Оцбаялъул къо кIодо гьабуна ЧIарада районалъул Гьочоб росулъ | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nОцбаялъул къо кIодо гьабуна ЧIарада районалъул Гьочоб росулъ\nОцбаялъул къо кIодо гьабулеб гIадат хвезе течIого цIунун буго ЧIарада районалъул Гьочоб росдал жамагIаталъги. Гьал къоязда гьеб байрам тIобитIана гьочосез ва, росдал дибир ГIабдуразакъов Шамилица дугIа-алхIамги гьабун, бана чанго рахъ. Хадуб гьев хисана жамагIатчи МахIачев МахIачица, ва гьелдаса хадуб пурцил гIоркь ккуна тадбир тIобитIиялъул иш тIаде босарав школалъул директор АхIматIилов ГIабдулахIажияс.\nГьеб тадбиралде Гьочоре рачIун рукIана шагьаразда, хъутаналда гIумру гьабун ругел росуцоялги, ахIун рукIана Шамил районалъул Къелеса вакилзабиги.\nГьелдаса хадуб росдал клубалда зурма-къолол гьаркьида гъоркь свераби рахъана росдал гIадамаз. КучIдул ахIана ХIажибегов Шамхалица, ГIумаров ГIумарица, ХIажиев ГIабдулхIакимица. Тадбиралъул "хважаинас" щибаб лъимадуе кьуна расанкIо, гьезул эбел-инсуца бикьана батIи-батIияб нигIмат. Дибирас киназего дугIаги гьабуна. Цинги байбихьана спорталъул къецал. Гиря борхун бергьана ЖабрагIилов МухIамадкарим, гамачI рехун — АхIмадов ГIазиз. Квар цIан бергьана махIачхъалаялъулал. ТоргIо хIан тIоцебесеб бакI ккуна МахIачхъалаялъул командаялъ, кIиабилеб бакI — росдал командаялъ ва лъабабилеб бакI щвана къелдерил командаялъе. Бергьарал кIодо гьаруна сайгъаталги кьун.\nРосулъ, ахирал соназда, гьеб тадбир тIобитIулеб буго кIиабилеб нухалда. ГIадатлъун билълъараб гьеб байрам тIобитIулеб букIинчIо анцIгоялда цIикIкIун соналъ. Гьанжейин абуни тIобитIулеб буго кинабгIаги гьекъолел жалги гьечIого. ТIадеялъул тадбир тIобитIизе тIаде босулев чи ккезегIан, гIадаталда рекъон, хъураб оцол бетIер кьуна бегавул Бегов ГIумарасхIабихъе.


5 октябралъго Россиялъул хIукуматалъ тасдикъ гьабуна Федералияб хасаб хъулухъалъ хIадур гьабураб къануналъул инициатива. Пачалихъияб Думаялъ гьеб къабул гьабуни, хиса-басиял гьаризе ккезе рагIула Гражданияб кодексалда ва чанго цоги къануналда. Гьелъул хIакъалъулъ лъазабулеб буго хIукуматалъул пресс-хъулухъалъ.\nРехсараб реестр ккола рагьараб документ ва гьездаса пайда босизе ихтияр буго жакъа Россиялъул бокьарав гражданасул.\nКъануналъул инициативаялъул автораз абулеб буго, гьеб проекталде жал гьесизарунин Мина-къаялъул ихтиярал чIезабулеб цолъизабураб пачалихъияб реестралда бугеб информация такъсиразул, компроматалъул яги политикиял мурадазда хIалтIизаризе рагьараб рес хутIулеб букIиналъин.\nКъануналъул инициативаялъ кIудиял бахIсал рагъаризаруна прессаялдаги интернет-сфераялдаги.\nГIемерисел экспертаз гьеб инициатива рикIкIунеб буго кIигьемерлъиялъулаб, анцIгогIан соналъ нахъе гьабулеб галилъун. Гьеб проект къануналде буссунеб бугони, гьеб кколин жибго пачалихъалъ, коррупциялъе нухал дагьлъги гIемерлъизарулел ва гIатIилъизарулел ругин абурабин, рикIкIунеб буго, мисалалъе, Москваялдаса тохтур, жамгIияв хIаракатчи ГIабдурашид СагIидовас.\nМина-къаялъул ихтиярал чIезабулеб цолъизабураб пачалихъияб реестралде раккизе ресал рукIинчIебани, нилъеда киданиги лъазе букIун батиларин довго президентасул пресс-секретарь Дмитрий Песковасул лъади Татьяна Навкал ракьазулги кIалгIабазулги хIакъалъулъин, хъвалеб буго РБК абураб интернет-сайталъ.\nАлексей Навальныясул Коррупциялде данде къеркьеялъул фондалъ чIезабун буго, Татьяна Навкал Москваялъул рагIаллъабазда рихьизаричIел рукъгун ракьалъул кесек букIин. Гьениб ракьул соткаялъул багьа рагIула 60 азарго долларалдаса байбихьун. Бицен гьабулеб буго 779 кв. м. гIатIилъи бугеб минаялъулги 9373 кв. м. гIатIилъиялъул участокалъулги. Навальныясул фондалъул хIисабалда, гьеб киналъулго багьа кколеб рагIула 16 гIанаб млн. доллар.\nРехсараб реестралдаса пайда босун гьеб фондалда бажарун буго баянлъизабизе гьединго Россиялъул маххул нухазул бетIерлъун вукIарав Владимир Якунинил «Шубохранилищеялъул» хIакъалъулъ.\nФондалъул баяналда рекъон, Мокваялъул рагIаллъиялда бугеб Акулино росулъ гьелъие батIун буго гьесул 70 гектар ракьалъул, 2171 кв. м. гIатIилъиялъул кIалгIа, 623 кв. м. гIатIилъи бугеб гьалбазул рукъ, 644 кв. м. хасаб хIамамалъул комплекс ва гIемер цоги жо.\nГIицIго Навальныясул фондалъ тIатинабуна пачалихъиял хъулухъчагIаз гьарурал гIемер афераби. Гьезул харжал кинниги данде кколел гьечIо гьезул буголъиялда. Кисса гьеб бечелъи щварабали бицин гьездаса лъицаниги тIалабги гьабулеб гьечIин, лъазабулеб буго гьеб фондалъул вакильзабаз.\nНагагьлъун ФСБялъул цебелъей гIадахъ Пачалихъияб Думаялъ босани, гьединаб информация щвезе тIуранго нухал къазе ругин, лъазабуна «Росбалт» интернет-сурсаталъе комментариял гьарулаго, Пачалихъияб Думаялъул депутат Вячеслав Тетекиница. Гьесго абулеб буго, гьединаб къанун къабул гьабиялъул кинабгIаги хурхен гьечIин пачалихъалъул интересазда, пачалихъалъул хIинкъигьечIолъиялдайин.\nВячеслав Тетекин: «Ахирисеб заманалда нилъер киналго балагьал хурхинарулел руго къватIисел тушбабаз гьарулел кIвекIеназда. Кинабго жоялъул гIайиб Обамада рагIула. ХIакъикъаталдаги, гьеб киналда нахъ буго гIагсаб, батIияб мурад. Ахирисеб заманалда тадегIанал хъулухъчагIазул чангоясул регистрация гьабичIеб малмулк, буголъи баянлъизабуна чанго жамгIияб гIуцIиялъ. Багъарана чанго кIудияб скандал.\nГьай-гьай, жал ричун росизе кIоларел, жал гIицIго миллиял интересазул хъулухъалда ругел чагIи кколин чIун ругел, жалго гьединаллъун рихьизаризе хIалбихьулел пачалихъалъул тIадегIанал хъулухъазда ругел нухмалъиялъул элитаялъул вакильзабазул имидж хвезабиларишха гьелъ.\nХIакъикъаталдаги пачалихъалъул хIинкъигьечIолъиялда гьелъул кинабгIаги хурхенцин гьечIо, дир пикруялда. Мина-къаялъул ихтиярал чIезабулеб цолъизабураб пачалихъияб реестр халкъалдаса бахчизаби ккола Россиялъул хъулухъчагIазул ва олигархазул буголъи жамгIияб бералдаса цIуниялъе гьабулеб гали.\nГьеб гуребги гьелъ гьединго ресал гIатIид гьарулел руго батIи-батIиял макру-хIиллаялъул рейдерлъиялъул операциябазе. Мисалалъе, пуланаб буголъи босиялъул планал ругел гIадамазул, гьеб реестралдеги раккун, босулеб буголъиялъул хIакъав бетIергьан щив вугевали лъазабизе рес бугеб батани, къанун къабул хадуб гьединаб рес хутIуларо. Гьединаб хIакъикъаталъ ресал кьолел руго макру хIилла гьабизе. Ай, цебе щибаб букIнилъ Россиялъул нухмалъиялъ ахIдун бицунеб букIана баянаб информация щвеялъул ресазул хIакъалъулъ. Гьанжейин абуни, коррупциялъе нухал дагьлъизариялъул элементаздаса инкарги гьабун, нилъ махIрум гьарулел руго тIадагIанаб хъулухъчагIазда, олигархазда хурхараб информациялдаса.\nБаянаб жо ккола, гьединаб къануналда нахъ буго доб буголъиялъул лъабго бутIаялдаса кIиго бутIа жиндихъ бугеб халкъалъул цо проценталъул интересал. Гьединлъидал ракI чIун абила, гьеб къануналъ цIунизе ругин олигарлъиялъул ва тIадегIанаб бюрократиялъул интересалин».\nКинаблъун бихьулеб бугеб бицен гьабулеб къануналъул проект дагъистаниязда?\nНижер мухбир Алиса Алдашевалъ МахIачхъалаялда гьабураб гьикъа-бакъи. Суалазе жавабал кьолел руго учительзабаз, блогераз, гIадатиял гIадамаз.\nХIусейнова ГIайшат: «Дир пикруялда, гьеб къанун къабул гьабиялъ халкъалъул рокьукълъиги ццинги бижизабизе буго хIакимчагIаздехун, рес бугездехун. Щайгурелъул, гьеб ккола гIадамал рикIкIинчIолъи, гьездагийищин гьеб лъазе кколебин, абун. Гьаб 21-леб гIасру буго, къануналъ баян гьабулеб гьечIониги, гьаб заманалда лъачIого щибниги жо хутIуларо, кинабго жо бахчизе бажаруларо. Рокьукълъи циIкIина, рази гьечIолъи циIкIина гIадамазул, гьелъ жеги революциялъул ахIвал-хIал бижизабизецин бегьула».\nМухIамад Лабазанов: «Дир хIисабалада, цо рахъалъ босани, гьеб къанун, рикIкIине бегьула хIакимчаг1азул, депутатазул буголъи гIадамаздаса бахчизелъун бахъулеб бугилан. Цогидаб рахъалъ, нилъеда лъалаха, дагьаб цебегIан, гьаниб, Дагъистаналда бечедал чагIазухъе флешкаби рехулел рукIарал гьезул буголъи тIалаб гьабун, гьеб рахъалъ гIадамазул буголъи цIуниялъе бахъулеб бугин, лъикI буго гьеб къанун къабул гьаби. Цо рахъалъ лъикI буго, цогидаб рахъалъ, бечедазул рагIдукь бугеб буголъи бахчизе гьабулеб батилаха гьез. ГIадамазул ургъел ккун гьел хIалтIулареллъи гьадинги лъаларищха».\nАйдемир Даганов: «БичIчIула кисан бачIараб бугебали гьеб къанун къабул гьабизе хIажат ккеялъул хабар. Гьеб буго Песковасул ригьнадаса хадуб бахъараб жо. Гьелдасан бичIчIула тIалъиялъ жал батIаго, гIадамал батIаго ругин абулеб букIин. Гьеб ккола конституциялда цере киналго ращад гьечIолъи бихьизабулеб жо: миллионал рикъарав тIаса бутIа кьун живго тун, чед бикъарав лъабго соналъ туснахъ гьавун».\nМурад Мустафинов: «ТIалъиялъ иргадулаб нухалда жибго цIунулеб буго. Гьеб буго, букIинеселда кризис жеги цIикIкIине букIиналъ, гIадамазда гьеб гьезул берцинаб гIумру бихьичIого букIине гьабулеб жо.\nГIадатиял гIадамаздаги тIалъиялдаги гьоркьоб кIудияб кIкIал буго. ТIалъиялъ жибго цIунулеб буго. Путиница кколеб буго элитаялъул рахъ. Амма хадубккун, халкъ тун, элита тIаса бищиялъ иш лъикIаб бакIалде бачIунаро. Гьелъ путчалде рачIинчIго хутIуларо иш».\nКерим Керимов: «Къанун къабул гьабиялъ коррупция тIегьазабизе буго. Шай гурелъул букIине гьечIо халкквей, къватIиб чIвазаби, контроль.»\nКамал Салманов: «Гьел кIалгIабазулги, яхтабазулги, самолетазулги бетIергьабаз, гIадамаз рищаралин абун ругел, тIалъиялъул вакилзабазе гIарацги кьун бахъизабулеб къанун буго гьеб, дир гьелда щибго щаклъицин гьечIо.\nГьел рортанхъизе лъугьиналъе гIиллаги буго, жидеца бикъараб, хъамураб щинаб жо инернеталда, оппозициял блогераз къватIиб чIвазабиялдаса хIинкъи.\nЦогидаб гIилла буго, Россиялъул низам цIунулел идарабаздаса пайда гьечIолъиги бихьун, Англиялда ва цогидал хIукуматазда гьезул кIалгIаби рукIинги лъан, гьезул магъалабазул идарабазде, низам цIунулел хъулухъазде запросал ритIун, гьездасан тIалаб гьабизе рес буго къануналде цIай, цинги гьелъухъа хIинкъун, гьеб лъачIого букIине бахъулеб буго гьеб къанун. Гьеб къанун бахъун хадуб балъгоги бикъилаха гьез. Гьеб информация гьукъун хадуса гьез цогидабги гьукъила, интернет, цо хасал сайтал».\nПачалихъияб Думаялъул депутат Владимир Родин тамашалъизавулев вуго къанун бахъиялъул инициатива ФСБялдаса букIиналъ.\nВладимир Родин: «Аэропланазул, гумизул бетIергьабазул буголъи цIуниялда сверун ФСБялъул ургъел ккун букIиналъги дун тамашалъизавулев вуго. Дидаги лъала гьединав чанго чи. Дир ракI чIараб буго гьединал чагIазул къадар цIакъ гьитIинаб букIиналда. Бицен гьабулеб батизе ккола политикияб элитаялъулгун щулилял гьоркьорлъаби ругел, бищунго кIудиял ресал ругел олигархазул «къокъаялъул».\nАхирисеб 20-25 соналда жаниб нилъер гражданазе щвараб хIалбихьи ракIалде босун, дир ракI чIараб буго, халкъалъул аслияб къадаралъул гьеб инициативалде цIакъ негативияб бербалагьи букIиналда.\nЯхтаби, авиалайнерал, виллаби ва цогидаб бечелъи бугел гражданазе жал цIуниялъул кинабгIаги къварагIелги бихьуларо. Дир ракI чIараб буго гьезул рес букIиналда жидерго хIинкъигьечIолъи жидецаго цIунизе.\nГьединаб къануналъул проект Пачалихъияб Думаялде щвезе бегьула ва къабул гьабизе бегьула гIицIго нухмалъиялъулаб, ай, «Единая Росссия" партиялъул хIаракаталдалъун".\nЭР: - Щай гьеб къануналъул инициатива гIицIго гьанже баккараб? ГьанжелъезегIан ФСБялда рихьулел хIинкъиял цере рукIинчIищ?\nВладимир Родин: «Гьанже нилъеда ризго рихьулел руго пачалихъалъул кIудиял хIакимзабазда хурхарал скандалал. Цингиги, гьаб сон ккола рищиязда цебесеб сон. Байбихьанин, абизе бегьула, рищиязда цересел къецал.\nДун гIенеккана гIемер дискуссиязухъ, гIадамазул пикрабазухъ - халкъалъул аслияб къадаралъ гьеб инициатива къабул гьабулеб буго, киссан ва кинаб къагIидаялда гьел яхтабиги, аэропланалги, виллабиги росиялъе гIарац щварабин, абурал суалазе жавабал кьечIого хутIиялъе талъиялъ гьарулел манипуляцияби хIисабалда. Дир пикруялда, гьеб ккола халкъалъул интересал цIунулареб иргадулаб къануналъул проект».\n«Трансперенси Интернешнл» абураб халкъаздагьоркьосеб коррупциялде данде къеркьолеб гIуцIиялъул Россиялъул бутIаялъул гендиректор Антон Поминов тамашалъулев гьечIо гьединаб инициатива ФСБялъул рахъалдаса букIиналдаса.\nАнтон Поминов: "Корррупциялде данде къеркьеялъул къануналда абулеб буго, коррупциялде дандечIеялъул процессалъул гIахьалаб рахъазул цоял кколин гражданалги жамгIиятгийин.\nКин гьеб процесс тIобитIулеб? Мисалалъе, "Новая газетаялъ" къватIиб чIвазабуна, сихIираб схема хIалтIизабун, Рублевкаялда цакъ кIудияб багьаялъул буголъи ФСБялъул 20 генералас жидехъего буссинабун букIин.\nДир пикруялда, гьеб къануналъул проект бижинабун букIине бегьула Федералияб хасаб хъулухъалъул хIалтIухъабаз, гьездаго гъорлъ довго Бортниковасги гьев хисулезги. Гьел киналго гIахьллъун рагIула Рублевкаялда бугеб лъималазул ах хасаб буголъиялде сверизабиялъул макру-хIиллаялъул схемаялда. Гьез гьеб ахалъул территория бикьун, участкаби хIисабалда ричун руго. "Новая газетаялъ" хъвалеб буго гьел лъугьанин долларазул миллионераллъунин.\nБищунго аслияб жо, "Новая газетаялда" бажарула жиндирго лъазаби, далилал рачун, тасдикъ гьабизе, ай гьебго «Россреестралдаса» босараб информацияги хIалтIизабун.\n«Россреестралдаса» информация щвезе рес букIинчIебани, "Новая газетаялда" кIолароан гьединаб цIех-рехх гьабизецин».\nДагьаб лъалеб гIан макьу халатаб букIине батила...


ШагIир херлъуларо, шагIир холаро\nМугIрузул каранда кунчIараб свин гьечIеб цIва\n- Дагъистан ккола пагьму-гьунар бугел гIадамазул ракь. Гьанир рижарал ва гIурал гIалимзабаз, шагIирзабаз ва цогидалги машгьурал гIадамаз дунялалдаго рагIизабуна мугIрузул улка. Гьединазул цояй ккола Дагъистаналъул халкъияй шагIир, Андрей Первозванныясул орден щварай Фазу ГIалиева. Гьелъул шигIрабаз малъана ватIан бокьизе, гьелъ ахIана Дагъистаналъул халкъазул гьудуллъи цIунейилан. Гьелъул тIахьал руссинарун руго дунялалъул 70-ялдасаги цIикIкIун мацIалде. Фазудаса чIухIула Россия. Гьединаб машгьураб, хвел гьечIеб лъалкI тана гьелъ ракьалда. Гьей мустахIикъайги йикIана гьадинаб адаб-хIурматалъе, - ян.\nШагIиралъул гIумруялъул ва адабияб гьунаралъул хIакъалъулъ бицана Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул правлениялъул председатель МухIамад АхIмадовасги:\n- Дагъистан чIаго бугебгIан мехалда, чIаго йикIине йиго Фазу. Гьелъул букIана лъиениги хасиятаб гьечIеб, жиндирго хасаб хатI. Гьеб хатIгун Фазу жакъа цIидасан тIадюссана нилъехъе, - ян абуна гьес ва цIалана Фазуде гьабураб кечIги.\nПашманлъиги рохелги жубараб кIалъай букIана Фазул вас Жамбулатил:\n- Жакъа радал ниж, лъабавго вац, рахана эбелалъул хабаде. Ниж рукIана нижгойин цере ккаралилан. Амма эбелалъул хобги хабаде унеб нухги тIугьдузул цIун батана. Эбел хваралдаса нахъе дун гьаб паркалде щун вукIинчIо. Дида кIолеб букIинчIо эбел гьечIеб парк цебечIезабизе. Гьание унаан гьей щибаб къоялъ, гьанир рижана долъул бищунго лъикIал кучIдулги. Эбел нилъехъе тIадюссана - гьелъ дие цIидасанги паркалде нух рагьана,- ян абуна гьес.\nЖамбулатица баркала кьуна памятник гьабиялъулъ гIахьаллъанщиназе: автор Александр Лохтачевасе, Санкт-Петербургалдаса скульптор Ярослав Барковасе, скульптор Ольга Зубковалъе ва цогидазе. Гьединго гьес ракIалдещвезабуна эбелалъе Россиялъул тIадегIанаб шапакъат кьолеб лахIзат. Гьес баркала загьир гьабуна Россиялъул президент Владимир Путиние, эбелалъул гьунаралъе кьураб кIудияб къиматалъухъ.\n«Москваялъул комсомолец» журналалъул редактор Иван Голубничийица бицана советиял шагIирзабазда гьоркьоб Фазул букIараб хIурматалъул, шагIиралъулгун жиндирго букIараб бухьеналъул хIакъалъулъ.\n- Фазу ГIалиевалъул асараз дунялалъего бицана Дагъистаналъул гIемермиллатазулаб адабияталъул хIакъалъулъ, - ан абуна гьес.\nЦинги халкъияй шагIиралъ къабул гьаруна гIагараб халкъалъ кьурал тIугьдул - гьале доб щивав шагIир урхъун вукIунеб лахIзат - гIадамаз жиндир шигIрабазе къимат кьолеб мех. ТIугьдузухъ ялагьидал, ракIалдещвана шагIиралъ жиндирго цо юбилеялда гьабун букIараб кIалъайги:\n- Хабалалъе унелъул, дида кIодоэбелалъ малъулаан хабада бижараб хер тIезе, хIатта тIад хIетIецин чIезе бегьуларин. Амма жакъа нужеда абизе бокьун буго - дида ракIчIун лъала дир хабада берцинал тIугьдул рижизе рукIин. Гьеб ккола ракьулъан нужехъе дица битIун бачIунеб бугеб рокьиги саламги. РетIе гьел тIугьдул. Нагагь гьел ретIичIого хутIани, дун пашманлъизе йиго.\nГьелдаса хадуб ГIурус театралда тIобитIана шагIиралъе сайгъат гьабураб рохалилаб данделъи. Гьеб рагьулаго, Дагъистаналъул Халкъияб Собраниялъул председателасул тIоцевесев заместитель Камил Давдиевас цIалана Россиялъул Федералияб Собраниялъул Федерациялъул Советалъул председатель Валентина Матвиенкол баркиялъулаб телеграммаги.\n- РакI-ракIалъ баркула Дагъистаналъул халкъалда республикаялъе кIвар бугеб лъугьа-бахъин. Фазу ГIалиева ккола Россиялъул маданияталъул ва адабияталъул кIудияб чIухIилъун. Фазул тIадегIанаб махщалил хвел гьечIеб ирслъун ккола гьелъ хъвараб нусгоялдасаги цIикIкIун тIехь. Гьел руссинарун руго батIи-батIиял мацIазде. Пачалихъалъ гьелъул асаразе кьуна тIадегIанаб къимат, - илан хъван буго телеграммаялда.\nФазу ГIалиевалъул хъвадарухъанлъиялъул хIакъалъулъ бицана Дагъистаналъул хIукуматалъул вице-премьер Анатолий Карибовас, шагIиралъул вас МухIамад МухIамадовас, Чачаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул правлениялъул председатель Канта Ибрагьимовас, Дагъистаналъул Халкъияб Собраниялъул депутат Людмила Авшалумовалъ, Хунзахъ районалъул бетIер СагIид Юсуповас ва цогидазги. Тадбиралда рихьизаруна шагIиралъул гIумруялъул хIакъалъулъ бицунел видеороликалги концертги. КочIохъабаз шагIиралъул рагIабазда ахIана кучIдулги.\nМагIарул кIиго шагIирасе (ХIамзатил Расулиеги Фазу ГIалиевалъеги) рарал памятниказ нугIлъи гьабизе буго нилъер миллаталъул тIадегIанлъиялъе. Гьел ккола гIагарал мугIрузул каранда кунчIарал свин гьечIел цIваби. Гьел руго Россия жидедаса чIухIизе бугел Дагъистаналъул шагIирзаби. Гьел руго ватIаналъул цIар дунялалда рагIизабурал Россиялъул шагIирзаби.\nПрочитано 517 раз\tПоследнее изменение Пятница, 15 декабря 2017 11:53\nДругие материалы в этой категории: « ЧIвадназулъ - умумузул лъалкI\tМакьие заман гIолареб хIалтIи »


ГЬОРКЬОРЛЪЕЯЛ, ДАНДЕЛЪАБИ, ТУРНИРАЛ, КЪЕЦАЛ.. РАЙОНАЛЪУЛ НУХМАЛЪУЛЕС Х1ИСАБ КЬУНА. - 3 Марта 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2017 » Март » 3 » ГЬОРКЬОРЛЪЕЯЛ, ДАНДЕЛЪАБИ, ТУРНИРАЛ, КЪЕЦАЛ.. РАЙОНАЛЪУЛ НУХМАЛЪУЛЕС Х1ИСАБ КЬУНА.\nГЬОРКЬОРЛЪЕЯЛ, ДАНДЕЛЪАБИ, ТУРНИРАЛ, КЪЕЦАЛ.. РАЙОНАЛЪУЛ НУХМАЛЪУЛЕС Х1ИСАБ КЬУНА.\n21 февралалда Хунзахъ райадминистрациялда т1обит1ана районалъул депутатазул собраниялъул иргадулаб сессия. Гьелда г1ахьаллъи гьабуна районалъул бет1ер Саг1ид Юсуповас, гьесул заместителаз, райадминистрациялъул отделазул нухмалъулез, росабазул бегавулзабаз, депутатаз, республикаялъул энергетикаялъулгун бухьеналъул министрасул заместитель, нилъер ракьцояв Юсуп Маламух1амадовас, районалъул жамг1иял х1аракатчаг1аз ва цогидазги.\nСессиялда гьоркьор лъун рук1ана лъабго суал:\n1. Халкъияб собраниялде ДРялъул бет1ерасул Хит1абалъул гьоркьоблъей.\n2. «Хунзахъ район» МРалъул бет1ерасул х1исаб кьей.\n3. Бюджеталда хиса-басиял.\nСессия рагьана ва лъуг1изег1ан нухда бачана районалъул депутатазул Собраниялъул председатель Хваджаев Хваджаца. Т1оцебесеб ва к1иабилеб суалазда т1асан докладгун цеве вахъана районалъул нухмалъулев Саг1ид Юсупов. Гьес бицана республикаялъул бет1ерасул Хит1аб аслияб къаг1идаялъ буссараб бук1анин ахираб ункъго сонил х1асилал гьариялде ва хадубккун гьабизе кколеб х1алт1ул бициналде. Ахираб ункъго сонил х1алт1ул х1асиллъун ккола республикаялда ч1ара-хьараб ва х1инкъи гьеч1еб, парахатаб, г1адамазул ихтияр ц1унараб г1умру бук1инаби. Гьеб кколила диниялги, къуваталъулалги, т1алъиялъулги, жамг1иялги идарабазул цадахъ рекъон гьабураб х1алт1и. Г1умруялъул киналго рахъал рачун бажарана законалъул ва г1адлу-низамалъул рахънире. Лъик1ал х1асилал ккун руго экономикияб рахъалдаги. Ахираб щуго соналда жаниб к1иц1ул ц1ик1к1ана валовияб регионалияб продукт (ВРП). Гьелго соназда жаниб промышленнияб къайи биччайги ц1ик1к1ун буго к1иго нухалда, г1уц1ун буго 970 ц1ияб т1адег1анаб технологиялъулал х1алт1улал бак1ал, дагь-дагьккун ц1ик1к1унеб буго г1адамазе щолел харжазул къадар. Дагъистан кидаго рик1к1унаан аграрияб республикалъун. Росдал маг1ишат цебет1еялъе ц1айи бугеб х1алт1и гьабулеб буго «Рахъи кьолеб АПК» абураб приоритетияб проект г1умруялде бахъинабиялъ. Улкаялда республикаялъ т1оцебесеб бак1 ккола овощал г1езариялъул рахъалъ ва к1иабилеб бак1алда буго ц1ибил г1езабиялъеги (араб соналъ республикаялда г1езабун буго 150 азарго тонна ц1ибилалъул). Гьединго лъик1ал х1асилал руго нухал гьариялъул, минаби раялъул, лъай кьеялъул, сахлъи ц1униялъул, маданияталъул, г1олилазул политикаялъул, спорталъул ва цогидал рахъаздаги.\nАраб соналъ районалъул социалиябгун экономикияб цебет1еялъул х1исаб кьуна хадубго цун районалъул нухмалъулес. Гьесул раг1абазда рекъон г1аммаб къаг1идаялъ босани районалда 2015 соналде дандеккун, араб соналъ социалиялгун экономикиял рихьизариял ц1ик1к1ун руго. Промышленнияб къайи биччай ц1ик1к1ун буго 3 %, росдал маг1ишаталъул ниг1матал г1езари ц1ик1к1ун буго 2,2 %, ралел бак1ал-4 %, ц1иял рукъзал х1алт1изе кьей-0,2 %, даран-базар гьаби-5 %, г1арцулал хъулухъал-7 %. Саг1ид Камильевичас мух1канго бицана щибаб бут1аялда бугеб ах1вал-х1алалъулги ккараб хиса-басиялъулги.\nЛъай кьей. Жакъа районалда х1алт1улеб буго 40 школалда цебесеб лъай кьеялъул учреждение, гьениб буго 1594 лъимералъе бак1. Гьел г1уц1абаз гъорлъе рачунел руго лъаг1алидаса анкьго сониде рахинег1ан районалда ругел лъималазул 49 %. Районалда х1алт1улеб буго 52 г1аммаб лъайкьеялъулаб школа, гьенир ц1алулезул къадар бахуна 3897 чиясде. Хасаб х1алт1и гьабулеб буго лъайкьеялъул г1уц1абазул материалиябгун техникияб база щула гьабизеги. Араб соналъ ремонтги гьабун х1алт1изе кьун руго Ц1ада, Гьоц1алъ, Уздалросулъ, К1ахъ, Ц1елмеси ва Г1ахьалч1и ясли-ахал ва Ц1ада 80 ц1алдохъанасе бак1 бугеб школаги.\nСахлъи ц1уни. Районалъул г1адамал унтиялъул даражаялда ва гьезул т1алабазда рекъараб медикияб кумек гьабиялъе х1ажатал шарт1ал г1уц1ун руго районалда. Х1алт1улел руго сахлъи ц1униялъул 54 г1уц1и: 160 унтарасе вегизе бак1 бугеб 3 больница, 4 амбулаториябгун поликлиникияб г1уц1и ва 50 фельдшерлъиялъул пункт. Гьоркьохъеб къаг1идаялъ х1исаб гьабун, районалъул 10 азарго чиясде кколеб буго 50,2 унтарав вегизе бак1, 23 врач ва медикияб персоналалъул 85 чи. 2016 соналда Г1арани росулъ бан бахъана цо сменаялда 100 чи къабул гьабун бажарулеб ц1ияб поликлиника. Гьединго 8 росулъ капиталияб ремонт гьабун къач1ана ФАПал, районалъул централияб больницаялъул пищеблок ва котельня.\nМаданият. Хунзахъ район кидаго бечедаб бук1ана жиндирго маданияталъул рахъалъ. Культураялъул бут1аялъул х1алт1ухъаби ккола рух1ияб нахърателал ц1унулел чаг1илъун ва гьез к1вараб х1алт1и гьабулеб буго халкъияб творчество умумузул, г1адатал ц1униялъе ва г1ун бач1унеб г1елалда гьел малъиялъе. 2016 соналда инвестициязул кумекалдалъун Хунзахъ ва Ц1ада рана паркал. Гьединабго парк бана Шотодаги, гьениб буго фонтан, лъималазул площадка ва г1адамал г1одор ч1езе бак1ал. Ц1ада машгьурав россиялъул г1алимчи Х1ажи Х1амзатовасе лъуна бюст. Щибаб моц1алъг1адин районалда т1орит1ула халкъияб творчество ва умумузул г1адатал ц1униялъе ва гьел церет1еялъе квербакъулел тадбирал. Араб соналъ районалъул г1умруялда к1удияб бак1 ккуна т1адег1анаб даражаялда т1обит1араб наиб Х1ажимурад гьавуралдаса 200 сон т1убаялъул х1урматалда т1обит1араб юбилеялъги.\nСпорт. Районалъул спортивияб отделалъул аслияб масъалалъун ккола к1ванаг1ан ц1ик1к1ун г1адамал спорталде ва сахаб г1умруялде гъорлъе ц1ай ва г1ун бач1унеб г1ел, хасго лъимал хъалиян ц1аялдаса, гьекъолдиялдаса, наркотикал х1алт1изариялдаса, къват1ал свериялдаса ва цогидалги заралиял ишаздаса рик1к1адги гьарун, хадубккун лъик1ал х1асилал рихьизаризелъун гьел спорталде руссинари.\n2016 соналъ капиталияб ремонт гьабун къач1ана Гьоц1алъ спортивияб зал.\nГьоц1алъ, Г1орут1а, Шотода, Г1обода ва Г1ахьалч1и рана футбол х1алел майданал.\nТ1агьада, Шотода, Хьиндахъ ва Г1оч1ло ралел руго спортивиял залал. 6 росулъ лъун руго воркаут-площадкаби. Г1арани спортивияб комплексалда х1алт1илеб буго рагъулаб клуб. Гьеб ккола нилъер ракьцояв Мух1амад Юсуповасул сайгъат. Зама-заманалдасан районалда т1орит1ула бат1и-бат1иял спортивиял тадбирал.\nБлагоустройство. Районалъул киналго росабалъ ц1айи буго х1алт1и гьабулеб буго сверухълъи берцин гьабиялда хурхун.\nАраб соналъ Гьоц1алъ-К1ахъ, К1ахъ-Бакьагьеч1и ва Гъонохъ-Г1обода нухазул раг1алда 22 км манзилалда ч1ана 5000 декоративияб гъвет1. Гьезул багьа бахана 12 млн гъурущалде.\nЗаг1иб, Хунзахъ ва Хунзахъ-Байикь-Ч1ондокь нухлул раг1алда 6,5 км манзилалда чирахъал рана.\nРемонт гьабун ва асфальт т1ун раг1алде бахъана Ч1алда-Гьоц1алъ 7 км манзилалда нух.\nХунзахъ ва Г1арани 3 км манзилалда асфальт т1ун къач1ана нухал.\nРаг1алде бахъунеб буго Г1обода-Макьасда 6 км манзилалда нух къач1ай. Гьединго бан лъуг1ана кьишни-къул балеб ц1ияб полигонги.\nРосдал маг1ишат. Валовияб продукт г1уц1иялъулъ к1удияб бак1 ккола росдал маг1ишаталъ. Гьеб ккола районалъул халкъияб маг1ишаталъул аслияб бут1а.\nРайоналда х1алт1улел руго 23 росдал маг1ишаталъул предприятие, 300 КФХ ва 7610 ЛПХ. Гьезда хадуб буго 101946 га ракьул, гьелъул 60000 га буго хъутабазда, 41000 га муг1рузда. Росдал маг1ишаталъул ракьазул къадар бащалъула 86336 гектаралда, гьезул бекьулеб ракь-9993 га, харибак1ал-5987 га, ахал-756 га, хут1арал ракьал ккола муч1дуз.\n2016 соналъ районалъул киналго тайпабазул маг1ишатазда г1езабураб росдал маг1ишаталъул валовияб продукциялъул къадар бахана 2 миллиардгун 90 миллион гъурщиде. 2015 соналде дандеккун гьеб ккола 2,2 % ц1ик1к1ун. Могьолал культурабазул бач1иналъул г1аммаб къадар бахана 5146 тоннаялде, г1езабун буго 4700 тонна гьанал, 32500 тонна рахьдал, 680 тонна квасул. Цебесеб соналде дандеккун гьан г1езаби ц1ик1к1ун буго 6 %, рахь-1 %. Ц1унун буго ч1ег1ерх1айваназул 35000 бет1ер, гьезда гьоркьоса 18850 бет1ер г1ачиязул, гьединго 318690 бет1ер г1и-ц1ц1аназулги.\nЦо къадаралъул х1алт1и гьабуна «Рахъи кьолеб АПК» абураб приоритетияб проект г1умруялде бахъинабиялъеги. Гьедин Г1ахьалч1и СПКалда х1алт1изе кьуна 150 бет1ер боц1уе бихьизабураб МТФ. Самилахъ 100 бет1ер ч1ег1ерх1айваназул хьихьизе бак1 бугеб ферма бана индивидуалияв предприниматель Майндуров Г1алица.\nХьиндахъ росулъ х1алт1илеб буго лъаг1алие 15-20 млн. т. ччуг1ил х1адурулеб «Сокол» абулеб КФХ. Гьоц1алъ х1алт1изе лъугьана лъаг1алие 15-20 млн гъурщиде къайи биччалеб овощазул цех. Гъоркьисала районалъул чанго маг1ишатазе щун руго гранталги.\nАхиралда районалъул нухмалъиялъул х1алт1уе къимат кьолаго, халкъалъул г1умру-яшав лъик1лъизабиялда хурхарал суалал ва предложениял кьуна цо-цо депутатазги.


Нухлол полициялъ ургъел загьир гьабулеб буго...\nСон байбихьаралдаса маршруталъул таксиялъул шоферзабазул гIайибалдалъун ккарал автоавариязул къадар цебесеб соналъул гьединабго болжалалде дандеккун цIикIкIун бугин, лъазабулеб буго республикаялъул нухлол полициялъ.\nЖакъа Дагъистаналда бугеб щибаб лъабабилеб микроавтобусалъул ригь кколила гIага-шагар 8-10 сонин баян гьабулеб буго Дагъистаналъул автоинспекциялъул пропаганда гьабулеб бутIаялъул нухмалъулев ГIисалмухIамад Султановас. Гьелда тIадеги, пассажирал раччизе мурадалда гIадамаз цогидал регионаздаса рачIунел ругила эксплуатациялъул болжал лъугIулел маршруткаби. Масала, МахIачхъалаялда босанани, шагьаралда жанир хьвадулел маршруткабазул 50 процент бугила кколеб техникияб хIалалда чIезабун гьечIеб.\n2015 сон байбихьаралдаса маршруткаби сабаблъун нухазда кколел аварияби цIикIкIун рукIиналъ 30 маялдаса бахъун, 8 июналде щвезегIан тIолго республикаялда лъазабун бугила «Автобус» абураб профилактикаялъул операция. Гьелъул аслияб мураб бугин нухда гIадамазул цIуна-къай чIезабийин баян гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе ГIисалмухIамад Султановас.\nГIисалмухIамад Султанов: « «Автобус» абура операция лъазабун буго шагьаразда ва мухъазда, абизе ккола гьеб автоинспекциялъ тIобитIулеб бугин, пассажирал раччулел гIуцIабазул кинабгIаги квербакъи гьечIо гьеб хIалтIулъ. Цере-цереги тIоритIулаан нижеца батIи-батIиял тадбирал, амма гIаммаб куцалъ гьабулеб гьечIони хIалтул пайда гьечIо. ГIицго автоинспекциялъ гуребги, шагьаразул ва мухъазул тIалъиялъ, гIуцIабаз ва цогидал идарабазги кьезе ккола пассажиразул цIуна-къаялде кIвар, гурого автоинспекциялъ гIакIа бахъун ва гIарза хъваялъ иш тIубаларо. Масала, букIана лъугьа-бахъин, цо мухъалдаса школлъимал Петербургалде экскурсиялъ маршруткаялда рекIун ине ратарал, Автоинспекциялда цебеккун халгьаби тIобитIичIого. Нухда ккуна гьел. Кире унел ругониги, хасго лъимал гьезул жавабияб гIуцIиялъ автоинспекциягун дандбан халгьаби тIобитIун гурого бегьуларо транспорт биччазе. Пассажирал раччулеб транспорталъул хIал лъикIаб гьечIолъиялда бан шагьараул ва мухъазул тIалъиялде ритIулел батIи-батIиял кагътазул гIицIго 10 проценталъе гурого жавабцин щоларо, гьеб щванигицин лъикI букIинаан».\nЖакъа Дагъистаналда нусго батIиял хIукуматалъул гурел гIуцIабахъ бугила пассажирал раччиялъул иш, гьезул киназго букIине кколеб хIалалъ техникияб халгьабицин тIобитIун букIунарин тIаде жубана гьес.\nАмма техникияб халгьаби тIобитIулаго цогIаги нухалъ жиндир машинаялъухъ халго гьабичIин, гIицIго документ кьолин, халгьаби тIобитIаралъухъ гIарац кьун хадубин бицана «Эркенлъи» радиоялъе жиндир цIар рехсезе бокьичIев чияс. Гьев чанго соналъ хIалтIун вуго гIадамал раччун росабалъа МахIачхъалаялде хьвадулеб маршруткаялда.\nАслияб куцалъ гIадамаз хIалтIизарурал микроавтобусал росулел руго Москва, Ростов, Ставрополь гIадал регионаздаса. КъачIан, гьездаса хайир букIине маршруткаби хIалтIизе гьарулаго, гIадамазул цIуна-къаялъул кIвар букIунарин гьеб бачунел чагIазейин абулеб буго ХIажибагомедов Русланица. Гьев кколев вуго Дагъистаналъул автоинспекциялъул халкквеялъул бутIаялъул вакил. Гьединго билълъун ун бугила автобусазда ва микроавтобусазда гIадамал гIодор чIолел бакIал рек-рекарал яги кколелдаса тIаде цIикIун лъун рукIинги. ТIолго Дагъистаналда нусгоялде щун лъугьа-бахъин ккун батани, гIицIго МахIачхъалаялда 24 нухлул лъугьабахъин кканила гьаб соналда, гьезул хIасилалда 12 чиясе батIи-батIиял сакъатлъабиги щванилан бицана гьес.\nХIакъикъаталдаги, кколел авариязул щибаб 39-абилеб кколила маршруткаялъул гIагIахьаллъи бугел, хуIтарал 38 лъугьа-бахъиназе кIвар щайин кьоларебин абулеб буго Дагъистаналъул лъидаго рачIел предпринимателазулгун шоферазул махщалилаб цолъиялъул нухмалъулев ГIисалмухIамад Набиевас. Жинда гьеб бихьулила маршруткаялда хIалтIулезда данде гьабулеб хIалтIилъун.\nГIисалмухIамад Набиев: « Гьел тадбиразул цо мухIканаб гIилла батизе буго. БитIараб гьечIо, маршуткаялъул водителасул гIайибалда кколел авариял гIемер ругин абулеб жо. Жакъа гIицIго щибаб 39 нухлул лъугьа-бахъин ккола микроавтобусазул гIахьаллъи буге. ХутIарал 38 нухлул лъугьа-бахъиналъул щай бицунеб гьечIеб, гьенир зарал ккарал гIадамал кIвар гьечIелищха кколел. Транспорталъул ригьалъул абулеб бугони, 10 сон бараб машина лъагIел баралдаса лъикIаб букIине бегьула, гьелъул кколел алатал хисун, лъикIаб хъулухъ гьабулеб бугонани. Гьединлъидал мекъи буго, басриял ругилан гIилла бати».\nГIемерисел гIадамал раччун хьвадулел траспорт гъорлъе унел руго батIи-батIиял муниципалиял гIуцIабазда, амма ахираб замнаялъ гьединал гIуцIабазда кколел ругила хис-басал. Жалго хIалтIухъабиги хас гьабун хIалтIизе бокьу ругин тIаже жубана Набиевас.


27 августалда МахIачхъалаялъул экс-мэр СагIид Амиров гIумруялъго туснахъ гьавураб хIукму къотIана Ростовалда рагъулаб диваналъ. Гьеб ккола кIиабизеги гьесие бихьизабураб туснахъалъул болжал. Гьелде щвезегIан гьебго шагьаралда 10 сон кьун букIана Амировасе.\n27 августалда хIукму къотIана СагIид Амировасда цадахъ диваналда эхетун рукIарал жеги анкьгоязеги. Прокурорас гьезул кIигоялги гIумруялъго жанир тIамизе тIалаб гьабулеб букIана. Амировасул вацасул вас Юсуп Жапаровги МухIамад АхIмадовги ккола гьел. ХутIарал ичIгоялдаса 20 соналде щвезегIан жанир тIамеян абулеб букIана. Цинги диваналъ хIукму гьабуна Амировасул вацасул вас 18 соналъ жанив тIамизе, МухIамад АхIмадовасе 22 сон кьезе, гьесул кIиявго вацасеги анцI-анцI сон кьезе. ГIалиевасе – 12, Мутаевасе – 11, Къадиевасе – 13 сонил хIукму къотIизе. ЦIех-рехалъул баяназда рекъон, гьел руго цере МахIачхъалаялъул администрациялда хIалтIулел рукIарал чагIи. Юсуп Жапаров вукIана Каспийскалъул вице-мэрлъун.\nТIоцебесебги кIиабилебги нухалда диван гьабулебгIан мехалъ живго экс-мэр СагIид Амировасги хадур гьел цоязги такрар гьабулеб жо букIана жал гIайибиял гьечIилан. Жив кидаго дагъистаниязе пайдаялъе хIалтIулев вукIанин, тIокIаб жинца гьабураб такъсир гьечIин абулеб букIана гьес.\nАмировасдеги хутIараздеги гIайиб гIунтIизабулеб букIана цин Пенсиязул Фондалъул нухмалъулев, гьабсагIаталда федералияб цIех-рехалда вугев Сагид МуртазагIалиев чIвазехъин вукIунилан, цинги Каспийскалдаса ЦIех-рехалъул комитеталъул хIалтIухъан Арсен ХIажибегов чIванилан. Гьединго республикаялда цогидал терактал гьариялда хурхарал гIайибалги рукIана.\n27 августалда диваналъ гьабураб хIукмуялда цIар лъезе лъаларого вугин живан бицана ЭР-ялъе СагIид Амировасул адвокат Владимир Постанюкица. Ихтиярал цIуниялда тIад михир бачин гIадаб жо кканила гьелъул. Масала, жидеца диванчагIазда байбихьудаго бичIчIизабунила дов цIех-рехчи Арсен ХIажибегов кин ва лъица чIваравали. Гьеб такъсир ккун сордо-къо иналдего ратун рукIун руго нугIзал. ЦIех-рехалъул даптаразда бугелдаса тIубан батIайисан бицун буго гьез диваналдаги гьелъул хIакъалъулъ. Амма диванчагIаз гьеб гIадахъгицин босичIин абуна Постанюк Владимирица. Гьединлъидал низам цIунулезе хIакъикъат чIезабизе гурин хIажат бугеб, щиб гьабунги СагIид Амиров жанив тIамизейин абураб пикруялде рачIанила жал.\nАмировасе гьединаб хIукму къотIилин ккун букIанищ нужедаян абураб ЭР-лъул суалалъе адвокат Постанюкица гьадин жаваб кьуна.\nВладимир Постанюк: «У. БукIана. Амма лъиданиги ракIалде ккун букIинчIо гьеб хIукму гьедигIанго цIакъ кьварараб букIинилан. Амма жив чIвазе къасд I5 нухалъ гьабурав чиясе, туснахъалъулв живго жинцаго хIебтIун бажаруларев чиясе гьединаб хIукму къотIилин ккун букIинчIоха. Изоляторалъул тохтурасги абулеб буго гьесул сахлъи лъикI гьечIилан. Дир хIисабалда, гьеб жо буго гьесда тIад гьабулеб зулму. ТIадежоялъе гьесул гIайибалъе нугIлъи гьабулеб цониги далилги батичIо дозда. Гьелда божуларев чи ютюбалде раккизе бегьула. Гъоб буго кинабго. ГIумруялъулго туснахъ цохIо жиндие кьун таралъухъгицин баркалайин абулеб буго Амировас. Гурони, жиндие гIоло гьел гIолохъабазеги кьезе бегьулаан гурищдила гIумруялъулго туснахъ. Гьединлъидал гьев цIакъ хIинкъун вукIана цоги лъиениги кьезе гурин гIумурялъулго туснахъилан. Жиндани гьанжелъагIангIаги гIумру бихьанила».\nВладимир Постанюкил рагIабазда рекъон, СагIид Амировасул адвокатазда ракIалда буго 27 августалда диваналъ гьабураб хIукмуялда дагIба бан, тIадехун ругел идарабазде гIарзаби хъвазе. Амма гьелъул пайда щибила гьел тIуразарулареб мехалда. Масала, цебего къуваталде лъугьараб хIукму бугила Европаялъул диваналъ СагIид Амировасда хурхун гьабураб. Амма Россиялъ гьеб тIубазабулеб гьечIила.\nВладимир Постанюкица Амиров цIунизе хIаракат бахъаниги, гIемерисезда лъалин республикаялда кьвагьа-гIанхъиялги цогидаб гIала-гъважаги Амировас гьабулеб букIараблъиян абуна ЭР-гун букIараб ракI рагьараб гара-чIвариялда.\nДиваналда гьесда данде баянал кьуна дов живго Сагид МуртазагIаливасги, гьабсагIаталда туснахъ гьавун вугев Гъизляр мухъалъул нухмалъулев Андрей Виноградовасги, гьабсагIаталда жинда сверухъ цIех-рех лъугIизегIан хъулухъалдаса гIодой чIезаюн йигей Тарумовка мухъалъул нухмалъиялда йикIарай Марина Абрамкиналъги, Каспийскалъул вукIарав мэр Жамал ГIумаровасги, жеги чанги Дагъистаналъул политиказги. Гьедин гьанже МуртазагIалиевасдаги, Виноградовасдаги, Абрамкиналдаги сверухъ бахъараб ахIи-хIур бугин низам цIунулезда гъорлъ СагIид Амировасул чагIаз босулеб къисасилан кколеб буго цо-цоязда.\nКIиго соналъ цеве МахIачхъала бакьулъ вертолетги чIун, низам цIунулез вачун инегIан СагIид Амиров гIемерисез кутакалда къуватав политиклъун рикIкIунаан. Гьесул руго рикIкIен гIемерал шапакъаталги. Цо заманалда Москваялдаса МахIачхъалаялде вачIанщинав хIакимчи республикаялъул тIалъиялде щвелалде цин СагIид Амировасухъе унаан.\nАхираб 15 соналъ Амиров вукIана МахIачхъалаялъул мэрлъун. Гьесул карьера байбихьана 1991 соналда Дагъистаналъул хIукуматалде вице-премьерлъун вачIиндал. Цинги 98 соналда гьев вищана республикаялъул тахшагьаралъул мэрлъун. Гьеб заманалдехун гьев сакъатлъун вукIана, абула гьев чIвазе къасд гьабунин 15 нухалъ. Гьедин цояб нухалда речIчIараб жоги мугъзал гьодилъ щун, гьесул бохдул хIалтIуларо 1993 соналдаса нахъе.\nАмировасул процессалда аслияв нугIас баянал кьечо


Адвокат Ибрагьимов: «Россиялда бугеб диваналдаса нечола дун»\nБитIун лъагIелалъул цебе Волгоградалда троллейбусги маххул нухлул вокзалги кьвагьизабиялъул гIайиб тIадчIезабуна ункъавго дагъистаниясда.\nКьвагьулел алаталги тIад ран кьвагьизе гьез хIадурун руго Дагъистаналдасаго Сулайман МухIамадовгун Аскер Самедов. Кинабго гьеб теракт кин гьабилебали дандбазе, жанире ракIаризе гьезие бакI кьун буго Ибрагьим МухIамадовасгун ГIалавудин Дадаевас (цIех-рехалъул баяназда рекъон).\nВолгоградалъул диваналъ гьабураб хIукмуялда рази гьечIо МухIамадов Ибрагьимил адвокат СагIид Ибрагьимов.\nСагIид Ибрагьимов: «Унго-унголъунги кьвагьулел алатал доре-нахъе раччарал, хъачагъал доре нахъе раччарал чагIазе лъаб-лъаб сон кьуна. Гьеб такъсиралдехун бухьенгицин гьечIел, Дагъистаналдаса кирениги къватIирегицин рахъинчIезейин абуни кьуна 19 сон.\nДунялалдаго рагIун, бицун суризеги гьарулел руго. Россиялда гьединаб диван букIиналдаса нечола дун. Официалияб куцалда гьедин лъазабулеб буго дица».\n19 сон туснахъалъул кьурал чагIи гIайибиял ратичIони, кинха гьел гьеб ишалда гъорлъе ккаралин ЭР-ялъ кьураб суалалъе адвокат СагIид Ибрагьимовас жаваб кьуна ГIалавудин Дадаевасул васасда лъалел рукIун ругин гьел теракт гьабуралин абулел чагIи.\nГьес диваналъул данделъиялдаги абунин жинца васасе квен баччулаанин, гьесухъе рачIун гьадал кьвагьи гьабурал васалги ратулаанин жинда, амма жинда лъалароанин гьез гьабизехъин бугеб жо. 19 сон туснахъалъул кьурав МухIамадов Ибрагьимида абуни лъалев вукIун вугила Дадаев ГIалавудин. Гьелейила гьениб бугеб жо.\nСагIид Ибрагьимов: «Самедовасухъеги МухIамадовасухъеги черхалдаги ран Волгоградалда теракт гьабизе къваригIунел кьвагьулел жал ЦIияб Параул абураб росулъ кьун буго гьабсагIаталда чIаго гьечIел Мирзаевасгун ЯхIяевас.\nГьеб жо хъван буго гIайиб гIунтIизабиялъул даптараздаги. Волгоградалде щвезегIан гьел кIиялго чагIи жидерго КамАЗалда рачун руго вацал Батироваз. МухIамадов Ибрагьимидайин абуни гьел чагIи – я Мирзаев, ялъуни ЯхIяев – бердагицин рихьун рукIинчIо гьеб заманаялъ».\nЖив нагагьлъун чIаго хутIани, диваналъул хIукмуялда дагIба бан Страсбургалъул диваналдегицин ине вугин бицана адвокатас. Щайин абуни жинда чIванкъотIун лъалила МухIамадов Ибрагьимида гIайиб гьечIолъи. Гьес абулеб бугила дол теракт гьабурал васал лъалаанин жинда, амма хас гьабун Волградалда гьез теракт гьабизехъин букIин лъалароанила.\nАдвокат СагIид Ибрагьимовас бицана гьеб ишалда хурхун диваналъ гIезегIан гIунгутIаби риччанила. Масала, цониги нугIасухъа сурав босичIила.\nАвгусталдаса нахъе Волгоградалдеги Дагъистаналдеги щвезегIан доре-нахъе 19 нухалда хьвадизарунила жал.\nЩибаб нухалда диваналъул данделъиги сагIат-сагIатгун бащадаб заманаялъ гьабулаанила.\nГьединго кигIан жинца диваналъулги цIех-рехалъулги гIунгутIабиги рихьизарун ахIи балеб букIаниги, я журналистаз, ялъуни инсанасул ихтиярал цIунулез гIингицин тIамичIила.\nГьеб ишалда гъорлъе лъугьиналде, жинца цин рагIа-ракьандеги щун цIаланин щунусиде гIагарун тIамач бугеб цIех-рехалъул даптарин бицана адвокат СагIид Ибрагьимовас. Гуребани жив Волгоградалде щвезегIанги унароанила, жиндие млрд гъурущ кьолеб букIарабанигицин.\nЦоцада хадуб Волгоградалда гьабураб кIиябго теракталъул къурбаналлъун ккана 34 чи.


Аваргун Кахетиялъул нухлул исана15 км гурони бахъуларо\nАваргун Кахетиялъулин абулеб нухлул гIаммаб къадаралдаса 15 километра бахъун лъугIизе ккола исана соналда жаниб. Гьеб бахъула Шамил мухъалдасан ЛъаратIехун.\nЩайин абуни ХIебдаса ЛъаратIе 45 км манзил буго. Гьедин санайилго 15-15 километраги бахъун, хъилги тIун, Аваргун Кахетиялъул нух бахъизе жидеде ирга гIицIго 2017 соналда гурони щвей щакаб бугин бицана ЭР-ялъе ЛъаратIа мухъалъул нухазул идараялъул кIудияв ГIумар Мусаевас.\nГIумар Мусаев: «Къваридал, магIарухъе унел нухал рукIана. Гьанже гьел гIатIид гьарулел руго. Аллагьас хъван батани, хъилги тIезе буго. Нижехъе гъоб щвезе жеги кIиго-лъабгониги сон бала. Республикаялъул бетIер гуревани, гьединго хутIулаан гьеб бахъичIого. Араб соналда хъачагъал тIаде кIанцIунилан, чIезе тун рукIана гьенир хIалтIаби гьари. Гьанже ихдал республикаялъул бетIерас чIванкъотIун тIадкъайги кьун, цIидасан байбихьун буго хIалтIизе».\nУмумулъанго букIараб гьеб нух цIи гьабизе лъугьана гъоркьисала, Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас тIадкъайги кьун. Гьедин «Дагъавтодоралъ» гьенир хIалтIаби гьаризе байбихьун чанго моцIалдасан изну гьечIого яргъид гIуцIарал кIанцIанин гьенире, хIалтIухъабазул вагоналги рухIанин, гьезие хIинкъабиги кьунин абураб баянал тIиритIун рукIана. Гьединго гьел тIаде кIанцIарал чIвараб хIужагицин ккана ХIебда. Гьелъул хIакъалъулъ бицана гьанив цевевхун рехсарав ГIумар Мусаевасги.\nАмма гьеб хIужаялдаса хадуб республикаялда батIи-батIиял харбалги раккана. Республикаялда шаригIат билълъинабизейин лъугьарал чагIазе, хас гьабун дол изну гьечIого яргъид гIуцIаразе Гуржиялъе бахъулеб нухгIаги щайзейин къваригIараб? Гьедин цо-цоязда ракIалде щвана Аваргун Кахетиялъул нух бахъизе республикаялъул бюджеталда хас гьабун бихьизабураб гIарац гьечIолъиги. Гьединлъидал «Дагъавтодоралъ» гьеб кинаб гIарцуде гьабулеб бугебали жеги бичIчIулеб гьечIин, амма лъалеб жо бугин гьезие гьединан гIарацги биччачIого гьеб нух бахъиялъул кIвар гьечIолъиян тункизарулел жалги рукIана.\nАваргун Кахетиялъул нух бахъизе жал лъугьунел рукIиналда бан, «Дагъатодоралъул» кIудияв Загьид Хучбаровас гъоркьисала риидал МахIачхъалаялда журналистазулгун ва жамгIиял хIаракатчагIазулгун хасаб данделъи тIобитIана. Гьелъул хIакъалъулъ прессаялда хъвараб баян фейсбукалда лъун букIана ЦIоралдаса магIарулавги жамгIияв хIаракатчиги Бадрудин Ибрагьимовас. Гьелдаса хадуб жиндие нух къанин Гуржиялдеян бицана гьес ЭР-ялъе.\nБадрудин Ибрагьимов: «Гъолдаса хадуб фейсбукалда – Грузия-Онлайналда – Гуржиязул къватIисел бухьеназул министрасдаса хадусев чияс хъван бачIана гьеб нухлул кIудияб хIинкъи бугин Гуржиялъе. Гьеб мехалда дица хъвана кинаб хIинкъийин букIунеб, дунги ЦIоралда гьавурав, гIурав чи вугин, дида гIезегIан лъикI лъалин ахIвал-хIал. Гьеб нухалъухъ балагьун ругин гъора гIемерал чагIи. Гьезулго гIадаб гъира Дагъистаналда ругезулги бугилан хъван букIана дица фейсбукалда. Гуржи-ракьалда рагъ гьабизе Россиялъе къваригIани, жеги чанги нухал ругин гьелъие гьенире аскарал рачине, Аваргун Кахетиялъул нухдасан инчIониги. Гьанже рагъудаса ун бугин гуржиязулги магIарулазулги ишилан хъван букIана. БукIаниги щибха, гьеб жоги меъки бичIчIун тIубан нух къана гъоз дие Гуржиялде. Гьедин гъоркьисала октябралдаги декабралдаги ине хIалал рихьана дица, амма виччачIо».\nПалхIасил, Аваргун Кахетиялъул нух бахъани, кIиабилеб «лекIианоба» (I9 гIасруялда дагъистанияз чабхъеналги гьарун гуржиязул лъималги мал-мулкги хъамулаан, бахъулаан) байбихьулин абурал хIинкъаби руго Гуржиязул цо-цо политиказул. Гьедин гьав Барудиница цевехун рехсарав гIадав чи ккола Гуржиялъул ХIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул шураялъул секретарь хисулев Ивлианэ Хаиндрава. Амма гьезулго экономикаялъул министр Георгий Квирикашвилица лъазабуна Аваргун Кахетиялъул нух рагьани, гуржиязул экономикаялъе хайир ккезе бугиланги. Гьединго гуржиязул политолог, Кавказалъул цIех-рехазул централъул нухмалъулев Мамука Арешидзеца гъоркьисала декабралда Гуржиялда букIараб брифингалда абуна гьедигIан цIакъ Россиялъе къваригIун батани гьеб нух, Гуржиялъ гьелда цере хасал тIалабал лъезе кколин. Масала, Абхазиялдагун Бакъдалаб Гьириялда ругел Россиялъул аскарал дагьлъизари.\nАмма гьаниб ракIалде щвезабизе ккола Аваргун Кахетиялъул нух бахъиялда бан Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас гурони, Россиялъул официалияб куцалда жеги лъазаби гьабичIилан. Гьединлъидал гIадатал гIадамазул хIинкъигицин буго республикаялъул бюджеталда гIарац гьечIилан багьанабиги ратун, бахъичIогоцин хутIиладайин нухилан.\nАмма гьелдаго цадахъ Аваргун Кахетиялъул нух бахъулаго хIисабалде росизе кколин пачалихъазда гьоркьосел къотIи-къаялгиян абураб пикру буго Бадрудин Ибрагьимовасул. Гьелин абуни жеги гьечIо. ГIицIго Гуржиялъул рахъалдасан букIана цо лъазаби гъоркьисала гьабураб – Аваргун Кахетиялъул нух бахъизе квербакъи жидецаги гьабилин абураб.\nБадрудин Ибрагьимов: «Гуржи-хIукуматалъги ГIурус хIукуматалъги дандги бачIого гьеб суал тIубазе лъугьиналъул жо кколаро. КIиго батIияб хIукуматлъидал гьеб (нилъги Россиялда гьоркьор ругони) – кIиязго дандбазе ккеларищ гьеб нухдасан цоцахъе кин хьвадилелали».\nАваргун Кахетиялде бахъулеб нухлул жидее хIатталдаса ун пайда бугин бицуна ЦIоралъул магIарулаз. Щайин абуни чанго нухалъ къокълъулила Дагъистаналдаса Гуржиялъе нух. Масала, цIунтIал-бежтIадериеги лъаратIисезеги Тифлисалде щвезе гIемерго бигьалъулила, МахIачхъалаялде щвезеялдасаги. Советияб пачалихъ биххун хадуб, кIиябго рахъалда бикьун буго гьезул гIагарлъи.\nГуржиялъе унел магIарулазул нухин цIар чIваниги, гьеб нухлул цогидазеги пайда букIунин абула тIокIалъ чIечIого ЦIоралде хьвадулел дагъистанияз. Масала, къокълъулила Туркиялдегун Эрмениялде нух. Гьединго гьелъул кумек букIине буго гьадинаб рахъалъги. Гуржиялде буго Рагъулабгун гуржиязулин абулеб нух. Амма гъоркьисала риидал чанго нухалда ччукIун, кьуру тIаде биххун гIемераб квал-квал ккун рукIана гьенир. Гьедин Гуржияги Эрменияги Россиялъулгун дармилал гьоркьорлъаби гьаризе бугеб ресалдаса махIрумлъун рукIана. Аваргун Кахетиялъул нух рагьун букIарабани, гьел бигьаго гьенисан ине бегьулаан.\nАваргун Кахетиялъул нухлул 15 км гурони бахъуларо исана\nАвар-Кахетиялъул нух бахъиялдаги ХIебда чIвараздаги гьоркьоб хурхен букIине бегьула\nГуржиялъе нух лъие бокьун гьечIеб?\nУмумузул нух - къокъаб нух


ГьабсагІаталде щвезегІан Википедиялда хъван буго 2520 макъала авар мацІалда.\nЖакъа буго Итни къо, 2021 соналъул 17 май, 23:22 UTC | Итни къо 5 Шаввал 1442 гь.\nАвар мацӀ (aw.ˈar mat͡sʼː) яги магӀарул мацӀ (ma.ˈʕa.rul mat͡sʼː) ккола Бакъбаккул Кавказалда (тарихияб Аваристаналда) жиб бугеб Нахгун-Дагъистаналъул хъизаналъул, Авар-гIандисезул-цІунтІасезул гIаркьелалъул Авар-гIандисезул къокъаялъул мацIлъун.\nСуракат — аваразул нуцал, жив, цо-цо баяназда рекъон, XI гІасруялда, цогидал баяназда, XII вукІарав. Нуцал Саратанил вас.\nБакихановасда рекъон, Абу Муслив вукІун вуго гьижрияб V гІасруялда, ай 1009 ва 1107 соназда гьоркьоб заман. Суракъат нуцалил заманалда гІуцІула тах ирсалъе кьеялъул тартиб, жинда рекъон Суракъатил ирсалъул варисзабазе гурони ихтияр букІинчІеб Аваристаналъул тахида рукІине.\nСуракъатил рагІият букІана насранияб ва жугьутІ дин ккурал, хъанчие лагълъи гьабулел. Нуцал рикІкІунев вукІана цІакъ къуватав, рагІи билъарав бетІерлъун. Авар нуцаласе мутІигІал рукІана Шамахалдаса бахъараб Кабардаялде щвезегІан ругел киналниги халкъал, Тушетия ва чачанал. Императорасулаб географияб жамагІаталъул хъвай-хъвагІаялда рекъон, Суракъатица «ханлъи гьабулаан буго Шамахалдаса бахъараб Кабардаялъул гІорхъоде щвезеган ругел халкъазе, чачанал ва тушиял абуни рукІана гьесул рагІиятчагІилъун».\nАвар Википедиялда жакъа къоялда жаниб буго 2520 макъала, гьединлъидал дуе хъвазе бокьараб махъала гьаниб жанибги батизе бегьула. Цин макъала хъвалалде цебе дуца гьеб хъирще гьаб формаялда. Гьеб батичIони, дуе хъвазе бокьун бугеб макъалаялъул цІар хъвай гьаб гъоркьехун бугеб мухъалда жаниб ва хІадуре макъала.\nЖакъа тӀаса бищараб портал\nЖакъа тІаса бищараб портал…\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=БетӀераб_гьумер&oldid=73428»\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 19:19, 1 ноябрь 2020.


Кин сах гьабилеб бухIараб бакI?\nЦIодорлъи гьабе, лъимал…\nДунял квачазе байбихьидал, нилъеца токалъул алатаздаса цIикIкIун пайда босизе байбихьула. Амма гьездаса, хасго печаздаса битIун пайда босунгутIиялда бан, больницабазде кколел гIемер рукIуна. Цо-цоязин абуни хIаракат бахъула щиб бугониги бакI бухIарал лъимал рокъорго сах гьаризе. Киназулго гурелъулха больницаялде ине рес букIунеб, хасго росабалъ. Гьединлъидал ракIалде ккана МахIачхъалаялъул щуабилеб поликлиникаялъул педиатр ПатIимат Шамсудиновалъухъе ине ва, гьединаб иш ккани, тIоцебесеб кумек кин гьабизе кколебин, гьелда цIехезе.\n«ТIаде бухIараб лъим ани яги, тохлъи ккун, щиб бугониги бакI бухIани, тIоцебесеб иргаялда, хехаб кумек ахIизе ккола. Тохтур тIаде щвезегIанги лъимадул бухIараб бакI 15 минуталъ краналдаса чвахулеб лъеда гъоркь кквезе ккола. Гьеб заманалда лъимадуе кьезе ккола гьелъул унти бигьа гьабулеб дарман, мисалалъе, нурафен. АскIоб аптека батани, босила бепантен яги пантенол абураб тIад речIчIизабулеб дару. БухIараб бакIалде пантенол речIчIизабуни, унти сасуна ва бухIараб бакIалда лъугьарал къучIби ракъвазарула. Гьеб хIалтIизабизе бегьула бакъуца тIом бухIун бугониги. Гьел дарманазулъ букIуна найил хIе, парафин, перекисалъул кислота, цетеариловияб спирт, лъим. Гьел дарманаз кумек гьабула бухIараб бакIалда бугеб тIом хехго цIилъизабизеги. Пантенол батичIони, хIалтIизабизе бегьула олазоль дару. Гьелда гъорлъ букIуна цебегоялдаса нахъе нилъер чIахIияб гIелалъги бухIараб бакI сах гьабизе хIалтIизабулеб букIараб гъарцIи ва ругъун бацIцIад гьабулел цогидал жал. Цебегоялдаса нахъе гъарцIиялъул нах хIалтIизабулаан бухIараб бакI сах гьабизе. Амма аллергиялъул унтаби ругел гIадамазде гьелъ аллергия базабизеги бегьула. Цогидал дарабазде дандеккун, гьеб учузабги буго. БухIараб бакI цIакъго гьитIинаб бугони ва гIицIго багIарлъи рехун гурони лъугьараб жо гьечIони, рокъобго дару гьабизе бегьула. БухIараб бакI кIудияб бугони, къучIбиги лъугьун ругони, хехаб кумек ахIила яги тохтурасухъе бачина лъимер.\nНагагь бухIараб бакIалда хадубккун чанхъ яги хьверд лъугьун бугони, лъикIаб буго къойида жаниб кIиго нухалда левомеколь бахине ва катаналъ бухьине.\nБухIараб бакIалда ретIел хъвазе бегьуларо. РетIел хъвачIого бегьулареб бакI батани, бацIцIадаб бинталъ бацине ккола. Амма, кIочене бегьуларо, бухIараб бакI гьава чIваледухъ рагьун бугони, хехго сахлъула», - ян бицана П. Шамсудиновалъ.\nНагагь, рокъоб дару-сабаб гьабулелъул, лъимер лагIдолеб бугони, яги 12 сагIаталдаса цIикIкIун заманалъ цIа-кан гIодобе кколеб гьечIони, ялъуни, бухIаралдаса хадуб сордо-къо индалги, унти цIикIкIунеб, бухIараб бакI собон бугони, лъимер тохтурасухъе бачине ккола.\nТIоцебесеб даражаялъул бухIи бугони, тIом багIарлъула, амма къучIби лъугьунаро. КIиабилеб даражаялъул бухIи бугони, багIарлъиги букIуна, гIисинал къучIбиги лъугьуна бакI-бакIазда.\nТIоцебесеб ва кIиабилеб даражаялъул бухIараб бакIалде тIаде чвахун бачIунеб цIорораб лъим биччазе ккола, 12-18 градусалъул лъим биччазе ккола 15-20 минуталъ.\nЦIорораб лъим тIаде биччан хадуб, бухIараб бакI бацIцIадаб ва дагьабго биччараб чIартица бацинабила (полотенцеялъ, катаналъ ва цогидабги синтетикияб гуреб ххамалъ).\nЛъабабилеб даражаялъул бухIиялъин абуни цIакъго кIудияб ругъун лъугьинабула. Гьединаб хIалалда бухIараб бакI бугони, дагьабго биччараб ва бацIцIадаб чIартица бацина, амма цебеккунго цIорораб лъим тIаде биччазе бегьуларо. Унти къотIизабизелъун кьезе бегьула парацетамол яги ибупрофен. Кверал яги угъдул рухIун ругони, килщазда гьоркьоб биччараб ххам лъезе лъикIаб буго. Килщазда баргъичал яги рукьалда курхьен ратани, гьелги хехго нахъе рахъила.\nТохтурасухъе ине яги хехаб кумек ахIизе ккола:\n- лъабабилеб даражаялъул бухIи бугони, кигIанасеб бакI бухIун бугебали батIалъи гьабичIого;\n- кIиабилеб даражаялъул бухIи бугони, черх бухIарав чиясул огъохъатгIанасеб бакI бухIун бугони;\n- тIоцебесеб даражаялъул бухIи бугони, ай тIомол огъохъатгIанасеб бакI багIарлъун, гьорон бугони;\n- гьумер, щекъер, угъдул, рукьбузул рищи, кверал рухIун ругони.\nБухIараб бакIалъе гьабизе бегьуларо:\n- лъабабилеб даражаялъул бухIи бугони, лъим тIаде биччазе;\n- цIакъго цIорораб лъеца бухIараб бакI цIорозабизе;\n- бухIараб бакIалда рекIараб ретIел нахъе бахъизе;\n- бухIараб бакIалда лъугьарал къучIби рихъизе;\n- бухIараб бакIалда квер хъвазе;\n- бухIараб ругънада квас-квас, цIер, пластырь чIвазе;\n- ругънада щарил, хурдузул нах, тIорахь, бетарахь лъезе;\n- бухIараб бакI бакъвазегIан кремал, мазал ва цогидалги гьездаго релълъарал жал рахине;\n- порошок гIадал жал, присыпкаби ругънаде щвазе;\n- йодалъ, зеленкаялъ, водородалъул перекисалъ, спирталъ бацIцIине.\nПрочитано 694 раз\tПоследнее изменение Пятница, 20 октября 2017 14:45\nДругие материалы в этой категории: « Берал «цIодораллъун» хутIизе\tЛъималазул сахлъи цIуни – эбел-инсул борч »\n11:38, 16 января 2022, 21\n11:36, 16 января 2022, 22


Ибрагьим АХIМАТIОВ: «Дир изну букIинчIо батIиявлъун вукIине...»\nПатIимат ГьитIинова («БатIияв вукIине изну букIинчIо» тIехьалдаса къокъ гьабун босараб)\nЖакъа, гIумруялъул завалалде вахарав машгьурав миллатцоясул дуниял бихьи, гIумруялде бербалагьи, жакъаселъе гьес кьолеб къимат, метериселде пикраби - цIалдолезе гьеб рагьи буго гара-чIвариялъул мурад.\n- Ибрагьим, кинаб пикруялъ жакъа цIикIкIун бакI кколеб ботIролъ?\n«Концерн КЭМЗ» метерисеб къоялъ халкъалъе хIажатаблъун лъугьинабиялъе ресал ратиялда тIад ургъула. Заводалъул иш тIубан кодобе босиялъе васал куцазе, гьезие хIалбихьи кьезе, гIолохъаназда цIикIкIун малъизе хIалтIулеб буго ракI.\nЗахIмалъабазе къуркьун загIиплъи биччазе бегьуларо хIалтIулъ. Заводалъул жавабчилъи тIаде кколеб цIияб гIел дидасаго рухIияб рахъалъ бечедаб, гIамалалъул рахъалъ къвакIараб ва гIакълу-лъаялъул рахъалъ бегIераб букIине бокьун буго. Дунго аскIов гьечIого хутIани чIобоголъи, нахъеккей букIунаредухъ, малъа-хъвай гьабичIого ракI букIунаро рокъосезеги заводалъул махщелчагIазеги. Заман буго бигьаяб гуреб. Жакъа рес гьечIо, цебеккун букIаралда гIейгьабун, гIодоре риччан хIалтIизе. Дунялалъул цебетIеялда рекъон гIуцIизе ккола хIалтIи, гурони, къуватаб предприятиялъ загIипаб чIинтIизабула.\nДихъа щибниги бажарун батани, лъимал дидаса лъайги бажариги цIикIкIарал рукIине ккола. Мисалалъе - дида лъаларо магIарулги гIурусги гурони мацIал, лъималазда лъала ингилис, китай мацIал. ЦIикIкIун мацIал лъарабгIан хIалтIуеги квербакъи буго. КъватIисел улкабазул партнералгун дандчIваял, гьезулгун гара-чIвариял кIудияв вас МухIамадица дидасаги лъикI тIоритIула. Босе жавабчилъи тIаде, хIалтIеян абула гьезда. Абадиялъ гьезда цеве дун вукIунарелъул.\n- Щиб захIмалъараб хIалтIул хIалбихьиялда бищунго?\n- Хъачагъазул кверщаликье улкаялъул бечелъи ккарал 90-абилел сонал. Аза-азар чи хIалтIулеб заводги цIунун, гьел гIадамазе чадил кесек балагьи - гьеб бигьаяб гуреб иш букIана.\n- Квер хьвагIун тезе хиял бижанищ?\n- БижичIо. Аслияб масъала букIана улкаялъго милат гьабичIого тараб заводалъул буголъи, коллектив щущахъ биххизе течIого данде бачин. Аллагьас къуват кьуна киналъего.\n- Ибрагьим, бигьаял гурел соназ кIиго болжалалда Халкъияб Собраниялъул депутатлъун вукIана мун. Гьезул цоял рищиял Дагъистаналъул тIадчагIазул дандечIейгун рукIана. Кин бугониги, мун бергьана. Щиб гьелъ дуе кьураб?\n- Доб заманалъул нухмалъулезул хаслъи бихьизабулеб халатаб хабар буго гьеб. Дун гьениве депутатасул значокалъе гIоло гурев, Дагъистаналъул промышленность цебетIезабиялъул мурадалда ун вукIана. Амма гьелъул кIвар бугев чи нагагьги ватичIо. Гъизляр районалдаса депутатлъун вугеб мехалъ халкъалъул бищунго хIажатал масъалаби тIуразаризе хIаракат бахъулаан.\n- ЗахIматаб ахIвал-хIалалда битIараб жаваб батизе, хIукму къотIизе сунца кумек гьабулеб?\n- Сабруялда чиясухъ гIенеккани, гъваридго ургъани, хIинкъичIого жаваб кьуни - мекъи кколаро.\nЗаводалда хурхараб суал бугони, дандбала коллективалъулгун, гьезул пикруялъухъ гIенеккула. ЛъикIаб коллектив буго нижер, божилъи гьабизе бегьулеб. Мирзабеговас абулаан «Бищун лъикIав ХъахIаб рукъалъул хъулухъчиясдаса, бищун загIипав заводалъул хIалтIухъан лъикIав вуго»,- ян.\n- Сунца ракIалъе рахIат кьолеб?\n- ЦIи-цIияб техникаги лъазабун, гьелда гьабун рагIалде бахъараб лъикIаб хIалтIуца кьола ракIалъе рахIат. Гьеб буго дир бищунго бокьулеб рекIелгъей, гIурусалъ абуни - хобби. ЦIияб къайи, алатал лъикI гьаризе ругьунлъи - гьеб бигьаго щолеб цебетIей гуро. Къокъаб заманалда жаниб нижеца гьабулеб тIадегIанаб даражаялъул хIалтIул гIажаиблъи гьабула централдаса рачIарал чIахIиял махщелчагIазцин.\n- Эркенаб заман кин тIамулеб? БукIунищ гьеб?\n- Лъедезе бокьула, волейбол, баскетбол хIала. Шахматал хIала цо-цо мехалъ рогьинегIанги.\nБокьула дунго гьавураб, гIураб ракьалде гIемер щвезе, сихIкъотIиялда тIабигIаталъул сасалъухъ гIенеккизе. Кидаго анищ букIуна росдал рохьов сверизе, гьелъ чорхой рахIат кьола, пикраби роцIуна, ракI цIилъула. Гьеб буго инсанасе чара гьечIеб хIухьбахъи. Гьеб буго бищун бокьулеб рекIелгъей. Сонал анагIан цIикIкIун цIалев вуго гIагараб ракьалъул тIабигIаталъ.\n- КигIанасеб рескъотIараб хIалалде ккедал дуца закон хвезабизе рес бугеб?..\n- ГIолохъанго хъизан гIуцIараб заманалда рукъалъул магIишат-яшав бечед гьабуларогоян цо-цо бадирчIваял камичIо дие. «Дир лъимер ресукълъиялда, ракъиялъ гьорон букIарабани, дица законги хвезабун, бикъунги рикъзи тIалаб гьабила. Амма гьабсагIат гьелде ккараб хIал гьечIо..», - ян кьун букIана жаваб.\nЗаконалдаса кьуризе бегьила дуца хвасар гьавизе кколев чиясул гIумруялъе хIинкъи бугони. БатIияб бакIалда закон цIунизе ккола. Автомобиль бачунеб шагьранухалдаса байбихьун закон лъазабизеги цIунизеги кколин абула дица лъималаздаги. Капитализмалъул производствоялда буго кIиго закон: цояб - киназего гIаммаб - улкаялъул, цогидаб - дурго чодаса гъоркье рещтIине бегьулареб. Гьеб кIиябго принцип цIунизе ккола. Закон цIунизе лъай - гьеб лъикьаниги хIинкъи гуро, гIакъиллъи буго. Чияс жиндиего хайиралъе закон хвезабуни, кида-къадги гьеб хайиралдаса цIикIкIараб багьаялъул буголъи хвезабизеги ккола.\n- Ибрагьим, мисаллъун гIумруялъе щив вукIарав?\n- ГIумруялъе мисаллъун вукIана эмен. Ругьунлъана гьесул хIалбихьиялдаса, цIалана гьесул гIакъиллъиялда. КIоченчIо байбихьул классазда лъаялъул кьучI лъурав мугIалим Кудалиса Исрапил. ХIалбихьи щвана анцIго соналъ цадахъ заводалда хIалтIарав ГIабдуразакъ Мирзабеговасдасан.\nНухмалъулесе хIажалъулеб кьучI, дарсал дида цере рукIана гьитIинго. Щибаб къойил радал къамартIго вакIа-вахарун, мегеж кIкIван, лъикI ретIа-къан хIалтIуде ине хIадурулев эмен вихьулаан. Жиде-жидер суалалгун, масъалабигун рачIарал гIадамазе гьес жаваб кьолеб къагIида бихьулаан. Къаси-къаси, ретIун тIимгъалгун ракIарулаан нижер рокъоре хараби, хабар-кIалалъе. Гьез ракIалде щвезабулаан цебесеб жидерго гIумру, рицунаан маргьаби. Телевизорги гьечIеб заманаялъ гьел цадахъруссеназул рекIелгъей букIунаан нижее-лъималазеги. Нижерго дарсазде руссун ругонигицин, чIахIиязул гIакъилаб хабар, инсуца гьезул гьабулеб хIурмат бихьулаан.\nТIоцеве заводалда хIалтIизе щвараб мехалдаса нахъего батIи-батIиял гIадамал дандчIвана. РукIана загIипал - мацIал гьарулел, рукIана сихIирал - балъго квекIен гьабулел, рукIана къуватал-хIалбихьизе лъугьунел. БатIи-батIияб хIалалъ загьир гьабулаан къватIисан рачIараздехун жидерго бербалагьи. Нилъерго къагIидаялъ цо-цо хъачIлъи, пахрулъи бихьизабун, гьел чагIи чIезаризе кколебги букIунаан мех. «КIудияб предприятиялъул нухмалъулев вукIине ккола гIадатияб гIамалалъул, къвакIараб ракIалъул, бихьинаб хасияталъул чи. Гурони гьесул хIурматги гьабуларо, хIалтIиги лъугьунаро», - гьедин абулаан инсуца.\n- Щиб дуе инсухълъи?\n- Дир кидаго рокьи ва хIурмат букIана Дагъистаналдехун, дагъистанияздехун. Гьеб жеги гъваридаб буго магIарулаздехун. Жиндир инсухълъиялъе ва улкаялъе патриотлъун, пайдаявлъун, хIажатавлъун, ватIан цIунулевлъун вукIине ккола щивав чи. Гурони, гьев чIовогояв чи вуго.\nНилъер республикаялъул щибаб миллаталдехун цокIалаб гьоркьоблъи букIана дир кидаго. Гьеб лъала заводалъул коллективалда, гъизляралъулазда. ХIалтIухъан щиб миллаталъул вугониги, дие батIалъи гьечIо. Гьелъие гIоло гIуцIараб букIана доб гIемермиллатазулаб партияги. Дагъистаниязул буго пахруяб гIамал, гьел цоцацаги ккола кир ругониги. Амма хъачагълъи гьезда рекъон гьечIо, жидерго ракьалда питна, балагьалги рекьун.\nРосдал гIумруялдаса батIатIун бокьуларо. Гьанжесел гIолохъабазда бичIчIуларого букIуна мугIрул росулъ магIишат гIуцIиялъул магIна. Дица лъималазда бицуна, кигIан рикIкIада ругониги, лъол мугIрулги росу-ракьги нилъер букIин, росулъ гIумруялъе ресал лъикIлъанагIан, гIадамазул яшав цебетIунагIан, гьелъулъ бутIа лъурасул къимат борхунеблъи.\n«Щиб дуца гIумруялда жаниб дурго ракьалъе гьабураб», - ин суал бачIине буго цощинаб къоялъ. Гьелъие жаваб кьезе кколелъул. «Нилъер щивасул кодоб буго умумузул ракь чIунтизабиялъул яги гьеб чIухIизабиялъул кверщел», - ин абула дица васазда, росулъ щиб-щибниги ишалъе кьучI лъолаго, гьеб гIуцIулаго. Нижер эмен вукIана хъизаналда жанибги, хъулухъ тIубазабулаго жамагIаталда цебеги щибго тIекъаб, хIалихьатаб гIамал гьабичIев чи. Дир изну букIинчIо жакъа вугесдаса батIиявлъун, росдаде мугъ рехарав тохав чилъун вукIине.\nПрочитано 462 раз\tПоследнее изменение Вторник, 28 января 2020 15:18\nДругие материалы в этой категории: « ГIумруялъул нухда лъалкI тарав тохтур\tЗодор кенчIолел цIвабзазухъги балагье »


КIудияб ахIи-хIуралда жалгоги рихьизарун, кьибил щулалъуларел, гIаркьалаби цIилъуларел, ишал гьарулезда гьереси-патриотазул рихьдае хIай абун гуреб, цоги щиб цIарха лъелеб? Дун магIарулав вугин цеве вахъун магIарул мацIалда щуго рагIи дандбан бажаруларесе гьелъул бицун щай? Рахъунелго щай халкъалда цере гьороца хъамун унеб тIамах гIадаб хабаргун?\nМацI цIунеян трибунаялде рахунел, Шамилил цIарги байрахъалъе ккун кIалъалел, магIуялъ лъалъанищ нужер гьурмал ХIамзаевасул «Имам Шамил» цIалун, сороданищ ракI СагIид-афандиясул назмабаз, малъияз, суалазе жавабаз? Намуслъун багIарлъанищ АхIмад-хIажил «ЛъикIал тIабигIатазул ах» мажмугIалде къулун? Кинал тIахьал ругел нужер столалда тIад къойил рагьулел? Бугищ Расулил «Дир Дагъистан», халкъалъул гIакъиллъи жанибе бачарал "Кицаби ва Абиял", "Аварагасул хIадисал"? ЦIалулищ нужерго районалъул казият, ракьцоял-хъвадарухъабазул асарал, рагьулищ щибаб анкьалъ «ХIакъикъат», «Ас-салам»? Росулищ гьениса дарсал? Бицунищ гьелъул гьудулзабазул горсверулъ, хъизан-лъималазе рокъоб, годекIаниб? Мех-мехалъниги нужер ракI цIалищ «Гьудуллъи», «МагIарулай», «Лачен» журналазде. Гьаб тIадехун рехсанщинаб щибаб рокъоб цIалани, «мацI цIуне» абун ахIи базего ккелароан? Лъалищ цIиял гьунаразул цIар. Сурукъ рихьулищ гьалаглъиялъ чангит тIун араб гIищкъу халкъалъе гьуршун кучIдул хъвалел, ахIулел руччаби? РекIее пахрулъи кьолеб, щайтIан бохулеб ишалда лъеладай баракат? Кинаб мацIалда нуж Аллагьасде руссунел, какда хадуб хваразе дугIа гьабулеб?\nНуж ццидаххунге, хириял цIалдолел, гьал мухъалги цIалун. Цин - щайтIаналъухъан, адабгун намус - Аллагьасухъан букIин малъулеб бугелъул нилъеда.\nБетIергьанас къуват кьеги ритIухъаб рагIул хвалчен лъикIал ишазе хIалтIизабизе.\nДругие материалы в этой категории: « МагIарул Лиза\tГIакълуялъул ралъад »


ЦIадаса ХIамзат гьавуралдаса – 140 сон\n1987 сон, МухIамад Хъайтмазов\n1939 соналда Москваялда тIобитIараб ТIолгосоюзалъул росдал магIишаталъул выставкаялде делегатлъун витIун вукIун вуго ЦIадаса ХIамзат. Делегатазе бетIерлъи гьабулеб букIун буго Хашаев ХIажимурадица. Гьелъул хIакъалъулъ хадуса бицана выставкаялда делегатлъун вукIарав Хунзахъ Сталинил цIаралда букIараб колхозалъул колхозчи, цевесев илхъичи МухIамадов МухIудадаца. (Гьесда росдал гIадамаз АтахIин абула).\nХIамзатие бокьулеб букIун буго батIи-батIиял павильоназде щвезе, гьес щибалъе кьолеб букIун буго тIадегIанаб къимат ва жиндиего хъвай-хъвагIайги гьабулеб букIун буго.\n– Бихьуларищ, АтахI, дуда улкаялъул гуч, гьелъ гъурал меседил куркьбаз рещтIинабун буго гьаб бечелъи нилъер тахшагьаралда, макьилъцин букIине рес гьечIо гьадинаб хIалкIолъи. Гьале, гьудул, доб алжан. Рилълъа гьаниса нахъе, цощина берцин ккезе гурин гуржиязда, – ян велъун вуго шагIир.\n– Рилълъа, илхъичи, гIeмерал гIадамал данделъараб бакI бихьулин доба, щиб лъалеб, гьадинабго бакъул дунял добаги батизе бегьула, – ян дун ХIамзатица кваранаб рахъалде сверизавуна.\nГьенивехунго валагьун вачIунев вугоан кутакалда къачIарав щуго гIoлохъанчи. Гьез хIурматалда гьоркьов вазавун вачIунев вугоан нилъалда мегеж тарав цо херав чиги. Рикьа-риххизе гIолохъабиги гьарун, аскIовеги вачIун, магжилас ХIамзатида къвал бана.\n– Саламалейкум, ХIамзат!\n– ВагIалайкум салам, Жамбул! – ан ХIамзатги гьесда хурхана.\nЛъарагI чIван, гIypyc чIван, магIарул мацI чIван, гьел гIемераб мехалъ хабар-кIалалда рукIун руго, гьезда гIажаиблъи гьабун аскIор ругелги рукIанила. Казахазул, шагIирас къвалги бан, ХIамзат горсверулъа нахъе вачун ана, хадур нижги ана. Жамбулица ХIамзатида бичIчIизабуна жалго цо бакIалде ине кколел рукIин ва къаси данделъилин. Гьеб къоялъул къаси Жамбулица дагъистаниял жиндихъего гьоболлъухъ ахIун руго. Хашаев ХIажимурадил кумекалдалъун шагIирзаби цоцада ричIчIун руго ва рохалилаб ахIвал-хIалалда жидерго кучIдул цIалун руго. ХIамзатица жинде гьабураб кечI цIалигун, Жамбул Жабаев вохун вуго ва гьеб бакIалдаго гьес ХIамзатидеги гьабун буго кечI.\n– Жакъа кино бахъизе бугилан абулеб буго, киналниги гьунарчагIи майданалде рахъине рагIула, бицен буго гьенире кIудиял хIакимзабиги, хъвадарухъабиги, цогидалги рачIине ругин, – абуна Хашаев ХIажимурадица. – Кьурдизе лъачIониги, квералги гIебеде ритIун, ххвелал гьаризегIаги лъаларев чи магIарулазул вукIунаро, бох гьечIониги, гьеб дихъаги бажарула, тIад бугеб ратIлица рахъинарула нилъер кьурдухъаби, бажарараб жо гьабизе ккелаха.\n– Дагьа-дагьабниги гьарс бачине нижедаги лъазе бегьула. ХIажимурад, дуца кумек гьабеха лезгинка ва цогидал, нилъеего данде кколел бакънал рачинаризе, – ян гьиманин ХIамзатин бицана АтахIица.\nГьеб данделъиялда кьурдизе вахъана ХIамзат. ШагIирасде данде кьурдизе яхъана цо берцинай, данде кколеб ретIел ретIарай яс. ХIамзат кьурдизе цIакъав вукIана. Гьесда гIадин къаркъала кквезе кIолев кьурдухъан ватизе къанагIатаб жо букIана. Гьев кьурдулаан гIодове виччан ва свакалароан. Кинав вугониги кьурдухъанасе рокьи кьолей яс дандияйги йикIинчIо. Кьурдун вахъана ХIамзат. Халкъалъ кутакалда хъатчIвана, Москваялъул ясаз шагIирасе кьуна тIугьдул. Нахъаса къотIи гьечIеб хъатил гьаркьаз шагIир цоги нухалъ кьурдизе ахIулев вукIана. ТIадеги вахъун, халкъалъе баркалаги кьолаго, гьес дун цеве рехана. Диеги мусудуз гIемерал тIугьдул кьуна.\n– МухIудада, диде данде кьурдулей йикIарай ясалъул сипат-сурат лъалищ дуда? – ян цIехана ХIамзатица.\n– Лъала, ХIамзат.\n– Дуралъулго лъалищ?\n– ЦIакъ лъала, ХIамзат.\n– Гьедин батани, гьаб кIиябго тIогьол гул кIияйго ясалъе кьезе а, – ян абуна ХIамзатица. Дица гьесул мурад тIубазабуна. Ясаз баркала кьуна нижее.\nВыставкаялъул ахирисеб къоялъ Хашаевас нижее ихтияр кьуна Москва шагьаралда тира-сверизе ине. Нижеда тIад букIана гIадатияб ретIел. Цо чIухIараб къотIносан унаго, къан гъежги ккун, дун лъалхъизавуна ХIамзатица.\n– Гьаб къватI бугин ккола дида доб, – ан абуна гьес.\n– Кинаб къватI, ХIамзат?\n– Тамашаяв чи вуго, MyхIудада, мун, Хъвадарухъабазул союзалъул кIалгIаби ругеб къватIха!\n– ЦIехезе бугоха, ХIамзат.\n– ЦIехезегIаги цIехезе бугоха, дуда мацIги лъикIго лъалеб батилин.\n– Валлагь, гьудул, ХIамзат, дидаги къанагIатал рагIаби гурони лъаларо.\n– РагIабицин лъаларев дида данде дуцаго мадар гьабилеб батилин, гьадай данде ячIуней хIурулгIиналда гьикъе.\n– Йо, Mapуca. Союз писатель дом где есть? – ан гьикъидал, гьей гьимун йиго.\n– ХIамзат, гIайиб гьабуге, дида мун кватIун гурони лъачIо, дунги гьаний цIалулей йигей магIарулай ккола, – ян, ХIамзатихъе квер кьун буго гьелъ.\n– Рилълъа, щвезарила нуж Хъвадарухъабазул союзалде, – ян ХIамзатида гъеж хуна гьей ясалъ.\nГьеб кIалгIаялъуса къватIиве цIакъ рази-ракиго вачIана ХIамзат.\n– Гьале, вуссана дун, тIубана хIажат, цо материал кьун букIана гьанибе, xIалчIахъаги азул, рилълъа гьанже нилъ бокьараб тукеналъ къабул гьаризе руго, анкьнусго гъуруш батана дие хъван, – ан абуна XIамзатица.\nЦо кIудияб тукада шагIирасда ратун руго батIи-батIиял кьеразул чиллайдул куназул квертIеричал ричулел. Гьездаса вохун вуго ХIамзат.\n– Кутакалда битIана гьанже сапар, гьале цIигьулдерил ясазе кьезе унго-унгояб сайгъат, – абун, гIезегIан квертIеричал кьеян абун гьес.\n– TIacaлъугьа, тIокIаб кьезе бегьуларо, – ян абун буго тукенчIужуялъ.\n– Нужеца гьалда бичIчIизабе дун даранчи гурин, ва гьал кьезе дир гIагарлъиги лъималги гIезегIан ругин.\nЦадахъ рукIараз тукенчIужуялда бичIчIизабуна ХIамзат выставкаялде вачIарав делегат вукIин.\n– TIacaлъугьа, бокьанагIан росе, – ян тукенчIужуялъ шагIирасул къвачIа цIезабун буго.\n– АтахI, духъ гIарац батичIони, дица кьела, босе кун, – ан дидехун вуссана шагIир.\nДица ХIамзатие баркала кьуна, – ян лъугIизабуна гьес хабар.\nПрочитано 532 раз\tПоследнее изменение Пятница, 08 сентября 2017 10:21\nДругие материалы в этой категории: « Гуржиязул хъвадарухъан Илья Чавчавадзе гьавуралдаса 180 сон тIубаялде\tАхирисеб хIукму »\n11:43, 30 марта 2020, 37


Шималияб Кавказалда ахIвал-хIал парахалъиялъе чара гьечIого кIкIвар кьезе ккола чанги масъалаялъе: тухумчилъигун ришватчилъи тIагIинаризе ккола, лъай-кьеялъул система лъикIлъизабизе ккола, бизнесалъе учузал кредитал цIикIкIинаризе ккола. Гьединал рекомендациял ратине бегьула Халкъазда гьоркьосеб кризисалъулаб къукъаялъул докладалда. Иргадулаб доклад къукъаялъ биччана Шималияб Кавказалъул социалиябгун-экономикияб рахъалда хурхараб.\nГьениб хъван буго Шималияб Кавказалъул республикабазул экономика тIубанго федералияб бюджеталда бараблъун кколин. «Социалиял шартIал чIезариялъе унаан республикабазул бюджет. ХIалтIул бакIал бищун гIемер руго пачалихъиял идарабазда ва хIалтIи гьечIолъиялъул рахъалдаса регионаз тIоцересел бакIал ккола Россиялда.\nИндустриалияб цебетIей регионазда гьечIо ва терроргун экстремизм сабаблъун республикабазул экономикаги цебетIолеб гьечIо. Инвестицияби рачине кколин гьел регионаздаян абула, амма инвесторал хIинкъун руго тухумчилъигун коррупциялъ ккурал республикабазе гIарац биччазе», - ян хъван буго докладалда.\nДокладалъул цояй автор Екатерина Сокирянскаялъ абухъе, гьединго инвесторазда лъалаан хIинкъи гьечIолъиялъул рахъалдаса кинаб ахIвал-хIал бугебали Шималияб Кавказалда. «Инвесторазда, мисалалъе, Дагъистаналда «рохьилаз» флешкаби ритIун бизнесменазухъа гIарац бахъулеблъи лъалаан. Гьединал хIужжаби дагьлъулел руго, амма тIуранго гьел тIагIинчIо», - ян абуна эксперталъ.\nДоклад гьабурал экспертаз абулеб буго, ахирисел соназда Кремлалъ жанубиял республикабазул экономикаялде риччан рукIанин лъикIал инвестициял, амма биччараб гIарац бикъулеб батанин, гьабулеб хIалтIиги бихьичIин. Гьелдалъун федералиял хасал программабазе бихьизабураб гIарац къотIана цо-цо регионазе.\n«Россиялда ккараб экономикияб кризисалдаса ва санкциябаздаса пайда босизе рес буго Кавказалъул регионазе. Росдал магIишат цебетIеялъе инвестициял щвела республикабазе. Жалго гIадамалги хIадур руго хIалтIизе ва балъгояб экономикаялдаса гъорлъан нахъ лъугьизе. Амма гIурал шартIал гьезие чIезарулел гьечIо. Росдал магIишаталъул цебетIей чIезабулеб буго ракьазул масъалаби тIурангьечIолъиялъ, нигIматал риччизе инфраструктура гьечIолъиялъ ва кредитал кьеялъул системаялдаса пайдгьечIолъи букIиналъ», - илан лъазабулеб буго доклад гьабураз.\nСахлъицIуниялъул масъалабиги рорхун руго докладалда. Техникаялъул рахъалъан медицина Шималияб Кавказалда цебетIолеб бугин рикIкIунеб буго экспертаз, амма, гьезул пикруялда рекъон, азарханабазда чара гьечIого къваригIун руго махщел бугел тохтурал. «СахлъицIуниялъул аслияб масъалалъун Кавказалъул республикабазда ккола кадровияб суал. Вузаз къватIире риччалел руго гIаммаб къагIидаялъ щибго лъай гьечIел тохтурал. Кин студентал цIалулел ругелали киназдаго лъалеб буго - ришватал кьун цIалулел руго.\nХIалтIизеги гьел лъугьунел руго ришватал кьун. ГIадамазул рагIабазда рекъон, гьезда дандчIвалел руго цо-цо мехалда шприц кодоб кин кквезе лъаларел тохтурал», - ян бицана «Эркенлъиялъе» доклад хIадур гьабурай цогидай эксперт Варвара Пахоменкоца. Гьелъ гьединго тIаде жубана пачалихъиял азараханабаздаги ришватчилъи цIакъ тIибитIун бугин.\nШколабазда диниял дарсал кьеялъул суалги борхун буго докладалда. Автораз хъвавухъе, мисалалъе, Чечняялда ва Ингушетиялда школабазда дуниялалда ругел диназул бицунеб гьечIо дарсазда, гIицIго исламалъул бицунеб буго. Амма Дагъистаналда ва Ставрополалда цIалдохъаби дарсазда риччалел гьечIо хIижабги ретIун школалде рачIани. Гьелдалъул ригьалде рахарал ясал школалде риччалел гьечIо цо-цо улбуз. Гьеб кIиябго масъалаялда тIад хIалтIизе кколин хIукуматилан хъван буго докладалда.\nДокладалъул автораз рикIкIунеб буго оперативияб ахIвал-хIал жакъа къоялда парахатаб букIаниги бачIунеб заманалда гьеб хIалуцине бугин. «Исламияб пачалихъ» гIуцIиялъул къукъаби раккана Шималияб Кавказалда, гьелдалъун терроралъул такъсирал цIилъизе бегьулаян абуна эксперт Пахоменкоца.\nВарвара Пахоменко: «ХIинкъаби цIикIкIине бегьула. Щайгурелъул цIикIкIине буго «рохьилазе» щолеб финансирование, гьединго «рохьилазул» кьеразда раккине бегьула цогидал улкабаздаса экстремистал. Россиялда халкъазда гьоркьосеб экстремизм бачIана, хIукуматалда гьеб бичIчIулеб буго. Амма терроргун экстремизмалде дандекъеркьеялъе хIукуматалъ щаялиго гIицIго къуваталъул нух тIаса бищана. Гьаб масъала тIубаялъе Шималияб Кавказалда батIиял нухал ратизе заман щвана».\nПахоменкоца абухъе, доклад Халкъазда гьоркьосеб кризисалъулаб къукъаялъ битIана пачалихъиял батIи-батIиял идарабазде. «Хьул буго, докладалда рехсараб информациялъе букIине кколеб къимат кьелин хIакимаз», - илан абуна эксперталъ.\nРишватчилъиялъ ккураб Кавказ\nХ. Доного: "Берцинго цIализецин лъаларел гIолохъабицин рачIуна ВУЗазде"


Совещание о ходереализации республиканских ...\tВ министерстве ...\t- 08 апр 2020\nПосадка деревьев в Шамильском районе\tСегодня в селении ...\t- 08 апр 2020\nДагестанские энергетики прокомментировали ситуацию с ...\tВ социальных сетях ...\t- 08 апр 2020\nОтсрочку на полгода по страховым платежам получат субъекты ...\tОтсрочку на полгода по ...\t- 08 апр 2020\nПутин объявил о том, что врачи получат дополнительную ...\tСегодня, 8 апреля, в ...\t- 08 апр 2020\nГъоркьехун рехсолел суалазе жавабал кьуна ДРялъул пенсиялъул фондалъул пенсия чIезабиялъул ва гьелъул хIисаб-суал гьабиялъул отделалъул нухмалъулесул заместитель ГIайшат КIудиямухIамадовалъ.\nКазбек районалъул Гуни росулъа ГIалица цIехолеб буго: «КIудияб ВатIанияб рагъда рагъухъабазе квен хIадурарал богогьабазе хIукуматалъ гьабулеб кинабгIаги кумек-бигьалъиго букIунищ?» - ан.\n- «Рагъул гIахьалчи» абураб цIарги, гьелъие хIужалъун кколеб удостоверениеги ГIалил батани, гьесие щола гьелда рекъараб гIарацги (ЕДВ) ва рагъул ветераназе рихьизарурал бигьалъабиги.\nАмма рагъухъабазе квен хIадурарав богогьан абун, хасгьабун гьесие щолеб гIарацги бигьалъиги букIунаро.\nХунзахъ районалъул БуцIра росулъа ГIабдулхIамид МухIамадовас цIехолеб буго: «2018 соналъул 31 августалда къватIибе бачIараб «ХIакъикъаталда» (№34) бахъун букIана Россиялъул президент В. В. Путиница халкъалде гьабураб хитIаб. Гьелда хъван букIана 30 ва цIикIкIун соназ росдал магIишаталдаги хIалтIарал, росулъ гIумру гьабунги ругел ва кирниги хIалтIулелги гьечIел пенсионеразе цо чIараб страховияб пенсияги, гьелде тIаде 25 процентги кьезе бугин. Гьедин гьабизе ракIалдаги бугин 2019 соналъул тIоцебесеб сентябралдаса байбихьун.\nДун ккола 42 соналъ росдал магIишаталда хIалтIарав, гьабсагIат хIалтIулевги гьечIев, росулъ гIумру гьабун вугев чи. В. Путинил хитIаб цIалидал бичIчIулеб буго, бугеб захIматалъулаб пенсиялде тIаде 25 процент кьезе кколеблъи дие. Гьелъул хIакъалъулъ цIехон пенсиялъул фондалде индал, гьез жаваб кьуна 5334 гъурщил 25 процент кколила 1333 гъурущ ва гьеб дуеги щванила. Бокьилаан гьез кьураб жаваб битIараб бугищали лъазабуни».\n- ГIабдулхIамидица жинцаго жиндирго суалалъе тIубараб жаваб кьун буго. Амма тIадехун рехсарал чагIазул захIматалъул пенсиялде тIаде 25 процент кьезе байбихьана, гьес абулеб 2019 соналъул тIоцебесеб сентябралда гуреб, 2019 соналъул тIоцебесеб январалдаса нахъе. 25 процентги жубана, захIматалъул пенсиялде тIаде гуреб, пенсиялъул базовияб бутIаялде (5334 гъурущ), 1333 гъурущ ккола гьелъул 25 процент. ХIасил-калам, пенсиялъул фондалда дуе битIараб жаваб кьун буго.\n«40 процентгIан дагъистаниязе щвечIо 2019 соналда хIукуматалъул нухмалъулез пенсионеразе кьезе рагIи кьун букIараб анкьго процент гIарцул. Гьелъие гIиллалъун гьез рехсана захIматалъухъ щолеб бищунго дагьаб гIарцул къадар цIикIкIинабичIолъи. ГIадатиял гIадамалищ гьелъие гIайибиял?»\n- БитIараб буго, цо-цо пенсионеразе щвечIо 2019 соналъул тIоцебесеб январалда хIукуматалъ индексация гьабизе бихьизабун букIараб 7,05 процент гIарцул. Гьеб щвечIел чагIи ккола бищунго гIодобегIанаб къадаралда (гIумру гьабизе къваригIунеб бищунго дагьаб) пенсия щолел гIадамал.\n№49 федералияб законалда рекъон, 2019 соналъул марталда гьезул пенсиялъул хIисаб (расчет) батIайиса гьабуна ва, 2020 соналъул январалдаса нахъе хIисаб гьабун, гьезие индексациялъул 7,05 процент гIарцул пенсиялде тIаде жубана.\n«Пенсиялъул фондалдаса нахъе босизе бегьулищ данде гьабураб (накопительная часть) пенсиялъул бутIа? Бегьулеб батани, кибе хитIаб гьабизе кколеб?»\n- Гьеб нахъе щвезе рес букIуна хадусел шартIазда рекъон:\n1. Херлъиялда бан пенсия чIезабуралдаса нахъе яги чIужугIаданалъ 55, бихьинчияс 60 сон бан бугони;\n2. Лицевой счеталда данде гьабураб (накопительный) гIарац бугони (гьел ккола 1967 соналъ гьарурал ва жеги гIолохъанал чагIи);\nДанде гьабураб (накопительный) гIарац нахъе кьейин абун гIарза хъвазе ккола пенсиялъул пачалихъияб фондалде яги МФЦялде. Жалго бетIергьанал чагIазул пенсиялъул фондалда гьеб батани, гьелъул нухмалъулесухъе.\n«Эбелалъул капитал сундуе хIалтIизабизе ихтияр букIунеб? Гьеб мурадалда кибе хитIаб гьабизе кколеб?»\n- Эбелалъул капитал хIалтIизабизе бегьула: мина-рукъ босизе яги базе, ракьул бутIа босизе, рукъалъул шартIал лъикIлъизаризе, лъималазе лъай кьезе, лъималазул ахалде, сакъатаб лъимадуе къваригIунеб жо босиялъе хвезабизе. Гьеб мурадалда хитIаб гьабизе ккола пенсиялъул фондалде яги МФЦялде.\nКазбек районалъул Калининаул росулъа ГIумалат-хIажица цIехолеб буго: «Дица подписка гьабуна бокьулеб газеталъе 2020 соналъе. Амма кватIун гурони лъачIо почалдаса гьабураб подписка хираго чIолеб букIин, ай подписка гьабуралъухъ почалъ босулеб буго 60 гъурущ. Дун гIадал пенсионеразе 60 гъурущги гIарац ккола. Бегьуларищ, почалдаса гуреб, цоги батIиб къагIидаялда подписка гьабизе?»\nГьаб суалалъе жаваб кьуна «Россиялъул почалъул» Дагъистаналда бугеб отделениялъул подпискаялъул отделалъул хIалтIухъан Жаният Гереевалъ:\n- МоцIрое подписка гьабун почалъ босула 57,57 гъурущ. Гьел гъурщазул экономия гьабизе бокьаразе рес букIуна редакциялдасаго подписка гьабизе, амма цIалдолесухъе газета жибго редакциялъ щвезабизе ккола. Гьединго подписка гьабизе бегьула киоскалдасанги, гьелъ почхIакъ босуларого, гьединлъидал цIалдолесе подписка саламатго учузгоги чIола.\nПрочитано 63 раз\tПоследнее изменение Вторник, 28 января 2020 11:23\nДругие материалы в этой категории: « Суалал-жавабал\tСуалал-жавабал »\n22:51, 08 апреля 2020, 6\nСовещание о ходереализации республиканских и федеральных программ на территории республики в 2020 году\n22:22, 08 апреля 2020, 10\nПосадка деревьев в Шамильском районе\n17:55, 08 апреля 2020, 159\nДагестанские энергетики прокомментировали ситуацию с интернет-провайдерами\n17:11, 08 апреля 2020, 26\nОтсрочку на полгода по страховым платежам получат субъекты МСП\n17:08, 08 апреля 2020, 42\nПутин объявил о том, что врачи получат дополнительную выплату\n17:03, 08 апреля 2020, 76\nО методах организации учебного процесса на дому рассказали в Минобрнауки Дагестана\n16:52, 08 апреля 2020, 32\nРекомендации для подростков, их родителей и педагогов в связи с распространением коронавирусной инфекции\n16:51, 08 апреля 2020, 184\nПроект «Помощь рядом» от Яндекса стартовал в Дагестане\n16:45, 08 апреля 2020, 24\nМахачкала принимает участие в конкурсе проектов местных инициатив\n16:41, 08 апреля 2020, 72\nБотлихский район возглавил победитель конкура на включение в резерв управленческих кадров Дагестана\n16:37, 08 апреля 2020, 23\nЧеллендж «Будь здоров!» запустили гимназисты Новолакского района\n16:31, 08 апреля 2020, 26\nМолочную продукцию раздали нуждающимся Кировского района\n16:28, 08 апреля 2020, 28\nТеатр в Махачкале перешел на режим «онлайн»\nИсполняющий объязанности главного редактора:


Рахьдал мацIазул байрам. КучIдул рикIкIиналъул къецал тIоритIана | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nРахьдал мацIазул байрам. КучIдул рикIкIиналъул къецал тIоритIана\nСоналдаса соналде цIикIкIараб кIвар кьолеб буго шагьаралъул школазда рахьдал мацIал лъазариялде ва малъиялде. Гьединго цIикIкIунеб буго батIи- батIиял конкурсазда гIахьаллъулел лъималазул къадарги.\nИсанаги гьитIинабго байрамалде сверанин абизе бегьула МахIачхъалаялъул 11 гимназиялда республикаялъул шагьаразул школазул 11 классазул лъималазда гьоркьоб тIобитIараб кучIдул пасихIго рикIкIиналъул конкурс- ян, хъвалеб буго Шамай Хъазанбиевалъ. МагIарул мацIалда кучIдул рикIкIине жидерго бугеб пагьму-гьунар бихьизабуна Гъизляралдаса, МахIачхъалаялдаса, Буйнакскалдаса, Каспийскалдаса, Южно-Сухокумскалдаса, Гъизилюрталдаса цIалдохъабаз. Конкурсалъул ахиралда гьаруна хIасилал. ТIоцебесеб бакIалде вачIана Гъизляралдаса "Дунялалъул халкъазул культура" гимназиялдаса ГIумаров Пахрудин. КIиабилеб бакI щвана тахшагьаралъул цIалдохъабазда гьоркьов бищунго пасихIго кечI рикIкIунев 30 школалъул цIалдохъан СултIание. Лъабабилеб бакI кьуна Каспийск шагьаралъул 6 школалъул цIалдохъан ХIасанова ГIайшатие.\nМагIарул мацIалда республикаялъул школазул лъималаз рикIкIунел кучIдузул чвахиялъухъ гIенеккизе данделъун рукIана 21 февралалда ДИРОялде. БацIцIадаб магIарул мацI, гIагараб миллаталъул гIадатлъи цIунараб парталгун рахьдал мацIалъул байрамалде рачIараз берцин гьабун букIана сверухълъи. Гьез цадахъ бачIун бугин кколаан мугIрузда рещтIине къваригIун хаселгун къеркьолеб бугеб ихдалил махIалги, гIазукьан баккизе байбихьараб дерецалъул саламги, мугIруздасан гIодилаго чвахулеб бугеб гIазул чилиги, гьеб кинабго берич гьабулел магIарухъа хIанчIазул хIайранал кучIдулги. Дидаса рикIкIалъана магIарул мацI хвезе бегьулин абурал пашманал пикрабиги. ЦIалдохъабаз цоги нухалда ракIалде щвезаруна миллаталъул тарихги, тарихалда лъалкIал тарал бахIарчиял магIарулалги, умумузул гIадаталги, гIаданлъиялъ цIар рагIараб магIаруллъиги.\nГьаруна кучIдул пасихIго рикIкIиналъул къецазул хIасилалги. Росабазул школазул цIалдохъабазда гьоркьоб тIоцебесеб бакI щвана Буйнакск районалъул ЧIикIаб кIиабилеб гьоркьохъеб школалъул цIалдохъан Халидов Рамазание. КIиабилеб бакIалъе мустахIикълъана БагIараб росдал Хунзахъ районалъул ХIариколо росдал хъутан гьоркьохъеб школалъул цIалдохъан МухIамад ХIабибов ва ГIахьвахъ районалъул МестIерухъ гьоркьохъеб школалъул цIалдохъан ГIабдулаева Аминат. Лъабабилеб бакIалде рачIана Унсоколо гьоркьохъеб школалъул цIалдохъан ГIабдулаева Марям- Асият ва ЦIумада районалъул Гьигьалъ гьоркьохъеб школалъул цIалдохъан Шамилова Муи. Тавпикъ кьеги миллаталъул гвангъараб букIинесеб кодоб бугеб гIун бачIунеб гIелалъе гIагараб каламалъул берцинлъи хадусел наслабазеги цIунизе.


«ХIакимзаби руго террористазе бищунго квербакъи гьабулел чагIи»\nДагъистаналъул Халкъияб мажлисалъул ахирисеб данделъиялда республикаялъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазаница иргадулаб нухалда терроризмалде дандекъеркьезе ккеялъул бицана.\nГIабдулатIипов Рамазаница лъазабуна исана Пачалихъияб Думаялде ва Халкъияб Мажлисалде рищиял тIоритIулелъул щибаб сиясатияб партиялда тIадаб бугила терроризмалде ва экстремизмалде дандечIарал кIалъаял гьаризе гьелда данде къеркьезе ккеялъул хъвараб хасаб программа гIуцIизе.\nГIабдулатIиповасул гьеб лъазабиялда тIасан жидерго пикру загьир гьабизе ва экстремизмгун терроризмалде дандечIчIей кин гIуцIизе кколеб, кин гьеб баккичIого букIиналъе хIалтIаби гьаризе кколелали бицине данделъун рукIана гьал къоязда «Черновик» газеталъул редакциялда Дагъистаналда ругел сиясатиял партиязул вакилзаби, жамгIиял хIаракатчагIи ва журналистал. ЦохIо «Единая Россиялъул» вакилзаби рачIинчIо гьеб тадбиралде.\nБищунго ракIалдачIараллъун ва тIасан кIалъаял гьарурал церахъинал рукIана «Трудовая Партия России» абураб сиясатияб партиялъул кандидат ГIамирхIамзаев ГIамирхIамзалги Дагъистаналъул жамгIияб палатаялъул вакил, социалиял гIелмабазул кандидат Мурзаев Абсалидинилги.\nГIамирхIамзаевас лъазабуна хIалтIигьечIолъиялъ, магIишат гьабизе ресал гьечIолъиялъ гIемерав чи кколев вугила радикалазул кьеразулъейилан.\nСалафиязул кьерулъ ругел гIолохъаби экстремизмалде руссинчIого рукIине гьезиеги цере рахъинеги, жамгIияб гIумруялъулъ гIахьаллъи гьабизеги рес кьезе кколила, гурони гьел батIа тIезарун рукIиналъ лъикIаб хIасил кьезе гьечIилан.\nГIамирхIамзаев ГIамирхIамза: «ГIадамазе букIине кколеб лъай щвечIолъиги, гьабизе жо гьечIолъиги, хIалтIизе бакIал гьечIолъиги гьеб буго гIолохъаби экстремистазул кьерузулъе иналъул аслиял гIиллабазул цоял. Нилъер гIадамазул божилъи хун буго тIалъиялдехун, амма халкъалъе гьеб тIалъиялъухъ гIенеккизеги, гьезда божизеги бокьун букIин бихьана нижеда.\nАхираб моцIица салафиязул гIемер батIиял вакилзабигун данчIвана ниж. Гьезул киназго абулеб буго Гъизилюрталъулги, МахIачхъалаялъулги цойгидалги «рохьилазул» къокъаби ругеб мехалда гьезде данде рахъун бажарулел рукIинчIила жал, гьездасан жидееги хIинкъи букIанилан, тIалъиялъги суфиял гурелщинал чагIи вагьабиял ругин экстремистал ругин абун гIазаб кьолеб букIанила.\nГьеб ахIвал-хIалалде бакьулъе ккарал жидеда бищун гIемер къо бихьулеб букIанилан. Гьанже гьез абулеб буго жал мугжулги тун, къокъал гIагал ругел тIажалги ретIун хьвадулел ругониги жалги россиялъулал ругилан, жидеца Россиягун рагъизе рахъайила абулеб гьечIила лъиданиги, гьелъул гIаксалда россиялъул лъикIал гражданаллъун рукIине бокьун бугин жидеейилан.\nЖидедехунги гьел россиялъул гражданаздехун адаб бербалагьи букIайила, мегеж бугевщинав чиясдехун террористасдехун гIадаб бербалагьи букIунгейилан. Жидееги жамгIияталда гьоркьор рукIине рес кьейиланги абулеб буго гьез.\nГьединлъидал гьел гIадамал цо ишалде руссун рукIине экстремизмалдеги цойгидаб балагьаб ишалдеги руссине регIичIого рукIине гьел хIалтIудалъун хьезаризе кумек гьабуни, жамгIиял лъугьа-бахъиназулъ гIахьалъи гьабизе ахIани лъикI букIинин ккола нижеда».\nМурзаев Абсалидиница гьеб тадбиралда лъазабуна экстремизм тIагIинабизе ккани улкаялдаги республикаялдаги тIубан тIалъи хисизе кколин, гьезул магIна гьечIеб сиясаталъ бугила халкъ цоцаца чIвазе хIадурунилан.\nАбсалидин Мурзаев: «Экстремистазул дандечIей гьеб буго социалияб протест, гьеб динияб протест гуро. Дица кидаго абулеб жо буго бищун цере нилъер хIакимзаби ругин гьел террористазе квербакъулелилан. Щай гурелъул хIакимзабазул магIна гьечIеб сиясаталъ ва хIалихьатал ишаз какцин баларев чи кодоб таманчаги ккун, "Аллагьу Акбарги" ахIулаго рохьове вагъизе ине тIамулев вуго. ТIалъиялъул нахъегIанлъи хIехьезе кIвечIого, ритIухълъи батичIого экстремисталлъун рахъана нилъер гIемер чи.\nГьезул къадар дагьабги цIикIкIине бокьун батичIони тIалъиялда реформа гьабизе ккола. РишватчагIазда мохъ тезабизе ккола. Гьединг салафиязе чара гьечIого рес кьезе ккола жамгIияб ва сиясатияб гIумруялъулъ гIахьаллъи гьабизе.\nДунго суфий вукIаниги дида бичIчIулеб жо буго гьел нахъе цун,рикIкIичIого тунин абун лъикIаб рахъалде щибниги хисулеб гьечIолъи. Гьелъул гIаксалда жамгIияталде гъорлъеги цIцIан хадуб гьел битIараб нухде ккезеги бегьула».\nДанделъиялда гIахьаллъанщиназул щивав разилъулев вукIана Мурзаевас ва ГIамирхIамзаевас экстремизмалъул кьалбал социалияб ритIухълъи гьечIолъиялдасан раккулилан абураб пикруялъул. Амма гьезул цохIонигияс чIван къотIун гьеб ритIухълъи букIиналъе щиб хIалтIи гьабизе кколебали лъазабичIо.


БакьагьичIиса ЧIанкIа (Тажудин) ( 1866 - 1909) » MAARULAL.RU :: Аварский Культурно-Просветительский Портал\n3 января 2010 | Стихи, Поэзия и Рассказы | добавил(а): s_xanaev | Просмотров: 6693\nЧIанкIа гьавуна 1866 соналъ БакьагьичIиб росулъ. Гьесул эмен МухIамадгIали хвана гьев гьитIинав вукIадго. ЧIанкIае гъоб заманалъ 8 - 9 сон гурони букIинчIо. Гьединго мискинаб хъизамалъе гьавурав ЧIанкIаги ва гьесул яц, Аваристаналда магIихъан хIисабалда машгьурай Хажаги ккана эбелалъул цIобалде. ЗахIматал къояздалъун эбел Хъатуница гIезавуна вукIинесев аваразул машгьурав шагIир.\nЧIанкIал гIумруялъул анцIгоялдаса цIикIкIун сон бахъула мутагIиллъуда. МутагIиллъиялъул заманалъ гьев цогидал мутагIилзабазда цадахъ щола росулъа - росулъе. Цогидал мутагIилзабазулго гIадин захIмалъиялда бахъула гьесул цIалиги. ЦIалул заманалъ гьес лъай босула гIараб гIелмуялъул, хIисабалъул, ва гьединго адабияталъул. Бищунго рекIее гIураб, ва гьесул рокьи бижараблъун ккола адабият. Жинцагоги гьес дандрала гIемерал халкъиял кучIдул, жиндие гьезул гьарула кверзул мажмугIал. Гьев цIикIкIун хурхаравлъун лъугьуна халкъияб адабият. Гьединлъидал абизе бегьула гьесул кучIдул гIагарал ругин "халкъияб кIалзул хазинагун".\nКучIдул гьари исламалъ гъукъараб букIиналъ ЧIанкIа цIакъ хIинкъун вукIун вуго гьеб халкъалъе баянлъиялдаса. Амма гьеб тIатула, дибирзабаца гьев рокъове витIула мадрасалдаса. ЧIанкIаца жиндир рокьул бицун гьарурал гурел, руго чияр рокьул бицун кагътил куцалда хъварал кучIдулги. Гьелъие сабаб - гIилла ккола гIолилал, рокьи ккарал, рокьи битI ккечIел ясаца ва васаца гьесда гьарулеб букIин. Амма ЧIанкIа живго вукIана рокьул гIашикъ. КIиго нухалъ рокьи кканиги, кIиябго рокьулги гьесул битI кколаро. ТIоцее гьесие йокьула КIахъ росулъа Гулишат абурай яс, ясалъул эбел - инсуца разилъи кьун гьеч1о, гьесулгун жидер магIишаталъул рахъ рекъараб гьечIин. Амма ЧIанкIада гьей хехго кIочон тола. Росулъа йикIарай ясги эбел - инсуца кьола чидае. Амма гьаб рокьул цIа гIумруялъго сунаро гьесул. ЧIанкIал кучIдул ракIарун мажмугI гьабурав ва гьелъие цеберагIи хъварав, хъвадарухъан Гъ.ГъалбацIовас чIезабулеб буго ЧIанкIаца гIумруялъго, жаниб цIар рехсечIониги, гIишкъу ккарай ясалде гьарулел рукIанин кучIдул.\nХъахIабросолъа МахIмудги ЧIанкIаги рукIана гьудулзабилъун. Гьезул цоцазде якъинлъи цIикIинабулеб жоги букIана кIиялго рокьул шагIирзаби рукIин. Цо - цо гIалимзабаца МахIмудил мугIалимлъун рикIкIунев вуго ЧIанкIа.\nШагIирасул гIумруялъул ва хъвадурухъанлъиялъул бицунаго кIвар бугеб суалалъул цояблъун ккола гьесул цIаралъул масъала. Гьанже бицен гьабулев шагIир, лирик нилъеда лъала Тажудин гIадинги, ЧIанкIа гIадинги. Кинабха гьелъул битIараб? Гьанжесеб заманалъул цIар рагIарав гIалимчи С. ХIайбуллаевас жиндир "МагIарул адабияталъул Тарих" (История аварской литературы, с. 478.) абураб тIехьалда хъвадарухъан Гъ.ГъалбацIовасул рагIабиги кьучIлъун росун хъвалеб буго гIалимчи ИсхIакъил МухIамихъе рачун рукIанин кIиго вас гIелму лъазабизе. Гьезул цояв ЧIанкIа, цоявги ТIинчIав вукIуна. МухIамие къабуллъуларо гьезул цIарал, гIантал цIарал ругин жинцаго ургъула гьезие цIарал: ЧIанкIа - Тажудин, ТIинчIав - Жамал. Гьединго хутIулин ЧIанкIае Тажудин абураб цIар, амма жив гьавураб росулъ гьесда гIадамаца эбел - инсуца кьурабго цIар абула.\nС.ХIайбуллаевас хъвавухъе абуни, ЧIанкIа вукIана исламалъ велъарав, гьеб гъварилъиялдалъун лъалев, сагIтал, къоял, сардал кIухIаллъичIого къуръан цIалулаго бахъизабулев хIалимав, дурусав, чидай лъикIлъи гьабизе цIакъав чи. Гьесул рос хварай яц Патуч уна цогидасда хадуй, ва уна гьесие росасе. Гьеб заманалда гьеб букIана магIарул гIадатаздалъун кIудияб рогьо кьолбое. МагIарул гIадатазул тIалабазда рекъани вацас чIвазе кколаан гьединай яц. Амма исламалъ рекIелъ хIеренлъи цIезабурав, иман - инсап лъалев, рахIму цIикIарав ЧIанкIахъан бажарулароан яцалда квер борхи.ЧIанкIаца тIаса бищула цогидаб, жеги гуманияб нух. Гьелъие цогидаб сабабги ккола гьесул исламалда жеги жанивехун вахъизе бокьун букIин. Гьес тIаса бищула росу тун къватIиве ин. Гьев щола хIежалде унаго Турциялде. Амма нухда, Вади - Фатима абураб бакIалда, унтун хола ЧIанкIа 1909 соналъ.\nШагIир жив чIаго вукIаго басмаялда гьесул рахъинчIо цониги асарал. Гьев гьаб дунялалдаса гочун гIеме - гIемер соназ хадуб къватIире рахъана гьесул кучIдул. ТIоцебесеб гьесул асаразул мажмугI къватIибе бахъана 1963 соналъ, кIиабилеб 1991 соналъ. ГIурус мацIалде гьев вуссинавуна Я.Козловскияс+\nГьай, гIужбу - карамат, камиллъи чорхол,\nГьурмадул бугеб сси, сверухъ бугеб нур -\nБакъ - моцIалъул нурдай дур гьурмалъ бугеб.\nцо кIалъай кIалалъул - кIарччамаб калам,\nКIиябго бералъул берцинаб балай -\nЛъаларо дур кхимат - къватIул хабарал.\nНусабго саналъухъ, сипат - куцалъухъ.\nКинха гIайиб чIвалеб гIамал - тIабгIалда,\nЩибаб къатIра - тIири тIасан бихьула.\nГьаналъ бугеб ракьа, гьоркьоб бугеб нах -\nГIадан - инсаилан яти гурони,\nДагъистан гвангъарай Гулишат - бикал.\nСипат - гьаяталъул гьайбаталдаса.\nГIамбарул тIегь гIадаб, би - рахь жубараб,\nГIадан - инсанасул рагIадго гьечIо.


Усттаршиву та-дунугу тIалавссар |\nУсттаршиву та-дунугу тIалавссар\nМарт зурул 2-нний МахIачкъалалив Дусшиврул къатраву хьунни WorldSkills Russia «Жагьилсса пишакартал» тIисса региондалул III-мур чемпионатрал хIасиллал мажлис.\nШикку гьуртту хьунни 150-нния ливчусса жагьилтал ва микссава экспертътал. Му бакъассагу, гьашинусса чемпионатрай гьурттушинна дунни личIи-личIисса регионная бувкIсса хъамаллурал, жяматрал ва политикалул ишккаккултрал, хьхьичIунсса компаниярттал каялувчитурал.\nМажлис тIивтIуна дунияллийх машгьур хьусса «Лезгинка» ансамбльданул къавтIавурттайну. СахIналий ккаккан дунни чемпионатрал даврия ва микку гьурттушинна дуллалиминнал пишардал усттаршиврия бусласисса видео.\nХъирив ихтилат бунни ДР-лул захIматрал ва социал хьхьичIунмайшиврул министрнал буржру биттур буллалисса Расул Ибрагьимовлул.\n— Чемпионат нанисса шанма-мукьва гьантлул мутталий 300-нния ливчусса жагьилтурал ккаккан дунни цала-цала пишардал усттаршиву. WorldSkills Russia чемпионат дуллай байбивхьуния шихунмай инсантуран кIул хьунни захIматрал пишарду хIакьинусса заманнай тIалавну бушиву. Гьашинусса чемпионатрай жагьилтурал ккаккан дунни 24-хъул журалул пишардал усттаршиву. Чемпионат жула республикалун хъуннасса агьамшиву дусса хъанахъиссар, цанчирча экономика хьхьичIуннай шаву хъар хъанай дуну тIий так квалификация дусса пишакартурайн, — увкунни Расул Ибрагьимовлул.\nМуния махъ сахIналий барча бунни ва арцуйнусса бахшишру дуллунни бяст-ччаллаву хьхьичIунсса кIанттурду бувгьусса пишакартуран.\nЖагьилтал барча буллай, миннан медальлу, хIурматрал грамотартту дуллай ия Республикалул жагьилтал давурттал дузал буллалисса «Успех» центрданул директор Шамил МахIаммадов.\nВа чемпионатрай ххув хьусса жагьилтал кьамул бантIиссар Дагъусттаннал цачIун дур командалувун, гьашину Южно-Сахалинскалий хьунтIисса «Жагьилсса пишакартурал» миллатирттал VI-мур чемпионатрай гьурттушинна дан.\nВа чемпионатрай, муданма кунма, гьашинугу хьхьичIунсса кIанттурду бувгьунни Каспийскаллал Серго Орджоникидзел цIанийсса Машиностроениялул ва сервисрал колледжрал студентътурал.\n«Инженерный дизайн» компетенциялий цалчинсса кIану бувгьунни Исяев Кьурбаннул, кIилчинмур – Каримуллагь Сулаймановлул ва шамилчинмур – Фарид Амировлул.\n«Токарные работы на станках с ЧПУ» компетенциялий цалчинсса кIану бувгьунни Мевлюд Таибовлул, кIилчинмур – Сяид Залимхановлул ва шамилчинмур – Илдар Тажуттиновлул.\n«Фрезерные работы на станках с ЧПУ» тIисса компетенциялий цалчинсса кIану бувгьунни Арслан НурбахIандовлул, кIилчинмур – Муслим МахIаммадовлул, шамилчинмур – ТIагьир Жабраиловлул.\nАвтоххуллурдал колледжраву хьусса «Машинартту бакьин баврил» бяст-ччаллаву шамилчинсса кIану бувгьунни вава колледжрал студент Сяид Халатовлул.\nПредыдущая записьРисалалул хIакъиравусса пикрирдуСледующая записьШамил Рамазанов Ккуллал райондалул администрациялул зузалтращал


Жиб-жиб гуллаялъул жавабчилъигун\nХIукуматалъул гурел хасал хъаравулъиялъул идарабазул халгьаби унеб букIана дагьаб церегIан къояз Дагъистаналда. Гьезул лъеберго гIанасеб махIрум гьабун буго ярагъ хIалтIизабизе кьолеб изнуялдаса. Халгьабиял тIоритIиялъе гIиллалъун рехсолеб буго кIиго моцIалъ цебе Москваялда ЛДПР партиялъул вакил Роман Худков Дагъистаналдаса гIолохъабаз кьабун вукIин. Депутатасде тIадекIанцIи гьабуразул цояв ватун вуго хасаб хъаравуллъиялъул идараялъул хIалтIухъан.\nЖакъа къоялъ Дагъистаналда руго киналниги 222 гIанасеб хIукуматалъул гуреб хъаравуллъиялъул идара. ГIаммаб куцалда гьенир хIалтIулел руго 7200 цIикIкун чи. Гьезие моцIалъе щолеб харжги квешаб гьечIо 9- са 12 азарго гъурщиде щвезегIан. Хасаб хъаравуллъиялъул идарабазда жакъа хIалтIулел руго батIи-батIиял ригьалъул ва цере батIи-батIиял хъулухъазда рукIарал гIадамал. Жанисел ишазул минтсерлъияллда, полициялъул офицерал, ветеранал, армиялда хъулухъ тIубан руссарал гIолохъаби.\nЛъеберго гIанасеб гьединаб идараялъул халгьаби тIобитIун буго Россиялъул жанисел ишазул министерлъиялъул хъулухъалъ Дагъистаналда. Гьеб халгьаби тIобитIиялъе гIиллалъунги ккана исана июль моцIалда Москвалда ЛДПР партиялъул вакил Роман Худяков Дагъистаналдаса гIолохъабаз кьаби. Депутат вухарал гIолохъабазул цоясухъ батун буго хасаб хъаравуллъиялул идаарялъул хIалтIухъан вукIин тасдикъ гьабулеб документ.\nРоссиялъул Жанисел Ишазул идараялъ Дагъистаналда тIобитIараб халгьабиялдаса хадуб лъеберго гIансеб хасаб хъаравуллъиялъул идарялъухъа азаргоялдаса цIикIкIараб ярагъ нахъе бакIарун буго гьез. Ярагъ хIалтIизабиялъул рахъалъ ругел рихьизариялъул низам хвезабун бугин гьезилан хъвалеб буго гьеб баяналда.\nХасаб хъаравуллъиялхул идарабазулгун хIалтIи гьабулеб жанисел ишазул идараялъул бутIа буго Махачахъалаялда. Амма гьеб идарялъ «Эркенлъи» радиоялъе киналгIаги комментариял кьечIо. Дагъистаналъул жансиел ишазул пресс-хъулухъалъул изну гьечIого жидер ихтияр гьечIин информалатазе баян кьезеян абуна нижергун бухьен гьабурав чияс. Гьеб изну тIалаб гьабун пресс-хъулухъалъулгун бухьен гьабидал гьезухъаги жаваб щвечIо.\nРоссиялъул жанисел ишазул министерлъиялъул чагIаз жидер идараялда кинабгIаги халгьаби тIобитIичIилан бицана Эркенлъи радиоялъе «Гард М» абураб хасаб хъаравулъиялъул идараялъул хIалтIухъан Шамилица. Республикалда бищунго цебе рагаьраб ва бищунго машгьураблъун рикIкIунеб хIууматлъул гуреб хъаравуллъиялъул идара ккола гьеб. Жидер идараялда яргъ хIалтIизабиялдехун ва хъаравулъиялъул низам тIобтIиялде хасал тIалабал рукIунилан бицана Шамилица нижее.\nЖанисел ишазул вакилзабазул халгьаби гьединго жидедаги хъитIтичIилан бицана Эркенлъи радоялъе цоги гьединабго «ЩИТ И МЕЧ» абураб хасаб хъаравуллъиялъул идараялъул хIалтIухъан Багирица. Гьес бицанихъе гьезул идара кколел буго Мосвкаялъул хIинъи гьечIолъи чIезабиялъул хъулухъалъул къайимлъиялда гъоркье унеб идара. Жидер хIалтIудехун ругел тIалабал цIакъго кьварарал рукIунин ярагъги цIакъго хIажалъи ккараб мехалъ гурони жидеда хIалтIизабизе биччаларин.\nБагир: «Кодобе нижехъе ярагъ кьоларо, нагагь кьолеб бугониги гьеб кьола цIакъго рес къотIараб ахIвал-хIал бугони, мисалалъе дур гIумруялъе кIудияб хIинкъи бугони. Аслияб куцалда нижехъе кьола цогидал хасал алатал. Ярагъ дуца хIалтIизабуни дуца щай ва кида гьеб хIалтIизабурабали рагIа-ракьанде щвараб баян кьезе ккола прокуратураялъе. ХIасил калам нижер цIакъго жавабчилъи кIудияб идара буго ва хIалтIухъабаздехун бугеб жавабчилъиги цIакъго кьварараб буго. Киналго цIакъ тIадчIун куцан рукIуна кинаб къагIидаялда ва кинан гьел хIалтIизе кколелали».\nХасал хъаравуллъиялъул идарабазда хурхун хиса-басиял Дагъистаналда гьарун рукIана лъабго соналъ цереги. 2010 соналъул тIоцебесеб январалдаса байбихьун къуваталде лъугьараб къануналда рекъон гьениве хIалтIизе лъугьине бокьарав чи чара гьечIого цIализе кколев вуго гьеб хъулухъалъе. Гьел хиса-басиял гьариялъе ккараб гIиллаги рехсолеб буго гьеб баяналда, гьединал хъаравуллъиялъул идараялда хIалтIулел чагIазул гIемерисел ратун руго жидеца тIубалеб хъулухъалъул кинабгIаги бичIчIа-бикъицин гьечIел чагIи. Аслияб куцалда гьел ратун руго гьединаб идараялъул хважаинасул гIага-бажаралниги, лъалел-хъвалелниги гIадамал.