Дилималдаса Абуев Шихмирза (Угу) рак1алде щвеялъе\n1967 Алмахъ росулъ г1уц1араб лесхозалъул отделениялъул директорлъун вук1ана Дилималдаса мунагьал чураяв Абуев Шихмирза (Угу). Гьенив росулъ жакъаги щивго ватиларо лъик1аб бербалагьиялда гьев рак1алде щоларев чи. Шихмирзаца Алмахъалъул хозяйство бахъинабизе гьабуна к1удияб х1аракатчилъи. Х1алт1ол цебет1ей гуребги, г1адамазе лъик1лъи бокьун. гьезие пайдалияб рахъ борхизабулаго х1алт1ана Алмахъалда Шихмирза. Абизе к1ола Дагъистаналъул районазул хозяйствоязул бищунго лебалал, бергьараб г1акълоялъул руководителазда гъорлъ цояв вук1анилан гьев. Дида к1очонаро къват1исан Дагъистан республика бихьизабулеб мехалъ кидаго телевидениеялдасан бихьизабулаан, Шихмирзал руководствоялда гъоркь. гьесул х1аракаталдалъун Алмахъалда г1уц1араб рит1уч1азул ферма.Гьениб гьелъие г1оло рит1уч1ал хьихьизе гьабураб заповедникги бук1ана г1уц1ун. Гьеб заповедникги гьайбатал рит1уч1алги рук1ана Дагъистаналъулго маг1ишаталъул "Визитная карточка" х1исабалда Москваялдасан ва цогидалъусан гьарулел рук1арал телепередачабазулъ...Цоги гьанибго рехсезе ккола Дагъистаналъул росдал маг1ишаталъул бет1ерлъи гьабун вук1арав Мух1амад Г1абдулбасировги. Бажари бугев, ц1одорав, х1алт1улъ жигарав чи вук1ун вуго гьев. Шихмирзал планал т1оразаризе лъик1аб квербакъи гьабун буго гьев Мух1амадица...Шихмирза вук1ана доб заманаялъул унго-унгояв росдал маг1ишаталъул реформаторилан абизе бегьулев чи\nДоб заманаялъ оленеводазул бригадирлъун х1алт1ула вук1арав Бекмирза Мусавузовас бицана:\nЛълъар къот1ун к1удияб пайда кколел рук1арал рит1уч1азда г1ей гьабич1огун Шихмирзаца, лесхозалъе к1удияб пайда кьолеб гьеч1ониги г1адамазе х1алт1и бук1иналъе г1оло Гъайилиб г1уц1ана зверофермаби. Гьенир хадусан хьихьулаан г1анк1ал, нутриял, норкаби, сурокал.Нахъа рагьана кожобработкаялъул цех. т1агърал рукъулеб цех. Гьедин х1адурараб гьел рух1чаголъабазул къехь. рукъарал багьа къиматал т1агърал унаан ричизе Москваялде, Астраханалде. Гьеб кожобработкаги, т1агъур букъи ва цогидаб махщалиде ругьунлъизе, ц1ализе рит1ана къват1ибеххун бак1азде росулъа г1адамал.\nГъванигалдаса байбихьун муг1рузде щвезег1ан гьаруна ц1улакьодал гъут1би ч1ун питомникал, лаблъабазда ракь кквезе акациялъул ч1елал, гьеб кинабго гьабун х1алт1ухъабазе щолаан лъик1аб мухьги. Херлъараб ц1улакьодул гъвет1 къот1ун. гьелъул бак1алъ ч1олаан ц1ияб. Гьедин къот1араб ц1улакьодул гъвет1 х1алт1изабизе бук1ана рагьун 5-6 станок жаниб бугеб паркет гьабулеб цех, гьенирго гьарулаан т1унк1ил хъундагъал, гьарулаан столал, сувенирал, гьений художник-оформительлъун йик1ана дир лъади Мусавузова Суайбатги Гьелдаго цадахъ гьарун рук1ана деревообработкаялъул цех, сущилка. Гьел зверофермаби ралел мехалъ чанго соналъ ралел бак1азул лъик1аланго х1алт1ухъабазе бук1ана камич1огун х1алт1и. Гъайилиб бекьулаан сорго. гьелъул ц1илц1ал гьарун. ричизе унаан. Гьелдалъунги лъик1аб мухь бук1ана росдал г1адамазе пайда. Ёлочкайилан абулеб бак1алъ бекьулаан капуста. ламадур. Капуста х1алт1изабизе бук1ана квасильный цех рагьун. Г1ураб капуста гуребги, квасить гьабурабги гьеб бочкаби ц1ун бехехун бичизе унаан. унаан договор гьабун Мах1ачхъалаялде, Хасавюрталде... Моц1ие к1иго нухалъ кьолаан х1алт1охъабазе мухь\n1974 соналъ Алмахъалде рач1ана 300 эбелаб рит1уч1ги 30 рогачги. гьел оленоводазул бригадирлъун вук1ана Расул Сахрудинов, дун гьенив панторезлъун вук1ана. Хадусан тана бригадирлъун, завфермалъун. 1977 соналъ байбихьана рит1уч1азул фермаялъ доход кьезе.Гьезул къадар 1500ялде бахана, !800 рит1уч1азул къадар бахараб мехги бук1ана. !988 соналъ рит1уч1аз, г1иц1го 80 азарго гъурущ т1адги хун, кьуна бац1ц1адаб хайир 370 азарго гъурущ. Гьедин к1удияб хайир кьеялъ росдал г1адамазе пайдалиял ишал гьаризеги ресал кколаан., хайир г1емер гьеч1ел чангоял г1адамал х1алт1улел рук1арал цо-цо цехазулги, зверофермабазулги х1алт1и-иш бача-баг1унаан рит1уч1аз кьолеб к1удияб хайиралъ. Гьеб гуребги Шихмирзаца г1адамазул к1удияб гъира ккеледухъ х1алт1изаруна росдал ракьал. Рит1уч1азул фермаялде х1адурулеб хер бецизе г1адамазе цо гектар бецун. жидеегоги цо гектар толаан бецизе, гьелде абулаан гьахьал гьабун хер бецийилан. Гьел рецарухъабазда цевеги лъугьун Шихмирзаца жинцагоги хер бецулаан...Гьеб хер рит1уч1азул добе баччун гьелъул сенажги гьабулаан.\nНусазаргоялдаса т1асан хорёказул къадар бахараб мехги бук1ана. Гьезие бач1унаан Бакуялдаса учузаб ц1орозабураб гьан, ччуг1а. гьеб баччизе морозильник т1ад бугеб хасаб машина бук1ана хозяйствоялъул. Гьединаб гучаб маг1ишаталъул х1алт1и бук1ана доб советияб заманаялда Алмахъалда...\nДица абиларо гьеб кинабго г1иц1го Шихмирзаца гьабунилан, гьесда хадур рач1аразги гьабуна хасал къиматал х1алт1аби, амма Шихмирзаца гьабуна кьуч1ч1аб ва аслияб, къимат т1ок1аб х1алт1и гьеб киналдаго гъорлъ. Гьесул х1алт1улел г1адамаздехун бук1араб х1урмат ва х1алт1олъ бук1араб бажариялъул т1ок1лъиги жобан алмахъазул маг1ишаталъе ккана к1удияб пайда...\nАлмахъазул рахъалъан к1удияб баркала загьир гьабулеб буго росдал маг1ишаталъе к1удияб пайдаялъе ватарав сахаватав Шихмрзал г1агарлъиялъе. Гьес гьабунщинаб лъик1лъи гьесул мунагьал чуризе батаги.


Долларалъул багьа 70 гъурщидаса тIаде ин ва батIиял пачалихъаздаса раччулел нигIматазе санкцияби лъазари кколел руго аслиял гIиллаби кванил нигIатазул багьаби рахиналъе.\nРес бугищ гIадамал Советияб заманалда букIараб талоназул системаялде тIадруссине ва кин лъагIел гьоркьоб индал къабул гьабураб дагъистанияз доллар 70 гъурщидасаги тIаде ун букIин.\nЦIияб соналда цебе кидагоги хиралъулин дагьалъго нигIматал, амма гьабсагIаталда къойидаса къойиде хиралъулел ругин гьел, хIикмалъизе ккараб жо бугин импорт гьабун бачIунеб гуреб, нилъерго гьаниб гьабураб гьуинлъицин хиралъулеб букIинин абулелеб буго МахIачхъалаялъул №2 базаралда хIалтIулей Альбина ГIисаевалъ. Москваялул, Волгоградалъул ва цогидал шагьаразул кондитериял фабрикабаз хира гьабун бугин жидерго къайи, гIадамазул босизе ресал цадахъго дагьлъун ругин, гьуинлъи, цебеялда данде ккун. Дагьаб гурого бичун унарин гьебин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Альбинаца.\nАльбина ГIисаева: «Конфетал хиралъунги руго, жеги тIаде хиралъулелги руго. ГьабсагIат аслияб куцалда гьуинлъи буго гIицIго Россиялда гьабураб, амма багьаби щаялиго нилъеразго рахирнарулел руго. ГIадатиял конфетал, 120 гъурщиде килограмм букIарал, рахун руго 210 гъурщиде. Цебе дица моцIие бичулеб букIаралъул бащалъицин бичулеб гьечIо. ГIадамаз тIоцебе хIажатаб жо гугого босулебги гьечIо. МоцIидаса моцIиде хиралъулеб буго къайи, 10, 20, 30 гъурщица».\nБазаразде, цадахъго къайи босулеб бакIалде унел ругин гIадамал тIоцебе хIажатаб жо: нах, чакар, ролъ ва цогидаб босизе, тукабаздаса босулеб гьединаб къайи къанагIалъи бугин бицана ГIадатияб универсалияб тукадул хIалтIухъан МухIамадица. ЛъагIелалъ цебеги гIадамаз килограммаз босулеб букIун батани чакар, яги чаялъул къвачIа, гьанже гьеб босуларила.\nАслияб куцалда МахIачхъалаялъул гIадамал унел руго автовокзалалда гIагар бугеб ЦIумадисезулин абулел базаралде ва Ленинкентада бугеб ГIандисезул базаралде. Гьениб гьан, ролъ, пер ва цогидал нигIматал лъалаго учуз рукIунел руго цогидал бакIаздаса.\nПихъил ва пастIадул нигIматазул имопрт Туркиялъа гьукъи кканин цоги кьаби, гьадинги лъикIаб букIинчIеб хIаладе, гьел нигIматазул багьаби цIакъго рахарал ругин абулеб буго ричарухъабаз. Масала, араб соналда мандаринал ричулел рукIун ратани 50 гъурщиде килограмм, исана гьел ругила 80 – 100 гъурщиде.\nМадинат: «Араб соналда мандаринал рукIана 50 гурщиде. Исана гьел 80 гъурщидаса гъоркье кирго гьечIо ричулел. Нижеца къайи босула складаздаса, гьениб буго Туркиялъа рачIарал нигIматалги жеги хутIун. Гьеб къайи хираго буго цIакъ. Абулеб бугоха Туркиялъа къайи гьукъун бугин, гьеб битIараб гьечIо, буго Туркиялъа бачIунеб, амма хираго буго. Масала, генул ящик цебе 900 гъурщиде босулеб букIун батани, гьабсагIат гьеб 1200 гъурщиде буго».\nСанкцияз ва доллар бахиналъ гIадамаз инкар гьабулеб бугин пихъалдаса ва цогидаб лазаталдаса, гьелъул даран лъалаго дагьлъун бугин абулеб буго ричарухъабаз. ГIадамазул рес гьечIида бугеб багьаялде пихъ ва пастIадул нигIматал росизейин бицана №2 базаралъул йичарухъан Эльмираца.\nЭльмира: «100-120 гъурщиде букIараб помидоралъул багьа бахун буго 170 гъурщиде. Гьелъие гIилла бугоха цIияб соналда цебе багьаби рахин, цадахъго Туркъиялъа бачIунеб гьечIолъи. Туркиялъа бачIараб букIунаан помидор, охцер, перец ва цогидал пастIадул нигIматал, гьабсагIат гьеб бачIунеб буго Азербайджаналдаса. Гьедин хираго буго кинабго жо».\nАраб соналда букIаралде данде ккун, 2015 соналда доллар 70 гъурщидаса тIаде ин гIадамаз гIодоре риччан къабул гьабуна. Экономист Халил Халиловас гIадамал гIарац бахъизе, техника ва нигIматазул нахърателал гьаризе рортулел гьечIолъи бичIчIизабулеб буго араб соналда гIадамал хIинкъун рукIанилдалъун, Советияб хIукумат биххун хадуб чIороголъарал тукаби ракIалда рукIиналъ, къайи тIагIинилан, амма санкцияби лъазаридал тIагIараб къайи ккечIила, гьединлъидал гIадамаз гIодоре риччан къабул гьабунила гьеб.\nЦадахъго хIисабалде босизе кколила гIадамазул реалил тIаде щолел харжар гIодоре ккун рукIин 10 проценталъ. Гьединлъидал гIадамазухъ хIалтIизабулеб гIарацги гIемер гьечIила. Бугеб гьеб яги мина-ракьалде сверизабун, яги банказда цIунун бугила цогидаб гIарцуде сверизабун.\nХалил Халилов: «Россиялъул экономика ругьунлун ккана санкцияздеги нартил ва цогидал энегетикиял сурсатазул багьаби гIоде ккеялдеги. Цадахъго ритIухъаллъун ккечIо цереккун рукIарал лъазариял, тукабаздаса къайи тIагIине бугин абурал. ГIадамаз, хадуб жо щвелари хIинкъун, босулеб букIана кинабго, амма бихьулеб буго къайи тIагIунеб гьечIолъи. ХIакъикъаталдаги, гIадамазе щолел реалиял харжал дагьлъун руго, мухь цIикIкIун бугониги.\nГIадамаз хIаракат бахъулеб буго тIоцебесеб хIажатаб гурого къайи босичIогон тезе. ГIарац цIунулеб буго цо бутIаялъ, рокъоб нахъе лъун, цо бутIаялъ банказда, лъикIаб заман тIаде щвезегIан, цоги-цогидаб жо босизе. Гьелъ бичIчIизабулеб буго дармил къадар лъалаго дагьлъун букIин. ГIадамазул гьединго хIалтIуда ракIчIей гьечIо. Метерисеб къоялда харжал кьечIогон, хIалтIи гьечIогон хутIилин бугеб хIинкъиялъ тIоцебесеб хIажатаб гурого босичIогон цIунулеб буго гIарац».\nЭкономистасул пикруялда гъурщил къимат дагьабги хвезе рес буго, нартил багьа дагьабги гIодобе ккеезе рес букIиналъ, амма гьединаб ахIвал-хIал гIемер заманалда цIунун хутIизе рес гьечIила. Гьединлъидал, гIадамаздаги бичIчIулеб бугила, лъикIаб заманалда лъагIан гIарац хвезабичIогон тей лъикIаб букIин.\nГIадатиял гIадамазе долларалъул багьа 70 гъурщидаса тIаде иналъ кинабгIаги асар гьабичIин, щайгурелъул гIадамал лъикIалде гуреб, квешалде хIадурун рукIиналъин рикIкIунеб буго блогер Мурад Мустафиновас. ТIалъиялда божи гьечIолъи ва жамгIияталъул бугеб хIал хIисабалде босанани, гьабсагIат рагъ байбихьанин лъазабуниги хIикмалъизе гьечIила гIадамал.


Сочиялда Олимпиада лъугьун хадуб Дагъистаналда щиб букIине бугеб? Гьеб суалалда тIасан чанги бахIсал кколел руго республикаялда. Цояз рикIкIунеб буго рагъулаб кIудияб операция байбихьизе бугилан регионалда, цогидаз рикIкIунеб буго терроралде данде къеркьей вахIшилъизе бугин, лъабабилезни абулеб буго батIаго щибго хисизе гьечIилан.\nТерроралде дандечIараб миллияб комитеталъул данделъиялда Федералияб хасаб хъулухъалъул нухмалъулев Александр Бортниковас абуна сочиялъул хIаязда хIадурлъулел ругилан къуваталъул идараби ва Дагъистаналда ахIвал-хIал лъикIлъизабизе нухал ралагьун ругилан. Изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къадарги, терроралъул такъсиралги, низам цIунулел чIваялъулги рахъалдасан Дагъистаналъ жакъа къоялда тIоцебесеб бакI кколеб буго Россиялда гуребги, Европаялдацин.\nХалкъазда гьоркьосеб кризисалъулаб къокъаялъул вакил Варвара Пахоменкоца абуралда рекъон, ахираб заманалда республикаялда цIикIкIана хасал операциялги, профилактикиял тадбиралги ва гьел тадбирал букIинесеб Олимпиада сабаблъун гьарулел ратула.\nПахоменкоца абуна «Эркенлъиялъе» къуваталъул идарабазул хIалтIи къануназул гIорхъолъа борчIараблъун кколин Дагъистаналда.\nВарвара Пахоменко: «Дагъистаналда гIемерлъулел руго хасал операциял, къуваталъул тадбирал цIикIкIунел руго. БукIинисеб Олимпиадалъе гIоло гьабулеб хIалтIи батила гьеб. Амма къуваталъул идарабаз гьабулебщинаб кидаго къануназда рекъараблъун букIунаро. ГIайибго гьечIего гIадамал кколел руго, гIакъубаби кьун гьаричIел такъсиразе мукIурлъизарулел руго, цIех-рехалда гьересиял хIужжаби рехсолел руго – гьединал чанги гIарзаби щолелл руго инсанасул ихтиярал цIунулезухъе. Рохьилазул гIагарлъиялъе рахIат толеб гьечIо. Гьезул гIайибищ бугеб боевиказда гъорлъе гIагарав чи ин. Къуваталъул гурони нухал ратулел гьечIо республикаялда бугеб ахIвал-хIал хисизабизе.\nДагъистаналъул цIияв президентас къана адаптациялъул комиссия, рагьана цогидаб идара, амма гьелъул кинал мурадал ругел, щиб хIалтIи гьабизе бугеб бичIулеб гьечIо. Гьединго цIикIкIана салафиздехун гьужумал. Къалел руго гьезул ясли-ахал, школал, бизнесалъе рахIат толеб гьечIо. Гьеб киналъго ахIвал-хIал Дагъистаналда хIалуцинабулеб буго. Амма абизе бегьиладай республикаялда рагъ букIинин? Лъаларо, мухIканаб жаваб кьезе кIоларо. БачIунеб соналда хасал операциязул къадар дагьлъизе батиларо. Жакъа къоялда Дагъистаналда цIакъ гIемер къуваталъулал руго».\nЦохIо Дагъистаналда гуребги, Кавказалъул цогидал регионаздаги бугин гIемер бицунеб Олимпиадалда хадуб букIинеселъул илан абуна «Эркенлъиялъе» политолог Руслан Къурбановас. Гьес абуралда рекъон, терроралъул такъсирал Кремлалъ кидаго хIехьезе гьечIо, амма сочиялъул хIаязда хадур рагъулал операциял рукIинин абураб жоялда божизе бегьуларо, щайгурелъул гьел операциял Олимпиадаялде цере гьаризе рукIана.\nРуслан Къурбанов: «ГIемерисел экспертаз рикIкIунеб букIана Олимпиада байбихьилелдаго Кремлалъ терроралъул масъала тIубазе бугин Шималияб Кавказалда. Амма федералияб централъ гьединаб нух тIаса бищичIо. Гьел хIинкъун ратила Кавказалда армия бачани, ахIвал-хIал жеги хIалуциналдаса. Кавказалда лъабабилеб рагъ Россиялъе къваригIун гьечIо – гьединаб пикру буго гIемерисел экспертазул. Мисалалъе, Чечняялда тIоритIарал рагъулал операциял ракIалде щвезаре. Гьединалго операциял цIидасан хIехьерало Россиялъ. Улкаялда унел процессазул халгьабе. ЖамгIият дагь-дагьккун хисулеб буго, политикиял суалазда гIахьаллъи гьабулеб буго. ТIадежоялъе «Хватить кормить Кавказ!» илан абурал лозунгал хIисабалде росе. Рагъалъе кIудияб бюджет къваригIулаан.\nГьединго Чечняялда рагъ унеб букIараб мехалда, Россиялъул цогидал регионазда боевиказ чанги вахIшияб теракт гьабуна. Гьединал террактал такрарлъизе Кремлалъе къваригIун гьечIо. Гьелдалъун, рагъулал операциял Дагъистаналда рукIинарин кколеб буго. Рагъ байбихьани, Кавказалда бугеб ахIвал-хIалалъе контроль гьабизе кIвезе гьечIо».\nЖамгIияв хIаракатчи Максим Шевченкоцаги рикIкIунеб буго Дагъистаналда рагъ байбихьизе гьечIин. Амма, гьес абуралда рекъон, бугеб ахIвал-хIал хIалуцине бегьула. Терроралъул такъсиразул къадар Дагъистаналда цIикIкIунел яги дагьлъулел ругилан абураб жоялъе жинца къимат кьеларин абуна Шевченкоца ва тIаде жубана терроралде данде республикаялда гьанже къуват хIалтIизабун гурони къеркьолел гьечIилан.\nАдаптациялъул комиссия къан буго, суфияздаги салафияздаги гъоркьоб байбихьун букIараб диалог цIигьабун гьечIо – Дагъистаналъул нухмалъиялъ ругел конфлиткал тIуралел гьечIо рагьараб хабаралдалъун илан рикIкIунеб буго Шевченкоца.\nМаксим Шевченко: «Дагъистаналда сверунги ва жибго республикаялда жанибги ахIвал-хIал хIалуцинабулеб буго ургъунго. Салафитазе рахIат толеб гьечIо, мисалалъе. Террористазул рахъ гьез кколеб бугищ гьечIищали лъицаниги гьикъулеб гьечIо. 99-лел соназда мегеж бугев чи террорист вугилан абулеб букIараб гIадаб ахIвал-хIал тIадбусана Дагъистаналде. Чанги нухалъ абунги букIана, абулеб буго – цохIо къуваталъ терроризм тIагIинабизе гьечIо. Политикаялъул ва кадровиял хиса-басиязги хIасилал кьезе гьечIо.\nДагъистаналъул бусурбабазул динияб идараялъги «Агьлю Сунна валь Джамаа» гIуцIцIиялъги гъулбасараб резолюция киб бугеб? Щай диалогалде тIадруссине бегьулареб? Гьелъги хIасилал кьезе рукIана. Олимпиадаялда хадуб букIинеселъул бицунаго абила хасал операциял ва гьезда релълъарал тадбирал цIикIкIине ругилан. Амма Дагъистаналда рагъулал операциял байбихьиялъе кина-рукIаниги гIиллаби дида рихьулел гьечIо».\nИнсанасул ихтиярал цIунулеб «Мемориал» централъул шураялъул нухмалъулев Олег Орловас абуралда рекъон, терроралде дандекъеркьей Дагъистаналда вахIшилъизе буго.\nОлег Орлов: «БукIине бугищ рагъулаб кIудияб операция яги гьечIищ – лъаларо. Чанги батIияб прогноз кьезе бегьула. Мисалалъе, Генуб росулъ тIоритIарал гIадал тадбирал рукIине бегьула тIубанго республикаялда. Цо жо мухIканго абизе кIола: терроралде дандекъеркьей вахIшилъизе буго. Гьебгун цадахъ гIемерлъизе руго хIакимазул арестал. Дов Саид Амиров кквезе вугилан абураб жо сон-церекъад гьадингосеб хабарлъун толеб букIана. Гьанже щиб бихьулеб бугеб нилъеда? Мухъазул бутIрул кколел руго, авторитет бугел хIакимал кколел руго. Гьединаб политика рекIее гIолеб батила гIадамазе. Амма гьеб цIияб политикагун цадахъ тIагIана цогидаб лъикIаб политика: суфиздаги салафиздаги гьоркьоб байбихьараб диалог тIубанго тIагIана, адаптациялъул комиссия хIалтIулеб гьечIо».\nГьединго Орловас абуна, низамцIунулел идарабазул хIалтIуда тIасаги гIемерлъул ругин гIарзаби.


Щай гьел культураялъул рукъзал хIалтIулел гьечIин абураб жо цIияб хабар лъугьараб бутIрузеги, жамгIияталъеги? Щай гурелъул нилъер лъицаниги киданиги хIисаб гьабулароан росулъ бугеб клуб, библиотека, яги культураялъул рукъ абураб бакI пачалихъалъ щиб гьабизе гьабураб бакIали. Гьеб къабул гьабулаан цониги чиясе моцIрол харж бачIиналъул мурадалда рагьараб, жаниве вачIунев чи гьечIолъиялъ къан тараб, я пайда, я зарал гьечIеб бакI хIисабалда.\nГьеле гьеб я зарал, я пайда гьечIеб бакI хIалтIулеб гьечIин ва хIалтIуларел бакIал къазе кколин гIадада бюджеталъул гIарац харж гьабичIогоян республикаялъул бетIерас абурабго гьеб нилъер киназего тамашаяб цIияб хабар лъугьана.\n"БитIун абулеб буго ГIабдулатIиповас. Масала, чан соналъ гьадав КъурахIица лъагIалие лъабцIул клубалъул нуцIаги рагьун щибаб моцIалъ харж босараб. Щибизе къварегIараб бакI эб клуб?" - ин абила жидеего харж щвечIеб халкъалъ. "Вабабай, вададай, гьанже щиб чара, дие гьаркьал кьуни завклублъун тIамилин рагIи кьурав АдухIида щиб гьабилеб?" - ин бетIер кквела бегавулас. Цогидав пашманлъила чияр цIаралги хъван босулеб букIараб харжидаса махIрумлъанин.\nХIасил калам гьеб ГIабдулатIиповасул хитIабалъ цоял пашманлъана, цоял роххана. Поэтас абухъе, "цояхъе гьеб щвана борохь киниги, цогидахъе щвана чIухIараб цIумлъун". ХIисаб гьабеха, кигIан кIудияб кIкIал бугеб нилъер гIумруялъулъ ва нухмалъиялъулъ гьабизе кколеб ва хIакъикаталда гьабулеб хIалтIуда гьоркьоб? Кинаб масъалагун рагьарал бакIал культураялъул рукъзал, библиотекаби ва клубал?\nГьел рагьана инсан хIайваналдава ватIа гьавизе. Инсанасе цохIо хвечIого вукIине кванай гуреб, гьев тIокI ва тIадегIан гьавулел бакIал хIажалъун. Гьесухъе гIелмуги, бичIчIиги, кантIиги, тарбияги, чияс чиясул адаб гьабиги щвезабизе. Культура цохIо кечI ахIи ва кьурди гуро. Культура буго хьвада-чIвади, гIадамазул гьоркьорлъаби, тарбия кьей ва кьураб боси. ТIуралел ругищха гьел масъалаби жакъа култураялъул рукъзабаца, библиотекабаз ва клубаз? Кинабго гьабулеб буго гIаксалдаян абизе бегьила.\nРишват ва цIогь сурун бихьизабизе кколел библиотекаби кьолел руго ришваталъухъ. Инсанасда лъикIлъиги, тIадегIанлъиги, берцинлъиги бихьизабулеб культураялъул рукъ гIарац бикъун ва ришватал кьун тIалъи босарав бегавуласул хъизан хьихьулеб буго цо-цо бакIазда. Гьеб кинабгоги лъугьана сах гьабизе кIолареб рухIияб унтуца жамгIият кверде босиялъ. ВацIцIадав гIабдаллъун вихьун, хIалихьат ва ришватчи гIакъиллъун вихьун нилъеда.\nЦо хIакимас абун букIана дида гьанжеялдаса I5 соналъ цебе, капек хутIичIого гьаб гIарац гIадамазе кьелаан дица, гьелъухъ гъоз дун хъулухъалдаса реххуларевлъи лъани абун. Гьел культураялъул рукъзал щиб мурадалъ рагьарал, кинаб масъалагун хьихьулел, щиб гьез гьабулеб бугеб абураб суалалда тIад нилъ ургъичIеб ва жавабиял чагIаздаса гьеб тIалаб гьабичIебгIан заманаялъ нилъее ГIабдулатIиповас бицунеб жо букIине буго цIияб хабарлъун.\nДида лъаларо кинаб даража росабалъ бугебали, лъала тIубанго Дагъистаналда культураялъул рукъзал цоял хIисабалъе, ххвалие рагьун рукIуна. Цогидал тIадехун абухъе моцIаца къан рукIуна, къосинчIого кIиязго моцIрол ахиралда харжалги росула. Росабини тела, гьаниб тахшагьаралдагиха тату хун бугеб. Авар газета мадаралда хъвай-цIали лъаларев цо чиясухъе I99I абилеб соналъ ижараялъе кьураб 26 азарго тиражалдаса 6 азаргоялде ккана. Нилъедаса лъабго нухал дагьал лезгиязул тираж цIикIкIун буго авар газеталдаса.\nЖакъа бугебги гьарун цIалун хъвазабураб. Редактор лъикIав менеджер вуго, газета хъвазабизе бергьараб махщел буго гьесул, цIализабизе гьечIо. ЦIалулел киназго къо-лъикI гьабуна I00 соналде гIагараб тарих бугеб миллияб газеталъулгун. Дагьабниги пикру калам бугевщинав чи доваса нахъе ана. Аниги щиб асие, бизнесалъе элдаса квал-квал гьечIелъул. ЧIечIого републикаялъул бетIерасухъе кагътал хъвалев рагIула жакъаги цин миллиял литературиял журналал "ХIакъикъаталъухъе" кьеян, хадув киналго райгазетал кьеян, ахирисеб данделъиялда вукIун вуго гIурус мацIалда биччалеб кIиго журнал "Дагъистан" ва "Дагъистналъул халкъал" щай цолъизаруларел абун гениальный план министрасе кьолев.\nГьелги жиндихъе кьеян абулеб батила. Гьесда кин бичIчIизабулеб гьеб кIиго журналъул батIи-батIияб тематика бугин, цояб художествениябгун публицистикияб, цогидаб - жамгIиябгун политикияб абун.\nБичIчIуларо, гьединал рагIабицин рагIун ратуларо гьесда. Гьеб кIочараб ахIвал-хIал рагIула магIарулазул ахирисеб гъансито, авар каламги, культураги, рукIа-рахъинги бихьизе нилъ данделъулеб миллияб театралда. Гъораса актералги нахъе хъамун, хIакъикъияб искусствоги чIван, сухIмат-кечI ва кьурди-кеп гьабулеб бакI гьабун рагIула цо бахIарчияс. Гьелъул ва театралияб тарихалъул гIатIидго бицине буго иргадулаб мкъалаялда. Хабар лъикIаб рагIаги!


Бакълъулазул басмаялъул хIалтIухъабазе – МагIарул миллияб автономиялъул шапакъатал » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nБакълъулазул басмаялъул хIалтIухъабазе – МагIарул миллияб автономиялъул шапакъатал\nМацI / Бакълъул мухъ\nХалкъазда гьоркьосеб рахьдал мацIалъул къоялде. Аваразул калам – гьелъул камиллъи!\nМагIарул мацIалда биччалеб продукциялъул анлъабилеб республикаялъулаб выставка тIобитIана\n2017 соналъул 19 февралалда МахIачхъалаялда ЦIадаса ХIамзатил цIаралда бугеб Аваразул драмаялъулаб театралда тIоритIана рахьдал мацIалъул Халкъазда гьоркьосеб къоялъул хIурматалда байрамалъулал тадбирал. ЮНЕСКОялъ 21 февраль лъазабун буго рахьдал мацIалъул Халкъазда гьоркьосеб къолъун. Щибаб соналъ кIодо гьабула гьеб байрам Авартеатралда. Гьаб соналдаги байрамалъул тадбирал гIуцIана Дагъистан Республикаялъул аваразул регионалияб миллиябгун маданияб автономиялъ. Авартеатралда гIуцIун букIана магIарул мацIалда къватIире риччалел басмабазул выставка.\nЩибаб анкьалъ къватIибе биччалеб «Гумбет» газеталъги санайилго жигараб гIахьаллъи гьабула Авартеатралда авар мацIалъул къо кIодо гьабиялъулъ. Гьаб соналдаги гIахьаллъана басмаялъул хIалтIухъаби байрамалда. Авартеатралъул фойеялда гIуцун букIана 1952 соналдаса байбихьун рахъарал «Гумбет» газеталъул номеразул, районалдаса хъвадарухъабазул, гьездаго гьоркьоб адабияталъул классик Инхоса ГIали-хIажиясул тIахьазул выставка, ИчичIали росулъа пахьул устарзабаз гьарурал гIертIал, гулгунал ва цогидабги къайи, жидеца Гумбет районалъул тарих ва маданият загьир гьабулеб. ХIадурун букIана Гумбеталда газета бахъизе байбихьаралдаса редакторлъи гьабуразул ва «Гумбет» РИОялъул хIалтIухъабазул суратаз берцин гьабураб ва газеталъул тарих бихьизабулеб баннер.\n2017 соналда «Гумбет» газеталъ тIубала 65 сон. Гьелъул хIурматалда, газеталъул гьурмазда рахъулел руго Гумбет районалъул ва районалъул газеталъул тарихалдаса материалал. Гьел кьолел «Бакълъулазул басма – бакълъулазул тарих» абураб рубрикаялда гъоркь. БатIи-батIиял соназда районалъул газета къватIибе биччана «Гумбеталъул колхозчи», «Вождасул васиятал», «Бакълъулазул нур» абурал цIаразда гъоркь. ГьабсагIат къватIибе биччалеб буго «Гумбет» абураб цIаргун.\n2016 соналъул хIасилазда рекъон, Дагъистан Республикаялъул аваразул Регионалияб миллиябгун маданияб автономиялъ шапакъатал кьуна «Гумбет» газеталъул бетIерав редактор ХIамзат ГIизудиновасе, жавабияй секретарь Къурмагъиз ХIадисовалъе ва фотомухбир Гебек Гебековасе.\nБайрамалда гIахьаллъана «Гумбеталъул гьунарчагIи» къокъаялъул кьурдухъаби ва кочIохъаби. Миллияб ретIелгун рачIарал Майсарат ГIабдулаевалъул, Пари ГIимрановалъул, ГIайшат Хасбулатовалъул церерахъиназ рази гьаруна ралагьарал.\n» МагIарулав ватани…\nБаркула Х1амзат дудаги,цогидал г1ахьалчаг1иги ,иргадулал щапакъатал!\nБаркала. ХIажат буго гьаб «МагIарухъ» сайталъул хIалтIуда гъорлъеги магIарул киналго мухъазул мухбирзабиги, гьел гурелги, халкъалъул ургъел бугел тIолго миллатцоял журазе.\nHamzatavari,ИншаАллагь!Гьаб сайталъул бук1иниселда,дун божула!


Открытый урок по авар адабият в 3 классе на тему И.З.Суриков "Хасел" - русский язык и литература, презентации\nОткрытый урок по авар адабият в 3 классе на тему И.З.Суриков "Хасел"\nОткрытый урок по авар адабият в 3 классе на тему И.З.Суриков "Хасел" Подготовила учитель родного (аварского) языка и литературы Магомедгаджиева Марзигат Гитинмагомедовна МКОУ СОШ №16 г. Хасавюрт\nПрезентация х1адурана Авар мац1алъул муг1алиим Мух1амадх1ажиева М.ГЬ МКОУ СОШ №16 Хасавюрт шагьар\nИ.З. Суриковасул биографиягун лъай – хъвай гьаби. Кеч1 пасихго ва чвахун ц1алиялда т1ад х1алт1и. Лъималазул т1абиг1аталде рокьи бижизаби. Каламцебет1еялда т1ад х1алт1и\nЛъимерлъи Гьале, гьудул, дир росу, Дир г1агараб мина.\nГьале чанагъазда рухсун Ссандасан дунги унев\nАвлахъалда рет1араб хъах1аб буртинабуртина Г1азу́ Хасалил моц1ал кинал кколел лъимал? дека́брь янва́рь февра́ль\nЦ1ияб дарсил тема 19.12.2019с. И.З. Суриков «Хасел»\nГ1азул хъах1ал х1улаби Х1айранго расандана. Гьел х1айранго ракьалда Рещт1ана, регун ч1ана\nРадалалде г1азуца Г1алах хъах1лъизабуна, Хъах1аб юргъан т1ад бигъун. Т1олго ракь гьелъ бахчана\nГьеб г1аздал г1ажаибаб Хъах1аб т1агъуралда гъоркь Бец1аб рохьги бихьула Рах1аталда гъапуллъун.\nДандекквей Г1азул хъах1ал х1улаби. Хъах1аб юргъан т1ад бигъун, Хъах1аб т1агъуралда гъоркь Бец1аб рохьги бихьула. .Рах1аталда гъапуллъун\nСловарияб х1алт1и Х1айранго – удивленно Г1алах – поле Рещт1ана – осели Бахчана – покрыли Гъапуллъизе – вздремнуть Хъах1ал х1улаби – белые пушинки Х1еренго – мягко Хъах1аб т1агъуралда гъоркь – под белой шапкой\nКинал х1анч1аз хасел гьаниб балеб? Гъеду чаргъедо лъарах1инч1 къадако микки Гъоторк1о Мегьед- баг1ар ордек Милъиршо ч1ег1ерх1инч1\nКинаб заман бугеб суратазда бихьизабун? Лъимал чангъазда хъещт1олел руго Цоял лыжабазда хъещт1олел руго. Цогиял конькабазда хъещт1олел руго. Лъималаз г1азулдада гьавулев вуго Лъимал г1азу реч1ч1и х1алел руго\nКинаб бук1унеб лъимал хасел? Квачараб, ц1орораб, берцинаб, Бакъараб, зах1матаб, рохалилаб. Бокьулищ нужее хасел́? Дие бокьулаха хасел́.\nЩиб нилъеда лъараб жакъасеб дарсида? Хъвадарухъанас г1аздал х1лаби сунда релъинарун ругел? И.З Суриков лъил хъвадарухъан кколев? Жакъасеб дарс бокьанищ нужее?\nРусский язык и литература, 3 класс, Презентации\nУрок "Миногон фæлхат кæнын"\nПрезентация "Что ни город, то норов."\nПрезентация "Для чего нужны суффиксы"\nОткрытый урок по родному языку в 3 классе на тему "Хасал ва г1аммал ц1арал"


Гъумучиял базар бизан буллалиссар цуппа бивкIсса кIанттайн\nВай гьантрай Лакрал райондалул бакIчи Юсуп МахIаммадовлучIа хьунни Гъумучиял шяраваллил бакIчи МахIаммад ХIусниевлущалсса хьунабакьаву. Ххал бигьлагьисса суаллаву яла агьаммурну бия махъсса кIира-шанна шинай агьалинал дянив Гъумучиял базаллуцIун бавхIусса масъала.\n«Илчилул» хьхьичIми номердавасса цанний рирщуну дуссия мува иширал хIакъиравусса райондалул бакIчинал оьвчаву.\nРайондалул администрациялул информациялул ва аналитикалул отделданул «Одноклассники» соцсетьрай дурсса цIуххаврил хIасиллайн бувну, 67% агьалинал чIурду буллуну бур, базар цила тарихийсса кIанттайн бизан бувну, базаллул лагма-ялттусса кIантту бакьин бансса пикрилухлу, 32% агьалинан ччай бусса бур базар цIусса кIанттайн бизан бан.\nЧIявучил пикрилухгу вичIи дирхьуну, Юсуп МахIаммадовлул хIукму бунни Гъумучиял базар бизан бан цуппа бивкIсса кIанттайн. Шяраваллил бакIчинайн тапшургу бунни базар махъунмай бизан бан ва зурул 22-ннийн, яни ттисса хамискьининин (базаркьини), ккаккан бан машачитурансса ва транспорт дацIан дансса кIанттурдугу.\nИхтилат бунни базаллул кьатIув маша буллалиминнай аьчIа дишаврил хIакъиравугу.\nСледующая публикация Дайдирхьунни ссуттилсса призыв\nПредыдущая публикация Ххал диргьунни экономикалул ва коронавирусрал тагьар


Бугищ Дагъистаналда эркенаб пресса?\n3 май рикIкIуна ТIолгохалкъалъул эркенаб прессаялъул къолъун. Дагъистанин абуни рикIкIуна Россиялъул регионазда гьоркьоб бищунго эркенаб пресса бугеб регионлъун. Бугищ гьеб гьедин гьабсагIаталда, кинал ругел пачалихъалъулгун прессаялъул гьоркьорлъаби, бугищ цензура, рес бугищ прессаялъул пачалихъиял идарабазда асар гьабизе?\nЭркенаб пресса Дагъистаналда баккана 25 соналъ цебе, Совет пачалихъ биххун заман иналдего. Журналист Константин Казенинил пикруялда рекъон, цебетIураб эркенаб прессаялъул рахъалъ Дагъистан Россиялда лъабабилеб бакIалда лъезе бегьула. ТIоцебесеб бакIалда буго Москва, кIиабилеб бакIалда Екатеринбург.\nДагъистан цебетIураблъун рикIкIиналъе гIиллалъун гьес рикIкIунеб буго гIемерал батIи-батIиял лъидаго рачIел газетал рукIин. ТIоцебесеб эркенаб газета Дагъистаналда баккана 1991 соналъ. Гьеб ккола гьабсагIаталдаги бищун кIудияб тиражалдалъун къватIибе бачIунеб «Новое дело» газета. Казенинил пикруялда рекъон, хутIарал газетал гьелъул «тIанчIи» руго.\nЭркенал газетал ругониги, гьелъул журналистазде тIадецуй гьабуна, чанго чи чIвана, амма гьез жидерго политика хисичIо. Кин бугониги, пачалихъалъ жидерго ресазда рекъараб тIадецуй гьабулеб гьечIоян рикIкIунеб буго «Новое дело» газеталъул хважаин, Дагъистаналъул ЖамгIияб палатаялъул член Чилилов АхIмадица. «Эркенлъи» радиоялъе гьес гьадин бицана:\nЧилилов АхIмад: «РакIбацIадго абуни, дида гьеб тIадецуй бихьулеб гьечIо. 90-лел соназдаса нахъе дун газеталъул хважаин вуго, гьелдаса нахъе букIинчIо гьединаб хIужа. БатIияб иш буго гьел нахъа речIчIун чIварал журналистал. Гьединав кIиго журналист чIвана нижер газеталъул. Лъица гьел чIварал, бугищ гьениб пачалихъалъул гIайиб абун дида чIванкъотIун абизе кIоларо, щайгурелъул гьезул цIех-рех рагIалде бахъичIо ва лъица чIваралали чIезабичIо.\nГьев кIиявго журналист МухIамадзагьид Варисов ва АхIмаднаби АхIмаднабиев рукIана гIезегIан тIалъиялъул гIунгутIаби кватIир чIвазарулел чагIи. Гьеб иш бугониги, гьадин босун тIалъиялъ дуца гьаб хъвай, ялъуни гъоб цогидаб хъвагеян тIалъиялъ дида киданиги абичIо, тIадецуйги киданиги букIинчIо».\nЧилилов АхIмадица гьединго абуна, эркенаб прессаялъ пачалихъалда гьабулеб асар тIадеялдаса тIаде дагьлъулеб бугин.\nЧилилов АхIмад: «ХIукуматалъ бокьараб жо гьабулеб буго. Мисалалъе, нижер газеталда букIана республикаялъул буголъиялъул министр вукIаго Сефер ГIалиев абурав министрас бикъараб магIишаталъул ва гьарурал мекълъабазул хIакъалъулъ материал. РукIана кинабго къуваталъул идарабазе къваригIарал хIужаби. Амма гьев жавабчилъиялде цIачIого бухьеналъул министрлъун тIамуна.\nАхир-къадги гьев вахъана, амма цIакъго захIмалъулеб буго тIалъиялда асар гьабизе. Гьедин буго ахираб заманалда. Нужецаго хIисаб гьабеха, Россиялъул Конституциялъулаб диваналъ Европаялъул инсанасул ихтиярал цIуниялъул диваналъул хIукму хисизабулеб бугони кинабха гьаниб хабар букIунеб?».\nТIалъиялъ кидаго хIаракат бахъула эркенаб прессаялда тIадецуй гьабизе. Ва гьелъ батIи-батIиял къагIидаби ралагьулел руго. Гьел къагIидабазул бицана «Эркенлъи» радиоялъе «Настоящее время» газеталъул цеве вукIарав бетIерав редактор Фатуллаев Милрадица:\n«Дагъистаналда лъикIаб, цIалдолезе интерес бугеб газета къватIибе биччазе ккани, чара гьечIого тIалъиялъул, хIакимзабазул кинал ругониги гIунгутIаби рехсезе ккола. Гьел рехсечIони газета лъугьунаро, гьеб босуларо. ТIалъиялъул гIунгутIаби рехсолеб мехалъ газеталъул хважаинасда ялъуни газеталъе финансовияб кумек гьабулеб чагIазде политикияб тIадецуй гьабизе байбихьула.\nЯлъуни буго цоги къагIида. Мисалалъе, дида лъала «Черновик» ва «Новое дело» газетазде реклама кьезе хIинкъулел руго цо-цо хIакимзаби ялъуни бизнесменал. Гьезда лъазабун буго гьел газетазде реклама кьогеян. Гьединал хIалбихьиял гьарулел руго ва гьелгун дандчIвана нижер газетаги. Гьел гIиллаби рукIана газета биччачIого заманаялъ гьоркьоб къотIизабиялъе гIиллалъун».\nГьев вукIана «Настоящее время» газеталъул цеве вукIарав бетIерав редактор Фатуллаев Милрад. Рехсараб газета рикIкIунаан Дербенталъул цеве вукIарав бетIер Яралиев Имамил газеталъул. ГьабсагIаталда гьеб заманаялъ къватIибе биччалеб гьечIо.\nФатуллаевас гьединго абуна газетазда рахъарал кинал ругониги тIалъиялда хIунсарал макъалаби кIвар кьечIого хутIулел гьечIин, гьез хIакимзабазул кутакалда рахIат хвезабулеб бугин. Амма тIалъиялда ругел жидерго гъалатIазда тIад хIалтIулел гьечIо. Гьеб ишалде федералияб централъги кIвар кьолеб гьечIилан абуна журналистас.\nДагъистаналда чанцIулго уголовияб хIалтIи гьабун букIана журналистазда тIад. Гьезул ахирисеб – 2013 соналъ «Черновик» газеталда тIад. Доб мехалъ газеталъул нухмалъулез бицунеб букIана гьеб хIажат бугин республикаялъул нухмалъиялъе.


ЛЪАЙ-ХЪВАЙ ГЬАБЕ. Ц1ИЯЛ НУХМАЛЪУЛЕЛ. - 28 Ноября 2011 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nСуббота, 18.01.2020, 16:57 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2011 » Ноябрь » 28 » ЛЪАЙ-ХЪВАЙ ГЬАБЕ. Ц1ИЯЛ НУХМАЛЪУЛЕЛ.\nМусаев Мух1амад Шайхг1алиевич гьавуна 1956 соналъ Лъаг1илухъ росулъ. 1973 соналъ Харахьи гьоркьохъеб школаги лъуг1изабун ц1ализе лъугьана Дагъистаналъул мединституталде, 1977 соналъ щуабилеб курсалдаса ц1ализе лъугьана (перевод) Саратовалъул мединституталъул рагъулабгун медицинаялъулаб факультеталде. 1979 соналда гьебги лъуг1изабун х1алт1ана Азербайджаналъул Габала шагьаралъул поликлиникаялда. 1986-88 соназ Мух1амад ц1алана Куйбышевалъул мединституталда терапиялъул рахъалъ клиникияб ординатураялда. Гьеб лъуг1идал х1алт1изе лъугьана Казахстаналъул Державинск шагьаралъул рагъулаб госпиталалда терапиялъул отделениялъул начальниклъун, 1994-96 соназ гьабуна гьебго госпиталалъе нухмалъи. Гьелдаса хадуб М. Мусаевас т1уразаруна Астрахан областалъул Капустин-Яралъул РВСНалъул (ракетные войска стратегического назначения) 19-леб рагъулаб госпиталалъул начальникасул медициналъул рахъалъ заместителасул ишал. 2007 соналъ гьениса нахъеги вилълъун х1алт1изе лъугьана Знаменск шагьаралъул больницаялда терапевтлъун, хадуб нухмалъи гьабуна терапиялъул, пульмонологиялъул отделениязе. 2010 соналдаса жакъа къоялде щвезег1ан х1алт1ана Москваялъул 162-леб поликлиникаялда участковияв терапевтлъун. Гьал къоязда Мух1амад Шайхг1алиевич т1амуна районалъул централияб больницаялъул бет1ерав врачлъун.\nРайоналъул централияб больницаялъул бет1ерав врачлъун х1алт1улев вук1арав Хъайнтмазов Х1ажимурад Гъазиевич гьал къоязда т1амуна «ГБ МСЭ по РД» ФГУялъул 15-леб филиалалъул (ВТЭКалъул) нухмалъулевлъун. Хъайтмазов Х1ажимурад гьавуна 1961 соналъ Хунзахъ росуъ. 1979 соналъ г1агараб росда гьоркьохъеб школа лъуг1ун хадуб х1алт1изе лъугьана Мах1ачхъалаялъул приборал гьарулеб заводалъул Хунзахъ филиалалде прессовщиклъун. 1981-87 соназ ц1алана Дагъистаналъул медицинаялъул институталда. Рехсараб институталъул сахгьариялъул факультет лъуг1арав г1олохъанав специалист х1алт1изе вит1ула Болъихъ районазда гьоркьосеб анестезиологиялъулгун реанимациялъул отделениялде анестезиологлъун. 1994 соналъ Х1ажимурад вач1ана районалъул больницаялде х1алт1изе, гьев т1амула реанимациялъул отделениялъул заведующийлъун. 2010 соналъул т1оцебесеб январалдаса т1уразаруна райбольницаялъул бет1ерав тохтурасул сахгьариялъул рахъалъ заместителасул ишалги.\n2010 соналъул т1оцебесеб июлалдаса Хъайтмазов Х1ажимурад гьал къоязде щвезег1ан х1алт1ана райбольницаялъул бет1ерав тохтурлъун.\nГьарула гьезие ц1ияб хъулухъалда цебет1ей, сахлъи, гьабулелъулъ дандебилълъин, гьел нилъее квер бит1арал ратаги.\nПросмотров: 469 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 5.0/1


Гара-чIвари гьабуна Ашахан ЮСУПОВАС\nМагIарул жергъенги, Америкаги, бадибчIвай гьабизе гIедегIарал гIадамалги\nМагIарулазул йигин Хиринду-Сафи СултIанова абурай кочIохъанилан гьабсагIат дица хъвани, гьас бицунеб щибилан ццим бахъун лъугьинеги бегьула нуж. ТIоцебе рагIулеб бугин гьединаб цIар, магIарулазулги гьединаб цIар бугел руччабийищин рукIунелин абун. Амма цIар магIарул руччабазул гIадаб гьечIониги, йиго гьединай гIаданги кочIохъанги.\nГIемерисезда гьелъул цIар тIоцебе рагIулеб батулеблъиги хIисабалде босун, нижер пикру ккана гьелъулгун гара-чIвари гьабизе.\nХиринду-Сафи гьаюна ва гIуна МахIачхъалаялда. Гьенибго лъугIизабуна музыкалияб школаги, хадуб училищеги. Гьединго Москваялда лъугIизабуна маданияталъул институт. Цо заманалдасан, бугелъуб бугебги тун, Америкаялдецин гочун йикIана гьей, кочIохъабазул цо конкурсалда гIахьаллъизе. РекIее гIечIеб къагIида океан бахун добехун бугеб гIумруги гIадамалги. Хехго ячIана нахъ юссун.\nЧанго соналдасан Москваги рихараб гIадин лъугьун, гьей нахъ юссана умумузул ватIаналде. ГьабсагIат гIумру гьабун йиго Каспийскиялда, хIалтIулей йиго республикаялъул филармониялда. Гьелда цадахъго гIисинал лъималги данде ракIарун, гьезие кечI-бакъаналъул дарсалги кьола гьелъ.\nХиринду абураб цIарги гьелъие кьун буго инсуца. Персазул мацIалдаса буссинабуни, гьелъул магIна ккола гвангъарай, кенчIолей абураб.\nКуч1дул ахIула магIарул, гIурус ва ингилис мацIазда. Гьал ахирисел рагIаби цIалун хадур цIекIаб пихъ квараб гIадин, кIалги кIичIизабун, лъугьинеги бегьила нуж. МагIарул кучIдузда цадахъ ингилисазул кечI- бакъанги алъие щайин. Амма нужеца бицухъе гьечIо иш. ЦохIо кечI ахIизе гуребги, ахIараб кочIол магIна гьабизеги, искусствоялъул хаслъи ва даража лъазабизеги гIураб гьунар буго Хириндул.\nРокъоб букIун бугеб лъикI\n- Цогидал гIадамал лъикIаб гIумруялда хадур, гьарураб бакIалда батичIеб талихI балагьизе гIадин, гъирагун къватIире лъутулеб мехалъ, мун Москваги рехун тун тIад юссун йиго. КочIохъан хIисабалда, цеетIезе гьенир ресал цIикIкIун рукIинчIищ?\n- Дидагоги гьедин кколаан ракIалде. Москваялда гIумру гьабун йикIарал соназда дун Дагъистаналде тIад юссинилан киданиги ракIалде ккун букIинчIо. Амма заманаялъ кинабго хисизабуна. КигIанго къуватай гIадан дунго йигилан кканиги, Москваялъул гьалагаб гIумруялда жаний дунго цIунун дихъа бажаричIо. Гьенивги вукIун гIумруялда жаниб дурго хасаб бакI кквезе, щулаго, чIолелъуб хIетIе чIезе ккани, къваригIуна щулияб, мурадалде щвечIого гIодобе биччалареб хасият. Кьуру бихханиги, биххулареб гIадаб щулияб ният къваригIунеб батана гьениб. Гьединаб нияталда чIезе дихъа бажаричIо, дие гьеб захIмалъана. КIиго бутIаялъ дие гьеб захIмат гьабуна Москваялъул гьалагаб гIор гIадин чвахун унеб гIумруялъ. Гьеб кинабго бичIчIарай дун Дагъистаналде тIад юссана.\n- Америкаялдеги щун йиго мун...\n- Щвана, анцIго-анцIила кIигониги сон ана долдаса нахъе. Амма дие гьеб заман ракIалде щвезабизе бокьуларо. Бечедаб ва сундулго рахъалъ щвалде щвараб ракь буго гьеб, амма цо жидерго хасал тIалабал, бокьарав чиясе къабуллъуларел низамал руго гьезул. Гьелъ дие цIакъго бакIлъана ва къабуллъичIо чияр ракь. Гьелде тIадеги, дир цадахъ букIараб къайи-цIа бикъун ун батараб мехалъги квешго ракI хвана дир гьезда. Москваялдасаго хирияб тукадаса босараб косметика бикъун ун батана дун рещтIун йикIараб гостиницаялда.\n- Муи ХIасановалъул репертуаралдаса кечI букIана дуца цо конкурсалда ахIизе хIадур гьабун. Хас гьабун гьеб щай дуца тIаса бищараб?\n- Дида гьей гIумруялда гIемер йихьун лъалей йикIиналъ. Нижеда мадугьалихъ йикIун, гьелъухъе гIемер щолаан дун. Халкъияб кечI ахIизе бокьун бугин бициндал, жиндирго кучIдул риччана гьелъ дие. Гьениб гьоркьоса бищараб кечI ахIана дица хадуб Москваялдаги. Муицаго гIадин, жергъада килщалги кIутIун ахIулейиланги йикIана, амма лъугьинчIо дихъа гьеб. Дунго дидасагоги нечана, цееяхъинги ккана цIакъ намусаб.\nЖакъа ахIулеб кочIол…\n- Хадубккунги магIарулалъ кучIдул ахIизе ракIалда гьечIищ?\n- Гьелъие дица цин лъикIго мацI лъазабизе ккола. Эбел Болъихъ районалъул Гъагъалъа, эмен ГIахьвахъ районалъул ТIукитIаса кколел рукIаниги, букIине кколедухъ магIарул мацI лъазабизе дие рес рекъечIо. Эбел-эменги ратIалъун, кIвекIен ккана гьелъие.\nАмма дида ракIалда буго гьеб щвалде щун лъазабизе. Берцинаб бугилан кканиги, магIарул мацI жибго захIматаб мацI буго лъазабизеги, бицинеги, гьединго кечI ахIизеги. ЦIалдохъанас рокъобе лъазабизе кьураб кечI гIадин, лъазеги гьабун, кечI ахIи гуро дир мурад. Дие кIвар бугеб жолъун ккола дица ахIулел рагIабазул магIна дидагоги гъваридго бичIчIи, гьел рагIабаз диего гьабулеб асар гIенеккаразухъеги кьей. Жинцаго жиндирго къимат гьабулев бокьарав кочIохъанасул рукIине кколел принципал руго гьел.\n- Инсан кантIизавиялде, лъикIлъиялде ахIулел, гьесие битIараб тарбия кьун бажарулел тайпаялъул кучIдулги дагьал гьечIо. Мисалалъе, Алла Пугачевалъул буго «НекIсияб сагIат» абураб кечI. Гьениб гьелъ цIакъ асар гьабуледухъ бичIчIизабулеб буго гIумру хехго унеб букIин. Жиндие херлъизе бокьун гьечIин, заман лъалхъулареб щайилан ахIи балеб гIадин йиго гьей. Гьединаб рахъалде кIвар кьолищ дуца кечI ахIулаго?\n- Валлагь цIакъ кутакалда кьолин, гьелде кинабго пикруги кIварги буссинабулин дицайилан, гьабсагIат жаваб кьуни, гьереси бук1инин хIинкъунги йиго дун. Дицагоги гIемер хIисаб гьабулеб суал кьуна дуца гьабсагIат. КочIол бакъаналде гъоркь кIалги гьакIкIан, тIокIаб сундулниги агъаз гьечIей гIаданлъун дунго йикIине дие, узухъда, бокьиларо. Амма жалго кучIдулги гьединал магIна бугел, гъваридал рукIине ккелаха. Гьаб заманалъ гьединал, кутакаб асаралъул кучIдул хъвалел шагIирзаби дида лъаларо. Ратизеги бегьула, амма дун жеги гьединалгун дандчIвачIо.\n- Батани, цере рукIарал шагIирзабазул лъил творчество дуе бищун бокьулеб?\n- Расул ХIамзатов дунялалдаго лъалев, кутакалда пасихIал, гъваридал кучIул хъварав шагIир вуго. Амма дие гьесдасаги, бахчиларо, бокьула гьесул эмен ЦIадаса ХIамзатил творчество. Гьесул сатириял асараз цIакъ асир гьаюна дун.\n- Дуего критика гьабидал цIакъго рекIекълъулищ?\n- Гьереси щай, рекIекълъула. Гьеб рахъалъ цIакъ загIипай гIадан йиго дун, щаяли. Амма нилъер гIадамаздаги критика гьабизе щвани, кинабго кIочон толеб буго. Мисалалъе, бокьарав чIагояв чиясул гIадин, дирги рукIуна гъалатIалги, чанги рукIана кечI лъикIго ккечIого дунго намуслъизе ккарал лахIзаталги. Амма гъоркьгоги ничалъги сабру хвеялъги гьорозаюн, ракIги къварилъун йигей гIадан, гьез тIуянго йижичIей анищан ккезе гьаюла. Цоялдаса цоял рекIелъ хIунсулел, унтулел рагIабаз чIван лъола. Цо дагьаб рекъараб рагIиги бицун, ракI-макIго гьабизейищ бегьулареб? Гьез абичIониги лъаларогойищ бугеб дида дирго цееяхъин лъикIаб ккечIеблъи. РагIуца лъукъулелго гIадин, иман бугеб рагIуца чIаголъизеги гьавула чи. КочIохъанасейин абуни хинал рагIаби лъиеялдасаго цIакъ хIажат рукIуна.\nГьеб гуребги, гIемер интересаб хабар бицана Хириндуца. Къойица гаргадизе йиччаниги, кечI ахIизего гIадин, кIалъазеги буго гьелъул махщел. ГIумруялъулги сверухъ лъугьунебщиналъулги пикру гьабизеги лъалеб буго. Лъицаниги гьукъунилан кечI ахIиги теларилан абуна гьелъ. Гьеб бугила гIумруялда жаниб жинда батараб бакI. Жиндихъа гьеб бахъизе лъилниги ихтиярги гьечIин тIадеги жубана кочIохъаналъ.\nДругие материалы в этой категории: « Хунздерил хьиндаллъиялда бараб цо къо\tРижараб ракьалъул къадру цIунизе ккола »


ЛЪАЙ-ХЪВАЯЛЪУЛАБ ГАРА-Ч1ВАРИ. - 2 Ноября 2019 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nПонедельник, 18.11.2019, 02:07 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2019 » Ноябрь » 2 » ЛЪАЙ-ХЪВАЯЛЪУЛАБ ГАРА-Ч1ВАРИ.\n- Наби Шамильевич, бокьилаан лъазе шагьаралда гьавурав, гьенив г1урав ва гьенив лъик1аб х1алт1уда х1алт1улев вук1арав тохтурас х1алт1изелъун муг1рузул район кинан т1аса бищарабали.\n-Гьаб ккола дир эмен, инсул эмен ва гьесулги инсул район. Нижго Илълъаса ругелъул. Щай бегьулареб дирго районалъе дидасан бач1араб кумек гьабизе? Дагъистаналъул Сахлъи ц1униялъул Министерствалъ лъазабун бук1ана Хунзахъ районалде бет1ерав врачлъун ине бокьаразул конкурс. Дида рак1алде ккана щай дицаги гьеб хъулухъалъул х1ал бихьизе бегьуларебан. Кьуна гьенире документал ва конкурсалъул комиссиялъул х1укмуялдалъун дун гьениве ворч1ана.\n-Щибха Дуда аниб гьабизе рак1алда бугеб? Кинал ц1илъаби, рук1инч1елдаса т1аде гьаризе ругел?\n-Бит1араб бицани, дун гьабсаг1аталда райбольницаялъулгун ва гьелъул коллективалъулгун лъай-хъвай гьабулев вуго. Хадуб дие бокьилаан дирго коллектив цоцалъ гъункараб, цолъун цо мурадалъе г1олон къеркьолеб, калам гьеч1ого х1алт1улеб командалъун гьабизе.\n-Щив чи кколев врач?\n-Врач гьев ккола Т1адег1анав Аллагьас г1адамазе кумекалъе вижарав багьадур, жив бихьулеб къоялде, унеб заманалде вач1инч1ого, унтаразе г1оло рух1ги кьезе х1адурав чи. Гьев г1едег1изебегьуларо дир лъимал ругин, хъизан-рукъ бугин, х1алт1ул къоги лъуг1ун бугилан абун рокъове ине. Мун врач ватани, ч1а х1ал1туда нахъа сундухъго балагьич1ого. Ине ккани, а бокьараб мехалда шагьаралдецин.\n- Цо-цо г1адамазул щаклъи бач1унеб буго мун «Земский доктор» программаялда рекъон кьолеб миллионалъе г1олон вач1арав чицин гуродаян.\n-Гуро. Гьеб бет1ерал врачазе кьоларо. Кьола, мисалалъе босани, цо больницаялда кинав ватаниги специалист г1олев ватич1они, гьеб х1алт1уде вач1арав чиясе. Бет1ерав врачасеялдаса гьединав специалистасе ц1ик1к1ун мухь-харжги щола. Бет1ерав врачасул х1алт1и ц1ик1к1ун г1арац щолеб бак1 гуро. Цо ламинат кколев х1алт1ухъанасе щола гьесиеялдасаги ц1ик1к1ун г1арац моц1рое.\n-Нилъер районалда ругищ «Земский доктор» программаялда рекъон х1алт1изе рач1арал врачал? Кинаб пикру бугеб дур гьеб программаялда хурхун?\n- Нилъер районалде бат1ияб бак1алдаса жакъа къоялде щвезег1ан 5 чи вач1ун вуго гьеб программаялда рекъон х1алт1изе. Рак1алде ккола жидерго рак1бац1ц1адаб х1алт1иялдалъун ва махщалидалъун гьез нилъер г1адамазул рак1ал роххизарилилан. Дица рик1к1уна «Земский доктор» бугин г1езаг1ан хайир ц1ик1к1араб программа, щай гурелъул гьелъул кумекалдалъун рес буго гьеч1еб бак1алде х1ажатал специалистал рит1изе. Гьелъул буго к1иябго рахъалдасан г1адамазе лъик1лъи. Т1оцебе босани, унтаразе х1ажатав специалист щвей, к1иабизе босани, живго специалистасе г1арацги, заманаялъе гуреб, кидагоялъе цо ккураб х1алт1иги щвей, ц1ияб бак1алда г1адамазулгун лъай-хъвай гьаби, х1албихьи щвей ва г1емераб цогидабги.\n- Цо-цо бак1азда, хасго республикаялъул больницабазда, унтарасе операция гьабуралъухъ г1арац босула. Щиб Дуца гьелда хурхун абилеб?\n-Нижер буго киналго медицинаялъул х1алт1ухъабазул хъизан. Врачазул х1акъалъулъ абулеб рекъеч1еб раг1иги дица нижерго хъизан х1акъир гьабилъун рик1к1уна. Амма, киг1ан нилъее бокьаниги, бокьич1ониги, гьединал х1ужжаби ккеч1огоги хут1улел гьеч1ин абулеб буго. Дида яги дир хъизаналда гьединаб г1арац бихьараб жо гуро. Кин к1олеб унтарав чиги цеве тун, гьесухъа г1арац босун гурого, гьев сах гьавич1ого тезе. Унтарасухъа г1арац босилалде нилъеца цере ч1езаризе ккола цин нилъерго г1агарал: эбел, эмен, хъизан, лъимал. Пикру гьабизе ккола киндай бук1ина г1арац босун гурого гьезул т1алаб гьабич1ого таниян. Жакъа, цо чи вук1ине бегьула чода, метер гьев чода гъоркье ккезеги бегьула. Бат1ияб иш буго зах1матго унтун вук1арав г1агарав чи сахлъун рокъове унелъул, гьес рак1-рак1алъ гьабулеб сайигъат.\n-Нилъер больницаялда къабул гьаризе ругищ рак1-рак1алъ кьолел сайигъатал?\n-Гьаб больницаялда х1алт1улаго, дие г1унги т1ок1аб бук1инаан доб цебе бук1арабг1адаб ц1ар больницаялъе бач1инабизе к1вани. Гьеб мехалъ г1адамаца дие кьезе бугеб баркалаялдаса т1ок1аб сайигъат дие х1ажат гьеч1о.\nАмма дица абила къасилъи-къадлъи бат1алъи гьеч1ого унтаразул ургъалида, гьезие хъулухъалъе ч1арал киналго медицинаялъул х1алт1ухъабазе рук1ине ккелин, гьезул х1алт1уде гъира базабулел лъик1ал харжал. Дида рак1алде ккола ва дун божизе вач1унев вуго нижер коллектив, унтаразул мурадал т1уразаризеялъе г1оло, киналго цоял г1адин, къеркьезе рук1иналда.\nГьабсаг1аталда х1алт1уда хурхун дир т1ок1аб бицине жо гьеч1о. дица кинабго дидасан бажарарабщинаб гьабизе буго. Нилъ дандч1вала дун х1алт1изе лъугьун бащдаб лъаг1ел ун хадубги иншаАллагь.\nБаркала гара ч1вариялъухъ.\n-Дуеги баркала нижехъе яч1аралъухъ.\nПросмотров: 25 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Автор: Андриана Абдуллаева · 13.05.2022\nДагъусттаннал Росгвардиялул зузалт ва аьралитал бия майрал кIирагу байрандалул гьантрай жяматийсса кIанттурдай низам ва агьалинал мюхчаншиву дуручлай. Хаснува вайннал къулагъасрайн лавсун бия агьали сайрданийн буккайсса кIанттурду, шагьрурдайсса ва районнайсса паркру ва скверду. Байраннал мероприятияртту дайдишиннин Росгвардиялул инженертурал группардавасса пишакартурал личIлулну ххал бунни ми дайсса ва чIарахсса кIанттурду. Лицензияртту ва ихтиярду дулавриха зузисса центрданул зузалт Виваллил иширттал министерствалиясса коллегахъащал ххал буллай бия шадлугъру дуллалисса майданнив наними.230 азарунния ливчусса дагъусттанлувтал гьуртту хьунни байраннал мероприятиярттай. Республикалул ихтиярду дуруччай органнал чаран лякъаврийн бувну, Дагъусттаннай вай гьантрай низам лирсса ишру къавхьунни.\nШагьру ччюрклицIа марцI бувансса гъирарай\nБарча Дагъусттан Республикалул Конституциялул Кьини!\nКонцерт ансамбля песни и пляски Северо — Кавказского округа Росгвардии прошел в Каспийске\nСледующая публикация Хъуннасса кьини хъуншагьрулий\nПредыдущая публикация Заседание оперативного штаба по противодействию новой коронавирусной инфекции


ГЬАБУРАБ Х1АЛТ1УЛ Х1АСИЛ КЬУНА. - 8 Февраля 2020 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nПятница, 03.04.2020, 11:15 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2020 » Февраль » 8 » ГЬАБУРАБ Х1АЛТ1УЛ Х1АСИЛ КЬУНА.\nДанделъиялда гIахьаллъи гьабуна районалъул бетIер, АТКялъул председатель НурмухIамад Задиевас, гьесул заместителаз, РФялъул МВДялъул Хунзахъ районалда бугеб отделалъул начальник МухIамадхIажи Сайбулаевас, прокурор Рамазан ГIумаровас, УФСБялъул нухмалъулев Заур МухIамадовас, диниял хIаракатчагIаз ва цогидазги.\nНурмухIамад Задиевас гIатIидаб баян кьуна араб соналъ комиссиялъ гьабураб хIалтIул хIакъалъулъ. Гьесул рагIабазда рекъон араб соналъ районалда ккун гьечIо цониги терроризмалда хурхараб такъсир, бакIалъулаб тIалъиялда данде чIчIун цIикIкIараб къадар гIадамазул гIахьаллъарал акциял ва цогидабги бихха-хочи. Районалъул администрациялда цебе гIуцIун буго кидаго хIалтIулеб терроризмалъул идеологиялде данде къеркьеялъул хIалтIулаб къокъа. Мекъаб идеологиялде данде ва гьелда гъоркье ккарал яги ккезе рес бугел гIадамазулгун хIалтIи гьабиялъул мурадалда профилактикиял тадбирал тIоритIиялъул графикги тасдикъ гьабун буго. Къокъаялъул хIалтIул аслияб мурад ккола гьал хадур рехсарал рахъазда профилактикияб хIалтIи гьаби:\n-адресалъулабгун профилактикияб хIалтIи.\n-хасаб категориялъул хIалтIи гьаби.\n-лъайкьеялъул гIуцIабазда профилактикияб хIалтIи тIобитIи.\nХIалтIулаб къокъаялъ гьабула хасаб категориялъул гIадамазул хъизамазулгун хIалтIи. Гьезулгун ва гIага-божаразулгун тIоритIула районалъул диниял хIаракатчагIиги гIахьаллъарал дандчIваял. Гьединабго хIалтIи гьабулеб буго терроризмалда хурхарал такъсиразухъ тамихIалде цIан рукIарал чагIазулгунги. ГIаммаб къагIидаялъ араб соналъ гьабун буго 25 профилактикияб гара-чIвари. Терроризмалъул профилактикиялда ва гьелдалъун ккезе бегьулеб зарал кIванагIан дагьлъизабиялъул мурадалда районалда къабул гьарун руго 7 нормативиябгун правовояб акт.\nТасдикъги гьарун гIумруялде рахъинарулел руго терроризмалъул профилактикаялда хурхарал 9 муниципалияб программа ва план:\nТасдикъ гьабун буго гIемерал гIадамал ракIарулел ва хIинкъи букIине бегьулел объектазул сияхI, гьенибе босун буго 86 объект. Гьезул комплексалъулаб хал-шал гьабизелъун гIуцIун буго районалъул АТКялда цебе хасаб ведомствабазда гьоркьосеб комиссия. Гьеб рахъалъан бищунго захIматаб оперативияб ахIвал-хIал бугеб ГьоцIалъ ва ГIорутIа росабалъ рана хIухьбахъиялъул паркал. «20I5-2020 соназда Дагъистан Республикаялда маданият цебетIезаби» абураб программаялда рекъон ГIорутIа культураялъул рокъоб гьабуна 200 чиясе бакI бугеб капиталияб ремонт.\n20I9 соналда хал-шал гьабун буго 85 лъайкьеялъул объектазул. Гьел киналго руго сверун къарал, къасимехалда буго канлъи ва хIалтIулел руго экстренниял телефонал. Киналго лъайкьеялъул учреждениязе гьарун руго хIинкъи гьечIолъиялъул паспортал. Араб соналъ 68 объекталда лъуна видеокамераби.\nПланалда рекъон 20I9-2023 соназда районалда гьабулеб бугеб хIалтIул бицана районалъул бетIерасул хIинкъи гьечIолъиялъул рахъалъ заместитель, АТКялъул секретарь ХIамид ГьитIиновас.\nДанделъиялъул цогидал гIахьалчагIацаги хIалтIи лъикIлъизабиялда хурхун жидерго предложениял кьуна. Киназулго кIалъаязухъги гIенеккун комиссиялъ къабул гьаруна дандрекъон кколел хIукмабиги.


Унтарал лъимал ва политикиял хIаязул хIаракатчагIи\nИтни къоялъул бакъанида Россиялъул телевидениялъул тIоцебесеб каналалъ бихьизабураб Андрей Малаховасул "Пусть говорят" абураб телепередачаялъухъ балагьизе хIадурлъун букIана тIубараб Дагъистан абуни мекъи букIинаро.\nЛъалеб букIахъе дагьаб цебегIан МахIачхъалаялъул унтарал лъималазул "Забота" абураб интернаталда ругел шартIазул хIакъалъулъ РГВК телеканалалдаса президентасул вакил ГIалибег ГIалиевас бихьизабураб сюжеталъ гIемераб хъуй гьабуна республикаялда. Гьелъул нижеца бицун букIана цебехун.\nГьеб ахIи-хъуй цохIо Дагъистаналда хIебтIичIого улкаялъул даражаялде бахана. Хасго гьеб машгьурлъана интернеталдаса, социалиял гьиназдаса гьеб передачаялъухъ ралагье, гьенир гIемерал "балъголъаби" рагьизе руго, гьанже лъала республикаялъул нухмалъуда щал чагIи ругелали абурал хитIабаз. Лъицаниги бахчулеб букIинчIо, роликги бачIун букIана Малаховасул передачаялда ГIабдулатIиповасул политикияв оппонент, думаялъул депутат Ризван Къурбанов вугин.\nЖакъасеб власть рихаралщинал ралагьун чIун рукIана итникъоялъул къаси Ризваница эфиралдаса бугеб хIакъикъатги рагьун, телевизоралъухъ валагьарав В.Путиница ГIабдулатIипов хъулухъалдаса витIилин. Щибха гьениб ккараб?\nЯчIана цеехун ГIалибегил передачаялда паркъарай чIужу, "Забота" интернаталъул директор Зарипат ГIумаханова гьение. ТIаде балагьун бихьулеб буго гьей цIакъ гIемерал комиссиялги, чиновникалги, телекамерабиги рихьарай гIадан йикIин. Инсул рокъой тахида гIадин гIодой кIусана гьей Малаховасда цее. Цо-цо мехалда кколаан Малахов гьелъухъе гьоболлъухъ вачIун вугин.\nЯгъа-якари, юссингун свери, жавабал рукIана цIакъ мухIканал, тIаса гIайиб хъуштIулел. Малаховасда бичIчIана жиндир гьиналъ кколеб ччугIа гьей гурейлъи. Гьебго бичIчIана студиялда вукIарав Ризван Къурбановасдаги. Гьес рагIи кьураб сагIаталъ жив вачIараб мехалда интернаталда квеш батун букIинчIин тIаса хъуштIизабуна суал. Лъидаха гьеб бичIчIичIеб?\nГьеб бичIчIичIо, яги бичIчIаниги сценариялда рекъон хIазе ккана церехун гIарзагун ГIалибегихъе рачIарал унтарал гIолохъаби. Гьезул рахъ кквезе ккун рукIарал адвокатаз ва чанго мугьазухъ ахIтезе тIамурал волонтераз. Гьезул рукIинчIо далилал, хIужаби, бугеб жо гIенеккаразухъе щвезабизе махщел. Щибха бихьизабураб гьез?\nБихьизабуна хIамамалъур чвердезеян цо бакIалда жанир цоял гIодор чIарал, цоял рахъун чIарал интернаталъул лъимал. ГIайиб чIезабулез абулеб буго гьениб гIодоб бакIги цIорораб бугин, лъималги радал сагIат щугоялда рахъизеги гьарун жанире гъун ругин, гьел цIорораб лъеца чвердазариялъе далил бугин гьаб абун.\nГьаниб бачIунеб буго чанго суал. Кин чIезабизе кIолеб 5 секундалъул видеоялдалъун, яги сураталдалъун гIодоб чIабарги, гьел чвердезарулеб лъимги цIорораб букIин? Кин бичIчIилеб сураталдалъун гьениб заман радал сагIат щугоялда букIин?\nБугониги абулеб жоялъул магIна, мантIикъ, баян хIажалъула. Щиб гьабизе гьел лъимал макьуги хвезабун щугоялда рахъизарилел? Гьезие квешезеги гьабулеб батани гьелдаса щиб пайда директоралъе ва воспитателазе бугеб?\nЖалги рахъизе кколелъул макьуги тун. Лъимал толо-хIочорал ругила, толон гурони чухъаги бухари тIагъурги лъунищ ал хIамамалда рукIинел? ХIасил калам, цояб цоялдаса ахIмакъал гIайибал, гIадан хадуб гъолареб чIанда цIалкIана гьениб унатаразул рахъалдаса.\nДие бокьилаан цIалдолесда дун гьанив директор цIунулев чилъун къабул гьавунгутIизе. Аллагьас цIунайги гьединаб ролалдаса. Дида гьей гIадан лъаларо. Амма тIаде балагьун бихьаралдаса якъинлъулеб буго гьей гIадан гIадатияй директор гьечIейлъиги, бигьа-бигьаго гьелда гIайиб чIезабизе кIолареблъиги. ЦохIо гьеб шартIги гIезе ккола гьей мустахIикъаб хIалхьиялде йитIиялъе.\nЛъалеб букIахъе интернаталда кIудияб гIарацги биччалеб буго. Гьелда нахъа гIадатиял гурел гIадамалги ратун руго. Гьединлъидал щивав гьаб темаялда ахIтIолев бахIарчиясда лъазе лъикIан цо хIакъикъат. Гьеб къого соналъ нужеца абулел шартIазда букIараб интернаталда бугеб ахIвал-хIал лъазабуна киназго какулев Рамазан ГIабдулатIиповасул нухмалъиялъул къагIидаялъ.\nГьесул вакил ГIалибег ГIалиевас. Гьев гуревани интернаталъул балъголъаби ва гьениб ругел "хIикматал" жеги гьебго хъизамалъ гIелалъ гIелалъухъе кьолел хутIилаан анцI-анцI сонаца. Малаховасул передачаялъ щибниги цIияб жо рагьичIо. Нилъеда бичIчIана гьеб къеркьеялъулъ политикиял хIаязул хIаракатчагIи къураллъи. Гьеб къварегIунги букIана.\nБиччанте щивав чиясда халкъалъул гIузраби рищиязда цере гурел щибаб бакъул къоялъ рихьизе ва рагIизе. Хьул буго "Забота" интернаталъул цIияб нухмалъиялъ Аллагьасда ва гIадамада цебе бацIцIадаб, иман адабалъул нухдаса таричIеб хIалтIи гьабилин. Хабар лъикIаб рагIайги.


«Россия хал гьабиялда гъоркь» абураб доклад бахъана итни къоялда «Агора» абураб халкъаздагьоркьосеб инсанасул ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъ. Гьелъул автораз анализ гьабулеб буго политикиял багьанабаздалъун 2007 соналдаса жакъаялде щвезегIан инсанасул ихтиярал цIунулезда ва жамгIиял хIаракатчагIазда хадуб хал кквеялъул хIужабазул.\nДокладалъул авторал «Агора»’ялъул юристал Дамир Гайнутдиновас ва Павел Чиковас рикIкIунеб буго, жакъа Россиялъул цогIаги гражданасул багьана гьечIин жиндие хIинкъи гьечIин рикIкIинейин.\nЖидерго цIех-рехалъул кьучIое гьез росун руго информалатазул ва батIи-батIиял сурсатаздаса, мисалалъе, Россиялъул Федерациялъул ТIадегIанаб диваналъул департаменталъул гIадал, рагьарал сурсатаздаса информация.\nДокладалда гIуралъ мухIканго бицунеб буго хал кквеялъе хIалтIизарулел къагIидабазул. Гьезда гъорлъ рагIула телефоналдасан кIалъалезухъ гIенекки, социалиял интеренет-сурсатазда эккаунтал рагьун информация бикъи, видео-аудиохалкквей ва потенциалиял экстремистазул цIараздаса гIуцIараб «Сторожевой контроль» абураб Жанисел ишазул министерлъиялъул базаялдаса пайда боси.\nАвторазул хIисабалда халкквеялъул бищунго гIемер хIужаби рукIун руго 2014 соналда. Гьелъие гIиллалъун экспертаз рехсолеб буго Россиялъ Крымалъул аннексия гьабун хадуб Крымалъул татаразул кIудияб къадар ккун хадуб баккараб къварагIел.\n«Агора»’ялъул юристаз рикIкIунеб буго, ахирисеб ичIго сонида жаниб Россиялъул халкъалъул минимум анлъго проценталда хадуб хал ккун букIанин пачалихъалъул структурабазул хIалтIухъабазин. ЦIех-рехх гьабураб тIолабго заманалда жаниб жибго инсанасул ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъ баянлъизабун буго гьединаб 352 хIужжа.\nЩай экспертаз хIукму гьабун бугеб россиялъулазда хадуб халкквеялъул къагIидаби лъазаризе ва бугищ гьелдаса ворчIизе ресали ЭРадиоялъе бицана гьеб гIуцIиялъул юрист Дамир Гайнутдиновас.\nДамир Гайнутдинов: «Нижеца чанго соналъ хал ккун буго интернеталъул эркенлъи къинабулеб куцалда хадуб ва санайилго гьелда хурхарал докладалги рахъула.\nМониторинг тIобитIулеб мехалда, баянлъулел рукIана активистазул почта рагьиялъул яги социалиял интернет-сурсатазда пуланал адвокатазул эккаунтал рагьун, гьениб букIараб информация интернеталда лъеялъул яги пуланал акциязде хIадурлъулел жамгIиял хIаракатчагIи кквеялъул хIужаби.\nНижеца гьединаб информация данде бакIарулеб букIана. Гьелъул кIудияб интерес баккана ва нижеца хIалбихьана гьединаб хIакъикъаталъул масштабалъе къимат кьезе. Нижеца гьеб темаялъул макъалабиги къваригIараб информацияги цадахъго бакIарулеб букIана. Гьедин нижее баянлъана, гьеб кIудияб проблема букIин ва гьеб гIуралъ гIадатияб практика букIин».\nГайнудиновас абулеб буго, халкквеялъул системаялъул механизмал хIалтIизаризе кколел рукIанин такъсирал риччангутIиялъеги гьел рагьиялъегийин. Амма Россиялда гьанже тIадеялдаса тIаде гьел хIалтIизарулел ругин политикиялги гражданиялги хIаракатчагIазде, инсанасул ихтиярал цIунулезде, журналистазде ва тIалъиялъ жидерго оппоненталлъун рикIкIунел гIадатиял гIадамазде дандейин.\nДамир Гайнутдинов: «Гьенир хIалтIизарулел руго оперативияб ралагьиялъул хIакъалъулъ къануналда рихьизарурал механизмал, гьай-гьай, федералиял каналазда рихьизарурал фейкалги, ай, гьерсалги тIаде журан.\nНижеда ракIаризе бажарарал хIужжабазда гъорлъ бищунго тIибитIараб къагида буго ДНКаялъул анализ гьабиялъе материалал ракIари. Гьел къагIидаби гIемер хIалтIизарулел рукIун руго 2014 соналда Крымалда, Крымалъул татаразул нус-нус чи ккун хадуб. ХIал гьабун гьел тIамулел рукIун руго килщазул лъалкIал кьезе ва суратал рахъизе.\nГьединалго къагIидаби хIалтIизарун руго Дагъистаналдаги, хасал хъулухъалъул хIалтIухъаби «рохьилалин» абулезул гIагаразулгун «хIалтIи» гьабулеб мехалда. Цингиги, лъалеб жо ккола протесталъул акциязда ккурал гIадамалги щвезарула полициялде, гьенир гьезул суратал рахъула ва гьезул килщазул лъалкIал рахъула».\nКин гражданас живго цIунизе кколев гьединал ишаздаса? Гьеб суалалъе жаваб кьезе цIакъ захIматаб масъала бугин, рикIкIунеб буго Гайнутдиновас.\nДамир Гайнутдинов: «Пачалихъ жиндирго киналго сурсаталгун тIаде лъугьунеб бугеб мехалда, гражданасе цIакъ захIматго букIуна живго цIунизе. Амма лъазе ккола, гьелъул кинабго къуват криминалияб хIаракатчилъиялда гъорлъ гIахьаллъи гьечIел гIадамазде данде хIалтIизабулеб букIин. Гьезда хадуб, такъсирчагIазда гIадин, хал кколеб буго. Пачалихъалъ киналго жиндирго технологиязул бергьенлъиял гьезде данде хIалтIизарулел руго. Гьелдаса жалго цIунизе цIакъ захIматаб масъала ккола».\nЭР. - Кинаб бугеб нужер докладалъул аслияб магIна?\nДамир Гайнутдинов: «Россиялъул цо хутIичIого гражданасе хIинкъи буго. Байбихьудаго такъсирлъилъиялде данде къеркьеялъе хIадур гьарурал киналго ресал хIалтIизарулел руго гражданиял хIаракатчагIазде данде. Крымалъул татаразда хурхараб историялъ бихьизабулеб буго, гьел киналго механизмал гIадатиял гражданазде дандеги хIалтIизаризе рес букIин. Гьеб ракIалда букине ккола кидаго».\nРищиязул имитациялдаса демократиялъул "ампутациялде"


МагIарул театралда бихьизабуна цIияб спектакль | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\n© - республиканская общественно политическая газета на аварском языке\nМагIарул театралда бихьизабуна цIияб спектакль\n«Жалго херал, хиял бахIарал»\nЭфенди Капиевасул цIаралда бугеб Лаказул театралъул режиссер, Дагъистаналъул халкъияв артист Аслан МухIамадовас МагIарул театралда лъуна асатIиназул драматург Георгий Хугаевасул «Квартет для души» абураб пьесаялда рекъон хIадурараб «Жалго херал, хиял бахIарал» абураб спектакль. Гьелъие декорациял хIадурана ДРялъул искусствоялъул мустахIикъай хIаракатчIужу, художник-постановщик Валентина Кондашовалъ.\nАбизе бегьула, спектакль гIуцIанин щуго артистасул хIаялдасан. Лъимерлъудаго ккараб гьудуллъи рекIелъ цIунула Дарданелицаги (РФялъул мустахIикъав артист ХIусен Казиев), Данелицаги (РФялъул мустахIикъав артист МухIамад НурмухIамадов), Гагуцацаги (ДРялъул мустахIикъав артист ГIабдухаликъ ГIабдухаликъов), Бабуцацаги (ДРялъул халкъияй артистка Зайнаб ХIамзатова). ВукIана гьезул цоги гьудул — Салман. Гьев чIвана КIудияб ВатIанияб рагъда. Гьенивго даим хутIана Салманилги Бабуцалги кIиявго васги. Дарданелил васги чIвана рагъда. ГIаммаб къварилъи баччизе букIунеб бигьалъиялъ жеги къвакIизабула багьадуразул гьудуллъи. Янгъизго хутIарал бихьиназул яцалъ гIадин тIалаб гьабула Бабуцаца. Бихьинчи гьечIого хутIараб гьелъул рукъалъул гIадлу гьабизе кумекалъе рахъуна гьудулзабиги.\nМахсараги, цоцалъ къацандиги, цоцазде кьварун рагIи абиги, хехго тIасалъугьинги — кинабго рагIула нилъеда сценаялдаса. Цоцалъ речIчIун рагъарал бихьинал гIаммаб мурадалъ гьебсагIатго гъункизарула, гьел рортула цоцазе хIалае. Гьедин букIуна унго-унгоял гьудулзабазда гьоркьоб хIакъикъияб гIумруялдаги. Лъабавго гьудул цолъизавураб хор гIуцIизе жигар бахъула Иналица (артист Салим Батиров). Амма гьанибги къацанди камуларо. «Дур лъикIаб гьаракь гьечIо, мун кьурде ва свери бахъулаго, берцинго гIодоб наку чIвай», — ян малъула Гагуцаца Дарданелида. Гьесги жаваб кьола: «Мунго вукIа радиоялдасан кьурдулев. Дида радиоялдасан гIадамал кьурдулинго рагIичIо», — ян.\nХерлъарал багьадуразул ракIазулъ рахчун ругел гIемерал балъголъаби рукIуна. Киназго, масала, балъго цIунун буго гьитIинго Бабуцахъе ккараб рокьи. ГIолохъанаб заманалда гьей хъамула Данелица. ГIолилайги кьолоний лъун бацIунеб букIараб чу рекъдизе лъугьараб мехалда, гьес Бабуца йосун лъола цадахъ вукIарав Салманил чодул кьолний. Салманицаги, щвараб талихI гьоркьобе биччачIого, гьей жиндиего ячIине мукIурлъизаюла. Гьеб кинабго хIакъикъат гьудулзабазда лъала, гIемерал сонал гьоркьор индал. Гагуцаца гIумруялъго рекIелъ цIунула Бауцахъе ккараб рокьи ва хъизанго гьабуларо. Хъизамал гьаруниги, лъудбуздаса ратIалъун хутIула Дарданелги Данелги. Гьайгьай, щивасул рекIелъ буго хиял: гьанжениги разилъилародай Бабуца жиндие ячIинеян. Амма рагъда хварав гьудуласул адаб цIуниялъ цонигиясда кIоларо гьелда жиндир пикру рагьун загьир гьабизе.\nГьудуллъиялъе ритIухълъи, гIумруялде рокьи, рокьул гIищкъу ва махсара-хочIалъе мазщелгун кечI-бакъаналъе гьунар — гьеб кинабго гьарзаго гьуршана МагIарул театралъул гьунар тIокIал артистаз сценаялдаса.\nСпектаклялъул жанр комедия бугин хъван букIана афишаялда. РукIана гьенир гIемер кополал сценабиги. Амма щибаб сцена букIана рекIелъ бахчараб къваридаб пашманлъигун бадиб кунчIараб рохалил асар загьир гьабилъун. Дир пикруялда, гьелда абизе бегьилаан трагикомедияян. Щивав багьадурасул рекIел тIиналда цIунараб пашманлъи бугониги, гьезда батулеб буго дунял гIуцIизеги, жакъасеб къоялда рекъон, гIумру тIамизеги.


ГIумруялъул чIвабзазул саринал\nРарал саназухъги саназул гвангъиялъухъги гьоболлъухъ...\nАпрелалда МахIачхъалаялда, МагIарул театралда кIодо гьабуна Россиялъул ва Дагъистаналъул культураялъул мустахIикъав хIалтIухъан ХIабиб ХIажиев гьавуралдаса 80 сонилаб юбилей. Рарал саналги саназул гвангъиги ХIабибида баркизе рачIун рукIана гьесул гьудул-гьалмагълъи, гIага-божарал, цадахъ хIалтIулел рукIарал ва цогидалги дагъистаниял. Юбилярасда байрам баркана Дагъистаналъул культураялъул министр Зарема Бутаевалъги. Гьелъ бицана ХIабибил творчестовоялъул, МагIарул театралъе нухмалъи гьабулел соназ цIубан бачIараб гьесул пагьму-гьунаралъул хIакъалъулъ. Гьединго гьесда байрам баркана республикаялъул миллиял театразул вакилзабазги Театралиял хIаракатчагIазул союзалъул нухмалъулев, Россиялъул халкъияв артист Айгум Айгумовасги.\n«ГIагараб Дагъистан» жамгIияб гIуцIиялъул хIукмуялдалъун 30 соналъ МагIарул театралъул директорлъун хIалтIарав ХIабиб ХIажиевасе кьуна «Миллияв бахIарчи» абураб цIар ва меседил медаль.\nМузыкалияб саламалдалъун гьесда шапакъат баркана Россиялъул мустахIикъав артист ТIагьир Къурачевас, Дагъистаналъул халкъияв артист ГIабдула МухIамадмирзаевас ва Дагъистаналъул эстрадаялъул цогидал кочIохъабазги.\nПагьму-гьунаралъул тIогьазде лъурал сухъмахъаздасан\nХIабиб ХIажиев гьавуна 1939 соналъул 5 февралалда ЧIарада районалъул Гьачада росулъ. Школа лъугIун хадуб, 1958-1959 соназда хIалтIана гIагараб районалъул «Бергьенлъи» колхозалда. 1960-1964 соназда цIалана Тбилисиялъул Ш. Руставелил цIаралда бугеб театралияб институталда. Гьебги лъугIизабун, хIалтIизе лъугьана МагIарул театралде. Дагьабго мехалда гьенивги хIалтIун, 1966 соналъул январалда ХIабиб батIияб хъулухъалде ана. Гьев хIалтIизе лъугьана Дагъистаналъул Культураялъул министерствоялде. Гьебго соналъул маялда ХIабиб ХIажиев хIалтIизе лъугьана республикаялъул Халкъияб творчествоялъул рукъалъул театралияб хIаракатчилъиялъул кIудияв методистлъун. 1968 соналъул февралалде щвезегIан гьенивги хIалтIун, гьес нухмалъи гьабуна Дагъистаналъул ВЛКСМалъул обкомалъул культуриябгун массовияб секторалъе.\n1971 соналъул марталдаса хIалтIана ВЛКСМалъул обкомалъул пропагандаялъул отделалъул нухмалъулевлъун, цинги – Дагъистаналъул пачалихъияб филармониялъул директорлъун, Дагъистаналъул хоралъул гIуцIиялъул правлениялъул жавабияв секретарьлъун. ХIалтIана ХIабиб Культураялъул министерствоялда цебе букIараб республикаялъул гIелмиябгун методикияб централъул директорасул заместительлъунги. Ахир-къадги ХIабиб тIадвуссана МагIарул театралде. Гьеб букIун батила гьесул рекIел ахIилъунги. 1977 соналъул январалдаса 1978 соналъул сентябралде щвезегIан хIалтIана театралъул директорасул заместительлъун. ХIабиб цIалана Москваялда ТIадегIанал театралиял курсаздаги. 1982 соналда ХIабиб ХIажиевас байбихьана театралъе нухмалъи гьабизе.\nТеатралъе кьураб 30 сон букIана гьесие рекIел рохеллъунги, гIумруялъул магIналъунги, гIагараб миллаталъул театралияб маданият цебетIезабизе кIвахI гьечIеб хIалтIул хIасиллъунги, ва, ахиралда, пагьму-гьунаразул тIогьазде лъурал сухъмахъазул сверабилъунги.\nДоб заманалда ва гьанжеги магIарул районазда ватиларо гьесул ригьалъул гьев лъаларев магIарулав. ХIабибие цIакъго бокьулаан гIолилалгун хIалтIизе. Кинаб хъулухъалда вугониги, гьес нух бахъулаан гIолилазухъе. Масала, батIи-батIиял хъулухъазда хIалтIулаго, гьес тIатинаруна пагьму бугел гIолилазул цIарал. ТIоритIана фольклориял байрамал. Дагъистаниязе жидерго маданияталъул хIакъалъулъ бицана АнсалтIасаги, Табасараналдасаги, Кубачиялдасаги, ГьоцIалъаги ва цогидалги районаздаса ва росабалъа гIолилаз. Доб мехалда республикаялъул культураялъул министрлъун вукIарав Дибир МухIамадовас ХIабибида «гIолилазул культураялъул министрилан» абулаан.\nХIабибил махщалил тIогьлъун рикIкIинеги бегьула Р. Белецкоясул пьесаялда рекъон, гьес лъураб «ГIолилал» абураб спектакль. Гьениб загьирлъана ХIабибил режиссерасулабгун сценаристасул ва тарбиячилъиялъул махщелги. ГьабсагIаталдаги гьабула гьес гIолилазул тIалаб. ХIабиб ккола гьезул рухIияв учительги насихIатчиги. Гьев жакъаги хIалтIулев вуго МагIарул театралда жамгIияталъулгун бухьенкквеялъул рахъалъ директорасул заместительлъун.\nХIабибида байрам баркизе дагъистаниял рачIараб доб талихIаб сордоялъ нугIлъи гьабулеб букIана гьесул гIумруялде чвахулел талихIалъул къатIрабазе къин букIине гьечIеблъи. ТIокIабги щибха къваригIунеб, талихI тIегьазе ккани – гIумру цадахъ арай хIурулгIиналъул гьуинаб гьимиги, гьеб гьимиялдаги нур базабурал васалги гьезулги лъималги, бокьулеб хIалтIиги, хIалтIул тIадегIанал хIасилалги, хIасил кьолеб сордоялъ данделъарал гьудулзабиги, гIагарлъиги, гIагараб театралъул коллективги. Берккелин хIинкъараб талихIалъул мицIир бекизе теларин гьа балел ХIабибил сабруялъги гIадатлъиялъги пана гьарун рукIана юбилеялде рачIарал.\nГьеб гьедин бугин абулеб букIана чIарадисезул хоралъ ахIулел даим къин гьечIел кучIдузги.\nПрочитано 287 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 20 мая 2019 15:20\nДругие материалы в этой категории: « ГIолилазул форум\tИскусство »


Показать содержимое по тегу: Сергей Снегирёв\nЧетверг, 16 января 2020 10:18\nГлава Минкомсвязи Дагестана прокомментировал Послание Президента России\nРуководитель Минкомсвязи Республики Дагестан Сергей Снегирев прокомментировал Послание Президента Российской Федерации Владимира Путина Федеральному Собранию.\nОн отметил, что Путин коснулся темы цифровой трансформации экономики, что значительно изменит жизнь россиян, в том числе и дагестанцев. Снегирев заявил о том, что ведомство и отрасль IT готовы к реализации поставленных задач.\nОглашение Послания состоялось 15 января.\nПонедельник, 23 декабря 2019 08:17\nЦоцада пикраби лълъурлъузе гьарун, гьелдаса пирхараб канлъухъе рилълъа!\n16 декабралда «ХIакъикъаталъул» редакциялде бакIарараб интеллигенциялда гьоркьов мацI батIияв чи гIицIго информациялъул, бухьеналъул ва массовиял коммуникациязул министр Сергей Снегирёв гурони вукIинчIо.\nХутIаралщинал рукIана батIи-батIияб хъулухъалда ругел ялъуни батIи-батIияб гьунаралъул бетIергьабилъун кколел магIарулал.\nМасала, магIарулазул цевехъан, промышленносталъулгун энергетикаялъул министр Сайгидпаша ГIумаханов, академик Шамил ГIалиев, халкъазда гьоркьосеб Шамилил фондалъул нухмалъулев ГIалиасхIаб Хархачаев, медицинаялъул гIелмабазул доктор АхIмад ГIазизов, Авартеатралъул директор МухIамадрасул МухIамадрасулов, филологиял гIелмабазул доктор МухIамад МухIамадов, композитор Каримула ГIабдулаев, машгьурав тарихчи – Хунзахъа ГIалибег Хъазамбиев, педагог ва жамгIияв хIаракатчи Шамил МухIидинов, шагIирзаби – Залму Батирова, ТубхIат Зургьалова, жамгIиял хIаракатчагIи МухIамад Шамилов, МухIамад Къебедов, Гъайирби Гъайирбиев ва жеги гIезегIан гIадамал.\nМиллияб басмаялда дандчIвалел цо-цо суалазда тIасан байбихьуда гьез кIалъа-басай гьабуна министр Снегирёвасулгун.\nГрант сундуе хIалтIизабилеб?\nХадуб Сайгидпаша ГIумахановас бицана гьеб дандеруссиналъе гIиллалъун ккараб цо хIужа бугила федералияб централъ Дагъистаналъе кьолеб бугеб грант (I, 2 млрд гъурущ) сунда тIад харж гьабилебали дандбай.\nГьедин цояз абуна магIарухъ росаби чIунтиларедухъ гьарулел хIалтIабазде буссинабизе бегьилин гьеб, цогидазда лъикIаблъун бихьана рахьдал мацIал цIуниялда, лъай камил гьабиялда тIад харж гьабизе. РукIана цойги пикрабиги.\nГьединлъидал Сайгидпаша ГIумахановас абуна рачIайин нилъеца щивасул гьел пикраби къалмиде росулеб хасаб комиссия гIуцIизе, цинги гьелъул хIасил республикаялъул тIалъиялда цебе лъезе.\nАвтономиялъул цIияв нухмалъулев\nГьелдаса хадуб гьоркьоб лъуна магIарулазул миллиябгун маданияб автономиялъул нухмалъулев вищиялъул суал.\nКиналго разилъана гьеб хъулухъ ДНЦялъул ИЯЛИялъул директорлъун вукIарав МухIамад МухIамадовасда тIадкъазе.\n2013 соналда автономия гIуцIараб мехалда гьелъул тIоцевесев нухмалъулевлъун вукIана Сайгидпаша ГIумаханов.\n2015 соналъул декабралда гьев хисана тарихчи ШагIбан ХIапизовас (Маркъо ШагIбанов).\nИсана декабралда гьес лъазабуна жиндие тарихалда тIадчIезе заман гIолеб гьечIила, гьединлъидал автономия цогидасда тIадкъани бокьилаанилан.\nГьелъие малъа-хъваял гьарулеб мехалда «Дагъистан» журналалъул бетIерав редактор МухIамад БисавгIалиевас абуна кIвар бугел темабаздаса тIасан батIи-батIиял проектал ургъани лъикI букIинила автономиялъ. Масала, магIарул росабазул, некIсиял кучIдузул, тIахьазул проектал.\nГьеб мажлисалда вукIана Туркиялдаса гьоболги – гIурусазулгун кавказиязул рагъ лъугIун хадур Дагъистаналдаса гочарал магIарулазул наслуялъул чи МухIамад (Мехмет) Айдемир.\nЯловаялда гIумру гьабулел Северияб Кавказалдаса гIадамазул диаспораялъул нухмалъулевги ккола гьев.\nГьесулги дора гIумру гьабулел кавказиязулги квербакъиялдалъун санайилго лезгинкаялъул фестивалал, умумузул гIадатал рихьизарулел дандеруссинал тIоритIула Туркиялда.\nСайгидпаша ГIумахановас бицана кватIичIого Туркиялда тезе ругила Шамилил фондалъулги магIарулазул миллиябгун маданияб автономиялъулги вакилзаби. Яловаялда базе рагIула Дагъистаналъул культурияб центр. Шагьаралъул нухмалъиялъ гьелъие ракьги бихьизабун бугила.\nГьединго хIадурун буго Стамбулалда лъезе Шамил имамасул бюстги.\nМухIамад Айдемирица бицана гьабсагIаталда Дагъистаналде вачIиналъе гIилла – ДГУялъулги Яловаялъул университеталъулги къотIи ккун буго кIиябго рахъалъул гIолилал цIализе цоцахъе ритIизе. Хасго магIарул мацI къваригIун бугин жидее жидерго лъималазда лъазеян вукIана гьев. Жинцагоги мадар гьабулеб бугоан гьеб бицине. Амма жиндир васасда лъалеб гьечIила гьеб. Гьеб мехалда гIурус мацIалъ Сайгидпаша ГIумахановас махсара гьабуна инсуда аскIов эхетарав МухIамадил васасе - бихьулищин, Гъази, гIурус гуреб, магIарул лъазабизе кколеб букIун бугин дуцагиян.\nЧанго соналъ цебе магIарулайги ячараб саламатаб бертин гьабуна Хасавюрталда гьесие.\nЧагучиевасгун Халидовас гьаризехъин ругел съездазул хIакъалъулъ\nМагIарул интеллигенция данделъараб гьеб мажлисалда кIалъазе рагIи щвара-щварас рорхулел рукIана жидедаго рекIеда хIунсулел суалал.\nМасала, жамгIияв хIаракатчи, закон цIунулел идарабазулги прокуратураялъулги хIалтIухъабазул профсоюзалъул нухмалъулев МухIамад Шамиловас бицана гIалимчи, Кавказалъул халкъазул Союзалъул Миллияб Советалъул председатель МухIамад Чагучиевас съезд тIобитIизе бугин кватIичIого, нилъ киназго гьениб гIахьаллъиги гьабизе ккелилан.\nАмма гьелъ суалал рижизаруна данделъаразул: кинаб ахIиялда гъоркь гьеб гьабулеб бугеб, щиб гьелъ кьелеб, къваригIунго бугебдай гьеб? Москваялдаги дора-гьанирги ругел политиказ жидерго мурадазе гIоло гIадатиял гIадамал цере тункийищ гьеб?\nТIадежоялъе гьелдаго релълъараб съезд гьабизе хIадурулев жамгIияв хIаракатчи Денга Халидовги вугилан тIаде жубана цогидаз.\nГьединалги гьелда релълъаралги суалал дандразе магIарулазул миллиябгун маданияб автономиялда цебе оргкомитет яги совет гIуцIизе кколин абуна «ХIакъикъат» газеталъул бетIерав редакторасул ишал тIуразарулев ГIумахан ГIумахановас. Цинги гьелъ къотIилила хIукмуги.\nТарихалде тударулел чагIазда бадибе рагIи абизе ккела\nМагIарулал цолъиялъе «ХIакъикъат» газеталъ тIамизе байбихьараб тIоцебесеб галиялъул бицана газеталъул бетIерав редакторасул заместитель Пайзула Пайзулаевас: щибаб номералда гIадин кьолел руго жидерго мацIалда кIалъалел росабазул маданият бихьизабулел гьурмал.\n«Гьединго, лъаялъул рахъалъ тарихчи вукIиналъ, гьелъулги абила дица: гьагъал, нилъер тарихалде тударулел, чагIаздаги бадибе рагIи абизе ккела. ГIарцухъ тIахьалги риччан, бокьа-бокьарал жал хъвалел руго. Масала,Надиршагь щущахъ виххизавурал маг1арулазе цевехъанлъи тумазул хан Муртазаг1алица гьабунин хъвалеб буго», - ян кIалъана Пайзула Пайзулаев.\nХадуб хабар ккана гIурус мацIги цебе биччан, рахьдал мацIазде гьарулел гьужумазул.\nГьелда тIасан автономиялъул цIияв нухмалъулев МухIамад МухIамадовас гьадин абуна:\n«ГIурус мацI рихарал чагIи нилъ гуро, гьеб нилъее хIажат буго гьавагIанги. Амма нилъерго мацIги нахъе цун, гIадат-гIамалги нахъе цун цогидаб мацI бицин рекъараблъун бихьуларо. Нилъер миллаталда цебе чIараб масъала буго гъунки, цолъи. Нилъ гъункизе, цолъизе ккун руго - чиядехун кьал ахIизе гурелха, нилъерго гIадат-гIамал цIунизе. Ахираб заманалда нилъ бечелъиялда хадур ун, дагьал рикIкIалъун, ратIалъун руго цоцаздаса.\nГIемер суалал руго кIвар кьезе ккарал.\nМасала, магIарул росаби чIунтулел руго. ХIукуматалъул кумек гьечIони, цIакъ захIмалъила гьел цIунизе. Щибниги шартIал гьечIел бакIазда гIумру гьабун чIаян чиясда абуни, жиндир мадугьал гочараб мехалда жив бегьуларищ гьениса гочинеян жаваб кьезе рес буго гьес. Амма магIарухъ гьел росаби цIуничIони, гьаниб, гIатIиракьалда нилъерго мацIги цIарги тIагIуна.\nНилъер умумуца нахъе тарал пирамида гьечIо, кутакаб рикъзи гуро. Амма буго рухIияб бечелъи. ТIубанго лъугIун-тIагIун иналде гьелде кIвар кьезе къваригIун буго. БукIине кколедухъ къимат кьолеб гьечIо журналистал ратаниги, хъвадарухъаби-шагIирзаби ратаниги, гьездеги. Спорталде руссун руго киналго. ГIалимчиясда дандчIвазе киданиги унаро.\nАмма лъай гьечIони, миллат букIине гьечIо».\nГьеб пикруялъул рахъги ккун академик Шамил ГIалиевасда лъикIаблъун бихьулеб бугоан «МагIарул классикияб кочIол сордо» тIобитIизе.\n- Ункъо-щуго кечIалдаса тIокIаб тIаде кечIги букIине бегьуларо гьениб. Цересел кьеразда гIодор чIезаризе ккола кечI ахIулеб мехалда гьаракь гьабулел гIолохъабиги, - ян абуна Шамил ГIалиевас.\nДанделъиялдаса хадуб гьес «ХIакъикъаталъе» баян гьабуна нилъее умумухъан щварал жал ругила хвалченги кечIги. Амма гьабсагIаталда нилъее хвалчен къваригIинарила, кечIалъин абуни данде гьаризе бегьулила.\nРекIедаса рекIеде кьоги лъун…\nМажлисалъул хIасил гьабулеб гIадаб кIалъай букIана жамгIияв хIаракатчи Шамил МухIидиновасул.\nГьес ракIалде щвезаруна ЦIадаса ХIамзатил мухъал:\n«Цоцада пикраби лълъурлъузе гьарун,\nГьелдаса пирхараб канлъухъе рилълъа».\n«Дида кколаха тIубараб поэмаялъулгIанасеб магIна бугин гьезулъилан. Амма гьел лълъурлъизарилалде цере жалго гьел пикрабиги рукIине ккелаха гIакъилал, кьучIал, нилъее хIажатал. Гурони, гьездалъун пири пирхуларо.\nГьединлъидал нилъеца баян гьабизе ккола щиб нилъее къваригIун бугебали. Гьеб лъазе ккани, щивав чи вукIине ккола рекIедаса рекIеде кьоги лъун, гьуинлъиялда, вацлъиялда. Гьедин букIине ккани, нилъ Аллагьасе гIоло цоцаздаса тIаса лъугьинеги ккола», - ян абуна Шамил МухIидиновас.\nГьесул пикруялда рекъон, жакъа магIарул халкъалъул, мацIалъул унтуца унтичIев чи магIарулав гуро.\nМагIарул мацI лъугIун-тIагIун иналда бугеб хIинкъиялъул бицунаго, МухIидиновас мисалалъе бачана «ЦIадаса ХIамзатги, Расулги, Фазуги жанир рахъараб, поэзиялъул Макка гIадинаб Хунзахъ мухъ». Ясли-ахаздаса байбихьун гьенибгицин гIурус мацI бицин модаялде бачIун бугеб мехалда цогидалъул бицун пайда щибин рекIекълъана гьев.\nВ Махачкале прошло заседание Правительства Республики Дагестан под руководством премьер-министра региона Артёма Здунова, на котором говорили о состоянии и развитии республиканских сетей связи.\nОпубликовано в Баркиял


Генубе цIидасан аскар рехана - 16 Января 2012 - مدونة - Гимры\nГлавная » 2012 » Январь » 16 » Генубе цIидасан аскар рехана\nГенубе цIидасан аскар рехана\n2012 соналъул ичIабилеб январалда радал Генуб росулъ терроралда дандечIараб операциялъул (КТО) низам чIезабуна Россиялъул полициялъулаз ва аскарияз. ГьабсагIат росулъ «комендатасулаб сагIат» билълъанхъизабулеб буго, къаси микьго тIубаралдаса радал микьго тIубазегIан щивниги рокъоса къватIиве вахъине толев гьечIо. 2007-2009 соназда КТО гьабулеб заманалдаго гIадин, росда цебе бугеб майданалда чадралги чIван руго аскариял. 9-11 январалда школалде цIализе унел лъималцин риччан гьечIо рагъухъабаз.\nГьал къоязда росулъ лъугьа-бахъунаб бугелъул хIакъалъулъ гьадин бицана гендерил жигарав жамгIияв хIаракатчи МухIамад-наби ПатахIовас: «Къварилъиялда руго ниж. Аскарияз халгьабичIого, гали бахъизе толаро. Жакъа радал хабалалъе «Къулгьу» гьабизе унел рукIарал чагIицин чIезаруна гьез паспортазул халгьабизе. Лъеберго-кIикъогогIан росуцоясул цIар хъвараб хасаб сияхI буго гьазухъ. Ралагьулел руго МухIамад Сулеймановги цогидалги. Амма гьезул цонигияв гьанив гьечIо. Сонги хIалтIичIо школа, жакъаги риччачIо цIалдохъаби школалде. Заманалъулаб поселокалда бугеб школалъул директорги, учительзабиги, гьединго цIалдохъабиги риччачIо гьенире. МахIачхъалаялда цIалулел ругел, каникулаз эхеде рачIарал студенталги, гIемер халги гьабун, хIалихъе риччана цIалуде эхере. Рукъзабахъ чIухь балеб буго. Росулъ гIемерал постал лъун руго. Щибго гIайиб гьечIел гIолохъаби, бохдулги тIирхъизарун, къадада квералги чIвазарун чIезаруна сон. Цинги рачун ана. КъогогIан гIолохъанчи вукIана гьедин штабалде вачун ун. Гъоре щваралго, КТОялъул нухмалъулел релъанхъун руго, щибизе гьал рачаралилан. Гьеле гьедин жидее бокьа-бокьараб гьабулел руго гьанир аскариял. ХIехьон гьаб хIалги нижги ругоха, щиб гьабилебан. Операциялъул нухмалъулезул цояв Нариман Каримовас абун букIана радал анкьгоялда «комендатасулаб сагIаталъул» низам чIезабилилан. Рогьалил какалги ралел бусурбаби ругин гьанир, къватIире рахъинчIого тIураларин бичIчIизабун букIана гьесда. Амма гьесул рагъухъабаз гъобго микьгоялда гурони шуризе риччаларо. БатIи-батIиял кьеразул чадралги чIварал, кьер-кьераб ретIелги ретIарал аскарияз къайи чIван буго росда гъоркь. ГIурччинал чадразухъ чIегIераб ретIелги ретIун ругел рагъухъаби «къадировасулал» (чачаназул контрактникал) ругилан абуна. Аскарияз цебеги къайи чIван букIараб гIатIилъиялда буго дир кIудияб ах. Росдал бегавул АлясагIида цадахъ гьениве ун вукIана дун. Ункъо гIурччинаб чадир чIван батана ахикь. ЧIегIераб форма ретIараб «чачан аскар» бугоан гьениб. ФСБялъул Дагъистаналда бугеб управлениялъул нухмалъулевги вачIун вукIана гьаниве. Гьесул заместитель Юнусида дица абуна, хурма бичизе шагьаразде ниж риччазе рес букIунарищилан. БукIунилан абуна гьес. Амма риччачIо. ГIисинаб чIегIераб хурмаги буго бакIаричIого хутIун. Риччалел гьечIо ахакье, магъилъе. Гьенирги постал лъун руго. Къаси микьгоялдаса радал микьгоялде щвезегIан щивниги къватIиве ваккизего толаро. Къадги щивасул паспортазул халгьабула. Дир гьаниреги рачIун рукIана чIухь базе. Цебесеб КТОялъул заманалда (декабрь 2007 - сентябрь 2009) гIадаб зулмуни гьечIо гьаб нухалда. Цебе цIакъ пасалъи гьабун букIана, рукъзабахъ холлал рихъун, къайи–цIа минатахъ бан».\nАскарияз Генуб анцIго сон баладай?\nГендерица бицухъе, гьенире рехарал аскариязда гьоркьор руго магIарулал, лезгиял, даргиял, гIурусал, чачанал ва цогидалги миллатазул рагъухъаби. «Унсоколо районалъул нухмалъулев Жаватхан ГIабдулаевасул берда цереса рачун ана сон гъол гIолохъаби аскарияз, - абун ракIалдещвезабуна ПатахIовас - Цинги гьевги росдал бегавулги ун рукIана штабалде. КТО байбихьулелъулго росдал имам МухIамадсайгидги ана гьезухъе гара-чIвариязде, амма гъоз гьесухъ гIинбан гьечIо. ДРялъул жанисел ишазул министрасул заместитель МухIамад МухIамадовасда дица абуна жанир чадралги чIван хвезабураб ахалда щиб гьабизе бугебан. Гьелъухъ дуе компенсация кьелилан, махсаро-хочIалде сверизабун тана гьеб хабарги. Хьаргабисаги росун, лъагIелги бащдалъ цере чIарал куракул гъутIбиги рукIана гьенир. Гьанже хвечIого гьел рукIинищха. Цебесеб КТОялъул заманалдаги ах сверун къараб сеткацин тун батичIо дида гьез».\nФСБялъул вакилас абун буго, жидер мурад тIубазегIан, чадралги чIван гьанир чIезе ругилан, анцIго сон базе кканиги. Аскариязул хъизаналги рачинила гьенире. Аскариял гьенире рачIине ругилан абураб баян Генубе анкьица цебего щунги букIун буго. Балагьараб мехалда, ричIчIуларел суалал гIемер руго. Цоги гIажаибаб хIужа – Россиялъул информациялъул алатал, «кIалдибе лъим босарал гIадин», руцIцIун чIун руго. Генуб кIиабизеги КТО лъеялъул хабар бицана гIицIго «Кавказский узел» порталалъги гIурус мацIалда хIалтIулеб Грузиялъул «Пик» каналалъги. «ГIанкIу къинлъиялъулги чакма букъиялъулгицин» хъвалеб «Дагъистан» РИАялъцин, Генуб КТО лъазабун лъабабилеб къо бугониги, цо хIарп хъван гьечIоан гьелда тIасан.\nРосу хъирщулеб буго\nГенуб росдал бегавул АлясагI МухIамадовас гьадинаб баян кьуна: «Операция гьабулеб буго ФСБялъул нухмалъиялда гъоркь. Нариман Каримовги ккола ГРУялъул чи. Аскариязда ярагъ батичIо жеги гьаниб, боевиказул ретIел-тIех батанин абуна гьез. Росу бутIабазде бикьун буго, чIухь бан хъирщараб бутIаялдаса хъирщичIелдехун чи виччалев гьечIо. 2007-2009 соназда гIадаб квешаб хIалги гьечIо. Доб КТОялъул заманалда больницаялде унтаравцин виччалев вукIинчIо. Аскариязул вакилзабазда дица абулеб букIана, журналисталги тIаде риччалареб, закон хвезабураб тадбиргIаги гьечIищин нужер гьабилан. Риччазе ругилан рагIи кьуна гьез. ФСБялъул Дагъистаналда бугеб управлениялъул нухмалъулев вукIана гьаниве вачIун. Гьесул заместитель Юнус вуго КТОялъул бетIерлъуда гьабсагIаталда гьанив. ГIага-шагарго 1500-ниги аскарияв вуго операциялда гъорлъ гIахьаллъулев».\nАвтор: Хlамзат Мухlамадов; Босараб бакl: "Хlакъикъат" газета\nПросмотров: 286 | Добавил: gimrinec | Теги: ОМОН, террор, ГИМРЫ, Генуб, Кто | Рейтинг: 0.0/0


Украиналда кIодо гьабуна лъиданиги бачIоголъиялъул къо\nУкраиналъул лъиданиги бачIоголъиялъул къоялда хурхун Киевалда тIобитIана рагъулазул парад. Байрамалда цеве вахъунаго, Украиналъул президент Петр Порошенкоца лъазабуна, сепаратистаз рахъ кколеб Россиялъул гьужумал нахъе чIваялъул мурадалда рагъулазул къадар цIикIкIинабиялъул хIалтIи халат бахъинабизе букIиналъул хIакъалъулъ.\n2014 соналъул апрелалдаса, ай, улкаялъул машрикъалъул рахъалда конфликт багъараралдаса нахъе, гьенив хун вуго 6800 чи. Гьебго соналъул февралалда къабул гьарурал Минскалъул къотIи-къаял щибаб къойилго гIадин хвезарулел ругин Россиялъ рахъ кколел сепаратистазин, гIарз гьабуна Украиналъул президентас.\nГьесулго рагIабазда, Россиялъ Украиналъул гIорхъабазда асIкор чIезарун руго 50 азарго гIанав рагъуласдаса контингент. Гьеб рикIкIинчIого, сепаратистаз ккурал территориязда гьезие кумек гьабулеб рагIула ичIазаргогIанав чияс.


Садвал абулеб гIуцIиялъул бетIер Альберт Эседов МахIачхъалаялда исана июнь моцIалда букIараб митингалда\nГьез гьесда гьарулеб буго «миллатазда гьоркьоб кьал ккезабиялъе хIалтIи гьабулел» Лачинов Лачинидаги, Милрад Фатулаевасдаги, Ризван Ризвановасдаги, лезги миллаталъул жамгIияб багъа-бачари – «Садвалалдаги» хурхун рукIине кколел тадбирал тIоритIеян.\nДербенталъул ветераназул цIаралдасан хъвараб кагъат буго minval.az абулеб сайталда. Амма тIубанго цIализе щолеб гьечIо гьеб. Дербент шагьаралъул сайталдаги гьечIо гьеб. Бицен гьабулеб сайт Азербайжаналъул официалияб сайт кколаро.\nГьединлъидал гьелда рахъарал жалазде кIвар кьечIого тезе кколинги рикIкIунеб буго Дагъистаналда гьеб баян цо-цояз.\nГьеб кагътида рехсолев Лачинов Лачин ккола Азербайжаналъул Закаталаялда гIумру гьабулел магIарулазул къваригIелал тIуралев жамгIияв хIаракатчи. Гьединлъидал лезгиязул «Садвал» абураб багъа-бачариялда гъорлъе жив цIаялъул магIна бичIчIулеб гьечIо гьесда.\nГьединго журналистал рукIаниги, Ризвановги Фатулаевги тIубан батIи-батIиял чагIи ругин абулеб буго Лачиновас ЭР-ялъе.\nМасала, МахIачхъалаялда къватIибе биччалеб «Настоящее время» газеталъул нухмалъулевлъун вукIана Ризванов. Хадув гьев хисана Фатулаевас. Гьединлъидал ахираб чанго сон буго Ризванов я политикаялъулъ, я жамгIияб хIалтIулъ – кивниги вихьуларелдаса.\nФедералиял газетазда хIалтIулев, гьединго «Настоящее время» газеталъул нухмалъулевлъун кколев Милрад Фатулаев гъоркьисала Азербайжаналде виччан вукIинчIо. Гьесда чIвазе кIудияб гIайибги батун букIинчIо гьеб улкаялъул. Живго Фатулаевасда кколеб буго гьелъие гIилла батилин жив Армениялде ун вукIин (лъалеб букIахъе, гьенире арал чагIазе нух къваридаб буго Азербайжаналдехун).\nГьедин Бакуялде вачIиналде Армениялде щун ватунилан, 2011 соналда Россиялъул «Советский спорт» газеталъул журналист Андрей Липин Азербайжаналда жанивгицин тIамизехъин вукIанин бицана журналистазе Милрад Фатулаевас.\nСуфьян абун цIар букIиналъ, 2012 соналъул декабралда Кабардино-Балкариялдаса Жемухов Суфьян Бакуялде виччаларин лъугьун рукIанила Россиялъулгун Азербайжаналъул гIорхъода.\nПалхIасил, доб цебехун рехсараб Дербенталъул ветераназул цIаралдасан хъвараб кагъат провокациялъун рикIкIунеб буго журналист ва жамгIияв хIаракатчи Лачин Лачиновас.\nГьес мисалалъе бачунеб буго МахIачхъалаялда гIумру гьабулел Закаталаялдаса гIадамазул цIаралдасан, лъиданиги дандги бачIого дагьалъ цебе гIуцIараб «Миллиябгун культурияб автономияги».\nЛачин Лачинов: «Гьеб гIуцIиялъе нухмалъи гьабулеб чагIаз МахIачхъалаялда ругел закаталаялъулазул цIаралдасан гьарулел руго ричIчIуларел лъазабиял, магIарулазул церехъабазухъеги цогидазухъе ритIулел руго кагътал, хъвадарулел руго Москваялде.\nГьедин киса-кисаго гIарацги тIалаб гьабун, жидерго бизнесалде буссинабулеб буго щвараб тараб жо. Унголъунги закаталаялъул суалал тIуралел гьечIо. ТIадежоялъе Закаталаялда ругел магIарулазул къиматги хвезабулеб буго гьез, гIарацги гьарун».\nГьединлъидал Лачиновасул пикруялда рекъон, миллиябгун культурияб автономия абун цIаралги тун, гьединал гIуцIабазул хъвай-хъвагIай гьабулеб буго яги жидеего хайир щвезелъун, ялъуни Закаталаялда ругел дагъистаниязде рагIад рехизелъун.\nГьенир гIумру гьабулел дагъистанияз гIемер бицуна Азербайжаналъул официалиял вакилзабаз жидер ихтиярал хвезариялъул – масала, жал хъулухъазда тунгутIиялъул, жидехъа миллияб хаслъи бахъулеб букIиналъул.\nДагьалъ цеве Дагъистаналъулгун Азербайжаналъул гIорхъода лъабго анкь бана аваразул миллиябгун культурияб автономиялъ Закаталаялде ритIулел рукIарал магIарулалъ хъварал тIахьаз, гIарабалъ хъварал мавлидазул видеодисказ, ансадерил устарзабаз гьарурал тIад накъищ кьабураб батIи-батIиял алатаз.\nЛъабго анкьидасан цIидасанго Дагъистаналде нахъруссинарун руго гьел Азербайжаналъул таможняялъ.\nКъайиго гIадин гIадамалги руго къабул гурел. Масала, гьанжегIагар Азербайжаналъул къватIисел ишазул министерлъиялъ гIуцIун буго жидер пачалихъалде рачIине гьукъарал чагIазул сияхIги.\nГьениб буго кинавниги 335 чиясул цIар.\nГьел ккола дунялалда ва жиде-жидер улкабазда машгьурал политикал, жамгIиял хIаракатчагIи, артистал, журналистал ва цогидал.\nМасала, Азербайжаналде рачIине гьукъаразда гъорлъ руго кочIохъаби Монсерат Кабалье, Филлип Киркоровасул эмен Бедрос Киркоров, Альбано, гьединго Россиялъул Пачалихъияб Думаялъул 14 депутат - Константин Затулин, Алексей Митрофанов ва цогидал, политолог Сергей Маркедонов, Европарламенталъулги Франциялъулгун, Великобританиялъул, Швейцариялъул ва Уругваялъул депутатал.\nГьел чагIи Азербайжаналъе къабулал гурел чагIилъун рикIкIиналъе аслияб гIиллалъун ккун буго цебеккунго гьезул пачалихъалда дандги бачIого, дол чагIи эрменияз ккуралин азербайжаналъулаз рикIкIунеб ракьалде ун рукIин.


Нилъер машгьурал руччаби » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » История - Тарих » Нилъер машгьурал руччаби\nНилъер машгьурал руччаби\nДобавил(а): istina от 13-03-2017, 12:10\nМагIарул чIужугIадан, кигIан мустахIикъай йигониги, бихьиназдаса цеетIурайлъун жийго йихьизайизе лъугьунароан. Инсул, вацасул, росасул, хIатта кIудияв васасулцин адабги гьабун, сабруялда чIолаан гьей кидаго. Гьеб букIана щибаб хъизамалда, тухумалда, росулъ билълъанхъараб гIадат. Тухумалъул цIар холареб хIалалда хIалтIулаан магIарулай ва, тIасабищараб иш гьабулаго, жиндирго къадруяб цIаргун намус бацIцIадго цIунизе хIаракатги бахъулаан. Бадибе рехуледухъ гьечIониги, руччабазги кIудияб бутIа лъуна магIарулазул маданиябгун тарихияб гIумруялда. БахIарчилъи, къохIехьей, намус бацIцIалъи - гьел хасиятал магIарул чIужугIаданалъул бидулъгун чорхолъ кидаго рессун рукIана. Машгьурал магIарулазул хIакъалъулъ баянал ракIарулаго, "ХIакъикъаталъул" редакциялда ратарал цIар рагIарал, машгьурал руччабазул хIакъалъулъ къокъал баянал кьолел руго гьанир. Гьел ккола халкъалъ рекIелъ цIунарал ва миллаталъул чIухIилъун хутIарал нилъер руччаби.\nГIободаса ШагIбан-къадил яс ПатIимат, (1608-1653) - гIалимчIужу, шагIир. Баху-бика - ГIумма-ханил яс, 1834 соналда йикIана магIарулазул ханлъун. ГIанхил Марин (1840-1905) - машгьурай кочIохъан, жинцаго гьарурал кучIдул ахIулаан гьелъ. Гьаюна Ругъжаб росулъ. ПатIимат Нуцалова (1910-1946) ТIоцеесей Дагъистаналъул халкъияй артистка (1940). Гьаюна КIогьориб росулъ.\nЗайнаб Набиева (1912-1994) РСФСРалъул халкъияй артистка. Гьаюна ГьоцIалъ росулъ. 1935 соналда Хунзахъ букIараб МагIарул театралда хIалтIизе байбихьана. ДАССРалъул мустахIикъай артистка (1950), РСФСРалъул халкъияй артистка (1960). Хажа Локалова (1920-2001) Хунзахъ росдал гьоркьохъеб школалъул учительница, Социалистияб захIматалъул БахIарчIужу. Гьаюна Хунзахъ росулъ. ПатIимат Хизроева (1925-2005) РСФСРалъул мустахIикъай артистка (1960), РСФСРалъул халкъияй артистка (1981), ДАССРалъул халкъияй артистка (1955). Гьаюна 1925 соналъул 25 июналда Урма росулъ.\nМашидат Гъайирбегова (1927-2016) Дагъистаналъул советияй шагIир, хъвадарухъан, драматург, Сулейман Стальскиясул цIаралда бугеб премиялъул лауреат. Гьаюна КIаратIа росулъ. Муи ХIасанова (1930-2014) - Дагъистаналъул халкъияй артистка, машгьурай кочIохъан. Гьаюна ЧIохъ росулъ. Фазу ГIалиева (1932-2016) Советияй ва Россиялъул шагIир, Дагъистаналъул халкъияй шагIир (1969), прозаик ва публицист, гьаюна Гиничукь росулъ. Гьей ккола Дагъистан Республикаялъул пачалихъияб премиялъул лауреат (гьеб кьуна 2007 соналда, "Даимаб цIа" абураб кучIдузул мажмугIалъухъ). 2004 соналда Фазу ГIалиевалъе щвана РФялъул Журналистазул союзалъул "Россиялъул меседил хIули" абураб премияги.\nМанарша Дибирова (1935-2012) Дагъистаналъул халкъияй артистка, машгьурай кочIохъан. Гьаюна Хьаргаби росулъ. 1950-абилел соназда хIалтIизе байбихьана Хьаргаби районалъул культураялъул рукъалъул нухмалъулейлъун.\nСидрат Мажидова (1938-2015) РСФСРалъул халкъияй артистка (2005), советияй ва Россиялъул актриса, ЦIадаса ХIамзатил цIаралда бугеб МагIарул театралъул артистка (1952 соналдаса нахъе). Гьаюна Шотода росулъ. Автор: ФИО или фамилия и инициалы автора\nМашидат Гъайирбеговалъул кочIол гъасдаМуи, дур гьаркьида, гьаракь релълъарай, КочIохъан ракьалда такрарлъилароБортун ана Авар театралъул меседилаб цIва…МагIарулалги Дагъистанги чIухIизе мустахIикъайМахщалил балъголъаби


Лакский сайт Lakku-bilayat.ru • Лакку-билаят.рф - Абдулкадир Накучиев\nДагъусттан цукунни бакъасса? • Абдулкадир Накучиев\nОпубликовано: 20 октября 2020 • Категория: Абдулкадир Накучиев\nЗунттал билаят бакъар\nЖул аьзиз Дагъусттан.\nЯхъанай бури микку\nВа ци аьламатрикьай,\nЩищач1ав к1ул бан къашай,\nВайксса ч1явусса миллат\nЯшай, ца кулпат кунма.\nДагъусттаннай ц1а дурксса\nЧ1явур канил усттартал,\nЧ1явур дяъвилул вирттал,\nЧувшиву ккаккан дурсса.\nЛагма зунттурду, рат1ру,\nДяркъу щинал щаращив,\nЯбат1ин къашай вия,\nЖул аьзизсса Дагъусттан!\nАвтор: Аьбдулкьадир Няк1учиев