Ракьцояв вацIадавлъун рикIкIунев вуго хьаргабияз\n29 июлалда Хьаргаби мухъалъул администрациялда тIобитIана Дагъистаналъул медицинаялъул академиялъул ректор ГIабдурахIман ГIусмановасда ва гьесда сверун гьабулеб бугеб цIех-рех къануналда рекъон гьабейин тIалаб гьабураб данделъи.\nДанделъиялда Хьаргаби мухъалъул нухмалъиялъ ва батIи-батIиял идарабазул бутIруз гIахьалъи гьабун буго. Гьеб дандеруссиналде гьеб мухъалъул полициялъул отделалъул, прокуратураялъул ва ФСБялъул хIалтIухъаби ва нухмалъулелги рачIун рукIанин бицана «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда Хьаргаби мухъалъул администрациялъул хIалтIухъан МухIамадов МухIамадица.\nЭР: Щал рукIарал данделъиялде рачIун?\nМухIамадов МухIамад: Данделъиялде Хьаргаби мухъалъул бетIерлъи, ФСБялъул нухмалъулел, росабазул жамагIатазул вакилзабиги рукIана рачIун.\nЭР: Кинавниги чан чи вукIарав гьеб тадбиралда?\nМухIмадов МухIамад: Нижер администрациялъул бугоха 300 гIан чиясе бакI бугеб данделъаби тIоритIулеб рукъ. Гьебги цIун букIанаха къватIирги чIун рукIана гIадамал. КъватIив чан чи вукIаравали дида мухIканго абун бажаруларо.\nЭР: Аслияб кинаб суалха гьениб борхараб?\nМухIамадов МухIамад: ГIусманов ГIабдурахIманида ва гьесул хIалтIуда сверун унеб бугеб цIех-рех къануналда рекъон гьабеян тIалаб гьабулеб букIана данделъараз.\nРекторасул рахъ ккун кIалъазе рахъун руго батIи-батIиял гIадамал. Гьезул щивасги Хьаргаби мухъалдасан Дагъистаналъул Халкъияб мажлисалде вакиллъун вищун вугев жидер депутат туснахъ гьавун вугин, гьев къуваталъул идарабаз ккун вугин абурал гьересиял харбал тIиритIизарулел гIадамазе тамихI гьабеян ва ГIабдурахIман ГIусмановасда гIайиб батани цин гьеб къануналда рекъон чIезабейин лъазабун буго.\nХьаргаби мухъалъул администрациялъул пресс-секретарьлъун хIалтIулев вукIарав Шарипов АхIмадица «Эркенлъи» радиоялъе бицана цебехун рехсараб данделъиялда Дагъистаналъул нухмалъиялде ГIабдурахIманил рахъккун хъвараб хитIаб къабул гьабуниланги.\nШарипов АхIмад: «Данделъиялда 8-9 ниги чиги вахъана кIалъазе. Гьез киназгоги ГIабдурахIманил ихтияралги хвезаругейин, гьесда хурхун цIех-рехги къануналда рекъон гьабеян тIалаб гьабуна. Гьелго тIалабал рехсон Рамазан ГIабдулатIиповасде, Хизри ШихсагIидовасде ва ГIабдусамад ХIамидовасде хъвараб хитIабги къабул гьабуна»\nРакIалде щвезабилин I5 июлалъ Дагъмедакадемиялъул ректорасул хIалтIулеб бакIалдаса ва бухгалтериялдаса кагъталги, компьютералгун телефоналги нахъе росун ун рукIана ФСБялъул хIалтIухъабаз. Гьелдаса хадур интернеталдаги цо-цо информациялъул алатазги ГIабдурахIман ГIусманов къуваталъул идарабаз гIемераб гIарцул хIилла-рекIкI гьабиялда ва ришват босулеб букIиналда щаклъи букIун ккун вугин, хIатта туснахъ гьавун вугинцин абурал баянал тIиритIизарун рукIана. ФСБялъ прессаялъе киналги баянал кьезе гьечIин жидецайилан лъазабиялъги цIакъго гIемер харбал раккун рукIана.\nЧанго къоялдасан гьеб идараялъ лъазабуна ГIабдурахIман ГIусманов ккун гьечIин ва ккун вукIинчIилан. Медицинаялъул академиялъул нухмалъиялъ жидерго компьютеразда бикъараб операционнияб система хIалтIизабулеб букIиналъ кинабго техника нахъе босун гьелъул хал гьабулеб бугилан. Академиялъул тIоцевесев проректор Масуев Къубатайица журналистазе бицана гьеб халгьаби жидер гьанив хIалтIулев вукIарав цо чияс ургъунго бачIинабун бугилан, щай гурелъул гьесулги жидерги дандеккунгутIиял рукIанин. Гьев чи чанцIулго жидее хIинкъаби кьезеги лъугьун вукIанин жидеца ФСБялде гIарзаги хъван ниж къватIир чIвазаризе ругилан.\nМасуевас гьединго лъазабуна ректораталда унеб халгьаби жеги лъугIун гьечIин, гьелъул квалквал букIаниги академия букIарабго хIалалъ хIалтIулеб бугилан.\nГIабдурахIман ГIумановасда сверун ургъунго харбал тIиритIизарулел ругин гьесул бакIалда цойги чи тезейилан рикIкIунеб буго Фейсбукалда хъвадарулез. Киса-кирего харбалги тIиритIун руго гьев хIалтIудаса нахъе вахъун вугин, гьесул бакIалда Дагъистаналъул пачалихъалъул секретарьлъун йикIарай Такибат МахIмудова толей йигиланги. Президентасул пресс-хъулухъалъ «Эркенлъи» радиоялда лъазабуна ГIусманов жиндирго хIалтIуда вугин ва жеги гьев хIалтIудаса вахъиялъул, гьединго гьесул бакIалда цойги чи теялъул цониги официалияб лъазаби гьечIилан. ГIусмановасул гIагарлъиялъги «Эркенлъи» радиоялъе бицана гьев хIалтIудаса нахъе рехун вугин аби гьел гьадингоял харбал ругилан.\nРакьцояв вацIадавлъун рикIкIуна хьаргабияз\nЦIалул цо-цо идараби къазе рес буго


ТIабигIат цIуниялъул прокуратураялъ такъсирияб иш рагьун буго ралъдал рагIалда бугеб ракь ижараялъ кьуралъухъ ришват босулаго тIад ккурав «МахIачхъалаялъул рохьил магIишат» гIуцIиялъул нухмалъулев хисулесда хурхун. Жакъа кинабгIаги туризмалъул бицине бегьуларин, ралъдал рагIаллъи ккурал жалго хIакимчагIи рукIагойин рикIкIунеб буго экспертаз.\n«МахIачхъалаялъул рохьил магIишат» гIуцIиялъул нухмалъулев хисулев ХIажимурадов Рашид ккун вуго 6 млн. гъурщидаса цIикIкIун ришват босулаго. ХIажимурадовасда тIад ришват босиялда хурхун такъсир гьабиялъул иш рагьун бугин лъазабулеб буго Жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъ, гьабсагIат гIайиб гIунтIизабулев туснахъ гьавун вугила.\nГьезул баяназда, ХIажимурадовас 6,3 млн. гъурущ тIалаб гьабулеб букIун буго Каспий ралъдал рагIалда цо гектар ракьул 49 соналъул ижараялъ хIалтIизабизе кьуралъухъ. Рекреациялъулал ракьал бетIергьанлъиялде кьезе изну гьечIолъиялъ, бищун кIудияб, гьел ижараялъ кьезе бегьулел болжал кколила 49 сон.\nГьеб тIоцебесеб такъсир гьабиялъул иш гуро кколеб ТIабигIат цIуниялъул прокуратураялъ, Каспий ралъдал рагIалда изну гьечIого бакIал ран рукIиналда ва разе ракьал кьун ратиялда хурхун рагьулеб.\n2014 соналъ Юстициялъул министерлъиялъул хIалтIухъабазда хурхун рагьун буго такъсир гьабиялъул иш, гьез ралъдал рагIалалъул 225 га ракьул картабазде босичIого , ургъунго гьоркьоб биччан тун батиялда бан. Избербашалда ва Гъаякент мухъалда гъорлъе кколел ралъдал рагIаллъиялъул гьел ракьал гъанкъараллъун офицалиял кагътазда рихьизарун, ричулел ратун руго. Федералияб цIуна-къаялъул хъулухъалъул баяназда гьелъул хIасилалда 2 млрд. гъурщидаса цIикIкIараб зарал гьабун буго.\nТуризм цебе тIезабиялъул бицунеб мехалъ хIакимазда кIочонеб бугила, бищун лъикIал ралъдал рагIалда ругел бакIазда жидер кIалгIаби рукIин, гьеб ахIвал хIал букIаго лъел туризмги кинго цебе тIезе гьечIин Дагъистаналдайин рикIкIунеб буго политолог Къурбанов Ханжаница.\nХанжан Къурбанов: « Ралъдал рагIал, тIубанго гIадин къан буго, къватIиса рачIарал туристазул бицинчIого, жалго Дагъистаниязе хIухь бахъи гьабизецин. 90 соназдаса бахъун, гьарулел минаби, кколел ракьал, гьанже лъагIан гьеб хIалалда букIана. Ралъдал рагIаллъи ккурал чагIи ккола тIоцерего талъиялъул хъулухъчагIи. Гьединлъидал гьез цин тIоцебе жидедасаго байбихьизе ккола ралъдал рагIалъи рагьи гIадамазе, ралъдада хурхараб туризм Дагъистаналъе хIажат батани. Гьеб буго иргадулаб данжерижи, ГIабдулатIиповас абухъе, цебесеб нухмалъиялъ тараб ирс. Советияб заманалдаса хутIарал хIухьбахъиялъул бакIал гурого, батIияб бакI гьечIо жакъа Дагъистаналде рачIарал туристазе. Гьединлъидал, «Лазурный берег» тайпаялъул кутакал бакIал гурого, гIадатияб хIухьбахъизе бакI хIажат буго гIадамазе».\nГIаммаб куцалъ Каспий ралъдал рагIалда 15 км. манзилалда ран ругила кIалгIаби, гьел киналго кколел ругила изну гьечIого ралал, амма кагътал ва документал кколел къагIидаялда цIун рукIиналъ гьезда жо абизе кIоларин баян гьабулеб буго Дагъистаналъул ТIабигIат цIуниялъул прокуратураялъул нухмалъулев ГIали НурмухIамадовас.\nГIали НурмухIамадов: « Каспий ралъдал рагIалда чанго бакIалда лъехъе нух гьукъун буго, Нижеца гьел изну гьечIого рараллъун кколел бакIал нахъе рахъи тIалаб гьабун лъазариял ритIана, амма гьезул киналгIаги кагътал къануналда рекъон гIуцIун руго. Ралъдал рагIалда киналгIаги тIабигIат цIуниялъул шартIал гьечIого рарал гьел бакIаз кIудияб зарал гьабулеб буго тIабигIаталъе, гьединлъидал нижеца чанго гIарза буго диваналде кьун».\nМинаби рай гуребги, кIудияб зарал ралъдал рагIалалъе гьабулила гьенисан ралъдал сали бахъун, къануналда рекъечIел карьерал гьарун ратиялъги. ГIаммаб куцалъ МахIачхъалаялъул рохьил магIишаталъул гIуцIиялъ кьун буго 19 лицензия чабах ва сали бахъулел карьеразе, гьезул киналгIаги къанун хвезаби бугищали халгьаби тIобитIулеб бугила. ЦIех-рех лъугIидал, ХIажимурадовасе 15 сон туснахъ гьавиялъул бихьизабизе рес бугила.


Дербенталда экс-министр бергьана\n22 маялда Дербент шагьаралъул администрациялъул бетIерлъун вищана юстициялъул министрлъун вукIарав Азади РахIимов. Рищиязда кандидатура лъун букIана ункъо чияс.\nГьел ккола республикаялъул миллияб политикаялъул министр хисулев Текрар АхIмадовги, Дербенталъул депутатазул гIуцIиялъул вукIарав нухмалъулев Мовсун РахIимовги, бизнесмен ва «Дагюн» компаниялъул директор Алиавсет Фаруховги.\nАзади РахIимовасе Аливсет Фаруховасдаса цо гьаракьалъ цIикIкIун щун буго гьаракь.\nТекрар АхIмадов Азади РахIимовас жив хисулев чилъун гьавизе рес бугин пикру буго гьел рищиязда хадур хал ккурал чагIазул. Щайин абуни гьел кIиялго республикаялъул нухмалъиялдаса ритIарал чагIи ругила гьенире. Хасго Текрар АхIмадов Азади РахIимовасе пайдаялъе гьаркьал рикьизаризе витIун вукIанила.\nКандидатазул цояв, Мовсун РахIимов рикIкIуна цеве вукIарав мэр Имам Яралиевасул вакиллъун. Гьедин гьанже Мовсун РахIимов бергьунин гьел рищиязда абураб хьулги букIана шагьаралъул гIадамазул цо къокъаялъул.\nГьелде щвезегIан Яралиевасул къокъаялъул цогиги хьул букIана. Масала, Мовсун РахIимов мэрасул хъулухъги цIунун тун вукIанин абула дербенталъулаз. Гьелъие гIоло гьез хъулухъалгицин хис-хисун рукIанила.\nМасала, шагьаралъул депутатазул гIуцIиялъул нухмалъулевлъун вукIарав Мовсун РахIимов гьениса нахъеги ун, заманаялъ Дербенталъул мэрасул ишал тIуралевлъун гьавун вукIана Имам Яралиевасул къокъаялъ.\nГьесул бакIалде, рищиял тIаде щвезегIан, заманаялъ Яралиевги гIодов чIун вукIана. Гьев шагьаралъул депутатлъун «лъугьана» ЦIияб соналда цебе. Мэр хIисабалда, Яралиевасул болжал лъугIизе дагьаб мех хутIун букIана гьеб заманалдехун.\nГьелъ гIадамазул ццим бахъинабуна. Жидедаса балъго гьабун батанин гьес гьеб хIужа. Депутатлъун «лъугьиналъ» рес кьезе бегьула Яралиев Дербенталъул мэрлъун хадусеб болжалалдаги вищиялъе. Шагьаралъул къануналда рекъон, мэр вищула бакIалъул депутатазда гьоркьоса.\nГьанже Азади РахIимов Дербент шагьаралъул администрациялъул бетIерлъун вачIиналдалъун экс-мэрасул къокъаялъулгун дандеккунгутIаби лъугьине ругин рикIкIунеб буго Дербенталдаса журналист ва инсанасул ихтиярал цIунулев МухIамад ХанмухIамадовас.\nМухIамад ХанмухIамадов: «Дида кколеб бакIалъа гIебеде, Имам Яралиевасул къокъаялъ Азади РахIимовасде информациялъул гьужумал гьарун, гьев гъоркькъинавизе хIалбихьизе буго. Дербенталде гьев вачIиналдего гьарурал гъалатIал гьесул пиша бугилан, гьесухъа иш бажарулеб гьечIилан чIезабизе буго.\nЮристги министрги вукIарав чиясда чирахъ кьуризецин лъаларин рогьрал разе рес буго. ТIоцебесеб иргаялда, шагьаралъе нухмалъи гьаби магIишат гьабилъидал кколеб. Гьедин Азади РахIимовасда магIишат гьабизе лъалеб гьечIин чIезабизе лъугьине руго. Лъилгунниги дандги бачIого, кинабго жидеего хъвазе лъугьине бегьула Яралиевасул къокъаялдаса чагIи.\nГьединаб гIамал буго гьезул. Амма Азади РахIимовас гьелъие ахир лъезе рес буго. Гьес гьел жиндирго къимат гьабизе тIамизе руго. ПалхIасил, дир хIисабалда, кIиябго рахъалъул интересазул конфликт букIине буго гьениб».\nЦо заманалда Дагъистаналъул прокурорлъун вукIарав Имам Яралиевасда сверухъ гьабсагIатго гIадаб ахIи-хIур бахъун букIана 2009 соналда гьес Дербенталъул мэрлъиялде кандидатура лъедалги.\nДоб мехалда президентлъун вукIарав МухIу ГIалиевас рахъ кколеб букIана гьеб заманалда гьенив мэрлъун вукIарав Феликс ГъазиахIмадовасул. Гьбего ахIи-хIур такрарлъана гьанже республикаялъул бетIерлъун Рамазан ГIабдулатIипов ккедалги.\nГьес официалиял данделъабазда чанцIулго какана Имам Яралиевасул хIалтIи. НекIсияб тарихалъул шагьар цо кIудияб рощногохIде сверизабун бугин, бищун гIадатиялгицин рукIа-рахъиналъул шартIал чIезарун гьечIин шагьаралдаян гIайиб-гъвел бакIалъул гIадамазги гьабула.\nГьелъул гIарзал гьез рахъана Шималияб Кавказалъул ишазул рахъалъ министр Лев Кузнецовасдеги Шималияб Кавказалда улкаялъул президентас тарав вакил Сергей Меликовасдеги.\nДербенталъул ракьал къануналда данде кколареб куцалда ричун ратунилан цIех-рех низам цIунулезги гьабулеб буго Имам Яралиевасда хурхун.\nЖивго Азади РахIимовасул хIакъалъулъ абуни, юстициялъул министрлъиялда вахъун хадув гьев Дербент мухъалъул нухмалъиялда толев вугин абурал харбал рукIана республикаялда байбихьуда.


Египеталдаса нахъруссунел Сасикьа гIолохъаби туснахъ гьаруна 9 марталда МахIачхъалаялъул аэропорталдаса ккун арав ЦIияб Сасикьа щуго гIолохъанчи Шамалда рагъулел рукIун ратиялда щаклъи ккун буго низам цIунулезул. Амма гьезда бан жеги официалияб лъазаби гьечIо. БатIи-батIиял харбал гурони.\nБицен гьабулел гIолохъабазул гIагарлъиялъ рикIкIунеб буго гьел ккун ругин къанунги хвезабун. Гьединлъидал тIалаб гьабулеб буго яги гьел эркен гьарейин, ялъуни, гьезде гIунтIизабизе гIайиб батани, гьеб гIунтIизабейин.\nПалхIасил, гьев щуявго гIолохъанчи Хасавюрталда вукIин лъан буго гьезул гIагарлъиялда. МахIачхъалаялъул аэропорталде гьел Москваялдасан рачIун руго. Дореги гьел рачIунел рукIун руго Египеталдаса. Гьел ккола АхΙмад МагΙазов, МухΙамад Денгаев, МикагΙил ГΙабдулкаримов, АхΙмад Исматулаев ва АхΙмадула Асадулаев. Аэропорталда рукIарал гIадамаз бицухъе, гьел ун руго гьурмазда маскаби ххурал чагIаз.\n12 марталда гьадин бицана ЭР-ялъе гьел гIолохъабазул гIагарав чи СайгидахIмадица.\nСайгидахIмад: «Аэропорталдасан ккун ун руго гьел кIиго-лъабго къоялъ цебе. Дорасан ритIун руго Хасавюрталде. Нолъ гьенив полициялда цеве нусго, нусиялда хадувниги чи чIун вукIана нижер. Нолъ адвокатги виччана жаниве. Гьелда цебе прокуратураялде гIарза хъван букIана».\nЭР: «Гъол щай ккурал чагIи?».\nСайгидахIмад: «Шамалда рукIана гъол, цинги рагъ байбихьидал гьениса нахъе ун, Египеталда рукIана. Цинги визаялъул болжал лъугIидал, гьел дораса нахъе ритIун руго. Москваялдаги чIезарун рукIун руго гьел, амма хадур риччан руго. Гьеб мехалда гьанир, МахIачхъалаялда, ккун руго».\nТуснахъ гьаруразухъа сурав босун буго адвокатги цадахъ гьечIого. Амма гьез кьурал баянал такъсириял ишазда гьоркьоре унарин абуна гIагарлъиялъ.\nТуснахъ гьаруразе гIакъуба кьолеб бугинги бицана ЭР-ялъе гьезул цоясул вацас. Гьев разилъичIо радиоялдасан жиндирго цIар абизе.\nТуснахъ гьавурасул вац: «СагIатгун бащадалъ гIакъуба кьун буго гьезие. Аэропорталдасан рачун ун хадур. Вацас бицана низам цIунулез ток кьабизабунин жинда.\nБайбихьуда бицухъе, низам цIунулезул щаклъи буго аэропорталдаса ккун арал гIолохъаби Шамалда рагъулел рукIиналда. Амма ЭР-гун букIараб гара-чIвариялда гьел гIолохъабазул гIагарлъиялъ абуна гьезда гьоркьоса гIицIго цохIо вас вукIанин Шамалда, амма вагъулев вукIинчIин. Гьединго Россиялъул Пачалихъияб Думаялъ къанун къабул гьабидал, гьевги нахъе анин Шамалдаса. Гьеб ккола Шамалъул хIукуматалъул аскаразда данде рагъарал чагIи Россиялда экстремисталлъун рикIкIине ругин лъазабураб къанун.\nЛъалеб букIахъе, Россиялъ Шамалъул нухмалъулев Башар Асадил рахъккола гьеб рагъулъ. Гьелда бан Шималияб Гьириялдаги бахъун букIана Шамалда рагъизе гьукъараб фатва. Гьединго Чачаназул муфти Султан Мирзаевас абун букIана Шамалъул рагъалда жигьадин абизе бегьуларилан, щайин абуни гьеб бугин социалиялгун политикиял ва идеологиялъул мурадазе гIоло гьабулеб рагъ.\nГIагараб заманалда жанир дол гIолохъаби эркен гьаричIони, полициялда цебе пикет гьабизе ракIалда буго гьезул гIагарлъиялда.\nКаир - "Уйташ" - полиция\nА. Абакаров: "Дун экстремистазул сияхIалде ккезе бегьула."


Блогал: MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи » Страница 5\nMaгIарухъ » Блогал » Страница 5\n— ХIай! Зварзвариялда, рогьалида бахъун, гьаб тилипунгиха… Щибдай Нуцалалда макьилъгIаги бихьараб?… Алю… — Бахууу, Бахуги ячун нилъ Казиюрталде ахIулел ругоха. Хехго ячIа къватIие. — Дуъ… диц… гьааа… гьабсагIат…. Бахуйилая? МаулхIаяталъе йигей


Гуманитарияб конвой маршруталдаса тарун буго\nУкраиналъулгун гIорхъоде унеб Россиялъул гуманитарияб колонна «Дон» (Москва - Ростов-на-Дону - Новороссийск) абулеб федералияб трассаялдаса рещтIун Россиялъул Ростов икълималъул Донецк шагьаралде унеб буго. Гьедин лъазабулеб буго Би-би-сиялъ.\nАрбагI къоялъул къаси автоколонна щун гьечIо Харьков икълималда бугеб хал гьабулеб бакIалде. Гьениб Украиналъул гIурхъаби цIунулез хал гьабизе кколеб букIана къайиялъул цIураб 270 КаМАЗалъул. АрбагI къоялъул сордо гьез бан буго Воронежалда.\nМоскваялъ лъазабулеб буго жидеца жидерго ишал БагIараб Хъанчгун дандралел ругин, амма гьеб рахIмуялъул идараялъул вакил Анастасия Исюкица Associated Pressалъе кьураб интервьюялда абуна Россиялда ва Украиналда гьоркьор кIалъа-ралъаял халат рахъунел ругин ва гьаб заманаялда гьеб конвой киб бугебали жинда абизе кIоларин.\nКиевалъул буго гьеб конвой Россиялъул аскарал Украиналде кIанцIизе гIиллалъун хIалтIизабизе рес букIиналдаса хIинкъи.


Россиялъул хIукуматалъул нухмалъулев Дмитрий Медведевас Дагъистан цебетIеялъе тIоцебего кIвар кьезе кколел суалал рехсараб хасаб хIукмуялда рехсон руго росдал магIишаталъул, лъай кьеялъул, экономикагун туризмалъул, социалиял ва цогидал суалал. Щай гьединаб хIукму гьабун бугеб хас гьабун Дагъистаналда хурхун?\nМедведевас гъулбасараб хIукмуялда рехсон буго кIвар кьезе кколеб 19 суал. Экономикадул ахIвал-хIалалъул халгьабун хадуб бихьулеб буго Россиялъул регионазда гьоркьоса Дагъистан ахирисел бакIазда бугеблъиилан хъван буго документалда. Амма Медведевас рикIкIунеб буго ахрисеб заманалда республикаялда хиса-басиял ругин ва цебетIеялъул рахъалдасан дагь-дагь ккун хIалтIи гьабулеб бугин.\nХасал федералиял программабазул план хIисабалде босулеб мехалда тIоцебе кIвар кьезе кколеб регионлъун Дагъистан чIезабеилан, хъвалеб буго Медведевас хIукмуаялда ва гьеб хитIаб гьес битIулеб буго Шималияб Кавказ цебетIезабиялъул министерлъиялде, Россиялъул минэкоминикаялде ва социалиял суалазул хал хьабулел федералиял идарабазде.\nБюджеталъул суалазе кIвар кьей, ГЭСал раялъул масъалаби тIурай, цIиял школаби рай, росдал магIишат цебетIеялъу хIалтIи гьаби, нарт балагьиялъул цIех-рехал байбихьи, индустриалияб комплексалъул масъалаби хIисабалде роси, туризм цебетIей, нухазул ремонт ва гьеб гуреб цогидабги - Медведевасул хIукмуялда рехсечIеб суал гьечIо. Амма хIукмуялда рехсарал суалазда тIад гьабизе кколеб хIалтIи буюрахъаблъун кколаро, рекомендацияллъун ккола.\nЭкспертазул рагIабазда рекъон, цо-цо суалазул хал гьабидал бихьулеб буго, федералияб централда мухIканго лъалел рукIин Дагъистаналда ругел масъалаби. Мисалалъе, хIукмуаялда хъван буго 2018-леб сон щвезегIан тIубазе кколин Новолак мухъалде гочарал тумазе минаби раялъул программа. Гьединго документалда хъван буго республикаялда гIемер школаби хIалтIулел ругин лъабго сменаялдалъун. Гьеб масъала тIубаялъе Дагъистаналъе гIарац цIикIкIинабизе кколин, рикIкIунеб буго Медведевас.\nПремьер-министрас гъулбасараб хIукмуаялъул халгьабун хадуб, раккулел руго суалал. Хас гьабун Дагъистаналда хъинтIун щай гьабураб гьеб хIукму? Республикаялда хиса-басиял гьаризейищ ракIалде бугеб федералияб централда яги гьеб хIукму ишараялъе гьабураб жойищ?\nДагъистаналъул масъалабазда тIаса чанги тIехь биччарав политолог Константин Казенинил пикруялда рекъон, Кремлалда мухIканго лъалеб буго республикаялда кинал суалазде кIвар буссинабизе кколебали.\nКонстантин Казенин: «Россиялъул бищун проблемиял регионазул цояблъун кколаан Дагъистан. Ахирисел моцIазда жаниб чанги лъугьа-бахъин букIана республикаялда ва гьел хIисабалде росичIого течIо Кремлалъ. Мисалалъе, ракъи лъазабиялъул тадбирал, оппозициялъун рикIкIунел чагIазул гургинал столал ва гIарзаби, гIадатиял гIадамазул акциял. Гьел тадбиразе жибго республикаялда батIи-батIиял къиматал кьолел рукIана, амма кин-букIаниги, Москваялде щвана гьезул хIакъалъулъ информация. Гьединго щвана хасал операциял гьариялда тIаса гIадамазул гIарзабазул информацияги.\nХIукмаялдаса бихьулеб федералияб централда лъалеб букIин регионалда кIвар кьезе кколел суалал регублъи. Ва Кремлалда лъалеб буго гьел проблемаби хас гьабун экномикаялда рарал гуреблъиги. Медведевасул хIукму дица кIииде бикьана. ТIоцересел суалал рикIкIине бегьула кидаго рицунел цогоял харбалъун. Амма хIукмуялъул цогидал пунктазда мухIканал масъалаби тIураялъул суалал рехсон руго. Мисалалъе, ГЭСазул ва компенсациязул суал. Яги Новолак мухъалде гочарал гIадамазе минаби раялъул суал. Гьел масъалаби тIуразе кколеб пуланаб сонги бихьизабун буго хIукмуялда.\nАмма дида ракIалде кколеб буго Кремлалда бичIчIулеб гьечIин гьел масъалаби цохIо гIарцудалъун тIуразе кIолареблъи. Новолак мухъалда, мисалалъе, цохIо минаби раялъ тумазул суал тIубазе гьечIо. Гьеб масъала буго политика гъорлъ жубараб ва цохIо финансаз гьеб тIубаларо».\nМГИМОялъул «Кавказалъул масъалабазул централъул» вакил Вадим Мухановас абуна «Эркенлъи» радиоялъе, чIванкъотIараб буюрухъ батичIин жинда хIукмуялда.\nВадим Муханов: «Дагъистаналдехун кIвар буссинаби бичIчIизе бегьула. Кавказулъул цогидал регионазда бугеб ахIва-хIал бан буго гьел республикабазул нухмалъулезда. Мисалалъе, Кремлалда цебе Чечняялда бугеб ахIвал-хIалалъул жаваб ккола Рамзан Къадировас. Гьесие федералияб централъ изну кьун буго бокьараб къагIидаялъ нухмалъи гьабизе, амма регионалда хIал парахатаб чIезабизе ккола гьес.\nГьебго схема кин-букIаниги хIалтIулеб буго цогидал республикабаздаги, амма Дагъистаналда гьеб хIалтIизабизе кIвезе гьечIо. Политикиял сурсатал ругел чанги къукъаби руго республикаялда, миллаталги гIемер руго. Рамазан ГIабдулатIиповас республикаялъе нухмалъи гьабизе байбихьаралдаса батIаго гIемер заман инчIин абизе бегьула ва тIурачIел масъалаби гIемер руго. Бюджеталъул суалал, мисалалъе.\nМедведасул хIукму ГIабдулатIиповасул имидж борхулеблъунги ккола. Кремлалъ бихьизабулеб буго ГIабдулатIиповасул рахъ кколеб букIин. Жибго хIукму дида гIемерисала бихьула рекомендациялъулаблъун. Гьаб суал тIубаялда тIаса проект ургъизе ккола, доб суал тIубаялъе план гьабизе бегьула, пачалихъалъ кредитал кьеялъул цIияб схема ургъизе ккола. Маилан босун чIванкъотIараб буюрухъ гьечIо хIукмуялда. Амма гьенир рехсарал суалал тIуразе хIаракат бахъизе ккола Дагъистаналъул хIукуматалъ. ХIинкъигьечIолъиялъул суалал, муниципалиял масъалаби, магъало бакIари, социалиял гIузраби - гIемер суалал руго.\nРеспубликаялъул нухмалъиялъул рахъ кколеб буго Кремлалъ ва нухмалъиялъ гьанже хIалтIи бихьизабизе ккола. КIвезе бугищ гьелда гьеб? ГIагараб заманалда нилъеда бихьила, гьеб хIукмуялда рехсараб хIалтIи кин гьабураб дагъистаналъул хIакимаз ва заманалъул пуланаб манзилалда жаниб щиб гьабурабали».\nГIабдулатIиповасни хIукмуялда тIаса баян кьолаго абуна, республикаялъ жиндир рахъалдаса кIвараб хIаракат бахъилин рехсарал масъалаби тIуразе.\nЩиб бугеб Дагъистаналъе Д. Медведевас кьолеб хасаб кIваралда нахъ?


MSR Къокъго абулеб цІар\n7 июнь 1932\nХалкъаздагьоркьоесеб аэропорт Каир\nEgyptAir (IATA: MS, ICAO: MSR) (гӀар. مصر للطيران, гӀар. Miṣr lil-Ṭayyārān) — Египеталъул авиакомпания ва Star Alliance-алъул гІахьалчи-компания. Авиакомпаниялъул аслияб хаблъун ккола Халкъаздагьоркьоесеб аэропорт Каир. Авиакомпания тІубанго мулклъун ккола Египеталъул хІукуматалъул, ва гьелъ низамиял рейсал гьарула 70-ялдаса цІикІкІун Европаялъул, Африкаялъул, Гьоркьохъеб Машрикъалъул, РикІкІадаб Машрикъалъул, АЦШялъул ва Канадаялъул аэропортазде.\nEgyptAir ккола Африкаялъул кІиабилеб кІудияб авиакомпаниялъун.\n↑ Информация о EgyptAir по данным Skyscanner. Архивировано из первоисточника 24 март 2012.\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=EgyptAir&oldid=64390»\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабураб заман: 17:26, 19 май 2016.


ГЬИТ1ИНОВ МУХ1УДАДА. - 6 Июня 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nПятница, 14.12.2018, 08:59 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2017 » Июнь » 6 » ГЬИТ1ИНОВ МУХ1УДАДА.\nБожизеги захIматаб, божаниги ракIалъ къабул гьабизеги бокьулареб хIакъикъатлъун лъугьана гьайбатал къасдалги, мисал босизе рекъарал ишалги гьанирго тун, араб анкьалда ГьитIинов МухIудадаца абадияб рокъобе сапар бухьин. 26 маялъ къокъидго чIвараб захIматаб унтул квачIикьа ворчIизе кIвечIо гьев мунагьал чурадида. ЛъикIав инсан, жигарав жамгIияв хIаракатчи, гьунар бугев гIуцIарухъан, гIемерал соназ батIи-батIиял жавабиял хъулухъазда хIалтIарав ва тIолабго гIумру гIагараб районалъе пайдаялъе буссинабурав ГьитIинов МухIудада ТIалхIатовичасул хвел бакIаб камилъун лъугьана районалъего.\nМухIудада ТIалхIатович гьавуна 1946 соналъул 7 октябралъ Хунзахъ росулъ. 1965 соналда гьес лъугIизабуна росдал гьоркьохъеб школа. 1967-1971 соназда инженер-механикасул махщалие цIалана Орджоникидзе шагьаралда росдал магIишаталъул институталда. Гьениса тIад вуссиндал гIолохъанав специалист хIалтIана районазда гьоркьосев сельхоз-техниклъун. Гьенив хIалтIулаго МухIудада ТIалхIатович ахIула армиялде. ВатIаналда цебе тIадаб налъиги тIубан тIад вуссаралдаса ГьитIиновасул захIматалъулаб гIумру бухьараб буго партиялъулгун комсомолалъул хIалтIуда. Щуго соналъ гьабуна гьес районалъул комсомолалъул гIуцIиялъе нухмалъи. Гьел соназда жаниб МухIудадал хIаракаталдалъун районалда гIуцIана вокалиябгун-инструменталияб ансамбль ва комсомолалъул активалъул Кьили магIарле поход.1978-1990 соназ парткомлъун вукIана Хунзахъ Хизроевасул цIаралда бугеб колхозалда. 2000-2012 соназ хIалтIана районалъул нухазул участкаялъул начальниклъун. Гьел соназда гьесул нухмалъиялда гъоркь гIемераб хIалтIи гьабуна районалъул нухазул даража борхизабизе, 47 километралъул манзилалда нухазде тIуна хъил. 2005 соналъ МухIудадал захIмат кIодо гьабуна «Дагъистан республикаялъул нухазул магIишаталъул мустахIикъав хIалтIухъан» абураб хIурматияб цIаралдалъун. Пенсиялде ун хадувги ахирисеб къоялде щвезегIан жамгIияб хъулухъ хIисабалда директорлъи гьабуна Хунзахъ бугеб рагъулабгун-патриотикияб «ХIажимурад» клубалъе. Районалде рачIаралщинал гьалбал, тарих бокьулел гъираялда къабул гьарулаан «МухIудадал» фонтаналда клубалъул гIахьалчагIаз.\nКIочонареб, наслабаз мисал босизе мустахIикъаб лъалкI тана гьес ракьалда хадур гIолезе. Щиб хъулухъ тIад къаниги МухIудадаца живго вихьизавуна хIалтIудехун жавабчилъи цIикIкIарав ва бажари бугев нухмалъулевлъун. Гьесул гIумруялда кIудияб бакI ккуна жамгIияб хIаракатчилъиялъ. Районалда кинаб тадбир тIобитIулеб бугониги, щиб хIажалъаниги кумекалъе ватулаан гьев. ГьитIиновасул хIаракаталдалъун гIуцIун рукIана 1989 соналъ Хунзахъ росдал 2400 сон тIубаялъул, 2000 соналъ районалъ 70 сон тIубаялъул ва 2001 соналъ Хизроевасул цIаралда бугеб колхозалъул юбилеял. Районцоязда жеги ракIалдаса ун батиларо араб соналъ МухIудадал нухмалъиялда гъоркь тIадегIанаб даражаялда тIобитIараб наиб ХIажимурад гьавуралдаса 200 сон тIубаялъул юбилейги. М. ГьитIинов вукIана районалъулго патриот, жамгIияв хIаракатчи, бажари бугев гIуцIарухъан, лъикIав насихIатчи ва росуцояв. Гьединавлъун хутIила МухIудада гIага-божаразулги гьудул-гьалмагъзабазулги, цадахъ хIалтIаразулги ракIазулъ жеги гIемерал соназ. Аллагьас мунагьал чурун ратаги гьесул. Эбел ПатIиматида, хъизан Сиядатида, васазда ва тIолабго гIагарлъиялда гъваридаб пашманлъиялъул зигарагун\nХунзахъ росдал жамагIат,\nЦадахъ хIалтIарал ва гьудул-гьалмагълъи.\n«Росдал захIматчи» газеталъул коллектив.


МахIачхъалаялъул бутIрул: шагьаралда низам чIезабизе буго\nДагъистаналъул прокуратураялъ халгьабизе байбихьун буго МахIачхъалаялъул Темирязевасул къотIнор рукIарал гаражал шагьаралъул адмиинистрациялъ къануналде данде коледухъ риххизарун ругищали. Гьелги риххизарун тахшагьаралъул мэриялъ гьениб базе рагIула риххун инел ругел рукъзабахъа гIадамал гочинаризе гIемертIалаялъулаб мина. Гьелда сверун бахIсал жеги лъугIулел гьечIо.\nМахIачхъалаялъул Темирязевасул къотIнор ругел минабазул азбаралъур рукIарал гаражазул бетIергьабаз, гьел риххизари къануналде данде кколареб иш бугинги абун, республикаялъул прокуратураялде хъвараб гIарзаялда рекъон гьез халгьаби байбихьун буго гьал къоязда. Исана февралалъул ахиралда тахшагьаралъул мэриялъ хIукму гьабун букIана гьеб ХIамидовасул ва Темирязевасул къотIнор ругел гаражал риххизаризе ва гьезул бакIалда гIемертIалаялъул минаби разе. Гьел минабахъе рахъинаризе кколел руго риххун инел ругел басриял рукъзабахъа гIадамал.\nЖидер азбар бакьулъ бачIого гьезие мина базе батIияб бакIищин батичIеб, жидер гаражал риххизари мекъи букIанин, гьеб мина бан хадуб жидер лъимал расандизе бакIго хутIулеб гьечIин абун акциял гьарун, гьел минаби ралезе квалквалал гьарун иш цебе билълъине толарого букIана гIадамаз. Гьелдаса хадуб сордо-къоялъ гьел гочинарулел ругезе минаби ралел бакIал цIунизе полициялъул хIалтIухъаби чIечIезаризе ккана шагьаралъул нухмалъиялъ. Гьедин бицана "Эркенлъи" радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда МахIачхъалаялъул администрациялъул бакIал раялда хадуб халкколеб бутIаялъул нухмалъулев ГIазизов МухIамадица.\nГьесул рагIабазда рекъон гьел риххизарурал гаражазул бетIергьабахъ хIажаталщинал документал рукIун гьечIо. Жалго гаражазул бетIергьанлъи бихьизабулел кагътал рукIанила гьезухъ, гьез ккураб ракьул бетIергьалъи бихьизарулеб цониги кагъат букIинчIила. Гьеб кколила муниципалияб ракь, гьелда бокьараб гьабизе ихтияр бугила бакIалъул администрациялъулин абуна МухIамадица. Гьедин батани гьел гаражал "гьаваялдайищинха" рукIарал, гьез ккун букIараб ракь гьезул гуреблъи щайин нужеда ракIалде щвечIебилан абун цIехана "Эркенлъи" радиоялъ ГIазизовасда.\nГIазизов МухIамад: "У, гьаваялда ругин абизе бегьула гьел гаражал. Гьел рарал бакIазул документал руго гьезухъ, гьел тIад гьарун ругел ракьул документал гьечIо гьезухъ. Гьеб ккола муниципалияб ракь, шагьаралъул нухмалъиялъ гьеб ракь эркен гьабейин, гьенир рарал бакIаздаса гьеб бацIцIад гьабейин тIалаб гьабурабго,къануналда рекъон, гьезул тIалаб тIубазе ккола гIадамаз. Нижеца гьабизе жо тIагIиналъ гуреллъидал гьел гаражал риххизарурал. Гьел гIадамазе жидерго автомобилал лъезе бакIалъул ургъел батани, нижеца ургъел гьабизе кколеб буго риххун инел ругел рукъзабахъа гочинарзе кколел нус-нус хъизаназул. Шагьаралда лъицаниги кквечIеб ракь кутакалда дагь гурони хутIун гьечIолъиялъ чара къосинабун буго нижер. Гьединлъидал нухал ралагьизе кколел руго. Гьеб дица яги МахIачхъалаялъул мэрас ургъараб жо гуро, гьеб буго федералияб программа. Гьеб тIубазабичIого ресги гьечIо. дол басриял рукъзабахъ ругел гIадамалги кидаллъагIан телел гьенирго".\nГаражалги, тукабиги, кваналел бакIалги гурониги изну гьечIого рарал чанги рукъзалги ругелъул, гьелги риххизарун къотIнорейищин нужеца гIадамал къотIулелин абураб суалги кьуна "Эркенлъи" радиоялъ ГIазизовасе.\nГIазизов МухIамад: "ГIадамаз жаниб гIумру гьарун ругел къануналде данде кколаредухъ рарал рукъзал риххизарилалда цере нижеца гьезул ургъел гьабула. Гьел гIадамалги нилъер чагIилъидал, къотIноре гьел рахъинаризе нижееги къваригIун букIунаро. Гьезул гIемерисезда гьеб мина къануналде данде кколедухъищ кколаредухъищ бан бугебалицин лъаларо. Жидеего санагIалъи бугеб, жидерго ресалда рекъон росула гIадамаз рукъзал. Гьединал минабазул бетIергьаби диваналде кьола нижеца, диваналъ гьесдаса бахъизе ккола гьес къануналде данде кколареб хIалалъ бараб минаялъуб рукъзал росарал гIадамазе рецIалидул гIарац".\nГIемерисел къануналде дандекколаредухъ рарал бакIал рихизарилалда цебе диваналъул хасаб хIукму гьабизегIан чIолила жал, амма ракIчIун муниципалияб ракьалда изну гьечIого рарал бакIал гьеб хIукму къотIизегIан чIечIого риххизаризе ккарал хIужабиги рукIунин абулеб буго ГIазизов МухIамадица. ЦIакъго рес къотIун, хехго хехго шагьаралъул хIажалъабазе ракь къваригIун бугони чаналиго моцIица халат рахъунел диваналъул хIукмабазухъ балагьун чIезе жидер рес букIунарила. Щибилан гьел рарал бакIазул бетIергьабаз абуниги гьеб шагьаралъул администрациялъул ракь бугила, 20 соналъ гьез гьеб ккун букIун батаниги, гьезул бетIергьанлъиялда гьеб ракь букIине ресги гьечIилан абуна гьес.\nГьединго щибаб къануналде данде кколаредухъ бараб бакIалъул бетIергьаби лъугьунел руго гьеб биххизабулелъул дандечIей гьабизе, хIинкъалаби кьезе. Киналго диваналдеги унел руго, амма цониги\nдиваналъ гьезул рахъ ккун гьабураб хIукму гьечIила, щай гурелъул гьезул цохIонигиязул рукIине кколел документал гьечIолъиялъилан баян гьабуна гара-чIвариялда МухIамадица.\nГIазизов МухIамад: "Нилъер гIадамазул хасият-гIамалги хIисабалде босун абизе бегьула гьез жал бетIергьанабин чIезабураб бокьараб бакI, хIатта цо кипричцин биххизабуни гьелде дандечIей гьабичIого толарин. Нижее кьолел хIинкъалабазулги, тIаде ахIулебщиналъулги бицинего ккеларо. ХIатта, нижер хIалтIухъабазде кьвагьдарал хIужжабигицин рукIана. Гьел гIадамазеги къануналда рекъон букIине кколеб тамихI гьабуна".\nГIазизовасул рагIабазда рекъон жакъа къоялда МахIачхъалаялда гьоркьобе унебщинаб бакIалда тIатинабун буго кинабниги 220 гIан изну гьечIого бараб бакI, гьезул 85 биххизабунги буго. ХутIарал гьединал бакIазул 40% алда хурхарал ишал диваналде кьун ругила, цойгидазда тIасанги баянал ракIарулел ругила диваналда кьезейилан бицана гьес. Гьединго цIидахъан байбихьун буго МахIачхъалаялде рачIунел федералиял шагьранухазда ругел къануналде дандекколаредухъ рарал квана-гьекъолел бакIалги, тукабиги риххизаризеги. Гьал къоязда МахIачхъала - Гъизляр шагьранухда бугеб гьединаб 24 бакI биххизабун буго. Жеги гьединал тадбирал гIемер тIоритIизе ругин бицана гьес.\nГьединго "Эркенлъи" радиоялъ ГIазизовасда цIехана Акгель, Вузовскойилан гIадамаз абулеб хIоразул рагIаллъазабазда, цойги гIадамаз хIухьбахъиялъе ругел бакIазда рарал бакIал риххизаризехъин гьечIищилан. Гьел бакIаз жидерги рахIат хвезабун бугила, амма гьел рукъзабахъ I0 гIан соналъ гIумру гьабун гIадамал ругила, гьезул киназулго ругила I5-20 соналъ цебе шагьаралъул администрациялъ кьурал документал. Гьаб сагIат къануналда рекъон гьезда щибниги абун бажаруларила жидехъа, гьел документал мекъи кьун рукIанин абун чIезабизе кIолищали хIал бихьизе бегьулин абулеб буго гьес.\nГьаб сагIат шагьаралъул ракьазул хIисаб-суал, ай инвентаризация гьабулеб бугила, гьединго МахIачхъалаялъул генералияб планги хIадурулеб бугила, гьел лъугIигун мухIканго лъалила киб бакIалда щиб бугеб ва гьелдаса хадуб байбихьизе бугила тахшагьаралда чIахIиял хиса-басиял гьаризейилан лъазабуна ГIазизов МухIамадица.\nМахIачхъалаялъул бутIрул: нижеца шагьаралда низам чIезабизе буго


ГьитIинаб росдал басриял масъалаби - Статьи - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\n20.07.2019 11:45 Суббота\nРосулъ бугеб лъадакълъиялъул масъала районалъул бетIер МухIамад ХIасановасе рагьизе рачIун рукIана дагьалъ цере Лъахъ росдал имам ШехмухIамад Абакаров, ясли-ахалъул нухмалъулей Маржанат МухIамадова, жамагIатчи МухIамад Шамилов.\nГьез бицана росдал аслиял идараби ( школа, ясли-ах, медпункт, кIиго мажгит, мадраса) ругел идарабзда гьекъолеб лъадал бугеб къанагIатлъиялъул. Гьел идарабаздаги, цIилъун бачIунеб басрияб росдал авалалдеги къатIра гьечIого лъим къотIарабги заман букIунин абуна гьез. Гьеб масъала хIисабалдеги босун хIалкIвараб кумек гьабизе рагIи кьуна районалъул бетIерас.\nДагъистаналдасаго халкъ хьвадулеб тIарикъаталъул устар ХIамзат афандиясул зияраталда бараб мажгиталда каки чуризе лъим гьечIел къоял чанги рукIуна. Гьекъолеб лъадалгицин къанагIалъи бугеб Лъахъ росдал бахча-ах лъалъазе лъим щвей — гьеб кидаго анишлъун бугеб жо буго. Гьидалъ цохIо Лъахъ гурони гьечIо риидалил заманаялъ росулъ гIачи-бачазул рехьед букIунеб бакI. ГIадамаз жидер рукъалда цебе бугеб пер-хералде лъим биччани боцIцIи гьекъолел рогIораби чIороголъула. Кинха магIарухъ магIишат гьабилеб рукъалда цебе бугеб гъотIоде биччазе лъим щолеб гьечIони? Гьеб буго ГьентIа-МачIадаса разилъиги тIалаб гьабун, гьениса эхебе цо гьитIинаб шланг рехани тIубалеб суал.\nЦо масъала рехсолаго цогидаб бахчиялъул магIна гьечIо. Санайил нухал къачIазе кколареб, иххал щолареб, мегъал гIатIидаб майданлъиялда бугеб Лъахъ росдаде санайил бюджеталъул гIарацго сундедай унеб?-ин кьезе бегьила суал. Росулъ киданиги букIинчIо культураялъул бокIонцин, бугебги библиотека жалго гIадамал бетIергьанаб минаялъуб хIебтIун букIана кидаго. Гьединго кIиго росдал (гъоркьа ГIурада, Лъахъ) росдал лъимал цIалулеб гьоркьохъеб школалда букIинчIо ва гьечIо кигIан гьитIинабгIаги спортзал. Спорталде рокьи кин бижилеб лъималазул, маданияталъул бичIчIи кин щвелеб? Кинал спорталъул ва гIаммал тадбираз гьел церетIелел? Спорталде рокьи бугелги, чанго километраялъ рикIкIада бугеб, ГIурада спортшколалде хьвадизе ккола.\nУзухъда, руго лъикIал рахъалги ахираб 10 соналъ лъугьарал. Советияб заманалъ гьебго нух нахъе толаан лъабго класс лъугIарабго киналго школлъималаз. Росулъ бана гьоркьохъеб школа, гьеб бухIун хадуб къокъаб заманалда къачIана. Гьединго бан кьуна лъикIаб медпунктги, рагьана ясли-ах.\nГIадамазул хьул буго районалъул ва росдал администрациязул нухмалъулез гьезул масъалабазде кIвар буссинабилин\nХалкъалъул гIузру кидаго гурелъулха жаниб хутIулеб. МагIарухъ яшавги гьабун, жидер хIалалаб магIишаталда бугеб сабураб жамагIаталъул чара гьечIел шартIазулниги тIалаб хIукуматалдаса тIаса ине ресги букIинищ?


Терек – гьалагаб гIор\nГIаздада хъещтIеялъул къецал\tУнкъо соналъ гьоркьоса ...\t- 25 фев 2020\n«ХIакъикъаталъул» гъасда ЛЪАРАТIА\tГIужий босараб гьунар\t- 25 фев 2020\n«ХIакъикъаталъул» гъасда ЛЪАРАТIА\tРажаб РАЖАБОВ: ...\t- 25 фев 2020\nАфгъаналъул рагъухъаби ракIалдещвеялъе\tАфгъанистаналъул ...\t- 25 фев 2020\nШартIал гIуцIун ругониги…\tРахьдал мацIазул ...\t- 25 фев 2020\nПятница, янв 10 2020\nДРялъул вице-премьер ГIабдул-муслим ГIабдулмуслимовас тIоби-тIараб данделъиялда бицана ихдал гIорал щвеялъул хIасилалда зарал ккунгутIиялъул мурадалда гIуцIизе кколел тадбиразулги 2019 соналда гьеб рахъалъ гьабураб хIалтIул хIасилазулги хIакъалъулъ.\nГIорал щвеялдалъун зарал кколел Россиялъул регионазда гьоркьоб Дагъистан буго анцIабилеб бакIалда. Бищунго хIинкъи цIикIкIараблъун рикIкIуна Терек гIор. Гьеб рагIаллъабаздаса къватIибе кIанцIани, зарал ккезе бегьула Бабаюртги Гъизлярги районазда гIумру гьабулев 20 азарго чиясе.\nГIабдулмуслим ГIабдулмуслимо-вас ракIалде щвезабуна 2002 сон. Гьеб мехалда гьалаглъараб Терека-лъул балагьалдалъун республикаялъе гьабуна кIигогун бащдаб миллиард гъурщил зарал. Исана гьеб ва Самур, Аксай, Курах, Уллучай, Ахъташ ва цогидалги гIоразул балагьалдаса цIуниялъул мурадалда гьабураб хIалтIул хIакъалъулъги бицана вице-премьерас.\n2020 соналда гьаризехъин ругел ишазул хIакъалъулъ бицана ДРялъул тIабигIиял сурсатазулгун экологиялъул министр Набиюла Гъарачаевас. Гьес абуна Терек гIоралъул тIинуялда хадуб халкквей букIинабизе кколинги.\nИсана тIатана хIинкъи бугеб 20 бакI: 18 – Терекалда ва кIиго – Сулахъалда. Гьелде тIадеги, дагьалъ цебе халгьабураб мехалда, жагъаллъун батана жеги 23 бакI.\nХIинкъи цIикIкIарал гIоразда гьоркьобе уна Самурги. 2018 соналда гьелъ зарал гьабун бук1ана Ахти районалда бугеб къогониги минаялъеги газалъул мухъалъеги. 2020 соналда гьелъул рагIаллъаби щулалъизариялъе тадбирал гьаризе ругин бицана министрас. Гьединабго хIалтIи гьабизе буго Аксай гIоралдаги.\nГIор щвеялдалъун зарал ккезе бегьулел росабазул хIакъалъулъги бицана данделъиялда. Гьединазда гьоркьор рехсана Кьорош (ЧIарада район) ва Шагьикь (ЦIунтIа район) росабиги.\nДРялъул бетIерасулги ДРялъул хIукуматалъулги администрациялъул пресс-хъулухъ\nДругие материалы в этой категории: « Херазул советалъул данделъи\tАралда хадуб ракI хвеларо »\n16:54, 25 февраля 2020, 10\nГIаздада хъещтIеялъул къецал\nАвтор Мадина ШагIбанова\n16:49, 25 февраля 2020, 9\n«ХIакъикъаталъул» гъасда ЛЪАРАТIА\nАвтор Расул Абакаров\n16:35, 25 февраля 2020, 14\nАвтор Нижер мухбир\n16:28, 25 февраля 2020, 9\nАфгъаналъул рагъухъаби ракIалдещвеялъе\nАвтор ПатIимат Ибрагьимова\n16:22, 25 февраля 2020, 9\n16:17, 25 февраля 2020, 9\nШартIал гIуцIун ругониги…\n16:16, 25 февраля 2020, 9\n16:00, 25 февраля 2020, 10\nМугIрул тун авлахъалде гочарал магIарулал\nАвтор Зубейрат Ибрагьимова\n16:00, 25 февраля 2020, 11\nБалеб ахIи буго мацI цIунейилан...\nАвтор ПатIимат ГьитIинова\n14:36, 25 февраля 2020, 10\nДиктант хъвазе данделъана\nby Шарапудин СултIанов\n14:27, 25 февраля 2020, 6\nАфгъанистаналде щола пикраби\nby Ашахан Юсупов\n14:25, 25 февраля 2020, 6\nДербенталъул ригь нижедаго лъала\n14:22, 25 февраля 2020, 7\nГъизилюрталдаги ракIалде щвезаруна бахIарзал\nby ГIалибег Салаватов


Агьалинай къия къахьун\nИюнь зурул 27-нний Дагъусттаннал региондалийсса «Справедливая Россия» партиялул отделениялул офисрай хьунни махъсса ппурттуву агьалинал дяниву авазалувун багьсса пенсиярттал реформалул хIакъиравусса пресс-конференция.\nВа масъалалул хIакъиравусса ихтилатру бунни Дагъусттаннайсса «Справедливая Россия» партиялул отделениялул каялувчи, ДР-лул Халкьуннал Мажлисрал председательнал хъиривчу Камил Давдиевлул, Региондалийсса партиялул Советрал Бюрорал секретарь, ДР-лул Халкьуннал Мажлисрал депутат Мурат Пайзуллаевлул.\nМукунма шикку гьуртту хьунни «Справедливая Россия» партиялул чулухасса депутатътал, региондалийсса партиялул отделениялул Советрал члентал ва журналистал.\nКамил Давдиевлул балжину бувсунни «Справедливая Россия» партиялул хъунмур советрал президиумрал АьФ-лул ПаччахIлугърайн пенсиялийн буклакисса шинну гьарза къадаву ва пенсиярттал фонд авадан даву мурадрай дуллансса давуртту кIицI лаглагисса тIалавшиннардая.\n«Справедливая Россия» партиялул тIалавшиннарду дур пенсиярттал реформа агьалинан зарал къахьунну даву мурадрайсса. Вайннал сукку дурсса тIалавшиннардайн бувну, цалчин захIматрал пенсиялул лагру хъар хъанай дур стажрайн ва харжирайн. КIилчин, стажравун духхан аьркинну дур аьралуннаву къуллугъ буллалисса, дуклай ивкIсса ва декретрал отпускалийсса ва цаймигу чIунну. Шамилчин, 2030 шинайн бияннин пенсиярттайн буккайсса шинну гьарза дан къаритансса къадагъа дишин аьркинссар.\nКамил Давдиевлул кIицI лавгунни «Справедливая Россия» партиялул пенсиярттал хIакъиравусса реформалийн къарши бацIаву тIалав дуллалисса оьвчаву дуршиву цинярда партиярдал фракциярдайнгу.\nДавдиевлул мукунма бувсунни, пенсиярттал реформа къадурнура, пенсиярттал фонд авадан даву мурадрай партиялул лявкъусса ххуллу-чаранная.\n— Гьашинусса бюджетрал пландалий ккаккан дурсса доходирттаяр 1,8 триллион арцул ххишала хьуну бур, шинал ахирданийнин хьун най бур 2,8 триллион.\nКIилчин, ххуйну хьунссия цаймигу ххуллурду ишла барчан, Масалдаран, госзакупкардал дянивсса конкуренция гьаз даврийну (ца шинай 3-4 триллион арцул махъ бишин хьунссия). 24 миллион арцул шинай доходру думинная 18% доходрал бугьларчан, шинай 200 миллиард арцул цачIун буван хьунссия. Укунсса чаранну иширайну дузрайн буккан булларчан, авадан хьунссия пенсиярттал фондгу, — тIий ур Камил Давдиев.\nХъирив Камил Давдиевлул дуллунни бавтIминнал суаллахьхьунсса жавабру.\nНужно упорядочить земельные отношения\nБарча дунни пишалул байран\nСледующая публикация Аьрасатнал паспортру тапшур бунни\nПредыдущая публикация Аьпалул чирахъру


РОСАС ЧIУЖУЯЛЪУЛ ГЬАРУЛЕЛ ГЬОРКЬОБЛЪАЛАЗУЛ АДАБАЛ (аварск.яз.) - DYLYM.RU\n« Махмуд Афанди\nСвятая Мария, мать Иисуса, удивительные моменты в её жизни »\nШивав инсанасул батIи-батIияб букIуна чIужуялъулгун гьабулеб хьвади. Жиндир хьвади шаригIаталдаго борцинчIого гIумру тIамулев чияс чIужуялъулгун гьоркьоблъи гьабула жиндирго нафсалда берцин бихьухъе. ЧIужу хIинкъизайи, бокьа-бокьараб гьабизе гьей тIами, гьелда цебе жиндирго бахIарчилъиги къуватги бихьизаби цоцоязда чIухIилъун бихьула.\nЦогидазин абуни, гIалхуде биччан тараб барти гIадин, бокьа-бокьараб гьабизе йиччан тола жиндирго чIужу. Гьелъие гIорхъолъа борчIараб кIодолъи гьабула, черх къватIиб лъолел модами гьаруниги гьелда тIад рекъон чIола.\nБищунго рос-лъадуе лъикIаб ва пайдаяб хьвадилъун рикIкIуна, исламияб диналъул цIадирабаздаги лъун, гьелда борцун гьабулеб хьвади.\nНилъеца рехсела исламияб диналъ росасдасан тIалаб гьарулеб хьвада-чIвадиялъул цо-цо адабал.\n1. ЧIужуялъулгун берцинаб хасият хIалтIизабила, гьелъул зарал баччулевлъун вукIина. Гьелъ абураб захIмалъулеб рагIиниги, гьабураб пишаниги гъапуллъун, тIаса-масаго тела, шаргIалъул гIорхъодаса борчIараб жо гьабичIебгIан заманаялда.\n2. Гьел берцинго мутIигIлъун ругелдаса хадуб гьелгун дагIбадиларо, гьел ратIа гьариларо, гьезие къварилъи гьабиларо.\nСалат-салам лъеяв Аварагас къо-мех лъикI гьабулеб хIежалда васият гьабуна: «Нужеца руччаби къварид гьаруге»- абун.\nАнасидасан бицараб хIадисалда буго: « Салат-салам лъеяв Аллагьасул Расул вукIана киналго гIадамазда гьоркьов лъималаздаги руччабаздаги бищунго жив гурхIулевлъун»-абун\n3. ГIицIго гьезул зарал баччиялда къокълъун чIеларо, гьоркьо-гьоркьоб гьезулгун махсаро гьабила, гьелъ гьезул ракIал роххизарула ва авадан гьарула.\nСалат-салам лъеяв Аварагасги гьабулаан жиндирго руччабазулгун махсаро.\nХIадисалда буго: « Бищун иман камилав муъминчи, бищунго гIамал-тIабигIат берцинав, жиндирго агьлоялда бищунго гурхIулев чи вуго» – абун.\n4. ЧIужу цIакъго гогьдарилеб хIалалъ, гьелъул тIабигIат пасалъулеб куцалъ, тIубанго гьей еэдун, гьелъие бокьа-бокьараб гьабунги вукIинаро рос.\nШаргIалдаги гIакълоялдаги рекъолареб, мункараб жо бихьараб заманалда ццидахина, гьединго гьеб толареблъи лъазабила. Кинабго жоялъулъ хIакъаб рахъ тIаса бищила, рос вукIине ккола унтуда рекъон дару хIалтIизабулев лебалав тохтирасда релълъун.\n5. КъваригIел пишаялде цIалел гIаламатал чIужуялъул загьирлъулел ругони, гьел рихьичIеб хвел гьабун чIезе бегьуларо рос. Расги гуреб жоялда сверухъ шакдарилев васвасдулевги вукIине бегьуларо. Гьеб кIиябго рахъ какараб буго, гьоркьохъеб хIал цIунизе ккела.\nГьаб заманалда гIемерал бихьиназ гьабулеб, рекъечIеб ишлъун ккола, жиндирго гьудулзаби яги гьалбал рачIиндал, жалго столалда нахъа гIодорги чIун, кеп гьабулел рукIуна гьел, черхги цебе лъун гьесул чIужуги ясги рукIуна квен цебе лъолел, ва нахъе босулел, бихьиназда цере свердулел. Гьединго рекъечIеб пишалъун ккола, жиндирго чIужуги ячун цо чи жиндирго гьудуласухъе ин, цинги кIиясулго руччабиги гьал жалгоги цо столалда нахъа гIодорги чIун квана-гьекъей.\nГьединго шаригIаталъ какараб жо лъун ккола, хIажалъи гьечIого базаралде, тукабазде, къватIазде руччаби свердизе риччан тей, чIухIараб, черх бахчулареб ретIелги ретIун, махIалги гьарун гьел рокъоса къватIире рахъи. Квешал гIаламатал загьирлъун хадусаги берал къанщун, бихьичIеб ххвел гьабун чIейги беццараб гьечIо. Гьединал чагIазе Аллагьас нагIана кьолин буго.\n6. Нафакъа-кисваталъулъ, чIужуялъе кьолеб жоялъулъ къварилъиги гьабиларо, гIорхъолъа иниги гьабиларо, гьоркьохъеб хIал чIезабила.\nХIадисалда буго: «Цо динар Аллагьасул нухда хвезабурав, цоги динар лагъ тархъизе гIоло хвезабураб, цоги динар мискинчиясе садакъаялъе кьураб, цоги динар дурго агьлоялъе кьураб (данде ккуни), гьезул бищун кири цIикIкIараб дурго агьлоялъе кьураб буго» – абун.\n7. ГIаракъи бичун, риба хIалтIизабун, бикъун, бахъун швараб гIарцудалъун чIужу-лъимал хьихьизе хIарамаб буго.\nИсламалъул байбихьуда рукъалъул бетIергьанчи магIишат гьабизе вахъунаго, гьесул агьлоялъ гьесде гьарулеб букIана, хIараб бакIалдаса дуца нижее гIарац бачIунге, ракъунги къечонги рукIине нежеда кIола, амма хIарамаб жоги кванан жужахIалъул цIа хIехьезе кIоларо абун.\n8. Черх цебе лъун, гьуин махIал рахъизарун руччаби хьвадизе тейги бихьинчиясул гIайиб буго. Гьесдаса Къиямасеб къоялъ гьеб жоялъул жаваб тIалаб гьабизеги буго.\nХIадисалда буго: « ГIадамазда махI чIваялъул нияталда, чIужу гIаданалъ берцинаб махI гьабунани, гьедин къватIиеги яхъанани гьелъие зина чIужуялъе гIадаб хIакъ букIуна»- ян.\nГьединго хIадисалда буго: «Нужер щивав – вехь вуго, гьес жиндир рехъадул жавабги кьезе буго»- абун.\n9. Росасда тIадаб буго чIужуялда иман-исламалъул, какил, хIайзалъул, хIалал-хIарамлъиялъул ахIкамал малълъизе. Жинда лъалеб батичIони лъалесдеги гьикъун цинги малълъила, малъулеб гьечIони, жийго чIужу ина гIалимчиясде аскIое лъачIеб жо цIехезеги лъазабизеги.\n10. Цоялдаса цIикIкIарал руччаби ругев чиясе, гьезда гьоркьоб квен-тIех, ретIел-хьит, нафакъа кьеялъулги сордо борчIиялъулги ращалъи гьабизе тIадаб буго.\n11. ЧIужуялъул цебе букIаралдаса гIамал хисани, мутIигIлъиялде инкар гьабуни, яги как тани, яги тIалаб гьабун хадуса росасул черхалъе бокьараб жоялде инкар гьабуни, росас Къуръан-хIадисалдасан вагIза гьабила гьей кантIизаюлеб, гьелъие букIунеб хIакъкъ-хIисабалъул бицина. КантIичIони бусен батIа гьабила, гьеб мехалъги кантIичIони ихтияр буго чIужу юхизе. Амма юхи букIине ккола ракьа бекиларедухъ, би баккуларедухъ, ругъун лъоларедухъ, гьурмада кьабизеги хIарамаб буго, мутIигIлъун хадуса цебе ккараб жо кIочон тезеги тIадаб буго.\nАллагьас жив разияб хIалалда рукъалъул агьлу данде бачизе тавфикъ кьеги! Амин!\nМетки муж и жена. Закладка постоянная ссылка.


Гьединго, цIакъго хIажалъи ккани гурони инчIого чIани лъикIаб букIинила Шималияб Кавказалъул цогидал республикабаздеги. Гьединаб лъазаби гьабиялъе гIиллалъунги рехсолеб буго Шималияб Кавказалъул республикабазда террактал гьариялъул хIинкъи цIикIкIараб букIин.\nГьайгьай, гьеб лъазабиялде кIвар кьечIого течIо Шималияб Кавказалда ругел гIемерисел республикабазул нухмалъулез. Масала, жиндирго «Твиттералда» чачаназул бетIер Къадиров Рамзаница гьадин хъвалеб буго: «Дица ракIчIараб божилъигун лъазабулеб буго Англиялдасаги хIинкъи гьечIеб бакIлъун Чачанлъи кколин абун».\nГъалгъазул нухмалъулев Евкуров Юнус-бекицайин абуни лъазабуна жинца тIолабго дунялалдасаго туристал ахIулел ругила республикаялде гьаниб бугеб парахатаб хIал нужерго беразда бихьун букIине. Гьединабго пикру загьир гьабулеб буго Старополь мухъалъул губернатор Зеренков Валерийицаги.\nДагъистаналъул парламенталъул депутат Давдиев Камилил рагIабазда рекъон, Великобританиялъул МИДалъ гьединаб лъазаби гьабун рагIула Шималияб Кавказалда бугеб ахIвал-хIалги лъазабичIого ва кинаб бугониги хIужаги кьочIое босичIого.\nГьеб лъазаби кьучI гьечIеблъун рикIкIунеб буго гъарачазулгун черкесазул Халкъияб Мажлисалъул депутат Токов ГIабдулагьицаги ва гьесул пикруялда рекъон гьеб кколеб рагIула Россиялде данде гьабулеб провокациялъун.\nШималияб Кавказалъул цогидал республикабазда гьоркьоб Дагъистанги ккола туризмалде кIвар кьолеб ва МугIрузул улкаялде рачIине бокьаразе шартIал чIезариялъе хIалтIи гьабулеб республика. Амма гьединал лъазабияз цохIо Шималияб Кавказалъул республикабазде гуребги тIолабго улкаялдего рагIад реххизабулин рикIкIунеб буго Дагъистаналъул туризмалъул агентствоялъул нухмалъулев ГIисаев МухIамадица.\nГIисаев МухIамад: «Гьел рачIунин яги рачIинчIогойин гьез гьабизе жо гьаниб щибго гьечIо. Туризм цебетIезабизе ккола нилъерго халкъалъе мунпагIат букIунеб хIалалда. КъватIисел улкабаздаса рачIунезул чороклъи гьаниб нилъее хIажат гьечIо».\nЭР: Дагъистаналде туристал рачIунгутIиялъе гIилла гIумруялъе хIинкъи букIиналда барабищ бугеб яги туристазе рекъарал шартIал гьечIолъийищ?\nГIисаев МухIамад: «Аслияб гIилла буго букIине кколеб инфаструктура ва жанир чIезе санагIатал бакIал гьечIолъи. Гьел шартIал нилъеца чIезаруни, добасаги босун Китаялъулаб къед нилъеда цебе баниги, нилъехъе рачIунезул къадар тIадеялдаса тIаде цIикIкIине буго».\nДагъистан. Нилъер заман. Дагъистаниязе жакъа гIадатияблъун кколеб ситуация. Бокьизеги бугищ туристазе нугIзабилъун рукIине гьединал лъугьа-бихъаназул?\nЭР: Инфаструктура букIинабиялде кьолеб кIварго бугебищха?\nГIисаев МухIамад: «Буго. Ниж тIаделъун руго федералияб программаги гIуцIун, гьеб рахъ цебетIезабиялде. Амма гьединал лъазабиял руго кидаго гьарулел рукIарал ва гьаризеги ругел жал. Масала, нилъераз абула доба Мисриялда рагъ бугин, доре инчIого чIани лъикIаб букIинилан. Цогидаз нилъер гьаниб ахIвал-хIал лъикIаб гьечIин абула. Гьеб буго гIарцуе гIоло гьабулеб рагъ. ГьабсагIат бугеб ахIвал-хIал дагьабго парахалъарабго, бокьарав чи вачIине вуго нилъехъе сундухъго балагьичIого».\nГьадинаб гара-чIвари ккана нижер Дагъистаналъул туризмалъул агентствоялъул нухмалъулев ГIисаев МухIамадилгун.\nГьебго масъалаялда тIасан хабар ккедал, нижергун гара-чIвари ккарал гIадатиял гIадамаздаги бихьулеб буго республикаялда ва гIамм гьабун босани Шималияб Кавказалдаго туристал рачIиналъе ва гьез хIухьбахъи гьабиялъе санагIатал щартIал регионалда гьечIеблъи. Гьеб рахъ роцIцIинабуни, Шималияб Кавказалде рачIунел туристазул къадар цIикIкIине бугила, гьаниб ахIвал-хIал хIалуцараб бугонигицин абун рикIкIунеб нижергун гара-чIвари ккараз.\nГьетІараб тІиладасан битІараб рагІад букІунаро…\nПолиция: буго транспорталъул, буго экологияб, баккизе бегьула туризмалъул...


Дагъистаналъ Крымалде битlана кванил нигIматазул 80 тонна\nКрымалде битlулеб кумек, 06Мар2013\nХамиз къоялъ МахIачхъалаялдасан Крымалъул гIадамазе кумекалъе батIи-батIиял кванил нигIматазул 80 тонна битIун ана. Гьединго крымалъулазе кумекалъе гIарац бакIариялъе рагьараб банкалъул счеталде хъулухъчагIаз жидерго цо къоялъул харжги битIулеб буго.\n6 марталъ МахIачхъалаялъул аслияб майданалдасан Крымалъул гIадамазе кумек гьабун битIулеб къайиялъул цIураб 10 юк баччулеб автомобиль битIун ана. АнкьгIан заманалъ цебе Дагъистаналъул тIалъиялъ лъазабун букIана крымалъулазе кумекалъе битIизе къайи бакIаризе бугин Дагъистаналъул росабалъ ва шагьараздайилан.\nГьеб къайи-цIаги босун Крымалде инее вугев Дагъистаналъул бетIерасул администрациялъул бутIаялъул нухмалъулев ГIалиев ГIалибегилгун букIараб гара-чIвариялда гьес мухIканго бицана крымалъулазе кумек гьабиялъул хIалтIи кин гIуцIун букIарабали, киса ва кигIан къайи гьенибе ине бугебалиги.\nГIалиев ГIалибег: «Жакъа Ленинил майданалдасан Крымалде битIана Дагъистаналда рижарал ва гьанир гьарурал, хехго холарелгIадал кванил нигIматазул 80 тонна. Жакъа гьел захIматаб хIалалда руго, гьедин рукIаниги жидее кумек гьабейилан гьаричIо гьез. ГьаричIониги нилъ гIадамалги ругелъул, Россиялда гъорлъги ругелъул тIадаб букIана нилъеда гьединаб кумек гьабизе. Жакъа Россиялъ киназдаго бихьизабизе ккола жиндирго цолъи. Гьаб сагIаталда пачалихъалда захIматаб хIал бугелъул нилъ цолъун , гъункун рукIине ккола. Гьаб тадбир тIобитIиялъе кьучI лъуна Дагъистаналъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазаница. Гьес малъухъе батIи-батIиял мухъаздаса хехго холарел лъикIал нигIматал данде гьарун рукIана. Гьениб буго лавашаса капуста, гIахъущиязул картошка, хьергебдерил консервал гьарулеб заводалъ риччалел пихъил лълъимал. Нижеда гьаб щвезабизе ракIалда буго Крымалъул школа-интернатазде ва цойгидал социалиял идарабазде. Гьединго бокьарав хас гьабун Крымалъулазе кумекалъе гIарац бакIарулеб хасаб счетги рагьун буго Россельхозбанкалда. Гьенибе жидерго цо хIалтIул къоялъул харж битIизе буго дагъистаналъул хъулухъчагIазги'.\nГьединго ГIалиев ГIалибегица бицана гьалдалъул крымалъе гьабулеб кумек лъугIизе тезе гьечIин, гьенибе къайи битIичIониги нилъ кидаго гьезул рахъалда рукIин бихьизабизе тадбирал тIоритIизе ругин республикаялдайилан. Гьединазул цояблъун букIине бугила 12 марталда МахIачхъалаялъул Родопский ахикь тIобитIизе бугеб кIудияб митинг.\nЦерегIан къояз Дагъистаналъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазаница лъазабун букIана Крымалдаса тIурун рачIарал гIадамал ругони, бокьараб мехалда гьел къабул гьаризе хIадур ругин Дагъистаналдайилан. Гьезие гIумру гьабизе рукIине кколел шартIалги чIезаризе ругилан. Гьелдаго релълъараб лъазаби гьабуна гьал къоязда Хунзахъ мухъалъул нухмалъуев Юсупов СагIидицаги. Гьесул рагIабазда рекъон Хунзахъ мухъги хIадур буго крымалъулазе кумек гьабизе ва гьел жидерго дора къабул гьаризе.\nУкраина. Чlагояб эфир (видео)


Рихьуниб ГЭСалъул «пайда» – 9 районалъул кьишни бакIаризе щвараб рес » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nРорхатал мугIрузда руго гIадамал\nУнсоколо мухъалъул бетIерасул кумекчи МухIамад ХIажиевасулгун гара-чIвари\n2017 соналъул 6 декабралда «Миллат» басмаялъул вакилзабаз хIалтIулаб сапар бухьана дунялалдаго машгьураб тарихалъул Унсоколо мухъалде. Гьеб сапаралъул, иргадулаб пресс-туралъул хIасилалда къватIибе бахъулеб буго Унсоколо районалъул бетIерасул кумекчи МухIамад ХIажиевасулгун гьабураб аналитикияб гара-чIвари.\nМагIаруллъиялде рагьараб каву\n- МухIамад, исана гIемерал кIвар бугел лъугьа-бахъинал рукIана Унсоколо районалда. Республикаялъул ва Северияб Кавказалъулго даражаялда кIодо гьабуна Шамил имамас 220 сон тIубай. Гьединго исана 135 сон тIубала пачалихъияв хIаракатчи, Шамил имамасул вас МухIамад-шапил дурц, Дагъистаналъул тахшагьаралде ва цоги бакIазде жиндир цIар кьурав революционер МахIач ДахIадаев гьавуралдаса. Гьел машгьурал гIадамазул цIаралда хурхун рагIалде щолеб бугеб 2017 соналда Унсоколо мухъалъул администрациялъ гьабураб хIалтIул хIакъалъулъ бицани бокьилаан.\n- БитIараб буго, Унсоколо районалъул машгьурал хIаракатчагIазул гIумруги гьез нахъе тарал дарсалги ракIалде щвезаризе, гIезегIан тадбирал гьаруна исана нижер мухъалда. Районалъул бетIерлъун ГIиса НурмухIамадов вачIаралдаса ва районалъул центр Шамилхъалаялде бахъаралдаса, Унсоколо мухъалда гьабулеб хIалтIи цIикIкIана, цебетIей загьирлъана. Шамил имам, МахIач ДахIадаев, ХъахIабросулъа МахIмуд ва цоги цIар арал районалъул вакилзаби кIодо гьарун, батIи-батIиял тадбирал, мажлисал, дандеруссинал тIоритIана. Дагъистаналъул гIемерал районаздаса ва шагьараздаса делегациял гIахьаллъарал фестивалал ва цоги хIалтIаби гIуцIана. Киналго гьел тадбиразул сияхI рехсезе ккани, гIемер заман бахъила. ВГТРКялъул Северияб Кавказалда ругел филиалазул нухмалъулелги ракIарун рукIана Шамилхъалаялда. ГIаммго абуни, киназдаго лъала Шамилхъала ва Унсоколо мухъ МагIаруллъиялде рагьараб каву букIин. Шамилхъалаялда.\nГенуб ва Балахьуниб - хасаб низам\n- Унсоколо мухъалда 2013 соналде щвезегIан терроризмалъул ва экстремизмалъул ахIвал-хIал гIемер лъикI букIинчIо. Гьанив чIвана кIиго полициялъул отделалъул начальник, лъабго районалъул бетIер, цоги гражданал. Ахирал соназда ахIвал-хIал гIодобиччан буго. Бокьиллан гьеб рахъалъ районалъул нухмалъулез ва жамагIаталъ гьабулеб бугеб хIалтIул хIакъалъулъ баянал щвезе.\n-Цебе букIараб квешаб цIар нахъе ана районалдаса. Унсоколо мухъалъул бетIер ГIиса НурмухIамадовасул цебехъанлъиялда гъоркь нижеца щибаб къойилаб хIалтIи гьабулеб буго парахатаб, ракълилаб гIумру букIинабиялъе ва хIал-зулмуялъул нухде тIадруссунгутIизе. Терроризмалда данде къеркьолел руго цадахъ лъугьун, низам цIунулел идарабазда цадахъ гъеж гурараб хIаракат гьабун. Изну гьечIого яргъид гIуцIарав Ильяс Шарипов Унсоколо районалъул рохьаздаса гIебеде вугилан абизе кIоларо дида. Рохьор ярагъгун чIарал изну гьечIого яргъид хьезарурал чагIи гьабсагIат нижер мухъалда гьечIилан баян кьолеб буго жавабиял идарабаз. Жеги мухIканго гьеб рахъалъ информация терроралда данде чIараб комиссиялъул нухмалъулев, Унсоколо районалъул бетIерасул заместитель МухIамад ХIамзатовас ва гьеб гIуцIиялъул хIалтIухъабаз бицина дуе.\n-АхIвал-хIал гIодобе биччан батани, Генуб росдал рагIалда лъураб постги гIадамазул гьабулеб даимаб халгьабиги кинаб мурадалда билълъанхъизабулеб политика? Яги халкъалъе ва гIадамазул гIумруялъе хIинкъи кьолел террористал камунищ гьечIел?\n- Гьел суалазе чIванкъотIараб жаваб кьезе кIоларо дида. Федералиял хасал хъулухъазул хIалтIухъаби районалъул хIакимзабазе хIисаб кьолел чагIи гуро. Амма хIакъикъаталдаги гIадамаздаги чIалгIун буго гьеб кидагосеб халгьабиялъул ва чIухьал раялъул къагIида. Гьединаб низамалдаса инкар гьабизеги бегьилаан. Гьелгощинал хIалтIухъаби, къуваталъул гIуцIабазул хъулухъчагIи Генурги Балахьунирги хьихьичIого, суал тIубазе рес батизеги бегьилаан. Амма гьеб хIалтIи буго хасгьабун дида дандбалареб жо. Батила гьеб ишалъулъ жидерго мурадал, хасал программаби ва цоги гIиллаби. ГIаммго босани, цебе букIараб гIадаб захIматаб хIал гьечIо гьеб рахъалъ гьанже районалда.\nКъого гектаралда – цIиял ахал\n- Росдал магIишаталъул, ЖКХялъул суалал дуда тIаде кколин абуна дуца. Кинаб бугеб гIадамазул гIумру-яшав, хIалтIулел, ахихъанлъиялда, хурухъанлъиялда, гIияхъанлъиялда, боцIухъанлъиялда ругел районцоязе квербакъи гьабун бажарулеб бугищ, гьединал хIаракатал чагIазе шартIал чIезаризе рес букIунарищ?\n-ЦIиял рагьарал магIишатал руго, кIвахI гьечIого хIалтIулел предпринимателал, хIаракатчагIи руго. Масала, ГьаракIуниб росулъ фермер ТагIалил МухIамадица бан буго 220 чIегIерхIайван жаниб хьихьулеб кIудияб ферма, рагьун буго крестьяназулгун фермеразул магIишат. Жеги хIукуматалъул рахъалдасан гьесие щвараб кумекги гьечIо, жиндирго гIарцудалъун гIуцIун буго гьеб кинабго магIишат, я субсидия, я къарз, я кредит босичIого, я грант балагьичIого.\nРайоналда цебетIун унеб буго теплицабазул магIишатал гIезариялъул хIалтIи. ГIадамаз помидор, охцер ва цоги продукция гIезабулеб ва бичулеб буго. Масала, Майданское росулъ гектаргIанасеб ракьалда руго тепличниял магIишатазул хурзал, бахчаби, пастIанал. ГьедигIанго къадар ракьалъул гьелго нигIматал гIезариялъе хIалтIизабулеб буго ГьаракIунибги.\nАраб соналда 20 гектаралда цIиял ахал чIана Унсоколо, ГIашилтIа, ГьаракIуни ва цогидалги росабазул ракьазда. Дагъистаналъул росдал магIишаталъул ва нигIматазул министрествоялъул квербакъиги щвана, гьел гъутIби чIолелъул.\nГьединго исана хасалиде лъабазарогIан тонна харил бецана районалъул магIишатаз.\n-Чан хъутан бугеб Унсоколо мухъалъул росабазул, ижара кьеялъул ва цоги суалал тIуралелъул, захIмалъаби дандчIвалищ магIишатазда?\n- Унсоколо мухъалъул росабазул 12 хъутан буго Дагъистаналъул Бабаюрт, Хасавюрт ва цоги районазда. ЛъикIаб магIишат буго «Зирани» ГУПалъул, Кочубеялъул мухъалда буго гьезул хъутанги. ЧIегIербоцIи ва гIиял хьихьула гьез, нусгогIун чIегIерхIайван ва азарго бетIер гIисинаб боцIул буго гьеб магIишаталда. ГьерекIдерил «Араканский» МУПги буго хIаракатаб хIалтIи гьабулеб гIуцIи, комбайнал, тракторал ва цоги техника буго гьезул. Хасавюрталъул мухъалда буго гьеб МУП.\nРихьуни ГЭС банилан, бигьалъаби щвечIо\n-Ахихъанлъиялъул рахъалъ машгьураб ракь буго Унсоколо район. Консервабазул завод яги цоги предприятие рагьизе рес букIунарищ?\n- Зираниб цо цех буго, консервал риччалеб, гьелго зиранисезул СПКялъ 7-8 батIияб тайпаялъул ччугIаги гIезабула.\n- Гьаб кIудияб хIоралъул, Рихьуни ГЭСалъул водохранилищеялъул, пайдаго букIунарищ нужее?\n- Гьеб кIудияб хIоралъул нижее буго цо «пайда» - ичIго районалдаса эхебе бачIараб кьищни. Гьеле гьеб жо бакIариялъул ахIи букIуна. Цоги нижее гьеб ГЭСалдасан ва хIоралдасан щвараб бигьалъи, льгота, хайир абизе кIоларо, бищун лъикIал ракьал ва ахал тIагIин гурони. Электроэнергияги учуз гьечIо, цоги бигьалъабиги гьечIо.\nГьаб гара-чIвариялъул ахир ва Унсоколо мухъалдеги Бузнаб нух бахъулеб бакIалдеги бухьараб сапаралъул хIасилалда данде гьарурал макъалаби, накъитал, очеркал рахъизе руго «Миллаталъул» хадусел номераздаги, иншааллагь.\n» Абе дуца хIакъаб жо…


Дукрарду / Илчи»-маслихIатчи\nКIулну бур жура ишла дайсса цаппара дуки-хIачIиялул кумаграйнугу урандалул (ракрал) цIуцIаврийнгума къаршину бацIан шайшиву. Хъамамабитари, вай лув кIицI ларгсса дукия зулла рациондалуву мудангу ишлану дикIан аьркиншиву.\nКъур бета-каротиндалул мяъданни, гужсса антиоксидантри. Ванил урандалул клеткарду гьарза хьун къабитайсса бур. Хайр бусса дур уттарасса къургу, мукунна шархьмургу.\nАьлимтурал ххал бигьавурттайн бувну, сельдерей урттул ххуйну кумаг байсса бур инсан хъазамрал, ганз ххюттул, лякьлулусса железалул дурухлурдая уруччин. Шиккува учин, сельдерей хъинну дакьайссар ччимур салатравугу.\nКаландалул цинявппагу журардаву (брокколилуву хъиннува) бусса бур дурухлулул клеткарду литIун байсса глюкозинолаты. Ишла буллалияра каландалул цинявппагу журарду (ятIулсса, кIяласса, брокколи ва м.ц.).\nШиву гьарзассар селен, ва хъинссар селен ттиликIран, кумаг байссар инсаннал организмалува аьркин дакъамур дуккан дан.\nЧурххаву селен биялну бикIаншиврул нюжмардий цаллагу нухутI хъюрув хIаласса дукра дуркуну хъинссар.\nНицIал цила нирхирай дитайссар, цIакь дайссар иммундалул система. Иммунитет цIакьсса инсаннан вирусирттая, бактериярттая нигьачIаву дакъассар. ЦIакьсса иммунитет дусса организмалущар захIматсса азарданийн гьужум бан шайсса, мукунсса клеткарду чIяву хъанансса мадад къабулайсса, цIуцIаву дайдихьулийра бас дувайсса. Мунияту гьантлун ца къуса ницIал канакисса инсаннал цала цIуллушиву дуручлачиссар.\n6. Зайтундалул нагь (оливковое масло)\nЗайтундалул нагь ца яла нахIумур ва хайр бумурди салатравун дутIин. Му бакъассагу, хъинну гужсса антиоксидантри, инсан сатиржан шаврия, дурухлурдая уруччайсса.\nЯла ххуймур зайтундалул нагь – му цалчин хьхьирцIумурди (кIиришивугу ишла къадурну).\nВинегретрал ва боршрал гьануну хъанахъисса чIикIунтIалул тIин-тIааьнгу, ваниясса хайргу къакIулсса акъахьунссар.\nЧIикIунтIалул сантирайн дутайссар ххютту-канил, ттиликIрал даву, оьттул состав ххуй дайссар. Вания кумаг хъунмассар инсан ракрая уруччаврингу. Так чIикIунтIа мудан канан аьркинссар. БучIиссар салатру дуллан, шархьунгу, шакъархьунгу. БучIиссар сок дурну хIачIангу. Так сок дурну 3 ссят ларгун махъ дакъа хIачIан къабучIиссар.\nГьай-гьай, кIицI дурцири дукра къахъанахъиссар ракраясса панацеянугу. Амма вайннул биялсса кумаг байссар мукунсса цIуцIаврихьхьун мадад къабулун.\nСледующая публикация Цифрардалмур телесуратрайн бучIан хъамамабитару\nПредыдущая публикация Бизнесгу, байрангу


Навальный туснахъалъуса къватIиве виччан вуго\nАлексей Навальный туснахъалъуса къватIиве виччан вуго, 19Июл2013\nРоссиялъул оппозиционияв активист Алексей Навальный ва бизнесчи Офицеров Петр туснахъалъуса къватIире риччан руго. Гьединаб хIукму гьабун буго Кировалъул ракьалъул диванханаялъ. Хамиз къоялда гьел щуго ва ункъго соналъ жанир тIамизе диваналъ къотIараб хIукму къуваталде лъугьинегIанго гьел жанир тIамиялда бан прокуратураялъ хъван букIараб гIарзаялъул мурад тIубазабун къватIире риччан руго гьел.\nГьебго гIарзаялда прокуратураялъ кIвар буссинабулеб букIун буго Москваялъул мэрасул хъулухъалде Навальныяс байбихьараб рищиязул кампаниялъеги гьев жанив кквеялъ квал-квал гьабулеб бугин. Гьел рищиязда гьанже жив гIахьаллъизе вугищали жиндирго штабгун пикру дандбазе кколин абун буго Навальныяс журналистазде туснахъалъуса виччан хадуб.\n«Кировлес» компаниялъул буголъи бикъараллъун лъазарун Киров шагьаралъул диваналъ хамиз къоялда гьесие щуго ва Офицеровасе ункъго сон туснахъалъул къотIун букIана ва гьеб параялъго гьел жанир тIамунги рукIана. Гьеб хIужаялда тIасан хъван букIана прокуратураялъ гIарза. Гьелдаса хадуб Россиялъул батIи-батIиял шагьаразда къватIахъе вахъун вукIана Навальный жанив тIамиялда разиял гьечIезул гIемерав чи. Цо Москваялда полициялъ ккун вукIун вуго 200-гIан акциячи. Гьел киналго гьанже къватIиреги риччан руго.


Грозныялда депортациялъул трагедиялъул мемориал\nОфициалияб куцалда депортация гьабураб халкълъун гIицIго тумал рикIкIуна Дагъистаналда. Амма 1940 соназда Дагъистаналъул 114 росу битIана Чачаналъе.\nГьоркьохъеб Азиялде гочарал чачаназул ракьазде ине разилъун рукIинчIо дагъистаниял. Амма гьел зулмуялдалъун ритIулел рукIун руго доре. Нагагь тIурун нахъе рачIине къасд гьабуни, гьезул росаби рухIулел рукIана. Гьелда бан гьадин бицунеб буго ЭР-ялъе жамгIияв хIаракатчи ва Дагъистаналъул тарих лъазабулев Маркъо ШагIбановас.\nМаркъо ШагIбанов: "1944 соналъул ихдал бищун ракъараб мехалъ Дагъистаналъул цIорорал мугIруздаса гочинарун руго гьел, лъелго. Гъоба кинабгIаги хIадурлъиги букIинчIого, квен-тIехалъе жоги букIинчIого гIезегIан чи хвана. Цо-цоязул баяназда рекъон, гъора хварал магIарулазул къадар чачаназул хвараздаса цIикIкIун буго. Гьединлъидал абизе ккола, чачназдаса дагьаб зулму хIехьечIин гъоба магIарулазгиян. къоло хадуб процент хун буго гьениб гIадамазул. Гъоре гочинарун рукIана гIезегIан росаби. Масала, дирго ЧIарада мухъ босани, ичIго росу букIана гочинабун - Рилъаб, ГьогIаб, ЧIилдаб, Чанаб, Могъроб, КIулзеб, Щугинуб, Мокъсоб, Сохъ. Гъоба Рилъаб абун мухъги гIуцIун букIана. Чачаналъе гочинабун букIана тIубараб ЦIунтIа мухъги. Узухъда, чачаназдаги кутакалда къо бихьун буго. Амма гьездаса дагьаб гIакъуба магIарулазеги кьуна. Гьелъул бицинеги хъвазеги ккола, гьабсагIаталда абуни гьелъул цIар бахъулеб гьечIо".\nМагIарулаз, даргияз ва тумаз гIумру гьабулел хасал мухъалги гIуцIун рукIана доб мехалда Чачаналда.\nМаркъо ШагIбанов: "Рилъаб мухъ гIуцIун букIана Саясан мухъалъул бакIалда. Видано мухъалда цIар хисичIо. ГIандалал мухъ гьабуна Ножаюрталъул бакIалда, Шурагъат мухъ гIуцIун букIана Гудермесалъул бакIалда. Гьенире гIадамалги гочинарун цIакъго гIемер рсаби чIунтана Дагъистаналда. Маданият нахъе ккана. Масала, кутакалда некIсияб росу буго даргиязул - Къала-Къорейш. Гьениса гIадамал гочинаруна доре. ГьабсагIаталад гьел Мамедхъалаялда руго. Гьеб кIочон тезе бегьуларо."\nЧачаналъе гочинарун рукIана Гуржиялъ гIумру гьабулел рукIарал магIарулалги. Гьеб букIанин гуржиязул миллатчагIазе данде кколеб пикруян рикIкIунеб буго гьанжегIагар Гуржиялъа Дагъистаналде гочарав жамгIияв хIаракатчи Бадрудин Ибрагьимовас.\nБадрудин Ибрагьимов: "Нижер тухумалъ 13 сон бана Чачаналда. Дир инсуца щуго сон байдал тIадруссана гьел. КIудияй эбелалъул вац вукIана колхозалъул нухмалъулев. Жидеего хъулухъ къваригIарал гIадамаз гьесдаса мацIги гьабун, киналго нахъе рачIана (гьел хIинкъана дова гьев туснахъ гьавилилан). Гьедин хIайваназда тIад къайиги лъун, Анцухъе рачIун, гьенисан Гуржиялде щун руго. Амма жидер рукIарал рукъзал гуржияз ккун ратун руго нижер умумузда. Чачаналда унелъул, нилъее киназего бакI гIолин, дораго чIаян абулебги букIун буго гьезда чачаназ. Доб мехалда Дагъистаналъул вукIарав нухмалъулев ГIабдурахIман Данияловас абун буго нижер гIадамазда Гуржиялде нахъруссун инчIого Дагъистаналдаго чIайин. Кида-къадги дозул миллатчагIаз бетIер борхичIого толареблъи лъалеб букIун буго досда, гIакъилав чилъидалха гьев вукIарав. Стальское росдал ракьги бихьизабун буго гьезда. Амма нижераз кин букIаниги ЦIор тIаса бищун бугоха. ВатIанлъидалха гьеб кколеб".\nГьедин нахъруссун рачIарал гуржиязул магIарулазда жидер росаби гуржияз ккун ратулел рукIун руго. Гьедин гьел чIезарун руго Сарусо, Чантлискъоре, Тиви росабалъ.


Зузалтран харж буллали бувну бур\nМахIачкъалаллал прокуратуралул ххалбигьавуртту дурну дур судрал приставтурал отделданул инсантуран харжру булун тIалавшинна дуллалисса судрал хIукмурду цукун щаллу буллай бурив кIул бан.\nКIул хьуну бур судрал приставтурал отделданий «Старт» ОАО-лул хIакъираву инсантуран харж булун баврил (195928 къурушрайн дирсса арцу) производство сукку дурну душиву. Судрал приставнал му хъунмасса хIаллай щаллу къадурну дур. Дагъусттаннал УФССП-лул каялувчиная тIалавшинна дурну дур закондалуцIун къабавкьусса ишру ва миннунсса багьана-сававртту дукьан дан. Инсантуран буллуну бур цанма багьайсса харж.\nЯла хъунмур хъус агьалинал чулухасса хIурматри\nСледующая публикация ЦIусса азарданун бухсса чаранну\nПредыдущая публикация Прокуратуралул давурттив


Инфоурок › Родной язык ›Конспекты›Конспект урока по аварскому языку "Антонимы"(5 кл)\nМКОУ «Андийская СОШ №2 им. М. Казаналипова» Ботлихского района\nПодготовила Болачова Хатимат\nАвар мац1алъул муг1алим Болачова Хатимат\nДарсил тема: «Антонимал».\nДарсил мурад: а/ Антонимазе баян кьезе. б/. Калам г1уц1изе ругьун гьари.\nв/ Ц1алдохъабазул г1акълу ц1убазаби.\nДарсил тайпа: Ц1ияб дарс.\nЛъимал, жакъа нилъеца базе буго рукъ- гьеб буго г1ажаибаб рукъ, нужер лъаялъул рукъ- кин лъай бихьизабуниги гьелда бараб бук1ине буго нилъер рукъ.\nРукъ базе ккани, бак1 батизе ккола. Адрес батизе ккани, нужеца кьезе ккола суалалзе жавабал.\nНилъер Ват1ан щиб ?\nНилъер районалда ц1ар?\nНилъ ругеб къват1?\nГьанже нилъеца базе буго рукъ, рукъалъул бук1ине ккола щулияб кьуч1. Кьоч1ое нилъеца босизин раг1икъот1.\n3. Цебе малъараб такрар гьаби\n4. Ц1ияб дарс\n5. Дарс щула гьаби - суратаздалъун\n8. Дарсил х1асил\n9. Рокъобе х1алт1и ва къиматал\n1. Мац1алда ругел киналго раг1аби ккола\n2. Хъваялъулъ жал бат1иял маг1на г1агарал раг1аби\n3. «Ганч1ил вас» асаралда вас вухизе буюрухъ кьуна (Тимурица) Кинав чилъун ха , лъимал, Тимур вук1арав?Щай васас Тимурида лъим бихьизабич1еб? Гьединлъидал лъимги, гьаваги, ракьги ц1унизе ккола.Ракь г1адин лъимги хирияб бук1ине ккола.(Восп.минут)\n4 Абиялъулъ ва хъваялъулъ цогоял, амма маг1на бат1иял раг1аби\n5.Ц1адаса Х1амзатил асар « Гъалбац1ги……..»\n6. К1иго яги ц1ик1к1ун чиясул к1алъай\n7. Бецай устар (Шахламаз)Гьей йик1ана махщел бугей устар.Щиб махщалил г1адан гьей йик1арай?(Ессарухъан)\nНилъеца х1аракат бахъизе ккола ,лъимал, цо кинаб бугониги махщел лъазабизе. Махщелалъул къимат кидаго холаро.(Восп.момент)\n8. предложениялъул член Х1АЛТ1АНА\n9. Предложениялъул бет1ераб член, жинца иш гьабулеб ва жиндир х1акъалъулъ бицунеб?\nГьаб раг1икъот1алда жаниб бахчун буго цо раг1и нилъеца жакъа дарсие кьуч1лъун босизе бугеб.\nРаг1икъот1алдасан лъималаз жидецаго рагьула темаялда ц1ар( Антонимал,дарсил мурад)\nГьале нилъеца лъуна рукъалъе кьуч1. слайд (кьуч1-фундамент)\nРач1а нилъеца цебе малъараб такрар гьабилин\nОмонимал. Лъица рак1алде щвезабилеб омонимал сунда абулеб? Мисал\nБЕР-БЕР, МАЦ1-МАЦ1,МЕГ1ЕР-МЕГ1ЕР,НУС=НУС, МОЦ1-МОЦ1.\nГЬАБ ПРЕДЛОЖЕНЯЛДА ЖАНИБ ОМОНИМ БАТИЗЕ.\nДур щиб х1ал бугеб ,Идрис? Х1АЛ ПРЕДЛОЖЕНЯЛЪУЛ БЕТ1ЕРАБ ГУРЕБ ЧЛЕНЛЪУН БУК1УНА.\nСураталдасан синонимал ургъизе - Лъимал аваданал- кепал, разиял,ц1одорал, г1акъилал, ясал берцинал- гьайбатал, васал кинал лебалал, г1едерал,\nМадина кинай- ц1одорай, г1акъилай, Салтанат - берцинай, гьайбатай. Расул - лебалав, г1едерав, тирияв.\nЦебе малъараб такрар гьабиялдалъун гьале нилъеца бана къед (стена)\nНиж ана, ана, ана\nНижеда цо т1егь батана\nРахъана,гьимана цоцазе ( Оранжевый цвет)\nАНТОНИМАЛ абула цоцазе г1аксаб маг1на бугел раг1абазда. Антоним грек мац1алъул к1иго раг1удаса лъугьун буго: АНТИ «данде» абураб маг1на ва ОНИМА «ц1ар» абураб маг1на. Масала, хасел-рии,гьуинаб-ц1ек1аб,рагъ-рекъел. Предметияб ц1аралъе предметияб ц1ар босизе ккола(яс-вас), прилагательноялъе прилагательное(лъик1ав-квешав), глаголалъе глагол(квачана-хинлъана).\nГ1урус мац1алдаги маг1арул мац1алдаги антонимал цого жал кколищ ха, лъимал? Лъица дие бицинеб г1урус мац1алда антонимал кинал раг1абазда абулеб? Мисал\nТ1адкъай (антонимал хъвазе)\nГьанже нилъеца Ц1адаса Х1амзатил асаралда жаниб антонимал ратизе руго.\nЦ1АДАСА х1АМЗАТИЛ АСАРАЛЪУЛЪ АНТОНИМАЛ РАТЕ\nРиидал бет1ер гьалич1езул\nКьиндал хьагги гьалуларо,\nКверда пинкьал рахъинч1еца\nХъах1аб чедги кваналаро.\nЖакъа ихдалица халг1ат рет1индал,\nХасалил муг1рузул маг1у чвахана.\nХинаб гьаваялде каву рагьидал,\nКвачарал къояца къо лъик1 гьабуна.\nГьанже нилъеца гьабизе буго предложениялъул синтаксияб разбор.\nНижее квешал г1адамал рокьуларо.\nРач1а лъимал нилъеца гьаб предложениялда «квешал» абураб раг1иялъе антоним батизин( лъик1ал) ,т1олабго предложениеги хисизабизин антонимги лъун\nНижее лъик1ал г1адамал рокьула.\nГьале ,лъимал, нилъеца бана гьадинаб берцинаб рукъ. Гьаб рукъ бана нужер лъаялъул кумекалдалъун.\nЩиб жакъа нужеда лъараб?\nКинаб т1адкъай бокьараб ва щиб зах1малъараб?\nРокъобе х1алт1и: лексика такрар гьабизе.\nЖакъасеб дарсие эпиграфлъун росун рук1ана нилъеца гьадинал раг1аби «Метер маг1арул мац1 хвезе батани,\nХваги дун жакъаго гьаниб рак1 кьвагьун». Лъил раг1аби ха гьал кколел? ( Расул Х1амзатовасул). Расул Х1амзатовасе жиндирго мац1 ц1акъ бокьулаан , гьев ч1ух1арав вук1ана жиндирго халкъалдаса ва мац1алдаса. Расул Х1амзатовасе гурониги г1емерал шаг1ирзабазе бокьулаан жидерго рахьдал мац1, жалго г1ураб Ват1ан. Рач1а нилъеца мисалалъе йосизин халкъияй поэтесса Фазу Г1алиева. (1932-2016 ) 85 сон Лъалищ нужеда гьей? Слайд\nГьале жиндирго коч1олъ маг1арул мац1алъул х1акъалъулъ гьадин хъвалеб буго гьелъ\n«Дир рахьдал мац1»\nГьаб мац1 дие кьуна маг1арулаца\nМаг1арул намусгун бечедаб ирслъун,\nБац1ц1адго ц1уне гьаб, бечед гьабе гьаб,\nГьелда ах1е дуца х1асратаб кеч1ан.\n433 0 15.06\n138 0 18.06


ХIалтIулъ тасамахIлъи биччазе бегьуларо - Районные новости - Новости - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nХIалтIулъ тасамахIлъи биччазе бегьуларо\n28.03.2019 13:52 Четверг\nЩивав инсан вижун вуго цIализе, хIалтIизе, жидерго лъай ва хIалбихьи цояс цоясухъе кьун тIибитIизабизе. Щивав инсанасе бокьула жив цIалулеб, хIалтIулеб бакI берцинаб, бацIцIадаб, санагIалъаби цIикIкIараб букIине. Гьел киналго шартIал гIуцIун руго республикаялда тIобитIараб «100 школа» проекталда гIахьаллъараб Гьолокь гьоркьохъеб школалда.\n19 марталъ Гьолокь тIобитIана школазул нухмалъулезул данделъи. Гьенире ахIун рукIана аслиял, гьоркьохъел школазул директорзаби ва лъайкьеялъул отделалъул жавабиял хIалтIухъаби.\nКвачараб, кьерхараб ихдалил къо бугониги, школалда гьабураб хIалтIудаса киназулго рекIелъ разилъи рещтIун букIана. КъватIисаги жанисаги гьабураб хIалтIул хал-шал гьабурабго, киналго ракIарана данделъиялде. Данделъи рагьана ва нухда бачана районалъул лъайкьеялъул отделалъул нухмалъулев Ибрагьим ХIажиевас. Данделъиялде росарал суалазул къокъаб баянги кьун Ибрагьим ХIажиевас кIалъазе рагIи кьуна Гьолокь школалъул директор ГIалихан ХIажимухIамадовасе.\n«1958 соналда бараб школалда киданиги кьучIдасанго ремонт гьабун букIинчIо. «100 школа» проекталда гIахьаллъиялъ нижее кIудияб кумек ккана. Гьаниб букIараб хIал бихьарасда гурони лъаларо тIаде гьарурал хиса-басиял. Дун школалъул нухмалъулевлъун вуго лъагIелалдаса цIикIкIун, гьелъ дир хIаракаталда ремонт гьабунин абизе кIоларо. КIудияб кумек щвана райадминистрациялдаса, бюджеталдаса нижее щвана 2 миллион гъурущ, республикаялдаса 2 миллион ва спонсоразул рахъалдаса 1 миллион гъурущ. Школа цIигьабун къачIаялъе бажарараб кумек гьабуна кIвахI рехун хIалтIараб дир коллективалъ. Берцинго къачIараб школалдехун бербалагьи ва цIалуде гъира цIалдохъабазулги цIикIкIана»-ян баян гьабуна гьес.\nИсана соналъ гьеб проекталда гIахьаллъизе материал хIадурулеб буго ГIурада, ТIелекь ва Ругъелда школаз. ГIуриб кьучIдасанго цIияб школа базе документал хIадурулел руго.\nГьединго данделъиялде босун букIана школал цIа ккеялдаса цIуна-къаялъул суал. Гьелъул хIакъалъулъ кьучIаб баян гьабуна нилъер районалъул цIа ккеялдаса цIуниялъул кIудияв инспектор Мурад ХIамзатовас.\nХадусеб суал хурхараб букIана Микьигьориб аслияб школалда исана гьабураб халгьабиялда хурхун. Лъайкьеялъул отделалъул нухмалъулесул заместитель Иляс ХIусеновас гьелъул хIасил гьабуна. Рихьизаруна ратарал гIунгутIаби ва гьелда тIад гьабулеб хIалтIи, гьединго цоги школаз хIалтIизаризе бегьулел лъикIал рахъалги мисалалъе рачана.\n«Апрель моцIалъ 4-6 классазда байбихьула ТIолгороссиялъул халгьабиялъул хIалтIи (ВПР), 20 абилеб марталдаса нахъе цересел саназ школа лъугIараз ва 25маялдаса хадуб ЕГЭ ва ОГЭ кьолел болжал. Гьел тадбиразе киналго школал мухIканго хIадурлъизе ккола. Гьенир рихьизарурал цIалул даражаялъул хIасилазул жавабчилъи директорзабазда букIуна. Гьединго директорзабаздаса тIалаб гьабизе буго ВПР,ОГЭ,ЕГЭязда гIахьаллъулел организаторазул ракIбацIцIадаб хIалтIи» -ян лъазабуна Иляс ХIусеновас.\nРиидалил каникулаз хIухьбахъиялъул лагеразде ритIулел лъималазул къадар, школазда медицинаялъул кабинетал, шартIал ругел хIажатханаби чIезариялъул суалазда хурхун кIалъай гьабуна лъайкьеялъул отделалъул жавабияв хIалтIухъан МухIамад Къебедовас. «Нилъер районалда хIалтIулеб буго Хучада, ГIасаб, Къваниб, КъахIиб росабалъ ункъго лагерь. Цересел саназ, рихьизарурал болжалазда къваригIунел документал ракIаричIолъиялъ гIемерисел лъимал лагеразде инчIого хутIана. Пачалихъалъ рихьизарурал санагIалъабаздаса пайда босиялъул хIакъалъулъ эбел-эменгун бичIчIи кьеялъул хIалтIи гьабизе ккола гьанжего. ЦIияб цIалул сон байбихьилалде медкабинетазул ва хIажатханабазул хIалтIи лъугIун букIине ккола», — ян бицана гьес.\nДанделъиялъул хIасилалда цере лъурал масъалаби тIуразариялъе тIадкъаялги кьун, Ибрагьим ХIажиевас баркала кьуна Гьолокь школалъул директорасе ва тIолабго коллективалъе.


Автор: Изудинов ХIамзат, Газета Х1акъикъат, выпуск № №44(197-200)(17933-17936), 25 Октября 2010\n«МагIарул миллат сундухъниги бичуларо нижеца», - гьединаб магIна букIана улкаялда гьабулеб бугеб гIадамазул хъвай-хъвагIаялъул «экзаменалда» нужеца кинал жавабал кьезе ругелилан абураб темаялда «ХIакъикъат» газеталъ гьабураб цIех-рехалъул хIасилазул. БахIарчияб, бечедаб тарихалъул, дунялалдаго машгьураб магIарул халкъалдаса, гьелъул кьварараб рухIалдаса инкар гьабилин абулел миллатцоял ккечIо. Буго рагIул балъголъи… ЦIумада районалъул Гьигьалъа Шамхалдибир ГIисаевас абуна 2002 соналъул хъвай-хъвагIаялда жив магIарулав вугилан бихьизабунила жинца, хадуб скобкабазда жаниб чIамалавиланги хъванилан. Хъвай-хъвагIаялъул тIанчал исанаги гьединго цIезаризе ругилан бицана гьес. ДГУялъул юридикияб факультеталъул халкъазда гьоркьосел ихтияразул кафедраялда дарсал кьола ГIисаевас. Гьебго идараялда цIалулел руго гьесул лъималги. 1996 соналда гьаюрай яс патIиматида гIурус, ингилис мацIазда цадахъго магIарул ва чIамалазул мацIалги лъалел руго. 18 сон барав вас Бачуханида ракIалда буго магIарул мацI жеги лъикI лъазабизе.\n«Щибаб рагIи балъголъабазул цIураб гъамас ккола, - ян бицана ГIисаевас. – Цониги мацI тIагIине нилъеца тани, гьеб буго инсанияталда цебе нилъеца гьабураб кIудияб такъсир. «МагIарулал» абураб рагIиялъ жанире рачуна гIемерал жамагIатал. Гьел жамагIатал цIакъ цоцазе гIагаралги руго, гIаммаб болмацIалдаги кIалъала. Бокьараб цоги миллаталъул гIадин, магIарул халкъалъулги руго этнолингвистикиял къокъаби. Цо рачIин бугел, цо кьолболал мацIал руго гьезул. МагIарулазул батIи-батIиял жамагIатазул гIадат-гIамалги цоцазда релълъараб буго. Жидерго росулъ ва сверухъ ругел ракьазда жамагIаталъул цIар рехсаниги, нужер миллат щибилан суал борхидал, киназго абула ниж магIарулал ругилан. Жиндир халкъалъул маданият цIунизе ва цебетIезабизе тIадаб буго щивав чиясда. Дида лъала магIарул ва чIамалазул мацIал. ГIемер мацIал лъанагIан, нилъер тарихги адабиятги бечелъизе руго. ГIандалги, цIунтIалги, цойги жамагIаталги магIарулал ккола. ХIал-зулмуялдалъун гуреб, киналго жамагIатазе бокьун, гIаммал мурадазе гIоло цолъана магIарул миллат. Росабалъ жиде-жидер мацIазда кIалъалел рукIарал ратани, батIи-батIиял жамагIатал цоцазда ричIчIиялъе чара гьечIого хIажалъана болмацI. ЧIамалисезул тарихалда, фольклоралда, маданияталда хурхарал баянал данде ракIарулел руго дица. РакIалда буго гьедин цо тIехь бахъизе. Щивав чиясулъ бессун рукIуна мацIги маданиятги. Щибаб рагIи ккола тарих. Гьединлъидал мацIазул тIалаб гьабизе тIадаб буго нилъеда. Дир дипломалъул хIалтIуда цIар букIана «ЧIамалазул хIакъалъулъ тарихиял баянал» абураб. Гьебмехалдаго, ай 1989 соналдаго, гьарурал цIех-рехазда рекъон, чIамалазул къоазарго чи вукIана. Гьанже 25-30 азаргониги ватила». ЮНЕСКОялъул ахIи МацIал гIемерлъиялъул рахъалъ Кавказалдаго тIоцебесеб бакI ккола Дагъистаналъ. ГIурусго гIадин пачалихъияблъун лъазабураб 14 мацI буго республикаялда.Гьезда тIадеги «хъвай-хъвагIай гьечIел мацIал» абун цIар кьурал анцI-анцI лугъаталги руго. 2005 соналъул баяназда рекъон, Дагъистаналда гIумру гьабун вукIана 2 621 800 чи. 2002 соналъул хъвай-хъвагIаялъул хIасилал данде росидал, республикаялда магIарулазул ватун вуго 758 438 чи. Северияб Кавказалъул киналго халкъазул мацIал тIагIиналда хIинкъи бугеллъун рикIкIана ЮНЕСКОялъ. Гьелъул магIна ккола унго-унгоги мацIал цIуниялъе квербакъулеб пачалихъияб программа гьечIилан абураб. ПещтIезе кколел гьечIо Болъихъ районалъул нухмалъулесул заместитель ЖабрагIил Заурбековас бицана хъвай-хъвагIай гьаби гIодобе биччан унеб бугилан: «Киналго росабалъ лъикI унеб буго перепись, щибгIаги квалквал ккечIого. Рахьдал мацIги магIарул буго дир, переписалдаги магIарулавилан хъваларищха. ГIаммго район босани, цебесеб переписалда цо-цо гIандадерица бихьизабуна жал магIарулал гурилан. Амма гьедин хъварал цIакъго дагь рукIана. Исанаги гьебго сурат буго. ГьабсагIат районалда хIалтIулел руго микьго хъвай-хъвагIаялъул, 32 малъа-хъваялъул (инструкторлъиялъул) ва 131 хIисаб гьабиялъул участкаби. Перепись лъугIун хадур ракIарарал баянал нижеца ритIула МахIачхъалаялде. Гьенисан гьел уна Москваялде. ХIасилал данде росизе гIезегIан заман бала. ТIасияб соналде гурони гьел къватIире кьей щакаб буго. Перепись тIобитIиялъе хIажатабщинаб къайи-цIаги буго нижер. Хъвай-хъвагIай гьабулезул суалазе жавабал кьезе инкар гьабиялъул, гьел рукъзабахъе риччачIолъиялъул цониги хIужа букIинчIо. Жакъа къаденахъеги переписалда тIасан райадминистрациялъул данделъи гьабизе бугилан лъазабуна Болъихъ районалъул нухмалъулев МухIамад ПатхIулаевас. Бихьизабураб болжалалде берцинаб къагIидаялда хIалтIи лъугIизабизе пикру буго нижер. Хъвай-хъвагIай тIобитIулезухъ хасал сумкабиги цойги хIажатал алаталги руго. ПещтIераби ругелги руго, амма пещтIезе гьанир кколел гьечIо. Цересел переписаздаги баянал ракIарарал, хIалбихьи бугел гIадамал хIалтIулел руго хъвай-хъвагIай гьабиялъул ишалда. Росабазул бегавулзабазда дандги бан, учительзаби ва цойги жигарал, жавабиял, лъай бугел жамагIатчагIи гъорлъе рачана гьаб хIаракаталда. Гьезул гIемераз гIахьаллъи гьабун букIана росдал магIишаталъул перепись тIобитIулелъулги. Гьаб хъвай-хъвагIаялдаса хадуб районалда гIумру гьабулел гIадамазул къадар бихьизабулеб тарих батIияб букIине бегьула. Ахирисел баяназда рекъон, 50 азаридаса цIикIкIун чи вуго районалда. Гьеб цIех-рех гьабуралдаса гьаниб рагъулаб шагьарги бана. Гьенир ругезул къадар районцоязулалда тIаде рехизе бугищали, кин дол рикIкIине ругелали жеги лъаларо. ЦIикIкIун гурони, дагьлъизе рес гьечIо гьанир гIадамал. КIудияб район буго. Росулъ ругел чагIи гурони, къватIире гочарал гьаниб тIобитIулеб переписалда гъорлъе унаро. Нижер районалдаса апараглъиялде унел чагIи дагьал гурони рукIунаро. Гьединлъидалги магIарухъ чIарал районцоязул къадар цIикIкIине буго. Переписалъ гъорлъе вачине ккола щивав чи - кинида лъураб лъимералде гIунтIунги. Гьединал гIисинал лъималазе гIоло жавабал кьола умумуз». Гьебго районалъул ГIанди росулъа МухIамад МухIамадов хIалтIулев вуго райадминистрациялъул бухгалтериялда отделалъул нухмалъулевлъун. Гьес гьадин абуна: «Паспорталдаги магIарулав вугилан хъван буго дица. Гьединго хъвазе буго переписалъул тIанчаздаги. МагIарул миллаталъе хилиплъулел цо-цо чагIи щай раккаралилан абуни, дида ккола гьел хъулухъазда ва гIарцуда хадур лъугьун ругилан. МагIарулаздаса ратIалъизе ругилан цере рахъарал ГIанди мухъалъул чагIиги я рихьичIо дида, я рагIичIо. МагIарул ва гIанди мацIал лъала нижер киназдаго. МагIарул мацI лъаялъ киданиги квалквалги гьабичIо дие, кумек гурони. Гьеб миллияб мацI лъалеб букIин гIемер лъикI бугин рикIкIуна дица». Болъихъ районалъул нухмалъулесул хIинкъи гьечIолъиялъул рахъалъ заместитель ГIабдулдибир ГIабдулдибировасги гьебго пикруялъул рахъккуна: «Ниж магIарулал руго. МагIарулги гъодоберисезулги мацIал лъала нижеда. Гъодобери росдал гьоркьохъеб школалда магIарул мацIалъул дарсал кьола дир ясалъ. Гъодоберисезде, гIахьвалазде, гIандисезде, балъхъадериде цо миллат бикьизе бегьуларо. Гьайгьай, гьедин нилъ щущазаризе бокьаралги гIезегIан ратила. Амма гьел мурадалде щвезе гьечIо. Нилъ магIарулал руго». МагIарул миллаталъе хисизе бегьуларо «Щай дие къваригIун бугеб Дагъистан, Дир гьаракь бахъани дир лъималахъа», - Расул ХIамзатовасул «Авар мацI» абураб машгьураб асаралъул гьел мухъал ракIалде щвезаруна республикаялъул Халкъияб Собраниялъул депутат АхIмад ГIазизовас, «ХIакъикъат» газеталъе интервью кьолаго: «Хъвай-хъвагIаялъул тIанчида «миллат» абураб бакIалда дица магIарулав вугилан хъвазе буго. Нижер ЦIумада районалда руго багвалал, чIамалал, хъваршисел, тIиндал – ункъо батIияб мацIалда кIалъалел жамагIатал. Хъвай-хъвагIай гьечIел халкъаллъун рикIкIуна гьел. ХIукуматалъ гьеб суалалда тIад хIалтIи гьабулеб букIарабани, хъвай-хъвагIайги букIинаан гьел мацIазул. Алфавитал гIуцIун руго. Амма гьел камил гьарулел гьечIо. МагIарул мацIалъ кIалъазе, цIализе ва хъвазе лъалел чагIи дагьлъулел руго, гIемерисел чагIи шагьаразде рахъиналъ. Шагьаразда ругел лъималазда эбел-инсул мацI лъалеб гьечIо. ГIузраби гIемерал руго. Жакъа нилъ магIаруллъи бикьизе лъугьанани, гьелдасан хайир бахинин кколаро дида. Дицаго гIадин, кинабго дир хъизан-агьлуялъги магIарулал ругилан хъвазе буго. МагIарул ва багвалазул мацIалги лъала лъималазда. Депутат хIисабалда кIалъазе вахъарал гIемерал бакIазда дица абула нилъер Дагъистаналъул берцинлъиги чIухIиги кколин батIи-батIиял миллатал, мацIал рукIинилан. Гьел мацIал цIунун хутIана, нилъер гIадаталда рекъон, тухум - кьибилалда, росдада жанир ригьнал гьариялъ. БатIияб росулъа яс ячунев чиясда абулаан, гъосие росулъа гIадан щун гьечIилан, лъикIав вукIаравани, росулъа гIадан кьелаанин гьесиеян. Гьединго ясалдаги. Ригьнал жура-гъураялъ нилъер гIисинал халкъал дагьлъулел руго. МацIал лъалел гьечIо. Хас гьабун гьел цIунизе ккани, программаги гIуцIун, гIарац биччазе кколеб бугоха гъолъие. ЗахIматаб масъала ккола гьеб – учительзаби хIадури, лъималазда ва умумузда гьелъул кIвар бичIчIизаби… КIудияб хIалтIи кколеб буго гьелъул. Школалда цIалулеб мехалъ рекIехъе лъазабураб «МагIарул мацI» абураб Расул ХIамзатовасул кечIалъ кIудияб асар гьабуна дие… ЦIумада районалда гIемерисез жал магIарулал ругилан хъвазе буго. «Хъваршал» абун хъвалел чагIи цIикIкIинеги рес буго. Амма багвалазул ва чIамалазул жамагIатазул цIакъго къанагIатал чагIаз гурони магIарул миллаталъулгун къомех-лъикI гьабизе гьечIо. ЦIумада районалда багвалазул ункъо росу буго – КIванада, Хуштада, Лъондода, Гьимерсо. Гьединго нижер кIиго росу буго ГIахьвахъ районалдаги – Лъисси ва Лъибищо. АнцIазаргогIан чи вуго нижер. ООНалде хьулдарулел течIого, Россиялъул ХIукуматалъ кIвар кьолеб букIарабани гIисинал мацIазде, гьел суалал рижичIого хутIизеги бегьулаан. Рикьизе бокьиялъул цойги гIилла буго хъулухъазда хадур лъугьин. Амма кинан бицаниги, «дун магIарулав вуго» абураб рагIиялдаса инкар гьаби – гьеб квешаб иш буго. МагIарул миллаталъе нилъ хисизе бегьуларо. МагIарулаллъун, авараллъун рижун ругелъул, гьеб цIар цIунизе тIадаб буго нилъеда. «МагIарулав, аварав» абураб рагIул къиматги гьабун, миллаталъул бицунеб бакIалда гьеб калам хIалтIизабизе ккола нилъеца». Гьединабго пикру загьир гьабуна журналист ва преподаватель ТIайгиб Мусаевасги (ЦIунтIаса), хIалхьиялда вугев милициялъул хIалтIухъан Шамсулвара МухIамадовасги (ГIанчихъа) ва гIемерал цогидазги. «Дир магIу бачIана бадиса къватIиб, Къана данде цаби, вахъана тIаде. Аваразул калам, гьелъул камиллъи! Кинабго черхалда лъикIлъана ругънал» (Расул ХIамзатов, «Авар мацI»).


Гугариялъул рахъалъ Европаялъул чемпионаталда къецал унел руго руччабазда гьоркьор.\nРейтингал хисула, цIарал хутIула\nДунялалдаго машгьураб Sherdog абураб интернет-порталалъул рейтингалда тIоцебесеб бакIалде вачIана Дагъистаналдаса речIчIухъан ХIабиб НурмухIамадов. Гьебгиха, цIайиязул категориязухъ балагьичIого.\nТатамиялдаса - больницаялде\nСанкт-Петербургалда грепплингалъул рахъалъ дунялалъул кубокалъе гIоло тIоритIулел къецазда цеве вахъарав Дагъистаналдаса речIчIухъан Пайзудин ГIалиевасул мугъзагьодалъе сакъатлъи ккана.\nКIудияб ВатIанияб рагъда бергьенлъи босиялъул хIурматалда 26 январалда БежтIа росулъ тIоритIана чангъазда хъещтIеялъул рахъалъ къецал. Гьезда гIахьаллъана Россиялъул БахIарчи ГIабдухаликъ Къурбановасул цIаралда бугеб школалъул цIалдохъаби.\nЗахIмат бекьаралъуб бергьенлъи бижула\nКрасноярскиялда тIобитIана эркенаб гугариялъул рахъалъ Иван Ярыгинил хIурматалда санайил тIобитIулеб иргадулаб турнир. Спорталъул гьеб тайпаялда цере рахъунел машгьурал речIчIухъаби, нилъер ракьцоял ГIабдурашид Садулаев, ХIажимурад Рашидов,…\n«Гугариялъ цолъизабураб дуниял» (UWW) гIуцIиялъ Дагъистаналдаса спортсмен ГIабдурашид Садулаевасе ункъо моцIалъ ургуялде вахъине гьукъана. Гьелъие гIиллалъун лъугьана дагьаб цебе Казахсатаналъул Нур-Султаналда тIобитIараб гугариялъул рахъалъ дунялалъул чемпионаталда бергьиндал ГIабдурашидица журналисталгун…


Дагъистаналда цо гурони гьечIеб сакъатал лъимал цIализарулеб, гьезда батIи-батIияб махщелал малъулеб школа кIодо гьабун базе ресал ратулел гьечIо тIалъиялда. Гьедин абулеб буго гьеб школаялъул нухмалъулелъ. Гьелъул пикруялда Дагъистаналда унтарал лъималазде букIине кколедухъ кIвар кьолеб букIарабани, гьезул чангиязул гIумру лъикIаб рахъалдехун хисизабун бажарулаан.\nДагъистаналъул захIматалъул ва социалияб цебетIеялъул министерлъиялъул баяназда рекъон ахираб щуго соналда жаниб республикаялда сакъатал лъималазул къадар 30 азаргоялдаса гIодобе кколеб гьечIо. Гьединал лъималазул тIалаб гьабулел, гьел хьихьулел чанги интернаталги руго Дагъистаналда, амма унголъун гьезие лъайкьолеб, гьел куцалеб школа цохIо гурони гьечIин абизе бегьула. Гьеб ккола сакъатал лъималазе кумек гьабулеб «Жизнь без слез» абураб жамгIияб гIуцIиялъ рагьараб къад-къад унтарал лъимал цIализарулеб, жамгIияталда гьоркьоб гIумру гьабизе гьезда малъулеб хасаб школа.\nГьенир цIалулел руго даунил синдром бугел, аутизмалъ унтарал, ДЦП бугел лъимал. Гьеб школалъул нухмалъулей ХIамзаева ГIайшат махщалил рахъалъ гьей я мугIалим гуро, яги психолог гуро. Экономистлъул цIалун яхъун хадуб даран-базаралда йикIанин жийилан бицана гьелъ. 20 соналъ цебе аутизмалъ унтарав вас гьавун хадуб гурони жиндида унголъунги гьединал унтарал лъималазда ва гьезул гIагарлъиялда бихьулеб къо бичIчIичIилан бицана ГIайшатица. Унтарав васги вачун гьей гIемер батIи-батIиял шагьаразда ругел тохтурзабазухъе хьвадун йиго, Дагъистаналда гьединал лъималазе гьабулеб дару-сабаб букIун гьечIо.\nМоскваялде араб мехалда гьенив ГIайшатил васасул тохтурас гьелда абун буго дуца щайин мунгогIадал эбел инсудаги гьел унтарал лъималгун кин хIалтIизе кколебали малъуларебилан . Дун специалистги гурелъул кинин жиндица гьеб малъилебилан ГIайшатица цIехараб мехалда тохтурас абун буго нуж цоцада гIадин лъиданиги ричIчIизеги ричIчIуларила, цоцазе кумекги нужецаго гIадин нужее лъицаниги гьабуларилан. Гьеб мехалда ракIалде ккун буго ГIайшатида гьединал унтарал лъималазе хасаб школа рагьизе.\nГIайшат ХIамзаева: «Сакъатал лъималазе цIалулъ кумек гьабулеб цохIо нижер гурони тIокIаб гьединаб школа гьечIо Дагъистаналда. Нижер гьанир руго хасал, сакъатал лъималгун хIалтIулел мугIалимзаби, психологал. Нижеца лъималазда цоязда кIалъазе цогиязда суратал рахъизе, хъвазе-цIализе малъула. ХIинкъичIого, цойгидазда тIадречIчIичIого мугIалимзабаз абураб гьабулеб хIалалда вукIине лъимада малъизе кIваниги гьебги нижеца кIудияб бергьенлъилъун рикIкIуна.\nДие гьел унтаралин абизецин бокьуларо, дица гьезда батIиял лъималилан абула. Нилъер гьанир гьединал лъималазе церетIеялъе, гIадатияб гIумру гьабизе кинал рукIаниги ресал гьечIолъи букIуна дида цIакъ рекIеда бан. Дица нижер школалда бихьизабуна гьединал батIиял лъимал куцазе бегьулеблъи. Къалам кодоб кквезе лъаларел рукIарал нижер лъималаз цIикиммаххазул тIугьдул гьарула, цIулал хIалтIаби гьарула, угьаруна, суратал рахъула гьез. Чангияз гьел ричун жидеего гIараццин гьабула. Кинабго жо гьаниб чIобого букIуна».\nГIайшатица бицана 2006 соналдаса нахъе хIалтIулеб бугеб гьеб централъул цIалдохъаби заочно букIаниги университетаздагицин цIалулел ругилан. Гьезде букIине кколеб кIварги кьуни, гьел куцаялъе хIажатал хасал къагIидабиги хIалтIизаруни гьез хIасил кьечIого букIунарилан.\nГIайшат ХIамзаева: «Нилъер гIадамазда гьел унтарал лъимал нилъго гIадал чагIи рукIин бичIчIизабизе къваригIун буго бищун цебе. Нилъер чагIаз гIантал лъимал ругин абун кверхьвагIун тун рукIуна гьел. Гьединал батIиязде дагьабги цIикIкIун кIвар кьезе кколелъул гIинтIамуларо гьезухъ. Пачалихъалъ кьолеб дагьабго пенсия гурони, хIажатал дарабигицин киназего гуро гьезул щолел. ТIоцебе нижер школалде хьвадулеб букIана щуго лъимер.\nБитIараб бицани, ниж цIакъ хIинкъун рукIана гьел лъималгун хIалтIизе лъугьине, гьединаб хIалбихьи бугев цониги педагогги вукIинчIо нижер , амма дагь-дагьккун иш цебе билълъана. Цин унтарал лъималазул эбел-инсуца гIарацги бакIарун рукIана хIалтIилел. Хадур спонсорал щвана нижее, хадубги чанго хитIабал гьарун, гIемер дун гьардон республикаялъул тIалъиялъги кумек гьабуна нижее. Ниж 2012 соналдаса нахъе лъайкьеялъул министерлъиялъул школазда гьоркьобе уна, амма пачалихъалъ биччалеб гIарацги гIоларо нижее. РахIму-цIобалъул фондаз кумек гьабула, гьадинго садакъа гьабуле чагIиги камуларо. Гьаб сагIат школалда цIалулев вуго 50 чи гьел киналго кIицIул кваназаризе ккола, рачинеги щвезаризеги ккола. Гьеб киналдаго тIадги гIезегIан харжал унаха.\nГьелдасаги бищун кIудияб нижер проблема буго гьанир цIализе рачIине бокьаразул къадар цIакъго гIемер букIин. Гьаб сагIаталда гьединазул 300 ялдаса цIикIкIун чи гIун вуго. Нижер гьанир рукIарал лъималазул цебетIей, гьел цIализарулеб, гIадамазда гъорлъросун рукIунеб куц бихьун хадуб цойгидазеги бокьула жидерго унтарал лъимал гьанире рачине».\nГьев гьабсагIат школалда цIалулев вугев 50 лъимералъегицин бакI гIоларого бугила, гьеб школа кIодо гьабиялъе санагIалъи гьабулеб гьечIила тIалъиялъилан абун разигьечIолъи буго ГIайшатил. Гьелъ бицухъе 5-6 сон буго гьелъул цин МахIачхъалаялъул нухмалъиялъухъе хадуй республикаялъул тIалъиялъухъе гьеб суалгун хьвадилей. Рамазан ГIабдулатIиповас гурони жиндихъ гIин тIамичIин, гьесухъе жий арабго къоялъ МахIачхъалаялъул мэриялда лъазабун букIун буго гьес унтарал лъимал цIалулеб цIияб кIудияб школа базе ракь кьейилан. ГIабдулатIиповасул амру тIубалебин абун Ленинкент росухъ ракь бихьизабун буго мэриялъ школа баялъе, амма гьелъул документал гьаризе лъугьараб мехалда тIатун буго гьеб ракь щуго соналъ цебего цойгидал чагIазе кьун букIин. Цойги батIияб бакIалда балагьилин гьеб школа базе бакIилан абун букIаниги, гьелдаса нахъе лъагIалидасаги цIикIкIун заман ине бугониги жеги гьеб ракьул суал тIубан гьечIо.