьеб рагъ багъарарал хъачагъазул ишазул цIех-рехал гьарун ва кьун гьечIо гьезие къануниябгун инсанияталъулаб къимат. Жеги халатрахъунел руго гьел террористазул такъсирал къватIир чIвазариялъул хIалтIаби. Гьал къоязда цIех-рех гьабун бахъана 1999 соналда Дагъистаналде тIаде кIанцIарал Марат Даутовасул, Дамир Мухатдиновасул, Руслан Аджибрагимовасул ва Батырбек Бакиевасул ишалъул. «Коммерсантъ» басмаялъ хъвалеб буго Басаевасул ва Хаттабил хъачагъазда гьоркьоб букIараб «Нугъаязул батальоналъул» террористал кколин гьелилан. 1999 соналда Болъихъ ва ЦIумада районазда тIаде кIанцIарал хъачагъазул 71 террорист туснахъалда тIамун вуго, 28 чабхъадулав жеги валагьулев вуго. «Нугъаязул батальоналдаса» 60 хъачагъ хасал операциязда тIагIинавун вуго. 1999 соналъул 7-24 августалда Болъихъ ва ЦIумада районазде азаридаса цIикIкIун хъачагъ тIаде кIанцIанин ва гьеб рагъда 33 аскарияв чIванилан баянал кьолел руго низам цIунулел идарабаз ва цIех-рехалъул гIуцIабаз.\nАнцIго соналъ цебе августалда Кавказалда цIидасанги рагъ багъарана – Югалъулаб Осетиялда тIаде кIанцIана Михаил Саакашвилица нухмалъи гьабулеб Грузия ва байбихьана «Щуго къоялъул рагъ».\nТрампил Путинихъе кагъат, пенсиязул суал – референдумалде, мекъи ккараб НАТОялъул ракета…\nРоссиялда ахIвал-хIал кутакалда лъикI бугилан абуни, гьереси букIина. Пачалихъалда цере чIун руго чIахIи-чIахIиял суалал ва цIияб заманалъул кIалгьикъиял, тIурачIого рес гьечIел гIузраби. БакътIерхьул улкабаздаса, НАТОялдаса рагъулаб рахъалъ нахъеккезе чIеларилан, цIидасанги «цIвабзазул къеркьей» ва ярагъ гьабиялъул рахъалъ къец руго сиясаталъул цебесеб кьерде рачIун. СШАялъул Конгрессалъ ва тIалъиялъ нахъаса къотIичIого Россиялъул экономикаялда зарал щущезарулел руго, цIи-цIиял санкциялги рахъун. Гьеб киналъулго хIасилалда микьабилеб августалда гъурущ учузлъана, 2016 соналда букIараб даражаялде ккана, долларалъухъ – 65 ва евроялъухъ 76 гъурущ буго гьал къояз.\nРоссиялъулги СШАялъулги гьоркьорлъаби лъикIлъизаризе кколилан абураб кагъат битIун буго Дональд Трампица Владимир Путинихъе. Телефоналъ кIалъан тIубалеб масъала букIинчIеб куц буго гьеб. Кагътидаса хадур жеги цIикIкIуна санкциял.\nРоссиялда пенсиязул ригь борхизабиялъул суалъул рахъалъ референдум тIобитIизе бугин абулеб буго. Улкаялъул ЦИКалъ гьелъие ихтиярги кьуна. Эстониялъул зодоб гвангъун буго Испаниялъул рагъулаб ракета. Гьеб мекъи ккун кьвагьун араб жо бугилан руго НАТОялъулал. Россиялъул гIорхъода гьединал ишал ккеялъ рахIатхвезабуралги руго. Ракета билулеб НАТО, рагъде иш ккани, пайдаго гьечIеб гIуцIи батилилан релъа-рохун баянал кьолел Россиялъул МИДалъул вакилзабиги руго. Улкаялъул Северияб флоталъул рагъулал гуми Ла-Манш къотIун лъодолел руго.\nАнкьго школа, коррупция, нухмалъулел рищи…\n2018-2019 цIалул соналде хIадурлъулеб буго Дагъистан. Республикаялъул премьер Артем Здуновас гьеб суал гьоркьоб лъураб хасаб данделъиги тIобитIана. ГIемерал соназ бан лъугIинчIого букIараб анкьго школалъ тIоцебесеб сентябралда нуцIби рагьизе ругилан баян кьолеб буго. Гьединго, Дагъистаналъул гьанжесеб тIалъиялъ халкъалде хитIаб гьабуна, такъсирчилъи, ришватчилъи, коррупция къезаризе цадахъ рекъон хIалтIизе рачIаян. Гьеб мурадалда гIуцIараб хасаб планги буго.\nИюль-август моцIазда республикаялда тIобитIулеб буго «Дир Дагъистан» абураб, Расул ХIамзатовас машгьур гьабураб цIаралда гъоркь нухмалъулел рищулеб, хъулухъчагIазул нахърател гIуцIулеб къец, конкурс. Гьенибе гIарза кьун буго 11 азаргоялдаса цIикIкIун чияс. Гьезул 6150 чи ворчIун вуго кIиабилеб бутIаялде – тестазе жавабал кьолеб тадбиралде. Гьезулги кIинусго чи ворчIулев вуго финалалде ва гьел рикIкIине руго хIалтIухъабазул, нухмалъулезул нахърателлъун. Заманаялъ бихьизабила гьеб къец ритIухъаб ва Дагъистаналъе пайдаяб лъугьарабищали.\nДагъистаниял руго, тату хун, ракI унтун, Каспийскалда йиларай микьго сон барай Калимат ГIумарова ялагьулей. Аллагьас квербакъи гьабеги гьей ялагьулезе ва гьеб хIалуцараб ахIвал-хIал гIодоцине, сах-саламатго, къварилъи ккечIого, гьей гьитIинай яс ятизе хъван батаги. Амин.\nТанк ва эркенаб гугари\n2018 соналъул 3-5 августалда Москва областалъул Одинцово шагьаралда тIобитIана эркенаб гурагиялъул рахъалъ Россиялъул чемпионат. Гьениб мухIканаб бергьенлъи босана Дагъистаналъул командаялъ. Республикаялъул эркенаб гугариялъул рахъалъ тIаса бищараб командаялъул капитан, Олимпиялъул чемпион ГIабдулрашид СагIадулаевас 97 килограммалъул цIияб цIайиялда щибаб речIчIиялда бихьизабуна кIудияб гьунар, махщел ва гуч. Финалалда гьев дандчIвана Европаялъул чемпион, Северияб Осетиялдаса спортсмен Владислав Байцаевгун. 8:1 хIасилалда, кьучIаб, щаклъи гьечIеб бергьенлъи босана СагIадулаевас. Гьединго меседил медалал щвана дагъистаниял Завур Угуевасе (57 кг), МухIамадрасул Идрисовасе (61 кг), АхIмад Чакаевасе (65 кг), МухIамадрасул ГъазимухIамадовасе (70 кг), АхIмад ХIажимухIамадовасе (79 кг) ва Даурен Куруглиевасе (86 кг). ЦIайиялъул ичIго категориялда, даражаялда анкьго меседил медаль Дагъистаналъ босана. ГIаммаб куцалда 16 медаль щун буго нилъер республикаялъул командаялъе – анкьго «месед», кIиго «гIарац» ва анкьго «мазгар».\n«Миллат» казияталъул редколлегиялъул рахъалдасан баркула Дагъистаналъул гугарухъабазда гьел тIадегIанал бергьенлъаби ва гьарула хадурккунги жеги кIудиял спорталъул тIогьал квегъизе тавпикъ.


Рабочая программа по аварской литературе\nИнфоурок / Другое / Рабочие программы / Рабочая программа по аварской литературе\nМКОУ «Раздольевская СОШ»\nна заседании МО Зам. директора по УВР Директор школы_______\nпо аварскому языку\nУчитель - Абдулхаликов М.В.\nЦ1алдохъабазул калам цебет1езаби вагьел пасих1го ц1ализе ругьунгьари\nШколалда авар мац1малъиялъ ц1алдохъабазул логикиябпикрува калам цебет1езабула.\nКалам цебет1езабиялда хурхараб 3 нухбуго:\n1. Авар мац1алъул дарсаздалъималазул раг1ул нахърателбечедгьаби. Гьеббечедгьабула бат1и-бат1иял словариял х1алт1абаздалъун, учебникалдаругелругьунлъиялъул х1алт1абазул текстаздалъун, к1алзул вахъвавулизложенияздалъун, сочиненияздалъун.\n2. Авар литературияб мац1алъул раг1аби лъугьиналъул, гьелдандраялъул, предложениял г1уц1иялъул, бит1ун ц1алиялъул вагь.ц. нормабилъай.\n3. Авар мац1алъул дарсазда бат1и-бат1ияб темаялъулважжанралъулматериалазда т1асан ц1алдохъаби к1алъазе ругьунгьари.\nЦ1алдохъанасда лъазекколатексталда т1ад х1алт1изе,гьелъул аслиябпикрубатизе,къокъабва г1ат1идаб план г1уц1изе, гьелдарекъон материал тартибалдегиккезабун, (бицунгихъванги) изложение т1обит1изе.\nИзложениязетексталвасочинениязетемаби т1аса рищулебмехалъ, гьелтарбиякьеялъулва г1елмияб рахъалъандандекколел рук1ине ккола.\nЦ1алдохъабазул калам цебет1езабиялъе бихьизабураблъабабгонухалъгьезулкаламалъулъ дандч1валел г1унгут1аби ва гъалат1ал т1аг1инаризе квербакъула.\nХъвавул х1алт1абазул к1одолъи борцуна раг1абаздалъун ва ч1езабун бугогьезиегьабкъадар.\nБаян: Х1асилазул (контролияб )диктантгигьебгороцадагьабила, аммацадахъгограмматикиял т1адкъаял кьолелругони, диктант къокъгьабизебегьула 10 раг1иялъ.\nАвар мац1алъе къиматаллъезе ч1езарурал нормаби.\n1. К1алзул жавабалъекъиматкьолеб куц.\n«5» къиматлъола, мух1канго, г1ураб гъварилъиялдамалъараб материал ц1алдохъанас бицунебва мац1алъул г1елмиял баяназе бит1араб определение кьолеббугони, гьединго ц1ехолеб материал т1ок1к1ун лъалебва, гьелдасапайдагибосун, т1ехьалда ругелгурелги, жинцагоургъаралмисалаздалъунжавабкьуни.\n«4» къиматлъолащуйилкъиматалъе мустах1икъаб, амма маг1наялъулъ, яги хадуб-цеберекъон бач1иналъулъ,1-2 гъалат1 яги бицадулъ 1-2 сакъатккарабжавабалъе.\n«3» къиматлъола ц1ехолеб материал аслиябкуцалъ ц1алдохъанасда бич1ч1ун валъан бук1ин бихьизабулеб, амма определение кьолаго, яги бит1унхъваялъул къаг1ида бицунаго, г1унгут1аби риччараб, т1убараб мух1канлъи гьеч1еб жавабалъе.\n«2» къиматлъоламалъарабматериалалъул ц1ик1к1унисеб бут1а ц1алдохъанасда лъалеб батич1они, бицунебжоялъултартиб гьеч1ого, бак1-бак1алде к1анц1ун бицунеббугони.\n«5» Къиматлъола гъалат1 гьеч1еб х1алт1уе. Гьебкъиматлъолебдиктанталда бук1ине бегьула бит1унхъваялъулъ биччараб 1 сакъат яги лъалхъулишараялъулъккараб 1 г1унгут1и.\n«4» къиматлъола бит1унхъваялъулъ 2 валъалхъулишарабилъеялъулъ 2 гъалат1бугеб, яги бит1унхъваялъулъ 1, лъалхъулишарабазулъ 3, яги бит1унхъваялъулъ цониги гъалат1 гьеч1еб, лъалхъулишарабазулъ 4 гъалат1 биччарабдиктанталъе. Бит1унхъваялъулъ цоготайпаялъул 3 гъалат1батанигилъезебегьула «4» къимат.\n«3» къиматлъола бит1унхъваялъулъ 4 валъалхъулишарабазулъ 4 гъалат1батарабджиктанталъе, яги бит1унхъваялъулъ 3 валъалхъулишарабазулъ 5, яги бит1унхъваялъулъ цониги гъалат1 гьеч1еб, лъалхъулишарабазулъ 7 гъалат1 ккараб х1алт1уе.\n«2» къиматлъола бит1унхъваялъулъ 7 валъалхъулишарабазулъ 7, яги бит1унхъваялъулъ 6 валъалхъулишарабазулъ 8, яги бит1унхъваялъулъ 5 валъалхъулишарабазулъ 9, яги бит1унхъваялъулъ 8 валъалхъулишарабилъеялъулъ 6 гъалат1биччарабдиктанталъе.\nГрамматикиял т1адкъаял т1уразариялъе къиматлъолеб куц\n«5» къиматлъола, гъалат1 гьеч1ого, киналго т1адкъаял т1уран ратани.\n«4» къиматлъола, киналго т1адкъаязул ункъилъалъабил бут1а (3/4) бит1ун гьабунбатани.\n«3» къиматлъола, бащадалниги т1адкъаял рит1ун гьарунратани.\n«2» къиматлъола, бащдалдасадагьгурони бит1ун т1уразарурал т1адкъаял ратич1они.\n5 класс (70 саг1ат)\n5 – контролияб диктант\n9 – калам цебет1езаби\nраг1ул бит1араб вахъвалсараб, г1емер вацо маг1на бук1ин, омонимал, синонималваантонимал;\nраг1ул фонетикияб, морфологиябва г1уц1иялъул разбор гьабизе;\nбат1и-бат1иял тайпабазул г1адатал предложениял г1уц1изе;\nучебникалдакьуралсхемабаздарекъон, предложжениял г1уц1изе;\nраг1улъ ругелрагьаралварагьукъалгьаркьалхисизарун, предм.ц1аралъул г1емерлъул форма лъугьинабизе.\nг1адамазул вагеографиял ц1аразулъ, къват1азул, байданазулвапачалихъиялбайрамазул ц1аразулъ к1удияб х1арп хъвазе;\nт1ахьазул, газетазул, журналазул, суратазул, кинофильмабазул, литературияласаразул ц1аразул бет1ералда к1удияб х1арп хъвазевакавычкабилъезе;\nжурарал раг1аби рит1ун хъвазе;\n8 класс (34 саг1ат)\n4 – контролияб диктант\n4 – калам цебет1езаби\nРаг1абазул дандраязул, бат1и-бат1иял тайпабазул г1адатал предложениязул, рат1алъизарурал членалгунпредложениязулсинтаксисияб разбор гьабизе.\nРаг1абазда гьоркьоббугеббухьен баян гьабизе.\nЦосоставалъул, к1иго составалъулвалъабгосоставалъул, тайпацоялва рат1алъизарурал членал, обращениялвагьоркьорккарал раг1аби ругел г1адатал предложениял г1уц1изе.\nТайпацоялчленал, хит1аб, гьоркьорккарал раг1аби вамеждометиял, рат1алъизарурал членалругелпредложениязулълъалхъулишарабилъезе.\nКколеб бак1алда подлежащеялдагисказуемоялдагигьоркьоб тире лъезе\nХудожествиялтекстал пасих1го ц1ализе.\nЖиндирго автобиография бицине (абунгихъванги)\nГазеталъемакъалаби, данделъиялъул протокол хъвазе\n9 класс (34 саг1ат)\n6 – калам цебет1езаби\nЖураралпредложениязулсинтаксисияб разбор гьабизе.\nБит1араб калам хъвалсаралдесверизабизе.\nЖубараб сок1к1араб предложениялъул бут1абазда гьоркьоб запятая лъезе.\nЖубарабпредложениялъул бет1ераб ва т1аджубараб бут1аялда гьоркьобкколелъуб запятая лъезе.\nСоюз гьеч1еб жубарабпредложениялъулъ х1ажатал лъалхъулишарабилъезе.\nГьит1инаб ялъуни к1удияб макъалаялда т1асан коспект, ялъунитезисал х1адуризе.\nАбдулхаликов Магомед Валимагомедович\nНомер материала: ДБ-052695\nМетодическая разработка по дисциплине Метрология стандартизация и сертификация. Практическая работа на тему "Погрешности измерений"\nПрезентация на тему: акция "От памятника к памятнику"\nУрок родного (аварского) языка в 5 классе "Простые и сложные предложения"\nСтатья Повышение ИКТ-компетентности учителей в методическом объединении "Школа молодого педагога"\nПрезентация для НПК "Флаги. Происхождение и назначение"\n"Әсемдікке ұмтылайық" ашық сабақ\n"Мамандық-өмір таңдауы" тәрбие сағаты