ЦIалуда, хIалтIуда, рокъоб, къватIиб ва цогидалги бакIазда, бокьарав чияс, гIилла букIа-букIунге, рекIелъ рекъолареб рагIиги абун къварид гьавула инсан. «Пашманлъуге» абураб тIехьалъул автор ал-Къараница хъвалеб буго гьединаб мехалда ракI бекизе биччагейила ва дуда лъа- йила гьес абураб рагIиялъ дуе гуреб, жиндиего зарал гьабулеблъи. Гьеб тIехьалдаса босун, гьединго, рагIаралъуса, цIаларалъуса тIадежураялги гьарун, цо-цо бутIаби рахъулел руго гьанир.\nРатIлица чийин, чоца багьадурин абухъего батила, цо-цо чагIаз инсанасе къимат кьола гьесул ратIлихъ ва чвантихъ балагьун. Гьебин абуни буго бокьараб къоялъ тIаса ине рес бугеб жо. ЧIухIарав, пахруяв, гIадамазде бер-ракIго щоларев, мискинасе кумек гурев, загIипасда гурхIел гурев, хъачIав чиясдаса щиб пайда бугеб жамгIияталъе? Лъие хIажат бугеб гьединасул берцинлъи, узданлъи, бечелъи?\nМискинлъиялъ къвал барал ругониги, рукIуна гIадамал аскIор ругезул ургъелги гьабулел, язихъасда кверги чIвалел, вакъарасе квенги, къечарасе лъимги кьолел, хIажат ккедал жамагIаталда цадахъ къватIиреги рахъунел. Гьанже пикру гьабеха, кинал гьезул талихIаллъун ругелали?\nИнсанасул талихI гIуцIун буго лъабго жоялдасан: Аллагьасе рецц гьабулеб ракIалдаса, Аллагь рехсолеб мацIалдаса ва сабуралда бугеб черхалдаса. ТалихIалъул хIакъалъулъ кигIан гIемерал тIахьал цIаланиги щиб, гьеб батизе гьечIелъул гьаб лъабабго гIамалалда тIадчIей гьабичIони. Гьаб лъабабго гIамал нилъелъ камиллъани нилъ лъугьуна ракьалда лъикIлъи бекьулезул мухъилъе, лъикIал ишал гьарулезул кьеразулъе.\nАллагьасул Каламалдаги буге- лъулха: «БетIергьанасда жалги божулел, жидеца лъикIал ишалги гьарулел бихьиналги руччабиги лъугьуна алжаналде…», - ян.\n«Цо сордоялъ дунги цадахъ рукIарал медсестрабиги захIматаб дежурствоялде ккана. Лъимер гьабулаго, кигIан ниж къеркьаниги, хвасар гьайизе кIвечIо гIолохъанай чIужугIадан. Гьелъ нахъе тана заман щвечIого гьабураб, загIипаб лъимер ва кIиго сон барай яс», - ян хъвалеб буго Африкаялъул цо улкаялда хIалтIулей йикIарай тохтуралъ. «Ниж ургъалилъе ккана, киндай хвасар гьабила загIипаб лъимерин абун? Больницаялда рукIинчIо шартIал, хIатта гьединал лъимал лъолеб инкубатор бакизе токгицин букIинчIо. Цояй сестра ана нахъарокъое, гьениса квасквасги босун ячIана, гьитIич гъорлъ жемизе. Цогидай екерана грелка босизе. Гьейин абуни ячIана магIил бералги цIун:\n- Хинаб лъим жанибе тIурабго, грелка бихъун ана. Гьабин абуни букIана нилъер гьаниб хутIараб ахирисеб грелка.\n«ГIодобе тIураб рахьалда хадур гIодиялъул магIна гьечIин» бакътIерхьул улкабазда абулеб гIадин, Африкаялдаги пайда букIинчIо грелкаялда хадур гIодун. Гьеб босизе я аптека, ялъуни тукен букIинчIо.\n- Щибха гьабилеб? - ян абуна дица, - нилъеца лъимер лъела цIадуда аскIоб, гьелъие рекъараб хинлъи бачIунеб гIадаб бакIалда. Щайгурелъул, хинлъи щвечIони, гьитIич хвела. Нилъгойин абуни, иргадал гьелда аскIор регила, гьелда гьури чIваларедухъ. Нилъер аслияб масъала буго лъимер квачалдаса цIуни.\nНахъисеб къоялъ дун ана аскIобго букIараб лъималазул рокъое. Дица гьезда бицана нолъкъаси ккаралъул ва гьарана гьеб гьитIинаб лъимадуе дугIа гьабейилан.\n- Бищун квеш ккараб жо буго нижер, - ян абуна дица гьезда, - цого-цо букIараб грелка бихъи. Гьелъ хинлъизабизе рес букIана лъимер, гьанже дагьабго гьури хъванигицин гьеб хвезе бегьула.\nДица гьединго гьезие бицана кIиго сон барай ясги йигин гьей хварай чIужугIаданалъул, жийго бесдаллъарайлъи лъачIониги, эбелалъухъ гIодулей.\nЛъимал кутакалда гIенеккана дица бицунелъухъ ва киназго дугIа гьабуна. Дир пикру жиндехунго буссинабуна анцIго сон барай гIадай ясалъ. Гьей ракI-ракIалъ Аллагьасде гьардолей йикIана, жиндирго гьитIинал квералги цере ккун:\n- Я, нижер БетIергьан Аллагь, Дуца нижее жакъаго цо грелка кье, щайгурелъул, метер кватIун ккезе бегьула, метералде лъимер хвезе рес буго, - ян гьарулеб букIана гьелъ.\nГьедин гьарана гьелъ гIезегIан мехалъ, бацIцIунаго магIугун ва ахиралда тIадеги жубана:\n- Цо ясикIоги кье, Аллагь, гьей кIиго сон барай ясалъе, гьелда лъазе, жий Дуе йокьулеблъи ва гьелъул ракIги гъун букIине…\nГьелъул гьари рагIун гьакIкIан хутIарай дица, «Аминилан» абурабищалиго лъаларо. ТIубалареб гьари бугилан пикруги букIана, гьитIинай ясалъул анищ бихьулищин ракIалдеги ккана.\nГьединал пикрабазда дун хIалтIуде тIад юссана. Дица гьенир медицинаялъул дарсалги кьолаан. Рукъги букIана больницаялда дандбитIухъ. Дарсида йикIаго дида бихьана дир рукъалда цебе машина чIун. Дун гьение екерана, амма гьеб дун тIаде щвелалде ана. Гьеб машинаялда рукIараз дир рагъида лъун бугоан къоло кIиго килограмм бугеб кIудияб посылка.\nДир берал магIил цIуна. Дие жеги лъицаниги посылка битIун бачIун букIинчIо, лъабго соналъ гьаний хIалтIулей йигониги. Дида гьеб рагьизе бажаричIого, добго лъималазул рокъобе ахIи бана. ГьебсагIатго тIаде щвана гьениса лъимал, гьезда гьоркьой йикIана дой дугIа гьабурай ясги. Киналго тIаделъун, нижеца цо-цоккун гарацI бичун, гьелдаса квар бахъана, цинги нусги босун гьеб къотIана, жаниб бугеб жо хвеларедухъ. ЛъебергогIанасеб бер букIана дир кверазухъ балагьун, щибдай жаниб батилаян.\nБищун тIад батана чанго свитер, дица гьел лъималазе рикьана. Гьезул берал, роххиялъ кенчIелел рукIана. Хадур рахъун рачIана медицинаялъул къваригIунел алатал, чанго кишмишалъул къвачIа, конфетал… ва грелка! У, хIакъикъаталдаги букIана цIияб грелка!\nЛъималазул, гIажаиблъун, гьаркьал рорчIана, дирин абуни берал магIил цIуна. Дица гьарун букIинчIо Аллагьасда грелка кьейилан, гьарулей ясалдацин гIажаиблъун йикIана. Дунго кинай гIабдалха, дугIаялъул къуваталда божуларей?\n- Грелка кьурав Аллагьас ясикIоги кьун батизе бегьула! - янги ахIделаго кIанцIезе лъугьана дугIа гьабурай яс.\nХIакъикъаталдаги посылкаялъул тIиналда батана берцинаб ясикIо. Ясалъул берал цIваби гIадин кенчIана, гьей божун йикIана Аллагьас гьарараб жо кьолеблъиялда.\n- Дун йилълъинищ мунгун цадахъ дой гьитIинай ясалъе гьаб ясикIо кьезе? - ян абуна гьелъ дида.\n- Йилълъа, дир хирияй, дуцалъидал гьаб Аллагьасда гьарараб, - ан абуна дица гьелда, чвахулаго магIугун.\nГьеб посылкаялъ нухда бан бугоан щуго моцI. Гьеб битIун букIун буго дир рукIарал цIалдохъабаз, дунго гIадай тохтуралъ ракIалдеги щвезабун. Гьелъул ракIалде гьеб реххаравги Аллагь гурищ, битIун хIажатаб къоялъ грелка тIаде щвезе! Посылка цIечIого хутIараб бакIалда цоялъ ясикIоги лъун буго, лъималазул рукъалъе букIинейилан. Гьеле Африкаялъул гьитIинай ясалъул дугIаялъе Аллагьасул жаваб».\nГьаб дунялалде вачIанщинав инсанас чIамизе буго хвалил кьогIлъи. Гьеб буго нилъеда я цебе ккезабизе ялъуни нахъ бахъинабизе кIолареб хIакъикъат. ТIадегIанав Аллагьасул Каламалдаги буго бихьизабураб заманалда щивав чияс хвалил кьогIлъи чIамизе ккезе букIиналъул хъван. Гьеб аятги буго Аллагьасда божулезе унго-унгояб рахIмат. Щайгурелъул рукIунелъулха гIадамал, гIемер хIинкъиялъ хIакъикъаталдаги хвезегIан чIечIого, нусцIул холел. Гьединазда лъазе рекъарабги буго щивасе бихьизабураб болжал бугеблъи. Гьеб заман тIаде щвечIого хвезе гьечIеблъиги, болжал щведал, кигIан зигарданиги, кир рахчаниги ракьалда чи толареблъиги.\nАллагьги кIочон тун гIумруялъ данде гьабураб бечелъиялъ щивго хвасар гьавизе гьечIеблъиги хIакъаб буго. Гьелъ, ай бечелъиялъ, дунялалъул магIишаталъ инсан талихIавлъунги гьавуларо. Гьеб буго цIараб болжал лъугIидал расги лъачIого тIаса унеб, тIагIун унеб жо. РакIбацIцIадал, лъикIал гIадамазул хIакъалъулъ тIахьал цIалидал, якъинго бичIчIула гьадинаб кIиго хIужа:\nАллагьасде руссиналъул бакIалда бечелъиялде, лъималазде, хъулухъ-ишалде ва гьединабго куцалда дунялалъул пишабазде машгъуллъун рукIарал Аллагьас гьелдего машгъуллъун тола ва гьеб гIиллалъунги чIола гьединазул талихIкъиналъе.\nАллагь ккурал, Аллагьасе мукIурал, Аллагьасул рахIмат-цIоб щвеялъул мурадалда гIумру тIамулел Аллагьасги ккола ва кIодоги гьарула. Гьединал кIиябго рокъоб (дунялалдаги ахираталдаги) талихIаллъунги рукIуна.\nПиргIан вукIана кверщел кодосев, гIемераб бечелъиялъул бетIергьан. Салманул Фарисийин абуни вукIана мискинчи. Амма гьел кIияздаго гьоркьоб хIакъикъаталдаги бугеб кIудияб батIалъиялъухъги балагьеха. «Аллагьасда божуларесул калам БетIергьанас цIакъго гIодобегIан гьабуна, Аллагьасул Калам сундасаго тIадегIан бугеб мехалда. Аллагь вуго сундаго ХIалкIолев, ГIакъилав» (9:40). Гьадин бугелъулха хирияб Каламалда.\nТалихIавги гIакъилавги чи ккола жинца дунял-ухраялъул тавпикъ, сахлъи-саламалъи даимго Аллагьасда гьарулев ва кинаб букIаниги балагь-къварилъи тIаде бачIиндал, гьелде сабруги гьабун, мунагьал чуреян, кирилъун хъваян Аллагьасде хIели балев. ТIадегIанав Аллагьас Къуръаналда абулеб буго: «Дица нужер хIалбихьизе буго, тушманасдаса зарал нужеде щвеялдалъун, ракъи-къеч биччаялдалъун, боцIи нахъе босиялдалъун, нужеде тIаде батIи-батIиял унтаби, хвелал риччаялдалъун, ракьалдаса баркат бахъун, магIишат мукъсан гьабиялдалъун. Гьезде сабру гьабурав чиясе кIудияб рохел буго Аллагьасда аскIоб», - ан.\nДругие материалы в этой категории: « СагIаду-хIажиясул МухIамад-Афанди (къ.с) (1915-1995)\n10:48, 27 октября 2020, 155


Банго бахъунареб ухIладерил школа » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nБанго бахъунареб ухIладерил школа\nКьватI-кьватIарал, тIох чвахун, х1арул мохъал рахъал къадал, бакI-бакIалдаса турун, хъарщи бортараб ч1абар, фанера кьабун рацарал гордал - гьеб гуро гIадамал нахъе рахъун чIунтараб мина, гьеб буго Лаваша мухъалъул УхIли росдал школалъул жакъасеб хIакъикъат.\nАраб г1асруалъул авалалдаго УхIли росулъ школа-интернаталъе бараб гьеб мина бихьизабун букIана 120 лъимер цIализе. Жакъа гьенир цIалулел руго 350 цIикIкIун школлъимал. Басрияб тIуцаб школалда аскIобго эхетун буго тIад тIох гьечIеб, г1емерт1алаяб, къват1исел къадал х1ах1аб кирпичалъ ч1ух1ун къач1араб мина. минаялъул къадал. КъватIисан хъахIаб кирпичалъ чIухIун къачIараб гьеб мина кколеб буго цIияб школа. Росдал гIадамаз баян гьабухъе, ц1ияб школалъе бараб гьеб мина х1алт1изе биччазе кколеб бук1ун буго 2012 соналдаго, амма…\nШколалъул нухмалъиялъ бицаралда рекъон, цIияб школалъул проект хIадурун букIун буго 1987 соналдаго, амма хадубго улкаялда ккараб багъа-бачариялъ цIияб школа бай секьизабун буго. Гьезги бицунеб буго араб г1асруялъул 90 соназул ахиралда базе байбихьараб цIияб школалъул мина проекталда рекъон хIалтIизе кьезе кколеб букIун буго цин 2010- 2012 соназдаса кват1ич1ого.\n«ТIохцин тIад бачIеб нижер школалъул мина кагътазда рекъон, некIого хIалтIизе биччан батила хIакимзабаз. Чанго классалъул ц1алдохъаби руго росулъ маркIачIуда школалде хьвадие колел, кида гьеб масъала т1аса инебали лъаларо», - ян абулеб буго росдал школалъул библиотекарь ГIайшатица. ГIайшат кколей йиго школалда бищун цIикIкIун заманалъ хIалтIулезул цояй. Гьелъ нухмалъи гьабулеб библиотека буго тIуцаб, жанибе канлъи гьечIеб, турараб хъарщи гIодоб ва мокърукь кьабураб чIунтел г1адаб рокъоб. ЦIиял тIахьалги школалде къанагIат гурого щолел гьечIо, ругелги гьединаб чIунтараб бакIалда жанир цIунизе захIмат бугин гIарз гьабулеб буго библиотекаралъ.\nШколалъул спортзалалъулги гIодоб кьабураб хъарщи турун, бортун ун букIун буго. Роспотребнадзор бачIун хадуб гьениб ч1абар ц1игьабизе чIаголъи гьабун буго Лаваша мухъалъул нухмалъиялъ. Гьединго ч1унтелиде ккун бук1иналъ тIубан къан буго школалъул байбихьул классазул лъимал цIалулеб рахъ. Къойида жаниб лъабго бут1а гьабун хисун хьвадизе кколел руго цц1алдохъаби школалде.\nЖакъасеб лъай кьеялъул даражаялда ва т1алабазда рекъон дарсал кьезе санаг1алъи бугеб цох1ониги кабинет гьечIо ухIладерил школалда: лъималаз дарсазда хIалтIизарулел руго церего рукIарал дарсил тIаде ралагьулел (наглядный) материалал.\nКиг1анго захIматал шартIал ругониги, ух1ладерил цIалдохъабаз лъикIал хIасилал рихьизарулел руго цIалъулъ жидерго мухъалъул школазда гьоркьор.\nДагъистаналъул бетIерлъуде Рамазан ГIабдулатIипов вачIиндал, даргиязул районалда гъорлъе унел магIарул росабалъ дагьабниги чIаголъи бижилин хьул букIанила жидер, амма цебего гIадин жал кIочон тун ругин абулеб буго гьеб маг1арул росдал г1адамаз. УхIладерил аслияб пиша, бет1ербахъи буго росдал магIишаталдасан: бахчаби, хур гьабун, г1и-боцIи хьихьун г1уц1ун буго гьезул яшав. ГьечIо росулъ лъималазул ахги. Рес ккарал улбуз жидерго лъимал кьолел руго аскIоб бугеб КъулецIма росдал лъималазул ахалде. Амма гьенибги киналго бокьаразе бак1ал г1олел гьеч1о. Хурул хIалтIабазул заманаялъ, умумузул заманаялъ гIадин, раччун лъималгун ине кколел руго руччаби магъилъе.\nГьебго заманаялъ, Дагъистаналъул школазда цо къоялъ лъабго хиси гьабун цIали 2017 соналъул ахиралде тIубан лъуг1изабизе бугин лъазабун букIана цебеккун республикаялъул Лъай кьеялъул министерлъиялда. Амма 2017 соналъул авалалда гьез лъазабуна 2018 соналде гIицIго 13 школалдаса гурого лъугIизабизе гьечIин гьеб низамин абун. ТIубанго лъабго хиси гьабун цIали 2025 соналде тIагIинабизе ракIалда буго тIалъиялда. Жакъа Дагъистаналда 3 сменаялда цIалулел руго 2370 цIалдохъан. Гьезул аслияб къадар, УхIли росдал лъималго гIадин, хьвадулел руго басриял, чIунталиде ккарал школазде.\nРеспубликаялъул цо-цо мухъазда дандчIвалеб буго т1убанго гIаксалда суратги, мисалалъе советияб заманаялъ школаго букIинчIеб, гьитIинаб росулъ бан буго цIияб школа. Гьенире хьвадулел лъималазул къадарин абуни гьеч1елъуса рахъун т1аде ц1аралги хъван х1алицаго бахинабулеб буго 50 цIалдохъанасдде. Гьелдаса бичIчIулеб буго, росдал ва мухъалъул бетIерасе бокьанани, школа гьезие къабулаб бакIалда балеблъи.\nБихьа-раг1аралъул х1исаб гьабураб мехалъ УхIли росулъ цIияб школа баялъул агъаз Лаваша мухъалъул тIалъиялъе гьечIилан кколеб буго. Гьеб пикру щуллалъулеб гьеч1ищ мухъалъул Лъай кьеялъул идараялъ УхIли росдал школа кида хIалтIизе кьезе бугебали баянал жидехъ гьечIилан абиялъги?\nЦоял школа, ай мактабги, жанисан кинаб бугониги х1ажалъулеб къаялдалдалъун хьезабураб бугел,амма ц1алуларел,цогидал эб гьеч1ониги ч1унт1арал рукъзабахъ ц1аланиги,ц1алуде гъира бугел г1ажаиблъи((


Гьелъул рагІабазда, 2012 соналда Шималияб Кавказалда загьирлъарал лъугьа-бахъиназда гъорлъан рихьулеб ругин абизе бегьула хадусел соназдаги асар букІине бегьулел цо-цо цІиял тенденцияби.\nЛиз Фуллер, Шималияб Кавказалда сверун эксперт\nЛиз Фуллер: «ТІоцебе босани, бихьулеб букІана регионалъул исламизация халат бахъунеб букІин. Гьелъие мисалал хІисабалда рехсезе бегьула Чачан республикаялъул бетІер Къадиров Рамзаница живго исламалъул хъаравул вукІин вихьизавиялъе гьарурал галаби: исламалъул хазинаби жидехъего роси, рехсезе бегьула гьединго маялда гІарабазул гІалимчагІи гІахьаллъарал Москваялдаги Грозныялдаги тІоритІарал диниял конфренцияби. Ноябралъул ахиралда гьединаб конференция тІобитІана МахІачхъалаялдаги.\nЛъикІаб эффект букІине бегьулаан апрелалда Дагъистаналъул рухІияб идараялдаги салафиязул жамгІияталдаги гьоркьоб байбихьун букІараб диалогалъул. Амма гьеб гьоркьоб къотІизабуна тІоцебе маялдаги августалъул ахиралдаги хвалде унез гьарурал терактаз. Хасго лъабго чиясул кумекалдалъун гІурус миллаталъул ислам босарай ясалъ гьабураб теракталъул хІассилалда шайих СагІид-Аппанди ЧІикІасав хун хадуб.»\nКІиабилеб тенденциялъун Фуллерица риккунеб буго, рохьилалин абулездаги хІинкъигьечІолъиялъул идарабазул къуватаздаги гьоркьор унел тункагІусиязул зулму жакъа халкъалъ гІадатияб ишлъун, халкъалъул гІумруялъул рахъазул цо бутІа хІисабалда къабул гьабулеб букІин.\nЛиз Фуллер: «2012 соналдаги Дагъистан лъабабилеб нухалда букІана гьединал тІадекІанциязул ва гьезул къурбаназул къадаралъул рахъалдаса лидерлъун. КІиабилеб бакІалда букІана Гъабардагун Балкария. Араб соналда официалияб къагІидаялда тасдикъ гьабичІеб информациялда рекъон, Дагъистаналде чачаналъа щвезабуна рагъулазул ва полициялъул къуватазул кІудияб къадар.\nАраб соналъул 11 моцІида жаниб «рохьилаздаги, силовиказдаги гьоркьор регионалда ккарал тунка-гІусиязул хІассилалда хун вуго 659 чи, гьезда гъорлъан 393 - Дагъистаналда. Хваразул бащдабгІанаб къадар букІана боевиказул. Гьездаго гъорлъ тІагІинавун вуго дагъистаналъул яргъид гІуцІаразул лидерлъун риккунев вукІарав Даудов Ибраимхалилги, Гъабардагун Балкариялдаса «пиша цояв» Тутов Залимги.\nЛъабабилеб тенденция хурхараб буго Москваялъ регионазе биччалеб гІарцида, ай, биччалеб гІарцил къадар дагьлъизабиялда. Гьеб загьирлъана 2025 соналде щвезегІан Шималияб Кавказалъул социалиябгун экономикияб рахъалдасан цебетІеялъе биччазе планалда букІараб 4 триллион гъурущ 2,55 триллионалде щвезегІан дагьлъизабиялъ. Хисизабураб планалда рекъон, гІарцил дефицит бецІизабизе кколеб рагІула хасал инвестораз. Амма цо-цо экспертаз гьединал хьулал рикІкІунел руго цІакъго оптимистияллъун. Бюджеталъул гІарцил дефициталъ инвестициял жидехъе цІцІаялъул рахъалда кІудияб конкуренция багъаризабизе бегьула Шималияб Кавказалъул республикабазда гьоркьоб. Хасго Дагъистаналдаги Чачан республикаялдаги. Къуразул рахъалда хутІизе бегьула гІисинал субъектал – Гъалгъазул республикаги, Гъарачайгун Черкесияги, мисалалъе.»\nЖиб-жиб республика батІа босун Фуллерица хасаб кІвар буссинабурал хІужжабазда гъорлъ тІоцебе рехсолеб буго 2012 соналда чачаназул лидер Рамзан Къадировас ургъараб цІияб хъулухъ - президентасул ва хІукуматалъул администрациялъул бетІерасул.\nЛиз Фуллер: «Гьелде тІамуна Шамиль Басаевасул пиша цоявлъун вукІарав Даудов МахІамад. Къадировас гьединго борхизабуна, формалияб къагІидаялда рагІалде бахъинабураблъун риккунеб букІараб, чачаназулгун гъалгъазул гІорхъабазул суал. Гьанже рахъазул бахІсал унел руго щуазаргогІанаб гектаралъул террииториялда сверун.\nГьел бахІсаз дагьалъги гІодобе ккезабизе бегьула Гъалгъазул республикаялъул бетІер Юнус-Бек Евкуровасул. Гьесул хъулухъалъул болжал рагІалде бахъулеб буго 2013 соналъул хаслихълъиялда. Альтернативияб парламентлъун жибго риккунеб «Мехк Кхел» абураб жамгІияб гІуцІиялъ Кремлалде ахІиял гьарулел руго, гьев хисеян абун.\nДагъистаналъул бетІер МахІамадсалам МахІамадовас гІемер бицунеб букІана миллияб маслигІат гьабиялъул амма гьелдаго цадахъ гьес чІван къотІун нахъ чІвалеб буго жидеда тІад кинабгІаги гІайибцин чІезабичІел гІадатиял гІадамазе зулму, репрессиял халат рахъинарулел «силовиказда» гІайиб букІин. Амма гьелдаго цадахъ гьел «силовиказул» хъулухъчагІаз, мисалалъе гьевго ЦІехх-реххалъул комитеталъул дагъистаналъул бутІаялъул нухмалъулев Александр Саврулиница балъголъи гьабулеб гьечІогури лъабго соналъ цебе МахІмадовас ярагъ гІодоб лъурал «рохьилал» ракълилаб гІумруялде рачиналъул хасаб хІукуматалъул комиссия гІуцІи ракІалъе гІун гьечІолъиялъул.»\nДагъистаналъул бицинеб бутІа лъугІинабулаго, Фуллерица кІвар буссинабулеб буго МахІамадовасул хъулухъалъул болжал 2015 лъугІунеб букІиналде ва лъица гьев хисизе кколев абураб суал гьанжеялдеги гьоркьоб лъолеб букІиналде.\nЛиз Фуллер: «Ахирисеб анлъго моцІазда жаниб Гъабардагун Балкариялда аресталде гъоркье восана микьго пачалихъияв хъулухъчи. Гьезде коррупциялъул ва хъулухъалъул гІорхъаби рахун ресал хІалтІизариялъул гІайибал гІунтІизаруна. Гьединазда гъорлъ рукІана президентасул администрациялъул бетІер Владимир Джамборов, Нальчикалъул мэр Залимгери Хагасов, Пенсиялъул фондалъул бетІер ХІасанби Шеожев ва премьер-министр Иван Гертер.\nРеспубликаялъул бетІер Арсен Каноковас хІукуматалда карал хиса-басиязде кІвар буссинабуна октябралда ва премьер-министрасул хъулухъалде тІамуна Ветеринариялъул ва фитосанитарияб хъулухъалъул бетІерлъун вукІарав ХІасанов Руслан. ЦІияб хІукуматалъе гьес буюр кьуна социалиябгун экономикияб рахъалдаса дагьалъ жигараб хІалтІи гьабиялъул.\nГъарачайгун Черкессиялъул бетІер Рашид Темрезовасги гьаруна жидерго хІукуматалда хиса-басиял. Карданов Мурад тІамуна хІукуматалъул бетІерлъун. Гьеб хъулухъалда гьес хисана Идрис Кябишев. Гьелде гьев тІамун вукІана 2011 соналъул марталда.\nШималияб Осетиялда октябралда рукІарал рищиязда гугариялъул олимпияв чемпионлъун вукІарав Пачалихъияб Думаялъул экс-депутат Арсен Фадзаевас нухмалъулеб «Патриоты России» партиялъул бакІалъулаб бутІаялъе щвана парламенталъул 70 бакІалъул 15 бакІ. Гьединаб къагІидаялда гьелъ биххизабуна «Единая Россия» партиялъул параламенталда букІараб лъабго бутІаялдаса кІиго бутІаялъул къадаралъул къуват.\nАдыгеялъул нухмалъиялъ ва Гъабардагун Балкариялъул жамгІиял гІуцІияз Москваялда цебе лъуна Сириялда загьирлъулеб конфликталъул балагьалде ккун ругел черкессазул къисматалъул суал. Федерациялъул Мажлисалъ марталда Дамаскалде битІун букІана делегация. Маялда ЖамгІияб Палатаялъ гьоркьоб лъуна вахІшияб хІалалде ккун ругел чаркессазул суал. Амма россиялъул нухмалъиялъ Сириялдаса Кавказалде гочине бокьарал черкессазе кумек гьабиялъе гьабин абизе гали гьабичІо гьанжеги.»\n«Щибха букІине бегьулеб регионалда 2013 соналда?» абураб суалалъе жаваб кьолаго эксперталъ загьир гьарулел руго ракІ боххиялъе хьулал кьоларел пикраби.\nЛиз Фуллер: «2012 соналда чачаналъ букІараб парахатаблъун риккунеб ситуация, Сочиялъул Олимпиадаялъул заман гІагарлъулеб букІин ракІалде босун, хІалуцине бегьула. Политикияб сфераялдаги гьечІо чІван къотІараб баянлъи. Улкаялъул нухмалъиялъ миллияб политикаялъул вариант щвалде щвезабун гьечІо. Бищунго захІматал суалал раккизаризе бегьула Россиялъул чІахІиял территориалиялгун индустриялъул регионал гІуцІиялъул практика цебетІезабулеб букІиналъ. Гьенир хІалатІизарулел руго гьава-бакъалъулгун климаталъул, экономикаялъулгун этнокультуриял факторал. Баянлъи гьединго гьечІо гьанжеги, хІалтІизаризе ругищ Шималияб Кавказалъул республикабазда битІахъеб къагІидаялда субъектазул бутрІул рищиялъул принцип, абураб суалада сверунги.»


Афгъанистан жидер къисматалда бессаразул къоялда\n15 февралалда 27 сон тIубала советиял аскарал Афгъанистаналдаса нахъе рачаралдаса. Афгъанистаналда рагъулел рукIарал дагъистаниязул жакъа республикаялда вуго 2000 саги цIикIкIун чи. Кинаб бугеб гьезул жакъа ахIвал-хIал, рази ругиш гьел жакъа хIукуматалъ гьабулеб бугеб тIалаб агъазалдаса?\nАфгъанистаналдаса советиял аскарал нахъара рачаралда 27 сон тIубаялда бан 15 февралалда МахIачхъалаялда, Афгъаналъулазулин абулеб паркалда тIобитIана митинг. 1979-1989 соназда Дагъистаналдаса гьениве вагъулев вукIана 3000-саги цIикIкIун чи. Республикаялъул бакI-бакIазда гIумру гьабун ругел афгъаналъулазул лъабнусго гIанасев чи вачIун вукIана гьениве. Гьезда гьоркьор гIемерал руго доб рагъулъ сакъатлъи щваралги. Инвалидал хIисабалда хIукуматалъул рахъалдаса гьабулеб тIалаб-агъазалдаса разиго ругилан бицана цо-цояз «Эркенлъи» радиоялъе.\nМисалалъе щибаб соналъ санаторияздегун, курортазде ритIулила хIухьбахъи гьабизе. Амма тIубанго хIукуматалъ гьабулеб кумекалдасаги гьел рази гьечIо. Гьеб кумекалъул бищунго цIикIкIун 15 процент щолеб батилин жидееян бицана нижер программаялъе Буйнакск мухъалъул ХIабщиса МухIамадов МухIамадица. Жакъа афгъаналъулазул бищунго унтараб суаллъун хутIун буго гьезие хIукуматалъ кьезе кколел рукIарал, амма жеги-харги кьечIого хутIарал рукъзал. Мисалалъе Гъизилюрталдаса Мухтаров Зиявудин 1990 соналдаса нахъе вуго рукъзал щвезе кколезул иргаялда.\nМуртузов Зиявудин: «Цо чед бежулеб рукъ базе ракьул кесек тIалаб гьабизе лъугьарав дие гьебгицин щвечIо тIокIаб жоялъул бицинчIониги. Гьале 26 сон балеб буго рукъзал щвезе иргаялда чIаралдаса, щвелищалиги лъаларо. ГьабсагIаталда эбел-инсуда аскIов вуго дун рукъалъ. Рукъзал щвезе кколел рукIаразул 15 проценталъе щун руго гьел, хутIарал гIаммаб сияхIалдеги рехун тун руго»\nГьединабго гIарз буго Лаваши мухъалъул УхIли росулъа Султанбегов АхIмадилги.\nСултанбегов АхIмад: «Щибаб соналъ документал цIигьарулаго гьанжелъагIан 200 000 гъурщуниги ана дир, валлагь ана. Щибаб соналъ Лавашивеги ун гьарула документал, щибаб кагътихъ лъикI гIарацги уна бахъун».\nЭР: «Щиб гIилла батун гьез духъа гIарац тIалаб гьабулеб?».\nСултанбегов АхIмад: «Багьана батизе гIемераб къойиш гьезда бихьулеб. Министерствоялъ тIалаб гьабулеб бугилан, абин, добин абула гьез. Лъаларо, гьалдаса хадуб квартира щвелилан щибго хьулцин хутIулеб гьечIо».\n1979-1989 соназда Афгъанисаналда рагъулел рукIарал 3000 саги цIикIкIун дагъистаниязул гьенив хвана 150 саги цикIкIун чи.\nПачалихъалда кIочонел "афгъаниял"\nСоветал нахъе ун 25 соналдасан тlалибазул ахlи\nАфгъанистан таралдаса ана 25 сон


Яроваялъул пакет: лъикIищ, квешищ? » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nЯроваялъул пакет: лъикIищ, квешищ?\nРоссиялъул президент Владимир Путиница гъулбасана Пачалихъияб думаялъул депутат Ирина Яроваялъ ва Федерациялъул Советалъул сенатор Виктор Озеровас терроралде данде къеркьеялъул законалда тIадежурарал хиса-басиязда. Россиялъул хIукуматалъ гьеб закон гIумруялде бахъинабиялда хадуб халкквезе бугин лъазабуна президентасул пресс-секретарасги.\nЯроваялъул "терроризмалде данде къеркьеялъул пакет" къабул гьабуна Федерациялъул Советалъ. Амма гьелъул зарал букIине бегьула гIадатиял гIадамазе, хасго бусурбабазейилан рикIкIунеб буго цо-цояз. Яроваялъул "пакет" ккола ахираб анцIго соналда жаниб Пачалихъияб Думаялъ къабул гьабураб бищунго кьварараб закон. Гьеб къабул гьабулаго депутатаз гьелда гьаруна цо-цо хиса-басиялги. Щибха гьелда хъвалеб бугеб?\n2016 соналъул 20 июлалдаса байбихьун такъсиразул хIакъалъулъ лъазабичIел гIадамал тамихIалде цIазе руго, гьел лъагIалица жанир тIамизе рес буго. ГIадамаз тIадал идарабазда лъазабизе ккола жидедаго рихьарал такъсиразул, гьаризе ругел террактазул, питнабазул хIакъалъулъ лъараб баян.\nДагьабги кьварараб тамихI гьабизе буго интернеталдасан ва социалиял гьиназдасан терроризмалде ахIулел яги гьелъул рахъкколел гIадамазе, гьединго СМИяздасан рахъкколезеги гьебго тамихI букIине буго. Жанир тIамизе бегьула анкьго соналъул болжалги кьун. Щивав абонентасул телефоналдасан бицараб хабар, гьабураб гара-чIвари бащдаб лъагIелалъ цIунун букIине буго "Мегафон", "Билайн", МТСалъул бухьеназул операторазухъ. Интернет-ресурсазда хъвай-хъвагIаял цIунун рукIине руго лъагIалица. Бухьеназул оператораз лъазабуна гьеб мехалда телефоназдаса пайда босиялъухъ босулеб мухь кIиго-лъабго нухалда цIикIкIине бугин.\nБалъгоял гIаламатал хIалтIизаруге\nНагагь къваригIани, ФСБялъул хIалтIухъабазе балъгоял гIаламатаздалъун хъварал хъвай-хъвагIаял цIализе кумек гьабичIезде 800 азарго гъурщидаса миллионалде щвезегIан гIакIа къотIизе буго.\nГьанже гьеб гьабизе бегьула гIицIго гьединал ишал гьаризе хас гьабун рихьизарурал бакIазда ва дагIват гьабизе жидер ихтияр бугел чагIаз, гIуцIабаз. Нагагь батIияб бакIалда гьабулеб батани, миллион гъурщил гIакIа къотIизе буго.\nКумекалъухъ - микьго сон\nЭкстремизмалъухъ тамихI дагьабги кьваризабизе буго. Экстремистазе гIарцулаб кумек гьабулел ратарал жанир тIамизе руго микьго соналъ (закон къабул гьабизегIан, лъабго сон букIана).\nЦо-цо такъсиралъухъ тамихI гьабула 14 сон баралдаса нахъе. 14 сон барал лъималазе тамихI гьабизе буго хIажат гьечIел багъа-бачариязулъ, терроризмалъулъ, гьелъул гIуцIабазул ишазулъ гIахьаллъаралъухъ. Гьединго гьел тамихIалде цIазе руго жидеда лъалеб, бихьараб бицинчIого таралъухъги.\nХалкъазда гьоркьосеб терроризм\nРоссия тун къватIирехун халкъазда гьоркьосеб терроризмалъул ишазулъ гIахьаллъарал, гьелдалъун Россиялъул гражданазе заралги ккун бугони, такъсирчагIи гIумруялъго эркенлъиялдаса махIрум гьарула.\nПочалъул операторазулги жавабчилъи цIикIкIана, гьез халгьабизе ккола посылкабазда жаниб ярагъ, наркотикал яги гIарац бугищали.\nРехсараб закон гIумруялде бахъинабизе ккани, кигIанасеб гIарацха хIажалъизе бугеб? Масала, "Мегафоналъул" баяназда рекъон, гьелъие харж гьабизе кколеб буго 230 млрд гъурущ. МТСалъул баяназда рекъон - чанго триллион гъурущ, "Ростелекомалъ" ва хIукуматалда цебе бугеб бухьеналъул ва информациялъулал технологиязул эксперталъулаб советалъ абулеб буго гьелъие къваригIунин 949 млрд гъурущ.Оператораз ва интернет-компанияз лъазабуна закон гIумруялде бахъинабиялъе улкаялда гIурал шартIал гьечIин.\nФедералияб даражаялда гьеб законалда тIад рекъечIого кIалъана Татарстаналъул цеве вукIарав президент Минтимер Шаймиев. "ТIаде щолел ругел рищиязул ахIукье гIедегIалихъе къабун гьабураб закон буго гьеб", - ан абуна гьес. КIалбиччалелъул, магьари лъолелъул, хабада къулгьу-алхIам цIалулелъул данделъула бусурбаби. Лъица гьелда хадуб халкквезе бугеб, кин гьеб иш гьукъилебилан абуна гьес.Дагъистаналъул муфти АхIмад-хIажи ГIабдулаевас бицухъе, диниял гIуцIабазул хIакъалъулъ федералияб законалда гьарурал хиса-басияз бусурбабазул рахIатхвезабиялъе щибго гIилла гьечIо. РахIатхвезабизе буго экстремизмалъул, терроризмалъул, радикализмалъул рахъкколел цо-цо диниял гIуцIабазул хIаракатчIагIазул ва вакилзабазул."Гьелъул гIаксалда, гьел хиса-басияз квербакъизе буго динияб хIаракатчилъи гIадлу-низамалде бачине",- йилан хъвалеб буго гьес "АиФ Дагестана" газеталъе кьураб баяналда.Пачалихъалдаса дин батIа гьабун бугеб мехалда, гьеб хIужаялъ бихьизабулеб буго пачалихъ диниял ишазде гьоркьобе лъугьунеб ва Конституция хвезабулеб букIин. Лъимер гьабидал цIар лъолелъул, ригьин-цIа гьабулаго, цIияб минаялъуре рахъунаго, армиялде вас унелъул, гьениса вуссиндал, нилъер хирияв авараг гьавураб моцIалъ нилъеца гьарула мавлидал. Гьанже гьел киналго, федералияб законалда гьарурал хиса-басиязда рекъон, гьабизе бегьулеб гьечIеб гIадаб хIисаб буго. Амма юристаз абулеб буго гьеб бугин законалъул тIалабал тIубанго гIадамазда бичIчIунгутIиялъул хIасилиланги.


ЭБЕЛАЛЪУЛ КЪО К1ОДО ГЬАБУНА. - 26 Ноября 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Ноябрь » 26 » ЭБЕЛАЛЪУЛ КЪО К1ОДО ГЬАБУНА.\nЭБЕЛАЛЪУЛ КЪО К1ОДО ГЬАБУНА.\nКидагог1адин исанаги нилъер районалда эбелалъул къо к1одо гьабун т1орит1ана тадбирал. Гьездасан цояблъун бук1ана 24 ноябралда Хунзахъ Ш. Шамхаловасул ц1аралда бугеб культураялъул рукъоб т1обит1араб дандеруссинги. Гьелда г1ахьаллъи гьабуна райадминистрациялъул вакилзабаз ва районалъул мустах1икъал улбуз.\nРуччабазда эбелалъул къоги баркун, коч1олаб сайгъаталдалъун тадбир рагьана ва лъуг1изег1ан берцинго гьеб нухда бачана Дагъистан республикаялъул мустах1икъай артистка Г1айшат Тажудиновалъ. Байрам баркун к1алъазе рахъаразда гьоркьор рук1ана районалъул бет1ерасул заместителал Шамил Г1аммаев ва Асадг1али Г1абдуразакъов, лъай кьеялъул отделалъул начальник Залимхан Г1умаров ва цогидалги. Гьез жидерго к1алъаязда к1вар буссинабуна инсанасул г1умруялда эбелалъ кколеб къадруяб бак1алде ва г1ун бач1унеб г1ел ах1ана улбузул адаб-х1урмат гьабизе. Ахбердиева Умужатица бицана эменги нахъа гьеч1ого лъимал г1езарулаго жиндирго эбелалда бихьараб г1акъуба-г1азабалъул. Киналго ах1ана руччабазул къимат гьабизе. Данделъи берцин гьабун бук1ана культураялъул рукъалъул х1аракатчаг1аз ах1улел куч1дузги. Умумузул бак1иде рахъиналъул сценка бихьизабуна Хунзахъ т1оцебесеб ясли-ахалъул гьит1ичаз. Культураялъул х1алт1ухъабаздалъун х1аракаталдалъун т1аде рач1аразе х1адурун рук1ана квен-т1ехалъул бечедал тепсиялги. Ахиралда киналго т1аде ах1арал улбузе кьуна гьит1иналго сайгъаталги. Тадбир ана рохелгун аваданлъи жубараб ах1вал-х1алалда. Тадбир дагьабги берцинлъилаан гьелъул г1ахьалчаг1азул свери дагьабги г1ат1идаб бук1арабани, жеги гьединал дандеруссиназда г1ахьаллъич1ел руччабиги ах1ун гьабун бук1арабани. Районалда дагьал гьеч1елъул жидер умумул рагъда хут1арал, лъимал г1емерал, г1адатиял, гьединал тадбиразде ах1изе мустах1икъал улбул. Лъик1аб бук1инаан хадубккун гьединал к1очон теч1они.


Дагъистаналдаса «Анти-Платон»алъул гIахьалчагIаз акция заманалъ чIезе тана\nОлексий Кустовскияс бахъараб карикатура\nПлатон» системаялде данделъазабун букIараб протест 1 марталда гьоркьоб къотIизе тана дагъистаналъул рикIкIаде хьвадулел юкбаччулел автомобилазул бетIергьабаз.\nРоссиялъул цо-цо регионазда гьеб акция жеги халат бахъунеб буго. Дагъистаналдаса «анти-платоналъул» рахъкколез лъазабулеб буго жал хIалтIизе рахъине ругила, амма гьеб «Платон» системаялда рекъон гIарац кьезе гьечIилан.\nТалат къоялъ Дагъистаналъул рикIкIаде хьвадулел юкбаччулел автомобилазул бетIергьабаз лъазабуна жидеца «Платон» системаялде данде лъазабураб протесталъулаб акция заманалъ гьоркьоб къотIизе толеб бугилан. Россиялъул тIалъиялъ жидер тIалабазухъ гIинтIамизе байбихьун бугила, жидее санагIалъи гьаризегинцин лъугьун ругин гьелилан абун разиго руго гьел акциячагIи. Амма тIубан гьеб «Платон» система хIалтIулареб хIал гьабизегIан жал нахъе къазе ракIалда гьечIо гьезда.\n2016 соналъул 20 февралалда иргадулаб нухалда байбихьун букIана гьел юкбаччулел автомобилалрачунез «анти-Платон» акция. Гьелда цебеги Россиялда гьеб акция 2015 соналъул ноябралда байбихьун, моцIидасаги цIикIкIун халатги бахъун лъагIалил ахиралда заманалъ гьоркьоб къотIизе тун букIана.\nАкциялъул киналго бутIабазулъ Дагъистаналъул шоферзабазги гIахьаллъи гьабуна. МухIканго чан дагъистанияс гьеб тадбиралъул рахъкколеб бугебали лъаларила, бищун дагьалдасан гьезул 300 ниги чи вугила, амма азаргоялдаса цIикIкIун чи ватизеги бегьулила гьезул кьеразулъилан абураб информация кьолеб букIана акиячагIазул церехъабаз.\nАхирисеб нухалда байхьараб гьеб тадбиралъулъ Россиялъул 43 регионалъ гIахьаллъи гьабун буго. Цебехун гьел рикIкIаде хьвадулел юкбаччулел автомобилалрачунезул тIолгороссиялъулаб данделъиялда къотIи гьабун букIана тIоцебесеб марталда акция гьоркьоб къотIизе тезе, амма цо-цо регионаз гьеб хIукмуялъухъ гIинтIамичIо.\nМасала, Хакасиялдаса, Тюменалдаса Волгоградалдасагун Самараялдаса шоферзабаз лъазабулеб буго тIубан гьеб системаго нахъебахъичIого жал хIалтIизе гьечIилан.\nДагъистаналдаса гьеб «анти-Платон» апрель моцIалдалъагIан гьоркьоб къотIизе танила, хIалтIизе рахъинчIого рес гьечIила гIадамазулилан лъазабуна «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда Дагъистаналъул рикIкIадехьвадулел юкбаччулел автомобилазул ассоциациялъул бетIер МаламухIамадов Рустамица.\nМаламухIамадов Рустам:«ГIадамазул гIарац гьечIо, гьединлъидал гьеб акция нижеца 20 февралалдаса тIоцебесеб марталдалъагIан гурони лъазабун букIинчIо. ТIоцебесалдаса хадуб букIунеб хIалалъ хIалтIизе лъугьине руго ниж. Щай гурелъул чанго моцIица букIине кколедухъ хIалтIичIого, гIарацги лъугIун хутIун руго шоферзаби. Хасало гьадингоги гIемер рейсал рукIунаро, исана ноябралда акция байбихьаралдаса нахъе тIубан хIалтIиялъул иш хвана.\nАпрелалда тIолго россиялъул юкбаччулел рикIкIаде хьвадулел автомобилал рачунезул съезд букIине буго. Гьенир гьоркьор лъезе руго нижер киналго суалалги, тIалабалги хадуб щиб гьабилебалиги. Гьаб сагIат дица ракI чIун кинал акциял «Платоналде» данде тIоритIизе ругелали абун бажаруларо, амма мухIканго лъала гьел жеги чанги рукIине ругеллъи».\nГьединго Рустамица лъазабуна Россиялъул тIалъиялъ жидее дагьа-макъал бигьалъаби гьарулел ругила, амма тIубан жидер тIалабалги тIуразарун «Платон» система нахъе бахъизегIан жал нахъе къазе гьечIилан. Гьединго шоферзабазул лидерас лъазабуна жал хIалтIизе рахъаниги «Платон» алда рекъон гIарац жидеца кьезе гьечIилан.\nМаламухIамадов Рустам: «Россиялъул хIукуматалъул бетIер Дмитрий Медведевас лъазабуна 2017 соналъул тIоцебесеб июлалдалъагIан «Платон» алда рекъон щибаб тараб километралъухъ босулеб багьа бахинабичIого тезе бугилан. 2015 соналъул ноябралда гьеб система хIалтIизе байбихьидал шоферзабаз гьелдаса разигьечIолъи лъазабуна. Гьелдаса хадуб исана 29 февралалдалъагIан тараб щибаб километралъухъ цо гъурущги 53 кепекги гурони босугейилан абураб хIукму къотIун букIана Россиялъул тIалъиялъ.\nГьединго хутIизе рагIулаха тIадеялъуллъагIан, амма гьелъ нижее кутакаб бигьалъиго кьечIо. Щай гурелъул исана тIоцебесеб апрелалдаса нахъе хиралъизе буго дизелалъулаб цIатариялъул акцизалъул багьа. Гьединго тIубан нахъебахъизе бугин абулеб букIараб транспорталъухъ магъалоги нахъе бахъизе гIедегIулеб гьечIо тIалъи.\nГьединлъидал нижеца лъазабулеб буго хIалтIизе рахъаниги нижер шоферзабаз «Платон»алда рекъон гIарац кьезе гьечIо. Гьеб системаялъул счетчикал лъураз бокьараб гьабейин абе, гьел лъун рукIинчIез лъезе гьечIо.\nКъануналда рекъон ниж административияб тамихIалде цIазе бегьула ва нижеда тIад анцIазарго гъурущ гIакIаги къотIизе бегьула. КъотIизе биччан те, диваналда гьелгун къеркьезеги хIадур руго ниж».\nШоферзабазул лидерасул рагIабазда рекъон «Платон» алъул программаялда чахIиял автомобилаз тараб манзилалъухъ гIарац бихьизабулеб бутIаялде тIаде, гьанже автобусазухъ ва гIисинал автомобилазухъ кколеб гIарац бихьизабулеб гьединабго бутIаги гIуцIун буго. Жеги гьеб хIалтIизе биччан гьечIолъи бихьулеб бугила, амма гьеб гIуцIун бугелдаса нахъе хIалтIизе биччазе кватIиларила, гьеб мехалда тIубараб улкаялдаго транспорталъулаб коллапс букIине бугин абулеб буго Рустамица.\nГьел суалал тIуразе ва дандразелъун тIолгороссиялъул транспорталъул бетIергьабазул цолъи гIуцIизе ракIалда бугила жидеда, гьелъул киналго хIасилал апрелалда букIине бугеб съездалда цере росизе ругин бицана гьес.


Дагъистаналда ункънусгоялдаса цIикIкIун лъимер школалде хьвадулеб гьечIин лъазабулеб буго лъай кьеялъул Министерлъиялъ.\nГьезул цо бутIа сахлъиялъул рахъалъ хьвадизе рес гьечIел ратани, цогидал улбуз батIи-батIиял гIиллабаздалъун ритIуларин абулеб буго балугълъиялде рахинчIезул ишазул инспектораз. Кинал гьел гIиллаби ва щай лъимал лъай босиялдаса махIрум гьарулел.\nШколалде лъимал унгутIиялъе гIиллаби батIи-батIиял ратулила; цоял унтун, цоязул ретIел-хьит босзе рес гьечIогон ругел, лъабабилел динияб бербалагьиялъ лъималазе светияб лъай босизе гьукъулел улбул ругел. Жакъа Дагъистаналда балугълъиялде рахинчIезул захIмат хIалтIизабулеб бугила машинаби чурулелъул, тукабазда яги къватIазда лъазариял чIваялъе. Гьединал лъимал тIахьазда нахъе руссинариялъе щартIал чIезаризе хIажалъиялъул бицана 9 апрелалда балугълъиялде рахинчIезул ишал кодосей Интизар Мамутовалъ тIобитIараб данделъиялда.\nДагъистаналъул прокуратураялъ кьурал баяназда рекъон, республикаялда 16 соналъул ригьалде рахинчIел 464 лъимер 2014-2015 цIалул соналъ школалде хьвадулел гьечIо. Гьезда гъорлъ 248 лъимер сахлъиялъул рахъалъ хьвадизе рес гьечIел кколила, хутIарал лъимал чIара-хьараб гIилла гьечIого эбел-инсуца ритIулел гьечIила школалде.\nКъойидаса къойиде цIикIкIунел ругила лъимал динияб бербалагьи сабаблъун школалде ритIуларел улбулин баян гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе жиндир цIар абизе бокьичIей социалияй педагогалъ. Масала, 5 класс лъугIидал, тIокIай школалде инчIей яс йигила, гьелъул улбузухъе кигIан аниги, жидеца яс васалгун цадахъ гьабулеб цIалуде йитIиларин абунила, гьединаб лъай боси диналда данде кколареб букIиналъ, гьелъие лъай рокъоб кьелин абун инкар гьабунила гьез. ГьабсагIат гьей ясалъул цадахъ цIалулел 7 классалде рахъанила.\nЦIалул сон байбихьаралдаса нахъе школабаз кьезе кколила сияхIал хьвадизе кколел рукIарал лъимал хьвадуларого ругони, амма кидаго гурила гьел баянал тIубан цIубарал рукIунелин абулеб буго балъугълъиялде рахинчIезул ишазул инспектор Габибова Натальяца\nГIиллаби хIакъикъаталда батIи-батIиял рукIунин, чанги рукIунин цIакъ ресукъал, яги бесдаллъун кIудиял эбел-инсуца тIалаб гьабун ругел лъималги, гьединазе квербакъи гьабизе хIаракат бахъулила.\nГабибова Наталья: «Нижеца хIаракат бахъула лъималазе кумак гьабизе, гьел реабелитациялъул централде ритIула, социалиял идарабазул хIалтIухъабиги ахIула гьединал, тIалаб гьабизе бажарулел чагIи гьечIогон хутIарал лъималазухъе. Амма чанги рукIуна жидер лъималазе лъай щвеялъул ургъел гьечIел улбулги. Масала, эмен гьекъолдулев вас автозаправкаялда хIалтIулев ватана нижеда, гьесул ригь бащадал дарсазда ругеб мехалъ. ГIемерисеб мехалъ хIукму гьабула улбузул ихтияраздаса махIрум гьаризе гьединал улбул. ЦIалуде хьвадуларого лъимал ругони, гьелъул гIиллаялъул цIех-рех гьабиялдаса хадуб хъвала протокол ва гьеб балугълъиялде рахинчIезул ишазул комиссялде битIула».\nДинияб бербалагьи сабаблъун лъималазе цIалуде хьвадизе гьукъулел улбузда хурхун гIаммаб куцалъ нусгоялдаса цIикIкIун административияб иш рагьун бугила.\nМасала, Унсоколо мухъалъул прокуратураялъ кIиго административияб иш рагьун буго гьединал улбузда хурхун, Карабудахкент мухъалда рагьун буго 10 административияб иш, улбуз лъимал школалде ритIизе инкар гьабиялда бан. Улбуз лъималазда цIализе-хъвазе лъанани гIураб бугин ва тIадехун исламияб лъай гурого хIажалъуларин рикIкIунеб бугила.\nМасала, Унсоколо мухъалъул Шамильхъала поселокалда школалде хьвадуларел 3 лъимал ругин баян гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе цIар абизе бокьичIев Жанисел ишазул вакилас. Цо лъимер бугила унтараб букIиналъ хьвадизе рес гьечIеб, кIигоял кколила Дагъистаналъул изну гьечIого яргъидгIуцIаразул къадий абулев МухIамад Сулеймановасул лъимал.\n«Школалде инчIого хутIарал лъимал руго лъабгоял. Гьезул цояй йиго эпилепсиялъ унтарай яс. КIигоял ккола изну гьечIого яргъидгIуцIаразул цоявлъун кколев Сулеймановасул лъимал».\nМухIканаб хIалалъ цIалуде хьвадуларого ругел лъималазул къадар лъазе ва хIакъикъиял гIиллаби лъазе кканани балъугълъиялде рахинчIезул ишазул Комиссиялъул гуребги, цадахъго сахлъи цIуниялъул, жанисел ишазул, лъай кьеялъул ва социалияб кверчIвай гьабиялъул идарабазул хIалтIи цадахъ бачине ккелила, гурого гIолилазул такъсирчилъиялъул сияхIал халалъизе рес бугилан рикIкIунеб буго балугълъиялде рахинчIезул ишазул инспекторалъ.\nЦIар хъвазе лъараб гIолищ ясазе?\nГIашилтIа школалда цIа гъеялда щаклъи буго


Дагъистаналъул гIолилазул ишазул министрасул хъулухъалде тIамуна ХIажиев Арсен. Гьев ккола Дагъистаналъул пачалихъияб университеталъул гIолилазулгун хIалтIигьабиялъул комитеталъул нухмалъулев ва «Я помощник президента» абураб жамгIияб гIуцIиялъул цевехъан.\nГьанжелъезегIан гьеб хъулухъалда вукIарав Къурбановги цIияв министр Мажидовги кIиялго ккола дарги миллаталъул чагIи, кIиялго руго гIелмуялъул кандидатал, кIиялго цIалулеб мехалдасаго нахъе жамгIияб хIалтIуда рукIарал чагIиги руго.\nКъурбановас гьеб цебехун рехсараб министерлъиялъе 2014 соналъул хаслихъеялдаса нахъе нухмалъи гьабулеб букIана. Гьелде щвезегIан республикаялда гIолилазул ишазул комитет бугеб мехалда гьелъул бетIерлъунги хIалтIана гьев, гьеб комитет лъайкьеялъул министерлъиялъул бутIалъун гьабураб мехалда гьелъул бетIерлъунги вукIана.\nКъурбанов Заурие къимат кьолелъул гьесда цадахъ хIалтIулез абула гьев цIакъ кIалъазе лъалев чи вугилан, гIуцIарухъан хIисабалдаги батIаго квешав вукIинчIилан. Гьединлъидал гьев хIалтIудаса нахъе реххиялъе жидеда гIилла лъалеб гьечIилан.\nИнтернеталда гьев министрхисиялда тIасан рукIарал бахIсазда чанги чияс абулеб букIана гьев терроризмалъулъ гIахьаллъи гьабиялъул гIайибги гIунтIизабун халкъаздагьоркьосеб цIех-рехалде лъазавун вугев Дагъистаналъул пенсиязул фондалъул бетIерлъун вукIарав МуртазгIалиев Сайгидил чи вукIиналъ хIалтIудаса вахъулев вугилан.\nЦойгидаз абулеб букIана Къурбанов Гъизляралдаса вукIин ва МуртазгIалиев гьеб шагьаралъул мэрлъун вугев мехалда гьениб гIолилазулгун хIалтIигьабулеб бутIаялъул бетIерлъун хIалтIилев вукIиналъ гьев МуртазгIалиевасул рахъккурав чи вугилан абизе бегьуларилан.\nГьединго ахираб заманалда чанги нухалда интернеталда дагъистанияз гьеб гIолилазул министерлъи къваригIунгIаги бугебищин республикаялъе, букIун гьелдасан щиб пайдайин бугебилан абурал суалалги рорхулел рукIана.\nГIадада пачалихъалъул гIарац пайда гьечIел форумазда хвезаби гурони хIалтIи гьечIин гьезулилан цоял рукIана, гIолилал куцаялъе кIудияб хIалтIи гьабулеб бугин гьезилан цойгидалги чIун рукIана.\nКъурбанов хисун ХIажиев тIамиялъе гIиллаги, хIажат бугищ Дагъистаналъе гьеб гIолилазул министерлъийилан абурал суалал кьуна «Эркенлъи» радиоялъ республикаялъул жамгIияб палатаялъул вакил Хадулаев Шамилие. Гьадин бицана гьес:\nХадулаев Шамиль: «Гьеб министерлъи цIидасан гIуцIун хадуб гьез гIемер хIалтIи гьабизе байбихьана, кагътида гуреб хIакъикъияб хIалтIиха. Хасго лъикI хIалтIулеб буго гьезул гIолилазе рухIияб тарбия кьолеб бутIа. Ахираб заманалда цохIо гьеб бутIаялъул хIалтIиялъ цебе бачунеб бугин министерлъийилан абизе бегьула.\nГьел кIвахIтун республикаялъул щибаб мухъалдеги шагьаралдеги щола, бакIалъул гIолилалги жидерго хIалтIуде гъорлъе рачуна. Аслияб къагIидаялъ экстермизмалде данде хIалтIи гьабулел чагIи руго гьел. Гьединал пайда цIикIкIарал, кIвар бугел чанги проектал руго гьеб министерлъиялъул, гьединлъидал пайда гьечIин гьезул хIалтIулин абиялда дун разияв гьечIо.\nХIажиев Арсенги лъала дида, гьев лъикIав бажари бугев, ургъун гурони кIалъаларев вас вуго. Къурбанов Заурил рахъалдасанги щибниги квешаб рагIи абун бажаруларо дихъа, гьелъие цониги гIиллаги гьечIо. Дида цебего рагIун букIана гьеб министерлъиялъ гIолилазе батIи-батIиял грантазе биччараб гIарац цого чагIазе кьолеб бугила, форумаздеги цого гIадамал ритIулел ругилан абун Къурбановасдаса разигьечIолъи. Амма гьебищ Заур хIалтIудаса вахъиялъе гIиллалъун ккараб яги гьев МуртазгIалиев Сайгидил чи вугин абурал харбалищ ккаралали дида лъаларо.\nДагъистаналъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазан гьев Къурбановасдаса разигьечIолъи цебего бихьун букIана. Къурбанов гIемер кIалъалев чи вуго, кIалъазеги лъала гьесда. ГIабдулатIиповас гьесда чанцIулго абун букIана жиндие дур хабар къваригIун гьечIин, хIалтIи бихьизабейилан».\n«Черновик» газеталъул бетIерав редактор Агъаев Маирбег вуго гьеб гIолилазул министерлъи хIажат гьечIин Дагъистаналъейилан рикIкIунезда гьоркьов.\nАгъаев Маирбег: «Социалиял сайтаздаги, гьадинго гIадамаз жидедаго гьоркьобги бицунеб букIана Къурбанов Заур МуртазгIалиев Сайгидил сверухълъиялдаса чи вукIиналъ хъулухъалдаса вахъанилан абун. Дун гьеб пикруялда разияв гьечIо.\nДида ккола жибго гьеб министерлъиялъул хIалтIуе гIоло гьезул ишазе гIоло нахъе реххун ватилин гьевилан. Цойги министерлъиялъул гIадал ресалги рукIинчIо гьезул. Киналго министерлъабазда гьоркьоб бищунго дагьаб бюджетги букIана гьезул. Жидеца кутакаб хIалтIи гьабулин абун хIисаб кьолел рукIуна гьел.\nГьезул хIалтIи буго форумалги флешмобалги тIоритIи. ТIокIаб жо гьез гьабуларо. Гьелдалъун лъугIуларелъул тIубараб министерлъиялъул хIалтIи, гьелдаса разигьечIого рукIун ратизе бегьула республикаялъу тIалъиги.\nЦIияв министрасги кутакал хиса-басиял гьарилин гьеб идараялъул хIалтIулъин кколаро дида. Гьединлъидал дир пикруялда рекъон гьелъул лъайкьеялъул министерлъиялъул бутIа гьабун тезе ккола».\nРекъелалъе нухал ралагьулел руго\nПолициялъ рухарал «президентасул кумекчагIи»\nНухмалъиялда цIидаса хиса-басиял гьаруна\nХIукуматалда кадразул резерв - тухумчилъиялъул резерв


Дагъистаниял цIикIкIун ритIизе руго армиялде\nИсана 31 декабралде щвезегIан Дагъистаналдаса Россиялъул армиялде витIизе вуго 1335 гIолохъанчи. Ихдал ритIаразда дандеккун кIиго нухалъ цIикIкIун кколеб буго гьеб. Гьединго гьезда гъорлъ рукIине руго тIадегIанаб цIалул лъай щварал гIолохъабиги – 60 процент.\nГьедин бицана журналистазе гIолилал армиялде ритIиялъул рахъалъ республикаялъул рагъулаб комиссариаталъул бутIаялъул нухмалъулев Джамбалаев Явнусица.\nАрмиялде ритIулел дагъистаниязул жаваб кьолев кIи-кIи, лъаб-лъаб чиги вукIунев вуго цо-цоясда хадув. Щайин абуни дагъистанияз армиялда гIадлу хвезабулеб бугилан гIарзал рукIуна. ГIурус миллаталъул гIолилалгун гьел рагъиялъул хIужабиги рукIуна. Гьедин чанго сон буго дагъистаниял армиялде дагь ритIизе лъугьаралдаса. Цебейин абуни микьазариде гIунтIун чи ахIулаан лъагIалида жанив. Абула улка цIуниялъул министерлъиялъул хIакимзабаз жидедаго гьоркьоб гьабураб къотIи бугин Дагъистаналдаса гIолохъаби армиялде ритIичIого тезе. Гьедин 2012 соналда Россиялъул Пачалихъияб Думаялде рищарал дагъистанияз улка цIуниялъул министрасде хитIаб гьабун букIана гьезул къадар 3 – 5 азариде гIунтIун цIикIкIинабеян.\nГьанже армиялда хъулухъ контракталда рекъон гьабулелъулги батилин армиялде гIолохъаби ахIи дагьлъун бугебин абуна ЭР-ялъе ЧIарадаса ХIажимухIамад Амировас. Гьес гьединго абуна цебе лъимал армиялде ахIунгутIизе эбел-инсуца кьолеб букIараб ришват, гьанже гьел доре рачинелъун кьолеб бугилан.\nХIажимухIамад Амиров: «Гьаз кьезе кколеб буго дозие ришват. Гьелде ккун буго. Унголъунги гIолохъаби дагь рачунел руго армиялде. Цо гIилла батила гьанже контракталда рекъон хъулухъ гьабулеб букIин. КIиабилеб гIилла, чIухIи гIемер буго нилъер гIолохъабазул, доз абураб жо гьабиларин данде чIолел руго. Гьелдаго цадахъ гIурусазе ниж рокьунгутIиялъул магIна буго. Амма хъулухъ гьабизе бокьарал гIолохъаби гIемер руго. Гьениб хъулухъ гьабичIого ФСБялде, полициялде росулел гьечIелъул хIалтIизе.\nЦебе гIадин ватIаналде рокьийин абуни гьезулъ гьечIо. ГIолилазулгун гьабулеб хIалтIи расги лъикIаб хIалалда гьечIо. Бажари-гьунар бугел гIолилал руго, амма гьел церехун рачине чи къваригIун вуго. Дир заманалда армиялде инчIев чиго вукIунароан, гурони гьединал гIадамал рикIкIунароан. Армиялде инчIони чиги лъугьунаро».\nГIолохъаби армиялде ритIиялда тIасан Гумбет мухъалъул рагъулав комиссар Арсен МухIамадовасулгун гьабураб гара-чIвари буго дагьалъ цебе къватIибе бачIараб «Гумбет» газеталда. Гьес абулеб буго бакълъулазул мухъалдаса армиялде ихдалил Гумбет мухъалдаса ватIаналъе хъулухъ гьабизе анила цо гIолохъанчи Игьалиса ГIалиев Мурад. Гумбет ва Казбек мухъазе гьабсагIат бихьизабун рагIула 25 бакI. Гьел кIиялго мухъазул комиссариатал цолъизарун руго. Арсен МухIамадовас гьединго абулеб буго 2011 соналъул ахиралда данде кIутIанин Дагъистаналъул рагъулал комиссариатал.\nЦебеккун республикаялда 40 рагъулаб комиссариат букIараб батани, гьанже 32 гурони гьечIо. Гьеб хиса-басиялъ кинабгIаги пайда кьечIин, гьелъул гIаксалда, гIемерал захIмалъаби рижизарунин. БатIиял мухъазде, рикIкIаде хьвадизе кколел руго армиялде ахIулел гIолохъабазулгун хIалтIи гьабулел рагъулаб комиссариаталъул хIалтIухъаби.


Халкъазда гьоркьосел проекталги гIумруялде рахъинарулаго\nДагъистаналъул промышленниябгун экономикияб ва техникияб колледжазул гIумруялдаса\nЮридикиял дисциплинабазул преподаватель Мадина Юсуповалъул нухмалъиялда гъоркь гIумруялде бахъинабулеб буго «Ракълиде данде гали тIамизин» абураб проект. Гьелъул аслияб мурад ккола Россиялъул ва къватIисел улкабазул профессионалияб гьоркьохъеб лъайкьеялъул идарабазулгун бухьен щула гьаби, цоцазе хIалтIул хIалбихьиялъул хIакъалъулъ бицин, студентазул гьудуллъи щула гьаби, цадахъ рекъон, цIиял проектал гIумруялде рахъинари. Гьединазул цояблъун ккола тIадехун рехсараб проектги. Гьелъ кумек гьабизе буго студентал ракълиде ва гьудуллъи-вацлъиялде ахIизеги. Проекталда рекъон, Дагъистаналъул техникияб колледжалъул студентал щвана Бакуялде.\nСтудентал ва преподавателал дандчIвана Азербайжаналъул техникияб университеталъул студенталгун ва преподавателалгун. Ва гъолбасана цадахъ рекъон хIалтIизе гьабураб хIукмуялда гъоркь. Гьединго Дагъистаналдаса гьалбал щвана Бресталъул техникияб университеталдеги. Гьединабго къотIи-къай гьабуна Бресталъул пачалихъияб техникияб университеталда цебе бугеб техникияб колледжалъулгунги.\nДагъистанияз бицана Дагъистаналъулги, гье-лъул гIадатазулги, маданияталъулги, адабияталъулги, тарихалъулги хIакъалъулъ. Студентаз цIалана Дагъистаналъул шагIирзабазул кучIдул гIурус ва миллиял мацIазда. Бресталъулазе рихьизаруна Дагъистаналъул халкъазул миллиял кьурдабиги. Гьединго студентал ва преподавателал щвана Бресталъул хъалаялдеги. Гьениб ракIалдещвезаруна гIагараб ватIаналъул тарихалъул тIанчал. ДандчIваялда бицана цадахъ рекъон гьаризе ругел ишазул хIакъалъулъ. Масала, тIоритIизе руго гIелмиял конференциял, семинарал, культуриял тадбирал ва цогидабги.\nГьебго мурадгун щвана Грозныялъул политехникияб техникумалдеги.\nГьединалго къотIи-къаял гьаруна Москва областалъул Дмитровский институталъулгунги.\nГъоркьиса Дагъистаналъул кIиябго колледжалъ гIахьаллъи гьабуна халкъазда гьоркьосеб «Инсанасул, жамгIияталъул, тIабигIаталъул жакъасел тIалабал» абураб темаялда тIобитIараб гIелмияб конференциялда. Гьенир церерахъарал студентаз ва преподавателаз гьарурал кIалъаял росана «Жакъасеб жамгIияталъул аслиял тIалабал» абураб мажмугIалде.\nПрочитано 468 раз\tПоследнее изменение Вторник, 10 июля 2018 14:22\nДругие материалы в этой категории: « Азербайжаналдаса гьалбал\tАнсадерил гени, гендерил цIибил... »


"Россия" кинотеатралда Россиялъул бусурбабазул ассоциациялъул лъазаби\n«Халкъазул гьудуллъи» сериалалъуги ва НухI аварагасул хIакъалъулъ бахъараб фильмалъулги гьаб анкьазда информалатаз хъвалеб букIана Дагъистанги гьоркьоб ккезабун. Сериал къаян рахъун руго цо-цо дагъистаниял, аварагасул хIакъалъулъ фильмалде бусурбаби унгеян гьарулеб буго имамаз.\n«Халкъазул гьудуллъи» ай «Дружба народов» сериал эфиралдаса нахъе бахъеян гIарзаби хъвалел руго цо-цо дагъистанияз ТНТ каналалде. Мисалалъе, интернеталда гъулбасал ракIарулел руго петициялда гъоркь. Петициялъул автор Юлия Мусаевалъ гIарзаялда хъвалеб буго гьеб сериалалда дагъистаниязул хъизан квешаб рахъалдаса бихьизабун бугилан.\n«Халъказул гьудуллъи» сериал ТНТ каналалъ бихьизабулеб буго 3 марталдаса байбихьун. Гьеб сериалалда бицунеб буго Москваялда гIумру гьабулеб лезгиязул хъизаналъул хIакъалъулъ. Сериал эфиралдаса бахъеян чIаразул гIарзабазда рекъон, хъизаналъул хважаин вихьизавун вуго чIужуялъухъа хIинкъулевлъун, сериалалда гIахьаллъулел цо-цояз мех-мехалдаса хъубал рагIаби абулел руго ва гь.ц. Гьеб сериал балагьун хадуб лезгиязда тIад релъахъинзе руго, лезгиязул хъизан гьединаб букIунаро – гьединал гIарзаби руго петициялъул авторалъул. Жибго петициялда гъорлъ гъулбас тун буго азаргоялдаса цодагьалъ цIикIкIун чияс.\nСериалалъул автораллъун ккола Шабан ва Нина Муслимовал. Гьезул рагIабазда рекъон, сериалалъул аслияб мурадлъун ккола кавказияздехун ругел стереотипиял бербалагьаби хиси. Гьезда цебего ракIалде ккун букIун буго Москваялда гIумру гьабулеб интернационалияб хъизаналъул хIакъалъулъ сериал бахъизе. Мисаллъун гьез жидерго хъизан босун буго. Шабан ккола лезгиявлъун, гьесул чIужу Нина – гIурусайлъун. Живго Шабан Москваялда лъала машгьурав продюсер ва сценарист гIадин. ТНТ каналалда гьес гьарурал чанги проектал руго.\nАмма Муслимовазул мурадал лезгиязул жамгIиял гIуцIиязда ричIчIун гьечIо. Мисалалъе, гьал къоязда лезгиязул миллиябгун-культураялъул федералияб Автономиялъул офисалда лезгиязул диаспораялъул вакилал дандчIван руго Шабан Муслимовгун. Гьес хIалбихьана гьезда бичIизабизе сериалалъ щалго какулел гьечIин, гьеб сериал комедия букIин ва гIадамазда кIвезе кколин жидедаго тIад релъанхъизе. Амма Муслимовасул пикругун рекъон гьечIо Автономиялъул вакилал. Мисалалъе «Regnum» сайталъе Автономиялъул вакил Руслан МухIамадкаримовас абуна жинда лъаларин кинал мурадал рукIарал Шабановазул, амма жиндие бокьиралин лезгиязул хъизан сериалалда гьединаб рахъалдан бихьизабизеян.\nСериал рекIее гIурал дагъистаниялги руго. Социалиял сайтазда гIемерисез хъвалеб буго жидеда ричIчIулел гьечIин петициягун ва гIарзабигун рахъарал чагIи. Мисалалъе, Москваялда хIалтIулей йигей журналист Аминат ГIалиевалъ жиндирго твиттералда хъвалеб буго «Халкъазул гьудуллъи» сериал жинца цо-кIиго гурони нухалъ балагьичIин, амма гьениб дагъистаниял яги лезгиял хIакъир гьарулеб щибго жо бихьичIин.\nМахIачхъалаялдаса блогер ГIумар Шуайбовасл пикруялда рекъон, батIаго рихха-хочизе ккараб жо бихьизабун гьечIо сериалалда. «БичIчIуларо, гIарзадулезе щиб рекIее гIолеб гьечIеб. Сериалалда Дагъистаналда гIумру гьабулеб хъизан бихьизабун гьечIо гури. «Лезгиял лъикIал рахъалдаса рихьизаре», - ян рахъун руго Автономиялъул чагIи, амма Москваялда чанги квешаб иш гьарурал дагъистаниялги какун гьез цониги тадбир гьез щай гьабулареб», - илан хъвалеб буго жиндирго интернет-даптаралда блогер Шуайбовас.\nГьединго гьал къоязда информ-алатаз лъазабуна Дагъистаналда бусурбабзе гьукъун бугин «Ной» абураб фильмалде ине. «Эркенлъи» радиоялъул мухбирас лъазабуна, гьеб битIараб гьечIолъи. Фильмалде ине гьукъун гьечIо лъиениги. Амма гьеб бихьизабулел кинотеатразда ратана лъазабиял чIван. Гьениб хъван буго Россиялъул бусурбабазул ассоциациялъ «Ной» фильм балагьизе унгеян гьарулеб бугин бусурбабазда. МахIачхъалаялда хIалтIулел ругел лъабго кинотеатралда унеб буго гьеб фильм, гьединго Каспийскалда бугеб кинотеатралдаги унеб буго.\n«Ной» фильмалда бицунеб буго НухI аварагасул хIакъалъулъ. Гьеб фильмалда авараг цакъ квешаб рахъалдаса вихьизавун вуго, гьениб зина бихьизабулеб буго, гьекъолди бихьизабулеб буго – гьединал баянал толел руго социалиял сайтазда киноялде унгеян хъвалез.\nГьеб фильм ралагьизе унгеян рузманалда вагIза цIалун буго МахIачхъалаялъул джума-мажгиталъул имам МухIамадрасул-хIажи СагIадуевас. Гьесул рагIабазда рекъон, гьеб фильмалда аварагасул гIумру мекъ бихьизабун буго. Гьес гьединго абуна Дагъистаналъул бусурбабазул динияб идараялъул позиция гурин гьеб.\nМухIамадрасул-хIажи СагIадуев: «Гьеб дирго хIаракат буго. Дир заместителас бицана дида гьеб фильмалда НухI аварагасул гIумру мекъ бихьизабулеб бугин, гьев живго квешаб рахъалдаса вихьизавун вугин. Гьелдаллъун дицаги вагIза гьабуна фильмалда унгеян. Киноялда рихьизарулел аварагасул ишал диналда рекъонгурел гIадаллъун рихьизарулел руго».\nБусурбабазул динияб идараялда абуна гьеб фильмалъул суалалда тIаса жидер кинабгIаги данделъи букIичIин ва идараялда гьеб суал борхун букIинчIилан. Ахиралда тIаде жубала, «Ной» фильм чанги улкаялда гьукъун буго. Мисалалъе, Индонезиялда, Египеталда, Катаралда ва гь.ц. Дагъистаналдани, цебе абухъе, фильм кинотеатразда унеб буго, амма бусурбабазда абулеб буго гьеб фильмалде унгеян.\nМахIачхъалаялда бугеб «Россия» кинотеатралъул кассаялдани «Эркенлъи» радиоялъул мухбирасе абуна «Ной» фильмаялда гIемер гIадамал рачIунел ругин ва гьелда дандеккун цогидал киносеансал къолел ругин. Гьединалго баянал щвана тахшагьаралъул цогидал кинотеатразул кассабаздаги.\n"Къуръаналъул таржама экстремистияб гуро..."


МацI гьечIони миллат хутIиладай?..\nДРялъул хIукуматалда тIобитIана республикаялъул бетIерасда цебе бугеб ЖамгIият цебетIеялъул ва инсанасул ихтиярал цIуниялъул советалъул данделъи\nГьеб рагьулаго, рехсараб советалъул председатель Зикрула Илясовас бицана РФялъул президентасда цебе бугеб ЖамгIият цебетIеялъул ва инсанасул ихтиярал цIуниялъул советалъул член Александр Бродилгун дагьаб цебе букIараб дандчIваялъул хIакъалъулъ. «Гьеб данделъиялда кIвар буссинабуна республикаялда инсанасул ихтиярал цIуниялъул рахъалъ бугеб ахIвал-хIалалде ва къотIи ккана цадахъ рекъон хIалтIи гьабизе», - ян бицана З. Илясовас. Жакъа республикаялда цIакъ захIматаб ахIвал-хIал лъугьун буго миллиял мацIазда сверухъ. «ГьабсагIаталда Дагъистаналъул мацIал ккун руго гIурус мацIалъул къоринире ва къойидаса къойиде рахьдал мацIал лъалел чагIи дагьлъулел руго. Щибаб жоялъул букIуна гIорхъи. Дир хIисабалда, миллиял мацIалги щун руго жал хIажат ругищ ялъуни гьечIищ абураб бакIалде. Гьеб гIорхъи бахани, хIакъаб жо, гьел тIадруссинаризе захIмалъизе буго. Гьединлъидал къваригIун буго щиб букIаниги ургъизе. Ахирал соназда гьеб масъалаялда сверухъ республикаялда къабул гьабуна 5-6 документ, амма гьел гIумруялде рахъинарулел гьечIо», - ян абуна З. Илясовас.\nКIалъазе яхъарай ДРялъул лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министрасул заместителалъул ишал тIуралей Альбина Аруховалъ бицана республикаялъул школазда миллиял мацIал малъиялъул бугеб ахIвал-хIалалъул хIакъалъулъ. «Лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министерствоялъ миллиял мацIазул учительзабазе квалквалал гьаруларо. Амма, федералияб министерствоялъул тIадкъаял тIуразаричIого тезе ихтияр гьечIолъиялда бан, нижедаги гьездаги гьоркьор цо-цо ричIчIунгутIаби ккечIогоги рукIунаро. Миллиял мацIал церетIезари мурадгун, нижеца тIоритIула батIи-батIиял конкурсал, къецал, олимпиадаби. Мисалалъе, рахьдал мацIазул учительзабазда гьоркьоб щибаб соналъ тIобитIула «ЛъагIалил учитель» абураб конкурс, лъималазда гьоркьор рукIуна олимпиадаби», - ян абуна гьелъ.\nЗикрула Илясовас гьелда цIехана школазул библиотекабаздаса рахьдал мацIалъул тIахьал нахъе ракIарулел ругин абун социалиял гьиназдасан тIибитIизабураб хабар уяб бугищин. Гьеб суалалъе жаваб кьун, Тахо-Годил цIаралда бугеб педагогияб гIелмиябгун цIех-рехалъул институталъул директор Марина ХIасановалъ абуна: «Федералияб Лъайкьеялъул министерствоялъул лъазабиялда рекъон, гьезул сияхIалда гъорлъ гьечIел издательствабазда рахъарал тIахьал школаздаса нахъе ракIарулел руго. Гьебго заманалда цIалул пособияздаса инкар гьабулеб гьечIо лъицаго», - ян.\nХалкъияб Собраниялъул лъайкьеялъул, гIелмуялъул, маданияталъул, гIолилазул ишазул, спорталъул ва туризмалъул комитеталъул председателасул заместитель ХIамидулагь МухIамадовас бицаралда рекъон, ахираб ункъо соналда жаниб республикаялда къватIибе бачIун гьечIо миллиял мацIазда хъвараб цониги цIалул тIехь ялъуни пособие. «Гьеб буго нилъ пашманлъизе ккараб хIужа. Щай магIарул, агул, лезги ялъуни цогидал мацIазда хъварал тIахьал рецензия хъвазе, экспертиза гьабизе Москваялде ритIизе кколел? Кир гьенир ругел Дагъистаналъул мацIазул эксперталги гьеб лъалел чагIиги? Гьеб иш буго цо-цо чагIазул чванта биццат гьабизелъун ургъараб ришватчилъи. Россиялъул тахшагьаралда пуланаб тIохьое рецензия хъвазе, гьелъул экспертиза гьабизе уна 300 азаргоялде гIагарун гъуруш. Гьелъул бицун пайда гьечIо, амма субъектаздаго тIахьал рахъизе ихтияр тIалаб гьабун къеркьечIого ресги гьечIо. Школазда миллиял мацIал малъиялъул бугеб ахIвал-хIалалъул хIакъалъулъ бицани, гьеб унго-унголъунги беццизегIанасеб гьечIо. Гьелде кIвар директорзабазги буссинабулеб гьечIо. ЕГЭялде кIварги кьун, миллиял мацIал квер хьвагIун толел руго гьез», - ан абуна ХI. МухIамадовас.\nКIалъазе яхъарай магIарул мацIалъул учительзабазул ассоциациялъул нухмалъулей Баху МухIидиновалъ бицана жий рахьдал мацIалъул учительзабигун гьоркьоса къотIи гьечIеб бухьеналда йикIунин. «Учительзабазул рахIатхун буго рахьдал мацIалъул тIахьал гьечIолъиялъ. Лъайкьеялъул кьучI ккола учитель, цIалдохъан ва тIехь. ХIисаб гьабеха, учитель вуго, цIалдохъан вуго, тIехь гьечIо. Кин кьезе бугеб дарс? Гьелдейищха ккун бугеб нилъер лъайкьеялъул даража?»\nДагъистаналъул Журналистазул союзалъул председатель, «ХIакъикъат» газеталъул бетIерав редактор ГIали Камаловас абуна миллиял мацIазул суал гьоркьоб лъезе бугин 2018 соналъул январалда тIобитIизе бугеб Халкъияб Собраниялъул данделъиялдаги. «Нижеца яхI бахъана гьебго суал марталда тIобитIизе бугеб Пачалихъияб Думаялъул иргадулаб сессиялда гьоркьор лъолезда гъорлъе ккезабизе. Лъаларо, хIасил кинаб ккелебали, амма миллиял мацIал цIунун хутIиялда щаклъи буго. ГIалимзабаз абулеб буго, пачалихъалда унго-унгояб демократия чIезабизе ккани, гьенир цо миллаталъул ва гьединго цо диналъул чагIи рукIине кколин. Нилъер республикаялдаги, нужеда лъалаха, руго батIи-батIиял миллаталги батIи-батIиял диналги. Гьединлъидал, гIалимзабазул пикру ритIухъаб батани, нилъер гьанибги я демократия букIине гьечIо, я мацIал цIунизе кIвезе гьечIо. Амма, гьел цIунизелъун, къеркьечIогоги гIоларо. Учительзабазде, ясли-ахазул тарбиячагIазде гIайибги гьабичIого, къваригIун буго рахьдал мацI лъималазда щивав чияс рокъо-рокъоб малъизе», - ян абуна ГI. Камаловас.\nДанделъиялда гIахьаллъарай ДРялда йигей инсанасул ихтиярал цIунулей вакил Умупазил ГIумаровалъ бицана республикаялъул бетIерасда цебе бугеб ЖамгIият цебетIеялъул ва инсанасул ихтиярал цIуниялъул советалъгун цадахъ гьабулеб ва гьабизе хIисабалде босараб хIалтIул хIакъалъулъ. Гьеб данделъиялда къабул гьабуна гьеб советалъул 2018 соналда гьаризе ругел хIалтIабазул планги.\nПрочитано 552 раз\tПоследнее изменение Пятница, 22 декабря 2017 10:42\nДругие материалы в этой категории: « Миллияб хаслъи цIунулеб гьечIо\tЦIияб соналда дандчIвай »


Волонтеразул сон - 2018\nЛъикIлъи гьабиялъе гIорхъи букIунаро\nВолонтеразул кумек киназдаго гуро бихьулеб. Амма гьелъул кIудияб кIварги пайдаги буго\n24 февралалда МагIарул театралда тIобитIараб Дагъистаналъул миллиял мацIазул байрамалъул хIурматалда, гьеб минаялъул жанахIалда рагьун букIана миллиял газетазул редакциязул хIалтIул хIакъалъулъ бицунел, ахирал соназда магIарул мацIалда басмаялда рахъарал тIахьазулгун журналазул, руччабазул некIсияб ратIлил выставкаби. Гьездаса батIаго, столалда тIад лъун рукIана лъималаз гьарурал батIи-батIиял тIагIалабиги. Нижеца гара-чIвари гьабуна гьеб выставка-аукционалъул жавабияй, ДРялъул медуниверситеталъул кIиабилеб курсалъул студентка БакьайчIиса ХIамзатова ГIунайзатилгун.\nГьелъ бицана гьаб бугила «Социалияб сеть» абулеб волонтеразул клубалъгун гурхIел-рахIмуялъулаб фондалъ гIуцIараб, ракалъ унтарал лъималазул хIалтIабазул выставка-аукцион. Лъабабилеб сон бугила батIи-батIиял гурхIел-рахIмуялъул тадбирал тIоритIулел ругелдаса, амма исана гурони къватIире рахъун, гьадинаб выставка-аукцион тIобитIун букIинчIила. Лъималазул гьадинал хIалтIаби жидеца Интернеталдасан ричулила.\nВыставка-аукционалда лъун ругоан ракалъ унтарал 6-14 сон барал лъималаз гьарурал хIалтIаби. Гьел руго гIемерисеб заман больницабазда тIамулел, щибго батIияб-цIияб жо бихьуларел, къватIире рахъунарел лъимал.\n- ГурхIел-рахIмуялъул фондалъ росула гьел хIалтIабазе къваригIунеб бисер, фисташка, кофе, бакъвараб хер, цIулал гIучIал, пластмассаялъул алатал. Волонтераз лъималазда малъула ва гьелгун цадахъ лъугьун гьарула батIи-батIиял расанкIаби, композициял ва сюжетиял хIалтIаби. Гьел ричун щвараб гIарцул бащалъиялъухъ росула тIадехун рехсарал материалал, кIиабилеб бащалъи хвезабула лъимал сахгьариялда, гьезие кванил нигIматал, альбомал, къалам-кагъат, пластилин ва цогидабги босиялъе. Тохтурзаби цIакъ рази руго нижер хIалтIудаса, гьез абула нужеца гьабулеб хIалтIи кколин унго-унгояб арт-терапия. Унтарал лъималги жидерго хIалтIабаздаса рохун ва чIухIун рукIуна, - ян бицана ГI. ХIамзатовалъ.\n- ГIунайзат, кин ричулел лъималазул хIалтIаби, гIадамаз гьел росулищ?\n- 100-200, бищунго хирияб 650 гъуруш буго лъималазул цо хIалтIул багьа. Рак унтиялъ кIвекIулел лъималазе садакъа кьезе, гьезие кумек ва лъикIлъи гьабизе бокьарал чагIаз гьел росула. Гьел лъималазе гIумру гьабизе бугеб захIмалъи бихьани, нилъер гIадамал гIедегIилаан гьезие кумек гьабизе, гьал хIалтIабиги гьез гъираялда росилаан.\n- Чан волонтер вугев нужер клубалда, нужеца цоги лъие кумек гьабулеб?\n- Кинавниги вуго 50 чи. Ниж уна лъималазул ва херазул рукъзабахъе, щола ветераназухъе, школазде. Лъутун рачIаразул лъимал ясли-ахазде ва школазде унаро, гьезул лъималазе волонтераз чIорого кьола гIурус мацIалъул, хIисабалъул ва цоги предметазул дарсал, гьабула бажарараб кумек.\n- Щив чи кколев волонтер, кинал чагIи нужер мухъилъе росулел?\n- Волонтер ккола къварилъиялда, язихълъиялда, пакъирлъиялда ругел, талихIалъ мугъ рехарал чагIазе, жидерго ракIалъ ахIун, чIобого кумек гьабулев чи. Волонтерлъи ккола щивав чияс гьабизе бегьулеб хIалтIи. Гьезул мухъилъ руго студентал, инженерал, учительзаби, журналистал, бизнесменал, школлъимал… Гьел ккола чияе лъикIлъи гьабизе бокьиялъ унтарал чагIи.\nГIумру ва гIаданлъи гIарцудалъун борцунаро. Къварилъиялда ругезе кумек гьабизе бокьарал чагIи нижеца волонтеразул мухъилъе лъугьине ахIулел руго. Нижер офис буго гьаб адресалда: МахIачхъала, Ярагъиясул къватI, 8. Гьениб кIалъа-басай гьабула, анкета цIола ва дандекколел чагIи волонтеразул мухъилъе росула. Бокьани, ахIизе бегьула нижер клубалъул гьаб номералде: 8-988-447-77-74.\n- Волонтерлъи гьабизе бокьарал гIолилазда дуца щиб абилеб?\n- ЦохIо живго хутIарав пенсионерасе кумек гьабизе бокьани, чара гьечIого волонтерлъун яги кинабалиго гурхIел-рахIмуялъул фондалда хIалтIулев вукIине кколаро. Гьайгьай, ятила дур кумекалде хIажатай херай гIагарай гIадан яги мадугьалихъ ватила унтарав яги язихъав пенсионер: кумек гьабе гьезие тукадаса кванил нигIматал росизе, рукъ бакIаризе. Херал чагIазухъа бажаруларо хвараб холодильник яги ретIел чурулеб машина къачIан, гьезул чIаголъи гIоларо гIиси-бикъинал рукIа-рахъиналъул масъалаби тIуразарун, – ахIе гьезухъе рукIа-рахъиналъул хъулухъалъул махщелчагIи. Гьебги ккола унго-унгояб кумек.\nХеразе кумек гьабизе бегьула батIияб къагIидаялдаги: бокьараб гурхIел-рахIмуялъул фондалъул счеталде битIе 10-50-100 гъуруш. Дуе гьеб дагьаб гIарац ккола, амма хIасилалда гIезегIан къадаралда гIарац бакIарула.\nМажгиталде щвезаре лъималазул расанкIаби. ХIажатазе гьениса гьел кьола.\nРукъ гьечIесе босе чед ва чай – гьелъги кумек гьабила гьев хинлъизе.\nХерасе бакIал сумкаби рокъоре росизе кумек гьабе.\nСоциалиял мухъаздасан бице гурхIел-рахIмуялъул фондазул ва кумекалде хIажатал чагIазул хIакъалъулъ.\n- Чияр цIобалде ккарал гIадамазул цIаралдасан, волонтеразул клубалъул рахъалдасан «ХIакъикъат» гьоркьобккун, лъие баркала кьезе дуе бокьилеб?\n- КIудияб баркала буго мискин-пакъирасухъе кумекалъулаб квер бегьулев щивав чиясе. ДРялъул казначействоялъул тIоцебесеб гурхIел-рахIмуялъулаб фондалъул учредитель ккола МухIамадов СагIидхIусен. Аслияб къагIидаялда гьес гьабула нижер хIалтIи гIуцIиялъе гIарцулаб кумек. Жакъа гIадинал выставкаби-аукционазул тадбирал тIоритIизе кумек гьабула «Социалияб мухъ» абулеб волонтеразул клубалъул нухмалъулев ХIажи ХIажикъурбановас. Гьезие буго нижер рахъалдасан кIудияб баркала.\n16-21 февралалда Дагъистаналда тIобитIараб «ЛъикIал ишазул къоял» абураб республикаялъулаб акциялда гIахьаллъана лъабазарго волонтер. Республикаялъул шагьаразда ва росабалъ гIолилал щвана рагъул гIахьалчагIазухъе ва социалиял идарабазде, бацIцIана ва берцин гьабуна сверухълъи, тIоритIана би кьеялъул акциял ва гьаруна гIадамазе пайдаял тадбирал. Гьезул хIасилалда тIобитIараб 80 акциялда кумек гьабуна 14 азарго чиясе. Щивасе рес буго гьединал тадбиразулъ гIахьаллъизеги къварилъиялда ругезе бажарараб кумек гьабизеги.\nПрочитано 2584 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 05 марта 2018 10:01\nДругие материалы в этой категории: Хехлъиялъ лъикIалде рачунаро »


Словениялъ квота чIезабулеб буго мигрантазул къадаралда хурхун\nСловениялъ инкар гьабулеб буго жидерго территориялде Хорватиялдаса рачIунел ГIагараб Машрикъалдаса мигрантазул къойида жаниб 1000-ялдаса цIикIкIун чи виччазе. Гьелъул хIакъалъулъ лъазабун буго улкаялъул нухмалъиялъ.\nМигрантазул 1800 чи вукIараб поезд бачIанин сардикь Хорватиялъул Средишче об Драви абураб контролалъул пункталде. Гьенисан Словениялде 500 чи гурони виччачIин, лъазабуна Словениялъул полициялъул вакил Боян Кителица.\nЦолъарал миллатазул гIуцIиялъул Лъутизе ккаразул ишазда сверун агентлъиялъул лъазабиялда рекъон, анцIазаргоялдаса цIикIкIун мигрант чIезе ккун вуго заманалъ Сербиялда.\nГьеб гIуцIиялъул вакилзабаз лъазабулеб буго, гьезие квен-тIех, ретIел гIолеб гьечIолъиялъул хIакъалъулъ. ГIагараб Машрикъалдаса мигрантаз Балканазул улкабаздасахун нух бахъулеб буго магърибалъул Европаялъул улкабазде, аслияб къагIидаялда Германиялде.


новости / Образование / Передовая\nАвтор: Залму Абдурахманова · 13.11.2020\nГьашину ДГУ-лул филологиялул факультетрал дагъусттаннал мазурдил отделениялийн кьамул увну ур увагу 40 инсан. ДикIайссия чIунну ва отделениягу щаллусса факультетну диркIсса, шивун дуклан буххан республикалул личIи-личIисса районная бувкIсса 120-130 абитуриентътурал аьрзри булайссагу. БучIантIимурвагу цукунсса хьунавав тIисса замана бухьувкун, лавгмуния гъалгъа тIутIаврил мяъна-мурадгу бакъа тIий, бусанну отделениялул так цIанасса чIумуя.\nШиная шинайн билаятрал кIулшивуртту дулаврил аралуву хъанахъисса дахханашивурттал ва цIусса тIалавшиннардал мугьали къавщуну къабивкIунни ва факультетрайнгу, хаснува дагъусттаннал мазурдилмуницIун бавхIумунийн. Мивун дуклан наними чан шаврил сававрдугу цагу-кIирагу дакъар, школарттай ниттил мазрал дарсирдал сий лагь хъанахъаврия тIайла хьуну, учительтурал кадрарду гьарзану буну, ялун бувкIсса жагьилсса учительтуран ссятру къадиял хъанахъаврийн бияннин.\nВай ва цаймигу масъаларттая цIуххингу, гьашину лакралмур отделениялийн дуклан бувхсса студентътуращал кIул хьунгу, ххюра шинай нава дуклай бивкIсса факультетрай хIакьину ци иш-тагьар дурив ххал дангу на уттигъанну хъамалу хьура шикку. Кьурахъул шиннардил хьхьичI кунма, бувкра аудиториярттавух ва факультетрал жанахIравух, щябивкIра лекциярттай ва чIиви-хъунсса ихтилатру барду шикку дарс дихьлахьисса преподавательтуращал. Ххари хьура миннавух ттущала дуклай бивкIсса, мазурдил элмулухун багьсса однокурсниктал лякъавриягу.\nГьашину лакралмур отделениялийн дуклан увкIун ур 5 студент, 2-мур ва 3-мур курсирдайгу дуклай бур ххю-ххюва душ, 4-мур курсирай тIурча дуклай бур ца душ, цагу академиялул отпуск ларсун бусса бур.\nГьашину лакралмур отделениялийн дуклан увкIун ур 5 студент, 2-мур ва 3-мур курсирдайгу дуклай бур ххю-ххюва душ, 4-мур курсирай тIурча дуклай бур ца душ, цагу академиялул отпуск ларсун бусса бур. Вайми миллатирттал мазурдил отделениярдах бурувгун, вайксса студентътал ца жуламур отделениялий бушивугу хъунмасса ишну чIалан бивкIунни ттун. Масалдаран, гьашину очныйну яруссанналмур отделениялийн дуклан увххун ур 6 инсан, къумукьналмунийн — 4, лазгиялмунийнгу- 4 инсан, даргиялмунийн- 6 инсан ва гьашину цуя-ца инсан дуклан увкIун акъар табасаранналмур отделениялийн.\nЦаппара шиннардил хьхьичI тIиртIуну диркIсса рутIуллал, цIахъюрдал, азирбижаннал, чачаннал мазурдил отделениярттайнгу вай махъсса шиннардий дуклан ччиминнал набор хьуну дакъар. Факультетрай дарс дихьлахьисса, дагъусттаннал литературалул кафедралул доцент, филологиялул элмурдал кандидат Аминова Ххазина МахIаммад-Загьидовнал ттущал бувсса ихтилатраву кIицI бунни, махъсса шиннардий цачIанма бучIайсса студентътал хъунмурчIин цIу миналийсса ЦIуссалакрал ва Бабаюртуллал райондалийсса лакрал къутаннал школарттал дуклаки оьрчIру бушиву.\nХIукуматрал кIулшивуртту дулаврил цIусса стандартругу хIисавравун ларсун, ниттил мазрайсса дарсру школарттай ссуссукьу дуркун, микку зузиминнаннарагу ссятру диял къахъанай дусса дур.\n– Цуксса хIайпнугу махъ шиннардий жучIан нажагьсса бакъа букIлай бакъар Лаккуясса дуклаки оьрчIру. Нава ва иширал хъирив лавну, бувчIунни ЕГЭ сававну, чIявуминнал 9 класс къуртал бувну, дуклан лаглай бушиву колледжирттавун ягу дурагу дуккаву кьаритлай бушиву. ЕГЭ дуллуну, школа къуртал бувми оьрчIалгу чIалай бур язи бугьлай бушиву республикалул кьатIувсса хьхьичIунсса вузру. ХъунмурчIин медициналулсса, – буслай бур ва.\nГьашину лакралмур отделениялул 1-мур курсирайн дуклан увкIун ур Сангардал школа къуртал бувсса КIундиннал къутандалиясса МахIаммадов Имран, цIуминалийсса Шушиннал школалиясса Айдиева Аминат, ГьунчIукьатIрал школалиясса Юсупова Щаза, Кьубиял школалиясса Ссунгъурова Лайла ва ДучIиннал школалиясса Аьзиева Аьйшат.\nХхазина МахIаммад-Загьидовнал бусаврийну, вайннан шикку дуклансса оьрчIру ххал буллан, ми язи бугьлан багьайсса бур школарттай дуклай бунува ниттил мазрал олимпиадарттай ва личIи-личIисса конкурсирттай итталун багьну. Факультетрал преподавательтурал школарттайсса учительтурахьсса тавакъюгу бур, лакку мазрал олимпиадарттай гьуртту хьун гьан буллан гихунмай шиккун дуклан бучIансса, ниттил мазраха зун гъира бусса оьрчIру.\nТтущалсса ихтилатраву дагъусттаннал мазурдил кафедралул хъунама, филологиялул элмурдал доктор, Муса БахIаммадовлул бувсунни, хIакьину отделение зий душиву циняр цаятурасса тIалавшиннарду биттур дуллалавриха. Шиная шинайн шиккун кьамул буллалисса студентътурал сияхI чIири личIлачIисса ишгу ва бахIлай ур дагъусттаннал мазурдил факультетну бивкIсса, 90-ку шиннардий итабавкьусса пишакартал цIана школарттай зий буну, учительтал биялну бушивруцIун.\nХIукуматрал кIулшивуртту дулаврил цIусса стандартругу хIисавравун ларсун, ниттил мазрайсса дарсру школарттай ссуссукьу дуркун, микку зузиминнаннарагу ссятру диял къахъанай дусса дур. Ссуссукьушиву хьуну дур школарттахьхьун 5 кьини зунсса ихтияр дуллусса иш сававнугу. ЦIана ниттил мазрал дарсру дихьлахьисса учительтал хъунмурчIин бусса бур оьрмулул 30-50 шиннардивусса, мунияту учительтал хIадур буллансса тIалавшинна дакъа тIийгу отделениялул сий лагь хъанай дусса дур.\nМуса БахIаммадовлул бусаврийну, отделениялийн чансса студентътал букIлакIаврил ца цамургу савав дусса дур, школарттай дуклаки оьрчIал ЕГЭ дулунсса дарсирдавух нажагьссаннал дакъа язи къадугьлагьаву литературалул дарсру.\nЛитературалул ЕГЭ дусса дур къабигьасса, чIявусса луттирду бувккуну, миннуясса кIулшивуртту дикIан аьркинсса. Язи дургьуминналгу аьркинссаксса баллу биял къавхьуну, гуманитар элмурдал факультетирттайн буххан къавхьусса чIявусса ишру бикIайсса бур.\n— ЯлунчIин литературалул ЕГЭ дулун ккаккан бувну бур 40 балл ласунну. Му бур мунил «порог». Уттинин бивкIсса 36 баллвагу гуж-хушрай ласлай буссия республикалул школарттай, – бувсунни ванал.\nБувсунни кафедралул хъунаманал, отделениялул хъуннасса дахIаву душиву шикку дуклай бивкIсса выпусниктуращал, цIана щархъаву зузисса учительтуращал. Дувайсса дур вайннал цачIусса мероприятияртту, конкурсру ва цаймигу цаннан ца бучIи лякъинсса батIавуртту.\nДуккаврил шинал мутталий отделениялул сакин дувайсса дур цала студентътуран диалектрал, фольклорданул ва педагогикалул практиктикардугу. Гьашинуми практикарду вайннал хьуну дур щархъаватура дистанциялул режимрайсса.\n— Жул отделениялий элмулухун машхул хьун гъира бусса жагьилсса пишакартуран кумагран итабакьайссар «Жагьилсса лингвистнансса чичрурду» тIисса журнал. Муний рищайссар студентътурал макьалартту ва миннал дурсса хъиривлаявуртту. Шикку зузисса пишакартуран, методистуран ва аьлимтуран цIа куну итабакьайссар «Вопросы кавказского языкознания и тюркологии» тIисса сборникгу. Ваний рищайссар учительтурал тIайла дурксса оьрус мазрайсса макьалартту дакъасса, дагъусттаннал миллатирттал мазурдийсса макьаларттугу, — бувсунни М. БахIаммадовлул.\nДГУ-лул каялувшиндаралул муданнасса къулагъасралу буссар ва отделениялул студентътал. ЧIун-чIумуй дувайссар республикалул Миннацращалсса, Минобрданущалсса мероприятиярдугу. Гьуртту шайссар дагъусттаннал миллатирттал мазурдицIун дархIусса батIавурттай ва шадлугъирттайгу. Масалдаран, вайми факультетирттах бурувгун, так ва отделениялул ва математикалул факультетрай дуклакисса студентътуран булайсса бур кIилийнусса стипендия. Факультетрал бикIу, отделениялул бикIу оьрмулуву чялишну гьуртту хъанахъисса студентътуран дусса дур ххуйсса личIи-личIисса хIаллихшиннардугу.\nТIайлабацIу баннав шикку дуклакисса студентътуран ва вайннахь дарс дихьлахьисса хIурмат лавайсса преподавательтурангу. Зул захIматрал кьимат лахънува битаннав.\nСледующая публикация Еженедельный мониторинг цен на рынке РДна 9 ноября\nПредыдущая публикация Во время каникул учащиеся Новолакского района посетили самую большую в Европе мечеть


«Диван киназего цого букIине ккола»\nГьал къоязда диваналъ гIайибияв вугин абун хIукму къотIун букIун буго Дагъистаналъул Гъаякент мухъалъул бетIер ХIамзаев Ильмудин. Гьеб хIукму къотIун бахъиналде амнистиялдеги ккун диваналъ ритIухъги гьавун вуго гьев бесдал лъималазе биччараб гIарац бикъиялъул гIайиб гIутIизабулев вукIарав хIакимчи.\nБащадаб лъагIалица халатги бахъун гьал къояз Дагъистаналъул Гъаякент мухъалъул бетIер ХIамзаев Ильмудиние гьабулеб букIараб диван лъугIана гьал къоязда.\nГьев хIакимчиясде бесдал лъималазе рукъзал росизелъун биччараб чанги миллион бикъиялъул гIайиб гIунтIизабулеб букIана. МухIканго кигIан гIарац гьес бикъарабали бихьизабичIониги цIех-рехчагIаз кьурал баяназда рекъон I5ниги бесдаласе рукъ босизе кьураб гIарац чвантиниб лъун буго хIакимчияс.\nГьес бесдалазе кьезейилан абун бакIалъул гIадамазухъ рукъзал росарал хIисабалда гьереси къотIи-къаял гьарулел рукIун руго, гьезда рекъон бесдал лъимал рукъзабаздалъун хьезарун ругин абун хIисабги кьолеб букIун буго.\nГьеб кинабгоги тIатун къоркьиса июналда къуваталъул идарабазул хIалтIухъабаз ккуна Ильмудин ХIамзаев. Цо моцIги туснахъалъуб бан рокъов туснахъ гьавун тун вукIана гьев диваналъ.\nБащадаб лъагIалица цIех-рехги гьабун ХIамзаевасул иш диваналде кьун букIана.\nГьедин хIакимчиясде жиндирго хъулухъалдаса цIикIкIун пайда боси, ай гьебги хIалае ккун жиндиего бокьа-бокьараб гьабизе лъугьиналъул, хIалтIул документал хисизариялъул, хасал идарабазе цIех-рех гьабизе квалквал гьабиялъул ва цойги чанго батIияб гIайиб гIунтIизабулеб букIана.\nДиваналъ цин гьесда гIайиб бугинги чIезабун, условно 4 соналъ туснахъ гьавизе хIукму къотIун букIун буго, амма гьеб сагIатго амниястиялде гъоркье кколин гьевиланги абун эркенги гьавун вуго.\nРоссиялъул конституциялъ 20 сон баялъул хIурматалда гьабулеб гьеб амнистия 18 июналда лъугIизе кколеб букIун буго, гьеб къоялъ гьабуна Ильмудин ХIамзаевасда тIад диван.\nГIемерал саназ хIакимзабазде данде къеркьолев вугев, жамагIатчи, Табасаран мухъалъул коррупциялде данде чIараб гIуцIиялъул гIахьалчи Къурбанов Гъазиханица рикIкIунеб буго цIех-рехчагIазги, тIалъиялъги ургъунго виччан тарав чи вугин ХIамзаевлилан.\nГIадлу гьабизе къваригIун букIун батани гьабщинаб мехал ХIамзаевгун расандилел щайдила гьел рукIарал, лъагIалица лъугIилареб гIадаб диванги букIинчIила гьесул.\nБагьа-багьана батун жидеего нухал ралагьичIого чIоларила гьел хIакимзаби, гьединал диванал рихьараб мехалдайила гIадамазул я тIалъиялда я диваналда, яги хасал идарабазда божилъи букIунарилан рикIкIунеб буго Гъазиханица.\nКъурбанов Гъазихан: «Дагъистаналда дагьабниги хъулухъ-ишалда вугев чиясе диван гьабулареблъи нилъеда киназдаго бихьула. Гьабилищха гьесие диван гьевгогIадал ругелъул диванчагIиги, цIех-рехчагIиги, гьезда нахъа бугеб тIалъиги. Гьез киналго цоцаца ккун рукIуна, цоцаца рацIцIунел рукIуна.\nГьезие ритIухълъиги,унго-унгояб хIакъикъатги къваригIун букIунарелъул. Гьезул буго жидерго хIакъикъатги, ритIухълъиги. Гьезул мухъдасан вилълъине бокьичIев цониги чи толаро гьез жидерго системаялда гъорлъги.\nКIиго анкьида жаниб лъугIизабун бажарулеб гьев ХIамзаевасул диванги бащадаб лъагIалица халатги бахъинабун гьабиялъул магIна щиб. Гьес тIадругезулгун рекъезабун батилаха, гьедин амнистияги хIалае ккун гьеб лъугIулеб ахирисеб къоялъ диванги гьабун ворчIана гьев бесдалазе щолебцин гIарац бикъизе нечечIев чи.\nГьединлъидал нилъер гьаниб бугеб диванчагIи хъулухъалде тIамулеб система лъугIизабизе ккола. Жидерго чи гурони гьоркьове виччалареб гьеб коррупциялъулаб диван лъугIизабизе ккани диванчагIи халкъалъ рищизе ккола. ТIолго дунялалда гьелги рищунлъидал гIуцIулеб диван».\nГьединго «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда Къурбанов Гъазиханица абуна Россиялда диваналъул система хисизабизе цIакъ захIмалъизе бугила, гьединлъидал жамгIиял, халкъиял диванал гIуцIизе кколилан.\nЛъиданиги рачIел гьел диваназ ритIухъаб хIукму къотIиялда божилъи цIикIкIун букIине бугила, гьелда хадуб халкколел чагIиги цIакъго гIемер рукIине ругилан.\nГьедин дагьаб цебегIан букIараб Дагъистаналъул халкъазул съездалдаги гьеб жамгIияб диван гIуцIизе ккеялъул суал борхун букIун буго. Гьеб диван кин хIалтIизе бугеб ва гьенив щив гIахьаллъизе вугевали бицана Къурбанов Гъазиханица.\nКъурбанов Гъазихан: «ГIадатиял гIадамазе диван гьабизелъун гIуцIулеб жо гуро гьеб халкъияб жамгIияб диван. Гьеб буго хIакимзабазе тамихI гьабизе, гьел гIадлуялде цIазелъун хIалтIизе биччазе бугеб гIуцIи.\nГьел ругоха нилъер пачалихъалъул диваналъул системаялъ росуларел чагIи. Гьединлъидал халкъалъ кьела гьезие къиматги, гьабила гIадлуги, тамихIги. Гьедин гьабуни гурони дида тIокIаб батIияб нух бихьулеб гьечIо, тун гьечIеблъидалха гьеб нух. Нилъер ихтияр буго тIалъиялъе къимат кьезе.\nГьеб диван гIуцIун хадуб юридикияб къагIидаялъ къимат кьунги бажарина. ЛъикIаб гIумру букIун гуро гьеб диван гIуцIулеб бугеб, гьелде ккезарун руго гIадамал. ХIалтIилищ гьеб гIуцIи хIалтIиларищали щибго халкъалда буго бараб. Кин гьез гьеб диваналъулъ гIахьаллъи гьабилеб, кинаб божилъи гьезул букIинебали гьелда бараб буго гIемерисеб жо.\nГьеб диван гIуцIарал нижеда тIадаб жо буго лъиданиги бачIого, букIине кколеб хIалалъ ритIухъаб диван гьаби».\nИльмудин ХIамзаевго гIадин бюджеталъул гIарац бикъиялъул ва хъулухъалдаса цIикIкIун пайда босиялъул гIайибалги гIунтIизарун къуваталъул идарабаз ккун руго Дагъистаналъул Хъумторхъала, Хайдакъ, Табасаран мухъалъул бутIрулги.\nГьезул ишазда хурхун жеги цIех-рех лъугIулеб гьечIо, гьеб лъугIизегIан мухъалъул бутIрул рокъор туснахъ гьарун руго.


ГьитIинаб тоннелалъул кIудияб квалквал » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nБащдаб миллион чиясда хъатIулеб суал\nМоцIидасаги цIикIкIун заман бана Генуб росдада аскIоб бугеб чанго нусго метралъул халалъи гурони гьечIеб тоннель къачIазе байбихьаралдаса. КIиябго кIалтIа светофорги лъун, тоннелалда жанисан цо рахъалъул нухалъ гурони машинаби риччалел гьечIо. Къараб рахъалда гьабилан абизе гьабураб хIалтIиги гьечIо. Бащдаб миллионалдасаги цIикIкIун чи хьвадулеб нух гьедин кIвар кьечIого щай тарабали бичIчIуларо. АнцI-анцI машинабазул читIир лъугьуна гьениб гIемер, сабру лъугIарал нухлулаз машинаби цере кIанцIизарула, дагIба-рагIи ккола, рохалилаб яги пашманаб ишалъ гIедегIарал чагIи кватIула. Гьаб суал хехго ялъуни батIайиса тIубазе ресго гьечIодай?\nМасала, Генуб росулъан хьвадулаан цере машинаби. Гьанже гьеб машгьураб росуги сверун ккун чIезабун буго, киналго рахъазда хъаравулзабиги блок-посталги лъун. Тоннель къачIазегIан, гьенисан хьвадизе бегьилаан машинаби. ГIадамазул ва чанго районалъул цебетIеялъул ургъел батани, гьеб тоннель къачIаялъул хIалтIаби щай дагьал хехго рагIалде рахъинаризе бегьуларел? «Балъго-гIатIго» гьенир хIалтIулел ратани, лъаларо, амма берда бихьулеб шура-хъури гьеб бакIалда гьечIо.\nДагъистаналда нухал гьариялъе, хъил тIеялъе кIудияб хIалтIи гьабулеб буго, амма гIоларел рахъалги камулел гьечIо. Сулахъ гIоралда тIасан бугеб кьо къачIалаго, Гъизилюрталда аскIоб букIараб хIалкъайги, сабру гьечIолъиги, ахIи-хIурги нилъеда лъала.\nНухазул тема, кин бугониги, аслиязул цояблъун буго Дагъистаналда. Гьеб суалалъ «Миллат» газеталде гIемер кIалъан рачIуна ва хъвадарула гIадамал.\nМасала, коляскаялда гурони хьвадизе бажаруларев сакъатав чи МухIамад ГIалиевас хитIаб гьабулеб буго жиндица гIумру гьабулеб минаялда аскIоб бугеб нух, гвендазул цIун, цIакъго квеш бугилан, гьенибе чабхил цIураб машинагIаги чIехьезе бегьуларищилан суал лъолеб буго гьев гражданинас. Гьединго гьеб нух къачIачIолъиялъ аскIоб бугеб гьес гIумру гьабулеб минаялъеги къварилъи кколеб бугин гIарз буго ГIалиевасул, машинаби квеш хьвадиялъул хIасилалда. ГIалиев яшав гьабун вуго Хунзахъ районалъул ГIарани росулъ. Гьев ккола Сивухъ росулъа чи, нухда ккараб авариялдаса хадув сакъатго хутIарав.\nУнтаразде, щокъазде, язихъазде, загIипазде бугеб бербалагьиялдалъун кьола бокьараб жамгIияталъе, росдае, районалъе ва улкаялъе къимат. «Мун гьитIинав чиясде гурхIел бугевлъун вукIа», - ян хъвана авар адабияталъул классик Инхоса ГIали-хIажияс. РекIаразда лъелалги рихьун гIумру тIамизе тавпикъ кьеги нилъее. Амин.\n» ГIансиялъ нух къана\n» СогIаб ХIаригабурлъи\n» Хьиндалазул росаби. Генуб\nУнтаразде, щокъазде, язихъазде, загIипазде бугеб бербалагьиялдалъун кьола бокьараб жамгIияталъе, росдае, районалъе ва улкаялъе къимат.Гьаб хӏукуматалда,кӏвар цӏикӏун,яргъиде кьолаан,гьелъие чагӏии щай??Хас гьпбун унтарал,шокъал,загӏипал\nМискин-пакъир рази гьаве,\nЯзихъасда гурхIел гьабе…\nРекъал, беццал, загIипазде\nЗияратал гIемер гьаре,\nЗаманаялъ мугъ рехарал\nХарабазда гурхIел гьабе, –\nЦIадаса ХIамзатил «ГIумруялъул дарсаздаса мухъал».


Йеменалда камиял ккана\nЙеменалъул жанубияб рахъалда бугеб Аден шагьаралда хвалде унес бахъинабураб кьвагьиялдалъун гIумруялдаса ватIалъун вуго ункъо чи, лъукъун руго микьгоял. Кьвагьи бахъун буго футбол хIалеб гIурдаллъиялда.\nГьеб мехалда гьениб хъвай-хъвагIай гьабулеб букIун буго Йеменалъул армиялда хъулухъ гьабизе бокьарал гIолохъабазул.\nИтни къоялъ, ай 11 апрелалда Йеменалда рагъ чIезе тана. президенту Абд Рабб Мансур Хади абун гьезул вукIарав президентасде гIагарал аскараз лъазабуна жал ракълиде рачIинин рагъ-муч гьабичIого хуситал чIаниян.\nЦебекун гьел хуситазги лъазабун букIана жидеца рагъ чIезабилилан. Йеменалда гьеб хIалуцин буго 2014 соналдаса нахъе. Хуситазул рахъ кколеб буго Ираналъги Йеменалъул вукIарав президент ГIали ГIабдалл СалихIиде гIагарал аскаразги. Гьезда дандечIун руго Абд Рабб Мансур Хадиде гьетIи бугел аскаралги СагIудиязул ГIарабиялъ нухмалъи гьабулеб гIарабазул коалицияги.


Гьал къоязда МахIачхъалаялда щвана Москваялдаса машгьурав блогер Илья Варламов. Интернет-сайтазда ругел жиндирго гьурмазда Варламовас МахIачхъалаялъе кьурал квешал къиматаз дагъистаниязда гъорлъ бахIсал раккизаруна. Рищнидул цIураб хъубаб шагьарлъун батана МахIахъалаилан хъвана Варламовас жиндирго интернет-даптаралда.\nИлья Варламов лъалаан дуниялалда бугеб чанги шагьаралде щварав блогер гIадин. Хадуб жиндирго даптаралда блогерас шагьаразда тIаса хъвай-хъвагIаял гьарулаан. ТIоцебесеб хъвай-хъвагIаялда авторас шагьаралъул квешал рахъал рихьизарула, кIиабилеб хъвай-хъвагIаялда бицуна пуланаб шагьаралда лъикIаб щиб батарабали. Архитектурагун шагьаралда бугеб ахIвал-хIалалъул хал гьабулаан Варламовас. Москваялъул мэриялъ гьесул эксперталъулаб пикру лъазабулаан, шагьаралъул пуланаб проект тIубалелда цебе.\nМахIачхъалаялда вачIаравго Варламовас жиндирго твиттералда хъвана шагьаралда рищни бакIарулел хъулухъал хIалтIулел ратуларин. Микроблогалда гьес лъуна МахIачхъалаялъул суратал. Гьел суратазда рахъун рукIана тIалъелал гьечIел люкал, бокьахъе ва бокьарал бакIазда седон ругел лъазабиял, шагьаралъул централда кьватIараб асфальт ва гь.ц.\nРоссиялъул жинда рихьарал регионалиял центразда гьоркьосан цIакъго квешаб шагьарлъун МахIачхъала батанин, хъвана Варламовас жиндирго блогалъул «Квешаб шагьарин» абураб рубрикаялда. «Архитектураялъул тIалабал цIуничIеб, чорокаб, сурукъаб шагьарин МахIачхъалаялда абуни - мекъи ккезе гьечIо. Гьелда релълъарал шагьарал Азиялъулгун Африкаялъул мискинал улкабазда гурони рихьичIо», - ян хъвана Варламовас интернет-даптаралда.\nШагьаралда кIвар кьезе кколеб суаллъун блоггерасда бихьун буго рищни-къулалъул масъала. «Шагьаралъулаз гIумру гьабулел минабазул гордабазда гъоркь рищнидул гохIал рижун руго, нухда рехун толел руго рищни жаниб бугел пакетал, рищни-къул рехулеб хасал бакIазда гIадлу гьечIо ва гьенир кваналел гIачи ратизе бегьула. Амма жалго махIачхъалаялъулазда хъубал чагIиян абизе кIоларо. КъотIнор чорокаб ретIел ретIарал данде ккечIо. Шагьаралда рихьана багьаял минаби, багьаял автомобилал, лъикIал ресторанал ва кафеял, амма щаялиго рищни гьечIеб къватI данде ккечIо», - илан хъвана блоггерас.\nГьесул пикруялда рекъон, гIадамаз гIайиб чIвалеб буго шагьаралъул администрациялда. «Амма мэриялъищ абулеб бугеб гIадамазда гордухъан къватIире рищнидул пакетал хьвагIеян? ГIемертIалаяб минабазда гIумру гьабулез къватIиреги рахъун щай азбар бацIине бегьулареб?», - ян суал лъуна Варламовас. Квешаб къимат гьес кьуна жамгIияб транспорталъеги. Гьесул рагIабазда рекъон, машруткаби аслияб транспортлъун шагьаралда ругеб мехалда, бичIчIула хехго шагьаралда гIемер масъалаби рукIин.\nГьединго гьес абуна, диниял тадбиразда гIадамал хехго ракIарулин, амма гьесда бичIчIулеб гьечIо, щай гьел гIадамал ракIаризе бегьуларел жамгIиял акциябаздеги. Мисалалъун гьес бачана Имам Шамилил цIаралдалъун бугеб къватIалъул байбихьи. Гьениб Шамилие мемориалалъулаб хъвай-хъвагIай гьабун буго, амма гьеб хъвай-хъвагIаялъул цо-цо хIарпаби рекун руго, мемориалалдаса плитка тIутIун ун буго. МахIачхъалаялдаса Крымалде автопробег гьабизе хIаракат бахъана гIадамаз, амма Шамилил цIаралдалъун бугеб къватIалъул мемориал къачIазе рахъине хIаракат лъицаниги бахъун гьечIин, хъвана блогерас.\nВарламовасул критика рекIее гIечIел гIамерал ратана. Интернет-сайтазда ругел дагъистаниязул къукъабазда блогерасул рахъалде абичIеб рагIи течIо. «Москваялдаги ратизе бегьула гьединал хъубал бакIал», «Чорокав чиясда чороклъи батула», «Гьекъолдун холел гIурусазул хъвазе ккола гьанже», «Бегьулищ гьоболас гьединал жал хъвазе», «ГIарацги кьун, Дагъистаналъул нухмалъи квешаб рахъалдасан бихьизабизе витIарав чи вуго гьев» - гьединал баянал толел рукIана блогерасул критика рекIее босичIез. Амма гьанибго тIаде жубала, гьел баянал гIемерисала толел рукIана пачалихъиял идарабигун бухьенал ругезги, хIукуматалъул рахъ кколезги.\nБлогерасул критикаялдаса разиял дагьал рукIинчIо. Мисалалъе, журналист МухIамад МухIамадовас хъвана, Рамазан ГIабдулатIиповас МахIачхъалаялда чороклъиялъул цIураб шагьарин абулеб мехалда, ура-патриотал разилъулин ва республикаялъул нухмалъулесул рагIаби тIиритIизарулин. «Гьелго рагIаби Варламовас абураб мехалда, щай гьезие рекIее гIолеб гьечIеб? Варламовгун ГIабдулатIиповас мекъаб жо абулеб батани, щай нужеца моцIида жаниб чанги нухалда субботникал гьарулел? Яги нужеца ахIи-хIур бахъинабулеб буго цогидаб гIиллаги батун? Нужер субботникал гьадингосел жал рукIин гьанже киназдаго бичIчIун букIиналъищ ахIи-хIур бахъинабулеб бугеб?», - илан хъвана МухIамадовас.\nШагьаралъул администрациялъул прес-хъулухъалда «Эркенлъиялъе» абуна Варламовасул хъвай-хъвагIаял рихьанин мэриялда ва гьевгун рази гьечIин абизе кIоларин.\nЗайнаб ГIалимирзаева: «Бихьана гьес хъвараб жо ва хIисабалде босана. Амма гьес хъвазегIанги гьес рехсарал масъалабазул хIакъалъулъ мэриялда лъалеб букIана. КIвар кьезе кколел суалал гIемер руго шагьаралда, гьезда тIад хIалтIулел руго. Варламовасги цогидал блогерзаги хъварабщинаб нижеда жиб-жиб къоялда бихьула».\nГьединаб баян кьуна мэриялъул пресс-хъулухъалъул хIалтIухъан Зайнаб ГIалимирзаевалъ.\nГьанибго тIаде жубала, МахIачхъалаялдаса блогераз 3 февралалда суратал рахъана Имам Шамилил цIаралдалъун бугеб къватIалъул байбихьуда лъураб мемориалалъул. Гьеб мемориалалда ремонталъул хIалтIаби байбихьунин ругин, хъвана блогераз.\n«БукIана гьадинаб шагьар» проекталъул менеджер Анна ХIажиевалъ абуна «Эркенлъиялъе» кинал-рукIаниги хиса-басиял гьарунин ва гьаризеги ругин Варламовасул гIадал хъвай-хъвагIаяз.\nАнна ХIажиева: «Щиб букIаниги хисизабула гьединал чагIазул къиматаз. Мисалалъе, Имам Шамилие лъураб мемориалалда ремонт гьабулеб буго, тIалъелал гьечIел люкал ралагьулел руго мэриялъул администрациялъ. Гьанире рачIарал блогеразги Дагъистаналдаса блогеразги гьединал хъвай-хъвагIаял рахъин лъикIаб ишлъун бихьула дида. Диени бокьилан Варламов жеги гьаниве вачIине».\n«ЛъикIаб шагьар» абураб рубрикаялда блогер Варламовас гIемерисала хъвана МахIачхъала кинаблъун бахъине бегьулебян. Буйнакскиясул цIаралдалъун бугеб къватI туристазе къачIазе бегьулин, хъвалеб буго Варламовас. «Шагьаралда басриял минаби яги къачIалел гьечIо, яги риххулел руго. МахIачхъала Каспий ралъадалда бугеб шагьарлъун ккола. Туризм цебетIеялъе киналго шартIал руго гьанир, амма аслияб шартI - хьул - гьечIин абизе бегьула», - ян хъвана Варламовас. Гьесул пикруялда рекъон, бокьани лъабго-щуго соналдаса МахIачхъала сверизабизе бегьула цебетIураб шагьаралде. Амма, бокьаниха…\nДагъистаниязул берал "рагьулел" руго блогер Варламовас


Аьрасатнал жагьилтал – цалчинмур ххуттай |\nАьрасатнал жагьилтал – цалчинмур ххуттай\nДР-лул ЗахIматрал министерствалул «Успех» тIисса жагьилтал давурттал дузал буллалисса центрданул директор, региондалул WorldSkills центрданул каялувчи Шамил МахIаммадов гьуртту хьунни Абу-Дабилий хьусса захIматрал пишардал усттаршиву ккаккан дуллалисса 44-мур чемпионатрай.Аьрабусттаннай ва чемпионат най буссия октябрь зурул 14-15-нний. Шикку гьурттушинна дурссар дунияллул 77 билаятраясса 1300-нния ливчусса жагьилсса пишакартурал.\nДакIнийн бутанну, WorldSkills хъанахъишиву дунияллул халкьуннал дянивсса коммерческий дакъасса суккушинна. Ва чемпионатрай гьуртту хъанахъисса билаятирттал жагьилтурал дянив шинай кIилва шайссар захIматрал пишардал усттаршиву ккаккан дуллалисса бяст-ччаллу.\nЧемпионатрай Шамил МахIаммадов хьунаавкьуну ур дунияллул халкьуннал WorldSkills суккушиндарал президент Саймон Бартлищал, «Молодые профессионалы» Союзрал хъунама директор Роберт Уразовлущал ва чIявусса цаймигу билаятирттал вакилтуращал.\nРоберт Уразовлущалсса ихтилатраву Шамил МахIаммадовлул кIицI лавгунни, цува ДР-лул ЗахIматрал министерствалул тIалавшиндарайн бувну, ттизаманнул технологиярттал цIушиннарду ва билаятирттал пишакартурал даврил опыт лахьхьаву мурадрай увкIшиву.\n— Цуксса хIайпнугу, Дагъусттаннаясса делегациялуща ва чемпионатрай гьурттушинна дан къабювхъунни. Республикалий ялу-ялун машгьур хъанай най бур WorldSkills чемпионат, умуд бур ялунчIилсса шинал вай чемпионатирттай Дагъусттаннаясса делегациялул гьурттушинна данссар тIисса, – увкунни МахIаммадовлул.\nРоберт Уразовлул бувсунни ялунчIилсса чемпионат Аьрасатнаву хьунтIишиву ва шикку гьуртту хьунтIимигу чIявуми жула билаятраясса бикIан аьркиншиву.\nАбу-Дабилий хьусса чемпионатрай бяст-ччаллу хьунни строительствалул, IT-технологиялул, искусствалул, дизайндалул, транспорт дакьин даврил ва цаймигу пишардал усттаршиву ккаккан давриву.\nВа чемпионатрай Аьрасатнал командалул, цалчинсса кIану бувгьуну, ларсунни 11 медаль.\nАьрасатнал командалул ляличIисса усттаршиву ккаккан дунни «Веб-разработка», «ИТ-решения для бизнеса», «Сетевое и системное администрирование», «Ювелирное дело» ва «Экспедирование грузов» пишардаву.\nВа командалул 4 арцул медаль ларсунни парикмахершиврул, кьай-кьуй духхайсса техника дакьин даврил, мобильный роботехникалул даврил магьиршиву ккаккан давривугу.\nЖулва жагьилтурал 21 медаль лайкь дунни командалул пишардал магьиршиву, пишакаршиву ккаккан давривугу.\nШиккува кIицI лаган, 45-мур WorldSkills Competition захIматрал пишардал усттаршиву ккаккан дуллалисса чемпионат хьунтIиссар Аьрасатнаву 2019 шинал август зурул 29-нния сентябрь зурул 3-ннийн бияннин. Шикку гьурттушинна дантIиссар 60 билаятраясса 1500 пишакарнал.\nПредыдущая записьЛяличIисса центрданийнсса аьрххиСледующая записьАьрасатнал хъунама репродуктолог – Дагъусттаннай


Чан тIубан бугеб сагIат?\nРокъоб къеда сагIат – саназул кассир… (Р.ХIамзатов)\nХIисаб гьабураб мехалда, бищунго инсанасе рахIат хвезабулеб гIадаб жо буго сагIат. Заманалъул роцен «сагIат» гуребха, жибго заман босулеб алат хIисабалда сагIат. Кидаго гьелъухъ ралагьун рукIунелъул гIадамал. Цояв как щун бугищали валагьула гьелъухъ, цогидав пуланаб бакI кьвагьизе бомба лъезе заман щун бугищали. Кинабго квешлъиги лъикIлъи ракьалда гьабулаго къулун ратула сагIтазде.\nДида ракIалда буго гьитIинаб мехалда росулъ кIудияв инсул къеда бан букIана сагIат, кIиго кIудияб сагIтил хъаравулги бугеб. Гьезда букIинчIо секундалъул хъаравул, чIахIиял стрелкаби рагъарулелго гьечIин кколаан тIаде балагьун, чIун хутIун ругин.\nГьелдаса нахъе кIикъоялда хадуб соналъ чан батIиял гьел сагIтал рихьарал. Къеда ралел, кисинир раччулел, гъажалда ралел, вокзалазда, автостанциязда, чIухIарал кабинетахъ, чIахIиял гьундухъ,батIи батIиял бакIазда рукIана сагIтал. Цоял - хIинцал, цогидал – гIедегIарал. Цо букIуна секундалъул хъаравул кIанцIулел, рукIуна тарихал хисулел, амма дун бищунго хIинкъана цо сагIтидаса, гьениб секундалъул хъаравул лъалхъичIого бекерулеб бугоан. Заман гьебго къагIидаялъ борцаниги гьеб сагIат дагьаб рокьукъаб бугоан.\nГьел сагIтазда хурхун цойги ракIалдещвеялъул бицине. Ниж гьитIинаб мехалъ эбел унаан щибаб моцIалъ ЛъаратIа райцентралде, жиндирго хIалтIул отчет кьезе. Гьей хIалтIулаан росулъ фельдшерский пункталъул заведующаялъун. Щибаб нухалда ЛъаратIе уней эбелалъ цо щиб бугониги сайигъат-салам босулаан гъова вугев жиндир гьобол, цо херав чиясе. Гьев гьавураб мехалдаса нахъе канлъи бихьуларев беццав чи вукIана. Гьесие сайигъат ани кири щолин, гьев гIадамаздаса хасав, Аллагьасде гIагарав чилъун рикIкIунаан. Дидаго жеги вихьичIониги батIи – батIияв цеве тIамулаан гьев херав дида.\nЦо нухалъ эбелгун ЛъаратIа райцентралде арав кIудияв вац вачIана цо тамашаяб жоги бицун. Гьадав нилъер гьобол беццасдайила квераз квашун лъалеб бугила сагIат чан тIубан бугебали. ЦIакъ тамашалъи гьабуна дица гьеб «караматлъиялда» ва хиял лъуна кIванагIан хехго гьев чи вихьизе.\nЩвана иргадулаб нухалда эбелгун гьесухъе. Гьесул букIун буго тIад цIерги гьечIеб, жалго тарихал квашун кквезе щолеб сагIат, гьедин бицун букIинчIелъул вацас дида. БичIчIана кинабгIаги хIикмат гьениб гьечIолъи. Амма тамашалъи гьабуна, киндай беццасда квашун батараб тарихалдалъун къоги, бакъги, цIадги, тIабигIаталъул кьералги, масала нур абураб жо бичIчIулеб абун. Гьесие бокьуладай дие гIадин гьеб сагIтил хъаравул хехго ине, таманал хIисабал рукIана гьесухъ балагьун.\nЛъалеб жо буго лъималазе хехго заман ине бокьиги, кIудиял гIезе, гIадамазулъе рахине хиял лъейги. Гьединлъидал гIолев вугев васасулги, гIумруялъул ригь арав херав чиясулги батIи-батIияб букIуна заманаялъул роцен. Кин доб абун букIараб поэтас?\n«ГIолилал роххула их щолеб бугин,\nХерал пашманлъула ригь унеб бугин» - ин.\nЗаманалъул роцен гьеб тарихаз цохIого къагIидаялъ бихьизабуниги инсанасе батIи-батIияб букIуна. Туснахъалъув вугев чиясеги, кеп – ихтилаталда, эркенлъуда вугев чиясеги къо, моцI, лъагIел абураб болжал цохIого букIинищха? Кин доб Жванецкиясул букIараб : «ЦохIо минуталъул халалъи бараб букIуна чиясе хIажатханаялъул нуцIил кинаб рахъалда вуголъиялда» - ян гурищ?\nХIисаб гьабураб мехалда нилъер гIумруялъулъ бищунго кIвар бугеб жо буго замана ва гьеб битIун хвезаби. Разе кколел каказе, кьезе кколел хIакъазе ва налъабазе, гьаризе кколел лъикIал ишазе, чIезе кколеб гъветIалъе, бекьизе кколеб хуралъе, инсанасул адаб гьабизе, умумузул занахъе щвезе, эбел-эмен рази гьаризе, лъималазе тарбия кьезе.\nИнсанасда цере ругелщинал масъалабазул хIисаб гьабурабго гIасруги - лахIзат, лахIзатги - гIасру лъугьунеб буго. Нилъеца кинабго гIумру борцунеб буго къоло ункъго сагIат (сутка) бихьизабулеб роценалда. Кидаго цоцае кьолеб суал буго «сагIат чамилъе щвараб?» абун. Цо-цо мехалда ракI гъанцIизабула гьеб суалалъ. Черхалда гъар-гъар базабула. ХIисаб гьабулеб гьечIо тараб нухалъул, рарал соназул, щвараб бакIалъул. Гьеб сагIтилги, заманаялъулги, гIумругун хвелалъулги хиялазде вачана тохлъукьего цебе батараб жаниб салиги тIамун щуго минут борцине гьабураб цIорол сагIтица. Сверун лъурабго гьениса щущалел салул гIисинал чIинхал гIодоре гъенолел нилъер къоялин ккола. Къелъ речIчIун рекилаан киналго бакъуда рекъон сверулел жал рукIинчIелани. СагIат чан тIубан бугеб?