Педикулез унтудаса кин цIунилел?\nБицине нечараб букIаниги, тохтурасухъеги ун чара гьечIого дару гьабизе кколеб унти буго нацIал рай. ЧIахIияб ригьалъул гIадамаз бицуна, цере гIадамал сахал рукIанин, гьанжейин абуни цIакъго загIипал ругин, нацIалцин раларин, ай нацIал рикIкIуна сахал рукIин бихьизабулеб шартIлъун. Гьез рикIкIуна гьанжесеб, гъорлъ химияги бугеб кванца сахлъи загIип гьабулеб бугин, загIипав чиясда нацIги баларин.\nГьебго заманалда киназдаго лъала нацI чорокаб черхалда балеблъиги.\nМедицинаялъги абулеб буго нацIаз инсанасде батIи-батIиял захIматал унтаби рахинарулин.\nНацI дарулъун рикIкIунаан\nГIадатияб гуреб медицинаялда рикIкIуна нацIаз гепатит (тIогьилаб унти) унти сах гьабулин. ТIул унтарал гIадамаз чанго чIагояб нацI къулчIула, сах гьарулинги абун.\nХVIII гIасруялда гIурусазул тохтур Федор Лоевскияс жиндирго «Лечебник» абураб тIехьалдагицин хъван букIана гIадатияб гуреб медицинаялда тIул сах гьабизе нацIал хIалтIизариялъул хIакъалъулъ. ГIадамаз ричунгицин росулел рукIун руго «даруял» нацIал. Чорокал рухIчIаголъабазда цадахъ чанго батIияб квешаб унтиги бичун босун букIин щибха гьезда лъалеб букIун батилеб? Жакъа медицина цебетIураб заманалдацин гьеб къагIида хIалтIизабулел гIадамал дандчIвала.\nНацIаздаса гIадамазде бахине бегьула цIадул унти, бакъул унти, туляремия (хIайваназдаса бахунеб тIомол захIматаб унти). Гьез лъугьинабизе бегьула аллергия, экзема (лъамахIапаро), дерматит (тIомол унти), хьордокъучIби.\nЦебего кIочон тун букIараб гьеб унти, лъабго-ункъо соналъ цебе цIидасан баккана гIисинал цIалдохъабазда гьоркьоб. КIиго соналъ цебе Дагъистаналдаса Крымалде лагералде арал лъимал тIадруссинаруна, нацIал ругин ва цогидаздеги рахинарун ратанин абун. Гьелдаса хадуб республикаялда гьелъул хIакъалъулъ бицунеб рагIичIо, амма лагеразул заманалда гьеб «сайгъатги» босун рачIанин лъималин бицуна эбел-инсуца.\nРоссиялъул цо-цо газетаздаги хъвалеб буго улкаялъулго аптекабазда нацIазде данде дараби ричиялъул къадар цIикIкIун бугин. Босулеб гьечIони, бичизе лъелищха. «Московский комсомолец» (МК RU) газеталъул цIех-рехазда рекъон, 2019 соналъул тIоцебесеб бащдаб лъагIалида жаниб, улкаялъулго аптекабазда, араб соналда дандеккун, 9,2 проценталъ цIикIкIун ричун руго педикулез унтуде данде дараби.\nРоспотребнадзоралъул баяназда рекъон, ахирал соназда улкаялда гIумру гьабун вугев нусазарго чиясда гьоркьоб 180-203 чиясде педикулез унти бахунеб буго. Унго-унголъунин абуни, гьеб унти бугезул къадар анцI-анцI нухалда цIикIкIун батулин рикIкIунеб буго МК RUялъ. Киналго гурелъул тохтурасухъе рачIунел. ГIемерисез гьеб бахчулеб буго. НацIазул унти тIибитIулеб буго чIахIиял шагьаразда, ай гIадамал цIикIкIарабгIан бакIазда. Аслияб къагIидаялъ нацI балеб буго лъабгоялдаса анлъго сон базегIан лъималазда. ЧIахIиял лъимал батIаго чIаниги, гIисинал цIикIкIун цоцазда аскIоса ричIуларо. НацIал рахаразда гьоркьор кIиабилеб бакIалда руго 15-24 барал, лъабабилеб бакIалда - 35-50 сон барал гIадамал.\nПедикулез унти бахине рес буго бокьарав чиясде. РикIкIуна нацI балин рацIцIалъи цIунулеб гьечIониян. Амма цIех-рехаз «бицунеб» буго нацIазе бацIцIадаб, цIвакараб рас бокьулеб букIин ва лъадалъги гьел эркенго лъедолел рукIин. Цо чиясдаса цогидасде нацI бахине бегьула аскIор эхетун ругоницин. Гьединго унти бахине рес буго цIалул идарабазда, жамгIияб транспорталда, тукада, парикмахерскаялда ва хIамамалъубгицин. Гьединго нацI бахине бегьула педикулез бугев чи вегун вукIараб бусадасанги.\nКин сах гьабилеб?\nЛъималазде нацI бахун батани, гIемерисел тохтурасухъе ине кколеб бакIалда, гьебги бахчун, жидерго «къуваталдалъун» гьезда данде рагъ базе лъугьуна. Цо-цояз хIалтIизабула цебегоялдаса гьукъараб дуст (ицалде данде гьабулеб загьру), медицинаялъул спирт, уксус, хлор, расул релъенал ва гь.ц. Тохтурзабаз лъазабулеб буго ботIрол тIом хвезаби гуреб гьезул пайда гьечIин. Бензин, нарт, дихлофос гIадал жалаз нацIал тIагIинаризеян лъугьани, чорхолъе загьру ккезе бегьула, хасго гьитIинаб лъимадул сахлъиялъе зарал гьабизе бегьула. ЛъикIаблъун рикIкIуна сагIаналъул, розмариналъул, лавандаялъул бахъараб нах расуда бахине. Гьединго тохтурзабаз рихьизарула кинал дараби педикулезалде данде хIалтIизаризе кколелали. НацIал тIагIинаризе сундасаго лъикIаб ва хIасил кьолеб къагIидалъун рикIкIуна гIисинал магIал ругеб хасаб гьоркьоялъ рас хай. Хазе лъикIаб буго щибаб къоялъ. Чияр гьоркьо, заколкаби, рас бухьунел жал, кIаз ва цогидалги алатал хIалтIизаризе бегьуларин малъизе ккола лъималазда. Роол лагераздаса лъимал тIадруссун хадуб, гьезухъ лъикI халгьабизе ккола. Гьединго халкквеяла гъоркь рукIине ккола школалде яги лъималазул ахикье хьвадулел лъималги.\nПрочитано 236 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 26 августа 2019 14:07\nДругие материалы в этой категории: « ГIадада гIодорчIеялъ сахлъиялъе зарал гьабула\tКьаралъизе чIоге »\n15:48, 16 января 2022, 143\n15:40, 16 января 2022, 84


Шималияб Кавказалда терроралъулал такъсирал тIагIунел ругилан ва республикабазда ахIвал-хIал хисулеб бугилан рикIкIунезул къадар Россиялда жеги цIикIкIана — гьедин лъазабулеб буго жамгIияталъул пикруялъул цIех-рехал гьарулеб «Левада-централъ». ЦIех-рех «Левада-централъ» гьабун буго Россиялъул 46 регионалда гIумру гьабулелгун. Суалал кьун руго 1600 чиясе.\nШималияб Кавказалда хъинтIараб иргадулаб докладалда централъ лъазабулеб буго, цере гьарурал докладазда рехсон рукIарал тарихал гьанже тIуранго хисанин.\nРакIалде щвезабила, гьаб соналъул байбихьуда «Левада-централъ» цIех-рех гьабуразда гьоркьосан Кавказалъул республикабазда ахIвал-хIал парахатаб бугин рикIкIунезул къадар 18% букIана, ахIвал-хIал хIалуцараб бугин рикIкIунезул къадар 60% букIана. Гьебго темаялда тIаса марталда гьабураб цIех-рехалъ бихьизабуна, Шималияб Кавказалда ахIвал-хIал парахатаб бугин рикIкIунезул къадар цIикIкIараблъи ва 41% бахана гьеб, гIодобе ккана хIалуцараб ахIвал-хIал бугин абулезул къадарги - 43%.\nГьел хиса-басиял социологаз ричIчIизаруна Украинаялда бугеб конфликталъ. Гьезул рагIабазда рекъон, Крым Россиялде гъорлъ бачиналъги ва Украиналда бугеб ахIвал-хIалалъги россиялъулазул бербалагьи хисизабуна. ТIадежоялъе Кавказалъул тема федералиял СМИяздаса тIагIанин ва «квешал кавказалъулазул» хIакъалъулъ макъалаби прессаялда къанагIат гурони раккулел рукIинчIин.\nНоябралъул ахиралда «Левада-централъ» гьабураб цIияб цIех-рехалъ бихьизабуна Россиялда оптимистал гIемерлъулел рукIин. АхIвал-хIал лъикIаблъун рикIкIунезул къадар гьанже бахана 49%, квешаблъун гьеб рикIкIунезул къадар жеги гIодобе ккана — 37%. АхIвал-хIал жеги лъикIлъизще бугин рикIкIунезул къадар буго 25%, 8% буго хIал хIалуцине бугин абуразул. ХутIаразе — гьелги 12% —чIванкъотIараб къимат кьезе кIун гьечIо.\n«Левада-централъул» эксперт Наталия Зоркаялъ «Кавказский узел» сайталъе баян кьолаго, рехсана Украинаги Крымги, амма гьелъ тIаде жубана Кавказалъул республикабазда бугеб ахIвал-хIал цогидал регионазда лъикIаблъун бихьулеб батаниги, унгояб хIал батIияб букIин бичIчIулелги ругин. Гьелъ гьединго абуна, цере цIех-рехал гьарулеб мехалда Кавказалда лъикIлъулеб ахIвал-хIал Владимир Путинил бергьенлъабазул сияхIалде хъвалеб букIинчIин гIадамаз, амма гьанже гьез баркала гIицIго Россиялъул президентасе кьолеб бугин.\nРоссиялъулазул Кавказалъул республикабаздехун бербалагьи хисиялъе гIилла чанги бугилан абуна «Эркенлъи» радиоялъе инсанасаул ихтиярал цIунулей Варвара Пахоменкоца.\nВарвара Пахоменко: «ТIоцебесеб гIилла: ахирисеб бащдаб лъагIелалда информациялъул алатаз кIвар кьолеб буго Украиналда кколел лъугьа-бахъиназе, гьелдалъун Кавказалъул тема кIиабилеб планалде ана. Прессаялда цебе Кавказ тIоцересел гьурмазда букIун батани, гьанже гьелда хъинтIараб жо къанагIат гурони батулеб гьечIо. КIиабилеб гIилла: Шималияб Кавказалда унго-унгоги оперативияб ахIвал-хIал лъикIаб рахъалде хисана. Тунка-гIусиязда чIваразул ва лъукъаразул статистикаялдаса бихьулеб буго гьеб, терроралъул такъсиралги дагьлъана. ТIадежоялъе гьел такъсиразул хIакъалъулъ федералияб прессаялда цебе гIадин хъвалеб гьечIо. Сочиялда Олимпиада унеб мехалда централиял СМИязе Кремлалъ гьъукъана Кавказалдаса негатив кьезе. РакIалде кколеб буго, гьеб тенденция жеги хутIун бугин. Федералиял СМИяздаса информациялъухъ гIенеккулезда ракIалде кколебги батила Шималияб Кавказалда хиса-басиял ругин. Гьелдалъун Грозныялда ккараб лъугьа-бахъин гIемерисезда гIажаибаблъун бихьизе батила».\nЮгалъулаб Россиялъул республикабазда оперативияб ахIвал-хIал лъикIаб рахъалдехун хисанин рикIкIунеб буго Кавказалъул масъалабазул цIех-рехал гьарулеб МГИМОялъул Централъул вакил Николай Силаевасдаги.\nНиколай Силаев: «Балагьахе, ахIвал-хIал парахалъана Ингушетиялда, Кабардино-Балкариялда, Дагъистаналдацин гьеб гIодоб биччана. Теракталги гьоркьоса къотIичIин абичIониги, гьел дагьлъана. Гьеб цо. КIиабизе, Украиналда конфликт хIалуцана. ТIадежоялъе Россиялъул СШАгун бухьенал холел руго, цоцаздехун бугеб позиция квешлъулеб буго. Гьединабго хIал буго Европагунги. Гьелдалъун Шималияб Кавказалда кколебщинаб цогидаб фоналде унеб буго. Кавказалъул масъалаби батIаго кIвар кьезе кколеллъун рихьулел гьечIо гьанже. Гьелдалъун гIадамазул бербалагьиги хисана. Грозныялда ккарабщиналъги щибго кьезе гьечIо. Дида ккола, цо букIа кIиго букIа терракталъ гьеб бербалагьи хисизе батиларин».\nАхиралда тIаде жубала, «Кавказский узел» информагентствоялъул статистикаялда рекъон, 2013 соналъул тIоцересел лъабго кварталазда Шималияб Кавказалда ккарал рагъулал конфликтазул къурбанлъун вахъана 718 чи, 2014 соналъул кварталаздани — 356 чи.


ГIумрудул борхатаб си - Могьохъа ХIажимурад - Районные новости - Новости - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nГIумрудул борхатаб си - Могьохъа ХIажимурад\n24.06.2019 15:27 Понедельник\nНилъер районалдаса рахъана районги, Дагъистанги дунялалдаго рагIизабурал чанги машгьурал гIадамал. Гьезул кьердаса цояв ккола исана 110 сон бай кIодо гьабулев машгьурав жамгIияв хIаракатчи, тарихиял гIелмабазул доктор, профессор, юстициялъул генерал Хашаев ХIажимурад ГIумарович.\nМогьохъ росулъ 1909 соналъ Мучарил-МухIамадил мискинаб узденасул хъизаналда гьавуна ХIажимурад Хашаев. 10 сон барав чи инсуца гьев витIула Чачаналде бечедав вехьасухъе мухьдахъ хIалтIизе. ЦIадаса ХIамзатица абухъе лъабго кьегIер гьабуни, цояб гьесие кьезелъун. ЦIакъ захIматаб гIумру букIана васасул. Лъабго кьегIерги гьабулеб букIинчIо.\nГьенив вукIаго гьалмагъасухъа таманчаги щун лъукъула ХIажимурад. Цин местIераз, гьезулги хIасил кьечIеб мехалъ гьениб букIараб партийнияб ячейкаялъ гьев вегизавуна Грозныялъул больницаялда. ГIумру хвасарлъизе гIолого къотIизе ккола лъукъараб бох. Гьениб швана гьесие «хаш» -гьобол чачан мацIалда абураб фамилияги.\n(Т1убанго ц1але "Цолъи"ялъул 22 номералда)


Евгений Гвоздев - кIодо гьавичIого хутIарав Дагъистаналъул Магеллан\nЕвгений Гвоздев. Иргадулаб нухалда дунял сверун вачIун хадуб\nЖивго цохIо ралъдал рагIалдаса гIебеде туристал тира-сверизаризе хIалтIизабулеб гIадаб гьитIинабго гамитIаги рекIун кIицIул дунял сверун лъедарав дагъистанияв Евгений Гвоздевас исана 82 сон тIубалаан.\nЕвгений Гвоздевас дунял сверана "Хрущевкаялъул" балконалда гьонеб яхтаялда\nЖиндирго киналго гумиги Гвоздевас жинцаго гьарулел рукIун руго. Россиялда гьединал цIакъ захIматал шартIазда гьес гIадин ралъдадасан дуниял сверарав чи цониги гьечIила, дунялалдагицин гьединал рати цIакъ захIматаб жо бугин бицана «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда Гвоздевасул гьудул журналист Олег Санаевас.\nГвоздев цIакъ захIматаб къисматалъул, кутакалда бихьинаб гIамалалъул чи вукIанин бицана журналистас. Ралъдахъанасул эмен Сталинил заманалда туснахъ гьавун киве аравали лъачIого тIагIун вуго, рагъул заманалда эбелги чIван хутIарав Евгений гIагарлъиялъ хьихьун гIун вуго. Амма гьезги цо лъикIаб къо бихьизабичIин гьесда, гIолохъанчи гIун живго хIалтIизе лъугьун хадуб гурони чехь гIорцIизегIан квенцин щвечIин жиндиейилан бицунеб букIун буго гьес.\nГьединлъидал бокьарал захIматал шартIазде ругьунав, сункьаниги хIинкъуларев, цIакъ таваккалав чи вукIанин гьевилан бицана Санаевас. Гьев цIалун вуго Астраханалъул ралъдахъаби рахъунеб техникумалда. Гьелдаса хадуб гуми къачIалевчиясул хIалтIуда 35 соналъ ралъдада вукIун вуго гьев. I948 соналдаса нахъе МахIачхъалаялда букIун буго гьесул чIейги.\nОлег Санаев: «Гьесие ункъ-ункъ сон къваригIана буго кIиябго нух дунял сверизе. 3,5 ва 5.5 метра тIад ругел гьитIинал гумуздаги рекIун гьаби букIанин гьеб сапаралъул тIокIлъийилан абизе бегьула. Гьелде тIадеги лъицаниги кIудияб кумекги гьабичIо гьесие гьел сапаразулъ. ТIоцебесеб нухалда дунял сверараб гама гьес жиндирго балконалда гьабуна. Сапараздаса вуссараб мехалда гьенибго чIезабунги букIунаан гьеб. Гьеб гамаялда цIар «Гетан»илан лъун букIана гьес.\nЕвгений Гвоздевасул маршрутазул цояб\nЖиндирго фамилиялъул цIаралъул, гьединго лъадулгун лъималазул цIаразул тIоцересел хIарпаздасан гIуцIараб цIар букIана гьеб. КIиабилеб нухалда гьесие дагьабго кумек гьабун букIана МахIачхъалаялъул вукIарав мэр Амиров СагIидица. Гьединлъидал гьесие баркала кьун гIадин кIиабилеб нухалда дунял сверизе унелъул гьабураб гамаялдда гьесул цIарги лъун букIана Евгенийица. ТIокIав цониги я спонсор яги тIалъиялъул рахъалдасан кверчIвай щварав чи гуро гьев. Амма гьес бицунаан ралъдада дандчIварал чIахIиял гумуз киданиги кумек гьабичIого толаронила жиндие».\nСанаевас бицухъе Гвоздев цин 50ялдасаги цIикIкIун нухалда Каспий ралъадалъул цо рагIалдаса цойги рагIалде щун вуго. 1992 соналда тIоцебе Гвоздев ралъдадасан дунял сверизе инегIан цониги россиялдаса чияс, россиялда гьабураб гамидаги рекIун, россиялъул порталдасан гьединаб сапар бухьун букIун гьечIо.\nГвоздев лъабабилеб нухалд дуниял сверизе унеб мехалда гьесие 74 сон букIана. 2008 соналъул 19 сентябралда Новороссийскалдасан байбихьун буго гьес жиндирго сапар. ЧIегIераб ралъад бахун, Туркиялдеги щун, Италиялъул рагIалдеги щун вуго гьев. Гьелдаса хадуб 1 декабралда хабар къотIун буго гьесул. АнцIго къоялдасан жанубияб рахъалда Кастельпорциано абулеб бакIалде къватIибе реххун буго гьесул жаназа. Ралъдада бахъараб гьороца бегизабун гамагун хун вуго гьев.\nБицун бахъунарев чи вукIанин гьев Гвоздев, гьесул гьабичIеб адабалъулги, къиматалъулги гьединго бицун бахъунарин абун рахIатхун вуго Олег Санаев. Щибаб кIалтIа ругин абизе бегьулел речIчIухъабиги, боксералги кутакалда кIодор гьарулила нилъер гьанир гьел Россиялъул чемпионаллъун рахъанигицин, амма Гвоздев гIадав чи ракIалдегицин щоларин абулеб буго гьес. Дагъистаналда гурониги Россиялдаги гьесие къимат кьурал чагIи цохIо ралъдахъаби ругин бицана журналистас. Гьесде дандеккун бажарулев цониги ралъдахъан вукIинчIин Россиялдайиланги тIаде жубана гьес.\nЕвгений Гвоздевасул сапаразул хIакъалъулъ журналист Олег Санаевас бахъараб техь\nОлег Санаев:«Дида данде кквезе кIола Гвоздевги Конюховги. Гьев цIар рагIарав россиялъул ралъдахъан Федор Конюхов цониги нухалда хIажатал киналго шартIалги чIезарун, лъикIа-лъикIал гумуздаги рекIун гурони сапаралъ къватIиве вахъинчIо. Конюховасе пачалихъалъгицин чаналиго шапакъатги кьуна, гьесул цIарги киназдаго лъала, школлъималазда географиялъул дарсидагицин гьесул хIакъалъулъ бицуна. Гвоздев лъала ралъдахъанлъиялъул интерес бугел чагIазда ва гьесул сверухълъиялъул гIадамазда. Гьездаго гурони Гвоздев ракIалдеги щоларо. Гьединго жеги нилъер гьесие цо гьитIинабгицин монументги бан гьечIо».\nМахIачхъала. Евгений Гвоздевасул зани.\nОлег Санаевас гьединго бицана жиндида Гвоездев гIан хваликьа хIинкъуларев чи киданиги дандчIван вукIинчIилан. ЦохIо ракьалда хвелалдаса хIинкъун вукIунаанила гьев, кидаго ралъдада хвел бокьун букIанин кколин гьесиейилан ракIалде щвезабулеб буго гьудуласул хIакъалъулъ журналист Олег Санаевас.\n(Материалалда хIалтIизаруна журналист Полина Санаевалъул сайталдаса суратал.)


25 августалда Буйнакскалда «Россиялъул ветераназул партиялъ» шагьаралда бугеб коррупциялде ва тухумчилъиялде данде 500 гIан чи гIахьаллъараб, митинг тIобитIана. Гьеб акция гIуцIараз лъазабулеб буго Буйнакскалъул нухмалъиялъ шагьаралъе зарал ругеб жо гьабулеб гьечIила, ахираб анцIго соналда жаниб шагьар къачIаялъе яги гIадамазе санагIалъиялъе щибниги хIалтIи гьабичIилан. Митингалъул гIахьалчагIазги лъазабуна жидее цIияв, халкъалъе пайдаялъе хIалтIулев мэр хIажат вугилан.\nТалат къоялъ Буйнакскалда Чкаловасул къотIноб тIобитIана коррупциялде ва тухумчилъиялде дандечIараб митинг. Гьеб гIуцIана «Россияблъул ветераназул партиялъул» гIахьалчагIаз. Гьезда тIоцебе ракIалда букIана гьеб къотIносан шагьаралъул асиляб майданалде щвезегIан рилълъун ун, Буйнакскалъул нухмалъиялдаса разигьечIолъи лъазабизе ва жидерго тIалабал загьир гьаризе. Шагьаралъул администрациялда лъазабунги букIун буго гьез жидеца гьеб акция тIобитIизе бугилан. Амма гьезие квалквал гьабуна полициялъгун аскарияз. Гьеб партиялъул офисалъул кIалтIе гIадамал ракIаризе лъугьараб мехалда Чкаловасул къватI гьоркьосаги къотIун, полициялъул хасаб къокъаялъ ва аскарияз, гIадамал гьенисан хьвадизе риччачIо. Гьеб мехалда гьебго къотIноб бугеб жидерго офисалда цебе митинг тIобитIизе бугин лъазабуна партиячагIаз, амма гьеб митингалдеги къуваталъул идарабаз цин риччалел рукIинчIо гIадамал, хадурги жамагIатчагIи гьоркьоре лъугьун, гIадамаз ахIи бахъинабун халкъ биччана гьез данделъизе. Щайин гIадамал гьенире риччаларелилан цIехараб мехалда низам цIунулез абуна шагьаралъул нухмалъиялъ жидеда лъазабун бугила гьеб акция тIобитIизе тогейилан абун. МахIачхъалаялъул рахъалдасан рачIунеб мехалда ратулел киналго шагьаралъул аслиял нухалги, Чкаловасул къотIноре унел нухалги, Буйнакск мухъалъул Ишкары ва Хъарани росабалъан шагьаралде рачIунел нухалги хасал идарабазул хIалтIухъабаз ккун рукIана. ГIадамал гьеб тадбралде риччачIого рукIиналъе гIоло гьарулел рукIанин гьел хасал тадбиралин лъазабуна акциялъул гIахьалчагIаз. Митинг полциялъулгун тунка-гIуси ккечIого берцинго ана. ГIага-шагьарго акциялда гIахьаллъана 500 гIан чи.\nАслияб къагIидаялъ митингалда кIалъазе рахъараз разигьечIолъи загьир гьабулеб букIана шагьаралъул жакъа бугеб нухмалъиялдасан. Буйнакскалъул мэр ХIусен ХIамзатовас ва гьесул сверухълъиялъ шагьаралъе щибго пайдаяб жо гьабулеб гьечIила, ахираб анцIго соналда жаниб Буйнакскалда цониги лъиикIаб хиса-баси ккечIила ва шагьар чIунтун унеб бугилан бицана гьез. Гьединго «Россиялъул ветераназул партиялъул» вакил ГIазизов Шамилица «Эркенлъи» радиоялъе бицана 13 сентябралда тIоритIизе ругел шагьаралъул депутатазул рищиязда гIахьаллъи гьабичIого букIине жидер кандидатазе квалквалал гьарулел рукIанила шагьаралъул нухмалъиялъ. Депутатаз вищулелъул мэр, гьезие жидерго чагIи ккезе къваригIун бугила депутаталлъунилан. Гьелда тIадеги, хIилла-рекIкIги гьабун иргадулаб нухалда мэрлъун вахъине ракIалда бугин ХIусен ХIамзатовасдайилан бицана гьес.\nГIазизов Шамиль, митинг гIуцIаразул цояв\n ГIазизов Шамиль: «13 сентябралда рищизе ккола шагьаралъул депутатал. Гьел рищун хадуб, чанго къоялдасан гьез вищизе ккола Буйнакскалъул мэр. Амма нижер шагьаралъул нухмалъиялъ хIукму къотIун буго церего рукIарал депутатаз 8 сентябралда мэр вищизе. Гьедин рищиял тIоритIани иргадулаб нухалда ХIусен ХIамзатов вачIинарищха шагьаралъул бетIерлъуде. Гьеб буго рагьун къанун хвезаби, гьедин кIал гьикъун жидеего бокьа-бокьараб гьабулеб буго Буйнкаскалъул нухмалъиялъги гьезул сверухълъиялъги. Гьеб кинабгоги чIалгIун, дагьабниги шагьаралда цIилъичIвазе букIине, гIадамазе гIумру гьабизе санагIалъиги шартIалги чIезаризе рукIине нижее цIияв мэр къваригIун вуго. Гьанжеялдаса хадубги гьез гьабунщинабги хIехьон чIчIани гьез гьаниб шагьаралда бугеб ахIвал-хIал дагьабги квешаб бакIалде ккезабизе буго. Гьединлъидал тIобитIана нижеца гьаб митингги».\nГьединго митингалда кIалъазе рахъана гIадатиял гIадамал. Гьез абулеб букIана гIемерал саназда жаниб жидее тIоцебе рес щванила жидер ругел къварилъабазул бицине, гьадинаб бакIалда бицун, ахIи –хIур бахъинабун хадуб гIаги дагьабниги мадар лъугьинародайин жидер шагьарлдайилан абураб хьул бугилан абулеб букIан гьез. Буйканскалъулаз загьир гьабулеб букIана шагьаралъул нухмалъиялдаса разигьечIолъи. Цониги къачIараб къватI гьечIила Буйнакскалда, шагьарилан абун бугеб бакIалда кIи-кIи къоялдасан гурони лъим букIунарила, хIатта жеги чанги газ гьечIел бакIалги ругила шагьаралда, амма жидер гьел суалазухъ гIинтIамизе ва гьел тIуразе регIарав чи ватулев гьечIила Буйнакскалъул бетIерлъудайилан абун ццин бахъун йигоан митингалда гIахьаллъарай ГIалиева Марьямица.\nГIалиева Марьям: «Дир руго щуго лъимал, гьезул лъабгоял гIажизал руго. Гьаб шагьаралда щибаб къойил гIадин, киехун аниги дида коррупция гьечIеб бакI батичIо. Лъайкьеялъул идарабаздаса бахъараб сахлъицIуниялъул идарабазде щвезегIан киса кибего тIалаб гьабула гIарац ниже хIукуматалъ бихьизабураб жо кьоларого. Социалиял хъулухъаздасанги пайда щоларо, шагьаралъул нухмалъиялъги гIинго тIамуларо, кумек гьарун дун инчIеб бакI хутIичIо. Рес къотIиялъ унтарал лъималги рокъоре реххун тун дун базаралда йичаризе яхъана. Бадиб магIу ххулун йикIуна дун, гьел лъимал рукIине кколедухъ хьихьизе кIолел гьечIин дидагойилан абун».\nГьеб митингIуцIараз акциялде ахIун рукIун руго Буйнакскалъул нухмалъиги, амма гьезул цониги вакил гIахьаллъичIо гьеб тадбиралда. «Эркенлъи» радиоялъе шагьаралъул администрациялъул гIадамал къабул гьарулеб бутIаялда лъазабуна мэр гьаб сагIат хIухьбахъиялда вугила, нужер суалазе жаваб кьезе регIарав чи гьанивги гьечIилан.\nМитингчагIаз лъазабуна жидеца цIидасан 5 сентябралдаги тIобитIизе бугила гьадинабго тадбириланги.\nРишватчилъи тIагIинабулел ришватчагIи\nОппозициялъул акциял тIоритIана Москваялда\nСтаврополалъул дагъистаниязул митингалда\nДербент: руччаби мажгиталде данде


Цо-цоязни бесдаллъиялдасацин пайда босулеб рагIула...\nРоссиялъул регионазда гьоркьоб гIицIго Дагъистаналда ва Чачаналда гьечIо хьихьизе рачарал лъималазул эбел-инсул школа. Гьебин абуни кколеб буго федералияб къанун хвезаби.\nГьабсагIаталда МахIачхъалаялда буго лъималал хьихьизе рачине иргаялда чIараб 500 хъизан. Амма социалиял хъулухъчагIаз квалквалал гьарулел руго лъимал кьезе.\n2015 соналъул 1 сентябралдаса байбихьун Россиялда букIине кколароан Лъималазул цониги рукъ. Гьедин тIалаб гьабулеб буго федералияб къануналъ. Гьел рукъзал сверизаризе кколел руго батIи-батIиял центразде – реабилитациялъул центразде, заманаялъ лъимал хьихьулел приютазде.\nАмма Дагъистаналда гьелъул сан гьабулеб гьечIо. Ай, ичIго рукъалда гьоркьоб жеги лъабго рукъ хутIун буго. Масала, МахIачхъалаялда буго гьединаб рукъ. Амма гьелъулъ кинабгIаги хIажалъи гьечIин рикIкIунеб буго Каспийскалдаса жамгIияй хIаракатчIужу ва журналист Лейла ХIамзатовалъ.\nЦин бугони, чанго моцIалъ цебе гьениб букIанин 18 лъимер. Гьезул анкьго-микьгогIан лъимер хьихьизеги бачун анин гIадамазин бицана ЭР-ялъе Лейла ХIамзатовалъ. Гьеб мехалда анцIгогIан лъимер хьихьизе кIалгIа гIанасеб Лъималазул рукъ щибизейила.\nЛейла гIемер щола гьединал рукъзабахъе. Гъоркьисала хьихьизе ячана Волгоградалдаса эбел-инсул яс. Гьелда тIаде цойги лъимер бачине хIадурай йиго Лейла. Амма гьелъие квалквал гьарулел руго хIакимзабаз. Щайин абуни гьел хIинкъулел ругила гIадамаз лъималги хьихьизе рачун ун, жал хIалтIиги гьечIого хутIилилан. ТIадежоялъе пачалихъалъ щибаб лъимералда тIад харж гьабулеб буго гIезегIан гIарац.\nГьелда бан гьаниб рехсезе бегьула гьадинаб тарихги. ЭР-лдасан жиндирго цIар бицине бокьичIев социалияв хъулухъчияс абуна МахIачхъалаялда 500 хъизан бугин хьихьизе лъимер бачине иргаялда чIун. Гьел хIадур ругин унтаралгицин лъимал рачине. Амма пачалихъиял хъулухъчагIаз багьа-багьанаби ратун, иргаялда чIезарун ругин чанго соназ.\nОфициалиял баяназда рекъон, Дагъистаналда буго щуазарго лъимер – бесдалалги, эбел-эмен чIаго рукIаниги, гьезул кверщаликь гьечIелги, гIажизал рукIун Лъималазул рукъазабахъе щвезаруралги лъимал.\nГьедин Дагъистаналдаса лъимер бачине рес рекъечIел чагIаз Россиялъул цогидал регионазде гьабулеб буго хитIаб. Амма Дагъистаналдаса рукIин лъайдал, гьезие инкар гьабулеб буго. Щайин абуни, Россиялъул регионазда гьоркьоб гIицIго Чачаналдагун Дагъистаналда рагIуларо хьихьизе лъимал рачунел эбел-инсул школал. 2012 соналъул сентябралдаса байбихьун билълъанхъизабулеб къанун ккола Россиялда гьеб. Лъимал хьихьизе рачунел чагIаз кьезе ккола экзамен.\nГьезул хал гьабула психологалги цогидалги. Щайин абуни бокьа-бокьарав чиясухъе хьихьизе лъимер кьуни, хIасил квешаб ккезе рес буго. Масала, гьел чагIи ратизе бегьула педофилал, зулмучагIи, яги унголъунги лъимал хьихьизе рес гьечIел чагIи. Гьедин чанги хIужаби руго хьихьизеги рачун гIадамаз лъимал цIидасанго Лъималазул рокъоре тIадруссинарурал.\nЩайин абуни, гьезул цо-цоял унтарал ратун. Гьедин тIадюссинаюн йиго дой цеехун рехсарай Лейла ХIамзатовалъ хьихьизе ячарай ясги. Волгоградалдаса гIурусазул яс ячун йиго дагъистанияз хьихьизе. Амма кIудияй гIунагIан гьелъул гIажизлъи тIатун буго гьезие. Цинги жидее гьединай унтарай яс кIваричIилан, гьез нахъе щвезаюн, гьанже Лейлаца ячун йиго гьей.\nПалхIасил, гьединалги гьезда релълъаралги хIужаби тIатинарула доб лъимал хьихьизе рачунеб эбел-инсул школалъ.\nЧачаналда гьеб гьечIо гьениб Лъималазул цониги рукъ гьечIолъиялъ. ГIагарлъиялъ рачунги, лъимал чияхъе риччаларо гьезул гIадатазда рекъон. Амма Дагъистаналда гьеб школа гьечIин бакIалъул хIакимзабазул чIаголъи гьечIолъиялъин рикIкIунеб буго цеехун рехсарай Каспийскалдаса жамгIияй хIаракатчIужу ва журналист Лейла ХIамзатовалъ.\nЛайла ХIамзатова жиндихъего ячарай ясгун\nЛейла ХIамзатова: «Дида Москваялда абуна нужер, Дагъистаналъул, хIакимзаби чIун ругин ахирги Россиялъул прокуратура гьеб суалалда гъорлъе лъугьинегIан. Балагьилин цо 2012 соналдаса хадур лъимал хьихьизе рачарал эбел-инсулгун пачалихъалъ гьарурал къотIаби прокуратураялъ хIакъикъиял гуреллъун рикIкIараб мехалда щиб нужераз гьабулебали.\nГьелдени иш ккелареб батила, амма доб школа рагьизегIан лъимал хьихьаралъухъ пачалихъалъ гIадамазе кьолеб гIарцуда махIрум гьаризе бегьула гьел, гьединго тIамизе бегьула щвараб гьеб гIарацги нахъе кьезе. Дие, масала, лъикIаб жойищ гьеб бугеб? Дица лъагIелалъ харж гьабуна хьихьизе ячарай ясалда тIад гьеб гIарац. Киналго чекалги руго. Гьанже дица гьеб кинабго нахъбуссинабизе кколеб буго нилъер хIакимзабазул гъалатIазе гIоло.\nРеспубликаялъул лъай кьеялъул министерлъиялдаги борхана дица гьеб суал. Гьа, щибниги букIине батиларинги абун, тIаса ккезаюна дун. Прокуратура гъорлъе лъугьунищали бихьизегIан чIечIого, федералияб къануналда данде ккезабизе ккеларищ республикаялъул къанун?»\nКин букIаниги, пачалихъиял хъулухъчагIазда бан течIого, гьеб суал тIубазе жамгIияй хIаракатчIужу хIисабалда жинцаго тIаде босизе документал хIадурулей йиго Лейла ХIамзатова.\nБесдаллъимал: политикаялъ гъоркьлъалие росарал\nКинал лъимал рачунел "Лъималазул рокъоса"\nБесдалал: гьуинал анищалги кьогΙаб къисматги


17 соналъ лъагълъудаги вукIун, хIатIилкилщаздасаги ватIалъун\nМахIачхъалаялъул азарханаялда ватун вуго 17 соналъ кирпич къотIулеб заводалда лагълъуда вукIарав Воронежалдаса чи. Гьедин лъазабулеб буго «Альтернатива» абураб гIуцIиялъ. Амма «Эркенлъи» радиоялъ гара-чIвари гьабурал гIадамаз абулеб буго гьел лагъзалин абулел гIадамал жидеего бокьун унин кирпич къотIулел заводазде.\nВоронежалдаса Петр Никулиница 17 сон бан бугин кирпич къотIулеб заводалдаян абулеб буго «Альтернатива» абураб гIуцIиялъул Дагъистаналда вугев вакил ИсмагIилов Закирица. Петр Никулин гьесда ватун вуго азарханаялда. Балагьараб мехалъ гьесухъа тIокIаб хIалтIун бажаричIеб мехалъ кирпич къотIулеб заводалъул хважаинзабаз нух бихьизабун бугин гьесдаян абулеб буго Закир ИсмагIиловас. Амма гьев гьенив вукIараблъи чIванкъотIун чIезабизе жакъа рес гьечIин абулеб буго гьес.\nЗакир ИсмагIилов: «Гьев Дагъистаналда вукIун вуго 1999 соналдаса нахъе. Гьеб заманалда жаниб гьес хисун вуго чанго хважаин. Гьесул документалги, гIага- божаразулгун гьесул бухьен гьечIолъиялдаса пайдаги босун хIалтIизавун вуго гьез гьев чIового. Ахирги тIокIаб гьесдаса пайда щолареблъиялде иш ккарабго къотIнове рехун вуго. Нухазда гIадлу-низам чIезабулел полициялъул хIалтIухъабазда ватун, гьез ахIун буго «хехаб кумек». Дида гьес бицаралда рекъон гIага-божаралгун гьесул бухьен букIун гьечIо гIемерал соназ.\nНижеда кIвана гьесул кIиго яцги, вацги ралагьизе, гьел хIадур руго гьев къабул гьавизе. Ункъо къо реанимациялдаги бан жакъа вачана гьев палаталде. Дагьаб мадар лъугьун букIаниги, гьесул буго гьуърузул кIиябго рахъалъ пневмонияги, квешго цIорон руго хIатIалги. ХIатIил килщал нахъе къотIизе кколин абулеб буго тохтурзабаз» .\nАмма кирпич къотIулеб заводалда жал лъагълъуда рукIанин абулел гьел гIадамазул 90 процент бугин жидеего бокьун гьенире хIалтIизе арал гIадамалин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Каспийскалдаса Исрапилов Багирица. Гьесда цо нухалда гуреб, чанго нухалъ рихьун руго гьенир хIалтIулел гIадамал. ГIемерисел гьел ругин гьекъолеб жоялъ гIумру хвезабурал, къо бухIарал гIадамал. Гьел хIадур рукIунин кванихъги, гьекъолеб жоялъухъги хIалтIизе.\nБагир Исрапилов: «Жидеего бокьун хIалтIулел чагIийин гъол гъора. Телевидениялдасан рукIуна гьел магIу бахъун бицунел жал лагъзал гIадин цере хIалтIизарулел ругилан. ТIириги гьечIо гьел гьедин хIалтIизарулел. Лъицаниги хадуб халги ккун букIунаро гьезда. Гьекъолдулел, яги гьардухъ лъугьун шагьаралда терелел рукIинегIан, гьедин рукIунго лъикI гурищ гьел?\nБокьичIого лъицаниги рачун рачIунаро гьел гьанире. Гурони хIисаб гьабеха дуцаго. Лагъ гIадин гьелгощинал соназ гьев хIалтIизавулев вукIун ватани, цо-кIиго соналдасан чвархъан вахъунаан гьев – хIал ккун, яги вакъун хун. Гьединлъидал кваназеги гьавулев вукIун ватула гьев, мухьги кьолеб букIун батула. Гурони кинав лагъ хутIулев гьединаб бербалагьигун 17 соналъ чIагого?».\n«Альтернатива» абураб гIуцIиялъ Кирпич къотIулеб заводалда хIалтIулел рукIарал лагъзадерил цевеги гIемерав чи эркен гьавун вукIана. Исана сон байбихьарабго гьез хвасар гьавун вуго ункъо чи. Гьезул кIигояв эркен гьавун вуго Дагъистаналда. Гьел ккола тIадехун бицен гьабулев Ворнежалдаса Петр Никулинги, Ставрополалдаса Касаев Александрги.\nГьев ватун вуго Гъизляр мухъалда бугеб цо хъутада вехьлъун хIалтIизе тIамун. КIиго соналъ хIалтIаниги цо гъурущ щун гьечIила гьесиеян бицана Закир ИсмагIиловас. Низам цIунулел хIалтIухъабиги хIалае ккун гьесда кIун буго Касаев Александрие кьезе кколеб букIараб 100 000 гъурущ бахъизе гьесул хважаинасухъа.\nГьоркьохъел гIасрабазда гIадин...\n18 соналъ Дагъистаналда... лагълъиялда...\nКирпич къотIулел заводал къалел руго\nЩай "тIатинаруларел" кирпич биччалел "балъгоял" заводал?


ХъахӀабросолъа МахӀмуд — Википедия\nсентябр, 1919 (47 сон)\n1-й: ХъахІабросолъа Рабият\nХъахІабросолъа МахӀмуд, яги ТІайибил МухІамадил МахІмуд (1872, ХъахІабросо, Дагъистаналъул вилаят — 1919, Игьали, Дагъистаналъул вилаят) — аваразул кІудияв шагІир, "Марьям" абураб машгьураб поэмаялъул автор.\n1.1 Гьавураб заман ва хъизан\n1.3 ГІолохъанлъи ва Муи дандчІвай\n1.4 ТІоцебесеб дунялалъул рагъулъ гІахьаллъи\nГьавураб заман ва хъизан[хисизабизе | код хисизабизе]\nМахӀмуд гьавуна 1872 соналъ Дагъистаналъул вилаяталъул ХъахӀабросолъ (гьанжесеб Дагъистаналъул Жумгьурияталъул Унсоколо мухъ). Гьев гьавиялъул заман батІи-батІиял иццазда рехсон буго батІи-батІияб. Лъалеб жо буго ТІоцебесеб дунялалъул рагъ байбихьигун, жиндиего бокьун армиялде хъвалев МахІмудица живго гьавураб сон хисизаби (40-ялдаса цІикІкІун сонал рарал хъвалел рукІинчІо, МахІмудие абуни 1914 соналъ букІана 42 сон). Дагъистаналъул пачалихъияб архивалда цІунун бугеб 1886 соналъ ХъахІабросоялъул халкъалъул къадар рикІкІараб документалда рекъон, гьеб заманалъ букІун буго 14 сон, гьесул вац ГІумарие — 5 сон, гьезул эмен ТІайгибил МухІамадие — 50.\nМахІмудил эмен ТІайгибил МухІума (МухІаммад) вукӀана рохьоб тӀурччи бухӀун, гьеб Хунзахъ базаралда бичизе хьвадулев чи. Лъай-цІали бугев гьес малъула МахІмудидаги гьесул вац ГІумаридаги. къуръан цІализе. МахІмудил эбел йикІана Бекьилъа ГІашурай.\nГІумар бетІербахъиялъе къватІиве ун вуго ва араб бакІ лъачІого тІагІун вуго, нахъе кІиго ясги тун.\nМутагІиллъи[хисизабизе | код хисизабизе]\n1879 соналъ МахІмудил эбелалъул рахъалъан имгІал Хъандулал МухІаммадица яцалъе кумекги гьабизе МахІмудие лъайги кьезе вачуна жиндихъего Бекьилъе. МахІмуд цІализе ккола исламияв гІалимчи ХІайдарил МухІаммадихъе ва цІалула гьесда цеве 1884 соналде щвезегІан. Гьелдаса хадув МахІмуд цІалула Хьиндаллъиялъул гІалимзабаздаги, Аваристаналъул цогидал росабазул гІалимзабаздаги цеве. ГІаммго цІали халат бахъуна къогогІан соналъ (1879–1899 гг.).\nМахІмудги, ХарачІиса ХІаскъилги ИнквалитІаса Шахулисламги цІалулел рукІун руго машгьурав гІалимчи, Дагъистаналъул имам Нажмудинил эмен ХІоцоса Доногъо МухІаммадида цере. 1886 соналъ МахІмуд ана ГІашилтІа росдал мадрасаялде КъурбангІалида цеве цІализе. Гьениб лъугьуна МахІмудил гьунаралъе цІакъ кІудияб асар гьараб лъугьа-бахъин — гьев дандчІвана Аваристаналдаго цІар рагІарав шагІир ва гІалимчи БакьайчІиса ЧІанкІагун. Гьев живгоги цІалулев вукІана КъурбангІалида цеве, гьитІинал мугІалимзабазе дарсалги лъолаан гьес. МахІмудие букІана гьеб заманалъ 14 сон, ЧІанкІае — 21.\nГІолохъанлъи ва Муи дандчІвай[хисизабизе | код хисизабизе]\n1899 соналъ Шураялда имамлъиялъул ва мугІалимлъиялул имтихІанги кьун хадув МахІмуд вачІана дибирлъун ХъахІабросолъе ва 1906 соналъ-лъагІан гьенив хІалтІана. 1899 соналъ ььес ячана ХъахІабросолъа РапигІат абурай яс, амма 5–6 соналдаса, лъимал рукІинчІолъиялъ, гьел ратІалъана. МахІмуд вахъана Бекьилъе; гьенив будунлъун вукІаго дандчІвала гьесда Муъминат (Муи), лъабго соналъ цеве Герейавлахъалда чуялъ гъоркье рехун рос хварай гІадан\nМуи гьаюн йиго 1882 соналъ Сулейманилазул МухІамадгІалилги ПатІиматилги (ГьотІо) хъизаналда. Гьелъул йикІана жеги кІиго яцги — СалихІат ва Загьидат. 16 сон барай Муи кьуна росасе гІурус армиялда хъулухъ гьабулев вукІарав ХІасанил КъебедмухІаммадие, гьезие гьавула кІиго вас — ХІасан ва МухІаммадгІали.\nМахІмуд вукІана Муил васазул мугІалимлъун, гьес кумек гьабулаан Муие рукъ-цІа бачине. МахІмудилги Муилги рокьи ккола, ва гьезда ракІалда букІуна ригьин гьабизе, амма Муил гІагарлъи цІакъ данде чІола гьелде ва рагІи кьола Муихъа лъимал рахъизе, гьей МахІмудие росасе ани. Гьедин МахІмудги Муиги ратІалъана. МахIмудица жинцаго абухъе:\nБорхатаб магIарда кIиго гIадрал тIегь\nЦоцазде щапула, данде щоларо.\nЦоцалъе чваххула, гъорлъ жубаларо.\nМахІмуд нахъе ана Бекьилъа 1907 соналъ ва рещтІана ЦІатанихъ. Гьенив будунлъун хІалтІулаго (1907–1909), гьес эбел-эмен данде чІун рукІаниги, ячуна Жамилат абурай яс. Ригьин букІана битІ гьечІеб, МахІмудица лъади йиччан тола. 1910 соналъ МахІмуд ана Бакуялде. КІиго соналдаса нахъвуссуна. Гьелдаса хадуб Муил разилъиги щун, МахІмудида, гьей хъамураб хвел гьабун, ракІалде ккола Муи ячине. 1913 соналъ гьев Муигун ва гьудулзабигун вачІана ГІашилтІе. Данде бахъараб гІагарлъиялъ МахІмуд чІвалилан хІинкъалабиги кьун нахъюссинаюла гьей. МахІмуд чІвалилан ва жинхъа лъимал рахъилилан хІинкъарай Муица инкар гьабула гьесие росасе ине. Муи, бицараб рагIиги хвезабун, ун ятидал абун руго МахІмудица хадур машгьурлъарал рагІаби:\nМеседил лъималъул кьерги тІад гьабун,\nПахьул букІун буго бицараб рагІи.\nГІарцул хъал тІад жемун, жаниб тІухьи лъун\nЙижун йикІун йиго ракІалъул гьудул.\nТІоцебесеб дунялалъул рагъулъ гІахьаллъи[хисизабизе | код хисизабизе]\nБитІ ккечІеб рокьи захІмалъарав МахІмудица нигат гьабула рагъде ине. 1914 соналъул риидал гьев жиндирго росуцоялгун ана Хунзахъе рагъде унезул сияхIалде живгоги хъвазавизе. Рагъулгин тарихиял архивазул хъвай-хъвагІаязда гьев хъван вуго Магомаев Махмуд гІадин. Рагъул хъулухъ гьабуна гьес 1914 соналдаса 1917 соналде щун, гьесул гIелму-лъаялъухъги ралагьун гьев тIамуна Дагъистаналъул 2-б полкалъул къадилъун, гьеб букІана командирасул хисунчиясулалде бащад гьабураб хъулухъ. Гьес хварал-чIварал бусурбаби, мусру жемун, исламияб къагIидаялъ рукъулаан.\nМахІмуд ккола австриялъулаб фронталде (Карпатазде). Гьев чанцIулго рагъул тIоцебесеб кьерда вагъула, 1915 соналъул 10 январалда лъукъула. Рагъул бахIарчийилан гьесие Георгиясул хъанч бугеб медаль щвана (1916).\nМахІмудил гьунаралъул бищун машгьураблъун, бищун лъикІаблъун рикІкІуна гьес Карпатазда вукІаго (1916) хъвараб «Марям» поэма, жинде букІараб рокьи тІагІинчІей ва тІокІалъ жий йихьичІей Муихъе ругьел. Муи хвана МахІмуд рагъда вукІаго.\nОктябралъул революциялдаса хадув МахІмуд тІадвуссуна гІадлу-низам биххараб Дагъистаналде (декабрь, 1917). Порт-Петровскалда (гьанже МахІачхъала) гьев вищула полкалъул комитетаталъул гІахьалчилхун, амма полк биххигун гьев нахъвуссуна мугІрузде. Унсоколо МахІмуд дандчІвала дагъистаналъулаб революционияб хІаракаталъул цевехъан ДахІадалазул МахІачгун.\nЧІвай[хисизабизе | код хисизабизе]\nМахІмуд чІвана 1919 соналъул сентябралда. Гьев чІваялъул гІайибиявлъун рикІкІарав Магьдил МухІаммадица абухъе, МахІмуд чІвай букІун буго лъачІого ккараблъун.\nМагьдилав, Игьаливе жиндирго унтарай гІагарай чІужуялъе цІолбода хадув МахІмуд вачІун вукІин лъаравго, гьесда гьболасда гІадин дандчІвай гьабизе ун вуго. Росдал имамгун ватула гьесда МахІмуд мажгиталъув. МаркІачІул какил заман гьеб букІиндал, какалги ран, гьел кІиялго ун руго Магьдиласдахъе. Гьебго заманалде гьесухъе гьоболлъухъ вачІун вуго ЧІикІаса кІиго гьобол гІи гочинабиялъул суалгун. Цоясда цІар букІун буго Хасбулатил Даци. Гьел гьекъон рукІун руго, цадахъги бачІун буго гьел гьекъезе жо.\nГьалбадерие саламги кьун буго МахІмудица, ругъун бугилан, гьекъолеб жоялдасаги инкар гьабун буго. Магьдилас гьев цогидаб рокъовехун ахІун вуго хабар-кІалалъе, амма Хасбулатил Даци рекІее гІун гьечІо гьедин МахІмудидехун гьабураб адаб-хІурмат. Чанго нухалъ гьес рагІиледухъ абун буго МахІмуд гІодовегІан гьаризесел рагІаби.\nХІурматалде ва лъикІаб бербалагьиялде ругьунав МахІмудие гьеб рекІее гІун гьечІо ва гьев къватІтиве ине вахъун вуго. Рукъалъул бетІергьанасе гьабураб гьоболлъиялъухъ баркалаги кьун, гьес къо лъикІ гьабун буго ва абун буго имамасухъе ине кколилан. Гьенир рукІаразул цояс абун буго дугІа гьабеян, амма МахІмудица инкар гьабун буго, гьел гьекъаразе щибго кумек гьабуларин абун, ва цІалун буго махсарояб экспромт:\nМехтарав чиясе гІадлу гьабиги,\nГІадалаб гьоялда тІил кьаби буго.\nГьекъарав чиясе хабар бицинги,\nХарил гьорда цебе цІа баки буго.\nГьеб рагІарав гьекъарав Даци лъугьун вуго иш хІалуцинабизе ва МахІмуд кьалде цІазе. МахІмудир сабру лъугІун буго гьекъарас гьев бихьинчи вукІун гьечІин абидал. Кьурун нахъги вуссун МахІмудица бихьинлъиги бихьизабун абун буго бокьун бугищилан дун бихьинчи вугищ, гьечІищ лъазеян ва чанго нухалъ хъатица кІал чІван буго Дацил. Хадусеб лъугьун буго лахІзаталда жаниб. Магьдилав кІанцІун вуго МахІмудидаги дандиясдаги гьоркьов вахъине, Даци къватІибе таманчаги бахъун лъугьун вуго ахІдезе МахІмуд чІвалилан.\nМагьдилас махІкаматалда абуралда рекъон, гьес Дацил кодоса тамача бахъун буго ва къотІнобехун кьвагьун вуго. Амма гьес хадуб жиндирго васасе ва гІагарлъиялъе бицаралда рекъон, МахІмуд чІван вуго Хасбулатил Дацица, ва Магьдилас, рукъалъул бетІергьанас гІадин, гІайиб босун буго жиндего тІаде.\nМахІмудида ругъун щвана нахъехун бетІералда, гулла къватІибе бачІун гьечІо. Гьеб ахІи-хІуралда гъорлъ бикъун ун буго шагІирасул рачелги таманчаги, гьебго сордоялъ тІагІуна гьениса кІиявго гьоболги.\nЛъукъарав МахІмуд вачана ХъахІабросолъе, гьесул инсухъе рекъел гьабиялъе битІун бачІана делегация къурбаналъе оцги бачун. Амма вас чІаго хутІилилан вукІарав ТІайгибил МухІамадица дияталдаса инкар гьабула. Лъукъун хадуб МахІмудица бала ичІго къо. Гьесие кумек гьабизе рачІун рукІана Хьиндаллъиялъул бищун лъикІал тохтурзаби, Муил гІагарав чи, Бекьилъа Давудцие. МахІмуд чанго нухалъ гІакълуялде вачІун вукІана, гьесде раккизе рачІарал гІадамалцин лъан руго гьесда, амма кІалъазе кІун гьечІо. Хвана МахІмуд 1919 соналъул сентябралда, гьев вукъана ХъахІабросоялъул хабзалалъ.\nАбула, МахІмудица холелъул абунин гьадинал рагІабиян:\n«…Меседил гІадалнах гІарцул гвангвара,\nгІадада хвелилан хиял букІинчІо…».\n↑ МахІмуд гьавураб къо-моцІ мухІканго лъалеб гьечІо.\n↑ Анасил МухІаммадилан рехсон вуго цо-цо хІалтІабазулъ.\n↑ МахIмудида аварги гІарабги мацІалги гурелги, лъалаан гIурус, лъарагI, татар мацIалги.\n↑ 5,0 5,1 http://dagpravda.ru/specproekty/moe-nadgrobe-privlechet-vljublennyh/\nАвар миллаталъул некІо заманаялъул харбалги батІи-батІиял кучІдулги данде гьабураб мажмугI / бакІарарав чи: ГІабдулатІип Шамхалов. — МахІачхъала, 1929.\nАвар адабияталъул мажмугI / данде гьабурав Р. ДинмухІамаев. — МахІачхъала: Дагъгизалъул басма, 1933.\nАваразул поэзиялъул антология. — МахІачхъала: Дагъистаналъул тІахьазул басмахана, 1958.\nГьудуллъи. 1978. № 3–4.\nЛитературияб альманах. — МахІачхъала: Дагъгиз, 1940.\nМахІмуд. Тӏасарищарал кучІдул / данде гьабурав Я. Сулейманов. — МахІачхъала: Дагъкнигоиздат, 1966.\nХъахІабросулъа МахІмудил кучІдузул мажмугI / данде гьабурав ГI. Шамхалов. — Буйнакск, 1926.\nХъахІабросулъа МахІмудил кучІдул / данде гьабурав ГI. Шамхалов. — Шура, 1928.\nХъахІабросулъа МахІмуд. ГІищкъул рукъ / данде гьабурав З. Хӏажиев. — Махӏачхъала: Дагъгиз, 1940.\nХъахІабросулъа МахІмуд. Рокьул асарал / данде гьабурав Ш. МикагІилов. — Махӏачхъала: Дагъгиз, 1948.\nХъахІабросулъа МахІмуд / данде гьабурав ГI.-XI. Шахтаманов. — МахІачхъала: Дагкнигоиздат, 1956.\nХъахІабросулъа МахІмуд. Асарал / данде гьабурал: М. Рамазанов, ГI.—XI. МухІамадов, ГІабасил. М. — МахІачхъала: Дагъкнигоиздат, 1974.\nХъахІабросулъа МахІмуд. ШигІраби / данде гьабурав М.XI. ХІасанов, редактор К. Сулейманова.— МахІачхъала, Дагкнигоиздат, 1989.\nХъахІабросулъа МахІмуд. Панаяб хІухьел / данде гьабурав М.XI. ХІасанов, редактор ГI. Малачиева. — МахІачхъала: Юпитер, 1993.\nХъахІабросулъа МахІмуд / данде гьабурав М.XI. ХІасанов. — МахІачхъала, 1998.\nШигIраби / данде гьабурав А. М. МуртазгІалиев -МахIачхъала, 2019.\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=ХъахӀабросолъа_МахӀмуд&oldid=75395»\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабураб заман: 18:21, 2 юл 2021.


Парижалда чIей гьабулеб «ГIурхъаби лъаларел репортерал» абулеб гIуцIиялъ арбагI къоялъ загьирабуна «ТIолго дунялалъул прессаялъул рейтинг» абулеб жиндирго иргадулаб санайил доклад. ХIисабалде босун буго 180 улкаялда бугеб ахIвал-хIал.\nМашрикъалъул Европаялъул ва Централияб Азиялъул бюроялъул бетIер Иоганн Биррица Эркенлъи радиоялъе кьураб интервьюялда абулеб буго Россиялъул тIадтараз прессалде гьабулеб тIадецуй соналдаса соналде цIикIкIунеб бугин.\nЧIечIого къабул гьарулел руго цIиял къанунал. Ва гьеб жидерго пашманаб хIалбихьи Россиялъул тIадтараз тIолго регионалде экспорт гьабулеб бугин.\nРагIуе эркенлъиялъул рахъалъан Россиялъ рехсараб докладалда кколеб буго 148 бакI. Иоганн Биррица гьабулеб буго баян.\nИоганн Бирр: «2013 соналда Россиялда гIемерал репрессивиял къанунал къабул гьарун ругоан прессалде данде.\nМисалалъе босани гIадатиял къиматал хIалтIизарулел руго батIи-батIиял гIадатиял ишазул хIакъалъулъ хъвадарулел журналистазде данде».\nТIадехун рехсараб сияхIалда 127 бакI кколеб Белоруссиялда низам цIунулез тIадецуй гьабулеб буго къватIабахъ тIоритIулел протесталъул акциязул хIакъалъулъ бицунел мухбирзабазде.\nГьезда абула гьел экстремизмалъул пропаганда тIибитIизабулеб бугин. Украина буго 127 бакIалда.\nИоганн Бирр: «Украиналда халат бахъунеб дандечIеялъ индексалъе асар гьабулеб гьечIониги, ахирисел моцIазда ккарал цо-цо хIужабазде ралагьун, данде кколеб къимат кьезе рес буго.\nМасала аслиял медиа пачалихъиял олигархаз ричун роси, журналистазе зулму гьаби, электронияб почалдалъун ялъуни телефоназдалъун гьел хIинкъизари».\nКазахстан ва Азербайжан руго – 161 ва 160 бакIазда.\nГьениб рагIуе эркенлъи тIубанго тIагIине бегьулин, абулеб буго Биррица.\nИоганн Бирр: «ГIамм гьабун абуни рагIуе эркенлъиялъул рахъалъан цере Совет Союзалда гъорлъ рукIарал республикабазда ахIвал-хIал бецIаб буго ва рекIелъ гIагалигун абизе ккараб буго соналдаса соналде жеги бецIлъулеб бугин гьеб».\nАзербайжаналда ругел щинал телевизиониял каналал хIукуматалъул кьварараб контролалда гъоркь хIалтIулел ругин. ТIалъиялде мутIигIлъуларел журналистазде ва блоггеразде гьужумал гьарулел ругин низам цIунулез. Гьел руххулел ва рикъулел ругин.\nИоганн Бирр: «Гьеб ккола щибаб плюрализмалде тIадецуй гьабулел улкабазул цояб. Азербайжаналда президентасул рищиял байбихьизегIан гьениб политикияб оппозициялде, инсанасул ихтиярал цIунулезде ва хIукуматалъул гурел гIуцIабазде данде кьварарал ищал гьарун рукIана тIадтараз.\nРищиязда хадурги гьел нахъе гъун рукIана ва гьел рищиязул хIасил хIилла-макруялъул хIасиллъун букIун буго».\nКазахстаналда бугеб ахIвал-хIалалъул Иоганн Биррица хас гьабун гьадин абулеб буго:\nИоганн Бирр Казахстаналда\nИоганн Бирр: «Казахстаналъул хIакимзабаз гьенир рукIарал щинал миллиял оппозициониял ва эркенал информалатал къана 2012 соналда. ХутIана цо-цо бакIалъулал алатал.\nАмма нагагьлъун цIодораб гуреб рагIи гьел журналистазул кIалдиса ялъуни къаламалъукьа кIанцIанани, хъващтIан бокьараб хIужа багьанадуеги босун, тIадтараз цебеккунго ургъараб гIайиб гьезде гIунтIизабилаан, ялъуни административияб жавабчилъиялде цIазе хIаракат бахъилаан».\n115 бакIалда бугеб Тажикистаналда бугеб ахIвал-хIалалъул бицен гьабулаго, «ГIурхъаби лъаларел репортерал» абулеб гIуцIиялъул докладалъул автораз кIвар буссинабулеб буго гьениб тIобитIараб ахирисеб президент вищиялъул кампаниялде.\nЛъидаго бачIеб прессаялъе кIал къазабун, хутIарал щинал президент Эмомоли РахIмоновасул пайдаялъе хIалтIизарулаан гьенир тIадтараз.\nИоганн Бирр: «Нижеда хIакъикъаталдаги бичIулеб гьечIо киндай Тажикистаналда информация тIибитIизабулел алатазда хурхараб ахIвал-хIал лъикIлъизабизе бегьулебали гьениб политикияб ахIвал-хIал хисизегIан ва президент Эмомоли РахIмоновас гьабулеб ханлъи ахиралде щвезегIан».\nКьварараб цензура бихьулеб буго 166 бакI кколеб Узбекистаналда. Ахирисеб заманалда гьенив ккун вуго 10 журналист. Амма унго-унгояб жужахIлъун журналистазе ва эркенаб прессалъе кколеб буго Туркменистан, ян абулеб буго докладалъул автораз.\nРукIарал Совет Союзалъул республикабьазда гъорлъ бищун лъикIаб ахIвал-хIал бихьулеб буго Молдоваялда (56 бакI), Армениялда (78 бакI), Гуржистаналда (84 бакI) ва Хъыргызстаналда (97 бакI), ян абулеб буго Иоганн Биррица.\nИоганн Бирр: «Хъиргъизстаналъул прессаялда гIатIидго хIалтIизабулеб буго рокьукълъиялъул калам. Гуржистаналда ва Армениялда рищиял гIодобе биччараб куцалда тIоритIана цере рукIаралде данде ккун. Гьеб кIиябго улкаялда журналистазде данде зулму гьабулеб гьечIо.\nГьал улкабазда бихьулеб буго плюрализмалъул борхатаб даража ва пачалихъалъул дагьа-макъаб цензура. Амма гьелдалъун абизе ккеларо гьенир проблемаби тIагIанин.\nРехсарал улкабазда жамгIиятал рикьун рукIиндал редакциязда цебе захIматаб масъала баккун буго – кин жидерго лъидаго бачIеб пикру цIунизе кколебали абураб»\nХасаб бакI рехсараб докладалда кколеб буго Машрикъалъул улкабазда бугеб ахIвал-хIалалъ.\nМасала ГIиракъалда журналистазул ва информация тIибитIизабулел алатазул хIинкъи гьечIолъиялъе квещаб асар гьабулеб буго гьениб халат бахъунеб дандечIеялъ ва зулмуялъ.\nГIиракъ гьеб докладалда бихьизабун буго 153 бакIалда.\n173 бакI кколеб Ираналда 2013 соналда ккун вуго гьеб улкаялъул къватIисеб политика ккакулев 50 журналист ва блоггер.\nГъоркьисала Пакистаналда анкьго журналист чIвана ва «ГIурхъаби лъаларел репортерал» абулеб гIуцIиялъул докладалъул автораз абулеб буго тIадтараз расцин гIамал гьабулеб гьечIо гIайибиял ратизе.\nМадугьаллъихъ бугеб Афгъанистаналда (128 бакI) зулму гIатIидго тIибитIизабун бугониги, прессалда гIураб плюрализм бихьулеб бугин.\nИоганн Бирр: «Афгъанистаналда зулму гIатIидго тIибитIизабун бугониги, прессалда плюрализмалъул рахъалъан ахIвал хIал квещ гьечIо. 2014 сон кIвар цIикIараблъун букIине ккола, хасго гьениса халкъаздагьоркьосеб коалициялъул аскариял нахъе рачаралдаса хадуб».\nДокладалда какулел руго цебетIураб демократиялъул улкабиги. Автораз абулеб буго Америкалъул Цолъарал Штатал ва КIудияб Британия 2013 соналда лъикIал гурел мисалал рихьизарун рукIанин жидерго миллияб хIинкъи гьечIолъи цIуни мурадалда хъачIал интерпретациял гьарун.\nГьелдалъун араб соналда Цолъарал Штатазул рейтинг бортанин 46 бакIалде (2012 соналда Америка букIана 33 бакIалда).\nЛъабго позициялъ бортараб КIудияб Британиялъ ккуна 33 бакI. Бищун квещаб хIужалъун «ГIурхъаби лъаларел репортерал» абулеб гIуцIиялъ рикIкIунеб буго гьел улкабазул тIадтараз информаторазде данде хал кквей гьаби.\nДагъистан республикаялъул журналистазул цолъиялъул бетIер Камалов ГIалица абулеб буго Россиялда рагIуе эркенлъи гьечIо, ян абизе кколарин, щай гурелъул руго гIемерал журналистаз жаза гьечIого эркенго гьереси бицунел ва тIибитIизабулел. Аммаила, гьеб бугин эркенлъиялъул гIаксаб рахъ.\n«Независимая газетаялъул» хасав мухбир дагъистанияв Милрад Фатуллаевасул гьадинаб пикру буго Дагъистаналда бугеб ахIвал-хIалалда хурхараб.\nМилрад Фатуллаев: «Дагъистаналъул хIакъалъулъ бицани, хIакъикъаталдаги абизе бегьула гьениб рагIуе эркенлъиялъул даража гIураб къадаралда борхатаб бугин. Гьелъие чанго гIиллаги буго.\nШималияб Кавказалъул цогидал республикабазде данде ккун, гьезда гъорлъ - мадугьаллихъ бугел ва тIалъи авторитарияб къагIидаялъ бачунел Чачан республикаялдаги Гъалгъастаналдаги - Дагъистан ккола гIемермиллаталъулаб республика.\nВа гьениб бихьулеб рагIуе эркенлъиялъул даражаялъул бицен гьабулаго, гIадахъ босизе ккола Дагъистаналъул хаслъи.\nДагъистан ккола тухумлъиялъ бикь-бикьараб республика. Ва гьенир ругел политикиял ва финансиял къукъабазкидаго гIамал гьабулаан прессаялъе жидерго асар гьабизе.\nГьединлъидал Дагъистаналда гьечIо прессаялда хурхараб монополия. ХIатта советияб заманалда рукIана гьенир цоцазулгун къацандулел элитаби.\nГьез хIаракат бахъулеб букIана централияб, ялъуни Шималияб Кавказалъул прессаялда жидее пайдаяб информация загьирабизе.\nГьале Дагъистаналъул хIакъалъулъ бицине бьегьулеб рагIи. Гьай-гьай буго гьениб жиндирго хаслъи».\nДагъистаналда бугеб рагIуе эркенлъи – гьеб тIалъиялъул икъбал гурин, гьеб бугин жалго журналистазул бахIарчилъи ва тавакаллъи, ян абулеб буго Камалов ГIалица. Амма гьаб эркенлъиялъул даража цIакъ багьаяб бугин.\nКамалов ГIалил пикруялда разияв вуго Милрад Фатуллаев. Ва гьес абулеб буго, журналистал чIваялъул ищал рагьизе хIаракат бахъунгутIи – гьебги бакIаб такъсир бугин, тIадтараз гьабулеб.\nМилрад Фатуллаев: «Унгоги, цIикIкIараб багьа буго гьадинаб эркенлъиялъул. ГIумру бичун босараб. Амма журналистал чIвай гуребги, аслияб такъсирлъун рикIкIине ккола чIвадарухъаби ратизе низам цIунулезе бокьун гьечIолъи.\nГьединал такъсирал рагьичIого хутIула гьел киналго такъсирал хехго рагьизе рес букIун батаниги. Гьел рагьулел гьечIо цереккунго ургъун.\nМисалалъе босани журналист ХIажимурад Камалов чIвай. ТIадтараз гьеб такъсир жидерго контролалда гъоркь босичIо. Халатаб заманалда жаниб цо идараялде цогидаб идараялде рехулеб букIана цIех-рех гьабиялъул ищ.\nФедералияб даражаялде гьеб ищ щвечIо, Шималияб Кавказалъул даражаялда хутIана. Гьале дида ккола, гьебги буго цойги такъсир редакциялдеги чIваразул гIагараздеги данде гьабулеб.\nГьелдалъун киналго журналистазде ишара кьолеб буго тIадтараз - щиб абизе бегьулеб-щиб бегьулареб абураб. Хасго гьеб сабаблъун такъсиразул цIех-рех щвалде щолеб гьечIо киданиги.\nМилрад Фатуллаевасул пикруялда Россиялда цо-цо газетаби эркеналлъун рикIкIун ругониги, гьелги тIубанго эркенал гьечIо.\nМилрад Фатуллаев: «Дида ккола гьаб гIагардисеб заманалда рагIуе эркенлъиялъе тIамулел гIурхъаби жегиги къварилъизе ругин ва 141 бакIалдаса эхеде бахине Россиялъе ресги щвезе гьечIо.\nТIубараб эркенлъийин - дир хIисабалда гьечIо кибниги. Гьеб хурхараб буго экономикияб ахIвал-хIалалда. Централъ прессалда тIад контроль гьабизе буго нахъеги.\nДагъистаналдаги Москваялдаги унеб бугеб къец халат бахъине буго.\nРоссиялъул Федерациялда рагIуе тIубараб эркенлъи щвела "Новая газета", "Эхо Москвы" гIадал информалатал олигархазул, ялъуни президентасул администрациялъул вакилзабазул асаралъукьа рорчIани.\nГьабсагIат ругел либералиял информалатазул щулиял бухьенал руго гьел тIадехун рехсарал къукъабигун.


Мавлави тарикъаталъул шайих Цолъарал Штатаздаса доктор Ибрагьим Гамард.\nБегьулищ абизе Магърибалъул гIалимзабаз Жалалудин Румил асаразе чанги нухалъ кIудияб кIвар кьолеб бугин Машрикъалъул, хасго бусурбан улкабазул гIалимзабаз кьолеб букIиналдаса? Гьаб нижер тIоцебесеб суалалъе Ибрагьим Гамардица жаваб кьолеб буго:\nГамард: «У, гьадин абизе бегьула. Дица гьадинаб мисал бачун букIана: турк мацI хехго хисун букIиндал гIемерал гIадамазда гьанже кIоларо цере руссинарун рукIарал Жалалудин Румил асарал цIализе ва бичIизе. Хасго гIолохъанаб гIелалда. Щай гурелъул доб некIсияб турк мацIалде парс ва гIараб мацIазул гIемерал рагIаби гъура-журан ругелъул. Ва гьел рагIаби гьаб нилъер заманалда хIалтIизаруларо. Босе Апгъанистан – гьениб анцI-анцI соналда жаниб халат бахъунеб рагъул шартIазда лъай кьеялъул система тIубанго биххун буго, гьелдалъун шигIраби цIалулел гIадамазул къадарги дагьлъулеб буго.\nВа дида ккола Гьиндустаналъулги Пакистаналъулги мактабазда парс мацIалъул дарсал жакъа дагьлъизарун ругин. Амма гьадин бугониги, Жалалудин Румил асарал Ираналда гIадамаз цIалула ва гьезие тIадегIанаб къимат кьола. Тажикистан, Бухара, Самарканд гIадал бакIазда бугеб ахIвал-хIалалъул дида лъаларо, амма дир хIисабалда добаги Румил асаразе кIудияб къимат кьола гIадамаз гьанжелъазагIан. ГIараб улкабазул бицани гIасрабазда жаниб Жалалудин Румил асаразде кIудияб кIвар буссинабун букIинчIо «Маснави» гIараб мацIалде буссинабун букIаниги ва гIарабалъ Жалалудин Румица гIемерал шигIраби хъван рукIаниги. Гьезул хIакъалъулъ жакъа гIараб улкабазда щибниги лъалароян абизе бегьула.\nЦолъарал Штатазда ругел бусурбабаздехун цо-цо гIадамазул квешаб бербалагьи бижун баккун бугониги, ислам дин гьениб хехго цебетIолеб буго. ЦикIкIунеб буго Тасаввуфалда хурхараб интерес. Амма гIемерал гIадамазда тасаввуф, ай тарикъат бичIула Исламалдаса батIа чIараб динияб гIелму хIисабалда. Нужеда лъалеб батила Централияб Азиялда, Африкалда ва Гьиндонезиялда Ислам дин тарикъаталъул къагIидаялъ тIибитIизабун букIараблъи. Ва гьеб букIун буго тасаввуфалъул тамахаб къагIида. Хадуб гьениб тIад чIезабун букIана Ислам диналъул гIадатияб къагIида.\nЦолъарал Штатаздаги жакъа руго тасаввуфалъул гьединалго гIодоре риччарал багъа-бачариял американиязул рекIее гIолел. Гьале гьаб буго аслияб гIилла Жалалудин Румил шигIраби гьенир машгьурлъун рукIиналъе. Гьел шигIрабазул таржама дурусаб гуро, битIараб гуро, ва гьел цIалулаго гъозда ккола Жалалудин Руми исламалъул шагIир гурин, гьев вугин пуланаб сихIрудул гIелмуялъул вакилин. Хасго гьеб сабаблъун «Руми ва Ислам» абураб дир тIехь гIемераб гуреб къадаралда гIадамаз бичун босун букIана Америкалда.\nДица гьеб тIехалда рехсана Румица МухIаммад авараг (Саллаллагьу алейгьи ва салам) веццулел цо-цо шигIраби. ГIемерал американиязе Руми вокьула гьес Зодил Рокьи рухIияб гъира-шавкъалъ кIодо гьабун букIиналъухъ, амма гъозие бокьун гьечIо гьев бусурбанчи хIисабалда вихьизе. Ялъуни гьес гьев гьединавлъун вихьула гьеб хIужаялъе кIудияб кIвар кьечIого.\nГьединлъидал абизе тIадаб буго Жалалудин Румил асаралгун тIахьал гьенир Америкалда хехго ричулел руго Ислам диналъул минималияб ва пуланаб сихIрудул гIелмуялъул максималияб асар гьезулъ бихьизе бокьун букIиндал. Амма исламиял партиязе кIудияб кIвар кьоларел американияз Жалалудин Румил тIахьал цIалулаго лъазарулер руго Ислам диналъул гIадатиял къиматал ва гьелъул гIакълу».\nЭР: Ахирал соназ Шималияб Кавказалъул республикабазда, хасго Чачанлъиялда ва Дагъистаналда нижеда бихьула гьадинаб хIужа: бакIалъулал хIакимзабаз тарикъат лъазабун буго официалияб пачалихъияб динияб малълъилъун. Ислам диналъул цо-цо гIаркьелал гьенир гьукъунги руго. Тарикъаталъул шайихзаби ва мажгитазул имамзабазги тIадтаразул рахъ ккун, гъозие политикияб кумек гьабулеб буго. Тарикъаталде гьеб данде кколебищ кколаребищ?\nГамард: «Гьелъул хIакъалъулъ дагьаб гурони тIокIаб лъаларо дида. Дида ккола гIадатияб Исламалде данде чIолел бусурбан улкабазул тIадтараз исламиял гурел пачалихъазул тIалаб тIубазаби мурадалда нус-нус соналда жаниб бусурбабазул уммат кIибикьулаан – гьел руго лъикIал, дол руго квешал бусурбаби, ян абулаго. Гьадинабго къагIидаялъ сиясатчагIазги халкъ кIибикьула – мискинал бечедазде, шагьаралъул гIадамал росдал гIадамазде, суфиял гурел тарикъатчагIазде, суннитал шиитазде, Палестина хвасаргьабиялъул гIуцIи – ХIаммас гIуцIиялде гьусулаго.\nДида цIалун батана гьадинаб хIужа: Америкалъул цо-цо университетазда хIалтIулел ГIагараб Машрикъ лъазабулеб гIалимзабаз америкалъул хIукуматалъе гIакълу кьолеб букIана Апгъанистаналда суфиязул гIуцIабазе квер бакъи гьабеян, щай гурелъул гъозул хIисабалда суфиял кколин исламистазул дандиял. Амма гьеб буго гIисинаб лъимералъул пикруялда релъараб бербалагьи. Бусурбабазул цогидаб умматалъул вакилзаби гIадин суфиялги бусурбаби гьечIищха?\nЦогидал жамгIиятазул бусурбаби гIадин суфиялги руго консервативиялги, либералиялги. Бусурбабаз биччан тезе кколаро жал цоцазде данде гIуссинари. Суфиязги биччан тезе кколаро жал цогидал бусурбабазде данде чIезари. Гьелъул бакIалда гьезда тIадаб буго Ислам диналъул къиматал цIунизе ва гьел тIиритIизаризе Аллагь ракIалде швезавулаго, зикру гьабулаго, гIорхъолъа рорчIарал тIалабал нахъ чIван».\nЭР: Дуца Ислам дин босана 1984 соналда. Щиб гьеб дурго хIукмуялъе гIиллалъун ккун букIараб?\nГамард: «Дие тарбия щун буго ГIисал диналъул хъизаналда. Ва дир божилъи щулалъизабун букIана Инжилалдаса гьале гьединал рагIабаз «Йа Рабби, дир гуреб – дур хиял букIа!» ПалхIасил дун бусурбанчилъун цевего вукIана, амма дида гьеб лъалароан, дида гьеб лъана хадуб, заман арабгIан. Гьелдаса нахъе дица коллежалда байбихьана тасаввуфалъул гIелму лъазабизе. Цо чанго сон ун хадуб батIи-батIиял рухIиял гIелмаби лъазарулеб мехалда дида бичIчIана бищун кIудияб дир интерес баккун бугин суфизмалде. Амма доб заманалда дида лъалеб букIинчIо – суфизм Исламалъул балъгояб лъай бугеблъи.\nАнцIго соналда жаниб гьеб гIелму лъазабулаго ахир-къад дида бичIчIана хIакъикъиял суфиял унго-унгоял бусурбаби ругин. Ва суфилъун вахъине кIудияб гъира бугев дида бичIана дица Ислам дин босизе кколеблъи. Дица къабул гьабуна Ислам дин ва хехго ругьунлъана какал разе. Парс мацI цебего лъалев дица гьединго Къуран цIализе гIолеб къагIидаялда хехго лъазабуна гIараб мацIги».\nЭР: Мун ккола гIемерал тIухьдул хъварав гIалимчиги, 2007 соналдаса байбихьун Мавлави тарикъаталъул шайихги. Бегьулеб батани – дурго рухIияб хIалбихьиялъул бице?\nГамард: «Гьеб бугоха дир напсияб иш, амма дица гьадин абила. Къоялъ щуцIул как бай кIванагIан гIемераб нухалъ рекIелъ Аллагьасул цIарал рехсей, хадуб Мавляна Румил шигIраби цIали, дирго хасаб интернет сайталда тIад хIалтIи гьаби, ва гIарабалъ Къуран цIали, Къуран ахIулезухъги гIинтIами».\nЭР: Мавлави тарикъаталъул шайихасул цIар кьеялъул тадбир кин тIобитIулеб?\nГамард: «Гьеб букIана чанго этапалъул тадбир. ТIоцебего дун вачIун вукIана Истанбулалде Мавлави абулеб тарихияб централда букIараб данделъиялда гIахьаллъи гьаби мурадалда. Гьеб мехалъ дихъе телефоналъ ахIун, дида лъазабун букIана Мавляна Жалалудин Румил умумузул къоло кIиабилеб наккудул ирсилав разилъанин дун Мавлави тарикъаталъул шайихлъун лъазавизе.\nИстанбулалде хадусеб сапар бухьулеб мехалда дихъе рохалилаб тадбиралда кьун букIана нижер цевехъанас гъулбасараб ГIусманиязул некIсияб къагIидаялда хъвараб шагьатнама – иджаза – дун шайихасул цIаралде мустIахIикълъун вугин абураб. Дица тIад ретIана чIегIераб гIаба. Накказадги цоцаде данде чIун рукIана ниж. РухIияв цевехъанас цIалана Къуранил цо-цо аяталги, турк мацIалъ гьабуна дугIаги. Хадуб гьес дир ботIрода тIад лъуна чалма. Рахъана суратал, ва байбихьана гьитIинаб байрам.\nЛъабабилеб нухалъ Туркиялде сапар бухьулаго дун вачIун вукIана Конья шагьаралде. Гьеб букIана Рамазан моцI. Мавлави тарикъаьалъул гIадат буго гьаб хирияб Рамазан моцIалда шайихзаби гьенире I8 коялъ рачIине. Дир чалма анцIго къоялъ тIамун букIана Мавлана Жалалудин Румил табуталда тIибитIизабураб пардавалда гъоркье Мавлян Жалалудинил баракат рештIи мурадалда. Хадусала дица гьаруна цо-цо гIадатиял тадбирал, мисалалъе Мавлянал табуталда сверухъ чIабар бацIад гьабуна».\nЭР: Мавлави тарикъаталъул вацлъиялъул некIсияб къагIида хисанищ гьаб нилъер заманалда нус-нус соналъ цебе букIаралде данде ккун?\nГамард: «Хисизеги хисана, батIалъиги кIудияб буго. ГIусманиязул къайсарлъиялда нус-нус соналда жаниб пачалихъалъ тIубараб квербакъи гьабулаан Мавлави тарикъаталъе. 1925 соналда ГIусманиязул къайсарлъи биххун, цIигIуцIараб Туркия Республикаялъул тIадтараз лъазабуна суфиязул киналго гIуцIаби къануналде данде кколареллъун. Мавлави тарикъаталъул вацлъиялъухъа киналго минаби ва буголъи нахъе бахъун букIана.\n1953 соналда турказул хIукуматалъ изну кьун букIана Мавлави тарикъаталъул зикру бачине, амма динияб гуреб – маданияталъул кьурди хIисабалда, Туркиялдде рачIунел туристазде бихьизабизелъун. Мавлави тарикъаталъул шайихзабийн хIалтIулаан балъгояб къагIидаялда, ва гьеб гьезул хIалтIиялда абулаан – гьеб бугин маданиял центразул хIаракатчилъи. Гьелдалъун Мавлави тарикъаталъул гIадатал загIиплъизарун рукIана ва суфиязул гIуцIаби жакъаги гьукъарал руго Туркиялда».\nШайих Ибрагьим Гамард. Гара-чIвари


ЗахIмат бихьичIони, рахIат букIунаро\n«Дидо» продукция лъала, Дагъистаналда гуребги, тIолабго Россиялда\nМагIарухъ гIуразда гьоркьов къанагIатги ватиларо урбаялъул хIалбихьичIев, гьелъул пайдаял рахъал лъаларев чи. Ахирал соназда гIемер дандчIвала батIи-батIиял къагIидабаз хIадурараб, пайдаял тIадежураяз бечед гьабураб, санагIатаб цIарагIалъуб лъун бичулеб гьеб нигIмат. Гьелда гьоркьоб хасаб бакI ккола «Дидо» абураб цIаралда гъоркь бичулеб урбаялъги. Дида гьеб дандчIвана Дагъистаналда гуребги, гьеб тун къватIибги. Дида лъалаан гьеб Гъизилюрт районалъул Комсомольское росулъ хIадур гьабулеблъи, амма дунго гьениве жеги щун вукIинчIо. Жакъа щвана, рихьана цехалги, гьабалги, гьабулеб хIалтIиги. Киналъулго хIасил гьабун къокъго абуни, хIалтIи гIуцIун буго берцинго, низамалда, кванил нигIматаздехун ругел тIалабал цIунун. Гьениб «Дидо» ОООялъул директор ГIизраил МухIамадовасулгун гара-чIвариги гьабуна дица.\n- ГIизраил, фирмаялда «Дидо» абураб цIар лъеялъе гIилла щиб ккараб?\n- 1953 соналда ЦIунтIа район абун цIар лъуниги, умумузул кидаго букIараб цIар буго Дидоэтия, гьелдаса бачIараб буго дидойцал абураб цIарги. Район, миллат бокьиялъул, гьеб рекIелъ цIуниялъул цо гьитIинабго бугониги бутIа хIисабалда, гIемермиллаталъулаб Дагъистаналда ва гьеб тун къватIибехун лъикIаб, пайдаяб рахъалъан ниж лъай мурадалда лъуна гьеб цIарги.\n- Щиб жанибе бачунеб нужер фирмаялъ?\n- МагIарухъ буго «Нево» (цIунтIадерил мацIалда Мокъокъ росдал цIар) фермеразулаб магIишат. Гьелъ гIезабула цIоросаролъ, бакIарула ахбазаналъул пурчIун. Гьаниб нижер буго 20 гьобо. Гьабула урбаялъул 25 ва ханждал 12 тайпа, гьезда цадахъго риччала батIи-батIиял нахал, гьарула хурдузул чаял. Гьеб киналъего нижер вуго 7 хIалтIухъан. Гьаб хIалтIуе байбихьи 1994 соналда лъуна дир инсуца.\n- КъватIире риччарал нигIматал кир нужеца ричулел?\n- ТIоцересел соназда, жиндирго ролъ, цIоросаролъ, лъелъгун урба, ханжу гьабизе ва гьабураб босизе гIадамал гьанире рачIунаан. 2005-2006 соназда нижеца байбихьана гьел Гъизилюрт тун къватIирги, ай тIолабго Дагъистаналда ричизе. 2011-2012 соназда нижер нигIматал лъана Россиялъул цоги регионаздаги, гьабсагIаталда гьел лъала Россиялъул 65-70 шагьаралда. Гьел уна Казахстаналде, Белоруссиялде, ритIана Турциялде, ГIизраилалде, Китаялде.\n- Ругьунаб гуреб нигIмат бугелъул, урба кин къабул гьабулеб къватIисел пачалихъаз ва захIмат бихьулищ гьенибе гьеб битIизе?\n- Дора бокьарал нигIматал ругониги, гьезулъ буго химиялъул, сахлъиялъе заралиял тIадежураязул кIудияб къадар. Гьединлъидал доз балагьулеб буго химия гьоркьоб гьечIеб, тIабигIияб нигIмат. Гьеб рахъалъ щибха бащалъилеб нилъер урбаялда. ГьабсагIаталда, гьанжего-гьанже байбихьун бугелъул, дораса кIудиял заказал рукIунаро, гьединлъидалги батизе бегьула, гIиси-бикъинал захIмалъаби рехсечIони, бицине гIурал квалквалал таможениялъ гьаруларо.\n- Дагъистаналда гIезегIан руго урба гьабулел гIадамал. Багьа-даража хIисаб гьабун, кинаб бакI гьезда гьоркьоб нужеца кколеб?\n- Конкуренция буго, гьеб кидаго букIинеги ккола, гьелдаса хIинкъизе ккараб хIал нижер гьечIо. Нижер нигIматазул лъикIаб даража буго, гьеб гIодобе ккезе толаро, рекъараб багьаги буго. Жакъа гIемераб хайир щвезейин жуварав, метер заралалде ккола. Ниж инчIо гьеб нухдасан. Нижеда битIараблъун бихьана дагьаб бугониги хIалаллъи бугеб, тIаде-гIодобе кколареб хайир щоледухъ хIалтIи гIуцIи. Нижеда батана ва нижеца ккуна нижерго бакI. Республикаялда, цониги нухалъ нижер нигIматазул хIалбихьаразда цохIо лъикIаб рахъалъан лъала «Дидо» цIар ва гьелъул хIалтIи.\n- Мун вуго гIолохъанчи, дур буго 21 сон. Гьаб жавабчилъи бугеб, гIезегIан захIматаб хIалтIиги тун, жакъа гIолохъанаб гIелалъе цIикIкIун бокьулеб шагьаралъул «бацIцIадаб» хIалтIудехун ракIцIаларищ дур?\n- Нижер росулъ (Мокъокъ-Нево) букIана лъел гьобо, дир кIудияв эмен хIалтIулаан гьенив. Дие цIакъ бокьулаан гьевгун цадахъ гьениве ине, доб мехалъго берцин бихьулаан гьеб хIалтIи. Хадуб, гIодоблъиялде гочиндал, дие бокьун букIана дунго бетIергьанаб хIалтIуда вукIине. Гьаб буго дир умумузги гьабулеб букIараб, дие бокьулеб, дида лъалеб, дие данде кколеб хIалтIи. Дир буго кIиго лъимер, буго тIадегIанаб экономикияб лъай, вукIана МахIачхъалаялдаги. Дора гIемерал гIолохъаби руго, хIалтIиги гьечIого, хIажат гьечIел ишазда, гьелда рекъараб хьвада-чIвадигун. Гьеб дие данде кколаро. ХIалтIул захIмалъиялъул бицани, гIадада гурелъул абулеб - захIмат бихьичIони, рахIат букIунарин.\n- Пачалихъалъул рахъалдасан кумекго щванищ нужее?\n- Ниж чанго нухалъ лъугьана къарзалъе гIарац босизеги, грантазда гъорлъе лъугьинеги, амма нижеда бичIчIана, «откатал» дора тун гурони, гIарац щвезе толареблъи. Гьеб къагIида нижееги бегьуларо, гьедин хIалтIун ругьунал гьечIо ниж.\n- Халгьабияз бизар гьарулищ?\n- Гьел гIемер рукIуна, гьезде ругьунлъун руго ниж. Гъоркьиса нижехъе щвана Москваялдаса кIиго комиссияги - нижее лъикIаб къимат кьун гурони, гIунтIизабизе гIайиб гьезул букIинчIо. 2012 соналда Москваялда тIобитIараб «Меседилаб хасалихълъи» выставкаялда нижер урбаялъе щвана меседил медаль. Гьединабго выставкаялда 2014 соналда щвана мазгарул медаль, 2015 ва 2016- абилел соназда - гIарцулал медаль.\n- Нужер нигIматал лъикIаб даражаялъул ва гьел «Дидо» цIаралда гъоркь риччалел рукIиналдаса чIухIи букIунищ дур?\n- Дун вуго хIалтIулев чи, бусурбанчи. Бусурбанчиясул жиндасаго, жиндирго хIалтIудаса чIухIи букIине бегьуларо. Дир чIухIи буго дирго халкъалдаса, дир умумуздаса, нус-нус соназ, захIматал шартIазда гьал миллиял кванил нигIматал къватIире риччаялъул иш хвезе течIого цIунизеги цIунун нижехъе кьеялдаса.\n- Кинал ругел хадусел планал?\n- Гьаб хIалтIи гIатIид гьабун, даража борхизабун гурони, гьеб тезе ракIалда гьечIо. ГьабсагIат гIемерал гIадамазул, хасго гIолохъанаб гIелалъул аслияб масъала буго хIалтIи гьечIолъи. ХIалтIуца ккун вугев чиясул квешлъиялда, чорокал ишазда тIад ургъизе заманги, ресги, хIажалъиги букIунаро. ХIалтIи ва тарбия - гьеле гьелъ цIунула гIолохъаби къваригIел гьечIел пикрабаздаса ва ишаздаса. Дие цIакъ бокьилаан гьеб кIвар бугеб ишалъулъ цо гьитIинабго бутIа нижецаги лъураблъун букIине.\nПрочитано 960 раз\tПоследнее изменение Пятница, 19 января 2018 10:28\nДругие материалы в этой категории: « ГIорцIарасда вакъарав вичIчIуларо\tНухде бараб тIех гIадин батила... »


ЦIияб соналда цересел къоязда редакциялде гьоболлъухъ вачIун вукIана Ихаку ХIайдарбегов.\nГугарухъан хIисабалда советияб заманалда цIар рагIарав гьесие рес ккечIо Олимпиялъул хIаязул чемпионлъун вахъине (гьелъие гIезегIан ресалги бажариги букIаниги).\nСпортсменасул къисмат батIайиса ккана. Гьес хIалбихьана тренерлъиялъулги, бизнесалъулги, жамгIияб хIалтIулги.\n1985 cоналдаса нахъе Ихаку ХIайдарбегов Москваялда гIумру гьабун вуго. Гьелде щвезегIан гьев Германиялда, нилъер солдатал гугаризе ругьун гьарулев вукIана.\n1986 соналда гьев Москваялде спортивияб клубалде тIад вуссана. ХIалтIана Суворовасул рагъулаб училищеялда.\n1990-абилел соназда «ВатIан» абураб фирмаги гIуцIун, коммерциялдеги жуван вукIана Ихаку. Амма чанго соналдасан тренерлъиялдего тIадги вуссана. Россиялъул гIолохъанал гугарухъабазул тIаса бищараб командаялъул тренерлъун вукIана гьев.\nГьанже И. ХIайдарбеговасе бокьун буго Москваялда гIумру гьабулел дагъистаниязе кумекалъе ва зама-заманалдасан гьел дандчIвазе квербакъулеб культурияб центр гIуцIизе.\nГьединаб центр гьанжеги буго. Амма гьелъул хIалтIи цIи гьабизе къваригIун буго Ихакуе.\n- Гьанжеялдаса анцIгогIан соналъ цебе Москваялда бугеб Дагъистаналъул культурияб централъул хIакъалъулъ гIемер рагIулаан бицунеб. Гьенир тIоритIулаан гIалимзабазулгун, политиказулгун дандчIваял, кумек гьабулаан Москваялда цIалулел студентазе яги къварилъиялде ккарал ракьцоязе.\nМасала, ракIалда буго Москваялда гIагарлъухъ ракьги босун, гьениб гостиница, мажгит, школа базе, гьеб централда ГIабдулманап НурмухIамадовасул цIарги лъезе. БатIи-батIиял идарабазде кагътал хъван, хитIабал гьарун, гьеб рахъалъ хIалтIи байбихьун бугин абизе бегьула.\nМасала, кватIичIого къотIи гьабизе буго М. Горькиясул цIаралда бугеб Москваялъул театралъул (МХАТ) художествияв нухмалъулев Эдуард Бояковасулгун. Жиндир лъимерлъи, гIолохъанлъи Гъизилюрталда иналъ сундалъун бугониги Дагъистаналъе пайда гьабизе бокьун бугин вукIуна гьев.\nГьедин бокьараб мехалда выставкаби тIоритIиялдалъун Дагъистаналъул культура, спорт, жамгIияб гIумру, экономикаялъул, туризмалъул яги гIелмиял ресалгун цогидаб бихьизабизе квадратияб кIинусго метр бугеб сверухълъи кьолеб буго Бояковас МХАТалда жаниб. Гьединаб машгьураб бакIалде бакIарулеб халкъалда цебе реклама гьабуни, кигIан кIудияб къадру республикаялъулги букIинеб.\nЦо-цоязда ракIалде ккезе бегьула гьанже вахъун гьаб бетIер унти тIаде босизе щай абун. Дицаги гьабичIони, цогидазги рехун тани, лъида божун нилъер миллатцоял, ракьцоял хутIизе ругел? ГIемер рачIуна Москваялде 18-20 сон барал гIолохъаби. Я рикъзи кьезе, я гIакълу гьикъизе чиги гьечIого, гьабизе жо лъаларого чара хун рукIуна гьел. Цинги хъулухъ гьечIеб пишаялда гьоркьовеги ккун, гIадада хвезеги рес буго гIолохъанчиясул гIумру. Культурияб централъ абуни цониги жо ургъизе бегьула гьезие кумекалъе. Масала, цо чияс моцIица гьабулеб хIалтIи цохIо звонокалдалъун (лъай-хъваяздалъун) гьабулел гIадамалги рукIуна (депутатал, бизнесменал, политикал, артистал). Гьеле гьездасаги босизе бегьиларищ пайда?\nГьединго къварилъиялде ккарав щивав чиясе гIарац кьезе хIал кIоларелъул, гьелъие гIоло фонд гIуцIизеги хIалбихьизе бегьула.\nЖакъа къоялда щунусазарго чи вугин абула Москваялда дагъистаниязул. Аслияб куцалда даран-базаралдагун хъаравуллъиялда ва транспорталда хIалтIулел руго гьел, - ан бицана И. ХIайдарбеговас.\nЦIумада районалъул Инхокъвариса ХIайдарбегилги Гьадигатилги анкьго лъимералъул цояв ккола Ихаку. Гьев гьавуна Ведено росулъ, дагъистаниял Чачаналде гочинарураб заманалда.\nХIайдарбеговазул хъизан гьениса нахъ буссана 1955 соналда. Гьел, магIарухъеги инчIого, Хасавюрт районалъул Октябрьское росулъ чIана.\nИхакуца тIоцевесев тренерлъун кIудияв вац МухIамад рикIкIуна. Гьес ругьун гьавурав, тIадежоялъе гугариялде хIатталдаса ун кIудияб рокьи бугев Ихакуца данде вазе толев вукIун гьечIо щивго.\nГьедин, тIадеялдаса тIаде камиллъулеб букIана Ихакул махщел. Хасго МахIачхъалаялде, техникумалде цIализе вачIиндалги цIубана гьеб. ГIали ГIалиевасул школалдеги ккана гьев.\nДагъистаналда спортсменал цIикIкIун рукIиналъе гIилла гьадин бичIчIулеб буго Ихакуда:\n«Гьадинаб берцинал, квербиччарал, ракI бацIцIадал гIадамазулги гьайбатал мугIрузулги ракь Дагъистан букIинчIебани, гьалгощинал чемпионал рахъунароан. Гьелдаго цадахъ икъбалалда бараб жоги гIемер букIуна.\nКутакалда философия гъорлъ бугеб тайпа ккола гугари. ХIисаб- гIелмуги - гьелъулъ, философиягун физикаги - гьелъулъ. ХIатта, жиндие бокьараб жо гьабизабизе дандияв тIамизецин бажарула гугарухъанасухъа.\nГIемерисел спортсменал байбихьуда гугарухъаби рукIуна. ГIицIго хадур уна цогидал тайпабазде».\nГьанже, гугариго гIадин, спорталъул цогидал тайпаби UFCялъул хIаяз дагьалъ нахъе цун рукIиналъеги мукIурлъана ХIайдарбегов.\n- Амма цо шоу гIадаб жоги бугоха гьеб. БукIаниги, жакъа нилъер спортсменазул къимат гьабулеб буго дунялалъго. Гьезул рахъккун, гьездаса рохулел гIадамал Дагъистаналдасаги цIакъ гIемер ратула цогидал улкабазда. Хасго ХIабибидаса.\nГьесдаса интеллигентлъи чорхолъ бугев цоги спортсмен дида лъаларо. Бокьараб даражаялда кIалъазеги лъала гьесда. Тарбиялъул рахъалъги тIад кIалъазе бакI гьечIо, - ян бицана гьес.\nПрочитано 90 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 25 января 2021 11:23\nДругие материалы в этой категории: « «Умумузул тарих магIарул мацIалда цIализе лъазе ккола…»\tМагIарул кочIол куркьбал хIулизе гьечIо »\n09:13, 11 мая 2021, 21\n09:04, 11 мая 2021, 24\n17:26, 10 мая 2021, 109\n15:53, 10 мая 2021, 112\n15:12, 10 мая 2021, 118\n10:16, 10 мая 2021, 166


мажмугiатуль фаваид Махачкала Издательский дом Нуруль иршад 2010 ББк 86.381 УДк 2. С 14 МажМугIатуль фаваид /Сокровищница благодатных знаний/ Саид-афанди аль-чиркави / —\n«мажмугiатуль фаваид Махачкала Издательский дом Нуруль иршад 2010 ББк 86.381 УДк 2. С 14 МажМугIатуль фаваид /Сокровищница благодатных знаний/ Саид-афанди аль-чиркави / — ...»\nМажМугIатуль фаваид /Сокровищница благодатных знаний/\nСаид-афанди аль-чиркави / — 3-е изд. — Махачкала: Нуруль\nиршад, 2010. — 583 с.\nкнига шейха накшбандийского и шазилийского тарикатов Саидаафанди аль-чиркави посвящена рассмотрению широкого спектра очень важных вопросов, с которыми мусульмане сталкиваются в течение всей жизни. Обосновывается практика наставничества и тавассуля, рассказывается о соотношении понятий «тарикат» и «шариат», приводятся правила исполнения ряда мусульманских молитвенных ритуалов. Раскрывается сущность антиисламского течения - ваххабизма, приводятся факты прямого искажения ваххабитами базовых положений Ислама, изобличаются их заблуждения и ошибки. книга написана в форме вопросов и ответов, наиболее доступной и легкой для осмысления. Она рассчитана на широкий круг читателей – всех, кто интересуется теологией Ислама и мусульманской духовной практикой.\nКнига одобрена решением Экспертного совета Духовного управления мусульман Дагестана за № 10-0401 от 28. 06. 2010 г.\nISBN 978-5-903593-04- © Саид-афанди аль-чиркави © ООО «Издательский дом Нуруль иршад»\nБисмиллагьи ррахIмани ррахIим Дунго гIалим гьечIониги, гIемер суал бачIунелъул, ГIадамазул ишкалазе шархI гьабизин гьадиятлъун.\nГьунар гьечIев чIинкIил вукIун, чIезе ккарав вугониги, ЧIагояв чи кIалъайчIого хутIулевги вукIун гьечIо.\nГьикъаралъе жаваб гьаби – факъигьасул пиша буго, Факъирзаби жалго тейи – адабалъул гIаркьел буго.\nРикьалаби гIемерлъиялъ гIалам рахIат дагьлъун буго, ГIалимзабаз бицунелда божигицин тIагIун буго.\nМажмугIатуль фаваид ГIилмо-гIакъаидалдасан кьучI мухIканаб лъун гьечIони, Гьес цIалараб гIилмоялда гIамалалъул пихъ баларо.\nГIамал гьечIев гIалимчиги – пихъ балареб гъветI вукIуна, ТIадго гьечIеб пихъалдаса пайда халкъалъ кин босилеб?\nСуалал хъван, жаваб гьабун, мажмугI данде гьабиялде Гьикъулел чи гIемерлъиялъ вачана дун, диналъул вац.\nДица кьураб жавабалъулъ жагъалаб жо батун хадуб, БитIизабун, хIакъабги хъван, дийги дугIа кIочон тоге!\nДагIба-рагIи, хIасадалъги ла ясуду абулелъул, БегьанагIан лъикIалде цIай, цIакъго нухал данде къаге.\nКъуръан-хIадис лъалин абун, лъай гьечIолъи нахъе чIваге, Лъай кьурасе реццги гьабун, гIамалалъе жигар бахъе!\nЖагьло, нисян, гъафлат, гъалатI – инсанасул шаънолъидал, ШаргI цIунизе тавфикъ кьеги МухIаммадил умматалъе!\nКиналниги суалал хъван, тартибалда тарихги лъун, Хадуб жаваб регIизабун, гIуцIилеб тIехь, иншааллагь.\n«МажмугIатул фаваид» - ан цIар тезеги нийят бугеб, ЦIалун пайда босаразул дугIаялде хьулги бугеб.\n Ай,дагIба-рагIиялъвахIасадалъинсантIадегIанлъиялдевачунаро,гIодовегIан гьавула.*  Ай,имамзабазулхилаф,ункъабгомазгьаб.* Суал Бусурманчиясда тIадал жалазул Аллагьасда аскIоб бищун хирияб, тIадегIанаб гIамал щиб?\nаллагьасда аскIоб бищун хирияб, тIадегIанаб гIамал – аллагьасдеги аллагьасул аварагасдеги мустахIикъал сифатаздалъун иман лъейи буго. аллагьасдеги аварагасдеги гьедин иман лъей – инсанас гьабураб гIибадат-гIамал аллагьас къабул гьабиялъе шартIги буго. амма агьлу-суннаталда аскIоб «аллагь ГIаршалда вуго»,- ян абиги, хун хадув аварагасдаса гIанса лъикIилан аби ва гьезда релълъаралги сифатал гьарийин абуни – куфру буго.\nаллагьас цIунаги гьадинал сифатал аллагьасеги аварагасеги чIезе гьариялдаса ва гьединал сифатал чIезе гьарулездасаги!\nСуал ГIилмабазул бищун хирияб гIилмо щиб?\nГIилмабазул бищун хириябги, щивав чиясда лъайзе гьабизе тIадабги – гIилму-тавхIид буго, ай жиндие мустахIикъал сифатаздалъун аллагь лъай тIалаб гьаби.\n«ГIилмо тIалаб гьаби – щивав бусурман чиясда тIадаб фарз буго», – абураб аварагасул рагIиялдасанги, гьадаб гIилмо лъайзе гьаби буго мурад. Гьеб гIилмо тIалаб гьабиги – иман, ислам, ихIсаналъул рукнаби, шартIал тIоразе гьариялдалъун букIуна.\nСуал Аллагь вукIин хIакъ гьабулел далаилал щал?\nаллагь вукIин хIакъ гьабулел далаилал руго гьаб гIалам бати. Масала, жиб гIуцIарав, жиб гьабурав цо чи гьечIого щибго жо батунгутIи хIакъаб буго. Зобалракьал, бакъ-моцI, цIваби, гьел гурел кинабго махлукъатги цо гIуцIарав, гьабурав чи гьечIого, жибго жиндасанго бижуларелъул, гьеб кинабго Жинца бижарав, киналъулго тадбир Жинца гьабулев халикъ – аллагь вуго.\nСовет хIукумат къуваталда бугеб заманалда кГБялъул хIалтIухъанасулгун, аллагь вукIиналда тIасан, цо муъминчиясул гьадинаб бахIс ккана. Гьев кГБялъул чияс аллагь вукIиналде инкар гьабидал, гьав муъминчияс гьесие гьадинал суалал кьуна: «Щибаб рукъалъул цо хважайин вукIунищ? Щибаб росдал цо совет, ай бегавул вукIунищ? Щибаб районалъул цо бетIер, ай райком вукIунищ? Щибаб областалъул обком вукIунищ? Дунялалда тIад ругелщинал пачалихъазул жинди-жиндир цо-цо бетIер, ай пача вугищ?» Гьал киналго суалазе дос жаваб гьабуна: «ВукIуна», – абун.\nЦинги гьав муъминчияс гьикъана досда: «Гьаб тIолго дунялалъулги вукIине ккела гури цо хан, гьев хан щивха?» – абун. Досул мацI бухьана, кьезе жавабги батичIого, «аллагь вуго» - ян абизеги хIинкъана.\nЦойги гьединавго инкарчи чIана гьевго муъминчиясде: «Вугев ватани аллагь, вихьизе гьавеха», – абун. Цинги, гьев инкарчи жаниб токги бугеб телалде аскIовеги вачун, гьесда гьикъана дов муъминчияс:\n«Гьаб телалда жаниб ток бугищ?» – абун. Инкарчияс бугин жаваб гьабуна. «Дуда мухIканго лъалищха гьаб телалда жаниб ток букIин?» – абун тIадвуссунги гьикъидал, гьанжиги гьес жаваб гьабуна: «Дида мухIканго лъала гьаб телалда жаниб ток букIин», – абун. «Гьедин батани, гьеб ток бихьизе гьабеха»,-ян муъминчияс абидал, гьесулги жаваб батичIо. Нилъее гIураб къадаралда гIакъидат, ай аллагьасе гьаризе тIадал сифатал кколеб къагIидаялда «Бустан аваристаналда» рицун руго. Гьелда гIейги гьабун чIарав, иншааллагь, гIакъидаталъулъ мекъса кколаро.\nСуал Шагьадаталъул магIна щиб?\nШагьадаталъул магIна буго, дуца ракIчIун лъан нугIлъи гьаби, лъайи тIад гьабулел цере рехсарал далаилаздалъун, кIалалъ бицун, ракIалъ къабул гьабун, лугбаз гIамал гьабун: «хIакъалдалъун жиндие лагълъи гьабизе ккун, лагълъи гьабизе тIадаб жо щибго батун гьечIо, Жив вати тIадав цо аллагь горони», – абун.\nхIакъаб лъаялъ аллагь лъан, Гьесдаса нечон, хIинкъун, Гьесие хIелун, Гьесде гьарун, Гьесий мутIигIлъун, Гьесул амро-нагьюялда нахъвилълъун, иман-исламалъул арканал тIорайзе гьариялде абула аллагьасе гIибадаттIагIат гьаби абун.\nкIиабилеб шагьадаталъул магIнаги буго дуца МухIаммад аварагасда ракIчIезе гьаби, гьал хадур рехсарал сифатаздалъун: ГIабдуллагь абурав инсуе аминат абурай эбелалъ жив Маккаялда гьавурав, гьижра гьабун Мадинаялде арав, гьенив хабалъ вукъарав, аллагьас халкъалде дин манлъизе, гьел тавхIидалде ахIизе жив витIарав; бицунеб рагIикаламалъулъ жиндаса витIарав чиго гьечIев, битIараб, хIакъаб горони жинца рагIи бицинчIев, жив киналго инсазде, женазде, хIатта малаикзабаздегицин авараглъун витIарав; кинабго халкъалда аллагьас жинда нахърилълъин тIад гьабурав, жинде инкар гьабурасул иман аллагьас къабул гьабуларев, жинда инкар гьаби аллагьас кинабго халкъалъе хIарам гьабурав, жив халкъалъулго бищун хирияв, жив вокьиги аллагьас халкъалда тIадгьабурав, авараглъун витIи бищун нахъе кканиги, жиндир вижи бищун цебе ккарав, жив аварагзабазул хатамлъун вугев, жиндир дин насхо гьабун хадув расул витIизе гьечIев, рисвалаталъул амру аллагьас тIадкъараб куцалда халкъалъухъе щвезе гьабурав, ГIиса-аварагасги ракьалде рештIиндал жиндир шаригIат хьвадизе гьабизе вугев; МигIраж кьун аллагьас, хIабибилан цIарги лъун, жив кIодо гьавурав, жиндир хирияб Равзаялде зиярат гьабурасе шафагIат тIадгьабурав, жинде цохIо свалат битIарасде БетIергьан аллагьас анцIго свалат битIулев, жодоца аллагь лъай тIалаб гьабулел гIадамазе матIулъун жив вугев, жив лъайи аллагь лъаялде щвеялъе сабаблъун гьавурав.\nГьадинаб иман, игIтикъад аллагьас МухIаммадил умматалъе ризкъилъун гьабеги! амин, аллагь, я аллагь!\nхIадисалъул имамзабаз кьучIаблъун, сахIихIаблъун чIезе гьабун хадубги аварагасул хIадисалда гIамал гьабунгутIи, нахъвилълъунгутIи – гьеб ккола аварагасда нахъвилълъунгутIи. аллагьас цIунаги гьелдаса!\nаллагьас нилъер авараг хас гьавун вуго магIнаби гIемерал къокъал рагIабаздалъун кIалъаялда. Гьев аварагасул хIадисалъулги къуръаналъулги магIна гьелъул агьлуялда горони лъаларо, ай тафсиралъул, хIадисалъул имамзабаз гьабураб магIна ккола нилъее гьелъул хIакъикъияб магIна. амма жив-жив лъикIав лъугьун, жинда-жинда лъавухъе гьабулеб магIнаялъин абуни инсан мекъаб нухаве вачуна. аллагьас цIунаги гьедин магIнаби гьариялдаса ва гьедин магIнаби гьарулеб агьлоялдасаги!\nГьев нелъер авараг жиндир нафсалъул рахъалдасан цохIо рагIи бицунцин кIалъайчIо, аллагьасул рахъалдасан бачIараб вахIюялдалъун горони. Умматалъе мунфагIат бугебщиналъул, аллагьас гьесда лъайзе гьабичIебги, гьес бицинчIебги – щибго жоги хутIичIо дунялалъулниги ахираталъулниги.\nСуал Аллагьасе чIезе гьаризе тIадал сифатал щал?\nТIадегIанав аллагьасул буго 99 цIар. Гьел киналго аллагьасул сифатал ккола. Гьезда ракIчIей гьабизеги ккола. хIатта адам-аварагасда гьикъун буго аллагьас: «Дир чан цIар бугеб?» – абун. адам-аварагас:\n«кинабго жо – Дур цIар буго, БетIергьан», – абун жаваб гьабун буго, ай кинабго жо аллагьас бижараб бугелъул, адамие щибаб жоялъулъ, щибаб жоялда цадахъ аллагь, аллагьасул къуват загьирлъун буго. «кинабго жо – Дур цIар буго, БетIергьан», – абураб рагIиялдасан мурадги адам-аварагасул, – щибаб жоялъулъ илагьияб къуват бугоян аби буго.\nСуал Аллагьасул кинал сифатазде абулеб субутиял ва салбиял сифатал абун? Гьедин абиялъе гIилла щиб?\nЖедер рехсей цебе арал аллагьасул 99 цIаралда гъорлъа ккола гьал субутиял ва салбиял сифатал.\nСубутиял сифатал 7 руго:\n1. къудрат ( – )хIалкIвей.\n2. Ирадат ( – )бокьи.\n3. хIаят ( – )чIаголъи.\n4. ГIильмо ( – )лъайи.\n5. калам ( – )кIалъай.\n6. СамгI ( – )рагIи.\n7. Басар ( – )бихьи.\n1. Къудрат () Бусурман чиясда лъайзе ва ракIчIезе гьабизе тIалъула: аллагь щибго жоялдаса Жив гIажизлъуларев, «Мун буголъе!» – абураб рагIудалъун Жиндие бокьараб жо батизе гьабулев, хIалкIолев вукIиналда.\nИдрис-аварагасде иблисалъ гьикъун буго: «аллагьасда цIулакьоялде жанибе дунял лъугьине гьабизе кIолищ?» – абун. Гьес, жинда кодоб букъарила букIараб рокIкIен иблисалда бадибги тункун, гьаб рокIкIадул ролълъиялде жанибе лъугьине гьабизеги кIолаян жаваб гьабун буго. «РокIкIадул ролълъиялде жанибе дунял кин лъугьине гьабулеб?» – абун ракIалде ккезецин бегьуларо гьаниб. Щай абуни, гьеб ккола аллагьасде гIажизлъи гIунтIизе гьаби. Жиндие бокьани, аллагьас дунял жаниб гьунебгIан къадаралъ рокIкIеналъул ролълъи кIодо гьабила, бокьани, рокIкIадул ролълъиялда жаниб гьинегIан къадаралда дунял гьитIин гьабила. Гьадинаб къуват аллагьасул букIиналда щулаго ракIчIей букIине ккола бусурманчиясул. къокъ гьабун абуни, лъайзе тIалъула: щибниги махлукъаталъе кигIан дагьабниги къуват гьечIо аллагьасдалъун горони.


Дунял цlорон батани, цlа бакун, хинлъизабе! » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nБитIараб бицанани, захIмат буго божизе, магIарулазул росулъ лъугьараб жо гьаб букIиналда. Гьерсал рицунарев чи живго автор, эс жинцаго абухъе - женул баракат нилъее щваяв – КIкIуядаса Дибир МухIамад вукIиналъ, цо хIарп хисизабичIого, лъолеб буго цIализе.\nГьеб лъугьа-бахъиналдасаги гIемераб заман ун гьечIелъул, унго умумуз нилъее ирсалъе тараб яхI-намус цIуниги, гьобол-гьудул вокьиги, къварилъуде ккарасе кумекалъе ратиги тIаса реххарал наслабидай гIолел ругоян рахIатхвейги лъугьана рекIелъе.\nМискинаб заманалъгицин нилъер умумузул кидаго букIана, бугелъул бищунго тIагIамаб квенги, бищунго къачIараб рукъги гьоболасе. ХIатта тушманасдасагицин рукъалъул хважаинас гьобол цIунизеги кколаан.\nГьаб росдал гьайбатаца цIорораб хасало хвалде ритIун руго гIолохъаби, чIанда хабарги бицун. Бищунго бокьилаан гьез гьаб назму цIализе ва жидерго гьумер бихьизе.\nДунги кlиго гьалмагъги\nКьерхараб хасалил къо,\nКъасде цlикlкlунеб гьури,\nРосулъе нух бахъизе\nЗахlматаб къо букlана.\nБеразул нур босулеб\nГlазул хlубал рукlана,\nМашина гирулеб нух\nБихьулеб хlал букlинчlо.\nЦояб гирун, цояб цун,\nЦересан нухал реххун,\nБогоде нижер «Волга»\nЦо росдал кьоде щвана.\nТlокlаб цебе гиричlо,\nМашина гlазулъ къана,\nЦадахъ рукlарал васал\nЦlорон хвезе рахъана.\nСордо базе бакl щвелин,\nЦо нуцlида кlутlана.\nЖаваб кьезе кватlана,\nАхир нуцlаги рагьун\nНижги жанир лъугьана.\nДица изнуги гьарун,\nКъваридаб нижерго хlал\nГьобол цlакъ къварилъана,\nКъокъаб жаваб гьабуна,\nГьариги нижер хlалги\n- Дунял цlорон батани,\nЦlа бакун хинлъизабе!\nНужго квачан ратани,\nХъизаназул къвалакь чlа!\nМикъсал халатаб хъоркlос,\nХъабарча квешаб манташ,\nДир минаялда дуе\nКlусизе бокlон гьечlеб!\n- Магlарулав, гьедигlан\nГьарун рачlун ругилан\nМугlрул яхlги намусги\nБичулел чагIи гурин.\nГьоболас вас витlана\nРосдал совет ахlизе...\nБицинебгlан мех инчlо,\nЦо гlоркьилав вачlана.\n- Нуж щал, гьардухъабийищ?\nЦlуял жалазда хадур\nДица бичIчlулеб куцалъ\nУчитель дунги вугин…\nЦадахъ ругел васалги,\nДида тlадкъай гьабурал.\nКьогlаб жаваб гьабуна,\nГьоболас бараб мина\nГьечlила жидер росулъ.\n- Чlужу къинлъулев вуго,\nХъизан кlудияв вуго,\nХхенараб жо гьечlого\nПетерги жеги бачlо,\nБокьараб тlаса бище\nУнкъабго рахъ ножоца.\n- Ле, дир гьудул, хъулухъчи,\nРайоналда лъалищ мун?\nГьеб кlудияб посталде?\nГlорхъи гьечlеб, камилаб,\nКинав вакьаддай вугев\nДуе жиндир яс кьурав?\nМугlрузда гlуравищ мун,\nГlадат бицея гьезул?\nБайбихьи кинаб бугеб?\nЛъикlав «совет» вихьула,\nСабаб хъвазе чи витlе.\nБатlияв ккезе гурин,\nВухьун лъикl устулалда.\nДуца кlиго студентги\nХвалде ругин ритlулел,\nУмумузл гlадат тун,\nГlадалал жалги рицун.\nДур росулъ цlорон хварав\nКlиго сахав чиясул,\nНужер росулъ хварав чи,\nРосдал ракь бахъизегlан\nВосун ине кколарищ?\nГьеб захlматдай дуй бугеб,\nБетlер чlахъаяв «хlаким»,\nНижехъа мухьги босун\nЦо бакlалде ниж ритlи?\nКвешав гьечlо бегавул.\nДуе хlалалаб гьечlо\nДагъистаналъул гьаб ракь.\nХlаким тlокlав кlалъачlо,\nВахун къватlиве ана.\nГlащтlи кодоб босана.\nГьеб рахlат гьечlеб рокъоб\nЦо-кlиго сагlатги бан,\nНижги долго нухазда\nДица гьаб назму хъвалеб\nКвешал пишабазул чи\nРихиналъ хъвалеб буго.\nКlочlолъ какулеб бугеб\nПуланаб росу гуро,\nЦо-цо хlалихьат вуго.\nГьаб ккаралдаса нахъе\nГlезегlан сонал ана,\nГlадат дицаги тана.\nАвтор: МухIамад ДибирмухIамадов


ГIажаибаб мантIикъ жагьилзабазул\nНилъеда цIакъ гIемер газет-журналаздаги, радио-телевидениялдаги, социалиял гьиназдагун годекIабахъги рагIулеб жо буго улкаялъул, республикаялъул, районалъул ва росдал политикаялда тIаса бахIсал. Гьав лъикIав вугин, дов цояв квешав вугин, цебе лъикI букIанин, букIинчIин долдаса хIалихьатаб мехги тIадчагIиги тарихалда рукIинчIин цогидал - кидагосел бахIсал, дагIбаял. РукIа абеха, гьединал чIагоял, активиял гIадамаца гурищ гражданазул жамгIият гIуцIулебин абила цо-цояз т1адеги балагьун. ГьедигIан бигьаго бихьуларо иш тIаде балагьухъе. Гьел годекIабахъ бахIсал гьарулел чагIазул 90 проценталдасги тIаде руго телепропаганда гуреб батIияб информациялъул алатазухъ гIенеккичIеб халкъ.\nГьел активиял руго бихьизабураб нухдаса кьуричIого ине, лъугьа-бахъунелъул хIисаб гьабизе гурел. Улкаялъул кутак ва гуч Шамалде ралел бомбабалъ, цолъизабураб Крымалъулъ ва жидедаго цебе тIамизе кIолареб пачалихъалъул къуваталъулъ бихьулел чагIи. Гьезул цонигиясул гьечIо суал тIалъиялъе я коррупциялда, я ришватазда, я хвезарулел ихтияразда, я жидерго тухум-кьибилазда гьоркьор рикьулел хъулухъазда хурхун.\nДагьаб цебегIан "Новая газетаялда" букIана макъала "Щай Россиялда бечедаз мискинал мерхьунел?" абураб цIаралда гъоркь. Москваялда МГИМОялъул тIоцебесеб курсалдаса сессия кьезе кIоларого нахъе реххарав студент Томас Левиевас 13 миллион багьа бугеб цIияб Ferrari автомобилалда сагIаталда жаниб 200 километр хехлъиялда бачун авария гьабун чухIун руго гIемерал машинаби, живго къватIиве реххун чIаго хутIана ва больницаялда лъунин. ДТП гьабураб бакIалдаса вахчун вуго Левиев, амма органазда кинго "кIун гьечIо" гьев щивали чIезавизе. Гьаб цIарги къватIибе бачIана фейсбукалда гьев лъалел чагIаз лъун. Нилъер дунялалда ччорбал рихьизарулеб гучаб державаялда кIолеб гьечIо тахшагьар бакьулъ гьадигIан вахIшиял такъсир гьабурал гIадамал жанир лъезени кир гурел, щалали чIезаризецин.\nГьелда хурхун журналистка Юлия Латынинаца хъвалеб буго: "Гьава цIикIкIарабго гIолохъаби лъугьуна кIанцIезе, гIакълуялда данде кколарел жал гьаризе. Хасго гьел цIикIкIуна закон хIалтIуларел бакIазда. Россиялда мискиназул гьава цIикIкIингун законалъ гьукъараб ИГИЛалде уна гIолохъаби. Бечедазул цIикIкIараб гьава гIодобе буссине 13 милионалде Ferrariял кьола авариял гьаризе" - ян.\nГьев Левиев рагIула ИзрагIилалъул гражданин. Щайха гьес Москваялда гьарулел такъсирал дора гьаричIого? ИзрагIилалда гьесие 15 сон щолаан такъсиралъухъ, Россиялда абуни 15 азарго гъурущ гIакIаги кьун къватIиве ун рагIула. Гьедин официалияб къагIидаялъ абулеб буго ЦIех-рехалъул комитеталъул вакил Маркиница "ИзрагIилалда гьесие кIудияб болжал щолаан" - ин. Гьаниб лъица квал-квал гьабулеб бугебали бичIчIулеб гьечIо. Жеги патриоталин керен буххулел цо-цо гIабдалзаби ахIдезе руго гьаб пикруги улка бокьуларев чиясул бугин. ГIадамал чIвалел, гъурулел, такъсирал гьарулел чагIи рихьуларел ал патриотал рагIула, законалда цере киналго ращадал рукIин тIалаб гьабулел чагIи - Магърибалъул агентал, щуабилеб колонна ва тушбаби. ГIажаибаб мантIикъ (логика) жагьилзабазул.\nЖидее улка бокьи загьир гьабизе гьаз чIечIого чухIулеб цохIого чIанда буго. Ельцин гьекъолдухъан вукIана Путин гьекъоларо, Россия рихун буго дунялалъе гьеб накабаздаса борханин. Нилъер хIурмат гьабулин, нилъехъа хIинкъуларин, нилъ хIачIого тезе лъиданиги кIоларин. Лъай абе киназдаго ва босе хIисабалде, киданиги дунялалда хIурмат гьабизе гьечIо 18 сон барав ахIмакъас Ferrariялда чияр машинаби чухIулеб, гIадамал лъукъулеб ва цIех-рехалъул комитеталда гьев щивали чIезавизе кIолареб пачалихъалъул. ХIурмат гьабула тIоцебесеб иргаялда къануналда цере киналгоги ращадаб, хутIараб дунялалъе жиб нухмалъиялъул ва гIадлуялъулъги мисаллъунги бугеб улкаялъул.\nАвторасул пикругун Эркенлъи Радиоялъул пикру данде ккечIого букIинеги рес буго\nГIажибаб мантIикъ жагьилзабазул\n"Аллагьасе гIоло" гьабулеб питна\n"Гьоркьохъеб" заманалъул лъимал...


Къей лъаларев «ЦIум» | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\nКъей лъаларев «ЦIум»\nUFCялда цеве вахъунев Дагъистаналдаса речIчIухъан, ЦIумада районалъул Силди росулъа ХIабиб НурмухIамадовасе (гьесул тIокIцар буго «ЦIум») щвана тIатIалаго ичIабилеб бергьенлъи. 30 декабралда къаси Лас-Вегасалда букIараб UFC 219 шоуялда ХIабибица ракIчIараббергьенлъи босана Бразилиялдаса Эдсон Барбозада тIад, — ян хъвалеб буго "ХIакъикъат" казияталда.\nГьезул речIчIи халатбахъана гьелъие бихьизабураб лъабго минуталъ ва ХIабибил тIоклъи букIана лъабабго раундалда. Гьеб заманалда жаниб дагъистанияс Эдсонида кьабуна 154 нухалъ, бразилиялъулас ХIабибида — 25 нухалъ. Гьеб букIана дунялалъулго ММА-лигаялда ХIабибица тIатIалаго босараб ичIабилеб бергьенлъи.\nГьеб къеркьей лъугIун хадуб НурмухIамадовас лъазабуна гIагараб заманалда жив хIадурав вугила тIадагьаб цIайиялъул дивизионалда заманалъулав чемпион Тони Фергюсонгун ва гьебго цIайиялда чемпионасул рачел босарав Конор Макгрегоргун речIчIизе рингалде вахъинеян.\nПрофессионалияб рингалда ХIабиб НурмухIамадовасул буго кинабниги 25 бергьенлъи, гьев ккола къей лъаларев речIчIухъан.\nЛас-Вегасалдаса бергьенлъигун тIадвуссарав магIаруласда дандчIвай гьабуна МахIачхъалаялъул аэропорталда. Гьенире рачIун рукIана Дагъистаналъул Спорталъул ва физкультураялъул рахъалъ министерствоялъул вакилзаби, чемпионасул гIага-божарал, гьесул гьудулзаби ва болельщикал. БукIана кIудияб митинг.\n«ХIабибица, UFCялда иргадулаб бергьенлъиги босун ЦIияб соналда цебе, кIудияб сайгъат гьабуна киналго болельщиказе. Баркула, ХIабиб, дуда тIоцебесеб иргаялда вас гьави ва кIудияб бергьенлъи. Хьул буго 2018 соналдаги, UFCялъул чемпионасул рачелгун тIадвуссиндал, дуда гьадинго гъункун дандчIвай гьабизе букIиналда», — ян абуна Дагъистаналъул Физкультураялъул ва спорталъул ва республикаялъул Минспорталъул резерв хIадурлъиялъул управлениялъул начальник ХIалитбег МахIачевас.\nХIабибил эмен ГIабдулманап НурмухIамадовасул рагIабазда рекъон, UFC 219 турниралда къеркьей рикIкIун буго бищунго лъикIаблъун: «Гьеб къеркьей лъугьана турниралдаго лъикIаблъун, ва бергьенлъи гуребги, гьелде тIадеги ХIабибие щвана бонус. ХIисабалде босараб ХIабибил иргадулаб бергьенлъи букIине буго 2018 соналда киназего ва гьеб рагъуда дица абилаан «махновщинаян». БукIаниги, дагьабго рахIатхвей букIана хасго кIиго раундалда гьев бургьун. Хадуб. Барбозаца хIалбихьана «техтеро» хIалтIизабизе. ХIабибица тавакал тIамуна ва кинабго битIа-бищун ккана. Бокьилаан хадусев гьесул дандиявлъун Тони Фергюсон вихьизе», — ян абуна чемпионасул инсуца.\nХIабибица лъазабуна UFCялда хадусеб къеркьей исана ихдал — апрелалда яги маялда букIине бегьулин. «Къеркьей ана хIисабалде босараб къагIидаялъ, дир масъала букIана тIоцебесеб номергун хIалтIизе. Хадусеб къеркьей букIине бокьун буго Тони Фергюнсонилгун гьелда цебе гьесулги Конорилги къеркьей букIани. Киназего бокьун буго гьезул бергьаравгун дун речIчIизе, диейин абуни балагьун чIезе бокьун гьечIо, дие бокьун буго рагъ», — ян абуна ХIабибица.\nДагъистаналъул речIчIухъанасда бергьенлъи баркана ЦIумада районалъул бетIер АнвархIажи Вечедовасги. МахIачхъалаялъул администрациялъул Спорталъул, туризмалъул ва гIолилазул ишазул рахъалъ комитеталъул председатель Марат Ибрагьимовасги ва цогидазги.


Дагъистаниязул иргадулаб бергьенлъи\n«Авадан» кьурдул ансамблялъе щвана тIоцебесеб бакI\n5-10 январалда Сочиялда тIобитIараб миллияб маданияталъул ва искусствоялъул конкурс-фестивалалда гIахьаллъана батIи-батIиял улкабаздаса 500-ялдаса цIикIкIун коллектив. ГIахьаллъана гьенир Дагъистаналдаса гьунарчагIиги махщелчагIиги.\nКонкурс гIуцIиялъул проекталъул координатор Жанна Барсеговалъ бицана конкурсалде рачIарал коллективазул тIадегIанаб даражаялъул хIадурлъиялъул хIакъалъулъ.\n- Миллияб байрамалде рачIарал коллективаз цого майданалда бихьизабуна жидерго миллияб маданияталъул борхалъиги тIадегIанлъиги. Щивав гIахьалчиясулъ бихьулеб букIана миллияб хаслъи, - ян абуна гьелъ.\nРадалалдаса къасилъизегIан, къойил цебе бахъунаан 80 коллектив. Жюриялъул членал мукIурлъана жидее цIакъ захIмат букIанила гIахьалчагIазул цоялдаса цоял лъикIал церерахъиназе къимат кьезе. Рехселин гьезул цо-цоязул цIаралги: фестиваль гIуцIаразул цояв Виктор Шерф, режиссер-хореограф Эльвира Таха, музыкалияб искусствоялъул профессор Лариса Семина ва цогидалги.\nФестивалалда гIахьаллъараб Лаваша районалъул «Авадан» кьурдул ансамблялъе щвана тIоцебесеб бакI ва аслияб приз - Гран-при. Коллектив ине буго СагIудиязул ГIарабиялде. Гьелде тIадеги, Виктор Шерфица кьуна хасаб приз. Кьурдухъаби ритIулел руго Германиялде.\nГьединго фестивалалъул шапакъатал щвана гьоцIдерил ва ансадерил махщелчагIазеги. Гьез тIоритIарал мастер-классаз пана гьаруна Италиялдаса, Германиялдаса, Малайзиялдаса ва цогидалги улкабаздаса рачIарал гьалбал.\nКIудияб баркала загьир гьабуна фестиваль гIуцIаразе Лаваша районалъул культураялъул управлениялъул начальник Халид МутIалимовас.\nПрочитано 286 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 21 января 2019 13:25\nДругие материалы в этой категории: « Театралъул яс\tАхIмадил бакъназул асирлъуда »