ГIазулгун лъай-хъвай, цидул кечI ва макьаби\nДир лъимерлъиялъул тIоцебесеб ракIалдещвейлъун буго инсуца холодильник босараб къо.\nЖакъа гIадин ракIалда буго дун гьелда сверун векерахъдилев вукIарав куц. Дие цIакъ бокьун букIана гьеб щиб жояли лъазе. ЦIакъго гIажаиблъи гьабуна дица гьелда жаниб чирахъ рекIараб мехалъ. Холодильник рокъобе босулаго рортичIого рукIине нахъе рахъун, полкабиги рукIинчIо гьелда жанир. Дун гьелда жанивеги лъугьун гIодов чIана. Дихъги валагьун инсуцаги абуна, гьанже гьеб дур рукъ бугилан ва цогидаб рокъове ана жиндирго ишалъ. Дун васандулев вукIана холодильникгун, циндаго къан бачIана нуцIа ва свана канлъи. Дун ккана бецIаб бакIалде. Дун квешго хIинкъана. ЗагIипал квераз кIвараб хIалалъ дица нуцIа цулеб букIана, амма рагьун бачIунеб букIинчIо. Дун гIодилев, чIчIичIчIидилев, нуцIа бухулев вукIана, амма дидаго цадахъ дир гьаракьги букIана гьеб нуцIица туснахъалъуб тIамун.\nЦо заманалдасан нуцIаги рагьун бачIун, дидаго цадахъ къватIибеги борчIун, дир гьаракьалъ цIезабуна тIубараб мина – щибаб рукъ, щибаб рукъалъул букIон. Йихха-ххочун екерун ячIана эбел, каранде къана дун…. Гьединги, дир рукъго дир рукъилан дунги чIалгIун, кIудияв вацас тIадеги къан ккун букIун буго гьеб нуцIа, дур батани гьенивго вукIайилан. Гьелъухъ эбелалъ гьодитIа хьоп басандизабуна гьесул.\nЦоги ракIалда буго, гьитIинав чи, тIоцеве чанагъгун хъештIезе дунго арав. Бан букIана кIудияб гIазу. Дун гIодов ккун, тIаде вахъун, хIалицаго вилълъунев вукIана гьелда тIасан. Таманаб заманаялъ хъештIон хадув яцалъ рокъовеги вачун кIудияб бежараб картошка кьуна дие печалъул коронисаги бахъун. ЯчIана эбел. Хинал квераз дир цIорорал кIаркьабиги данде къана, гьабгощинаб заманаялъ къватIив щай таравилан ягъана яцазде, дун кьижизе вегизе гьавуна. КIудияй яцалъ, дида аскIойги егун, ботIроде юргъанги цIан, тIубараб бецIлъуда, жиндирго гуреб гъварараб гьаракьалъ тIомуразул мацIалда хераб цидул кечI ахIулеб букIана дие:\nДун хIерлъила, хIаликълъила,\nРас хIулила, са бихьала,\nГьубил кьомоб – басанлаб къо,\nСалибаза – чихIарлаб къо,\nГIесенал жал – чIамулеб къо,\nЧIахIаял жал – хъамулеб къо\nАйла, майла мигIил гIоооор...\nБолмацIалде буссинабуни, гьадин бачIуна гьеб:\nДун херлъана, хIаликълъана,\nРас хIулана, ца бахъана,\nГьабил тIохда кьурдулаан,\nСалда кьалбал рухъулаан.\nГIисинал жал чIамулеб къо,\nЧIахIиял жал хъамулеб къо.\nАйла, майла, магIил гIооор…\nБецIлъуда яцалъ жиндирго гуреб гьаракьалъ ахIулеб букIана гьеб кечI, дир беразда цере паркъулаан кочIохъ гIенеккун гьабил тIох, ци, бецIаб рохь ва цогидал гIемерал хIинкъилел гIадал суратал. Цо кинабалиго маргьудалъеги ккун, дун хIинкъизе лъугьана гьеб юргъаналда гъоркь. ЦIакъго дун хIинкъулаго, рагIун ахирисеб мухъги ахIун, яцалъ юргъан рехулаан тIаса. Дун гIорхъолъа ун вохулан, гьеб рекIелъе хIинкъи ккезабулеб ахIвал-хIалалдаса, хераб циялдаса ворчIанилан ва канлъи бихьанилан.\nГьеб яцалъул кочIодаса хадув кьижун карав дида, макьилъ бихьулеб буго добго бецIаб рохь. Унев вуго дун рагIа-ракьан бихьулареб чIедераб сухъмахъ нухдасан. Цинадаго, къватIибе мацIги рехун, данде бачIана хераб ци. Дун тIурун гъотIода гъоркь вахчана. Цийилан абуни тIадего-тIаде бачIунеб букIуна. Дица кьижун вугеб ххвел гьабулеб букIана, ци тIаде-тIаде къалеб букIана, дида гьелъул гъулгъуди ва хIухьел чIвалеб букIана… тIадеги къулун, гьелъ дир гьурмада мацI бахъана….\n«Гьале, гIетIулъ вецIцIулев вуго! Абуна дица нужеда гьав вас къватIиве виччагейилан!», - илан ахIулеб эбелалъул гьаракьалъ дун ворчIана. Эбелалъ дир гьумер бацIцIана, амма дида кинго бичIчIизе кIолеб гьечIо, дун эбелалъухъищ вугев, яги жеги цидул квачIикьищ вугевали. Эбел ятидал дун кутакалда воххана, ццин бахъиндал гьеб ци гIадин гьейги лъугьуней йикIаниги. Дица эбелалда циян абизеги абулаан гьитIинаб мехалда. Хасго гIенеккуларого, малъараб гьабичIого гьелъ кIутIараб мехалда. Эменги вац-яцалги релъулаан, эбелалъги щибго квеш букIинчIого къабул гьабулаан гьеб "ци" абураб цIар, хъизамалда гьединаб роль гьелъ къабул гьабун букIана. Реэдулаан, гIенеккулареб мехалда щвезеги гьабулаан лъикI. Гьединаб хIеренлъиги хъачIлъиги цоцалъ бессараб тарбия букIана дир эбелалъул. Гьедин росулъ кIудияв гIолев вукIана дун, дирго рохелалгун, пашманлъабигун, хьулалгун, хIинкъабигун.\nХIинкъаби ва гьезул рачIин батIи-батIияб букIана. Инсул рукъалда цебе букIараб битIараб тIохдеги вахун, рикIкIада ругел мугIузул тIогьивеги валагьун, дида кколан гьеб дунялалъул рагIал бугилан ва тIокIаб щибниги дунялалда гьечIилан. Гьелъул пикру гьабун хIинкъи бачIунаан. БотIрода жаниб гьеб бичIчIизе цIакъ захIмалъулаан. Дунялалда кинабго жо мухIканго бичIчIун букIине къваригIун букIунаан дие. Рохьор – циял, мугIрузда - бацIал, цер - нохъода. РукIана цойги кавтаралилан абурал жалги. Бицунаан, цо-цо сордоялъ росда цебе бугеб гIачиязул фермаялда аскIоб ракI гъанцIизабулеб, релъи лъалареб, гIоди лъалареб гьаракь рагIун бугила лъидаялиго. Хасго чиясул черхалда сири балеб бугила гьеб гьаракь белъанхъизе лъугьараб мехалда абун.\nБищунго дун хIинкъулаан гьел кавтараз жидехъего щварав чи чIвалеб куцалъул бицараб мехалда.\n- Дуда лъалищ кавтаралъ кин гIадамал чIвалелали? - йилан гьикъана цо нухалъ дида кIудияв вацас. – Доз бацIазги циязги гIадин чиясда хIанчIуларо. Доз кквезеги ккун дур чохьода хъисула, ай хьиндалазул мацIалда абуни гиди-гиди бачуна, мун велъун чIезе кIоларого вукIуна, гьеб мехалъ дур бадибеги балагьун кавтарги белъулеб букIуна. Дур релъиялъ гьелъул релъи рагIизе толеб букIунаро. ГIемер велъун, хIалги, рухIги къун хола кавтаралъухъе щварав чи. Гьесда кIоларо чIезе велъичIого, гьедин рухIги босула...\nДругие материалы в этой категории: « Хвалилгун дандчIвай ва тIоцебесеб пашманлъи\tДир гIумруялъулъ «ХIакъикъат» »


Дагъистаналъул тарих | Тарих ва гIадатал | Киназего гIаммаб Россия\n800-1500 азарго гIанасеб соналъ цебего палеолит (ашельский) абулеб заманалъго Дагъистаналда гIадамал рукIанин абулеб буго.\nГIасраби унел рукIана, Дагъистаналъул ракьал батIи -батIияб заманалда, батIи -батIиял хIукуматазде гъорлъе кколеб букIана, унел рукIана рагъал, БачIана заман Дагъистаналъ жиндирго культураги , экономикаги цебетIезабулеб.\n1834 соналъ гIуцIун букIана Дагъистаналъул хIукумат, гьеб букIана захIматаб рагъдаса хадуб лъугьараб цIияб хIукумат. Гьебги букIана Шамилил Имамат, жибги 1834абилелдаса 1859 соналде щвезегIан бугеб. МугIрузул халкъазул къвакIиялъул къо хIехьеялъул, бажариялъул, ва цевехъан Имам Шамилил къвакIиялъул, къо хIехьеялъул хIакъалъулъ гIемер бицунаан тIолабго дунялалъул халкъаз. Россиялъул ханасде данде бугеб гьеб рагъ лъугIана 1859абилеб соналъул 25 августалда, Имам Шамиль кверде восеги чIун.\nГьеб Россиялъул ва Кавказалъул рагъул хIасилалда Дагъистан Россиялъул империялде гъорлъе ккана, ва гьениб букIана рагъул -халкъияб нухмалъи.\nХIХ абилеб гIасруялъул ахиралда ХХабилеб гIасру байбихьулаго Дагъистаналда цере тIезе байбихьана хIалтIулел бакIал, ралел рукIана маххул нухал, гIуцIулеб букIана ралъдал портги.\nДагъистаналъул халкъазул кинабго заманалда цIикIкIараб букIана миллияб гIакълу, гьелъ камулароан бакI-бакIалда россиялъулазде дандечIей.\n1920 соналъул 13 ноябралда Дагъистаналъул ТIоцебесеб съездалда чIезабуна Дагъистаналъул автономия гIуцIиялъул хIужа. 1921 соналъул 20 январалда чIезабун букIана Дагъистаналда автономияб совет социалистическияб республика букIин. Гьебго 1921 соналъ Советалъул съездалда къабул гьабуна республикаялъул Конституция.\nГьеб заманаялдаса хадуб халкъияб хозяйство цебетIезабизе байбихьана. Кинабго халкъ лъугьун захIмалъиялда бухъана кIудияб рахъ, жиндир халалъиги 70 километр бугеб, гьебго заманалда хIалтIизе байбихьана «Дагъогни»ялъул цIорол завод (1926), байбихьана базе Хьергебдерил ГЭСги (1926).\nХехеаб къагIидаялда ралел рукIана нухал, байбихьана цере рукIарал 10 округ, 28 район гьабун цIи гьаризе. 1928-1929 абилел соназ гьабизе байбихьана коллективизация (гIамлъизабизе, гIи-боцIиги ракьалги данд ран, социализмаялда колхозал гIуцIизе).\n1930абилел соназ байбихьана халкъалъе захIматал репрессияби гьаризе. ГIемерал чагIазе ккана гьелъул къварилъаби.\n1937 абилеб соналъ СССРалъул конституция кьучIдеги босун гIуцIана цIияб Дагъистаналъул Конституция.\n1941-1945 соналъ рукIана тIолго дунялалъего захIматаллъун. ВатIанияб рагъда хвана гIемерал дагъистаниял, тIад руссун рачIинчIо чангиязул росал, лъимал. Гьеб къварилъи хъвачIеб хъизан Дагъистаналдаго хутIичIо. 52 дагъистаниясе щвана Совет Союзалъул БахIарчи абураб медальги.\nСССРалъул гIуцIи бугеб заманалда, Дагъистаналда хIалтIулел рукIана гIурусазул учительзабиги, тохтурзабиги. Дагъистаналъул гIолилал цIализе унел рукIана батIи- батIиял цIалулел вузазде ва техникумазде.\n50-60 абилел соназ, РСФСРалъул лъай кьеялъул министерствоялъ Дагъистаналде ритIун рачIунел рукIана гIемерал гьоркьохъеб ва тIадегIанаб лъай бугел хIалтIухъаби, дагъистаниязе кумек гьабун халкъалъе лъай кьезелъун, хIалтIизелъун. Гьедин гьабизе кколаан, щайгурелъун республикаялда лъай бугезул къадар доб заманалда дагь букIун.\nГьел рачIарал учительзаби хIалтIулел рукIана батIи-батIиял районазда ва шагьаразда. Гьез тIубазабулеб букIана жидерго профессионалияб ва интернационалияб борч, тIадегIанаб даражаялда.\nГьезул къимат кIодоги гьабун, 2006 соналъ Дагъистаналъул МахIачхъала шагьаралда рагьана мемориалияб комплекс- гIурус учительницаялъе памятник.\nСССР бихха-хочине гьабуралдасаги заман ана. ГIемерал халкъал хIалтIулел рукIарал производстваби къана. Гьезда гъорлъе ккана Дербенталъул кIудияб завод, «Эльтав» завод, МахIачхъалаялъул алатал гьарулел завод, ва цойги гIемерал предприятиязул филиалалги къана.\nГьал ахирал соназда гьоркьоб лъун буго тIубазе ва тIубалеб буго кIудияб кIвар Дагъистаналъе бугел проектал.\n2012 соналъ Дагъистаналъул батIи- батIиял отраслазда лъун буго кинабниги 12 млрд гъурущ гIарцул, республикаялда жакъа къоялда гIуцIун буго 1,8 азарго гIадамазе хIалтIизе бакIал.\nИнвистициял республикаялде цIаялъул программаялда рекъон 2011-2012 соналъ Дагъистаналде бачIун буго 7,5 млрд гъурущ Каспийск шагьаралда цIорол завод гьабизелъун. 3,288млрд гъурущ бачIун буго индустриалияб комплекс «Каспийск» алде. 3,5 млрд гъурущ рехун буго- «Анжи-ЦIер» биччазе бугеб заводалде. 700ялдасаги цIикIкIун млн гъурущ бачIун буго гIодоб лъолеб къоно ва керамикияб гранит гьабизе бугеб производствоялде.\nГьаб ахираб заманалда Дагъистаналда тIаде босун буго тIубазабизе 25 проект, гьелъги рес кьезе буго 2016 сон щвелалде 18 азаргоялдаса цIикIкIун хIалтIизе бакIал рагьизе. Гьелъ рес кьезе буго налоговый идарабазе 20 млрд гIарац республикаялъул бюджеталде бачIинабизе.Кинабниги босани Дагъистаналда тIаде босе буго 82 инвестиционнияб проект, жиндирги багьа бугеб 243 млрд гъурущ.


Багъарараб хIатIида хIарщ рекIуна\nГIабдурахIманил МухIамад, Богатыревка росу\nБогатыревкаялда «ХIакъикъат» газета хъваялъул хIакъалъулъ бицине бокьун буго. Гьаб макъала хъвалалде цевеги дун щвана почтальоналде аскIове, гьикъана чан чияс газета хъван бугебилан. Гьелъ кьураб жаваб рагIидал, расги лъикIаб хIалги лъугьинчIо.\nБогатыревкаялда гIумру гьабун ругезул гIемерисел ккола магIарулал. 600-700 цIараки бугеб гьеб росулъ хъван буго 9 газета. 2019 соналда хъван букIун буго 6-яс.\nГазеталдасанги радио-телевидениялдасанги чIечIого бицунеб буго гIолеб гIелалда рахьдал мацI кIочонеб букIиналъул хIакъалъулъ. Кинха гьеб цIунизе кIвелеб рахьдал мацIалда къватIибе биччалеб газеталдехунцин гьединаб гурони бербалагьи гьечIеб мехалда. Школаздаги дагь гьарулел руго рахьдал мацIалъул сагIтал. ГьабсагIатги гьечIо школазда цо чIараб хIалтIулеб форма, хисулебго хисулеб буго лъай кьеялъул программа. ГIатIиракьалде вачIарав цо-цо магIаруласги абулеб буго гьанже мацI хIажат гьечIин. Гьединав чиясул лъималазулги букIинищха магIарул мацIалде ва газеталде рокьи. Гьадинаб ахIвал-хIалалде ккедал чара гьечIого хIажат буго щивав магIаруласул рокъоб «ХIакъикъат» букIине. ЦIакъ бегьулареб хIалалда чучлъизе тун буго подписка гьабиялъул рахъ. Рагъда хадусел соназ, пенсияги, пособиеги, харжалги щолареб заманалда хъвазе кколаан заемал, кьезе кколаан налогал. Жакъа гьеб рахъалъ щибго къварилъи гьечIеб заманалда, подписка дагьлъиялъул гIайиб лъиде рехелебалиги лъаларо. Амма дун колхозалъул бухгалтерлъун хIалтIулеб заманалда, 1962 соналда, ЛъаратIа 300 чиясул подписка гьабураб сияхIги босун индал, гьеб дагь бугинги абун, тIадеги 200 чиясда гьабизе тIамулеб букIана гьеб иш тIадай хIакималъ. Гьелъ абухъе гьабизе инкар гьабурав дун дагьалъ хутIана хIалтIудаса махIрум гьавизеги. ГIакълу бугев чиясда бичIчIизе ккеларищ, гьасги досги тIамичIониги, лъималазда мацIги, тарихги, умумузул магIишатги лъазе газета хъвазе кколеблъи? Щибго къварилъи гьечIо, ресги буго, камун буго бичIчIикьеялъулаб хIалтIи. Декабрь моцIалда росдал имам вукIана щибаб рукъалъул рагьтIеги вачIун «Ас-салам» газета хъвазе хIаракат бахъулев. Багъарараб хIатIида хIарщ рекIинчIого букIунарелъул, «Ас-саламалъул» къадарги 80-ялде бахун буго. Дицаги хъвала «Ас-салам», дун гьелда данде чIарав чиги гуро, мисалалъе бачунеб буго цогидазда лъан букIине.\nСоветияб заманалда почтальонал рукIунаан сумкаги гъажалда бан росулъа росулъе хьвадун газетал рикьулел. Богатыревкаялда, мажгиталда аскIобго буго почта ва щибаб рузман къоялъ гьенивеги ун газета босизе ресги буго.\nТелефоналдаса ва телевизоралдаса пайда босизе кIоларел гIадамазе рекIелгъеялъе бугеб жо буго магIарул газета. Дие бокьула рагIикъотI цIезеги. Щвалде щун цIезабизе ккани, ваккизе ккола гIемерал тIахьазде, журналазде, картаялде. Гьеб гурищ дун гIадав хIалтIи гьечIев херав чиясе рекIелгъеялъе бугеб жо. Ахираб заманалдайин абуни гIемер рахъулел руго церехун нилъер хъвадарухъабаз тIахьазда, журналазда рахъарал жал. Россиялъул централиял газетазда рукIуна интересал макъалаби, таржамаги гьабун гьединал харбал рахъани лъикIаб букIинаанин ккола дида.\nНилъер республикаялдаса 200-ялде гIагарун чиновник рагIула жанив лъун. Щиб сабаблъун гьел жанир лъуралали щай хъвалареб?\nГьанже хъвалеб буго «ХIакъикъат» газеталъул цIар хисизе бугин, гьеб абизе захIмалъулеб бугилан абураб багьанаги батун. Хисизе кколеб батани, дир пикруяда рекъон, лъикIаб букIинаан «Тарих» абун лъезе.\nХIаким цIияв тIамуни, хIалтIиги цIилъулин абула, гьелъги батила газеталда хиса-басиял руго. Масала, тIадбуссана «Бахьикъос», гьебги жеги интересаблъун гьабизе бегьилаан. ПалхIасил, гьадинал пикраби загьир гьаруна, гIала-гъважа батани, тIасаги лъугьа.\nДругие материалы в этой категории: « «ХIакъикъат» - нижер гьоболги гьудулги\tЧIиркъатIаса «компьютер» »\n16:21, 19 января 2022, 9\n16:08, 19 января 2022, 12\n15:54, 19 января 2022, 18\n15:42, 19 января 2022, 31\n11:49, 19 января 2022, 190


БЕРГЬЕНЛЪИ РАК1БАЦ1АДАБ БУК1ИНЕ ККОЛА. - 21 Ноября 2015 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nЧетверг, 26.04.2018, 00:44 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2015 » Ноябрь » 21 » БЕРГЬЕНЛЪИ РАК1БАЦ1АДАБ БУК1ИНЕ ККОЛА.\nБЕРГЬЕНЛЪИ РАК1БАЦ1АДАБ БУК1ИНЕ ККОЛА.\n11 ноябралда Москваялда т1обит1ана «Единая Россия» партиялъул т1олабго улкаялъул бак1алъулал отделениязул секретарал данделъараб форум. Тадбиралда г1ахьаллъана кинабниги 3392 бак1алъулал отделениязул секретарал. Дагъистаналдасаги «Единая Россия» партиялъул 40 бак1алъулаб регионалияб отделениялъул секретарал г1ахьаллъана форумалда. Гьезда гьоркьов вук1ана партиялъул нилъер районалда бугеб отделениялъул секретарь Саг1ид Юсуповги. Форум ах1ун бук1ана партиялъул председатель Дмитрий Медведевасул х1аракатчилъиялдалъун. Гьенир гьоркьор лъурал аслиял суалаллъун рук1ана цереккунго рищиял т1орит1и ва коррупциялде данде къеркьолеб законодательствоялда хиса-басиял гьари.\nФорум рагьулаго Дмитрий Анатольевичас бицана гьадин цереккунго рищиял т1орит1и киданиги бук1араб жо гурин нилъер улкаялдайилан. Гьел рищиязул х1асилалда партиялъ рищизе руго Парламентазул рищиязда г1ахьаллъи гьабизе ругел жидерго кандидатал. Дмитрий Медведевасул раг1абазда рекъон гьедин цереккунго гьарулел рищиял халатрахъине раг1ула бащадаб лъаг1алица. Т1асияб соналъул 5 февралалда т1обит1изе бугеб партиялъул 15 съездалъул т1оцебесеб бут1аялда къабул гьабизе буго рищиял байбихьиялъул х1акъалъулъ х1укму. Съездалъул к1иабилеб бут1а бук1ине буго июналда, гьениб бихьизабизе буго партиялъул рищиязда цебесеб программаги партиялдасан рищиязда г1ахьаллъизе ругел кандидатазул сиях1ги. Гьединго партиялъул нухмалъулес бицана рищиял г1езег1ан зах1матал рук1ине ругин ва гьединал шарт1азда партиялъул активалда т1адаб бугин к1вараб жигарчилъиялда избирателазул гьаркьазе г1оло къеркьезе ва рак1ч1араб бергьенлъиялде ишан босизе. Гьелдаго цадахъ гьес т1адч1ей гьабуна бергьенлъи рак1бац1ц1адго законги хвезабич1ого щвараб бук1ине кколилан.\nРищиязда цебе гьадинаб форумалъул бугеб к1варалъул ва партиялда жаниб бук1ине кколеб г1адлу-низамалъул бицана «Единая Россиялъул» генералияб советалъул секретарь ва Пачалихъияб Думаялъул вице-спикер Сергей Неверовас. Гьединалго маг1наязул к1алъаял гьаруна партиялъул цогидал вакилзабазги.\nРак1алде щвезабилин улкаялда парламентазул рищиял 2016 соналъул 18 сентябралда т1орит1изе рук1ин.


Маргьа » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Детский уголок - БурутI » Маргьа\nДобавил(а): istina от 2-09-2015, 15:14\nВукIанила, вукIинчIила, вукIинего вукIинчIила цо мискинав гIолилав. Гьесда цIарги букIанила Сахрат. Бекьизе хур гьечIев, бокьоб боцIи гьечIев Сахратица бетIербахъи гьабулеб букIанила хъазал хьихьун, гьезул ханал, хIули бичун. Цо пуланаб къоялъ хъазал кваназаризе щварав гIолиласда гIурул рагIалда хъархъалъ гудраца ккураб цер батанила. ТIасаги бахъун гьалъул цIоко бичани бечелъила дунанги абун, вохарав Сахрат тамашалъанила. Бугилаха живго инсанасул гьаркьидалъун гьасда кIалъалеб цер. Гьелъ абунила, жибги хъун бахъараб цIакихъ дуе гIемер гIарац щвеларин. Амма чIвачIого тани, чIаго алжаналъуве ккезавилин жиндица мун. Божанила Сахрат царада. БатIа гьабун гудрадасагун биччанила гьес цер. Гьелъ гIолиласда гьаранила жиндие цо хъазги кьейин гьанже. Кьунила хъазги, анила церги. Хъазал хьихьизе Сахратги лъугьанила. Анила цер, анила гьеб…. Ахирги щванила цо ханасул кIалгIаялде. Хважаинас дуе сайгъаталъе гьаб хъазги босун битIанин жибан абунила цараца ханасда. Ханас хъаз босанила. Амма кIварго гьабичIого царада нух бихьизабунила. Нилъер мегIер цо тун, чияр мегIер кIиго тун, щванила цер рохьобе. Гьениб цо хIохьода гIодобги чIун, кечI ахIизе лъугьанила. КватIичIого гьелда сверун ракIаранила гIемерал гIанкIалги бакьучалги. Гьез царада абунила гьаракь биччан ахIугейин кечI. Гьеб рагIун гIадамал рачIине бегьулин. Цараца тамашалъараб ххвел гьабунила. Ва абунила жиндица гIумру гьабулеб улка-ракьалда гIадамаз гIалхул хIайваналъе квалквал гьабуларин, гьелде квер борхуларин. Жидееги бокьилаанин гьединаб бакIалда яшав гьабизе, рачейин жалги гьениреян гьаранила гьез царада. Разилъанила цер. Рачанила цараца гIанкIалги бакьучалги, рачанила. Щванила довго ханасул кIалгIаялде. Гьале, бетIерчIахъаяв хан, къабул гьаре дир хважаинас дуего ритIарал сайгъаталин кIалъанила цер. Гьаб нухалда ханас цер кваназабунила, квенги кьун берцинго нухда лъунила. Цер цебехун анила. Ахирги щванила рорхатал мугIрузде. Гьанибги байбихьанила цараца кечI ахIизе. Заманго иналде сверун ракIаранила ритIучIалги, бисалги, гIалхул цIцIаниги. Гьезги абунила царада дур хIинкъунгутIи щибан. Цощинаб тIаде чанахъан вачIани, чIван рехилагури гьесан. Тамашалъараб ххвелги гьабун, гьимулаго кIалъанила цер, гьедингийищин букIунебан. Бицанила гьелъ жиндир улка-ракьалда гIадамаз гIицIго бацIазде гурони чан гьабуларин. РитIучIазеги бисазеги гьениб хасало херги кьолин, кIалцIиги балин. Божанила гIалхул хIайванал царал харбида. Гьаранила гьез жалги рачейин гьеб лъикIаб улка-ракьалде. Доба киназего бакI гIелиланги абун, цадахъ гьелги рачун, билълъанила цер, билълъанила. Ахирги щванила довго ханасул кIалгIаялде. Гьаб нухалда хан рази-ракиго дандчIванила царада. РикIкIен гIемерал ритIучIаздасаги бисаздасаги вохарав гьес царада цIеханила хважаинасул ахIвал-хIал. Цараца бицанила гьев вугин балагьун бер гIунтIулареб улка-ракьалъулги цIакъго гIемераб гIи-боцIулги бетIергьан. Амма цо гIайиб бугин гьесда жеги хъизан гьабун гьечIолъиян лъугIизабунила гьелъ хабар. Ригьнаде кьезе гIурай яс жиндирги йигин, амма мустахIикъав чи щвезегIан тун йигин бицанила ханас. Цинги гьес царада гьаранила гьалгощинал сайгъатал жиндие ритIарав гIолилавги гьоболлъухъ вачун бачIине айин. Боха-хинлъун ханасулгун къо-лъикIги гьабун, къокъанила цер хъазал хьихьулев васасухъе. Абунила гьелъ Сахратида рукIаралъур хъазалги тун, ханасухъе вилълъайилан. Гьаб тIутIураб ретIелгун вилълъине рекъон гьечIилан чIанила вас. Ахирги цараца гьев мукIур гьавунила ва цадахъ вачанила. Унаго, унаго щванила ханасул кIалгIа бихьулеб бакIалде. Лъалхъанила гIурул рагIалда хIухьбахъизе. Цараца Сахратида абунила тIаса тIири течIого ретIелги бахъун, гIурулъе чвердезе лъугьайилан. Сахрат чвердезе лъугьаравго, цараца гьесул ретIел гIурулъе реханила ва "гъанкъулев вуго дир хважаин, гъанкъулев вуго дир хважаин!" анги ахIдолаго кIалгIаялде бекерун анила. Вихха-хочун лъугьарав ханасда цараца бицанила жиндир хважаинасул чу-ярагъги анин гIоралъ босун, дуе сайгъаталъе хулжал цIун босун букIараб месед-гIарацги анин хъамун. ХIала-балалъ хвасар гьавизе кIварав жиндир хважаинги хутIанин ретIине парталцин гьечIого. (Хадусеб букIине буго)\nМиккиги цIунцIрагиМискинчиги ханасул васгиКетуги цергиРузМеседил цер


Аллагьасе бокьун МасихІ ГІисал чапарлъун лъугьарав Аллагьас гІаламалъе кьелин абун букІараб ва гьанже МасихІ ГІисадалъун загьирлъараб абадияб гІумруялъул хІакъалъулъ Хабар бицине витІарав Павелил рахъалдасан\nдие хирияв вас Тимофейиде. Эмен – Аллагьасдасан ва нилъер ТІадегІанав МасихІ ГІисадасан рекъел, баркат ва гурхІел насиблъаги дуе!\nКъасиги къадги гьоркьоса къотІичІого дир щибаб гьари-дугІаялъулъ мун ракІалде щвараб мехалъ, дица рецц гьабула дир умумузго гІадин, ракІбацІцІадго жиндие хъулухъ гьабулев Аллагьасе.\nДида ракІалда буго дур бадисан чвахараб магІу, ва дун урхъун вуго, мунги вихьун, ракІ-ракІалъго вохизе щвеялъухъ.\nДида ракІалде щола дур унго-унгояб божи-иман. Гьеб цебего тІинкІана дур кІодо Лоидал ва дур эбел Эвникал рекІелъе. Дир ракІчІола дур рекІелъги гьеб букІиналда.\nГьеле гьединлъидал дица дуда ракІалде щвезабулеб буго: дица тІад квер лъун Аллагьасдасан дулъе лъугьараб махщел-гьунаралъул цІа боркьизабе.\nАллагьас нилъее хІинкъун чІеялъул гуреб, къуваталъул, рокьул ва цІодорлъиялъул рухІин кьун бугеб.\nМун рекІекълъуге нилъер ТІадегІанасул хІакъалъулъ нугІлъи гьабулеб букІиналдасаги, гьесде иман лъей сабаблъун дун туснахъалда вукІиналдасаги намуслъуге. Аллагьас дуеги сабру кьун бугелъул, дуцаги хІехье Рохалил хабар сабаблъун дие бугеб гІадинаб гІазаб-гІакъуба.\nТІасаги рищун, гьес нилъ хвасар гьаруна ва рацІцІалъейилан лъазабуна, нилъер ишазухъ балагьун гуреб, гьесие бокьидал ва нилъеда гурхІидал. МасихІ ГІисадалъун гьеб баркат нилъее Аллагьас кьун букІана дуниял бижилелдего.\nГьанже гьеб загьирлъана нилъ хвасар гьарурав МасихІ ГІиса вачІиналдалъун. Гьес хвел хвезабуна ва Рохалил хабар рещтІарабго гІаламалъе абадияб гІумруги загьирлъизабуна.\nГьеб Рохалил хабар бицине чапарлъун, илчилъун ва мугІалимлъун витІана Аллагьас дун.\nГьеб сабаблъунин дица гьадинаб гІазаб-гІакъуба хІехьолеб бугеб. Амма дун гьелдаса рекІекълъуларо. Дида лъала лъида дун божаравали ва дир ракІчІола диде божилъи гьабураб жо гьес Къиямасеб къо чІезегІан цІунизе букІиналда.\nДица дуда малъарал хІакъал рагІаби кьуричІого ккве дуца. Риччанте гьел дуе мисаллъун рукІине. МасихІ ГІисагун цолъун, божиги рокьиги цІуне.\nНилъелъ бугеб Илагьияб РухІалъул къуваталдалъун дуде божилъи гьабураб лъикІабщинабги цІуне.\nДуда лъала Асия вилаяталда киназго, гьездаго цадахъ Фигелицаги Гьермогеницаги, диде мугъ рехараблъи.\nБетІергьанасул цІоб лъеги Онесифорил кинабго рукъалъул агьлуялда: чанги дир рекІее хІалхьи лъугьинабуна гьес ва дун туснахъалда вукІиналдасаги намуслъичІо.\nРималде вачІараб мехалъ, дун валагьизе хІаракат бахъана ахирги дун ватизегІан.\nКъиямасеб къоялъ БетІергьан гурхІаги гьесда! Эфесалда гьес дие гьабунщинаб кумек лъидасаго лъикІ лъала дуда.


Балъгояб заводалъул «гьитIинаб мунагь»\nКаспий ралъдалъ бугеб "Дагдизел" заводалъул бутlа\nРоссиялъул Генералияб прокуратураялъ такъсир гьабиялъул иш рагьун буго Каспийскалда бугеб «Дагдизель» абураб заводалда тIасан. Гьелъие гIиллалъун ккун буго Улка цIуниялъул министерлъиялъулгун гьабураб къотIиялда рекъон гьезие хIажатаб рагъулаб сурсат заводалъ хIадур гьабичIолъи. «Дагдизелалъул» нухмалъиялъ инкар гьабуна гьелда тIасан кинал ругониги баянал кьезе.\nЭркенлъи радиоялъухъе щварал цо-цо баяназдасан якъинлъана хIакъикъаталдаги улкаялъул аслияб прокуратураялъ «Дагдизелалда» жаниб халгьаби тIобитIулеб букIин.\nКонтракталда бихьизабухъе Капийскалъул заводалъ хIадур гьаризе кколаан лъабго рагъулаб ракета, гIаммаб къадаралда рекъон гьезул багьа бащалъулеб буго 2, 5 миллиард гъурщидасаги тIаде араб гIарцуда. КъотIиялда рекъон хIалтIи рагIалде бахъинабичIолъиялъе мукIурлъун «Дагдизелалъул» нухмалъиялъ гьеб гIарцуда гьоркьоса 120 миллион гъурущ нахъбуссинабун буго Улка цIуниялъул министерлъиялъухъе.\nГьелда тIасан кинаб бугониги баян «Эркенлъи» радиоялъе кьезе инкар гьабуна заводалъул нухмалъиялъ. Гьединаб информация жидер гьаниса къватIибе кьоларилан бичIчIизабуна гьез къокъго.\nГенералияб прокуратураялъ 4 моцIниги банин заводалда жаниб бугеб ахIвал-хIалалъул хал гьабулебилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе жиндир цIар рехсезе бокьичIев хIалтIухъанас. Заводалъул хъаравулъиялъул нухмалъулев ккола гьев. Амма гьеб халгьабиялъул хIасил кинаб ккарабали лъалин цохIо заводалъул нухмалъиялда. Гьеб халгьаби тIобитIулеб заманалда жаниб «Дагдизелалде» рачIун рукIун руго гьединго хIинкъи гьечIолъи цIуниялъулги, экономикиял такъсиразде данде къеркьолеб идараялъулги хIалтIухъаби.\n"Дагдизель"заводалъул аслияб мина\nНижеца гьесда цIехана гьеб хал гьаби тIобитIун хадуб, я цебе нужее кьолел харжал кватIизариялъул хIужабиго рукIанищилан, рукIинчIин, жиндир заманалда гьелги кьолаанин, щибниги хисараб жо заводалъул хIалтIуда жанибги лъугьинчIилан бицана гьес. ХIатта жеги хабар букIанин Россиялъул батIи-батIиял регионаздаса чагIи рачIунел ругин пуланаб магIишаталъул бутIаялъе хIажалъулеб къайи-цIа нижер заводалъ хIадуризе букIиналъул къотIи-къай гьабизе.\nБакIккун букIаго абилин Каспийскалъул завод «Дагдизель» ккола гьабсагIатлда Россиялдаго бищун чIахIиял, кIвар бугеб магIишаталъул бутIаялъул цояблъун. Советияб заманалда гьенив хIалтIулев вукIун вуго 40 000 гIанасев чи. Доб мехалъ гьенир хIалтIулел рукIарал гIадамаз бицунелда рекъон гьел соназда Каспийск букIана киназего къараб, балъгояб шагьарлъун. Шагьаралде жанибе биччалароан цохIо заводалъулгун хурхен бугеб ва гIадамал раччулеб гурони батIияб транспорт. Улка цIуниялъул министерлъиялъе ва цогидалги магIишаталъул бутIабазе хIажалъулеб къайи-цIа къватIибе биччалаан гьениб.\nГенералияб пркуратураялъ «Дагдизелалда» хурхун хIадур гьабураб такъсирияб ишалъул хIакъикъат уяб букIиналъул рахъ кколеб буго Гъуниб мухъалъул Гьонодаса Исупил МухIамадица. Жиндир заманалда тIоцебесеб захIматалъулаб хIаракатчилъи гьеб заводалдасан байбихьарав чи ккола гьевги. Совет хIукумат биххун хадуб, хIабургъарал 90- лел соназдаса байбихьун «Дагдизелалда» жанир ккарал чахIиял хиса-басиязул хIакъалъулъ гIезегIан мухIканго лъалеб бугоан гьесдаги. Амма бищунго кIудиял захIмалъаби заводалда дандчIванин 2000 соназдаса байбихьунилан рикIкIунеб буго МухIамадица:\nИсупил МухIамад: «Гьелдаса нахъе байбихьана гьениб гIала-гъважа. Цеве вукIарав нухмалъулев нахъе ун хадув гьениве вачIана шагьаралъул жанисел ишазул идараялда хIалтIулев вукIарав майор, гьесул цIар ракIалда гьечIо гьабсагIат, гьес байбихьана гьениб тIоцебе гъалмагъиралде.\nЭР: Щиб сон гьеб букIараб?\nИсупил МухIамад: «2000 сон. Кинабго лъикIаб щинаб жоги хвезабун росдал магIишаталъе ва ралел бакIаздаги хIажалъулеб къайи-цIа хIадуризеянги абун букIине кколелдаса 2 % гурони гIадамалги хIалтIизе риччачIого цо ричIчIуларел жал гьаруна доб мехалъ Покорский абулев чияс, гьевги нахъе рехана гьениса. Гьеле гьелдаса нахъе буго завод щущан унеб».\nИсупил МухIамадица бицен гьабулев Покорский Николай ккола 2000 соналъул авалалда заводалъе нухмалъи гьабулев вукIарав чи. Гьесда хадув чанго чи хисун вуго гьенив. ГьабсагIаталда заводалъе нухмалъи гьабулеб буго Ильясов Раулица.\nАхираб заманалда батIи-батIияб хабар букIана «Дагдизелалда» сверун бицунеб, хIатта абулеб букIана завод тIубанго къазе бугиланцин. БатIи-батIиял баяназда рекъон жакъа гьенив халтIулев 5000 чи хутIун вугилан букIана абулеб. Амма хIакъикъаталдайин абуни гьенив 2000 гурони чи гьечIилан бицан «Эркенлъи» радиоялъе 10 соналъ цеве гьенив хIалтIулев вукIарав Каспийскалдаса чияс. Жиндирго цIар материалалда рехсезе бокьичIо гьесиеги. Жакъа гьенив хIалтIулев гьечIониги тIоцеве гьениве хIалтIизе лъугьанаго хъвай-хъвагIаял гьарулеб тIехьалда гъулбасун букIун буго гьес гьелъул хIаракатчилъиялъул кинаб бугониги баян къватIибе кьеларилан. Гьединабго къотIи хIалтIудаса нахъе унагоги гьабун буго. Заводаллда хурхараб кинаб букIаниги баян кинабго балъголъи кколилан гьел гаргаданиги цебего гьечIин гьеб лъиениги балъгояб бакIлъун, амма кин букIаниги цIех рехчагIаз бетIер гIатIхазегIан кьолел суалаздасаги жинде рахIаталда кьижизе бокьун бугилан бичIчIизабуна гьес ЭР-ялъе. Бугониги гьес бицана рагъулал сурсатазе къваригIунеб къайи- цIа хIажат букIинчIебани Каспийскалъул завод цебего къазе букIанилан. Улкаялъул нухмалъиялъеги, кигIан бокьаниги гIарац бугел олигархазеги бокьани кIолин «Дагдизель» советияб заманаялъго букIараб даражаялде бахинабизе. Амма жакъасел олигархал цохIого цо футбол цебетIезабулел рукIун гурони халкъалъе пайда бугеб масъалаялде регIун рихьулел гьечIин жинда.


Долдаса нахъе ана кIиго сон. Гьаб иргадулаб тадбирги сайгъат гьабун букIана газеталъе редакторлъи гьабурал Дагъистаналъул халкъияв шагIир Заид ХIажиевасе ва журналист ХIамид Темирхановасе. Гьел кIиялгоги кколаан Хунзахъ районалдаса.\nДандеруссин тIобитIана МахIачхъалаялъул №5 школалда. Гьеб рагьана ва нухда бачана Дагъистаналъул Журналистазул союзалъул председатель ГIали Камаловас.\nТадбиралъул байбихьуда бихьизабуна «ХIакъикъат» газеталъул тарихалъул хIакъалъулъ бицунеб видеофильм. Гьениб гьединго бицана 102 соналда жаниб газеталъе нухмалъи гьабураб 14 бетIерав редакторасул ва цIияв тарав редактор ГIумахан ГIумахановасул хIакъалъулъги. МагIарул адабияталъул байрамлъун лъугьараб гьеб тадбиралда гIахьаллъана ХIамид Темирхановасул гIагарай гIадан Анжела Аслановаги. Гьелъ цIалдохъабазе бицана кIудияв инсул ва гьес нахъа тараб творчествияб нухлул хIакъалъулъ.\nТахшагьаралъул №№5, 11, 34 школазул цIалдохъабаз рикIкIана ва ахIана Заид ХIажиевасул кучIдул. Гьединго гьез цоги нухалда ракIалдещвезаруна жидедаго лъалел цогидал магIарул шагIирзабазул кучIдулги.\nГIали Камаловас ва «ХIакъикъат» газеталъул бетIерав редакторасул заместитель Зикрула Илясовас цIалдохъабазда бичIчIизабуна магIарул мацIги, гIадаталги, гIамалалги цIунизе ккей.\n- Миллаталъул букIинесеб буго нужеда кодоб. Гьелъул кIул кодосел хважаинзабазда лъалеб гьечIо миллаталъул аслулъун кколеб рахьдал мацI. Хасго шагьаралъул лъималаз квер хьвагIулеб буго гьелда. Гьединаб бербалагьи жакъа нилъерго мацIалдехун бугони, гьеб тIагIине буго. МацI тIагIани, тIагIуна наслу, турула гьелъул кьалбал. Гьединлъидал нужеда тIадабги буго мацI лъазабизе. Жакъа нужеца рикIкIунел кучIдулги гьел рикIкIине нужер бугеб махщелги бихьараб мехалда, божула ниж нужеца мацI цIунизе букIиналда- гьединаб букIана кIалъаязул магIна.\nАбизе ккола гьеб букIанин цIикIкIараб гIелалъ бачIунеб гIелалъе мацIги цIарги цIунейилан гьабун толеб васигат.\nКIалъазе яхъарай №5 школалъул учитель Зара Пашаевалъги бицана гьабсагIаталда шагьаразул школазда рахьдал мацIал малъиялъул ва лъималаз гьел лъазариялъулъ дандчIвалел ругел захIмалъабазул хIакъалъулъ.Тадбиралъул ахиралда букIана кьурди-хъатги. Дандеруссиналъул киналго гIахьалчагIазе кьуна баркалаялъул кагъталги.\nДругие материалы в этой категории: « Дир гIумруялъулъ «ХIакъикъат»\tХаслихъе гъутIбуца тIамах рехула, дицани рехичIо рокьул хъабарча… »\n15:54, 19 января 2022, 17


Дагъистаналъул школазде ана Украинаялдаса тIурун рачIаразул 47 лъимерги\nДагъистаналъул школалде арал Украиналдаса лъималазул цояв Кондрашов Руслан, 1Сен2014\nИсана Дагъистаналъул лъималазда цадахъ школазде ине руго 50 гIан Украинаялдаса тIурун рачIаразул лъималги. Дагъистаналъул лъайкьеялъул министерлъиялъул ва бакIалъул тIалъиялъул бажариялдалъун гьел лъималазе цIалуе хIажатабщинаб чIезабун буго. Жалго тIурун рачIараз лъазабулеб буго жидер букIанин исана жидер лъималаз цIалул сон жидерго ВатIаналда байбихьилин абураб хьулин.\nДагъистаналъул лъайкьеялъул министерлъиялъул баяназда рекъон исана республикаялда тIоцере школалде ине руго 40 000 лъимер. Гьезда гьоркьор руго 12 Украинаялдаса тIурун рачIаразул лъималги. Киналниги гьезул школалде ине буго 47 лъимер, гьезулго 50 чи лъималазул ахикьакьеги росун руго.\nРеспубликаялъул лъайкьеялъул министр ШахгIабас Шаховас тIолгореспубликаялъул лъайкьеялъул хIалтIухъабазул данделъиялда лъазабухъе, хIухьабахъи гьабулел бакIазда гIумру гьарун ругел тIурун рачIаразул гIемерисел лъимал цIализе руго аскIоб бугеб Гъарабудахкент мухъалъул Манаскент росдал гьоркьохъеб школалда. Гьенире инеги нахъе рачинеги хасаб автобусги чIезабизе буго гьел лъималазе. МахIачхъалаялда жидерго гIагарлъиялъул дора гIумру гьабун ругел тIурун рачIаразул 12 лъимерги шагьаралъул батIи-батIиял школазде рикь-рикьун ругин лъазабуна гьес, цониги школалде росулелъул гьел лъималазе киналгIаги квекIенал гьаричIила, батIияб школалде ине бокьани гьелъиеги кумек гьабун гурони щибниги квалквалги гьабизе гьечIин лъазабуна министрас.\nГьединго Дагъистаналъул лъайкьеялъул министерлъиялъ кьурал баяназда рекъон гьеб рехсараб министерлъиялъ, ва бакIазул адмнистрацияз ресги батун Украинаялдаса тIурун рачIаразул киналго лъималазе школалде иналде къваригIунеб парталги, хьиталги, цIалуе хIажатабщинабги чIезабун буго. Гьединго цойгидал лъималазего гIадин школазде гьезиеги квен-тIех чIезабизе буго. Гьебго идараялъ лъазабулеб буго рагъ бугеб бакIалдаса тIурун рачIарал гьел лъималазул психика жеги рукIалиде ккун гьечIила, гьединлъидал гьезие кумекалъе щибаб школалда гьел лъималгун хIалтIизе ругила хасаб психологалги.\nЖалго Украинаялдаса тIурун рачIараз абулеб буго Дагъистаналдани лъикI бугила, жидер цIакъ тIалабги гьабулеб бугила, кумекги бугила, амма гьаниб кигIан лъикI букIаниги жидее бищунго жидерго рокъоре ине бокьилаанилан. Украинаялъул Луганск мухъалдаса тIурун ячIарай кIиго лъимадул эбел Мария Кондрашевалъги «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда абуна кин нилъер гIадамазе баркала кьелебали лъаларого ругила жал, гьаниб кинабго лъикIги бугила, амма рес ккарабго, дагьабниги Украинаялда ахIвал-хIал гIодойбиччарабго жал гьенире тIад руссине ругилан. Исана МахIачхъалаялъул 50 абилеб школалде цIализе ана гьелъул I абилеб классалда йигей ясги, 6 абилеб классалда вугев васги.\nМария Кондрашева: «Дир хьул букIана I сентябралда дир лъимал жидерго ВатIаналда Луганск шагьаралда жидерго школалде цIализе инилан. I сентябралъ инчIониги, кватIичIогогIаги гьенире тIад руссинин абураб жоялда цIакъ божула дун. Ниж гьанире 3 июналъ рачIана. Кутакалда лъикIал гIадамалги руго, цIакъ лъикI къабулги гьаруна ниж. Кинавго чи нижее кумек гьабизе хIадурги руго ва рукIана, нижее къваригIанщинаб жо чIезеги гьабун буго гьаниб. Ниж гьанире рачIараб мехалда абулеб букIана нуж тIубанго гурищила рачIаралилан. Гуро, кигIан лъикI букIаниги гьаб дирго рокъое тIад юссине бокьун буго дие. Херал эбел –эменги хутIана дир Украинаялда, гьезулги букIинарищха ургъел. Лъималги рукIуна рокъой-рокъойилан абун гаргалел. Рес букIаго дие нижер тIалъиялда абизе бокьун буго, ракълилаб гIумруялдеги рачIун, нижер лъимал жидерго школазде цIализе ун бажарулеб хIал гьабейилан».\nГьединго Марияца абуна Дагъистаналда хIалтIи гьечIолъиялъги гьаний чIезе бокьун гьечIила жидее. КидаллъагIанила жал хIухьабахъи гьабулел бакIазда гIумру гьарун рукIинел. Украинаялде тIад руссине санагIалъи ккезегIан, хIалтIи балагьизе бигьаяб цониги Россиялъул кIудияб шагьаралде гочине ракIалда бугин жидер хъизаналдайилан.\nДагъистаналъул захIматалъул ва социалияб цебетIеялъул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулев Къурбанов МухIамадица «Эркенлъи» радиоялъе кьурал баяназда рекъон, гьаб сагIат хIалтIуде росун руго Украинаялдаса тIурун рачIаразул 16 чи. Гьезда гьоркьор руго 5 медсестра, 1 ахихъан, 2 инженер, хутIарал кинагIаги батIи-батIиял идарабазда гIисинал махщалилалъун хIалтIилел руго. Къурбановас бицухъе жегиги гьел гIадамазе хIалтIизе санагIалъаби гьарулел, ралагьулеб буго захIматалъул ва социалияб цебетIеялъул министерлъиялъ.\nДагъистаналъул гIорхъолъа арал ишазул министерлъиялъ кьурал хирисел баяназда рекъон гьаб сагIат Дагъистаналда гIумру гьарун руго кинавниги Украинаялдаса тIурун вачIарав 520 гIан чи гьезда гьоркьо буго 168 лъимерги. Гьебго идараялъул баяназда рекъон сентябралъул байбихьудаги Украинаялдаса Дагъистаналде тIурун рачIине ккола 120 гIан чи.


Гьеб гIуцIиялъул кумек щварал гIемерал гIадамал рукIана Дагъистаналда. Халкъазда гьоркьосеб БагIараб Хъанчил комитеталъул вакилъи Дагъистаналда рагьаралдаса ун буго къогониги сон.\nГьеб соналда жаниб гьез гIемераб кумек гьабун буго рагъулал лъугьа-бахъиназул къурбаналлъун ккарал гIадамазе. Мисалалъе тIоцебесеб ва кIиабилеб чачаназул рагъ унеб заманалда гьениса нахъе гочине ккарал чачаназул халкъалъе щун буго гьезул кумек.\nТIоцебе гьезул офис букIун буго МахIачхъалаялда хадур гочун руго гьел Хасавюрт шагьаралде. МоцIрол ахиралда жидеца Дагъистаналда букIараб офис къалеб бугилан лъазабуна гьез 28 марталда. Хасавюрталда букIараб офисалда гьезул хIалтIулев вукIун вуго микьго чи.\nГьезул цонигиял «Эркенлъи» радиоялъухъе щвечIо гара-чIвариялъе. Амма Дагъистаналда букIараб вакиллъиялъул нухмалъулей Березуева Ольгаца, республикаялда букIараб жидерго идара къаялъе гIилла баян гьабулаго абулеб буго Шималияб Кавказалда жидерго букIараб хIаракатчилъиялда жанир хиса-басиял кканилан, батIайиса абуни жидер кумекалде хIажалъи ккарал гIадамал республикаялда гьечIин абураб магIна кколеб буго гьелъул.\nГьедин рикIкIунеб буго Каспийскалдаса жамгIияй хIаракатчIужу ХIамзатова Лейлацаги. Гьанже Шималияб Кавказалда «БагIараб Хъанчил» вакиллъи букIине буго Грозный ва Нальчик шагьаразда.\nЛейла ХIамзатова: «Дида бичIчIулеб бакIалдаса гIебеде гьел гьаниса нахъе иналъе гIиллалъун букIине ккола жидер хIаракатчилъи къваригIараб бакIлъун Дагъистан тIокIаб гьезда бихьулеб гьечIолъи. БатIияб гIилла дида бихьулеб гьечIоха. Гьелдаса рохун гурони пашманлъизе кколеб хIужа гьеб гуро.\nАслияб куцалда рагъулал лъугьа-бахъиназул къурбанлъун ккарал гIадамазе кумек гьабулел гIадамал рукIаралъул гьел, гьедин батани нилъер гьаниб ахIвал-хIал парахалъун батизе буго, гьел гьаниса нахъе унел ратани. Цо заманалда жидерго вукIарав нухмалъулев Дагъистаналда викъараб мехалъцин къотIизе тун букIинчIо гьез жидерго хIалтIи, гьанже толеб буго.\nГьезул кумек хIажатаб бакI гьанже Россиялъул цогидал регионазда букIинилан ккола дида. Гьединго хьул буго тIокIалъ гьел гьанире рачIине кколеб ахIвал-хIал букIинарин нилъер республикаялдаян».\nХалкъазда гьоркьосеб «БагIараб Хъанчил комитеталъул» кIудияб кумек щун буго 1999 соналъул августалда, Дагъистаналъул Болъихъ ва ЦIумада мухъалде Чачаназул рахъалдаса изну гьечIого яргъидгIуцIарал кIанцIун хадуб, рагъулал лъугьа-бахъиназул къорикье ккарал гIадамазеги. Гьезул цояв ккола Болъихъ мухъалъул РахатIаса ГIабдулаев Казим. Гьелъул хIакъалъулъ гьадин бицунеб буго гьес «Эркенлъи» радиоялъе.\nКазим ГIабдулаев: «БагIараб Хъанчил комитеталъул гIемераб кумек щвана нижее дол соназда. Кванил нигIматазул, чаялде гIунтIунги гьез нижее гIемераб жо щвезабуна, цIакъ гIемераб кумек щвана. Цо нухалда гуреб чанго нухалда щвана нижее гьеб».\nЭР: «Нужер росу гочинабун букIинчIищ доб мехалъ рагъ унеб заманалда. Гочинарулеб мехалъ щванищ нужее гьезул кумек?».\nКазим ГIабдулаев: «Рагъги лъугIун тIадруссун росулъе гочунеб мехалъха гьеб кумек щвараб. Аслияб куцалда гьеб букIана кванил нигIматазул рахъалъ гьабулеб кумек. Цогидаб жоялъул кумек букIанищали дида ракIалда гьечIо, дун добмехалъ жеги гьитIинав чи вукIана».\nХалкъалда гьоркьосеб «БагIараб Хъанчил багъа-бачари» гIуцIун буго 1863 соналда. ТIубараб дунялалда гьезул гIуцIиялда гъорлъ хIалтIулев вуго 100 миллион гIанасев чи. Аслияб куцалда гьез кумек гьабулеб буго рагъулал лъугьа-бахъиназул хIасилалда зарал ккарал, гьединго бокьараб улкаялъул жанисеб бада-гъудуралъул хIасилалда къварилъиялде ккарал гIадамазе.\nГьезул хIалтIул аслияб принцип ккола бокьараб рагъгицин цо хасал гIурхъаздаса къватIибе унареб хIалалъ гьабизе кколин абураб, гьелда рекъон рагъулал лъугьа-бахъиназдаги, рагъ гьабулеб къагIидаялдаги цере гIурхъаби лъезе кIолеб буго гьеб гIуцIиялда. Киналго гьел принципал данде ракIарун руго халкъазда гьоркьосеб гуманитарияб ихтияралда гъорлъе, гьел гьединго росун руго Женевалъул Конвенциялдеги.\nХалкъазда гьоркьосеб «БагIараб Хъанчил комитет» гьединго ккола лъиданиги бачIеб гIуцIилъунги. Дунялалалда тIад гьеб гIуцIиялъул вакиллъи рагьун буго кинабниги 80 пачалихъалда.


2004 соналъул 1 сентябрь, арбагI къо. 30 азарго гIанав чияс яшав гьабулеб Шималияб Осетиялъул Беслан шагьар. ТIоцебесеб школа. ЦIалдохъаби, гьезул улбул, гIага-божарал, гьалмагъзаби, мугIалимзаби радал хеккого данде ракIарун рукIана цIияб цIалул соналъул байрам кIодо гьабиялъул тадбиралде.\nДагьалъ кватIун кисса жал щваралали ва жал щал ругелали лъаларел рештIана школалъул минаялда цере.\nХадуб ккаралъул хIакъалъулъ доб заманалда генералияв прокурорлъун вукIарав Владимир Устиновас гьадин лъазабуна президент Владимир Путинида.\nВладимир Устинов: «Гьел щвана Бесланалде. Гьел рештIана школалъул азбаралда цере. Хадуб азбаралде жаниреги рачIун, Полковникин тIокIцIар бугев чиясул буюриялда рекъон, гьез киналго цIалдохъабиги чIахIиялги сверун ккуна. Азбаралда рукIарал киналго гIадамал школалде жанире гъуна».\nЧанго сагIаталъ гьениб хаос хутIулеб букIана. Школалда цере щвана гъоркьлъалие росаразул гIага-божарал. Гьебго заманалда гьенире рачIана милициялъул къуваталги. Щвана гьениве доб заманалда Шималияб Осетиялъул президент Александр Дзасоховг.\nХIалхьиялъул заман гьоркьоб къотIизабун Сочиялдаса Москваялде нахъе вуссана Россиялъул президент Владимир Путинги.\nОфициалиял хъулухъчагIазул лъазабиязда рекъон, гIадамал гъоркьлъалие росараз лъазабун буго, жидее бокьун бугин Шималияб\nОсетиялъулги Гъалгъазул республикаялъулги президентал Александр Дзасоховгун ва Мурад Зязиковгун дандчIвазейин. Гьез гьединго тIалаб гьабун буго Москваялдаса машгьурав педиатр Леонид Рошаль Бесланалде щвезавеянги. Ахирисес гьоркьохъан хIисабалда кIудияб хIалтIи гьабун букIана 2002 соналда Москваялда Дубровкаялда гъоркьлъалие росарал хвасар гьариялъе.\nПачалихъиял хъулухъчагIаз лъазабулеб букIана, террористаз гъоркьлъалие восун вугин гIага-шагарго 200 - 300 чийин. Хадуб баянлъана хIакъикъат батIияб букIин. Спортзалалда жаниб берцинго гIодор чIезецин бакI гьечIого ккун вукIун вуго I200-ялдасаги цIикIкIун чи.\nХвасарлъаразул рагIабазда рекъон, спортзалалда кьвагьулел алатал лъолаго яргъид гIуцIаразул ун буго чанго сагIат. Доб мехалдаги лъалеб букIун гьечIо, кинаб къагIидаялда ярагъ ва кьвагьулел алатал терористазухъе щваралали. Путиниде кIалъалаго генералияв прокурор Устиновас лъазабун букIана, яргъид гIуцIараз гьеб цадахъ лъабго машинаялда бачIанин. Амма хвасарлъараз хадуб лъазабуна, гьез гьеб арсенал цебеккунго школалда бахчизабун букIун бугин.\nКъаде нахъе гордохъа рехун буго Чачаналъан Россиялъул рагъул къватал нахъе рачин тIалаб хъвараб кагъат. Гьеб тIалабалъул хIакъалъулъ лъазабун букIана Россиялъул гIемерисел информалатаз, амма хадуб гьел лъазабиял цинтIаго тIагIана ва гьеб кагъат кинавгIаги официалияв хъулухъчияс кибниги рехсечIо.\nДагьалъ хадуб Бесланалъул школалде щвана Россиялъул хасал масъалаби тIуразарулел къуватазул бутIа. Гьелъ школа сверун ккуна.\nКIиабилеб сентябрь, хамиз къо. ТIолабго сордоялъ яргъид гIуцIаразулгун кIалъа-басаял тIоритIулел рукIана Леонид Рошалица. Щиб гьениб бицунеб букIарабил, лъалеб гьечIо. Къалъуда Шималияб Осетиялъул президентасул пресс-секретарь Лев Дзугаевас лъазабуна, кIалъа-басаял унел ругин гъоркьлъалие росаразе дараби, квен-тIехх, лъин щвезабиялда сверунин.\nГьеб заманалдеги, талиялъул вакильзабаз абулеб букIана жидеда яргъид гIуцIаразул тIалабазул хIакъалъулъ щибниги лъаларин. Гьелго чIун рукIана школалда ккуразул 300 гIанав чи гурони гьечIин абун.\n3 сентябрь, рузман къо. Яргъид гIуцIаразулгун кIалъа-басаял халат рахъана. Къалъул мехалда Бесланалъул Культураялъул централда президент Дзасохов дандчIвана гъоркьлъалие росаразул гIага-\nбожаралгун. Гьес лъазабуна, ахирисел баяназда рекъон, школалда жанив вугин 500-ялдаса цIикIкун гъоркьлъалие восаравин. Гьенибго Дзаховасул вакилас лъазабуна гьединго, яргъид гIуцIарал разилъанин, байбихьудаго чIварав чанго чиясул жаназаби кьезейин. МЧСалъул машина ва хIалтIухъабазул чанго чи ана школалде жанире.\nОфициалияб версиялда рекъон, школалда жаниб кIиго кьвагьи ккун буго ва тероористал кьвагьдун руго хвасаргIаздеги къватIир ругездеги. Багъарана кIудияб ахIи-хIур. Гъаркьлъалие росарал лъутизе байбихьана. Россиялъул хасал хъулухъазул къуватаз байбихьана штурм.\nЧанго минуталдаса баккана рагъулазул тирело. Кьвагьиялъул хIасилалда бортун буго спортзалалъул тIох ва минаялда цIа рекIана.\nЛъутун унел лъималги чIахIиялги батIи-батIиял рахъаздаса речIулел гулбузул цIадухъе ккана.\nБеслан. РакI цIорозабураб лъабго къо\nБеслан: 10 сон ун хадуб


ЦIун бачIаги - Статьи - Сетевое издание «По новому пути»\n22.03.2019 18:47 Пятница\nМагIарухъ ихдалил гIаламатал тIатарал байрамазул цояб ккола оцбаялъул байрам. Гьеб гIемерисез кIочене тараб умумузул байрамалдаса байбихьана исана Кутишаб ихдалил хIалтIаби. Умумузул абиялда рекъон, бачIинги тIорщелги гьарзалъиялъул балъголъи бугила, байрам тIобитIиялда бараб. Кин гьеб дандчIвараб, гьелда релълъун бачIинги бакIарулила хаслихъе.\nКутишаб оцбаялъул байрам\nМарталъул 10 абилеб къоялда Кутиша росулъ тIобитIана тIоцебесеб ихдалил байрам Оцбай.\nБайрамалде рачIарал къиматал гьалбадериреда гьоркьор рукIана БакътIерхьул Каспиялъул рахъалъул лъел идараялъул нухмалъулев ХIусейн Къурбанчиев, районалъул депутатазул Собраниялъул нухмалъулев Юсуп ГIалибеков, районалъул росабазул бегавулзаби ва цогидалги.\nКутиша тIобитIараб оцбаялъул байрамалда гIахьаллъана росдал бегавул Шамиль ШагIманов, гьес росуцоязда ва рачIарал гьалбадерида баркана ихдалил байрам ва росу-жамагIаталъе бечедаб бачIин щвагиян гьарана.\nБайрам байбихьана мавлид ахIиялдалъун ва росдал бищун къиматав векьарухъанас тIоцебесеб рахъ бана. Хадуб, росуцоял майданалде ана ва бечедаб столалда нахъа данделъана. Гьенибго байбихьана цоцазде лъим тIеялъул гIадатги. Гьеб ккола бечедаб, цIадалаб, гьарзаяб сон букIагиян абулеб гIаламат.\nГьенирги кванан, кеп гьабун росулъе тIадруссана. Бихьинал хурир хIалтIулебгIан заманалда руччабаз лъималазе гьуинлъи бикьана. Рекериялъул къецал тIоритIана школлъималазда ва чIахIиязда гьоркьор. Цебе гIадин исанаги киназего бищун бокьулеблъун ккана херазда гьоркьоб тIобитIараб рекериялъул къец.\nБергьаразе сайгъаталъе рукIана, гIадатал чадил берцинго къачIарал, горал.\nИхдалил гIадатазда хурхарал байрамал Дагъистаналъул киналго гIадин районаздагун росабалъ тIоритIула. Гьеб ккола нилъер цересел гIадатал цIуни гуребги, рухIияб бечелъиги. Нилъее, бачIунеб гIелалъе, гьеб ккола умумузухъан щвараб ракьалъулги гIадамасулги тIей гьечIолъи бихьизабулеб гIадат. Нилъецаги гьеб цIунизе ккола.


Гьарца инттухуннай гьава ласун бувайсса сиреньдалул кьанкь къаххирасса, сиреньдалул тIутIив ххуй къадизайсса инсан нажагьсса акъа акъахьунссар. Сиреньдалул нахIусса кьанкь жунна шайссаксса гъанну ришланшиврул вазалуву бивхьусса кацIгу шайссаксса хъунмасса хIаллай яхьуншиврул, цаппарасса маслихIатругу бучIи лякъинссар тIиссару.\nСирень ччимур чIумал рирттуну къахъинссар. Сиреньдалул тIутIал кацI дарусса чаннасса кьини ччяни кIюрххил бавтIун хъинссар, укунсса чIумал рирттусса тIутIив хъунмасса хIаллай дияйссар. Шикку иш яла-яла кIюрххицIуннай сиреньдалул къяртри дурцIуну дикIайсса хъатрулухьри.\nХъинссар гьунттий сирень риттун хIакьину ахттакьуннай сиреньдалул къатIрайн щин дирхьуну.\nСирень вазалуву хъунмасса хIаллай дирну ччарча, кьукьин аьркинссар дачIиннуяр ххишаласса тIутIив хъяхъа къаувкуми къяртри.\nСиреньдалул къяртри кьукьин ишла дувара хъинну дайлсса чIила ягу лезвие. Шикку хIисилу бюхъавай ишла мадувару, кьукьлайна хIисилттул сиреньдалул къяртлул сосудру лаян, чIуен дурну, мивун аьркинссаксса хъатру къанай, тIутIив ччяни зия шайссар.\nВахIшитал кунма, я чIила, я хIисилу дакъанна, каруннихгу мариттаванну сирень. Мунийну къатIран зарал бияйссар.\nКъяртри кьукьлайна чIила ягу лезвие шайссаксса дарккуну ва лахъину ритара, къяртрайсса кьуркьусса аьш (срез) шайссаксса зунххисса ва лахъисса хьуншиврул. Укун кьуркьусса тIутIавун миннун чара бакъа аьркинсса гьава ххишалану бухлантIиссар.\nКьуркьусса сиреньдалул къяртрайсса чIапIив шайссаксса бувкьун хъинссар, миннул тIутIан аьркинсса хъатру харж къадулланшиврул.\nСиреньдалун къатлул температуралийсса гъилисса щин ххирассар. Мунияту сиреньдалущалсса вазалувун, крандалияссанияр, дурцIуну хIал хьусса щин дуртIуну хъинссар.\nСирень дишин нанисса щин кIукIлу дуваншиврул, мивун чансса марганцовка ягу лимондалул кислотIалул къеп бивчуну хъинссар.\nМукунма сиреньдалул оьрму лахъи буван кумаг хьунтIиссар тIутIан мюнпатсса растворданиягу: сиреньдалущалсса вазалувун дутIияра щаращи дурну, дякъин дурсса, хIувукачарданул 2 хъун къуса дассан дурсса ва 150 мг. я лимондалул, я борный, я салициловый кислотIалул (вайннува цания-ца) дуртIусса щин.\nЦамур дакъахьурча, бучIиссар щинал ца литIралийн ца хъун къуса хIисавну хIувукачар бивчуну ххуйну бассан бувсса нацIу щин дутIин сиреньдалущалсса вазалувусса щинайн.\nТIутIащалсса вазалуву мукунна дассан дурну хъинссар аспириндалул ца гурга.\nВазалуву дишин хьхьичI сиреньдалул гьарцагу къяртлул ух цахъи ппив дурну (кьютIилттух дурив, цамур затрах дурив), адахъан дурсса кунна, мюрш дурну хъинссар. Мукунма хъинссар 3-4 см. лахъшиврий къяртрая ккиригу ливккун. Укун тIутIавун щин нанисса, миннул щин ххюпI тIисса кIану хъунма хъанахъиссар, мунийну хъатру ва гьава ххишала хьуну, тIутIив хъунмасса хIаллай зия къахьунтIиссар.\nСирень хъунмасса хIаллай дияншиврул, ми дирхьусса вазалувусса щин гьарца кьини (бюхълай бухьурча, кIюрххил ва хьхьурай – гьантлун кIийллагума) даххана дурну хъинссар, гьар мудан ваза цурдагу, тIутIал ухругу крандалул лув шюршуну, цIуну дуртIусса щинаву дишиннин хъис-хъис лувату къяртригу кьукьлай.\nЧIун-чIумуй тIутIал кацIлил ялттугу щин пурх дуллай хъинссар.\nСиреньдалущалсса ваза уттубишайсса къатлуву дирхьуну къахъинссар, тIутIал гужсса, ярксса кьункьал, кIюрххилнин бакI цIуцIи баврицIун, инсан хIалдания утангума бюхъайссар.\nСиреньдалущалсса ваза къатлувусса тIутIачIату архну дишияра. КьатIату дуркIсса сиреньдалия ичIаллил ххяххиярттайн лахъан бюхъайссар заралсса ущу-щулгъи.\nСирень мукунна цайми тIутIал кацIурдичIатугу архну дирхьуну хъинссар, цайми тIутIал кацIру ччяни зия къахьуншиврул. СиреньдалучIан гъанну дитан бучIиссар так тюльпанну.\nТIутIал кацI (мукунма сиреньдалулссагу) бивхьусса ваза чIяруну чIавахьулттий дихьлан бикIай, ва къатIайлассар. ТIайланна диртсса бургъил къяртрал укуннарагу цалла мархрая-къатIрая дуцан дурсса тIутIив ччяни зия дайссар.\nСиреньдалул кацI ца кIаная цамур кIанайн лавсун бачин багьлай бухьурча, атил дурсса аццуву кай-кай бувара, ялтту кьуцуру, яла кказитгу кай-кай бувну.\nАгарда сиреньдалущал бачин багьлагьисса ххуллу лахъисса бухьурча, гьарца къяртлун цинмалусса мюрщи «дарвагру» бувара полиэтилендалул кьуцурттая, миннувун чан-чансса щин дуртIуну, цIакьну бахIияра.\nАгарда сирень тIутIайх дирчуну, миннул чIун дуккавай, зуннив тIутIал кацI гьантравун пиш-каш буван багьлагьисса кIану бухьурча, хъинну хъяхъа къаувкуми тIутIащалсса къяртри кьуркьуну, полиэтилендалул кьуцурттуву дирхьуну, мунил ялттугу кказит кай-кай бувну, 2-3 градусрайсса холодильникраву диширча, цимивагу гьантлий яхьунтIиссар.\nЩин духларгун ляркъуну ягу цамур багьана хьуну, зия хъанай дарчусса сиреньдалул къяртри щинаву дирхьуну, миву дунара дайлсса чIиллух лувату чансса кьукьирча, ми итталун дагьанну утта дуккантIиссар.\nЦи-бунугу багьана хьуну, сиреньдалул кацI щаллуну меж бивкIнийгума му цIу лаган буван бюхъантIиссар укунсса пурмалий: хъинну кIирисса щинаву сиреньдалул кацI ца-кIира минутIрайсса бивхьуну, яла най буна дюхлулсса щинаву бишин аьркинссар.\nСледующая публикация Родители с детьми могут посетить репетицию Парада Победы\nПредыдущая публикация Къиримналгу ккаккан бунни Виричунал оьрмулиясса спектакль


Блогераз кумек гьабулеб буго унтараk лъималазе\nДагъистаналъул блоггераз сверухълъи бакΙариялдаса бахъараб, президент вищизе хΙалкъалъе ихтияр тΙалаб гьабиялде гΙунтΙун тадбирал тΙоритΙула. Гьаб нухалъ блоггераз ракалъ унтарал лъималазе кумек гьабизе гΙарац бакΙарулеб буго.\nΙ7 июналдаса нахъе Дагъистаналъул твиттерчагΙаз ва блоггераз 9 сон барав, ракалъ унтарав, Рашид Угуевасе хΙажаталъе гΙарац бакΙарулеб буго.\nГьеб тадбир гΙуцΙаразул цояв Султан Рамазановасул рагΙабазда рекъон Рашид Угуевасул буго лимфобластный лейкоз, ай бидул рак унти.\nСултан Рамазанов: «Дагъистаналъул блоггераз ва твиттерчагΙаз цадахъаб акция тΙобитΙулеб буго 9 сон барав Рашидие кумек гьабизе. Гьесул буго цΙакъ захΙматаб гΙемераб дару гьабизе кколеб унти. Дару гьабизе кканиги гΙемераб гΙарац хΙажалъула. Рес къотΙараб хъизан буго Угуевазул. Гьединлъидал «Живи и подари жизнь» другому абураб рахΙму-цΙобалъул фондгун цадахъ гьеб хъизаналъе дагьабниги кумек гьабизе ракΙалде ккана нижеда. Нижеца цере –цереги тΙоритΙун рукΙана гьелдаго релълъарал тадбирал.\nКΙиго моцΙица цебе Гъизляралдаса Ι4 сон барай Ирина Сурмаевалъе гьабуна нижеца кумек, гьелъиеги гьанжего гΙадин твитералдасан цогидал социалиял бухьеназдасан ахΙиги бахъинабун бакΙарун букΙана гΙарац. Нижеца бакΙарарб гΙарцуде росарал дарабаз гьей ясалъул гΙумру цоги чанго моцΙица халалъана. Гьелъул инсуца цΙакъ кΙудияб баркала кьолеб букΙана киналго кумек гьабунщиназе».\nГьаб сагΙаталда жанив унтарав Рашид Угуев Пятигорск шагьаралда сахгьавулев вуго. Гьесул рак унти гурониги ДЦПги буго. Рашидил эбелалъ бицухъе гьелъул вас гьавураб мехалдаго ДЦПялъ унтун вукΙун вуго. Гьев 6 сонилаб гΙумруялде вахаравго миллиардер Сулейман Керимовас Китаялде сахгьаризе ритΙулел ДЦПялъ унтарал лъималазул къокъаялде гъорлъе ккун вукΙун вуго. Гьелдаса хадуб лъаларев хΙалалъ хисанин жиндир василан абулеб буго Эльвира Угуевалъ. Гьелъ бицухъе Китаялда бараб бащадаб лъагΙалида жаниб гьелъул вас кΙалъазе лъугьун вуго, живго кваналев вукΙун вуго, хΙатта цебе хΙатΙида вахъунчин чΙезе кΙоларев чи гьениб дару гьабун хадуб живго вилълъинегицин лъугьун вуго. Амма гьезул роххел гΙемер халалъун гьечΙо, Китаялдаса вуссун моцΙидасан тохтурзабаз Рашидил бидул рак унти бугин чΙезабун буго. Гьелдаса нахъе лъабго соналъ гьесие химиотерапия гьабуле буго, зама-заманалдасан цΙидасан гьабизе ккола гьеб. Хъизаналъул гьелъие гΙарац гьечΙо. Цебе гΙемер жий гΙодун, гьардон, бахъунлъиялда щун букΙанила «Газпром» компаниялъухъа 2,5 Рашидие дару гьабизейилан абулеб буго гьесул эбелалъ, амма гьесие жегиги гьедигΙанго гΙарац хΙажат буго.\nКиса гьеб босилебалиги жидеда лъаларила, чара къосун ругила жалилан абулеб буго гьелъ. Гьабгощинаб мехалдаги батΙи-батΙиял гурхΙел-рахΙмуялъул фондаз гьединго цо-цо гΙадамаз кумек гьабун ругила жал, кисан щиб щваниги сундасаго роххулила жалилан абулеб буго Эльвира Угуевалъ.\nУнтарав васасе гΙарац бакΙариялъул акция тΙобитΙулезул рагΙабазда рекъон гьеб тадбир унеб бугеб 3 къоялъ гьоркьоса къотΙичΙого бачΙулеб буго гΙадамаз гΙарац.\nСултан Рамазанов: «Жакъа къоялде бакΙарун буго 23 азаргогΙан гъурущ. Гьоркьоса къотΙичΙого бачΙунеб буго гьеб. Бажарараз бажарараб къадар кьолеб буго. РакΙ-ракΙалълъидал гΙолохъабаз гьеб тадбир тΙобитΙулеб бугеб.Щибиб Ι00 гъурущалдасаги роххула ниж, баркалаги кьола. ГΙарац киви кошелекалде ва банкалъул картаялде битΙизе бегьула. Щибаб бачΙараб гΙарцул къадарги бихьизабун твиттералда хΙисабги кьола нижеца. ГΙадамазул божилъи букΙине кколелъул. Нижецаги кΙварабгΙан лъилго суалал рукΙунареб хΙалалъ гьабула гьеб иш. Нижее гΙарац бакΙаризе цΙакъго кΙудияб кумек гьабуна «Анжиялъул» болелщиказ. Гьездаго цадахъ нижеда хадурги гьединалго акциял тΙоритΙизе ракΙалда буго. ГΙадада твитерралда чΙанда хъвалел рукΙинчΙого чΙагояб ишал гьаризе къваригΙун буго»\nБачΙунеб моцΙица цойги чанго унтарал лъималазе куме гьабизе гΙарац бакΙариялъе гΙоло концерт ва высткавкаби тΙоритΙизе ракΙалда руго Дагъистаналъул блоггераз. Гьеб тадбир гΙуцΙаразул цояв журналист ва волонтер Нурлан ГΙалиевас гъоркьисала июналда тΙобитΙун букΙана ракалъ унтарал лъималазул жинцаго рахъарал суратазул выставка. Гьединго выставкаялда гΙахьаллъи гьабуна жалго унтарал лъималазги. Гьез рахърал суратазу аукцион гьабун букΙана. Гьезухъ щвараб гΙарацги ракалъ унтарал батΙи-батΙиял лъималазе кумек гьабиялъе хΙалтΙизабуна.\nБлогераз кумек гьабулеб буго унтаразе


Республикаялъул тIалъиялда унел хиса-басиял, политикиял лъугьа-бахъинал, митингал ва такъсиралгун кьвагьа-гIанхъиял – киналго гьоркьор лъола Дагъистаналъул блогосфераялда. Аслияб кIвар кьолеб буго ахираб заманалда политикиял лъугьа-бахъиназе ва республикаялъул тIалъиялда лъугьунел кадровиял хиса-басиязе.\nГьединаб хаслъи бихьулеб буго республикаялъул блогосфераялда гIемерисезда. Журналистка ва блогер Анохина Светланаца «Эркенлъи» радиоялъе бицана гьеб темаялда тIаса жиндирго пикру.\nАнохина Светлана: «Дагъистаналда гIадин политикаялде цIикIкIун кIвар кьолеб блогосфера дида бихьичIо жеги. Гьелъие гIилла батизе бегьула нилъер республика цIакъ хIалуцараб ахIвал-хIал бугеб бакI гуребги, батIи-батIиял интересал данделъулеб бакI букIинги. Цойги хаслъи буго гьоркьор лъолел темабазулъ миллияб суал борхи. Гьаниб кинабго букIуна миллияб суалалда бухьинабун. ЦIияв президентги гьес гьарулел кадровиял хиса-басиялги киналго гьоркьор лъолел руго миллияб суалгун цадахъ.\nФинансовиял, геополитикиял, экономикиял суалалги интересалги цоцалъ журалел руго. Гьелда хадуб хал кквезеги интерес буго. Дида ракIалде ккола блогосфера бугин протестазулал пикраби ругеб халкъ гIодобиччазабулел бакIилан. Интернеталда жидерго макъалабазда ва комментариязда гIадамаз къватIир гьурщулел протестал гIумруялда риччан тани гьелъ кIудиял хIалуцарал рагъа-рашариязде рачинаан нилъ ва щиб лъалареб пачалихъияб гIуцIи букIинаан, щайгурелъул гьаниб щиб букIине бегьулеб абун цебечIезабизе захIмат буго.\nПолитологазе ва цоги экспертазеги кIудияб ракIгъей батула нилъеца интернеталда гьарулел бахIсаздаса. Гьениб бугеб хIалуциналъ рахIат хвезабула. Къокъго абуни, блогосфераялъул хал гьабурабго, дида ккола дун гула-хералда тIад гIумру гьабун йигилан».\nФейсбукалда баккана Дербент шагьаралъул мэр Имам Яралиев хъулухъалдаса нахъе витIун вугилан лъазаби. Гьеб гьедин гьечIониги, киназдего гIагарун блогераз рахъ кколеб буго гьев нахъе витIиялъул. Къурбан ГIабдулкъадиров абурав чияс хъвалеб буго, некIсияб шагьаралъул мэр гьенисан вачун МахIачхъалаялда щибалиго хъулухъалда тIамулев вугилан. МахIачхъалаялда гуро, Шамхалалъул туснахъалда бугин гьесул бакIилан хъвалеб буго Зарема Мажидовалъ.\nРеспубликаялъул нухмалъулев халкъалъ вищизейищ вугев ялъуни Москваялдаса вихьизавизейищ вугев абураб суалалъеги кIудияб кIвар кьолеб бугоан интернет-годекIаналда. ГIагараб заманаялъ Пачалихъияб Думаялъ къабул гьабизе ккола регионазул парламентаз Москваялъ вихьизавун нухмалъулев вищизе ихтияр кьолеб къанун. ГIемерисел божун гьечIо Дагъистаналда тIолгохалкъалъул рищиял рукIине бегьулин абураб пикруялда, хIатта живго Р. ГIабдулатIиповас жив гьезде хIадурун вугилан абуниги.\n«Дагъистаналъ жеги цониги нухалъ вищичIо нухмалъулев, анцI-анцI соназ дедушкал макруяздалъун, хадур Путинил сихIруялдалъун нилъехъе гьеб ихтияр биччачIо», - абун хъвалеб буго Марат Мамаев абураб цIаралда гъоркь хъвадарулев чияс. «КъваригIун гьечIо нилъее рищиял, щиб гьабуниги бергьине вуго цIикIун гIарац бикьарав, цебеккун цIикIун бикъарав чи, гIадамазги гъираялда гьаркьал гIарцухъ ричизе руго», - ян хъвалеб буго Шамил Мурадовас.\nЦоги блогерасул пикруялда рекъон, халкъ жеги ругьунлъун гьечIо рищиязде. ГьабсагIаталда рищиял тIоритIани нилъеца гьанже вугев президент Р. ГIабдулатIиповасдаса мустахIикъав чи вищун бажаруларин, тIалъиялде нахъойги долго тухумазул чагIи рачIине ругилан ракIчIун буго гьесул.\nАраб анкьалъго интернеталда тIибитIун букIана Москваялда В. Путинихъе Дагъистаналъул президент Р. ГIабдулатIиповас хъарабилан рикIкIунеб кагъат. Блогосфераялда гьелъ гIемер ахIи-хIур бахъинабуна. Къокъго абуни, кагътида В. Путиниде Р. ГIабдулатIиповасул цIаралдаса хъвалеб буго дур бокьараб буюрухъ тIубазе хIадурун вугин, гьаниб гIадлу гьабизе кколин ва цохIо дур кумекалда хьул бугин. Бицунеб букIана бакIалъулал тухумчилъиялъулал бухьенал тIезаризе кколин, чанго кIудияв хъулухъчи хъулухъалдаса витIизе кколин ва гь. ц.\nИтни къоялъ президентасул пресс-хъулухъалъ баян кьуна гьеб кагъат хIакъикъияб гурин, гьединаб кагъат букIинчIин. Жибго кагъат кIочана блогосфераялда, киназго хIунсулеб букIана президентасул пресс-хъулухъалда, кватIун кьураб жаваб сабаблъун. «Анкь гурони ун букIинчIо, хех гьабун гьеб кагътие баян щвана», - абун елъулей йиго журналистка Заира ГIабдулаева.\n«ПиригIадин хехго информация тIибитIулеб заманалда гьединаб гурони чIаголъи гьечIеб пресс-хъулухъ кинаб букIунеб?», - абун хъвалеб буго Валид Абу Йазид абураб цIаралда гъоркь хъвадарулев чияс. «ЦIикIкIун чIаголъи бихьизабулев президентасда хадуб гъолеб гьечIо гьесул пресс-хъулухъ ва официалиял информалатал», - ин хъвалеб буго цойги чияс.\nГьединал рукIана Дагъистаналъул блогосфераялда гьоркьор лъурал аслиял суалал.


Информациялъул «Гумбет» гIуцIи – улкаялъул ва республикаялъул шапакъатазул лауреат » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГумбет районалъул администрациялъул данделъиялда гьабураб кIалъай\nАхираб 3-4 соналда жаниб халкъиял информациялъул алатазул суал гьоркьоб лъураб Гумбет районалъул администрациялъул лъабабилеб данделъи буго гьаб. Цересел соназда анцIго лъагIалида жаниб цо нухалъцин гьаб темаялда дандеруссин гьабичIеб мехги букIунаан. XXI гIасруялде информациялъул къарнуйиланги абулелъул, гьанже информациялъулаб сиясаталде, политикаялде жеги цIикIкIараб кIвар кьолеб буго халкъалъ ва тIалъиялъ.\nЖурналистика – фашизмалда данде\nАралда таманча речIчIани, бачIунеселъ гIарада речIчIулилан хъван буго ХIамзатил Расулица «Дир Дагъистан» абураб тIехьалда. Исана нусго сон тIубалеб буго Октябралъул инкъилаб ккаралдаса. Гьеб хIурияталдаса хадуб багъарараб граждан рагъул заманалда редакторзаби чIвалаан, тIалъи хисарабщинахъе. Журналистал кидаго цебесеб кьерда рукIуна: халкъалда церехун, заманалда церехун, фронталда церехун…\nЮрий Левитан кколаан «СССРалъул аслияб гьаракь». Гьесул гьаракьалъ кьолел цIиял харбаз гIадамазул рекIелъ бахIарчилъи ва таваккал рижизарулел рукIун руго. Фашистазул бетIер Адольф Гитлерица жиндир тIоцевесев тушманлъун рагIизавун вуго Левитан, кIиабилев тушман СССРалъул бетIер Иосиф Сталин вукIун вуго. Левитан ккуралъухъ 250 азарго немцазул марка кьелин лъазабун буго Гитлерица. Москваги бахъун, бищун цеве гьев журналист гъанкъилилан хIинкъаби кьолев вукIун вуго фюрер. Левитан чIвазе хасаб къокъа хIадурун буго фашистаз. Тушбабаздаса журналист цIунизе, 1941 соналъул августалда гьев балъго Свердловск шагьаралде витIула. Совинформбюроялъул кIиазарго лъазаби цIалана Юрий Левитаница КIудияб ВатIанияб рагъул соназда. Гьесул харбал гьадин байбихьулаан: «ГIенекке! КIалъалеб буго Москва!...» Берлин бахъиялъул ва КIудияб Бергьенлъи босиялъул рохалил хабарги Юрий Левитанил гьаракьалъ рагIизабуна дунялалда.\nБакълъулазул ракьалъул информациялъул алатазул жакъа бугеб ахIвал-хIалалъул ва гьел церетIеялъе ругел ресазул суалал рорхараб гьаб кIалъай байбихьана журналистикаялъул бугеб кIвар бихьизабиялдалъун, КIудияб ВатIанияб рагъдаги информация тIибитIизабиялъул букIараб хIажалъиялъул бициналдалъун.\nКватIичIого тIаде щола 9 май – гIалхулаб фашизмалда тIад КIудияб Бергьенлъи босаралдаса 72 сон тIубалеб къо. Гьеб Бергьенлъи босана, миллионал рагъухъабазги партизаназги, фронталъги тылалъги гуребги, РагIуцаги Каламалъги, журналистазги хъвадарухъабазги. Азаридаса цIикIкIун рагъулав мухбир ва хъвадарухъан чIвана фронталда. Гьез жидер гьунарги гIумруги кьуна ВатIаналъе, гIаламалъе гIоло.\nРагъулав корреспондентлъун хIалтIана тумазул хъвадарухъан Эффенди Капиев. Фронталда чIвана магIарул хъвадарухъан ва журналист Ражаб ДинмухIамаев.\nГумбет районалдаса 1380 чи ана фронталде, улкаялъе гIоло рухIги кьун, тIавуссинчIо 866 чи. Гьаб кIалъаялда цебе бокьун буго киназдаго КIудияб Бергьенлъиялъул къо баркизе.\nБакълъулазул басма – бакълъулазул тарих\nРагъда хадусел захIматал соназ рагьана бакълъулазул бищун цебегосеб информациялъул алат - «Гумбет» басма. 1952 соналда биччана районалъул казияталъул тIоцебесеб номер. Дол соназда басмаялда цIар букIана «Гумбеталъул колхозчи». ТIоцевесев бетIерав редактор кколаан АсхIаб Киров. Исана 65 сонил юбилей кIодо гьабулеб буго бакълъулазул басмаялъ. 2017 соналъул авалалдасаго «Бакълъулазул басма – бакълъулазул тарих» абураб рубрикаялда гъоркь рахъулел руго, газеталъул подшивкаби рорхун, гьарурал цIех-рехал, обзорал, бетIерал редакторазул биографиял ва цоги баянал.\nКIудияб ВатIанияб рагъул тема ккола «Гумбет» басмаялъе аслиял темабазул цояб. Санайилго 9 маялде газеталъул гьурмазда рахъула доб кьалда гIахьаллъарал бакълъулазул хIакъалъулъ очеркал, ракIалдещвеял, харбал, баянал. Исанаги рахъана гьеб темаялда гIезегIан макъалаби.\nБакълъулазул ракьалъул информациялъулаб политика гьоркьоб лъурал районалъул администрациялъул данделъаби тIоритIана 2013 соналъул декабралда ва 2015 соналъул февралалда. Гьенибги лъикIаб къимат кьуна Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъул хIалтIуе.\n2015 ва 2016 соназда Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъ гIагараб ракьалда кколел лъугьа-бахъинал рихьизари, гIадамазул суалал рорхи ва тIалъиялъул сиясат халкъалда бичIчIизаби гуребги, республикаялъул жамгIияб гIумруялъулъги жигараб гIахьаллъи гьабуна.\n2015 соналъул августалда «ХIалтIулъ росарал бергьенлъабазухъ ва пайда бугеб жамгIияб хIаракаталъухъ» номинациялда «Гумбет» отделалъул нухмалъулесе кьуна Дагъистаналъул ХIукуматалъул ХIурматалъул грамота.\n«Гумбет» басмаялъ щибаб соналъ гIахьаллъи гьабула ЮНЕСКОялъ лъазабураб Халкъалда гьоркьосеб рахьдал мацIалъул къоялъ Авартеатралда тIобитIулеб МагIарул мацIалъул фестивалалда. Газета ва басмаялъул хIалтIухъаби мустахIикълъана гьеб фестивалалда кьолел гIезегIан шапакъатазе.\nАраб 2016 соналъул хIасилал гьарун, исана февралалда тIобитIараб Авар мацIалъул фестивалалда МагIарул миллияб автономиялъул шапакъатал щвана «Гумбет» отделалъул нухмалъулесе, гьединго «Гумбет» басмаялъул жавабияй секретарь Къурмагъиз ХIадисовалъе ва фотомухбир Гебек Гебековасе.\nСапарал, цIех-рехал, пресс-турал…\nБакълъулазул район лъикIаб рахъалъ бихьизабиялъе, гьанибе туристазул ва инвесторазул кIвар буссинабиялъе, гIадамазул гIумру ва тIалъиялъул хIаракат загьир гьабиялъе «Гумбет» отделалъ гIуцIула хъвадарулел, фотосуратал ва видео рахъулел журналистазул сапарал, пресс-турал, фототурал, блог-турал.\nМасала, араб 2016 соналъул январалда Гумбет районалъул росабалъе щвана ва суратал рахъана машгьурал фотокорреспондентал МухIамад ХIажидадаевас, Мурад ХIамидовас ва Шамил ХIажидадаевас. Гьединал сапаразда рахъарал росабазул ва гIадамазул фотосуратал хадурккун хIалтIизарула газет-журналазда, сайтазда, гьединго – районалъул календарал гьарулелъул, блокнотал, даптарал ва цогидаб печаталъул продукция къватIибе биччалелъул.\n2016 соналъул 23 апрелалда, МугIрузул соналда хурхун, МахIачхъалаялда Гьудуллъиялъул минаялъуб тIобитIана МагIарул басмабазул тIоцебесеб форум. Гьеб тадбиралда жигараб гIахьаллъи гьабуна бакълъулазул информациялъул алатазул вакилзабазги. Жакъа Дагъистаналъул ва магIарулазул журналистикаялъул бугеб хIалалъул бицараб кIалъай гьабуна Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъул нухмалъулес. Гьеб дандеруссиналда кьучI лъуна МагIарул басмабазул цолъиялъе.\n2016 соналъул 17 июлалда бакълъулазул ракьалде сапар, пресс-тур гьабуна МагIарул басмабазул цолъиялъул гIахьалчагIаз. Журналистал ва хъвадарухъаби щвана ЧIиркъатIа бугеб Дагъистаналъул пачалихъияб цолъизабураб тарихиябгун архитектурияб ГIалибег Тахо-Годил цIар лъураб музеялъул Гумбеталъул филиалалде, ЛъаратIа бугеб Зулумхановазул гьалдаберил музей-рокъоре, МелъелтIа бугеб Маданиябгун сахгьариялъул кIалгIаялде ва цоги бакIазде. Гумбет районалъул администрациялъул минаялъуб тIобитIараб дандеруссиналда, журналистикаялда цере чIарал суалал рорхун, кIалъана районалъул бетIерасул заместитель АхIмад Сулайманов, Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул секретарь, авар секциялъул нухмалъулев, «Гьудуллъи» журналалъул редактор, шагIир МухIамад ПатахIов, «Лачен» журналалъул редактор, хъвадарухъан ГIайшат Малачиева, «Миллат» газеталъул генералияв директор, «Дагъистан» журналалъул бетIерав редактор МухIамад БисавгIалиев, журналистал Зульфия ХIажиева, Зайнаб ГIалимирзаева, Шамил мухъалъул «Цолъи» басмаялъул бетIерай редактор ПатIимат ГьитIинова, Унсоколо ракьалъул «Ахихъан» газеталъул бетIерай редактор Саният КъебедмухIамадова ва цогидалги.\nГьединго араб соналъул 20 сентябралда «Бакъул улка журналистазул объективалда» абураб сапар, пресс-тур тIобитIана, Гумбет районалъул гIемерисел росабалъеги щун, Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъ.\nРайоналде ахIун рукIана «Виар» медиа-студиялъул хIалтIухъаби. Гьез фото-, видео- ва аэросъемка гьабун, батIи-батIиял рахъаздасан рахъана бакълъулазул росаби. Нилъер ракьалъул хIакъалъулъ документалиял фильмал ва цоги асарал хIадурулелъул, пайда босизе буго гьеб архивалдаса.\nИнформациялъул «Гумбет» идараялъул хIаракаталдалъун тIобитIараб гьеб пресс-туралъул хIасилалда фотосуратал ва видео рахъана районалъул росабазул, тарихиял ва тIабигIиял памятниказул. Гьединал сапараз рес кьола район лъикIаб куцалъ бихьизабизе, этнотуризм цебетIезабизе ва инвестициязул рахъ лъикIлъизабизе.\nГумбет районалъе кIвар бугел суалал рорхи гуребги, муниципалияб идара ва социалияб институт хIисабалда, Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъ жамгIиятгун, батIи-батIиял учреждениялгун цадахъ тадбиралги тIоритIула. Масала, библиотекабазда, школазда, лъималазул ахазда.\n2015 соналъул 26 октябралда бакълъулазул районалъул Аслияб библиотекаялда Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъул нухмалъулев дандчIвана МелъелтIа росдал школазул цIалдохъабигун, гьединго 2015 соналъул 25 ноябралда «Халкъиял информациялъул алатазул жамгIияталъе бугеб кIвар» абураб лекция цIалана МелъелтIа гьоркьохъеб школалда. ГIолохъанал мухбирзабазул школа гIуцIиялъе бажарараб хIалтIи гьабуна.\nРайоналъул Аслияб библиотекаялда цIалдолезулгун дандчIвай тIобитIана 2016 соналъул 4 апрелалдаги. Гьединал тадбиразда цIалдолезе рикьула тIахьал, блокнотал ва печаталъул цоги продукция.\nТIолгороссиялъул къецазда бергьана Инхоса ГIали-хIажиясул проект\n2016 соналда «ЧIагоял гьурмал: Гумбет мухъалъ ГIали-хIажиясул асарал цIалулел руго» абураб проект бергьана ТIолгороссиялъул Тимченкол цIаралда бугеб «ГьитIинал шагьаразул ва росабазул маданияб мозаика» абураб конкурсалда. Северияб Кавказалъул федералияб округалда гьеб къецалда гIицIго гьеб проект гурони бергьинчIо. Гьелъул хIасилалда Гумбет районалъе щвана ункънусазарго гъурущ. Рехсараб гранталъул сурсат хIалтIизабуна аваразул адабияталъе кьучI лъуразул цояв, литератураялъул классик Инхоса ГIали-хIажиясул асарал тIиритIизариялъе, хъвадарухъанасул цIар даим гьабиялъе. Гьеб проекталда рекъон, Гумбет районалъул Цолъизабураб библиотекаялъул гIуцIиялъе Инхоса ГIали-хIажиясул цIар кьуна, назмаби цIалиялъул къецал тIоритIана, Россиялъул гIадатияб маданияталъул Гумбеталъул централъул минаялъуб 2016 соналъул 29 декабралда шагIирасул рукъалъул макет рагьана ва цоги тадбирал гIумруялде рахъинаруна. Инхоса ГIали-хIажиясул назмиябгун гIелмияб ирсалъул хIакъалъулъ Дагъистаналъул халкъияв шагIир МухIамад АхIмадовас хъвараб тIехь басмаялда бахъизе хIадурулеб буго.\nМоскваялдаги Краснодар краялдаги тIоритIарал Тимченкол фондалъул данделъабазда жигараб гIахьаллъи гьабун, Инхоса ГIали-хIажиясул асаразда тIасан хъвараб проект бергьиналъе квербакъана Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъул хIалтIухъабазги.\nРоссиялъул ГIелмабазул академиялъул Дагъистаналъул гIелмияб централъул МацIазул, адабияталъул ва искусствоялъул институталда 2016 соналъул апрелалда тIобитIана Инхоса ГIали-хIажиясул литературияб ирсалда тIасан республикаялъул гIелмияб сессия. Гьеб данделъиялда кIалъай гьабуна Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъул нухмалъулесги. Гьединго рехсараб дандеруссиналъул гIахьалчагIазе рикьана Инхоса ГIали-хIажиясул тIахьал, «Гумбет» басмаялъул кьер бугел номерал, шагIирасул афоризмаз ва суратаз къачIарал хасал даптарал.\n2016 соналъул июлалда Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъул нухмалъулесул асарал бергьана Северияб Кавказалъул гIолохъанал хъвадарухъабазул ичIабилеб совещаниялъул къецалда. Адыгеялда тIобитIараб рехсараб совещаниялда лъикIаб къимат кьуна гьел асаразе ва цадахъаб тIехьалда рахъизе хIукму гьабуна. Гьеб тадбир щибаб соналъ тIобитIула Филатовасул цIар кьураб Социалиялгун экономикиял ва гIелму-лъаялъул программабазул фондалъги Россиялъул Федерациялъул Печаталъул ва халкъиял бухьеназул федералияб агентствоялъги цадахъ.\nМагIарул басмабазул цолъи ва «МагIарухъ» (avarpressa.ru) портал\n2016 соналъул 23 ноябрялда Расул ХIамзатовасул цIаралда бугеб Дагъистаналъул республикаялъулаб миллияб библиотекаялда тIобитIана Аваразул басмабазул цолъиялъул «МагIарухъ» ( avarpressa.ru ) абураб портал рагьиялъул тадбир. Гьеб дандеруссин бачана Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъул нухмалъулес. Рехсараб сайталъе редакторлъи гьабиги цадахъ бачунеб буго Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъ. Бакълъулазул тарихалъул ва гьанжесеб гIумруялъул бицунел макъалабиги рахъула гьеб порталалда. МагIарулазул гIаммаб годекIан ккола «МагIарухъ» сайт. Бокьилаан нилъер миллатцояз гьеб сайталдаса жеги цIикIкIун пайда босизе, гьенисан макъалаби цIалулезул къадар борхизе. Авар мацIалда къватIире рачIунелщинал газетазул ва журналазул нахърател ккола «МагIарухъ» сайт. «Гумбет» басмаялъул макъалабиги лъун руго гьеб порталалда.\nГьединго бакълъулазул росабазул сураталги руго хасал галереязда. Гьел ккола «Гумбет» басмаялъул фотомухбир Гебек Гебековас рахъарал фотосуратал.\n13 январь ккола Россиялъул печаталъул къо. Гьеб махщалилаб байрам кIодо гьабун, щибаб соналъ Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъ араб лъагIелалъ лъикIаб хIаракат бихьизабурал хIалтIухъабазе Инхоса ГIали-хIажиясул цIар лъураб журналистикаялъул шапакъат кьола. 2016 соналъул хIасилал гьарун, гьеб премия щвана «Гумбет» басмаялъул жавабияй секретарь Къурмагъиз ХIадисовалъе, фотомухбир Гебек Гебековасе ва дизайнер ГIабдулхIамид ГIабдулкадировасе. 2015 соналъул хIасилазда рекъон, гьеб шапакъат кьун букIана Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъул хIалтIухъаби МухIамад МухIамадовасе, Марям МухIамадовалъе ва Раисат МухIамадовалъе. Санайилго Гумбет районалъул нухмалъулезги баркула бакълъулазул журналистазда Россиялъул печаталъул къо. Исана 13 январалда Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъул хIалтIухъабазда махщалилаб байрам баркизе рачIун рукIана Гумбет районалъул бетIерасул ишал тIуразарулев ГIабдулахIажи ГIабдулкъадиров, гьесул заместителал Малик Маликов, АхIмад Сулайманов ва цогидалги.\nРайоналъул бетIерас баркалаялъул грамотаби кьуна Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъул нухмалъулесе, гьединго муниципалияб сайталъе информация хIадуриялъул иш гьабулел районалъул администрациялъул аппараталъул нухмалъулесул заместитель ГIабдурахIман Дайтмирзаевасе ва администрациялъул бетIерав специалист МухIамадхIабиб МухIамадовасе.\nИнтернеталда бакълъулазул рагIи\n«Гумбет» казият бакълъулазул районалъул бищун некIсияб алат батани, XXI гIасруялда загьирлъана сайтал ва социалиял къокъаби. Дунялалъул бокьараб бакIалдасан районалъул хIакъалъулъ информация балагьун бажарула, Гумбет районалъул официалияб сайталъул кумекалдалъун. Гьеб сайталъул адрес ккола mo-gumbet.ru . Анкьида жаниб 10-20 цIияб хабар лъола районалъул официалияб сайталда. Гьеб хIалтIулъ лъикIаб хIаракат бихьизабулеб буго Гумбет районалъул администрациялъул аппараталъул нухмалъулесул заместитель ГIабдурахIман Дайтмирзаевас ва администрациялъул бетIерав специалист МухIамадхIабиб МухIамадовас. Амма районалъул киналго идарабаз гуро жиндир заманалда букIине кколеб информация сайталъе кьолеб. ЖамагIаталъул газа кьурдаги рекIунилан абураб авар аби ракIалде щвезабизе бокьун буго гьезда ва нилъеда киназдаго. Цадахъ лъугьун гьабуни, хIалтIи цебетIола. Информациялъул алатал ккола районалъул гьумер, нилъер матIу. Информациялъул алатазда ругел баяназда рекъон, кьола гIадамаз нилъер районалъе къимат. Гьединлъидал, сайталдеги газеталдеги кьолеб информация жеги цIикIкIинабизе, камиллъизабизе, мухIкан гьабизе ккун буго.\nИнформациялъул «Гумбет» отделалъул буго телестудияги. Гьенир хIадурарал сюжетал, документалиял фильмал къватIире кьола районалъул, республикаялъул ва цоги сурсатаздасан. «Ютуб» абураб видеохостингалда буго Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъул хасаб гьумер. Ахирал соназда районалда ккарал кIвар бугел лъугьа-бахъинал лъун руго гьенир.\nБакълъулазул ракьалъул официалиял аккаунтал, гьурмал гIуцIун руго машгьурал социалиял сайтаздаги: «Фейсбукалда», «Твиттералда», «Инстаграмалда», «Одноклассники» ва «Вконтакте» сайтазда ва цоги сурсатазда. Щибаб анкьалда 10-20 цIияб хабар лъола гьел сайтаздаги. «Фейсбукалда» гIуцIун руго «Бакълъулал», «Бакълъулазул басма. Гумбет», «Антитеррор. Дунялалъе – рекъел» абурал къокъаби. Гьел къокъабазул гIахьалчагIазул гIаммаб къадар анцIазаридасаги тIаде уна. АнцIаза-азар чияс цIалула Гумбет районалъул тарихалъул, жакъасеб къоялъул ва цебетIеялъул рицунел макъалаби. Гьеб ккола гIураб ракьалде рокьи букIиналъул ва гIагараб районалъул ургъел гьабиялъул хIасил.\nБакIаздаса мухбирзаби – жамагIатазул берал, гIундул, кверал…\nСоветияб заманалда кутакаб кIвар кьолаан редакциялде рачIарал кагътазде, росабалъ хасал мухбирзаби рукIинариялде. Щибаб росулъ руго хъвадаризе гьунар бугел гIадамал. Бокьилаан районалъул информациялъул алатазулгун бухьен нужеца жеги щулалъизабуни ва лъикIлъизабуни. Гьеб мурадалда нижеда бажарарабщинаб ва барабщинаб гьабизе ниж хIадур руго.\nРоссиялъул, Дагъистаналъул ва Гумбет районалъул нухмалъулезул политика халкъалда бичIчизабулеб буго Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъ. Питнаби тIиритIизаризе ва рагъаризаризе бокьараздехун ритIухъаб, букIине кколеб рагIиги абулеб буго бакълъулазул журналистаз.\nХасавюрт – Кьохъ шагьранухалъул МелъелтIа – Сагъри участкаялда хъил тIураб цIияб нух гьаби, гьелъул рагIаллъабазда гъутIби чIей, Маданиябгун сахгьариялъул кIалгIа рагьи ва цоги социалиял бакIал рай гIадал, Гумбет районалъе цIакъго кIвар бугел, муниципалитеталъул цебетIеялъул бицунел харбал, Дагъистаналъул гурелги, федералиял ва дунялалъулго сайтазда ва цоги информациялъул сурсатазда къватIире кьола.\nТерроризмалда ва экстремизмалда данде гьоркьоб къотIи гьечIеб хIалтIи гьабулеб буго Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъ. «Гумбет» басмаялда, администрациялъул официалияб сайталда ва цоги сурсатазда къватIире кьола терроризмалъул зарал бичIчIизабулел макъалаби, документалиял фильмал, роликал.\nИнформациялъул «Гумбет» гIуцIиялъул лъикIаб бухьен буго республикаялъул «Миллат» газеталъулгун, «Гьудуллъи» ва «Дагъистан» журналазулгун, «Москваялъул комсомолец», «Дагъистаналъул гIолилал» ва цогидал газетазулгун, «Дагъистан» РГВКялъулгун ва цоги каналазулгун. Бакълъулазул темабазда макъалаби рахъула ва передачаби рихьизарула гьел СМИяз.\nШамил имамас 220 ва Игьалиса Чупалас 140 сон тIубаялде\nГумбет районалъул администрациялъул культураялъул, физическияб культураялъул, спорталъул, гIолилазул политикаялъул ва туризмалъул отделалъулгун, лъайкьеялъул отделалъулгун ва цогидал идарабазулгун цадахъ рекъон хIалтIи гьабулеб буго Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъ.\nНижеца гьединго гIахьаллъи гьабула республикаялда ва гьеб бахун къватIирехунги тIоритIулел литературиял тадбиразда, жюриялда гIахьаллъун, къимат кьола конкурсантазе ва цоги жамгIиял ишал тIурала.\n«Шамил имамас 220 сон тIубаялде» рубрикаялда 2017 соналда «Гумбет» басмаялда рахъулел руго КIудияб Кавказалъул рагъул темаялда макъалаби. Гьединго Информациялъул «Гумбет» гIуцIиялъ 2017 сон Гумбет районалда Игьалиса Бияхъайил Чупаласул лъагIеллъун рагIизабуна, гьев гIалимас ва шагIирас исана 140 сон балеб букIин хIисабалдеги босун. Чупаласул асарал ва гьесул гIелмиябгун шигIрияб ирсалъе къимат кьурал макъалаби рахъулел руго «Гумбет» басмаялъул гьурмазда.\nБаркула Х1амзат,иргадулаб шапакъат,хадур г1емерлъаги,баракат бугеб батаги!\nАмин. Баркала. ХIаракаталъулъ баракат букIуна.


2014 соналда Россиялъул пропагандаялъул сурсатаз цIакъ кIудияб жигарлъи бихьизабуна къватIисел улкабазда. Жибго улкаялда жаниб гIадамал Кремлалъ абурабщиналда божизаризе гIамал гьабулеб батани, къватIиб гьез хIаракат бахъулеб буго гIадамал къосинаризе.\n2 маялда Россиялъул рахъ ккурал демонстрантазул 40 чи хвараб Одессаялъул профсоюзазул минаялда жаниб тIохтурас хIаракат бахъулеб букIун буго гьел гIадамал хвасар гьаризе.\n«Тохтур вукIиналъ, дица гIамал гьабулеб букIана гьезул цояв гIаги хвасар гьавизе. Амма дун чIезавуна Украиналъул радикал-националистаз», - ян хъван букIун буго гьес Facebook-алда. Украиналъул цIияб нухмалъи рехсон, гьес хIалтIизарулел рукIун руго гьеб хIакъир гьабулеб лексиса. «Цояс тункун хьибилалдеххун дун реххулаго абуна, кватIичIого гьединабго къисмат букIине бугин дирги Одессаялда гIумру гьабун ругел цогидал жугьутIазулгиян», абун халат бахъинабун буго аквторас жиндирго хъвай-хъвагIай Facebook-алда.\nАмма эмоционалияб хъвай-хъвагIай букIун буго гьересияб. Одессаялдаса гьединав «тохтур» киданиги вукIунцIин гьечIо. Гьеб «лъугьа-бахъин» хъварав чияс жиндирго посталда лъун буго жинда киданиги вихьичIев, азарго километралъ довегIан гIумру гьабун вугев стоматологасул сурат. Хадуб гьесул хъвай-хъвагIат тIагIун буго Facebook-алдаса.\nГьедин букIаниги, гьеб гьумер гIуралъ тIибитIун буго интернеталда. Гьеб бахъун буго Магърибалъул информалатаздаги. Мисалалъе, гьеб хIалтIизабун буго жиндирго макъалаялда Guardian газетаялъул автор Джон Пилгерица.\n20I4-билеб сон лъугьана Кремлалъ гIарац кьолел информалатал тIолабго дунялалда хIалтIи тIибитIизабиялъул сонлъун. Россиялъул телевидениеялъ Магъриб бихьизабулеб буго Москваялъул асар бугеб «гIадатиял» сфераби жинхъего буссинабизе гIамал гьабулеб, намус, яхI гьечIеб рахъ хIисабалда. Москваялъ цIиккIинабуна къватIисел мацIазда эфир, рагьана цо-цояз абухъего, цIияб «информациялъулаб рагъ» тIобитIиялъул хасаб информациялъулаб агентлъи.\nМухIканго лъалеб гьечIо гьанжеги щив кколев Одессаялдаса «тохтур» интернеталъул фабрикацияйищ яги Россиялъ гIарац кьун ккурал «интернет-троллаз» ургъараб персонажищали. Амма Россиялъул пачалихъиял информалатаз парахатаб къагIидаялда тIиритIизарулел руго гьединалги жидецаго ургъаралги «маргьаби».\nРоссиялъул лъабго пачалихъияб телеканалалъухъ балагьулел гIадамал божизарун рукIана Украиналъул солдатаз Славянск шагьаралъул майданалда лъабго сон барав вас магIаз хъорщода чIван вукIиналда, Украиналъул машрикъалъул рахъалда гIумру гьабун ругел гIурусал жанир кквеялъе нацистазул мархьиял ралел рукIиналда ва Украиналъул нухъмалъиялъул хъулухъчагIазул сатанистазулгун бухьен букIиналда.\nГьединаб информация чIорогосел харбал рукIин чIезабун букIаниги, телевидениялъул информациялдаса пайда босулел россиялъулазул 94 проценталда гъорлъан, 50 процент божулеб буго Россиялъул телеканалаз кьолеб контенталда. Гьеб бихьизабулеб буго Левада-централъ гьабураб гьикъа-бакъиялъул хIассилаз.\nЭркенлъи радиоялъе пачалихъиял информалатазул ролалъул бицунаго, «Россия» телеканалъул журналист Андрей Кондрашовас жив вохун вукIин загьир гьабуна лъугьа-бахъиназда сверун гьес абухъего «официалияб магIнаги журналистикаги цолъун букIиналда» бан.\nАндрей Кондрашов: «Дицани чIван къотIарал гIорхъаби чIезарилароан гьел терминазда гьоркьор. Щайгурелъул кIиго системаялъул, кIиго цивилизациялъул хIакъаб дандечIей унеб мехалда лъицаниги хIаракат бахъулеб гьечIо цояб цоялдаса батIа гьабизе. Гьеб буго цо сфера гьанже. Гьанже информалатазда бугеб бокьараб пропаганда ккола жибго журналистика».\n«Россия кколин Цолъарал Штатал радиоактивияб хIуралде буссинабизе бажарулеб цого-цо улкайин» абурав Кремлалъул аслияв пропагандист Дмитрий Киселевас ноябралда хIалтIизе биччана «Спутник» абураб цIияб информациялъул агентлъи. Гьесул рагIабазда 2015 соналъул ахиралде щвелелде «Спутникалъ» жиндирго трансляция гьабизе буго 34 улкаялде 30 мацIалда.


БетIер къулун хIурмат гьабула\nАнцI-анцI соназдасанги гьоркьоб къотIулеб гьечIо КIудияб ВатIанияб рагъул дандерижи. Жакъа, гьеб кьогIаб питнаялъул кьвагьи гьоркьоб къотIаралдаса 49 лъагIел сверараб мехалдаги загьирлъулел руго дол соназул рагъул гIахьалчагIазул цIиял цIарал. Гьединазул цояв ккола Калининаулалдаса ГIумаров Висарби.\n1942 соналъул 1 январалда ВатIан цIунизе росу, районцоялгун ахIарав гьев Грузиялъул Гори шагьаралде ккана. Гьенир лъабго моцIалъги ругьун гьарун ритIула Украиналъул тIоцебесеб фронталде. Гьенире цадахъ ккарал Дилималдаса Мада ва ГIалимпаша лъукъун гьесдаса ратIалъула Висарбил рагъул нух абуни байбихьула цо гьитIинабго росулъан.\nВ. ГIумаров гъорлъ вагъулеб лъелалзул полк гIемер хисардизе ккана. Гьаваялдасан сомолетаз бомбаби рехун тушманасул дандечIей хвезабурал бакIазда ахирисеб кьаби щвезабизе кколаан гьезул полкалъ. Гьеб букIана хIаталдасан ун захIматаб, гIумруялъе хIинкъи бугеб иш.\nГьедин рагъулаго щвана Харьковалда аскIоре. Гьеб промышленнияб шагьаралда ханлъи гьабулеб букIана тушманас ва гьеб нилъехъе биччан гуртIиялъе рагъул цIикIкIараб къуват цIунун букIана гьелда жаниб. Нилъер командованиялъул буюрухъ бачIана гьеб немцаздаса эркен гьабизе. Гьеб бюрухъ тIубазабиялъе гIоло гьабураб тIоцебесеб гьужумалъ кинаб букIаниги хIасил кьечIо. Гьелде тIадеги нилъер рагъухъабазулъ камиял ккана.\nГьеб мехалда лъазабуна шагьаралда жаниб бугеб тушманасул къъуват, тылалдаса бачIана тIадеги къуват ва кутакал гьужумал гьаруна. Гьедин ккараб рагъулъ тушман хIажатавлъун ккана чIварал нус-нус солдатал гъоркьги тун, дагьалги чIахIиял камиялги кколаго Харьков эркен гьабизе.\nРагъул нух гьелъул гIахьал чагIазе киданиги букIинчIо бигьаяблъун. Цо-цоял щварал ругъназдалъун кидагоялъе нилъедаса ратIалъана, цо-цоял абуни гьел сах гьарун нилъгун руго. Гьедин тушманасул гула хьолбохъан инчIо Висарбидаги. 1943 соналъул хасало ругьана хIатIал. Цин госпиталалда вегана ва хадув тIубанго сахлъи щулалъизегIан рукъове витIана. ГIемерал моцIаз рокъовги вукIун, хасаб комиссиялъ бегьулилан ччIезавун живго вагъулев вукIарав часталде тIадвуссана.\nРагъал унел рукIана гIассиял, ракьул щибаб кесекалъе гIоло, щибаб тунка-хIусиялде гIахьаллъулев вукIана В. ГIумаровги. Гьедин вагъулаго, рагъ лъугIине лъагIел хутIараб мехалда, ай 1944 соналъул 9 маялда квегIаб бугьналага лъукъана гьесул. Маялъул ахираталде щвезегIан сахлъизавуна ва рагъ лъугIаралдасаги анлъго моцIалъ гьенивго хутIана.\n- Гьанже цо-цояз битIахъе абула «нуж ниже гIолойищ рагъаралилан». РакI пашманлъизабула цо-цо гIолохъабаз рагъулаб хъулухъалдаса инкар гьабунин рагIиндалги. КигIан захIматин абуниги доб мехалъгIанго квеш батиларо гьанже.\nУлкаялъул жибго-жиндаго чIей халкъалъул эркенлъи цIунун вачIун хадувги захIматалъул бигьаяб нух тIаса бищичIо гьес. 23 соналъ вехьлъи гьабуна.\nДунялалъул кIиабилеб рагъул районалда ругел цогидал гIахьалчагIигогIадин социалияб рахъалъ цIунун вуго Висарбиги. БачIуна цIикIкIараб къадар пенсиялъул кумек гьабула цIул-тIурччиялъ, электро-энергиялъул рахъалъ. ГIумруялъул 78 сон бгониги жаналда, тириго, щулияб сахлъигун вуго Висарби. Баркизин гьесда КIудияб ВатIанияб рагъулъ нилъер халкъаз бергьенлъи босаралдаса 49 сон тIубай, гьаризин гьесие жеги щулияб сахлъи, хъизан-лъималазулаб талихI. Гьев мустахIикъав вугелъул нилъеца бетIер къулун хIурмат гьабизе.\nГ »Чапар» 07.05.1994 с., №19


Болъихъ росдал бетIер нахъе ин тIалаб гьабулеб буго\nБолъихъ росдал жамаг1аталъ Дагъистаналъул бет1ер Рамазан Болъихъ росдал жамагIаталъ Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасухъе кагъат хъван буго росдал бетIер хIалтIудаса тархъан гьави тIалаб гьабун, амма жакъа къоялъги гьезие жаваб щун гьечIо. Кинал гIиллаби ругел гIадамазул росдал бетIер нахъе рехи тIалаб гьабизе?\nБолъихъ мухъалъул Болъихъ росдал росдал жамагIаталъ рази гьечIолъи загьир гьабулев буго росдал бетIер - ГIусманов МухIамадрасулил хIалтIудаса. Росдал депутатаз ва жамагIаталъ гьев хIалтIудаса нахъе ин тIалаб гьабулеб буго . Гьедин лъазабулеб буго росдал собраниялъул депутатаз.\nБолъихъ росдал бетIер, ГIусманов МухIамадрасул вищун вукIун вуго 20I0 абилеб соналъ.\nАмма вищаралдаса цогIаги соналъ росдал бюджет къануналда рекъон къабул гьабичIин, ахираллда, 2013 абилеб соналъул, бюджет къабул гьабулаго гьесухъа рагIи босун букIанин, тIаде соналъул бюджеталлда жаниб щибго макру гьабичIого тезе, амма гьеб къотIи хвезабун, цIидасан хIиллаби гьабураб бюджет къабул гьабизе къваригIун бугин ГIусмановасейилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе росдал собраниялъул депутат, МуртазгIали ХIасанхIажиевас.\nМуртазгIали ХIасанхIажиев: «2013 абилеб соналъги бюджет къабул гьабулаго гьес депутатал божизаруна тIокIалъ цере риччарал гъалатIал тIокIалъ биччаларилан. Гьаб соналъ гьел депутатаз гьесдаса тIалаб гьабуна, щай бюджеталда гьечIел гIарацхвезаби гьабулеб бугебилан.\nТIалаб гьабуна сессияги ахIун хисизабизе бюджет. Амма сессиялде гьев вачIинчIо. Сессиялде ахIун кодобе кагъат кьедалги араб къомоцIалда жиндиего отпуски хъван анна гьев лъутун. Январь моцIалъ сессиялда нижеца тIалаб гьабуна. Бюджет кибе хвезабурабали документал рихьейилан.\nКIалалъ гуреб, кагътидалъун бихьизабейилан. Нахъияб сессиялде гьес рачIана кагътал. Гьениб хал гьабидал служебный подлог батана. Ва нижеца, 10 чиясул гъулбасалги лъун кинал расходал гьаруралали документал рихьейилан тIалаб гьабун кагъат хъвана гьесухъе».\nГIусмановасе къваригIун букIанин гьересиял кагътаздалъун, депутатаз къабул цин гьаричIел, бюджет къабул гьабизе сессия ахIизе, амма киналго депутатаз инкар гьабунин гьенире инее, цинги ГIусмановас прокуратураялде гIарза хъванин депутатаз бюджет къабул гьабулеб гьечIилан бицана МуртазгIалица.\nЖал ГIусмановас гьарурал къанунхвезабиялъул хIужаби рицун прокуратураялде инчIого чIеялъе цо гIилла бугин – хIасил букIиналда божунгутIи, щайгурелъул гьезул квералъ квер чурун гьарулел ишал рукIиналъин баян гьабуна гьес.\nМуртазгIали ХIасанхIажиев: «Гьелда тIадрекъон гурого, къимат кьолареблъи лъан ниж прокуратураялде, судалде инчIо, щайгурелъул, цебеккун лъалеб букIана гьез гьесие квербакъи гьабулеб букIин.\nНижехъе сессия бакIарреян кагътал рачIиндал, нижеца лъазабуна бюджет кин хвезабурабали мухIканго бицинчIого нижеца гьеб къабул гьабуларилан. Гьел тIолалго суалал росдал жамгIтяб советалъги битIараблъун рикIкIана. Ва хIукму гьабуна росдал бетIер хIалтIудаса нахъе вахъизе»\nГьеб суал борхун Болъихъ росдал жамагIаталъул вакилзаби ва росдал депутатал МахIачхъалаялде рачIун руго 26 абилеб августалъ, гьениб Алексей ХIасанов, ГIалиев ГIалибег ва цогидал хIакимзаби ракIарараб бакIалда къотIи ккун буго гьеб суал тIубай нахъбахъизе. Изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къокъаби Дагъистаналде кIанцIаралдаса 15 сон тIубаялъул тадбирал тIоритIун лъугIизегIан.\nХIасанхIажиевас бицана, жакъа къоялъги щибго хисараб ва роцIараб жо гьечIин, ГIусмановги хIалтIудецин вачIунев гьечIин. Дагъистаналъул бетIерасги жаваб гьабичIого танин жидер кагъат. Гьелъ, 30 сентябрялъ данделъиги ахIун нахъе рехизе вугин депутатазул собраниялъ ГIусманов хIалтIудаса.\n«Эркенлъи» радиоялъ бухьен гьабуна живго ГIусмаговгун ва росдал администрациягун, амма гьезухъа баянал щвечIо.


МухIамад ХIАСАНОВ, «Бахьикъосалъул» эбелав автор\nГьел рагIабазул автор щивали сразу бичIчIула поэзиялъул дагьабниги бичIчIи бугев чиясда. Щайин абуни, жиндирго цо хасаб мацIги, цIалдолезул рекIелъе тIинкIуледухъ херхарал жугьабиги, хваниги хадур гъолареб философияб магIнаги, мировой классиказдаса къечIеб куцалда калима рекъезабулеб къагIидаги Къородаса ГIибранил вас ХIажиясул гурони гьечIелъул жакъа.\n«Бахьикъосазул» басрияв удаман, жиндир мунагьал чураяв МухIамад- Расул Дациевас ХIажиясе сайгъат гьарун хъван рукIана гьадинал мухъал:\n«Дуца гьал дурго кучIдул\nКитай мацIалъищ хъвалел,\nМагIна бичIчIулеб гьечIин…»\nБичIчIилаанха досдаги, дагьаб мухIканго цIаларабани.\nГIибранил ХIажиясул поэзиялъул гьудулги вукIун, гьесул кучIдузул магIна босизе лъачIого бегьилищ?!\nМичман Дациевас дие бицунаан, гIемер щолаанила жив ГIибраниласухъ гьоболлъухъ. Ва гIемерисеб мехалъ, гIадалъ тIил кьабураб гIадин, кьурун тIадги вуссунаанила. Щайин абуни, «щекъерхалат» тараб бакI батуларого, чанги сардал рогьизе кканила дора. Цинги, батидал, ццин гьалаглъарав жинца, бугеб хIалалъ гьесул азбар бакьулъ речIчIулаанила «сурахIи». Зобал гъугъалеб гIадаб гьелъул гьаракьалъ мадугьаллъиго бахъинабулеб букIанила. ХIажиясе хиралъиялъ, живги риханила гьезда, жив хиралъиялъ, ХIажиявги рихинарищхайила.\nКороче говоря, городалдаго рагIанила жал. Халатав залимав живги, жиндир коленаялде вахунарев авги гочунунел рихьидал, рохуца холаго хадур балагьун чIанила тIолго мадугьалзаби.\nАмма чесно бицани, человечность бугев чи вугила ГIибранов. Цо нухалъ гьес «подарить» гьабураб холодильникалъ тIубараб лъагIелалъ хинлъи гуреб жо кьечIила. Риидалил бухIараб бакъул чIораз «чIван лъураб» пакъир, хасалоги, кигIан кIудияб цIорол гIерекъ аскIоб лъуниги, кIвечIила цIорозабизе.\nКитай мацIалда херханиги щибила жугьабиги, жал къираллъиялъухъ гIащикъал ругони.\nДациевасул гьеб калам канишна рекIее гIуна дие. Даим ГIибранил ХIажиясул кучIдузул тIахьалги остолалда тIиритIун, тIаде лупаги ккун, цIалдолев ватула дун, гьезухъ гIащикълъиялъ. ГIемераб пикру цолъизабун букIуна гьесул щибаб мухъилъ.\nТIахьазул цIаралги рукIуна цо гIажаибал, гIумруялъ ургъаниги, нилъ хадур гъоларел гIадал: «Къоязул къункъраби», «Намусалъул спутник», «БатIиял ракьазда ракI», «Аваразул кицаби - каламазул пачаби» ва гь.ц. Амма «Бакъ хисизабизе кIвезе ккола чиясда» абураб цIаралъ битIахъе цIунцIрахинабуна дир черх. Жибго Бакъ хисизабизе кIвезе ккани … ХIажиясда …бажарана!\n«Мун мафия ватани,\nДунги мафия вуго…», –\nабун хъвана гьес.\nДур хIал чIахъаяв шагIир! Бакъни щай гурин зобги, моцIги, цIвабигицин мутIигIго гIодизарула ГIибранилас. Хасго чIужугIадан гIодизаюла гьас жиндихъго. МахIмуд гьадингосев чи вуго ХIажиясде дандеккун. ЦохIо гIаданалъухъ инагьдулаго гIадада гIумру тIамуна хъахIабросулъес, гьасул гали бахъанщиналъуй йикIуна рекIел турут… рикIкIадаса хадув валагьун чIезе. ЧIужуялдаса хIинкъичIони…\n- ГIибранилав пикрияв поэт вуго,- абун хъвана жиндир мунагьал чураяв ГIабасилас.\nПикруялъул хIакъалъулъ живго ХIажияс гьадин хъвана:\nТIамун гъоркьгун гьав дун\nМагIарухълъи, гьобол-гьудул вокьиялъ хъварал рагIабиги гIемерал руго ГIибранил ХIажиясул. БакIал кIулал тIаде рахан таниги, тIаде вачIарасе хIурматалъе, нухлул рагIалда, гIагараб Къорода росулъ кIитIалаял рукъзалги ран тана ХIажияс, живго МахIачхъалаялда чIун вугониги. Минаялда тIад подвалал ран ругиланги бицуна цо-цояз, махсаро хIалае ккун. Гьел ратула ГIибраниласул поэзия бичIчIуларел ялъуни жидеда китай мацI лъаларел чагIи.\nГIенеккилищ цо параялъ живго поэтасухъ:\nтIиртIирун ккун чIа,\nХваниги, чи хадув гъолареб гъварилъи буго, жаниб ралъад рехсараб, гьаб кIиго мухъалъулъ.\nГьал рагIаби поэтас, паркалдаса рокъове вачIунаго, тIадагьго рахъ- рахъалдаса паркъун унел мусудулги рихьун, хъварал ратилин тана:\n«ТIутIал нахъе гъолеб\nХIажиясул гьаб пикруялъул камиллъиги, гъварилъиги, гIатIилъиги, тIокIкIинги борцунев литературияв критик ракьалда тIад вукIинин дида кколаро:\nЖакъа гIемеразда абизе рекъараб калимаги бугебха аб.\nНекIого тIубана ГIибраниласул гIумрудул 60 сон.\nКибехун балагьун, кьурун чIараб нилъер Хъвадарухъабазул союз, ХIажиясул юбилейги гьабичIого, гьадинав поэт дунялалдаго гьечIиланги лъазабичIого?!\nХъвадарухъабазул шефги земляклъидал, исанагIаги рачIине ккела цо къаппараб, кьучIаб пикруялде.\nКьилимегIералда цебеги, нахъаги, тIасаги, гъоркьаги бугеб участкаялъул КIуяда, Гьонода, Къорода росабазул къавмалги данделъун, цо тIохгIанасеб ходатайство битIизе ккела хIукуматалъухъе ХIажиясул творчески вечер тIобитIейилан ва гьесие Бищунго Халкъияв поэт абураб цIар кьейилан.\nМагIаруллъиялъухъ урхъуца холаго, тахшагьаралъул «гьундузухъ» гIумру гьабулев гьайбатав вас гьедин тей адабияталдаги маданияталдаги цебе кIудияб такъсирлъун рикIкIуна лично дица.\nХIасил-калам, ХIамзатов, Шахтаманов, ГIадало, ГIабасилав ана Аллагьасул къадаралъ рачун, къиматав цогIаги шагIир магIарулазеги хIажалъиларищ?!\nВа салам ва калам!\nМагIна гьечIеб абуге, ирга щвечIеб, бицунге.\nХьул къотIун рокьи тоге, рохь къотIун, рогьо тоге.\nШайтIада батани таж, -\nГьеб - дур тIасияб этаж.\nГьитIинаб рокъобгицин билулебщинаб тIагIел, -\nКIудияб дунялалда талихI билизе чIоге.\nЭбел ками кIудияб ками буго чиясе, -\nЧилъи ками дагьабги бакIаб раччи гьесие.\nЦIумги цIум буго даим, гъедуги гъеду буго,\nЦIудул жахIдаги ккезе рес гьечIо рощногъадихъ.\nПикру гьабураб лъикIаб,\nЛъикIаб лъаялда гIураб.\nГIатIал хинкIалги цIакъал,\nМагIарул ханждал къарал.\nДругие материалы в этой категории: « «Джипалгун» вагъарав, вагъичIого къола\tФидель Кастро “кодов восарав” магIарулав »\n16:47, 21 января 2021, 108\n16:41, 21 января 2021, 102


ГьабсагІаталде щвезегІан Википедиялда хъван буго 2312 макъала авар мацІалда.\nАрбагI къо 28 Зул-ХІижжа 1438 гь.\nГьаб къоялъ — 20 Сентябрь\n8 сентябралъ (1923) — Расул ХӀамза́тов, магӀарулазул шагӀир.\n13 сентябралъ (1941) — АхІмет Сезер, Турциялъул анцІабилев президент.\n17 сентябралъ (1990) — ГIузаир Лабазанов, россиялъул самбист.\n27 сентябралъ (1962) — Мулла МухІаммад ГІумар, ТІалибан хІаракаталъе кьучІ лъурав, Исламияб Имарат Афгъанистаналъул амир.\n14 сентябралъ (1847) — Хьаргабиса Идрис, имам Шамилил бищунго гIолохъанав наиб.\n28 сентябралъ (1925) — ХӀоцоса Нажмудин, Ислами гӀалим ва политик.\nАвар Википедиялда жакъа къоялда жаниб буго 2312 макъала, гьединлъидал дуе хъвазе бокьараб махъала гьаниб жанибги батизе бегьула. Цин макъала хъвалалде цебе дуца гьеб хъирще гьаб формаялда. Гьеб батичIони, дуе хъвазе бокьун бугеб макъалаялъул цІар хъвай гьаб гъоркьехун бугеб мухъалда жаниб ва хІадуре макъала.\nБосараб бакӀ — «http://av.wiki.hancel.net/w/index.php?title=БетӀераб_гьумер&oldid=64962»


Семечкадул нахулги бацIцIадаб медицинаялъул спирталъулги лъаб-лъаб кIудияб гъуд тIела банкаялъубе яги шишинибе. КIалтIуги къан, цо-кIиго минуталъ лъикI чвалхезабила. Цинги спиртги нахги батIалъилалде хех гьабун гьекъела. Гьедин гьекъезе ккола къойида жаниб лъабго нухалъ кваналалде 20 минуталъ цебеккун. ЛъикI букIина жиб-жиб нухалъ цого заманалда гьекъолеб бугони.\nАртрит, ревматизм, миозит, паралич, радикулит гIадал унтаби сах гьариялъе ва инсульталдаса хадуб черх лъикI хIалтIиялъе лъабго лавралъул тIамах хъурун лъугьараб жо банкаялъубе бала. Гьелда тIаде тIела бацIцIад гьабураб семечкадул нахул цо стакан. АнцIго къоялъ бецIаб, хинаб бакIалда лъун тела. Цинги цIвила. Гьеб бахуна унтарал бакIазда къаси регилалде цебе.\nГIемераб мехалъ сахлъуларого ругел ригъарал ругънал (язваби, бухIараб бакI, гIунараб бакI) ругони, босила мичIчI, лъикI хIаризабун хъурила, цIалкIила. Къойида жаниб 3 нухалъ цIалкIикьан биччараб мичIчI ругънаде щвала, катан къаниги къачIониги батIалъи гьечIо.\nДругие материалы в этой категории: « Бусаде ккарал гIадамазул черхалда ругънал лъугьинчIого рукIине\tРакалдаса бергьарай »


МухIамад ГIабдулхIамидов: « Киналго росабалъа гIадамалги рачIун бицун бажарулеб жо букIинчIо. Дун гьитIинав чи вукIана. КIикIуни ГIусманица гьев гIодов лъедал, дагIба бан Хьаргабиги речIчIана гьел. Бакуялдаса Яунзегун речIчIун вукIана цевеккун ГIусман, амма нахъеги речIчIизе къотIи гьабидал, гьес шартI лъуна жал кIикIундерида цере речIчIизе тейилан. ГIагараб ракьги гIадамалги рокьулев чи вукIана гьев. Щибго рес гьечIеб бакIалда, рокъо-рокъоса ургал, ургъабиги росун къорьтIамизе речIчIана гьел росдал годекIан бугеб бак1алда. Гьенив Яунзе къезавидал, гьес дагIба бана ва Хьаргаби цIидасан речIчIана. Гьенир жанир киналго хIебтIизе рес букIинчIолъиялъ жанире гIицIго чIахIиял чагIи риччан рукIана. КIалтIе ракIанрун жанисан бахъунеб гьаркьихъ гIенеккун рукIана гIемер гIисиналги чIахIиялги».\nМагIарул багьадур: КIикIуниса ГIусман