«Холел руго дур вацал, чIвалел руго дур васал»\nДагъистаналъул Шамиль мухъалда терроризмалде данде чIараб низамги лъазабун талат къоялъ гьенив полициялъул хIалтIухъан чIварал чагIи ралагьулел руго. Къуваталъул идарабазул баяназда рекъон полициялъулав чIван вуго гьеб мухъалъул изнугьечIого яргъидгIуцIараз.Гьебго къоялъ МахIачхъалаялдаги чIван вуго полициялъулазде кьвагьдарав кIиго изнугьечIого яргъидгIуцIарав.\nИсана соналда жаниб Дагъистаналъул Шамиль мухъалда 5 абилеб нухалда лъазабун буго терроризмалде данде чIараб низам. Гьаб нухалда гьеб хасаб низам лъазабиялъе гIиллалъун ккун буго 5 августалда гьеб мухъалъул полициялъул хIалтIухъан чIвай.\nНизамцIунулев чIван вуго талат къоялъул къалъуда Гьолокь ва ТIелекь росабазда гьоркьоб бугеб нухда. Гьев рекIараб автомобилалде кьвагьдезеги кьвагьдон щалали жеги лъазе кIвечIел чагIи тIурун ун руго.\nГьел ралахьизелъун тIубараб мухъалдаго терроризмалде данде чIараб низамги лъазабун цойгидал бакIаздасаги къуваталъул идарабазул хIалтIухъабиги рачIун гьенир хасал тадбирал унел ругин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Дагъистаналъул жанисел ишазул министрелъиялъул пресс-хъулухъалда.\nГьезул баяназда рекъон такъсирчагIи щалали чIезарун руго, гьел кколел руго Шамиль мухъалъул изнугьечIого яргъидгIуцIаразул къокъаялъул гIахьалчагIи. Чанго моцIалъ цебе ТIелекь росдал бегавул чIваялъулъги, гьенисаго цойги гIолохъанчи МухIамадов ГIалиаскаб чIваялъулъги гIахьаллъи гьабуралго чIагIаз чIван вуго гьев Гьолокь росулъа, 34 сон барав полициялъул хIалтIухъанги.\nГьебго къоялъул къалъуда МахIачхъалаялъул Шамилил къотIноб полициялъ чIезабулеб букIараб автомобилалъусан кьвагьдон руго низамцIунулезде.\nДанде речIчIараб жоялъ гьел чIван руго къуваталъул идарабазул хIалтIухъабаз. ЦIех-рех гьабун хадуб гьел чIварал чIаги ратун руго МахIачхъалаялдаса 33 сон барав БахIамаев МухIамадхIажи ва 23 сон барав Арсланбеков Казбекги.\nПолициялъулаз докуметазул хал гьабулеб мехалда цохIо кьвагьдон чIечIого гьез «хатабил гранатайилан» цIар бугеб кьвагьулеб алат кьвагьизабизеги хIал бихьун буго, амма гьезие квалквал гьабун буго низамцIунулез.\nЧIварал полициялъул хIалтIухъабазде кьвагьдолеб мехалда аскIосан ине вукIарав гIадатияв чиги лъукъун вуго. Гьев МахIачхъалаялъул аслияб азарханаялда вегизавун вуго, тохтурзабазул баяназда рекъон гьесул боххалда щун буго гулла, букIине кколеб операцияги гьабун буго гьесие, гьединлъидал гьев 43 сон барав махIачхъалаялъуласул гIумруялъе щибго хIинкъи гьечIин абулеб буго тохтурзабаз.\nКъуваталъул идарабаз кьурал баяназда рекъон МухIамадхIажи БахIамаев ва Казбек Арсланбеков кколел рукIун руго МахIачхъалаялъул изнугьечIого яргъидгIуцIаразул къокъаялъул гIахьалчагIазул кумекчагIилъун.\nГьез рохьилазе кумек гьабун гIарацги транспортги чIезебулеб букIанин, гьезие къваригIараб ярагъи кьвагьулел жалги доре анире раччулел рукIиналдаги щаклъи бугин абулеб буго низамцIунулез. Гьаб сагIат цIех-рехчагIаз лъазабулеб буго гьев талат къоялъ чIварав кIиявго гIолохъанчияс цойгидал такъсиразулъги гIахьаллъи гьабулеб букIанищали.\nХасал идарабазул берзукье гьел кIиялго исана апрель моцIалда ругони ккун гьечIо, гьелдалъагIан жеги цониги нухалъ полициялде ккарал яги щибниги къанун хвезабиялда щаклъи бугел чагIи рукIинчIин гьелилан хъвалеб буго Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъул сайталда.\nЧIварав БахIамаев МухIамадхIажи лъалей йикIарай МахIачхъалаялдаса Арсланова Мадинацаги «Эркенлъи» радиоялъе бицана гьев щибниги такъсирияб ишалда гъорлъ вукIарав яги киданиги гьениве гьоркьове лъугьинин ракIалде ккелевгIадав чицин вукIинчIилан.\nГьев вукIанила кидаго квана-гьекъолев, терелев вукIунев, щибниги диналдехун гьоркьоблъи гьечIев чийилан. Гьединлъидал гьев щибго гьечIеб бакIалда диналде вуссинги, гьелдаго хадуб гьев рохьилазул кьерулъ вугин абурал баяназги жий гIажаиблъизаюн йикIанилан.\nАрсланова Мадина: «Гьев вукIана ресалда вугев, цIодорав, щибниги кьищни-къул ботIролъ гьечIев вас. Кидаго квана-гьекъолев, кечI ахIулев, кьурдулев кепалда вукIунев чи вукIана гьев. Кидаго ясазул гохIилъги вукIунаан.\nЧIужу ячун хадуй гьейги нилъер гьанир васас гIадин рокъой чIезайичIого кидаго жиндаго цадахъ ячун кеп-гIоркьалда вукIунаан гьев. Дин щибали лъалев чицин вукIинчIо гьев.\nГьесул кIудияй ясалда цIар буго Максалина, нужецаго пикру гьабеха динияв чияс ясалда гьединаб цIар лъолищали. Жиндиего бокьухъе эркенго вукIунев чи вукIана МухIамадхIажи. Жиндирго бизнесги бугев, ресги бугев, цойгидазе кьезе гIурабгIанги гIарацги бугев кепалда вукIарав гьев кин гьел рохьилазде гьоркьове лъугьаравалицин лъаларо дида.\nКиналго гIажаиблъун хутIун руго, гьесул гьудулзабаз абулеб букIана гьев ахираб заманалда жидедаса дагьав рикIкIалъун вукIанила, цебе гIадин квана-гьекъеялъулъ вукIунароанила гьев.\nЖидецаги рокъосан регIулев ватиларин, лъабгониги лъималги ругеб мехалда магIишат гьабиялде тIаделъун ватилин толаанила гьевилан абулеб букIана гьудулзабазги.\nДун жеги-жеги гьеб кинабго жоги гIадлъун йиго, дида бичIчIулеб гьечIо кин гьев рохьилазулъе ккаравалиги хасго, кин полициялъулазде тIадекIанцIи гьесда гьабизе кIварабалиги. КигIанги лъикIаб гIумруялда вукIарав гьесие щиб гIоларого букIрабали дида лъаларо, гьединал чагIи щиб къваригIун рукIунелалиги бичIчIуларо дида».\nГьединго Мадинаца «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда абуна жиндида кколеб бугила гьел рохьилаз жидерго кьерулъе щиб бицунги, щиб чиясул психика хисизабулеб система хIалтIизабунги жидерго кьералъе БахIамаев гIадал бечедал чагIи цIазе хIаракат бахъулеб бугила.\nГьез гьабураб динги жигьадги къваригIун гьечIила изнугьечIого яргъидгIуцIаразе, цохIо гьезухъа щолеб гIарцул ургъел бугила гьезие. Наркотикал ричулел чагIазги гьединго бищун цере бечедал чагIиги гьезул лъималги цIалила жидерго кьерулъе.


М. Х1асанов: « Яшав лъикIлъизабизе гъеж гурун нилъго хIалтIизе ккола ..» - Газета "Единство" - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nМ. Х1асанов: « Яшав лъикIлъизабизе гъеж гурун нилъго хIалтIизе ккола ..»\n30.03.2017 22:02 Четверг\nИргадулаб сапаргун араб рузман къоялъ районалъул нухмалъулел щвана ТIасабакълъухъе.\n« Яшав лъикIлъизабизе гъеж гурун нилъго хIалтIизе ккола ..»\nИргадулаб сапаргун араб рузман къоялъ районалъул нухмалъулел щвана ТIасабакълъухъе. Райсобраниялъул председатель М-А. Хизроев ва районалъул бетIерасул заместитель К. МухIамадовги гIахьаллъун тIобитIана росдал депутатазул сессия. ТIасабакълъухъ росдал бегавул МахIмуд ГIащикъиловас депутатазе хIисаб кьуна живго хIалтIуде вачIараб къоялдаса нахъе гьабун рагIалде бахъараб хIалтIул, бицана хадубккун гьабизе хIисабалде босаралъулги. Сессиялъул ахиралда депутатаз росдал бегавуласул хIалтIи лъик1аблъун рик1к1ана.\nРузманалдаса хадуб тIобитIана росдал жамагIаталъул районалъул нухмалъулезулгун дандчIвай.\nЖиндирго хIалтIул бицунаго росдал бегавулас рехсана росдал администрациялъ ва жамагIаталъ ц1ик1к1ун кIвар кьолел рахъал. Аслияблъун бихьизабуна гьес нухал рахъи, росдал къватIал бетон тIун къачIай, лъим бахъун хIавузал рай, токалъул кваралгун хIубал хиси, кьищни-къул хасаб полигоналде баччи г1адаб х1алт1и. Гьединго М.ГIащикъиловас бицана исана росулъе шагьра- нух цIигьабиялде ва гьебго нухда бугеб кьо цIигьабиялде к1варкьезе бугин.\nРайоналъул нухмалъулезе жидерго масъалаби рагьулаго, ТIасабакълъадерил жамагIатчагIаз бицана ракьазул, минабазул «зеленкаби» гьариялъул, токалъул къуват гIунгутIиялъул, ФАПалъе ва ясли-ахалъе цIиял минаби разе, спортзал къач1азе хIажалъи бук1иналъул. Гьенибго борхана жидерго ракьалда г1езарурал ниг1матал ричизе, гьел жанир цIунизе бакI районалда хIажат бук1иналъулги суал.\nЖамагIатчагIазул гIарз букIана полициялъул участковый жидехъе вачIунгутIиялъулги. Нужехъе участковый вачIунищан абураб районалъул бетIерасул суалалъе жамагIатчагIаз жаваб кьуна- нижеда гьев чи ахираб анцIго соналда жаниб вихьизецин вихьич1ин.\nДанделъиялда хIисаб кьуна ТIасабакълъухъ СПКялъул нухмалъулев Гь. ХIурбековас. Щибаб соналъ росулъ гьабулеб хIалтIуе СПКялъ кумек гьабулин жеги гьабизеги бугин абуна гьес. Районалъул бетIерасда гьес гьарана, кадастраялъул хIалтIухъабазул гIайибалдалъун СПКялъухъа нахъе араб Таловкаялда аскIоб бугеб 560 гектар ракь тIадбуссинабизе ва гьединго Кочубеялда бугеб бецулеб ракьалде лъалъалеб лъим щвезабиялъе кумек гьабеян.\nРайоналъул бетIерас жамагIаталдехун хитIаб гьабуна благоустройствоялъе риччарал дагьалго гъурщазухъ балагьун чIечIого, росулъ гьабулеб хIалтIулъ щивав жамагIатчияс жигараб бутIа лъезе кколилан.\n-Нилъерго росу цIигьабизе, яшав лъикIлъизабизе тIоцере гъеж гурун нилъго хIалтIизе ккола. Жамаг1аталъул щивав чиясул бутIаги букIине ккола гIаммаб ишалъулъ. Росулъе лъикIаб нух букIине ккола тIоцебесеб иргаялда. Гьеб буго бегавуласулги жамагIаталъулги гьумер.\nНужеца гьабулеб хIалтIуе хIукуматалдаса щолеб кумек цадахъ лъугьун тIалаб гьабизе дунги хIадурав вуго.\nДанделъиялдаса хадув районалъул бетIер щвана ФАПалде, ясли-ахалде ва школалде.


Босулеб буго ярагъ, гьитIинабги кIудиябги...\nКъануналде данде кколаредухъ гIадамазухъ бугеб ярагъ босиялъул кампания лъазабун букIана Дагъистаналъул нухмалъиялъ 10 июналда. Гьеб программаялда рекъон, Гумбет мухъалда тIобитIулел рагIула цо-цо тадбирал.\nКъануналда рекъечIого халкъалъул цIунараб ярагъ бичун босиялъул программа Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъ байбихьун букIана исана 10 июналда. Гьеб программа республикаялда халат бахъине буго 2017 соналде щвезегIан ва гьеб мурадалда 4 миллионги 185 азарго гъурущ биччан рагIула Дагъистаналъул хIукуматалъ. Щибго дандечIей гьабичIого мисалалъе, Драгуновасул цIаралда бугеб снайперазул туманкI нахъе кьуни гьелъухъ кьезе рагIула 20 азарго гъурущ гIарац. Автомоталъухъ яргъил бетIергьанасе щвезе рагIула 25 азарго гъурущ, таманча ва револьвер гIадаб ярагъалъухъ абуни 15 азарго гъурущ.\nГьеб тадбиралда рекъон хIалтIи байбихьун буго Гумбет мухъалдаги. Мухъалъул жанисел ишазул нухмалъулесул рагIабазда рекъон гьанжелъагIан гьарурал тадбиразда рекъон бакIарун рагIула ункъо таманча, чанахъанасул цо туманкI, чанго батIияб кьвагьул алат ва батIи-батIияб яргъилаб къуваталъул азаргоялдаса цIикIкIараб гула-херги.\nАхираб заманалда Дагъистаналъул чанго мухъазда цIикIкIана изну гьечIого яргъид гIуцIаразда данде гьарулел хасал тадбирал. Мисалалъе гьел тадбирал чанго нухалъ тIоритIана Гумбет, Шамил, Унсколо ва Гъуниб мухъалда. Шамил мухъалъул ТIелекь росулъ рокъоре жанире рачIун чIвана росдал бегавул, дагьав цевегIан Гьолокь росдадаги ТIелекь росдадаги гьоркьоб бугеб шагьаранухда чIвана участкаялъул полициялъул хIалтIухъан. МоцIалъ цеве гIадин, рогьалил как базе мажгиталде унаго нухда чIван ватана ГьоцIалъ росулъа гIолохъанчи. Гьединал мисалал ругеб мехалда живго цIунизе чиясухъ кодоб ярагъ букIине кколиш, кколариш абураб суалалда тIасан цIех-рех гьабуна «Эркенлъи» радиоялъ.\nЖакъа гIадатиял гIадамазухъ кодоб гьедин бицине гIанаб къадаралда ярагъ гьечIилан абуна нижер программаялъе Болъихъ мухъалдаса ХIасанхIажиев Муртузица. Гьев ккола 15 соналъ цебе Болъихъе чачаназул дораса изну гьечIого яргъид гIуцIарал къукъаби рачIиндал халкъияб ополчениялъул нухмалъулевлъун.\nХIасанхIажиев Муртуз: «Жакъа халкъалъухъ кодоб ярагъ гьечIо, букIарабги гьеб бахъун ана гIадамазухъа 1999 соналъул августалъул лъугьа-бахъиназдаса хадуб».\nЖакъа ракълилав чиясухъ ярагъ кодоб букIине бегьулин. амма гьелъие чара гьечIеб шартI бугин къануналъ гьеб ярагъ борчине кьураб изну бугониян рикIкIунеб буго МахIачхъалаялдаса Ибрагьимов Керимицаги. Гьесул жиндирго буго гьединаб изнуги кьун босараб ярагъ. Амма Керимил рагIабазда рекъон къануналда рекъон ярагъ кодоб бугел гIадамал дагъистаналда дагьал гурони гьечIо.\nИбрагьимов Керим: «Узухъда гIемер ярагъ буго жакъа халкъалъухъ. Амма киналго дандекъазе бегьуларо, руго гьезда гьоркьор къануналда рекъон ярагъ босаралги, амма гьел дагьал руго. Шагьараздагун росабалъ ругел гIадамазухъ буго кьвагьулеб ярагъ, буго ханжар-нус гIадаб ярагъги. Нилъер халкъалъ къваригIараб къо батулиланги абун хIатта гранатацин букIуна рокъоб цIунун. Изун гьечIо гоярагъ цIуниялъ кида-къадги такъсир гьабиялде вачинчIого толаро чи. Гьеб цIакъ рескъотIараб жо буго жакъа. Дагьабги рескъотIараб мех букIуна пуланаб такъсир гьабурабго кинаб ярагъги хIалтIизабун гьеб гьабурабали лъазе кIоларого ругеб мехалъ».\nХIакъикъаталдаги жакъа Дагъистаналъул бокьараб шагьаралда дандчIвазе бегьула травматалъулаб абулеб тайпаялъул таманчаги тIад борчарал гIолохъаби. Гьеб ккола кьвагьулеб гулла гуреб, черхалда щведал квешго унтулеб тайпаялъул ругъун лъун бажарулеб ярагъ. Тохтурзабаз кьураб къиматалда рекъон гьединаб таманачаялда кIола чиясда хвалилаб ругъун лъезеги, мисалалъе ботIролъ ва черхалъул загIипаб бакIалда гьеб щвани. Хал гьабураб мехалъ гьеб тIад борчине изну кьураб къагъатги буго гьезухъ. ГIемерисез гьеб борчун, хIадурун букIуна ракIалдаго гьечIого дагIба-рагIи ккараб бакIалда чанго чи тIаделъидал гьездаса живго цIунизе мурадалда. Шайгурелъул жакъа чанго чияс тасдикъ гьабураб мисал буго, Дагъистаналда дагIба-рагIи ккараб бакIалда цебе гIадин зарацагун квераца гуреб, кIиабизе кIалъазе регIилалде яргъил кумекалдалъун тIубалеб буго данде вугев чиясул къваригIел.


Даргиял хъатIул аьдат – Каспийскалий |\nДаргиял хъатIул аьдат – Каспийскалий\nДагъусттаннал халкьуннал аьдатирттаву ца яла яргмур, аваданмур аьдат хъатIулмур духьунссар. Аьмну Дагъусттаннал халкьуннал хъатIив сайки ца сценарийлийнусса кунмасса бикIай. Мукуннугу, дур гьарца миллатрал, хIатта жяматиртталгума, чIирисса дунугу, цаннара хасъсса ляличIишиву. ХъатIул аьдатру чIяруну ккаккан дувай культуралул личIи-личIисса шадлугъирттайгу. Ва ххуллух Каспийскалий Аьрасатнал халкьуннал аслийсса культуралул центрданий хьунни даргиялмур хъатIул аьдат ккаккан дуллалисса хъуннасса шадлугъ.\n— Дагъусттан ккаллину бур ляличIиссава улклун, цилгу хъатIул аьдатру халкьуннал культуралул ца агьамсса ва хъунмасса бутIун хIисав бувайсса. Миннул мархригу бур хъинну куртIсса. Дагъусттаннал гьарцагу миллатрал, гьарцагу шяраваллил дур аьвзалзаманная шихуннайра нанисса аьдатру. Аьдатрурив – му халкьуннал рухIри, ниттил накIлищалла дирну, инсаннал щалва оьрмулул лахъишиврийх цащалла ласайсса, махъа нанисса никирттайн диян дувайсса. ХIакьину жун ччай бур зун даргиялмур хъатIул аьдат ккаккан дуван, — тIий, дайдирхьуна шадлугъ Аьрасатнал халкьуннал аслийсса культуралул центрданул директор Башикар Гадаевал.\nХъуннасса программалий щаллу дурсса, яргсса хъатIул аьдатравух гьуртту хьунни Каспийскаллал шагьрулул личIи-личIисса идарарттал ва суккушиннардал вакилтал, шагьрулул студентътал ва дуклаки оьрчIру. Музыка, бала-гьалай бакъасса хъатIи хъатIирив – музыкалулсса буллай бия цIа дурксса зюннавчи Сяид Дибиров бакIчисса музыкантътал.\nШадлугъ хьунни хъинну тяхъасса, гьуртту хъанахъиминнан ва тамашачитуран дакIний личIансса.\nПредыдущая записьВиричунал цIа личIайссарСледующая записьСсяткар ва художник


Хъвана СалихI СалихIовас.\nТерекалда канал бухъулел рукIаразул цояй – Алмахъалдаса Мусалаева ГIабидатил ракIалдещвеяздаса\nДица 13 сон бараб мех букIана гьеб. ЦIализе школалде уней йикIарай дида дандчIвана чода рекIун вачIунев Алмахъалъул сельисполкома-лъул председатель. Гьес дун школалде йиччачIого нахъюссинаюна, канал бухъизе ине кколинги абун. Гьедин ккана дун Терекалда канал бухъулезул кьеразулъе.\nНиж регулел рукIараб баракалда жаниб бакьулъ канал гIадаб жо букIана хала-халаса бухъун, жаниб квание цIа бакизе гьабураб. Цо рахъалда бихьинал регулаан, цогидалда - руччаби.\nРадакь, жеги бецIаб заманалда вачIун цо чияс пещтIеро пулаан, хIалтIизе рахъайилан, хал гьабулаан гъоркь чи хутIун вугищали.\nСайдийилан вукIана гьенив нижер гIагарав чи. Цо къоялъ хун ватана гьев.\nКаналалъуса тIаде носилкабаз баччулаан ракь. Нилъер тIолабго халкъ букIана гьениб. КIудияб, гIебаб, гъваридаб канал кин бухъун лъугIарабали лъаларо, цIакъ гIемераб ракь баччана гьениса…\nРокъоре рачIун хадуб, Шамхалалдехун канал бухъизе ритIаразулъги йикIана дун. Гъоя унтун хвана ГIабдулатIипил яс СагIадат. Чорокаб лъим букIана гьениб гьекъолеб. МоцIгIаги бан батила гьенибги. ИсмагIил абун нижехъа чиги хвана гьенив унтун.\nТерекалъул каналалда хIалтIулаго, руччабазул бетIер, ретIел хъахIлъун букIунаан нацIица. Бихьиназцин тIаса бахъун ретIел кIобокIулаан, хъахIаб гIаздал кьер хисизабулаан гIодобе гъенараб нацIица, руччабазе гьедин кIобокIизе санагIалъи кколароан. Нахъруссун рачIунаго, цадахъ рукIарал руччаби, гьанжесеб Ленин-аулалде щведал, гьенив вукIарав гьоболасухъе руссана. Ниж цоцазда рихьичIого, гьел цере ун ратана.\nБалагьидал, Шайихасул хоб бугеб бакIалде щун, цояв вихьана. Гьесда хадуй гъезе гIедегIана дун... Гьев вугоан Алмахъалдаса Илияс. Дунги эхеде уней йигин, цадахъ вилълъа-йилан абуна гьесда. Гьес абуна жив гьанив гьоболасухъго чIелилан.\nКин букIаниги, Албурил отарал-де щвезегIан гьев цадахъ вачIана. Гьениб иццухъе щведал, жиндир как кватIулеб бугилан, гьенив чIана Илияс. Гьениса нахъе ЮртагIавухъалде гьевги ун, дунго цохIо эхеде ягъа-рана, гIазу бараб мехги букIана, данде ккана цо чи. Гьев ватана ГIадилхан. Гьев цин виххун ккана, дун дандчIвайдал, жен батилин, хIинкъун. Гьев данде ккедал цIакъ йохана дун. Гьев дандчIвачIевани, мекъиги ун, Расулил свериялда ругел гьабзазде тIаде кколей йикIун йиго. Гьел рукIана чода рекIарав тIаса вахъулел тайпаялъул квешал гьаби, гьезухъе щун йикIарайани, чIаго толароан.\nМун гIадинал ясалги ругин ро-къор, жидехъе йилълъайилан абулеб букIана гьес. НацIица цIун, чиясде тIаде унедухъ йикIинчIо дун.\nГIемераб захIмалъи, ракъи бихьана. Гьелда бан дир эбел Месе-йица абулаан: «Накалда лъун канги бичIанила, каранда лъун цIулги бичIанила», - ян.\nКолхозалда 30 соналъ хIалтIана. Буго щуго медальги. Гьелдаго гьоркьоб буго рагъул заманалда Терекалда канал бухъизе индал щварабги.\nP. S. ГIабидат канал бухъулей йикIана 1941 соналъул хасалихъе мехалдаса 1942 соналъул январалде щвезегIан. Амма гьелъул хIакъалъулъ хъвай-хъвагIай гьабурал документал кирниги ратулел гьечIо, медалал кьун ругониги. Гьединлъидал гьей тылалъул захIматчIужулъун чIезаюн гьечIо.\nДругие материалы в этой категории: « МагIарулазул тIоцевесев гIалимчи\tСариназулъ ахIарай ГIабасиласул Савдат »\n19:38, 05 июня 2020, 3\n17:05, 05 июня 2020, 28


КОНСТИТУЦИЯЛЪУЛ КЪО К1ОДО ГЬАБУНА. - 8 Августа 2015 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2015 » Август » 8 » КОНСТИТУЦИЯЛЪУЛ КЪО К1ОДО ГЬАБУНА.\nКОНСТИТУЦИЯЛЪУЛ КЪО К1ОДО ГЬАБУНА.\nАраб анкьалъ т1олабго Дагъистаналдаго г1адин нилъер районалдаги т1обит1ана республикаялъул Конституциялъул къо к1одо гьабураб тадбир. Гьелда цадахъго дандекъан к1одо гьабуна г1олилазул къоги. Тадбир ана Хунзахъ ц1и гьабун къач1араб фонтаналда аск1об.\nБаркиялъулаб к1алъайгун тадбир рагьана районалъул бет1ер Саг1ид Юсуповас. Жиндирго к1алъаялда Саг1ид Камиловичас киназдаго баркана конституциялъул къо, бицана жакъа къоялъ районалъул нухмалъиялъ г1олилазде кьолеб бугеб к1варалъул ва гьел церет1еялъе гьабулеб бугеб х1алт1ул, гьединго баркала кьуна г1олилазе гьез районалъул нухмалъиялъе гьабулеб бугеб кумекалъухъ. К1алъаялдаса хадуб районалъул нухмалъулес бищун жигарчилъи бугев къогог1ан волонтерасе кьуна х1урматалъул грамотабиги.\nХадусеб иргадал районцоязда байрамги баркун к1алъазе рахъана Республикаялъул Счетнияб палатаялъул председателасул заместитель Хъазанби Хъазанбиев, «Лезгинка» ансамблялъул директор Жамбулат Мух1амадов, боксалъул рахъалъ Россиялъул чемпионка Саг1адат Г1абдулаева ва цогидалги.\nТадбиралъул официалияб бут1аялдаса хадуб, райнцоязе г1ат1идаб программаялъул концерт кьуна Дагъистаналъул эстрадаялъул машгьурал коч1охъаби Сиражудин Алдамовас, Шамил Г1умаровас, Нурианна Калаевалъ, Кристинаца ва цогидазги. Тадбиралъул ахиралда бук1ана байрамалъулаб салютги.


ХIамида кьилиги кьарияв чиясда рачелги кутакалда рекъон букIунила… » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nБокьараб жо тIаде бачIине бегьулеб дунял буго аб. «Инкъилабаз кьураб къиматаб» Совет хIукуматалъги чанги цIиял жал рачIана магIарулазе. Парахат, жидерго гIадат-гIамалгун, рукIа-рахъингун, къайи-сверигун, суркIа-щурунгун, щвата-хьитгун, партал-магIалгун, магIишатгун рукIарал магIарулазда тIаде бачIана КУЛТУРАйилан цо жо.\nБихьарабго бичIчIана магIарулазда гьеб култура расги лъикIаб, жидерго маданияталда аскIоб лъелеб гIадаб жо гьеб гьечIеблъи. ГIурусасда ханжаргIанги рекъечIо магIарулазда култура. РекъечIогойилан сайгъаталдаса инкар гьабизеги рекъон гьечIилан дагь-дагьккун културни чагIилъун лъугьана цо-цо магIарулал. Берцин бихьизе лъугьана. Цо-цо тIубарал росабиго лъугьана културни. Ругьунлъун, бокьизецин лъугьана магIарулазе култура. ЦIакъго гьеб бокьарал магIарулал, жалго културниги лъугьун, нуж културни гьечIилан, жидерго маданиятги хьихьун ругел магIарулазда рекъоларого лъугьана.\nКиналго гуроха эдин лъугьарал. Уъ, гьеб култура ЧIахъадерие тейилан, жидерго маданиятги къан ккун чIана гIемерисел.\nЦIакъ санагIалъи гьечIел жал рукIуна гьал тIад къан кьолел сайгъатал. ЦIцIикулел, кенчIолел, кигIан цIакъаб жодай жиб бугебилан ккезабун бажарулел, тIаса ричIизарунги бажаруларел. Гьединан гьаб култураялъ гIемерал магIарулал махсароде ккуна.\nЖидерго ракIалъул хIалимлъиялъ кIвечIо магIарулазда култураялъе инкар гьабизе ва заманалдасан бичIчIизе лъугьана цо-цоязда гьеб кисаялиго бачIараб култураялъ нилъерго маданияталъул щекъер ккун букIин…\nГьаб къисаялъул ахир дида лъаларо. Нужеда лъалеб батани, дала кьегийин, хъван битIе дихъе.\nКъиса ракIалде щвеялъеги букIана гьадинаб гIила. Гьадаб Данияловасул къотIносан Авартеатралдехун сверулеб бакIалда цололъ чIун ятана цо цеегосей гьалмагъ. Гьикъана-бакъана…\nАвартеатралде цо къваригIелалъ иней йигилан дица бициндал, некIогоялдаса инчIила гьениейилан абуна Узлипатица. ЦIакъ бокьулеб бакIги букIанила жидее гьеб, якьадалъеги бокьулаанила тиатир-концерталде яхъине, амма, гьадал цо ихдал къватIире риччарал бугьун бачал гIадал артистал рихьаралдаса нахъе, бокьилиланго ккечIила жидеда гьенире щвезе.\n- Йо, букIунеб букIине бегьулеб жойищха, йо гьадаб бугеб…. МагIарулалъ магIарул кечI ахIулеб буго гIурус пормаги ретIун. ГIурсалдаса таржама гьабураб жойищ доб кечIги букIарабали, магIарулаз рагIун абулел гIадал рагIабиго рукIинчIо кочIолъ. Якьадалъени дица ракI-макI гьабуна, гьаяли гIурусай йигин, йихьуларогойищ дуда йигей, нилъеда берцин йихьизе магIарулалъ кечI ахIизе яхъунилан. Гьа, гьедин батани, гIезего гIела гьай пакъиралъе гьаб кечI-бакъаниланги абун тана гьелъги.\nЙигоха кIиабилейги ячIиней нижер ГIалимирзал хIелеко гIадин къачIа-кIатIан. Доб хIелкил рачI гIадаб жоги буго тIоноцIиб гьабун, гьурщун биччан катIариги буго, бакI-бакIалъан чIалхараб гордеги буго, гарбида далун халаааатаб, бицццааааатаб рахасги буго, лазаталда ахIулеб магIарул халкъияб кечIги буго. Мун божилароха, Баху, гьеб бакIалда хIунсанаха, яц, рекIелъ… гьале жеги-жеги рукIалиде кколарого йиго. Дой тIоцеесей гIурусалда рекъонцин букIун батана, гьай нилъерайищ дозулайищали лъазе кIоларей матушкIадаса гьеб гьари-кванай.\nЛъабабилев цо бихьинав жо сценаялде вачIаравго, гьасгIаги ахIилин цо рекIеда гьури балеб гIадаб, унго-унгояб магIарул кечIилан хьулалъ, гьумер-кIалалда кверги бахъун, берал жалги цIцIацIцIазарун, рахIаталда гIенеккизе хIадурана. Бахъанаха цо кутакаб хъуй!... Лъица бахъинабулеб жоялиги бичIчIуларо, яц. Я зурмихъан гуро, я къолохъан гуро, пандур-тIамур кодоб ккурав чиясдаги берго чIваларо… Вугоха, къайбухIад, ячIайила, киеялиго ячIайила, йокьулила, йокьулила, йокьичIого кинила йикIиней мун гIадай яс. Йо! Гьададин цо ахIарайго рекерун рачIине хIадурун рукIунел жалищ, яц, ясал рукIунел??? Валлагь ячIанаха еке-екерун! Пугь – гьай! Гьанже бицун пайда щиб… гьелъул ретIа-къай бихьарабго дун гIодана… Гьале гьанжеги щакъраххуней йиго, кIа-кIалъ-лъанцин бажаруларого лъугь-гьуней йиго.\n- Йо, Узлипат, гьедигIан рекIелъе биччагежиха дуцаги. ГIодилей йикIинчIого, гьаб щиб нужеца бихьизабулеб жо, лъие бихьизабулеб жо, щиб пайда дие гьалдаса щвезе кколебилан гьикъизе цо микрафонгIаги щай кодобе босичIеб? Лъица хъвараб кечIилан щай гьикъичIеб? ЧIалхарал гурдал рукъулей юкъарухъаналъул номер щай цIехечIеб? Кинаб ахIаниги кечIалъеги, катнил букIаниги ратIлиеги хъатги чIван ралагьарал рокъоре унел ругони, кутакалда лъикIин жидер концерт арабилан келарищ жи дозда?\n- Вай, лъалароооо, лъаларо, гьеб концерталдаса хадуб дида ракIалде ккана хIамида кьилиги кьарияв чиясда рачелги кутакалда рекъон букIунилан.\n» ГьанжелъагIан жагъалал рукIинчIел чагIи гьанже кин жагъаллъулел?\n» Машгьуралги машгьурлъиялъе мустахIикъалги…


Коррупциялъул бугеб цоги рахъалъулаб балагь\n"Гъоркьан" "т1аде", "т1асан г1ебеде", "г1ебса" "эхеде" ругел коррупциялъул нухазул г1емер бицана, бицуна гьелъул х1акъалъулъ "гъоркьан", "т1асан", "эхедасан", бицуна газетаз, телеканалаз, ч1еч1огун бицуна Интернеталъ. Коррупциялъулги, гьебгун хурхараб сурараб щинаб жоялъул бицунареб бак1ги заманги батиларо, гьеб халат гьаби щай, коррупциялъ ккезарула ругел щинал т1олго рокьукъал ишазул бицун х1ал к1оларо...\nНилъер шагьаразда чамалиго тонна чадил, кванан нахъе хут1арал кванил ниг1матазул отходал муссоралъул свалказде унилан раг1араб мехалъ, рак1 гъанц1ун, хъвач1огун бегьиларилан ккана рак1алде гьаб макъала газеталъул редакциялде\nКоррупциялъ цо-цо г1адамал лъик1го бечед гьарун, гьедин бигьаго г1емер мустах1икълъич1огун жидее щвараб буголъиялъул къимат кибха бук1инеб гьединазул. Гьеб чадилги кванил ниг1матазулги къимат гьабун гурт1и буго лъавукълъиялдасан г1адамазулъе ккараб унти. Дица абиларо гьеб "унти" г1иц1го бигьаго ресалде рач1арал чаг1азул гурони бук1унарилан, бук1уна цогидазулъги. Гьеб "унтиялде" ц1арги буго лъавукълъиялъ, щибго х1исаб гьабунгурт1иялъ бижараб "къимат гьеч1олъи". Амма абизе к1ола кванил буголъиялъул къимат гьеч1олъи г1емерисеб коррупциялъ ццулъарал, хур-хер гьабизе ккеч1огун бизнес гьабун ресалде рач1арал г1адамазулъ ц1ик1к1ун бук1унилан. Дида рак1алда буго, ч1ах1иял чаг1аз хуриб бук1а, нухаб-г1одоб бук1а, гьалил, ялъуни ц1росаролъул мугь батани гьеб гьениб толароан, нахъе босулаан, кутакалда къимат гьабулаан мугьалъул нахъаги, щай гурелъул диналъ къимат гьаби беццараб бук1ин гуребги, гьел ч1ах1иял чаг1азда кутакаб ракъи бихьана, унго-унгояб х1алалда лъана цо мугьалъулгицин бук1араб къимат... Цо к1удияв чияс бицана ракъул соназ щибго кваназе жо гьеч1олъиялъ хурзабахъ х1айваналъул рак хъирщулаанилан, гьениб гьезул ургьиса биинч1огун хут1ун бач1араб мугьго гьеч1одаян. Доб заманаялъ бригадирлъун вук1арав Абут1алибил Инусица бицана, цо жинда рак1алда бугеб рагълъугьун хадуб заманаялъул цо къоялъ колхозалъу хурире ч1арадизе рач1анила 99 чи, гьезие квен гьабизе гьенибе бач1ун бук1анила лъабгоги бащдабги кг ханждалги цоги бащдабги кг гьалилги. Къаде кваналеб мехалъ ракъарал хурухъабазе щванила цо-цо хинк1ги цо-цо гъуд гьалилги. Гьеб гьоло бикьулеб мехалъ, гъудалъ бикьидал, анлъго чиясе камунила гьоло, цинги гьит1инаб гъудги босун гьелъ бикьизе кканила. Нахъе хут1анила к1иго хъат г1анасеб гьоло, гьебги цо-цо мугь ккун доб щиясул гъудалда т1ад лъунилан. Цо мугь щведал доб ракъараб мехалъ варани щвараблъун кколаанилан...\nЖакъа гьедиг1ан кванил къимат лъаларел нилъеда ц1идасан бихьизабизе батилаха цо додинабго заман. Балагьаб заман нахъе ун ч1чоларо, гьеб ц1идасан свери гьабун нахъ буссун бач1уна, гьеб бач1инабулел чаг1иги руго нилълъ, нилълъер бот1рокълъиги кванил къимат гьеч1олъиги...\nГъоркьиса бихьана нилъеда ракъдал сон бач1ун Россиялда ролъ бижинч1огун ккарал заралалги. Гьеб сабаблъун къват1исел улкабазде ричизе унел рук1арал могьол культураби къот1изаруна. Россиялъул стратегиял ролъул запасал лъик1го дагьлъизаруна. Лъароха гьанже, т1асияб соналъги гьединаб сон бач1ани щиб нилълъер ккезе бугебали. Гьедин ах1вал-х1ал бугеб мехалъ г1адамазулъ тохлъи ц1ик1к1ани гурони дагьлъула гьеч1о, гьел муссоралъул свалкаялде унел кванил ниг1матазул тоннабиги г1емерлъани гурони, дагьлъиларилан ккола, цо зах1матаб заман бач1ун нилъеда гьеб тункизег1ан


Калининградалда бугеб гарнизоналъул рагъулаб судалъ, гьал къоязда, хIукму къотIана нилъер республикаялдаса кIиго гIолохъанчиясда хурхун. Гьел ккола Расул Сайхановги Жамалдин МухIамадовги.\nКалининградалда бугеб насраниязул килисаялда аскIосан чвахулеб, дугIа гьабураб, лъеде гъоркьеги ккун хьитал чураралъухъ уголовнияб дело рагьун букIана гьезда тIад араб соналъул сентябралдаго. ГIолохъабаз рекъечIеб иш гьабулеб мехалъ бахъараб видео рехун букIана социалиял сетазде. Телефоналде гьеб бахъарав чиги кколев вуго гьезулго гьалмагъ. Бицен гьабулеб заманалда кIиявго гIолохъанчи вукIана Балтийскиялъул флоталда рагъулаб хъулухъ тIубалел.\nР. Сайханов жинхъаго ккараб тохаб ишалда рекIекълъун вуго. Амма уголовнияб тамихIалдаса гьев тархъан гьавизе гIураб хIужа батичIин судья Константин Батеневасдайин хъвалеб буго «Коммерсантъ» газеталда. Гьез бицунелда рекъон, гьадинаб иш кканинги абун, живго лъикIав лъугьун Р. Сайханов полициялде вачIинчIолъи рагIула гьелъие гIилла.\nЖ. МухIамадов абуни гIайибалъе мукIурлъичIо. Жив хьититIе ккараб хIур бацIцIад гьабулев вукIанин, хIавузалда тIад чIван бугеб насраниязул хъанчил гIаламат жинда бихьун букIанин, амма гьелъул цо кIудияб санго гьабичIин абуна гьес судалда. Щивниги хIакъир гьавизе, гьединго насраниязул диналъул адаб тараб жо гьабизе мурадги букIинчIилан тIадеги жубана гьес.\nСудалъ хIукму гьабуна Расул Сахановасухъа 100 000, Жамалдин МухIамадовасухъа 200 000 гъурщил гIакIа бахъизе.\nДругие материалы в этой категории: « Къагьиралъул майданалда ХIамзатил Расул\t«Заманалъул матIу» »


Кинав бетIер вугони, нужер тIул-ракI разилъулеб?! » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nХъулухъалде тIамурав чи нахъего инчIого седон гъоб тахида вукIине кколин абураб пикру букIуна гIемеразул.\n71 сон тIубазегIан къадруял хъулухъазда, бацIцIадаб гIумруялдаги вукIун хIалхьиялде чан кIудияв хIаким арав?\nХIалхьиялдаги Рамазан ГIабдулатIипов хутIилищ, хIалухъин гIемераб, гIакъиллъиялъулгун лъаялъул чанги хур бекьарав чи вуго, бачIин камунги гьев вукIинаро.\nЦо кверзул килщазде рикIкIизеги ругищ гьединал аксакалал?!\nХIакимзабиги цIакъ батIи-батIиял рукIуна, анцI-анцI соназ цого бакIалда ругониги пайда гьабуларелги, чIвадарухъабиги, интриганалги, ханлъун жалго рихьулелги, рачIун рахъиналде, тахида гIодор чIезе регIичIого хIалтIулелги.\nРамазан ГIабдулатIиповас гьабунщинаб цебе бахъизе, биценалъе гIасраби руго цере- ян дица абуни велъулевги чи камиларо. Амма, гьеб заманаялъ бихьизабила, мехалъ борцина.\nКарщица кIал бухIани кIанцIолел, чияр цIаралда нахъа рахчун хъвадарулел «бахIарзазе» ресал гIемераб заман буго гьаб. Мунагьал чураяв Суракъатица абулаан «чакъалалъул руруялъе гъалбацIалъ жаваб кьоларо»-ян, гьедин кIваргьабичIого тола дицани мукъсанаб гIакълуялъул питначагIи.\nГIабдулатIипов Дагъистаналъул бетIерлъуде жив вачIинегIанги лъилниги рагьтIа тарав, гьардухъ арав яги сундухъниги ракьа цебе рехарав чи вукIинчIо. Гьев вукIана ва вуго, жиндир лъайгун гIакълуялъ борхалъуде вахъаниги, «росдал васлъун» кидаго хутIарав бихьинчи.\nДицаги нужецаги гьев гIакъилав философлъун толаан, буюрухъал кьун гьабулеб гьесул хIалтIиги нилъеда бихьун букIинчIо. Бихьана, рагIана, гIезегIан дандчIвана. ТIехги, лъимги, чакарги тIад лъураб гъадаро цебе бегьидал, жинцаго лълъаранибе тIун рекъезабун гьеб нигIматги гьекъана. ТIоцебе дица гьеб пикру загьир гьабидал киналго данде чIчIана, бегьилишилаха тIуварав президентасе тIехги лъимги кьезе. Бегьулеб букIун буго гури! Щай? Щагурелъул, гъосул жиндирго росдал ицул лълъималдасаги, инсул хуриса гьохъил тIохол тIагIамалдасаги чIалгIен буссунарого букIун. Гьединав чияс Дагъистаналъе лъикIлъи гурони квешлъи гьабулеб букIанин абураб жоялда кидаго божичIо. Ккун гъванщагун къелълъ разе кколезе гIадлу гьабичIогоги гьев тIуван ватиларо, тIубан квешлъиялда хIуч цIцIанги бахъун батиларо.\nГIурус пачаясул къанунал цIуничIогоги гьев тIувалароан, тIасан борчIун нилъер миллияб чIухIиялда мал базеги гьес течIеблъи бихьана. РухIияб язихълъиялдаса халкъ нахъе цIцIазе чан кIудияб иш гьес гьабураб!\nЛе! Йо!, сундаго рекъоларел магIарулал, кинав бетIер вугони нужер тIул-ракI разилъулеб?! Гьерсил пенсиябаз понцIон, цIцIадал хIамул гIадин кIухIаллъун герегдахъдилел рортула гIунгутIаби цIехезе. Дун гьел гIунгутIабазде регIичIо, рихьичIо хIукуматалъе хIалтIулей йикIун, миллаталъе хIажатаб ккани гьение йортун, мугIрулгун тIабигIат бокьиялъ гьелде йикьун. Амма, дида рагIана ГIабдулатIиповасул ахIи (зун-зунараб зигарди гуроха), Дагъистаналде унго-унгояб рокьигун гьабулеб аманат. Нужеда рагIичIищ?!\n«Ле, магIарулав, дурго инсул кули цIигьабе! Ле, гIолохъаби, ясал нилъер умумузул ретIел музеязда бан течIого ретIе! Ле, районалъул бетIер, дуца рагъда хваразулги, херлъун рокъор ругелги ветераназул адаб цIуне! ГIорал, рохьал, гIалахъал, къватIал рацIцIе, гьаб нилъер ракь буго! Хурзал рекье, гьениса нигIмат баракатаб ва бацIцIадаб буго! Умумуз гьабулеб батараб бацIцIадаб диналъул нухдаса таруге! ГIолохъаби, рохьахъе рахчизе инчIого нилъерго ракь тIегьазабулеб магIишаталде русса! Дагъистаналъул бечедаб тарих цIуне, росаби чIунтизе тоге, кIвахIги нахъе бачахъун ахикье, хурире, бахчабахъе рахъа! ГIарцухъ бичун диплом босичIого, мунго цIалун лъай тIалаб гьабе!!...»\nГьеб ахIиялда цадахъго бокьарав чиясда бичIчIулареб махсароги букIана. Гьелъулъги буго ГIабдулатIиповасул гIажаибаб хаслъи. Гьев вичIчIичIезда дун гурхIула. Жалгоги, жидер яшавги, росу-ракьги ричIчIуларел чагIи руго гьел.\nЩив ватаниги иман бижаги, жавгьар гIадаб нилъер мугIрузул улкаяллъул нухмалъуде вачIунев чиясул рекIелъ. ХъантIиги, хиянатги къабулав ватугеги гьев, баракат гьечIел гIадамалги рикIкIадго хутIаги гьесдаса.\nАллагь гурхIаги нилъеда киназдаго.\nКив вугониги ахIаралъуве вахъине, аралъув ватизе тавпикъ, баракатал сонал кьеги, нилъер мадугьал, Рамазаниеги.\nАвтор: ПатIимат ГьитIинова\n» Рамазан ГIабдулатIипов вуго бихьинаб хIара\nЖцжахӏвлъул къадазда цӏер чӏвала,магӏарулазда рекъарав ватизегӏан(


Гъурщил къимат хехал темпазда холеб букIиналда бан, жиндирго гIарац хвасар гьабиялъул мурадалда Москваялдаса тилмач 36 сон барав Олег Борисовас ва гьесул вацас хIукму гьабун буго хирияб автомобиль босизе. Цебесеб моцIалда 1500000 гъурущ кьун гьез босун буго цIияб Audi-6.\nОлег Борисов: «Нижеца гьеб автомобиль босулеб мехалда гьелъул багьа бищунго гьитIинаб букIун батила. Гьанжегицин бокьараб бакIалде дандеккун гьелъул багьа бищунго учузаб батилин ккола дида гьаниб. Автомобиль босиялъул мурадалда гIарац бакIаризе нижеца байбихьун букIана риидалго. Хадуб ниж хIинкъизе байбихьана кинабго жо хиралъизе ва ниж кватIизе бегьулин абун. Амма нижеца гьеб босун батана дурусго къваригIараб заманалда».\nАвтомобиль босиялде Борисов гьесизавун вуго учузлъиялъ ва гьеб учузлъи гIемер мехалъ хутIулареблъи лъаялъ. Гьесул пикру тасдикъ гьабулеб гIадин, ноябралда Россиялда ричулел автомобилазул къадар цикIкIине байбихьана, гьелда цебе гьезул багьабиги гIодоре кколел рукIана.\nСоналъул байбихьудаса гъурщил къимат 40-ялдаса цIикIкIун проценталъ гIодобе ккараб мехалда, гIадамазул ресал раккана къватIисел улкабазул диллераз багьаби рорхизарилелде автомобилал росиялъул.\nAudi-6 автомобилалъухъ ноябралда Борисовас ва гьесул вацас кьураб цо миллионгун щунусазарго гъурщил багьа доб заманалда бащалъулаан 30 азарго долларалда. Европаялда гьебго заманалда гьеб автомобилалъул багьа букIана гIага-шагарго 45 азарго доллар.\nРоссиялъул тахшагьаралда Audi фирмаялъул вакиллъиялъул нухмалъулев Алексей Шапкиница абулеб буго жидер Rolf Group-алъул салоназда ричулел автомобилазул къадар ноябралда цебесеб соналде данде ккун 47 проценталъ цIикIкIанин. Жидер автомобилазда бан гьединаб интерес жидеда ахирисеб 10 сонида жаниб бихьун букIинчIин.\nШапкинил рагIабазда, Audi автобилалъул багьаби цIияб соналда тIаде ине бегьула.\nЦо-цо гIадамаз автомобилал росизе хIаракат бахъана ноябралъул ажиотаж баккилелдего.\nМоскваялъул риэлторазул компаниялъул директор 29 сон барав Александр Рулевасда сентябралдаго ракIалде ккун буго, гъурщил къимат гIодобе ккезе бугин ва банказ жидерго процентазул даража борхизабизе бугин. Гьединлъидал гьес BMW X3 автомобиль босиялъул мурадалда кватIизе чIечIого босун буго кредит. «Дида бихьухъе, жакъа гьеб автомобилалъухъ дица кьезе ккезе букIана 20-25 проценталъ цIикIкIун гIарац», - ян абулеб буго Рулевас.\nКIиго соналъ цебе Россиялъул автобазаралъул ресал хадур гъезехъин рукIана Европаялдаго бищунго кIудияб Германиялъул автобазаралъул ресазде. Гьелъул бакIалда 2013 соналда гьеб талхизе байбихьана банказул кредитазул процентал тIаде иналъул ва долларалдеги евроялдеги дандеккун гъурщил къимат ичIго гIанаб проценталъ гъоркье ккеялъул фоналда.\n2014 соналда автомобилал росулезул ресал гIодоре кколел рукIана Россиялде данде Магърибалъул санкцияби хIалтIизариялъ гъурщиде гьабулеб «тIадецуялъул» даражаялде балагьун.\nАвтомобилал росиялъул данде кколел шартIал рихьун Россиялде рачIунел руго мадугьалил улкабаздаса гIадамалги. Казахстаналъул информалатазул лъазабиязда рекъон, гьенисан гIемер гIадамаз жакъа сапар бухьулеб рагIула Россиялде учузал автомобилазда хадур.\nMacro Advisory абураб Москваялъул консалтинг-фирмаялъул вакил Крис Уиферица абулеб буго, автомобилал росулезул ажиотаж къокъаб заманалъ букIине бугин. Хадусеб соналда автомобилал риччалел ва ричулел компанияз багьаби рукIалиде рачун хадуб, гьединаб хIакъикъаталъе бакI хутIизе гьечIин.\nГьанже баккараб информациялда рекъон, Россиялъул цо-цо автодилераз гьоркьоб къотIизабун буго къватIисел улкабазул автомобилал ричи. Гьелъие гIилалъун лъугьун буго компанияз Россиялде автомобилал ричи гьоркьоб къотIизаби, дилераз автомобилазухъ гIарац битIизегIан.\n«Ведомости» сайталъул лъазабиялда рекъон бицен гьабулеб буго BMW, Jaguar Land Rover компаниязул. Жалго дилеразги заманалъ инкар гьабулеб буго Bentley ва Volkswagen компаниязул автомобилал росиялдаса.\nКин хвасар гьабилеб гIарац? Автомобилал росун...


Предложениялъул тайпа цоял членал. - прочее, уроки\n1. Лъай кьеялъул:\n- Предложениялъул тайпа цоял членазул х1акъалъулъ лъай г1ат1ид гьаби.\n-Авар мац1алде рокьи бижизаби\n- Хъвавул бажари цебет1езаби.\n- БатIи –батIиял даражаялъул тIадкъаял тIуразари\n-Хъвавул ва кIалзул калам цебетIезаби\n3. Тарбия кьеялъул:\n- Гьудуллъи бищун к1удияб хазина бук1ин бич1ч1изаби.\n- Кицабаздалъун малъа-хъвай гьаби.\nДарсил алатал:т1ахьал, ребус,компьютер, кицаби хъвараб плакат.\n«Предложениялъул тайпа цоял членал.»\nПахрудинова Айшат Назирбеговна\nДарсил тема: Предложениялъул тайпа цоял членал.\nКласс дарсиде х1адури\nПредложениялъул членалги баяналги данде ккезаре.\nРебус (дарсил темаялъул ц1ар рагьи, дарсил мурадал рици)\nРокъобе кьураб х1алт1иялъул хал гьаби\nТайпа цоял членалгун предложениязе баян кье. Мисалаздалъун бич1ч1изаби\nТайпа цоял членаллъун бат1и-бат1иял предложениялъул членал ккей.\nКицабазда т1асан тарбия кьеялъул к1алъай. «Гьудуллъиялъул гъот1ода, гьудуллъиялъул х1акъалъулъ кицабиги нахъа хъван, бат1и-бат1иял пихъазул шаблонал ххей. Гьудуллъиялъул г1аламатлъун гъвет1 ккей.»\nДарс щула гьаби\nКицаби ц1али,тайпа цоял членал рати.\nПредложениялъулъ раг1аби маг1на кколедухъ рекъезарун хъвай..\nХ1ухьбахъиялъул минута. Гьудуллъиялъул х1акъалъулъ коч1охъ г1енекки.\n1.Гьоркьор риччарал тайпа цоял членал лъей.\n2. «Крестикал-ноликал» -Суалал\nДарсил х1асил гьаби (Рефлексия)\nРокъобе х1алт1и кьей\nПредложениялъул членалги баяналги данде ккезаре. (Х1учч ц1ай бит1аралде)\nПодлежащеялъ гьабураб иш, гьелъул ах1вал-х1ал, ялъуни цоги г1аламат бихьизабулеб член.\nПредложениялъулъ бицен гьабулеб иш лъугьараб куц, бак1, заман, г1илла-мурад бихьизабулеб член.\nКинаб? Лъил? Сундул? Чан? Чанабилеб? Абурал суалазе жаваблъун бач1унеб предложениялъул член.\nПредложениялда жаниб жинца иш гьабулеб ва жиндир х1акъалъулъ бицен гьабулеб член.\nПодлежащеялъул иш жинда т1аде кколеб предложениялъул член.\nМаг1наялъул рахъалъ жиб сказуемоялдаги бухьараб, аслиял гурел падежазул суалалъе жаваблъун бач1унеб член.\n-Тема: Предложениялъул тайпа цоял членал.\nПредложениялъул тайпа цоял членазул х1акъалъулъ лъай г1ат1ид гьаби.\nАвар мац1алде рокьи бижизаби.\nГьудуллъи бищун к1удияб хазина бук1ин бич1ч1изаби.\nКицабаздалъун малъа-хъвай гьаби.\nБатIи –батIиял даражаялъул тIадкъаял тIуразари\nХъвавул ва кIалзул калам цебетIезаби\n«Дир бищун лъик1ав гьудул».\nГьит1инабго сочинение хъвазе.\nТайпа цоял членалгун предложениязе баян кьей. Мисалаздалъун бич1ч1изаби\n-Тайпа цоял членал абула предложениялда жанир жал цого суалазе жаваблъунги рач1унел, цого раг1уда маг1наялъулъги рухьун ругел членазда.\nНижеца, байрам къо баркун, т1угьдул кьола улбузе, яцазе, г1агаразе ва божаразе.\n-Тайпа цоял членазда гьоркьоб бугеб бухьен кидаго сок1к1иналъул бук1уна.\n-Предложениялда жанир гьел цолъизарун рук1уна союзазул кумекалдалъунги, союзал гьеч1ого, г1иц1го интонациялъул кумекалдаги.\nГьелъ х1анч1уларо, къулч1уларо.\nГьесул хъизанги, лъималги, яцалги руго.\n- Тайпа цоял членаллъун г1емерисеб мехалда цого каламалъул бут1аби рук1уна.\nНижер миллаталги, мац1алги, ц1аралги, хасияталги бат1и-бат1иял руго.\n- Амма гьел бат1и-бат1иял бут1абаздаса ккезеги бегьула.\nДунги к1удадаги гьудулзаби руго.\n- Тайпа цоял членазда цадахъ рук1ине бегьула гьезие баян кьолел раг1аби, ай гьел рук1ине бегьула т1ирит1араллъунги\nМихъида х1ур ч1варав,ворхатав гурев,\nКаранлъа г1ехьелав, гъуждулъа г1ебав,\nКинабго рагъари тулакав, къарт1ав,\nЛугбулъа къуватав вук1ана Х1асан.\n- Цох1о предложениялъулъ тайпа цоял членазул чанго бат1иял кьерал рук1инеги бегьула.\nБригадирас к1варкьун ва раг1а-ракьанде щун хъощил хал гьабуна, цинги ахихъанасулгун ва гьесул васасулгун гара-ч1вари гьабуна.\n1-тайпа цоял х1алал\nТайпа цоял членаллъун бат1и-бат1иял предложениялъул членал ккей.(Предложениялъул членал рак1алде щвезари.)\nРук1анила рук1инч1ила цо пуланаб шагьаралда г1умру гьабулел рук1анила предложениялъул киналго членал: подлежащее, сказуемое, бит1араб ва хъвалсараб дополнение, определение ва х1ал. Гьез цоцалъ рекъон г1умру гьабулеб бук1анила. Цо къоялъ ах1и-х1ур бахъанила шагьаралда. Ах1долеб бугила подлежащее: «Г1ела, ч1алг1ана! Щай дун предложениялда(гьаб шагьаралда) цо гурони бук1ине бегьулареб, дида цадахъ гьудулзаби щай гьеч1ел?!» «Нижееги ч1алг1ана, нижееги ч1алг1ана!» -ян такрар гьабуна хут1арал предложениялъул членазги.\nГьанже рахъанила гьал къват1ире, г1агараб шагьарги тун, дунялги бихьизе, гьудулзабиги ц1ехезе.\nАнила гьал анила. Нилъер мег1ер цо танила, чияр мег1ер к1иго танила, г1орал раханила, щобал геланила. Кирго щолел гьудулзабиги гьеч1ила, ракъанила, сваканила. Тату хварал гьал щванила цо борхатаб къел ракьанде. Сверухъе ралагьанила, щиб бак1али лъазе к1веч1ила.\n-Рач1а, лъимал, кумек гьабилин гьезие. Лъида лъалеб, щиб бак1алде щварал гьал? (Доскаялда бук1ина Дербенталда бугеб Нарын-хъала)\nРагьанила каваби, лъугьанила жанире. Тиранила, сверанила. Кирго ратулел гьудулзабиги гьеч1ила. Бугила цо ганч1ида хъвай-хъваг1ай:\n«Дица кеч1 ах1улелъул,\nДида цадахъ ах1е кеч1\n(Ц1алдохъабаз предложениялъул членал ратила)\n-Кин нужеда рак1алде кколеб, лъиениги щванищ гьанир гьудулзаби? (Подлежащеялъе щвана микьгониги гьудул)\nРачанила подлежащеялъ жиндаго цадахъ гьудулзабиги, рахъанила цогидал предложениялъул членазеги гьудулзаби ц1ехезе.\nЩванила гьал цо лъел раг1алде.\n-Лъимал, кумек гьабилин гьанжеги. Лъида лъалеб, щиб бак1алде щварал гьал? (Доскаялда бук1ина Г1андадерил х1ор-Казеной-ам)\nГьенибги батанила гьазда хъвай-хъваг1ай:\n-Предложение предложениялъул членазде биххе. Ругищ гьанир тайпа цоял членал? Лъие щварал гьудулзаби? (Сказуемоялъе)\nГьенисаги рахъанила гьал. Щванила Гендерил къварилъухъе Имам Гъазимух1амад шагьидлъараб бак1алде Гимри-сиялъухъе.\nГьениб батараб хъвай-хъваг1аялъулги разбор гьабунила.\nгьазухъ ярагъ босеян.»\n-Щванила гьанир бит1араб дополнениялъеги гьудулзаби.\nХадур щванилаа Хундерил хъаладухъе.\nГьенибги батана хъвай-хъваг1ай:\n«Рак1аризе анищ зодоса ц1ваби,\nВа рикьизе анищ т1угьдул кинигин,\nКиналго улбузе, гьудулзабазе,\nТ1аде рач1унезе, нухда унезе,\nКьижун рахъунезе, ах1уд унезе,\nГ1ащикъго цоцазухъ рокьи ккаразе.»\n- Предложение предложениялъул членазде биххе. Ругищ гьанир тайпа цоял членал? Лъие щварал гьудулзаби?(Хъвалсараб дополнениялъе)\n-Гьенисан рахъарал Табасараназул ракьалда бугеб анкьго вацасулги цо яцалъулги хъаладухъ рещт1анила.\nГьенибги ц1алана гьаз: «Г1ажаибал, талих1ал,тамашаял, гьайбатал муг1рул руго г1адамал.»\nПредложениялда ратана тайпа цоял определениял.\nГьенисан рахъарал щвана Дагъистаналъул тахшагьаралда бугеб Джума мажгиталде.\nГьенибги ц1алана гьаз: «Г1адатго, т1адагьго къокъун унелъул,\nгьес коч1ол т1амула т1еренал бакънал.»\n-Щванилаа киназего гьудулзаби. Роханила, хинлъанила, рекеранила, к1анц1анила. Рокъоре т1адруссине хиял кканила. Цо заманалдасан х1икмалъун хут1анила. Бугила цо кутакаб хъала. Борхалъиялъ зодоб хъвалила. Берцинлъиялъ пана гьарулила.\n-Валлагь, ц1акъ ч1ух1араб бак1 бихьула гьаниб, щибдай гьаниб бугеб? Щвеладай нилъее гьаниса лъик1лъи?\n-Лъида лъалеб щиб бак1 бугеб гьаб? (Грозный сити)\nРакканила жанире, бугила хъвай-хъваг1ай: «Зодихъе паркъолел гьайбатал ц1ваби,\nц1але, ц1але, ц1але, ц1але, дир т1анч1и. (Ц1.Х1)»\n-Ругищ гьанир тайпа цоял членал?(Гьеч1о, г1иц1го цого раг1и чанго нухалъ такрарлъун буго.)\n-Гьаниб предложениялъул член г1амал к1одого, жибго жиндиего г1ун, г1емер такрарлъулеб буго.\n-Г1амал к1одолъиялъ лъик1лъиялде рачунищ? (Рачунаро)\n-Ругищ нилъее цадахъ рачине гьудулзаби? (Гьеч1о)\nТ1адруссанила г1емерал гьудулзабигун предложениялъул членал г1агараб шагьаралде. Рагьанила каваби, бугила шагьар бакьулъ цо к1удияб гъвет1 бижун. Г1ажаибго х1икматаб бугила гьеб гъвет1ги. Гьелда т1ад бат1и-бат1иял пихъал ругила рижун.\n(Доскаялда бук1ина Сочиялда музей-ахикь бугеб гьудуллъиялъул гъот1ол сурат. Бицина гьелъул х1акъалъулъги. Гьеб гъвет1 ч1ун буго Зорин абурав г1алимчияс. Гьелда т1ад гьес рац1ун руго г1емерал цитрусазул сортал.)\n-Гьединаб гьудуллъиялъул гъвет1 буго жакъа нилъер дарсидаги.(Гьит1инабго нилъецаго гьабураб гъвет1 босун бук1ина дарсиде.)\n-Дица нужехъе кьела бат1и-бат1иял пихъазул шаблонал, нужеца гьезда нахъа хъвай гьудуллъиялъул х1акъалъулъ кицаби.(Пихъал гъот1ода ххезе т1амила ц1алдохъаби)\n-Гьаб бук1ине буго нилъер гьудуллъиялъул г1аламатлъун.(Ц1алила Расул Х1амзатовасул коч1ол мухъал)\n-К1удияб хазина буго гьудуллъи,\n-Гьелде квер хьваг1изе г1едег1уге, вац.\n-Гьудуласда дагьалъ дур бахъараб ццин\n-Цодагьаб къинабе, къват1иб гьурщуге.\n-Г1адамал нужеде гьари буго дир:\n-Панаяб рек1ел ц1а ц1орозе тоге;\n-Ц1уне гьудулзаби, гьел г1емер гьеч1о,\n-Г1айиб камурав чи кивго вижич1о. (Р.Х!.)\nКицаби ц1али, тайпа цоял членал рати.\n-Лъик1аб гьудуллъи хазинаялдаса лъик1аб.\n-Гъвет1 ккола кьалбаз, г1адан ккола гьудулзабаз.\n-Щулияб гьудуллъи г1ощт1оцаги къот1уларо.\n-Гьереси бицунев гьудул кколаро.\n-Къварилъиялде ккеч1ого гьудул лъаларо.\n-Нусго гъурущалдасаги нусго гьудул лъик1ав.\n..., …, …, …, …, … х1анч1и ккола.\nМикьабилеб классалда ц1алулел руго …, …, …, …, …, …, … ва … .\n2. «Крестикал-ноликал» (Лъималазухъе кьела таблица. Щибаб къот1елалда жаниб крестик ялъуни нолик лъела. Бит1араб жаваб-крестик лъола, мекъаб бугони, нолик лъола. Ва ахиралда учителас лъуралда данде кквела).-Суалал\n1. Предложениялда жанир жал бат1и-бат1иял суалазе жаваблъунги рач1улел, цого раг1уда маг1наялъулъги рухьун ругел членал ккола тайпа цоял членал.\n2. Абут1алибица гьезул миллат, мац1, ц1ар бицана. Гьаб предложениялъулъ тайпа цоял членал руго.\n3. Предложениялда жанир тайпа цоял членал цолъизарун рук1уна г1иц1го интонациялъул кумекалдалъун.\n4. Тайпа цоял членазда гьоркьоб кидаго сок1к1иналъулаб бухьен бук1уна.\n5. Предложениялъул бет1ерал гурел членал ккола хъвалсараб дополнение, определение, х1ал.\n6. Дунги к1удадаги гьудулзаби руго. Гьаб предложениялъулъ тайпа цоял членаллъун бат1и-бат1иял каламалъул бут1аби ккун руго.\n7. Тайпа цоял членазда цадахъ рук1ине бегьуларо гьезие баян кьолел раг1аби.\n8.Пат1иматидаги Асилдеридаги салам бице дуца. Гьаб предложениялъулъ тайпа цоял хъвалсарал дополнениял руго.\n9. Предложениялъулъ цого раг1и такрарлъун бугони, гьел ккола тайпа цоял членал.\nАвтор: Пахрудинова Айшат Назирбеговна\nНомер свидетельства: 523274


Гьаб къваридаб хабар кьуна Азербайжаналъул киналго информациялъулал органаз. Гьесул букIана 57 сон. Гъангъарав ва махщел кIудияв актер – гIумруялъго гьес боххизаруна тIолго Азербайжаналъул халкъ. Гьес хIарал ролал рукIана батIияб цо хасияталъул, балагьарав чиясда ракIалда хутIулел, индивидуалиял. Гьев хIарав театралъул спекталаздаса абизе бегьула «Макбет», «Илбис», «Вагиф», «Огь, Париж, Париж..», «КечI хутIана магIарда», «Жеги абичIо «Вокьулин»»; телевизионныял спектаклаздаса «гIурччинал цIороберазул чи», «мадугьалзаби», «Орбан-бурдан». Гьединго Телман хIана телевизионныял фильмаздаги – гьел ккола «Насими», «Гьумер гьороде ккун», «Дун гьавуна ралъдал рагIаллъабазда», «Ункъго гьатIан», «Бокьун буго бичIчIизе».\nТеатралъул хIалтIухъабаца абухъе, гьев цебесеб тIубараб къоялъ вукIун вуго театралда. Къаси цо тIубалалде гьес жиндир ясалъухъе ахIун буго жив квеш вугилан. Амма бачIаун щвараб «скорая помощалъул» тохтирзабазда гьев хвасар гьавизе кIун гьечIо. Абухъе, гьев хвана инфаркталдаса.


Вторник, янв 21 2020\nЦебе цIакъго тIибитIун букIараб, ахираб заманалда, талихIалъ, кIочон толеб бугеб гIадат буго йокьарай яс хъами. Гьеб бахIарчияб ишлъунцин рикIкIунебги батана. Гьеб диналда гуребги, гIакълуялдаги рекъолеб иш гурелъулха.\nГIемерал бусурбабаз абула гьеб бегьулареб жойищилан. ШаргIалъул цIадирабазда борцани, гьеб буго кутакалда кIудияб мунагь бугеб иш. Чияр магIишат бикъи мунагьги такъсир гьабиги гурищ? Гьединаб такъсиралъухъ гьабулеб тамихIги, шаргIалда рекъон, цIакъ кьварараб букIуна.\nГIезегIанго заман буго Дагъистана-лъул Динияб идараялъ, ГIалимзабазул советалъ имамзабазда яс хъамураб бакIалде маслихIат гьабизе гьоркьоре лъугьунгейин лъазабуралдаса. Гьелъул аслияб магIнаги ккола гьеб иш гьабугейин абураб. Щайгурелъул, имамзабаз рекъел гьабичIого толаринги абун, гьезда мугъчIвайги гьабун унел руго гIолохъаби нахъегIанаб ишалде.\nКинаб хIукму гьабуниги, имамзабазухъе рачIинчIогоги чIолел гьечIелъул, бачIунеб буго суал кин гьабилеб гьезда гьоркьоб маслихIатин абураб. Бищун гьелъие лъикIаб нухлъун гIемерисел гIалимзабаз рикIкIунеб буго хъамурай яс эбел-инсухъе нахъе кьей, гьеб мехалъ гьабизе букIине маслихIатги. Гьелдаса хадуб эбел-инсуе бокьани кьела яс, рихани – тела. Хирияб хIадисалда буго: «Бащадаб рагIиялдалъун бугониги квешлъиялъе квербакъарав чи, гьелъул гIахьалчи ккола», - ян. Цоги, нилъеего бокьулареб жо цогидазеги гьабизе бегьуларин абураб нух буго исламалъул. Жидер яс хъамун арал чагIазул бакIалда лъезе рекъараб букIуна щивасе живго. Цинги лъала гьесда кин жиндие бокьизе бугебали.\nЩай гьеб иш гьабурабин цIехедал, батIи-батIиял жавабал кьола. Цояз абула кьеян гьараниги кьечIин, цогидал ратулел руго кьейинго абичIого цогидасе абурай яс хъамулелги, жиндие гьей йокьулинги абун. Гьанже балагьеха, эбел-инсуца кьечIеб заманалдаги гьей яс ячине кколин чIей шаргIалда рекъолищ? Гьесул кинаб ихтияр бугел гьелда тIад, хIатта яс разияй ятанигицин?\nЛъималазе лъикIаб жо эбел-инсудаса лъикI лъалев чи вукIунаро, гьез абуралда тIасан рахине жалго лъималазеги лъикIаб букIунаро, хадусеб гIумруялда кинабгIаги баракат, икъбалги букIунаро гьезул.\nГIолохъабазда кIочонеб буго рокьи кьолевги, берцинлъи цIунулевги, талихIалъул кверщел кодосевги БетIергьан Аллагь вукIин! Гьесул нух цIунун хьвадани, кинабго щвезе ресги буго.\nХIасил гьабуни, гьеб нахъегIанаб пиша, чияр яс хъами халкъалда гьоркьоса тIагIунаро гьев васасул гIагарлъиялъгун, росдал жамагIаталъ гьей эбел-инсухъе тIадюссинайизе гьел тIамичIони.\nАлхIамдулиллагь, нилъ руго бусурбаби, нилъеда тIадаб борч буго щулаго исламалъул нух кквей. Чияр мулкалда, черхалда, къартIалда хIал гьабун кверщел гьаби исламалъ гьукъараб, мунагьаб пиша буго ва БетIергьанасде гIасилъиги ккола.\nДругие материалы в этой категории: « Кидаго къалъаги эбелалъул бакъ\tХунзахъа ХIажимурадица Шамил имамасухъе хъвараб кагъат »


ЗАХ1МАЛЪАБИ КЪЕЗАРИЗЕ К1ВАНИ... - 4 Июня 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2017 » Июнь » 4 » ЗАХ1МАЛЪАБИ КЪЕЗАРИЗЕ К1ВАНИ...\nЗАХ1МАЛЪАБИ КЪЕЗАРИЗЕ К1ВАНИ...\nЖакъа дица гара-ч1вари гьабулеб буго Хунзахъ «Стела» СПКялъул нухмалъулев Г1амиров Къасумилгун.\n-Къасум, бокьилаан нужер маг1ишаталъул х1акъалъулъ ц1алдолезе баян кьуни\n-2005 соналдасан байбихьун маг1ишат-яшавалде лъугьун х1алт1улеб буго нижер СПК. 2014 соналдасан гьеб бач1ана Туш тайпаялъул г1иял хьихьиялде. Гьеб соналдаса байбихьун нижер СПК щибаб соналда г1ахьаллъана Москваялда щиб, Элистаялда щиб, Астраханалда щиб т1орит1улел выставкабазда. Кидаго т1оцебесеб бак1ги босун т1адги руссана. Маг1ишаталда буго кинабниги 1850 бет1ер, гьездасан 1600 бет1ер эбелал чахъабазул ва кьаг1азул ккола.\nГьебгощинаб г1ияе раг1и-хер х1адуризе к1олищ маг1ишаталда?\nХасалоялде херги, кормаги нижецаго г1езабун нахъе лъола. Г1еч1елъубе т1аде Россиялдаса бичунги босула. Зах1малъи буго нижее г1ияе риидалил ва хасалил муч1дул гьеч1олъиялъул. Щибаб соналда г1и кваназабизе риидалилги, хасалилги муч1дул ричун росизе ккола. Араб соналда Байикь росдал мег1ер бичун босун бук1ана 70 азарго гъурущги кьун. Исана рак1алда буго Чачаналъе ине. Гьезул мег1ералъухъги гьебго 70 азарго гъурущ уна, амма нухалг1аги цересезда данде ккун лъик1ал ругелъул,250-300 километралъул манзилги нахъа тун, г1иял гьенире гочинаризе рак1алда буго нижеда. Хасало бокьалги гьединго арендаялъе росизе кколел руго.\n-Кинабго бичунги босун маг1ишаталъе г1иядасан щолеб хайирго бугищ?\n-Санайил маг1ишаталъ хухал, мохмохал, гьан бичула. Квасги къунц1ула, амма бичун гьелдасан щолеб к1удияб хайирго бук1унаро. Гьелъул кило г1иц1го 10 гъурущалде гурого унаро. Г1иял т1ахьазухъги ц1акъго мунпаг1алъи гьеч1еб г1арац гурого щоларо. Пачалихъалдасан кумек щвеч1они, хадусел соназда нижеда г1иял хьихьизе к1вей щакаб жо буго.\n-Цоги кинал зах1малъаби нужеда дандч1валел ругел?\n-Г1ат1идал авлахъаздаса муг1рузде г1иял гочинарулелъул г1емерал зах1малъаби дандч1вала. Г1иялги рачун унелъул, нухдасан машинабаз ч1инт1ун ккола г1иял камиял. Цо-цо бак1алде щвараб мехалда жидер ракьалдасан рачунел ругин г1иял, жидее хъвезе жо кьеян данде рач1уна цо-цо х1алихьатал.\nЗах1малъаби руго г1и гьекъезабизе санаг1атал бак1ал нухда ратунгут1иялъул. Бит1араб къаг1идаялда 12 километралъул манзилалда г1и гочинабун хадуб, гьезие гьекъезе бак1 бук1ине ккола. Цебе Советияб х1укуматалъул заманалда гьеб гьединги бук1ана. Гьанже 20-25 километралъул манзилалда ине кколел руго г1иял гьекъезе лъим бугеб бак1алде.\n-Дуда хадубккунги г1иял хьихьизе рак1алда бугищ?\n-Г1ияде бугеб рокьиялъ к1олеб гьеч1о дида гьел рехун тезе. Нижее маг1ишаталъ кинабго гьабулеб буго цебехун рехсараб г1иял тайпа ц1ик1к1инабиялъе ва лъик1лъизабиялъе. Гьеб гьедин бук1иналъе нуг1лъун ккола дагьаб цебег1ан Россиялъул г1ияхъабазул обществалъул Президент Егоров Михаил Васильевич ва гьесул команда нижер маг1ишаталде гьоболлъухъ рач1араб мехалда гьез гьабураб разилъиялдасанги. Нижер х1алт1изе гъираги буго, рокьиги буго. Рак1алде кколеб буго нижеда рач1ел г1иллабаздалъун кколел зах1малъаби заманалдасанг1аги къезаризе к1велин киназдагоян абун.\n-Хунзахъ СПК рагьилалда цебе мун кинаб хъулухъ-ишалда вук1арав?\n-Москваялъул квана-гьекъеялъул техникумги лъуг1изабун, дун х1алт1улев вук1ана Мах1ачхъалаялъул пиво гьабулеб заводалда. Амма гьениб дир г1емераб заманаялъ рак1 сасинч1о. Дун ана диего рокьулел г1иял хьихьизе Ростовалъул областалде. 12 соналъ гьенивги х1алт1ун, дун т1ад вуссана диего г1агараб районалде. Туш тайпаялъул г1иялги Ростовалдаса рачун г1езаризе байбихьана дица. Байбихьи лъуна 20 г1иялъажоялдасан, гьале гьанже 2 азариде вахунев вуго. Г1иял гьеб тайпа буго гьанги гьуинаб, мохмохги к1удияб. Церехун рехсаралг1адал квалквалал кколел рук1инч1елани, гьездаса хайирал г1иялги рук1инароан. Кинабго хвезабулеб буго дандч1валел зах1малъабаз.\nРедакциялде рач1унел кагътазухъ, дандч1валел СПКязул нухмалъулезухъ г1енеккидал, г1и гочинабиялъул рахъалъ босаниги, мег1ер-г1алахалъул рахъалъ босаниги, Къасумилго г1адал зах1малъабазда дандч1валел руго гьел киналгоги. Рак1алде ккола гьаб жакъа г1адинаб агропромышленнияб комплекс цебет1езабизе х1ажатаб, гьанги, нахги, рахьги къват1исел пачалихъаздаса босич1ого нилъерго аниб г1езабизе х1ажатаб заманалда, гъеж гурун х1алт1и гьабизе лъугьун ругел г1олохъабазул рахъ ккун, гьезда данд ч1валел зах1малъаби къезаризе кумек гьабилин гьеб иш т1аде кколез. Нилъер Президентасги гьеб рахъалде к1удияб к1вар кьолеб буго.


ХитIабги, "чахъабиги", гьелда тIаса пикрабиги\nАраб моцIалъ бищунго гIемер бахIсал ва дагIбаял виртуалиябги хIакъикъиябги дунялалда ккараб жо букIана республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасул парламенталде хитIаб. Гьелда тIаса пикраби рукIана батIи-батIиял.\nЦо-цо мехалда тIубанго гIаксиял. Цояз зодобе бахун беццулеб, цогидаз тIубанго какулеб. Лъалеб букIахъе республикаялъул бетIерлъун Рамазан ГIадулатIипов вачIарабго хас гьабун гьесие критика гьабизе гIадин рагьараб хасаб канал буго "Эхо Москвы - МахIачхъала" абураб.\nАраб анкьалъ букIана гьеб каналалда тIадегIанал "эксперталги" ракIарун хитIаб гьоркьоб лъурал кIалъаял. Журналистаца ва жамгIиял хIаркатчагIаз цIакъ хIаракат бахъулеб букIана щибаб мухъ ккун ГIабдулатIиповасул каламалъе критика гьабизе.\nБихьулеб букIана гьединаб масъала гьезда цебе букIин. Нужеца абила гьеб лъикI бугогури, гьелъие гурищ жамгIиял хIаркатчагIиги эркенал халкъияб информациялъул алатаги ругел абун. Руго нилъер гьединал информациялъул алатал ва журналистал. Гьез рагьун тIалъиялъул гIунгутIабиги рихьизарула, критикаги гьабула.\nГьезие батIалъиги гьечIо хъулухъалда щив вугониги. Амма гьадал дица тIадехун рехсарал радиоялъул "экспертал" гурелха. Гьел рукIана цебесеб тIалъиялъе рекъараб бакъан бачунел чагIи, гьезул палугьаби. Щай гьедин рукIарал, дозул гIунгутIаби рихьуларогойищ? Гуро.\nХIайваназул гIадаб хIинкъи букIун гьеб пикру загьир гьабизе. Сундалъунха гьез критика гьабулеб букIараб республикаялъул бетIерасул хитIабалъе? БукIинчIо кинабгIаги чIван къотIараб анализ. РагIабазде рикIарун, ГIабдулатIиповас гьоркьор реххараб махсарода сверухъ, хIасил калам тIубараб хитIабалда цониги битIараб жо абун рагIуларо гьес.\nЦIакъго гуч гьабулеб букIана Москваялъул студиялдаса кIалъалев цо алфавиталдаса ращдал хIарпал рицине кIоларев "экспертас". ХитIабалда мисалалъе рачарал цо рагIаби ГIабдулатIиповас Пушкинил ругин абун рагIула. Москваялъул "экспертасда" интернеталъул кумекалдалъун лъан буго гьел Достоевскиясул рукIин.\nГьеб "цIияб хабар" лъайгун гьалги, довги битIахъе роххалица жазмуялде ккана. Чанго минуталъ ракIа-рахаризе кIолеб хIал букIинчIо. ГIабдулатIиповасда яги цойгидаса лъазе рес гьечIо киналго областазда кинабго. Гьелъие щибалдаса хитIаб хIадур гьабулел чагIи рукIуна.\nГьав Достоевскиясул рагIаби Пушкинил абун хъварав "гIакълучи" рокъове витIизеги бегьилаан щив гьев ватаниги. Амма дица гIажаиблъи гьабуна ГIабдулатIиповасда филолог гурев чиясда лъана гьел хитIабалда Пушкинил абун хъварал рагIаби гьесулазда релълъарал гьечIеллъи. " Уверуйте в дух народный и от него единого ждите спасения и будете спасены..." - ян "абун буго Пушкиница..." - ян лъалхъи гьабуна ГIабдулатIиповас.\n"Бихьулищ, гьесулазда релълъаралцин гьечIо, вагIза гьабулев чи гIадин кIалъалев вуго Алесандр Сергеевич" - ин. Студиялда рукIарал битIахъе лъавудаса унел руго роххун жидеца гьев Пушкин гуревлъи чIезабунин. Гьабун гьечIищха кIудияб такъсир республикаялъул бетIерас?\nДостоевскиясул рагIаби Пушкиние кьун рагIула гьес. Гьал чагIазул гIамал-хасият бихьарабго дир хIукму ккана гьанив хIакъикъияв Пушкин вачизе. Гьес гIадин мухIканго жакъасел "экспертал" лъицаниги рихьизарун ратиларо. Киналго заманабазул рукIараб къагIида гьел. Гьеле гьел мухъал:\n"Щайха гIачиязе эркенлъиялъул рахIмат? Гьел къунцIизе ккола, хъвехъизе ккола" - ян абулеб поэтас. Дир щибниги дагIба гьечIо ГIабдулатIиповасе критика гьабулел чагIазде гьеб критика гьез церсел бутIрузе, кьвараразегун кьураразе гьабулеб букIун батани.\nГьеб гьабизе ихтияр буго дир пикруялда Сулайман Уладиевасул, ГIалисултан ГъазимухIамадовасул, ГIисалмухIамад Набиевасул, "Черновикалъул", хIатта Заур Гъазиевасулгун Узунаевасулцин. Гьев кIиявго хIинкъулароан МахIачевасе ва Амировасе критика гьабизе. Дун гьезул критикаялда рази гьечIого вукIинеги рес буго.\nАмма гьезул ихтияр буго моралияб критика бокьарав чиясе гьабизе. Гурони зулмучагIазе къулун, эркенлъи кьурал ва къисас босуларел каки буго лагъзадерил хасияталдаса. Лагъзал хIажат гьечIо жакъа Дагъистаналъе. Азарго гIунгутIаби ругониги Дагъистаналъул аслияб тIокIлъи ва тIадегIанлъи буго рагIуе эркенлъи ва битIараб бицин.\nЧи вихьун, миллат бихьун, гьабулеб гуребха, хIакъикъияб, рагьараб ва инсан рухIияб рахъалъ вацIцIад гьавиялде ахIулеб. Хабар лъикIаб рагIайги.


Дагьал церегIан къояз полициялъулазулгун букIараб тунка-гIусиялъул хIасилалда рухарал «Я помощник президента» абураб жамгIияб гIуцIиялдаса гIолохъабаз низамцIунулезда тIасан прокуратураялде гIарза хъван буго.Гьез рикIкIунеб буго жидада щибго гIайиб гьечIониги руханин жал къуваталъул идарабазул вакилзабаз.\nГьал къоязда Дагъистаналъул прокуратураяле ва цIех-рехалъул идарабазде чанго гIарза кьун буго полициялъ рухарал «Я помощник президента» абураб жамгIияб гIуцIиялъул вакилзабаз. Гьез тIалаб гьабулеб буго къанунги хвезабун, жидерго хъулухъалдаса пайдаги босун, щибго гIайиб гьечIел гIадамал рухиялъухъ полициялъулал тамихIалде цIайилан.\n4 июлалда МахIачхъала бакьулъ бегьулареб бакIалда хъалиян цIалев вукIарав чиясухъ телефон нахъе босун, хадув гьев чи ккун полицилъулаз гьев инжит гьавулев вихьараб мехалда гьоркьоре лъугьанин жал, гьел полициялъулаз жидецаго бухIулеб букIанин къватIбакьулъ хъалиянин, амма гIадлу цIунизе кколел нужеца гьеб щайин хвезабулебин жидеца цIехей бегьичIого жидеда тIаделъанин низамцIунулелилан лъазабулеб буго президентасул кумекчагIаз. Жидеда щибго гIайибги букIинчIила гIадатияв чиясда нахъасан рахъин гуреб жидее щибго къваригIараб жоги букIинчIин хъвалеб буго гьез жидерго официалияб сайталда. Амма гIолилазул тIадкIалъай бегьичIого гьел рухизе, полициялде рачине лълъугьинин къуваталъул идарабазул хIалтIухъаби, гьединлъидал гIадатиял гIадамазде данде гьабураб такъсиралъухъ гьез жаваб кьезе кколин рикIкIунеб буго «Я помощник президента» абураб багъа-бачариялда гъорлъ ругез.\nГьедин полициялъулгун букIараб рагъ-кьалалъул хIасилалда жамгIиял хIарактачагIазул чанго чи азарханаялде ккун вукIана, цоясул рукь бекун, цойгидасул хьабалухъгIучIал рекун гIураб зарал ккун буго гIолилазе. Цо бетIер бекарав вас тохтурзабаз азарханаялда вегизавунго чIезавун вуго.\nКъуваталъул идарабазул вакилзабаз гIолилал рухиялъе гIайиб гьезда жидедаго бугин рикIкIунеб буго полициялда. Гьез абулеб буго щибго изну гьечIого полициялде жаниреги лъугьун гьенир ругел документалги росун, камераялъ гьениб лъугьунеб бугебщинаб бахъулел рукIанин президентасул кумекчагIийилан. Берцинго абураб жоги бичIчIичIила гьезда, полициялъулал инжит гьаризе, гьезде хъубал жал ахIизе, кIалал гьикъизе лъугьанилан лъазабулеб буго дагъистаналъул полициялъулаз.\nГьеб ишалъул халгьабизе, лъида гIайиб бугебали чIезабизе лъугьун руго Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъул хIалтIухъаби. Гьеб идараяялъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулев Темирбегов Расулица «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда абуна гьеб ишалъул жеги мухIканлъи чIезабун гьечIилан.\nРасул Темирбеков: «НизамцIунулез къуват хIалтIизабунила гьел гIолохъабазде дандейин абурал гIарзал руго нижехъе рачIун, гьезда рекъон нижеца цIех-рехги гьабулеб буго. Гьаб сагIаталда жаниб жеги мухIканго лъида гIайиб бугеб, щиб гьениб унго-унгоги ккарабали чIезабун гьечIо. Гьеб бакIалдаса аскIоса гIебеде рукIарал гIадамазулгун гара-чIвариял гьарулел руго нижеца, гьезул цояз абулеб буго гьел жамгIиял хIаракатчагIаз полициялъулал инжит гьарулел рукIанин, гьезул погонал тIунилан цойгидаз абулеб буго полициялъулаз щибго гIайиб гьечIел гIолохъаби руханилан. Гьеб киналъулго хIакъикъат чIезабиялда тIад хIалтIилел руго ниж, гьелъул хIасил анкьил ахиралда лъала».\nГьеб иш кибе щунин бугеб, нужеда гьанжеялдаса хадуб щибин гьабизе ракIалда бугебилан цIехезе «Эркенлъи» радиоялъ бухьен гьабизе хIал бихьана «Я помощник президента» идараялъул пресс-хъулухъалъулгун, амма гьезул кIиябго телефоналде ахIаниги гьенисан жаваб щвечIо. МухIканал гурел баяназда рекъон республикаялъул тIалъиялъ гьезда лъазабун буго гьеб ишалда сверун тIокIаб ахIи-хIур гьабугейилан, гьединлъидал журналистазе киналгIаги баяналги кьогейилан. ТIалъиялъе гьеб кIиябго рахъалда гьоркьоб рекъел гьабизе къваригIун бугилан.\nГьеб къваригIун букIиналъе нугIлъи гьабулин абизе бегьула гьеб тунка-гIусиялда хурхун Дагъистаналъул нухмалъулев ГIабдулатIипов Рамазаница гьабураб кIалъаялъги. Полициялъулаз вухун азарханаялде ккарав МухIамадов СагIидихъе щвезе вачIун вукIана Рамазан ГIабдулатIипов Дагъистаналъул Жанисел ишазул министер МухIамадов ГIабдурашид.\nГIабдулатIипов Рамазан: «Жакъа гьаниве министргун цадахъ вачIун вуго дун. Гьелъ бихьизабула нилъеда гьоркьоб щибниги дандеккунгутIи букIине кколарилан. Киналго цадахъ рекъон хIалтIизе ккола. ГIадлу цIунизе тарал полициялъулаз гьебги хвезабун гIадатиял гIадамал рухулел ругони гьел тамихIалде цIазе ккола, амма жалго гIадамаздаги лъазе ккола жал къануналда рекъон хьвада-чIвадизеги хIалтIизеги кколеллъи. Гьебги хвезабун кигIан лъикIаб хIалтIи гьабулеб бугониги гьелъул хIасил кколаро. Цере-цереги полициялъулаз гIадамал рухиялъул хIужжаби рукIана, гьеб мехалдаги ГIабдурашид МухIамадовас гIайибиял хъулухъалдаса нахъе реххун рукIана, гьаб нухалдаги нилъеца букIине кколеб хIалалъ цIех-рех гьабила гьеб ишалъул».


Котровасул къотIноб бугеб салафиязул мажгиталда имам хиси гъалатIлъун рикIкIине бегьула лъил рахъалдаса гьеб гали батаниги. Киналго диназе, хIатта дин гьечIезецин ращадал ихтиярал кьолеб конституциялдаги, "диналъулъ хIалица дин гьабизе тIами" гьечIин абулеб Аллагьасул калам Къуръаналдаги данде кколареб жо гьаби цо хасал къокъабазул политикияб провокация гIадин бихьулеб буго.\nТIубанго гьелда ракI чIана киналго рахъаз тIад калам тун гIалимлъун рикIкIунев, сабурав, гIакъилав гIодов виччарав, кIудияб мажгиталъул имам МухIамадрасул СагIадуевасул калам рагIарабго. "Гьаб мажгиталда имам хисизе ккей рухIияб идараялъул пикру гуро. Гьединаб амру буго " тIасан". Дун гьанив вачIун вуго мажгиталда, Аллагьасул рукъалда кIулал рарал рихьизе бокьичIого, иш гьелде унеб букIун. МаслихIаталъул мурадалда..." - ян абулеб буго СагIадуевас.\nГьеле гьеб "тIасан" амру бачIанин абураб жоялъул гьабизе кколеб буго хIисаб. Республикаялъул бетIерас гьедигIан ургъичIеб амру кьезе рес гьечIо, щалха гьел "тIасан" амраби кьолел гIадамал? Москва? Москваялдаги батIи-батIиял ругелъул Шималияб Кавказалда нухмалъиялъул ва политикияб асаралъул централ. Къуваталъулзе щолищ гьединаб рес политикияб хIукму тIасан гьечIого гьанир ишал гьаризе? Салафиял мекъи ратани гьезул асар дагь гьабизе ккола гIелмуялдалъун, вагIзаялдалъун ва цогидал ракълилал сурсатаз, автоматаца ва БТРаз гурел. Россия жакъа цебе тIураб дуниялалда демократияб нухмалъиялъул пачалихълъунги хIан, I937 сон такрар габулебищ бугеб? Кин доб букIараб Расул ХIамзатовасул?\n"...Жеги къачIеб мажгит телариланищ,\nКъуръан цIалулезул цIарал хъвалелищ?\nМажгиталда жанир какал ралезул,\nКалошал рикIкIунел жеги свакачIищ? - ин.\nРохьореги ун флешкабиги ритIулел, бандитлъиги гьабулел чагIазда рахIму гьабизе кколареблъи хIакъаб жо буго. Гьел руго намусалъулги, диналъулги, къануналъулги нухдасаги ун гIадамазда данде кьвагьдолел чагIи. Амма ургъичIеб, ахIмакъаб политикаялъ рохьоре гъолел ругин, диванал гьечIел къисасазги, рикъулел чагIацаги рачунел ругин гIолилал гьеб нухдеян абурабгиха бугеб пикру. Гьебги гIадада бижараб жо батиларо, рохьорги батIи-батIиял рукIинарищха гIадамал, хутIараб гIаламалда гъорлъго гIадин?\nХIасил калам, гIемераб ва халат бахъараб хIалтIудаса хадуб кIиго сонгIан заманаялъ лъугьун букIараб парахалъиялъе ахир лъезе бокьараб гIадаб жо халлъулеб буго. Гьалдолеб хьагида тIалъел лъурабго цо гьитIинабниги каратI тола жаниса хIухьелги ун гьалдей чучлъизе. Гьеб хIисаб букIанин абизе бегьула Котровасул къотIнобги, кибалиго Югалъулаб автостанциялъул рахъалдеги бугеб кIиго мажгит идараялда гъоркье унарел чагIахъ теялъ. Бугелъул хасаб социалияб ва динияб къокъа жидерго дин бичIчIиялъул кьучIалда цо бакIалда данделъулел.\nГьезул законалда ва пачалихъалда данде гьабулеб хIалтIи батичIони тезе ккола гьел Конституциялъ кьураб ихтияралда. Гьел чагIи гьениса хъамизе, ялъуни гьенирги идараялъул чагIи тIамизе гьабураб хIукмуялъ щибниги щвезе жо бихьуларо, легалияб ахIвал-хIалалдаса легалияб гуреб, ай балъгоял рукъзабахъ, подвалазда, чердаказда, авлахъазда ва рохьор какде гIадамал ритIи гурони. Щал жакъа нилъедехун кьвагьдолел чагIиян гьикъани, гьел руго 90 абилел соназда нилъер тарбиялдасаги, хъаравуллъиялдасаги арал лъимал, жакъа рохьоса нилъедехун кьвагьдолелин абун букIана диргун букIараб цо гара-чIвариялда Рамазан ГIабдулатIиповас.\nГьебго такрарлъилародай мажгиталдасаги махIрум гьарун рагъул ва къватIисел къуватазул къорикье, нухде реххун тарал гIолилаз жакъа? ТIаде жоялъе жакъа щибнги республикаялъул тIалъиялда рачIел гIиллабаз къо бахъанагIан цIикIкIунеб буго протесталъул ва дандечIеялъул потенциал. Гьелъие гIемерал гIиллабиги руго: ТIоцересел - политикиял ва кадровиял хиса-басиязул хIасилалда къватIир ккарал, бюджеталъул моцIудаса батIа гьабураб халкъ.\nКIиабилел - коррупция ва криминалалда данде унеб къеркьеялъул хIасилалда жанир ккарал, улка тун арал ва гьезул гIагарлъи ва пикруцоязул аскар. Лъабабилел - социалияб ращаголъи гьечIолъи, хIалтIизе бакIал риларал гIадамал, полициялъул ва къуваталъулазул къурбанал, ихтиярал хвезарурал, риларал, рикъарал, араб бакI лъачIого тIагIарал ва гьезул гIагарлъи, Ротенбергил магъалабазда данде рахъарал нус-нус камазистал ва гьадинго тIалъиялдаса рази гьечIел аза-азар гIадамал.\n-Ункъабилел - Рамазан ГIабдулатIиповасул политикиял дандиял, рищиязда къурал къезарурал ва тIаде рачIунел республикаялъул ва думаялъул рищиязул къеркьохъаби. Мандат щолездаса, гьеб щвезе бокьарал, щвечIого хутIарал ва гьезул аскар.\nГьеб ахIвал-хIалалда тIаде бачIунеб финансовияб кризис, къалел хIалтIул бакIал ва ургъунго къватIир гъурал гIадин мажгит биларал вагьабиялги лъикIалъе рукIинищха? Бащдаб лъагIелалъ цебецин тIубанго нумалъиялъул кверщаликь ва парахатаб хIал букIана, нахъойги карчелал цIикIкIунел руго ва гьурал хIалуцунел руго. ЦохIо хьул ва анищ лъезе жо хутIана штурвалалда нахъа гIемерсоназулаб нумалъиялъул хIалбихьи бугев гамихъан вукIин.\nМиллияб политикаялъулги, диниялгун жамгIиял гьоркьорлъабазулги рахъалъ улкаялда рикIкIунев политикас цIунилин Дагъистан ва битIараб нухда бачилин. Амма гьава-бакъ расги лъикIаб гьечIоха... Хабар лъикIаб рагIайги.


Машидат Гъайирбегова гьаюралдаса - 90 сон\nЦо дур мегIерлъун те дун\nМагIарул театралда данделъун рукIана шагIиралъул асарал рокьулел\nМагIарул шигIрабазул иргадулаб байрам байбихьана Машидатил гIумруялъул ва хъвадарухъанлъиялъул хIакъалъулъ бицунеб видеофильмалдасан. ЦIидасанги гIагараб миллатгун кIалъана кIудияй шагIир. Гьенив кIалъазе вахъарав Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул правлениялъул председатель МухIамад АхIмадовас бицана шагIиралъул хIакъалъулъ. ТубхIат Зургьаловалъ ракIалдещвезаруна шагIиралъулгун рукIарал дандчIваял, цIалана Машидатил кучIдул. Гьединго шагIиралъул хIакъалъулъ кIалъаял гьаруна гьелъул хIакъалъулъ тIехь гIуцIарай Каримат ГъалбацIовалъ, шагIиралъул гIагарав чи Денга Халидовас, районалъул бетIер МухIамадзагьид Муслимовас. Адабияталъул байрамалда жигараб гIахьалчилъи гьабуна республикаялъул районазул школазул цIалдохъабаз. Гьез пасихIго рикIкIана Машидатил кучIдул. Балагьаразе кIудияб асар гьабуна Унсоколо районалъул Генуб росдал гьоркьохъеб школалъул цIалдохъабазул церерахъиналъ. Гьез бихьизабуна Машидатица имам Шамилил хIакъалъулъ хъвараб асаралъул кьучIалда гIуцIараб спектаклялъул бутIа - имамасул вас Жамалудинилгун дандчIвай.\nМагIарул кочIохъабаз ахIана гьелъул рагIабазда кучIдул. Байрам берцин гьабун букIана шагIиралъул рагIабазда ватIаналде букIине кколеб кIудияб рокьул хIакъалъулъ хъварал кучIдул ахIараб чIарадисезул бихьиназул хоралъ.\nГьал магIарул кьурабаз кьабун цIун буго дир ракI\nМашидат. Гьадинаб цIар кьун буго шагIиралъул 90 сонилаб юбилеялде магIарул шагIир ТубхIат Зургьаловалъул редакциялда гъоркь къватIибе биччараб тIохьое. Материал данде гьабун, гьеб бахъун буго шагIиралъул гIагарай гIадан, шагIир, журналист, Дагъистаналъул мустахIикъай учитель Каримат ГъалбацIовалъ.\nТубхIатил цеберагIиялъ дида ракIалдещвезаруна Машидатихъе цIалдохъабиги рачун унел рукIарал лахIзатал. Суратаздасан цIалдолезухъ ялагьун йиго тIадегIанай магIарулай, магIаруллъиялъухъ рокьи ккарай, гIагараб халкъалдаги ватIаналдаги жидер мегIерлъун тейилан ахIи балей хутIарай шагIир.\nДун кисаян гьикъани,\nКверги борхун абила,\nЛъол цIвабзазде гIагарал\nМугIрул щибан гьикъани,\nГIемераб ракь бугилан.\nПрочитано 1209 раз\tПоследнее изменение Пятница, 22 декабря 2017 10:25\nДругие материалы в этой категории: « Макьие заман гIолареб хIалтIи\tМустахIикъал магIарулал »\n22:49, 16 января 2022, 50\n22:45, 16 января 2022, 51


Лъица цIогьабаздаса бацIинабулеб бугеб Дагъистан?\nМухъалъул бутIрузда ва кIудиял хIакимазда хурхун рагьарал такъсир гьабиялъул ишал гIемерлъулел руго Дагъистаналда. Жиб-жиб анкьалда баккула информация мухIканав хIакимас гIарац бикъун бугин бюджеталдаса яги цогидаб такъсир гьабун бугилан жиндирго хъулухъги хIалтIизабун. Цоял дагъистанияз рикIкIунеб буго нахъегIанал хIакимаздаса бацIад гьабулеб бугин республика Рамазан ГIабдулатIиповас. Цогидаз рикIкIунеб буго Дагъистаналда низам чIезабулеб бугин федералиял хъулухъаз.\nДагъистаналъул хIакимазе гIадлу гьабулеб бугин Кремлалъилан абуна «Эркенлъиялъе» Экономикияб политикаялъул институталъул хIалтIухъан ва «Регнум» информациялъулаб алаталъул шеф-редактор Константин Казениница.\nКонстантин Казенин: «Такъсир гьабиялъул ишазде ккана кIудиял хIакимал. Федералияб нухмалъиялъул кумекги гьечIого гьел чагIазе гIадлу гьабизе кIоларо Дагъистаналда. ТIадежоялъе, нилъеда лъала, уголовиял ишал рачунел руго Москваялдаса яги СКФОялдаса цIех-рех чIагIаз. Жибго цIех-рех бачунеб мехалда низам цIунулез къанун гурони тIокIаб жо хIалтIизабизе кколаро. Щайгурелъул цIех-рех политикиял хIайги гъорлъ жубан бачине байбихьани, низам цIунулездехун гIадамазул бугизеги дагьаб бугеб лъикIаб бербалагьи жеги гIодобегIан ккела. Уголовиял гьел ишални рагьизени некIого заман щун букIана».\nХIакимазени тамихIал гьарила, амма гьел хисизе чагIи ратиладай республикаялда? Гьеб масъала чIолеб буго Дагъистаналъул хIукуматалда цебеилан абуна Казениница. Хисизени чагIи къанагIат гурони гьечIин, абуна экспертас ва тIаде жубана, такъсир гьарурал хIакимал хисизе гIадамал щолел гьечIиланги абун уголовиял ишал рагьичIого тезе бегьуларин. «Кадровияб политика тIубанго хисизе ккола Дагъистаналда ва гIолилазе нухал рагьизе ккола. ГъалатIал гьарунги ругьунлъила гьел хIалтIизе», - ян абуна экспертас.\nДагъистаналъул криминалиябгун феодалияб система хисизе бокьун буго Россиялъул нухмалъиялъе илан рикIкIунеб буго «Кавказалъул политика» сайталъул бетIерав редактор ва жамгIияв хIаракатчи Максим Шевченкоца.\nМаксим Шевченко: «Рамазан ГIабдулатIиповас рахъ кколеб гьеб хIалтIиялъул. Республикаялъул цебетIей ккола гьесул букIине кколеб аслияб мурадлъун. Криминалиябгун-феодалияб система Дагъистаналда баккана Союз биххараб мехалда. Ва ахирисел соназда жаниб гьеб система къвакIлъана, амма гьеб хIехьезе кIолеб хIал гьечIо. Россиялъул финансазул министерлъиялъул сайталде ракке. Нужеда бихьила ахирисел соназда жаниб Дагъистаналъе гIарцул цIакъ кIудиял дотациял кьолел рукIин. Чачаназул республикаялъе кьолел гьечIо гьединал дотациял. Социалиял гIузрабаз цIураб, мискинаб Дагъистан ва бечелъиялъулъ гъанкъулел ругел хIакимал – гьединаб ахIвал-хIал республикаялда букIиналъги рохьазда гIемерлъулел ругел террористал. Гьеб бичIулеб букIинчIо нухмалъиязда ругел чагIазда. Жакъа гьенире рачIараз гьеб хIалтIи гьабилебищ лъаларо, амма рехун тезе гьеб хIалтIи бегьиларо. Дагъистаналда бугеб нухмалъиялъул система релъулъунеб гьечIо пачалихъияб нухмалъиялда».\nДагъистаналда байбихьарал хиса-басиязе цо-цояз гIиллалъун рихьизарулел руго Сочиялда рукIинисел олимпиял хIаял. Амма Шевченкоца абуна хIаязда бараб жо щибго гьечIилан. Гьес абуралда рекъон, 20II соналда Москваялъул Болотнияб майданалда арал пикеталгун митингазул хал-шал гьабуна Россиялъул хIукуматалъ ва гьелда бичIана улкаялда гIемерлъулел рукIин Владимир Путинил политика рекIее гIоларел чагIи. «Президентасул администрациялда бичIана Россиялда хиса-басиял гьаризе кколин. Политикияб система криминилиял элементаздаса бацIцIаад гьабулеб буго Кремлалъ», - илан абуна Шевченкоца.\nПолитикиябгун криминалияб ахIвал-хIал бищун хIалуцараб Россиялъул регионлъун ккола Дагъистан илан абуна экспертас. Гьесул рагIабаздаса рекъон, республикаялдаса чанги батIиял харбал щола. Мисалалъе, хIакимазул рохьилалгун бухьенал ругин, Жанисел ишазул министерлъиялдаса цо-цо чагIазул ва депутатазул кин баккарабали лъалареб кIудияб бизнес бугин. Гьелдалъун, Россиялдаго унеб система бацIцIинабиялъул тадбиралде гъорлъе ккана Дагъистанги илан абуна Шевченкоца.\nРегионазул социалиялгун экономикиял цIех-рехал гьарулеб RAMCOM централъул нухмалъулев Денис Соколовасги рикIкIунеб буго Дагъистаналда гуреб цогидал регионаздаги нахъегIанал хIакимаздаса бацIад гьабулеб бугин политикияб система.\nРоссиялъул цо-цо регионазда гьеб процесс некIого байбихьун букIанилан бицана экспертас. «Шималияб Кавказалда хъвалел рукIинчIо, щайгурелъул гьенир ругел масъалаби тIураялъ ахIвал-хIал жеги хIалуцинабиялдаса хIинкъун рукIана. Амма хиса-басиял гьаризе Кремлалъе нухал ратана», - ян абуна Соколовас.\nЭкспертас гьединго абуна, Дагъистаналда тIоцебе тIагIинабизе кколин тухумчилъи. «Кланазул системаялъ ккун руго киналго пачалихъиял идараби: школаби рукIа, министерлъаби рукIа, полиция букIа. Амма гьеб система бачIунаго хвезабизе кIвезе гьечIо, щайгурелъул гьелда гъорлъ руго финансазул ва къуваталъул сурсатал ругел чагIи. Дагь-дагь ккун гьеб суалалда тIад чара гьечIого хIалтIизе ккола», - ян тIаде жубана ахиралда Соколовас.


Дунялалда коронавирусалъ унтаразул къадар бахана 67 миллион чиясде. Роспотребнадзоралъул баяназда рекъон, цIех-рех гьабурал 70 проценталдаса цIикIкIун гIисинал лъималазул (7-8 сон базегIан) коронавирусалде данде иммунитет лъугьун батана. Гьелда рекъон, лъимал къанагIат гурони унтулел гьечIин абун цIуна-къай гьабичIого тезе бегьиладай? Ясли-ахаздеги лъимал эркенго хьвадула, амма гьел щвезаризе яги нахъе рачине рачIарал эбел-инсуда маскаби ретIинарулел руго. Лъималаздаса цоцазде бахународай гьеб унти? Гьединал суалал гIемер раккула лъималазул улбузда гьоркьор. МахIачхъалаялъул лъималазул щуабилеб поликлиникаялъул педиатр ПатIимат Шамсудиновалъ бицана коронавирус унти баккаралдаса нахъе жидеца гьабураб хIалтIул ва дандчIварал захIмалъабазул хIакъалъулъ.\n- Унтул бищунго кор боркьараб заманалдаги ниж рокъор гIодор чIун рукIинчIо. Поликлиникаялда гIуцIун букIана коронавирусалъ унтарал лъимал къабул гьарулеб ва гьезул хал гьабулеб бакI, - ан бицана ПатIиматица. - Коронавирус букIунин абун цогидал унтабиги тIагIун рукIинчIелъул, цогидал унтабигунги рачIунаан нижехъе яги телефоналъ ахIулаан. Коронавирусалъ унтарал яги цIа-кан бахун рачIарал лъималазул хал гьабулаан, анализал росулаан. Гьеб унти тIатарал лъималазе дарабиги хъван, малъа-хъваял гьарулаан. ЗахIматго унтарал чангоял больницаялдеги ритIана.\nЛъималазде коронавирус бахунарин абун гьел бокьахъе риччан тезе бегьуларо. Цо хъизамалда чIахIиял унтараб мехалда лъималаздеги гьеб унти гIемерисеб мехалда бахинчIого хутIуларо. Коронавирус бахарал лъимал захIматго унтуларо. ГIемерисезул унтул гIаламатцин къватIибе кьечIого тIагIун батула. Гьеб мехалда гIадамаздаги ракIалде кколеб буго гIисинал лъимал унтизего унтуларин абун. КIочене бегьуларо, загIипал, батIи-батIиял унтаби ругел лъимал рахунел унтабаз хехго унтулеблъиги. Рахунел унтабазул тохтурзабаз гьединал малъа-хъваял гIемер гьарула, амма эбел-инсуца гьел гIадахъ росуларо. Гьаб бигьаяб гуреб заманалда атракционазде, гIемерал гIадамал ракIарарал бакIазде лъималги рачун хьвадулелги камуларо.\n- Тукабазда, ясли-ахазда, жамгIияб транспорталда маскаби ххезе тIадаблъун бихьизабун буго. Лъималаз ххун гьечIони щибго абуларо. Гьезде бахунарищ унти?\n- ВОЗалъ ва ООНалъул Лъималазул фондалъ щуго сон бачIеб лъимада маска ххезаби битIараблъун рикIкIунаро. ГIисинал лъималазда маска ретIунги бажаруларо, гьелъул магIнаги бичIчIуларо. Балугълъуде рахинегIан лъималазул гьуърул гIатIилъулел рукIуна. Лъабго сон тIубазегIан лъималазул хIухьел цIалел мухъал къваридал рукIуна. Маскаялда гъорлъайин абуни хIухьел босизе жеги захIмалъизе рес буго.\n6-11 сон барал лъималазда маска ххезабула коронавирусалъ унтарал гIадамазда гьоркьор ругони. Гьенибгицин хIисаб гьабизе ккола лъимада маска ххезе бажарулеб бугищ, гьелъ лъимадул психикаялъе лъикIаб гуреб асар гьабулеб бугищали.\n12 сон баралдаса нахъе лъималаз, чIахIиязго гIадин, маскаби ххезе лъикIаблъун бихьизабун буго ВОЗалъ, хасго гьел унтарал гIадамазда гьоркьор ругони. Ясли-ахазда, школазда, спортзалазда лъималазда маскаби ретIинаруларо, гьоркьоса къотIичIого рагъарахъдулелъул маскабазулъан хIухьел цIазе захIмалъиларедухъ.\n- Лъимал коронавирусалъ унтаниги, гьездаса чIахIиязде унти бахунарин абураб хабар битIараб бугищ?\n- ГIемерисеб мехалда коронавирус лъидаса бахарабалицин чIезабизе кIоларо. Унти бахиналъул хIакъалъулъ тохтур-инфекционистасда цIехезе ккола. Лъалеб жо буго, бокьараб бахунеб унти хехго тIибитIизе рес буго унтарав чи ченхъолев вугони. Гьелдалъун вирус гьаваялда хехго тIибитIула. Лъимадулин абуни, къватIибе кьолеб хIухьелги хъегIиги чIахIияздаса загIипаб букIуна.\nДунялалдаго гьарурал цIех- рехаз бихьизабулеб буго лъималаздаса коронавирус унти гIемер тIибитIулеб гьечIолъи. Ясли-ахазда ва школазда гIисинал лъималаздаса цоцазде унти баханин абунги гIемер рагIуларо. Рокъоб коронавирусалъ унтараб лъимер бугони, цо хъизамалда гIумру гьабун ругел гIадамазде унти бахинчIого букIинеги рес гьечIо, гьел кидаго аскIор рукIунелъул.\n- Лъимал коронавирус бахиналдаса кин цIунилел? Яги гьез унти бигьаго хIехьолин абун гIодоре риччан рукIине бегьулищ?\n- Хъизамалда COVID-19 бугев чи ватани, гьев киназдасаго батIаго вукIине ккола. Унтарасда 1,5 метралъ аскIобегIан къазе лъимерги биччаларо. Унтарас ва лъимералъ маскабиги ххезе ккела. Рукъ щибаб къойил рагIа-ракьанде щун биччараб чIартица бацIцIине ва гордал- нуцIби рагьун цIияб гьава хьвадизабизе ккола. КъватIире унелъул гIисинал лъималазда малъизе ккола гIадамал гIемерал бакIазда чIогеян, рокъоре щвейгун сапнаца кверал, мегIер, кIал чуреян. Рахунел унтабазул аслияб тушман ккола рацIцIалъи. Гьебги бичIчIизабизе ккола лъималазда. Нагагь цIа-кан бахун бугони, нужецаго дару-сабаб гьабизе лъугьунге, тохтурасухъе ахIе. ГIемераб лъим гьекъе.\nУнти бахинаредухъ иммунитет щула гьабизе бегьула. ЦIикIкIун витаминал гъорлъ ругеб квандаса пайда босила. Бакъвараб пихъил компотал гьекъани, лъикI букIина.\nКоронавирус унтул гIаламатал ккола – цIа-кан бахин, сири бай, бетIер унти, загIиплъи, магIазукъалал раци, хIалцен, хIухьел цIазе захIмалъи, ччорбал унти, конъюктивит. Цо-цо мехалда чехь-бакь унтизеги, лагIдей, риххел щвезеги рес буго. Унтиялъ кьолеб бищунго кIудияб захIмалъи вирусалъулаб пневмония букIинги киназдаго лъала, гьединлъидал цIуна-къай гьабиялъ лъиегIаги зарал ккеларо, пайда гурони.\nЦIа-кан бахунин абун, цIакъго хIинкъун, риххун лъугьинеги бегьуларо. Хасало грипп ва цогидалги квачалъул унтабиги рахине бегьулелъул лъималазде. Интернеталдаса цIехон диагнозал лъечIого, тохтурасда цIехани лъикIаб букIина.\nДругие материалы в этой категории: « НигIматазул ах гIадинав\tТохтуралъул рекIел ахIи »


ХАЛКЪАЛЪУЛ РЕКlЕЛЪАН КlАЛЪАЛЕВ ШАГlИР - 8 Декабря 2021 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nЧетверг, 19.05.2022, 22:25 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2021 » Декабрь » 8 » ХАЛКЪАЛЪУЛ РЕКlЕЛЪАН КlАЛЪАЛЕВ ШАГlИР\nХАЛКЪАЛЪУЛ РЕКlЕЛЪАН КlАЛЪАЛЕВ ШАГlИР\nАхирал соназда нилъер гIумруялъулъ ккарал бищунго кIудиял хиса-басиязул цояб ккола диналде гIадамазул бербалагьи хиси. Гьебго заманалда цебетIей щвана диналда хурхараб рухIияб маданияталъеги: Дагъистаналда къватIире риччалел руго диниял газеталгун журналал, рахъулел руго тIахьал, тIоритIула диналда хурхарал тадбирал. Исламияб публицистикаялда цадахъго цебетIуна исламиял темабазда художествиял асарал гIуцIиги.\nНилъеца бицен гьабулеб заманалда жаниб МахIмуд-апандил пагьму-гьунаралъулъ ккана лъалеб цебетIей. Гьев лъугьана бищунго машгьурал исламиял шагIирзабазул цоявлъун. РекIелъ щулияб иманги бугев, ахираталъул пикрабазги кодове восарав шагIирасул диниял асараз халкъалъул ракIазулъе нух бахъана.\nДагъистаналъул Халкъияв поэт ГIабасил МахIамадица хъвалеб буго: «ШагIир хIисабалда, МахIмуд-апанди адабияталде вачIунев вукIана батIи-батIияб нухдасан. Цин рокьул шигIраби хъван, цинги кьалул кучIдул хъван, хадуб философиял ункъжугьабазде кIанцIун. Ахиркъадги, гьале гьаб динияб поэзиялъул нух жиндираблъунго батун буго гьесда», - ян.\nЦIалдолезул тIадегIанаб къиматалъе мустахIикълъана гьесул «УнкъбокIонал чIинхал» (1995, 2013) абураб мажмугI, «Дир ЧIикIаса КIудияв» (1996) абураб къасидат (поэма), «ЦIияб мавлид» (1998), тIоцебесеб нухалъ сапаралъ рахъунел хIажизабазе малъа-хъваял гьарун кочIодалъун хъвараб «Нужее нух битIаял, хириял хIажизаби» абураб тIехь, ГъазимухIамад имамасул мурид Харахьиса ГIалихIажиясул хIакъалъулъ «Имамасул цо мурид» ва «Генуса шайих ГIабдула-хIажи» абурал поэмабаздасан гIуцIараб «Муридги шайихги» (2001) абураб тIехь.\nГьонодаса Каримула-хIажица хъвалеб буго МахIмуд-апандил «Азаралда цо жаваб» абураб тIехь щивав бусурбанчиясул рокъоб букIине хIажатаб исламияб диналъул энциклопедия бугилан.\nМахIмуд-апандица къватIире риччана цIалдолезул исламияб лъай борхизабулел тIахьалги. Исламиял асарал хъваялъе гьесда батана берцинаб, жиндиего хасиятаб нух. Гьединаздаса ккола «ХIежги, дугIабиги, суал-жавабги» (2005), «Азаралда цо жаваб» (2006) абурал диналда хурхарал батIи-батIиял суалазе жавабал кьолел тIахьал, «ХIадисазул квацIи» (2011, 2013, 2020) ва гь. ц. басмаби. ГIолеб гIелалъе тарбия кьезе лъикIал тIахьал хъван руго МахIмуд-апандица.\nМахIмуд-апандил асаразда гьоркьоб художествияб рахъалъ бищунго щвалде щвараблъун буго «Дир ЧIикIаса КIудияв» абураб асар. ТIадегIанаб буго гьелъие диниял хIаракатчагIазги, шагIирзабазги, цIалдолезги кьураб къимат. Дагъистаналъул Халкъияв шагIир МухIамад АхIмадовас хъвалеб буго: «Устарасул цIваялъул цIаралъ цIидасан кунчIи кьолеб буго пашманал къоязеги, къваридал соназеги, ритIухълъи тIагIараб заманалъеги, захIматаб гIумруялъеги. Устарасул гьаракьалъ гьарулеб буго гIадамал БетIергьанасде гIагар гьарейин. Гьел мунагьаздаса рикIкIад гьарейин, гьаб ахир заманалда релълъараб заманалда ахираталъул ахил пикру гьабейин», - абун.\nБихьулеб буго тIехь хIакъикъаталдаги рекIее асар гьабулеблъун лъугьун букIин, диниял асарал (къасидатал) хъваялъул къагIидабиги цIунун хъван букIин. Гьебго заманалда автор лъугьунев гьечIо ххвалиего кинал ругониги художествиялгун сипат гьабиялъул къагIидаби хIалтIизаризе яги лъида бугониги релълъинабун асар хъвазе.\n«КIудияв устарасул иллагьиял ишазул» къасидат байбихьулеб буго бисмиллагь бахъиялдалъун, «Хирияв ТIагьаясул тIарикъат борхарасул» бицине – шагьадат битIиялдасан. Устар «лъазавизе» поэтас байбихьулеб буго гьев жанив гьавураб ва гIураб ЧIикIаб росдал хIакъалъулъ калам гьабиялдасан ва гьелъие къимат кьеялдасан. РакIалде щвезабулеб буго ГЭС балелъул хIорил тIинде араб басрияб ЧIикIаб росу:\n«Мажгиталъул минара, музеялда анищ мун,\nАб цIияб ралъадалъул лъадаца гъанкъичIого.\nКъирбалалъул щоб цIурал цIар бугел лъурал хабзал\nХутIичIищха цо зани хIарщулъе тIупичIого».\nУстарасул сипат-сурат кьеялда цадахъго, живго авторасул лирикияв героясул рухIияб, жанисеб хиса-баси лъугьараб куцалъулги бицунеб буго къасидаталда.\nБалагьараб мехалда, поэмаялъул лирикияв героясул цин пикру ккун буго Устарасухъе ине, хадубго гьеб пикру хисун буго, жиндирго хьвада-чIвадиялъул, гIамал-хасияталъул хIисаб гьабидал. Гьесда цебечIун буго расги лъикIаб гуреб сурат.\n«Какил гIужал кватIарав, тIадал ишал тохлъарав\nДун тайпа устарасда аскIове кин ваккулев?» –\nин жиндагоги абун, лирикияв герояс хIукму къотIула гьеб суалалъулъ гIедегIунгутIизе.\n«Росу бакьулъе щварав кьурун тIад вуссана дун», – ин хъвалеб буго гьес. Амма гьелъул магIна кколаро гьеб таваккал гьечIолъи букIанин абураб. Гьелъул гIаксалда, лирикияв героясе бокьун буго устарасухъе иналде кинабго рахъалдасан хIадуравлъун вукIине.\nЖивго мурадалде щвеялъе нух поэтасда бихьула хIеж борхиялъулъ. Гьес гьедин гьабизеги гьабула: болжал щвараб мехалда, росуцоязда цадахъ хIеж борхизе сапаралъ вахъуна.\nПоэтасулги къайицадахъ ХIасанилги хабар кколеб буго устарасул хIакъалъулъ. ХIасаница бицунеб буго жиндирго ккаралъул: «гIаракъиялъ къан ккурав» гьев эбелалъул гьариялда рекъон ун вукIун вуго устарасухъе. Гьелдаса нахъе гьев кьучIдасанго хисула: гьекъолдиялъ сахлъиги чIван, гIадамалъаги вахъун вукIарав чи, шишагун кьаллъула ва бусурбанчиясул нухде вуссуна.\nСапарчагIиги, гьезда гъорлъ шагIирги, мурадалде щола – гьез хIеж борхула. «ХIежалъул арканалги ками гьечIого тIуран» лирикияв героясул жиндаго ракIчIей бижула – гьесда ккола устарасда берчIвазе бегьулеб даражаялде жив вахун ватилилан. Гьебго заманаялъ хIежалъул ракьалда устар вукIин лъарав лирикияв герояс жиндирго къайицадахъ ХIасанида гьарула гьевгун дандчIваялъе рес балагьеян. Балагьараб мехалда, цIикIкIараб асар гьабун буго гIолиласул рекIее жиндирго вукIинесев устар тIоцебесеб нухалъ вихьиялъ.\nГьеб дандчIваялъ жиндие гьабураб асаралъул хIакъалъулъ гьадин хъвалеб буго авторас:\n«Дун хIикмалъун, хIал рекIун, кIалдиб мацI цIорон хутIун,\nХваш-башалъул рагIицин рагIичIого хутIана».\nАмма гьелдаги хIикмалъаби лъугIуларо. Поэтасул кIудияв инсул хIакъалъулъги цIехон, гьес жиндиего гьабураб квербакъиялъулги бицун, устарас бичIчIизабула жиндихъе вачIинеян къватIиве вахъарав гьав (автор), нухдаса нахъ вуссун вукIиналъул хIакъалъулъ. Лъицаго бицинчIониги, цохIо гьесда гурони лъалареб жо устарасда лъан батидал, хIикмалъун хутIула шагIир:\n«Мун щай, дир вас, дихъеян ЧIикIавеги щварав чи,\nЩайтIаналъ малъухъе нахъги вуссун вахчарав?»\nПоэмаялъул героясул пикруялда рекъон, кинго рес букIинчIо устарасда лъазе доб къоялъ жив гьесухъе сапаралъ ине къватIиве вахъун вукIараблъи ва цинги, пикруги хисун, бащдаб нух тедал, нахъ вуссун вукIинги. Гьеб досда лъалеб батиялъ гьав цIакъ гIажаиблъизавун вуго:\n«Гьединан гьес гьикъидал паналъана рекIел хIал:\n«ХIалкIолев Аллагь, кисан Устарасда гьаб лъараб?!\nПоэмаялъул героясе хасаб кIвар буго жиндирго вукIинесев устар «Авараг загьирлъараб Маккаялъул ракьалда» вихьиялъул. Гьес абулеб буго:\n«Рокьул керен-ракIги цIун, цIилъана дие дунял\nЦIияб дуниялалде дунго виччанин ккана».\nГьебго заманалда нилъеда устар вихьула цIакъго гIадатияв, щивав чиясде кIвар буссинабулев, киназулго тIалаб-агъаз гьабулев чилъун, гьес гара-чIвари гьабулеб буго «щивасул адаб ккураб», мухIкан гьарула суалазе жавабал, гьарула малъа-хъваял, насихIатал ва гь. ц.\nУстар лъаялде къасидаталъул герояс тIамураб иргадулаб галилъун лъугьуна гьесухъе сапар бухьин. Поэтасулгун ккараб гара-чIвариялъул хIасилалда устарас гьесул рухIияб гIузруялъе «къимат» кьолаго, абулеб буго кинабго жо хвезабун бугила ракI кIийиде бикьун букIиналъ. Чорхол гIузрабазе «даруги» – рекIел зикру бугин абулеб буго устарас. ЧIикIаса КIудиясул муридлъун вахъун хадуб поэтасул кидагосеб гIишкъулъун лъугьуна устарасухъе зиярат гьаби. Амма гIемер гьесухъе ваккари адаб гьечIолъилъун букIинги бичIчIун Устарасул гIумруялъул баянал ракIаризе, гьесул хIакъалъулъ жиндирго рижарал пикраби гIахьал гьаризе, гьев щола цогидал муридзабазухъе, диниял гIалимазухъе, КIудиясул гIагарал чагIазухъе. ШагIир ГIайшат Малачиевалъ рикIкIунеб буго мацIалъул бацIцIалъиги, кочIолаб пасихIлъиги щвалде щун бихьулин «Дир ЧIикIаса КIудияв» абураб тIехьалдасаян.\nИсламиял шагIирзабазги диниял церехъабазги гIемерал мавлидал, къасидатал магIарул мацIалда хъван ругеб мехалъ, аварагасул хIакъалъулъ цоги шагIирас абизе хутIараб рагIиго бугодаян кколаан. МахIмуд-апандица хъвараб «ЦIияб мавлид» батIияб, цIияб къагIидаялъ хъван букIин, махщел камилав чиясда гьеб тIадегIанаб ишалъе хасаб нух батулеблъи нугIлъун буго нилъее.\nСовет хIукуматалъул соназдаса хадуб тIоцере мавлидал хъварал магIарул шагIирзабаздасан цояв ккола МахIмуд-апанди. Мавлидалъе щвана цIалдолезул тIадегIанаб къимат, гьеб лъугьана жакъасеб къоялъул цо-цо хаслъаби жиндица загьир гьарураблъун, бусурбабазул рухIиял тIалабазе жаваб кьолеблъун, халкъалъ мавлидазда ахIулеблъун.\nЦIакъго цIикIкIараб машгьурлъи щвана МахIмуд-апандил ункъмухъилал кучIдуздасан гIуцIараб «УнкъбокIонал чIинхал» мажмугIалъе.\nЦоги жоялъул бицине ккеларо гьеб тIехьалъе живго тIарикъаталъул кIудияс СагIид-Апандицаги, лъабавго халкъияв шагIирасги – ХIамзатил Расулица, ГIабасил МахIамадица, МухIамад АхIмадовас къимат кьун бугеб мехалъ.\nХIаракатаб хIалтIи гьабулеб буго шагIирас диналда сверухъ бичIчIи кьеялъул рахъалъ диналъул вацазеги яцазеги батIи-батIиял суалазе жавабал ралагьиялъеги. Гьедин, хIежалде сапар бухьунезе пайдаяблъун лъугьана кочIодалъун хъвараб «Нужее нух битIаял, хириял хIажизаби» абураб тIехь. МахIмуд-апандица хъварал тIахьаз («Азаралда цо жаваб», «ХIежги, дугIабиги, суал – жавабги», «Азаралда цо жаваб» ва гь. ц.) магIарулазе кумек гьабулеб буго диниял кьучIал лъазе ва диналда сверухъ гIадамазул раккулел суалазулъ мухIканлъи гьабизе.\nДагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-Апандица гьадинаб къимат кьолеб буго шагIирасе: «МахIмуд-апандил гIумруялдасаги, гIамал-тIабигIаталдасаги, гьабулеб-толелдасаги, хасго гьес къватIире риччарал тIахьаздасаги гIалимзабиги динияб идараги рази руго. Халкъалъе унго-унголъунги пайдаяллъун, мунпагIат бугеллъун, хIажалъи цIикIкIараллъун руго шагIирасул «УнкъбокIонал чIинхал», «Дир ЧIикIаса КIудияв», «ЦIияб мавлид», «Азаралда цо жаваб», «ХIежги, дугIабиги, суал-жавабги», «ШигIриял вагIзаби», «ХIадисазул квацIи» абурал тIахьал. ЛъикIаб босизеги, квешаб тезеги гIадан кантIизави гуребги, гьел мажмугIал цIаларасул рекIелъ иман щулалъизе, исламияб диналде рокьи цIикIкIине букIиналда щаклъи гьечIо.\nДиналъул вацасе – МахIмуд-апандие, исламиял асаралги хъван хаду-хадурги бусурбаби рохизаризе халатаб гIумруги, щулияб сахлъиги, икъбалги, тавпикъги кьегиян дир дугIаги буго».\nМахIмуд-апандица жиндир асаразулъ кIодо гьарулел руго живго вижараб ракь, Харахьи росдал гIадамал, хунздерил тIалъи, магIаруллъи ва бусурбанаб агьлу. Гьев вуго гьунар цIубарав, жиндирго хасаб хатI бугев шагIир. Гьесул асаразулъ нилъеда батула пикрабазул гъварилъи, рагIул пасихIлъи, мацIалъул берцинлъи, кучIдузул цо гIажаибаб гугьар ва нур кьолеб къуват. Гьединав пагьму-гьунар камилав, магIарулазда гьоркьов машгьурлъарав шагIирасул магIна гъваридал асарал гъираялда къабул гьарула гIисиназги чIахIиязги. Баркала буго МахIмуд-апандие цIалдолезул ракIал тIаде цIалел асарал хъваралъухъ, пасихIаб, бечедаб магIарул мацIалъухъ, такрарлъи гьечIеб гьунаралъухъ, цогидазулалда релълъинчIеб, жиндиего хасиятаб, хасаб шигIрияб нухалъухъ.\nфилологиял гIелмабазул доктор, профессор,\nмагIарулазул миллиябгун маданияб автономиялъул нухмалъулев.\nПросмотров: 67 | Добавил: zaxrosdal | Рейтинг: 0.0/0


МатIу, Февраль 04, 2019\nРоссиялда гьабсагIат бугеб экономикияб кризис 1998 ва 2009 соназда букIаралда дандеккун гIемер захIматаб ва халатбахъараб букIине бугилан абуна гьал къоязда финансазул министр Антон Силуановас. Хадурккун дандчIвазе ругел захIмалъабазде халкъ хIадур букIине кколин абулеб буго гьес.\nХасавюрталъул лъимал гьарулеб азарханаялда тохтурзабазул гIайибалда Далиева Залина хвей ккун букIана гьениб арбагI къоялъ митинг бакIариялъе гIиллалъун. Гьедин абулеб букIана гьелъул гIагараз. РакIарараз тIалаб гьабулеб букIана гIайиб бугел жавабчилъиялде цIазе.\nХасел-рии батlа гьабичlого Каспий ралъдал лъелъ чвердолев анцlила щуго чи вуго Махlачхъалаялда. Гьезда абула "моржалилан". Жидерго сахлъи цlунизе мурадалда яги тохтурасул малъа-хъваялда рекъон чвердолел руго гьел. Видеоялъул автор Юсупов Ашахан.\nТуркалин рукIарал "тушбабиго" щал?!\nРоссиялда пропагандаялъул машинаялъ лъазабулеб буго Москваялъ Анкараялде данде гьарурал санкциязул зарал Туркиялъул экономикаялъе цIикIкIараб букIине бугин. Аслияб къагIидаялда гьединабго пикру буго Дагъистаналъул даранчагIазулги. Автор: Юсупов Ашахан\n«Ниж гьанже нахъе къаларо...»\nМанасалда гIагарлъухъ 26 ноябралдаги халат бахъинабуна «Платон» системаялде данде жидерго акция юк баччулел автомобилазул бетIергьабаз. Гьеб байбихьаралдаса лъугьана кIиго анкь.\nБегьулищ кванил нигIматал хвезаризе?\nКъватIисел улкабаздаса рачIарал санкциониял кванил нигIматал тIагIинаризе буюри кьун буго Россиялъул президент Владимир Путиница. Гьеб буюри кIвар кьун, гъира-шавкъалда тIубазабулеб буго пачалихъиял хъулухъчагIазги. Кинал ругел гьелда хурхун дагъистаниязул пикраби? МахIачхъалаялда цIех-рех гьабуна Ю\nГIадамаз ток тIалаб гьабулеб буго\n4 августалда гIадамаз чанго сагIаталъ къан букIана МахIачхъалаялъул Ярагъиясул къватI. Гьез тIалаб гьабулеб буго жидер рокъоб ток чIезабеян. Гьел чанго къоялъ токги гьечIого хутIун руго. Полициялъ хъачIго рачахъун руго гIадамал гьениса. Видео бахъана МахIмудова ПатIиматица.\nРеспубликаялда кколелда сверун гьоцIдерил пикраби\nДагъистаналда Гъизляр ва Буйнакск мухъазул бутIрул А. Виноградов ва Д. Шихсаидов ккун рукIин ва Пенсиязул фондалъул нухмалъулев С. МуртазгIалиев цIех-рехалде лъазавун вукIинги рекIее гIолеб буго гIадатиял дагъистаниязе. Хунзахъ мухъалъул ГьоцIалъ росулъ цIех-рех гьабуна Алдашева Алисаца.\nЦIадаса ХIамзатил кечI рикIкIунев ГьоцIалъ росулъа цIалдохъан\nБергьенлиялъул къоялде ГьоцIалъ росдал школалда тIобитIараб церерахъиналда 2 классалъул цIалдохъан ГIабдулхIалимов МухIамадица рикIкIараб ЦIадаса ХIамзатил кечI.\nБекьизе щолареб ракь бичизе мадар гьабулеб буго...\nДагъистаналъул Хъумторхъала мухъалъул Учкент росдал гIадамаз лъазабулеб буго жидер совхозалъул ракьул 292 гектар гьелъул нухмлаъулев Самедов Жахъайица бичун бугилан Гьел ракьал халкъалъухъе тIадруссинарейин тIалаб гьабун акция тIобитIана гьез талат къоялда росдал администрациялда цебе.\nГIадатияб хаслихълъиялъул цIадалда хадуб\nЧваххун цIадал хаслихълъиялда тамашаб жо гуро. Амма МахIачхъалаялда гьел гIадатияб къагIидаялда руссуна табигIиял балагьазде яги гIорхъолъа рорчIарал ахIвал-хIалазде.\nЛъималазул ахикь «хасаб операция»\nМахIачхъалаялъул «Счастливый малыш» лъималазул ахикьа хIижаб ретIарал хIалтIухъаби хIалтIудаса нахъе реххейин, гьеб партал ретIарал умумузул лъималги ахикье росугейин лъазабун буго полициялъ. Гьединазда хурхун цIех-рех лъугIизегIан анкьица къана полициялъ гьеб ах. Видео лъималазул улбузул.