Аварал Азарбижаналда — Википедия\nАварал Азарбижаналда (падар. Azərbaycanda avarlar) — халкъалъул къадаралда рекъон Азарбижаналда анлъабилеб этникияб къокъа ва Россиялдаса къватӀир ругел авар диаспораздаса бищун чӀахӀияздаса ккола.\n2 Гьенир аварал раккин\n2.1 Советияб заман\n3 Халкъалъул тІибитІи\n4 ГІаммал баянал\n4.1 Лъай кьей\n5 ЦІар рагІарал Азарбижаналъул аварал\n6 Гь. балагье\nГьенир аварал раккин[хисизабизе | код хисизабизе]\nЦересел ва цо-цо гьанжесел гуржиязул гIалимзабаз хъвалеб буго гьел гIадамал ЧIарахъе цIакъго нахъа рачIанилан. Гьез абулеб буго XVI-XVIIIвеказда къажараз ва турказ Гуржиялде тIаде кутакал гьужумал гьарун Алазан гIоралда рукIарал бакIал чIунтIизарун халкъ бихахочизе гьабунилан. Гьелъ рес кьунила магIарулазул цо-цо къукъаялде Кавказалъул балги бегун, бакъде (югалде) рачIун рахъал рахъизе.\nНекIсиял хъвай-хъвагIаязухъ ва Закаталаялъул магIарулазул биценаз, гьединго археологиялъулал цIех-рехаз бихьизабулеб буго гьеб мекъияб букIин. Масала, XIV векалда вукIарав «Тарихи Дагъистан» абулеб тIехь жинца хъварав МухIамад-Рапи абулев гIалимчияс баян гьабулеб буго XIV гIасруялдаго Кавказалъул кIудияб балалъул бакъдал (югалъул) рахъалда магIарул росаби рукIанилан.\nМагIарулаз чIарахъазде ва билканазде гъолодиселин абула. Гьеб цIар «Гъвел», «Гъвалде» абулел рагIабаздасан бачIарабги буго. Ругизеги закаталаялъул магIарулал Кавказалъул кIудияб балалъул бакъдал (югалъул) гъулдузда руго. Гъолода абулеб росо гьабсагIат чIунтун буго. Гьеб букIана гьанжесел магIарулазул росабаздасан дагьаб тIадегIан. 1964 соналъ гьабураб археологиялъул цIех-рехазул хIасилалда баянлъана Гъолода росу Х гIасруялдасаго нахъе бижараб росу букIин ва гьенир ратарал археологиялъул хутIелаз бицунеб буго гьезулги магIарулазул аслиял мухъаздаги букIараб маданият цого тайпаялъул букIин.\nНилъеда лъала гьоркьохъел гIасрабазда магIарухъ ва сверухъ ругел ракьазда гIуцIун букIана Сарир абулеб щулияб хIукумат. ГIарабиязул тарихчагIазул тIахьазда рекъон, Арраналда (Хьунал Азарбижан) букIараб кIиазарго росдал бащдалдаса цIикIараб къадар Сариралъул пачаясул квершаликь букIун буго. Гьел росабазул чангоязда, гьай-гьай, магIарулал рукIине ккола ва гьезда гъорлъе Закаталаялъул магIарул росабиги ине ккола.\nАзарбижаналда магIарулал ругел росаби цIунизе гьабураб кIудияб галам букIун буго. Гьеб 30 километр халалъи бугеб галам жакъа къоялде щвезегIанцин нахъе цIунун хутIун буго. Галамалъул борхалъи 2 метр, гIеблъи I,5 метра буго. МагIарулазул биценалда рекъон гьеб бан буго Пари абурай пачаялъ гъажараздаса цIунизелъун. ЦIарги гьелда «Парил жубар» буго. Цо-цо азарбижаналъул тарихчагIаз, масала, Е. Пахомовас рикIкIунеб буго гьеб галам Дагъистаналъул халкъалдаса цIунизелъун бараб бугилан. Амма Закаталаялда гьарурал цIех-рехазул хIасилалда якъинго баянлъана къед бан букIин бакъдаса (югалдаса) рачIунел тушбабаздаса цIунизелъун. Гьединал къадал ва галам гьоркьохъел векалда Дагъистан цIунизе киса кирего гьарун рукIана.\nТарихалда жаниб чIарахъез чанги кIвар цIикIарал хIалтIаби ва бахIарчиял гьунарал гьаруна. Цо заманаялъ гьезие магъало кьолаан Шамахалъул ва Шаки ханзабаз.\nХасго чIарахъел машгьурлъана Надиршагь Кавказалде вачIараб мехалъ, XVIII гIасруялъул 40-абилел соназда гьез рагъул кор боркьана «ТIолго дуниял гьар-гьазабулев» къажаразул шагьасул аскаралде данде. Гьеб букIана Кавказалъул халкъаз къажаразде данде гьарулел рагъазул тIоцебесеб багъа-бачари.\nЧIарахъез ва гъолодисез щущахъ рихизаруна Надирил вац Ибрагьим-ханасул гIемерал боял. Гьелдаса хадуб Надирица Закаталаялъул ракьалде рещтIизаруна жиндирго аслиял боял. КигIан гьез халкъалда зулмаби гьаруниги (гьез жидецаго чIварал гIадамазул бутIрузул сиял рана) гьезда кIвечIо гьел магIарулал чучизаризе. Закаталаялъул лебаллъиялъул хIакъалъулъ чанго магIарул нексиял кучIдузулъ бицун буго. Масала «Боде гъара балел гъолодисел» абураб кочIолъ руго гьадинал рагIаби:\nАгъалдаса чакма билъ чапизегIан,\nЧотIасан рагъана дол гъолодисел,\nЧерхалдаса ярагъ цIед биинегIан,\nЦIадулъги рагъана чIарлъул бахIарзал.\nХIукуматалъул гIуцIиялда чIарахъезул рукIана ханзаби, бегзаби гьечIеб жамагIат. Аслиял ишал ва кIвар бугел суалал гIумруялде рахъинаризе гьезул рукIана хасал ришарал гIадамал – чIухIби. Амма гьел чIухIби бечедал ва чIухIарал кьибилалдасан рищулаан. Гьезухъ рукIана гIемерал ракьал ва лагъзал. XIX векалда жалго эркен гьариялъе гIоло пачаясул колонизаторазде данде магIарулаз гьарурал рагъазулъги чIарахъез цIикIараб гIахьаллъи ва гьунарал рихьизаруна. Амма чIухIбуца (росабазул бутIруз) ва бечедал гIадамаз пачаясул рахъ ккуна ва гьелъие кумекги гьабуна.\nГьединал руго ЦIоралда ругел магIарулазул хIакъалъулъ биценал.\nСоветияб заман[хисизабизе | код хисизабизе]\nХалкъалъул тІибитІи[хисизабизе | код хисизабизе]\nАзарбижаналъул хьуналгун (севералъулгун) бакътIерхьул рахалда Алазан гIоралдаса Кавказалъул мугIрузул кIудияб балалде щвезегIан магIарулазул чанго росу буго. Гьездасан машгьурал руго ЧIарахъ, Билкан, Хъабахъчули, КIатIихъ росаби. Гьединго магIарулал руго Закатала шагьараздаги гьоркьохъеб хIисабалда Азербайджаналда ругел магIарулазул къадар гIага-шагарго 50 азарго чиясде бахуна.\nГІаммал баянал[хисизабизе | код хисизабизе]\nЗакаталаялъул ракь гIадамазе гIумру ва яшав гьабизе цIакъго лъикIаб буго. Гьениб бокьараб пихъ ва тIощел бижула. Гьеб гуребги гьайбатал рохьазда батула женшень, хъазанлихъ гIинтIи (дунялалдаго къанагIатаб, жиндаса гIажаибаб берцинаб махI бугеб нах бахулеб тIегь) ва цогидалги къиматал хъурдул.\nЛъай кьей[хисизабизе | код хисизабизе]\nМацІ[хисизабизе | код хисизабизе]\nГьезул мацI дагьаб сверараб буго магIарул бол мацIалдаса. ГIелмуялда абула магIарул мацIалъул закаталазул диалект абун. Гьеб диалект гIагараб буго гьидерил ва къаралазул кIалъаялда.\nЦІар рагІарал Азарбижаналъул аварал[хисизабизе | код хисизабизе]\nАвар миллат бугеб территория\n↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Дибир Атаев, тарихиял гIелмабазул кандидат. «БагIараб байрахъ». 15.01.1966 сон.\nРусское село Ивановка Азербайджанской Республики (русский)\nСписок русских поселений на территории Азербайджана в 30-е гг. 19 в. - начало 20 в. (русский)\nВидеоматериалал[хисизабизе | код хисизабизе]\nДибир Атаев, тарихиял гIелмабазул кандидат. «БагIараб байрахъ». 15.01.1966 сон.\nХалип:Азарбижаналъул халкъал Халип:Авар диаспораби\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=Аварал_Азарбижаналда&oldid=79947»\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабураб заман: 16:49, 9 май 2022.


Рищни-къулалъул контейнерал пропагандаялъул "хъулухъалда"\nМахIачхъалаялъул Киров мухъалда Порошенкол, Гитлерил, «Дом 2» абураб телепроекталъул ва долларалъул суратал рахъарал рищни балел къалиял лъеялъ тахшагьар рощнодаса бацIцIад гьабизе бугилан абулеб букIана цебеккун гьеб мухъалъул нухмалъулес.\nПорошенкол яги долларалъул сурат гуреб, улкаялъул жанисел заралчагIазул суратал лъунани дагьаб дагъистаниязе кIвар бугеб букIинаанин, амма гьезул рахъ кколезухъа къан, яги батIиял гIиллабазда гьел рахъулел гьечIила рищни балел къалаздайилан абулеб буго МахIачхъала шагьаралда гIумру гьабулез. Гьелдаго цадахъ бухIараб риидал, санитариял шартIал хвезарун, рощнолъ тIерхьунел руго шагьаралъул цо-цо къватIал.\nАвгуст моцIалъул авалалда МахIахъалаялъул Киров мухъалда Адольф Гитлерил, Петр Порошенкол, долларалъул ва «Дом 2» абураб телепроекталъул суратал рахъарал рищни балел къалиял лъуна. Мухъалъул нухмалъулев СалихI СагIидовас суратал рахъи бичIчIизабуна, гIадамал сверухълъи бацIад гьабиялде гьесизаризе ругин гьез ва тахшагьар эстетикияб сипат бугеб лъугьинилан.\nАмма бухIараб риидал гIемерисел шагьаралъул къватIал махIцун, рощнолъ тIерхьунеллъун хутIулел руго. Гьелго тIадехун рехсарал рищни балел къалиялги гIицIго Киров мухъалъул администрациялъул минаялда цере лъун руго. Киров мухъалда гIумру гьабулев МухIамад МухIамадовас баян гьабухъе гьес гIумру гьабулеб къотIнор лъун руго макърал рищни балел къаиял, гьезул цо-цоял рек-рекунги руго некIого.\nАдминистрациялъул минаялда цере ругел къалиял ругила рихьизе лъурал жал, амма улка тун къватIисел гурел, жанисел заралчагIиги рахъизе бегьилаанила гьенир.\nМухIамад МухIамадов: «Гьенир суратал чIваялъул гIилла буго, гьенир рахъарал гIадамал ва телепроектгун доллар улкаялъул тушманзаби ругин абулел. Гьедин бицуна щибаб къойил телевизоралъги. Амма долларалъ щиб квешлъи гьабураб, яги гьеб сурат гьениб чIванилан гъурщил къиматищ бахараб. Нилъер улкаялда жанирги руго гIемер заралчагIи, гьевго Амировасде чан жо бицунеб, амма гьесул сурат гьениб чIвазе лъидаго кIоларо, гьесул гIадамал руголъун гьанир».\nБлогер Айдимир Дагъановасул пикруялда администрациялъ рищни балел бакIазда суратал лъей кколеб буго этикиялда данде кколареб гали. Цо-цояз гьеб бихьизабулеб бугила патриотизм загьир гьаби гIадин, амма цогидав чи инжит гьавиялдалъун гурила загьирлъулеб патриотизм. Гьебго рищни жакъа лъугIизе киб гурила букIараб, гьелъулъ тIерхьунел ругин чанго къватIалин баян гьабуна блогерас.\nБагIарараб риидалил гIужалъ бакIаричIогон, гохIал гIун бугеб рищниялъ махIцун, рощнолъ тIерхьун хутIулел руго гIемерисел къватIал. Гьединаб хIал буго ХIамидова къватIалда бугеб 49 минаялда сверухъ. ГIемертIалаяб минаялда гIумру гьабулезул мажлисалъул вакил МахIмудова Суанатица баян гьабуна гIадамазул тарбия гьечIолъи гуребги, ругел рищни балел къалиялги дагьал ругила ва гьел лъимал расандлеб бакIалда лъун ругила.\nСуанат МахIмудова: « ГIадамаз гордухъа балеб буго къватIибе рищни, къватIире рачIунагон, кIамури бугеб бакIалде хьвагIун, гохI гIун буго. БичIчIи гьечIел руго гIадамал, гьеб гуребги гьаб къватIалдаго лъурал къалиял рикIкIанани, гьел цIакъ дагьаб къадаралда руго. АскIоб бугеб рагьда, бакьулъ лъун руго гьел къалиял, гьеб бакIалдаго лъималги расандула. Щай цебе ккараб бакIалда лъолъел гьелали бичIчIуларо, гIадамазул ургъел гьечIо, риидал гьеб бакIалда аскIосан рилълъун бажаруларо, ригьда нахъеги бакIаруларо рищни».\nЖамгIияв хIаракатчи ГIабдурашид СагIидовасул пикруялда, тахшагьаралъул хъублъи кколеб буго информалатазда бицунеб аслияб тема, амма пачалихъияб даражаялда борхизе кколеб суал кколарила гьеб. Чороклъи тIагIинабиялдаса, бацIцIалъи чIезабиялдаса Порошенкол ва цогидазул суратал чIвай бигьаяб батун бугила шагьаралъул нухмалъиялда.\nГIабдурашид СагIидов: « ТIадчагIаз жидехъаго щибго жо гьабун бажаричIеб мехалъ, цо щиб бугониги гьабун гьелде буссинабула пикру халкъалъул. Хъублъи, рищни тIагIинабиялдаса Порошенкол ва цогидал суратал рахъун чIвай бигьаяб батун буго гьезда. Чияр политикасул сурат чIван буго рищни балеб бакалда. Шагьаралда бугеб хъублъиялъул бицунеб буго Дагъисаналъул цIиял харбазул тIоцебесеб тIанчида.\nПачалихъияб даражаялда борхизе кколеб суал кколаро рищниялъул суал. ТIолго пачалихъазда, жидер рухIиябгун культурияб бечелъи бугел, гьеб суал бачIинего бачIунаро. ГIадамал рорчIилалде бацIцIад\nгьабун батула шагьар, гIадамаз, магъалаби кьолел гражданаз пикру гьабизе кколаро лъица гьеб бацIцIад гьабулебали. Дун МахIачхъалаялдаса рогьалида къватIиве унаго, гьаниб цо, доба цоги, гъунал рукIана рощнол.\nСураталги чIван, лъабго бак лъечIогон, цо бакIалда гурел, киса-кирего чIезаре гьел бакал. Суратал рахъиялъул бицанани, гьеб баказда тIад, участокалъул жавабияв щив ватаниги, жинда т1ад къараб мухъ бацIцIад гьабиялъе кIийил кканани, анкьил хIасил гьабун, гьесул сурат лъезе ккела гьеб бакалда. Шагьарго бацIцIад гьабизе кIолеб гьечIонани, босун мэрасул сурат чIвазе ккела гьел баказда тIад, гIадатиял гIадамазда тIад велъулев. Порошенкоги, Гитлерги, долларги МахIачхъалаялъул хъублъиялде кинаб букIаниги хъатIи гьечIел жал руго».\nГьабсагIаталда МахIачхъалаялда буго 70 цIикIкIараб къадар рищни бакIарулеб техникаялъул, амма шагьаралъул хIажалъалабазда рекъон, гьеб къадар кIиго нухалъ цIикIкIараб букIине кколеб буго.\nМ.Сулейманов: «Бичизе ракь хутIун гьечIо МахIачхъалаялда»\nМахIачхъала: тIабигIаталде данде рагъ халат бахъунеб буго\nМуса Мусаевас хIалтIи шагьаралда гIадлу гьабиялдасан байбихьана


Хас гьабун гьелъ тIатинаризе руго араб бакI лъачIого тIагIарал гIадамал рукъарал бакIал, цинги хабалъа рахъун экспертизаялъ Москваялде ритIун чIезабизе буго щал гьелали. Аслияб куцалда гьединал бакIал Чачаналда ругин бицана ЭР-ялъе ХIасан Айгумовас. Гьев ккола туснахъазда тIамурал гIадамазул ихтиярал цIунулеб комиссиялъул нухмалъулев. Чачаналда рагъ лъугIун гIезегIан сонал аниги, букIине кколедухъ гьеб рахъалъ хIалтIи гьабун букIун гьечIо.\nХIасан Айгумов: "Чачаналъ анлъазарго чи рагIула гьедин кив вукъаравали лъаларев. Гьедин буго Мукомоловасул сияхIалда рекъон. Кир гьел ругел, кинан ралагьилел? Гьеб лъалеб чи дагьав вуго. Гьев анлъазарго чи рагIула Чачаналда букIараб тIоцебесебги кIиабилебги рагъулъ тIагIарал чагIи".\nЧIванкъотIун гIагарлъиялъ бихьизабулеб бугони жидер чагIи рукъун рукIине рсе бугеб бакI, гьеб мехалда хIалтIи бигьалъулаанин абулеб буго ХIасан Айгумовас.\nХIасан Айгумов: "Дагъистаналда гьединал гIаммал хабалал ругищали нижеда жеги лъаларо".\nАмма дагьалъ "Дагъистаналъул улбул" абулеб гIуцIиялъул нухмалъулей Светлана ГIисаевалъ гьезухъе хитIаб гьабун букIун буго гIаммал хабалалъ вукъарав ункъо дагъистаниясда тIасан. Гьел щалали чIезарилалда цебе цин хал гьабизе кколин гьезда хурхун низам цIунулез кинабгIаги хIалтIи гьабун букIун бугищали, террористаллъун рикIкIун рукIун ругищалиян абулеб буго Айгумовас.\nХIасан Айгумов: "Изну гьечIого яргъид гIуцIарал къокъабазда гъорлъ рукIарал чагIи хIисабалда рукъун ратизеги рес буго".\nЛъалеб букIахъе, Россиялъул къануналда рекъон, террористаллъун рикIкIарал чагIи хасал номеразда гъоркь рукъула.\nЧачаналда гIадин, Дагъистаналда рагъ букIинчIин ракIалде кканиги, къойилго гIадин араб бакI лъачIого тIагIунел ругин гьанир гIадамалин бицана ЭР-ялъе "Дагъистаналъул улбул" гIуцIиялъул нухмалъулей Светлана ГIисаевалъ. Кир рукIаниги рукъун рукIине кколелъулдила гьел чагIи. Масала, 2000 соналдаса нахъе тIагIанщинал чагIи кирдилила ругел, туснахъазда рукIине рес гьечIила, кваназаризе кколелъулдила гьел.\nСветлана ГIисаевалъ нухмалъулеб гIуцIиялъ Лебедил фондалъулгун цадахъ рекъон хIалтIи гьабулеб буго 2011 соналдаса нахъе. Гьелъ гьенибе хъван бугоан 2004 соналда Чачаналъул Ножаюрт мухъалъул Замаюрт росулъ чIварал дагъистаниял рукъараб бакIги рагьун, жаназаби лъил кинабали чIезабеян. Гьелъул хIакъалъулъ гIемер хъвана, бицана. Замаюрталда хасаб операция букIанилан Россиялъул рагъулал хъулухъчагIаз чIван рехана анлъго дагъистанияв. Гьеб росдал мажгиталъул дибирас чурун, рукъунги руго гьел. Гьезда гIайиб букIинчIин инсанасул ихтиярал цIунулезе бицарав участкаялъул милициялъул хIалтIухъанги чIван ватана хадув.\nСветлана ГIисаева: "Гьел ккола Баширов СагIид, ХIасанов Касим, Мамаев Мурад, Шурпаев Малик".\nЧачаналда гIадин рагъул заманалда тIагIинчIониги, ракълилаб заманалда тIагIарал гIадамал гIезегIан руго Дагъистаналда. Масала, гьединазул цоясул бицунеб буго адвокат ГIумаров ГIадилгерейица.\nГIумаров ГIадилгерей: "Дакаев буго гьесул фамилия. Казбек мухъалъул Ленинаул росулъа чи ккола гьев. Хасавюрталде хIалтIуде унев вукIараб бакIалда тIагIун вуго. 2008 соналдаса нахъе кодове щвечIого щуго сон буго. Гьесул хIакъалъулъ дица хъвачIеб бакIги течIо".\nЩибаб жаназа лъилали чIезабизе харж гьабизе кколеб буго 15-20 аза-азар гъурущ. Гьелъие квербакъи гьабизе буго Лебедил фондалъе гранаталъе щвараб гIарцуца.


КъватIул харбазул ва гьерсил гъоркьлъалида Дагъистан » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГIабдулатIиповасул, «гIачиязул» ва форумалъул хIакъалъулъ\nГьаб анкьалъ нилъер республика нахъеги букIана гьерсил ва ургъунго тIибитIизабулеб мекъаб информациялъул гъоркьлъаликь. Гьеб информацияги секундалда жаниб дунял цIун тIибитIана, кIудабаздаса байбихьарал гIисинлъималазде щун, ругьунлъун руго, «Ватцап» абураб гIурччинаб тIанкIалда жаниреги лъугьун, гьениб килищги чIван, гьерсал хъуризе ва цоцазухъе рехизе. Гьаб нухалда информациялъул бомба кьвагьараб гIадаб жо ккана араб мугIалимзабазул форумалда Рамазан ГIабдулатIиповас абурал рагIабазул. Гьев рихарал рохуца холел рукIана, балагьейинха гьав чияс абун тараб жойин. Гьесул рахъккурал чара къосун руцIцIун чIана, ритIухъ гьавизе бегьулеб рагIиго батуларого, хIасил калам, кинабго гIалам цIана гьел рагIабазда ва гьезда сверухъ унел бахIсазда гъоркье.\nТIоцересел рагIаби рукIана, ГIабдулатIиповас жинца Россиялъул лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министерствоялъе ришват кьун букIанин вузалъул ректор вугеб мехалда, гьединаб хвараб система бугин тIубараб улакаялдагоян абураб. КIиабилеб букIана, цо санагIат гьечIеб, нижер цо цIалдолес абухъе, мехтарал чагIаца рохьоб бицине бегьулеб анекдот, форумалда рекъечIеб гIадаб. Лъабабилеб букIана, ГIабдулатIиповас абунин гIолохъанал ясал, руччаби тейин школазда хъулухъалда, дида гьениве щваравго, цохIо гIачиял (коровы) гурони ратулел гьечIин абураб. Гьеб информация кьуна «Черновик» газеталъ, «ОнКавказ» сайталъ ва тIибитIана киса-кибего социалиял гьиназда.\nРачIаха хIисаб гьабизе щибин абулеб бугеб ГIабдулатIиповас гьаб лъабго санагIат гьечIеб калимаялъулъали. ТIоцебесеб, жинца лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министерствоялъе ришват кьунин абураб калам буго гIунги тIокIаб бихьинчилъи, гьес жинда лъан абун батаниги, лъачIого абун батаниги. Москваялдаса хIинкъичIого, коррупциялъ федералиял министерствабазулцин щекъер ккун бугин абураб пикру. Дунги нужго гIадав гIадатияв чи вугин, нужеца гаишникасе, тохтурасе кьезе ккараб гIадаб ришват дицаги кьун букIанин абураб, ракI рагьараб калам. Гьел рагIабиги кьолон, «Черновик» газеталъ Россиялъул Генпрокуратураялде хитIаб хъван буго, ГIабулатIиповасе тамихI гьабеян. Щал гьелда хадур ругелали лъазеги захIматаб иш гуро, гьез щив вукIине кколев республикаялъул бетIерлъунилан абун тIоритIулел рищиязухъ ралагьун. Гьеб буго ГIабдулатIипов нужеда данде вугин, дун виччай Москваялъул йокьулей лъадул роль хIазе, нужеца абураб ришватги кьелин, нужеца гьеб босичIинги гьедилаян абураб пикру, газеталъ бугIулеб. Гьел рагIабазухъ ГIабдулатIипов гIаданиб нах бугев чияс какизе кколаро. Гьелго рагIаби Рамзан Къадировас абун рукIаралани, гьоркьоса къотIичIеб къва-къвай букIинаан, унго, досул бихьинчилъийин, Рамзан Москваялъукьа хIинкъулев гьечIин абураб. Вугищ гьелда щакав чи? ГьечIо, гьерсихъаби гурони.\nАнекдоталда хурхун тIадехун абуна, мехтараб компаниялда абизецин рекъечIеб жо рехана форумалда. Гьеб тема бусурбабазул республикаялда руччабиги бихьиналги ругеб бакIалда борхуларо, гьеб буго власталда ругел чагIазда гъорлъ гIуруслъи цIикIкIиналъ бугеб жо. Гьеб жо абизе кколароан республикаялъул бетIерасул даражаялда вугев чияс.\nЛъабабилеб, «школазда гIачи ратулел руго» абураб жоялъ букIана тIубанго тату хун. Гъолъие кьезе бегьулеб баянго батуларого. Киса-кибего хъвана гьелъул, какана автор, рехана цоцахъе. АрбагI къоялъ Табасаран районалдаса парламенталда вугев депутат абун цо хIара вахъана площадалда транспарантгун, ГIабдулатIиповасдаса руччаби «цIунун». Гьенир хъварал Расул ХIамзатовасул мухъазда гъорлъ къазарурал «жирные коровы» абурал рагIабазда хIуччги цIан, «женщина гор» абун хъван бугоан. Гьеб ишалъул баян лъазабизеян лъугьаралго, гьеб «коровы» абураб рагIи яги гьелда релълъараб жоцин абун букIун гьечIо ГIабдулатIиповас. Дида нухда ятарай цо мугIалималъ абуна гьаз тIиритIизарулел гьерсал кинал, букIинчIин гьединаб рагIиян абун. Дун гьей мекъи ккун ятиялда щакдарана, щайгурелъул, нужго гIадин, дунгилъидал вукIарав анкьалъ гьерсил гъоркьлъаликь. Я республикаялъул бетIерасул пресс-хъулухъалъ, я пачалихъиял СМИяз, я информациялъулгун аналитиккияб управлениялъул нухмалъиялъ цо хIухьел бахъулеб гьечIо тIибитIизабураб гьерсида тIасан. «Черновик» ва «ОнКавказ» ресурсал руго гьерсазул фабрикалъун.\nДун гIенеккана, байбихьудаса ахиралде щун, форумалъул стенограммаялъухъ. ГIабдулатIиповас абулеб буго жинца районазул ва шагьаразул бутIрузе амру кьунин руччаби росейин заместителаллъун. «Дида руччабазда гъорлъ дандчIвачIо цониги террорист, цониги бандит, коррупция гьел ругелъуб дагь буго, гьел намус бацIцIадалги руго, руччаби те хъулухъалда. Берцинал руччабаца лъикI нухмалъи гьабула бихьиназе...» , - ян абулеб буго махсарогун уяб жубараб къагIидаялда. Залалда релъулел ва хъат чIвалел руччабиги руго. Гьеб жоялдаса ургъун бахъун, гьереси тIибитIизабуна «Черновик» газеталъ, тIаде «ришват кьуна» абураб жоялда хурхун Генпрокуратураялде хитIабги хъвана. Органазе доносги халкъалъе гьересиги гIадин хирияб жо букIунарелъул, гьеб хъулухъалда руго «намусалъул асирал ва яхIалъул хIубал». КъваригIаразе къваригIараб кьолеб буго, лъаларо гьелъ Дагъистан бергьинейищ бугеб яги къезейищали. Харбал лъикIал рагIаги. КъватIул, гьерсида руцарал гурелха, хIакъикъиял, пайдаял, лъикIал ва рохалилал хабарал рагIаги.


Академик Шамил ГIалиев\nАкадемик дунялалъул, ахираталъул ва инсанасул хIакъалъулъ\nСон, 8 абилеб февралалда букIана Россиялда гIелмуялъул къо. Гьеле гьеб гIелмуялъул къо кIодо гьабизе МахIчхъалаялда Расул ХIамзатовасул памятникалда данд битIун бугеб Расул ХIамзатовасул цIаралда бугеб библиотекалде унел гIадамал рачIунел рукIана гьевго Расул ХIамзатовасул къватI ккун.\nЦо нусго метралъ цебехун поэзиялъул театралда цебеги лъун буго Расулил цойги памятник. ГIолохъанав, чергесав тIаде ралагьаразда къосунев Расул вуго гьев. Гьеб памятникалъухъги валагьун ГIабдулатIиповас махсаро гьабун буго: " Гьав вуго Расулида живго жиндаго вихьизе бокьун вукIарав чIурканав Расул" абун. Библиотекалде жанир лъугьун кIиабилеб тIалаялде щварабго гьенив цо бокIнилъа нахъойги валагьун чIун вукIана щивалиго устарас цIуладаса гьавурав ващдав Расул ХIамзатов - бюст.\nЦо щинав лъабабилеб тIалаялъул конферен-залалдаги гьев вугодай абурал пикрабигун лъугьана жанив. Гьев Расул ХIамзатов гIемер вукIин квеш бихьун абулеб жо гуро. Дие вокьула Расул ХIамзатов. Амма гIелмуялъул къоги кIочон тун сундулъдай бугеб балъголъи гьадигIан гьав Расул пачалихъалъ кIодо гьавизе абурал пикрабаца восун вукIана дун. Залалда гIезегIан гIалам бакIарун бугоан. ГIелмуялъул къо кIодо гьабизе рагIи кьуна гIелмуялъе, ай академик Шамил ГIалиевасе.\nГьесул гIемер борхатаб гуреб гьаракьалъ ва мухIканаб каламалъ кверде босана бачIинахъего зал. Гьединаб къуват буго Шамилил. Амма гьев Шамилица бицунеб жо гIадатияб бетIералъ бачIинахъего босизе кIоларо. Гьесухъа бачIуна гIемераб батIи-батIияб информация.\nРукIуна цояб рагIабго хадусел кIочонел хIикматал сипатал ва гъваридаб пикру каламалъулъ. Дихъе Шамилица абулеб букIараб жо гьоркьоб заман ингун тIад буссуна, тIоцебе рагIарабго кIочон букIарабцин.\nРачана гьес машгьурал Иоганн Вольфганг Гётел рагIаби "Мун ващдав вуго дудаго вичIчIизе кIолев чиясда" абурал. ХутIаразул иш дида лъаларо дида бичIчIана академикасда данде дунго вугеб кIкIалал ахалъи. Гьес абун щинаб цойидасанго босизе кIунгутIиялъ. Амма калам букIана хIикматго асар гьабулеб. ГIелмуялъе хасиятаб чIамучIлъи гьечIеб.\nГIелму цебе тIола гьелда гъорлъ цIа балагьулел чагIи ругебгIан мехалъ. ГIелмуялъ гIумруялда ва гIаламалда цере лъуна батIи-батIиял масъалаби. Гьел кидаго гIужда щвечIин рикIкIунеб буго академикас. "Дунял бижаралдаса нахъе цебе тIураб пикруялда ва гIелмуялда цебе букIана лъабго масъала: точность, красота ва доброта абурал категориял.\n"Точность" абураб жо босана жиндихъе математикияб гIелмуялъ, "красота" абураб жо ана искусствоялъ, "доброта" хутIана гьаваялда, гьелъул тIалаб гьабулел чагIиго рахъичIо. Гьеб цебесеб кIиялъгоги хъулухъ гьабизе ккола лъабабилелъе"- ян абулеб буго Шамилица. Гьедин батизеги батула.\nЛъица доб абун букIараб: "Дица инсанасулъ цониги батIияб тIокIлъи рикIкIунаро лъикIлъи гурони" абун. Жакъасеб Россиялъул гIелмуялда хурхунги цIакъ мухIканал ва интересал пикраби загьир гьаруна Шамилица. "Физическая культура буго гIелмияб культура гьечIо" - ян. Гьас абулеб "физическая культура" буго спорталда культура бугин, гIелмуялда гьечIин абураб пикру. "Дагъистаналда цониги чи жив эркенаб гугариялъул рахъалъ дунялалъул чемпион вугин дипломги босун вачIани гьесда тIад релъула ва бадибе абила дуца щал махсароде кколелин. Щаялиго гьединалго гьереси докторал, академикал ва гIалимзаби къабул гьарулел руго, гьезда абулеб гьечIо дуца щай ниж гуккулел?" - ин суал лъуна Шамилица.\nНилъер гIелмуялда цойги гIемерал гIунгутIаби рихьулел руго гIалимчиясда. "Лъай (знание) бичIчIиялде (сознание) буссунеб гьечIони гьелъул пайда гьечIо. Нилъер гьанир киналго ругьунлъун руго цо жо лъазабун, гьелъухъ щуйилги босун гьенибго кIочон тун". Щибха кьелеб гьединаб гIелмуялъ? ГIемерал рахъазда квалана ва камилал пикраби кьуна академикас гIелмуялъул къоялъ.\nГьел мухIканго нужехъе кьей дие бигьаяб масъала гьечIо. Гьел кьезе ккани дунго вукIине ккола я Шамилил даражаялда дос бицунеб гIелму лъалев чи, ялъуни щибниги лъаларев вацIцIадав чи. Гьеле гьеб "щибниги лъаларев вацIцIадав" абураб жоялда хурхун цойги цIакъ интересаб пикру загьир гьабуна академикас.\nДида лъаларо кигIанисеб къадаралъ гьеб диналда данде кколебали, Аллагьас цIунайги мунагьалдаса, амма гьадинаб пикру загьир гьабуна: "Дунял бижаралдаса нахъе гIаламалъухъе Аллагьас ритIарал ТIахьал гIадамаца хисизаруна. Ахиралда битIараб хисичIо. Къуръан хисичIо. Гьеб Аллагьас битIана хъвай-цIали лъаларев инсанасухъе, лъикIаб магIнаялда хъвай-цIали лъаларев.\n(МухIаммад авараг жинда салам лъеяв). Гьес гьеб мухIканго ва хисизабичIого кьолеблъиги лъан. Кьезеги кьуна, хисизеги хисичIо. Щай гурелъул хъвай-цIали щварал чагIазе хасиятаб буго тIаде жидерго жо жубалеб, жидеда бичIчIухъе абулеб". Пикру интересаб буго, амма тIубанго гьалда тIадги кинха рекъелел?\nМасала жинда салам лъеяв ГIисаца Инжилги, Мусаца Тавратги, Давудица Забурги хисизабичIелъул, гьеб хисизабуна гьезул агьлуялда гъорлъ рукIарал гIадамаца. Аварагзаби гурелъул къосарал, гьезул дин босарал къавмал къосана. МухIамад аварагасдаса (жинда салам лъеяв) тIокIаб гIелму, яги хъвай цIали гьезда лъалеб букIанищали дидаго лъаларо.\nИсламалъ жиндихъа республика бахъун унеб буго кумек гьабеян цо чанкIкIарай гIаданги ягъарун йикIана суал кьезе. Жив исламалъ ва исламиял гIалимзабаца цIунулев вуго, гьелъул лъикIаб гуреб рахъги жинда лъаларин абуна академикас. ГIемерал интересал жал рицана Шамилица. Дунго хъвай-цIали лъаларев гьечIолъиялъ гьесул пикраби мекъи кьезе рес бугелъул гьалда тана. Цо санагIалъи ккарабго живго академикасе кьеларищха нилъеца рагIи?\nАкадемик дунялалъул, ахираталъул ва инсансул хIакъалъулъ


Политика » Страница 3 » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nФранциялда Дагъистаналъул къоял\nДобавил(а): istina от 18-12-2015, 10:46\nДобавил(а): istina от 3-08-2015, 15:58\nМухIу ГIалиев бетIерлъун вачIиндал, власталде халкъалъул божилъи бижана\nДобавил(а): istina от 22-05-2015, 10:32\nПолпред Сергей Меликов - о безопасности Северного\nКавказа, проблемах власти и\nМугIрузул районазда гьоркьоб - анкьабилеб бакI\nДобавил(а): insan0013 от 29-07-2016, 15:04\nДРялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIипов щвана ЦIумада районалде\nКIудияб Бергьенлъиялъул байрам\nДобавил(а): istina от 13-05-2015, 14:05\nГьоркьохъеб бизнесалъ хвасар гьабила экономика\nДобавил(а): istina от 10-04-2015, 10:25\nДанделъи нухда бачана РФялъул президент Владимир\nПутиница. Гьенир гьоркьор лъун рукIана гIисинабгун гьоркьохъеб бизнес цебетIезабиялъул,\nгьезие пачалихъияб кумек гьабиялъул, налогазул, захIматалъул гьоркьорлъабазул\nва предпринимателазе кредитазде нухал рагьиялъул суалал.\nРакьуе хъулухъ гьабуни...\nДобавил(а): progman от 1-12-2014, 10:23\nКазбек районалда росдал магIишат цебетIеялъе ругел ресал\nЛъабго къали лъел цо моцIалъе\nДобавил(а): progman от 1-12-2014, 10:19\nХIукуматалъ чIезабураб къадаралдаса дагьаб гурони лъим хIалтIизабуларо нилъеца. Амма гьелъухъ гIарац кьола\n"Макьасда" - кьочIое тIоцебесеб гамачI\nДобавил(а): progman от 25-08-2014, 21:57\nГIагараб ракьалда туризм\nцебетIезабиялъул масъала жидедаго тIаде босана "Сумма" компаниялъул\nнухмалъулел Зиявудин ва МухIамад МухIамадоваз\nМекъи валагьи. Гьеле чи чIваялъе гIилла\nДобавил(а): Musa от 10-02-2014, 19:46\nРитIухъал судалги, кьварарал тамихIалги, цо-цо миллатчагIиги Москва шагьаралъул цо школалда ккараб талихIкъосараб лъугьа-бахъиналъул, гьоркьоса къотIизе течIого, кIиго къоялъ бицана СМИяз. Лъабабилеб къоялде, географиялъул дарсида ункъилаб щварав цIалдохъанас учительги полициялъулавги чIваялъул хабар киназдаго кIочон тана. Гьайгьай, гьеб лъугьа-бахъин гьедигIан хехго "кIоченароан" цIалдохъан Кавказалдаса вукIаравани. Гьединаб пикру гьабиялъе гIиллалъун ккана миллияб махI бахъараб иргадулаб хабар тахшагьаралдаса бачIиндал.


К Колоссянам 1:4\n1. Фессалоникийцам 3:6\n2. Фессалоникийцам 1:3\n2. Фессалоникийцам 1:11\n2. Фессалоникийцам 3:5\nЖугьутІазул гІемерисел, гьезда божун иманалде рачІун, Павелидеги Силадеги цолъана. Иман лъуразда гъорлъ цІикІкІунисел рукІана гьединго Аллагьасе гІибадат гьабулел грекалги, дагьал рукІинчІо къадру-къимат бугел руччабиги. Гьанже нилъеда цадахъ хутІун буго божиги, хьулги, рокьиги. Гьеб лъабалъулго бищунго тІадегІанаб ккола рокьи. Нижеда рагІана МасихІ ГІисаде нужер божи-иман цІикІкІунеб бугилан ва киналго иман лъуралги нужее рокьулел ругилан. Зобалазда нужее цІунун бугелде лъураб хьулалъ бижизабураб буго гьеб божи-иманги рокьиги. Гьеб хьул нужелъ бижана хІакъикъияб Рохалил хабар нужеда рагІараб мехалъго. Гьанже Тимофей тІадвуссун вачІана ва гьес лъикІаб хабар бачІана нужер иманалъулги рокьиялъулги хІакъалъулъ. Гьес бицана, лъикІалдалъун рехсон, ниж ракІалде щвезарулел ругин нужеца ва, нуж рихьизе нижее бокьун бугеб гІадин, ниж рихьизе нужги урхъун ругилан. Нужер иман щулалъулеб бугелъул ва нужер киназулго цоцазде рокьиги цІикІкІунеб бугелъул, нужги дугІадулъ рехсон, нижеца кидаго Аллагьасе рецц гьабула. Гьеблъидалха Аллагьасе рецц гьабизе мустахІикъаб иш. Гьединлъидалин нижеца кидаго гьари-дугІа гьабулеб, нилъер Аллагьас нуж тІаса рищун ругелъул, гьелъие мустахІикъаллъун гьарейилан, жиндирго хІалкІолъиялдалъун гьес нужер лъикІалщинал къасдал тІуразарегийилан, нужерго ишаздалъун иман камиллъизабегийилан. Аллагьас нужер рекІелъе лъугьинабеги жиндирго гІадинаб рокьиги ва МасихІил гІадинаб сабруги. Аллагь ритІухъав вуго. Иман лъурал вацазул нужеца цебего гІадин гьанжеги тІалаб гьабулеб буго. Гьеб жив вокьун нужеца гьабулеб бугеб иш кІочон толаро Аллагьасда. Гьедин, лъикІал ишал цадахъ гьечІеб иманалъул пайда букІунаро.


ЗАМАНА - Жагьилтас хасбарибси\nОктябрьла 20-личиб ДР-ла багьахънибала ва печатьла Министерстволизиб жагьилтала туристунала «Дагестан настоящий» бикIуси гьунибаънила хIясилти кайънилис хасбарибси пресс-конференция бетерхур. Илизир бутIакьяндеш дариб «ДР-ла урхьнала спортла Евгений Александрович Гвоздевла уличилси Федерация» РОО-ла директор Мухтар ГIямаровли, гьунибаънила директор Рустам ХIямидовли ва арт-директор Казбек Якьубхановли.\nГьалабван, октябрьла 14-личибад 17-личи бикайчи бухъянбитIахъунсири, улкала лерилра регионтазибад жагьилти жибарибси «Гьарли-марси Дагъистан 2021» («Дагестан настоящий 2021») гьунибаъни. Ил дураберкIнила мурадуни жагьилтазир ВатIайчи диги адикьни ва Дагъистанна культураличил дурабад бакIибти жагьилти тянишбарни сарри.\nБалбуцла дазурбазир дурадуркIути лерилрара-сера далдуцуни детерхур МяхIячкъалализибси гIилмула-арадеш мяхIкамбирнила «Журавли» комплекслизир. Баягъи илар далкьаахъурлири Евгений Александрович Гвоздевла суратунала, Дагъистанна устнани дирути жура-журала ваяхIла выставкабира.\nПресс-конференцияла бутIакьянчибала, чулира «Гьарли-марси Дагъистан 2021» балбуц дураберкIибти, гъай хIясибли гьунибаъни ахъси даражаличиб бетерхур, республикала гIяхIли разили калун.\n«Илдас бегIлара гIяхIбизурси Сулахъ хIеркIличи дураберкIибси архIяри», — викIи «Дагестан настоящий» гьунибаънила директор Р.ХIямидов.\nЛябкьуси 2022 ибил дуслизиб гьунибаъни гьатIира гьарзаси даражаличиб дураберкIес пикрибарили саби.


Бахмуд Магомедов прокомментировал послание Президента РФ ...\tПредседатель Комиссии ...\t- 21 апр 2021\nТатьяна Беляева прокомментировала Послание президента РФ ...\tМинистр ...\t- 21 апр 2021\nГьаб суалалъе жаваб кьуна Шамил районалъул токалъул подстанциялъул мастер МухIамад МухIамадовас:\n- Байбихьуда лъун рукIарал, механикиялин абулел, чIегIераб кьералъул токалъул счетчикалги «Меркурий» абулел счетчикалги хун ратани яги лъикI хIалтIулел ратичIони, хисизе ккола живго хважаинас. ТIадехун бицунел счетчикал хисун, ахирисеб нухалда лъун рукIарал «Каскад» абулел электрониял счетчикал хун ругони, хIукуматалъул хасаб проекталда рекъон, гьел чIорого хисула подстанциялъул хIалтIухъабаз.\n«Кида байбихьизе бугеб электронияб варианталда захIматалъулал книжкаби хIалтIизаризе? Бокьани гурони, хIалица гьеб хисизе тIамизе ругищ?»\nГьаб суалалъе жаваб кьуна адвокат ШехмухIамад ГъазимухIамадовас:\n- ЗахIматалъулаб книжка электронияб варианталде буссинаби ккола «Цифровая экономика» абулеб миллияб проекталъул тIалаб ва хIалтIухъанасе цIакъ санагIатаб тадбир. Электронияб захIматалъулаб книжка билуларо, бикъуларо, гьелда тIад ругел хIужаби тIагIунаро ва пенсиялде унезе гьеб рахъалъ кинабгIаги квалквал кколаро.\n2020 соналда байбихьизе буго электрониял къагIидаялда захIматалъулал книжкаби гьаризе. 2021 соналъул тIоцебесеб январалдаса нахъе хIалтIуде лъугьунев чиясул букIине гьечIо кагътил захIматалъулаб книжка, гьесул хIалтIул хIакъалъулъ баянал рукIине руго электронияб къагIидаялда.\nКагътил варианталда захIматалъулаб книжка цIунизе бокьарас 2021 соналъул тIоцебесеб январь щвелалде хIалтIикьолесухъе гIарза хъвазе ккола.\nТакрар гьабила, гIемер дандчIвала цIа ккеялдалъун, сейф бикъиялдалъун, гьадинго билун, кагътил документ тIагIиналъул хIужаби, захIматалъулал книжкаби электронияллъун гьариялдалъун гьел квалквалал рукIине гьечIо. Гьебмехалда гIарацги кьун, книжкаялъул бланк босизе кколаро, гьеб цIуниялъул ва гьелда хъвай-хъвагIай гьабиялъул ургъел гьабизе кколаро, гьединго хIалтIикьолесе бигьалъи букIуна рикIкIада вугев хIалтIухъанасулгун бухьен кквезе.\nЦIумада районалъул Гьигьалъ росулъа ШамилхIажил вас Муридица цIехолеб буго: «Дун ккола Гьигьалъ росдал гьоркьохъеб школалъул музыкаялъул учитель. Дир буго хасаб музыкалияб лъай. Дихъ буго РЦДОялъул искусствоялъул отделалъул халкъиял музыкалиял алатазда (пандур, хъумуз, аргъан, щвантIих) бакънал рачине лъимал ругьун гьариялъул группаялъул бащдаб ставка. Законалда рекъон, анкьида жаниб дица цо лъималазе кьезе ккола кIиго сагIат. ХIисаб гьабидал, дир группаялда букIине ккола ункъо-щуго лъимер. Цебеялдаса нахъего гьеб гьедин букIана. Исана РЦДОялъул директорас дихъа тIалаб гьабулеб буго группаялъул 15 чиясул сияхI, гьеб ккола 30 сагIат. Дица гьесда абуна, законалда рекъон, щибаб лъимаде дица дарсал батIа-батIаго кьезе кколин. Районалъул Лъай кьеялъул управлениялъул начальникасулги буго гьебго тIалаб. Бихьулеб буго «ХIакъикъаталдасан» гурони дие кумек щвезехъин гьечIеблъи. Гьарула дир суалалъе мухIканаб жаваб кьеян».\nГьаб суалалъе жаваб кьуна ДРялъул учительзабазул ва гIелмиял хIалтIухъабазул профсоюзалъул рескомалъул юрист Мансур МухIамадсагIидовас:\n- РЦДОялъул директорас духъа группаялъул 15 чиясул сияхI тIалаб гьаби, законалда рекъон, битIараб ккола. Хасаб программаялда рекъон, профессионалияб даражаялда музыкалиял алатазда бакънал рачине дуца лъимал хIадурулел ругони, группаялда вукIуна цо-кIиго чи. Школалда тIадеги лъай-махщел кьеялъул программаялда хIалтIулеб группаялда вукIине ккола бищун дагьав 15 цIалдохъан. Дуе лъикIаб букIина директорас малъараб гьабуни, гурони, гьес цересел соназда дуе кьурал харжазул ревизия гьабизе бегьула.\nХадусеб кIиго суалалъе жаваб кьуна ДРялъул пенсиялъул фондалъул пенсия чIезабиялъул ва гьелъул хIисаб-суал гьабиялъул нухмалъулесул заместитель ГIайшат КIудиямухIамадовалъ.\nУнсоколо районалъул ЦIатIанихъ росулъа ЭхомухIамад Камалудиновас цIехолеб буго: «Дун ккола 97 сон барав пенсионер, хIалтIул стаж буго 70 сон. Дие кьуна 13 орден-медаль ва ункъо баркала. Дун гIадал бажариги лъайги бугел чагIи тылалда хIажат ругин абун, гIарза кьуниги, дун рагъде витIичIо. КватIичIого дица нусго сон базе бугелъул, лъазе бокьилаан дир гIадаб ригьалъул чагIазе хIукуматалъ цо миллион гъурущ ялъуни санаториябгун курорталъулаб бакIалда секция кьолин абулеб жо битIараб бугищали».\n- Нусго сон банин абун, ЭхомухIамад Камалудиновасе Пенсиялъул фондалъул рахъалдаса тIаде кьолеб гIарац яги цоги кинабгIаги бигьалъи букIунаро. 2013 соналъул 28 декабралда къабул гьабураб №400 Федералияб законалъул 17-абилеб статьяялъул 1-себ бутIаялда рекъон, 80 сон барав чиясе, гьес хитIаб гьабичIого, чIезабураб (фиксированный) страховияб пенсиялъул базовияб роцен кIиго нухалъ цIикIкIинабула (5686х2). Гьединго, гьес гIарза хъвани, гьесда хадуб хъулухъ гьабулев хIалтIуларев чиясе кьола 1200 гъурущ.\nДРялъул ЗахIматалъул ва социалияб рахъалъ цIуниялъул министерствоялъул хIалтIухъан ГIайшат МухIамадовалъ абуна:\n- 80 сон байдал пенсия цIикIкIинаби гурони, 100 сон банин абун, нижер министерствоялъул рахъалдасаги пенсионерасе гьабулеб кинабгIаги кумек-бигьалъи букIунаро, - ян.\nГумбет районалъул Игьали росулъа МухIамадова Сайгибатица цIехолеб буго: «Дун ккола анкьго лъимадул эбел. Дида рагIана 1993 соналде щвелалде гьарурал лъимал ругони, дир пенсиялде тIаде гIарац бачIунин абун. Нижер районалъул пенсиялъул фондалда дица абуна, дир пенсия гьитIинаб букIиналъ, дие гьеб щоларин. Исанаги гьез абуна, лъимал тIад хъвани, гьадингоги гьитIинаб дир пенсиялда тIаса 100 гъурущ бахъулин абун.\nГражданал къабул гьарулеб отделалда абуна, «лъимал гIемерай эбел» абун пенсиялде ун ятани, гьеб пенсиялда гъорлъе унин. Лъазе бокьилаан битIараб жаваб».\n- Лъимер гIемер ругебгIан пенсия цIикIкIине ккола. Амма жийго Сайгибатги гьелъул хIисаб гьабизе Пенсиялъул фондалде ячIине ккола. Кинабго бараб букIуна гьелъул ригьалда, хIалтIул стажалда, щолеб букIараб харжалда. Законалда хъван гьечIо, пенсия пуланаб къадаралда цIикIкIине кколин абун. ХIисаб гьабуни, чара гьечIого Сайгибатил пенсия цIикIкIине бугин абизе дида кIоларо.\nЖеги мухIканаб жаваб къваригIани, ахIе ГIайшатил гьаб номералде: 8-988-296-79-83.\nГIахьвахъ районалъул ЖКХялъул хIалтIухъабаз хъвалеб буго: «Нижее харж кьечIелдаса ана лъагIелгун кIиго моцI. Гьеб кколарищ закон хвезаби?»\nГьаб суалалъе жаваб кьуна ГIахьвахъ районалъул администрациялъул хIалтIухъан ХIажимурад ГIалидибировас:\n- Районалъул ЖКХялда хIалтIулев лъабго чиясе нижеца моцIрода жаниб кIиго нухалда харж кьола. Гьаб суалалда гIарз гьабулел чагIи ккола районалда кьищни бакIаризе ва канализация хIалтIизабизе «Дагъэкосеть» абулеб регионалияб компаниялъулгун къотIи-къай гьабурав ункъо-щуго чи. Гьеб хIалтIи гьабизе абун, районалъул администрациялъ 2019 соналъул тIоцебесеб бащдаб лъагIелалъ гьеб идараялъул счеталде рехана 500 азарго гъурущ, кIиабилеб бащдаб лъагIелалъ гьелъ хIалтIи гьабичIо, гьединлъидал нижеца гIарацги кьечIо.\nЖидерго машина бугев лъабго чиясе «Дагъэкосеталъ» харж кьуна, кIиго чиясе жеги харж щун гьечIо. Нижеца гьеб суалалъул гIарз гьабуна районалъул прокуратураялде ва судалде, амма щибго хIасил ккечIо.\nДругие материалы в этой категории: « Суалал-жавабал\tМагьди-МухIамад Камалов: «Дир вац Шамил ГIисаевас чIвачIо» »\n14:51, 21 апреля 2021, 4\nБахмуд Магомедов прокомментировал послание Президента РФ Владимира Путина Федеральному собранию\n14:49, 21 апреля 2021, 4\n14:11, 21 апреля 2021, 8\n13:57, 21 апреля 2021, 10\n13:55, 21 апреля 2021, 16\n13:41, 21 апреля 2021, 13\n13:10, 21 апреля 2021, 15\n13:10, 21 апреля 2021, 19\n13:01, 21 апреля 2021, 17\n12:57, 21 апреля 2021, 19\n12:48, 21 апреля 2021, 38\n12:44, 21 апреля 2021, 22\n12:43, 21 апреля 2021, 19


Россия-Украина: дандечlей халат бахъунеб буго\nУкраиналъул жанисел ишазул министрасул ишал тIуразарулев Андрей Дещицаца лъазабун буго гьесул улкаялъ Крымалдаса инкар гьабизе гьечIин ва гьеб кризис рагIалде бахъинабизелъун кIварабщинаб гьабизе бугин. Гьес гьедин абуна шамат къоялда Киевалда кьураб пресс-конференциялда.\nГьебго заманаялда Москваялда Россиялъул къватIисел ишазул министр Сергей Лавровас лъазабун букIана Украиналъул гьанжесеб нухмалъи радикалазул асаралда гъоркь бугин. Лавровасул рагIабазда рекъон, магърибалъул улкабазда лъикI лъала Украиналда кколеб бугеб, амма гьез гьеб бахчулеб буго жидерго политикиял мурадал цIунизелъун.\nРоссиялъ халат бахъинабулеб буго Крымалде аскарал ва рагъулаб техника битIиялъул хIалтIи. УНИАН агентлъиялъе Украиналъул гIурхъаби цIунулез лъазабун буго «Крым» абулеб бурам къан бугин ва гьенив вугин ярагъ борчарав Россиялъул 100 чиги жалго цIуна-къаялъул къукъабийин абулезул 50 чигийин\nТСН агентлъиялъ лъазабулеб буго цIуна-къаялъул жидерго къукъаби гIуцIулел руго крымалъул татаразги. Гьезул сияхIазде гьанжеялде 200 чи восун вуго. Симферополалда гьез хъаравуллъи гьабулеб буго къватIазда ва хал гьабулеб буго щаклъи ккарал автомашинабазул.


Рахьдал мацI - халкъалъул рухI » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nАвар мацI – халкъазда гьоркьосеб ва пачалихъияб мацI\nКавказалъул мацIазда гьоркьоб хасаб бакI ккола магIарул (авар) мацIалъ. Аза-азар соназ аваразул пачалихъияб мацIлъун букIана гьеб. МацIал гIемераб Кавказалда халкъазда гьоркьосеб каламлъун букIана аваразул болмацI. Гьединаб мацIалда цIех-рехчагIаз лъураб цIар буго lingua franca (лингва франка). Амма цо-цояз бихьизабулеб буго гьеб лингва франка кколин къокъ гьабураб ва жуба-гъубазабураб, киназдаго бичIчIулеб мацI. Кавказалда тIибитIараб ва бахIарчияб магIарул халкъалъул рухIлъун кколеб калам буго авар мацI.\nБатIи-батIиял гIасрабазда магIарулазул пачалихъалъул мацI лъазабулаан аваразул гьудулзабазги тушбабазги. Имаматалъул заманалда гIурус империалистазул аскаралъул чанги офицерзабазда лъалаан авар мацI. Гъуниб Шамил имамасулгун къотIи-къай гьабизе вачIарав офицер Лазаревасдаги лъалаан болмацI. Гьединал тилмачал чанги рукIана.\nМагIарул мацIалда пикру гьабун, хъвадарана, чIахIи-чIахIил пачалихъиял ва цоги рахъазул хIаракатчагIи. Расул ХIамзатовас магIарул мацIалда кучIдул цIаличIеб материк хутIичIо. Гьес авар мацIалда жиндир асарал цIалулаан Москваялъул кIалгIабазухъги, Япониялъул шагьараздаги, Парижалъул залаздаги.\nАслияб куцалда авар мацI бечед гьабуна, цебетIезабуна гIалимзабаз, шагIирзабаз, хъвадарухъабаз. Гьале авар мацIалъул хIубаллъун чIарал магIарул хъвадарухъабазул цо-цо цIарал: Кудалиса ХIасан, ГIаймакиса Абубакар, Хьаргабиса ТIалхIат, ТIелекьа Этил ГIали, Ругъжаса Элдарилав, Инхоса ГIали-хIажи, ГIахьалчIиса МуртазагIали-хIажи, Игьалиса Чупалав, Инхелоса Къурбан, Кьохъа МухIамад, Гьигьалъа МухIамад-хIажи ХIусайнияв, Хьаргабиса Бегилав, Ругъжаса ГIанхил Марин, ЦIоралдаса ЛъикIазул Малла-ХIасан, Гьидалъа Удурат, БакьайчIиса Тажудин (ЧIанкIа), ХъахIабросулъа МахIмуд, ЦIадаса ХIамзат, Расул ХIамзатов, Ражаб ДинмухIамаев, Муса МухIамадов, Фазу ГIалиева, ГIабасил МахIамад, МухIамад Сулиманов, Тажудин Таймасханов, ГIумар-хIажи Шахтаманов, Багъатар ХIажиев,\nГъазимухIамад ГъалбацIов ва гIемерал гьанир рехсечIелги жакъа чIаго ругелги магIарул хъвадарухъаби.\nАваразул хъвадарухъабазул хIурмат гьабунгутIи ккола магIарул мацIалъул адаб тей, гьелде мугъ рехи. Расул ХIамзатовас бащдаб гIасруялъ бетIерлъи гьабураб Хъвадарухъабазул союзалъул сан гьабунгутIиги ккола авар мацIалъул агъаз гьабунгутIи. АнцI-анцI соназ гьеб къебелъиялда куцана аваразул шагIирзаби, прозаикал, драматургал. Расул ХIамзатовас дунялалда рагIизаруна Дагъистанги, МагIаруллъиги, авар мацIги. ХIамзатил Расулил тIахьал цIалана хIатта космосалдаги. Гьелъул хIакъалъулъ хъвалеб буго гьесул цо сонеталда.\nАраб гIасруялъул бащалъиялда Расул ХIамзатовасул жигаралдалъун кьучI лъуна авар адабияталъул «Гьудуллъи» журналалъе. Гьеб журналалъул гьурмазда рахъана магIарул къалмил устарзабазул бищун лъикIал асарал. ГIурус ва цоги мацIазде руссинарун, дунялалда тIиритIана гьел. Цо заманалда гьеб журналалъул тираж къоазарго экземпляралдаса цIикIкIараб букIана. Авар маданияталъул гъасде рорчIарал цо-цо къосарал гIанхварабазе, ашбазчагIазе бокьун букIана гьеб машгьураб журналги къазе. Амма гьезул зурма чIинтIана ва къали бихъана, гьезул бакъаналда гъоркь кьурдулев гIаданиб нах бугев чи ккечIо. 2012 соналдаса гьеб журналалъе редакторлъи гьабулеб буго Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул секретарь, авар адабияталъул секциялъул нухмалъулев МухIамад ПатахIовас. ЛъикI букIинаан, магIарулаз гьеб журналалде жеги цIикIкIун кIвар кьуни, хасго гьеб хъвазе рекъараб букIана авар мацIалъул мугIалимзабазда ва интеллигенциялъул цоги вакилзабазда.\nТIасахун буюрухъ бачIун гьабуралдаса, жалго лъугьун, ишалъул кIвар бичIчIун, ракIалъ ахIун, пикрабаз нухде рахъинарун, гьабураб хIалтIи лъикIаб ва тIокIкIараб букIуна. «Дица кечI гьабуларо, дица кечI ургъуларо, ургъичIого, бачIа гьеб, бадибе магIу гIадин», - гьедин хъвана ХIамзатил Расулица. МагIарул адабияталъулги, публицистикаялъулги, мацIалъулги ургъелги бугел, ракIазулъ ва пикрабазулъ магIарул каламги бессарал гIадамаз рагьана авар мацIалда рахъулел газетал ва журналал. 1917 соналда «Аваристан» абураб газета биччалаан машгьурав маданияв хIаракатчи, Дагъистаналда тIоцебесеб басмахана рагьарав гIалимчи ЧIохъа МухIамадмирза Мавраевас.\nПачалихъалъ цIиял газетал ва журналал рагьизе кьураб изнуялдаса пайдаги босун, XX гIасруялъул ахиралда ва XXI къарнуялъул авалалда магIарул халкъалъул ургъел бугел гIадамаз къватIире риччана нилъер гIагараб мацIалда казияталги журналалги. МагIишат данделъулеб, бечелъи бакIарулеб иш гуро гьеб. РакIалъ ахIун, магIарулазул гIузраби ва масъалаби рорхизе эркенал алатал рокьун, миллаталъул цIарги цIаги хириял гIадамаз рагьана гьел басмаби: «Сабаб», «Имамат» журналал, «МагIарулал», «Заманалда цадахъ», «ЖамагIат», «Аваристан», «Миллат» газетал ва цоги информациялъул алатал. МагIарул миллаталъе ва мацIалъе гьабулеб бацIцIадаб хъулухъ ккола гьеб. Меседилъ тIерхьинавичIого, инсанас гали бахъулареб заманалда гьединаб, ракI-ракIалъ ва унго-унголъун гьабулеб хIаракат букIин буго хIикматаб ва сахаватаб иш.\nМагIарул миллияб автономиялда цебе гIуцIараб МагIарул басмабазул цолъиялъ 2016 соналда хIалтIизе биччана авар мацIалда бахъулебщинаб басма цолъизабураб «МагIарухъ» (avarpressa.ru) портал. ТIолабго гьей сайт буго магIарул мацIалда. Гьединаб портал цоги гьечIо. Сайталъул щибаб бутIа кьун буго магIарул мацIалда. Чанго моцIалда жаниб гьениб бахъана щунусгогIан макъала, гьел гьоркьор лъола машгьурал социалиял сурсатазда. АнцI-азаазар чияс цIалулел руго гьеб сайталдаса макъалаби. МагIарулал гIумру гьабун ругел ракьазда биччалеб 27 казият-журналалъул хасал бокIнал гьарун руго сайталда. Гьеб хIаракатги ккола миллаталъул миллат гьабизе таваккал гIурал гIадамазул хIалтIи.\nГьединал, тIасан тIилица кьабун гурел, унго-унголъунги, гьинал рекIел цIаялъ рижизарурал ва магIарул мацIги цIарги борхатго кколел, церетIезарулел ишал чанги руго, рихьизе бокьани, ракIал беццлъун ратичIони. Гьединаб хIаракат ккола магIарул мацIалъул бацIцIалъи ва кIодолъи наслабаз наслабахъе кьеялъе гьабулел аслиял хIалтIабазул цояблъун.\nАнцIго соналъ церего хъварал мухъалги ракIалде щвезарила гьанир:\nНаркотик сунтIарав, сунтIлъун мехтарав,\nВачIана рокъове къаси гIолилав.\nГьесул чохьол эбел, богол какги бан,\nКакикьжоялдаго лъалхъун йигоан.\nБуго авар мацIалъ дугIа гьабулеб,\nГьай херай эбелалъ: «Дир вас цIуне», - ян.\nСуждаялдаги чIун, буго гьарулеб:\n«Гьардарав БетIергьан, вас лъикI хьихье», - ян.\nГьас цебе батараб щущазабуна,\nХIарщул цIурал хьитаз хIуржа мерхьана.\nЧохьол эбелалъул какикьжоялде\nИнжит тударана гIоркьилав тIаде.\nДугIадуй ритIарал кверал къотIана,\nВас цIуни гьарулеб кIал бидул цIуна.\nВасас эбел чIвараб рукълъун бихьула\nРахьдал мацI кIочараб Дагъистан дида.\nЧохьол эбел чIварав васлъун бихьула\nИнсул мацI лъалареб цIияб гIел дида.\n» Аваразул пашманлъи – авар мацI лъачIел лъимал\n» Авар мацIги адабиятги\nЛъик1аб мух1канаб,макъала буго,Х1амзат,гъираялда ц1алана.Щиб ха абилеб гьелда т1асан?Адабияталда мугъ рехараб халкъалъул бук1инесеб гьеч1о.


Ирглийсса батIаву хьунни |\nИрглийсса батIаву хьунни\nМартрал 26-нний ЦIуссалакрал райондалул администрациялий хьунни райондалул активращалсса ирглийсса батIаву. Шикку гьуртту хьунни ЦIуссалакрал райондалул чулухасса Халкьуннал Мажлисрал депутат Амирхан Амирхановгу.\nСовещание дачин дурну ия райондалул бакIчи ХIажи Айдиев. Цалчин ххал бивгьусса масъала бия Аьрасатнал Президент увчIаврил хIакъиравусса. Райондалул бакIчинал барчаллагь увкунни бувчIавуртту низамрай лагаву мурадрайсса давриву чялишсса гьурттушинна дурсса избирательтурал комиссиялуву бивкIминнахь, идарарттал хъуниминнахь, мукунма чIурду бичлачисса кIанттурдай хIадуршинна дурминнахь.\nХъирив ванал барча бунни культуралул ва искусствалул аралуву зузими, ярг-яргсса мероприятиярттайну райондалул жямат ххари буллалими Культуралул зузалтрал кьинилуцIун бавхIуну.\nБахшишру дурунни райондалул магьирлугърал даву хьхьичIуннай дан хъунмасса захIмат бивхьусса хIакьсса пишакартал МахIаммад ва Роза Аьлиевхъан, Написат Аьлисултанован, Аьйша Жабраилован, Минкаил ХIусайновлун.\nХъирив ЦIуминалийсса арендалий дуллусса аьрщарал инвентаризациялул хIакъиравусса ихтилат бунни райондалул бакIчинал хъиривчу Земфира Жиржисовал.\nРайондалий терроризмалул иширттан ххуллу кьукьаву мурадрай, АТК-лул дуллалисса давурттая бувсунни райондалул бакIчинал хъиривчу Гайирбек Мусаевлул.\nПредыдущая записьЩащи вила талихI мусил ххаллайСледующая записьБаргъ-гъарагъи дакьиннав!


Буйнахъскалъул мажлисалъул депутатал рухун руго\nРузман къоялъул бакъанида Буйнахъскалъул мажлисалъул депутатал Аташев Шамильги Жанхаев Маратги рухун ругин лъазабуна гьеб шагьаралъул депутатазул мажлисалъул бетIер Темирханов Темирланица.\nГьезул рагIабазда рекъон депутатал кьабун руго Буйнахъскалъул мэрлъун вукIарав ХIамзатов ХIусенил гIадамаз. Гьел депутатазул цояв Жанхаев Маратица «Эркенлъи» радиоялъе бицана жиндирго къваригIелалъ шагьаралъул администрациялде щун вукIарав жиндиде тIаделъанила чанго чийилан.\nДагьалдасан гьезул ичIго чи вукIанила, гьезда гьоркьоса ХIамзатовасул гIагарлъиялъул ва гьесул сверухълъиялъул чанго чи жиндида лъаниланги. Маратил рагIабазда рекъон гьеб тунка-гIусиялъул хIасилалда гьесул гIадалнахалъе зарал ккун буго (сотрясение мозга).\nЖанхаев Марат: «Дун дирго гьудул Аташев Шамильгун цадахъ шагьаралъул администрациялъул кIалтIа вахъун чIун вукIана. Гьеб мехалда кIиго автомобилалда рекIун цо чагIи рачIана гьенире. Рекерун диде аскIореги рачIун дун кьабизе лъугьана гьел. Лъицаниги щибниги бичIчIизеги гьабичIо.\nГьезул цояс кьабураб жоялъ дун нахъегIан реххун ана, хадур хутIаралги тIаделъана дитIе. Ниж ратIа гьаризе гьоркьове лъугьарав Аташев Шамиль кьабизе лъугьана гьел хадур. ГIодовги тIамун дун малаца гьавуна гьез. Хъубал жал ахIун, жидеца бихьилин дуе гьабулеб жойин абун хIинкъаби кьолел рукIана гьез дие.\nГьезул щугояв гурони лъачIо дида, цойгидалги щалали лъазабизе захIмалъиларо, гьеб кинабго лъугьа-бахъунеб видеокамераялде бахъун буго. Гьелда тIадеги гьел дитIе тIадекIанцIаразул кIигоясдасан гIаракъидул махIги чIвана дида, гьел мехтун рукIанин ккола. Нижехъ кодоб кинаб букIаниги ярагъги букIинчIо, гьезул цоявин абун нусги бахъун, нижеда цебе гьеб хьвагIезабизе лъугьана».\nГьеб рагъ-кьал бихьун шагьаралъул администрациялъул мина цIунулев вас векерун вачIун вуго къватIиве. Гьес чанцIулго эхедеги кьвагьун рикьа-риххизарун руго гьел.\nГьедин гуронани нусги бахъун жал лъукъ-лъукъизе бегьулаанин гьел тIадекIанцIаразилан хъвале буго Маратица Буйнахъскалъул жанисел ишазул бутIаялде битIараб гIарзаялдаги. Гьес лъазабулеб буго жиндир бетIер бекун бугин гьел тIадекIанцIараз кьабараб жоялъин, Аташев Шамилил бер хвезабун бугин цIакъилан.\nГьесие операциягицин хIажалъизе бегьулин абулеб бугила тохтурзабазилан. Хасаб медиицинаялъулаб экспертиза гьабулеб бугила жидеца, гьелъ бихьизабилила гьеб рагъ-кьалалъе гIоло жидее ккараб заралилан абулеб буго Жанхаев Маратица. Гьеб экспертизаялъул хIасилал жеги лъалел гьечIо.\nХIамзатов ХIусенил рахъалда ругез абулеб буго депутатазе гьеб рагъ-кьал сиясатияб ишлъун бихьизабизе къваригIун бугилан.\nСиясаталда бараб жо гьениб щибниги букIинчIила, гьелъие гIиллалъун кканила гьел Жанхаевасул ва Аташевасул гьудуласул нахъегIанаб хьвада-чIвадийилан бицана «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда Буйнахъскалъул администрациялъул бетIерлъун вукIарав, ХIамзатов ХIусенил цевесев чи Валиев Зайирбегица.\nГъоркьисала сентябралда «Единая Россия» партиялъул рахъалдасан Буйнахъскалъул мажлисалъул депутатлъунги вахъана гьев.\nВалиев Зайирбег:«ГIабдулмажидов ГIабдулхIакимилан абурав чиясе гIоло ккана гьеб кинабго тунка-гIуси. Гьев вуго Жанхаев Маратил гьудулги. Гьев я депутат гуро, я администрациялъул хIалтIухъан гуро, амма гьениса гIебеде женжелев вукIуна гьев кидаго. МагIна гьечIев, хьвада-чIвадизе лъаларев чиги вуго гьев.\nРузман къоялъ жиндирго къваригIелалъ гьеб администрациялда йикIарай Буйнахъскалъул цо лъималазул ахалъул нухмалъулелдехун адаб тун кIалъазе лъугьун вуго гьев. Болъодуса гъоркье ячIине йикIарай гьелде ахIдон вуго гьев мун жинда щай кIалъачIейин, дуда жив лъаларев чийищин вугев, жиндие ворчIами кьезе кколеб букIанин дуцайин абун.\nГIинги тIамичIого ине йикIарай гьелда хадувги вачIун бадир килщал тенкезарун, хъачIал жал абун гьелъие рекIелбакъвай гьабун буго гьес. Дун дуда кIалъазе мун щивин, бокьани гурони кIалъаларин нахъе вилълъун вукIайин, мун гьедин кIалъазе дуе лъицайин ихтияр кьун бугебин абун буго гьей ясалъ.\nГьей йиго саламатай гIадан, лъабго лъимадул эбел Гьедин администрациялдаса къватIиеги ячIун жиндирго автомобилалъуй рекIине ине йикIарай гьелда хадувги вачIун гьелъул нуцIа къазе толеб букIун гьечIо гьес. Жиндица мун гьаб сагIат кьабараб жоялъ ккезаюлин абун ахIделев вукIун вуго.\nГьеб бихьарав администрациялда хIалтIулев ХIамзатов ХIусенил гIагарав васас гьев ГIабдулхIакимида абун буго гьей яс жийго тейилан. КIолеб батани тезаейин абун кIал гьикъун буго гьес. Гьелдаса хадуб гьел кIиялго цадахъ цо рахъалдеги ун цо-кIиго жо цоцадаги бахинабун, рекъелги гьабун ратIалъун руго. ГIабдулхIакимица жив мекъи вукIанин тIаса лъугьайиланги абун буго гьесда.\nГьелдаса хадуб ХIамзатовасул гIагарав васасул чагIазде хабар щвезабун буго депутатаз гьев кьабун вугин абун. Гьесие хIалае рахъун майданалде щварал гьезда гьенир ратун руго Аташевги Жанхаевги. Гьел депутатал кIалал гьикъун хъачIго кIалъан руго гьезда.\nЦоцалъ хурхун цоцада кIиго-лъабго жо щвезаби гурони рагъиго букIинчIо гьениб. Маратица гьанже гьелъул кутакаб ахIи-хIур гьабулеб буго».\nГьединго Валиевас абуна гьел ХIамзатовасул рахъалда ругезухъ нусал рукIанин гьез гьел къватIире рахъун депутатазде тIаделъун рукIанин аби гьеб гьереси бугилан.\nЦохIонигиязухъ гьезул нусги букIинчIила, нусал рахъун рукIарал ратани цониги гьеб чIвараб бакI щайилаха гьел депутатазда гьечIебилан. Гьединго Валиевас абуна гьеб тунка-гIуси къватIибе бахъизе нечараб иш букIанила, жидеца гьеб берцинго лъугIизе тейилан абулеб букIанила депутатаздайилан.\nГьезие гьеб дандеккечIила, гьез гIарзал хъван ругелъул гьезда тIасан гьанже жидецаги хъвазе ругин гьелго гIарзалилан. Шамат къоялъ гьениб ккараб –таралда тIасан баян кьезе полициялде ахIун рукIун руго гьеб рагъ-кьалалъул гIахьалчагIи. Депутатаз гьеб лъугьа-бахъиналда хухун такъсиргьабиялъул иш рагьейилан тIалаб гьабулеб букIаниги, жеги гьебги рагьун гьечIо.


Теракт гьабуразе тIаса лъугьин гьечIин абулеб буго депутатаз\nЮристаз абулеб буго гьединаб къанун къабул гьабизе рес гьечIин Россиялда, амма къануналъул проекталъул гьез рахъкколеб буго. Кинаб пикру бугеб гьелда тIасан цогидал гIадамазул?\nЧи чIвазе къотIиялда тIасан къануналъул проект хIадур гьабурал, Справедливая Россия партиялъул цевехъан Сергей Мироновасги гьесул пикруцоязги абулеб буго терроралъулаб хIаракатчилъиялъул суал цIакъго квешаб бакIалде бачIун бугин, гьединлъидал терроралъулаб такъсир гьабурав чиясе бищун мустIахIикъаб тамихI цо бугин, гьев чIвазе къотIи.\n«Хвалде унел» абун цIар лъурал такъсирчагIазе гьеб къануналъ асар гьабичIого букIине бегьулин абулеб буго депутатаз, амма гьезие квербакъулел чагIи ургъизе тIамизе бегьулин гьелъ.\nЛъалеб букIахъе Россиялда 1999 соналдаса нахъе мораторий лъазабун буго, чи чIвазе хIукму къотIунгутIиялъул. Гьеб гуребги Евроцолъиялъулгун нилъеца гьабураб къотIиги бугин, гьеб къотIи биххун гурони гьединаб къанун Россиялда хIалтIизе рес гьечIин абулеб буго юрист Шагьрудинил МухIамадица.\nАмма жинцаго гьес гьеб къануналъул проекталъул рахъкколеб буго, гьелдалъун рес бугила бакIаб терроралъулаб такъсир гьабурал чагIи туснахъалда хьихьаралъухъ пачалихъалъ гьезда тIад харж гьабулеб гIарац тIокI гьабизейин абулеб буго юристас.\nШагьрудинл МухIамад: «Гъоре миллионалцин гурел, миллиардалгун биччала гIарац, гьединлъидал гьеб гIарац тIокI гьабизелъун гьединаб къанун хIажат буго. Амма цогидаб рахъги буго гъоба, щибниги гIайиб гьечIев чиясда такъсир гьабураблъи тIаде босизабун, гIайиб гьечIев пакъирги ккезе рес буго тамихIалде гъоркье.\nАмма цоги нухалъ абуниги терроралъулал такъсирал гьарурал чагIазда хурхун къанун къабул гьабуни бегьилаан. ХIукуматалъе цIакъ хираго чIезехъин буго гьезие гьабулеб «хъулухъ».\nЦохIо «Белый Лебедь» абураб туснахъалда жанив тIамурав нусго чи цIунун вуго азарго гIанасев чи. Гьезул щивасе 50 000 гъурущ харжги чIезабуни, гьезие мина-рукъги бан кьуни, жалго туснахъчагIазе чIезарулел киналго шартIалги, квен-тIехги малъани кигIан гIарац гьеб кколеб?\nГьединал гIадамазе гIакъуба кьурал, теракт гьабурал, чи чIваялъул такъсир гьабурал чагIазда хурхун бахъани бегьула гьеб къанун. Дун разияв вуго».\nЧи чIвазе къотIиялъул хIукуму Россиялда цIигьабизе кколин абураб суалгун Пачалихъияб Думаялъул партиял цереги рагъарулаанин ва щибаб нухалда президент Владимир Путиница гьезул пикру бачIинаго нахъчIвалеб букIанин ва жиндир ракIчIун бугин гьаб нухалъги улкаялъул нухмалъулес гьеб нахъчIвазе букIиналдаян рикIкIунеб буго «Черновик» газеталдаса журналист МухIамад МухIамадовас.\nМухIамад МухIамадов: «Нилъер улкаялъул гьадинги лъикIаб гьоркьоблъи гьечIо Европаялъул пачалихъазулгун. Гьеб къанун къабул гьабунани абуни гьел тIуранго хвезе руго ва нилъедехун бербалагьи букIине буго Африкаялда ругел пачалихъаздехун гIадаб. Гьеб цо рахъ. КIиабилеб суал буго гьеб къанун хIажат бугищ абураб?\nДагIба гьечIо, нилъер пачалихъалда терроралъулаб хIаракатчилъи цебетIун буго. Амма нилъеца хIисаб гьабизе ккола терроралъулаб такъсир гьабизе тIаде босарав «хвалде унесда» лъала жив хвезе вугевлъи, гьединлъидал цохIо ТIадегIанасул диваналъул гурони цогидаб бокьараб диваналъ къотIизе бугеб хIукмуялъул гьесие ургъел гьечIо. Гьеб такъсир гьабулел чагIи рекIеда ратизейин, гьел такъсирал дагь гьаризейин абураб масъала къанун хIадур гьабулез лъолеб батани, гьеб гIадада ккезехъин буго.\nГьеб гуребги Шималияб Кавказалда букIараб хIалбихьиялъул хIисаб гьабун жакъа абизе рес буго терроралъулаб такъсир гьабурал чагIи гьадинги чIвалел рукIараллъи. Официалияб баяналда абула автомобилалъусан гьез низам цIунулезда кьвагьи лъурабго гьезде данде гьабураб кьвагьиялъул хIасилалда чIванин гьелилан.\nАмма нилъеда лъалелъул изну гьечIого яргъид гIуцIарал ратаниги, ялъуни гьезие квербакъи гьабурал чагIи ратаниги гьел тIагIинаризе гьабулеб хIалтIи бугеблъи къуваталъул идарабазул.\nГьединлъидал «чи чIвазе къотIизе» абураб бутIа Россиялъул Уголовияб кодексалда баккани гьелъ халкъазда гьоркьосеб даражаялда жидеего гIунгутIаби ралагьи гурони, улкаялда жаниб гьелъ гьабизе гьумерхъахIаб жо дида бихьулеб гьечIо».\nРоссиялда чи чIвазе къотIун тамихI гьабизе байбихьун буго 966 соналдаса нахъе. Ахирисеб нухалда улкаялда чи чIвазе къотIиялъул тамихI гьабун буго 1996 соналда.\nДунялалда тIад гьединаб тамихI гьабизе гьукъун буго 96 пачалихъалда. ЦIакъго бакIаб такъсир гьабуралъухъ гьеб хIалтIизабизе изну кьун буго ичIго пачалихъалда. Гьел ккола Боливия, Бразилия, Чили, Сальвадор, Фиджи, Израиль, Казахстан, Латвия ва Перу гIадал хIукуматал. Рагьун чи чIвазе къотIиялъул хIукму хIалтIизабулеб буго дунялалъул 55 улкаялда.


Сириялда оппозициялъулаз бортизабун буго Асадил армиялъул аэроплан\nСириялъул оппозициялъул къуватаз улкаялъул магърибалъул рахъалда бортизабун буго хъукуматалъул рагъул къуватазул аэроплан. Гьелъул хIакъалъулъ оппозициялъул вакилзабазда базабун, лъазабуна Reuters агентлъиялъ.\nСириялъул рагъул къватазул вакиласул рагIабазда, оппозициялъулал гьелде кьвагьдун руго Хама провинциялда аэроплан чIезелъун гIодобе бачунеб мехалда ва гьесго лъазабуна, гьеб кколин «рагъулаб асар чIезабиялъул» къотIи-къай хвезабийин.\nГьеб мухъалда багъулеб Джаиш аль-Наср къокъаялъ лъазабуна, аэроплан бортизабунин зениталъул артиллериялдаса кьвагьдунин. Сириялда инсанасул ихтиярал тIуразариялда хадуб хал кколеб къокъаялъ лъазабулеб буго, гьеб бортизабунин хинлъиялъул лъалкI босулеб кIиго ракетаялъин.


Миллаталъул хаслъи бичIчIана, гIадаталъухъ рокьи ккана\n22-26 ноябралда Невинномысскиялъул пачалихъияб гуманитариябгун техникияб институталда тIобитIана «Кавказский диалог» абураб XII Халкъазда гьоркьосеб гIелмиябгун практикияб конференция. Гьелъул «Обрядовые традиции Северо-Кавказских народов: от предков…\nДагъистаналъул Культураялъул министерствоялъ лъазабураб рагьараб конкурсалда рекъон, Авартеатралъул директорлъун вищана МухIамад БисавгIалиев. Гьеб цIияб хабар лъана араб итни къоялъ. 5 октябралъ, ай хадусеб къоялъин абуни,…\n«МацI кинаб бицаниги щиб, нилъер кьибил цо буго...\nГьалгощинал соназ журналистинги йикIун, бежтIадерил хаслъи лъазабизе гIамал гьабичIолъиялдаса дунго намуслъана дагьал церегIан къоязда гьение щведал. КигIанго гьайбатаб сверухълъи бугониги, сурат бахъизе лъалхъизе бегьилин ккечIо…\nБиблиотекабазулги клубазулги къисмат кинабдай ккела?\nГьал къоязда Хунзахъ районалъул культураялъул рукъзабазул ва клубазул хIалтIухъабаз хитIаб гьабуна ДРялъул хIукуматалъул нухмалъулев ГIабдулпатахI ГIамирхановасухъе. Гьеб хитIабалда гьез хъвалеб буго ункъо соналъ цере жал…\n«Художник ХIасан», «ХIотодаса ХIасан» абун, киназдаго лъалев, киназго адаб-хIурмат гьабулев, росабалъа райцентралде рачIарал чагIазул гьари тIубазабулев чи вукIана ГьитIинов ХIасан ХIебда хIалтIулеб мехалдаго. Гьес хъварал…


Кин гIумру рукIалиде бачинеб?\nТерроралда данде гьабулеб къеркьеялъулъ Россиялъул даража цIакъго гIодоб бугин рикIкIунеб буго цо-цо экспертаз. Хасго гьеб якъинго загьирлъанин араб соналъул ахиралда Волгоградалда тIатIалаго гьарурал террактазда хадубин. Кинал галаби гьаризе кколел загьирлъулеб ахIвал-хIал рукIалиде бачине ккани?\nВолгоградалда араб соналъул декабралда гьарурал террактаз рагьун бихьизабунин Россия терроралда данде къеркьеялъе махшел гIолоб гьечIин хъвалеб буго "The Financial Times" газеталъ.\nУлкаялъул нухмалъулевлъун вачIаралдаса Путиница гIорхъи тун кIудиял ресалги кьун хIалтIизе таниги Россиялъул хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул хъулухъалухъа жидеда цебечIараб масъала тIабазабун бажарулеб гьечIолъи бихьизабунин гьел террактаз. Гьениб бищунго кеп кьолеб жо, хIукуматалъул нухмалъиялде Путиница рачанин хIинкъигьечIолъи чIезабиялъул хъулухъалъул вакилзаби, амма Россия хIинкъиялдаса цIунараб пачалихълъун гьабизе гьезухъа бажаричIин. Рехсараб хъулухъалъул вакил ва гIакълучи Солдатов Андрейил пикруялда рекъон Россиялъул хIинкъигьечIолъи цIуниялъул хIалтIул тактика рекIехъе лъалеб буго Шималияб Кавказалда ругел питначагIазда, гьединлъидалин тероралда данедчIеялда жаниб гьез гьабулеб хIалтIуца кинабниги пайда кьоларебги.\nУлкаялъул жанубияб рахъалда бугебги, тахшагьаралда бугебги халкъ ахирисел террактаздаса хадур рахIатхвараб асаралд гъоркь ругин тIаде жубалеб буго гьес. Гьединабго асаралда гъоркь гьел рукIанини 1999 соналъ сентябралда Мсокваялда ва Волгодонск шагьаралда гIемертIалалялъул манаби кьвагьизарун хадурги. Гьелдаса хадуб байбихьанин Чачаналда кIиабилебги рагъ.\nГьебго пикруялда рекъолев вуго Шималияб Кавказалда бугеб экстремизмалдагун терроризмалда данде къеркьолеб централъул вакил Сайдаев Исламги. Волгоградалда тIатIалаго гьабураб вахIшияб теракт букIанин Сочиялда Олимпиялъул хIаял байбихьилалде гьабураб ишанлъун. Гьеб гьабизе букIиналде щаклъиги кколеб букIинчIин.\nЦохIо къуваталдалъун терроризмалде данде къеркьей гьабун бажаруларилан абулеб буго Исламицаги. Гьелъулъ бихьулеб буго гьесда такъсирчилъиялде данде гьабулеб хIалтIулъ россиялъул къуваталъул идарабазул гIодобегIанаб даража. Гьелдаго цадахъ исламица загьир гьабулеб буго гьадинаб пикруги.\nСайдаев Ислам: «Суал бачIунеб буго такъсирчагIазищин гьеб теракт гьабураб яги цоги нилъеда лъаларев чиясищали. Щайгурелъул, федералияб тIалъиялъ гьединаб мугьру чIван бугелъулха гIамм гьабун киналго кавказалъул республикаялъул вакилзабазда. Амма дида кколеб буго гьел такъсиразда нахъа рахчун ругин дагьалги къуватал гIадамал, гьездаго гьоркьор руго росиялъул тIалъиялъулгун оппозициялда ругел гIадамалги. Гьеб гуребги Пачалихъалъул Думаялъ къабул гьабун букIана такъсирчIагIазул хъубал пищабазе гIололъун гьезул гIага-божараз жаваб кьезе кколин абураб къанун. Гьеб къанун гьез гIочIол тIогьиб чIван букIана Кавказалдаса чияс такъсир гьабиялда щаклъи букIун цIех-рехчагIаз гьев ккураб мехалда. Гьанже балагьилаха батIияб регионлдаса чиясда хурхун кин гьеб къанун хIалтIизе бугебали».\nИсламица гьениб бицен гьабулеб буго Волгоградалъул вокзалалда кьвагьи гьабурав чи Марий-Эл республикаялдаса Печонкин Павел кколилан цIех-рех чагIаз кьураб баяналъул. Гьанже гьесул эбел-эмен васасул такъсиралъухъ жаваб кьезе тIамиялда жиндир щакълъи бугилан абулеб буго Исламица.\nЖакъа кинаб нухха батизе бегьулеб россиялъ терроралда данде гьабулеб хIалтIул къагIида лъикIаб рахъалдехун хисизабизе кканиян суал кьуна нижеца Исламие. ТIоцебесеб иргаялда диниял рикьалабазда хурхун гьабулеб политика хисзабизе кколин буго гьесул пикру.\nСайдаев Ислам: «Терроралда данде гьабулеб къеркьеялъулъ Россиялъ жакъа хIалтIизабулеб буго ГIизраилалъул бугеб хIалбихьи, амм гьеб мисал босизе рекъараб хIалбихьи гьечIо. БатIияб рагIи буго жидерго терроралда данде гьабулеб хIалтIулъ Израилалъ лъикIаб хIасил кьун букIарабани, гьеб мехалъ бегьилан гьелдаса гIураб пайда босизе. Амма гьел жалго руго жакъа Палестиниялъулгун даимаб кьалда. Мисалалъе босани Аламаниялда тероралда данде гьабулеб хIалтIи. Гьезул буго бечедаб хIалбихьи ва гьеб дандеккола Россиялъе. Гьеб цо. КIиабизе босани кьучIдасанго хисизабизе ккола рухIияб рахъалъул суалги. Чиясе рес кьезе ккола жиндего бокьараб динияб рахъалдехун вуссине. Гурого тIокIал чIечIого мегеж тарав гIолилавги, кIаз чIварал ясалги дре гьанире цIацIан гIакъуба кьолеб бугони, киданиги парахалъи рештIинилан кколаро Россиялда. Ва гьарулел терактазул къадарги цIикIкIун гурони дагьлъизе гьечIо».\nТерроризмалда данде гьабулеб хIалтIулъ Россия нахъекун букIиналъул темаялде тIадуруссунаго дунялалъулго экспертазул пикруялда рекъон, гьениб бищун кIудияб гIунгутIилъун россиялда ккола, улкаялъул хIинкъи гьечIолъи цIуниялъул вакилзабазул жанисел дандеккунгутIиял. Регионалда ругел жидерго вакилзабазда божилъи гьабичIого терроралда дандекъеркьей гьабулаго гьез пайда босулеб буго къватIисел улкабаздаса рачIарал баяназдаса. Гьединго лъикIаб къимат кьолеб гьечIо гьез такъсирчилъиялде данде гьабулеб хIалтIуда жанир Дагъистаналъул цIияв нухмалъулев ГIабдулатIипов Рамазаница росарал хIасилазеги.


ОьрчIал багъру биялну бикIаншиврул |\nОьрчIал багъру биялну бикIаншиврул\nМайрал 7-нний ДР-лул БакIчи Владимир Васильевлул каялувшиврий хьунни оператив батIаву. Муний гьартану ххал бивгьунни республикалий оьрчIал багъ-яслирду биял бакъашиврул масъала ва ми биял бувансса ххуллурду.\nМасъалалул хIакъираву махъ лавхъунни Дагъусттаннал дуккаврил ва элмулул министрнал буржру чIумуйсса бартбигьлагьимур Альбина Аруховал. Мунил тIимунийну, АьФ-лул Президентнал «майрал» хIукму биттур буллай, 2013 шиная 2016 шинайннин Дагъусттаннай бувну бур 108 багъ-ясли, ми баврийну дузал хьуну бур 35 азара оьрчIансса кIанттурду.\nРегиондалий 2013 шиннардий цинявппагу бувну бур 136 оьрчIал багъ. Амма республикалий ми уттигу биялну бакъар, анжагъ 84% оьрчIал щаллуну бур багъирдавусса кIанттурдал. ОьрчIал багъирдавун яржа бувгьуну бур ттигу 18 азаллий 100 оьрчIал. ЦIанасса ппурттуву республикалий зий бур 836 оьрчIал багъ, миннува 756 бур муниципал оьрчIал багъру, 22 – паччахIлугъралсса, 58 – цивппа заллусса.\nВладимир Васильевлул тIимунийну, цIанасса ппурттуву бюджетрал арцух бюхълай бакъар оьрчIал багъру буллан. МуницIунма, махъсса ппурттуву республикалий налогру гьарзану ратIлан бивкIунни, мунияту чара бакъа дузал буван аьркинми масъалартту чулийн буккан буллан аьркинни. Мунал пикрилий, бучIия ишла дуван частниктурал ва паччахIлугърал цачIусса оьрчIал багъру баврил мухIлухIин. «Жунма аьркинни ччясса мутталий буван 22 оьрчIал багъ ва буруганну, цукунсса кумаг буван бюхъан тIий бурив частниктураща», — увкунни республикалул каялувчинал.\nХхал бигьлагьисса масъалалул хIакъираву ихтилат бунни ДР-лул экономикалул министрнал буржру чIумуйсса бартбигьлагьима ХIажи Султановлул. Мунал бувсунни циксса арцу харж дуван бюхъан тIий буссарив республикалул бюджетравату оьрчIал багъру буван.\nОператив батIаврий ихтилат бунни мукунма Дагъусттаннал строительствалул ва ЖКХ-лул министр Малик Баглиевлул, цаппара муниципал сакиншиннардал бакIчитурал. Миннал бувсунни цачIара оьрчIал багъру баврил тагьар цукунсса дуссарив.\nПредыдущая записьВ Новолакском районе отметили День ПобедыСледующая записьЦIуну буллалисса мизитраву – лакрал кьини


Москваялда дандчIвана Россиялъулги Израилалъулгуи бутIрул\nГIагараб Машрикъалда бугеб ахIвал-хIал гьоркьоб лъеялъул мурадгун Израилалъул премьер-министр Беньямин Нетаньяху дандчIвана Москваялда Россиялъул президент Владимир Путингун. Ахирисес лъазабуна, жиндир пикруялда, Сириялъе къваригIун гьечIин Израилалъулгун рагъин, щайгурелъул гьелъул аслияб масъала жакъа хурхараб бугин жибго пачалихъ хIисабалда цIунизейин. Гьелдаго цадахъ Путиница абуна, Израилалъул нухмалъиялъул ургъелалги жинда ричIунел ругин.\nРоссиялъул президентас рагIи кьуна ГIагараб Машрикъалда билъанхъизабулеб Россиялъул политика кидаго жавабчилъиялъулаб букIине бугин.\n«Израиль пачалихъалда руго Совет Сюзалъул кьалбал ругел гIемер гIадамал. Гьелъ нилъер гьоркьорлъабазе хасаб къагIида бихьизабулеб буго ва Россиялъул киналго галабиги регионалда кидаго рукIине ругин жавабчилъи бугел», - ян лъазабуна Путиница.\nНетаньяхуца кIвар буссинабуна регионалда ахIвал-хIал хасго ахирисел моцIазда хIалуццунеб букIиналде. «Дуда лъахъе, Ираналъ ва Сириялъ яргъил кумек гьабулеб буго радикалиял исламистазул террористиял къуватазе. Гьеб ярагъ гьез буссинабулеб буго нижер улкаялдеххун. Ахирисел соназда аза-азар ракета биччана гьез Израилалде», - ян абуна Нетантьяхуца.


Америкаялъул президент Барак Обама. 06Янв2015.\nАмерикаялъул президент Барак Обамаца Конгрессалде гьабураб жиндирго лъагIалилаб хитIабалда абуна халкъаздагьоркьосеб аренаялда Америка чучлъулеб бугин абун республиканияб партиялдаса жиндие критика гьабулел гIемерго ритIарал гьечIин. Гьез рикIкIунеб бугин «Исламияб пачалихъ» экстремистияб къукъа къезабизелъун жинца кIудияб рагъ байбихьизе кколин.\n«Москвагун Пекиналъухъ балагьичIого гIадамаз нилъеде ахIи балеб буго»,-ян абуна гьес 12 январалда Конгрессалде гьабулеб жиндирго ахирисеб каламалда.\nРеспубликанияб партиялъул рахъалдасан Америкалъул президентасул хъулухъалде ругел цо-цо кандидатал цоцалъ къеркьолел руго Обама хисизелъун ва гьез ГIиракъагун Сириялде бомбаби раялде щун кьварарал тадбиразде ахIулел руго.\nОбамаца рикIкIунеб буго «Исламияб пачалихъ» экстремистияб къукъагун къеркьезе Конгрессалъ резолюция къабул гьабизе кколин ва гьеб мурадалъе гьесие официалияб ихтияр кьезе кколин.\nГьел чIвадарухъаби ва фанатикал ругин ва гьезде чан гьабун гьел тIагIинаризе кколин рикIкIунеб буго Америкалъул президентас.\nАмма гьебго заманаялда гьес абулеб буго Цолъарал Штатаз жидедего тIаде жавабчилъиги босун щибаб улкаялда бугеб кризисги рагIалде бахъинабун гьеб цIигьабун гIуцIизе кколин ракIалде ккейги мекъаб бугин.\nГьеб бугин американиял хьуцIцIилъ къаялъе ва гьезул гIемерав чи хвеялъе бугеб рецептин рикIкIунеб буго Обамаца.\nЖиндир нухмалъиялда улкаялъе щвараб экономикияб икъбал бецIцIулеб буго президентас. Гьес абуна 2009 соналда букIараб кIудияб рецессиялдаса хадуб цIилъизе кIванин гьелдайин.\nАмерикаялда кидаго букIинчIеб гIадин халатаб заманаялда гIадамал бетIергьанаб сектор цебе тIолеб букIанин жиндир президентлъиялъул тIоцебесеб анкьго соналда жаниб ва сахлъи цIуниялъул рахъалъ жинца гьабураб реформаялъ медициналъул рахъалъ хIинкъигьечIолъи чIезабунин гIадамазул миллионазейин абуна гьес.\n«14 миллион чи хIалтIудалъун ва 18 миллион гIанасев чиясе медициналъул рахъалъ нагагьаб балагь бецIиялдалъун хьезавуна. Гьедин сонисеб кризисалдаса рахъана нилъеца нилъго ва метерисеб къоялде къуваталлъун гьаруна»,-ян абуна гьес.\nОбамаца гьедин абулеб букIана Америка экономикияб рахъалъ чучлъизабунин рикIкIунел республиканияб партиялъул рахъалдасан ва къватIисел улкабазда ругел гьесул критиказде.\nГьоцΙоги цΙалги кодобги ккун


К1амури кьоязул ват1ан. Д.Динаев\nК1амури кьоязул ват1ан\nЖакъа нилъеца хал гьабизин к1амури кьоязул тамашаяб берцинлъиялъул. Араб ноябрь моц1алъул (2014с) 11 номер «Салатавия-Алмахъ» журналалда бицунеб буго Дилималда нахъехун кколеб маг1арухъе унеб нухда к1амури кьо баялъул х1акъалъулъ ва гьелъие нухмалъи Алмахъалдаса ц1арраг1арав устар Нартбиев Бадродиница гьабунин кьо балезда гъорлъ вук1арав 87 сон барав Дилималдаса Мациев Мух1амад-загьир-х1ажияс.\nАлмахъалда церего устарзаби ругьунлъун ратизе ккола к1амури кьоял разе. Нахъа заманалда лъалеб щуго к1амури кьо Алмахъазул ракьалда бук1анилан бицана рагъул ветеран Магомедов Абдурах1маница. Гьел рук1ана Ахчадалда, Хъванк1иниб, Борзоялда, Циркъг1иналда ва Ч1ч1унч1бузул к1к1алалда т1асан. Киналго кьоял рук1ана гьоко бигьаго т1асан бачунеб х1исабалда рарал. Хадур бат1и-бат1иял г1иллабаздалъун цо-цоял гьел кьоял риххана - лъинал ц1ик1к1ун рач1ун, росаби гочун хадуб ремонт гьабич1огон, машинаби т1асан хьвадизе руссинарун ва цогидал г1иллаби. Жакъа нилъеда рихьула Ахчадалда ва Ц1иркъг1иналда т1асан ругел кьоял. Гьел машина т1асан унеб х1алалда къач1анги руго.\nХабар ккана гьел кьоял разе махщел бугел доб заманалъул устарзабазул х1акъалъулъ. Ахчадалда т1асан бугеб к1удияб к1амури кьо лъица бараб абураб суал гьеч1о. Гьеб кьо базе 1932 соналъ сельсоветалъул председатель Алхуватица цо рахъалъан ва устарзаби Бадродинги Динавги цоги рахъалъан рекъон хъвараб Договор Хасавюрталда Г1амирг1алихъ батун Салих1ица бач1ун нилъер журналалда бахъунги бук1ана. Суал баккана, лъица ва щиб заманалда хут1араб 4 к1амури кьо бараб ва гьанжеги х1алт1улеб г1адамазул хъулухъ т1обала бугеб Ц1иркъ-г1иналъул кьо лъица бараб абун. Мух1кан гьал суалазе жаваб кьезе к1олев к1удияб ригьалъул алмахъав ватич1о. Абулеб буго гьадин батилин ккараб къаг1ит1аялда. Ц1иркъг1иналда бугеб Дагух1ажил вас Мух1амадсайгидица маг1арулазда базабун бугилан цояз, цогидаз жидеда лъаларилан бицана. Маг1арухъа рач1ун устарзабаз алмахъазе Ц1иркъг1иналда ва цойги бак1азда к1амури кьоял ранилан абураб хабаралда божизе зах1мат буго. Рабочиял х1исабалда маг1арулал ккун рук1ун ратизе бегьула – росолъ х1алт1и къвараг1арав чигодай вук1инч1о? Амма устар алмахъав вук1ин щаклъи гьеч1еб буго. Цо бугони, Ахчадалада ва Ц1иркъг1иналда т1асан рарал кьоял руго ц1акъ релъарал, цо квералъ гьаруралилан нилъеца абулеб къаг1ит1аялъул. К1иабизе бугони, маг1арухъехун лъалел к1амури кьоял ругеб бак1ал г1емер гьеч1о. Лъабабизе бугони, маг1арухъ гьединав устар вук1ун ватаниги, Алмахъалда устарзабиги тун гьел ах1ун росолъе рачиналда к1удияб тамаша буго.\nК1амурикьо базе доб заманалда ругьунлъизеги ц1ализеги бак1ал кир рук1арал лъаларо, амма цин г1исинал кьоял ран х1албихьун гурони Ахчадалда т1асан к1удияб кьо базе рес бук1инч1о. Гьединлъидал Ч1ч1унч1бузул к1к1алахъ, Барзоялда, Ц1иркъг1иналда ва Хъванк1инир г1исинал кьоял ран ратизе ккола х1исаб гьабидал 1920-абилел соназ алмахъазул устарзабаз.\nАлмахъалда гьоркьохъеб школалъул директорлъун, зверосовхозалъул директорлъун г1емерал соназ х1алт1арав, Кадиев Адильгереца Ц1иркъг1иналда т1асан бараб кьо Динучица бараб бугилан ва гьелъул бицунаго «Динучил кьоян» абулаанилан бицана.\nЖакъа ц1ехезе цадахъ гьеч1о, амма к1удияв инсол х1акъалъулъ бицен ккедал нижерго рокъобги бицараб рак1алда буго Ц1иркъг1иналда т1асан кьо Динас бараб бугила Дагух1ажица 30 гьир ц1оркил кьезе договорги гьабун. Къуларав Пашаца бицохъе, Хъванк1иниб бук1араб кьо Бадродиница бараб бук1ун гьелда «Бадродинил кьоян» абулеб бук1ун буго.\nБокьилаан лъалезде, ч1ах1иязде ц1ехон журнал ц1алулез гьеб суал мух1кан гьабизе ва жидедаго раг1араб бицун нижехъе хъвани. Рак1алде ккола Дагух1ажил тухумалъул чаг1азги гьеб суалалъе жаваб кьезе бегьулин.


Вторник, мая 15 2018\nРоссиялъул Федерациялъеги Дагъистаналъеги дарслъун хутIила\nАхираб лъабго анкьалъ Эрмениялда букIана хIалуцараб хIал. Гьелъ рахIатхвезабуна Кремлялъулги.\nЛъиданиги лъаларев ва вузалда цIалунги вахъинчIев журналист Никол Пашинянихъа бажарана гIаламго къватIибе бахъинабун. Пашинян ккола Эрмениялъул парламенталъул «Выход» абураб фракциялъул цевехъанги. Николил нухмалъиялда гъоркь Эриваналъулги республикаялъул цогидал шагьаразулги къватIазда лъабабго анкьалъ унел рукIана нухмалъиялде дандечIарал митингал. Гьез тIалаб гьабулеб букIана республикаялъул премьер-министрлъун вищарав Серж Саргсян нахъе айилан. 2008-2018 соназда Серж Саргсян вукIана Эрмениялъул президентлъун ва апрелалда гьев вищана премьер-министрлъун. Гьесул бакIалда Никол Пашинян теян тIалаб гьабулеб букIана эрменияз.\nКинаб хIалкIолъиги балъголъиги хIалтIизабун, Н. Пашинянихъа бажарараб кинабго халкъ къватIибе бахъинабун? Кавказалда кинаб хIасил ккезе бегьулеб гьединаб лъугьа-бахъиналъул? Кинал дарсал щвезе бегьулел гьелдаса Россиялъеги Дагъистаналъеги? Гьел суалазе жаваб кьезе хIалбихьила гьаб макъалаялда.\nАхираб кIиго соналъ Эрмениялда тIоритIана Конституциялъул реформаби. Ахирги, президентасул нухмалъиялъул бакIалда, тахида тана парламенталъулаб нухмалъи. Гьанже республикаялъул нухмалъулевлъун кколаан хIукуматалъул председатель. Гьевги вищизе ккола парламенталъ – Эрмениялъул Миллияб собраниялъ. Гьелдаса цеве президентлъун 10 соналъ вукIана С. Саргсян. Гьелда гIей гьабун чIечIого, Сержил хиял лъуна премьер-министрасул хъулухъалдаги республикаялъе нухмалъи гьабизе.\nСерж ккола Карабахалъул эрменияв. Карабахалъулал руго мугIрузул халкъ, ай магIарул халкъалъе хасиятаб гIамал бугеб къавм, рагъухъаби. Абизе ккола, карабахалъулал-эрмениязда гъорлъ гIемер руго удиналги – V гIасруялдаго, ай Кавказалъул Албаниялъул заманалда, насранияб динги босун чIараб лезги мацIалъул рикьилъун кколеб некIсияб къавм. ГIагараб 20 соналъ Эрмениялъул нухмалъиялда рукIана карабахалъулал. Гьездаса свакан букIана тIолабго республика, тIоцебесеб иргаялда – культурияблъунги цивилизациялъулаблъунги рикIкIунеб Эриван. Карабахалъулал гIемер руго пачалихъиял идарабаздаги, бакIалъул олигархазда гьоркьорги; гьез нухмалъи гьабулеб буго низам цIунулелгун къуваталъул идарабаздаги. Гьединлъидал халкъалъул хьул букIана премьер-министрасул хъулухъалде гьанжениги батIияв чи вищиялде.\nХалкъалъул хьулалги хIисабалде росун, Никол Пашинян марталдаго, ай 17 апрелалда рукIинесел рищиязде хIадурлъизе цевеккунго, сапаралъ вахъана. Гьев щвана районаздеги, росабалъеги, шагьараздеги. ДандчIвана гIадамалгун, гIолилалгун. Халкъ гьесда божулеб букIана, щайгурелъул гьевги ккола «хIалбихьи гIемерав къеркьохъан». КIицIулниги туснахъалъув вукIана (гIаммаб къагIидаялъ хIисаб гьабуни, щугогIан соналъ) – масала, 2008 соналда халкъ багъа-бачаризабуралъухъ; цебелъураб масъала тIубазабулев ва халкъалъегун ватIаналъе ритIухълъи цIунарав вукIиналъ – гьеб Николица тасдикъ гьабуна гIумруялъул хIужабаздалъун: 1994 соналда, политикияб хIаракатчилъи сабаблъун, гьев нахъе витIана Эриваналъул университеталъул филологияб факультеталъул ункъабилеб курсалдаса.\nПремьер-министр вищулеб данделъи тIобитIулеб къоялъ Эрмениялъул парламенталъул минаялда цебе букIараб митингалда гIемер чи гIахьаллъичIо. Амма парламенталъ С.Саргсян премьерлъун вищараб мехалда, митингазде вахъана нус-нусазар чи. Саргсянида бичIчIана бигьаго гьеб масъала тIубазабун бажарулареблъи, ва гьес Пашинян ахIана гара-чIвариялъе. Николица жаваб кьуна, жив вачIине вугин гIицIго Саргсян нахъе иналъул бицунеб бугониян абун. Хадусеб къоялда 10 соналъ президентлъунги кIиго анкьалъ премьерлъунги вукIарав Сержица абуна, Пашинян витIарав вугин ва лъазабуна жив хъулухъалдаса нахъе иналъул хIакъалъулъ. ХIалчIахъад, Саргсян, гьелеха унго-унгояб эрмениязулаб гIакъиллъи! Халкъалъе гIоло, жиндирго мурадалги кIочонтун, нахъе ана гьев, ва гьесул бажари гIуна жинца биччантараб гъалатI битIизабизеги.\nАмма митингал гьелдалъун лъугIичIо. Щайгурелъул парламенталда вугев Республикаялъулаб партиялъул 58 депутатас, ай цIикIкIарасеб къадаралъ, Пашиняние гIуцIана гьев хIакъир гьавулебин абизе рес бугеб экзамен. «Кин духъа, анкьалъ гурони Карабахалъул рагъда гIахьаллъичIев ва гьебмехалдаги гIицIго хандакъал рухъарав чиясухъа, бажаризе бугеб республикаялъул БетIерав командующиясул хъулухъ тIубан, генералзабазе нухмалъи гьабун? Щиб дуца гьабизе бугеб, Евразиялъул экономикияб союзалда гьоркьоса Эрменияги бахъун?» - гьединал гIемерал суалал кьуна гьез Николие.\nКьуна гьес гьезие жавабалги. Амма депутатал жавабазда разилъичIо ва гьев вищичIо премьерлъун: гьесие гIечIо микьго гьаракь. Нухмалъиялда бугеб партиялъул вакилзабаз хутIизегIан, хутIарал киназго гьаркьал кьуна Пашиняние. Гьезда бичIчIана: Эрмениялъул майданалги къватIалги халкъалъ цIезарураб заманалда жидерго мурадазе гIоло тIирунчIей мекъаб букIин.\nПарламенталъул данделъиялдаса хадубги Пашинян ана халкъалъухъе. Республикаялъул тахшагьаралъулги цогидал чIахIиял шагьаразулги гIумру лъалхъизабуна гьез: къан рукIана аэропорталги, шагьранухалги, пачалихъиял идарабиги. Гьезул гIуцIадго рахъиналдаса чIухIизе бачIуна!\nМикьабилеб маялда цIидасанги ахIана парламенталъул данделъи. Гьелда Пашинян вищана премьерлъун. Республикаялъулаб партиялъе щвана лъикIаб дарс. Халкъалъул пикруялъухъ гIенеккана гьев. Пашиняниде данде кандидатура лъечIо цонигияс. Гьесие гьаракь кьуна 58 депутатас, гьесде данде – 42 депутатас ва цояс гьаракь кьеялдаса инкар гьабуна.\nЭрмениязул ахIи-хIуралъул дарсал\n1. Ахираб 2-3 соналъ, Украинаялъулги, Сириялъулги, Крымалъулги масъалабаздеги машгъуллъун, Россиялъул берзукьа рикъун ун руго Евразиялъулаб союзалда ругел къайицадахъал, гьездаго гьоркьоб Эрменияги. Хасго информациялъулаб политикаялъул рахъалъ. Ахирал лъугьа-бахъинал ккезегIан ва кинабго къватIиб загьирлъизегIан, Россиялда лъалебцин букIинчIо гьениб бугеб хIал. Эрмениязе цIакъ бокьула жидер улкаялъул тарих ва гьеб хиса-сверизабизе хIалбихьарав чиясде дандеги рахъуна гьел цокIалго. Хасго тIасалъугьунаро гьел, тарихалъул баяназулъ гъалатI биччалев политикасдаса яги журналистасдаса. Цолъиялъул рахъалъ гьездаса мисал босизе мустахIикъаб халкъ буго.\n2. Россиялъул таможенниказги, низам цIунулел ва цогидал идарабазул хIалтIухъабазги квалквал гьабулеб букIана нилъер улкаялда дарам гьабизе рачIарал эрмениязе. Гьелдаса разигьечIолъи загьир гьабилъун ккола «Выход» абураб партия гIуцIиги. Бегьуларо, гьел нилъедаса кирениги тIоларо, унаро абураб принципалда рекъон союзниказулгун бухьенал гIуцIизе. Уна. ЦIакъ бигьагоха тIолел. Хасго хиса-басиязда хадуб халкколеб СШАги букIаго. БачIинахъего Пашинянил рахъги ккуна Америкаялъ. Щайгурелъул къватIазда митингал гIуцIун хадуб гIемерисел улкабазда букIуна низам хвей ва гьелдаса гIакъилго пайда босула СШАялъ.\n3. Премьер Пашинянил нухмалъиялда гъоркь цIияб Эрмениялъ хIаракат гьабизе буго батIи-батIиял рахъазулаб къватIисеб политика гIуцIизе. Гьелъ жидеего нухал ратизе руго РФялдаги, ЕвАЭСалдаги, ОДБКялдаги гьоркьобги кIичIардулаан. ГIемераб жо бараб букIина СШАялъул рагIудаги. Гьениб гIумру гьабулеб буго гIемерал эрменияз. Руго гьел Конгрессалдаги Пачалихъияб департаменталдаги. Амма гьеб сухъмахъалъ кире рачине ругелали абизе захIмалъула. Гьединлъидал, СШАялъул рахъ рихьдаеги ккун, дир пикруялда, Россиялъулгун бухьенал камиллъизаризе нухал ратизе хIаракат гьабизе буго букIинеселъул тIалабалда бугеб Эрмениялъ. Мадугьалихъ бугеб Азербайжанги, гучаб къуватги бакIарун, рецIел босизе къачIанго бугелъул. Щиб кканиги, кумек гьаричIого тIубаларо Эрмения (гьебги букIине бегьула балъгояблъун).\n4. Иргадулабги нухалда эрменияз дуналалъего бихьизабуна политикияб культураялъулги демократиялъулги тIадегIанаб мисал. Биял гIодор тIечIого, цоцаца рухичIого, халкъалъул гIуцIадлъиялдаса пайдаги босун, гIакълу-тадбир тIокIал церехъаби-къеркьохъабиги рищун, гьез хIакъикъаталдаги тIобитIана «бархаталъулаб революция». Халкъалъ бихьизабуна, хIажатаб мехалда, цокIалго мурад тIубазе рахъунеблъиги, киназего рихун-чIалгIараб нухмалъи тIасарехизе бажарулеблъиги. Нилъееги дарслъун букIа: бегьуларо ахиргьечIеб хIалбихьи гьабизе халкъалъул; бичIчIизе ккола, «тIасагъоркье хъущтIун унеб поездалдаса» заманалда рещтIине кколеблъи. гьеб буго Россиялъеги Дагъистаналъеги цIакъ лъикIаб дарс. КIалдиб лъуни, килищ хIанчIуларел «винтиказдаса» гIуцIараб пачалихъ букIунаро демократияблъун. Демократияблъун ккола жиндиргоги дандиясулги адаб гьабулел гIадамаздаса гIуцIараб жамагIат. Гьединаблъун букIана нилъер умумузул демократия: жамагIатазда узденазги жамагIатазул цолъабазда гьезул вакилзабазги гIакълуги дандбан, гьарулаан кIвар бугел хIукмаби. Гьединаб демократия тIадбуссинаби ккола жакъа аслияб мурадлъун.\nДГУялда цебе бугеб Геополитикаялъулги тарихиялгун политикиялги цIех-рехазул НИИялъул директор, Геополитикиял масъалабазул академиялъул президиумалъул член\nПрочитано 215 раз\tПоследнее изменение Вторник, 15 мая 2018 10:38\nДругие материалы в этой категории: « Рокъоб букIун бугеб лъикI\tТIабигIаталъ кьураб бечелъи »


ГАРА-Ч1ВАРИЯЗДА ЛЪАНА ПИКРАБИ. - 7 Сентября 2018 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2018 » Сентябрь » 7 » ГАРА-Ч1ВАРИЯЗДА ЛЪАНА ПИКРАБИ.\nГАРА-Ч1ВАРИЯЗДА ЛЪАНА ПИКРАБИ.\n-Расул Х1амзатович, цо-цо поэтазе хасалихълъи бокьула, цогидазе рии, их. Лъазе бокьилаан дуе кинаб асар гьабулеб ихалъ?\n-Муг1рул г1урччинлъулелъул, г1орал кьаралъулелъул, г1ат1идаб, гьалагаб, хъах1илаб Каспиялда лъедолел гумузул сас раг1улелъул дир каранда рак1 пархезе, ралъад г1адин, гьелчезе лъугьуна. Балагье сверухъе, балагье, бихьила г1адамазул разилъи, цоцаздехун гьезул рак1азул г1агарлъи, т1абиг1аталъул гьайбатлъи-гьелъ абулеб буго дир муг1руздеги г1одорлъабаздеги, дир г1алахаздегун ахал-хурзабахъе их бач1ун бугилан. Бач1уна гьеб щибаб соналъ г1ашикъго, разиго, рек1елъе лъугьараб кеч1 г1адин, т1оцебесеб рокьи г1адин. Их-унго-унгоги х1асратаб кеч1 буго, кеч1ин абуни-гьеб г1умру буго. Гьале гьеб кеч1:\nХ1инч1алъ бусен гьабизе\nБосун унеб сумалъищ,\nБурт1ил к1ут1би релъараб\nХуриб гьанжего гьанже\nЦ1и бахъараб рахъалъищ,\nОцол лълъарат1а ч1вараб\nЧ1ег1ер ракьул мах1алъищ,\nИццухъ черолел ясаз\nКъадада рак ч1валел гьал\nКъулараб гьаб бакъалъищ,\nБакъде кенч1олеб бугеб\nИх щванилан росулъе...\nГьединаб буго бищунго дие хирияб Дагъистаналъул их ва гьелъ рек1ее бицине к1оларебг1ан к1удияб асарги гьабула.\n-Расул Х1амзатович, дуца рак1алда щвезабуни бокьилаан лъимерлъиялъул кидаго к1очонарел цо-цо лах1затал. Кинал гьел рук1арал?\n-Г1емер рук1ана дир лъимерлъиялда талих1ал, жал киданиги к1очонарел лъугьа-бахъинал. Нилъеца школалдаги хадуб институтаздаги г1емер ц1алана нилъее г1акълаби кьурал, г1умру гьабиялъе ва гьеб лъаялъе квербакъи гьабурал чанги бат1и-бат1иял т1ахьал. Амма гьездасаги камилаб, бищунго лъик1аб т1ехьлъун лъугьана нилъее маг1арул росулъ бугониги шагьаралда бугониги г1умру арал, г1акъилал хераз бицараб раг1и, нилъерго эбел-инсуца гьарурал малъа-хъваял. Дир рек1еда кидаго хут1ана дирго инсул г1акъиллъиги эбелалъул х1еренлъиги.\nДир инсуе бокьулаан г1едег1инч1ого, г1одове виччан, хабар бицине. Гьес жеги гьит1инаб лъимер-дун лъолаан жиндирго накабазда, гъуждузде бачунаан керчаб ва хинаб хъабчил бук1он, цинги, гьоркьоб къот1изе теч1ого бицунаан бихьараб-таралъул, маг1арулазул нек1сияб ва гьанжеселъул. Инсуца цо нухалда бицараб хабар, маргьу, ц1алараб кеч1 ва гьединго кинавалиго коч1охъанас ах1араб кеч1ги бакъанги дида циндаго рек1елъе лъугьунаан ва гьеб киданиги к1очонебги бук1инч1о.\nДирго Ц1ада росдал школалда ункъабилеб классалда ц1алулелъул цо нухалда дун ана къого километрг1анасеб нух вилълъун нахъегн тун, инсул гьудуласухье. Гьесда г1емерал церегосел авар халкъалъул маргьаби, куч1дул рек1ехъе лъалаан. Ункъо сордо-къоялъ тетрадазда хъвана дица гьес бицараб ва ц1аларабщинаб кеч1ги маргьуги. Т1адвуссуда, воххиялъ, г1ажаибго бергьарал куркьбал гъурав г1адин, дида нухлул халалъиго лъач1о. Хулжазухъ бук1ана къиматаб давла.\nГьанжеги руссуна лъимал доб дир х1ат1ил расенал хут1араб нухдасан рокъоре. Гьанже лъелго гуроха, хехал машинабазда.-Гьезда кодорги рук1уна тургьби, чемоданал, хулжал. Щиб бугеб гьезда жаниб? Чан х1икматаб кеч1, маргьу щвараб нужехъе хъвазе?.. Лъаларо гьезда гъорлъ вугищали литератураялде, доб мехалъ дирго г1адин, рокьи ккарав вас. Ватани бокьилаан. Гьев вук1инаан маг1арул халкъалъул ц1ияв, хасав, дидаса ва цогидаздаса бат1ияв поэт. Гьединал поэтал гьанже чара гьеч1ого х1ажат руго. Гьез бицине ккун буго гьаб зах1матаб, х1инкъараб векалъулги жакъасеб г1умруялъулги.\nДун вохула лъималазда кодор т1ахьал рихьараб мехалда. Гьанже гьезухъе г1адин, дир лъимерлъиялда, нижехъе г1емер ц1ализе швеч1о гьел. Ц1ияб т1ехь ц1ализе кьуни, ялъуни ц1ияб маргьу бицинин раг1и кьурав чиясул ц1аназе вехьлъи гьабизе, ялъуни чу кваназабизе х1адурго вук1ана дун ва гьедин г1емериселъги ккана.\nГьит1инаб мехалдаса нахъего рокъор ниж ругьун гьарулаан зах1мат бокьизе, г1умру арал, херал г1адамазул адаб гьабизе, улбузухъ г1енеккизе, бицараб раг1ул маг1на гьабизе ва гьеб бокьизе.\nГьелде к1вар кьеч1ебани ва к1удиязухъ г1енеккич1евани дида к1велаандай нижерго школалъул къадал газеталда бахъараб т1оцебесеб кеч1 хъвазе? Гьеб кеч1 хъвана дица анц1ила цо сон бараб мехалда. Узухъда, гьеб бук1ана дие-г1умруялъго к1очонареб лъугьа-бахъинлъун.\nЛъимерлъи ана дир Ц1ада росулъ. Гьеб буго кьурабазда гьоркьоб къараб росу. Гьенисан лъуна дица к1удияб дунялалъул нухде гали. Гьанже киве щваниги ва киг1анго берцинал бак1аз дир рак1 х1айран гьабуниги, дир ват1аналъул берцинаб ва гьайбатаб сурат дица сундухъниги хисиларо.\n-Лъимерлъиялда щвараб г1адлуялъул ц1ал г1умруялъе чара гьеч1еб жойин абула, дуе кьурал дарсал кинал рук1арал лъимерлъиялда?\n-Цо-цо мехалда абула бот1ролъ пикрабазе бак1 гьеч1ого гуро бегьулебги бегьуларебги раг1и бицунеб, т1огьисан мац1 букарун бицунин. Амма рек1елъ т1ирщич1еб раг1и к1алдисан къват1ибе кин инеб? Дие бокьулаан къват1ахъ бицунеб лъик1абги квешабги хабаралъухъ г1енеккизе. Цинги дица гьеб щвара-щваралъуб гьурщулаан. Гьединлъидал дида рокъоб к1ал-базар абунги ах1улаан.\nГьанже дица щваралщинал бак1азул, бихьараб-таралъул дирго ракьцоязда бицунелъул, рак1алде бач1уна жеги гьит1инго дие кьолеб бук1араб г1акълу: «Бицунелъухъ г1енекке»,-ян. Унго гьеб бук1ун бугеб ц1акъаб г1акълу. Дица цебеккун абуна, дица куч1дул жеги школалда ц1алулелъулго хъвазе байбихьана. Амма доб мехалда дарсал ц1алун, гьарун раг1алде рахъинег1ан столалда нахъа г1одов ч1ун ях1 гьабизе к1олароан. Инсуца дун вугеб рокъобе нуц1а къан бахъиналдего, дун щолаан нижерго рукъалъул т1охде. Цо нухалда дун вихьаравго эмен ах1дана эбелалде:\n«Доб маг1ида бараб г1арщ босея гьанибе. Расул бак1ида къах1ан вухьине бокьун буго, гурони гьесул ц1алдохъан лъугьине гьеч1о»,-ян.\nДир инсул гьудул Абут1алибица абулаан: «Коч1олъ гьунарги зах1матги рекъон ккезе кколин, лъалиниб ханжар г1адинан»...\nГьанже столалда нахъа ч1аралъув, унго, дида рак1алде щолел г1емер эменги гьес кьолел рук1арал насих1аталги.\n-Киналлъун рихьизе бокьилеб дуе нилъер лъимал? Щиб гьарилаан дуца гьезие?\n-Бокьилаан гьел рихьизе къуваталлъун ва къвак1араллъун, жеги умумузул лъик1алщинал г1адаталги къаг1идабиги ц1унулел ва гьездаса пайда босулеллъун рук1ине. Биччанте гьезул бут1рузда т1ад зоб кьерхунгут1изе. Биччанте гьезул рокъоб даимго рекъел бук1ине. Бокьилаан гьаризе щивав васасул ва щияй ясалъул гleмерал яцалги г1емерал вацалги рук1ине. Дир вук1ана лъабго вац-к1игоял рагъда ч1вана. К1иго яцги. Руго лъабго ясги, лъабго ясазул ясалги. Дун талих1ав чи вуго.\nКидаго к1очон толаро гьит1инаб мехалъ инсуца гьарулел рук1арал малъа-хъваял: «Щиб бугониги бегьулареб жо гьабунищ, хадуб киг1анго рак1 бух1аниги, гьелъул хъублъи бац1ц1ине гьеч1о». Гьес абулаан: «Бищунго нахъег1анаб жо щиб? Х1инкъун сородулев бихьинчи.\nГьелдасаги инжитаб щиб? Х1инкъун сородулев бихьинчи»-ян. Рак1алда буго дица цох1ониги гьереси бицани инсуца дие гьабулеб бук1араб г1адлу, «Дур пикрабазул хуриб бижараб ч1ах1-къул ккола гьереси»,-ян абулаан гьес. Гьеб жиндир заманалдаго ч1арач1они, кьолболъан бахъич1они, гьелъ т1убараб хурги ц1езе буго ва баракатаб х1алухъиналъе бак1 гьениб хут1изе гьеч1о».\nГьит1инаб мехалда чанги жо х1ехьезе ккола гьереси, сих1ирлъиялдасаги бергьун рит1ухълъи ч1езабизе ккани. Рит1ухълъи ч1езабизе бихьинчилъи х1ажалъула чиясе.\nИнсуца абулаан нижеда: «Дунан абун ч1арав чи чи гурин. Гьев ракьалде вач1ун вугин жиндирго халкъалъул вакил х1исабалда ва гьев вук1ине кколин гьеб т1адег1анаб борчалъе рит1ухъавлъун». Гьединаллъун рук1ине хьул буго нилъер гьит1ичалги. Гьит1ичазе насих1ат х1исабалда хъвараб бук1ана досул «Дир дарсал» абураб поэмаги. Гьеб байбихьула лъималазе кьолеб ц1ик1унго бег1ераб г1акълуялдалъун:\nЩибаб жо г1емерлъанаг1ан\nГ1адат буго учузлъулеб.\nГ1ажаиблъи, адаб кинаб\nГ1адан ракьа-гьаналъ гуро\nЛъик1аб-квешалда г1уж балеб\n-Кеч1 г1умруялъул аслулъун рик1к1унищ дуца, Расул Х1амзатович? Гьелдехун кинаб бербалагьн бугеб дур, Дагъистаналъул г1адамазул? Кин бижараб коч1оде рокьи?\n-Кеч1-гьеб х1акъикъат буго. Дагъистаналъул халкъазул поэзия г1уц1ана коч1ол кьуч1алда. Халкъиял поэтазул куч1дул хъвазе, рак1аризе байбихьана г1иц1го лъеберабилел соназда, гьелде щвезег1ан гьел г1адамаз цоцае рек1ехъе ц1алун лъалаан ва т1ирит1улаан. Дир инсул, Дагъистаналъул халкъияв поэт Ц1адаса Х1амзатил, рокъор дир лъимерлъиялдаса нахъего раг1улел рук1ана цоцае ц1алулелги ах1улелги куч1дузул гьаркьал ва панаял бакънал. Дида куч1дул раг1ана дир г1агараб росулъ ах1улелги. Гьел рук1ана росабалъа росабалъе кеч1 ах1изе хьвадулел коч1охъаби. Г1адамаз гьезул зах1мат г1адада толароан, щиб-щибниги кьолаан кеч1 axlaралъухъ. Лъимер гьабураб рокъосан раг1улаан кинидахъ кеч1 ах1улеб. Квешав чиясул х1акъалъулъ абула: «Гьесие эбелалъ кинидахъ кеч1 ах1ун батиларилан». Кидаялиго гьел куч1дул руччабазда г1емер лъалаан. Гьанжесел улбул ч1ух1ун рук1уна институт лъуг1иялъул дипломаздасан, кинидахъ куч1дулин абуни гьез к1очене толел руго.\nМузыка нилъер гьаниб кидаго инсанасда цадахъ бу-го. Маг1арда г1ияе вехьлъи гьабулев вехьасда янгъизлъи лъаларо, гьесда цадахъ г1умруялъул берцинлъиялъул бакъан бачунеб швант1ихъ бук1уна. Муг1рузул лъаразул за г1оразул, риххулел кьурабазул хъуди, зобалазул гъугъай, х1анч1азул куч1дул-гьел киналго дир лъимерлъиялъул бакънал руго. Дие гьел рокьула, рич1ч1ула ва гьелъул рахъалъ хъвалебги буго.\n-Дуда ц1ияб кеч1 хъвалелъул ургъулищ мун гьелъул кинаб къисматдай ккелебан?\n-Шамилица абун буго: «Бук1инеселъул ургъел гьабулев рагъухъанасул бах1арчи лъугьунарилан». Ц1ияб коч1ол пикру боржунаго гьабула, амма гьелъул бук1инеселъул ургъелазде рег1уларо. Дие бокьилаан хъвазе куч1дул, гьезул бищунго х1инкъараб тушман-заманаялъукьа къоларел, жидеца дуниялалда нус-нус сонал ралел.


Июль - Howling Pixel\nИю́л (лат. Julius — «Юлий (Цезарасул) моцІ») — гьеб ккола лъагIалил анкьабилеб моцІлъун, юлианияб ва григорианияб календаразда.\nАвгуст (лат. augustus) — юлианияб ва григорианияб календаразда лъагІалил микьабилеб моцІ. Жодор 31 къо бугел анкьабго моцІазул цояб.\nАпрел (лат. Aprīlis) — юлианияб ап григорианияб календаразда лъагІалил ункъабилеб моцІ. Жодор 30 къо бугел ункъалго моцІазул цояб.\nБелору́сс Хъахӏабрусс (белор. Беларусь ), расмияб цІар — Белару́с Жумгьурият (белор. Рэспубліка Беларусь ), къокъаб цІар Белару́с — Бакъбаккул Европаялда бугеб пачалихъ.\nПачалихъалъул тахшагьар ва бищун кІудияб шагьар буго Минск.\nПачалихъалъулаб мацІал — белорус ва гІурус.\nГІаиша бинт Абу Бакр (гӀар. عائشة بنت أَبي بكر; 614(0614), Макка — 13 июлалъ 678, Мадина) — МухІаммад аварагасул лъабабилей лъади, муъминзабазул эбел.\nГӀурусал (гІур. русские) — Россиялда бугеб миллат. Къадар 150 миллионалде бахула.\nГригориа́нияб календа́р — заман рикӀкӀунеб система, Ракь бакъда сверухъ чӀчӀечӀого свериялдалъун гӀуцӀараб; цо соналъул заман букӀуна 365,2425 сордо-къоялда бащадаб; 400 соналда жаниб 97 високоснияб сон букӀула.\nДекабр — юлианияб ва григорианияб календаразда лъагІалил анцІилакІиабилеб моцІ.\nЖумада Уля (гӀар. جمادى الأولى) — бусурбабазул календаралъул щуабилеб моцI.\nИюн (лат. Junius) — юлианияб ап григорианияб календаразда лъагІалил анлъабилеб моцІ. Жодор 30 къо бугел ункъабго моцІазул цояб.\nКъеди́ (гІурус. Кеди́) — ккола Дагъистан жумгьурияталъул ЦӀумада мухъалъул росу. Ва гьединго гьеб рикӀкӀуна Ункъракьалъул офицалияб гуреб тахшагьарлъун.\nМай (лат. mensis Maius) — юлианияб ап григорианияб календаразда лъагІалил щуабилеб моцІ. Жодор 31 къо бугел анкьабго моцІазул цояб.\nМарт (лат. Mārtius mēnsis) — юлианияб ап григорианияб календаразда лъагІалил лъабабилеб моцІ. Жодор 31 къо бугел анкьго моцІазул цояб.\nНоябр — юлианияб ва григорианияб календаразда лъагІалил анцІилацоабилеб моцІ.\nОктябр — юлианияб ва григорианияб календаразда лъагІалил анцІабилеб моцІ.\nРажаб (гӀар. رجب) — бусурбабазул календаралъул анкьабилеб моцI.\nСентябр (лат. augustus) — юлианияб ва григорианияб календаразда лъагІалил ичІабилеб моцІ. Жодор 30 къо бугел ункъалго моцІазул цояб.\nФевра́л (лат. Februa) — юлианияб ва григорианияб календаразда лъагІалил кIиабилеб моцІ. Гьеб буго лъагIалил бищунго къокъаб моцI, гIадатияб лъагIелалда жаниб гьелъул букIуна 28 къо ва цІикІкІараб лъагIелалда жаниб 29 къо.\nЯнвар — юлианияб ва григорианияб календаразда лъагІалил тІоцебесеб моцІ. Жодор 31 къо бугел анкьабго моцIалъул цо моцI.


«Хваразул рухIазеги» кьолеб батана\nДагъистаналъул ХIисабалъул палатаялда хIасилал гьаруна\n2017 соналда ДРялъул ХIисабалъул палатаялъ гIуцIана халгьабиялъул 69 тадбир ва халгьабуна 621 идараялъулги гIуцIиялъулги хIаракаталъул.\n2017 соналда гьабураб хIалтIул бицунаго, аслияб кIварбуссинабуна бюджеталъул сурсатал пайдаялъе хIалтIизариялдеги, республикаялде финансазул рахъалъ хIал щунгутIиялъе гIуцIизе кколел тадбираздеги, тематикиял халгьабиязул хIасилаздеги, гьоркьоб тун букIараб пачалихъияб мулк тIатинабиялдегун гьеб реестралда гъорлъе ккезабиялдеги.\n2017 соналда ДРялъул ХIисабалъул палатаялъ гIуцIана халгьабиялъул 69 тадбир ва халгьабуна 621 идараялъулги гIуцIиялъулги хIаракаталъул. Гьезда гьоркьоб буго: Дагъистан Республикаялъул пачалихъияб идара – 17; бакIалъул нухмалъиялъул идара – 27; пачалихъияб идара – 106; унитарияб пачалихъияб предприятие ва акционеразул общество – 16; муниципалияб идара – 239; цогидал идарабиги гIуцIабиги (ОООял, риидал лъималаз хIухьбахъулел идараби, коммерциял гурел гIуцIаби ва гь.ц.) – 216.\nХалгьабиязул хIасилазда тIатинабуна 12 221,6 млн гъуршил бюджеталъулгун финансазул низам хвезабиялъул хIужаби. БатIи-батIияб даражаялъул бюджетазе тIадбуссинабуна, законги хвезабун, хIалтIизабун букIараб 882,5 млн гъурушги мулкги. Административияб низам хвезабиялда бан, хъвана 333 протокол. Административияб гIакIаде бахъана 905,3 азарго гъуруш.\nДРялъул пачалихъиял идарабазул нухмалъиялдаги бакIалъул идарабаздаги, гьединго ведомствабазул нухмалъиялда гъоркь ругел учрежденияздаги хIалтIулев вукIун вуго гьениб чIезабураб къадаралда тIадеги 76 чи. Гьединаб хIужа тIатарал идарабазул 209 нухмалъулев административияб жавабчилъиялде цIана ва гьезда гьоркьоса 29-яв хъулухъалдаса вахъана.\nМедицинаялъул страхованиялъул территориалияб фондалъул гIахьаллъигун мухIкан гьабуна хIакъикъаталда хварал, амма жеги чIагоязда гъорлъ рикIкIунел рукIаралги республика тун къватIире гочаразул ва гьенир хIалтIулел гIадамазул сияхI. Гьелдалъун дагьлъизабуна республикаялда страхование гьабураблъун рикIкIунел гIадамазул къадар. Гьелдалъун Дагъистаналъул 2018 соналде къабул гьабураб бюджеталъе тIокIлъизабуна хIалтIуларезул сияхIалда рехсолев вукIарав 163,8 азарго чиясул страхованиялъухъ кьолеб букIараб 1 115,0 млн гъуруш.\n2017 соналда тIоритIарал халгьабиязул хIасилалда низам цIунулезул идарабазухъе битIана 69 материал: прокуратураялде – 15, жанисел ишазул идарабазухъе – 42, РФялъул ФСБялъул ДРялда бугеб управлениялъухъе – 12. Гьезул цIех-рехаздалъун рагьана 10 уголовнияб дело, гьабуна судалъул лъабго хIукму. ХутIарал материалазул цIех-рех гьабулеб буго.\nХIисабалъул палатаялъул хIасилазул хIакъалъулъ мухIканго цIализе бегьула http://www.spdag.ru ва http://www.portalkso.ru сайтазда.\nПрочитано 300 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 12 марта 2018 14:39\nДругие материалы в этой категории: « СМИязул кIвар\tАнкьил хIасилал »