Дир магIил гаралгун цолъараб магIу — Кавказские женщины\nДир магIил гаралгун цолъараб магIу\nadmin\tМарт 23, 2018\tБез рубрики\nГIадамазе йокьулей хIикматай магIарулай. Гьурмадаса гьимиги лъугIуларей, рекIедаса рокьиги тIагIунарей, гIанчIлъиги гогьлъиги жубан лъугьараб гIажаибаб релъи рокьул дандерижилъун тIолалаго магIарулазе кьолей, недегьлъи, хIеренлъи жиделъ бессарал шигIрабигун гIагараб миллаталъул тIалабазда, ургъелазда, гьелъул букIинеселъул пикрабазда машгъуллъун йигей шагIир.\nТубхIат лъалалдего, рокьулаан дие гьелъул шигIраби. Чанго нухалъ тIатIала юссун цIалулаан гьел. Хасго магIида рецIцIулел гьелъул сариназ асир гьаюлаан дун. Кинха божилей йикIарай рохелалъ гьурмада талихIалъул накъишал рахъарай шагIиралъул рекIелъ цо хасаб бакI магIуялъ кколин абураб жоялда.\nЭбел хварай дол къваридал къояз, цIидасанги къвалакье ячана ТубхIатил шигIрабаз, ва жакъаги гьез дир рекIел гъварилъуда хутIараб пашманлъиялъухъ зама-заманалдаса гьоболлъи бала:\n— Эбел гьечIел ясал, сордо рещтIиндал,\nДунги ракIалдещва, магIу тIолелъул…\n-ЧIегIераб кIазалъул бакIлъи борцунеб\nРоцен эбел гьечIел ясазулъ буго.\nБабалин баулел кIутIбузул бухIи\nБухIун, магIу тIолел тIанчIазулъ буго…\nЖакъа къоялъги гIинда багъулеб букIуна шагIиралъул гьаракь. Гьелъ щурулеб бугин кколеб буго:\n— Эбел ана, дун хутIана.\nГьеб букIун буго гIумру…\nЭбелалъул зонода къвалги бан, гIодулей дир хьолбохъ чIун батула къваридаб шигIру:\n— Лъаларо, жакъагIан къварид йикIинчIо,\nКIвезе кколеб буго магIу бацIцIине…\nБакъги, дунги, цохIо салул авлахъги,-\nЭбелалъул зани, къай дун каранде!\n(Эбелалъухъ чIвараб чIегIераб дир кIаз)\nТIолабго дуниял тIаде бегараб гIадаб асар лъугьуна ва дагь-дагьккун цо гIажаибаб бигьалъиги рещтIуна рекIелъе. Ва киса-кибего — эбелалъул махI. ЦIидасанги тIадюссуна лъимерлъиялъулъе, гьоболлъи бала гIолиллъиялъухъ ва чIвала эбелалъул махI. Дунялалдаго бищунго гьуинаб, тIагIамаб, лазатаб:\n-Эбел гьечIеб гьаб рокъоб бугебщинаб бесдаллъи\nДолъул квер кваланщинаб щапун магIил цIолеб куц!\nКаранде дунги ячун, угьдулеб дир лъимерлъи…\nДолъул рокьул кинида дунялго кIикIараб куц…\n(Дир ургъалил гъансито)\nГазетазда рахъулел дир макъалаби, харбал, кучIдул цIаларазда бичIчIулеб батила щай жакъаги дир магIу шагIиралъул магIугун цолъарабили. ГIажаиблъи гьабизе ккараб жо гьечIищха, магIуги кумекалъе лъугьун, хъварал кучIдул цIалидал, дихъе рачIуна сабруги, пашманлъиялъул кьер чIвараб рохелги, рохалида нур базабулеб шагIиралъул пикрабиги… Ва цо кинабалиго къуваталъ цIидасанги цIала шагIиралъул магIица лъалъарал шигIрабахъе.\nДир гIумруялъухъги гIодана шагIиралъул саринал. Ва дир магIил гаралгун цолъулеб буго шагIиралъул магIу:\n— Бице, магIарулай, кинаб хIасратгун\nДур кIутIбуз дир асар ахIулеб бугеб?\nБерцинай кочIохъан, кинаб асаргун\nДур каранда дир ракI кIетIолеб бугеб?\nДир кочIолай гьудул, рекIкIалъ лъукъидал,\nДургийищ тIинкIараб тIогьоде магIу?\nГIумрудул бакъаналъ къабул гьабичIеб\nЧIаголъараб кинха дир рекIел гIишкъу?\n(Дир рагIабазда кечI ахIулеб буго)\nЦинги дир рекIел чIвабзазги рачуна билараб талихIалъухъ угьдулел къваридал бакънал. ТалихIалъул цIурал гIумруялъул бакъназ асир гьайичIей дие бадибчIвай гьабизеги хIалбихьана ТубхIатил шигIрабаз:\n— РакIалъ мун йокьулев цо магIарулас\nБераз бицунаан дуе гIишкъудул.\nДосул гIадатлъиян, мун елъанхъидал,\nЛъукъараб рокьигун ана вас нахъе.\nЖакъа магIил гарал дур бераздаса\nРацIцIуней йиго дун дурго квербацIцIалъ…\nДир къисматалдаги кIетIана шагIиралъул саринал:\n— … Лъалищ, мунгоха телев дун ракIалдещвеялъе\nДир гIумруялъул нугIлъун, дир къоязул къираллъун;\nЛъимер гуреб, рукъ гуреб къисматалъе гIиллалъун,\nЛъилго лъади йикIинчIей дир гIишкъул ишаралъун.\n(Щиб дуе телеб?)\n— Гьеб кинаб даранин, елъулаан дун,\nДиеги гIаздада тIегь баккидалги.\nБертабалъ ясалгун кIусулаан дун,\nКIодол рагIабазде гIинбачIониги.\nБичIчIана гьеб дида, амма доб релъи\nДолго гIанабазда гIодула сардилъ.\nСородулел руго гIазда дир тIугьдул-\nДоб кIудияб даран хутIана макьилъ.\nВац хварал дол захIматал къоязги, къвалги бан, дунгун рукIана ТубхIатил шигIраби. Гьез дие щурулеб букIана вацал хварал яцазул къисматалъул къваридаб къиса:\n— ГIажаибал руго мугIрул руччаби,\n(Чан нухалъ гьарулел гьедин пикраби),\nЖал холеб мехалъги, вац ваккичIони,\nВугониги гIелин гIодула берал.\nГIодоса рахъине рухI гьечIониги,\nГьел тIаде рачIиндал, рортула кванде.\nКвераз мугь ххенонги батула тIагIам,\nМагIу бакIарунги, балагьула лъим.\nДицаги цо къоялъ тела дуниял,\nНужго нужан араб лъугIила гIумру.\nАмма дир хъатинир ратила мугьал,\nМагIарул гIертIиниб батила магIу…\nЦIидасанги бегулеб буго шагIиралъул тIехь. Цоялда хадуб цояб гьабун, магIилъан кенчIолел ругел шигIрабаз пашманаб кьер чIвазабун буго сариназул гIидраялда. Гьез ракIалдещвезарулел руго Дагъистаналда чIегIераб тIанкI лъурал цо-цо хIужабиги. Масала, СагIид-апанди чIварал вахIшиял дол къояз къварилъиялда букIана мугIрузул улка. Устар хириязул магIица лъалъалеб букIана сверухълъи. Гьеб ками унтана шагIиралдаги. ЧIвалел ругел диниял церехъабазул читIир халалъидал, шигIрабаз бицана шагIиралъ жиндирго рекIел къварилъиялъул хIакъалъулъ:\n— КъурамухIамадгун Макъсуд-хIажиги,\nДида лъалелщинал шагьидзабазда\nРечIчIарал гулбуца лъукъана дунги.\nДуде унелщинал тIухьидул гулбуз\nТIутIун рана чурхдул дур муридазул.\nЖидерго динги тун, духъе рачIараз\nДагьабги гьарзаго тIуна духъ магIу…\n(Мун рехсезе кIолеб къаламни гьечIо. СагIид-апандиясде)\nГIемер щола дун Лъималазул рокъоеги, бокьула рехун тарал лъималазул хIакъалъулъ хъвазеги. Гьезул къисматалъул маргьаялъ къварид гьаюрай дун тIадюссуна ТубхIатил шигIрабахъе. СихIкъотIун гIенеккула божизе захIматаб хIакъикъаталъухъ. ШагIиралъул шигIрабазул чIвабзаз рачунел талихIкъосарал бакъназ сири базабула тIолабго черхалда:\n— Цо гьезул берцинлъи!- БухIулеб магIу!\nЦо гьезул пуланлъи!- Огь-гьай, дуниял!\nЧIахIияз кьун гуреб лъимцин щоларел,\nКьеян абизецин жеги гIун гьечIел!\n…Цинги сонал индал, кьерилазда гъорлъ\nУмумул ругезда гьезул бахиллъи:\n« Гьардарал, бабаги дадаги ругел,\nДун… Дир гьечIо…»- гирун бортулеб магIу.\nГьеб магIил бухIиялъ бухIулареб ракь!\nГьеб магIие даим баккулареб бакъ!\nГьеб магIида гурхIун гIодулел зобал:\nАман, гьеб магIие цо рагIи- «Бабал!»\n(Кьоге, Аллагь, лъимал иман гьечIезе)\nДунял хIайранлъарав ХIамзатил Расул хведалги, ТубхIатил сариназул гIидраялда саву рещтIана, гьей ракI-ракIалъ гIодана кIудияв шагIирасда хадуй.\n«Рохалил министерствойилан» гьес цIар кьурай магIарулалъул ракI дол къояз гъаримго судулеб букIана:\n— Унеб буго босун Расулил мали,\nМахIачхъалаялъул аслияб къватI чIван\nАслу унеб буго магIарулазул-\nГIоде дунгун цадахъ гьеб бичIчIанщинал!\n«Ясалъе, яцалъе ТубхIатие»,- йин\nДур цо автографалъ ракI хIайранлъарай\nЖакъа, инсухъ гIадин, магIу тIолей дун,\nДур сурат бихьидал, пикрабаз цIуна…\nГьаб кочIоцаги, тохлъукьего дир пикрабахъеги бачIун, тIуркIизаюна. РакIалдещвеяз цIалтун биччараб рекIелъан магIил ицц бецIцIулеб гIадаб асар гьабуна:\n— РицIцIигъветI бихьула рохьил рагIалда,\nРакIгурхIула гьелъул магIил гаразда.\nГIодобеги къулун, гIодулеб гъветIалъ\nГъаримлъи бахчулеб халлъараб лъида?\nРицIцIигъветI бихьула рохьил рагIалда,\nДида жиб лъагеяб пашманаб дарслъун,-\nЛъимадулаб рокьухъ даим урхъарай\nЭбеллъун яхъинчIей чIужугIаданлъун….\nДида дирго къисмат релълъун бихьана чиякъаб, ялгъузаб ва гъаримаб рицIцIигъотIолалда. Ва дир магIил гарал цолъана шагIиралъул магIугун…\nЦо лахIзаталъ берал къанщидал, цебе бачIунеб буго, чанахъанасул гуллаги щун, тIанчIазулгун, тIадегIанлъи — борхалъиялъулгун, зобалазулгун, мугIрул-щобазулгун къо-мех лъикI гьабулеб пахруяб мугIрул цIум:\n— … Амма цIум гьезда цебе, цебе гIадин рещтIинчIо,\nИнсанасул гуллица ракIги борлъун, рещтIана.\nАмма чанахъанасда чучи бихьизе течIеб,\nГьелъ ахираб хIухьелцин тIанчIазе дарслъун тана.\n«Воре, хириял тIанчIи, берал — цIумазул чIухIи\nРакI гуреб гIодуларел цIумал — мугIрузул чIухIи…»\nЧIухIараб цIудул рекIел магIулъун тIинкIана би.\nЦудунго букIаниги, кIудиял гIуна тIанчIи.\nМагIу. МагIу. МагIу… БакIабги тIадагьабги, бохарабги пашманабги, роцIарабги бацIцIадабги, къваридабги гIатIидабги…\n— ГIазизаб дир жергъен, пашманалщинал\nМугIрул руччабазул кьерда йиго дун.\nУргъелаз чIунтидал, рокьуца тедал,\nТаманаб гIодана дунгун цадахъ мун…\nПредыдущий Кадрия Темирбулатова\nСледующий Женская доля!


Дагъистаналда вуго 460 миллионер\nДагъистаналда вуго 460 миллионерги цо миллиардерги. Гьединал баянал къватIире кьун руго араб соналъул декларациязул кампаниялъул хIасил гьабун республикаялъул магъалоял ракIарулеб хъулухъалъ. Миллион гъурущ кколищ гьеб жакъа Дагъистаналда кIудияб гIарацлъун?\n2011 соналда дандеккун букIараб баяналда республикаялда бечедазул къадар цикIкIун буго 123 чияс. Дотацияз хьихьулеб, официаялиб куцалъ мискинаблъун рикIкIунеб регионалъе гьеб къадар дагьиш гIемериш? Кинаб бугеб гьелда тIасан Дагъистаналъул жамгIиял церехъабазул ва финансазул рахъалъ эскпертазул пикруяли лъазе къасд гьабуна нижеца. Магъалаби ракIарулеб идараялъ кьурал бяаназзул 410 чиясда гьоркьосан 409 чи вуго цояладса 10 милионалде щвезегIан лъагIалил хайир щолев чи, 44 чиясе лъагIалие щолеб буго 10-са нусго миллионалде швезегIан хайир, 11 чиясе щолеб буго 100-са 500 миллилоналде щвезегIан гъурущ.\nАмма гьеб нилъее загьир гьабураб жо бугин ралъадалъан къватIибе баккараб мугIрул тIогь нилъеда бихьулеб гIадин гьеб къадаралда загьир гьабураб тарихилан рикIкIунеб буго МахIачхъалаялдаса Меламедов Андрейица. «Новое дело» газеталда эконмикаялъул темабазда тIасан мухбир ккола гьев. ХIакъикъаталдайин абуни гьел миллионеразул къадар дагьабги кIудияб бугин. Магъалаби ракIарулеб идараялъ нилъее загьир гьарурал бечедал чагIи кколин магIишаталъул бутIаялда бизнесалда жидерго гIарац гьабулел чагIи, гьез магъалабиги. Магъалабиги кьечIого хIукуматалъул бюджеталъул кьарияб рахъ бухулел ругел хIакимзаби гьаб нухалъги рахчун хутIулел ругин, гьезул миллионазул хIакъикъияб къадар нилъеда лъазехъин гьечIилан бицана Андрейица:\nАндрей Меламедов: «Рамазан ГIабдулатипов тIалъиялде вачIараалдса гьес тIалаб гьабуна республикаялад ракIарулел магъалабазул къадар цIикIкIинабизе кколилан. Гьелъул цойги кIвар букIана. Магъалаби кьоларел рукIарал хIакимзабазда хадуб халкквей щула гьабизе. Гьеладса хадуб щибха ккараб? Араб анлъго-анкьго моцIида жаниб циндаго хиралъана ралел бакIазда хIалтулел гIадмазул харжал. ТIалъиялъ тIалаб гьабулел букIана хIакимзабаз квер лъураб магIишаталъул бутIаялда хIалтIулел чагIазе щолеб харжалъул хIакъикъияб къадар бихьизабичIониги гIага-шагарго кигIан щолеб бугебниги бихьизабеян. Ма, жого гьечIеб бакIалда цинадго минаби ралел чагIазул харжал цIикIкIинаруна. Гьелъул магIна щиб кколеб, магIна ккола, административиял сурсатаз жидерго хIалтIул хIасилал рихьизарулел рукIин. Гьединаб къагIидаялъул кидаго гуро хIасил ккоелб. Чиясе щоелб хайир тIатинабизе гьабулеб хIалтуда жани цогидалги шартIал хIалтIизаризе ккола, административиял сурсатаз гьениб бищунго гIодобегIанаб бакI ккола».\nЖакъа Дагъистаналда 460 мллионер вугилан абураб хIужаялъ щивниги чи гIажаиблъизавизе рес гьечIилан рикIкIунеб буго жамгIияв хIаракатчи ГIисалмухIамад Набиевас. ГIицIго гьеб баяналъ нилъее цияб рагьараб жо букIине бегьулин магъалаби ракIарулеб идараялъул хIалтIуда жаниб лъалаго туркIи лъугьун букIин. Лъабго миллионалде гIагарун чияс гIумру гьабулеб республикаялда 500 гIанасев гурони миллионал нахъе лъолев чи гьечIилан абураб хабарал кинавго чи гурнин божулев. ГIисалмухIамадил пикруялда рекъон лъагIалие милионалъул хайир щолев чи бищун дагьалдаса лъабазаргониги вугилан абулеб буго гьес:\nНабиев ГIисалмухIамад: «КIудияб магIишатиш гьеб бугеб лъагIалие щолеб миллион. Мисалалъе росилин фермерал. Цо лъикIаб куйдухъ 4000-5000 гъурущ щола жакъа. З00 гIил рехъен бугев чиясе лъагIалие щолеб бугоха гьеб миллион. БатIаго кIудияб тарихлъун рикIкIунаро дица гьеб».\nЭ.Р: Дуда кин кколеб гьел миллионеразул къадар хIакъикъаталадги цIикIкIун бугодай Дагъистаналда?\nГIисалмухIамад: «Бищун дагьалдаса щуазаргоялдаса анцIазаргоялде щвезегIан чи ватула гьезул. Даран базаралда гьорьор ругел бизнесчагIазул хайиралъул 30 процент буголъиялъул ккола гьеб. Гьединго 500-600 азарго гъурущуниги маршруткаялда хIалтIулел чиясеги щола. Нилъер экономика гвангъараб гьечIолъиялъ статистикаялда нахъа бахчун хутIулеб буго гьеб тарих, амма хIисаб гьабуни батIи-батIиял фирмабазул хважаинзабаз 20-30 млрдниги лъагIалие нахъа лъола хабар гьечIого».\nЭ.Р: «Гьел миллионеразул аслияб къукъа магIишаталъул кинаб бутIаялда хIебтIун бугилан абилеб дуца?\nГIисалмухIамад: «Аслияб куцалда батIи-батIиял квегIенлъаби гьарулел , магIишатиял, дармил бутIабазда нахъа руго гьел.\nНилъее загьир гьаричIел миллионарзул бищун кIудияб къавм батула хIукуматалъул гIарцул биццатаб хьибил кквезе щвараб рахъалда».\nМагъалаби ракIарулеб идараялъ загьир гьарурал бечедал дагъистаниязда гьоркьов тIатинавун вуго цого-цо миллиардер. Гьесул цIар щибалиги рехсолеб гьечIо. Нижеца гара-чIвари гьабураз абуна гьединал миллиардерал Дагъистаналда жеги чангоги вугилан. Гьезул цIаралги лъале ругоан гьезда. Амма батIи-батIиял гIиллабазда гьел загьир гьаризе бегьулел гьечIин жидецаян мукIурлъана гьел ахиралда


ХIакимзабазе гIоло конкуренция къинабулеб буго\nОктябралъул 15 абилеб къоялъ Нальчик шагьаралда тIобитIана ТIолгороссиялъул халкъияб фронталъул форум. Гьениб аслияб тема букIана ракIбацIадго хIукуматалъул тендерал тIоритIи.\nПачалихъиял идарабаз ва компанияз бюджеталъул гIарцухъ щибалиго босулаго къанунал хвезариялъул хIакъалъул бицунеб букIана данделъиялда аслияб къагIидаялъ. Гьедиб мисал хIисабалда босун букIана Дагъистаналъул халкъияб собраниялъул депутатазе хIухьбахъи гIуцIиялъул иш. Фронталъул активистаз чIезабун буго дагъистаналъул парламентариязе ва аппараталъул хIалтIухъабазе путевкаби росулаго I0 млн гъуруш гIарац къанунги хвезабун харж гьабун бугин. Гьединго чIезабун буго, тендер лъазабулаго конкуренция къинабун бугин.\nТендералда руго цохIого цо фирмаялъе гурони данде кколарел тIалабал. Мисалалъе, гьенир рехсон руго маххул нухлул вокзалалдаса ва аэропортаздаса санаториялде бугеб нухлул халалъи, гьенир рукIине колел рохьал, ралъдал гьурмада данде ккун бугеб борхалъи ва гьел гурел цогидал батIи-батIиял тIалабал.\nГьединго тIалаб гьабулеб бугоан аэропорталдаса санаториялде Дагъистаналъул депутат премиум-классалъул машинаялда ине кколин, ва гьев дандчIвазе кколин VIP-клиенталгун хIалтIиялъул хIалбихьи бугев чияс. ГIаммаб къагIидаялъ хIухьбахъиялъе гьелда бараб жо щибниги гьечIо, гьел тIалабал мухIкан гьарун руго цо хасаб фирма гурони гьениб тендералда гIахьаллъизе бегьуларедухъ абун рикIкIунеб буго Халкъияб фронталъул активистаз.\nГьезул цояв Муслим Муслимовас рикIкIунеб буго, рехсараб тендералда рес гьечIин депутатас хIухьбахъиялъе кигIан гIарац хIалтIизабулеб бугебали. Гьединлъидал, фронталъ кIвар кьолеб буго гьединал тIалабазе.\nМуслимов Муслим: «Ахираб заманалда руго гIезегIан чагIи гьел тендерал лъазарулаго мекълъаби гьарулел. Цереккун гIемерисел рукIана тендер лъазабулаго техническиял гъалатIал гьарулел чагIи. Гьанже руго гIемер гьелдаса жидеего пайда босизе бокьарал, ришватчилъиялъе нухал ралагьулел. Исана нижеца гьединал рукIиналда щаклъи ккун хал-шал гьабуна гIаммаб къагIидаялъ I30 миллионалъул батIи-батIиял тендерал. Гьелъул магIна кколаро гьенир гъалатIал рукIанин, гьел руго нижер щаклъи ккарал.\nГьезул чангояб нижеца чIезабуна. РукIана гьезда гъорлъ багьа бугеб автомобиль босиялъул, хираго кабинетазда ремонтал гьариялъул ва цоги батIи-батIиял. Нижеца монополиялда дандечIараб комитеталде гIарзаги кьун тендерал нахъе рахъун рукIана. Амма гIемерисеб мехалъ нижеца хIалбихьула тендер лъазабурал пачалихъиял идарабазухъе кагътал хъвазе ва гьедин чIезаризе. Цо-цо мехалъ гьез кIвар кьола, цо-цо мехалъ гIинтIамуларо. Гьеб мехалъ гIарза кьола гьезул контроль гьабулел идарабазде».\nИсана марталда информалатазда ва блогосфераялда тIибитIун букIана Дагъистаналъул бухьеназулгун коммуникациязул министерлъиялъ лъазабураб тендералъул хIакъалъулъ информация. Гьелда рекъон, цеве вукIарав министр ГIалиев Сеферица министерлъиялъул цIаралдаса контракт хъван буго жиндирго васасдаса заманаялъ хIалтIизе «Тойота Ланд Крузер» автомобиль босиялъул хIакъалъулъ. Гьелъухъ кьолеб букIун буго I5 азарго гъуруш гIарац моцIие. Цебеккун гьединаб хIужаялъул хIакъалъулъ бицунеб букIана республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас. Цо-цо информалатазул баяназда рекъон, гьеб хIужа ккана ГIалиев Сефер хIалтIудаса вахъиялъе гIиллалъун.\n20II соналъ гIемер бицунеб букIана Дагъистаналъул финансазул министерлъиялъ лъазабураб автомобиль босиялъул тендералъул. Гуллица борлъулареб, жанисан лъикI къачIараб автомобилалъухъ республикаялъул бюджеталдаса кьезе хIадурун букIана 8,5 млн гъуруш. Хадуб гьеб информация тIибитIун хадуб министерлъиялъ инкар гьабуна машинаялдаса ва тендер нахъе бахъана.\n«Газета.ру» порталалъул баяназда рекъон, щибаб соналъ пачалихъиял идарабазе тендерал лъазарулаго пачалихъалъул бюджеталдаса харж гьабула I триллионалдаса цIикIкIун гIарац. Гьелъул гIемерисеб гIарац бикъулеб буго.\nРишватал росулел полициялъулаз экстремизм цебетIолеб буго\nКоррупциялде данде гьанже комиссаралги къеркьезе руго\nЛъималазул ахазул дефицит яги гIагсаб ирга\nР. ГIабдулатIипов: "Бюджет пасат гьаби ккола халкъалде данде такъсир"


Унтугеги лъимер » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Медицина - Сахлъи магIарулазе » Унтугеги лъимер\nДобавил(а): istina от 9-06-2017, 09:51\nЩивав чиясул букIуна анищ, цебелъураб масъала. Цоясул анищ букIуна бечелъизе, цогидасул машгьурлъизе, лъабабилесул лъикIаб хъулухъ щвезе. Щивасул руго гьел батIи-батIиял. Амма руго нилъеда гьоркьор тIадегIанаб хъулухъги, машгьурлъиги, бечелъиги къваригIунарел, гьелъул кIварги гьечIел гIадамал. Унтуца черх кIвекIун свакаразул анищ буго сахлъараб къо бачIине.\nГьеб анищгун гIумрудул 28 сон нахъа тана остеопетрозалъ унтарав АхIмад ХIабибовасги. КIиго соналда жаниб бакIарана гьез операция гьабизе ГIизраилалде ине гIарац. Остеопетроз ккола рукьбузул унти, гьелда абула мраморалъул унтиянги, гамачIгIан къвакIарал ва цIвакарал лъугьун рукIуна гьединазул рукьби. Ва бокьараб мехалда рекизе ресги буго. Гьоориса ХIабибовазул хъизамалда васги ясги унтана ирсалъе кьолебин рикIкIунеб гьеб унтуца. Гьезул хIакъалъулъ нижеца гъоркьисаги хъван букIана. ГIумруялъ тIасаго унареб унтиги хIехьон лъимал тезе кIвечIо АхIмадилги ПатIиматилги эбел-инсуда. Ахираб кIиго соналда гьез кумек гьаричIеб ва гьел инчIеб бакI тун батиларо. Кумек гьабуна гIадатиял гIадамаз, гурхIана гIадатиял улбул, гьикъичIо гьезда нуж щиб миллаталъулин, щиб диналъулин. БатIи-батIиял гурхIел-рахIмуялъул улкаялъулго фондаздаса кумек гьарана ва остеопетроз унти бугел лъималазе кумек гьабулеб хасаб фонд батана, гьенисанги кумек щвана. ГIизраилалде операция гьабизе 1700000 гъуруш бакIарана, гьелдаса хадубги донорасул мугъзагьодил нахухъ 500000 гъуруш бакIаризе ккана. Гьале моцIгун бащдабги ана АхIмадие операция гьабуралдаса. Гьеб квешаб унти сахлъула операция гьабуралдаса нусго къо индал, гьебгиха чорхолъ кколел хиса-басиял хIехьезе унтарасда кIвани. ГьабсагIаталда АхIмад унтигун къеркьолев вуго. Нилъер гIадамазул гIадат буго унти бахчулеб, лъимер хвасар гьабизе гъуршал гьаризе чияхъе ине нечолеб. Гьелъиеги гIилла буго, унтараб лъимадул багьанаги батун, жидеего гIарац гьаризе рахъун ругин цо-цояз рогьо бай, сакъатлъиялъе бачIунеб пенсия гIоларогонищ ругелилан бадибчIвай гьабулеб букIин. Гьединлъидал пачалихъалъ гьабулеб гIиси-бикъинаб кумекалдаса пайдаги босун, унтарал лъималги хьихьун руго гIемерисел улбул. ХIабибоваздаги абулаан чияда гIарац гьаричIого нужерго мина-рукъги бичун щайин васасе дару-сабаб гьабуларебин. Амма Бариятица гIадахъ босичIо чIалгIаде кIалъалезул хабар. Ясалъул унти сах гьабизе бажарулареб хIалалда батун, васасегIаги гIазаб гьечIеб гIумру букIинабизе хIаракат бахъана гьелъ. АхIмадил суратги социалиял гьиназда лъун, гIарац бакIарулел чияр гIадамал ратиялъул хIужабиги рукIана. Гьединал яхI гьечIел гIадамал сабаблъун кумек гьабизе рес бугезги гьабичIого толеб буго, божичIого. ГIадамалги махсараде ккун гьардолел нилъеда нух-нухалдаги ратула гьединал. Амма лъикIаб ниятгун, гьабулеб садакъа битIараб бакIалде ккеледухъ цин кумек хIажатавин абулев чиясул хIакъалъулъ кинабго халгьабизе кколеб буго. Нилъер щивас гьоркьо-гьоркьоб кьураб 10 гъуршилгицин цо къоялъ гIадан сах гьавизе бажарулеб къадар гIезе бегьула. Гьединабго къисмат ккана ХIабибовазул гIагарлъиялъул гьитIинав Шамил МухIамадовасулги. Бащдаб лъагIалида жаниб бакIарана гьесие операция гьабизе гIураб гIарац. Гьал къоязда Шамилиеги операция гьабизе буго. АхIмад ХIабибовасул эбел Бариятица ва Шамил МухIамадовасул хъизаналъ жидер лъимал хвалилаб унтудаса хвасар гьаризе кумек гьабуразе баркала кьолеб буго. Дагъистаналда хехаб хIалалда сахгьаризе кколел ва багьа хириял дараби хIажалъулел лъимал гIемер руго. Гьезул гIемерисезе хIажат буго нилъ гIадинал гIадатиял гIадамазул кумек. Сакъатлъи ва чияр кумекалде ккей рогьо-нич гуреблъи бихьизабуна Барият ХIабибовалъ къаси-къад чIечIого Интернеталдасан васасе кумек гьарун. Цогидал унтарал гьитIичазеги сахлъиялъе гIарац бакIаризе кумек гьабуна гьелъ жиндирго васасул социалиял гьурмазда гьезул сураталги лъун. Унтарал лъимал расанкIабигун хIаларо, гьел кинабгIаги кумек щвечIони, дагь-дагьккун хIедучирахъал гIадин ссун уна. Унти лъараб къоялдаса нахъе жамагIаталъул бербалагьиялъ бокIнилъе ккезарун рукIуна сакъатал лъимал. Цогидал лъималгун гIадатияб школалде хьвадизе рес гьечIо сакъатазе, гьечIо нилъер республикаялда инклюзивияб школалъул кIудияб хIалбихьиги. Цо-цо гурхIел-рахIмуялъул жамгIиял гIуцIабаз ва фондаз яхI бахъулеб буго сакъатал лъимал жамагIаталда гьоркьор ругьун гьариялъе хIалтIи гьабизе. Гьединазул цояблъун ккола аутизмалъ унтараб лъимадул эбелалъ гIуцIараб "Дир бакъулаб дунял" абураб сахлъиялъул рахъалъ захIмалъаби ругел лъималазе гIадамазда гьоркьор рукIа-рахъиналъе кумек гьабулеб гурхIел-рахIмуялъулаб фонд. Гьелъул хIакъалъулъ нижеца бицине буго "ХIакъикъат" газеталъул хадусеб номералда. Сахав эмен хIажат вуго\nЧIарада районалдаса ГIумарасхIаб ЖабрагIилов коляскаялде ккана авариялдаса хадув. Гьесул мугъзагьод бекана. ГIумарасхIабил мугъзагьодалъе операция гьабун букIана МахIачхъалаялда, амма гьеб мекъи гьабун батана. Гьединлъидал гьанжеги цIидасан гьабизе кколеб буго операция. Гьеб гьабизе буго Санкт-Петербургалда. Операция нахъбахъизе бегьуларо, гьединлъидал анцIго къо гурони хутIун гьечIо ГIумарасхIаб Санкт-Петербургалде ине. ЖабрагIиловазул хъизамалъул рес гьечIо, мугъзагьод сахгьабизе хехаб къагIидаялда 150000 гъуруш балагьизе. Лъеберилъе вахинчIев ГIумарасхIабил буго ункъо лъимер. Гьединлъидал ЖабрагIиловазул хъизамалъ гьарулеб буго гIарац бакIаризе кумек гьабеян. ГурхIел-рахIму бугел гIадамазул кумекалдалъун ГIумарасхIабие операция гьабизе 78000 гъуруш бакIарана. Операциялъе заман дагьаб гурони хутIун гьечIелъул, гьел къоязда жаниб гIарац бакIаризе кколеб буго. Ункъо лъимадул эмен гIумруялъго коляскаялде ккеларедухъ, хIалкIвараб кумек гьабизин. Кумек гьабизе бокьаразе гьале\nГурхIел-рахIмуГурхIел-рахIмуКумекалъул кверКъваридасул унти гурхIел бугезда бичIчIулаЭбелалъул хьул


РОХЬАЛ-Т1АБИГ1АТАЛЪУЛ ГЬУЪРУЛ. - 26 Ноября 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Ноябрь » 26 » РОХЬАЛ-Т1АБИГ1АТАЛЪУЛ ГЬУЪРУЛ.\nГьанжелъизег1ан нилъер республикаялда бук1ана 17-го рохьихъанлъиялъул маг1ишат. Рохьазул къадар т1аде ц1ик1к1унеб, гьел ц1униялде кьолеб к1вар, жавабчилъиги ва бербалагьиги борхулеб бук1иналъ, гьанже г1агар т1адеги рагьана 5-го рохьихъанлъи. Гьезул къадар гьанже бахана 22-ялде. Гьеб къоло к1иго маг1ишаталъул цояблъун кколеб Шамил районалда бугеб «Советское Лесничество» рохьил маг1ишаталде гьоркьобе уна нилъер районалъул рохьил маг1ишаталъул участокги. Районалъул рохьил маг1ишаталъул бербалагьиялде гъоркье ккола Россиялъул Федерациялъул рохьил фондалде гьоркьобе унеб 1117 гектаралда ругел рохьалги цере росабазул маг1ишатазул ихтияралда 250 гектаралда рук1арал рохьалги. Ахираб 30-40 соналъ рохьил маг1ишаталъ т1аде г1езарурал рохьазул къадар малъич1ого, жалго рижун г1урал рохьазул къадарги дагьаб гьеч1о.\nГьел рижун руго цере рук1арал пайда босуларел бак1азда гуребги рецабазда ва боц1и кваназабулел рук1арал ракьаздаги. Берзул роценалда рекъон х1исаб гьабуни, нилъер районалъул рохьазул къадар 5500 гектаралдасаги ц1ик1к1уна.\nЦебе пачалихъалъ рохьазул къадаралъул х1исаб-суал гьабулаан 20 соналда жаниб цох1о нухалъ, гьелдаги абула «Лесоустройство»-ян. Гьеб х1алт1и нилъер рохьазул гьабич1ого г1емерал сонал руго, Федералиял рохьазул хут1изег1ан.\nНилъер гьанир ругел рохьал руго г1емерисел ц1и г1ун рач1унел, г1олохъанал, I-себ категориялде гьоркьоре унел-ракьги, регьелги гьаваги ц1униялъул маг1на бугел. Гьеб нилъее лъик1ги буго. Т1абиг1аталда ва живго инсанасул г1умруялда рохьазул бугеб к1варалъул г1емераб бицинего ккеларо, гьеб лъаларев чи къанаг1ат гурони вук1унарелъул.\nГ1адада гурелъулха абулеб, рохьал т1абиг1аталъул, дунялалъул гьуърул ругилан. Гьеб бит1арабги буго. Гьединлъидалин нилъеца киназго цадахъ лъугьун рохьал ц1униялде к1варги кьезе кколеб. Амма нилъеда гьоркьор руго г1адамал рохьал ц1униялдехун мекъаб, рокьукъаб бербалагьи бугелги. Гьеле гьединаз къот1улеб буго г1ун бач1унеб гъвет1 цебе ккараб бак1алдаса, гьеб гъвет1 ракь ччук1улеб бак1алда яги нухлул раг1а-ракьанда, киб бак1алда бижун бугебали х1исабго гьабич1ого, мунагь, х1акъалъулги цогидалъулги ургъел гьабич1ого. Мисалалъе: Гьединал х1ужжаби руго «Даг1ма-коло» кьот1аса бахъараб «Макьас» раг1алде щвезег1ан. Гьениб бижун бач1унеб рохь ккола Г1ахьалч1и администрациялъул Ц1алк1ит1а росдал ракьалде. Бич1ч1уларо, цогидал росабазул жамаг1атаз жидерго рохьал ц1унизе х1аракат бахъулеб мехалъ, ц1алк1адерие х1ажатгойищ рохь гьеч1еб? Х1ажат гьеч1еб батани, гьеб къот1изе бегьулеб къаг1идаг1аги щай жамаг1аталъ ц1ехолареб, жидер ракь бугин, бокьараб гьабиларищилан абураб мекъаб пикруялда рук1инч1ого.\nРохь киб бак1алда бижун батаниги, Россиялъул рохьил законалда рекъон гьеб къот1изе гьукъун буго цо хасаб рохьил маг1ишаталъул изну гьеч1ого. Ник1алайил заманаялдаса нахъе рахъулел ругел х1укуматалъул рохьил маг1ишаталъул законал нилъеда хисизаризе к1олел жал рук1унаро, гьеб бич1ч1изеги ккола щивасда. Бич1ч1и гьеч1ел, рохьил маг1ишаталъул къанунал хвезарурал г1адамазда т1ад исана районалъул рохьил маг1ишаталъ гьабуна щуго административияб протокол ва гьезухъа данде кколеб къадаралъул г1ак1аги бахъана. Кват1ич1ого т1аде щолеб буго ц1ияб сон. Аллагьас нилъее баракатаб батаги гьеб. Гьанжего байбихьун буго бицине гьеб ц1ияб соналде дандч1вай гьабизе х1адурлъизе ккеялъул-Елкаби гъут1би къот1ун ц1ияб сон к1одо гьабиялъул. Руго г1адамал ц1ияб сонги багьанаде ккун, бат1и-бат1иял пикрабазда ругелги. Арал соназги рук1ана елкабазе г1ун рач1унел нак1к1игъут1би къот1ун, гьел машинаби ц1ун, изнуги гьеч1ого ричизе шагьаразде ине къасдал гьаруралги. Исанаги рук1ине бегьула гьединалго пикрабазул г1адамал, гьединлъидал рохьил маг1ишаталъул х1алт1ухъабазул районцоязде гьари буго нилъго-нилъецаго къват1ир ч1вазе гьарич1ого, рохьил маг1ишаталъул изну гьеч1ого т1адехун рехсарал суалал нужеего бокьухъе т1уразаризе къасдал гьаругейилан. Гьедин гьабуразул х1асилги бит1ун кколаро.\nЗаконалда рекъон рохьал жидерго ракьалде т1аде кколел росабазул администрациязда т1адаб буго рохьал ц1униялъе рекъон кколел тадбирал г1уц1изе ва гьезул гьариялда рекъон рохьил маг1ишаталъе кумек гьабизе. Рохьил законалъул т1алабалда рекъон бахъараб районалъул администрациялъул х1укмуги буго (12 аб. декабрь 2014 сон № 170). Гьеб документ т1убазабизе мурадгун кьун буго щибаб росдал администрациялде. Амма руго нилъер росабазул бегавулзабазда гьоркьор гьеб х1укму ц1алуларелги. Ц1алич1они гьебги т1убач1ого хутиларищха. Х1укмуялда мух1канго хъван буго лъица щиб гьабизе кколебали. Россиялъул Уголовнияб Кодексалъул 260-аб. статьялда рекъон ц1улал багьа малъич1ого 1 куб нак1к1игъот1ол къот1арав чиясдаса бахъула 25 азарго гъурущ, миккил гъот1ол цо куб къот1арасухъа-5 азарго гъурущ, махил гъот1охъ 3 азарго гъурущ г1ак1адул. Жеги ц1ик1к1ун зарал гьабуразе условно лъабго соналде щвезег1ан тамих1 гьабизеги бихьизабун буго. Нагагьлъун гьабураб зарал 50 азарго гъурщидаса т1адехун ани, гьесда гьабула уголовнияб делоги. Хадубги дие абизе бокьун буго, рохь т1абиг1аталъул бищунго къиматаб бечелъи кколилан. Гьелъ ц1унула экологияги, гьеб ккола х1укуматалъул ч1ара-хьараб экономика бук1иналъул кьуч1ги. Рохьазул бечелъи ц1уни, гьел г1ат1ид гьари, гьездасан ц1уна-къан бит1ун пайда боси ккола рохьил маг1ишаталъул гуребги, щивав чиясда т1адаб борч.\nГ1умаров Х1амзат, Хунзахъ районалъул рохьил маг1ишаталъул лесничий.\nПросмотров: 70 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


ТIахьал ричулел директоралги, гIарац гьечIилан ахIдолеб министерлъиги\nМахIачхъалаялъул кIиабилеб базаралда аскIоб тIахьал ричулеб бакIалда ричулел ругин школазе риччан рукIарал цIалул тIахьалилан щаклъи буго цо-цо чагIазул. Официалияб куцалъ гьеб баян лъицаниги тасдикъ гьабулеб гьечIо. Амма «Эркенлъи» радиоялъе щварал комментариязда рекъон гьеб хIакъикъат батизеги рес буго. Щай школазе цIалул тIахьал щолел гьечIел ва кинаб бугеб гьелъие бищун кIудияб гIилла?\nКIиабилеб базаралда аскIор ричулел тIахьазул хIакъалъулъ хабар баккана исана тIоцебесеб сентябралда школал хIалтIизе байбихьун къоял ралелде. МухIкан гьаричIел баяназда рекъон гьел тIахьал рагIула МахIачхъалаялъул цо-цо школазе хIукуматалъ риччан рукIарал, гьел школазул нухмалъулезин абуни ричарухъабиги рекъезарун балъгого ричизе кьун руго гьел.\nМагIарухъги, шагьаралда ругелги улбузул киназулго гIарз буго лъималазе цIалул тIахьал ричун росизе кколилан абураб. Киналго предметазул тIахьал росизе кканийин абуни гьезул щуазарго гъурущ унеб буго. Гьединаб ахIвал-хIал республикаялда бугеб мехалъ, хIукуматалъухъа чIорого щваралги тIахьал ричулел ругел школазул нухмалъулезе кинаб тамихIин гьабизе кколебилан гьикъулеб буго гьезда ццим бахъарал гIадамаз.\nГьединаб цо хIужа жидеца араб соналдаги тIатинабун букIанилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе, МахIачхъалаялъул администрациялъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулев хисулей ГIалимирзаева Зайнабица.\nЗайнаб ГIалимирзаева: «Гъоркьисала нижехъе гIарзалъ рачIарал лъималазул улбуца бицана жидеца ричун росарал тIахьазда тIад батанин пуланаб школалъул штамп. Хал гьабидал хIакъикъаталдаги МахIачхъалаялъул школазул цоялъул штамп бугоан гьезул лъабабилеб ва 17 абилеб гьурмазда. Гьеб школалъул директорги ахIун гьесие кьварараб выговорги кьун букIана.\nГьес абулеб букIана гьел тIахьал жидеца тIаде цIиял рачIиндал «тIагIинарурал» рукIанилан, амма кинго бичIчIуларо гьедин тIагIинарурал тIахьал кин гьел ричарухъабазухъе ккаралали. Исанаги гьединго ричулел ругин гьел тIахьалилан абураб баян тасдикъ гьабизе гьелъие гIурал далилалги рукIине ккола, амма гьеб кинабго хIакъикъатлъун батизе рес буго.\nМисалалъе босилин, лъималазе бичулеб цо-цо кванида тIад букIуна штам, гьаб нигIмат бичизе гьукъараб бугиланги абун, амма гьедин бугониги гьединал нигIматал чанги руго тукабазда ричулел. Гьел ричулел ратарал тIахьаздаги школалъул штамп бугони гьел ккола хIукуматалъ школазе риччарал тIахьал, батичIони ричарухъабаз жидецаго бичулеб бугеб къайи ккола. Амма гъоркьиса гьединаб хIужа тIатинабун букIана, гьеб школалъул хIалтIухъанги хIалтIудаса яхъун йикIана нижеца.\nАмма битIун бицани нилъел гьанир ругел цо-цо улбуз милатцин гьабуларо гьел тIахьазда тIад пуланаб школалъул штамп бугиш яги гьечIиш абураб жоялъул, бичулеб батараб тIехь гьез босула сундухъниги балагьичIого».\nГьаб бакIалда гьенибго тIаде жубазе бегьула ахираб ичIго, анцIго соналда жаниб Дагъистаналъул школазе цIалул тIахьал щолел гьечIилан абурабги суал. Щай гьел щолел гьечIел, лъида бугеб гIайиб? Гьелда тIасан гьадинаб баян кьуна «Эркенлъи» радиоялъе, Тахо-Годил цIаралда бугеб Дагъистаналъул гIелмиябгун, цIех-рехал гьарулеб институталъул гIелмияй хIалтIухъан МухIидинова Бахуца.\nБаху МухIидинова: «Нижехъе рачIуна мугIалимзаби жидер гьечIила я тIахьал, я цIалул программаби абун. Мисалалъе, сон рачIун рукIана Семендералда исана рагьараб цIияб школалъул мугIалимзабазул тIубараб делегация.\nЖидер гьечIила я тIахьал, я цIалул программа, я кабинетал, жидер гьечIила щибниги, бацIцIадаб тIамач гIадаб цIияб школагун хутIун ругила жал жидеца щибила гьабизе кколебилан абун. Нижеца гьезие кьуна цIалул программабазул электронныяб версия, гьединго цере рукIарал методикиял пособиялги. ТIахьал тIалаб гьаризе нуж ине кколин лъай кьеялъул министерлъиялдеян малъана нижеца гьезда.\nЛъай кьеялъул министерлъиялъги хъваштIан гIарац гьечIила жидер тIахьал росизеян абулеб буго. ГIарац гьечIилан абун иш тIубалароха, гьеб гьечIиланги абун лъимер цIализабичIого тезе бегьилиш. ГIарац гьечIилан гьез абураб жоялда тIасанги цо рагIи абичIого гIоларо.\nТIахьал рахъизе рукIине федералияб бюджеталдаса Дагъистаналъе щуго миллион биччан бугилан абураб хабарги рагIана. Амма кибе гьеб биччараб, лъица гьелъул тIалаб гьабулеб бугебали лъалеб жо гьечIо гьелъулги.\nЛъикI гьечIо иш хIакъикъаталдаги, гIемерал школал руго тIахьалги гьечIого, амма тIахьал нижер институталъул гIайиб ккун гуроха рахъулел гьечIел. Нижер масъала буго тIахьал хъвай. Институталъул гIалимзабаз лъагIалабаца тIадги чIун хъвалел руго гьел, лъай кьеялъул министерлъиялъ гьел архивалде кьолел руго гIарац гьечIиланги абун, гьедин 30 соналъ цере хъварал тIахьалцин руго жакъа архивалда хIурги тIад ккун.\nСоветияб заманалда Дагъистаналда цо лъагIалие бахъулеб букIун батани ичIго мацIалда хъвараб 114 учебник, гьанже цо соналда жаниб гьелго мацIазул бахъулеб буго микьго тIехь, хIисаб гьабеха 114 ва 8. Гьедин буго иш. Печаталдеги рахъулел гьечIони тIахьал хъвазе гъираги лъилха букIинеб?».\nЦохIо МахIачхъалаялда гуребги гьединал цIалул тIахьал ричулеб кIудияб базар буго Дербент шагьаралдаги. Гьединлъидал тIадехун бицен гьабулеб къагIидаялъ, школалъеян хIукуматалъ риччан рукIарал тIахьал гьенирги ратулин ричулелилан абулеб буго гIадамаз.


Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасухъа хIалтIизе бажарулеб гьечIилан абун интернеталдасан петицияги гIуцIун, Россиялъул президент Владимир Путинихъе ритIизе гъулбасал ракIарулел руго.\nЩив гьелда нахъа вугевали жеги мухIканго лъалеб гьечIо. Амма цо пикруялда рекъон, гьел рукIине ккола Рамазан ГIабдулатIипов вачIун хадур тахбакIаздаса махIрумлъарал, гьанже Дагъистан тун къватIирехун ккарал гIадамал.\nБуго цойги пикруги. ЭР-сан жиндирго цIар абизе бокьичIев чияс бицана Дагъистаналъул бусурбабазул идараялдехун бухьен бугел гIадамаз вацапалдасан хъванила жиндихъе Рамазан ГIабдулатIипов хъулухъалдаса вахъиялда бан гIуцIараб петициялда гъоркь гъулбас лъейилан. Гьевго чияс ракIалде щвезабуна гьанжегIагар «Черновик» газеталда бахъараб рейтингалда муфти АхIмад-хIажи ГIабдулаев «халкъияв президентлъун» вихьизавун вукIинги. ГIадамаз ритIарал смс-сазул хIасил ккола гьеб.\nГьелда бан муфтиясе къваригIун бугин Дагъистаналъул нухмалъиялде вачIинеян абураб пикру бижулеб буго цо-цоязул. Амма гьеб гьереси гьабуна ЭР-ялъе «www.islamdag.ru» сайталъул нухмалъулев ГIабдулхIамид ХIажиевас.\nГIабдулхIамид ХIажиев: «Гьереси буго гьеб. Нижер позиция гурин гьебин абуна нижеца цогидаздаги. КъваригIел ккараб мехалда гьединан абизе информалатал гьечIогойищ ниж ругел? Рагьун абизе кIола, хIажалъи ккани. Амма гьабсагIаталда нижее къваригIараб жо гуро гьеб.\n«Черновикалъ» «президентазул» рейтинг гьабулеб мехалда жамгIияталъулгун суалазул рахъалъ муфтиясул вакил МухIамад МухIамадов ун редакциялдегун, гьарана нахъе босейин кандидатазул сияхIалдаса муфтиясул цIарилан. Амма гъоз инкар гьабуна гьелдаса. Гьеб мехалда нижееги бокьичIоха муфтиясул цIар щалали лъаларел политиказул сияхIалда бищун ахада букIине. Гьеле гьелъ гьабураб жо букIана доб (муфтиясе гьаракь кьейин вацапалдасан лъазаби – ЭР)».\nГьаниб бицен гьабулеб петициялъе гъулбасал ракIаризе кьочIое босун буго лъаялъул рахъалъ гIажизал, сакъатал лъималазда хурхун гьанжегIагар МахIачхъалаялда бахъараб ахIи-хIур. Гьел хьихьулеб интернаталдехун гIалхулаб бербалагьи бугин тIадчагIазул, гьез кколеб къиматги кьолеб гьечIин республикаялъул бетIерасгиян абураб бицен буго гьал къоязда МахIачхъалаялда.\nГьанжелъагIан киб бугебалицин гьеб школа-интернет лъалеб букIинчIел чагIаз гьелдаса пайдаги босун, цогидазда ганчIал речIчIизе байбихьи бугин гьеб ахIвал-хIалалда гъорлъ бищун сурукъаб жоян абуна ЭР-ялъе бизнесмен ва блогер Тимур ГьиматхIажиевас. Жив батIаго Рамазан ГIабдулатIиповасда данде вугев, яги чара гьечIого гьесул рахъ кколев чи гурила, амма гьеб ахIи-хIуралдаса хадуб суал бачIунеб бугила къваригIунго ругелищин гьабсагIаталда республикаялда ругел гIанасел пачалихъиял информалатал абун. ГIабдулатIиповасул бакIалда вукIун, жинца гьездаса инкар гьабилаанила. Щайин абуни гьел пачалихъиял информалатазул тIубараб армия къезабулеб бугила интернеталда бугеб цо-кIиго сурсаталъ.\nТимур ГьиматхIажиевасул пикруялда рекъон, лъай мукъсанал лъималазул интернатги хIалае ккун, тахбакIаздаса махIрумлъизарурал цо-цо чагIаз хIалбихьулеб буго кватIичIого тIоритIизесел рищиязда гъоркь бакI хIадуризе.\nТимур ГьиматхIажиев: «Цогидал къагIидабазул хIалги бихьун, гьанже гьел гъаримал, сакъатал лъималазде щвараб куц буго гьезул ирга. Гьезул интернаталъул директор кинай ятаниги, дица дирго бухьеназдасан лъазабуна хIакъикъат. Лъаялъул рахъалъ нахъе ккарал гьел лъимал кутакалда захIмат букIуна хьихьизе. Масала, цебе бата-батараб жо кваналел рукIуна гьел. Амма гIадатиял гIадамазда ракIалде ккезе бегьула гьел ракъуца холел рукIун кваналел чагIиян. Гьезул директор нахъе ун йигин рагIана дида. Гьелъул бакIалде вачIине разиял чагIи гIемер рукIинарин ккола дида, бигьаяб жо гурелъул гьединал лъималазул интернаталда хIалтIи.\nГьанже гьеб ахIвал-хIалалдаса пайдаги босун, гIадамазул гъулбасал ракIаризе лъугьарал гIадамаз бищун мукъсанабгицин кумек гьабун батуларо гьезие. Гьелъие гIоло регионалъул нухмалъулев хъулухъалдаса вахъейин улкаялъул президентасда цебе суал лъолеб батани, гьединал хIужаби миллион рукIана нилъер. Гьеб тIалаб дос къабулги гьабуни, Россиялда щибаб кIиго къоялдасан хисизе ккела регионазул нухмалъулел. Гьеб жо чIанда буго. Гьеб буго исана сентябралда Россиялъул Пачалихъияб Думаялде, Федерациялъул Шураялда, Халкъияб Мажлисалде рукIинесел рищиязда жидеего гъоркьбакI къачIалел чагIаз бачунеб «бакъан». Гьенир кьижун, кванан ругьунлъарал гьел хIинкъун руго жал гьеб «мохмохидаса» махIрумлъилилан».\nРамазан ГIабдулатIипов Дагъистаналъул бетIерлъун тIамуралдаса раккарал жал ругин гьев хъулухъалдаса вахъиялъул харбалилан, гIадамазул цо къадаралъ гIадахъги росулел гьечIо гьел.


Данделъи » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Культура - Маданият » Данделъи\nДобавил(а): istina от 28-04-2017, 11:50\nБихьинал бихьиналлъун ругебгIан мехалъ, руччабиги руччабилъун рукIунаМагIарулай кидаго йикIана хIеренайлъун ва хIалимайлъун, хIажалъи ккаралъуй лебалайлъун ва къуватайлъун. Къуватав бихьинчиясда нахъа кидаго чIужугIадан йикIунин абиги буго. Кавказалъул рагъдаги магIарул руччаби рукIана жидерго бихьиназда нахъа гурелги, гьезие кумекалъе хьибилалдаги.\nХъизамалда ва жамагIаталда гьоркьоб бихьиназ аслияб бакI кколеб букIаниги, исламалда ва мугIрузул законазда рекъон, чIужугIаданалъул кIудияб къимат-къадру гьабулаан. МагIарулай кидаго цIунарай йикIана чияр чиясул намус гьечIеб бердаса, хIатта гьелъул къадру гIодобегIан гьабулеб пикруялдасацин. Гьанжесеб заманалъул руччабазул рухIияб тарбиялъул тIалаб гьабизе хIаракат бахъула "Муслимат" абураб Дагъистаналъул руччабазул регионалияб жамгIияб гIуцIиялъ. Жакъа чIужугIаданалда тIад бугеб борчалъул захIмалъи бичIчIула гьезда. Хъизан данде бачиялъулги лъималазе тарбия кьеялъулги захIматаб хIалтIи чIужугIаданалда тIад букIин хIисабалде босун, руччабазе кумек гьабизе кидаго хIадурал рукIуна жамгIияб гIуцIиялъул нухмалъулей Хадижат ШихгIалиеваги гьелъул гьалмагъзабиги. Дагьал церегIан къоязда "Муслимат" гIуцIиялда тIобитIараб "Шамилил заманаялъул руччаби" абураб гIелмияб конференциялда бицана гьанжесел руччабаз мисал босизе мустахIикъал умумузул хIакъалъулъ. Данделъиялда цIалана гIелмиял докладал, Унсоколо, Болъихъ, Хунзахъ районаздаса рачIарал цIалдохъабазгун учительзабаз кучIдуздалъун ва театралиял церерахъиназдалъун бихьизабуна имам Шамилил заманалъул руччабазул бахIарчилъиги, къвакIиги, рукIа-рахъине лъайги, намусаб хьвада-чIвадиги, ретIа-къайги. Бихьиналго гIадин къеркьана Дагъистаналъул ва Чачаназул имам Шамил гьавуралдаса исана 26 июналда 220 сон тIубаялъул хIурматалда тIобитIараб данделъиялда имамасул ясазулги бицана тарихиял гIелмабазул доктор Доногъо ХIажимурадица. Эменгун цадахъ рагъда ва хадуб асирлъуда гьезда гIемер къо бихьана. Шамилие цIакъ рокьулаан жиндирго ясал. Цогидал руччабиго гIадин, имамасул ясалги гIахьаллъана Гъуниб букIараб къеркьеялъулъ. Амма Шамилил заманалда рукIарал руччаби къварилъабазе ва захIмалъабазе къуркьичIо. РАНалъул ДНЦялъул ИИАЭялъул аспирантка ХIасбат Тилакаевалъ бицана Шамилица чIужугIаданалъул гьабулеб букIараб къиматалъул хIакъалъулъ. БецIал гIадаталги чIужугIадан инжит-хIакъир гьаюлеб хьвада-чIвадиги тIагIинабулеб букIана имамас. Исламалда рекъон, чIужугIаданалде букIине кколеб бербалагьи гьес бихьизабуна гIадамазда. Намусалда тIанкI лъезегIан…\nГьанжесел руччабаз бихьиназул ретIел чIухIдае ва модаялъе ретIунеб батани, нилъер бахIарчиял умумуз бихьиназул гьеб ретIел ретIунеб букIана тушманасулгун гьабулеб рагъда. Чан чIужугIадан, хварав росасул парталги ретIун, борчун ярагъгун ягъизе ккарай. Тушманасул кверде инчIого рукIине гIоло чан бахIарчияй чIужугIадан кьурса гъоркье кIанцIарай. Шамилил заманалда руччаби тушманасухъе кквезе чIеларин абун лъималгин цадахъ кьурса гъоркье кIанцIулел рукIун ратани, гьанже цо-цо руччаби "вокьулесул" машинаялде жанире кIанцIулел ругин ва гьезда кватIун гурони бичIчIулеб гьечIин жидерго гъалатIин бицана ДУМДалъул вакил АхIмад Пахрудиновас. Руго нилъеда гьоркьор кидаго тухумалъул къадруги цIунарал, кигIан гIакъуба бихьаниги хъизамалъул гъаситоги свине биччачIел руччаби. Унго-унгоги кинаб бакIха кколеб жакъасел руччабаз жамагIаталда жаниб? Имам Шамилица абулаан "Бихьинчи бихьинчилъун вугони, чIужугIаданги чIужугIаданлъун йикIунин". Амма жакъа чIужугIаданалъ бихьинчиясул хIалтIиги ихтияралги кодоре росизе лъугьин ва эмен, вац кIочон тун гьей тIадагьго хьвади лъида барабха бугеб? Законалда рекъон руччабазулги бихьиназулги ихтиярал ращад гьариялъищ цо-цо руччабаз намус рехун тун бугеб? Гьединал суалал гIемер рукIана гьеб данделъиялда. Гьелъул мурадги букIана эбел-инсуца ясазе тарбия, имам Шамилидаса мисалги босун, кьезе хIаракат бахъизе ккелин абураб. Рухун гуреб, къуват бихьизабун гуреб, шаргIалда рекъон, лъикIаб-квешабги малъун. ПатIимат СултIанмухIамадова\n27 ноябрь - Эбелалъул къоУнтудаса бергьаразул гIаламат — канчIбагIараб чIолоРуччаби ва гIадаталКIазалъул бицуна гIочIодаги чIван"ЧIужугIаданалъул хIурмат гьабуларев, гьев чи гуро"


Ленинкенталда - теплица\n«Агромир» комплекс рагьиялъул тадбиралда бицана гIезаризе ругел нигIматазул\nЛенинкенталда теплицабазул комплекс рагьиялъул тадбиралда гIахьаллъарав ДРялъул бетIер Владимир Васильевас бицана нигIматал цIуни, къачIай, гьеб цIунулеб къвачIа гьаби кколин цIакъ кIвар бугеб хIалтIиян. Ва росдал магIишаталъул хIалтIухъабазе гьарана лъикIаб бачIин.\n«Агромир» ОООялъул директорзабазул советалъул вакил Тарлан Абукаровас бицана теплицаялъул комплекс бан бугин ичIго гектаралда. «Европея» компаниязул къокъаялъ 700 миллион гъуруш инвестициязул биччана теплицаялъул комплекс базе. Жакъа гьаниб чIезабун буго хIажатабщинаб, хIалтIизабулеб буго гIицIго нилъерго улкаялда гьабураб алат-къайи. Гьанир хIалтIизарулел руго нигIматал хехго кIудиял гIезариялъул технологиял, гьебго заманалда нигIмат буго экологияб рахъалъ бацIцIадабги», - ян бицана Абукаровас.\nГьезда ракIалда буго шитил (рассада) гIезабизеги. Гьединго кIиго соналда жаниб цо гIаммаб теплицаялъул комплекс базе кIиго миллиард гъуруш биччазе ракIалдаги буго. Цинги комплекс лъугьина Северияб Кавказалдаго бищун кIуди-яблъун. Гьелъул хIасилалда, 10 гаялда гIезаризе руго овощал, цо гаялда – шитил.\nТеплицаялда гIезабизе буго 300 000 тонна нигIматазул. Гьеб проект гIумруялде бахъинабиялъул хIасилалда 150 чиясе щвезе буго хIалтIизе бакIал ва мухь. Предприятиялъ кьезе буго лъагIалида жаниб бюджеталде 25 млн гъуруш, гьелдаго гьоркьоса 11 млн - регионалияб бюджеталде. Теплицаялъул хIалтIухъабазул гьоркьохъеб харжги букIине буго 25000 гъуруш.\nПрочитано 165 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 11 марта 2019 14:46\nДругие материалы в этой категории: « 20 канал бихьила\tРацIцIалъи – сахлъиялъул бетIер »


Дербенталда гIадин некIсиял бакIал нахъе цIунун Россиялъул цониги батIияб шагьаралда хутIун гьечIин, хIатта тIолго улкаялдаго гьелдаса некIсияб шагьарги батичIого букIине бегьулин, гьединлъидал гьеб нахъе цIунун хутIиялъе тIадеги ресал ралагьизе кколин абуна Владимир Путинилгун Общероссийский Народный Фронт багъа-бачариялъул букIараб данделъиялда журналист ва гIалимчи Къурбанов Русланица.\nГьеб хасаб статус кьуни шагьар батIи-батIиял пачалихъиял программабазде гьоркьобе кколила, гьелъ Дербенталъе дагьабги цIикIкIун федералияб бюджеталдаса гIарац биччазе рес кьолин бицана гьес «Экренлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда.\nКъурбанов Руслан: «Дербенталъе цIикIкIун гIарац биччаялъ шагьаралда транспорталъулгун ругел захIмалъаби тIуразе, инфраструктура ва коммуналиял рукIа-рахъиналъул шартIал лъикIлъизариялъе, туризм цебетIезабиялъе цIикIкIун ресал кьезе руго. Дербенталъе гьеб хасаб экономикияб статус кьезе ккеялъул цебего Россиялъул пачалихъалъул вице-премьер Александр Хлопониница абун букIана. Республикаялъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазаница жиндица Дербенталъеги цойги республикаялъул чанго некIсияб росдаеги хасаб культурияб статус кьезе бугин аби гурони, гьеб шагьаралъе хасаб экономикияб статус кьеялъул рахъкквечIо.\nДагъистаналъул бокьараб цойги шагьаралде данде ккун Дербенталда тIад цIакъго цIикIкIун гIарац хвезабизе ккола. гьенир ругел некIсиял бакIал цIунизеги гьел къачIазеги, туристазе санагIалъаби гьаризеги. ГIадатияб шагьаралъул бюджеталда гьелъие гIарац букIунаро. Гьаб сагIат республикаялъул тIалъиялъ федералияб нухмалъиялъ тIадецуйгп гьабун Дербенталъе хасаб тарихиябгун-культурияб статус кьун буго, экономикияб кида кьелебали лъаларо.\nГьеб цIияб статус кьун хадуб шагьаралъул бюджеталъе 75 миллион гъурущги биччан буго гьез, амма гьеб буго цохIо нухалъ кьураб гIарац, гьеб гIемер мехалъе гIоларо. Дербенталде гьанже рачIунел туристазул къадарги цIикIкIун бугелъул, гьениб гьабизе хIалтIиги дагьабги гIемер букIин хIисабалдеги босун, шагьаралъул бюджет хаду-хадубги дагьабги цIикIкIараб букIине ккола».\nГьединго Русланица абуна Дербенталъе хасаб экономикияб статус кьуни, чара гьечIого, шагьар федералияб бербалагьиялда гъоркь букIине кколин ва гьелъие биччараб гIарцуда хадуб ххалги федералияб нухмалъиялъ кквезе кколилан. Гьедин гьабичIони, цебе-цебе шагьаралъе биччан букIараб гIарац, кколелъубе инчIого, хасал чагIазул чунтбузухъе араб гIадин, гьелда хадуб гьебцоябги унилан.\nИсана сентябралда Дербенталъ 2000 сон тIубай кIодо гьабилалде шагьаралда гьарурал къачIа-кIатIаялъул хIалтIаби цIакъго хашго гьарулел ругин ахIи гьел лъугIилалдего бахъун букIана. Гьанже гьеб рахъалъ иш тIубан гIадада холеб бугин, къачIарал ахалги кьищнидал цIун ругин, къоно ккун къачIан гIадамал рилълъине гьарун рукIарал нухлул рагIаллъабиги хун ругин, гьел рукIине кколедухъ къачIачIони шагьаралъул балансалде росиларин цIияв мэрги чIун вугин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Дербенталдаса жамгIияв хIаракатчи Виктор Ханукаевас.\nДербенталъе цIияб экономикияб статусги кьун гIарац биччани, бищун цебегIадин шагьаралда рацIцIа-ракъалъи чIезабиялъе хвезабизе кколин гьеб, хасго гьеб рацIцIалъи чIезабулел гIадамазе лъикIаб харж букIинабиялде кIваркьезе кколин абураб пикруги буго гьесул.\nВиктор Ханукаев: «КъватIал ракIарулел чагIилъун Дербенталда гIемерисел легалиял гуреб куцалда хIалтIулел мигрантал рукIана. Миграциялъул хъулухъалъ гьезухъа паспорталги нахъе рахъун, тIад гIакIабиги къотIун гIемер базар букIуна гьезулгун. Чанго моцIица халат бахъана гьеб иш, гьез миграциялъул хъулухъгун къотIи-къай гьабун бахъинегIан, шагьар кьищнидул цIун букIанин абизе бегьула.\n15 азарго гъурущ буго гьезул харж, гьеб гIарацги босун бакIалъул гIадамазе хIалтIизе бокьулеб гьечIо. Сахал харжал рукIаралани гьезул, цониги мигрант хIалтIизе виччалароан бакIалъулаз, шагьаралда рацIцIалъиги гIадлуги букIунаан. Гьеб шагьаралъе тIадеги гIарац щвани бищун цебе гьеб суалалде кIвар буссинабизе ккола, дир пикруялда рекъон. Гьединго Дербенталъ 2000 сон тIубаялде гIедегIун, гьанир - дора речIчIун цIакъ хашго къачIан рукIана аслиял къватIал.\nГьанже гьабунщинаб хIалтIи холеб бугин абизе бегьула. ГIадада гIарац хвезаби ккана гьебги. Дун цIакъ рекъана Дербенталъул цIияв мэр Багълиев Маликица рукIине кколедухъ къачIачIеб цониги я къватI, я ах шагьаралъул балансалде босизе гьечIин лъазабиялъги».\nГьеб цIияб статусги кьун гIарац биччан хадуб гьеб сундуе хIалтIизабулеб бугеб, кибе гьеб унебали халгьабулеб хассаб комиссияги гIуцIизе кколила, гьеб гIарцуде гьабураб хIалтIи букIине кколедухъ гьабиялда хадуб халкколеб хасаб идараги гIуцIизе кколин Дербенталда чара гьечIогойиланги тIаде жубана жамгIияв хIаракатчи Виктор Ханукаевас.


Гьале, гьудулзаби, бачIана балагь\n1418 сордо-къоялъ халатбахъана КIудияб ВатIанияб рагъ\nЦIадаса ХIамзатица 28 июналда магIарул\nхалкъалдехун радиоялдасан гьабураб кIалъай\n23 июналда бахъараб «МагIарул большевикалъул» 50-абилеб номералда лъун буго тохлъукьего фашистияб Германия СССРалде тIаде кIанцIиялда бан, СССРалъул Совнаркомалъул председателасул заместитель, къватIисел улкабазулгунисел ишазул министр В. М. Молотовасул радиоялдасан гьабураб кIалъай. Гьебго номералда буго «Бергьенлъи нилъехъ букIине буго» абураб макъала. Гьелда хъвалеб буго Дагъистаналъул росабалъ ва шагьаразда фашистазде дандечIун тIоритIарал митингазул. 1 июлалъул номералда буго «Киналго къуватал ВатIан цIуниялде, тушман щущахъ виххизавиялде рехизин» абураб ВКП(б)ялъул Дагъистан Обкомалъул секретарь Н. Линкунил кIудияб макъала.\nГьебго номералда буго ЦIадаса ХIамзатица радиоялдасан магIарул халкъалде гьабураб кIалъайги.\nХиянатлъиялъул гьагаб кьвагьиялъ\nКьижарал питнаби рорчIизаруна.\nНахъасан речIчIулеб гьве гIадин бачIун,\nФашистаз халкъалда харил цIа лъуна.\nДанде бащалъулеб зарги ккечIого,\nЗулмуялъ улкаби кверде рачана.\nКутак тIереналъур тIадеги гьетIун,\nГитлерица гIурхъи гIатIид гьабуна.\nГIемер лъадахъани, гIеретI бекула,\nГIумру араб бегун фашизмаялъул.\nГIажал щведал болъон щобде бахуна,\nАхир ккела гьесул нилъер квердасан.\nГраждан рагъазул заманаялъго\nЛъараб нилъеда хIал немц ярагъалъул,\nКигIан къвакIаралги гIурул ханазул\nГIатI хинеб нилъеца, цо рихьизе те.\nСССРалъул халкъ, фашизмалда тIад,\nТIубан чIел босизе походалъ бахъа!\nСталиний гIоло, нилъ-квартIий гIоло,\nВатIаналъе гIоло, церехун рилълъа!\nГьалмагъзаби, дица кочIол мухъал хъвачIо немцазул ярагъалъул ва гьезул хучдузул хIакъалъулъ, кочIое гIоло. Нилъее гьел церего баянал руго. Гьеб яргъидалъун гIуцIун рукIана 1918 соналда нилъер гьанир Гоцинскиясул ва интервентазул бандал. Гьел лъугьун рукIана Дагъистаналъул магIарулазул советияб хIукумат гъанкъизе.\nНемцазул ярагъалъ кумек гьабичIо. КIудияб гIурус халкъалъги, украиназги ва нилъеца - магIарулазги, лезгиязги, лъарагIазги ва цогидазги доб заманалда гьеб яргъил къуват бек-бекун бана ва хведералдеги буссинабуна.\nГьабсагIаталда Германиялъул фашистазул ярагъ нахъеги нилъеде балагьизабун буго. Гьезие бокьун буго октябралъ кьурал кIудиял эркенлъаби ва ихтиярал тIагIинаризе, нилъер инсанияталъулал ихтиярал рахъизе, нилъер талихI бугеб гIумру мерхьине. Нилъер ВатIаналде тIаде тушман кIанцIана. Нилъер щивасул налъи буго тушман вачахъи, щущахъ виххизавулеб куцалда гьесда кьаби.\nБольшевиказул партиялъ нилъ ахIулел руго хIурматияб, ватIаналъулаб рагъ къабихIав тушманасде данде гьабизе.\nНилъеда, магIарулазда, лъала гьаб рагъ нилъерго ватIаналъе гIоло гьабулеб букIин, церегосел заманаздаса нахъего авар халкъалъул цIар ун буго къватIисахун рачIунел хъачагъазде ва зулмучагIазде данде гьарулел рагъазулъ. Авар халкъалъ бахIарчияб къагIидаялда цIунана жиндир ракь тIаде кIанцIарал хазараздаса ва цересел гIарабаздаса. 200 соналъ цебе Авариялъул мугIрузда Сугъралъ росдада аскIор щущахъ риххизаруна Надир-шагьасул гучал аскарал.\nГьабсагIаталда Гитлерица живго XX гIасруялъул Надир-шагьлъун рикIкIунев вуго. Надир-шагьас гIадин жеги хиял гьабулеб буго тIолабго дунялалдаго тIад кверщел гьабизе. Амма фашизмалъул гьве мурадалде щвезе гьечIо.\nБалагье нуж! ТIолабго советияб халкъ цо чи гIадин, тIаде бахъун бугеб куц. 200 миллион чи – нилъеда данде фашистазул жонсокъаб цо гохI бахъун чIун буго.\nДагъистаналъул магIарулал жакъа жиндир тIолабго улкаялда кIудияб Совет союзалда цадахъ руго, жиндир кIудияв вац – кIудияб русский халкъалда цадахъ руго, большевиказул гьайбатаб партиялда, кIудияв Сталинида сверухъ кидагоялдаса цIакъ гъункун.\nМугIрузул халкъ! Дица нуж ахIулел руго, нилъер цIар арал умумул гIадин, нилъерго гIумруялдаги барахщичIого, эркенлъиялъе гIоло, талихIаб яшавалъе гIоло, совет хIукуматалъе гIоло, Сталиние гIоло кутакаб къеркьей гьабиялде.\nЧIахъа нилъер социализмалъул ватIан!\nЧIахъа КIудияв Сталин!\n№53, 1 июль 1941 сон\nМагIарул районаз Оборонаялъул фондалде\nЦIунтIа районалъул захIматхалкъалъ барахщичIого кьолеб буго Оборонаялъул фондалде гIи-боцIи, металл ва цогидабги. Мокъокъ советалъул колхозниказ кьуна 4000 гъуршил облигация, киналго захIматкъоязухъ кколеб мухьалъул 3 процент, гьединго гIемераб хъахIаб гIарац ва гь.ц. Лъацуда росулъа колхозница гьал. П. Рамазановалъ кьуна 40 гъуруш хъахIаб гIарац. 80 гъуршил облигация, 5 килограмм пахь ва рез ва 10 захIматкъоялъухъ кколеб мухьги.\nРайоналдаго гьанжелъизегIан фондалде кьун буго 36565 гъуршил облигация, 3803 гъуруш гIарац, 4 чу, 18 гIиялъажо, 4 оц, 10 килограмм нах, 836 захIматкъоялъухъ кколеб мухь, 66 пуд чIегIераб ва кьер бугеб металл, 6 хьвани ва гь.ц. Фондалде кьолеб жо нахъаса къотIулеб гьечIо.\nКагановичасул цIаралда бугеб колхозалъул огородчи-звеновод гьал. ХIадисихIмаев Ибрагьимица Оборонаялъул фондалде кьуна 250 гъуршил облигация ва 30 захIматкъоялъухъ кколеб мухьги. Гьес абулеб буго, араб соналда колхозалъул огородалъ колхозалъе 13146 гъуршил доход кьун букIараб батани, гьаб соналда 3 нухалъ цIикIкIун доход кьезабулеб буго, гьебги буго тушман хехго къезавиялъе бугеб гъоркьлъеллъун - абун.\nДурангъиб росдал Стахановасул цIаралда бугеб колхозалъул колхозниказ Оборонаялъул фондалде кьуна 376 захIматкъоялъухъ кколеб мухь, 5020 гъуршил облигация, 32 килограмм нах ва 1 тонна картошка. Гьелде тIадеги 206 колхозникас субботник гьабураб 270 захIматкъоялъухъ кколеб мухьги.\n31 августалда Казбек районалъул Хубар росдал колхозниказ субботник гьабун 130 захIматкъоялъухъ ккараб пихъ Оборонаялъул фондалде кьуна. Алмахъ росдал колхозниказ сахаватлъиялда кьолеб буго фондалде гIарац, боцIи ва къайи.\nЧIарада районалъул ГIириб росдал Советалъул колхозниказ оборонаялъул фондалде кьуна 22000 гъуршил облигация, 2400 гъуруш гIарац, 8 килограмм бацIцIадаб хъахIаб гIарац, 1300 килограмм чIегIераб металл, 150 килограмм квас, 38 гIиялъажо, 10 чIегIерхIайван ва 400 захIматкъоялда тIад кколеб мухьги. Колхозница Мирзаева Рукъиятица кьуна бацIцIадаб гIарцул 2 курхьин ва баргъичал, 150 гъуршил облигация ва рагъ лъугIизегIан щибаб моцIица 3-3 захIматкъоялде тIаде кколеб мухь кьезеги гьелъ рагIи кьуна. МухIамадов ШагIбаница 1000 гъуршил облигация, ГIабдулаев ГIабдулхаликъица 600 гъуршил облигация ва 400 гъуруш гIарац ва ХIажиев Мусаца 600 гъуршил облигация кьуна ва рагъ лъугIизегIан щибаб моцIида жаниб 50-80 гъуруш гIарац кьезеги тIаде босана.\nОборонаялъул фондалде кьолеб жо гьоркьоса къотIичIого буго.\n№85, 16 сентябрь 1941 сон\nГумбет районалъул ТIаса Инхо росдал колхозниказ хIукму гьабуна Оборонаялъул фондалде анцI-анцI захIматкъоялъухъ кколеб мухь кьезе. Цо-цо колхозниказ гьелда тIадеги жеги цIикIкIун кьуна. Абакаров М. СагIидица 50, ТIалхIатов Темирханица 15 ва МухIамадова Аминатица 85 захIматкъоялъухъ кколеб мухь кьуна. ТIолалго колхозниказ 1100 захIматкъоялъухъ кколеб мухь кодобе кьуна.\nГьелде тIадеги гIемераб гIарац ва облигация кьолеб буго.\nГIахьвахъ районалъул ГIанчихъ росдал Сталинил цIаралда бугеб колхозалъул 372 колхозник 18 августалда хIалтIана Оборонаялъул фондалъе гIоло. Гьеб къоялъ колхозалда хIалтIун росарал 400 захIматкъоялъухъ кколеб мухь гьал къоязда оборонаялъул фондалде кьуна.\nЦIумада районалъул колхозаз ва колхозниказ Оборонаялъул фондалде кьуна 113300 гъуршил облигация, 2695 гъуруш гIарац, 35 чIегIер хIайван, 228 гIиялъажо, 4145 килограмм чIегIераб металл, 832 килограмм пахь, ва рез, 4 килограмм хирияб металл, 19 килограмм бацIцIадаб хъахIаб гIарац.\n№85, 18 сентябрь 1941 сон\nУнсоколо росулъ хIалтIулев вугев Гъуниб районалъул ЦIулда росулъа маххул устар гьал. ХIажиев ГIабдулхаликъица тIаде босун буго, чуязда тIикъва-махх чIван, жинца босараб кинабго гIарац рагъ лъугIизегIан кIудияб ватIаналъул Оборонаялъул фондалде кьезе.\n№101, 23 октябрь 1941 сон\nПрочитано 239 раз\tПоследнее изменение Среда, 15 мая 2019 14:11\nДругие материалы в этой категории: « Рагъуе кьуна цояб бер\tДол рукIана бахIарзал »\n16:43, 29 сентября 2020, 61\n16:38, 29 сентября 2020, 61\n16:31, 29 сентября 2020, 61\n15:35, 29 сентября 2020, 66\n15:27, 29 сентября 2020, 61\n15:10, 29 сентября 2020, 69


Ибрагьимов МяхIяммад ГIяхIмадович акIубси сай Дахадаевла районна КIишала шилизив 1981 ибил дуслизив. 1998 ибил дуслизиб шила урга даражала школа, 2002-ибил дуслизиб РФ-ла Волгоградлизибси МВД-ла\n14 августа, 2020. Пятница 14:06\n«КуцIила вацIализибБелла азир гъармука,ГьунцIазирад лачинъонГьуни асили вашан».\nЦа дила тянишси рурси лерилра сунела гIямрулизир талихIличи хIерлири… ГIядатла талихIличи, гьарилталагъуна – мурул, биштIати, хъали диэсли. Ил Аллагьличи (а.т.) рирхуси, лерил шаригIятла кьанунти\nДаргала музыкала-драмала ГI.Батирайла уличилси театрли Инстаграммла сетьла дархьаначирти эфиртазиб чули июль базличиб дураберкIибси хIянчи хIясибли хIербикIутачил гIяхIси бархбас бузахъули уббухъун. Гьарил урег-ибил трансляция 200-250\n06 августа, 2020. Четверг 15:29\nХайдакьла районна администрацияла актовый заллизиб белчIудилизиб декIарбухъунти, мургьила медальти ва грамотаби касибти районна школабала бучIанти шабагъатлабирнила шадлихъ бетерхур.\nИюльла 26 нушала республикала Конституцияла байрамла БархIилизи халбируси саби.Ил байрамличила гIядатла адамли, мажахIят, балули биэс. Журналист сайливан, наб цацадехIти байрумтачила, мягIничерти бурхIни далес хIяжатбиркули\nДаргала шимазибад наб бегIлара дигахъуси ши саби МикIхIила. Ну чуйнара ила рякьунсира. Дубуртала жагати мер-муса чедаэс, тIягIямла гьава, умути урунжла шин халдарес иштяхIли рирус.\nСавли урхьула дублав, удочкара някъбази буцили, шурла бехIличи кайибси набзи дугьахIейзесу ца адам:\n29 июля, 2020. Среда 15:51\n«Далай чум дилчӀаслираДалай гӀяхӀна гъвобзалис,\nАвтор: Будайчи Мажидов, бузерила ветеран, ХIурхъила шила ХI.ТIалхIятла уличилси совхозла директорли узули калунси\n29 июля, 2020. Среда 15:50\nГьаннала замана бузес дигути адамтас сегъунти-дигара имканти лер. Илди пайдаладарили, бузути ва чула челябкьлаличила пикрибикIути гIулухъаби чебиухIели, уркIи разибирули бирар.\nНу медицинала багьудлумачил вегIиубси адам ахIенра. ГIядатла мугIяллимли узули, гIямру деркIили, бусягIят пенсияла сабухъ чIямсабирули, хIерирулра.\n29 июля, 2020. Среда 15:49\nКонституцияла судла тяхIяр-кьяйда цIакьдарни.\n18 июня, 2020. Четверг 08:24\nРФ-ла Ярагъладарибти ЦIакьанала ва РФ-ла Конституцияла Судла судьяби къуллукъуначибад убкайсахъес Федерацияла Советли ихтиюрти дедни.\n08:24, 20 января 2021, 1023\n13:53, 21 января 2021, 660\n13:51, 20 января 2021, 574\n16:10, 24 января 2021, 551\n10:14, 19 января 2021, 498


Живго жинкьаго къуна\nСочиялда букIараб жубараб речIчIухъанлъиялъул рахъалъ AMC Fight Nights 104 турниралъул аслияб къеркьеялда МухIамад ИсмагIилов дандчIвана Владимир Минеевгун. Дагъистанияс дандияв тIоцебесеб кIиго раундалда лъикIго вухана. Амма лъабабилеб раундалда МухIамад свакана ва къеркьеялъул сурат тIубанго хисана. ТIокIлъигун вагъулев вукIарав дагъистанияс байбихьана нахъе къазе ва раунд лъугIилелде тату хун гIодов ккана.\nКъеркьеялдаса хадуб турнир бачунев вукIарав Лаша Чургулияца тIоцебе рагIи кьуна МухIамад ИсмагIиловасе. ЛъикIаб шоуялъухъ гьес, тIоцебесеб иргаялда, баркала загьир гьабуна промоушеналъул нухмалъиялъе ва гьединго Минеевасе.\n«Дун гьаб къеркьеялде лъикIго хIадурлъун вукIана. ТIоцебесеб кIиго раундалда нужеда бихьана октагоналда букIараб ахIвал-хIал ва щив-кин вагъулев вукIаравали. Амма лъабабилеб раундалда щиб ккарабали лъаларо, рухI лъугIана, свакана. Гьеб батизе бегьула турниралде хIадурлъулаго риччарал гъалатIазул хIасил. Аллагьас лъикIаб хъван батаги. Хадур рихьила», - ян абуна М. ИсмагIиловас.\nМинеевасул рагIабазда рекъон, МухIамад вукIинчIевани, AMC Fight Nights 104 турнир гьедигIан гвангъараб ва лъикIаб лъугьине букIинчIо.\n«МухIамадида лъала турниралъул шоу гьабизе, цIикIкIун гIадамал гьелда гъорлъе цIазе. Гьесулгун букIараб дандечIеялъ гIемерал ресал кьуна, нухал рагьана дие. Баркала буго гьесие киналъухъго. Гьединго баркала буго промоушеналъе, тренеразе ва киналго рахъкколезе», - ян абуна В. Минеевас.\nТурнир лъугIун хадуб букIараб пресс-конференциялда МухIамад ИсмагIиловасул вац ва тренер Рамазаница лъазабуна МухIамад ва Владимир цоги нухалъ дандчIвазе бегьулин. «Киназдаго бихьана МухIамад къеркьолев вукIараб къагIида, гьес Минеевасда тIад бихьизабулеб букIараб тIокIлъи. Амма лъабабилеб раундалда ккараб жо бичIчIичIо. Нижеда ракIалда букIана гьалдалъун жубараб речIчIухъанлъиялъулгун къо-лъикI гьабизе. Амма Минеевасе бокьун буго лъабабилеб нухалдаги ИсмагIиловгун дандчIвазе. Хадубккун щиб гьабилебали ургъизе руго ва кватIичIого киназдаго лъазабила», - ян абуна гьес.\nГIемерисел экспертаз рикIкIунеб буго, ИсмагIилов Минеевасдаса гурев, живго жинкьаго къунилан. Гьедин ккезеги ккана. КIиго раундалъ МухIамадил гьурмалъ я зар щвезабун, ялъуни гьев гIодов тIамун бажаричIо Владимирихъа. Абизе бегьула, лъабабилеб раундалдаги октагоналъул чIабаралда гьев свакаялъ живго щапун гIодов кканин.\nХадусеб къоялъ Сочиялдаго тIобитIана ХIабиб НурмухIамадовасул EFC промоушеналъул иргадулаб турнирги. Гьелъул аслияб къеркьеялда Дагъистаналдаса Артур ХIусенов дандчIвана bellator лигаялъул экс-чемпион Александр Шлеменкогун. Регламенталда бихьизабураб лъабабго раундалда къеркьана спортсменал. ЦIакъ цIодорго рагъулел рукIана гьел ва цонигиясе абизегIанасеб зарал ккечIого лъугIана къеркьей. ХIасилал гьаридал, судияз бергьенлъи кьуна Шлеменкое.\nДругие материалы в этой категории: « «Россиялъул ТАНК» кIодо гьавуна\tДагъистаналъул къадруги чияр ракьалъул къануналги цIунун »


МахIачхъалаялъул «Анжи» команда махIрумлъана премьер-лигаялъул хIаяздаса. Ахирисеб дандчIваялда гьеб къуна Краснодараялъул «Кубань» командаялдаса, турниралъул сияхIалда ахирисеб бакIалдасан цебехун борчIизе кIвезе гьелда. Клубалъул нухмалъиялъ гьелда бан комментариял кьезе инкар гьабулеб буго. Анжиялъул футболалда хадур хал кколел дагъистанияз «Эркенлъи» радиоялъе загьир гьабулеб буго гьединаб ахир махIачахъалялъул клубалъе ккеялъе кинал гIиллаби рукIаралали.\n11 маялда Краснодараялъул «Кубань» командагун букIараб «Анжиялъул» хIаялде кIудияб хьул букIана футбол бокьулел дагъистаниязул. Анкьалъ цебе Грозныялъул «Терек» командагун хIалаго, гьелда тIад бергьенлъи босун хадуса гIемерисел божун рукIана футболалъул сезоналда хутIараб кIигоги хIаялда бергьенлъиги босун, премьер-лигаялдаса нахъе инчIого хутIизе бугеб ресалдаса пайда босилин Анжиялъул футболистазилан. Амма гьатIан къоялъ букIараб дандчIваялда «Анжи» къуна ва гьеб премьер-лигаялда тIокIаб хIазе гьечIилан абураб баян къватIибе кьуна цадахъго чанго информация тIибитIизабулел алатаз.\nКлубалъул нухмалъиялъ гьелда бан жеги комментариял кьезе инкар гьабулеб буго, Анжиялъул цогиги хIай бугин, гьелдаса хадуб гурони жидеца баян къватIибе кьоларилан абуна клубалъул пресс-хъулухъалъул хIалтIухъабаз.\n«Черновик» газеталда Терекалъулгун букIараб Анжиялъул дандчIваялъул ва премьер лигаялда хутIизе гьелъул бугеб ресалъул бицунеб макъалялда гъоркь жидерго комментариял тарал дагъистаниязул цIикIкIарасеб бутIа божулеб букIинчIо хутIараб кIигоги дандчIваялдаги бергьун «Анжи» премьер-лигаялда хутIилин абураб жоялда. Анжиялда унго-унгоял футболистал гурел, Керимовасул гIарцухъ майданалда рекерулел легионерал ругин ва олигархасул гIарац къотIизе тани, гьезги дагъистаналъул клубалъулгун къо-лъикI гьабизе бугилан хъвалеб бугоан чанго чияс. Гьединго цIикIкIарасеб бутIаялъ гъвел гьабулеб бугоан клубалъул бетIерав тренер ХIажи ХIажиевасдеги, гьесул унго-унгояб махщел гьечIин команда хадуб цIазеян абулеб буго футбол бокьулез.\nГьединабго пикру буго «Анжиялъул» киназдего гIагарун хIаязда хадуб хал ккурав МахIачхъалаялдаса Даганов Айдемирилги. ТIоцебесеб иргаялда Анжиялъ борчIизе танин гьелъул аслиял конкурентал Томь, Локомотив, гIадал командабазда тIад бергьенлъи. ХIажиевасул ккараб гъалатIалъул гьадин бицана Дагановас «Эркенлъи» радиоялъе.\nДаганов Айдемир «Клубалъе нухмалъи гьабизе тIамуравго гьесухъе кодобе кьуна кинабго сурсат, амма лъицаниги гьесдаса тIалаб гьабичIо жавабчилъи. Хасалил хIухьбахъиялдаса хадуб «Анжи» хIачIо хIазе кколеб букIараб къагIидаялъ, гьелъул бергьине рес букIарал гIемерал хIаял рукIана, амма бергьинчIо. ХIажиев кIудияб хIалбихьи бугеб тренер вукIаниги гьесда кIвечIо команда цо пикруялде буссинабизе. ГIемерисел «Анжиялъул» дандчIваязухъ балагьидал дир пикру бачIунеб букIана гьел футбол хIазе гурел, данде бугеб команда хIалеб куцалъухъ балагьизе рачIун ругилан. Гьел хIаязда бергьинчIого чара букIинчIо Анжиялъе, амма чара гьечIого хIажатаб анкьго балги бакIаризе щвечIого Анжи рачIчIалтIаго хутIана».\nГьалдаса хадуб рес бугиш «Анжиялъул» гIагараб заманалда премьер-лигаялде нахъбуссинеян гьикъидал Дагановас абуна жида кколин тIоцебесеб иргаялда ижараялъе росун рукIарал футболистал нахъе инин командаялдаса, хутIизе ругин цохIо дагъистаналъул футболистал. Гьединаб ахIвал-хIалалда бигьаго букIине гьечIин «Анжиялъе» тIадегIанаб дивизионалде нахъ бусине ва гьединго бищунго аслияб суал гьениб бараб букIине бугин клубалъун хважаин Сулейман Керимовасда.\nДаганов Айдемир: «ГьабсагIат такрарлъизехъин буго гьанжеялдаса 13 соналъ цебе букIарабго гIадаб ахIвал-хIал. Доб мехалъго гIадин гьанжеги «Анжи» букIана лъабабилеб бакIалда, къокъабго заманалда жаниб нахъаса-нахъе ун, турниралъул сияхIалъул ахирисеб бакIалде ккана гьеб. доб мехалъго гIадин ХIажиев бетIерав тренерлъун вукIаго ккана гьеб кинабго. Гьанже кинабго бараб буго Керимовасда, жакъа къоялъ гIадаб ахIвал-хIалги букIаго гьесие клуб цебетIезабизе бокьун батани Анжиялъул букIинесеб накIкIулъан гIадин бихьула дида, амма ахIвал-хIал хисизабизе гьесие бокьун батани гьес валагьизе ккола цIияв, гIолохъанав, тIуванго батияв тренер, ХIажи ХIажиевасул футбол жакъасеб Дагъистанлъе дандекколаро».\nКраснодаралъул «Кубань» командагун гьатIан къоялъ букIараб дандчIваялдаса хадуб кьураб интервьюялда ХIажи ХIажиевас абуна жидер гIемерал ресал рукIанин бергьине амма бергьинчIин, гьанже аслияб цебе чIараб масъала бугин къокъабго заманалда жаниб клуб премьер-лигаялде тIадбуссинабизе.


Араб гьатIан къоялъ нилъер республикаялда рищиял тIоритIана. Гьел рищиязул официалиял сияхIалги, хIасилалги дида рихьичIо, рихьизе валагьизеги валагьичIо. Нужееги ал щайха, гьадингоги хIасилал тIоритIилелдего лъалел жалазул.\nЦохIо Буйнакскиялда ветераназул партиялъ «Единая Россия» къезабунин рагIана. Гьелги я ветеранал цIакъал рукIун, я «Единая Россия» квешаб букIун кьурал гьаркьал гуро, гьел руго шагьаралъул бетIерлъун вугев ХIусен ХIамзатов абурав чиясда данде кьурал гьаркьал.\nЖивго ХIусен абуни аз шагьаралъул собрание бищилелде щуго къоялъ цеве иргадулаб щуго сонил болжалалда вищун вуго гъоркь рукIарал, чанго къоялдаса болжалги лъугIун нахъе унел депутатаца.\nГьединаб, гIурус законалъул жагъалаб бакIги балагьун партIан тахбакIиде вахун рагIула ХIусен. Щибха гьаб хIалалъ нилъее бицунеб бугеб? Гьаб буго жеги улкаялъул рищиязул законалда гIемерал хъахIал тIанкIал, тIурачIел, камилъичIел, гIадамал гуккизе тIадчагIазе ресал тарал бакIал ругин абураб жо.\nНилъер мунагьал рахчаяб СССРалъ ахирисеб кьерда кьижулей дояркаги, доклад халалъиялъ кьижарав вехьги депутаталлъун гьарулел рукIараб заман анаха улкаялда цадахъ. 90 абилел соназул демократиялъ ва эркенал рищияз политикаялде рачун рачIана гIемерал интересал батIи-батIиял гIадамал.\nРамазан ГIабдулатIипов, Руслан Хасбулатов, Расул МикагIилов, Муса Манаров, МухIамад ТIолбоев гIадал лъайги, гьунарги бугел гIадамалги, гьездаго цадахъ миллиял рагъа-рачариязул церехъаби, банкирал, рэкетирал, наркоманал, бандитал ва гьезде бачIараб хъуш-хъаламги.\nТIолго халкъалъул рищиязда гIарцухъ ричун росун, хIинкъизарун, фальсификациял гьарун гIемерал бандитал рачIана бакI-бакIазда власталде. Гьеб ахIвал-хIалалда рукIана чагIи цохIо мандаталъул рищияз пайда кьолеб гьечIин хIажат ругин партиязул сияхIазул рищиял абулелги.\nАй жидерго хасаб платформаги, программаги, рахъ кколеб электоратги бугел чагIи парламенталде рорчIани гьез хIалтIи гьабилин абулел. Гьелъги хIасил кьечIо, долго бандитаз байбихьана партиязул сияхIалги жидецаго гIуцIун тIоцесевлъун жив, кIиабилевлъун жиндир вас, лъабабилевлъун вацгIал хъвазе. Гьел ана власталде. Жибго партия абураб жо букIинего букIинчIо гьениб.\nЩиб жоха кколеб партия? ГIаммаб идеологияги бугеб, программаги бугеб, социалияб статусалъ, ялъуни цогояб дунял бихьи ва бичIчIиялъ, яги цогидаб гIиллаялъ данделъарал гIадамал. Гьеб рахъалъ жакъа парламенталда цониги партия гьечIо, щай гурелъул гьезул щивасул буго жиндирго чвантил интерес, жиндир партиялъул уставалда щиб хъван бугебалицин лъаларо гьезда.\nДагъистаналда гIаммаб иделогиялъ ва божилъиялъ цолъараб кIиго гурони партия гьечIо. Дица гьелъул рахъалъ цебегоги хъван букIана. Гьел руго суфиял ва салафитал, амма гьезул цонигиял официалияб къагIидаялъ регистрацияги гьабун рищиязде унаро. Ине риччазеги риччаларо. Нагагь риччани жакъасеб Динияб Идараялъул ресурсалъ эркенго парламенталда бищунго цIикIкIун бакIал росула.\nГьезул пачалихъалдаса къураб ресурс гьечIо жакъа. Гьел унаро власталде, гьеб лъикIищ квешищалиги абизе захIмат буго. Гьеб батIияб тема буго. Щибха ккараб нилъер рищиязул тарихалъул ва тIаса рищарал нухазул. ТIоцебесеб – СССРалъ хIакъикъиял рищиялги гьаричIого тIасан рихьизарулаан дояркабигун гIухьби кверал рорхизе.\nКIиабилеб къагIидялъ 90 абилел соназда политикаялде рачана цере тIурал, лебалал гIадамалги, гьездаго цадахъ бандиталги. Гьелъул хIасилалда республика ккана хасал къокъабазул гъоркьлъалиде, жакъаги эркен гьабун бахъун гьечIо. Лъабабилеб, партиязул сияхIаздалъун рищулеб къагIидаялъ тIубанго къоно чIвана демократиялда, халкъалъул божилъи хвана рищияздаса. Гьебги хIалтIичIо, хIажат буго цIияб нух.\nДир хIисабалда киналго бутIрул, росдал бегавуласдаса районалъул бетIерасде щун рищизе кола тIолго халкъалъ, кигIан захIматаб нух гьеб батаниги. Парламент гьабизе ккола бащдаб цохIо мандаталдаса унел, рагьун халкъалда цере жидер программагун рахъулел депутатазул, бащдаб – партиязул сияхIазул. Жалго цо мандаталдаса арал депутатазул бокьараб партиягун парламенталда вищун хадув хIалтIизе рес букIунеб хIалалъ.\nГьел киналго процедурабиги хIалтIизе ккола законалъул гIорхъабаздаса къватIире цо мискъалул зарраялъ рахъичIо. БичIчIула гьелъул захIмалъиги, гьелъ гьаризе ругел заралалги. Амма жеги дунялалъул практикаялда ургъун гьечIо демократиялдаса ритIухъаб нухмалъиги, гражданазул жамгIиятгун ихтиярал цIунулеб пачалихъги гIадин санагIатаб къагIидаги гIумруялъе ва гIадамазе.\nГьеб гIуцIизе ккани бищунго аслияб жо буго рацIцIадал рищиялги, халкъалда цебе жавабчилъи бугеб властги. Кида нилъ гьелде рачIулел абураб суал хутIулеб буго жеги суаллъун.


Узбекистаналъул тахшагьар Ташкенталда гьал къоязда унел ругел эркенаб гугариялъул рахъалъ дунялалъул чемпионаталда Дагъистаналъул гугарухъабаз рихьизаруна лъикIал хIасилал.\nРоссиялъул тIасабищараб командаялда гъорлъ кIиго дагъистанияв, кIиявгоги магIарулав. 86 килограмм цIайиялда цеве вахъунев Садулаев Рашидги, 97 килограмм бакIаб цIайиялъул гугарухъан ХIадисов ГIабдусаламги.\nСадулаев Рашид сентябралъул микьабилеб къоялъ чемпионлъун вахъана. Финалалда гьес къезавуна Кубаялдаса Рейнериса Салас абурав гугарухъан.\nДагъистаналда миллатцояз кIудияб рохалида къабул гьабуна Садулаев Рашидие щвараб бергьенлъи. Фейсбук сайталда цоцазухъе кьун баркулеб букIана киназго гьесул бергьенлъи.\nРашидил гьеб ккола кIиабилеб тIадегIанаб даражаялъул бергьенлъи. Исана апрелалда Финляндиялда Вантаа абураб шагьаралда гьев вахъун вукIана Эркенаб гугариялъул рахъалъ Европаялъул чемпионлъун.\nСадулаев Рашид ккола ЧIарада мухъалъул Гьачада росулъа.\nГIумруялъул 18 сон гурони гьечIониги Рашидида кIвана къокъабго заманалда жаниб гугарухъабазда гьоркьоб жиндирго цIар машгьур гьабизе.\nСербиялда ва Азербайжаналъул тахшагьар Бакуялда гIолилазда гьоркьор тIоритIарал турниразда чемпионлъунги вахъун исана гьес сапар бухьана Красноярскиялда Иван Ярыгинил цIаралда бугеб Гран При турниралде. Щуго ракIчIараб бергьенлъиги босун иргадулаб чемпионлъиялда дандчIвай гьабуна Рашидица.\nГьев хьвадулев вуго МахIачхъалаялда бугеб ХIамид ХIамидовасул цIаралда бугеб эркенаб гугариялъул школалде, гьенив гьесул тренер ккола ГIумаров Шамиль, цадахъго цIалулев вуго ДГУ -ялъул юридикияб факультеталъул кIиабилеб курсалда.\nМахIачхъалаялде вачIаралдаса гьесул кIиго сон гурони гьечIо, гьелде щвезегIан гугариялъул къецазде гьев хьвадулев вукIана росулъ бугеб спортшколалде.\nЭркенаб гугариялда жанир Рашидица рихьизарулел хIасилазухъ балагьун киназго гьесда цIарчIвалеб буго вукIинесев Олимпиадаялъул чемпион вугин гьевилан. Гьединабго пикру буго Дагъистаналъул тIасабищараб командаялъул бетIерав тренер Сажид Сажидовасулги.\nСажид Сажидов: «Узухъда Олимидаялъул хIаязул чемпионлъун вахъине аслияв претенденлъун вуго Рашид, амма гьелдаго цадахъ Аллагьас хъвараб гурони букIонаро, нилъеда лъаларелъул метериса къоялъ къисматалъ щиб нилъее къачIан бугебали, амма нахъойги абила 2016 соналъ олимпиадаялда бергьине киналго ресал руго Рашидил.\nРакIчIун абизе кIола жакъасел дагъистаналъул спортсменазда гьоркьов къанагIатаб гьунаралъул гугарухъан вугин Рашидилан. Гьебго пикру буго цогидал дир пишацоязулги. Гьединабго сахлъиги къуватги хутIаги гьесие хадубккунги Аллагьас».\nЭР: «ГIабдусалам ХIадисовасул кинал ресал ругел чемпионлъун вахъине.\nСажидов Сажидов: «Финаналде щвезегIан гIезегIан захIматал дандчIваял рукIана гьесул, бугониги лъикIаб формаялда вачIана гьев ахирисеб дандчIваялде. Финалалда гьев речIчIизе вуго Азербайжаналдаса гугарухъангун. Дида ккола ГIабдусаламица бергьенлъи босилин гьенибилан».\nИчIабилеб сентябаралда финалиял къецазда цеве вахъине вугев дагъистанияв ГIабдусалам ХIадисовги ккола Европаялъул чемпион. 2012 соналда Лондоналда тIоритIарал Олимпиялъул хIаязда гьесие битIккечIо, ХIадисовасе гьениб щвана мазгарул медаль.\nТашкенталда тIоритIулел хIаязда дунялалъул чемпионлъун вахъине киналго ресал ругин гьесулилан абулеб буго Дагъистаналъул тIасабищараб командаялъул бетIерав тренерас.\nP.S Нижеца программа жанибе кьун хадуб лъана 97 киллограмм цIайиялда финалиял къецазул хIасилал. Азербайжаналдаса гугарухъан Хетаг Газюмовсдасаги бергьун Дагъистаналдаса ХIадисов ГIабдусалам вахъана эркенаб гугариялъул рахъалъ дунялалъул чемпионлъун.


ТIадбуссинабуна миллиардгун анлъго миллион гъуруш\n2018 соналъул хIасилги гьабуна, исана тIуразе кколел\nмасъалабиги рорхана ДРялъул МВДялъул данделъиялда\nГьенир гIахьаллъана республикаялъул бетIер Владимир Васильевги, РФялъул президентасул СКФОялда бугеб вакиллъиялъул аппараталъул федералияв инспектор Алексей ХIасановги, ДРялъул хIукуматалъул тIоцевесев вице-премьер ХIажимухIамад ХIусеновги, ДРялъул хIукуматалъул вице-премьер Рамазан Жапаровги, къуваталъул идарабазул нухмалъулелги.\nДанделъиялда ДРялъул МВДялъул министр ГIабдурашид МухIамадовас бицана дандчIварал захIмалъабазулги цебетIеялъе квербакъулел хIужабазулги хIакъалъулъ. Масала, гьес абуна республикаялда ахир лъунин изну гьечIого яргъид гIуцIарал къокъабазе. «ГьабсагIаталда валагьулев вуго гьединал къокъабазулъ гIахьаллъулев вукIарав микьго чи. Нижехъ ругел баяназда рекъон, гьел руго къватIисел улкабазда. ХутIулеб буго Интернеталъул сайтаздасан экстремизмалъулгун терроризмалъул идеология тIибитIизабиялъул балагь»,- ан абуна ГIабдурашид МухIамадовас.\nХасаб кIварбуссинабизе кколеб бугин абуна министрас экономикиял такъсиразде. «Бюджеталъул гIарац бикъиялдаги, экономикаялдагун предпринимательствоялда ва цIатариялъулгун энергетикаялъул комплексалда гьарулел такъсиразде букIине буго хасаб бербалагьи», - ян абуна гьес. Гьелдаго цадахъ республикаялда дагьлъун руго бикъа-хъамиялдаги зулму гьабиялдаги бан гьарурал такъсиразул къадар. Хехаб заманалда жанир рагьулел руго цебеккунго ургъун чи чIвай, чияр боцIи-мал хъамал гьаби, хъачагълъи ва машинаби рикъи гIадал такъсиралги.\nДРялъул МВДялъул министрасул заместитель – полициялъул начальник Дмитрий Гутыряца рехсана мухIканал хIужаби. «Экономикаялда гьарулел такъсирал дагьлъун ругониги, бакIал такъсиразул къадар бахана 44 проценталде. Гьединал такъсиразул 87,4 процент рагьана. Гьеб мурадалда гьарурал тадбиразул хIасилалда гьабун батана лъабго миллиардгун 154 млн гъуршиде зарал, тIадбуссинабуна гьеб гIарцул цо миллиардгун анлъго млн гъуруш.\nРишватчилъиялъул такъсирал рагьи лъикIлъана 19 проценталъ. Финансазулгун кредитазул рахъалъ гьабун буго 279 такъсир. Налогазул рахъалъ гьарурал такъсиразул къадар цIикIкIана 26,5 проценталъ», - ан бицана полициялъул начальникас.\nАхиралдаги гьадин абуна республикаялъул нухмалъулес: «Нуж ругьунлъана пайда кьоледухъ хIалтIизе. Гьанже аслияб масъала буго республикаялъул экономикаги пайдаяблъун гьаби. Нилъеда бараб буго нилъер лъималазулги Дагъистаналъулги къисмат. Цадахъ рекъон хIалтIани, гьеб масъала тIубазабун бажарула нилъехъа», - ян.\nПрочитано 139 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 21 января 2019 14:56\nДругие материалы в этой категории: « Администрациялъул ишал\tХасаб пикру »\n12:08, 27 марта 2020, 125


Инфоурок / Другое / Другие методич. материалы / Дагъистаналъул машгьурав шаг1ир Расул Х1. 93 сон т1убаялде.\nДагъистаналъул машгьурав шаг1ир-Расул Х1амзатовасул 92 сон т1убаялде хурхун т1обит1улеб байрам.\nХ1адур гьабуна авар мац1алъул\nмуг1алим Дибирова П.М.\nВед.1 Г1исаева Аят.\nЖакъасеб нижер церерахъиналъул аслияб мурад буго,дунялалдаго ц1ар раг1арав унго-унгояв патриот – Расул Х1амзатов ва гьесул маг1на гъваридал, пасих1лъи ц1ик1к1арал асарал нилъер рак1азулъ рук1ин.\nВед.2 Камилова Пат1имат.\nХвалчадул бег1ерлъиялъги, тавакалаб рак1алъги,\nДагъистаналъул эркенлъиялъе г1оло 25-го соналъ\nкъеркьарав Шамиль имамасул ц1ар дунялалдаго\nмашгьураб бук1ун батани, хадув даимаб реццалъе\nмустах1икълъана Расул Х1амзатовги.\nБице,-эбел Ват1ан, бице Дагъистан\nМун разияб гьеч1ищ дур васаздаса,\nМустах1икъав вугищдун дур ц1аралъе\nЦ1адулъ парпадулел,дур байрахъазе.\nРаг1и кьола 8абилеб классалъул ц1алдохъабазе.\nРасул Х1амзатовасул рек1елъ кидагосеб анищлъун бук1ана Дагъистаналда даимаб ракъел, вацлъи, гьудул – гьалмагълъи бук1ин. Гьелда хурхун хъвана рик1кен г1емерал асарал.\nК1иявго бах1арчиясе, шаг1ир Х1ажи Гъазимирзоевас сайгъат гьарун руго гьал раг1аби.\n«Шамиль лъана хвалчаца,\nРасул лъана коч1оца-\nРасулил шиг1ру – Ват1ан\nЦо пандрида к1иго ч1ва\nЧ1ахъаги мун Дагъистан.»\nРасул Х1амзатовасул г1умруялдаса слайд.\nРасулие ц1акъ хирияб бук1ана Дагъистан, хасго маг1арухъ берцинаб т1абиг1ат, рорхатал муг1рул,бах1арчияб халкъ.\nОгь, дир маг1аруллъи, дир г1агараб ракь,\nДур багьадуразул гьунар, лебаллъи!-\nТушбабаца бут1рул къот1ананиги,\nБокьула, бокьула, дир гьит1инаб халкъ,\nБокьула, бокьула, дир к1удияб халкъ!\nРасул Х1амзатовас хъварал аза-азар асаразда гьоркьоб «Хъах1ал къункъраби» абураб кеч1алъ кола хасаб бак1. Гьеб асар шаг1ирас сайгъат гьабураб буго Ват1анияб рагъда, нилъер эркенлъиялъе ва г1умруялъе г1оло бах1арчиго хварал гьайбатал васазе.\nРаг1и кьола Ризалова Г1айшатие 11 кл. ц1алдохъан.\nМаг1арулазул хирияв, дагъистаналъул халкъияв поэт Расул Х1амзатов гьавуна 1923 соналъ Хунзахъ районалъул Ц!ада росулъ. Гьеб росулъ инсул минаялда рагъида т1амураб оцол т1омодаги вегун гьаабуна 11 сон барав Расулица жиндирго т1оцебесеб кеч1.\nГьелдаса нахъе киве кканиги, киг1ан рик1к1ад вугониги Расулил пикраби рук1унаан Дагъистаналда, г1агараб т1алъиялда.\nАфиналда вук1а, Парижалде щва-\nПикрабаз къвал байгун, къаси сардида\nДида т1адмаг1арул кьурул свераби,\nКьижич1ого, киг1ан рихьарал макьилъ.\nДудаса рик1к1аде киве щваниги\nДица кеч1 ах1ана дуде дир т1алъи,-\nКъварилъи щварабго, огь, дур щулалъи,\nУргъелаз къвал байгун, къвак1и лебаллъи!\nРаг1и кьола 11абилеб классалъул васазе.\nРасул Х1амзатовасде гьарурал куч1дул ц1алила\nРасул Х1амзатовасул куч1дул т1оцере басмаялде рахъана 1938 соналъ. Т1оцебесеб т1ехь ккола «Х1асратаб рокьиги боркьараб ццинги» абураб. Гьелдаса нахъе ц1алдолезе щвана хъвадарухъанасул бат1и-бат1иял мац1алда рахъарал г1езег1ан т1ахьал.Поэт живгоги мустах1икълъана улкаялъул ва халкъалда гьоркьосел бищун мустах1икъал ц1аразе ва щапакъатазе.Гьесул ц1ар гвангъана адабияталъул машгьурал вакилзабазул кьеразулъ.\nМаг1арул мац1алда рахъарал т1ахьазда гьоркьоб к1вар бугеб бак1 ккола Расул Х1амзатовасул 6томалде данде гьарурал асараз. Гьел т1ахьазда цадахъ адабияталъул хазиналда гьоркьоре ана нилъер улкаялъул ва къват1исел пачалихъазул ункъогог1ан мац1алде руссинарурал Расулил т1ахьал. Гьезие кьуна мустах1икъаб ц1ар.\nРасул Х1амзатовасул г1умруялдаса слайдал.\nЖинцаго Х1амзатил Расулица абухъе гьев вуго к1иго росулъа чи. Цо вижараб ва г1ураб Ц1ада росу, цогияб абуни-т1олго дуниял.\nЦоги росу буго дир,\nГьеб росдада ц1ар гьеч1о,\nДир г1агараб, бат1ияб.\nГьеб росу биххун буго\nГьеб росдал васал руго\nГьебги дир росу буго.\nПоэтасда к1вана,гьесухъа бажарана гьеб к1иябго росдал г1адамал мац1-ц1ар,г1амал-г1адат,къисмат тарих бат1иял ругониги,гьезул ургъелги хьулги цого бук1ин,гьезие х1ажатал рук1ин г1адатиялги раг1аби:чед,гурх1ел,рекъел,сахаватлъи,гьез рак1ал ва бак1ал бат1иял ругониги,цоцаде ц1алел рук1ин,гьел г1агар гьарулел рук1ин баян гьабизе.\nИсана ункъоялда анц1ила к1иго сон т1убалаан мунагьал чураяв Расул Х1амзатовас.Гьев г1адатияв инсан-г1акъилав шаг1ир вук1ана рак1 г1анч1ав чи. Гьесул бук1ана бокьараб лъугьа-бахъиналда, санаг1атаб бак1алда ва заманалда х1алт1изабулеб г1ужилаб, г1адамазда ц1а гъолеб юмор.\nГ1адада гуро Расулил г1ужилаб калам, кепаб хабар г1адамаз цоцахъе кьолеб, гьез цоцаздаса хъвалеб, лъазабулеб. Бег1ераб сатираялъул куч1дулги руго гьесул. 1981 соналъул лъаг1алие кьолеб «Крокодил» журналалъул премияги щун бук1ана гьесие.\nРасул Х1амзатовас г1емер абулаан:\n-Дир ч1ужу йиго Пат1имат, яс Пат1имат, яц Пат1имат, якьадги Пат1имат. Гьединлъидал дун вуго Пат1иматазул г1елмабазул доктор.\nКамилова Пат1имат .\nРасул Х1амзатовасул махсарабазул гьит1инал сценкаби. Раг1и кьола 7абилеб классалъул ц1алдохъаби.\n1.Залалдаса Расул Х1.суалал кьолел руго…\n2.Расул унтун вук1ана рокъов…\nРасул Х1амзатовас жиндирго поэмаялъулъ хъвалеб буго:\n-Бокьула, Мух1амад, дие гьаб дунял,\nДица к1вараб куцалъ,кинабго рахъалъ\nКуч1дулъ гьеб ах1ана, жеги ах1ила.\nВа амма бат1аго цоги рокьиялъ\nБокьула г1ураб ракь, маг1арул т1алъи.\nЛъаларо кивехун дун хвелевали.\nАмма хоб бокьила гьаниб бук1ине.\nЦо-цо нухлулаца, дир х1исаб гьабун,\nГьав нилъер Х1амзатил Расул вугилан,\nХ1асратаб маг1арул мац1алъ абилеб.\n2003 соналъул 3 ноябралда къот1ана Бищунго хирияв,Дагъистанго ч1ух1изабурав Расул Х1амзатовасул ц1алеб х1ухьел, х1алуцун кьабулеб рак1.Гьев камуна Дагъистаналъе гуревги т1олабго Россиялъе.Нилъее гьев вук1ана канлъи кьолеб чирахълъун. Расулие къадар щведал, гьеб рек1еда унтич1ев чи кивго хут1ун ватиларо. Киг1ан Расулие маг1арухъ хоб бокьананиги,гьеб гьесие щвеч1о. Гьесул лъабайго ясалъе эбелалда аск1об бокьана инсулги хоб бук1ине. Расул Х1амзатов вукъана Мах1ачхъалаялда.Расул хваниги,гьесул хвел гьеч1ел асарал хут1ана нилъер рек1елъ.\nРизалова Г1айшат 11 кл.\nРасул Х1амзатовасде гьабураб кеч1.\nХ1амзатил Расулил асаразул бицунаго,к1вар буссинабизе мустах1икъаб буго гьесул хъвадарухъанлъиялъ маг1арулазул гуребги, т1олго Дагъистаналъул миллатазул рух1ияб г1умруялъе гьабураб ч1аголъиялъул.Шаг1ирасул г1емерисел асарал лъугьана унго-унгояллъун халкъиял куч1дуллъун. Гьел куч1дуз бечед гьаруна нилъер бакънал ва киса-кивего Расул Х1амзатов машгьурлъизавуна.\nРасулил куч1дул лъугьана киноялъул ва эстрадаялъул кьуч1лъун, гьезул маг1наялда ва пикруялда рижана суратал,памятникал,рохалил байрамал. Гьез бечед ва берцин гьабуна нилъер г1умру ва ч1аголъи.\nДунялалдаго ц1ар раг1араб Расулил «Къункъраби» абураб кеч1 ах1ула маг1арулазги г1урус эстрадалъул коч1охъабазги.\n«Журавли» группа «Серебро».\nНомер материала: ДВ-303371


24 Россиялда ккараб ДТПялъул анкьгояб ккун буго ДРялъул маххул нухазда | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\n24 Россиялда ккараб ДТПялъул анкьгояб ккун буго ДРялъул маххул нухазда\nСулахъ-Къуруш маххул нухкъотIун машина бачунаго, гьениб автоматикияб сигнализация хIалтIулеб букIаниги, гьелъухъ ва гьенибе гIагарлъулеб поездалъул машинистас кьолел сигналазухъ санги гьабичIого "Мерседес" машинаялъул водитель Ж. ЖабрагIиловас гьеб, ПДДялъул тIалабалги хвезарун, маххул нухде бачана. Гьелъул хIасилалда поезд машинаялда тункана ва ЖабрагIилов ботIрое жагъаллъиги ккун Хасавюрталъул районалъулаб больницаялда лъуна. Гьеб авариялъул хIасилалда "МахIачхъала-Москва" пассажиразулаб поезд маххул нух эркен гьабизегIан чIезе ккана кIиго сагIатгун 15 минуталъ.\n16 октябралда Темиргъое-МахIачхъала маххул нухдаги ккана авария. Маххул нух къотIун унеб бакIалда автоматикияб сигнализация хIалтIулеб букIаниги "ГАЗ-31106" автомашинаялъул водитель ГIабдурашидовас светофоралъул гьукъараб сигналалда гъоркь машина маххул нухде бачана ва гьелда поезд тункана. Гьелъул хIасилалдаги пассажир Э. Аджиева ЦIияб ЧIикIаб участкаялъулаб больницаялда лъуна.\nМахIачхъала регионалда маххул нух къотIун унел бакIазда хIинкъи гьечIолъи букIинабиялъул ахIвал-хIал лъикI гьечIо.\nСеверияб Кавказалъул маххул нухлул нухмалъулезул цIакъ рахIат хвезабун буго ДРялда маххул нухал къотIун унел бакIазда поездал хьвадиялъе хIинкъи гьечIолъи букIинаби цIакъго квешаб хIалалда букIиналъ. СКЖДялъул маххул нухал къотIун унел бакIазда исана ичIго моцIалда ккараб 24 авариялъул анкьгояб ккун буго ДРялда маххул нухал къотIулел бакIазда. Поездал автотранспортгун тункиялъул гьабураб анализалъ бихьизабулеб буго ДТПял автотранспорталъул водителаз ПДДялъул тIалабал хвезариялъул хIасилалда кколел рукIин. ДТПязул хIасилалда абуни хола ва лъукъа-къотIи ккола гIадамазе, кIудияб материалияб зарал ккола маххул нухлуе, поездазе ва автотранспорталъе.\nХIурматиял водителал: кIочон тоге маххул нух къотIун унеб бакI, нухлул цIакъго хIинкъи бугел бутIабазул цояб букIин, гьенисан машина бачунаго цIакъго цIодорлъи гьабизе ва ПДДялъул тIалабал кьварун тIуразаризе кколеблъи. Пикру гьабе поезд тохлъукьего чIезабизе рес букIунареблъи, гьеб тIаде щолаго маххул нух къотIун машина бачине кIудияб хIинкъи букIунеблъи. Гьенисан унаго минутазул экономия гьабиялъ нус-нус гIадамал талихIкъосараллъун лъугьине бегьулеблъи. КIочон тоге нуж сапаралдаса руссиналъухъ балагьун рокъор хъизамал ва гIага-божарал рукIин! ЦIодорлъи гьабе!


Вторник, фев 25 2020\n15 февралалда 31 лъагIел сверана Афгъанистаналдаса советиял аскарал нахъе рачаралдаса. Гьезда гьоркьор рукIана 3000-ялдаса цIикIкIун нилъер ракьцоявги. Щибаб соналъ гьеб къо тIаде щварабго, МахIачхъалаялда бугеб «Афгъаназул ахикье» ракIарарал гьезие тIанчидасан баркиялъул каламги цIалун лъугIула хIакимзабаз афгъаналъулазул гьабулеб хIурмат.\nГьеб цохIо дир пикру гуро, жалго Афгъаналъул ветераназ чанго нухалъ тасдикъ гьабураб хIужа буго. Гьединлъидал нижеда ракIалде ккана гьезул цо-цоязул ракIалдещвеял кьезе жакъасеб номералда.\nДида, Афгъанистаналъул цIар бахъарабго, тIоцебе ракIалде щола лъимерлъи, магIарухъ гортIа лъураб радио. Гьенисан ПатIимат Магаевалъ ахIулеб цIакъ ракIгурхIараб кечI. Афгъанистаналда чIварав Шамил районалъул ТIелекьа гIолохъанчиясде гьабураб гьеб кечI рагIарабго цадахъго гIодулаан дир эбелги:\nЕгун макьу гьечIо, магIарулалъе -\nАфгъанистаналда рагъда вуго вас…\nХIакъикъаталдаги я макьил, я кванил тIагIам букIинчIо рагъулъ жидерго васал ругел улбузе. Гьезул чамазул ургьимес бежизабураб маххул къалиялъуб бачIараб жаназаялъ.\nГъуниб районалъул Гьонодаса ХIайбулаев НустIапа Афгъанистаналде ккана 1986 соналда. Хъулухъ гьабизе ккана Кундуз шагьаралде. 1987 соналъул хасалихъе захIматго лъукъун вуго гьев. ГIагарлъиялда гьелъул хIакъикъат лъалеб букIунги гьечIо. Гьанже нахъе гьечIей гьесул яцалъ бицунаан жинда лъалаанин гьев Афгъанистаналда вукIаравлъи, амма НустIапаца гьеб бахчулеб букIин рекIее гIечIей гьелъ кагъат хъван буго гьесухъе:\n«НустIапа, щай дуца бахчулеб мун Афгъанистаналда вукIин? Нижер ракIал чармил ругеланищ дуда кколеб? Гьадинги ургьимес бежулеб бугин дир дур пикрабаз», - ан. Москваялъул госпиталалда сахги гьавун вачIана НустIапа.\nГьев рокъове щун вугилан рагIарай жий, унго, чIаго вугищ дир вацилан гIодилаго, гьесда данде екерараб куц ракIалде щвезабулаан Умайсатица.\nЖивго НустIапае Афгъанистаналда вукIараб заман ракIалде щвезабизе бокьуларо. Чан нухалъ хIалбихьаниги, кIвечIо гьесухъа живго лъукъараб куцалъул хIакъалъулъ бицинабунги.\n«Дида Гъуниб военкоматалде ахIараб мехалъго лъалеб букIана дун Афгъанистаналде витIулеблъи. МахIачхъалаялде щведал, дир команда хисичIо, гьеб мехалъ якъинго бичIчIана гьениве кколеблъи. Анлъго моцI Узбекистаналъул Термизи шагьаралда бана рагъуе куцалаго. Дирги цогидасулги рес букIана рагъде инарин чIезе. Доре ине къоял хутIарабго, плацалда, киналго ракIарараб бакIалда генералас гьикъидалха нижеда лъиейин бокьун гьечIеб Афгъанистаналде инеян. Дида кIолаан дун витIугейин абизе, амма, бадире ралагьун мунго гIадал гIолохъабиги рукIаго, кинха гьедин абилеб?"\nАфгъанистаналда лъукъун хадуб, НустIапае щун руго «БагIараб ЦIва» орденги цогидал медалалги.\n«Гьел шапакъатаз дие кьезе жо гьечIо. Щиб гьез гьабизе бугеб, дир араб гIолохъанлъиги, Афгъанистаналъ чIвараб сахлъиги гьез тIадбуссинабиларо. ГIицIго пашманал ракIалдещвеял гурони, гьез дие кьезе жо гьечIо», - ян абуна гьес\nРази гьечIо НустIапа жакъасел хIакимзабаз Афгъанистаналъул ветераназдехун бихьизабулеб бербалагьиялдасаги:\n«Щибаб соналъ МахIачхъалаялда Афгъаназул ахикье нижги ракIарун, тIанчидасан цого рагIабиги цIалун, баркула гьез нижеда 15 февралалъул къо. Амма тIокIаб гьездасан щолеб жо гьечIо».\n1999 соналъ Болъихъе Басаевасулги Хаттабилги аскар бачIиндал, «Интербригадаялда» цадахъ гьениве ине жиндир цIар тIоцебе хъван букIанин бицана гьес.\n«Афгъанистаналдаса тIадруссаразул 50 чи гьенив вукIана. 15 къоги бана нижеца гьениб. Рагъулъ гIахьаллъизе дун ккечIо, амма ракIалъ ахIараб гьаги тIубазабун ун вукIана гьениве».\nГьесдаго релълъараб къисмат букIанин абизе бегьула цоги дир росуцояв Къурбанов МухIамадилги. Гьев Афгъанистаналде ккана 1984 соналда, Саратовалъул политехникияб институталъул тIоцебесеб курсалдаса хадув. Афгъанистаналде витIилалде Туркменистаналда бан буго гьесги анлъго моцI. Ашхабадалдаса тIоцебе гьесул кагъат бачIиндал, бусурбаби ругеб бакIалде ккун вугин василан, гьедигIанго ургъелго чIвачIин жиндайилан ракIалде щвезабулаан гьесул эбел Султаноца. Амма инсуда бичIчIун буго вас, Афгъанистаналде витIилалде, гьенив хъулухъ гьабулев вукIин.\nХадуб кинабго хIакъикъат бичIчIарай эбелалъе сундулго тIагIам букIинчIо. Васасда цебе чIезейилан, росдал гIадамал цIул гьабизе хьвадулеб жамагIаталъул нух къачIан буго гьелъги росасги киридахъ, моцIица гьениреги хьвадун. Хадув вас унтун госпиталалда вугин рагIидал, гьесда хадурги ун рукIун руго. БагIарараб Афгъанистаналъул ракьалъ рухIун, пулхарал хIатIалгун ватун вуго гьезда МухIамад.\nГIебеде щваравго, жиндирго ракIалдещвеязда бицунеб букIун буго гьес, анцIго кагъат толаанин жиндица, батIи-батIияб къо-моцIги гъоркь хъван, нагагь иргадулаб рагъулаб тIадкъаялдаса нахъвуссинчIони, дир эбел-инсухъе ритIейилан, гьалмагъасда тIадкъан.\nЦо нухалъ, иргадулаб рагъулаб сапаралъ унаго, БТРалде вахарав МухIамад гъоркье рещтIун вуго, гьениб гIодов чIезе къваридго батун. Цогидалда тIадги рекIун вачIунаго, гьоркьоб заман индал, кьвагьун буго гьасда цебе-цебе унеб букIараб, тIоцеве гьев тIаде вахун вукIараб БТР.\nГьелда релълъарал лахIзатал чанги рукIун ратила гьесул Афгъанистаналда. НустIапаего гIадин, МухIамадиеги бокьулеб букIун гьечIо гьеб заманалъул хIакъалъулъ бицине.\nАфгъанистаналъ гьоркьоб къотIизабураб цIалиги лъугIизабун, гьев хIалтIана пачалихъалъул жавабиял хъулухъазда. 2009 соналдаса нахъе хIалтIулев вукIана республикаялъул ХIукуматалъул ва президентасул администрациялда. Гьелде щвезегIан чанго соналъ МЧСалдаги хIалтIана.\nАфгъаналъулазул къо тIаде щвезе кIиго къо хутIидал, исана 13 февралалда хехаб унтиги чIван, къанщана МухIамадил берал. Гьелда цересел къояз хъизангун цадахъ зияраталъ Турциялде ун вукIана гьев.\nТIурачIел анищалгун, гIумруялде рахъине къотIи букIинчIел чIахIиял къасдалги гьанирго тун, ана гьев. Жеги 54 сон бан букIинчIо Афгъанистаналъул ветеранас.\nГьесул Инстаграмалда буго 28 декабралда гьединабго хехаб унтиги чIван гIумруялдаса ватIалъарав, Афгъанистаналда цадахъ вукIарав рагъулав гьудуласул зигара бан гьес хъварал рагIаби. Доб мехалъ гьесда ракIалде ккун букIанадай, кIиго моцI данде щвелалде жиндиргоги къоял лъугIулел ругилан?\nДие, щаяли лъаларо, цIакъ гIагараб буго Афгъанистаналда рагъулел рукIарал ракьцоязул къисмат. Гьел киналго къисматалъ тIаса рищун ккарал рукIана чияр ракьалде. Бищун талихIкъосаразда жидерго гIажалги батана гьениб балагьун чIун. Гьезул щивасул букIана жиндирго гIумруги, йокьулей гIаданги, тIурачIел анищалги. Гьезул щивасул букIана жидерго рухIияб дунял. Амма къисматалъ батIайиса къотIана хIукму. ЧIаго нахъруссаразулги хутIана гIицIго кьогIал ракIалдещвеял...\nПрочитано 181 раз\tПоследнее изменение Среда, 04 марта 2020 10:56\nДругие материалы в этой категории: « Дербенталъул ригь нижедаго лъала\tДунялалда тIад бищун берциназул цоял »\n20:54, 19 октября 2020, 25\n16:40, 19 октября 2020, 32\n16:32, 19 октября 2020, 259


Урбанизациялъул процесс хехлъулеб буго. Амма, статистикаялъ бихьизабухъе, гIицIго Шималияб Кавказалъул росдал халкъалъул къадар шагьаралъулалдаса цIиккIараблъун хутIулеб буго гьанжеги. Гьелдаго цадахъ, специалистаз абулеб буго, жиб-жиб республикаялда гьеб процесс унеб бугин жиндирго къагIидаялдайин ва жиб-жибалъул бугин жиндирго хаслъийин.\nАхирисеб нухалда халкъалъул къадар рикIкIиналъул кампания тIобитIун букIана 2010 соналда, гьелда цебесеб букIана – 2002 соналда. Гьеб кIиябго компаниялда гьоркьоб росдал гIадамазул къадар гIаммаб къагIидаялда дагьалъго циIкIинецин цIиккана - 0,3 проценталъ. Амма кколищ гьеб тенденцияли, лъалеб жо гуро. Демографазул пикруялда, гьелъие хасаб цIех-рех гьабизе ккола.\nСтаврополалъул регионалда унеб буго гIадатияб урбанизациялъул процесс. Шагьарал кIодолъулел руго, росаби баянго чIороголъулел руго.\nГьенир чIунтIарал росабазул къадар цIикIкIунеб буго хехал темпазда.\nГIагсаб процесс унеб буго Адыгеялда, Гъабардагун Балкариялда ва Шималияб Осетиялда. Гьениб шагьараздаса росабалъе гочунел руго гIадамал. Гьеб процессалъе «урбанизация» абураб терминцин данде кколарин, абулеб буго демографаз.\nГьелдасаги батIиял процессал унел руго Краснодаралъул регионалда, Чачаналъ, Дагъистаналда ва Гъарачайгун Черкессиялда. Гьенир гIадамазул къадар цIикIкIунеб буго росабалъги шагьараздаги.\nДагъистаналъул гIелмияб централдаса социолог Загьид ГIабдулагьатовас абулеб буго, гьел процессазда тамашаб жо щибниги гьечIин. Гьеб кколин гIадамаз жидее гIумруялъе санагIатал бакIал, шартIал ралагьиялъул ахир гьечIеб процессин. Гьесулго рагIабазда урбанизациялъул процесс битIахъе хурхараб буго демографиялъул суалалдаги регионазул нухмалъияз билъанхъизабулеб экономикиябгун социалияб политикаялдаги.\nЗагьид ГIабдулагьатов: «Дир пикруялда, Адыгеялда, Гъабардагун Балкариялда ва Шималияб Осетиялда шагьаралдаса гIадамал росулъе гочунел рукIиналъул багьана хурхараб буго ахирисел соназда загьирлъулеб кризисалда.\nШагьаралъул гIумрудул шартIал квешлъулел руго. ЦIиккIунеб буго коммуниалияб мухь, газалъухъ, лъехъ, хинлъиялъухъ багьа цIикIкIунеб буго. Хасго квен-техх, ретIел хиралъулеб буго. Шагьаразда лъималазул ахазул, школазул проблемаби тIадеги цIикIкIунел руго.\nГьебго заманалда добго Гъабардагун Балкариялда росабалъ гIадамазе лъикIал шартIал чIезарун руго. Руго хурзал, буго росабалъ лъин, газ, цогидал бигьалъиял. Шагьаралда ругел гIемерисезул росабалъ руго умумузул рукъзал, гьел гьенире руссунел руго ва шагьаралда ругел рукъзал кьолел руго ижараялъе».\nГIабдулагьатаовас абулеб буго, урбанизация квешаб яги лъикIаб букIунарин, гьелде абизе бегьулин тIабигIияб процессинцин. Аммайин рикIкIунеб буго гьес, жакъасел шартIазда урбанизациялъ жалго шагьарал, хасго Дагъистаналъул шагьарал хисизарулел ругин дагьалъ квешаб рахъалдехун.\nМахIачхъала мисалалъе босун гьес абулеб буго, росабалъа рачIарал гIадамаз тахшагьаралъул гьумерго хисизабулеб бугин. Хасго рацIа-ракIиялъул рахъалдасайин.\nЗагьид ГIабдулагьатов: «ТIоцебе босани, шагьар цIакъ чурукаб буго. КIудияб росоялде буссун бугинцин абила дица. Цо-цо росабалъцин гьанибалдаса бацIадцин букIуна. Гьанир гьанже гIадамал кIвахIаллъулел руго ришни, жиндие бихьизабураб бакIалде рехизе.\nШагьар хисун букIин бихьулеб буго цо-цо гIадамазул ратIлиде, хьвада-чIвадиялде, хIалтIизабулеб мацIалде балагьунги.\nГIолохъаби рачIунел руго гьанире хIалтIи балагьизе, амма гьезда щаялиго кIочонеб буго жал росулъ гьечIеблъи, гьанир шагьаралъул, росабалъ рукIунелдаса батIиял, шартIалги къагIидабиги рукIунеблъи.\nДица росабалъ квешал гIадатал ругин абураб жо гуро гьеб. Амма жиб-жиб бакIалъул рукIуна жиндирго рукIа-рахъиналъул, хьвада-чIвадиялъул къагIидаби. ТIаде рачIаразул аслияб къадаралъ, хасго гIолохъабаз гьеб гIадахъ босулеб гьечIо, цIиял шартIазде ругьунлъизе гIамал гьабулеб гьечIо. Бищунго ракIалъе гIолареб жо – жидее эбел-инсуца кьураб тарбия кIочонеб буго. Гьеб кинабго ракIалде босун, абизе бегьула тахшагьаралъул гьумер хисулеб бугин.\nГьелъие квешаб рахъалдаса квербакъи гьабулеб буго гьединго, халкъ цIикIкIиналда рекъон, шагьаралъул инфраструктура гьатIилъизабичIого хутIулеб букIиналъги.\nУрбанизациялъул процесс шагьаралъул батIрузда бараб буго бищунго дагь. Амма гьеб процессалъул лъалхъи букIунарелъул, гьеб ракIалде боси тIадаб буго гьезда.\nКинаб рахъалдехун сверизабуниги, шагьаралъул гьумералъул берцинлъи шагьаралъул бутIрузда гуреб бараб бугеб, гьеб тIоцебего бараб буго гьениб гIумру гьабун ругезул ва, кIвар буссинабун абила, тIаде рачIунезул жанисеб берцинлъиялда».\nУрбанизация: шагьаразул гьумер хисулеб буго


ЦIушинайнсса ссаламрал мажлис\nБарча буллай буру / Ккуллал райондалия / Юбилей\nАвтор: Андриана Абдуллаева · 19.12.2020\nВай гьантрай ЦIусса шинал байрандалун хас бувсса шадлугърал мажлис хьунни Хъювхъиял шяраву.\nВа хIадур бувну бия Рукьижат Оьмаева каялувчисса Аьрасатнал халкьуннал аслийсса культуралул центрданул зузалтрал. КIицI лаган, Центрданул зузалт чялишну гьуртту шайссар райондалий дуллалисса цинярдагу мероприятиярттай.\nРукьижат цуппава культуралул даврин куну лявхъусса инсан бур. МукьцIаллихъайсса шинну хьуну дур ванил культуралул аралуву зий. 1993- ку шиная шихунмай ва бур Хъювхъиял Культуралул къатлул (утти Аьрасатнал халкьуннал аслийсса культуралул центр) директорну. Каялувчинал бигарду щаллу баврицIун ва цуппагу гьуртту шайссар гьарицагу мероприятиялул программалуву.\nРукьижат барчаллагьрай бур цила даврил чIарав бацIлацIисса шяраваллил администрациялул бак1чи Асият Аьлиевайн, учительтурайн ва дуклаки оьрчIайн. Рязину бур цала даву багьайкун дуллалисса зузалтрая : художествалул каялувчи Сапижат МахIаммадовая, артистка Людмила ХIасниевая.\nЦIусса шинал байран гъан хъанахъисса гьантрай коллективралгу, цилагу цIания Рукьижат барча дуллай бур ЦIусса шин Хъювхъиял жяматрахь, цинявппагу лакрахь. ЧIа тIий бур цинявннан цIуллушиву, барачатсса, даркьусса шин.\nАрамтуралми кьинирдугу хъаннил ххуй дувай\nСледующая публикация Маданият\nПредыдущая публикация ХIачIайсса щин багьайсса даражалул дикIаншиврул