Гьединал улкабазда инсанасул ихтиярал цIуниялда сверун ахIвал-хIал тIадеги хIалуцине бегьиялде халкъазда гьоркьосеб гIуцIиялъ буссинабулеб буго хасаб кIвар.\nЖидерго докладалъул презентация гьабулеб мехалда Amnesty International гIуцIиялъул генералияв секретарь Салил Шеттица лъазабуна, жакъасел конфликтазул хасият хисулеб бугин ва дунялалъул лидераз нахъ тIамичIого гIамал гьабизе кколин гьезде данде эффективиял цIодорал тадбирал тIоритIизе. Гьез рес кьезе бугин яргъид гIуцIарал къокъабазул ва жалго пачалихъазул зулмуялдаса гражданияб халкъ цIунизейин.\nТалат къоялда тIобитIараб пресс-конференциялда Шеттица бицана докладалда бущунго кIвар буссинабурал хIужжабазул ва проблемабазул хIакъалъулъ.\nСалил Шетти: «Нижер исанасеб доклада бицунеб буго Сириялда, Украиналда, Нигериялда, Газаялда ва цогидал бакIазда гражданиял гIадамазда хурхун загьирлъулеб вахIшияб зулмуялъул ва инсанасул ихтиярал хвезариялъул мухIканлъиязул хIакъалъулъ. Амма бихьизабулеб баянаб хIакъикъаталъе данде кколеб жаваб гьечIолъиялда бан, нижеда хадубги бихьулеб гьечIо кинабгIаги оптимизм. Нижецани нижерго докладалда гьеб киналдеги абулеб буго яхI гьечIолъиян».\nГьединаб къагIидаялда Шеттицаги гьесул гIуцIиялъги дунялалда ахIвал-хIал хIалуциналъул гIайиб чIвалеб буго гьединго халкъаздагьоркьосеб жамгIияталдаги пачалихъазул лидераздаги.\nСалил Шетти: «Аслияб къагIидаялда докладалда нижеца кIвар буссинабулеб буго зулму чIезабиялъе квербакъи гьабизе рес бугеб халкъаздагьоркьосеб жамгIияталъалъул хIаракатчилъи тохаб букIиналде. Гьеб унгоги ккола яхIгун намусалда хурхараб проблема, гIадамал гъурулел рукIин гIадахъ босани. Нижеца баянаб къагIидаялда дунял ахIулеб буго гражданияб халкъалда хурхун ахIвал-хIал рукIалиде бачиналъе хIаракат бахъиялде».\nДунялалъул лидераз ва халкъаздагьоркьосеб жамгIияталъ ахIвал-хIал хIалуциналъул даража цIикIкIиналъул тенденциялъе жакъа гIадин кIвар кьечIого толеб бугони, хадурги цо-цо халкъал ккезе руго гIурхIел лъаларел яргъид гIуцIарал къокъабазул контролалде гъоркье. Гражданияб халкъалде тадекIанциял гьари, дискриминация, батIи-батIияб къагIидаялда тIадецуй гьаби буссине бегьула гIадатияб ишалдейин, лъазабулеб буго докладалда.\nЦингигийин, абулеб буго документалда, хIинкъиязде данде чIолайинги абун, цо-цо пачалихъаз хадубги дагьалъги хъачIлъизаризе бегьулин терроризмалде дандечIеялъул къанунал. Гьеб сабаблъун хIинкъи цIикIкIине бегьулин эркенго пикраби загьир гьариялъул ва цогидал ихтияразе, гIадамазда хадуб халкквей ва цогидал антидемократиял къагIидаби щулалъизе бегьулин цо-цо пачалихъазда.\nГьеб жакъаялдего кколин хIакъикъатин цо-цо улкабаздайин ва гьезул бицунеб мехалда абизе бегьулин гьениб гьеб процесс хехлъулеб ва проблемаби дагьалъги гъварилъизе бегьиялъул хIакъалъулъин, абулеб буго инсанасул ихтиярал цIунулезул докладалда хурхун комментариял гьарулел экпертазги.\nAmnesty International гIуцIиялъул генералияв секретарасул пикруялда, мурадазде щвезе ккани, жакъа халкъаздагьоркьосеб жамгIияталъул хIаракатчилъиялдаги цо-цо хиса-басиял гьаризе ккола.\nСалил Шетти: «Цолъарал миллатазул гIуцIиялъул ХIинкъигьечIолъиялъул мажлис гIуцIун букIана гражданиял гIадамал ва хIинкъигьечIолъи цIуниялъул, рекъел чIезабиялъул мурадазда. Амма гьеб хIалтIи гьелъ тохго гьабулеб буго. Цингиги, нижеца гьанже абулеб буго, гьеб балагь загьирлъиялул ва хIалциналъул гIилла хурхараб бугин ХIинкъигьечIолъиялъул мажлисалъул даимаб гIахьалаб щуго рахъалъул цояз ветоялъул ихтияр жидеего бокьа-бокьухъе хIалтIизабийин».\nШеттица абулеб буго Сириялда, ГIиракъалда, Газагун Израиилалда ва Украиналда жидерго интересаздеги политикиял къварагIилаздеги балагьун пачалихъазги, яргъид гIуцIарал къокъабазги гражданияб халкъалда хурхун вахIшиял такъсирал гьарулеб мехъалъцин ХIинкъигьечIолъиялъул мажлисалда бажаричIин кризисал ва конфликтал рагIалде рахъинаризеян.\nМисал хIисабалда гьес кIвар буссинабуна Россиялъ вето хIалтIизабиялъул хIинкъи букIиналъ, Украиналда конфликт загьирлъулеб мехалда Цолъарал миллатазул гIуцIиялъул ХIинкъигьечIолъиялъул мажлисалда киналгIаги эффективиял тадбирал тIоритIизе бажаричIеблъиялде.\nГьединлъидалин абулеб буго гьес, жидер идараялъ Цолъарал миллатазул гIуцIиялъул ХIинкъигьечIолъиялъул мажлис ахIулеб бугин геноцидалъул яги жанаварлъиялъул цогидал къагIидаби загьирлъулел мехалда вето хIалтIизабиялъул къагIидаялдаса инкар гьабиялде.\nСалил Шетти: «Гьелъ лъикIаб рахъалдехун хисизабизе бегьула халкъазда гьоркьосеб жамгIияталъул хIаракатчилъиялъул къагIида ва ресал рагьизе бегьула ракълилаб халкъ цIуниялъе ругел ресал щвалде щун хIалтIизариялъе. Гьединал ахIвал-хIалазда вето хIалтIизабиялъул къагIидаялдаса Цолъарал миллатазул гIуцIиялъул щуябго даимаб гIахьалаб рахъалъ инкар гьабиялъ, гIадамазул гIумруялъе хIинкъи бугеб мехалда Цолъарал миллатазул гIуцIиялъе нухал рагьизе руго гражданияб халкъ цIуниялъе проблемаби гьечIого жиндирго ресал хIалтIизаризе.\nГьеб гуребги, гьелъ баянаб сигнал битIизе буго гIайибияб рахалъухъе, дунял сас къотIун, хьибилалдаса балагьун чIун букIине гьечIеблъиялъул халкъ гъурулеб мехалда».\nAmnesty International гIуцIиялъул Россиялъул бутIаялъул директоразул цояй Анна Нейстатица абулеб буго, формалияб къагIидаялда ветоялъул ихтияр нахъе бахъизе цIакъ захIматаб жо кколин. Гьелъул къварагIел цIакъго баянлъулеб бугин дунялалъул батIи-батIиял бакIазда инсанияталде данде такъсиразул къадар цIикIкIиналъул фоналдайин.\nГьелъул рагIабазда, дунялалда загьирлъулел конфликтазда гIахьаллъулел «пачалихъиял гурел, амма жидерго хIаракатчилъи пачалихъиялъул даражаялъулаблъун рикIкIунел» яргъид гIуцIарал къокъабазул къадар хасго 20I4 соналда цIикIкIана хехаб къагIидаялда.\nИнсанасул ихтиярал цIунулел гIуцIабаз гьединаллъун рикIкIунел руго Сириялдаги ГIиракъалдаги гIадамал гъурун жиндирго низам кисса-кибего чIезабизе бокьараб «Исламияб пачалихъ» абураб гIуцIи, гьединабго хасияталъул, хьвада-чIвадиялъул хасаб къагIидаялда Нигериялда тIад жиндирго контроль чIезабизе бокьараб «Боко ХIарам», Украиналъул машрикъалъул рахъалда жидецаго жалго Донецкалъулги Луганскалъулги халкъиял республикабилъун лъазарурал гIуцIиязул сепаратистазул къокъаби ва цогидал.\nАнна Нейстат: «Гьединал къокъабазул хIаракатчилъи ккола кIудияб проблема. Щиб гьезие гьабизе кколебали, лъицаниги гьанжеги ургъун гьечIо. Пачалихъаз гIамал гьабулеб буго гьеб проблема рагъулаб къагIидаялда рагIалде бахъинабизе. Амма гьелъул гьечIо пайдаяб хIасил. ГIицIго гьединал группабазда буго, аслияб къагIидаялда, гражданияб халкъалде тIадекIанцIиязул, диваналда хурхен гьечIеб тамихI гьабиялъул, гIазаб кьеялъул, гIадамал рикъиялъул жавабчилъи. МухIканаб нухмалъиялъул система гьечIолъиялда бан, гьединал къокъабазде данде халкъаздагьоркьосел къанунал хIалтIизаризе рес гIицIго Женеваялъул конвенциялъул гIорхъабазда гурони букунаро».\nХалкъазда гьоркьосеб инсанасул ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъул докладалда кIудияб бакI кколеб буго СССР биххун рижарал пачалихъазда инсанасул ихтиярал хвезариялъул проблема хадуб дагьалъги хIалуцине букIиналъул шартIал цIикIкIунел рукIиналъул бицунеб темаялъ.\nРоссия рехсон докладалда абулдеб буго, 20I4 соналда улкаялъул нухмалъиялъ кIудияб хIаракат бахъулеб букIанин гражданияб жамгIият биххизабиялъейин. Гьеб мурадалъе эффективияб интрумент хIисабалда хIалтIизабулеб бугин хехаб къагIидаялда батIи-батIиял къанунал рахъулеб ва ругел хъачIлъизарулеб Пачалихъияб Дума.\nРоссиялъул парламенталъ рахъарал къануназда рекъон, улкаялда бихьулеб къагIидаялда захIмалъана коммерциялъула гурел гIуцIабазул, информалатазул, интернет-сурсатазул хIалтIи.\nКъануназул инициатива загьир гьарулел депутатаз яги фракцияз къанунал хъачIлъизариялъул багьана аслияб къагIидаялда хурхинабула экстремизмгун терроризмалде дандечIеялъул къварагIелалда.\nДокладалъул автораз хъвалеб буго 20I2 соналдаса байбихьун нухмалъиялъ жигараб къагIидаялда рижинарурал къагIидабазе гIоло, демократиял ихтияразе ва эркенлъиязе гIорхъаби чIезариялъул процесс гIатIилъулеб букIана ва гьанжеги тIадеги жигарлъулебги буго.\nАнна Нейстатица абулеб буго пачалихъалъ гайкаби дугъдазариялъул процесалда хасаб бакI кколеб бугин прессаялъул эркенлъиялъе гIорхъаби чIезарийин. Гьеб рахъалда нухмалъиялъул ругин мухIканал галаби. Мисалалъе, дол яги гьал интернет-сурсатал къай, жидее данде кколарев журналист хIалтIудаса нахъе рехи, информалатазул бетIергьаби яги дирекция хиси. Гьединал галабаз рачанин цо-цо информалатазул гьумер ва хасият хисиялдейин. Гьеб кинабго загьирлъулеб бугин жидецаго жидеего цензура чIезабиялъул даража цIикIкIунеб ва нич гьечIеб пачалихъияб пропагандаялъул шартIаздайин.\nГьеб ракIалде босунни, дида кколин, Украиналда унеб конфликталъул квешаб асар гьабунин Россиялда инсанасул ихтиярал цIуниялъул сфераялдейин.\nБаянаб жо ккола пропагандаялъул даража цIиккIунеб мехалда, оппозициял информалатал гIанкъизариялъе гьабулел хIалбихьиял загьирлъулел руго баянго.\nНейстатица кIвар буссинабулеб буго пачалихъалъул гурел гIуцIабазде гьабулеб тIадецуялдеги. Гьелъ абулеб буго, инсанасул ихтиярал цIунулез гIемер бицунеб чанго соналъ цебе рахъун рукIарал «КъватIисел пачалихъазул агентазулин» абулеб къанун яги «Пачалихъалъе хияналъи гьабиялъул хIакъалъулъ» абураб къануналда гьабураб хиса-басаиял хIалтIулел рукIинчIо гIураб заманалъ. Амма цебесеб соналъги исанги гьел хIалтIизарулел руго щвалде щун. Гьелъие гIоло кIудияб зарал кколеб буго данделъиялъул эркенлъиялъул ихтияралъе. Гьанже пикетал гIуцIулезе цIикIкIинабулеб буго административияб аресталъул заман. Цо-цоязде данде такъсириял ишалцин рагьулел руго.\nГьединал пикраби инсанасул и ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъул Россиялъул бутIаялъул вакилалъ загьир гьаруна «Америкаялъул гьаракь» радиоялъул эфиралда.\nАнна Нейстат: «Гьале докладалда нижеца кIвар буссинабулеб цойги момент. Россиялда халат рахъунел руго гIазаб кьеялъул къагIидаби, къануналде данде кколарел цIех-рехх тIобитIиялъул къагIидаби.\nМухIканго гьанжеги лъаларо кинаб рахъалдехун хисун бугебали гьеб проблема, амма лъиклъиялъул рахъалдехун гьечIеблъи мухIканаб жо ккола.\nХалат бахъунеб буго низам цIунулел гIуцIабазул гIайиб бугел хIалтIухъаби жавабчилъиялде гъоркье рачинчIого тей. Гьезул зулмуялъул къурбаназе компенсация кьейги хутIулеб буго кIудияб проблемалъун. Ахирисез бахъулеб хIаракаталъги кинаб гIаги хIасил кьолеб гьечIо. Низам цIунулезул зулму хIехьезе ккаразе кумек гьабулел, адвокатаздеги, ихтиярал цIуниялъул гIуцIабазул хIалтIухъабаздеги тIадецуй гьабулеб буго».\nДокладалъул авторазул пикруялда, Россиялда Шималияб Кавказ хутIулеб буго гьанжеги инсанасул ихтиярал хвезариялъул хIужжаби бищунго гIемер загьирлъулеб регионлъун. Нахъе-цере балагьичIого гIадамазе гIазаб кьеялъул ва цогидал вахIшиял къагIидаби хIалтIизариялъул практика гьениб жакъаги актуалиб проблемалъун хутIулеб бугин.\nНизам цIунулел идарабазул хIалтIухъабазул зулмуялъул къурбаназул ресал рукIинчIин эффективияб къагIидаялда жидерго ихтиярал цIунизеян, абулеб буго Amnesty International гIуцIиялъул докладалъул автораз.


ЧIикIаса шайих СагIид-Афанди.15Дек2010\nДагъистаналъул ТIадегIанаб Диванханаялда 26 февралалда иргадулаб нухалда нахъе бахъана ЧIикIаса шайих СагIид-Афанди чIваялда хурхун процесс. Гьаб нухалда гьелъие гIиллалъун ккун буго гIайиб гIунтIизабулел цIунизе адвокатаз инкар гьаби.\n26 февралалда Дагъистаналъул ТIадегIанаб Диванханаялда унеб букIана ЧIикIаса СагIид-Афанди чIваялда тIасан диваналъул иргадулаб процесс. Амма гьаб нухалъги гьаб ахиралде щвезегIан тIобитIизе ресс ккечIо. Гьелъие гIайибияллъун кканин абизе бегьула адвокатал.\nШайих чIваялъул гIайиб гIунтIизабулезул цояв, МухIамадгIали ГIамирханов цIунизе тIаде восун вукIана Салманова Таибат абурай адвокаталъ. Гьей ккола ГIамирхановасул цIияй адокат, щай абуни гьесул гъоркь вукIарав адвокат Мурад Мурадов цебесеб диваналъул халгьаби унеб къоялъ щалали лъаларел гIадамаз кьабун азарханаялде ккун вукIана. Абулеб букIана шайих чIваялъе квербакъарал чагIи гьес цIунизе тIаде боси рекIее гIечIел гIадамаз кьабун рагIулин гьевилан. Амма гьеб хIужа официалияб куцалъ лъицаниги тасдикъ гьабичIо. Адвокат Мурад Мурадовас хадуб лъазабуна жинца ГIамирхановасулгун хIалтIи гьабизе инкар гьабулеб бугилан.\nАмма 26 февралалда диваналде ачIарай МухIамадгIали ГIамирхановасул цIияй адвокат, Салманова Таибатица лъазабуна жинца инкар гьабулеб бугин гьев цIунизе тIаде восизе. Щайгурелъул кIиго соналъ цебе СагIид афанди чIваялда тIасан диваналъул цебеккунисеб халгьаби унеб мехалдаго гьелъухъе рачIун рукIун руго шайих чIваялъул гIайиб жинде гIунтIизабулезул цояв Шихмирза Лабазановасул гIагарал чагIи гьесул адвокатлъун йикIинарищан. Гьелъги разилъи кьун букIун буго. Амма диваналъул цIех-рех унебгIан мехалда цIех-рехалхул изояляторалда гьев вугеб мехалъ Шихмирза Лабазановасухъе йичччан йикIун гьечIо гьей. Гьелдаги кIочон букIун буго гьеб. Гьанже МухIамадгIали ГIамирханов цIунизе тIаде восун хадуб диваналъул рокъов Шихмирза Лабазановги вихьидал ракIалде щун буго гьелда гьеб. Амма гьениб баянлъун буго гьадинаб хIужаги, Шихмирза Лабазановасги МухIамадгIали ГIамирхановасги кьолел баянал дандекколел гьечIолъи. Къануналда рекъон абуни гьединал хIужаби тIатараб мехалъ адвокаталъул рес букIунаро жинца цIунизе тIаде восарасулгун хIалтIи гьабизе. Гьелда тIасан гьадин бицунеб буго «Эркенлъиялъе» Ринат ХIамидовас. Гьев ккола Шихмирза Лабазановасул адвокат\nРинат ХIамидов: « Диваналда цебесеб цIех-рех тIобитIулаго, Лабазановасул гIагарал рачIун руго Салмановалъухъе, Таибатги разилъун йиго гьев цIуни тIаде босизе Амма доб мехалъ жий гьесул адвокат йигилан ордер хъван тIалаб гьабуниги, гьелъие рес щвечIо Лефортовоялда гIайиб гIунтIизабулев вихьизе. Гьанже ГIамирхановасул иш жиндихъего босидал, гьелда гьеб хIужа кIочIон буго, амма къануналда рекъон, цо адвокатас цадахъго гIайиб гIунтIизабулел кIиго яги чангоязул баянал цуцада данде кколарел ругони, гьев цIунизе бегьуларо. ГIамирхановасул баянал Лабазановасул баяназда данде кколарел руго, гьелъул ихтияр гьечIо Лабазанов тун, цогидав чи гьеб ишалда хурхун цIунизе. Живго Лабазановасе адвокат хIажат гьечIо. Гьединлъидал гьей нахъе ана. Гьанже цогидав адвокат валагьулев вуго ГIамирхановасе».\nШайих чIваялъул гIайиб гIунтIизабулезул лъабабилев, МухIамад ХIажиевасин абуни инкар гьабун буго жиндирго адвокат НурмухIамад МухIамадовасдаса. Гьелъие щиб бугебали гьес баян гьабун гьечIо, жиндир цогидав адвокат вукIине вугилан абун гурони.\nДиваналъул цIияб халгьаби букIине буго ункъабилеб марталда.


Араб рузман къоялъ, Хасавюрталъул салафиязул мажгиталде 8 000 цIикIкIу чи вакIарана. Гьелъие гIиллалъун ккана цебеккун Дагъистаналда чанго салафиязул мажгит къай. Гьанже лъагIан руцIун чIолел рукIун ратани, гьанжеялдаса жал руцIун чIезе гьечIин мажгитал къалеб ва тIадецуй гьабулеб заманалдайин лъазабуна ракIарараз. Дагъистаналъул жамгIият гьабсагIат хадубккун щиб ккелебалъи абизе кIолареб хIалалда бугин рикIкIунеб буго эксперталъ.\n2016 сон байбихьаралдаса салафиязул мажгитазда сверухъ ахIвал-хIал хIалуцана, къана чанго мажгит. Ахирияб гьединаб лъугьа-бахъин, Хасавюрт шагьаралда бугеб «Северная» мажгит къай, кканин гIадамазе гIорхъолъа ин. Гьел къватIире рахъанин ва бихьизабунин, салафиязул жамагIатгунги рикIкIине кколеблъийин абулеб буго жамгIияй хIаракатчIужу, Гайдарил цIаралда бугеб институталъул вакил Ирина Стародубровскаялъ.\nАраб рузман къоялъ Хасавюрт шагьаралда тIолго Дагъистаналдаса салафиял ракIарун, рузманалдаса хадуб салафиязул жамагIаталъул церехъабаз гьоркьор лъун руго суалал, кин хадубккун жамагIаталъ жамагIаталде тIадецуй гьабиялда ва мажгитал къаязда данде хIалтIи гьабилебали.\nДанделъи тIобитIулеб «Восточная» мажгиталда бакIал гIечIогон, гIадамал мажгиталда сверухъ ругел къватIаздаги рукIун руго. Цебеккун, социалиял гьиназдаса тIибитIизабун букIана лъазаби, гьеб мажгиталде ракIарейилан. Мажгиталде хьвадулезул цояв, Ризван Ризвановас баян гьабухъе, рагъулал рукIун руго гьеб къоялъ шагьаралда цIакъ гIемер, амма гьенире ракIараразе гьезул щибго квал-квал букIун гьечIо.\n«Восточная» мажгиталъул имам МухIаммад Набица ракIараразда лъазабуна, гIадамал ракIариялъе гIиллалъун ккканин, сверухъ лъугьунеб бугелда бан щивасда бичIчIизабизе хIажат ккей, битIараб позиция кинаб букIинеб кколебали, гьединаб ахIвал-хIал бугеб заманалда.\nЦебеккун, гIадамазде тIадецуй гьаби, хIинкъаби кьей ва профилактикаялъул сияхIазде гIадамал роси берал къанщун толеб букIанин, амма гьанже байбихьун ругин цо-цоккун мажгитал къазе, мажгитал къалеб заманалда берал къанщун рукIине бегьуларин лъазабуна ракIараразда МухIаммад Набица.Гьебго заманалда, бусурбаби ратIа гьариги мекъаб бугин, бусурбаби цолъун, цо рахъалда рукIине кколин тIаде жубана кIалъаялда имамас.\nДагъистаналда мажгитал къаялъ ахIвал хIал хадубккун щиб букIинебали абизе кIолареб хIалалде бачунин рикIкIунеб буго экспертазги. Цо-цояз абулила, гьел къай терроризмалде данде къеркьеялъул цо тайпа бугин, амма салафиязул мажгитал къаялъ Дагъистаналда терроризмалде данде къеркьеялъе кумек гуреб, квекIен гьабулин баян гьабуна Гайдарил цIаралда бугеб институталъул вакил, жамгIияй хIаракатчIужу Ирина Стародубровскаялъ.\nГьелъул рагIабазда рекъон, Котрова къватIалда мажгит къаялдаса бахъун хал гьабидал, бихьулеб буго, гражданияб жамгIияталда жаниб ричIчIунгутIиял тIагIинариялъул механизмал гьечIолъи. Церехъаби ва идараялги рихьулел гьечIила, ахIвал-хIал хисизабун бажарулел.\nИрина Стародубровская: «Гьаниб абулеб буго, мажгитал къаялъе гIилла бугин гьениса гIадамал Сириялде ва ИГИЛалде ин. Ама мажгитал къаялъ иш лъикIаб рахъалде яги квешаб рахъалдейищин хисилебин абуни, гьеб квешаб рахъалде хисизе буго. Гьел имамаз гуро гьел Сириялде иналде ахIулел.Имамал жанир тIамунин, гьел гIолилал гьусулел гIадамал кирего тIагIунарелъул. Амма мажгит къан букIаго, гьел кантIизаризе чагIи рукIине гьечIо».\nГIаммаб куцалда абуни, гьеб рузман къоялъ букIараб данделъиялъул аслияб пикру букIанин жамагIат цолъиялде ахIийин баян гьабуна мажгиталде хьвадулев Ризван Ризвановасги.\nАраб анкьалда къан букIараб «Северная» мажгит рагьун бугин, цебе гIадин хIалтIулебги бугин баян гьабуна гьес. МахIачхъалаялда бугеб Надирия мажгит гьединго хIалтIулеб бугин, гьениве бокьарав чи унин, амма гIицIго жанире унаго паспорт бихьизе кколин бицана «Эркенлъи» радиоялъе жиндир цIар рехсезе бокьичIес.


3 млн. гъурущ кьезехъин буго полицияв чIварал кквезе квербакъаразе\nМоскваялъул полициялъул нухмалъиялъ 3 млн гъурущ кьезехъин буго 6 ноябралда гьенив полициялъул хIалтIухъан Виктор Разудалов чIваялда щаклъи бугел кIиго дагъистанияв валагьизе квербакъарал чагIазе.\nДокументазул хал гьабизе чIезарураб бакIалда кьвагьун буго гьезул цояс полициялъуласде. Цинги азарханаялде хъамураб бакIалда хунги вуго гьев.\nПолициялъул баяназда рекъон, гьеб бакIалда лъабгоял рукIун руго. Цояв - Руслан Парсилаев - ккун вугин, кIигоял тIурун ругин абулеб буго. Рехсолел руго гьел тIурун аразул цIаралги – Завур Хамутаев ва Азамат Шихачев. Цо-цо баяназда рекъон, гьел кколел руго федералияб цIех-рехалда ругел, Бабаюрт мухъалдаса, гIумрудул сонал лъеберилъе рахарал чагIи. Рохьилаздехун бухьен букIиналъул хабарги буго гьениб.\nМасала, Завур Хамутаев кколаанин Россиялда гьукъараб «Имарат Кавказ» гIуцIиялъул вакилилан бицана Москваялъул радиоялдасан кIалъалаго Денис Меркуловас. Москваялда бугеб Дагъистаналъул официалияб вакиллъиялъул комиссиялъул нухмалъулев ккола гьев. Хамутаев ахираб заманалда гIемер вачIунев вукIанин Москваялдеянги бицана Меркуловас, цере гьесулгун лъай-хъвай букIарал чагIазе бокьулеб букIинчIила гьевгун дандчIвазе.\nГьединго Азамат Шихавовасул рахъалъ полициялъухъ ругел баяназда рекъон, гьев унев вукIун вуго Бабаюрталъул изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къокъаялда гъорлъе, гIахьаллъун вуго 20I2 соналда полициялъул капитан Расул Качмасов чIваялъулъги.\nГьеб хIужаялъ Москваялда дагъистаниязда хадуб халкквей чIезабулеб бугин бицана ЭР-ялъе Москваялдаса журналист Елена Романовалъ. Масала, Хасавюрталдаса журанилистал рачIун рукIанила доре цо конференциялде. Дагъистаниял рукIин бичIчIидал, полициялъ гьел ункъо сагIаталъ сурав босулел чIезарунила Ленинский мухъалда тира=сверизе къватире рахъараб мехалда.\nЕлена Романова: «Тукаде унел рукIарал чагIиха гьел, цинги ва! Нуж дагъистаниял руго гурищилан, рачун ун руго. ТIадежоялъе паспорталдаги хъван буго гьезул Хасавюрталдаса ругилан. Бабаюртги Хасавюртги релълъарал цIаралги гьечIищха. Гьедин буго иш – гьанже цогидазеги – гIадлу-низамалда хьвадулел дагъистаниязе - къваригIараб жойищ гьагъаб букIараб. ПалхIасил, цересан киналго дагъистаниязул документазул хал гьабизе кьураб тIадкъай бугин ккола. Гурони гьал журналисталги полициялда ункъо сагIаталъ чIезарилаанищха».\nМоскваялда гIумру гьабулев Дагъистаналдаса тохтур ГIабдурашид СагIидовас рикIкIунеб буго цебе гIадин гьанже москваялъулазе гьединаб кIудияб асар гьабулеб гьечIин полициялъулав чIвай гIадал такъсираз, щайин абуни гьелдасаги кIудиял такъсирал цIикIкIунел ругила.\nГIабдурашид СагIидов: «Ахираб заманалда, тушбаби цIикIкIиналъ батила, гьединал хIужабаз кIудияб асар гьабулеб гьечIо москваялъулазе. ГIадатияблъун лъугьун буго зулму – миллат батIа гьечIо, регион батIа гьечIого. Такъсирчилъиги зулмуги цIикIкIунеб буго. Араб гIасруялъул 90 абилел соназул байбихьи нахъбуссунеб бугин ккола. ЦIикIкIунел руго экономикиял такъсирал, гIадамал чIвай, банкал талавур гьари».\nБайбихьуда бицен гьабураб хIужаялде тIадруссани, Шихачевасдаги Хамутаевасдаги хурхун гьабсагIаталда Дагъистаналъул полициялда лъалеб жо гьечIо. Амма Москваялъул полициялъул баяназда рекъон, гьел кIиялго жеги Москваялдаго руго.


Филиппиялда ругел киналго МасихІ ГІисаде цолъун иман лъуразде, нужер агьлуялъул бутІрузде ва церехъабазде салам буго МасихІ ГІисае хъулухъалъе чІарал Павелилги Тимофейилги.\nНилъер Эмен – Аллагьасулги ТІадегІанав ГІиса МасихІилги баркатги саламги лъеги нужеда.\nНуж ракІалде щванщинахъе дица рецц гьабула дир хирияв Аллагьасе.\nНужеда киназдаго гурхІагиян Аллагьасда гьарулебщинахъе дир рекІелъе рохел лъугьуна,\nдун тІоцеве нужехъе вачІараб къоялдаса жакъалъизегІан Рохалил хабаралъе гІоло гьабулеб хІаракатчилъиялъулъ нужги гІахьаллъидал.\nДир ракІчІола, нужелъе лъикІлъи лъугьинабизе байбихьарав Аллагьас гьеб рагІа-ракьанде щвезабилин МасихІ ГІиса вачІараб къоялде абун.\nНужер хІакъалъулъ гьединаб пикру букІинарищ дир, кидаго дир рекІелъ нужеде рокьи бугелъул. Нужедаги дидаги Аллагьасул баркат лъуна дун туснахъалъув вугеб мехалъги, Рохалил хабар тІибитІизабизе къеркьон, гьеб битІараб букІин чІезабулеб мехалъги.\nАллагьасда лъала ГІиса МасихІил гІадинаб урхъиялдалъун дун нужехъ киназухъго чІалгІун вугеб куц.\nДица Аллагьасда гьарула, бищунго лъикІаб тІаса бищизе нужеда лъазе, МасихІ вачІараб къоялде нуж, хъубаб тІанкІ лъечІого, нухдаса таричІого хутІизе нужер рекІелъ рокьи цІикІкІагийилан, гІакълуги цІубайгийилан, цІодорлъиги камиллъагийилан.\nНужер рацІцІалъиялъул гъотІода пихъ гьарзаго бижила гьебмехалъ. Гьедин ГІиса МасихІидалъун Аллагьасул кІодолъи загьирлъила ва гІадамаз гьесие рецц гьабила.\nБалагьея, вацал, дир гьаб ахІвал-хІалалъ дагьабги цІикІкІун квербакъи гьабуна Рохалил хабар тІибитІиялъе,\nкІалгІаялъур ругел киналго рагъухъабаздаги ва цогидал хутІараздаги бичІчІана дида рахсал МасихІ сабаблъун ран ругеблъи.\nДун жанив тІами сабаблъун ккун, гІемерисел иман лъуразул тавакал цІикІкІинабуна БетІергьанас, гьединлъидал гьезги расги хІинкъичІого халкъалъухъе щвезабулеб буго Аллагьасул рагІи.\nГьедин бугониги, цо-цояз МасихІил хІакъалъулъ бицунеб буго жидерго жахІдаялъги хІалхъублъиялъги тІамун, цогидаз абуни, бицунеб буго лъикІлъи бокьун.\nГьеле гьез Рохалил хабар тІибитІизабулеб буго, рокьиялъ гьесизарун ва Рохалил хабар цІунизе тІамурав чи дун вукІинги лъан.\nДозин абуни гьеб гьабулеб буго квешал къасдазги диде бугеб жахІдаялъги гьесизарун – гьезда ракІалде кколеб буго туснахъалъуб дие бугеб квешлъи гьелдалъун дагьабги цІикІкІинилан.\nБиччанте! Рихьдае букІаниги, ракІ-ракІалъ букІаниги батІалъи щиб, гьединги гьадинги ГІисал хІакъалъулъ хабар тІибитІулеб бугелъул. Дун гьелдаса вохун вуго ва вохизеги вуго.\nНужер гьари-дугІаялдалъунги ГІиса МасихІил РухІалъул квербакъиялдалъунги дун хвасарлъизе вукІин лъала дида.\nКъезе цІакъ бокьун гьечІо дие, къеларилан хьулги буго. Кидаго гІадин, хасго гьанже сункьаниги хІинкъичІого дица дир тІолабго жан МасихІ кІодо гьавиялъе кьела – дун хваниги, чІаго хутІаниги.\nДир гІумру МасихІилъ буго, хвалилъги пайда буго дие!\nАмма дун дуниялалда хутІани, дир хІаракатчилъиялъул хайирги буго. Лъаларо гьеб кІиялъулго кинаб дие бокьилебали.\nДир ракІ кІибикьун буго: гьаниса вахъун, МасихІида аскІове инеги бокьун буго, гьеб гІемерго лъикІ букІинилан ккун.\nАмма нужее цІакъ къваригІун вугелъул, дуниялалда хутІизеги кколев вуго.\nНужее къваригІун вукІиналда ракІчІун бугелъул, дида лъала дун нужеда киназдаго цадахъ хутІилевлъи, нуж тІоритІизеги иманалъ нуж рохизаризеги.\nГьедин дун нужехъе тІадвуссараб мехалъ, нужее цоги гІилла букІина, ГІиса МасихІидеги цолъун, дун сабаблъун ккун, чІухІизе.\nВоре, МасихІил Рохалил хабаралъ малъухъе хьваде. Дие рагІизе бокьилаан, дун гьенив вугониги гьечІониги, Рохалил хабаралда божиялъе гІоло цо хІал ккун чІун цадахъго къеркьолел ругин нужилан.\nТушбабаздехун кидаго бахІарчилъи бихьизабе. Гьеб гьезие буго хвалде иналъул гІаламат, нужее буго тархъанлъиялъул гІаламат. Аллагьасдасанлъидал гьеб бачІунеб бугеб!\nМасихІидалъун нужехъе рещтІун бугелъул, гьесде иман лъей гуребги, гьеб сабаблъун нужее кьезе бугеб гІазаб-гІакъубаги.\nДир гІадинаб къеркьеялъулъ гІахьаллъизе руго нуж. Нужеда гьеб доб мехалъ дилъ бихьана ва гьанже дилъ бугилан рагІулебги буго.


ХIакъикъаталде сверараб маргьа\nРоссиялъул тIасабищараб команда къуна хорватиялъулаздаса\nФутболалъул рахъалъ дунялалъул чемпионаталъулгун къо-мехлъикI гьабуна Россиялъул тIасабищараб командаялъ. Финалалъул ункъил бутIаялда гьеб къуна Хорватиялъул командаялдаса. Амма, кин букIаниги, финалалъул ункъил бутIаялде борчIигицин Россиялъул командаялъе кIудияб бергьенлъилъун ккола.\nНилъераз чеспионаталда гьединаб\nхIасил бихьизабилин ракIалдецин кколеб букIинчIо. Гьеб макьу, хIакъикъаталде свериялъулъ аслияб бакI ккола командаялъул тренер Станислав Черчесовас. Баркала буго, жидерго гьунаралдаги божун, тренерасул тIадкъаялги малъа-хъваялги тIуразарун, дунялалъул къуватал футболистаздаса къун хIачIел нилъеразеги. Хорватазул мухъилъ рукIана «Барселонаялъул», «Реал Мадридалъул», «Интералъул», «Ливерпулалъул», ай Европаялъул бищунго къуватал футболалъул клубазда хIалел футболистал. Нилъер командайин абуни гIуцIун букIана гIицIго Россиялъул премьер-лигаялда хIалел спортсменаздаса. Гьедин букIаниги Россиялъул тIасабищараб команда хашго хIалеб букIинчIо хорватаздаса, цо-цо мехалъ майданалда тIокIлъигицин бихьизабулеб букIана. Щибаб маргьадулги букIуна ахир, цоялъул лъикIаб, цогидалъул квешаб. Россиялъул тIасабищараб командаялъе хIакъикъаталде сверараб гьеб маргьаялъул ахир квешаб кканин абизе бегьиларо. Гьеб хIасил, ай дунялалъул чемпионаталъул финалалъул ункъил бутIаялде борчIи, гIунги тIокIаб буго нилъер командаялъе жакъа. Жеги чемпионлъиялъул бицине цудунго буго. ГьечIелъулха Россиялъул командаялда Мбапе, ДеБрюйне, Азар, Лукаку, Гризман, Кейн, Стерлинг ва цогидалги футболистал.\n10 июлалда футболалъул рахъалъ дунялалъул чемпионаталъул бащдаб финалалда Франция дандчIвана Бельгиягун. ХIалуцараб хIаялда 1:0 хIисабгун бергьенлъи босана парангаз. 11 июлалда Москваялда «Лужники» стадионалда Англиялъул тIасабищараб команда дандчIвана Хорватиялъул футболисталгун. 2:1 хIасилгун финалалде рорчIана хорватал. 15 июлалда финалияб хIаялда Франция дандчIвазе буго Хорватиягун.\nПрочитано 306 раз\tПоследнее изменение Пятница, 13 июля 2018 15:03


продолжение завершенной дискуссии -А. Тагаев - РЕЛИГИЯ и статьи на аварском - статьи - Персональный сайт\nВоскресенье, 18.03.2018, 14:47Читайте, комментируйте, спрашивайте.\nпродолжение завершенной дискуссии -А. Тагаев\nХIурматияв ГIабдурашид!<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />\nТIокIав чIечIого гьал макъалабазе жаваб хъваялдеги вуссинавун, цоги гьабулеб хIалтIиялде регIизе течIого вукIиналъе гIологIаги гуребдай гьанжеги дун хъвадаризе тIамулев вугеван кколеб буго. Кин батаниги, суал бугелъул, жаваб кьечIого гIеларо.\nТIоцебе дур мурад букIун батани «Нужер (идараялъул) хIалтIи лъикIалде ккей, гьаб питнаялдаса халкъ батIалъилародаян» абураб, Москваялдаги вукIун, газетазде, щибго хIужаги бачинчIого, Идара какун, исламалдаса инсан ватIа гьарулел жалги хъвандай хIалтIи лъикI гьабулеб ва питнаялдаса халкъ батIа гьабулеб. Гьабгощинаб хIакъикъаталде данде кколаребщинаб жо хъвазе лъарав, дуда лъазе ккеларищ исламалда рекъон кин гьел суалал тIуразаризе кколелали. ГIайиб цо чиясда яги Идараялда батани, гьеб гIайиб гIадамазда загьир гьабун халкъалда гьурщидай кколеб исламалъул нух?! Гьелъул жавабчилъи кинабдай бугоян лъазе ккелародай?! «Дица ва цоги-цоги нужеда рази гьечIел диналъул вацаз бахIсалде ахIиги питналъун бихьана нужеда, нужеда рази гьечIелщиналги исламгун, ай ТIадегIанав Аллагьгунцин, рази гьечIеллъун рихьизарулел руго нужеца», -ян хъвалеб буго дуца. Авалалдаго дуца загьир гьабулеб буго мун Идараялда данде чIараздасан вукIин, гьединги букIаго, щиб жоха тIокIаб дуца хъвалеб. Нижеца бицунеб жо исламалда данде кколебги букIаго, гьелда данде вахъарав чиясдаса Аллагь разилъизе рес гьечIеб лъаларев чияс лъие гIакълу кьолеб бугеб? «Исламалда жаниб оппозиция букIине кколаро» абураб рагIи дуца бачунеб буго, бахIсги букIине кколаро, бахIсги питна бугоян абураб бакIалде. КьучI гьечIел, хIужа гьечIел жалги хъван, газетазда макъалаби рахъи ракълиде ахIийищ кколеб? Диналъул вацасул гIунгутIи бихьани, лъидаго гьурщичIого, гьесда жиндаго хIеренго абеян гурищ малъулеб исламалъ? Дуе бегьулеб гьечIо питна гьабулев чи чIезавизецин. Питна гьабулев чиги чIезавичIого, бицун, бичIчIизабун, бичIчIизего бичIчIичIони, рес бугони, жамагIаталдаса ватIа гьавичIони, цоги батIияб къагIидаялда кин питна чIезабулебали ГIабдурашидица малъизе ккелаха! Гьедин абулев чияс тIоцебе гьаб хIукуматалда абизе ккела щай нужеца законги хвезабулеб, халкъалда жаниб питна тIибитIизарулел гIадамалги жалго толарел, щай нужеца гьедин гIадлуги гьабулеб, ккани, гьел жанирги тIамулелин. Питна чIезабиялде данде вахъунев бусурманчи кинав вукIуневали дидани лъаларо. Питнаялде ахIи кколарищ питна гьабулел чагIазе гIадлу гьабизе бегьуларилан аби? Дуцаго будунзаби, дибирзаби ахIулел руго бокьарав чиновникасда данде чIезе, хIужаби ругони. Гьелдаго цадахъ дуца, щибго хIужабиги рачинчIого, Динияб идараги какулеб буго, Идараялъухъ питна гьабулел чагIазе гIадлу гьабизе ихтияр гьечIолъиялдасаги воххулев вуго. Лъаларищ дуда, дибирзабиги, будунзабиги, Идараялъул хIалтIухъабиги, Конституциялда рекъон, хIукуматалдаса ратIа гьарун рукIин, ай гьезие хIукуматалъул политикаялде гъорлъе лъугьине гьукъараб букIин. Политика абураб рагIиялъеги Ожеговас кьолеб буго «хIукуматалъул гIуцIабазул хIалтIи» абураб магIна. Дуца абуни ниж ахIулел руго Конституциялда данде рахъине, дуцаго абулебги букIаго: «Светияб пачалихъалда щивав чиясе аслияб законлъун ккола Конституция. Гьеб Конституция рикIкIунарев, закон рикIкIаде къазабулев чиги ккола экстремистлъун», - илан. Гьедин бугелъул Конституциялда диналъул церехъабазе хIукуматалъул идарабазул хIалтIулъе лъугьине ихтиярги гьечIеб мехалъ, дибирзабиги будунзабиги гьел идарабазул хIалтIи битIизабизе ахIулев мун щив колев, экстремист гурони (дурго рагIабазда рекъон).\nАмма кIочон буго дуда, добго Конституциялда рекъон, щибав россиялъуласе ихтияр букIин жинца тIаса бищараб диналда рекъон хьвадизе. Гьедин Конституциялда данде кколареб жо гьабиялде дибирзаби, будунзаби ахIи питнаялде ахIи кколаребдай? Гьанжеги дуца такрар гьабулеб буго, дагIба-рагIиялъе, би тIеялде щвараб питна ккеялъе, гIайибго Динияб идараялда гьечIилан гаргадулел ругила гьенир хIалтIулезул чангоялин. ХIужа гьечIеб хабар кколарищ гьеб? ЦIарал гьечIищ гьел гIадамазда ва щиб гIайиб гьезда бугеб? Гуро, гьеб буго гIоркь гьечIел хабараздалъун Идара бусурбабазда рихинабизе бахъулеб хIаракат. Къуръаналда ТIадегIанав Аллагьас гьукъулеб буго кинаб бугониги миллат гIамм гьабун какизе, гьезда гьоркьор рукIине бегьулелъул Аллагьасде гIагарал гIадамал, гIаммаб каки гьездеги гIунтIулелъул. Гьедин бегьуларилан абизе бегьулеб гьечIоха дуе. «Дибирзаби, будунзаби хIукуматалъул политикаялде гъорлъе лъугьаян ахIи питнаялде ахIилъун кколеб батани, цIогьодулел хIакимзабигун, намус тIагIарал министралгун рекъон рукIаха...» – абун хъвалеб буго дуца, Идараялъул хIалтIухъабиги будун-дибирзабиги гьедин ругел гIадин! Гьединав хIалтIухъан ватани, гьев щивалиги бицине ккела гьесул гIайибги бицине ккела, гьесда жиндаго, Дагъистаналдаго газетаздаги хъван, щущазабун гуреб. Гьесда гьеб бичIчIизабизеги кIвечIони, исламалъеги гIадамазеги гьесул заралги бугони, гьебмехалъ бегьила хъвазе, хIужабиги рачун, гьебмехалъги гьесулалдасаги исламалъеги гIадамазеги гьеб загьирлъизабиялъул питна цIикIкIунеб бугони, бищизе ккела зарал дагьаб.\nДуца хъвалеб буго: «I990-абилеб соназдаго гьадаб питна нилъер беразда цебе бихьичIебищ диниял чагIазда гьоркьоб (Багьавудинилазда ва нилъеразда гьоркьоб», - илан. ТIоцебесеб, диниял чагIазда гьоркьоб питна букIунаро, питна букIуна диниял чагIаздаги динияб нухалдаса къосарал чагIаздаги гьоркьоб. Гьел дандеккунгутIиялда жалго тезе бегьилаан, гIадамазда гьоркьор ругел дандеккунгутIиял гьел рукIаралани. Амма питна исламалда жаниб гьабулеб бугони, щивав бусурманчиясда тIадаб буго исламалъул бацIцIалъи цIунизе. Диде бокьараб жоги абизе бегьула, гьелъулги дица анализги гьабула, кьучI гьечIеб жоялъул миллат гьабуларо, амма ислам жибго те, гьеб гIайибаздаса бацIцIадаб буго. Дуе данде кколарел жал рицарал чагIиги, хIакъикъат гьез абулеб букIиналдалъун, кавычкабаздеги рачун цIаралги лъун, гьел гIодорегIан гьаризе хIаракат бахъиги бусурманчиясул гIамалалдасан кколаро, бусурманчиян абулевщинав чияс гьабулеб жоги ислам букIунаро. КIиго чияс исламалъул цIаралдасан кIиго цоцазда данде кколареб жо бицунеб мехалъ, кIиявго витIарав вукIине рес гьечIеблъи лъазе кколареб жо буго. Мекъи вугев витIарасда разилъичIони, дагIба къотIулареблъиги хIакъаб буго. «Ккарал дандеккунгутIиял зулму гьечIого тIубазе кIвечIолъи нужер кIиязулго гIайиб гуребищ?» – абун суал лъолеб буго дуца. Кин кколеб данде, нижер пикруялда нахърилълъинчIелщинал чагIиги капурзабиги ккола, гьел гъуризеги ккола, жидеца гьел гъуризеги руго, хIал гьабун киналго жидер пикруялдеги рачине ругоянги абун, бусурбабазда дандеги рахъун, гьел гъурулел гIадамазулгун, гьеб исламалда данде кколареб нухги букIаго.\nГьедигIан гьунар бугев дуца щайха гьеб суал тIубачIеб. Гьезул пикру хисизабизе кIвечIилан Идараялдаги гIалимзабаздаги гIайибал чIвай битIунищха бугеб, кинаб исламалъул хIукмуялда гьеб данде кколеб? Дида дуца, щибго хIинкъичIого бугьтан лъолеб буго, дица дол бахIсалде рачIинчIилан гьереси бицунеб бугилан. Гьанжеги дица нугIлъи гьабулеб буго гьел бахIсалде рачIинчIолъиялъе, жидецаго рачIине гьабураб къотIиги хвезабун. Цо нухалъ Багьавудинил «гIагарав чи такъсиралде ккун, гьесие кумек гьабизе ин» цебесеб батана исламалдаса. Жиндир баракат щваяв СайидмухIаммад-хIажияс, дица гьабила гьесие кумекги гьевги къватIиве вахъила гьесде гIайиб гIунтIизабулеб батаниян абидалги, разилъичIо бахIсалде вачIине. Нахъеги кинабго жоги хIадур гьабун, гьабураб къотIиялда рекъон ниж ралагьун чIун ругеб мехалъ, гьес ахIун бачIана, жив бахIсалде вачIине ккани, телевидениялъул рагьараб эфиралде гурони вачIунарилан, нужеца жиндие гьеб чIезабейилан. Цоги багьана батизе кIвечIеб мехалъ, Идараялъул телевидение гьечIолъиги лъалаго, тIоцебе къотIиялда гьелъул цIарги бахъичIого, къотIиялъе хилиплъана. Гьедин гурони бегьулареб букIараб батани бахIсалде рачIине, ритIухъалги рукIарал ратани, щайха гьез абичIеб гьале нужее телевидениялъул эфирги, рачIа гьаниб гьабилин бахIс; Идараялда борхизе кIолареб букIинги лъалаго, гьеб суалги цебе рехун, къотIи хвезабураб? Гьелищ дол дица рицунел гьерсал? КъотIиялъе хилиплъи ккола мунафикълъиялъул гIаламат, мунафикъзаби рукIунеб бакIги жужахIалъул тIино бугилан абулеб буго, дица гуребха, БетIергьанас. Гьанже ургъеха щив гьерсихъан ва щив чи щив ккаравали.\nИдараялъул гIайибалги рихьулел рукIаго, гьабизе кIолеб жоги букIаго, питна чIезабиялъе, кивха вукIарав, ГIабдурашид мун, гьеб питна Дагъистаналда багъаридал? Исламалда хурхараб гIиллаги питнаялъул букIунаро, ислам хвезаби ккола питна гьаби. Вагьабиязе кьолеб къиматги, СагIид-афандияс (къ.с.) абунилан абун, Шевченкоца «Независимая газетаялда» хъвараб жоялдасан босичIого (гьедигIан исламалъул ургъел бугев чияс), гьес хъвараб «МажмугIатул фаваидалдасан» босизе кколаан. ГьанжегIаги цIале, кантIуларищ мунгоян. Дуца хъвалеб букIахъего, дур мурад батани дур гъалатIал такрар гьаричIого рукIин, гьел рихьизарурал мехалъ, щай дуе гьеб бегьулеб гьечIеб?\n«ГIалимчияс кьураб жаваб» къабул гьабизе ккелилан абиялъ дунги дун гуревги «гIалимчилъун» лъугьунаро, гIалимзабазда нахърилълъараздасан рукIуна, дуеги гьедин гьабуни лъикIаб буго, гIалимзабаздеги, исламалдеги, Идараялдеги ганчIал ралев вукIинчIого. Устарасул адаб кин гьабизе кколебалиги гьев кинав чи вугевалиги лъазе ккани, гьеб бигьаяб суал гуро. Устарасул тарбиялде гъоркьеги лъугьинчIого, гьесул баракатги щвечIого, гьеб гIадамасда бичIчIуларо. Устарасул хIакъалъулъ абулеб жоги гьесие кколеб къиматги дуда ва мунго гIадин тIарикъаталдаса рикIкIад ругел гIадамазда, вагьабиязда, Къуръаналъул цо-цо аятал гIадин гурони - щиб бицаниги, кин бицаниги, бичIчIуларо. Дун гIадинав чиясул рагIи дуца гIадахъ босуларелъул, гьединаб дур гIадинаб бичIчIиялъул гIадамазул хIакъалъулъ немцазул философ Эрхард Йоганица абулелъухъ гIенекке: «Дица бицунеб жо бичIчIуларев чи гьеб бичIчIизеян лъугьунге, гьев гьеб хIакъикъат (битIараб жо) бичIчIиялъул макъамалде вахинчIого, гьесда гьеб бичIчIуларо».\nГьанжеги абила дуца, гьазул жалго жидеего кIодолъи щибилан, гьеб дурго хIакъалъулъ дудаго жаниб бугеб пикру букIиналъул халги гьабичIого. БитIун бичIчIани, дуего лъикI. ТIадегIанав Аллагьасулгун квар цIараб бухьен бугеб гIадин ниж кIалъаларо, шаригIаталда бугеб жоялдалъун гурони, гьеб дуда бичIчIизе бокьун гьечIолъиги нижер суал гуро, дурго буго.\nШамхалалда ккаралъулги хIасил дуца босулеб буго «Черновикалдасан», цереги чIун нугIлъи гьабулел, гьенир рукIарал диналъул вацазул нугIлъиги нахъе рехун. Кинал дибирзаби кир ругелалиги нижеда дуца бицинчIониги лъала, мекъаб нухде ккарав гьев вугони, битIараб нухде гьев вачиналъеги, Аллагьасе бокьани, хIаракат бахъила. Нижеца киданиги цIунцIраби гIадин нижеда нахърилълъаян абуларо, амма абула битIараб исламалъул нухда чIайилан. КигIан гьеб бегьуларев мун вугониги, Аллагьас кьеги дуеги битIараб жо битIараблъун бихьи. Къуръаналъул магIна бичIчIизе кколариланги нижеца абуларо, амма абула нилъедаса гьеб лъикI бичIчIулезда нахърилълъине кколилан, жибго Къуръаналъ гьелде ахIулел ругелъул. ШаргIалда бегьулареб, мекъаб жо шаргIалда бегьулилан лъица абуниги, гьев чи шаргIияб, ай исламияб нухалдаса вортула, гьединго вортула гьесда рекъаравги. Гьеб машгьураб жо буго, гIисинал лъималаздагицин лъалеб, кигIан дуе бегьулеб батичIониги.\nМуфтияс «Эхо Москвы» радиоялда суннитаздаги шигIитаздаги гьоркьоб батIалъи щиб абураб Татьяна Пилипейкаца кьураб суалалъе: «Дида кIоларо гьеб суалалъе жаваб кьезе», -ян абиги дуца бачунеб буго гьесул лъай гьечIолъиялде ва гьес, хадуб кьела жавабан абиги муфти гьереси бицунев чи вукIиналде бачунеб буго. ТIокIаб гьев радиоялдеги инчIони, гьезги ахIичIони, кинха рагIилеб жаваб. Сундуе гIоло гьелъ гьединаб суал кьолеб бугеб, гьеб гурони, тIокIаб кинабго ислам тIокIкIун лъандай буго Татьянадаян пикруго гьабулеб гьечIо дуца. Щай муфтияс гьединаб жаваб кьурабалиги кинха дуда бичIчIилеб, гьедин гьесда маслихIатаблъун бихьани, гьеб лъикI букIинаян абураб жоги дуда эхебе унарелъул.\nНижеца киданиги Конституцияги законги рикIкIунарезда вагьабиялинги абуларо, исламалда жанир раккаралдаса нахъе питна бекьулел ругел вагьабиязде гурони. Дидаса бахъарабин дуца хъвалеб бугеб вагьабиязул махIги лъикI сунтIе, дудасаго бахъун батизе гурин. Гьел мунагьал гьечIилан ракIчIейги дурго хIакъалъулъ дурго бугеб пикру буго, жаниб бугеб гурони, къватIибе кьоларелъул. Я гIалимзабазул, я муфтиясул, я Динияб идраялъул хIалтIухъабазул цониги лъикIаб рахъго бихьуларев чиясде, берал канал ругониги ракI беццавилан абичIого, кинха абилеб?\nВагьабиязда бичIчIизабизе кIоларо, щиб бицаниги, жидерго пикру гурони. Божи буго, мун гьединаздасан гьавун ватиларилан Аллагьас.\nГьалдаса хадуб дуца щибжо хъваниги, гьелъие жаваб гьабурав чи ахIмакъ вукIина. Хадусеб Аллагьасде тIамун тана.\nКинавго бусурманчи битIараб нухалде тIовитIи Аллагьасда гьарулев АхIмад-хIажи ТIагьаев.\nКатегория: РЕЛИГИЯ и статьи на аварском | Добавил: saidov-ak (23.12.2007) | Автор: Ахмед Тагаев\nПросмотров: 800 | Рейтинг: 1.0/5 | - Оценить -ОтличноХорошоНеплохоПлохоУжасно


«Платоналъул» дандерижи гIадамазда рагIизе буго\nDagestan--Drivers strike. November,19, 2015\nДагъистаналда халатбахъунеб буго халатаб манзилъалъ хьвадулел чIахIиял автомашинабазул хIалтIухъабаз лъазабураб рази гьечIолъияъул акция. 19 ноябралда акция лъазабурал нахъе къотIизе гьенибе цIан буго рагъулаб техника. ГIахьалчагIаз лъазабулеб буго рагъулаз провокацияби гьарулел ругин. ТIолго регионазда чIахIиял автомашинабазда тIад лъолеб бугеб магъалоялъул кьаби щвезе бугин гIадатиял гIадамаздайин абулеб буго акциялда гIахьаллъулез ва экономистаз.\nЮк баччулел чIахIиял автомашинабазул хIалтIухъаби транспортгун цадахъ ракIарун руго аслияб куцалда Гъарабудахкент мухъалъул Манасалда ва Гъаякент мухъалда. 19 ноябралда Манасалда рази гьечIолъиялъул акция лъазабурал гьениса нахъе рачахъизе рачIун руго рагъулаб техника ва къуваталъул идарабазул хIалтIухъаби.\nАкциялда гIахьаллъулезул къадар 350 чиясде бахун буго. Россиялъул тIалъиялъ нухлухъ босулеб мухь нахъе бахъичIони, жидеца багьабиги рорхизе ккезе ругилан абулеб буго акциялъул гIахьалчагIаз. Цойидаго нухда рахъунаго гьез кьезе ккезехъин бугила 500 азарго гъурущ, жеги автомашинаялда хасал тIагIалабиги лъезе кколел руго, гьелги ругила хириял.\nГьенире ракIарарал чагIи лъикIаб гIумру букIун къватIире рахъарал кколарила, хъизан-лъимал кваназаризе батIияб рес гьечIила чIахIиял автомашинабазда хIалтIун гурого жидерин абулеб буго гIадамаз. ГьанжелъагIанги, юк баччулел чIахIиял автомашинабазул хIалтIухъабаз къайи цIикIкIун бугони, гьелъухъги мухь кьезе кколеб букIун буго.\n19 ноябралъул радалалдаса нахъе 50 цикIкIун рагъулаб техника ва нусго гIанасев рагъулав ракIарун ругин гьенирин бицана «Эркенлъи» радиоялъе акциялда гIахьаллъулез.\nЦебеккун, рази гьечIолъиялъул акция лъазабуразухъе рачIун рукIана Дагъистаналъул тIалъиялъул вакилзаби. Дагъистаналъул Транспорталъул агентлъиялъул нухмалъулев Хучбаров Загьид гIенекканила жидер тIалабазухъ ва хьул бугила жидер тIалабал тIадехун кьелин гьесилан бицана акциялда гIахьаллъулев Нурисламица «Эркенлъи» радиоялъе.\nНурислам: «Хучбаров вачIун вукIана цогидал тIалъиялъул вакилзабигун цадахъ. Гьезда хисизабизе кIолеб жо щибго гьечIо, амма гьезие бокьун букIана нижер тIалабал лъазе. Ниж руго гьеб «Платон» абураб система нахъе бахъи тIалаб гьабун къватIире рахъун. Гьеб магъалоялъул цо нижее гуро ккезе бугеб зарал, гьелъул зарал ккезе буго гIадатиял гIадамазе, киназего.\nЩай? Щай гурелъул, гьадинги щибаб нигIматалъул багьаялда гъорлъ гьелъул 35 процент ккола транспорталъул харжал. Гьанже, гьеб магъало тIаде жубан гьеб 45 проценталде бахинеги буго, хиралъизе буго кинабго. Киналго нигIматал: ролъ, чакаралдаса байбихьун, щай гурелъул гьеб кинабго ккола баччулеблъун. Гьединго Дагъистаналдаса цогидал регионазде баччулебги. Гьелъул хIасилалда хIукуматалда багъа-бачарицин ккезе рес буго».\nМанасалда гIагар «Кавказ» федералияб трассаялда ракIарарал гIадамаз жидерго автомашинабазда чIван руго игIланал «Ниж «Платон» системаялда данде руго», -ян тIад хъвай-хъвагIаял ругел.\nГьабсагIаталда рагъулаз автомашинабаздаса хIукуматалъул номерал рахъун, гIадамал ралъаргъунел ругила. Гьезие хIажат бугила, щиб гьабунги гIадамал данде тIамизе, цинги къуват хIалтIизабун жал нахъе къотIизейин бицана Нурисламица.\nНурислам: «Гьанире рачун рачIана ОМОНал ва рагъулал. Гьез гIадамал ралъаргъунел руго, рахъулел руго автомашинабаздаса номерал. Гьезие провокация хIажат буго. Абулеб буго жеги дагьал дорегIан цIикIкIараб къадар рагъулазул ракIарун ругилан. Нижеца нижерго машинаби нухдагицин тун гьечIо. Нух буго эркенго.\nРагъулаз къан буго лъелго хьвадулеб нухлул бутIацин. Нусго чи вуго гьезул гьанир ракIарун. Ниж щиб гьабунги гьусизе къваригIун буго гьезие».\nГIадамазда ва рагъулазда гьоркьоб тунка-гIусиял ккезе рес бугила, гьезие гьеб хIажатги бугин тIаде жубана акциялъул гIахьалчияс.\nРоссиялда федералилял трассабаздасан хьвадулел юк баччулел чIахIиял автомашинабаздаса мухь бакIариялъ гьеб баччулел чагIи тIамизе ругин къайиялъул багьа бахинабизе, гьелъул хIасилалда тукабазда ва базаразда киналъулго багьаги бахине бугин рикIкIунеб буго экономистазги. Гьедин, хасго кьаби щвезе бугила Россиялъул жанубияб рахъалда.\nЗарал ккезе бугин гIадамазейин абураб пикру загьир гьабулеб буго «Кавказский узел» сурсаталъе экономист, Глобализациялъул проблемабазул институталъул директор Сергей Делягиница. Гьадинги цIикIкIараб даража мискинлъиялъул бугеб Шималияб Кавказалда, гьеб рагIизе бугила, щай гурелъул дагьлъизе бугила нигIматазул ассортимент.\nГьеб хурхараб бугила регионазул хаслъиязда. Масала, централиял регионазда тIиритIарал ругила чIахIиял тукабазул гьинел, нус-нус тукаби жидер ругел. Гьединал бакIазда цIакъго хиралъиялъул хIинкъи букIунарила.\nАмма аслияб куцалда Шималияб Кавказалъул регионазда тIиритIарал гьечIила гьединал тукабазул гьинал. Гьоркьохъеб куцалда нигIматазул багьа 15 проценталъ бахине рес бугин рикIкIунеб буго Делягиница. Жакъа къоялде, 2014 соналде данде ккун, Дагъистаналда кванил нигIматазул багьа гьоркьохъеб куцалда 10 проценталъ бахун буго.


Ставрополь икълималъул Ульяновка росдал пенсиялда йигей чIужу-гIадан туканалда.\nГIадамазул харжал ва пенсиял тIаде цIикIкIинаричIогон, гIаксалда гьел мукъсан гьаризе рес буго. Экономистаз гьелда бан лъазабулеб буго мискинлъиялда ругел гIадамазул къадар 2017 соналдехун цо миллионалдасаги тIаде цIикIкIине ругин, гьеб проект гIумруялде бахъинабунани.\n2016-2019 соназул макроэкономикаялъулаб прогнозалда рекъон, Россиялъул Экономикияб цебетIеялъул министерлъиялъ лъазабулеб буго улкаялъул экономика нахъе ккеялдаса цIуниялъе гIоло 2016-2017 соназда реалиял мухьал, ай харжал ва пенсиял тIаде цIикIкинаричIого тезе ккезе ругин, гIаксалда гьел дагь гьаризеги кколин. Хадубккун, 2018 -2019 соназда гьел нахъеги тIаде цIикIкIинаризе рукIине.\nГьедин лъазабулеб буго «Коммерсантъ» газетаялъ. Масала тIаде щолел харжал дагь гьаризе рес буго 2016 соналда 3 проценталъ, пенсиял абуни дагь гьаризе руго 5 проценталъ.\nЭкономистаз гьелда бан лъазабулеб буо улкаялда мискинлъиялда ва цIакъго мискинлъиялда ругезул къадар цIикIкIине бугин. ГьабсагIаталда мискинлъиялда ругел гIадамазул къадар Россиялда бащалъулеб буго 13 проценталда. 2017 соналде гьединазул къадар цо проценталъ бахине бугин баян гьабуна гьелда бан «Эркенлъи» радиоялъе экономист Халил Халиловас.\nУлкаялда хIисаб гьабун босанани, цо процент кколила цо миллионалдаса цIикIкун ци - 1,5 миллионалъ тIаде цIикIкIине ругила мискинчагIи.\nХалил Халилов: «МискинчагIазул къадар улкаялда цIикIкIине буго. Гьез харжал ва пенсиял цIикIинариялде лъазабулеб мораторий хIалтIулебгIан заманалда жаниб, ай 2018 соналде щун, улкаяда 1,5 миллионалъ цIикIкIине руго мискинчагIазул къадар, ругел 13 процент мискинчагIазде тIадеги.\nГьединго, гьабсагIат улкаялда къайиялъул бича-хиси дагьлъун буго. Гьеб дагьлъун буго лъалаго, 10 проценталде щун. Россиялъул тарихалда жаниб букIинчIо гьединаб жо. Мораториялъ абуни, къайиялъул бича-хисиялдеги кьаби щвезабизе буго.\nПарламенталде ва рукIинесел президентасул рищиязда цере гьединал лъикIал гьечIел дандерижиял гьеб программаялъул ругониги, абизе ккола пачалихъалъ улкаялъул экономикияб структура хисизабиялъе гьабулеб жо бугин гьеб».\nЭкономистат баян гьабуна, ахирияб мурад гьел хиса-басиязул ругила халъкалъул бугеб гIарац цIикIкIинабичIого, коропрациязул капитализация гьаби , хадубккун гьел корпорацияз халкъалъе инвестициял гьаризе рукIине. Жакъа къоялде Россиялъе рачIунел инвестициязул къадар дагьлъун бугила 11 проценталде щун\nХалил Халилов: «Жакъа бичIчIулеб буго исанаги дагь рачIине рукIин инвестициял. Амма бачIунеб соналдаса бахъун, лъалеб, дагьаб бугониги экономикаялда цIилъи чIвазе буго. Улкаялда бугеб девольвациялъул асаралдаго цадахъ гIисинал харжал цIунун, корпорациязул жигар бахунеб бугони, гьел цIунун хутIизе буго, амма гьел корпорациязда бажаричIони хIалтIи бачун, гьел шартIазда гьел ине руго нахъе.\nБичIчIулеб буго энергиялда бараб экономикаялдаса улкаялъе бокьун букIин экономика промышлениябгун инновациялъулалде сверизабизе. Амма тIаде бачIунеб мухь дагьлъиялъги асар гьабичIого хутIизе гьечIо экономикаялде».\nРоссиялъул Экономикияб цебетIеялъул министерлъиялъ бахъараб программаялда рекъон инвестициязулл къадар 2019 соналде бахине кколеб буго 24 проценталде. Амма 2016-2017 соналда хIалтIудалъун хьехарун гьечIезул къадарги цадахъго бахине буго 5 проценталдасаги цIикIкун.\nГьадинги бищун гIисинал харжал ва мухьал ругел регионлъун кколеб Дагъистаналда гьелъул кьаби цIакъго лъазе бугин рикIкIунеб буго экономист Эдуард Уразаевас.\nЩайин абуни Дагъистан кколила цIакъго кIудияб къадар бюджеталъулал харжал ругеб регионлъунги экономикаялда гъорлъ, цогидаб рахъалъ, Дагъистаналда рагIдукь бугеб экономикияб сектор цIакъ кIудияб букIин кIочене бегьуларила. Экспертас тIаде жубана жакъаго хIалтIудалъун хьезаричIезул къадар цIикIкун бугин республикаялда, хадубккунги гьеб бахине бугила.\nБизнесчагIазул ва предпринимателазул гьелда бан пикру цIехедал аслияб бутIаялъ загьир гьабуна пикру пачалихъиял гурел гIуцIабаз захIматалъухъ кьолеб мухь дагь гьабизе рес бугин, щай гурелъул хIалтIи гьечIолъиялъ гьеб секторалда жакъаго цIикIкIараб къадар бугила хIалтIул бакIазухъ балагьун иргаялда чIарал.


Хасавюрталъул бетIер Сайгидпаша ГIумахановасда хурхун жеги официалияб лъазаби гьечIо, амма божизе бегьулеб бакIалдасан ЭР-хъе щварал баяналда рекъон, ГIумахановасулгун кIалъай гьабун буго Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас.\nГьезул къотIи ккун буго Хасавюрталда цойги чиги тун, Сайгидпаша ГIумаханов республикаялъул даражаялъул хъулухъалде вачине. Сайгидпаша ГIумаханов хисун Хасавюрталъе бетIерлъи гьабизе тIадкъалеб буго гьесулго Буртунай росулъа чи Зайнудин Охъмазовасда. ГьанжелъагIан гьев хIалтIулев вукIун вуго Хасавюрталъул администрациялда мэр хисулев чилъун.\nБицен буго Сайгидпаша ГIумахановасда тIад къазе бегьулин республикаялъул цо министерлъиялъе нухмалъи гьабизеян. Масала, ЭР-гун ракI рагьараб гара-чIвариялда цо-цо экспертаз абуна гьесда тIад къазе рес бугин пачалихъияб буголъиялъул яги захIматалъулгун социалияб цебетIеялъул министрлъи. ТIадегIанал хъулухъазда гIадамал толелъул миллат хIисабалде босуларебани, хIукуматалъул нухмалъулевлъун тезе гIураб даража бугин Сайгидпаша ГIумахановасулин абулелги руго. Амма республикаялъул бетIер магIарул миллаталъул вугогIан мехалъ хIукуматалъулги парламенталъулги нухмалъулел лъарагIгун дарги миллаталъул чагIи толеб гIадат буго Дагъистаналда.\nПалхIасил, Хасавюртги тун Сайгидпаша ГIумаханов нахъе унев вугин баккараб хабар гIад-хочI гьабулелги руго, хасго интернеталдасан. Масала, ахираб заманалда мэраздаги, цогидал идарабазул нухмалъулездаги хадур вертолетал рачIунеб гIаламат лъугьун буго республикаялда. Гьедин вертолетги бачIун туснахъ гьавилин хIинкъун анин Дербенталъул бетIер Имам Яралиев хъулухъалдаса нахъе жинцаго гIарзаги хъванилан абула экспертаз. Гьеб хIужаялда хурхинабулеб буго цо-цояз Сайгипаша ГIумахановасда сверухъ баккараб хабарги. Амма аваразул миллиябгун маданияб автономиялъул вице-президент ва жамгIияв хIаракатчи Маркъо ШагIбановасул пикру батIияб буго. Гьес ЭР-лъе бицунеб буго цебего гьарулеб букIанин ГIумахановас республикаялъул бетIерасда жив Хасавюрталдаса нахъе вачейин.\nМаркъо ШагIбанов: «Гъос (ГIумахановас – ЭР) жинцаго абулеб бугоха жив рази вугин гьеб хIукмуялда. Гьеб гуребги, гъоркьисалаго гьарулеб букIана Рамазан ГIабдулатIиповасда, цогиги чиясе гьеб хъулухъги кьун, жив цогидаб хIалтIуде вачейилан. Гьеб мехалда республикаялъул бетIерас гьесда гьарана цодагьаб мехалъги чIайин, щайин абуни мун жеги гьенив вукIине кколеб гIадаб ахIвал-хIалги бугин шагьаралда ва гьелда сверухъ. Гьанже гьезул хIукму хисун бихьулаха. Хасавюрталдеги Сайгидпаша ГIумахановас божилъи гьабулев, хIадур гьавурав чи унев вуго. Гьединлъидал ГIумаханов къураб хиса-басилъун бихьулеб гьечIо гьеб дида».\nЗама-заманалдасан рагIизе бегьула Хасавюрт жидер шагьар кколин, гьединлъидал жидер миллаталъул чи вукIине кколин гьенив мэрлъунилан лъарагIазулги чачаназулги миллатчагIаз гьарулел лъазабиял. Статистикаялда рекъон, жакъа къоялда Хасавюрталда гIумру гьабулеб буго 41 проценталъ магIарулаз, 37 процент буго чачаназул, хутIарал руго лъарагIалгун цогидал миллатал. Гьедин ахирал соназде щвезегIан цо-цо чагIаз билълъанхъизабулеб букIана Хасавюрталда мэрлъун Олимпиялъул хIаязул чемпион Бувайсар Сайтиев вачIунев вугин абураб хабарги.\nГьедин гьанже Сайгипаша ГIумаханов Хасавюрталдаса нахъе ингун, кинаб букIине бегьулеб гьеб шагьаралда политикайин гьикъидал, ЭР-ялъе гьадин жаваб кьуна Маркъо ШагIбановас.\nМаркъо ШагIбанов: «ТIоцебесеб иргаялда, Сайгидпаша ГIумахановасул кверги берги букIинарищха шагьаралда тIад. Гьениве вачIинехъин вугев чиги гьесул божарав чи кколелъул, ГIумаханов гьесие хIалае вахъинеги хIадур вукIина. Доба командаги цIунун хутIун бугелъул, дида ккола гьенир цо принципиалиял хиса-басиял ккеларилан».\nСайгидпаша ГIумаханов хисун Хасавюрталда мэрлъун толев вугев Зайнудин Охъмазовасухъа баян щвечIо ЭР-ялъе. Гьеб шагьаралъул администрациялда хIалтIулел чагIаз ЭР-ялъе бицухъе, жив хъулухъалда тасдикъ гьавизегIан Охъмазовасе бокьун гьечIо журналистазе баян кьезе.\nСайгидпаша ГIумахановас Хасавюрталъе бетIерлъи гьабуна 18 соналъ. МухIамадгIали МухIамадов республикаялъул нухмалъиялда вугебгIан заманаялъ гьев рикIкIунаан Дагъистаналъул тIалъиялъе оппозициялда вугев чийилан.\nТакъсирчагΙи мурадалде щвечΙо


Г1АЛИМЧИ РАК1АЛДЕ ЩВЕЗАВУНА. - 3 Апреля 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Апрель » 3 » Г1АЛИМЧИ РАК1АЛДЕ ЩВЕЗАВУНА.\nГ1АЛИМЧИ РАК1АЛДЕ ЩВЕЗАВУНА.\n23 марталда 4 сон т1убала машгьурав г1алимчи, жиндир мунагьал чураяв Бакълъухъа Г1абдулгъапурил Мух1амад исламалъул тушбабазул бидулаб квералдасан къадаралде щваралдаса. Гьелда хурхун Хунзахъ клубалда т1обит1ана г1алимчи рак1алде щвезавиялъул мажлис. Гьениб г1ахьаллъи гьабуна Хунзахъ ва районалъулго росабазул жамаг1атаз, диниял идарабазул вакилзабаз.\nМажлис рагьана ва ахиралде щвезег1ан гьеб нухда бачана Хунзахъ росдал дибир Мух1амад-х1ажи Мух1амадовас. Бакълъухъ росдал дибир Мух1амадрасул-х1ажица г1ат1идго бицана Г1абдулгъапурил Мух1амадил г1умруялъул х1акъалъулъ, рехсана дол зах1матал бикъа-хъами, хъах1балъиги, ц1огьги, хъачагълъиги ц1ик1к1арал 90-лел соназ дин цебет1еялъе гьес бахъараб х1аракаталъул ва гьесул бук1араб берцинаб, цогидаз мисал босизе рекъараб берцинаб т1абиг1аталъул. Хунзахъ бугеб мадрасаялъул директор Эльдарил Мух1амадица жиндирго к1алъаялда бицана нилъ киназго раг1абаздалъун гуребги, г1амалалдалъунги гьединал Аллагьасул диналъухъ рух1 кьурал бах1арзазул нух кквезе ккелилан. Цебе дин гьукъараб заманалдацин, нилъер умумуз гьедин рак1 унтун т1алаб гьабураб г1елму, жакъа г1адинаб диналъе киналго нухал рагьараб заманалда к1вар гьеч1ого тезе бегьулариланги абуна гьес. Гьединго Г1абдугъапурил Мух1амадил рехсей гьабурал к1алъаял рук1ана Дагъистан республикаялъул муфтияталъул муг1рузулаб террирориалияб округалда вугев вакил Х1асан-х1ажи Мух1амадовасул, Хьаргаби районалъул имам Мух1амадсайпула Ах1маевасул, рихьундерил дибир Г1алих1ажи Садрудиновасул ва цогидазулги. Мажлис берцин гьабун бук1ана, к1алъаязда гьоркьоб берцинаб гьаркьидалъун ах1улел мавлидазги. Ахиралда дуг1аги гьабун, хундерил дибир Мух1амад-х1ажица баркала кьуна ах1и басра гьабич1ого, ваг1за-хабар гьабизе рач1арал г1алимзабазеги ва мажлисалда г1ахьаллъи гьабураб жамаг1аталъеги.\nМажлис ана пайдаяб ах1вал-х1алалда.


Бесдал лъималазе рукъзал щвеладай?\nГьал къоязда ДРялъул хIукуматалда гьоркьоб лъун букIана бесдал лъималазе рукъзал росиялъул суал. Исана гьел росизе ккола 396 лъимералъе (гIаммаб къадар абуни 3950 лъимер). Гьелъие гIоло…\nСалтIа лъел чвахукье нух гьечIо\nЦо-цо бакIал къачIан рахъи негIан 29 июналдаса 15 июлалде щвезегIан СалтIа бугеб чвахукье нух къалеб бугин лъазабуна гьал къоязда Гъуниб районалъул администрациялъ. Кин батаниги, чвахукье…\nС. Меликов - Хунзахъ тIалъиялда\n«Расул ХIамзатов витIарав вукIун вуго: мугIруз пана гьарулел руго. Гьанже бичIчIана дида Хунзахъ районалда гьалгощинал гьунар тIокIал шагIирзабиги хъвадарухъабиги щай ругелали». Гьедин абуна ДРялъул бетIер…\nХIамзатил Расулил цIиял томал\nТIадеялъул, Аллагьас хъван батани, кIодо гьабизе бугеб ХIамзатил Расулил 100 сонилаб юбилеялде гьесул асаразул 10 том басмаялде бахъизе бугин бицана шагIирасул яс СалихIатица. Расулил 80…\nИраналъул вакил – Дагъистаналда\n22 июналда МахIачхъалаялде вачIана Россиялда вугев Ираналъул официалияв вакил Казем Жалали. Цо-цо баяназда рекъон, гьев дандчIвазе вуго ДРялъул бетIер Сергей Меликовгун, муфти АхIмад-хIажи ГIабдулаевгун, Дармилабгун…\nХIажизаби къватIире рахъана\n21 июналда нилъер хIажизабазул тIоцебесеб къокъа къватIибе бахъана. Исана Россиялдаса хирияб ракьалде сапар гьабизе буго 12 500 чияс. Нилъер республикаялдаса хIежалде ине вуго 7500 чи.…\n25-абилеб форумалда гьабураб 16 къотIи-къай\nИсана 25-абилеб нухалда тIобитIараб Петербургалъул халкъазда гьоркьосеб экономикияб форумалда (ПМЭФ-2022) Дагъистаналъ 16 батIияб къотIи-къай гьабуна туризмалда, Сбербанкалда, ВТБялда, гIелмуялда, экологиялда, нухазул магIишаталда ва цогидалда хурхун.…\n15 июналда Санкт-Петербургалда байбихьана халкъазда гьоркьосеб экономикияб форум (ПМЭФ). Гьелъул аслияб тема ккола – «ЦIияб дунял – цIиял ресал» абураб. Дунялалдаго лъугьарал хиса-басиязда рекъон цIияб…\nФАПазда сверухъ цIех-рех\nРоссиялъул ЦIех-рехалъул комитеталъул ДРялда бугеб управлениялъ байбихьун буго ЦIунтIа районалъул ФАПазда хурхун уголовнияб дело гьабизе. Гьеб сюжеталда бицухъе, чи сах гьавиялъе рукIине кколел шартIал ФАПалда…\n12:06, 02 июля 2022, 42\n12:03, 02 июля 2022, 36\n11:59, 02 июля 2022, 34


Январь моцIалъул бищунго гIемер хъуй гьабураб лъугьа-бахъин ккана Чачан республикаялда тIобитIараб митинг. Гьенир чIварал игIаланаздаги гьарурал хитIабаздаги рекъон митингалъул аслияб мурад букIун рагIула Россия ва В.Путин къватIиса "тушбабаздаса" цIуни.\nГьеле гьел къватIиса тушбаби абулел чагIиги рагIула Россиялъул либералал, демократал, ай жакъасеб Кремлиялъул ва В.Путинил политикаялдаса рази гьечIел чагIи. Гьаниб бачIунеб буго суал, щай Грозныялъ гьадингоги социологиялъул цIех-рехазда рекъон 80 проценталдаса тIаде жиндир рахъ гражданаз кколев В.Путин цIунизе кколев? Бищун аслияб суал, лъидаса цIунизе кколев гьев? Къалам гурони кодол гьечIел либералаздасайищ?\nГьел гьадингоги машгьурал гьечIо Россиялда. Россиялда "либерал" ва "демократ" абурал рагIаби абула рогьо бараб гIадин. Гьезие я телевидениялда, я официалияб бакIазда площадкабиги кьолел гьечIо. Кьуниги гьезда гIагараб заманалда хадуб халкъ цIазеги кIоларо. Тарихалда балагьарабго Азиялде цIикIкIун гьетIараб пачалихъ буго Россия Европаялдаса. Хал гьабеха Россиялъул тарихиял цIаразда ва халкъалъ къимат гьабулел чагIазда. ГIурусазул хан Иван Грозный, император Пётр ТIоцевесев ва большевиказул "хан" И.Сталин. Гьеб халкъ кумирал ругеб пачалихъалда рагIулищ либераласул ва демократасул гьаракь?\nГьеб хIакъикъат бичIчIана В.Путинида нухмалъуде вачIарабго. Амма гьев Сталингун данде кквей мекъи букIина, батIияб заман, цIияб нухмалъи ва формация, ХХI абилеб гIасру. Гьеб хIакъикъат бичIчIиялъ 90 абилел соназда байбихьарал ва квеш-лъикI унел рукIарал реформабазе ва демократияб нухмалъиялъе ахир лъуна Путиница.\nХIажат букIана бих-биххун унеб улка данде бачизе щулияб вертикаль. Ва захIматал регионазда къуватаб квер ва гIадлу. Гьеле гьединав чилъун ватана Путинида доб заманалда бищунго проблемаби гьарулеб Чачан республикаялъе Рамзан Къадиров. Гьесул квераздалъун лъугIизабуна Ичкериялъул дандечIей ва диниябгун миллияб сепаратизм. Къокъаб заманалда жаниб гIуцIана чармилаб гIадлу ва чIинтIана кинабгIаги батIияб иш ва пикру.\nРамзан лъугьана Россиялъул цо субъекталда ихтиярал кодосев ханлъун. Ххвалие жив Путинил мухъилав солдат вугин абуниги хIакъикъаталда бихьулеб буго гьесул гIорхълъа араб властьги, сурсатги, жиндие мутIигIаб 20 азарго чи жанив вугеб армияги букIин. Гьесие къварилъана Чачан республикаялъул гIорхъаби. Гьоркьоса къотIичIого жувазе лъугьана Россиялъул халкъазда гьоркьосеб политикаялде киналго протоколалги хвезарун. Гуржиязе хIинкъаби кьуна, Украиналда ритIани жидеца гIадлу гьабилин лъазабуна, Шамалде аскаргун ине вукIин бихьизабизе вахъана. Щаялиго федералияб центалъ гьесда лъазабичIо гьеб суал субъекталъул бетIерасухъе кколарин.\nКIалалъ В.Путиние ритIухълъи лъазабуниги гьоркьоса къотIичIого рукIана тIубанго централъул ва регионазул форматалда данде кколарел хитIабал. Дида ккола гьеб ахIвал-хIалалда рикIкIад гьавун ватилин Рамзан Путиница. Гьадингоги асдехун хинаб балагьи гьечIел къуваталъулалги ругеб мехалда рахIат хун батила гьесул Путиница гьабураб паузаялъ. Щибха хутIараб гьасие? ТIоцебесеб иргаялда централда бихьизабизе ккола лозунгал кинал ругониги жинца абурабго къватIире рахъулел миллионалде гIагарараб халкъ букIин ва жиндие ритIухъаб аскар букIин.\nКIиабизе, митингал ва шествиял гьаризе къварегIуна багьана, ургъизе ккола тушманасул образ, бегьуларелъул "Путин, дуца щай Рамзан къабул гьавуларев?" абураб игIлангун цере рахъизе. Гьелъие ургъана тушбабилъун оппозиция - "пятая колонна", "шайтаны" ва гь.ц. Гурони лъида лъалареб жакъа 80 проценталдаса тIаде "Путин - красавчик!!!" абун ахIтелеб Россиялда гьев цIунизе хIажалъи гьечIеблъи? Лъидаса гьев цIунилев? ХIалица гали босулей ва абулеб рагIи рагIуларей Людмила Алексеевалдасайищ, гитарагун Макаревичасдайищ, Ирина Хакамададасайищ? Лъидаса ва сундаса гьеб митингалъ цIунулев вугев Путин? Дир пикруялда Грозныялъул митингал рижана Кремлиялъулгун Къадировасул гьоркьорлъаби цIоро-гъороялъул хIасилалда.\nОфициалияб Кремлиялъул кинаб бугониги реакция букIине кколаан. "Дуца щиб гьабулеб бугеб?" абураб суал кьезе ахIизе кколаан В.Путиница Къадиров. Щаялиго ахIичIо, тIубанго жиндир ханлъиялда иш квеш бугин тушбабазда ккечIого букIине Путиница "он эффективный руководитель" абураб цохIо рагIиги реххана. Путин жеги ургъулев ватула Кремлиялъул ва Грозныялъул гьоркьорлъабазда тIад.\nКин жинца гIорхъи гьечIеб власть кьураб Чачан республика хутIарал субъектазул кьерде буссинабилеб абураб суал букIина гьесда цебе аслияблъун. Гьедин батизе рес буго, батунгутIизеги рес буго, чанги чваххиял рукIунелъул нилъеда рихьуларелги.\nР. ГIабдулатIипов вуго эффективиял губернаторазул сияхIалда


ГIункIкIал жаниб кваналеб школалъул ашбаз\nБабаюрт мухъалъул Советское росдал гIадамазул гIарз буго гьезул росдал школалда бугеб квачIакъаб ахIвал-хIалалда тIасан. Лъимал кваназе унеб ашбазалда санитариял низамал хвезарун ругилан абулеб буго гьез. Гьединго гьал къоязда митингалде рахъун рукIана Буйнакск мухъалъул Гъазанущиса гIолохъабиги.\n17 ноябралда Бабаюрт мухъалъул Советское абураб росдал гIадамал ракIарун рукIана росдал шураялъул минаялъул шураялъул кIалтIе. гьез тIалаб гьабулеб букIана гьеб росулъ бугеб мактабалда санитарияб ахIвал-хIал лъикIлъизаби. Щайгурелъул лъимал кваназе унеб ашбазалда гIункIкIаз кваналеб бугин кинабго жоян абулеб буго гьез. Гьединго школалда рагIуларо мугIалимзаби жанире руссунеб хасаб рукъги.\nГьедин бицунеб буго «Эркенлъи» радиоялъе акция тIобитIарал эбел-инсул цояв Советское росулъа Русланица.\nАнкьидасан гьез кьураб рагIи тIубазабичIони жидеца кIудияб ахIи-хIур бахъинабизе бугинлан бицана гьес «Эркенлъиялъе»\nНижеца цебеги бицун букIана гьебго Бабаюрт мухъалъул Уцмиюрт абураб росулъ бугеб школалъул хIакъалъулъги. Гьадинаб бук1ана доб мехалъ гьениса щвараб баян:\n«Классазда жаниб заман байгун бахъунеб махIалъ лъималазул бетIер сверизабулеб школа бан букIана гьениб лъабго соналъ цебе.\nХIакимзабаз рагIи кьун букIана лъагIалидасан цIалдохъаби цIияб школалде рахъинаризе. Гьениб аскIоб балеб буго кIудияб школаги.\nАмма анкьго сон буго гьеб бан лъугIуларого. Гьединлъидал вагоназул къагIидаялда бараб гьаб цояб школа букIана цохIо соналъ лъимал цIализаризеян гIедегIалихъе бараб школа.\nГьелда тIад гьечIо тIох, къадал руго пластикалъулги, гьединго гьава-бакъалъухъ балагьун заралиял жал къватIире кьолел цогидаб материалалъулги гьарурал.\nМасала, цIад бан риччун, хадур ракъвайдал къадаздаса букIунила гьугърул хвезарулеб гIадаб махI. Гьединго букIине кколеб тIох тIад гьечIолъиялъ дагьабниги хинаб мехалда классазда жанир чIезе бажарулеб гьечIо. Гьединлъидал лъимал хехлъи гьабун къватIире тIурулел руго. Гьелде кIвар буссинабун лъималазул эбел-инсуца чанги къана шагьранухалги, гьаруна митингалги\nГьебин абуни росабазул даражаялда босани, гIезегIан кIудияб школа буго – анкьнусиде гIагарун лъимер цIалула гьениб».\nНижехъе щварал баяназда Уцмиюрт росулъ цIияб школа бан рагIалде бахъун, гьенир жанир цIалулел рагIула лъимал. Гьединабго квачIакъаб къагIидаялъ буго Хасавюрт мухъалъул Теречное росулъ бараб школаги 1971 соналъ Дагъистаналда ракь багъарараб мехалъ гIедегIалихъе щибниги шартIалги гьечIого хъарщазул бараб мактабалда цIалулел руго жакъа къоялъги гьезул гьенир лъимал.\nЦо дагьабниги жагъаллъи кканани тIатIала ине хIадураб басрияб мактабалда жидерго лъимал цIализе бокьиларилан къватIире рахъун рукIана тIоцебсеб сентябралъ лъималазул эбел-эмен. Ахираб 10 соналда жаниб мактаб цIигьабун къачIаялъе хIукуматалдаса цо гъурущ гIарцул харж гьабун гьечIилан абулеб буго гьеб росулъа Мукъуев Нажмудиница.\nГьединго гьал къоязда митингалде рахъун рукIана Буйнаск мухъалъул Гъазанущиса гIолохъабиги. Гьез тIалаб гьабулеб букIун буго цере гьезул рукIарал, гьанже МахIачхъалаялде гъорлъе унеб Талги абураб росдада гъоркьоб ругел ракьал жидехъего нахъерусинеян. Гьеб суал гьоркьоб лъун букIун буго итни къоялъ МахIачхъала шагьаралъул администрациялъул минаялда тIобитIараб данделъиялда. «Эркенлъи» радиоялъе дагьаб гIатIидаб баян кьолеб буго администарациялъул пресс-хъулухъалъул хIалтIухъан ГIалимирзаева Зайнабица.\nЗайнаб ГIалимирзаева: «Гьел ракьал церего Буйнакск мухъалъухъаги росун МахIачхъалаялде гъорлъе малъун рукIарал ракьал ккола. Гьеб гьабиялъе гIиллаги букIана шагьар кIодолъулеб букIин. Буйнакск мухъалъеги цогидал ракьал кьун рукIана. Гьебги лъилниги тIасанккун гьабураб хIукму букIинчIо, гьеб букIана къануналда рекъон гьабураб хIукму. Гьединлъидал Гъазанущиса гIолохъабаз гIунтIизарулел гIайибал кьучI гьечIел жал кколин бицунеб букIана шагьаралъул нухмалъиялъ тIобитIараб данделъиялда».\nГьел гIолохъаби лъица бугониги гьусун тIамун митингалде рахъарал чагIи рукIун ратани гьезиеги кьварараб тамихI гьабизе бугин, гьеб тайпаялъул дандечIеял цIидасан гьез гьарулареб куцалда тадбир гьабизе кколин абун буго заманаялъ МахIачхъалаялъул мэрасул ишал тIуралев Сулейманов МухIамадица.


«Диеги бокьун бугеб куцха дадаян ах1изе».\n«Дида бугеб гIайиб щиб?» спектакль щибаб магIарул росулъ, школалда бихьизабизе мустахIикъаб буго. Нилъер гIумруялъулъ тIегьан бачIараб нич тIагIин, цоцазул адаб хвезаби, хъарцинлъи, мацIихъанлъи какула гьениб.\nРокьи киназулго ккола. Амма киназулго гуро гьеб талихIаб букIунеб. БитIккечIеб рокьиги гьелдаса лъугьараб рижиялъул талихIкъосараб къисматги бихьизабуна араб анкьалда Авар театралъул сценаялдаса.\n«Берцинай, чалухай, росдаего гIахьалай» - гьединал мухъал руго цо халкъияб кочIолъ. Берцинлъиялда цадахъ гIакълу гьечIони, чIужугIаданалъул гIумру кIалагъоркье ккезе бегьула. Гьедин ккана Б. Турайил пьесаялъул аслияв багьадур Мирзаханил (артист ХIайбула Хасаев) эбел Диляралги (ДРялъул мустахIи къай артистка Амантулла Къебедова). Берцинай йикIиналъ рукъалъул ва хур-хералъул хIалтIуда хъвазе толароан гьей эбелалъ. КъваригIел тIубазе кидаго ятулаан цогидай яс – Зарипат (ДРялъул мустахIикъай артистка Наира ХIабибулаева). Еэдун, гогьдаризаюн гIурай Диляраца балъго гьабураб лъимер яцалъухъе рехун тола. Бигьаяб жойищха магIарул чIужугIаданалъе гьеб рогьо баччизе! Амма гьеб жиндир гуреблъи лъиданиги абичIо гьелъ ва гьитIичие гIоло гIумру гьабизе, инсул росуги тун, чияр бакIалде яхъана.\n«ЭменгьечI», «къватIулъажо», «гъалмагъирчи» ва «хъурумсахъ» – гьел гурел батIиял рагIаби рагIуларо Мирзаханида. Хасаб рокьукълъигун гьесухъ ялагьула классалъул нухмалъулей Самеда. Васасул рекIел ахIвал-хIалалъул хIисабго гьабуларо гьелъ. ХъачIго кIалъан, ягъдон йикIуней гьелъ Мирзаханил эбелалдеги рогьрал рала. Огь, жакъасеб къоялъул бахъараб сураталъул мухIканлъи! МагIарул школаздаги дагьалищ ругел гьелда релълъарал учительзаби: къисмат бигъарал цIалдохъабаздехун гьединазул букIунеб бербалагьи цIакъ лъикI бихьизабуна артистка Рукъият Халидовалъ.\nИнсанасул чорхол яхI-намус борцунеб далил гIарац кколин абула. Мирзахание машина бергьанин рагIараб мехалда ратула гьесул «унго-унгоял» эбел-эмен. Мирзаханил инсул сипаталъул хъантIлъи, гIарцул гуреб ургъел гьабунгутIи ва жиндирго мурадалъе гIоло цогидабщинаб кIочон тезе бегьулеблъи загьир гьабуна ДРялъул мустахIикъав артист ГIабдухаликъ ГIабдухаликъовас.\nЭбелалда ва инсуда лъала жидер лъимералъул квешалги лъикIалги рахъал. Цо эбелалъ хьихьун гIурав гIолиласул циндаго ракана кIиго эмен, кIиго эбел. Вуго лъабабилев эменги – гьитIинаб къоялдаса нахъе кидаго аскIов ватулев вукIарав махул къебед Абакардаци (РФялъул мустахIикъав артист МухIамад НурмухIамадов). Машина бергьиналъул рохелдалде тIаде Мирзаханиде рещтIуна аслияб масъала: бечелъиялда хадув жив гьавурай эбелалда цадахъ шагьаралдейищ инев, гIолохъанлъиялъул берцинлъигун жанги кIочон тун, жиндие гIоло гIумру кьурай «адада» аскIовгойищ чIелев? Масъала тIубаялъе нух батула гьес. Ахиралдаги киналго «цIиратарал» умумузе мустахIикъаб жаваб кьола гьес.\nНухрикьуде ккарав гIолохъанчиясул рекIел ахIвал-хIалалъул хIалуцин, гьесул пикрабазул гъварилъи, гIумруялде бугеб бербалагьи махщалида бихьизабуна ХIайбула Хасаевас. А.П. Чеховасул гьадинал мухъал руго: «РекIел угьди, чорхол унти гIумруялда букIунебго хIалалда бихьизабизе ккола, ай хIатIал кьабгIезарун яги кверал хьвагIезарун гуреб, гьаракьалдалъун, берзул балагьиялдалъун…». ГIолохъанчиясул рекIелъ бижараб щибаб пикру гьурмадаса цIализе рес кьуна Хасаевас спектаклялъухъ балагьизе рачIарал гIадамазе. РакIбацIцIадаб, жеги чороклъиялъул чIчIва гъорлъе ккезе биччачIеб асар рещтIун буго гьесул рекIелъ мадугьалихъ гIолей Гулзарахъе (арт. ГIашура ИмангIалиева). Амма гьебги хIабургъинабизе къачIан рукIуна росуцоял.\nГьаб спектаклялъухъ балагьараб мехалда цебечIана 25 соналъ цебе гьелда гъорлъ гIахьаллъарал Авар театралъул актеразул къокъа. Гьезда гьоркьоса цIигьабураб спектаклялда хутIун вуго гIицIго РФялъул мустахIикъав артист ХIусен Казиев. Гьесул кIалдисан бачIараб калимаялда хадур нилъер гIадамал релъанхъизе ругьунлъун рукIин бихьана гьеб сордоялъги. Артистас хIалеб ролалда махсаро-хочIалъе бакI букIинчIо, гьесул багьадурасул гьурмада пашманлъиялъул асар бихьизе кколаан: лъимал гьечIев ригь арав чиясул букIараб инсулаб рохел чIвана гьесул лъади Диляраца рицарал гьерсал тIатараб мехалда. Къварилъиялъ къвал барав гьев нахъе уна.\n«ГIумрудул кIичIа-гьетIарал нухазда букIунеб гьереси театралъ къватIибе чIвазабула ва гьелъул вахIшияб хIакъикъат халкъалда бихьизабула», - ян абуна Шиллерица. Аварт театралъул артистаз немцазул машгьурав драматургасул гьеб пикру цоги нухалда тасдикъ гьабуна.


ДРялъул Халкъияб Собраниялъул сессиялда бюджет къабул гьабуна | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\n24 ноябралда тIобитIана ДРялъул Халкъияб Собраниялъул анлъабилеб ахIиялъул лъабабилеб сессия. Гьеб рагьана ва нухда бачана спикер Хизри ШихсагIидовас. Сессиялда гIахьаллъана ДРялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIипов, Пачалихъияб Думаялъул цо-цо депутатал, республикаялъул хIукуматалъул идарабазул вакилзаби.\nБайбихьудаго, заман щвелалдего ДРялъул Халкъияб Собраниялъул депутатасул хIалтIи гьоркьоб къотIизе тарав Сулейман Керимовасул мандат кьуна цIивищарав депутат Муслим ИсмагIиловасухъе. Гьелдаса хадуб щибаб фракциялъул вакилзабаз бицана халкъалъул унтарал суалазул.\nКПФРалъул вакил, ДРялъул Халкъияб Собраниялъул председателасул заместитель МахIмуд МахIмудовас абуна цIирищарал депутатал хIалтIизе ккелин кIвахIтун, гIадамазул мурадал тIуразари тIадаб иш букIин кIочене течIого.\n"Цогояб Россия" фракциялдаса депутат Висампаша Ханалиевас ракIалдещвезабуна МахIачхъалаялда лъим чороклъиялдалъун ккараб чехь-бакьазул инфекциялъул масъала. Гьелда бан "Миякьо-МахIачхъала" мухъалда лъел рогIрал лъун рахъинаризе кколин абуна гьес.\nСессиялда гьоркьоб лъуна 30 суал. Гьезда гьоркьор рукIана "Ришватчилъиялде данде", "Халкъияб Собраниялъул депутатасул статус", "ДРялъул Халкъияб Собраниялъул комитетал" бутIабазул законазулъ хиса-басиял гьариялъул хIакъалъулъ ва цогидалги кIвар бугел суалал.\n"РФялда ругел Россиялъул халкъазул маданияб ирсалъул объектазул (тарихиял ва маданиял памятникал)" абураб, маданияб ирс цебетIезабиялъул ва цIуниялъул мурадалда цIияб агентство гIуцIиялъулги бицана. Хиса-басиял гьаруна "ДРялъул гражданияб хъулухъалъул" ва "ДРялъул муниципиалиял хъулухъал" законазулъги.\n65 соналде щвезегIан бихьизабуна пачалихъияб хъулухъалда рукIине бегьулезул ригь, цебе 60 сон гурони букIинчIо.\nАслияб суаллъун букIана 2017 соналъул, ва 2018-2019 соналги хIисабалде росун, бюджет къабул гьаби.\nХIукуматалъул председателасул заместитель, ДРялъул экономикаялъул ва социалияб цебетIеялъул министр Раюдин Юсуповас бицана бюджеталда рекъон экономика цебетIезе бугин 3-4 проценталъ. РакIалда бугин киналго социалиял тIадеросиял тIуразаризе, школазда лъабго сменаялда цIалулеб къагIида тIагIинабизе ва ичIго школа бан лъугIизабизе, нухал къачIаялде жеги цIикIкIун гIарац биччазе.\nФинансазул министрасул заместитель Темирлан Расуловас бицана федералияб бюджеталдаса республикаялъул бюджеталде гIарац бачIун гьечIин, гьединлъидал захIмалъабиги дандчIвалел ругин цо-цо хIалтIаби гьарулаго.\nДРялъул финансазул министр ЖахIбаров Билалица бицана 2017 соналда къабул гьабизе бугеб ва 2018-2019 соналда хIисабалде босараб республикаялъул бюджеталъул хIакъалъулъ.\n"2017 соналда 72 миллиардгун 454 миллионгун 273 азарго гъуршил (доходазул) бюджет къабул гьабуна Халкъияб Собраниялъул тIоцебесеб цIалиялда. Гьелда гьоркьоса 70, 816 миллиард гъуруш харж гьабизесеб ва миллиардгун 637 миллион гъуруш профицит, бюджеталда хIалтIизабизе кколелдаса тIокIлъараб гIарац ккола", — ян бицана Билал ЖахIбаровас.\nФедералияб бюджеталдаса гIарац бачIун хадуб бюджеталда хIалтIизабулелдаса тIокIлъизе бегьула лъабго миллиард гъуруш.\nХалкъияб Собраниялъул бюджеталъул, финансазул ва налогазул комитеталъул председатель Сейфулагь ИсхIакъовас бицана, цебего гIадин тIасияб соналъги бюджеталдаса цIикIкIараб къадаралда биччалеб гIарац хIалтIизабизе бугин социалияб рахъ цебетIезабиялде.\n2017 соналъул бюджет къабул гьабуна, 72 депутатас гьелъул рахъги ккуна.\nСессиялъул ахиралда ДРялъул Халкъияб Собраниялъул кIиго депутатас жидеего бокьун, заман щвелалдего депутатлъиялъул мандатал нахъе кьуна. Гьел ккола Халкъияб Собраниялъул экономикаялъул, инвестициязул ва предпринимателазулал ишазул комитеталъул председателасул заместитель Альбина АхIмадова ва гьебго комитеталъул вакил ГIали МухIамадов.


НИЖЕР ГАРА-Ч1ВАРИ. СИДИКЪ МУХ1АМАДОВ: ГЬАРИЗЕ Х1АЛТ1АБИ ЖЕГИ Г1ЕМЕРАЛ РУГО. - 14 Августа 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nВторник, 24.04.2018, 21:21 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2016 » Август » 14 » НИЖЕР ГАРА-Ч1ВАРИ. СИДИКЪ МУХ1АМАДОВ: ГЬАРИЗЕ Х1АЛТ1АБИ ЖЕГИ Г1ЕМЕРАЛ РУГО.\nНИЖЕР ГАРА-Ч1ВАРИ. СИДИКЪ МУХ1АМАДОВ: ГЬАРИЗЕ Х1АЛТ1АБИ ЖЕГИ Г1ЕМЕРАЛ РУГО.\n2010 соналъул 25 октябралдаса нахъе Г1обода сельсоветалъе нухмалъи гьабулеб буго Мух1амадов Сидикъица. Советалде гьоркьобе уна 1 клуб, 2 ФАП, 1 СРП, байбихьул классазул 2 школа, 2 библиотека ва 1 гьоркьохъеб школа. Советалде гъорлъе унеб лъабго росулъ ва к1иго гъутаналда г1умру гьабун буго 1421 чияс. Нахъа тараб заманалда жаниб гьабураб ва гьабизе рак1алда бугеб х1алт1улги росулъ бугеб ах1вал-х1алалъулги ц1ехон, дун дандч1вана Мух1амадов Сидикъгун.\n- Сидикъ кинал х1алт1аби гьарурал росулъ мун бегавуллъун вугеб 6 соналда жаниб?\n- Г1езег1ан х1алт1аби гьарун рорч1ана гьеб заманалда. Рехселин гьезул бищунго аслиял. Г1обода капиталияб ремонт гьабун къач1ана ФАП, школалда хисана гордал ва нуц1би, 500 метралъул манзилалда росулъ жанисан т1уна хъил, бачана токалъул к1иго ц1ияб мухъ, къват1ахъ бана 38 чирахъ. Росуцояв Билалов Х1ажил кумекалдалъун Г1араниса Г1ободе рач1унеб нухде т1ун бук1ана хъил, гьесго бана росулъ мадраса ва школалъе спортзал. Вацал Зиявудин ва Мух1амад Мух1амадоваз бана киналго рахъазул шарт1алги жанир ругеб ясли-ах. К1удияб г1унгут1и бук1унаан хасало росу лъедалъун хьезабиялъул. Цебе росулъе лъим бач1унаан араб г1асруялъул 60 абилел соназдаго лъун рук1арал лъел трубабаздасан, гьел басралъиялъ зама-заманалдасан къач1азе кколаан. Гьелъ, 10 километралъул манзилалда маг1ардаса бачана росулъе лъим ва нухал рикьулел бак1азда лъуна 80 люк, гьединго иххазул лъим чвахизе 380 метралъул манзилалда лъуна рог1ралги. Г1адамазухъа г1арацги бак1арун Г1араниса росулъе рач1унеб нухлул раг1алдасан ч1ана 500 гъвет1.\nГъоркьколо бана байбихьул классазул школа ва ФАП, бачана токалъул ц1ияб мухъ, къват1ахъ бана 12 чирахъ.\nГозолоколо къват1ахъ бана 5 чирахъ. Нуси хъутаналда хисана трансформатор, Артезианалдаса 900 метралъул манзилалда бачана лъим. Квани хъутаналда къват1ахъ бана 5 чирахъ ва гьебго Артезианалдаса 900 метралъул манзилалда бачана лъим.\n- Кинаб даражаялда бугеб росдал маг1ишат? Хур-хер гьабулел ва г1и-боц1и хьихьулел г1адамал рук1унищ?\n- Квешаб х1ал гьеч1ин абизе бегьула, г1емерисез рекьула хурзал, аслияб къаг1идаялъ бекьула картошка ва ламадур, рецула харибак1ал, хьихьула г1и-боц1и. Росулъ буго 250 ч1ег1ерх1айван ва 4000-5000 бет1ер г1иял. Вехь теялъулги щибго къварилъи бук1унаро, г1унгут1и бук1уна магъилъ тезе г1ел щунгут1иялъул.\n-Г1олилал сунде руссун рук1унел?\n-Абизе ккола росулъ ц1акъ дагьал гурони г1олилал хут1ун гьеч1илан. Росулъ х1алт1изе бак1ал гьеч1олъиялъ гьезул г1емерисел унел руго шагьаразде х1алт1изе ва гьенирго ч1олелги руго. Росулъ ругел лъималазегун г1олилазе буго чвердезе х1ор ва спортзал. Рак1алда буго Гъоркьколо ва Гозолоколо басриял рукъзалги къач1ан, гьениб г1олилазе тренажеразул зал г1адаб бак1 гьабизеги. Г1олилазе росабалъ кьола рукъзал разе ракьул участкаби-планал, кинабниги кьуна 38 чиясе план. Нижер къот1и-къаялда рекъон, участок кьуралдаса лъабго соналда жаниб гьениб мина базе байбихьич1они, бет1ергьабазухъа гьеб нахъе босула. Цо-цо гьединал х1ужжабиги ккана.\n-Ток, лъим, нухал-гьеле жакъа росабалъ дандч1валел аслиял г1узрабаздасан цо-цоял. Г1обода советалдаги камун ратиларо гьединал г1унгут1аби?\n-Аслиял г1унгут1аби рук1уна хасало токалъул ва лъик1аб х1алалда гьеч1ел нухазул. Цересел соназ чабахх баччун нухал къач1алаан, амма гьанже бюджет т1аса къунц1иялда бан гьеб х1алт1и гьабизегицин кинго рес г1олеб гьеч1о. Квалквал буго Гозолоколоса Г1ободе школлъимал раччизе транспорт гьеч1олъиялъулги. Риида санаг1ат бахъун бук1уна магъил хъаравул щунгут1иялъулги. Нуси хъутаналда х1ажат буго медпункт ва байбихьул классазул школа базеги.\n-Дуца рехсолел х1алт1аби аслияб куцалъ советалъул мукъсанабго бюджеталдасан гьабураб квербагъари ккола. Гьеч1ищ г1агараб росдае квербакъулел сахаватчаг1иго?\n-Рук1уна. Росабалъ гьарулел х1алт1абазе г1арцудалъун кумек гьабула Билалов Х1ажица, Рах1матулаев Мух1амадица, Шуг1айбова Парханисайица, Х1амзатов Майиндурица. Кидаго х1алае ратула депутатал Мух1амадх1ажиев Батал, Мух1амадов Мух1амадкамил, Дибирдадаев Мух1амадх1ажи ва Х1айбулаева Ах1сарат. Росулъ т1орит1улел субботниказдаги ва цогидал х1алт1абазулъги жигараб г1ахьаллъи гьабула Г1обода ясли-ахалъул, школалъул, клубалъул ва медпунктазул коллективазги. Бокьун буго гьел киназего газета гьоркьоб ккун рак1-рак1алъулаб баркала кьезеги дуе.\n-Кинал ругел г1агараб заманалда гьаризе рак1алда ругел х1алт1аби?\n-Рак1алда буго Г1обода басриялъул бак1алда ц1ияб школа базе, ц1акъго хварал бак1аздасан нухал къач1азе ва газ бачине.\nБаркала Сидикъ гара-ч1вариялъухъ. Хадубккунги росдае х1алт1изе Аллагьас къуватги ресги кьеги.\nГара-ч1вари гьабуна И. Мух1амадовас.\nПросмотров: 153 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Щай шартIал гIемераб Дагъистаналда гIадатияб гурони энергия къабул гьабулареб?\n2015 соналда Дагъистаналда бакъудалъун энергия хIадурулеб щуго станция базе хIисабалде босун букIана. Амма цохIо Каспийскалда гурони бачIо гьеб. Гьезул цояб букIине кколаан ралъдал гьумералдаса азаридаса цIикIкIун метралъ борхат бугеб Хунзахъ мухъалъул Макьасда курорт балеб бакIалдаги.\nЩаяли гьеб проект рагIалде бахъинчIо. Гьелда тIасан кьолеб баянги мукъсанаб буго.\nЭР-гун букIараб гара-чIвариялда экономистаз абулеб буго Каспийскалда бараб гьеб бакъул электростанция кигIанасеб куъваталъул станция кколеб, кигIан гIарац гьелда тIад харж гьабураб ва кида гьелъ хайир кьезе бугебали лъицаниги баян гьабичIин. Гьединлъидал жидеда кколеб бугин гьелдалъун пачалихъалъул гIарцуе хIилла гьабунилан.\nМасала, Дагъистан Республикаялде инвестициял рачIинариялда хурхарал проектазда гъорлъе бачун буго гьородалъун энергия гьабулеб проект. Гьеб ургъун буго Дагъистаналъул ГIелмияб Централъул хIалтIухъан ГIабдурашид МухIамадовас. 45 мегаватталъул къуваталда Жунгутаялда бараб гьорол парк ккола гьеб. Гьелъие къайи гьабун буго Каспийскалъул «Дагдизель» заводалда. Амма республикаялъул хIукуматалдасан кумек щолеб гьечIо хадубккун гьеб хIалтIизабизе. Немцазулгун къотIиги гьабун букIанин бицана ЭР-ялъе ГIабдурашид МухIамадовас.\nГIабдурашид МухIамадов: «Немцал рази рукIана 80 процент жидеца кьезе. 20 процент – Дагъистаналъ кьейин абулеб букIана гьез банкалдасан гIарац щвезе гарантия хIисабалда. Бищун лъикIал махщелчагIиги рачIун рукIана гьеб паркалъе къимат кьезе. Щуго сон хвезабуна нижеца гьелда тIад. Документалги руго, къотIи-къайги буго. Амма ниж свакана балагьун чIун».\nЭР-гун букIараб гара-чIвариялда жиндир цIар загьир гьабизе бокьичIев цо энергетикас абуна гIемерго бигьаяб бугин лъел электростанция базе, гьорол яги бакъул электростанция баялдаса.\nДагъистаналда билълъун араб пикру бугин энергия гIицIго лъедалъун гурони гьабизе бегьуларин, амма суалги гьедин лъезе бегьуларин – гIицIго лъел электростанцияйищ лъикIаб букIунеб, яги гьоролгун бакъулищали ян абуна ЭР-ялъе гIалимчи, эколог АхIмад Мунгиевас. Масала, шагьаралда жаниб гьорол электростанция лъун бажаруларила, гьелъул квешаб гьаракь букIунила. Амма бакъул энергия гьабизе алатал бокьараб бакIалда лъезе бегьулила бакъ бугони, гьединго лъел электростанция балаго унелщинал харжалги хIажалъуларила гьелъие. Гьедин 25 сон рагIула АхIмад мунгиевас жиндирго минаялъул тIохда бакъудалъун электроэнергия гьабулел алатал лъуралдаса.\nГьорол яги бакъул электростанциязда дандеккун, лъел электростанциязул ругел гIунгутIабазул цояб кколин бищун лъикIал ракьал гъанкъизариян абуна ГIабдурашид МухIамадовас. КIиабилеб гIунгутIи – цIакъго гIемер гIарацги харж гьабун, гьелъ хайир кьезегIан гIемер мехалъ балагьун чIезе кколеб букIин. Лъабабилеб гIунгутIи – ГЭСазда тIад бетIергьанлъи РусГидро абулеб компаниялъ гьабулеб букIин. ГЭСазда хIадурараб электроэнергия Пятигорскалдеги ун, багьаги азариде бахинабун бачIунеб букIин дагъистаниязухъе.\nМасала, ЧIикIаб ГЭСалъ хIадурараб энергиялъул цо киловатталъул багьа 35 кепек кколин рикIкIунеб буго Рашид МухIамадовас. Гьесул рагIабазда рекъон, Тюменалдаги, Нефтеюганскалдаги, газгун нарт бахъулел цогидал шагьаралгун регионазда газидасагун нартидаса щолеб хайиралъул щуго процент гьеб бакIалда гIумру гьабулел гIадамазе тола. Дагъистаналдайин абуни, щибниги щоларин ГЭСаздасаян тIаде жубана ГIабдурашид МухIамадовас. БатIалъи щибдила, гьел хIалтIизаризе пайда босулеб лъим Дагъистаналъул бечелъи гурищдила.\nГIабдурашид МухIамадов: «Нилъецайин абуни лъедалъун республикаялда хIадурулеб энергиялъул 10-15 проценталдаса гурони пайда босулеб гьечIо. Гьеб энергия щолел цогидал бакIал малъичIого. ХIисаб гьабеха гьанже - 10-15 процент. Республикаялдайин абуни хIадурула, дир хIисабалда, электроэнергиялъул 1, 8 (цо тIубарабгун анцIилъа микьго) гигават. Гьелдаса цIикIкIунги кIолаан хIадуризе. Гьединлъидал цохIо электроэнергиялдалъун санайилго бюджеталде 10-15 млрд гъурущ бачIинабизе рес бугоан нилъер».\nАмма гьелда бан батIияб пикру буго «Межрегиональная сетевая компаниялъул» бетIерав инженер МухIамад ХIанапиевасул.\nМухIамад ХIанапиев: «Дагъистаналда лъагIалида жаниб хIадурула электроэнергиялъул 3, гуро 4 млрд квт. ХIакъикъаталдайин абуни нилъее хIажалъула 5 млрд. Амма гьеб млрд квт хIадуризе кIоларо нилъер ГЭСазда».\nПалхIасил, кин батаниги, республикаялда гьабсагIаталда лъел гурони, батIияб электростанция къваригIун гьечIолъи бихьулеб бугилан жиндирго проектги «Каспийский институт высоких технологий» абураб гIуцIиги къалеб буго дов цевехун рехсарав ГIабдурашид МухIамадовас. Балагьараб мехалда Дагъистан тун къватIиб бугила гьезулъ цIикIкIун хIажалъи.\nГьоцIалъ ГЭС хIалтIизе биччачIо талат къоялъги\nГьоцIалъ ГЭС хIалтIизе биччан буго\nГЭСал гIемераб Дагъистаналда...\nХасел: ГЭСаздаса чIухIиялъе бакI хутIулеб гьечIо\nЦlатари-политикияб ярагъ хlисабалда\nГЭС балезул энергия харж "бахъиялде" буссун буго


ШагIирлъун вижана ва шагIирлъун хутIана… » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » История - Тарих » ШагIирлъун вижана ва шагIирлъун хутIана…\nШагIирлъун вижана ва шагIирлъун хутIана…\nДобавил(а): istina от 7-04-2017, 10:35\nЖеги ратила гьесул къватIире риччачIел асаралги. Лъаларо. Амма хIакъаб жо - шагIирас тана тарихалда абадияб цIар. ГIадаллол тIолабго гIумру ана борхалъуде ххарулаго. Гьев вукIана шигIруялъул мурид, адабияталъул рагъухъан. Гьесул байрахъалда хъван букIана "Эркенлъи!" абун. Эркенлъи - инсанасе, эркенлъи - рокьуе, эркенлъи - ияхI-намусалъе, эркенлъи - халкъалъе, эркенлъи - ватIаналъе.\nНекIсиял умумуз "ккве гьаб жо!" - йилан,\nКверал руго диде данде регьулел.\nДун гьетIулев вуго, гьункьулев вуго,\nГьоркьоб манзил жеги кIудияб буго.\nКIоларо бичIчIизе: - Щиб жогIаги гьеб,\nГьанив вугев дихъе рехулеб бугеб!\nЭркенлъи буго гьаб. Гьениб ракьалда, Гьалде щвараб дару дуй букIунаро.\nШагIирасе бищунго хIакъираб жо букIана лагълъи.\nШагIирзаби рукIа, гIолилал рукIа,\nРекIелъ лагълъи бугел бегьуларо дий.\nБергьун гIакълу бугел, эркенлъи гьечIел,\nГьелгунги нухаве вахъунарев дун.\nКIкIуй букIана гьесие рихараб, цIа букIана рекIелъ. Гьайгьай, гьеб цIадулаб нухда, рохъохъирш гурелъулха, гIемер мекъи ккеялъ гIантмахIал ишалги ккана. Амма ирсалъулаб хазина хираго цIунун хутIанилан кколеб буго дида.\n"Толеб буго кьурулъан кьур-кьурун унеб дир нух" кочIолъ васияталъулаб ахIи балеб буго гьадин:\nЛъидасаго цIумлъун ун\nЦIуне дуца гьаб тIалъи.\nГьеле дир тIолго рекIел\nИрсалъе хъвала дуе.\nДир хабада гьеде мун,\nГьелъий ритIухълъи кквезе.\nХIалалаб ва гIакъилаб\nКъадруги тола дуе.\nДир къасд гьечIо къалам кодобе босулаго шагIирасул гъалатIазде гъалай биччазе. Хабалъе арав гьесие гьеб хIажатги гьечIо. ЦIакъ хIажат буго гьес хъванщинаб цIунизе, цIия-цIияб гIелалъухъе диван къотIизе кьезе. Гьеб гьедин гьабизе нилъеда тIадаб бугин, тIаса тIагъурги бахъун, гьедизе кIола дида. Жугьаби адабияталъулазухъе живго БетIергьанас ритIиялда божула дун. Дида рагIана МухIамад аварагас шагIирас кечI цIалидал, тIаса бахъун жиндирго халгIатги кьун, гьев кIодо гьавун вугилан. Щиб рахъалъ борцаниги, ГIадаллол назму буго инсанияталъул гIакъиллъи борхатго ккураб. Инсанасул рухIияб рахъ хъахIилал зобалазде бахинабураб. Цониги мухъ гьечIо суркIа-гIучIалъул, хъахIбаяб балаялъул, чилъи бичун босараб бечелъиялъул хъвараб.\nДие цIа бокьула, кIкIуй бокьуларо,\nКьун буго хасият, хисиларо гьеб.\nХирияб дие цIум, цIакъ рихараб гIункIкI,-\nГIумру гьелда ана, Инша Аллагь дир.\nТаваккалго гали тIамулеб гIамал-хасият букIана гьесул. Гьелъин дун жеги ургъулев вугев, Москваялда цадахъ цIаларав Яндарбиевас рукъ, таманча кьун къосинавун ватилин ГIадаллоян. Харида рекIараб цIа гIадинаб хасияталъул гьев, гьайгьай, мекъи ккана. Мекъи ккей инжитаб буго гьеб такрарлъани. ТакрарлъичIо!\nЦоги рагIана, иблисалъ гьунар тIокIал гIадамал къосинаризе цIакъ хIаракат бахъулин. Чи чIвачIониги, цIа гъечIониги, чурун тIагIунареб рогьолъун хутIана шагIирасе ургъичIого вагъи. Амма, дица абила, ГIадаллол адабияталъул ирс сундасаго тIадегIанаб бугин. Бицейилан абе хадусел гIелаз,\nМагIарухъ букIанин дир ракI кидаго.\nКигIан гьайбаталги шагьаразда дий,\nЩвечIин гьениб гIадаб гьуинаб макьу. ГIадалло чIаго вукIаго гьесул гIакълудул ахикьа пихъ тIубанго бакIаричIо я телевидениялъ яги журналистаз. Бугелда, бихьулелда гIей гьабуларелъулха. ЦIакъ гIемераб жо лъаялъе карамалъи кьурав чи вукIана гьев БетIергьанас. Хиси гьечIеб нухдасан уна гьеб мухIканго батарав чи. Батун букIана ГIадаллода жиндирго гIумрудул ва махщалил нух. Заз-хъарахъ, хъитIал-кьураби рихиналъ хIалуцун кIетIолеб букIун батила гьесул ракI, гьалдолеб букIун батила пикру-къасд. ЛъикIлъиялъе гIорхъи букIунарелъул, гIатIидаб шагьранухдасан тIогьолал майданазде гьесулеб букIиндалха гIишкъу гьалаглъараб ракI. БичIчIизе къеркьон, къеркьей кагътиде босун. РитIухълъи балагьулев, гIумрудул гъварилъиялде жаниве ваккарулев, гьелъие квалквал гьабулелгун къеркьолев. Квалквалалъул гьиналъ ккураб ччугIа кинигин чIвачIвадулев. Гьаб дие щаян щакдаричIого, умумузул васиятал гIадахъги росун, гIадамазул дуниял канлъуде цIалев. ШигIрабазул бахIарчи вихьула даим уневго-унев. ГIодовккун, тIадевахъун, цIияб-лъикIалда хадув хачадулев философ. Гьеб кинабго кочIоде буссун, гъваридго лъалеб магIарул мацIалъ цIалдохъабазухъе щвезабизе хIаракат бахъулев. Лъиданиги релълъинчIев, лъихъниги гIенеккуларев. ГIебеде битIараб тIил гIадав, тIирунчIарав. Махщел хабалъ букъулеб дандеруссин, гьунар гьечIезул цолъиянги абун, хъвадарухъабазул членлъиялъул билетги бихъун рехун, нахъе унев инсан. ГIумруялъул гьури пула гьалаглъун,\nПин-пана гьабила гьелъ рохъогицин.\nРахъ-рахъалда рекIун рукIина цIаял,\nРикIкIадаб сапаралъ дун унеб сардилъ.\nДун вахунев вуго рорхалъабазде,\nАхир гьечIеб буго сверухъ гIатIилъи.\nДун къокъунев вуго кьурул парсахъан,\nКьуризе рес гьечIеб буго къварилъи.\nГIумруялъул ралъдалъ пикрабазул дугъ,\nДаим щинкIун-баккун буго шапелеб.\nГьал щакдарабазул чIедерал нухал,\nЧIегIерал накIкIаца руго гъорлъ тIупун.\nГIадаллол гьунар букIана жамгIияб хIаракатчилъиялъеги. "ЖамгIият" абун халкъияб гIуцIи гIуцIана, "Исламалъул нух" газеталъе редакторлъи гьабуна. Шималияб Кавказалъул мугIрузул халкъазул ассамблеялъул III-абилеб съездалда гIахьаллъана. Кин батаниги, ГIадалло вукIана рагьараб ракIалъул, гьимулел беразул чи. Хъвалебги абулебги батIа гьабуларев. Политикияб рахъ гьесул кинаб букIарабали дида лъаларо, Къуръаналда кверги лъун гьедизе кIола, ватIанги Дагъистаналъул халкъги хабалъе инегIан рухIгIанги хирияблъун хутIанин ГIадалло ГIалиевасейин абун.\nГьидерил мугIрул руго\nГIазуца гургин гьарун.\nСаву буго тIибитIун.\nТIингъазулъ херал руго\nХабаралда гIодор чIун.\nХъахIал накIкIаз гьезда тIад\nТIавап буго гьабулеб.\nГьединаб гIодой биччай\nГIаламалда дагь буго.\nДиеги цо гьитIинаб\nБутIа анищ гьелдаса!\nГIадалло маданияталда классиклъун хутIана. Гьесул гIайибазда тIасалъугьин яги лъугьунгутIи тIадал идарабазул, щивав чиясул иш буго. Амма, такрар гьабун абила, ГIадалло ГIалиев нилъее хутIана гьунар тIокIав, халкъияв шагIирлъун.\nЮбилейПоэт гьавуралдаса 93 сон тIубаялдеДой ана Адабияталъул сонгунГьабикье мугьал гIадин, ана гIумрудул къоялГIумруялъулги хвалилги пикраби


Амиров «гIадав» нухмалъулев щвеладай МахIачхъалаялъе?\nМахIачхъалаялъул аслияб майдан шагьаралъул мэр ккун хадусала.\nРоссиялъул ва Шималияб Кавказалъул эскпертаз батIи-батIияб къимат кьолеб буго МахIачхъала шагьаралъул мэр СагIид Амиров туснахъ гьавиялъе ва щив вачIинев гьесул бакIалд тахшагьаралъул бетIерлъун абураб суалалъе.\nЦо-цояз кIудияб къимат кьолеб буго тIоцебесеб июналда Россиялъул цIех-рехалъул комитеталъул нухмалъиялъ туснахъ гьавурав МахIачхъалаялъул бетIерасе ва гьез рагьун абулеб буго гьев гIадав гьунар бугев нухмалъулев Дагъистаналъул тахшагьаралъеян. Амма киназулго гуро гьединаб пикру бугеб.\nЦебечIезабизецин захIматаб суал бугин жакъа лъица тIаде босилеб МахIачахъала гIадаб шагьаралъе нухмалъи гьабизе, гьеб буго кутакалда захIматаб масъала.\nДагъистаналъул тахшагьаралда ругел гIемерал проблемаби цохIо Амировасда гурони бажаризе гьечIо тIуран. Гьеб буго политолог ва Кавказалъул суалазул рахъалъ эксперт Кисриев Энверил пикру.\nГIемерал соназ Амировасул бербалагьиялда гъоркь гIуцIун букIараб нухмалъиялъул киналго секторал риххун тIагIине ругин гьанжеян рикIкIунеб буго экспертас.Жакъа бичIчIулеб гьечIин кинаб хIажалъийин букIараб Кремлиялъе гьеб структура биххизабизе.\nУргъун рахъун Дагъистаналда ахIвал-хIалуцинабизе гIололъун хIалтIулеб гIадаб хIисаб бугин жакъа Россиялъул тIалъиялъулилан рикIкIунеб буго политологас.\nЭкспертаз гьединго кIвар кьолеб суал ккола щив вачIине вугев Амировасда хадув МахIачхъалаялъул нухмалъулевлъун абураб.\nГIемерисезул пикруялда рекъон гьабсагIат жеги хекко буго гьелъул бицине. «Настоящее Время» газеталъул бетIерав редактор Фатулаев Милрадица абулеб буго тахшагьаралъул мэрлъун вачIине рес бугин бокьараб миллаталъул вакиласул, амма гьезда гьоркьоса дарги миллаталъул чиясул бищунго дагьал рукIанин гьелъие ресал.\nВачIине бегьула гьеб хъулухъалде магIарулавги, кин букIаниги республикаялда бугеб халкъалъул 29 процент гьел кколелъул.\nМахIачхъалаялъул нухмалъулев вищиялъул суалалда жаниб миллияб суал бищунго кIвар бугеблъун кколарилан рикIкIунеб буго цогидав политолог Денис Соколовас. Мерасул хъулухъ миллияб хъулухъ гурелъул.\nАслияб бугин кинаб къагIидаялъ хисизе бугеб Амировасда хадуб МахIачхъалаялъул ва тIолабго республикаялъул политикияб гIуцIи.\nГIадан хIисабалда Амиров цIакъго кIудияб даражаялъул чи вукIанин абулеб буго гьев экспертас ва Амировасухъа гIадин цогидав чиясухъа ритIухъаб къагIидаялъ МахIачахъалалъе нухмалъи гьабизе бажаризе гьечIилан абураб Энвер Кисриевсул пикру такрар гьабулеб буго гьесги.\nАмма гьеб пикру тIубанго гъоркь кIкIвинабулеб буго Милрад Фатулаевас. Амировасда хадуб букIинчIин гьес халкъалъе асар гьабизе кIолеб гIадаб даражаялъул къуватилан бицана гьес Эркенлъи радиоялъе.\nРукIанин гьес ричун росарал, гьесие хъатIчIвалел хIелхIелчагIи. Амма гьезухъа щвезе жо жакъа туснахърокъов вугев Амировасе гьечIин:\nФатулаев Милрад: «Жиндир заманалда гьес гIуцIун букIараб системаялъул иш лъугIанин тIубангоян абизе гIураб рес буго жакъа. МухIамад ГIали МухIамадовгун цадахъ СагIид Джапарочивас хIадур гьабураб зулмуяб политика хIехьана нилъеца гьанжелъизегIан. БитIаралда битIарабилан абизе ккола, жиндир заманалда гьеб системаялда кIвана гIемерал политикиял лъугьа-бахъиназе асар гьабизе.\nАмма тIаде щван цIияб заман, цIияб тIалъиялъе гьеб система дандеккечIо ва гьелъ нух балагьана гьелда нух бихьизабизе. БатIияб рес гьелъие букIинчIо».\nАхираб къого соналъ Дагъистаналъул щекъер ккун букIараб къуват тIаса рехизе кIвана ГIабдулатIиповасда, Дагъистаналъул цIияв нухмалъулесе шапакъат кьезе ккола Амиров тIаса рехаралъухъ.\nГьединал ва гьелда релъарал разиял кIалъаял рагIизе бегьула жакъа республикаялъул щибав кIиабилев чиясул кIалдиса.\nТIоцебесеб августалда лъагIан цIех-рехалъулал тадбирал лъугIизегIан жанив тIамурав Амиров гIумруялъго эркенлъиялдаса махIрум гьавизе бегьулин гьесде гIунтIизарулел гIайибазде балагьунилан абурал баянал загьирлъана интернеталъул гьурмаздаги.\nЖивго Амировасул адвокат Марк Рутерги мукIурлъун рагIулин гьел рагIабазеян абурабги буго хабар.