Аварская народная песня текст\nДида данде ккана цо берцинай яс\nБералги дие тун нур босун ана\nГьелъ дие карандаса рак1 бахъун ана\nВа ч1ег1ерал берал дихъги ралагьун\nЧ1аралъуго дунги хагазе гьавун\nХарихъ мокъокъ г1адин къокъун анин яс\nМагниталъ-махх г1адин хаду дунги ц1ан\nЦ1орол гордал рагьун ялагьана яс\nКъаси моц1 баккулеб, къад бакъ баккулеб\nРихьарал лъик1 дида дур ц1орол гордал\nРалагьарал ч1вазе ч1орал реч1улеб\nЛъаралго лъик1 дида дур ч1ег1ер берал\nЦо нухалъ Шамилица Ведено шагьаралда\nЩибаб рат-раталдасан ах1ана наибзаби.\nАх1ана Шамилица хъах1лъарал гьакъилзаби\nГ1едег1арал мюридаз бак1арана жамаг1ат.\nНилъ г1емерал кьвагьдана […]\n[…] кьурал гьазда лъала.\nГьанже цо хабар буго халкъ нижер данде базе.\nБицана гьас бук1араб, рак1алде щвана хварал.\nХаду буги ахиралдав […] г1одой виччан,\nДунги г1умруда лъугин г1узраби чорхолъ ругин\nГ1адан херлъарал мехалъ хехдаризе лъугьунел.\nНужги дунги хваниги Дагъистан хут1улилан.\nРигьда […] гьабун лъик1\nЛъица Имам хисисилев рагъалъи ахир гьеч1еб\nНухал гьет1арал руго гьенисанго бачунел\n[Чаг1и] къвариг1ун руго\nГьединги абун Имам, ана [т1алг1абазухъел]\nК1иялго жиндир васгун аск1осел г1адамалгун\nАна сверухъ балагьун чалмаялда кверги лъун\nЧан х1инкъулев [лагадул], ворхатав маг1арулав\nМуг1рузда г1азу буго, г1едег1ана жамаг1ат\n[…] ц1ияб хабарги босун\nРуссана наибзаби к1уидулал насабалъе\nКъаси сардида щвана Х1ажимурад Г1андиве\nГьевгун цадахъ вук1ана цеве-нахъе балагьун,\nГ1инде шурун к1алъалев цо к1удияв мац1ихъан.\nМац1ихъаби кидаго кват1уларо ишалъе\nГьезул [кинигин…] х1лт1улеб саг1ат гьеч1ин.\nНаиб, дуда раг1арабищ к1удиясул хабар?\nХанжар тун ч1умал росун гъос [гь]абун тараб [лаза].\nКинаб х1укму раг1ич1еб, унго дуда лъаларищ\nИмам лъун жиндирго вас къач1алев вуго Шамил.\nДагъистаналъе т1ок1ав бегьулебищ [щивго чи]\nЩурай гении бичулев, Генусев гуронани\nГьел харбахъ г1ин т1амизе дир г1емер заман гьеч1ин\nИмам Шамил г1адинав щибго муг1рузе гьеч1о.\nК1иявго нухлулазул хабар гьелда къокълъана\nКъаси сардида нахъа Г1анди росулъги щвана\nХадуб Х1ажимурадил чирахъ г1одоб кьурун\nМац1ихъан г1едег1ана Веденой Шамилихъе.\nШамил дур ахирисеб […]\nХунздерил наибасул лъалаго х1ал хисана\nХ1ажимурад […] имамлъиялъул бицун\nЦо чиясул иш гурин Дагъистан кколебилан.\nЖив вугила Хунзахъа щулияв маг1арулав\nЩурай гени бичизе\nГенул гьавун гьеч1ин жив,\nЧалма къазе т1агъурги,\nТагъур лъезе бет1ерги\nБат1ияб гьеч1ищ абун дур тухумалъул гуреб?\nШамилица гьикъана, гьеб дуда раг1анищан?\nДанде гьас жаваб кьуна, жиндаго раг1анилан!\nИмам, дур шиклъи ккани дур х1албихьиялъе,\nАх1ун Х1ажимурадгун гьикъе гьеста дуцаго.\nГьес инкар гьабунани гьале аск1о дун вуго\nГьанисан Г1анди росу г1емераб рик1к1ада гьеч1о.\nУнеб буго Г1андиве Шамилил рек1арав чапар.\nГьесул чвантине буго т1ад мугьру ч1вараб амру.\nАх1улеб буго гьелда, метер щамат къоялде\nВеденной Шамилихъе шваилан Х1ажимурад.\nШамилил амру жендихъ чапарас кьураб мехалъ\nЧуялда кьили лъезе хехлъич1о Х1ажимурад.\nШамил валагьун ч1ана, бана лъабго-ункъго къо.\nДов мац1ихъан вач1ана гьасул рукъалъул к1алт1е.\nДагьалъ ч1ун Шамилица Х1ажимурад гьикъана\nХ1инкъанин мун вихьизе гъовилан жаваб кьуна\nДие Шамил х1ажат г1еч1ин\nГьесие […] х1ажат лъани\nДун х1адурав вугилан\nВач1а дихъе живгоин\nЦадахъ васги вечеин\nВиччан те бихьзеин\nЛъица квер […] гьабулеб гьанже Дагъистаналда.\nЧитайте также: Капиллярная гемангиома печени лечение народными средствами\nЧитайте также: Как заставить человека перестать храпеть народный способ\nЧитайте также: Женская виагра народные средства


МахIачхъалаялде их щвана тохлъукьего. ХIатта риидалиде бачIараб, багIарараб. Гьава-бакъалда цадахъго къо бахъанагIан хIалуцулеб бугин абизе бегьула политикияб ахIвал-хIалги. Хаслихъе тIоритIизе ругел республикаялъулги Россиялъулги парламенталъул рищиязде хIадурлъулел руго политикиял къуватал.\nГьеб хIадурлъиялъул, къеркьеялъулги руго жиндирго гIаламатал Дагъистаналда. Масала, Пачалихъияб Думаялъул жакъа ругел ва нахъойги рукIине рес бугелин рикIкIунел депутатазул лъалеб чIаголъи бихьулеб гьечIо. Гьез гъоркьанги тIасанги иш рекъезабун бугин ккола. Рекерахъдулел руго бергьизе кIудияб рес-сурсат гьечIел "нижги ругин анир" абун бичIчIизабулеб гIел.\nГьезулги, халкъалъулги, гьаркьал рикIкIунеб власталъулгун рищиязул комиссиялъулги гьоркьорлъаби сентябралде кинал рукIинел абизе захIмат буго. Республикаялъул парламенталде рихьизарулел депутатазул сияхIал щибаб къоялъ хисулулел ругин абизе бегьула.\nРадал "Единая Россия" партиялда вукIарав чи къадеялде "Справедливаялде" ккун ватула, гьениб бакI кквезе бокьаразул цIайи цIикIкIани "Патриотазде" ва гьенисанги къватIире ккун мандатго гьечIогоги хутIула.\nГIажаибаб хIалтIи, партия буго жиндир бижиялда ва бичIчIиялда рекъон цо пикруялъул, яги цо социалияб къокъаялъул гIадамаца цевехъанги вищун парламенталда жидер интересал цIунизе данделъараб гIуцIи. Нилъераца къойие къого пикру ва гьелда рекъон партия хисула. Щай? Щай гурелъул хIакъикъиял партиязде церехун бетIералъ ва пикрабаца цолъизарулел рукIун ратани, гьаниб иш чохьоца гьабулеб букIун.\nГIорцIизегIан квен щолеб бакI балагьун бищулеб буго партия. Ай тунка-гIуси квен бугеб русснада сверухъ унеб гIадаб жо буго . Щибниги халкъалда гьикъулеб жоги гьаниб гьечIо. Щивав чиясул букIине рес буго жиндирго пикру щив тIаса вищилев абураб суалалъе.\nДир пикруялда парламанталъул рищиял абураб жо буго гьадингосеб ххвалие, гIадамал гуккизе ургъараб чIанда. Щай гурелъул гIаммаб пикруялда сверухъ цолъараб халкъги гьечIо гьениб, халкъалъ жидер мурадал цIунизе вищарав цевехъанги гьечIо.\nМасала, нилъеда лъала ХIажимурад ГIумаров абурав цо машгьурав политикияв хIаракатчи. Гьев чи комсомолалдагун компартиялда вукIун ватиларин кколаро дида гьесул ригьалъухъ валагьун. I990 абилел соназул ахиралда бикьун Дагъистаналда гIарацгун депутатасул мандат босана. Думаялда гьев вукIана "Народная партия" абураб фракциялда. Хадув гьев вагъарана Дагъистаналда "ЛДПР" партиялъул цевехъанлъун. Гьоркьоб заман ингун Москваялдеги ун вихьизавун вачIана "Справедливая Россия" партиялъул цевехъанлъун.\nХIисаб гьабеха, чияс хисун буго щуго батIияб партия. Пикруялда ва идеологиялда сверухъ цолъун гIуцIулеб жо батани, кин цо чияс щуго лъагIалида жаниб щуго идеология хисулеб? Гьеле гьел политикиял хIаязул хIаркатчагIацаги, рищиязул хIармацаги, хIинкъарал, меклъиялда данде къеркьезе къуват гьечIел гIадамацаги ккезабуна гьаб жакъасеб хIалалде улкаги нухмалъиги.\nДир рес букIарабани гражданин ва избиратель хIисабалда Дагъистаналъул парламенталде, думаялде ва республикаялъул бетIерлъуде чагIи рихьизаризе, хIалтIизабилаан батIияб къагIида. Лъала гьеб жакъасеб Россиялда киданиги цебехун биччалареблъиги. Амма анищал гьаризениги ихтияр нилъехъениги тезе бегьуларищ? Масала, кьуна дихъе гьединаб рес метер Пачалихъияб Думаялде депутатал рихьизаризе ва гьелго чагIи чанго соналдаса республикаялъул бетIерлъунги тезе.\nТIоцебесеб шартIлъун гьабилаан кандидат ракI-ракIалъ Аллагьасдаги божулев, цо течIого какги балев чи вукIин. Гьеб буго аслияб шартI, хадусеб буго гьесда нахъа бугеб халкъ, политикияб ва нухмалъиялъул сурсат, гьесул гIакълу, гьесул къадру, гьесул сабру (чара гьечIого нухмалъуда вугев чиясе хIажатаб шартI) ва цогидал нухмалъулесе хIажатал рахъал.\nГьел Аллагьасдаги божулел, метер Къиямисеб къоялъ Аллагьасда цебе букIунелдасаги хIинкъарал гIадамал нухмалъиялда толаго конституциялда гурел, Къуръаналда квер чIван гьедизарилаан халкъалда цере, ракI бацIцIадго хIалтIиги гьабизе бугин, цо капек гIарацги бикъизе гьечIин, хIарамаб, гьукъарабщиналдаса инкарги гьабилин.\nАллагьасдаса хIинкъарал бусурбаби гIемер рукIина, амма республикаялъул нухмалъиялъиялъул даражаялъе цохIо гьеб рахъ гIоларо. Гьеб шартIалда рекъон Къуръаналда кверги чIван гьедани кигIан кIваниги ритIухъав ва гIакъилав нухмалъулевлъун вукIинаан дир хIисабалда жакъа цIияб партиягун вагъарарав гьевго МухIамадрасул СагIадуев.\nПартиялда гъорлъе батIи-батIиял чагIи ккезе рес бугелъул. Дица ургъичIого гьебго сияхIалде жувалаан Сулайман Уладиев ва Сайгидпаша ГIумаханов, дида лъала гьез кьуричIого как балеблъи ва Къуръаналда гьедани хIинкъизе рукIин мекълъи биччазе. Жеги ратила нилъеда лъаларел гIадамал, нухмалъиялъул хIалбихьиги бугел, Аллагьасе какги балел.\nХъабчилъ ватулин багьадур абун гьечIищха магIарулаца, чара гьечIого машгьурал рукIине кколарелъул. Дица рехсон тана дидаго лъикI лъалел чагIи, ишазулъ, гIамал-хасиятатлъулъ, хьвада-чIвадиялъулъ рихьарал дидаго рихьарал.\nМасала, лъида ракIалде ккелаан Сайгидпаша ГIумаханов сардилъ вахъун хъахIлъи базегIан мажгиталда Къуръан цIалулев ватулин абураб жоялда. Дие гьеб гIемерал чагIаца тасдикъ гьабуна ва дун гьевгун сапаралда вукIана цо нухалъ.\nУладиев щивали лъазе бокьани цIале араб "Новое дело" газеталда вукIинисеб президентасде хитIаб, гьелъ гIемераб жоялъул бицуна. Дагъистаналъул бетIерлъун толев чи хIакъикъияв бусурманчиги вугони, Къуръаналда квер чIван гьедун нухмалъудаги тани, кинабго ришватгун цIогьалъеги, меклъиялъеги ахир лъелаан, светский законалда рекъон нилъ хIалтIаниги бацIалъилаан Дагъистан гьел шартIал тIурани. Хабар лъикIаб рагIайги.\nБарвихаялда муниципалиял рищиял нахъе рахъана


Сарат Мухумаева "БАРКАЛА, АВАР КАЛАМ" Алипбаялъулгун къо-мех лъикI гьаби » Ассоциация учителей аварского языка\nАУАЯ » Учителасе » Тадбиразул разработкаби » Сарат Мухумаева "БАРКАЛА, АВАР КАЛАМ" Алипбаялъулгун къо-мех лъикI гьаби\n1 класс «Баркала, Авар калам».\nТадбиралъул мурадал ва масъалаби:\nТIоцебесеб классалда авар алфавит малъиялъул ва Авар каламалъул тIехь цIалун бахъиялъул гIаммаб хIасил гьаби, лъималазул бажари ва гьунарал церетIей, рахьдал мацIалде рокьи, рац1ц1алъи, тIехьалдехун адабияб бербалагьи ва цогидалги лъикIал хасиятал лъималазулъ куцай.\nАвар мацIалъул малъараб материал такрар гьаби ва щула гьаби.\nМагIарул мацI лъазабиялде лъималазул кIвар буссинаби;\nМагIарул мацIалде цIалдохъабазул рокьи цIикIкIинаби;\nЖидерго мацI лъазабизе дагьабги жигар бахъи.\nЦIалдохъабазул калам ва творчество цебетIей;гьеб дарсидалъун лъималазул рекIелъ лъикIаб асар лъугьин.\nДарсие къваригIунел алатал: кIудияб Авар калам,авар азбукаялъул слайдал,шарал,лъималазул бутIрузда холел хIарпал,микрофонал,проектор,доска,Хъарталъулги ЧIилбикIилги форма,лъимлазе гьуинлъаби,I-еб класс лъугIиялъул дипломал.\nАссаламу гIалайкум, гIисинал цIалдохъаби!\nАссаламу гIалайкум, хириял нижер гьалбал!\nИзну кье дий рагьизе авар хIарпазул байрам!\nАссаламу гIалайкум!-абула мугIалималъ\nАвар мацIалъул дарсде ниж рачIаралщинахъе.\nНижеца жаваб кьола: ВагIалайкум ассалам!\nСалам кьун хадуса ниж берцинго гIодор чIола.\nКечI цIалила Расул ХIамзатовасул «Ассаламу гIалайкум!».\nАваразул миллат –мацI!\nАхир рокьуе гьечIеб!\n3) Армяназул пашманлъи\nАрарат мегIер буго,\nАвар мацI лъачIел лъимал!\nМугIалим.Нилъ аваразул пашманлъилъун лъугьинарин ракI чIола,лъимал,дир,щайгурелъул нужеца тIубараб соналъ лъикIаб хIаракат бахъана рахьдал мацI лъазабизе. Гьелъие нугIлъи гьабила жакъа нужеца рицине ругел кучIдузги.\nЦоцада хадур цере рекерун рачIина ЧIилбикIги Хъартги.\nЧIилбикI.Нахъе кье!Нахъе кье!\nХъарталъ цо жо бахчулеб букIина ЧIилбикIидаса.\nМугIалим.Щиб ккараб нужер гьанжеги?Щиб кьоларого бугеб,ЧIилбикI, Хъарталъ дур?\nЧIилбикI.Щибха букIинеб,магIарул мацIалъул хасал хIарпал лъазаризе захIмалъун букIун,гьаркьилаб азбука хъван букIана флешкаялда интернеталда батун. Гьай нагIана батадихъе щун руго. Гьанже нахъе кьолел гьечIо дир гьел.\nХъартай.Кьелароха!КIолеб батани рахъизе вачIа.Учу-чу,учу-чу!Дида батIаго лъазе кколарищ эб хъвазеги цIализеги?\nЧIилбикI гIодила.Гьанже дида магIарул мацIалда цIализеги хъвазеги киданиги лъаларо.\nМугIалим.ГIодуге,ЧIилбикI,нилъеца кьезарила Хъарталда дур хIарпал.МагIарул мацIалда цIалдезе ругьунлъизе бокьун батани,дир лъималазда цадахъ сентябралъго школалде щай мун вачIинчIев?НекIого цIализеги хъвазеги лъалаан дудаги.\nЧIилбикI.Дун нечон вукIана гьитIинал лъималазда цадахъ цо классалда цIализе.Гьел релъанхъилаангури дида тIад.\nМугIалим.ГIадада хIинкъун вугоха,месед мун.Нижер школалда гьединал адаб гьечIел лъимал гьечIо цIалулел. Гьез дуе кумекцин гьабизе букIана.\nЧIилбикI.БукIун батила вала.Гьеб уяб жойищ,лъимал?Дие бокьилаан гьезул лъаялъухъ ва бажариялъухъ валагьизе.\nМугIалим.Хъартайги парахат те, мунги берцинго лъималазухъ гIенеккизе гIодов чIа.\nХъартай.Дун божуларо гьадинал гIисинал лъималазда хъвазеги цIализеги лъалин абураб жоялда.Шагьаралда гIурал гьазда захIматал хIарпал киданиги лъазе гьечIо битIун цIализе ва хъвазе.\nМугIалим.ХIурматияй ,Хъартай,рачIа гьоркьоб жо базе.Лъималазда киналго магIарул хIарпал лъалел ратании дуца ЧIилбикIил хIарпал нахъе кьезе разияй йигищ мун?\nХъартай.Амма лъималазда хIарпал лъалел ратичIони дуца дие репетиторлъи гьабизе кколаха бесплатно.\nМугIалим.Бесплатнойилая?(елъулаго)Эб репетиторлъи щибилан абулеб жогIаги?Дуе магIарул мацIалда хъвазе цIализе лъазе бокьун батани,ячIа дурго, дица малъила дуда эб чIобого.\nМугIалим.Гьаб бакIалда нилъеца кIиязго гьабураб къотIиялъе гьалгощинал лъимал ругоха нугIзаллъун.\nЛъимал,бихьизабилищ цо Хъарталда нилъедаго магIарул\nхIарпал лъалел куц?\nХъарталъ флешка компьютералда лъела ва гьаркьилаб азбука бачIина экраналде.Лъималаз экраналде бачIа-бачIараб хIарп киназго цадахъ ахIун абила.\nХъартай.Вабабай,хвана гьанже хIалтIиго!Лъаларо дида киданиги магIарул мацIалда цIализе. Дида лъала гьабулеб жо.Лъидаго бихьуларедухъ лъималазул авар каламалъул тIехь бикъила дица.Бихьиларедухъ портфелалъуе яккила ва гьениса тIехь босила.Портфелалъул бетIергьаналда(I-еб классалъул цIалдохъаналда) бихьила гьеб ,гьей гIодилаго мугIалималда аскIое ячIина.\nМугIалим.ДуегIаги щиб ккараб ,Асият,мунгигIаги щай гIодулей йигей?\nАсият.Хъарталъ дир портфелалъуса авар мацалъул тIехь бикъана.ГIодила.\nМугIалим.Гьеб щиб цо кIудияй саламатияй гIаданалда рекъечIеб пиша? Хехго ясалъул тIехьги кье нахъе.ТIасияб сентябралда ЧIилбикIида цадахъ тIоцебесеб классалде ячIине хIадуре.Дица цIияб тIехьги кьела дуе.\nМугIалим.ГIелму лъазе киданиги кватIун букIунаро.Дица гьарила гьесда,гьелъул ургъел ккоге дуде.Амма тIасияб соналдаса президентасул бихьизабиялда рекъон киназулго релъараб форма букIине кколаха.\nМугIалим.ХIурматияй Хъартай,школа модаби рихьизаризе рачIунеб бакI гуро.Джинсалги цогидабги ретIе рокъобги,къватIибги,дуего бокьанщиналъуб.Амма школалде ретIизе ккола релълъараб, бихьизабураб форма.\nХъартай.Киениги ине кколарейха,Хъартай,мун.Школалде жалго рачIуна фабрикаялъул гьоркьохъаби.Гьез роценги гьабула.Цинги дур размералъул ретIел букъизе тIаде босула.ТIаса бище дуего бокьилеб гIадинаб костюм.\nСлайдал риччала школалде ретIулеб формаялъул.Хъарталъ тIаса бищила жиндиего данде ккараб форма.ЯчIун цо хIалтIухъаналъ роцаби рахъила Хъарталъул.\nМугIалим.КигIанги берцин йикIинарищха.ЧIилбикIиеги гьабила нилъеца,Аллагьас хъван батани, васазул костюм.Васазеги рукъула гьенир цIакъ берцинал квасул шалалъул костюмал.\nГьанже гIенеккилин нилъ лъималазухъ.Рихьулел ругищ нужеда берцинлъи дир лъималазул, кьералъ чIарал?\nХъартай.Машааллагь.(ту,ту,ту)Лъималаз хIарпазул кцучIдул рикIкIина.\nХъартай.Машааллагь,гьабгощинаб жо кидагIаги гьаз лъазабураб?БицанкIаби малъанищ,лъимал,нужеда мугIалималъ?Изну кьеларищ,хIурматияй мугIалим, дие гьадинал цIодорал лъималазе бицанкIаби кьезе?\nМугIалим.Кье дурго.Дир лъималаз бокьараб бицанкIо чIвала дур.\nХъарталъ бицанкIаби кьела авар каламалъул тIехьалдасан.\nКIиго эбел,анцIго тIинчI? (кверал)\nЛъим кунеб,квен гьекъолеб жо?(гIанкIу)\nГьаракь кIудияб кIихIатIилаб сагIат?(хIелеко)\nКъваридаб бокьоб кьарияб оц(мацI)\nГьаб бицанкIоялъени жаваб хIакъаб жо буго нужеда лъангутIи.\nЖаниб гьава бугIиялъ,\nГьаб басанкIо щиб кколеб?(торгIо)\nМугIалим.Дица абунагури дуда азда кинабго жо лъалин.ТоргIоялъул хIакъалъулъ кечIги лъала дир азда.РачIа,лъимал,киназго цадахъ кечI цIализе.\nДунги цадахъ кIанцIела.\nЧIилбикI.ХIурматияй мугIалим,нужер лъималаз хасал хIарпазул кучIдул рикIкIинчIогури.\nМугIалим.ГIадада гуро ,ЧIилбикI,гьезда хасал хIарпалин абулеб.Гьел цогидазда релълъинчIел,гIажаибал,хасал рукIиналъ лъун буго гьезда гьеб цIарги. Гьезие гьаб байрамалда бакIги буго хасаб.Авар каламалъул тIехьги хасал хIарпалги рачIун руго нилъехъе гьоболлъухъ.\nАвар каламги хасал цIарал ботIрода лъурал лъималги рахъина сценаялде.\nКIикъоялда кIиго хIарп\nГьезда гьоркьор чIухIадго\nМагIарул хасал хIарпал!\nАнцIила лъабго гьаб хIарп\nКъого куплет ахIана.\nКъойил балеб цIад буго\nКъулгIаги аскIоб буго,\nКьабе ,мугIрул,гьазий хъат!\nКьурулел руго хIатIал,\nКьунсрул кваркьаби гIадал\nКьурда бисал гIадинал\nЦIунцIрагIан кIвахI гьечIей\nЦIарберцин йиго Шагьри\nЦIадаб цIул лъолейги ай\nЦIетIа хьаг лъолейги ай\nЦIамги бухIараб лъимги\nЦIодорай гьалъ бачIана\nЦIикIкIарай ияцалъ хинкIал\nЦIцIеги бухьун щвана ай\nХъабан къасиги щвана\nХъабахъги мугъзада чIван\nХъарталъ гIадин ракь тана\nХъахIаб хъазги ахIана\nХъала гIадин рукъ ккана\nХъазги тIадего щвана\nХъазмида сверун ракIгъун\nКIалкIучI кквезе лъугьарай\nКIилъилай гIодой ккана\nКIветI лъукъун.би баккана\nКIодоца кьун рукIарал\nКIазги хIарщуца цIуна\nХьит ретIулаго Расул\nХьолбоде рехун ана\nХьвагIун чIарбиде ккана\nХьит гIантаб жо бугилан\nХьибилги ккун гIодана\nХьвагIун ана къотIнобе\nХьандолев Расул вуго\nХьуцIилъ къараб къверкъ гIадин\nХьитги хIарщулъ къан буго\nХIисаб тун берцинаб\nГIанкIитIинчI къварид буго\nГIодулеб чIолеб гьечIо\nГIужрукъгун багъизе ккун\nГIуж лъечIеб бакI тун гьечIо\nГIилла цойгиги ккана\nГIамал кIудияб алда\nГIанкIал тIад релъанхъана\nЧIороло хурул ссанда\nЧIурканаб гьелъул кечIалъ\nЧIухIараб горде бугей\nЧIегIерал гъалал ругей\nЧIаго таяй ПатIица\nЧIанкIго-чIанкIан хъат чIвана\nЧIахIилъа боржун индал\nЧIун хутIун йиго ПатIи\nГьинги бикьизе гьабун\nГьимулаго бакъ щвана\nГьурмада гьеб къочана\nГьайбатаб къо рещтIана\nГьаркьица гъалалги ххан\nГьай бабаца къачIана.\nГъурараб цIер бакIарун\nГъуни гьесго гьабураб\nГъуд-гIучI бугеб бакIалда\nГъазил джанеде кколаро\nГъванща хъасулев вуго\nТIугьдузул квацIиги ккун\nТIагьирги унев вуго\nТIокIавги къамартIав вас\nТIавус гIадин цIализе\nТIалабги гьабила гьас\nТIирун чIолеб гIамалги\nТIад малги бан толеб гьас\nАвар калам.Дица гьаб лъагIалида жаниб гIемераб жо малъана лъималазда .Дие цIакъ бокьилаан лъималазда дица малъараб жо ракIалда бугищали бихьизе.\nМугIалим.ЛъикI буго,хIурматияб ,дуе гIумру кьеяб Авар калам.Рахъа,лъимал, цере нилъеца лъагIалида жанир лъазарурал кучIдузул цо-цо кучIдул рикIкIинин Авар каламалъе.\nЛъимал рахъина ва цо-цоккун рикIкIина\nХъартай.Нижер маргьабазул дунялалда гъоб цил тIинчI гIадал цIалдохъаби ругилан ккола дида нуж.\nМугIалим.Эб кинаб цилтIинчIгIадинаб?\nХъартай.Вабабай,дудагийищ,Сарат МухIамадовна,гьеб маргьа лъалареб?\nМугIалим.КIочон буго дида,бокьилаан дуца ракIалде щвезабизе.\nМугIалим.Маргьани дида цIакъ лъикI ракIалда букIана,амма дуца цоги нухалъ лъималазе гьеб бицине бокьун букIана дие.\nАвар калам .Цо бищунго дие бокьулеб бицанкIоги кьела дица нужее лъалищали.\nКIал гьечIеб,мацIги гьечIеб,\nБер гьечIеб,кверги гьечIеб,\nГьаб щиб жо кколеб,лъимал?(тIехь)\nАвар калам.БитIун буго.\nХъартай бищунго цIакъ кинаб тIехьха нужее бокьулеб?\nАвар калам.Дун цIакъ бохараб буго нужее гьедин бокьиялдаса ,нужеде кутакалда ругьунлъунги буго гьаб цIалул соналда жаниб.Амма дие нахъе ине заман щвана гьанже.Дун унилан нужер ракI хоге,лъимал.Дун хисун цIияб тIехь бачIина нужехъе.\n2-еб классалъул тIехь.Ассаламу гIалайкум!\nАвар калам.Дуе лъугьараб жогIаги щиб?Мун рагъдейищ ун букIараб,гьудул?\n2-еб классалъул Авар калам.Гьикъизего гьикъуге.Дун ккун букIана цо цIакъ цIализеги кIвахIалав,тIахьазул къиматги гьечIев васасухъе.Вабабай,дида гьес чIезабураб басрияб къо!\nАвар калам.Дуе битI ккун гьечIоха,гьудул,дирни гьал лъималаз цIакъ хIурмат гьабуна,тIад жо бигъана.Кверал чуричIого кодобе босичIо.Гьединлъидал дунги гьадин цIиго хутIун буго.\nМугIалим.Лъимал,гьадинаб хIалалда нилъеца тIехь тезе бегьиларо.Гьелъие кумек гьабизе ккела.Гьеб берцинго къачIазе ккела.\n2-еб классалъул Авар калам.Нужеде бугоха дир хьул.РакIалда чIезабе,лъимал:\nНужеца тIу-тIун тIехь рехани,\nТIад обложка бигъичIони,\nАмма тIадчIун тIехь цIалани,\nТIад обложка бигъанани,\nЛъикIал лъимал ругин абун.\nГьанже дица нужергун къо-лъикI гьабулеб буго.Баркала нужее,лъимал,дир гьабураб хIурматалъухъ.Дидаса босараб лъаялъухъ.\n2-еб классалъул Авар калам .\nДунги Бичас биччани,тIасияб соналъ бачIина нужехъе.Воре нужедаго мугIалималъ малъараб жо кIочене тоге.Тавпикъ кьеги Аллагьас нужерго рахьдал мацI хъвазеги, цIализеги, бицинеги лъазе.\nХъартай.Нижги рилълъина нужеда цадахъ.ТIасияб соналъ школалде рачIине ккани хIадурлъизе ккеларищ нижги.Рилълъа,ЧIилбикI нилъерго маргьаялде.\nМугIалим.Нужее киназего кIудияб баркала гьанире рачIаралъухъ.Иншааллагь,тIасияб соналъ рихьила.Нух битIаги!\n«ТIахьалги» Хъартайги ЧIилбикIги уна.\nМугIалим.Гьанже заман щвана I-еб классалъул Авар калам лъугIизабиялъул дипломалги сайгъаталги кьезе нужее.РагIи кьолеб буго байбихьул классазул завуч ПатIимат Абуковнаялъе ва ПатIимат Къурбановнаялъе.\nДипломал ва умумуз лъималазе росарал магIарул мацIалъул тIахьал кьела .\nМугIалим.Гьанже нуж ругоха унго-унгоял магIарул халкъалъул лъимал.Нужго магIарулазда релълъине ккани,нужеда магIарулал кинал гIадамал ругелали лъазе Расул ХIамзатовасул «МагIарулал» кечIги биччала дица нужее.\nГьалдалъун нилъер магIарул хIарпазул байрам лъугIана.Баркала киназего.Къо-мех лъик!ЛъикIаб бихьаги,я Аллагь!ЛъикIаб рагIаги!Амин.\nАвар учитель Аварский язык Сарат Мухумаева тадбир\nДобавлено: 15-04-2017, 17:47


Гьарзаяб бачIин: рохиялъейищ яги къварилъиялъейищ?\nДагъистаналъул мугIрузул мухъазда байбихьана ахбазан бакIариялъул сезон. Исана барщараб пихъ гIемераб букIиналъ гьелъул цIакъ кIудияб къадар бакIаризе ракIалда буго пихъ гIезабулезда. Амма гьелдаго гьоркьор квал-квалалги камулел гьечIин абулеб буго гьез. Кинал захIмалъабигун дандчIвалел ругел Дагъистаналъул пихъ гIезабулел чагIиян цIех-рех гьабуна нижер мухбирас.\nИсана пихъил бачIин лъикIго бугилан рази руго мугIрузул мухъазда ахбазан гIезабулел чагIи. Мисалалъе Гумбет мухъалда ругел чагIаз абулеб буго ункъазарго тонна пихъил бакIаризе ракIалда бугин жидедаян. Гьеб мухъалда аслияб куцалъ пихъидалъун бетIербахъи гьабулел росаби ккола ЧIикь, ЧIиркъатIа, Инхо гIадал росаби. Амма пихъ гIемераб букIаниги цадахъго квал-квалалги камулел гьечIо гьезул. Мисалалъе гьезул гIарз буго гьеб мухъалда пихъил нигIматал гIезарулеб завод гьечIолъиялда бан жидеца кинабниги ахбазан къватIибе баччизе кколеб бугилан. Гьелъул хIакъалъулъ гьадин бицунеб буго «Эркенлъи» радиоялъе Гумбет мухъалъул росдал магIишаталъул бутIаялъул нухмалъулев Мутаев ХIусеница.\nМутаев ХIусен: «Нижерго гьаниб пихъил нигIматал хIадурулеб завод гьечIолъиялда бан МахIачхъалаялдегун, Хасавюрталде баччизе кколеб буго нижеца пихъ. Бищун гIагарда бугеб завод буго Хьаргаби мухъалда, амма гьезул жидерго буго пихъ нижералдасаги гIемераб».\nЭР: «Нужер мухъалда букIинчIиш гьединаб завод?».\nМутаев ХIусен: «БукIана гьединаб завод цебе ЧIиркъатIа росулъ, амма анцIго сониги буго гьеб хIалтIулеб гьечIелдаса. Гьеб хIалтIизабизе инвесторал ралагьулел ругиланги абулеб буго, амма жеги гьел ратун гьечIо».\nЭР: «Шагьаралде пихъ баччизе ккеялдалъун нужеда дандчIвалел захIмалъаби кинал ругел?».\nМутаев ХIусен: «Гъобаги гIемерлъун букIуна пихъ. Нижехъаги босун бичулел чагIазе багьаби рекъезарулаго гIемер заман балеб буго, росулъаго бичизе бажарулеб букIарабани киназего лъикI букIине букIана, амма цоккураб низам гьечIого буго гьениб».\nПихъ барщизе байбихьун буго гьединго Дагъистаналъул цогидал мухъаздаги. ГьабсагIаталда хIалтIулел ругел пихъил нигIматал гIезарулел заводал руго Хьаргаби мухъалъул КIикIуни, Унсоколо мухъалъул Зирани, Хунзахъ мухъалъул Харахьи росабалъ. Цебе гьединабго завод букIана Шамил мухъалъул Гьолокь росулъги, амма гьабсагIат завод хIалтIулеб гьечIолъиялдалъун Гьакьадерилги кинабго пихъ бичизе къватIибе баччизе кколеб буго. Амма ЧIалдаса Къороде щвезегIан бугеб шагьранух къаралдаса ГьоцIалъан сверун ине кколел рукIиналда бан гьелъ кIудияб зарал ккезабизехъин буго гьакьадерил пихъ гIезабулезе. КигIаналде гьеб зарал бахине бугебали «Эркенлъи» радиоялъе бицунеб буго Гьолокь росдал бегавул ХIамзатов МухIмадица\nХIамзатов МухIамад: «Жакъа дица цо «Газель» автомобиль цIолеб бугони, цадахъ цогиги цIезе кколеб буго БагIараб кьодухъе щвезегIан. Лъабго тоннагIаги гьечIого чи къватIиве вахъинишха. Гьединал ресал ратизе кколел руго».\nЭР: «Гьелдалъун нужее кколеб зарал кигIаналде бахунеб бугеб?».\nХIамзатов МухIамад: «Мисалалъе, нусго миллион щвезе рес букIун батани гьел квал-квалал сабаблъун нижее шолеб буго гIицIго 50 миллион гъурущ. Гьеб бищун гIодобегIанаб къадар. ХIисаб гьабеха чIахIиял «трайлерал» автомобилалги рачIунел гьечIони кинха пихъ къватIибе баччун лъугIилеб, гьедин чан нух нижеца базе кколеб бугеб, цохIо газелал цIун пихъ баччун лъугIилиш?».\nЭР: «Нужерго росулъ букIараб пихъил нигIматал гIезарулеб завод цIигьабизе рес гьечIиш?».\nХIамзатов МухIамад: « Гьеб хIалтIизе биччазе нухал ралагьулел гьечIоха тIалъиялъ. ГIарац гьечIила, абила добила, гIемерал багьанаби рачун лъугIизабулеб буго хабар».\nГьединабго зарал ккезе бугин Гьонодисезул, Къородисезул ЗагIиб, МагIлиб ва гьел гурел цогидалги сверухъ ругел росабазул пихъ гIезабулел чагIазегиян абуна ХIамзатов МухIамадица хадубги.\nГьеб нух къачIан лъугIичIони жал митингалде рахъине ругилан лъазабун букIана дагьал церегIан къояз ЛъаратIа ва Шамил мухъалъул гIадамаз. Амма Дагъистаналъул хIукуматалъул нухмалъиялда шагьранух цIигьабизе ракIалдацин гьечIин ккола.\nГьарзаяб тIощел: роххиялъейищ яги къварилъиялъейищ?


ЦIияб масъала - UFCялъул рачел\nЗабит МухIамадшарипов бергьана Джереми Стивенсонидаса\nЖубараб речIчIухъанлъиялъул олимп ккола UFC. Амма цо-цо цогидал гIуцIабазги яхI бахъулеб буго рехсараб компаниялдаса нахъе ккечIого рукIине. Гьединаз жидерго мухъилъе къуватал спорт-сменал цIазелъун хIалтIизабулеб буго гIемераб гIарацги. Мисалалъе, гьал къоязда Азиялъул Road FC гIуцIиялъ тIобитIараб турниралъул\nаслияб къеркьеялда бергьаразе кьолеб букIана миллион доллар. Гьеб чвантиниб лъезе рес букIана Да-гъистаналдаса речIчIухъан Шамил Завуровасул. Нилъерасда данде гьеб къоялъ вахъана Франциялдаса\nспортсмен Мансур Барнауи. ТIоцебесеб кIиго раундалда Шамилица рингалда тIокIлъи бихьизабулеб букIана. Амма, лъабабилеб раундалда, дандияс Шамил, гьурмалъ накуги кьабун, нокауталде ккезавуна. ПалхIасил, щвечIо чачаназул «АхIмат» клубалда ругьун гьавулев 35 сонил ригьалде вахарав дагъистаниясе миллион доллар.\nГьебго къоялъ Прагаялда тIобитIараб UFCялъул иргадулаб турниралда цевевахъана кIиго дагъистанияв - Рустам Хабиловгун МухIамад Анкалаев. Рустам Бразилиялдаса спортсмен Диего Ферейродаса къуна. Анкалаевасин абуни гьебго Бразилиялдаса речIчIухъан Клидсон Абреуда тIад босана ракIчIараб бергьенлъи. Гьеб сордоялъ октагоналде вахъаралъухъ Рустамие щвана 43200 доллар, МухIамадие - 29500 доллар.\nЛъабабилеб марталда Лас-Вегасалда тIобитIарав UFCялъул турниралдаги гIахьал-лъана Дагъистаналдаса спортсмен. Рехсараб компаниялъул\nрейтингалда 12-абилеб бакIалда вугев Забит МухIамадшарипов дандчIвана анлъабилеб бакIалда вугев американав Джереми Стивенсонгун. «Дагъистаналъул ниндзя» абун тIокIцIар гIадада кьураб гьечIеблъи бихьизабуна Забитица рингалда. Чанго нухалда гьес кIанцIун кьабураб мал щвана американасул гъванщилъ. Гьединго заруцаги вухулев вукIана Забитица гьев. ПалхIасил, киналго судияз ракIчIараб бергьенлъи кьуна дагъистаниясе.\nКъеркьей лъугIун хадуб гьадин абуна Забит МухIамадшариповас: «Дун лъикI хIадурун вукIана къеркьеялде. Амма, кин букIаниги, цо жо гIолареб гIадинги вукIана, кIвар кьезе кколел рахъал ричIчIана. Гьаб бергьенлъиялдаса байбихьулеб буго UFCялда дир цIияб нух, рачелалъе гIоло нух», - ан.\nПрочитано 1009 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 11 марта 2019 14:49\nДругие материалы в этой категории: « Квешлъиялда данде лъикIлъи\tБокьула дие мун, гIагараб ВатIан »


Щивав чиясе гIадатаб ва ругьунаб ишлъун ккола хъизам-лъималазе гIоло хIалтIи, гьезул тIалаб-агъаз гьаби. Амма сверухъ лъугьа-бахъунеб жоялъул магIна бичIчIулареб захIматаб заманалда рес буго бокьарав чи, хасго жеги михъида хIур хъвачIев гIолохъанчи, вихха-хочун лъугьине. Гьеле гьединал гIолилал ккола, диниялгун жамгIиял ишазул рахъалъ тIадегIанал мурадазул бицун, жидер аслияб гIилла балъго толел къокъабазул вакилзабаз гъураб къорикье. Ахир-къадги гьединал гIолилал лъугьуна магIна гьечIеб кьвагьа-гIанхъиялъул яги рагъул къурбаналлъун.\nГьединаб нух мекъаб букIин бичIчIизе ккани, хIажалъула гIакълуги гIумрудул хIалбихьиги. Гьересияб идеологиялъул «хIакъикъияб багьа» кватIун бичIчIана ЦIунтIа районалъул ХIамайкьахъ росулъа Арсен Къадировасдаги. Гьеб багьалъун лъугьана гIолохъанаб гIумрудул чанги сон туснахъалда байги, эбел-инсудасагун хъизамалдаса рикIкIада вукIинги, жинда вихьилалде гIун вачIарав васги. Террористазе квербакъи-кумек гьабиялъухъ Арсен туснахъалде витIана ва анлъгогIан соналъ гьенив вукIана.\nТуснахъалде нух байбихьана гьадинаб лъугьа-бахъиналдаса хадуб: «ХIамайкьахъ росдада гIагарлъухъ цIул бакIарулев вукIана дун. Тохлъукьего дир мугъзалъ речIчIана чIимих. Нахъехун валагьана – вуго цо чи диде гIагарлъулев. Гьев ватана дир цинагIал. Дагьалъ цеве гьев ун вукIана «рохьилазухъе». Гьес дихъа чед гьарана. Кинха кьечIого телеб? Кьуна. Гьелдаса нахъе балъго баччулаан рохьилазухъе квен», - ан ракIалде щвезабуна Арсеница.\nДоб заманалда Арсенил букIана 19 сон. Гьес ячун йикIана лъади. «Дида бичIчIулаан, законалда рекъонкколареб иш гьабулеб бугеблъи. Амма дунго дидаго вихьулаан бахIарчилъун, лъикIаб иш гьабулев чилъун. Хадуб ккезе бегьулеб жоялъул пикруялде рачIунареб гIуж! ГIакълуялъухъ гIенеккулареб мех! ГIолохъанлъиялъ гьалаглъарав дунги», - ян бицана Къадировас.\nНаккдалъ бахчун варани тIубаларелъул, тIатана Арсенил балъгояб хIаракатги. Низам цIунулел идарабазул хIалтIухъабаз ккуна гьев ва букIана суд. Судалъ хIукму гьабуна щуго лъагIелгун ункъо моцIалъ туснахъ гьавизе. ВитIана Татарстаналда бугеб кьварараб низамалъул колониялде.\nГьеб захIматаб заманалда гьесда аскIоб хутIана гIицIго хъизам: эбел-эмен, лъади. Туснахъалда кIиго моцI бараб мехалда гьавуна гьесие вас. Арсение гьеб хабаралъ къуват кьуна туснахъалъул гIазаб хIехьезе. Колониялда гьев ругьунлъана автослесарасул махщалие.\nГъоркьиса декабралда Арсен тIадвуссана туснахъалдаса. ТIоцебесеб нухалда вихьана жиндир анлъго сон балев васги. «Бокьун буго васасе тарбия кьезе, жеги лъимал гьаризе. Бокьун буго хIалтIизе ва эбел-инсуегун вацазе кумек гьабизе. Амма районалда, росулъ хIалтIи гьечIо. Район тун ине ресги гьечIо жеги. ЛъагIалидасан ракIалда буго МахIачхъалаялде ине – автослесарлъун яги ралал бакIазда хIалтIизе. ГьабсагIаталда рукъалъул магIишаталда вуго», - ян бицана Арсеница.\nГьесул буго 26 сон. Мекъаб нухде тIокIалъ ккеларин абулеб буго гьес. Чидар гIакълуялда рекъон гIумру гьабуни, инсан кколеб бакI бихьун бугелъулха. «Нужерго эбел-инсуца малъараб гьабе, гьезие кумекалъе рахъун чIа. ГIенеккуге батIи-батIиял дагIватчагIазул харбазухъ – гъазаватилан абун, берцинал маргьабиги рицун, махсараде ккола гьез. Гьеб буго гьереси – гулбузда цере лъезе къурбанал ралагьиялъул мурадалда гьабулеб вагIза. Цогидазул гъалатIаздаса гIакъилго пайда босе, нужецаго гьаруге гьел», - ан малъулеб буго Арсеница гIолилазда.\nЦIунтIа районалда гIемер рукIана, Арсен Къадиров гIадин, гьетIа-кIичIараб сухъмахъ тIаса бищарал гIолилал. Херав Муса Сиражудиновас абулеб буго, бищунго хIалуцараб заманлъун букIанила 2010-2015 сонал: «ГIемерал гIолилал ана Сириялде, дагьал ккечIо терактал гIуцIаразул кьеразулъеги. Масала, жеги ракIалда ватила Гъизляралда живго жинцаго кьвагьарав нижер росуцояв. Гьесулго кIиго вац чIвана хасал операциязда. ХутIарал рикь-рикьана ва рахъ-рахъалде ана. Гьедин биххана кIудияб хъизам.\nГьеб балагьаб идеологиялде гIолилал ругьунлъана Интернеталдасан. Цоясе гьеб гьуинлъана ва гьес цогидалги гъорлъе цIана – гьедин тIибитIана киса-кибего. Гьайгьай, социалияб рахъалъ ругел масъалабазги квербакъана гьелъие: гIолилазе хIалтIи щоларо, сунде машгъуллъилелали лъаларого хутIула. Шукру Аллагьасе, ахирал соназда кьвагьи къотIана, тIоритIулел гьечIо хасал операциялги. ГIадамалги сабруялда руго, хIинкъи дагьлъана. ГIолилалги гIакъиллъун руго – тIекъал пикрабазда хадур унаро гьел гьанже», - ян бицана гьес.\nЦIунтIа районалъул администрациялъул бетIерасул заместитель ГIумар МухIамадовас гьадинаб баян кьуна: «Районалда ахIвал-хIал лъикIлъана, муниципалитеталъул терроралде данде къеркьолеб комиссиялъулги гIолилазул ишазул рахъалъ комитеталъулги цадахъаб хIаракаталъул хIасилалда. Гьезие кумекалъе ратула туснахъалдаса тIадруссарал гIолилалги. Цебеккун цIакъ хашго гIуцIун букIана гьединаб бичIчIикьеялъул хIалтIи. Гьединлъидал батила, араб гIасруялъул 90-абилел соназда гьарурал гIолилазда гьоркьов къанагIат гурони ватуларо терроризмалъул статьяялда рекъон туснахъалде ккечIого хутIарав яги теракталда чIвачIого ворчIарав. ГIолилазе кIудияб асар гьабула туснахъалдаса тIадруссарал гIолилазул мисалалъ».\nСураталда: Арсен Къадиров (квараниса) ва ГIумар МухIамадов, росдал администрациялъул бетIерасул заместитель (суратал авторасул)\nВторник, 29 октября 2019 11:38\nБацIцIадго бизнес гьабулезе кумек гьабизе рагIи кьуна\n«Дир Дагъистан – шагьаралъул санагIалъи бугеб сверухълъи» проекталда рекъон гьабулеб хIалтIи\nВторник, 29 октября 2019 10:31\nМиллиял проектал гIумруялде рахъинариялда бараб буго гIадамазул гIумру лъикIлъи\nВторник, 29 октября 2019 10:29\nРоссиялъул ВВПялда (валовый внутренний продукт) гьоркьохъеб бизнесалъ ккола 18 процент, Турциялда - 40 процент\nВторник, 29 октября 2019 10:23\nЖамагIаталда мугъчIвай гьабиялъ цIикIкIана хIалтIул рахъин\nОпубликовано в Росдал магIишат\n16:21, 19 января 2022, 15\n16:08, 19 января 2022, 14\n15:54, 19 января 2022, 20\n15:42, 19 января 2022, 33\n12:37, 19 января 2022, 44\n12:21, 19 января 2022, 53\n11:57, 19 января 2022, 69\n11:49, 19 января 2022, 193\n11:47, 19 января 2022, 76\n11:44, 19 января 2022, 52\n20:03, 18 января 2022, 141


Коньякалъул заводалъул "иргадулав" цIияв директор тIамуна\nГъизляралъул коньяк гьабулеб заводалде Олег Артюхов гьелъул директорлъун тезе рачIун рукIана росдал магIишаталъулги миллиял ишазул рахъалъги кIиявго министр. Артюхов живго Гъизляралдаса ккола. ГьанжелъагIан гьев хIалтIулев вукIана диниялгун миллиял ишазул министерлъиялда.\nАмма Артюхов директорлъун толеб къоялъ заводалъул хIалтIухъаби гьениве гьев виччаларилан, рагьун дандечIей бихьизабизе лъугьинчIониги, Гъизляралъул казаказул атаман Владимир Сторчакица прокуратураялде гIарза хъван буго.\nВладимир Сторчак: «Нижеца шагьаралъул прокуратураялде гIарза кьун буго Олег Артюхов заводалъул директорлъун теялда тIасан. Гьанже гьенисан кинаб жаваб бачIунебали ралагьун чIун руго. Нижер хIисабалда, гьеб буго къанун хвезаби. Щайин абуни заводалъул хIакъикъияв директор Дружинин унтун, хIалтIуде вахъунев гьечIо. Гьевин абуни хIалтIудаса вахъулев вуго».\nОлег Артюхов ккола Дружининил бакIалда тезе хIукму гьабурав лъабабилев директор. Гьесда цере гьенир тезехъин рукIана ШугIайбовги Ключановги. ШугIайбов ккола росдал магIишаталъул министерлъиялдаса хъулухъчи. 17 апрелалда заводалъул кIалтIуги ккун рукIана хIалтIухъаби. Гьеб къоялъ ШугIайбов гьениве вачIинчIо. Гьесда цевехунги, 14 апрелалда гьенив директорлъун тезехъин вукIана Гъизляралдасаго Ключанов абурав чиги. ХIалтIухъабаз гьевги виччачIо заводалде.\nТечIого гIолел ратичIони, генералияв директорлъун Дружининги тун, гьесдаса хадусел чагIилъун тейин ШугIайбовги, Ключановги, цойги бокьарав чигиян чIун рукIана Гъизляралъул гIадамал. Амма гьаб нухалда щаялиго Артюхов виччана гьез заводалда жаниве. Гьбе заводалдаги жибго Гъизляр шагьаралдаги гIемерисел гIурус миллаталъул чагIи рукIин батилин гьелъие гIиллаян рикIкIунеб буго цо-цояз.\nГъизляралъул коньяк гьабулеб заводалда тIасан гIемер бицунеб буго, гIемерисеб мехалда кутакалда рекъечIел, чорокал харбалги руго. Масала, абулеб буго Москваялде щвезегIан ругин гьеб заводалда тIад жидерго магъалоги лъун, кверщел гьабулел чагIи. Гьединлъидал республикаялъул бюджеталдеги заводалъ кьун гьечIо пачалихъалъ тIад лъурал магъалабаздаса 300 млн гъурущ.\nДагъистаналъул нухмалъулес цо нухалда Халкъияб Мажлисалда абуна цин акциячагIазул гIуцIиялдеги сверизабун, балагьилила гьеб заводалъе нухмалъиялъул кинаб къагIида данде кколебали. Амма Гъизляралъул казаказул вакил Владимир Сторчакил пикру гьадинаб буго.\nВладимир Сторчак: «Гьеб буго унго-унгояб рейдеразул гьужум. РачIун цо гIадамаз кверщел гьабулеб буго заводалда. Цинги гьеб банкроталдеги ккезабун, кепкил багьаялде бичун босизе буго гьез, хадуб приватизация гьабизе буго».\nЩал гьел, заводалда кверщел гьабизе къваригIарал гIадамалин гьикъидал, Сторчакица абуна республикаялъул нухмалъиялде гIагарал чагIи кколин гьел.\nВладимир Сторчак: «Заводалде риччаларин гIадамаз дандечIей гьабулеб букIаниги, тIокIалъ чIечIого гьанире ритIун министразул къадру хвезабизе тIалъиялдаса чагIазда гурони кIоларелъул».\n1 млрд 400 млн гъурщиде чорокаб спиртги босун, гьелъул коньяк гьабулеб букIун буго гьениб. Гьеб буго республикаялъул нухмалъулес прессаялъе кьураб баян. Амма цевехун рехсарав Сторчакица гьадин жаваб кьолеб буго гьелъие.\nВладимир Сторчак: «Москваялдаса бачIун коньякалъул халгьабулеб буго хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул хъулухъалъул хIалтIухъабаз. Гьаниб чорокаб спиртги жубан гьабулеб рагIулин коньякилан абурал харбал гIемер руго. Амма гьелъие нугIлъи гьабулел хIужаби гьечIо».\nОлег Артюхов заводалъул директорлъун теялда тIасан республикаялъул нухмалъиялъ гьабураб официалияб лъазаби гьечIо.\nЩай бичулеб Гъизляралъул коньяк гьабулеб завод?\nКоньяк гьабулеб заводалда сверун хIаял\nШугIайбов лъаларо, Дружинин лъала


БетӀераб гьумер - Wikimedia Commons\nЭркенго хIалтIизабизе бегьулеб 48 782 182 медиафайл жаниб бугеб гъамас\nжегиги цезабизе гIахьаллъи гьабе дуцаги.\n+/− (av), +/− (en)\nХадусел къойил суртал…\nХадусел къойил медиафайлал…\nЦIех-рехалъул мухъ яги кваранаб рахъалда ругел линкал хIалтIизаризе хIалбихье. Нежер цIиял харбазул лентазда хъвазе нечоге.\nКин эркенал лицензиязул гьариял битIун тIубале лъазе бокьани, гьарула, цIале Викигъамасалда жаниб бугеб жо проект Викимедиалдаса къватIи хIалтIизабиялъул руководство. Дуе гьединго кIола гьаниб гьечIеб сурат нежеда лъазабизе.\nИдентификациялъе кумек гьабилищ?\n«Лъаларел объектазул» категориял балагье. Дуе щиб бугониги жоялъул лъалеб батани, файлалъул бахIсалда хъвае лъалеб жо.\nКин дурго сурат, аудио- яги видеоролик гьаниб реххиле?\nГьелъул хIакъалъулъ цIале Дурго хIалтIаби жанир цIцIай.\n…ва гIеме-гIемер цогидаб!\nЦогидал гьаб проекталъе кумек гьабиялъул нухазул хIакъалъулъ дуда сообществоялъул порталалда кIола лъазе.\nA RhB Ge 4/4 II with a push–pull train crosses the Wiesen Viaduct between Wiesen and Filisur, Switzerland.\nГьединго дуда кIола гьал хаду рехсарал комонсалгун лъай-хъвай гьабизе: ТIасарищарал суртал, ЛъикIаб качествоялъул суртал яги Багьаял суртал. Нижер бищун бажари бугел гIахьалчагIазул хIалтIаби рихьизе бокьани, бегьула гьал бутIабазда ваккизе: «Нижер суртал рахъулелгун лъай-хъвай гьабе» ва гьединго «Нижер иллюстрациялгун лъай-хъвай гьабе». Дур интерес ккезе бегьула «Сонил сурат»-илан абураб конкурсалда.\nImages from August 20\nРалъадалъул гIумру · Космос · Байданал · Объектал · ГамчIил жал · Гьава-бакъ\nОбщество ва Культура\nДин · Гербал · Искусство · Тарих · Адабият · ГIадамал · БакIал · Музыка · Квен · Сиясат · РасанкIаби · Лъугьа-бахъинал · Спорт · Байрахъал · МацI\nАстрономия · ГIумрулъай · Математика · Медицина · Ракьалъул гIелмаби · Физика · Химия · Технологиял\nАрхитектура · Химиялъул инженерия · БакIалраялъул инженерия · Токалъул техника · Сверухълъи цIуни · Ракьфизика · Машиналрай · Хиса-баси гьабиялъул инженерия\nОкеанал · ЧІинкІилъаби · Архипелагал · Континентал · Пачалихъал · Административияб бикьи (пачалихъазда)\nАстероидал · Естествениял спутникал · Кометал · Планетал · ЦІваби · Галактикаби\nАнимациял · Диаграммал · Графикаби · Суратбахъи · Картаби (Атлас) · Символика · Фотографиял\nКIалъалеб Википедия · Музыка · РагIибахъулеб куц · Каламал\nАрхитекторал · Композиторал · Скульпторал · Фотографал · Художникал\nCreative Commonsалъул лицензиял · GNU FDL лицензия · Общественияб матахI\nБачIараб бакIалда рекъон\nСуртал рачIараб бакI\nЭнциклопедиял · Пресса · Авторазул публикациял\nМета-вики — хІакъалъулъ Википедия — энциклопедия Викикъамус — къамус\nВикитІехь — тІахьал Викимактаб — аслиял текстал Викицитата — цитатал\nВикитайпа — гІелмуялъул тайпаби Викихарбал — харбал ВикижамигI — малъиял\nВикидалил — нухлул далил Викибаян — баяназул база\nRetrieved from "https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=БетӀераб_гьумер&oldid=168751191"\nThis page was last edited on 16 August 2015, at 18:49.


ГIУМАХАНИЛ КЪАНУНАЛ | Цор Тв\n«ГIумаханил къанунал» абун тарихалда жаниб машгьураб, къимат тIокIаб, гIелмияб, политикияб ва социалияб кодекс, бицанихъе, нилъеда кодобе щун буго, 1946 соналда Шамил районалъул Гьандихъ росулъ цо некIсияб гIараб тIехьалда гьоркьоб батун. Гьеб хъван буго гIараб мацIалда ва гьелда бихьизеги гьабун буго къанун жинца данде гьабурав кIудияб гIелмуялъул ва гIакълуялъул бетIергьан Хунзахъа ГIумахан хвараб\nзаман гьижраялъул 1044, цIияб къагIидаялдалъун 1634 сон кколилан. Балагьараб мехалда, гьеб букIине ккола XVI гIасруялъул ахир ва XVII гIасруялъул авал.ГIарабалдасан гьеб тIоцебе магIарул мацIалде буссинабун буго профессор ХIажимурад Хашаевасул гьариялда рекъон, ЦIадаса ХIамзатица.\n• БотIрода ялъуни чохьода ругъун лъун бугони, гьеб ботIрода лъураб ругъун гIадал нахуде щун бугони, ялъуни чохьода лъураб ругъун бакьазда хъван бугони, ругъун лъурасухъа бахъизе 66 чахъу-кьегIер.\n• Рагъулаго цояс цогидасул кIиябго бер бахъани, гIайибиясухъа бахъизе 200 чахъу, цояб бер бахъани – 100 чахъу.\n• КIиябго квер къотIани, яги гIажизлъизабуни, гIайибиясухъа бахъизе 200 чахъу.Цояб квер къотIани, яги гIажизлъизабуни бахъизе 100 чахъу.\n• Гьединабго гIакIа бахъизе бохдул къотIани яги гьел гIажизлъизаруни.\n• Цояб гIин къотIани, гIайибиясухъа обществоялъе пайдаялъе бахъизе 50 чахъу ва гIин къотIарасе кьезе чIезабураб роценалда гIакIа. КIиябго гIин къотIани, бахъизе 100\n• Нилъер ракьалъул чияс чияр ракьалдаса вачIарав чIвани, ва чIварасул гIагарлъиялъ чIвадарухъан хIисабалда гьев вихьизавулев вугиланги рагIун, балъго гъоркьан гьесухъе рекъел тIалаб гьабизе чиги ритIун, гьез чIвадарухъан цогидав вугилан вихьизавуни, ва гьелда ханасул диванчагIи щаклъулелги ругони, гьедизе ккола чIварасул 10 гIагарав чи.Гьел гьедулел ругони, иш гьелдалъун лъугIизе тола, гьедизе инкар гьабуни, щаклъи бугесдаса бахъизе рецIелалъул бащдаб.\n• Цо лъица бугониги гIайиб гьечIеб чияр гьве чIвани, гьеб чIварасухъа бахъизе гьединабго гьве ва цо чахъу, нагагь гьве чIван бугони цо кинаб бугониги гIайиб ккун, гьеб мехалъ бахъизе гьединабго гьве ялъуни цо чахъу.\n• Гьвел бетIергьанас чIезабулеб бугони, гьве гIайиб гьечIого чIван бугин, гIайибиявги чIун вугони гьве гIайиб ккун чIванилан, гьеб мехалъ гIайибияв гьедизе ккола Къуръаналда кверги хъвачIого. Гьедизе бегьула кIудияв чиги, балугълъиялде вахинчIевги. Гьедулев гьечIони, гьесухъа бахъула гIакIа.\n Кету чIвани, бахъизе гьединабго кету. ХIелеко чIвани, бахъизе хIелеко, гIанкIу чIвани, бахъизе гIанкIу.\n• Рагъизе ккараб бакIалда щив вугониги чIван вугони, гIайибиявги лъалев гьечIони, амма чIварасул гIагарлъиялъул щаклъиги цо лъиде бугониги ккун бугони, гьев щаклъи ккарав гьедизе ккола 10 чигун цадахъ.\n• Нагагь гьединабго хIалалда цо щив вугониги лъукъун вугони, щаклъи ккарав гьедизе ккола 3 чигун цадахъ.\n• Килищ къотIаралъухъ бахъизе 15 чахъу. Гьединабго гIадлу щибаб къотIараб килщихъ.\n• Нагагь лъукъун вугони, гIайибиявги лъалев гьечIони, лъукъарасул гIагарлъиялъ 3 къоялда жаниб жидерго щаклъи ккараб бакI бицинчIони, гьезухъа бахъула ¼ ратIал гьацIул.\n• Лъида бугониги жанибе багьараб ругъун лъунани, гьеб ругъун борцуна гьоркьохъеб бицалъиялъул килщаз гIеблъухъе. Щибаб килищ рикIкIун гIайибиясухъа бахъула цо чахъу. Ругъун борцине килщазул къадар цIикIкIарабгIан, цIикIкIуна гIайибиясухъа рахъулел чахъабазул къадарги.\n• Хонжроца яги нус кьабун лъураб ругъунги борцуна гьоркьохъеб бицалъиялъул килщаз ва килищалъул гIеблъи бугеб ругънахъ бахъула бащдаб чахъу, кIиго килищ гIеблъуда бугеб ругъун бугони чахъу.\n•ДагIба-рагъ гьечIого чи лъукъани, борцине ккола ругъун. Ругънал багьа кIиго чахъдадаса цIикIкIунеб гьечIони, щаклъи бугес живго вацIцIад гьавизе бегьула гьедиялдалъун. Ругънал багьа лъабго чахъдада бащалъани, щаклъи ккарасда цадахъ гьедизе ккола цоги чи. Ругънал багьа цIикIкIанагIан, цIикIкIуна гьедизе кколезул къадарги.\n• Лъица бугониги цогиясул хIатIилхинкI бекани, гIайибиясухъа бахъула 10 чахъу. Гьелъул цо бутIа бекарасухъа бахъула 5 чахъу.\n• БотIрода ругъун лъун бугони, гьеб ругъунги ботIрол тIоцебесеб хъалалда хъвалеб бугони гIайибиясухъа бахъула 1 чахъу-кьегIер, ругъун ботIрол кIиабилеб хъалалда хъвалеб бугони – 2 чахъу-кьегIер, нагагь ругъун ботIрол ракьаялда хъвалеб бугони – 10 чахъу-кьегIер.\n• Чи лъукъун вугони ва лъукъарасухъе тохтур ахIизе ккелин кIиго чиясги абулеб бугони, гIайибияс жиндирго чвантиниса гIарацги кьун ахIизе ккола тохтур, амма гьев тохтур ахIизе гIедегIулев гьечIони, гьесдаса бахъула ¼ ратIал гьацIул. КIалдиб зар кьабгIун яги кин бугониги гIусалъе зарал гьабун бугони, гIайибиясухъа\nбахъула 10 чахъу. Цо хьабалахъгIучI бекун бугони, ва гьениб ругъун лъун бугони гIайибиясухъа бахъула 5 чахъу. Масала, ругъун лъугьун гьечIони – 3 чахъу. Ялъуни гьезда гьоркьоб дагIба ккани, хьабалахъгIучI яги ракьа бекун гьечIони, гьеб мехалъ гIайибиясул гIагарлъиялъул чагIи гьедизе ккола бихьизабураб бакI бекун гьечIилан.Гьод бекани, гIайибиясухъа бахъула 5 чахъу.\n•КIалдиб зар кьабгIун яги кин бугониги гIусалъе зарал гьабун бугони, гIайибиясухъа\nбахъула 10 чахъу.Цо хьабалахъгIучI бекун бугони, ва гьениб ругъун лъун бугони гIайибиясухъа\nбахъула 5 чахъу. Масала, ругъун лъугьун гьечIони – 3 чахъу. Ялъуни гьезда гьоркьоб дагIба ккани, хьабалахъгIучI яги ракьа бекун гьечIони, гьеб мехалъ гIайибиясул гIагарлъиялъул чагIи гьедизе ккола бихьизабураб бакI бекун гьечIилан. Гьод бекани, гIайибиясухъа бахъула 5 чахъу.\n• КIигояв вагъизеги ккун, цоцада кьабгIун бугони, тIоцебе жо кьабурасдаса бахъула\n2 чахъу, дандиясги кьабун бугони, гьесдаса бахъула чахъу. Нагагьлъун цонигиясе хIалай вахъарасги жо кьабани, гьесдаса бахъизе 3 чахъу. Хунжрул рахъун цоцазе хIинкъаби кьолел ругони, щивасда цо-цо чахъу бахъула.\n• ДагIба гьабизелъун ярагъ бан бугони, гьеб ярагъ хIалтIизе гьабичIониги гьесдаса бахъула 1 чахъу.\n• ГодекIанив кIигояв вагъани, тIоцебе жо кьабарасдаса бахъула 2 оцол багьаяб гIакIа.\n• Лъимаде йигей чIужу чIвани, чIварасухъа бахъизе кIиго нухалъ цIикIкIун рецIел. Лъимаде йикIин бахчун батани, бахъун тезе рецIелги 10 чахъуги.\n• Чи чIварас 10 къоялда жаниб росу тезе ккола. РецIел бихьизабураб заманалда кьолеб гьечIони, гьеб кьезегIан щибаб къоялъ цо-цо чахъу бахъула. ГIайибиязухъа рецIел тIалаб гьабула жамагIаталъ тIамурав 6 чияс.\n• Жидерго бидулав лъабго сон иналде чIварас рецIелги цогидал харжалги тIад руссинарула ва гьев чи росу тун ине ккола.\n• ЧIварасул гIагарлъиялъ бидулав росулъе вачIине изну кьун хадув чIванани, гьев чIварасухъа бахъула рецIел, цогидалги харжал ва гьев росулъа къватIиве гъола.\n• ЧIварасул гIагарлъиялъ, рекъел гьабилелде, бидуласул мина бухIани, гьезухъа рецIел бахъуларо.\n• Гьедизе вихьизавурав анцIгоясул цояс инкар гьабулеб бугони, гьесул бакIалда тIамула кIиго чIужугIадан.\n• ЧIварасул (лъукъарасул) гIагарлъиялъ яги ирсилаз цо яги кIиго нухалъ бидуласул гIагарлъиялъухъе чи витIани ва гьел гьелъие мукIурлъулел гьечIони, хадусел къояз мукIурлъи рикIкIунаро.\n• Бидуласул гIагарлъиялъ яги ирсилаз абуни бидулав рокъов гьечIин ва гьесул цIар бицани, изну кьола 3 къоялъ ралагьун чIезе. Гьев рокъове вачIани ва мукIурлъани, иш тIубала гIаммаб къагIидаялъ, ай рецIелги бахъун.\n• Цояс цояв лъукъани ва гIайибияв гьелъие мукIурлъани, амма ругъуналъул\nроценалда тIасан гьезда гьоркьоб дагIба ккани: масала, гIайибияс абуни, ругъун КIигояв вагъизеги ккун, цоцада кьабгIун бугони, тIоцебе жо кьабурасдаса бахъула 2 чахъу, дандиясги кьабун бугони, гьесдаса бахъула чахъу. Нагагьлъун цонигиясе хIалай вахъарасги жо кьабани, гьесдаса бахъизе 3 чахъу. Хунжрул рахъун цоцазе хIинкъаби кьолел ругони, щивасда цо-цо чахъу бахъула.\n• Бидуласул гIагарлъиялъ яги ирсилаз абуни бидулав рокъов гьечIин ва гьесул цIар\nбицани, изну кьола 3 къоялъ ралагьун чIезе. Гьев рокъове вачIани ва мукIурлъани, иш\nтIубала гIаммаб къагIидаялъ, ай рецIелги бахъун.\n• Цояс цояв лъукъани ва гIайибияв гьелъие мукIурлъани, амма ругъуналъул роценалда тIасан гьезда гьоркьоб дагIба ккани: масала, гIайибияс абуни, ругъун КIигояв вагъизеги ккун, цоцада кьабгIун бугони, тIоцебе жо кьабурасдаса бахъула 2 чахъу, дандиясги кьабун бугони, гьесдаса бахъула чахъу. Нагагьлъун цонигиясе хIалай вахъарасги жо кьабани, гьесдаса бахъизе 3 чахъу. Хунжрул рахъун цоцазе хIинкъаби кьолел ругони, щивасда цо-цо чахъу бахъула.\n•ДагIба гьабизелъун ярагъ бан бугони, гьеб ярагъ хIалтIизе гьабичIониги гьесдаса бахъула 1 чахъу.\n•Лъимаде йигей чIужу чIвани, чIварасухъа бахъизе кIиго нухалъ цIикIкIун рецIел. Лъимаде йикIин бахчун батани, бахъун тезе рецIелги 10 чахъуги.\n• Цояс цояв лъукъани ва гIайибияв гьелъие мукIурлъани, амма ругъуналъул роценалда тIасан гьезда гьоркьоб дагIба ккани: масала, гIайибияс абуни, ругъунтIоцебесеб хъалалде щвезегIан гурони гьечIилан, гьев гьедизе ккола цо гIагарав чигун, кIиабилеб хъалалде щун бугилан абуни – гьедула кIиго гIагарав чигун, ботIрол ракьаялде ругъун щун бугилан абуни – лъабго гIагарав чигун. Гьединго тIубала дагIба цогидал\n• Росулъа къватIиве гъурав бидулас, чIезе бихьизабураб бакI хисани, гьесухъа бахъула ратIал гьацIул. МукIурлъичIони гьев гьедизе ккола лъадуда цIарги тIамун.\n• БатIияб ракьалъул чияс нилъер ракьалъул чиясе къварилъи гьабун бугони ва гьеб гьабиялъулъ нилъер ракьалъул чиясги гIахьаллъи гьабун букIиналда щаклъи бугони гьедизе ккола гьесул росулъа къадру гьабулев лъабго чи. Гьел гьедани, гьев гIайиб гьечIевлъун рикIкIуна, гьедичIони, нилъер ракьалъул гIадаталда рекъон гьесухъа бахъула гьацIул кIиго ратIал.\n• Чахъу бикъун бугони ва щаклъи ккарав мукIурлъулев гьечIони, гьев гIайиб гьечIевлъун рикIкIуна, чахъдал бетIергьанас цIар чIварав чигун цадахъ гьедани. НугIас гьедизе инкар гьабуни, цIогьорас лъабго нухалъ цIикIкIараб рецIел кьезе ккола.\n• Рокъоса къайи бикъун бугони ва щаклъи ккарас гьелъие инкар гьабуни, цIогь тIадчIезабураблъун рикIкIуна, росулъа чияс гьеб ритIухъ гьабуни. Гьеб мехалъ щаклъи ккарас вацIцIадав вукIин чIезабизелъун жиндаго цадахъ гьедизавизе ккола 6 гIагарав чи. Нагагь щаклъи ккарас гьедизе инкар гьабуни, жиндир гьади-гьадинаб къайи гьев чияс бикъанилан, цадахъ лъабго чиги вачун гьедизе ккола къварилъи ккарав чи. Бикъараб жо ратIалдаса бакIаб батичIони, гIакIаги бахъичIого, бикъаралъул рецIел босун тезе бегьула.\nНагагь росулъ гьеб цIогь гьабулев вихьанилан абулев чи ватичIони, цIогь гьаби ритIухъ гьабун гьа базе ккола, цадахъ цо гIагарав чиги вачун, рукъалъул бетIергьанас. Росулъа 6 чигун цадахъ цIогь чIарав гьедани, гьев гIайиб гьечIевлъун рикIкIуна.\n• Чу, гIорцIен яги гIала бикъани яги чIвани, ва бетIергьанчияс щаклъи ккарав\nвихьизавуни, гьев 6 чигун цадахъ гьедизе ккола. Гьел гьедулел чагIиги рукIине ккола бетIергьанчияс цIар чIварал; гьедизе инкар гьабуни, цIогьорас бецIизе ккола росулъа 3 ритIухъав чияс абураб къадаралда бикъаралъул багьа. ДагIба цогидаб боцIуда тIасан ккун бугони, гьедулезул къадар чIезабула: оц бикъани – 4, гIака бикъани – 3, натIихI бикъани –2, бече бикъани – 3 чи. Гьез гьедизе инкар гьабуни гIайибияс бецIизе ккола росулъа 3 ритIухъав чияс абураб къадаралда бикъаралъул багьа.\n• Чахъу бикъани ва гьеб бикъиялъе цIогьор мукIурлъани, гьесухъа бахъула гIицIго\nчахъу ва цIогьодиялъе гIоло гIакIа. Къайиялъул щиб букIаниги жо бикъун бугони ва гьелъул хIакъалъулъ ханасда гIицIго лъагIалидасан гурони лъазабун гьечIони, гьесул гIарза хал гьабичIого тола.Лъица букIаниги цогидасда цIогь чIван бугони ва щаклъи ккарас дандеги лъазабуни, жинде цIогь чIварас яги гьесул гIагарлъиялъ жиндирги жо бикъун бугилан, гьесул гIарза лъабго моцI инегIан къабул гьабуларо.\nХуриса хIама цIурал гулал рикъун ругилан лъазабуни ва щаклъи ккарав гьелъие мукIурлъулев гьечIони, гьев вацIцIалъула цо чигун цадахъ гьедани, хIамидаса дагьаб жо букIун батани, живго гьеданиги гIола. Гьединго тIубала хер бикъиялда тIасан ккараб дагIбаги.\n• КIиго яги цIикIкIун чи рекъон чахъу, куй, яги цIе бикъун бугони ва гьел цIогьалъе мукIурлъани, гьезухъа бахъула бикъараб цоялъухъ 3 бетIер. Гьелде тIадеги щивасухъа гIакIадуе бахъула 1,5 ратIал гьацIулги. Амма гьел цIогьалъе мукIурлъулел гьечIони, бетIергьанчиясе ихтияр кьола гьезул цоясде гIайиб гIунтIизабизе, инкар гьабулеб бугони, ваццIалъизелъун гьев гьедизе ккола, цо чахъу бикъун бугони – живго, кIиго бикъун\nбугони – гьесул гIагарал чагIигун. ГIагарлъи гьедулеб гьечIони ва бетIергьанчиясе зарал тIад буссинабизе кколеб бугони, гьесул ихтияр буго цадахъ рукIаразда рецIел кьеялъулъ гIахьаллъи гьабеян абизе. Гьел разилъани, рецIел киназго цадахъ кьола, инкар гьабулеб бугони, гьелги гьедизе ккола жидеца цIогьалъулъ кинаб бугониги гIахьаллъи гьабичIилан ва гьан кваначIилан. Гьедулел гьечIони, гьелги цIогь гьабураллъун рикIкIуна ва бащадго жавабги кьезе ккола. Цого рокъоб кIиго сордоялъ тIатIала цIогь гьабун бугони ва цIогьорги кIиабилеб сордоялъ гурони кквезе щвечIони, гьесде тIаде бачIуна тIоцебесеб гьабураб цIогьги.\n• ХIалица рокъовеги вачIун, гьениса щиб букIаниги босани, гIайибиясухъа бахъула гьес босараб жоги гIакIаялъе цо чахъуги. ГIакIа уна ханасул рагъухъабазе. Рокъовеги лъугьун, щибниги жо босун гьечIони, гьесухъа бахъула гIакIа – цо чахъу. Гьеб ишалъулъ чанго чияс гIахьаллъи гьабун бугони, гьезул щивасухъа дагIба лъугIизегIан щибаб къоялъ бахъула гIакIа – цо-цо чахъу.\n• Нилъер ракьалъул чиясе батIияб ракьалъул чияс къарз кьезе инкар гьабулеб батани, гьес гIарз ханасде бахъизе ккола. Гьев къарз босизе батIияб ракьалде ани, гьенибги гIарз ханасде бахъизе ккола.\n• Лъица бугониги цогидасе, жиндирго буголъи кьолеб бугони, гьеб заманалда вачIарав лъабабилес абуни, гьеб буголъи жиндие кьун букIанин, ва гьелъие рачун рачIарал нугIзаз муфтиясда цебе шаригIаталъул законалда рекъон, гьеб ритIухъ гьабуни,цинги муфтияс гьез бицараб битIараб бугилан абуни, буголъи лъабабилев чиясе уна. Гьеб ритIухъ гьабизе кIвечIони, буголъи гьелъул бетIергьанас кьурасе уна.\n• Лъица букIаниги жидерго боцIи чияр гIалахалде балагьизабун ва гьез боцIи нахъе гъолаго тIаде рачIарал бетIергьаби рагъизе лъугьани, гьенив гIахьаллъарав щивасухъа гIакIадуе бахъула щу-щу чахъу. БоцIуда гIалахалъе гьабураб зарал цо чахъдал багьаялдаса цIикIкIараб бугони, боцIул бетIергьанабаз рецIел кьезе ккола яги гьезул цояв гьедизе ккола гIалахалъе зарал гьабичIилан.\n• Цоязе шаригIаталда, цогидазе гIадаталда рекъон дагIба тIубазе бокьун бугони, гьеб суал тIубазабизе ккола гьенир гIумру гьабулезул цIикIкIарасезул пикруялда рекъон.\n• Нухмалъулезул тIалабалда рекъон кинаб букIаниги росдаца вакил витIулев гьечIони, гьеб росдадаса гIакIаде бахъула 10 чахъу.\n• Налъулас заманалда, ишкал кквелалде къарз, нахъбуссинабулеб гьечIони, гьесде къотIула гIакIа: масала, лъица бугониги ратIал бакIлъи бугеб жо цIараб болжалалдаса лъагIел ингун нахъ буссинабулеб бугони, кьезе ккола 1,5 ратIал, къалиялъухъ – 1,5 къали, гIабасиялъухъ – гIабасиги цо драхмаги.\n• РитIухъ гьабун, дагIба къотIизабун хадуб гъоркьлъалие лъураб жо нахъ буссинабичIони, гьеб бецIизе ккола.\n• Ханасул изну гьечIого тIамизе бегьуларо росабазул диванчагIиги магъущалги.\n• Жиндие кьураб тIадкъай тIубазабизе гIедегIулел гьечIони, яги инкар гьабулеб бугони, ялъуни жиндир бакIалда цоги чи витIулев вугони, гьев чиясдаса бахъула гьацIул цо ратIалги, гьелъул ункъо бутIа гьабун цо бутIаги. ГIилла гьечIого ахIулъе вахъинчIев щивасухъа бахъула цо-цо чахъу. ГIиллалъун рикIкIуна – унти, херлъи, санаде вахинчIолъи – 20 сон тIубачIолъи ва лъилгун букIаниги тушманлъи букIин.\n• Рекъел гьабилелде бидулав чIвани, гIадлу гьабуларо. Гьединго гIадлу гьабуларо бидуласул хъизаналъул чи чIвани. Бидулав росулъа къватIиве витIун хадув, гьесул гIагарав чи чIвани, чи чIварасухъа бахъула 100 чахъу. Гьелде тIадеги гьес нахъ буссинабизе ккола жиндие бидулас кьун букIараб рецIел, ва гьесул тIолабго хъизан, тIад руссине ихтиярги гьечIого, кидагоялъе росулъа къватIире гъола.\nЖиндирго буголъиги гьородахъ биччан лъутанхъулев вугев цIогьор чIвани, гьесул бидухъ лъицаниги жаваб кьезе кколаро.\n• Жиндирго буголъи гьечIев чиясе лъицаниги щиб букIаниги бичани, гьесул гIагарлъиялдаса къарз тIалаб гьабизе гьукъула.\n• Лъутанхъулев вугев цIогьор чIварав чиясе кьезе ккола 10 чахъу. Гьев чIварав чиясухъа рецIелги бахъуларо. Лъица букIаниги гьединав цIогьор гIагарлъиялъухъе кьуни,гьесухъа 100 чахъу бахъула. Амма гьес чIезабуни, жиндир гьав кквезе рес букIинчIилан гьесухъа щибго бахъуларо. Гьелда щаклъи кколеб бугони, гьев 3 гIагарав чигун цадахъ гьедизе ккола. ГIагарлъиялъ жидехъе кьурав цIогьор чIвани, гьелда лъун кинабго жо\nлъугIула. ЧIвачIони воеводствоялъул кIудияз гьезда абизе ккола: «Нужеца гьев чIвай, чIвазе бокьун батичIони бецIе гьес гьабунщинаб азарал, гьеб бецIизе гIураб бечелъи нужер батичIони, гьев цIогьорасда хадур нижер ракь тун а, ниж нужерги гуро, нуж нижерги гуро», – ян. ЦIогьор гIагарлъиялъухъе кьун ватичIони, гьез гьесул жаваб кьезе кколаро.\n• Лъил букIаниги чахъу яги куй бикъани ва гьелъул бетIергьанчияс абулеб бугони, куялъул багьа ункъо хух кколин, чахъуялъул лъабго кколин – гьединаб багьа аби битIараблъун рикIкIине бегьуларо, щайгурелъул куялъухъ лъабго хух, чахъуялъухъ цо чахъу-кьегIер гурони кьоларо.\n• Росуцоял жидер ракьалде боцIи биччаразул ишкал кквезе рахъани ва гьениб ккараб рагъулъ кIиябго рахъалъ чIварав яги лъукъарав чи ватани, ругъуналъухъ яги чи чIваралъухъ рецIел тIолабго росдаца кьезе ккола.\n• Лъил букIаниги боцIуца цогиясул харибакI яги хур хвезабун батани ва гьабураб заралалда тIасан гьезда гьоркьоб дагIба ккани, гIайибияв бетIергьанчияс вихьизавурав лъабго чигун цадахъ гьедизе ккола.\n• Гьедизе рачунаро: дибир, будун, гьа баларилан гьедарав чи, лагъ ва рагьтIател. Гьа баларилан гьедаравлъун рикIкIуна гIакаги бачун воеводствоялъул кIудиязухъе арав, гьезие гьебги сайигъат гьабурав ва гьез гьесда хадуб гьединаб ихтияр букIинги лъазабурав чи.\nВоеводствоялъул кIудиязе цо соналъул болжалалда росабалъе диванчагIи тIамизе бокьани, гьел тIамизе ккола жидеца гIайибиязухъа гIакIабиги рахъизе ругин, гIайиб гьечIезе тамихIги гьабиларин, законалдасаги кьуриларин гьедизе. Гьезда гьоркьосан цонигиясе гьедизе бокьичIони, гьесда тIад мухъ цIала ва гьесухъа цо чахъуги бахъула,гьесул бакIалде цоги чиги вихьизавула. ХутIараз жидедаго гьоркьове гьа бачIев чи виччан\nватани, гьездасан бахъула цо чахъу.\n• Нилъер ракьалъул чияс, цогидаб бакIалда чиясухъа къайи бахъун яги бикъун батани ва гьев чияс тIадаб идараялде гIарз бахъани, гIайибиясухъа бахъула гьес гьабураб зарал ва гьелде тIадеги бахъула ратIал гьацIулги.\n• Лъица бугониги цогидав чиясе щиб букIаниги бичани ва гьоркьоб заман индал гьев чи вачIани, бичараб къайи жиндир гуреб, жиндир чIужуялъул букIанилан ва даран биххейилан гьарун, гьединаб гIарз къабул гьабуларо.\n• Нагагь цо росдал гIадамал яги гьезул цо къукъа цогидаб росдал гIадамазде яги къукъаялде тIадеги кIанцIун, гьезул боцIи гъурани, рукъалъул буголъи хвезабуни, гIайибиязухъа бахъула гьез гьабураб зарал ва щивасдаса щу-щу чахъу. Гьабураб заралалъул къадар чIезабула гьеб росдал 3 ритIухъав чияс.\n• Кьенсер ва Рис гIоразда гьоркьор ругел ракьазулгун къотIи ккун буго, жив цIунеян лъутун вачIарав хIалихьатав чи виччачIого, вахчичIого ва кумек гьабичIого тезе. Лъица бугониги, я тIолабго росдаца гьеб къотIи хвезабуни, гIакIадуе бахъула 30 чахъу. Гьединго 30 чахъу бахъула лъутун вачIарасдасаги.\n• БакIалъулал тIадчагIаздаса изнуги гьечIого ханасухъе гIарзалъ арав чиясухъа бахъула 30 чахъу.\n• Лъица букIаниги яс абуни, яги ячани ва гьелъул инсуца яги кIудияв инсуца лъазабуни, гьей цогидасул магьариги лъурай чIужу йигилан, гьей ячарасда къотIула гIакIа – 30 чахъу.\n• Кинаб букIаниги росдаца моцIида жаниб гIадлу-низам хвезабулеб бугони, гьеб росдадаса, гIадлу лъугьинегIан, щибаб къоялъ бахъула цо-цо чахъу.\n• МоцIида жаниб росу дибирги гьечIого хутIани, гьев тIамизегIан гьеб росдадаса щибаб къоялъ цо-цо чахъу бахъула.\n• Воеводствоялъул кIудиязе гIалимазул данделъи ахIизе бокьани, ирга щварал росабазул гIадамаз, Генуса бахъараб Илълъабе щвезегIан, гьел данде гьаризе ккола. Данде гьаризе кIвахIаллъаразухъа ва ахIун рачIинчIузахъа бахъула анцI-анцI чахъу.\n• ЧIварасул гIагарлъиялъ бидуласул гIагарлъиялъул мал-мулк хъамал гьабуни, рокъоса къватIире рахъине риччачIого гьезие гIакъуба кьуни, гIайибиязухъа бахъула гьез гьабураб зарал ва жамагIаталда цере рахъун жидеца гьабуралдаса ракI бухIанин абизегIан щибаб къоялъ цо-цо чахъуги.\n• Цо росдал гIадамаз, ракьалъул гIадатги законги хвезабун, цоги росдал гIадамазул харибакIал ва хурзал ккуни, мадугьалихъ ругел росабазул гIадамаз кумек гьабизе ккола тIаде кIанцIарал нахъе гъезе. Гьез гьединаб кумек гьабичIони, щибаб росдадаса бахъула анцI-анцI чахъу.\n• Цо росдал гIадамал цоги росулъ чи хвараб бакIалде зигара базе ани ва хварасулгун гьезул цинагIаллъиялдаса гъоркьехун гIагарлъи букIун батани, яги гьев гьобол вукIун ватичIони, щивасухъа бахъула цо-цо чахъу.\n• Лагъ яги мухьдахъ хIалтIизе ккурав, бетIергьанчиясул изнуги гьечIого чотIа, гIалаялтIа яги гIорцIеналтIа рекIун Кьенсерухъезул ракь тун довегIан ун ватани, гьесухъа бахъула цо гIакIа яги 4 чахъу. Гьебги кьола гьесул бетIергьанасе. Гьеб гIорхъуде гьев щун ватичIони, бахъула 2 чахъу.\n• Лъица бугониги гъоркьлъалие, чияр боцIи росулъе яги жиндирго бакIалде бачун бачIани, гьесухъа щибаб къоялъ бахъула: бечIчIулеб гIакдахъ, гIорцIеналъухъ, чохъ, гIалаялъухъ – цо гIабаси, хIамихъ ва оцалъухъ – 2 диргьам, хIораб гIакдахъ, басиялъухъ, бачихъ, чахъдахъ, куялъухъ, цIеялъухъ ва дагIнихъ – 1 диргьам. ДагIба гьабулеб бугони, гьев гьедизе ккола 2 чиги цадахъ вачун.\n• Къаси яги къад цо чи, хIалгьабун цогидасухъеги ун, гьесие зарал гьабуни, гьев тIамула зарал бецIизе. Гьес жив гьениве ун вукIинчIилан инкар гьабуни, воеводствоялъул кIудиязул ихтияр буго росдал гIадамал гьедизаризе. Гьедулезул къадар бараб буго гьабураб заралалда. КигIан кIудияб гьеб бугониги, гьедулезул къадар 10 чиясдаса цIикIкIине бегьуларо. Гьедизе бегьуларо: рос-рукъалде инчIел васал ва ясал, цо рокъоса\nкIиго чи. Гьедизего виччаларо тархъан гьавурав вугониги лагъ.\n• Узденчияс лагъ чIвани, лагъасул бетIергьанасе гьес кьезе ккола гIицIго узденчияс кьезе кколеб рецIел.\n• Лагъас узденчи чIвани, гьесул бетIергьанчиясухъа бахъула рецIел ва гьев лъабго соналъ бид виххун къватIиве витIула. Гьединабго гIадлу гьабула лъагас лагъ чIваниги.\n• Ихдал магьари лъун кьола 5 хух, хаслихъе – 5 цIе.\n• ХIалихьатаб пикругин лъица букIаниги чIужугIаданалда квер хъвани, гьесухъа бахъула 2 оц, рецIелалъул бащдаб ва гьев лъагIелгун бащдалъ росулъа къватIиве гъола.Нагагьлъун гьеб бакIалда чIужугIадан чIвани, чIвазе ккола гьелда квер хъварав чиги.\n• Цо росдал гIадамал цогидаб росдаде тIаде кIанцIани, гьезухъа бахъула 30 чахъу, цо кIиго чи кIанцIани, щивасухъа бахъула щу-щу чахъу, гьелги махIрум гьарула ГIарахъ магIардаса ва Тамаш магIардаса кьолел мучIдузул бутIабаздаса.\n• Лъица букIаниги чол, гIаладул, гIорцIеналъул рачI яги гIин къотIани, гьезухъа гIакIадуе бахъула цо оц ва хIайваналъул бетIергьанасе 10 чахъу.\n• Гьоркьоб тушманлъи букIиналъ лъицаниги мина бухIани, гIайибиясухъа гIакIадуе бахъула 100 чахъу ва бецIизабула ккараб зарал. Жиндир гIайибалъе мукIурлъулев гьечIони гьев 50 чигун цадахъ гьедизе ккола.\n• Лъица букIаниги магIардаса боцIи хъамуни ва гьеб лъиданиги бихьичIони, гIайибиясе боцIи тIадбуссинабизе ккола, бетIергьаби гьес боцIи хъамунилан гьедани.\n• Лъица букIаниги ГучутIа магIардаса бикъизелъун яги ишкил гьабизелъун боцIи\nхъамуни, гьес гIакIадуе кьезе ккола 5 чахъу ва тIадбуссинабизе ккола хъамураб боцIи.\nГIарабалдаса буссинабуна ЦIадаса ХIамзатица\n← Книга К истории аварцев Терско-Сулакского междуречья\nЗаметки о менталитете жителей Закатальского округа →\nПротивостояние «Авара» Тимуру Барласу (конец ХIV в.)


Кавказ, Январь 01, 2014\nСаакашвилил эра ахиралде щвана\n27 октябрялда байбихьана Гуржистаналъул президентасул рищиял. Экспертазул хIисабалда анцIго соналда жаниб Михаил Саакашвилица гьабулеб букIараб тIалъи ахиралде щолеб буго.\nОрхан Зейналовасул улбузул баянал\nОрхан Зейналовасул эбелалъ жий жийго жиндицаго кьвагьизайилин васасда гIайиб гьечIого такъсир тIад лъуни, ян абулеб буго.\nЗагьид Зейналов: «Васасда гIайиб гьечIо»\nМоскваялъул Бирюлёво мухъалда Егор Щербаков чIваялда шаклъи бугев Орхан Зейналовасу эмен Загьидица абулеб буго жиндир васасде гIайиб гIунтIизаби – цебеккунго ургъараб иш бугин политикияб мурадалда гьабураб.\nШималияб Кавказалда хурхараб иргадулаб доклад\n«Шималияб Кавказ. Интеграциялъул захIмалъи, пачалихъияб нухмалъи, рищиял ва низамалъул тIалъи» - гьадинаб цIаралда гъоркь гьалкъояз Брюсселалда загьирабун бугоан Халкъаздагьоркьосеб кризисалъул къукъаялъул доклад.\nАзербайджаназул рищиязда пуланал тохалчагIи\nМагърибалъул улкабаздаса Азербайджаналъул президентасул рищиязухъ хал-щал гьабизе вачIарав цо чанго пуланав тохалчи лъица гьениве витIарав ва лъица гъозие гIарцул кумек гьабулеб бугебали? Гьадинаб суалалъе жаваб батулеб гьечIо оппозициялда ва эркенал журналистазда.\nМажгиталда лъураб минара биххиялъ рижизарун рукIана кIудиял бахIсал Гуржиялъул жанубияб рахъалда. Нухмалъиялъ лъазабулеб букIана жидеца гьеб биххизабунин гьеб базе бачIараб къайиялъул кумурук-рукъалъулал (таможняялъул)киналго документал цойиде ккун ругищали хал гьабизейин. Гьелъ бижизабуна бакIалъул бусурбабазул разилъунгутIи, амма минараялъул тIагIелал цIидасан росулъе рачIиналдаса рохун рукIинчIо гьенир гIумру гьабулел христианалги.\nГьал къояз Лезгиязул федералиябгун культурияб автономиялъул гьариялда рекъон Дагъистаналде рачIарал Европарламенталъул вакилзаби дандчIвана цере Азербайджаналдаса Дагъистаналде гочинарурал Храх-уба росдал гIадамалгун. Данделъиялда гьел росабазул вакилзабаз бицана жидее я Россиялъ я Азербайджаналъ букIине кколеб кумек гьабулеб гьечIилан.\nАбхазиялъул телевидениялъе интервью кьолаго, Россиялъул къватIисел ишазул министр Сергей Лавровас лъазабуна, Абхазиялъулги Жанубияб Гьиристаналъулги лъидаго бачIеблъи къабул гьабулел улкабазул къадар соналдаса соналде цIикIкIине бугин.\nЛезгиязул хIаракатчагIи нахъеги зигардулел руго\nКIиго анкьида жаниб Азербайджаналъул къуваталъул идарабаз ккун вуго Лезгиязул Культурияб Автономиялъул нухмалъулезул лъабго гIагарав чи. Гьел кквеялъе гIиллалъун жидер идараялъ гьабулеб хIалтIи бугилан рикIкIунеб буго автономиялъул вакилзабаз.\nДербенталъул ветераналищ, провокаторалищ?\nИнтернеталде рехун буго Дербент шагьаралъул ветераназул цIаралдасан республикаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасухъе хъвараб кагъат.


«Машук» форумалъул бюджет 100 миллионалдасаги цIикIкIинабун буго\n4 августалда Пятигорскалда хIалтIизе байбихьараб гIолилазул «Машук» форумалда исана гIахьаллъи гьабизе буго 3 азаргогIан чияс. Дагъистаналдаса 400 гIан гIолилав гIахьаллъизе вуго гьеб форумалда. ГIолилаз ургъарал батIи-батIиял социалиял проектал гIумруялде рахъинариялъе кумек гьабулеб гьеб форумалъул бюджет, мухIканал гурел баяназда рекъон, исана I00 миллион гъурщидасаги цIикIкIун буго.\nИсана ункъабилеб нухалда Пятигорск шагьаралда аскIоб бугеб магIарда тIобитIулеб буго гIолилаз жидецаго ургъарал социалиял проектал рихьизарулеб «Машук» форум.\nХас гьабун шималияб Кавказалъул гIолилазе тIобитIулеб гьеб форумалда исана Россиялъул цойгидал регионаздасаги 200 гIан чияс гIахьаллъи гьабизе бугин лъазабуна форум гIуцIараз.\nФорум тIобитIулеб буго 20I0 соналдаса нахъе, гьеб гIуцIулеб мехалда Россиялъул гIолилазул ишазул министерлъиялъул хIалтIухъабаз абулеб букIана «Машук» тIобитIулеб бугила Кавказалдаги бажари бугел гIолилал рукIин рихьизарийилан.\nГьедин щибаб регионалдаса рачIарал гIолилаз форумалда рихьизарула жидецаго ургъарал социалиял проектал. Гьезда гьоркьоса тIаса рищун бищун лъикIал гIумруялде рахъинаризе гIарацги кьола.\n«Машук» гIуцIаразул баяназда рекъон исана форумалда гIахьаллъизе 3000 гIан чи. Гьезда гьоркьоса 200 гIан чи вуго Кавказалдаса гурел, Россиялъул цойгидал регионаздаса гIолилал.\nЦересел саназде данде исана бищунго гIемер чияс гIахьаллъи гьабизе буго форумалда. Дагъистаналдаса исана «Машукалда» 400 гIан чияс гIахьаллъи гьабизе бугилан бицана исанасеб «Машукалда» хурхарал суалазда тIасан кьураб пресс-конференциялда Дагъистаналъул гIолилазул ишазул министерлъиялъул нухмалъулев Къурбанов Заурица.\nКъурбанов Заур: «Кидаго гIадин исанаги нилъер гIолилал хIадурулел руго «Машукалда» гIахьаллъи гьабизе. Исана гьеб форумалъул кIиго бутIаялъулъ гIахьаллъизе руго нилъер гIолилал.\nГьез форумалда рихьизаризе руго сиясаталда, спорталда, волонтеразул ишалда, бизнесалда хурхарал проектал. Нижеца цин гьанир республикаялдаго тIоритIана цин гьел проектал рихьизари.\nГьанир бищун лъикIаллъун рикIкIарал ине руго форумалде. Киналниги I200 гIан проект бачIун букIана бихьизабизе. Гьезда 400 тIаса бищана жюриялъ. Щибаб санайил «Машукалда» гIахьаллъи гьабизе бокьаразул къадар цIикIкIунеб буго.\nЦересел саназда гIемерисел гIахьалчагIилъун цохIо студентал рукIарал ратани, гьанже гIемерлъулел руго гьезда гьоркьор гIолохъанал гIалимзаби, бизнес гIуцIизе бокьарал чагIи. Форумалда гIахьаллъи гьабизе бегьула проект гIуцIарав 30 санал инчIев бокьарав чияс.\nАбизе ккола нилъер гIолилазулгIан цIикIкIун къимат кьурал проектал гьеб форумалда лъилниги рукIунарилан. Бищун гIемер рилъерал бергьинеги бергьуна гьенир. ЦохIо гъоркьисала Дагъистаналдаса гIолилазе «Машукалда» щварал грантал 20 миллион гъурщиде рахана».\n«Машук» гIадинал форумаз кIудияб кумек гьабулила бажари бугел гIолилал тIатинаризе, гьезул гьунаралги лъайги цойгидаздаги бихьизабиялъейилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе гIарцул устар ХIажиев Расулица.\nГьев исана кIиабилеб нухалъ ине вуго «Машукалде» дагъистаналъул халкъиял махщелал цIуниялъе ва гьел церетIеялъе гьабизе кколебщинаб хъвараб проектгун. Гъоркьисала гьединабго проект гIумруялде бахъинабизе гьеб форумалда грат кьун букIун буго Расулие.\nГьеб гIарацги хIалтIизабун Расулица данде гьарун руго сурат бахъизе лъалел, месед-гIарацалъул тIагIалаби гьаризе лъазабулел гIолилал. Августалъул ахиралда гьезул тIагIалабазул тIоцебесеб выставкаги тIобитIизе бугин бицана гьес.\nРасул ХIажиев: «Дица данде гьарун руго художественниябгун-графикаялъул факультеталда цIалулел рукIарал, яги жеги цIалулел ругел, сурат бахъизе лъалел, месед-гIарцул ишалде руссине бокьарал гIолилал. Нижеца тIад рукIун лъазарулел руго Дагъистаналъул халкъиял махщелал.\nГьаб сагIаталда жаниб гIемерисел гIарцул тIагIалаби гьарулел руго нижеца, амма цойгидал машщелалги гIолилазда лъазаризе бокьун буго дие. Гьединлъидал исана гIуцIараб дир проект хурхинабун буго квасул тIагIалаби гьаризе, рессаризе, угьаризе, ансадерил тIагIалаби гьариялда. Бергьиналде хьулги буго.\nГьединал форумазда грантал щвани гурони тIокIаб гьединал ишазе гIарац биччалеб бакIги букIунаро, хасго дунгIадал гIолохъабазе. Гьедин кIвараб-тараб гьабун нижецаго чIаголъи гьабизе кколеб буго. Дида кколаха дир гIадаб кIвар бугеб проекталъе букIине кколеб къимат кьелин гьенибилан.\nГьел нилъер халкъиял махщелал ккола, халкъалъул бечелъи, амма гьел кIочон толел рукIиналъ ракI бакъзвазабулеб буго. Жакъа къоялъ гIодоса тIаде гьеб ишалда ратарал, Кубачиялъги, ГьоцIалъги, Унсокологи гурони гьеб ишалде руссарал гIолилал гьечIелъул нилъер».\nТIоцебе 20I0 соналда «Машук» форум тIобитIулеб мехалда гьелъул бюджет букIана 23 миллион. Хадуб щибаб санайил гьеб цIикIкIунебги букIана. Гъоркьисала форумалъул бюджет I00 миллион гъурщиде бахана.\nИсана жеги лъазабун гьечIо форумалъул грантазе кигIан гIарац биччан бугебали, амма мухIканал гурел баяназда рекъон гъоркьисалалде данде кIигогIан нухалъ цIикIкIун буго гьелъул бюджет.\nГьеб форумалда кьолел грантазда хурхун гIемераб хабарги букIуна, рагьун абичIониги социалиял сайтазда хъвадарун, гьадинго цоцада бицун гьел грантал кьолеб куцалдаса разигьечIел гIемер рукIуна. Гьедин «Вконтакте» абулеб социалияб сайталда бугеб машукалъул гIахьалчагIазул къокъаялда гIолилаз хъвалеб буго гьел грантазе биччараб гIемерисеб гIарац форум гIуцIараз бикъулилан.\nГьезулгун бащад гьабичIони, кигIан лъикIаб проект букIаниги грант кьоларилан.\nБукIунищин гьединаб ахIвал-хIалин «Машукалда» грантал рикьулелъулилан цIехана «Эркенлъи» радиоялъ чанго нухалъ гьеб форумалда гIахьаллъарай МахIачхъалаялдаса гIолохъанай программисталда.\nЖиндица абурб жо битIараб букIин бихьизабулел далилал гьечIелъул, рагьун гьеб киналъулго хIакъалъулъ бицун бажаруларила жиндихъ, гьединлъидал цIарги гьаракьги хъвагейин гьарана гьелъ.\nГьей ясалъул рагIабазда рекъон гъоркьисала «Машукалде» араб мехалда гьелъ жиндирго проектги бихьизабун буго, гьеб гIумруялде бахъинабизе 100 гъурущ къваригIунин абураб хIисабги кьун буго.\nПроектазул хал гьабулеб комиссиялъ абун буго жидеца дур проекталъе 300 азарго гъурущ биччазе бугила, гьелъул дуе 50 азарго гъурущ гурони щоларила. Яги гьелда разилъайила, яги дуе щибниги щоларилан. Гьеб мехалда жий проектги босун нахъе йилълъанилан бицана гьей ясалъ.\n«Машук» форумалъул бюджет


«Россиялъул танк» » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Спорт » «Россиялъул танк»\nИнгушетиялда тIобитIана эркенаб гугариялъул рахъалъ Россиялъул чемпионат\nНазрань шагьаралда тIобитIана эркенаб гугариялъул рахъалъ Россиялъул чемпионат. Гьелда гIахьаллъана Дагъистаналъул тIасабищараб командаги. Экспертаз абулеб букIана исана гIадинаб къуватаб команда нилъер кидаго букIинчIин, ай щибаб цIайиялда бергьенлъи босун бажарулел, хIалбихьи бугел спортсменал рукIанин. Экспертазул гьеб пикру ритIухъ гьабуна дагъистанияз чемпионаталъул тIоцебесеб къоялъго. Россиялъул чемпионлъун вахъана 61 кг цIайиялда ХIажимурад Рашидов. Финалалда гьев дандчIвана Якутиялдаса Виктор Рассадингун. Бекхан Гойгереевасе щвана лъабабилеб бакI. Финалалда 70 кг цIайиялда дандчIвана кIиго дагъистанияв: МухIамадхIабиб КъадимухIамадовгун МухIама ДибирхIажиев. Гьеб къеркьеялда дандиясдаса къуват цIикIкIана МухIамадхIабибил. КIиабилеб къоялъ 57 кг цIайиялдаги финалияб речIчIи букIана кIиго дагъистаниясда гьоркьоб. ХIалуцараб къеркьей букIана Хасавюрталдаса спортсменал Заур Угуевасдагун Артем Гебековасда гьоркьоб. 3:1 хIисабгун бергьенлъи босана Заурица. Щибго щаклъи букIинчIо 86 кг цIайиялдаги меседил медаль Дагъистаналде бачIине букIиналда. Щайгурелъул гьеб цIайиялда Европаялъул чемпион Шамил КIудиямухIамадов гугаризе вукIун. Финалалде щвезегIан щибго гIакъуба бихьичIого бергьана гьев дандияздаса. Амма финалалда нилъерасе битIккечIо. Чанго нухалъ хIалбихьана Шамилица дандиясде гьужум гьабизе. Кин къеркьаниги, жиндиего щварал баллалги цIунун чIарав асатIинав Владислав Валиев гьесда къуркьизавизе кIвечIо. Чемпионат лъугIун хадуб Владислав мукIурлъана жив дагъистаниясдаса цевеккун чанго нухалъ къун вукIиналъе. Гьединлъидал, рес буго гьев кIиявго цоги нухалъ гугаризе тIамизе ва бергьарав дунялалъул чемпионаталде витIизе. БакIаб, ай 125 килограммалде щвезегIан цIайиялда Дагъистаналъул командаялда гъорлъ къуватав спортсмен гьечIин абулеб букIана. Амма гьеб гьедин гьечIолъи бихьизабуна МухIамадхIажи Нурасуловас. Жиндаго 104 кг цIайи гурого гьечIониги, ракIчIараб къагIидаялда бергьана гьев залимал дандияздаса. Амма, КIудиямухIамадовасего гIадин, битIккечIо гьесиеги финалалда. Санкт-Петербургалдаса Анзор Хизриевасдасаги къун, гIарцул медаль щвана дагъистаниясе. Чемпионаталъул ахирисеб лъабабилеб къоялъухъ балагьун чIун рукIана киналго. Щайгурелъул жиндие цIияблъун кколеб 97 кг цIайиялъул категориялда ургуялде "Россиялъул танк" ГIабдурашид Садулаев вахъине вукIун. Финалалде щвезегIан цогIаги балл кьечIо гьес дандиязе, ай 42:0 хIисабгун вахъана гьев аслиб къеркьеялде Северияб Осетиялдаса Владислав Байцаевасда данде. Рехсараб цIайиялда хIалбихьи гьечIолъиялъ батила, ГIабдурашидица гъалатIал риччана гугарулаго. Жиндасаго залимав Владислав тIасан нахъеги рехун гIодов лъезе хIалбихьана гьес, амма бажаричIо, ва асатIинас, данде приемги гьабун, чанго балл босана. ГIабдурашидица дандиясда хадуб бихьизабуна гьев щивгун гугаризе ургуялде вахъун вугевали. Чанго приемги гьабун, 8:7 хIисабгун лъабабилебги нухалъ Россиялъул чемпионлъун вахъана ГIабдурашид. ХIасилал:\n57 кг: 1. Заур Угуев (Дагъистан) 2. Артем Гебеков (Дагъистан) 3. Омак Сюрюн (Тыва-Новосибирск) 3. Дмитрий Аксенов (Саха-Якутия). 61 кг: 1. ХIажимурад Рашидов (Дагъистан - Москва) 2. Виктор Рассадин (Якутия - Крым) 3. Бекхан Гойгереев (Дагъистан - Чачан) 3. Ислам Дудаев (Чачан). 65 кг: 1. Алан Гогаев (ХМАО-Алания) 2. Муршид Муталимов (Дагъистан) 3. Куулар Начын (Тыва-Красноярск) 3. Имам Ажиев (Дагъистан) 70 кг: 1. МухIамадхIабиб КъадимухIамадов (Дагъистан) 2. МухIамад ДибирхIажиев (Дагъистан - Иваново) 3. Давид Баев (ХМАО - Алания) 3. Расул Жукаев (Чачан). 74 кг: 1. Хетик Цаболов (Москва область - Алания) 2. ХIажи Набиев (Дагъистан) 3. Алан Засеев (Алания-МОС) 3. Никита Сучков (Красноярск) 86 кг: 1. Владислав Валиев (ХМАО - Алания) 2. Шамиль КIудиямухIамадов (Дагъистан) 3. АрсенгIали Мусалалиев (Дагъистан) 3. Анзор Уришев (Красноярск-Кабардино-Балкария) 97 кг: 1. ГIабдурашид Садулаев (Дагъистан) 2. Владислав Байцаев (Ставрополь-Москва) 3. Расул МухIамадов (Дагъистан) 3. Юрий Белоновский (Красноярск) 125 кг: 1. Анзор Хизриев (Санкт-Петербург) 2. МухIамадхIажи Нурасулов (Дагъистан) 3. Цыбик Максаров (Бурятия) 3. Адлан Ибрагьимов (Чачан Республика).\nАвтор: Тимирхан ХIасанов\nДагъистаниязе щвана щуго медальСальвадоралдаса тIадруссана лъабго меседил медальгунЦIиял цIарал загьирлъанаЦIиял цIарал загьирлъанаСтудентазда гьоркьов улкаялъул чемпион


Сунде хисилеб гьанже Египет?\nРоссиялъул «Когалымавиа» авиакомпаниялъул аэроплан 31 октябралда бортиялъул ва гьелдаса хадуб россиялъулазе Мисралде роржине гьукъиялъул хIасилалда Россиялъулго турфирмабазего гIадин зарал кколеб буго Дагъистаналъул туристикиял фирмабазеги. Гьелде тIадеги, жалго гIадамалги хIинкъулел руго гьеб рахъалде роржине.\nМикьабилеб ноябралда Россиялъул президент Владимир Путиница официалияб куцалъ гъулбас лъуна Мисриялде гьарулел рорженал заманалъ гьоркьор къотIизаризе гьабураб хIукмуялда. КидаллъагIан гьел рорженал къотIизарун ругелали чIванкъотIун къо-моцI рехсолеб гьечIо, россиялъул тIалъиялъ бицухъе бугеб ахIвал-хIалалда бараб букIине буго кинабго. Гьанже Россиялъул аэропортаздаса Мисриялде киналго аэропланал чIорого унел руго, Шарм-эль-Шейх, Хургада ва цогидалги Египеталъул курортазда хIухьбахъулел рукIарал гIадамал нахъе рачине. ИчIабилеб ноябралде ругел баяназда рекъон Россиялде нахъруссун руго 25 азарго чи.\nГьанже гьеб хIукмуялдалъун кинал хиса-басиял ккезе ругел Росиялъул турфирмабазда? Гьелда тIасан цIех-рех гьабуна нижеца. Мисриялде хIухьбхъизе унел рукIаразда гъорлъ гIемерал рукIана дагъистаниялги. МахIачхъалаялда «Пегас Туристик» абураб фирмаялъул нухмалъулев МухIамадханица бицухъе бищунго гIемерал гIадамал жидер гьениса унаанила Египталде, гьабсагIаталъ гьенире рукIарал турал гьоркьор къотIун рукIанин, гьел байбихьизе рукIанин ноябралъул 22-б къоялдаса байбихьун, гьанже гьезул бакIалда хIухьбахъи гьабизе унес жинцаго тIаса бищараб бакIалде витIилила жидеца гьевилан бицана МухIамадханица\nМухIамадхан, турфирмаялъул нухмалъулев: «Нижер гьаниса Мисриялде унел туристазул къукъа бащалъулаан 50 000 чиясда. ЦохIо Дагъистаналдаса угрелги цогидал шагьраздаса рачIунна нижехъе чагIи. Гьеб путевка гIадамаз тIасабищиялъе гIилла гьеб учузаб букIин гуребги, гIадамазе гьеб рекIее гIолаан географиялъул рахъалъ гьеб гьезие гIагараб букIиналъги. ХутIарал хириялщинал путевкаби ричун росараз тIаса бищула экзотикияб рахъалъ церетIурал пачалихъазде ине хIухьбахъизе. Шарм-аль-Шейх курорт букIана гIадамал хIухьбахъизе унеб бищун машгьураб курорт. Гьенире хIухьбхъизе гIадамал къабул гьарула тIубараб лъагIалица хиси гьечIого. Россиялъул бакъбаккул рахъалда гIумру гьабун ругез абуни тIасабищула Азиялъул пачалихъал. Индия, Таиланд ва гьел гурел цогидалги курортал»\nГьанже Мисриялде гьарулел сапарал гьоркьор къотIаралдаса жидер фирмаялъе щолеб букIараб хайирги дагьлъизе бугилан тIаде жубана МухIамадханица. Нижеца гьесда гьединго гьикъана гIадамал жалго хIинкъулел ругиш хIинкъулел ругиш гIадамал тIокIал Мисриялде инеян? Информалатаз ва телевизоралдаса гьеб хабар тIа-тIаруссун бицунеб букIиналъ гьел хIинкъун ругин хIакъикъаталдаги тIокIал гьенире хIухьбахъи гьабизе инеян абуна гьес.\nГьеб тасдикъ гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе МахIачхъалаялда гIумру гьабуна йигей Рамазанова Залинацаги. Гьей дагьай цеегIан ун йикIана гьение хIухьбахъизе.\nРамазанова Залина: «Дуни исана риидал ун йикIана Шарм-эль-Шейх курорталде. Дие цIакъ рекIее гIунги букIана, цогидал курортазде дандеккун учузгоги буго, ине гIагардаги буго. Амма дагьаб цебегIан гьениса Россиялде бачIунеб аэропаланалъ авария гьабуралдааса гIадамал хIинкъулел руго. БитIараб бицани дунгоги хIинкъила, цее ургъел гьечIого аэропланалда рекIине кIолаан дида, гьанже Египаталде гурей цогидал бакIазде сапаралъ инеги таваккал гIеларо дир битIараб бицани».\n31 октябралда Синаялъул чIинкIиллъиялде бортараб аэропаланалъул авариялъул цIех-рехал гьарулеб коммисиялъул ахирисел баяназда рекъон аэроплан бортиялъе гIиллалъун ккун буго гьелда тIад кьвагьул алат букIин. Британиялъул разведкаялъ чIезабухъе кьвагьул алат гьенибе босун буго аэропланалъул хIалтIухъанас. РакIалде щвезабила гьеб аэропланалда хвана Санкт-Петербург шагьаралде нахъуруссунел рукIарал Россиялдаса 224 чи. Гьезда гьоркьор рукIана Дагъистналдаса кIиго лъимерги ва гьезул кIодоэбелги.


Инфографика - Радио Эркенаб Европа/Радио Эркенлъи\nБусурбаби шиитал - ГIагараб Машрикъалда\nШиитазул динияб бербалагьи дунялалда баккана 632 соналда (ГIисал диналъул календаралда рекъон) МухIаммад авараг абадияб рукъове ун хадуб. Доб заманалда бусурбаби рикьана кIиго бутIаялъ. Цояз абулаан аварагасул ирсилавлъун Абу-Бакр вукIине кколин, цогидазул пикруялда гьединавлъун къабул гьавизе кколин ГIали. Гьедин Ислам дин бикьана шиитазда ва суннитазда. ГIага-шагарго 1.6 миллиард бусрбанчи ккола суннитал. Ай – 90 процент. Шиитаз гIумру гьабулеб буго аслияб къагIидаялъ Ираналда, ГIиракъалда ва цогидал улкабазджа.\nЛъагIалида жаниб долларалде дандеккун бищунго гIодобегIанасеб даражаялде рещтIун буго Россиялъул гъурущ. 31 декабралда цо долларалъухъ кьолеб букIана 73,4 гъурущ. Гьаб графикаялъ бихьизабулеб буго гъурущ бортиялъул цо-цо кIвар бугеб лъугьа-бахъиназде дандеккевей.\nТуркиялъулгун Россиялъул дагIба-рагIи\nТуркиялъул гIурхъида бортараб Россиялъул СУ-24 тайпаялъул рагъулаб тирелоялъул траектория бихьизабулеб карта\nГьокочагIазул протесталъул карта\nРоссиялда бакIаб юк бачIчIулел автомашинаби рачунезул протесталъул акциялъул карта.\nГолландиялъул хIукуматалда лъикIаблъун бихьулеб буго Шенгеналъул зонаялда жаниб «мини-Шенген» гIуцIи. Лъазабиязда рекъон, гьелъ рес кьезе буго щуго улкаялде жанире унаго цоги нухалда паспорталъул контроль гьабизе. Here's how it would look.\nБеслан. ЦIех-рехх рагIалде бахъинабичIеб такъсир\n11 соналъ цебе сентябралъул тIоцебесеб лъабго къоялда жаниб Шималияб Осетиялъул Бесланалда гьабуна Россиялъул тарихалдаго бищунго кIудияб ва вахIшияб теракт. Террористаз гъоркьлъалие восана азаргоялдасаги цIикIкIун чи. Гьел ккун чIезарун рукIана шагьаралъул ТIоцебесеб школаялда. Гъоркьлъалие росаразда гъорлъ вукIана нус-нус цIалдохъан ва гьел цIияб нухде регIизе ва гьезул байрам кIодо гьабизе рачIарал улбулгун гьалмагъзаби. Гъоркьлъалие росаразул къадаралда хурхун, талъиялъ байбихьудасаго гьерсал рицана, гьезул хIакъаб къадар чанго нухалъ гьитIин гьабун.\nРоссиялъул атомияб бухъун хьвадулеб гама рикIкIунаан гъанкъулареблъун, амма 2000 соналъул 12 августалда гьелда тIад хвана 118 чи. "Курск" ралъдал тIинде ана гьелда тIад кIиго кьвагьи ккун хадуб. Кин гьел ккарал ва кин тIоритIулеб букIараб гIадамал хвасар гьариялъул операция 15 сон цебе?\nШималияб Кавказ - Россиялъул экономикияб рейтингалда\nМаршаллил планалда дандеккун Греция хвасар гьабиялъул план\n1948 соналдаса байбихьун 1952 соналде щвезегIан Цолъарал Штатаз Маршаллил планалда рекъон Грециялъе экономикияб кумек хIисабалда биччана $376 млн. Инфляция ракIалде босун гьеб цифра 2014 соналда ккола $ 5 млрд гIанаб гIарац. Кин гьеб кинабго бихьулеб бугеб Греция хвасар гьабиялъул гьанжесеб планалда аскIоб?\nСребреницаялда чIваразул гьурмал\nКIиабилеб дунялалъул рагъалда хадуб Европаялда ккараб бищунго кIудияб вахIшилъи загьирлъана 20 соналъ цебе Сребреницаялда. Генерал Ратко Младичил нухмалъиялда гъоркь Босниялъул сербазул къокъабаз гьеб шагьаралда аскIоб чIвана 8000 бихьинчи, гьездаго гъорлъ лъималги. Эркенлъи радиоялъул журналист Дзенана Халимовичалъ бажарарбщинаб гьабун буго, чIваразул сурат-сипат гIаги нахъе хутIиялъе.\n2014 сон: хвел Россиялда


Краснодаралъул ракьалъул губернатор Александр Ткачев, 21Maр2012\nЖамгIияб палатаялда гьединго ракIалда буго Ткачевасул рагIабазулъ экстремизмалъул гIаламатал ругищали халгьабеян Генералияб прокуратураялде хитIаб гьабизеги. Гьединаб лъазаби гьабун буго «ГIемермиллатазулаб Россия» абулеб клубалъун нухмалъулев Александр Соколовас. Рехсараб палатаялъул сайталда Соколовас гьединго хъвалеб буго гьеб лъазабиялда сверун кIватIичIого ЖамгIияб палатаялъ официалияб лъазабиги гьабизе бугин.\nМоцIрое 20-25 азарго гъурущги кьун Краснодар мухъалда хъазахъал росулел руго хасаб полициялде. ЛъагIалида жаниб гьеб полициялда тIад харж гьабизе буго 650 млн гъурущ. Хъазахъазул полициялъул мурадлъун кколеб буго Краснодар мухъалде рачIарал Кавказалъул гIадамал гьениса нахъе гочинари. Гьедин лъазабуна 2 августалда Краснодар мухъалъул губернатор Ткачев Александрица Россиялъул жанисел ишазул министерлъиялъул Краснодар мухъалда бугеб БетIераб бутIаялъул коллегиялда кIалъалаго.\nИсана 1 сентябралде щвелалде гIуцIун бахъине кколеб гьеб полициялде восизе вугин азарго хъазахъав, жидерго хасаб ратIлилъ полициялда цадахъго гIадлу чIезабулел рукIине ругила гьел. Аслияб куцалда гьез халкквезе рагIула кавказиязда хадуб, масала, кIудияб къадаралда Кубаналде магIишат гьабизе рачIине гьел риччангутIиялда хадуб.\nИнтернеталда тIибитIизабураб Ткачевасул кIалъаялда гьадин абулеб буго:\n- Нусго сон балеб буго хъазахъал Кубаналде рачIаралдаса. Гьелъ рес кьола гьезие гьеб ракьуда тIад бетIергьанлъиги гьабизеги гьеб цIунизеги. Нилъеца тIокIалъ чIечIого гьелъул бицунеб гьечIони, лъугIун-тIагIун ине буго нилъер хаслъи. Кавказалдаги Кубаналдаги гьоркьоб буго фильтр – Ставропол мухъ. Амма гьабсагIаталда гьелъул иш лъугIулеб буго. Хадуб ирга нилъеде щвела. Гьеб мехалда лъица жаваб кьезе бугеб? ТIоцебесеб би гIодобе тIезе байбихьидалги миллиял конфликтал байбихьидалги. Кида-къадги гьелде рачIине руго.\nГьединлъидалин абулеб буго Краснодар мухъалъул губернаторас жанисел ишазул министерлъиялъул хIалтIухъабазда нужеца гьабизе ихтияр гьечIеб жо казаказ гьабизе бегьулин, гIадатаздаги рукIа-рахъиналдаги рекъон. Гьедин хъазахъазда цадахъ хIалтIизе бигьалъилин нужее. Гьаниса нахъе инарун, рукIине кколел документазул цIех-рех гьабун гурони гьанив чи течIого, тIокIаб батIияб нух нилъер гьечIила, батIияб къагIидаялда Кубаналда гIадлу гьабизеги бажаруларила.\nГIадамазда рагIун, рагьун Ткачевас киданиги гьарулел рагIичIин жинда кавказияздехун рокьукълъи гъорлъ бугел лъазабиялин абуна ЭР-ялъе Ибрагьимов Русланица. Гьев ккола Краснодар мухъалда вугев Дагъистаналъул официалияв вакил. Гьединлъидал нилъедаги доздаги гьоркьоб гьогьен ккезе лъицаниги интернеталде рехараб гьересияб баян батичIониян щаклъи загьир гьабуна гьес. Гьедин батани, жибго хъазахъазул полиция гIуцIулеб букIиналда бан лъалеб жо гьечIебищин нужедаян гьикъидал, бугин жаваб кьуна Ибрагьимов Русланица.\nИбрагьимов Руслан: «Нижеда рагIана гьеб полициялъул хIакъалъулъ. Казакал росулел ругин жидерго гIорхъаби цIунизеян абуна. Краснодар мухъалъул парламенталъ тасдикъги гьабун буго гьеб. Щибниги бегьулареб жо гьечIо гьениб».\nИбрагьимов Русланица бицана советияб пачалихъ биххун хадусел соназдаги рукIанила хъазахъазул къокъаби милициялда цадахъ лъугьун гIадлу-низам гьабулел.\nГьес гьединго рекIекълъи загьир гьабуна тIаде рачIарал ракьцояз Кубаналда гьабулеб хьвада-чIвадиялдаса. 10 яги цIикIкIун соназ гьенир гIумру гьабулел дагъистанияз гьабуларила щибгIаги гIорхъолъа борчIараб жо, амма цо чанго моцIалъ хIалтIизе рачIараз багъарун батулила кинабго хIапу-чапур. Гьединлъидал гьеб рахъалъ жинда Краснодар мухъалъул губернатор вичIчIулин абулеб буго ЭР-ялъе Дагъистаналъул вакилас.\nИбрагьимов Руслан: «Цо рахъалъ, гьес абулеб жо битIараб батизеги рес буго. Щайгурелъул провокациялги гьез гьарула, рагъизеги гьел рагъула. ГIемерисеб мехалда нилъер васал рукIуна гIайибиял. Гьез кIуди-кIудиял проблемаби гьарула нижее».\nМасала, исана май моцIалда микьго нухалъ ине кканин жив Сочиялдеян бицана Ибрагьимов Русланица. Дагъистаниялгун эрмениялги рагъун, цо эрменияв чIван вукIана гьенив. Гьединлъидал рукIа-рахъиналда гурони, миллияб суалалда бараб жо гьениб гьечIин тIаде жубана гьес. Краснодар мухъалда гIумру гьабулел батIи-батIиял миллатазда гъорлъ гIезегIан дагъистаниялги ругила.\nИбрагьимов Руслан: «Миллияб культураялъул централда гIуцIараб Дагъистаналъул вакиллъи бихьизабун буго лъабго жамагIаталдалъун – лезгиязул, магIарулазул, даргиязул».\nГьедин бицана Краснодар мухъалда ругел дагъистаниязул хIакъалъулъ ЭР-ялъе Дагъистаналъул вакил Ибрагьимов Русланица.\nКраснодар мухъалъул губернатор Ткачев Александрица кавказиязда хурхун гьабураб лъазабиялда тIасан гIезегIан баянал раккана 3 августалда интернеталда. Аслияб куцалда гьел ругоан Россиялъул информагентлъабаздасан гьарулел. Масала, губернатор Ткачев жакъаго хъулухъалдаса нахъе рехичIолъиялда гIажаиблъи гьабулеб буго Эхо Москвы радиоялъул сайталда журналист Орех Антоница. Щайгурелъулила миллатазда гьоркьоб рикьалабиги ккезарун, Россиялъул гражданазул цо къокъаялъул ихтияразе гIорхъиги чIван, губернаторас хъазахъалги полициялъулалги ахIулел ругила Конституция хвезабиялде.\nРоссиялъул къанун хвезабизе рагъухъабазул тIубарал къокъабиги гIуцIулел ругила гьес. Цогидал сайтазда хъвалеб буго гьеб кинабго Ткачевасда тIаса ккезе бугила гьев президент Путинил бищунго ракI рекъолев губернатор вукIиналъ.\nТкачевас унголъунги гьединаб кIалъай гьабун батани, гьев кколин тIоцебесеб иргаялда Россия биххиялде гали тIамулев чи, жинца гьесие Россиялъул гражданин хIисабалда жавабги кьелин бицана ЭР-ялъе Дагъистаналдаса жамгIияв хIаракатчи Уладиев Сулайманица.\nУладиев Сулайман: «Гьев чияс гьеб жо абун батани, гьев вуго Россия биххизе байбихьарав чи. Дица рикIкIуна ЦIех-рехалъул комитеталъги прокуратураялъги гьесул кIалъаялъул халги гьабун, гьелда гъорлъ такъсирияб жо бугодайин халги гьабун, анив лъезе ккола. Дагъистаналдаги Кавказалдаги данде вугев чи гуро гьев, Россиялда данде вугев чи вуго.\nОлимпиадаялда меседил медалал росулеб мехалда лъикIал руго гурищ кавказиял? Яги террористал тIаде кIанцIараб мехалда лъикIал рукIана гурищ дагъистаниял? Гъоле гурищ Олимпиадаялда медал босарав дагъистаниясда къвалги бан лъабго нухалъ убач гьабуна гурищ Путиница нилъер дагъистаниясда.\nТкачев гъанкъараб жиндирго шагьаралъул тIалаб гьабулев вукIине ккола.\nГъов сабаблъун чанги чи лъеца восун ана. Унго-унгоги хIукуматалъул чи вукIаравани, гъос тIаса лъугьин гьаризе кколаан хваразул гIагарлъиялда, цинги жидерго монастыралде монахлъун ине кколаан. Расги гIайиб гьечIел чагIи лъечIого, гьев лъезе кколаан жанив.\nГIурус миллаталъул чигицин ватиларо гьев. ГIурус миллаталъул чагIи цIакъ гIакъилал, церетIурал чагIи руго. КIудияб хазина нахъе тарал чагIи руго гьезул Достоевский, Толстой, Пушкин, Лермонтов. Гъозул руго кутакал гIалимзабиги. Гьединлъидал гьев чи гIурусавгицин гуро, гьев вуго улка биххизабулев вугев чи».\nКубаналда кавказиязе гIадлу гьабизелъун хъазахъазул полиция гIуцIулеб букIиналда бан гьеб мухъалъул губернатор Ткачев Александрица гьабураб лъазаби интернеталда фейсбукалдаги буго Дагъистаналъул журналистаз гьоркьоб лъун. Масала, Белхарой абулев чияс хъвалеб буго Ткачев ислам-диналда данде чIарав чи вугин. Гьелъие нугIлъи гьабулин гIезегIан бусурбаби ругеб Краснодар гIадаб кIудияб шагьаралда жеги цониги мажгит гьечIолъиялъги.\nМухIамадов Каримулагьица хъвалеб буго гьанжелъагIан лъан букIинчIин Краснодарин абун батIа кIанцIун чIараб хъазахъазул улка букIин. Кубаналде ине къватIипачалихъалъул паспорталгидай гьанже гьаризе кколел абун. Гьединго Каримулагьица тIаде жубалеб буго гьединаб хIакъирлъиги хIехьон кинин рукIунел, гьениб рагIи бицине кирин ругел нилъер депутаталги Шималияб Кавказалъул нухмалъулелги?


Исана сентябралда рукIарал Дагъ огни шагьаралъул мажлисалъул депутатазул рищиял мекъи тIоритIун ругин чIезабун буго диваналъ. Гьел рищиязул хIасилаздаса рази гьечIел коммунистазул партиялъул вакилзабаз хъвараб гIарзаялъул халгьабулаго ва цIех-рех тIобитIулаго тIатун руго рищиязул чанги протоколал «Единая Партия»-лъе данде кколедухъ цIун рукIин.\nГьал къоязда ДагъОгниялъул диваналъ исана сентябралда тIоритIарал гьеб шагьаралъул мажлисалъул депутатазул рищиязул хIасилал мекъи гьарун ругин абураб хIукму къотIана. Гьел хIасилалги рищиязул комиссиялъул гIахьалчагIаз тIадчагIазе дандеккараб хIалалъ, «Единая Россия» партия бергьунедухъ гьарун ругин чIезабун буго гьебго диваналъ. Дагъистаналъул коммунистазул партиялъул вакилзабаз хъван букIана гьеб диваналде гьел рищиязул хIасилаздаса жал разиял гьечIин ва гьел хIакъикъиял гурин чIезабейилан абун гIарза.\nКоммунистаз бицухъе гIемерал квекIенал гьарун руго гьезие гьеб диван унеб мехалдаги, гьелде хIадурулеб мехалдаги.\nБищунго цIакъ жидее квалквал шагьаралъул администрациялъги, гьелъул бетIерасул ишал тIуралевлъун вукIарав Алахверди Халиловасги гьабунин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Дагъистаналъул коммунистазул партиялъул юрист ХIажиев МухIамадица. Гьесул рагIабазда рекъон Республикаялъул рищиязул комиссияги гьезде данде чIун букIун буго.\nЦо анкьида жаниб тIубан бажарулеб букIараб гьеб иш ункъго моцIица халат бахъинабунин гьез, гьединги жидеца тIалаб гьарурал , диваналъе хIажатал документалги, рищиязул протоколалги тIубан кодой щвезе течIин бицана гьес.\nКоммунистаз Дагъогниялъул диваналъ коммунистазул рахъги ккун «Единая Россия» партия ва тIалъиялъул вакилзаби къолеб хIалалъ хIукму къотIи Дагъистаналъул тарихалъего кIвар бугеб ишлъун рикIкIунеб буго. Гьез абулеб буго нилъер республикаялда чан рищиял тIоритIаниги тIалъиялъул партиялъул рахъ ккун гурони батIиял партиязе бетIер борхизе цохIониги диваналъ жеги биччан букIинчIилан.\nХIажиев МухIамад: «Диван цIакъ захIматго унеб букIана, ункъго моцIида жаниб лъабцIул хисана бакIалъулаб рищиязул комиссиялъул бетIер. Жидеего дандекковухъе хIалтIи гьабун бажарулев чи валагьулев вукIун ватилаха тIалъиялъ. Гьез хIажаталщинал документал диваналда рихьизаричIониги, ругелги диваналъе нижер рахъккун хIукму къотIизе гIуна.\nМахIачхъалаялдаса рачIарал тIалъиялъул вакилзабазги «Единая Россия» бергьизе кколин лъазабунилан бицана гьез, гьел вакилзабазул цIаралги рехсана. Гьедин шагьаралъул администрациялда жанирги рукIун хIадурун руго гьез гьел гьереси документал.\nНижеца диваналде гIарза хъвачIого тезеги бегьилаан гьеб шагьаралда коммунистазе цохIониги гьаракь щвечIин абун гьез документал гIуцIун рукIинчIелани. Гьеб жо букIине бегьулебжоцин гуро.\nКин нижее гьаркьал щвечIого рукIунел. Хасго нижер рахъалдасан вугев кандидат вукIана кутакалда шагьаралъул гIадамаз адаб гьабулев, киназего кумекги бугев чи. Рищиязде рачIараз абулеб букIана жал цохIо гьесие гIоло рачIун ругин рищияздейилан.\nГьенир рищиязул цIакъ дагьал гIахьалчагIи гурони рукIинчIо, гьедин букIаниги ракIчIун чанго нусго гьаракь нижее щвезе кколе букIараблъи лъала дида. Диваналда гьел рищиязул комиссиязул гIахьалчагIиги, гьезул нухмалъулелги мукIурлъана жидеца рищиязул хIасилал мекъи рихьизарун рукIиналъе ва гьереси документал хIадурун рукIиналъе».\nГьедин ХIажиевас бицухъе 15 январалда цин диваналъ гьел рищиялги хIакъикъиял гурин, рищиязул хIасилал гьарураб 11 протоколалда гьоркьоса микьгояб гьереси документ бугин абураб хIукму къотIун букIун буго. Хадубги чанго къояласан диванчияс цойги диванчагIазда дандги бан рищиязда гьаркьал кьезе рачIине бегьулезул сияхIалги цIидасан гIуцIизе, ва гьел бюлетеналги цIидасан рикIкIине.\nБюлетеналги гьересиял ратизе бегьулила, рищиязде рачIинчIелщиназе гIологи «Единая Партиялъул» вакилзабаз жидеего гьаркьал кьун гьел х1алт1изарун ругин абураб щаклъи бугила жидер. Гьединлъидал гьел рищиязул хIасилал хIакъикъиял гьеч1ин\nчIезеги гьабун цIиял рищиял тIоритIулеб хIал гьабизе къваригIун бугин жидеейилан лъазабуна коммунистазул вакилас.\nМухIамад ХIажиев: «20 январалда букIараб данделъиялда диванчияс лъазабуна гьаб сагIатго нахъбахъичIого цIидасан гьел бюлетенал рикIкIине байбихьейилан. КIиго къо аиниги жеги лъицаниги щибниги рикIкIунеб гьечIо. Нижеца гьелдаса разигьечIолъи загьир гьабураб мехалда гьез абула жидеда коммиссиялъул гIахьалчагIи ратулел гьечIила, щал гьел комиссиязда рукIаралали лъалеб гьечIила, гьелго рищиязул комиссиялъул бетIер кодове щоларо.\nГьеб кинабго ургъунго гьабулеб букIин бичIчIулеб буго нижеда, гьезие къваригIун буго жидецаго къанунги хвезабун гIуцIун рукIарал документал цIидасан гIуцIизе, диванги разигьабулеб, жалгоги къолареб хIалалъ рукIине хIаракат бахъулеб буго гьез. Гьединлъидал ургъунго заманги цIазабулеб буго. Гьеб диваналъ бихьизабуна кинабго рахъалъ ДагъОгниялда букIараб гIала-гъважаги, гъал-магъирги».\nДагъистаналъул рищиязул комиссиялъул вакилзабаз гьеб ДагъОгниялъул мажлисалъул депутатазул рищиязда ва гьезул хIасилазда бан букIараб диваналда хурхун кинал рукIаниги баянал кьолел гьечIо.