Доктор Ватсонил инсуца ражи ч1араб куц\n«Бахьикъосалде» г1емер хъвадарулев вихьула гьав «Доктор Ватсон» цогидазул жал рицун. Жиндирго мунагьал чураяв инсул ккараб жо щай гьес бицунареб?\n«Доктор Ватсонил» эмен Г1умарасх1абил хур бук1ана г1адамал г1емер хьвадулеб нухлул раг1алда. Щивав нухмалъулесул салам буссинабизеги гьезул суалазе жавабал кьезеги колел рук1ун, Гумарасх1абил х1алт1и цебехун турк1улеб бук1ун гьеч1о. Ахирги цин бахъарав гьес ч1ужу йит1ун йиго рокъоса хъорщол кесекги лах1ул кесекги босизе. Хъорщол к1иябго рахъалда Г1умарасх1абица хъван буго «Ваг1алайкумсалам, дунги квеш гьеч1о, гьале ражи ч1олев вугоха», - ян ва гьеб щула гьабун буго нухлул бакьулъ.\nГьедин нухлулазул к1алалги ч1езарун, хуриб ражи бекьиялъул х1алт1и ахирги раг1алде бахъинабун буго гьес.\n17 март2001 с\nПартиялъул цо-цо пайдаги камулароан\nКалининаулалдаса Мах1ач жиндирго цо хъулухъалъ райцентралде Дилималде уна. Гьенив цоязулгун къец ккун, хабар кьог1лъун кьабг1езе кола. Жив бергьунареблъи бич1ч1арав Мах1ач цо лъик1аб х1алалъ гьезул цоясда зарги щвезабун гьениса лъутун унев вук1ана. «Гьев хъах1аб горде рет1арав ккве»янги ах1долаго г1олохъаби гьесда хадур лъугьуна. Мах1ач вихич1огон жиндаго цере ругел г1адамазде ах1дола, цебехун килищги бит1ун, « доле доб хъач1аб горде рет1арав ккве»-ян, живгоги гъол хадур лъугьунел г1олохъабигун цадахъ вугин ккезе. Гьедин, щив кквезе кколевали лъач1огон рихха-хочарал г1адамал рек1еда ратилелде, Мах1ач цебе батараб КПССалъул райкомалъул минаялде жаниве к1анц1ула. Щиб ккарабан гьениб ц1ех-рех гьабулаго, «Валлагь кканаха цо к1алъай г1олохъабазулгун, гьез бицараб квешабщинаб жоги х1ехьана, хадуб эбелалде абурабги хьехьана, амма партиялде чорокаб раг1и абидал гьеб х1ехьезе к1веч1о ва гьел г1олохъабигун кьабезе ккана г1агараб партиялъе г1оло»,-ян жаваб кьола Мах1ачица.\nГьес бицаралда божун, партиялъул х1алт1ухъабаз Мах1ач хадур рач1унезул ццидадаса ц1унула.\nГьедин цо-цо пайдаги камулароан партиялъул.\n28 апрель 2001 с\nДун гъоркье решт1инег1ан машина лъалхъизабе\nЦо нухалъ машинаги бачун райцентралде унев колхозалъул шофёр Ах1мадпашагун кабинаялъув вук1ана Гьарун абурав чи. Хехго нахъа толеб бугеб нухда бералги лъун г1одобиччараб харбида рук1ана гьал. Киг1анго махщел ц1ик1к1араб бук1аниги т1ад вугес хъвараб жоялдаса ворч1изеги к1веч1ого, нухлул цо квег1аб бак1алдаса гьазул машина бегизе лъугьана. Цоц1ул хьибил хисун, к1иабизеги хьибилалдехун ч1валеб мехалъ виххарав Гьаруница ах1мадпашаде ах1ун буго: «Ле, цо дун гъоркье лъуг1инег1ан лъалхъизабе гьаб машина»,- ян.\nХ1асил, гьев к1иявго больницаялде ккана. Шофёр Ах1мадпаша лъик1го тунка-х1усун вук1ана, лугбазул бека-тараб бак1цин бук1ана. Амма зама-заманаялде унтиги к1очон гьев чехьги ккун велъулаан машина бегулеб мехалъ Гьаруница абурал раг1абиги рак1алде щун.\n17 ноябрь2001 с\nГ1исалги Мусалги как бай\nАрмиялдаса т1адруссун рач1индал кутакалда как-к1алалда т1ад ч1ун рук1ана вацг1алзаби Г1исаги Мусаги. Цо къоялъ какал ралел рук1аго, Мусал бер реч1ч1ула Г1исал х1ат1азда. Сундул пикрабазда вук1аравали лъаларо, Г1исаца как балеб батула т1ад хьиталги рет1ун. Гьелда тамашалъи гьабурав Мусада релъи кквезе к1оларо ва, какги биххун, Г1исада гьесул гъалат1 бихьизабизе лъугьуна. Мусае къвариг1араб жо кинго бич1ч1ич1еб мехалда как биххула Г1исацаги ва хадуб гурони баянлъуларо живго т1ад хьиталгун как балев вук1араблъи.\nАлмахъалдаса Салал Г1исаца квешал г1адамазул бицунеб мехалъ абула гьел рух1изе кколилан, амма гьеб «рух1и» абураб раг1улъ «у» х1арпги хисизабун.\nР Х1амзатовасул ирсилал\nМоскваялда гъалмагъир гьабулаго милициялде ккун руго Г1абдуразакъги гьесул гьалмагъги. Гьел Дагъистаналдаса рук1ин лъайдал милициялъул капитанас гьезда ц1ехон буго нужеда Расул Х1амзатов лъалищилан. Щайин лъаларев дир инсул вацг1ал кколинха гьевилан жаваб кьун буго Г1абдуразакъицаги. К1удияв шаг1ирасул поклонник вук1арав куцха капитан, гьес паспортазухъги балагьун, нахъеги нилъеразда ц1ехон буго гьев Хунзахъа, нуж бат1ияб районалдаса щайинха кколелилан. Гьанже гьесул г1агарлъи т1олабго Дагъистаналдаго т1ибит1ун бугилан жаваб кьун буго Г1абдуразакъицаги. Къокъго абуни капитанас Расулие г1оло гьел къват1ире риччан руго ва гьарун буго Х1амзатовасда жиндир салам бицейиланги.\nЩивго к1очон гьеч1о…\nВперёд за Родину товарищ Магомедов\nК1удияб Ват1анияб рагъул г1ахьалчи Мух1амадовасе г1емер бокьула рагъда бихьа-таралъул бицине. Г1езег1ан г1акъуба-г1азаб х1ехьезе ккарав гьев ах1ула бат1и-бат1иял данделъабаздеги ва т1амула доб г1ассияб рагъул х1акъикъат рак1алде щвезабизе. Гьедин хабар бицунаго, ахиралде щолебг1адаб мехалъ гьес кидаго т1аде журала гьадинал раг1аби: «Бит1ун цо гьужумалъ ине х1адурлъулаго цояс нахъасан гъажалда кверги лъун абунила «Вперёд за Родину товарищ Магомедов» абун. Нахъехун вуссун балагьидал, нуж божиларила, нахъа ч1ун ватанила живго Сталин». Чанго рагъул зах1малъаби рихьарав гьесул, гьал ахиралда т1аде журарал раг1абаз кинабго хвезабулаан.\n2 февраль 2002 с\nУнтун школалде инч1ей ясалъухъ бахъараб г1ак1а\nХъаранай росулъ г1урав Пайзудиница бицараб лъугьа бахъин (ц1арал хисизарун руго)\nГ1умарил яс унтун школалде инч1огн рокъой хут1ула. К1иабилеб къоялъ эбел-эмен хуриреги ун, рокъой жийго егун йигей Аминатида раг1ула болъодасан рукъ гьаргьазабулел галабиги т1амулаго вач1унев чиясул гьаракь. Гьелъ х1инкъиялъ нахъасахун нуц1а рахала. Къват1исан нуц1а бухула. Рагьич1еб мехалъ малги бан гьебги бекун, жаниве вач1уна сельсоветалъул цо залимав х1алт1ухъан. Сог1го унтаралдеги к1алъан, рокъов хъирщадула ва щибниги батич1ого, цох1о къеда бараб, анкьумумухъа щвараб басриябго халича бахъун, гурун, гъежде гьебги рехун Г1умарил рокъоса къват1иве унев вук1ана гьев.\nБолъодаса гъоркье решт1унев Хъабуян т1ок1ц1ар бугев гьев сельсоветалъуласда гьанжего гьанже шагьаралдаса ц1алунги лъугьун, школалда учительлъун х1алт1улев вугев Г1умарил к1удияв вас, Пайзудин данд ч1вала. Щиб кинали бич11ч1арав гьав Хъабуде данде ч1ола ва жинда законги лъик1 лъалин, унтарай жиндир яц унгурт1иялъул г1айиб я гьелда, я жидеда гьеч1еблъи бич1ч1изабизе лъугьуна. Амма Хъабуца тункун болъодаса гиризавун вуго г1ит1инав г1олохъанчи Пайзудин ва жиндирго каранда зарги тунк-тункун абун буго, закон дун вугилан. Киг1ан къеркьаниги халича борч1изабизе к1веч1о Пайзудинида, гьеб Аминат школалде инч1ого хут1араб к1иго къоялъухъ т1ад лъураб г1ак1адухъ сельсоветалде босун ана бак1алъулаб законалъул вакил Хъабуца.\n9 май 2002 с\nКапурчияс гьабураб т1аг1ел х1алт1изабизе бегьуларо\nАлмахъалдаса Давудх1ажи вук1ана г1емерал бак1азде щварав, дуниял бихьарав, ц1одорав г1акъилав чи. Г1емер щун вуго гьев доб Ник1алайил заманаялъ Аштарханалде, Хъазаналде ва цогидал шагьаразде. Гьедин араб мехалъ цо сапаралдаса гьес бач1ун бук1ун буго, г1урус ракьалда, заводалда гьабураб харицел.\nКъебедас чаран бухун гьарурал бак1ал харицелалги «Ник1алайил» узданаб, т1адагьаб харицелги данде ккун, тамашалъарал г1адамал ун руго цо ц1аларав чиясухъе, гьеб бихьизабизе. Амма гьес абун буго капурчияс гьабураб харицелалъ хер бецизе бегьуларилан. Гьедин жеги г1езег1ан соназ, жидерго черхги ч1ван, къебедас гьарурал харицелаз рецаризе ккун руго г1адамал.\nГьединго Давудх1ажица бач1ун бук1ун буго росулъе т1оцебе оцазда ялъуни чуязда нахъа балеб маххул кутанги. Амма гьебги гьукъун буго довго чияс. Гьединлъидал Г1емераб заманаялъ цебего г1адин ракь бекьулеб бук1ун буго ц1улал пуруцаз. Гьеб пуруцалъул т1огьиб къазабулеб гьит1инаб маххул алат гьабулеб бук1ун буго къебедас.\n25 май 2002 с\nСборник юмористических рассказов (на аварском языке)\nЧу хадуб гъезе теч1о\nМунагьал чураяв Г1абдукъадир вук1ана росдал г1олохъабалъ къец бан векерун бергьунев чи. Цо къоялъ Хасавюрталъул базаралдаса росулъе т1ад вуссун вач1унев вук1уна гьав (машина-жоги бук1инч1елъул, нухда сордо бан гурони росулъе щолароан). Гьеб бук1ана доб рагъул заманаялда рохьазда рахчун талавурчилъи гьабулел хъачагъал ругеб заман. Юрта-г1авухъги тун Алмахъалде унеб к1удияб рохьосан унаго ярагъги барав к1иго чодулал лъугьуна гьасде данде, кодоса жо бахъизеян. Рагъул соналги рук1ун, мукъсанабго бук1аниги, кодоб бугеб жо хъачагъазухъе швезе теларилан, гьелги тох гьарун, векерун вуго Г1абдукъадир.Рохь лълъугьун щобде щвезег1ан хадур лъугьарал чот1ахъабазда гьасда хадур гъезе к1ун гьеч1о.\nНилъер Магьдих1ажи ватич1они…\nДавудх1ажил вас Магьдих1ажиги вук1ана кивего щолев, рак1алде ккараб жо гьабич1ого ч1оларев чи.\nАлмахъалдаса цо лъабгояв вук1ун вуго революция бахъун , кидаяли нахъа заманалъ осетиязул дора, гьезул г1иги хьихьун. Гьев Магьдих1ажиги гьезул г1агарав чи вук1ун вуго.\nЦо къоялъ гьал г1ухьбузда вихьун вуго рик1к1адасанго, мег1ер къот1ун жидеде т1аде вач1унев цояв. Гьаб осетиязул маг1арде жидер чи щивинха вач1иневан рак1алде ккун халгьабун рук1арал гьезул цояс абун буго, иях1ле, гьадав чиясул Магьдих1ажида релъен бихьулищан. Гьанив гьев вук1ине рес гьеч1олъиялда рак1ч1арав гьалмагъас т1аде жубан буго, осетиязул Магьди х1ажи ватилин гьадав чиян. Гьев аск1ове щведал, ц1акъ тамашалъун хут1ун руго гьел, жал ралагьун, чанги мег1ерги гирун, ахиралдаги жидеда т1аде карав Магьдих1ажида\n1 июнь 2001с\nСулт1ан Шахтаманов рак1алде щвезавун\nРедакциялда, мунагьал жиндир чураяв, Султ1анил кабинеталъув г1одов ч1ун вук1ана дун цо нухалъ. Гьевгун гара-ч1валулев вук1аго, нижер тема бахана кополал харбазде, хабар гуребги, рехсолеб раг1игицин кополаб бук1унел цо-цо чаг1азул бицун. Цо гьединав чи мисалалъего г1адин восун, Султ1аница бицараб хабар буго гьаб.\nМух1уе к1одолъараб «дипломат» - пальто\nЦо къоялъ, суббота бук1ун, г1агарав чи кумекалъе вач1ун, ниж рокъоб цо х1алт1и гьабун квалквадулел рук1ана. Т1аде щун вач1ана дирго дандияв. Мух1амадги. Гьев ккола борхатаб лагаялъул чи, рет1араб рет1елги гьесул ч1ух1араб, т1ад рекъараб бук1уна. Бицунеб жойин абуни гьесул, живго гьимич1ониги, аск1ор ругезе асар гьабун лъик1 кеп щвезабулеб бук1уна. Гьале гьеб къоялъги Мух1амад вач1ана т1ад рекъараб, ч1ух1араб «дипломат»-пальтоги рет1ун.\nХабар-к1алалде жоран рук1аго, кисаг1аги дуе гьадин ч1ух1араб пальто щварабилан жидеца гьикъидал, Мух1амадица, цо к1вар гьеч1еб жо ялъул бицунеб киниги, жаваб гьабуна, нилъер руководствоялъеян Дагъистаналдего лъабго рач1арал рук1анила гьадинал пальтоял, Мух1уе к1одолъун, гьедин, гьаб цояб жинде щвараб бугилан…\nХанаралда ва Канаразда\nХ1алт1и гьеч1ев дун – Ханаралда, х1алт1и бук1инелъун биччараб г1арац буххулев гьав – Канаразда.\nЖанив т1амурав чиясег1анцин х1укуматалъ г1арац кьоларев дунги, жанив т1амизе мустах1икълъаниги депутатлъун карав гьавги.\nБак1ал раялъул устарлъун вахъаниги диего рукъалъе кьуч1цин лъезе рес ккеч1ев дунги, щунусго дун г1адазул рес г1олареб хъала эхетулев гьавги.\nБит1араб бицанаг1ан ресукълъулев дунги, гьереси бицанаг1ан бечелъулев гьавги.\nВелосипед босизецин г1арац т1ок1лъуларев дунги, хиял лъунщинахъе ц1ия-ц1иял иномаркаби хисулев гьавги.\nГали бахъа-бахъаралъуб милициялъ документал ц1ехолев дунги, милициялъул х1акимзабаз честьги кьун ц1унулев гьавги.\nГ1умруялъ ц1алун х1алт1аниги кисиниб гъурущ халалъуларев дунги, ц1алич1ониги диплом бичун босун дипломатал г1арцул ц1урав гьавги.\n13 июль 2002 с\nМуъминатил къурущ ва г1елмияб сенсация\nМуъминатил къурущалъ исана гъоркь лъурал ханаздаса микьгог1анасеб т1инч1 бахъун бук1ана. Муъминатида рак1алде кола инкубаторалъ риччарал бройлер-т1анч1иги росун, гьеб тохлъизеги гьабун къурщиде гъоркье ккезаризе. Къурущалда Муъминатица гьабун тараб х1илла лъач1о ва къук1го къук1илан къолочамалиго г1урал т1анч1и тарбия кьун хьихьулел рук1ана.\nАмма кванан г1орц1уларел бройлер-т1анч1азул г1емерлъиялъищ къурщил бет1ер сверизабурабали лъаларо, ялъуни х1ули-милъир къач1ан ч1ух1адго хьвадулел цогидал г1анк1абийищ гьалда берцин рихьаралали, кин батаниги кваркьи хьваг1ун т1анч1иги рехун тун, г1анк1абазде гъорлъеги ун ч1ана къурущ.\nЖиндиргох1ила сабаблъун Муъминатица гьел т1анч1и жинцаго хьихьизе ккана.\n14 февраль 2003с\nЦо сордоялъ цоязул бокьовеги лъугьун г1иялъажо бикъулев вук1ана Ах1мадбег…\nБокьосан бахъараб чвархъ-г1анхъиялъухъе туманк1ги босун гьениве ваккизе уна хважаин. Гениб цо жоялда щаклъарав гьес туманк1 т1асиялде бахинабула. Гьабизе жо т1аг1арав Ах1мадбегица, «гъ-гъ-гъ».. –йилан гьаракь гьабула живго хъумурилан ккезе. Амма бац1ил гьаракь гьеб гуреблъи бич1ч1арав хважаинас ц1огьор бокьоса къват1иве вахъинавула… Живго т1атиндал ц1акъ гьардола «хъумур» т1аса лъугьайилан ва гьарула г1арз гьабич1ого, ккараб жо балъго теян. Жиндие зарал ккеч1ев хважаинасги Ах1мадбег т1аса лъугьун виччан тола, амма росулъ гьеб т1ибит1ич1ого хут1уларо. Гьелдаса нахъе «Гъигъидулев Ах1мадбег»-илан т1ок1ц1ар щвана гьесие.\n14 март 2003 с\nРашидхан швет1абазул маг1ирокъов\nМунагьал чураяв Рашидхан кколаан К1дияб Ват1анияб Рагъуллъ Г1ахьаллъарав ва гьенир ругънал щун инвалидлъун лъугьарав чи.\nЦо къоялъ, колхозалъул г1иял къайи бугеб маг1арде ине чодаги рек1ун сапар бухьуна гьес. Къоялъул нух нахъаги тун къасиялде гьав, к1удияб рохьове щун, гьенисан унев вук1уна. Циндаго, рогьун араб киниги рохьоб бугеб цо гвангъараб г1урдаллъиялде щола. Маг1у т1ун г1одилел чаг1азул цо к1удияб къокъа батула гьениб. Гьезул цо т1ел , т1аде щолев вугев Рашидханиде данде бач1уна ва гьев чодаса гъоркъе решт1инавула. Гьел г1адамал гуреблъи лъан буго Рашидханида ва гьезде щибниги к1алъайги гьабич1огон, маг1у гьабулезул къокъаялде гъорлъе лъугьун г1одов ч1ола, цинги гьал раг1абиги абула: Беццаб чода рек1ун\n«Васандарав» дун, - илан ах1унго-ах1ун, унго-унгоги бадисан маг1уги чвахулаго агьиго-агьиян гьезда цадахъ г1одизе жувала. Гьасул къварилъи нилъерго г1адин зах1матаб бихьулиланги абун щайт1абаз живго тун вуго г1одилев вугев Рашидхан. Цо заманаялдасан, гъапуллъунги ккун, нахъа ворч1ун балагьидал, рогьун бакъ баккун дуниялги батун буго, г1урччинаб харида к1усарав живгоги, нахъехун чуги гурого щибниги батун гьеч1о сверухълъиялда.\nХ1акъикъат 28 март 2003 с\nЭмечил (Агъамирза) харбал\nБалугълъуда, г1олохъанаб мехалъ бак1-бак1алде щун, цо бихьун к1иго раг1ун, г1емераб жо лъарав чи вуго Алмахъалдаса мунагьал чураяв Эмеч. Гьал харбалги гьес рицарал ккола.\nГьанже нахъаги Нахъбак1алъул росабалъе, хасго гьарзаго т1ощел бижулеб Алмахъалде, г1емер рач1унаан бича-хиси гьабизе г1адамал. Гьез бач1унаан «ц1уралъухъ - ц1ун» хисизе – бехеса ц1ибил, эхедаса – курак ва цогидабги пихъ. Гьедин щибаб росулъ рук1унаан цоцазухъе хьвадулел гьалбал. Гьезул цо-цо кепал жалги кколаан.\n«Ц1уралъухъ – ц1ун»\nГьобол бича-хисизе пихъ босун Алмахъ росулъе щола. Х1амидаса гъоркьеги рахъун гьес бакъвараб куракалъул къандалъаби гьалбал решт1унеб нахъарокъор лъола. Рухьарал к1алал гъоркьеги гьарун гьоболас къандалъаби лъун рихьарав рукъалъул бет1ергьанчиясда, гьеб квеш бук1араб къаг1ида буго, радал гьоболасда бокьоб бухьараб жиндир х1амие хер, гьелда нахъехун бан батун буго.\nРосулъе вач1ани, гьобол лъаларев, гьоболлъухъ вач1ани, дурго х1ама лъаларев.\nЖиндихъе зама-заманаялъ бича-хиси гьабизе, вач1унев гьоболасул росулъе ккола цо алмахъав. Амма т1аде щварав гьав вихьич1еб, лъач1еб ххвел гьабун буго гьоболас. Гьеб квеш бук1арав алмахъав «Ч1аха мун цо вехехун щведал дица дуда бихьизабила»,-ян рак1алдеги ккун, цогиясухъе гьоболлъухъ уна...\nГьелдаса г1езег1ан заман ун хадув дов гьобол щола Алмахъалде. Щибго ккеч1еб г1адин, гьоболлъухъ, бича-хисизе пихъги босун вач1уна гьев жиндирго гьоболасухъе. Алмахъас гьесие кколеб гьоболлъи гьабула, щибго х1ал лъазе теч1огон. Къаси мех щведал гьас гьоболасда абула жидер гьанир ц1акъ г1емерал хъабнал рук1унин – жив кват1изег1ан гьездаса хур хьихьун ч1езе кколин, мун кьижизе аян. Нагагь сардилъ ворч1ани, мунги вакке гьеб хуриве, гьаниб бугеб туманк1ги босун. Нагагьлъун хъабан бихьани, аск1овег1ан инч1огон кьвагье гьелде, лъукъун хут1ани хъабаналъ мун т1ут1ун валилан.\nГобол кьижизе индал алмахъас гьесул х1ама биччала хурибе ва живгоги кьижизе уна.\nКват1араб сардилъ макьидаса ворч1арав гьобол босу туманк1гун хуриве ваккизе уна ва гьениб бихьараб «хъабанги» ч1ван кьижизе уна. Радал вахъарав гьоболасда жиндирго х1ама батун буго ч1ван. Т1аде щварав ва ккараб жо «бич1ч1арав» алмахъав ц1акъ "г1ажаиблъун" вуго.\n- Мунго щив чи, росулъе вач1ани гьобол лъаларев, гьоболлъухъ вач1ани дурго х1ама лъаларев, -илан г1айиб гьабун буго гьес гьоболасде.\n9 январь 2004 с\nСалих1ица жергъен г1адин\nЖакъа годек1анив хабарчилъун вуго Гъизилюрталда яшав гьабун вугев Калинин аулалалдаса Салих1 Салих1ов. Халат гьабун щай, Салих1 ккола анкьгьунар. Гьес математмка г1елмуялда т1ад гьарурал х1алт1абазе к1удияб къимат кьуна машгьурав г1алимчи академик Шамил Г1алиевас. Аслияб х1алт1иян абуни гьесул бак1ал рай ккола. Хабар бицине ккараб мехалъ, гьебги Салих1ица рекъезабула Салих1ица жергъен г1адин. Гьеб нужедаги бихьила гьаб гьумер ц1алани.\nКак бихиялъе г1илла\nПайзудинил вас жаниве лъугьараб мехалда, гьесда эмен как балев ватана. Биччан телевизорги бук1ана. Инсуе какие квалквал бук1унгурт1изелъун, васас телевизоралъул г1аракь дагь гьабуна.\n«Заман» программа бук1ана телевизоралдасан унеб.\nМун сабаблъун как биханаха дирилан васасдеги семулаго, телевизоралъул гьаракь ц1ик1к1инабун, ц1идасан как бухьана Пайзудиница.\nЦ1иял щватабиги рет1ун шагьаралде къват1иве ине лъугьана Камил\nГьев рек1араб машинаялъ Хасавюрталде щолаго авария гьабуна ва гьевги шофёрги лъукъа-къот1ун шагьаралъул больницаялде ккана.\nГьесдаса щватаби рахъулей йик1ана медсестра. Хвезехъин вугев жиндие гьелг1аги щибизейин, къот1ун рахъеян цалхана Камил гьелде. Гьелъги щватаби къварц1-къварц1ан къот1ун нахъе рехана.\nХехго баянлъана, гьаб-доб бак1 хъарсинабун бугониги, Камил сахлъиялъе к1удияб зарал ккеч1огон ворч1ун вук1ин.\nКамил вохана. Амма щватаби къот1арай сестраялда гьев т1ок1алъ гьимун к1алъач1о.\n«Мун х1инкъуге дада!»\nМарку1ач1ул бец1лъуда хуриса вуссунев инсуца гъажибут1руздаги рек1инавун ваччун вач1унев вук1ана гьит1инав Г1умар. Рохь къот1ун унеб мехалда г1инда нахъаг1адин рузил гьаракь бахъиндал, Г1умар турк1ана. Цинги живго х1инкъараблъи инсуда лъазе биччач1ого, гьес абуна:\n- Дада, мун х1инкъуге, дуда нахъа дун вугев!\nЦ1акъ ц1одорго ц1огьодулев чи вук1анила Ах1мадбег. Саяхъаб, релъеда къват1иб хут1араб боц1и гьесул давлалъун лъугьунаанила. Г1адамазул щаклъи бук1ун гуреб, щибго кквезе жоги щолароанила гьесул.\nЦо къоялъ чуязда рек1ун росулъе щола НКВД ялъулал. Росу раг1алда жиндирго рукъалда цевеги ч1ун вук1арав Ах1мадбег вихьун, аск1оре рач1уна гьел. Чиналъ к1удияс Ах1мадбегиде абула нужер гьанив ц1акъ ц1одорав ц1огьор раг1улин, жал ц1ех-рехалъе рач1арал кколин, метерлъизег1ан жидер гьал чуял хьихьейин.\nСардилъ Ах1мадбег чабхъад уна НКВДялъулазул бищунго лъик1аб чодаги рек1ун. Рек1ине къуватаб чу бук1иналъЧачанлъиялъул гох1-щобазде г1унт1ун щвезе рес ккун лъик1аб давлагун т1ад вуссанила Ах1мадбег радалиде рокъове. Жидерго ц1ех-рехалъулгун ва хъвай-хъваг1аялъул ишал лъуг1изарун, нахъ русине НКВДялъулал къват1ире рахъинелде, Ах1мадбегица чуял кват1изарич1огун гьезухъе щвезарула.\nТик-тик тракторалдаги рек1ун цо «разборкаялде» унел рук1ана г1олохъаби. Нух квешалъуре ккун трактор бегана ва чангояв лъукъана.\nТрактор бачунев вук1арав Мухтарпашаде щвезе вач1ана гьесул гьудул Башир. Х1ажат гьеч1еб ишалъе къват1иве вахъаралъухъ ва трактор бегизабуралъухъ гьудул вагъиялдаса х1инкъарав Мухтарпашаца дов к1алъалелде цебе ккезабун абуна:\n- Ле, ва Башир, тамашаяб жо буго дир гьаб трактор, мотор баг1арани тормоз кколареб…\nГ1акдал багьаяб «разгон»\nМаг1арухъе юк баччулеб машина тункун бече ч1вана. Дуца жиндир бече щай ч1варабан щоферасда цее ч1ун к1ал гьикъизе жуяна бачил бет1ергьанч1ужу. Гьелдасаги х1ал щун гьавги жувала г1айибал гьаризе дур бече сабаблъун жиндир г1акдал багьаяб разгон хванилан.\nГьеб разгон абулеб жоялъул маг1на лъаларей, амма «г1акдал багьаяб» абулел раг1абаз кант1изаюрай пуланалъ щоферасе кант-бакъги гьабун, гьев квал-квал гьеч1ого виччан вуго…\nЧу «сабаблъун» щвеч1еб сайгъат\nЦо алмахъасухъе щола цогидаб росулъа гьобол. Чодаса гъоркьеги решт1ун, рукъалъул бет1ергьанасе саламги кьун, гьобол, ч1олохъжоги ккун, ц1алаца чу бухизе жувала. Щиб-кинали бич1ч1ич1ев алмахъас, ккараб жоялъул г1илла ц1ехон хадуб, гьоболас абула, чоца баччич1ого жинца гьанибе бач1унеб бук1араб сайгъат босич1ого хут1анилан. Г1емер ургъич1ого алмахъасги абун буго, дуца чу г1адада бухулеб бугин, гьеб г1амал гьелъул батани, нахъе унаго гьанисаги гьелъ дуе сайгъат баччизе гьеч1илан.\nЦебе заманаялъ алмахъазулгун индиразул лъик1аб гьуинлъигун бухьен бук1ун буго. г1олохъаби ихтилат-кеп гьабизе цоцазухъе хьвадулаанилан бицуна ч1ах1иял г1адамаз.\nАлмахъалда рук1ана доб заманаялъ бусурман г1елмуялъул лъик1ал г1алимзаби, Индиралдайин абуни гьел рук1ун гьеч1о. Мавлид моц1алъ мавлид ах1изе Алмахъалдаса г1елму лъалел чаг1и рачине рач1унел рук1ун руго индирал.\nГьале цо мавлид моц1алъул къоялъ, гьединаб къвараг1елалъ Алмахъалде рач1арал дандч1вала Мавлидинадаги Исламидаги. Ц1ех-рехалдасан мурад баянлъидал, жал ругин гьеб мавлид ах1улел чаг1и,- Ян абун буго к1иявго гьалмагъас. Ихтилат-кепги чияр т1аг1амаб квенги бокьулел гьав к1иявгоги рачун, рилъун руго индирал рукъоре.\nЛъик1аб х1урмат-къадруялда дандч1вай гьабун буго индираз Исламидаги Мавлидинидаги. Т1аса-масаго бук1аниги, мавлид ах1изе бажарич1ого гьалги рук1инищха, амма гьеб ах1улаго Исламие велъизе бач1ун, рах1ат хвеялде иш ккедал, Мавлидиница, гьоркьо-гьоркьоб, мавлидалъул раг1абазда гъорлъ, «велъугехо Ислам», «велъугехо Ислам»,- илан ах1улеб бук1ун буго.\nГьединги индирал щаклъич1огун квешги лъик1ги мавлид ах1ун, гьеб иш гьаз т1обанбуго. Квана-гьекъон , индираз кьурал сайгъаталги росун нахъе рилъун руго Исламги мавлидинги.\nЧу щай «халалъараб»\nДагьабго цебег1анаб заманаялъ, х1акимзабазул к1игояв,чуяздаги рек1ун, эхеде рег1ел бугеб нухдасан, мег1ер къот1ун, унел рук1анила.\nГьекъон рук1ун, мехтиялъул кутакалъ, жиндир чу халалъун бугеб куц бихьулищан цояв цогидасде к1алъан вуго, чол рач1ч1алъухъе щун хъушт1ун унеб, жинда гъоркь бугеб кьилиги бихьич1ого.\nМег1ералъ г1уру бухъарав\nНухлул раг1алккун бижараб борхатаб харилъ цинт1аго жваргъи бахъидал, х1инкъараб чу турк1ун Мухтарпаша гьакидаса вортула ва кодоб бук1араб ч1олохъжоялда х1ет1еги бан, гьелъ гьев лъик1аланго бак1лъан вехъерхъула. Данде карав чияс, хехго бекерулеб чу ч1езабун, Мухтарпаша хвасарги гьавун, гьев хехго больницаялде щвезе г1амал гьабула. Сахлъун больницаялдаса рокъове щун вугев гьас, жиндихъе щвезе вач1арав цоясда бицун буго, чоца жив бехъерхъараб бак1алда, жиндир мег1ералъ, кутнаца г1адин рахъ бан бугоанилан.\nКъурах1мал г1акъилаб калам\nЦо къоялъ росукъот1ун, къват1 халаса гара-ч1валулаго рач1унел рук1ана дунги, цо ч1ужу йиччан, к1иабилейгун вугев, цо чанго лъимадул эмен, Къурах1маги. Бицунеб хабаралъул темаги цинт1аго хисизабун, Къурах1маца абуна:\n- Иях1, ле, гъол руччабазул г1ажаиблъи, бусада регаралъуб гурони гьезулгун хабар – иш данде ккезабизе бугеб зах1матаб,- илан.\nГьес гьел раг1аби росдал г1адатияв чияс г1адин гурел, цо г1акъилал пикрабазда вугев философас г1адин абиялъулъ бук1ана г1аламатлъи.\nРосасе «хъулухъ» гьабич1ей квартиранка х1ажат гьеч1о!\nШагьаралда г1умру гьабун бугей Разиятица, росасда дандги бан, моц1рое щолеб шагьи-параги г1олараго бук1ун, азбаралда бат1аго бугеб гьит1инабго рокъое квартираялъ йиччала, рос-лъималги гьеч1ей цо чалухай г1адан. Киг1ан бахчизеян лъугьаниги. Бихьинал хирияб, тира-сверизе бокьулеб гьелъул г1амал, рукъалъул бет1ергьабазеги. Мадугьаллъиялъеги балъгояб бук1инч1о. разиятиеги гьелъ щиб гьабуниги ургъел щиб, моц1ие г1арацги жиндир заманаялда кьолеб бугони, рокъоре «гьудулзабиги» рачунел гьеч1они.\nЦо пуланаб къоялъ, г1ел лъаларо, хвел лъаларо, гьебги ккун, маг1арухъе ина кола Разият, росасда рукъ-бак1ги т1ад къан… Т1адежоялъе ах1унги бач1ана телалъ, жий цо дагьаб заманаялъ, хур-хер бак1аризе эбелалъе кумекалъе ч1олей йигилан.\nГьел къояз «къороллъуда» хут1арав Разиятил росасул, ях1 гьабизе к1веч1ого, цо сордоялъ чалухай квартиранкаялъухъе инее къасд кола. Нуц1ида к1ут1арав гьесие къвариг1араб жо бич1ч1арай х1урулг1иналъ нуц1а рагьуларо, жакъа жий лъик1 гьеч1ого йигин. Гьебго жо гьабула хадусеб къоялъги.\nГьелда г1ей гьабич1ого, «балъго» мадугьалалда бицун, гьеб хабар, аск1ор сверухъ ругездаги раг1изабула, гьезгиха, маг1арухъа йуссарайго, рукъалъул бет1ергьаналъухъе щвезабула. Хозяйкаялда лъик1 йихьизелъун квартиранткаялъ ургъараб гьеб х1иллаялъул х1асил г1аксалда ккола. Жиндир чу чияр хуриб квананилан жиндие ургъел бук1инч1ила, г1адамалги т1ад релъанхъизарун, жинджир росасул къвариг1ел т1убазе инкар гьабизе кканани, цогидал бихьиназдаса гьесул къураб жо щибила бугебилан ч1ана Разият. Гьеб квеш бук1арай гьелъ, к1алал гьикъун теч1ого,\nахир рокъоса нахъеги къот1ула макруяй квартирантка.\nБагьана къвариг1араб мехалъ…\nЦебесеб къоялъго, жакъаг1аги цо х1алт1и рокъоб гьабизе ккелин къот1и ккун бук1ана. Радал вахъун ц1оролеб батараб чайникги газалъул почода лъун, гьелде гъоркье спичкадул ц1а рек1араб г1уч1 ккуна\nГ1айламанлъаяб г1уч1, спичкаялда хъинт1улаго бихьана ц1акъго т1еренаб бук1ин ва ц1а рек1унеб гьелъул бет1ерги харил муь г1анасеб бук1ин. Ккезе бугеб жо лъарабани хисизег1аги хисилаан гьеб. Газил печалъе рек1еейищ г1еч1ебали гьеб спичкаялъулаб г1адаб заг1ипаб гурони, газалда ц1аги рек1инч1о.\nПечалъул рак1 рази гьабизелъун нахъеги спичкаялъул цогидаб г1уч1 комфоркаялде аск1обе ккуна, амма газил печь дидехун бит1ич1о, рек1арабцин ц1а дагьлъун, сунн ана… Щибилая? Кибго газ къот1изабун бугоя? Вах1, дида газ барщун, дун сабаблъун, ккараб жоялъухъ балагьеха цо…\nЧайги гьекъеч1ого х1алт1иги кин гьабилеб. Жакъа къо диде данде багъиялъул х1исаб гьабулаго, кинабго жоялъул цоцадехун бугеб гъваридаб бухьеналъул г1ажаиблъиги гьабун, рак1алде ккана, жакъа щибго гьабизе бегьиладаян.\nБай бихьудасаго бит1 ккеч1еб мехалъ, хадубги гьабулеб данде билъунарин, жакъаги щибниги х1алт1и гьабунгут1изе къот1и ккана.\nРахсаца рухьарал ракетаби\nИбрагьим армиялде хъулухъ гьабизе аралъув ккола ПВОялъул ракетазул часталде. Офицерзаби гурони аск1оре риччаларел ракетазе хъулухъ гьабизе, командованиялъул к1удияб божилъиялда вук1иналъ, Ибрагьим тун вук1ун вуго. Тушманасул самолётазде данде риччазе къач1ан ч1езарурал гьел ракетаби, рахсал ран щула гьарун рук1унаанилан бицуна Ибрагьимица. Нилъерго самолётал т1асан роржун унел мехалъгицин, гьезде рортизе ч1оларого ругел кинниги, гьезул терк1еялъул кутакалъ, гьел рахсал жваргъолел рук1унаанила.\nГ1адучил х1акъалъулъ харбал\nНалог бак1арулел лъутизаруна\nДол г1асиял, ракъарал, г1адамал налогаз гъанкъиялде ккезарулел рук1арал рагъда хадусел соназ, Г1адучил эбел-инсуда ццин бук1ун буго власталъулазул, гьез налогал кьоларогонилан. Г1адучил эбелалъул, мунагьал чураял, Суайбатил вацал рук1ун руго сундасаго нахъе къаларел, бах1арчиял чаг1и. Росдадаса рик1к1адег1ан кколеб Чорто абулеб отаралда бук1ана гьезул ч1ел. Дир инсуца бицанихъе, доб бандазул талавурчилъиялъул заманаялдагицин, хъачагъал, Г1адучил эбел-инсул кули бихьулелъурецин, аск1оре къалел рук1ун гьеч1о.\nГьале цо къоялъ, Г1адучил эбел-инсухъ щибниги налогал рахъизе к1олеб гьеч1илан райцентралде щвараб г1арзаялъ, гьениве вит1ун вач1ун вуго налог бахъулезул бищунго сог1ав, лебалавин абулев чи. Вачун кумекалъе росдал советалдаса цоявгун, Г1адучил эбел-инсул бак1алде рач1ун руго гьел. Рокъов гьеб параялъ бихьинчиги ватич1огон, гьениб азбаралдаго батараб ц1оросаролълъил раччиги гъажиде рехун, нахъе инее лъугьун руго налог бак1арулел. Амма Суайбатица бахъинабураб ах1и-х1уралъ, къват1ире к1анц1ун к1ияйго гьелъул ясалги рач1ун, цоялъ лъен босун, цоялъ г1ер босун. Налог бак1арулел рухизе журан руго. Хехаб галиялдалъун нахъе инел рук1арал налог бак1арулелги, реххун раччиги тун лъутизе ккун руго. Амма гьединаб жо х1ехьолеб властьги доб бук1инч1ебха, къокъ гьабун абуни, Суайбат туснахъ гьаюн жание ккола. Эбел жание йиччаларин, ккара-таралъул г1айиб т1адеги босун, Г1адуч гьелъул бак1алда жаниве уна. Жанир т1амурал ц1унун рук1арал гьелдаса ц1акъ рохула, щайгурелъул Суайбатица ах1донги, хъудунги, нуц1а бекиялде ккезабун бухунги тату хвезабун бук1ун буго гьезул.\nГьедин Сибиралде анкьго сонги кьун вит1ун вук1ана Г1адуч, К1удияб Ват1анияб рагъда хадусел соназ. Нахъе вач1ана, Сталин хун хадуб гьабураб, «Меседил амнистия» щун.\nЯтабалъ рит1ун, цо Сибиралъул лагералде щун вуго Г1адуч цогидалгун цадахъ. Цо-к1иго раг1иялдалъун бицани, гьев вук1ана гьоркьохъеб лагаялдецин ворхалъи бахинч1ев, х1алакъаб къаркъала бук1аниги щок1олав, г1езег1ан къуват бугев чи. Бицуна, г1езег1ан рик1к1ад бугеб отаралдаса росулъе, хъап ц1оросаролълъалъулги ц1езабун, гох1-щобалдасан гьебги баччун вач1унаанин гьев.\nЛагералде щун хадур, ракъунги сваканги ругел арестантал столоваялде рачун руго. Жиде-жидее квенги босун, гьел г1одор ч1олел рук1аго, Г1адучидеги ирга щола квен босизе. Базалиял г1урусазда гьоркьов Г1адуч ц1акъго заг1ипгоги вихьун, квен бикьулев цо бугъаг1адинав чияс квенги кьеч1ого, цевехун аян квералъ ишан гьабун буго гьесде. Г1адучицаги , аск1овег1ан ватарав жидерго начальникасде бицун буго х1акъикъат. Начальник «бугъиде» вагъун хадуб, гьесиеги квен щола.\nКвананги лъуг1ун къват1иве унев Г1адучида, цо бец1аб коридоралъуве щведал, доб мокърокь гьунарев г1адав «бугъа» ватун вуго, нухккун ч1ун. Сваканги вугев чиясе Г1адучие гьебищха камун бук1араб, гьеч1еб нахъ вусун инеги цоги нух. Кодоб- хъатикь жо гьеч1олъиялда рак1ги бух1ун, ццин гьалаглъарав Г1адуч шварт1ан т1аде к1анц1ун, кетог1адин гьесда хурхун вуго. К1иябго квералъухъе гьесул биццатаб габуралъул шемещ къазе щун буго. Гьанир тункун дора тункун гурони, «бугъида» щибго жо гьабизе к1ун гьеч1о гьесие. Г1адучицаги бугеб къуваталъ габур биччан гьеч1о. Гьедин гьал рук1аго, т1аде ккола цогидал жанир т1амурал ва гьез рат1а гьарула.\nК1иабилеб къоялъ, кванил г1ужалде, цоги нухалъ дов «бугъа» данде лъугьаниги бук1инеян, къвалиниб маххул бег1ерлъиги бахчун, вач1арав Г1адуч. Дов квен бикьулес щибниги квал-квал гьеч1ого квен кьун буго гьесие. Щибдай «бугъие» ккараб жоян тамашалъарав, квен босун г1одов ч1езе унев гьесда раг1ун буго, нахъехун кваналел цо-к1игояс: «Нилъер квен бикьулев («бугъа» гьеб лагералда вук1ун вуго к1удияб къиматалда вугев чи) гьадас гъанкъулев гурищ вук1арав»,-илан жиндир бицунеб. Гьедин лагералда т1ибит1ун араб хабаралъ, унго-унгоги жив гъанкъулев вук1анин гьадав «чуркас»илан рак1алде ккараб къаг1идаха, т1ок1аб «бугъица» гьесие щибниги квал-квал гьабун гьеч1о. Г1елдаса нахъе, гьеб лагералда вугебг1ан заманаялъ, жанир т1амуразда гъорлъ Г1адучил лъик1аб къимат бук1ун буго.\nГьабураб лъик1лъи лъалел ц1огьал\nГ1адуч жаниве ккараб мехбук1ана кутакалда ракъараб, лагеразда ц1акъ мукъсанаб гурого квенги кьолареб, рух1 бахъун х1алт1изарулеб, ц1акъ сог1аб заман. К1иго килищ г1анасеб ч1ег1ераб, щибниги т1аг1ам гьеч1еб чадил кесек кьолаанила кваназе.\nЧанги рорхатал, базалиял г1урусал г1емер хванила гьеб мукъсанаб чадил кесек щибгун квинебали лъаларого, ях1 гьабизе к1веч1ого, щвани вакса, щвани салидолги бахун кванан.\nГ1адучги бак1аб х1алт1уцаги, вакъиялъги г1одов ккезавун ахир лазареталде вит1ун вуго. Гьенибги г1емер кванил бат1алъиго бук1ун гьеч1о, г1иц1го х1алт1изе ине ккунгут1и гурони. Лазареталдаги гьав вегизе ккун вуго цоги бат1ияб лагералдаса «къимат» бугев чиясда аск1ове. Г1адучица бицана, ц1акъ бат1и-бат1ияб квен бач1унаанила гьесие къват1исан, гьесул кидаго к1удияб къвач1а бук1унаанила кванил ниг1матазул ц1ун. Вахъине к1оларев жиндие, цо чадил моч1оцин, цо нухалъниги маян абич1ила гьес. Кидаго х1ажаталъ къват1ивехун унаго, жинда т1ад къалаанила гьеб кванил къвач1а ц1унизе. Ц1акъ ццинги бук1анила жиндир гьесда бахъун.\nКъо бахъанаг1ан рух1 лъуг1ун, вахъине зах1малъун, вегунго вегун живги вук1унаанила. Цо къоялъ бералги къанщун вегаралъув ургъалида вук1аго, «кьижарав» жив ворч1изавизеги бокьич1ого, дов къвач1ил бет1ергьан къват1ивехун унев раг1анила. Г1емер заман инелде берал рагьарабго, гьесда къвач1ие чан ккун цо-к1игояв вихьн вуго. Гьел щалали бич1ч1арав Г1адучица, гьезда бич1ч1уледухъ ц1идасан бералги къанщун, кьижараб хвел гьабун буго. Буге-гьеч1еб бечелъиялъул ц1ураб къвач1аги босун цереса гьел хьван г1емер заман инелде, щун вуго т1адвуссун къвач1ил бет1ергьанги. Ва ах1данила гьев, ва вагъданила гьев, г1иц1го г1одич1илаха. Живги гьесул хъуялъухъе «ворч1анила» макьидаса, бералги рагьун к1алъанила щиб-кин ккарабилан, жиндаги гьес ц1акъ к1ал гьикъанила, бикъун араб къвач1аялъухъ балагьич1огойилан. Г1адучицаги абун буго, къват1ивехун унаго ворч1изавун г1аги тун вук1араваниян. Гьединги абун, г1емер хабар ккеч1ого г1айибги т1аса кканила, цо-к1иго къойидаса къвач1ил бет1ергьан къват1иве виччанги анила.\nГьев аравго, бугила бач1унеб дов к1иясго, дагьа-макъаб бугониги жиндие квен. Цин цояв вач1ун, цогидаб къоялъ цогияв вач1ун гьез лазареталдаса къват1иве инег1ан квен баччанила жиндие. «Гьабураб лъик1лъи» лъалел гьев к1иявго ц1огьор гуревани, жив ч1аго хут1иялда божилъи бук1инч1илан бицуна Г1адучица.\nЛенинил ч1ужу ятаниги\nЛъиениги х1елич1ев, рит1ухълъи бокьулев, сог1ав чилъун хут1ана Г1адуч хадувги. Цо нухалъ, кидаяли нахъа заманаялъ, Салаюрт абулеб рит1алида бугеб «Бергьенлъи» колхозалъул ролъ бекьараб хуралъул хъаравуллъун вук1ана гьев. Цо къоялъ, бижун бач1унеб г1урччинаб ролъ пасат гьабулеб г1ака батун, гьес гьеб бет1ергьанчи вач1инег1анилан чолонибе гъола. Бакъанил г1ужалда Г1адучиде т1аде щола цо ч1ух1арай ч1ужуг1адан ва лъазабула, жий райкомалъул секретарасул ч1ужу йигин, гьеб жиндир г1ака къват1ибе биччайилан. Ццин г1едерав Г1адучицаги, мун Ленинил ч1ужу ятаниги бат1алъи гьеч1ин, гьей нахъе къот1ун йиго ва колхозалъул кассаялде г1ак1а бец1ун кьураб квитанция бач1инч1ого, г1ака къват1ибе биччан гьеч1о.\nГьардухъабазул росулъ гьабулеб дуг1а\nГьардухъабазул росдал г1адамазул рук1унел раг1ула щибаб тухум-кьибилалъ жиде-жидеда гьоркьор гьардезе хьвадизе рикьарал бак1ал, росаби. Гьедин, Нахъбак1азул росабалъе хьвадулел гьардухъабазул цо агьлуялъул чиясе вас гьавун, гьезул мавлидалде ккун вук1ун вуго цо къват1иса чи. Гьес бицун буго вас гьавидал гьениб гьабулеб дуг1а: «Инсул х1алккурав ватаги,\nХ1амил рач1ч1 ккурав ватаги,\nт1ил ц1ац1арав ватаги! »\nГ1орхъиялъул халалъи бугел цепочкаби.\nКазбек районалда бугеб цо милициялъул батальонадъул командирлъун вук1ана Аргъваниса Мух1амадилан абурав чи.\nГьесул лебаллъялъулги, бах1арчилъиялъулги дидагоцин раг1унаан алмахъазул милициялъулаз бицун. Махсаро-хоч1 бокьулев чиги вугеб къаг1ида гьев…\nДол чачаналъан рач1арал боевиказулгун рагъ ккун хадуб,милициялъулазе командировкаялъулаб г1арац бук1ана лъик1го эхеде турк1изабун. Гьедин щвараб г1арцухъ г1емераб жо босун батиларищха гьез. Мух1амадица абун буго, гьез лъудбузе росарал меседил цепочкаби цоцазда рухьани, Чачаназулги, Дагъистаналъулги г1орхъи къазе г1елаанилан.\nК1иго росасда гьоркьой цо ч1ужу\nЦо бергьарай квешай ч1ужу йигев росасда гьесул гьалмагъас, к1иабилей ч1ужу ячине бокьун бук1ин загьир гьабун, абун буго, шарг1алъ ункъо ч1ужу ячине бегьизабун бугилан. Гьев ч1ужу квешас, г1енеккунги вук1ун жаваб гьабун буго, шарг1алъги к1иго росасда гьоркьой цо ч1ужу йик1ине бихьизабурабани рекъараб бук1анилан.


7 октябралъул къаси Шамил мухъалъул ХIебда росулъ чIван руго лъабгоял. Низам цIунулезул баяназда рекъон, бечедал чагIазда тIад магъало лъеялда бан, гьединго экстремизмалда дандечIей загьир гьабулев вукIарав кIиго дагъистанияв чIваялда бан федералияб цIех-рехалде кьун рукIун руго гьел.\nЭР-ялъе ХIебдасан щварал баяназда рекъон, сардилъ гьенир чIварал лъабгоял Аваргун Кахетиялъул нухдасан тIадруссунел рукIун руго. Полициялъулазда кколеб буго гьез гьениб цо хIилла ургъизехъин букIун бугин, амма дора лъун ратарал постаз квалквал гьабун бугин гьезие. ПалхIасил, байбихьуда МахIачхъалаялъул рахъалдасан рачIун Шамил мухъалде щваралго гьел лъабгояз цин гъоркьлъалие росун руго тIарикъатчагIи, муридзаби ва абун буго жал Аваргун кахетиялъул нух бахъулеб бакIалде рачейин. Гьезги рачун руго. Амма дора хъаравуллъуда чагIи чIун ратидал, жидее нух битIичIинги абун, гьез дол васазда абун буго гьанже нужеца жал ратараб бакIалде щвезареян. Гьедин гьениса тIадруссун рачIунаго, ХIебда полициялъул мина бугеб бакIалдегIан щун руго.\nГьез инкар гьабунин автомобильги чIезабун, жидеда документал рихьизеян абулеб буго низам цIунулез. Гьедин жидехъа лъутун унел рукIарал гьезда хадуб речIчIун буго полициялъ.\nГьел лъабгояз гъоркьлъалин росарал Шамил мухъалъул гIолохъабазда яги полициялда щвараб гулла гьечIо. Бицунеб буго полициялъ магIарул мацIалда абун бугин гьел васазда нуж нахъе лъутайин, жидеца гьезда речIчIизехъин бугилан.\nПалхIасил, терроралда данде чIараб миллияб комитеталъул официалияб сайталда хъвалеб буго ХIебда чIварал лъабгоял кколин цого гIелалъул (22, 23, 24 сон барал) Рашидовал. Гьезул умумузул цIарал батIиял руго, гьединлъидал вацгIалзаби ратилин абураб пикру буго полициялъул. Милаталъул рахъалъги гьел табасаранал кколел руго.\nТерроралда данде чIараб миллияб комитеталъул официалияб сайталда хъвалеб буго гьез чIван вукIанин 2011 соналда Сиражудин ХIурикский абулев динияв цевехъан. Исана гьезго чIван вугин ТIелекь Шамиль Бадавиев абулев чиги. Гьел кIиялго рукIанин экстремизмалда данде чIарал чагIи. ЧIварал лъабазулго машинаялъуб батун буго лъабго автоматги, кIиго гранатаги, пластидгун кIиго электродетонаторги, рацияги, анлънусидаса цIикIкIун патроналги.\nПолициялдагун гьел лъабгоязда гьоркьоб ккараб кьвагьа-гIанхъиялъ зарал гьабун буго Хадижат абурай гIаданалъул минаялъе. Гьеб мехалда гьезул хъизан кьижун букIун буго. Заманги сагIат кIигоялде бащдаб хIалтIараб мех букIун буго.\nХадижат: «Кьвагьиги рагIун рорчIидал, щибниги жо бичIчIулеб, лъалеб хIал букIинчIо нижер лъилниги. КъватIибехун балагьараб рокъоб кьижарав васги хантIан жаниве кIанцIун вачIана. Рокъоб жаниб щибниги гьечIо гулла щвечIеб, борлъичIеб жо. Чирахъалдаса байбихьун телевизор, жанахIалъуб лъураб къайи, хIухьладалъун рукъзал хинлъизарулел батарейкаби, нуцIби – киса-кирго щун руго гуллби, къадал малъичIого. Пластикгун гипсокартон ккурал руго гьел къадал. Нижер горда цебелъидал гьел чагIазул машина чIун букIараб. Цинги нижеда дандбитIун буго полициялъул мина, нухда, бокIнилъ, буго полициялъ лъураб постги. Гьедин кIиябго рахъалдасан кьвагьулеб букIана».\nЭР: «Гъол машинаялъур рукIараз данде кьвагьулеб букIанищ?\nХадижат: «ТIаде яхъараб мехалъ щибго жо бичIчIуларого хутIарай дун, цо заманалда ясги кодой ккун къватIие екеризехъин йикIана дун. Гьеб мехалда дирго васас чIезаюна. Цинги рагьтIе ялагьидал, машинаги гьелда тIад цIадул хIехIалги рукIана дида рихьулел. Лъаларо, гьел хIенхIал сундасан лъугьун рукIаралали – полициялъ речIчIараб жоялдасайищ, машинаялъусан речIчIулеб жоялъищали».\nТIелекь Шамиль Бадавиев абулев чи чIваралдасаги Гуржиялъе бахъулеб Аваргун Кахетиялъул нухда хIалтIулел рукIарал чагIи рухун, гьезул вагонал рухIун хадурги гьениса-гIебеде постал лъун руго. ХIебда чIварал Рашидовазе гьениб хIилла ургъизе къваригIун букIун батулин абун гурони, гьелъие нугIлъи гьабулел чIванкъотIарал хIужаби гьечIо. Амма бакIалъул гIадамаз рикIкIунеб буго Гуржиялъегун Дагъистаналъе кIвар цIикIкIараб нухда кьвагьа-гIанхъи яги цогидаб гъалмагъирги гьабун, жидедехунго кIвар буссинабизе къваригIун бугин пуланал къуватазе.\nАвар-Кахетиялъул нух баялдаги ХIебда чIвараздаги гьоркьоб хурхен букIине бегьула


ХIалтIулаб сапаргун Орел областалде щвана ДРялъул Физкультураялъулгун спорталъул ва Миллияб политикаялъулгун диниял ишазул министерствабазул вакилзаби. Гьел дандчIвана рехсараб регионалда гIумру гьабун ругел ракьцоялгун, Мценск шагьаралъул мэр Сергей Волковгун ва щвана спортивиял школаздеги.\nДагъистаналъул делегациялда гъорлъ рукIана Спорталъул министерствоялъул управлениялъул нухмалъулев Халитбег МахIачев, Орел областалда вугев Дагъистаналъул хIукуматалъул вакил ГIисабег МухIамадов, «ВатIан Дагъистан» гIуцIиялъул председатель ХIабиб МухIамадов ва цогидал. «Нижер мурад букIана Орел областалда гIумру гьабун ругел ракьцоязул ахIвал-хIалалъухъ бакIалде щун балагьи, гIолел-гIоларел рахъазул хIакъалъулъ цIех-рех гьабун гьезие бажарараб кумек гьаби. Гьезул иш квеш батичIо. ГIезегIан лъикIаб магIишат буго нилъеразул Орел областалда. Баркала буго гьезие ниж лъикIаб даражаялда къабул гьаруралъухъ», - ан бицана Х. МахIачевас. Министерствабазул вакилзаби щвана Дагъистаналдаса тренерал хIалтIулел спортивиял школаздеги. Мисалалъе, Мценскалъул Олимпиялъул нахъраталил кIиабилеб спортивияб школалда дзюдоялъул тре- нерлъун хIалтIулев ХIажирамазан ХIажирамазановас ахIун рукIана гьел жинхъего. «ХIажирамазаница хIалтIи гIуцIун буго лъикIаб къагIидаялда, хIасилалги квешал гьечIо. Мценскалъул нухмалъиялъ ва школалъул дирекциялъ гьесул къиматги гьа- булеб буго.\nГIисинал спортсменазе насихIатал, малъа-хъваял гьаруна нижеца», - ян бицана министерствоялъул управлениялъул нухмалъулес. Халитбег МахIачевасул рагIабазда рекъон, кватIичIого ДРялъул Миллияб политикаялъул ва ди- ниял ишазул министерствоялъул хIаракаталдалъун Кривцово поселокалда рагьизе буго Орел область фашистаздаса цIунун къеркьарал дагъистаниязул хIурматалда памятник. Гьеб букIине буго гьениб бугеб ракIалде щвеялъул мемориалалда.\nДругие материалы в этой категории: « Живго жинкьаго къуна\tГIумруялъул гIашикъаб лахIзат »


К Филимону Глава 1\nК Филимону цIияб къотIи\nМасихІ ГІисаде иман лъеялдалъун туснахъалъув тІамурав Павелил ва нилъер вац Тимофейил салам буго нижер хирияв кумекчи Филемониде,\nнижер яц Апфияде, нилъер ишалъул къеркьохъан Архиппиде ва дур рокъоб данделъулеб иман лъуразул агьлуялде.\nНилъер Эмен Аллагьасул ва ТІадегІанав ГІиса МасихІил баркатги саламги лъеги нужеда.\nАллагьасе рецц гьабун, кидаго дица мун дирго дугІабазулъ рехсола.\nТІадегІанав ГІисаде дур божи-иманалъулги ва киналго иман лъуразде бугеб рокьиялъулги хІакъалъулъ рагІана дида\nМасихІиде цолъараб гІумруялъулъ нилъее гІемераб лъикІабщинаб щвана. Гьеб дуда мухІканго бичІчІиялде мун нилъер божи-иман цо букІиналъ вачагиян гьарула дица.\nДун вохана, вац, ва цІакъ разилъана ниж дуе рокьулел рукІинги иман лъуразул дуца ракІбатизабулеб букІинги лъайдал.\nМасихІил диналъул вац вугелъул, дуца тІубазабизе кколеб ишалъул рахъалъ дуе амру гьабизеги ихтияр буго дир.\nАмма дие мун вокьулелъул, дица – Павелица, МасихІ ГІисал вакилас, тІадежоялъеги гьанже гьесие гІоло туснахъалъув тІамурав чияс – дуда гьарун толеб буго.\nДир васлъун кколев Онесимил рахъалъ гьарулеб буго дица дуда. Рахсаз вухь-вухьун вугеб мехалъ дун гьесул эменлъун лъугьана.\nЦебе гьесдаса дуе пайда букІинчІо, амма гьанже дуеги диеги пайда буго гьесдаса.\nДица гьев тІадвуссун духъе витІулев вуго, гьесда хадуб дирго ракІ бахъун унеб бугониги.\nДун туснахъалъув вугевгІан заманаялъ, гьев гьанив тезе бокьун букІана Рохалил хабар тІибитІизабиялъул ишалъулъ, мунги хисун, гьес дие кумек гьабизе.\nАмма дур изну гьечІого щибго гьабичІо дица, – зулмуялдалъун гуреб, мунго разилъун, гьеб лъикІаб иш дуца гьабизе бокьун.\nТІубанго тІадвуссун духъе вачІинелъун ватила Онесим дагьабго заманаялъ дудаса ватІалъун вукІарав.\nГьанже гьев гІадатияв лагъ гуро, лагъасдасаги гІемерго тІадегІанав чи вуго, хасго дие ва дагьавги цІакъ дуеги вокьулев вац вуго. Лагълъун вугони щиб гьев, ТІадегІанав МасихІида цеве дур вац вугелъул.\nЦинги, дуца дун нужер агьлуялъул чилъун къабул гьавулев ватани, дун гІадин къабул гьаве дуца гьевги.\nГьес мун сундалъунниги къварид гьавун ватани, яги гьесда налъи бугеб батани, дида тІад хъвай гьеб.\nГьале дица – Павелица дирго квералъ хъвалеб буго: дица гьеб налъи бецІила. Дур гІумругицин дие налъилъун бугиланги абиларо дица.\nМунги диналъул вац вугелъул, ТІадегІанасе гІоло гьеб гьари тІубазабе. Гьедин, МасихІие гІоло, дир ракІ гІодобе биччазабе.\nМун дихъ гІенеккизе вукІиналда ракІчІун хъвалеб буго дица гьаб. Дида лъала дица гьараралдасаги цІикІкІун дуца гьабизе букІин.\nГьанже, вац, цо дие чІезе бакІги къачІай гьениб. Нужер гьари-дугІа къабул гьабун, Аллагьас дун нужехъе тІадвуссинавизеги бегьула.\nМасихІ ГІиса сабаблъун дида цадахъ туснахъалъув вугев Эпафрасил,\nгьединго дир кумекчагІи Маркилги, Аристархилги, Демасилги, Лукалги салам буго дуде.\nТІадегІанав МасихІ ГІисал баркат лъеги нужер рухІазда!


Новости - ЦIиял харбал » Страница 42 » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nНилъее хIажат буго гьудуллъи\nДобавил(а): Musa от 12-12-2012, 10:58\nМахIачхъалаялда тIобитIана "Дун, мун, дов, дой - нилъер цадахъаб хъизан" абураб ахIиялда гъоркь гьудуллъиялъулаб тадбир. Гьелда гIахьаллъи гьабуна батIи-батIиял районаздаса 500 цIалдохъанас. Тадбир тIобитIана Лъай кьеялъул ва гIелмуялъул министерствоялъул хIаракаталдалъун, "ДРялда 2011-2015 соназда миллиял гьоркьорлъаби церетIей" абураб республикаялъулаб программа гIумруялде бахъинабиялъул мурадалда.\nКультураялъеги хIажалъула гIарац\nДобавил(а): Musa от 12-12-2012, 10:52\nИчIго моцIие - 3 млн гъурущ\nРеспубликаялда культура цебетIезабизелъун ункъо соналда жаниб биччазе буго 374,13 млн гъурущ. Гьедин бихьизабун буго "2013-2017 соназда ДРялъул культура цебетIезаби" абураб республикаялъулаб программаялда.\nДобавил(а): Musa от 12-12-2012, 10:43\nЩивали лъазе кIвечIев чияс Буйнакск шагьаралъул рагъулав прокурорасе чIвалин хIинкъи кьеялда бан уголовнияб дело гьабун буго. Лъалареб номералдаса прокурорасул телефоналде бачIун буго смс. Гьениб хъван букIун буго шаргIияб судалъ прокурор чIвазе къотIун вугин ва кватIичIого гьеб хIукму тIубазабизе бугин. Подробнее\nРагIи - бадибе, тIил - мугъзаде!\nДобавил(а): Musa от 10-12-2012, 16:47\nЦIалана "ХIакъикъаталда" бахъараб "Салам кьураб гIоларо" абураб бетIералда гъоркь (№44, 26.10. 2012) МухIамадхIабиб МахIатIовас, ЧIарада\nрайоналда "ХIакъикъат" газеталъе подписка гьабиялъул ва гьеб гIадамазухъе щвезабиялъул рахъалъ бугеб хIал баян гьабун, хъвараб ма-къала. "ГIилла гьечIого гIучIги багъаруларин" абула магIарулаз. Гьединлъидал, хIалбихьизе бокьун буго гьедин ккеялъе квербакъулеллъун дидаго рихьулел гIил¬лаби загьир гьаризе.\n1 ... 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 Назад


Инфоурок › Другое ›Конспекты›Открытый урок в 6 классе Ц1адаса Х1амзат Басня: «Пилги Ц1унц1раги» «Маймалакги ц1улал устарги»\nЦ1адаса Х1амзат Басня:\n«Маймалакги ц1улал устарги»\nМагомедова И. М.\n6 классалда авар адабияталъул дарс\nДоскаяда хъвай-хъваг1ай. «К1оч1охъанлъун лъица дун вахъинавурав ; халкъалъ гьавуна, ва дир библиотека бук1ана халкъ, халкъалъухъа босана- халкъалъухъе кьуна ( Ц1.Х1амзат).\nТема: « ЦIадаса ХIамзат» Басня « Пилги ц1унц1раги».\nДарсил мурад: 1.Жакъа нилъеца рак1алде щвезабила Ц1адаса Х1амзатил творчество.\n2.Куч1дузул идеяб маг1на рагьизе.\n3. К1алзул калам цебег1езабиялда к1вар кьезе ва кеч1 пасих1го ц1ализе ругьун гьаризе.\nДарсил алатал: Ц1адаса Х1амзатил суратал , т1ахьал, лъимаз хъварал рефератал, мульт.фильм басня «Пилги ц1унц1раги».\n1.Лъимал дарсиде х1адур гьари.\n2.Рокъобе кьураб дарс гьикъи.\n3. Ц1ияб дарс малъи\n4. Учителасул ц1али.\n6. Дарсил х1асил ва рокъобе х1алт1и кьей.\nДарсил ин. Лъимал дарсиде х1адур гьари.\nРокъобе кьураб т1адкъай ц1ехезе.\n- Рокъобе кьураб дарс гьикъи ( рокъобе бакъизе кьураб сураталъул хал гьабизе). Лъимал араб дарсида лъил х1акъалъул нилъеца бицун бук1араб?\nКида байбилъараб лъимал Ц1.Х1амзатица куч1дул хъвазе? Ва кинал нужеда лъалел гьесул куч1дул асарал ?\n- Кинаб г1умру бук1араб Ц1.Х1амзатил (зах1матаб лъимерлъи)\nЖакъа нилъер ц1алдохъабаз х1адурун руго рефератал Ц1.Х1амзатил г1умру ва творчествоялъул бицун . Рефератарал ц1алула: Малачева М, Абдулазизова М.\nЛъимал кинал асарал хъвалел рук1арал аваразул шаг1ир Ц1.Х1амзатица?\nНилъее лъималаз билъизабизе буго гьит1инабго сценка Ц1.Х1амзатил ккараб лъугьи бахъиналъул.\n- Бук1ун буго гъоркь бук1арабги таг1араб, т1адеги щибго щвеч1еб ихдалил базар къо.\nБасрияб лъугьизе , ц1ияб бак1аризе бук1ине цо жул босейилан базаралде унев Ц1. Х1амзатихъе мадугьалас цо г1абаси г1арцул кьун буго жул босун хут1аралъухъ дуего пихъги босейилан Ц1.Х1. доб мехалъ жеги михъида х1ур хъвач1еб чи вук1ун вуго.\nХ1амзат: Багьа ?\nБазарган: К1иго г1абаси\nХ1амзат: Уяб жойищ?\nБазарган: Уяб жо\nХ1амзат: Махсаро батила?\nБазарган: Рег1ун гьеч1о\nХ1амзат: Цо г1абасиялдег1аги кье\nХ1амзат: Дихъ цо г1абаси гурони гьеч1о\nБазарган: Бугеб мехалъ вач1а\nХ1амзат: Кье ле\nБазарган: Ле вас дие дараналъе лазат бахъи гьабич1ого , букъизабе гьаниса.\n(Вилъун вуго Ц1.Х1. хасулаго щибго букарич1еб , гъванщагун билъун буго гьасда, бахарги тун , т1адехун ругел хъирабазбе рак1арал г1адамал\nАмма цо жалакьурисев кеч1 ах1улеб мехалъ , жиндирго лъалареб мац1алъ , гьенир аск1ор рук1арал г1урусазе , лъараг1азе бицине лъугьун вуго Ц1.Х1 гьесул накъчий ч1алг1ун буго, гьесда ч1аян гьарун буго. Амма ч1ух1арав жалакьурисес гьасухъ г1ин т1амун гьеч1о .\nЩибдай гьасда гьабилаян лъаларого вук1арав Х1амзатида аск1ов ч1ун вихьун вуго дов даран дасде ккеч1ев жулал ричулев чи. Вортун ун гьес цо к1удияб жулги босун, жваркьи бахъинабун буго жалакьурисесул г1адалъ, дуца щай хвезабулеб бугеб нац1ц1иланги абун:\nЖалакьурисев- Л\tе, вас мун г1ажалде гъун вуго!\nХ1амзат- Гьаб мохъ те дуца! ( хадуб Х1амзат жулазул бет1ергьананасухъе жулги босун ун вуго).\nБуцарган: К1варич1ого , босе\nХ1амзат: Дир г1абаси гурони гьеч1о.\nБазарган: Ч1обого босе\nБазарган: Дуца гьабураб х1алт1и дир киналго жулазул багьаяб буго.\n- Лъимал кинал асарал хъвалел рук1арал авар шаг1ир Ц1.Х1? ( к1уч1дул , маргьаби, кицаби басняби).\nНилъеца араб дарсида лъиде гьабураб кеч1 ц1алараб?\nНилъер ц1алдахъабаз кеч1 рик1к1ине буго ( Абдула, Х1ажимурад, Эльдар).\nЩив лъимал Шамиль колев?\nРокъобе кьураб дарс бицине .\nБасня сунда абулеб? Лъималаца бицине .\nРокъобе щиб кьун бук1араб лъимал?\n« Пилги ц1унц1раги» кеч1 пасих1го рахас гьабуге ц1ализе. Гьелъул анализ гьабизе . Инсанасулъ рижулел г1унгут1аби поэтас кин какулел ругел? Пил кинаб х1айван бугеб? Ц1унц1ра кинаб бугеб?\nКисаб бергьараб? Щиб бергьараб г1акълуйищ? Къуватищ?\nЗалимаб пилалъул г1антаб ч1ух1и какун кин хъван бугеб?\nЦо к1иго кици ц1ализе дица нужее.\nКъуваталда рак1 ч1ун къеркьезе лъугьунге\nЛълъар бугин къоязда къвалакь тункулеб.\nКъабих1лъун чи вихьун,ч1ух1и гьабуге,\nХ1инкъарасул зарин зазг1ан бег1ераб.\nЖидеего рецц гьаби чиясда рекъоларо,\nКиг1ан бит1арабниги рецци рекъараб гуро.\nУчителас Ц1.Х1амзатил « Г1умруялъул дарсал»\n-ян абураб асаралдасан цо чанго куплет лъималазе ц1ализе.\n-Эбел – инсул адаб ц1уне, ц1ик1к1арасул хъатир гьабе,\nХъизан- лъмал тарбия кьун, тадбиралде ругьун гьаре.\nКиг1ан уяб бугониги, мунго дуцаго веццуге\n« Дун» ,«дие», « дицайилан» ц1ек1ал харбал, рищунге.\nВоре дуца цого к1алдиб , к1иг1арккараб мац1 хьихьуге.\nМац1алда ракьа гьеч1илан бакьанщинабги бицунге.\nЖакъа нилъеца малъизе буго цоги басня.\n« Маймалакги ц1улал устарги»\nУчителас пасих1го ц1ализе , анализ гьабизе лъимал рахас гьабун лъимал ц1ализе т1ализе\nЖиндер хъулухъ гуреб ши , бонт1роде босарасе\nМисалалъе гьеб раг1и г1унги т1аса борч1ула.\nЖиндир хъулухъ гуреб щи бот1роде босараб маймалакалъе щиб ккараб?\nКинаб пикруялъ нилъ маймалакалъ кант1изарулел?\nГьанже лъимал нилъ балагьила Ц1.Х1амзатица хъвараб араб дарсида нилъеца малъараб басня « Пилги ц1унц1раги» мультфильмаялъухъ « Мосфильмалда» бахъараб 1948 соналъ.\nЛъимал рек1ее г1унищ нужое дарс? Лъик1аб г1алъаллъи гьабурал лъималазе рецц- бакъ гьабила.\nКеч1 пасих1го ц1ализе , маг1на бицизе сурат бахъизе.\nДарсида жавабалкьуразе къиматал лъела.\nРокъоб х1алт1и: Басняялъул анализ гьабизе ,пасих1го ц1ализе .\nМагомедова Изага Магомедрасуловна\nПрезентация "Современные экономические системы"\nКейс к уроку "Строительные чертежи"\nПрезентация к уроку "Строительные чертежи"\nПрезентация "Причины разрушения домов"


ИГИЛалъулгун ФСБялъул хIаязул\nУкраиналда чанго къоялъ бицунеб буго иргадулаб сенсациялъул. Гьеб хурхараб буго журналистазда Евгений абун вихьизавурав ФСБялдаса лъутун вачIарав абулев чиясда. Украиналъул телеканалазе гьес жинцаго бицухъе, ФСБялда гьев терроризмгун къеркьолев вукIун вуго ва Лубянкаялда тIадегIанаб даражаялдаги вукIун вуго.\nЕвгенийица гьединго абун буго жинда кIолин Россиялъулги ДАГIШалъулги (ИГИЛалъулги) бухьенал рукIиналъул ва Европаялда бусурбабазул жамгIиятаз гъал-магъирал гьариялъулъ Москваялъул квер-багъари букIиналъул дадалилал рачинейин.\nУкраиналъул журналистазе гьесго бицун буго 2009-2011 соназда Лондоналда тукабазде гьужумал ФСБялда ва СВРалда жанир ургъарал планазда рекъон гьарун рукIанин.\nЕвропаялда ругел бусурбабазул диаспорабазде гъорлъе жидер улкабаздаса лъутарал хIисабалалда Москваялъ агентал ритIулел ругелдаса гIемерал сонал ругин.\nЕвгенийил пикруялда, Америкаялъе рахIат толареб террористияб идара гIуцIи ФСБялъ цIакъ лъикIаб ишлъун рикIкIунеб букIун буго. ДАГIШ гIуцIиялъулъ ФСБялъул гIахьаллъи букIине рес бугищан журналистаз гьикъидал Евгенийица абулеб буго битIараб гьечIониги, бугин.\nГьебго заманаялда журналистаз тIадчIей гьабулеб буго гьес бицунеб бугебщинаб жоялъул кIиго нухалда полиграфалда хал гьабун букIаналда.\nЕвгений жиндир заманаялда ай ДАГIШгун Россиялъул бухьен букIиналъул бицунеб, амма гьеб чIезабизе далилал гьечIеб заманаялда ваккун вачIарав чи вукIиналде кIвар буссинабулеб буго цо-цояз. Магърибалъул экспертаз гьикъулеб буго жиндасан рагIизе бокьараб жо буцунев гуревдай Евгений вугев абун?\nМоскваялъулги ГIагараб Машрикъалъулги гьоркьорлъабазул бицунаго «Новый Регион» абулеб сайталда кIвар буссинабулеб буго ДАГIШалда тIад бергьенлъи босизе Москваялъе гIемерго къваригIун гьечIолъиялде. Гьез рикIкIунеб буго гьелдасаги Россиялъе къваригIун бугин Европаги Америкаги цоцалъ базабизейин. Гьеб бихьизабулеб бугин Туркиягун гьабураб конфликталъги, Евроцолъигун НАТОялъул цолъиялде ва рекъонхIалтIиялде данде гьарулел информациониял гьужумазгийин хъвалеб буго «Новый Регионалъ».\nГьезго ракIалде щвезарулел руго Парижалда терактал гьарун хадубго интернеталда раккарал профессионалиял видеороликалги. Гьезда россиялъулазе гьабулеб хитIаб букIанин ДАГIШгун гуреб, гьез абухъе, «Исламияб пачалихъ» террористияб къукъа ва халкъаздагьоркьосеб терроризм гIуцIараб Америкагун къеркьезе кколин абурабин.\nГьеб кинабго букIанин къватIисеб гуреб жанисеб аудиториялдехун битIараб пропаганда ва гьеб далиллъун бачине бегьуларин хъвалеб буго рехсараб сайталда, амма къватIисеб риторикаялдаги конфликталъул градус дагьлъулеб гьечIин.\nСириялда Россиялъул хIаракатчилъиялъул анализ гьабулел экспертаз рикIкIунеб бугин гьениб Россиялъулги Магърибалъулги мурадал цоцазде данде кколел гьечIин.\nМокваялъе къваригIун бугин гьеб регионалда Америкаялъул асарги дагьлъизабизе ва Ракьаздагьоркьосеб ралъдал Сириялъе кколеб рагIаллъиялда щулалъизе. Гьебги, хадуб гьениб бугеб нартгун газида кверщел гьабизелъун. Гьедин рикIкIунеб буго Минскалда бугеб стратегиял ва къватIисеб цIех-рехалъул Централъул директор Арсений Сивицкияс.\nИш гьедин батани, Россия хIакъикъаталдаги, гьеб рахъалъ, террористазул рахъалда Магърибалде данде чIолеб бугин гьезулгун гьединаб къотIи гьечIонигиян хъвалеб буго «Новый Регионалъ».\nМашрикъалда рекъонхIалтIиялда сверун Институталъул президент (Израиль) раввин Авраам Шмулевичица гьебго сайталъе абун буго Асадил контролалда бугеб территориялъулги ДАГIШалъулги бугин бищунго кIудияб гIаммаб гIорхъи, амма хас гьабун гьеб гIорхъода ругин бищунго дагьал рагъалин. Гьединго ДАГIШиалда рагъулел ругин Саддам ХIусенил армиялда рукIарал ва СССРалдагун Россиялда лъай щварал генералал. ДАГIШалъул нухмалъулезда сверун Россиялъухъ гIемерал баянал ругин ва гьез гьелдаса кин пайда босулеб бугебали лъазе бокьилаанин абулеб буго Шмулевичас. Гьесулго пикруялда, гьеб рахъалъ Россиялда кIудияб щаклъи буго ва гьеб тIагIинабизеги Россиялъ щибго гьабулеб гьечIо.\nФСБялъул битIараб кумек батичIониги, гьезул квер-бакъиялдалъун Сириялде рагъизе Кавказалдаса ва хас гьабун Дагъистаналдаса гIолилал унел рукIиналъул кIудияб макъала хъван букIана жий хIалтIулеб «Новая Газетаялда» Елена Милашиналъ.\nЦIияб Сасикь росдал бегавулас Сириялде рахъизе арал цо-цоязул жиндие кьурал баянал хисизаричIого рахъун рукIана гьелъ газетаялда.\n«МухIамад Анычев. Сириялде ун вукIана гьенив цIалулев вукIарав гьесул вас, вагъизеги ун, чIван хадуб. Эмен гьениве уна сундуе гIоло жиндир вас вагъулев вукIаравали бихьизе. Ахирги кверги камун вачIуна рокъове.\nХуля абулей гIадан. Гьение ун йиго лъабго васгун ва росгун цадахъ. Гьелъул цояв вас полициялъ толев вукIун гьечIо ва гьев цин живго ун вуго гьениве. Гьесда хадуб тIлабго хъизанги бахъун буго. Киналго бихьинал гьенир чIван руго ва гьей гьений гьанже жийго хутIун йиго.\nГьарун. ТалихI къосарай эбелалъул вас. Гьелъул жеги кIиго ясги йиго. Гьелги росазе кьун цо вугев васасе рукъги бан яшав гIуцIулей йикIана эбел. Бугелъуб бугебги тун гьев уна Сириялде ва гьенив чIвала. Гьесие букIана 17 сон. Щиб гьесие камун букIараб?\nШамиль Церов. ЧIухIдарулев гIабдал. Пятигорскалдеги ун ячана гьес гIурусай. Инсуца гьениса нахъеги вачун росулъа ясгун гьабуна гьесие бертин, рагьана тукен. БокьичIо гьесие хIалтIизе, лъутана Сириялде. Гьев вагъизе анинищ нужеда кколеб? Гьединал чагIи рагъулищ? Гьезие щиб къваригIун бугебали гьезда жидедаго лъаларо».\nСириялде ине къасд гьабурав ва гьениве щвелалдего тIадвуссарав чиясул адвокатас Милашиналъе бицун буго гьесул маршруталъул:\nЦин МахIачхъала-Баку поезд, хадуб Баку-Стамбул автобус, Стамбулалдаса Трабзоналде ва гьенисан маршруткаялдаги рукIун Сириялъулгун гъорхъоде. Гьениб лагералда гьесда данделъун руго жидер хьвада-чIвади исламалде дандекколарев кIиго гIолилав. Гьел гьединал ругин командирасда бицун буго гьас. Дос абун буго: «Гьеб дур иш гуро, заман щвараб мехалда дица гьел чIазе руго»,-ян. Гьенир ругел мекълъаби рихьарав гьев чи гьениса нахъе лъутун вуго ва гьанже дагъистаналда туснахъалъув вуго диван къотIизегIан.\nЦIияб Сасикь Милашиналъе бицун буго Сириялде ине гьезул росулъа «рохьабахъ» рукIаразе паспортал ФСБялъ кьунин. Гьебго идараялъ кьолин гьезухъе нухабе гIарацги, Сириялде ине гьел ахIулелги ФСБялда лъачIого гьенире рачIунарин.\nФСБялъул ДАГIШалъулгун бухьен букIиналъул гуреб, Шималияб Кавказалда ФСБялъ цIияб стратегия хIалтIизабулеб букIиналъул бицунеб бугин гьеб макъалаялдайин абуна жийго Милашинаца Эркенлъи Радиоялъе.\nДоку ГIумаров, ГIавухъазул «жамагIат» ва ИГИЛ


Новочеркасскалда казаказул кадетал, 22Янв2013\nАраб соналъул бакьулъа байбихьун жакъа къоялде щвезегIан россиялъул казаказда сверун кIудияб ахIи-хIур буго информалатазда. Гьеб байбихьун букIана Краснодаралда казаказул къватIазда хъаравуллъи гьабизе хасал къукъаби гIуцIиялдасан, хадуб гьезухъе губернатор Александр Ткачевас пневматикияб ярагъ кьеялда сверун хIукму гьабиялда ва гьанже доналъул казаказ жал халкъ ругин лъазабеян митинг тIобитIиялда ва улкаялъул нухмалъиялъухъе гIарза битIиялда.\nКазаказул багъа-башари цIи гьабизе байбихьун букIанин I989 соналда ва гьезул тIоцевесев атаманги коммунист партиялъул Централияб комитеталъул инструктор вукIанин бицана Эркенлъи Радиоялъе казак Левченко Сергейица.\nЛевченко Сергей: «Казаказул багъа-башари цIи гьабиялъул хIукмуго къабул гьабун букIана I989 соналда Коммунист партиялъул Централияб комитеталъул нахъ-рукъзабахъ. Советияб казаказул багъа-башариялъе нухмалъи гьабурав тIоцевесев атаман вукIана рехсараб Централияб комитеталъул инструкторлъун. Гьесул цIар гьаб сагIаталда дида ракIалда гьечIо.\nДоналъул Ростовалъул ракьалда бугеб Багаевская абулеб росулъ казаказул багъа-башари цIи гьабизелъун бакIарараб данделъиялда вукIана дун. Клубалде ракIарараз абулеб букIана рачIайин казакал ругин нижин сияхIал гьаризейин. Казакаллъун рижарал дун-тайпаялъул чагIаз абуна казакаллъун рижарал нижее гьелъул хIажалъи гьечIин. Цинги хIукму гьабуна гьенив вугевщинав чиясул цIар абизе, ракIараразе гьев данде кколев ватани "Любо!"-ян ахIизе, данде кколарев ватани "Не любо!"-ян ахIизе. Гьедин ахIун лъазабулеб букIана ниж казакал ругеблъи. Цо казакасул васасул васги вахъана жив казакин абун. Гьеб мехалда киназго ахIана "Не любо!"-ян. Щиб кинан цIехедал тIатана гьесул кIуда-эмен росдал килиса биххиялъулъ гIахьаллъун вукIиналда бан казакалъа нахъе къотIун вукIин, гьединлъидал гьев чи жидерго кьеразулъ казаказ рикIкIунев вукIинчIо. Амма хадуб маслигIат гьабун восана гьевги казаклъун».\nКазакасул лъимадул лъималги гьезул лъималги казакаллъун росизе кколаро. Гьезда абула казакаллъун рижаралин.\nКазакаллъун росиялъул церемония тIобитIула эбел яги эмен казакал ругел лъималзда сверун. Цебе гьеб букIана цIакъ кIвар бугеб церемония, гьанже абуни гьеб расандиялде сверун буго. Гьедин бицана Эркенлъи Радиоялъе казаклъун вижарав Левченко Сергейица. Гьесулго рагIабазда рекъон,\nказаклъун чи восулев мехалда цебе гьеб тадбиралде абулеб букIана «горсвери» ай «круговая» абун, гьениб горсверуде ракIарарал жамгIияталъул чагIаз казакаллъун росулезул лъаялъул хал гьабулеб букIана, масала христианазул какил жал ва гIадатал лъаялъул, гьелдаса хадуб гьес цо накуялдаги чIун баизе кколеб букIана бащдаб лълъалиниса къватIибе цIараб хвалчада, инжилалда ва хъанчида. Цинги хадуб гьесие кьолаан казакасул тIагъур.\nКазаклъун умумузул заманалда чи восулеб мехалда тIоритIулел рукIарал тадбиралги гьезул магIнаги гьанже тIубанго хвезабун бугин гIагали буго Сергейил.\nСергей Левченко: «Жакъа казаклъун чи восиялъул тадбир цо кинабалиго расандиялде сверун буго. Лълъалиниса бахъараб хонжрода тIад лъураб водкаялъул стаканги гьекъезабун лъабцIул гьев чиясул мугъалда цIалги кьабун, ракI бацIадго хъулухъ гьабеянги абун лъугIулеб буго гьеб тадбир. Казакаллъун росиялъул магIнаго хвезабун буго гьанже».\nКазаклъун восизе ккани пуланаб ригьаде чи вахине кколин абулебги мекъаб бугин бицана Левченкоца. 4-5 сон барал лъималги росулин казакаллъун, гьединлъидал казакаллъун росулеб мехалда гIаракъи гьекъейги цебе букIинчIеб ва мекъаб бугин абулеб буго гьес. ГIаракъи гьекъоларев яги гьекъезе бегьуларев чи казаклъун восичIогунищ гьеб мехалда тезе кколевин абураб суалги бижулеб буго гьесул.\nГьелде тIадеги казаклъун восизе бегьулин бокьарав чи. Гьесул умумул щалали ва гьесул динцин цIехоларин гьеб мехалда, гьес казаказда цадахъ гIумруги гьабулеб бугони, гьелгун гьесул гIамал-хасиятги рекъолеб бугони, казаклъун вукIинеги гьесие бокьун бугони-гьев чи казаклъун восулин бицана Левченкоца. Казакаллъун гъалгъаялги, калмыкалги, грекалги, циганалги-киналго абухъе миллатал къабул гьарулел рукIанин бицана нахъеги гьес.\nКазаказул кьалбазулъ тюрказул бутIаги букIанин ва хадуб цоял гьездаса ратIа тIунин цогиял гьезда гъорлъе журанин бицана ЭР Казаналъул Университеталдаса тарихиял гIелмабазул доктор ИсхIакъов Дамирица.\nИсхIакъов Дамир: «Казаказул нилъеца бицунеб мехалда кIочене бегьуларо гьезул кьалбалъ тюрказул бутIаги букIин. Цере казаказде гъорлъе унел рукIарал туркал гьезде гъорлъе журан гьенирго хутIана, цогиялин абуни, татаразул халкъалда гьоркьоб этникиял къукъабилъун цIунун хутIана».\nКазаказ жакъа хIалтIизарулел рагIабиги, жибго казак абураб рагIигицин тюрк мацIалдаса рачIарал ругин бицана гьес.\nИсхIакъов Дамир: «Узухъда, казаказ хIалтIизарулел аслиял рагIаби-жибго казак абураб рагIиялдаса байбихьун, есаул, атаман абурал рагIаби гьел руго тюрк мацIалдаса росарал рагIаби. Казакал батIа чIараб къукъалъун лъугьунеб Гьоркьохъел гIасрабазул заманалда тюрк мацIалъул кIвар кIудияб букIун батизе буго. Казаказул культураялда ва лексикаялда буго тюрказул кьалбал ругеб тIубарал хъатал».\nКазаказ Россиялъул империялда кколеб букIараб бакIалде ва жакъа гьезие кьезехъин бугеб бакIалдехунги хасаб пикру буго профессорасул.\nИсхIакъов Дамир: «ГIагалигун абизе кколеб буго империялъулаб Россиялда казаказ кидаго хIалеб букIанин цо хасаб роль. Гьезда абулаан империялъул кверщалил къаву-гьабиян. Гьел хIалтIизарулаан халкъалъул дандечIей къезабизелъун. Гьеб тарихалдасан нилъеда лъикI лъала. Гьанжесеб Россиялда империялъул гIаламатал цIигьаризе хIаракат бахъулеб мехалдаги казаказе гьез цебе хIалеб букIараб роль кьезе хIалбихьулеб буго. Узухъда, гьелъул букIине буго кIудияб квешлъи. Демократияб жамгIияталда кинго рукIине кколаро гьединал гIуцIаби. Дида ккола демократияб бербалагьи бугел гIадамаз гьелъул рахъги кквезе гьечIин».\nГьаб сагIаталда полициялда цадахъ Краснодаралъул къватIазда хъаравуллъи гьабулеб буго 1300гIан казакас.\nЖидеего бокьун, мухь кьолеб гьечIониги Краснодар шагьаралъул къватIахъ ва гьеб мухъалъул росабалъ хъаравуллъиялде вахъунев вуго жеги 2000гIан казак.\n-Дида гIемер гьикъула къватIахъ полициялъулал гурел, масала, казакал щай ругелин хъаравуллъиялда,-ян абулеб букIана гьеб данделъиялда Ткачевас.- Нилъер ракь казаказуллъиядал кколеб! Гьаб буго нужер рукъ, нужер къватIал, гьанир гIумру гьабулеб букIана нужер умумуз, гьанже гьаб ракьалда гIолел руго нужер лъимал. Дида ккола гьеб битIараб бугин,-абулеб букIана губернаторас.\nКазаказдаго цадахъ гьеб ракьалда гIумру гьабулел умумул цоги миллатазулги рукIин, гьезулги лъимал гьенир гIолел рукIин гебернаторас гьеб данделъиялда ракIалде щвезабулеб букIинчIо.\nЛевченко Сергей: «Краснодаралъул гебернаторасул нухмалъиялдалъун гьенир гьарулел ругел жал, битIараб бицани, дие рекIее гIолеб гьечIо. КъватIахъ яги цо бакIалда гIадлу-низам чIезабизе тарал хасал хъулухъал ругелъул-жанисел ишазул министерлъиялъул яги цоги къуватазул рукIа, халкъ гьабизе кколеб жо гурогури гьеб! Халкъалъ гьабилин абуни, гьабеха, амма цо халкъалъ цоги халкъалъе гуреб, киналго цадахъ рахъун къанун хвезабулезде данде. Ткачёвас гьабулеб бугеб жо дица рикIкIуна казаказул багъа-башари цIи гьабиялъе хилиплъилъун. Дица рикIкIуна казакал халкъ бугин, гьединлъидалъ халкъалъ халкъалъе хъваравуллъи гьабулеб бугин лъазаби-магIна гьечIеб жо буго.\nЩиб жо гьеб кколеб? Кин нужее бокьизе букIараб, масала, МахIачхъалаялъул хъватIахъе хъаравуллъи гьабизе, масала, даргиял рахъин? РукIинаан макъалабиги "Даргияз МахIачхъалаялъул къватIахъ хъаравуллъи гьабулеб буго"-ян абурал. Кин рукIинел рукIарал, гьединго, масала, Грозныялда хъаравуллъи гьабулел чачанал ва Ростовалда-гIурусал? Гьеб щиб жо кколеб? Кин бегьулеб хъаравуллъи гьабулезда казаказул хъаравулзабийин абизе?»\nГьедин бицана Левченко Сергейица.\nЖакъа гIемермиллатазулаб, щибаб лъагIалица риидалги хасалоги хIухьбахъи гьабизе гIадамазул миллионал рачIунеб ракьалда хIинкъигьечIолъи чIезабун бажарулеб гьечIо цохIо полициялда. Казаказ хъаравуллъи гьабизе байбихьарал тIоцересел моцIаздаго бажарана I70 такъсир къотIизаби. Гьедин хъвалеб буго Краснодаралъул ракьалъул администрациялъул официалияб сайталда. Гьеб къотIизабиялъул процесс кин унеб букIарабали гьез мухIкан гьабулеб гьечIо.\nГьенибго лъазабулеб буго казаказ къотIизабураб 30 азаргогIанасеб административияб гIадлу-низам хвезабиялъул хIужаялъулги.\n-Нижерги гIадамазулги гьанже ракIчIун буго гьеб хIукму битIун гьабун букIиналда, гьединлъидал гIагараб заманалда кIиго нухалда цIикIкIинабизе буго къватIахъе хъаравуллъиялде рахъунел казаказул къадар ва гьезухъе кьезе буго травматикияб ярагъ,-гьедин абулеб букIана Ткачёвас тIадехун рехсараб данделъиялда.\nЖибго Краснодаралъул къватIахъ хъаравуллъи гьабулел «казаказул полициялъул» вакилзабаз бицун буго информалатазе жидеца «бищунго цебе кIвар кьолин кавказиязул куц-мухъ бугел чагIазейин». Гьезие гьединго рекIее гIолел гьечIо, гьез абухъе «лъай бугелги» ай жидерго ихтиярал цIунун гьезда нуж щал кколеллин гьикъулел ва данде кIалъалел.\nКраснодаралъул губернатор Александр Ткачевас абухъе, «казаказул полициялъ» миграциониял суалазда тIад контроль чIезабизе кколеб рагIула ва гьес абухъе, «тIубараб поляналда кьварун низам чIезабизе» кколеб рагIула.\nЖакъа Краснодаралъул нухмалъиялъ казаказда сверун билъанхъизабулеб хасаб политика пачалихъалъул загIиплъилъиялъул гIаламатлъун бихьулин жиндаян бицана ЭР Каратаев Владимирица. Гьев ккола Адыгъеялъул Славяназул Цолъиялъул нухмалъулев.\nКаратаев Владимир: «Дида гьеб бихьула пачалихъалъул загIиплъилъун. Бюджеталъ хьихьун ругел официалиял идарабазда бажарулеб гьечIо низам цIунун. Гьел руго коррупциялъулъ къан ва гьезие жидеего нухмалъи гьабизецин бигьалъулеб гьечIо. Жалго казаказул абуни, дида гьеб бихьулеб гьечIо казаказул рахъалдехун лъураб галилъун. Субэтнос хIисабалда казаказе гьеб хъаравуллъиялдаса щибго швезе гьечIо. Я гьезул культура цIунизе ва цебетIезабизе, я гьезие кинал рукIаниги ихтиярал щвеялъул рахъалъ гьелъул кинаб букIаниги асар букIине гьечIо. Гьеб буго административияб даражаялда бугеб гIункIкIазул расанди. Гьебги хурхараб буго къойидаса-къойиде пачалихъалъул нухмалъи кверзукьа борчIулеб букIиналда бараб иш».\n26 январалда Доналда бугеб Ростовалъул казаказ тIобитIун букIана митинг. Гьениб гьезул аслияб тIалаб букIана казакал россиялъул миллатазул цояблъун лъазареян абураб. ЮНЕСКОялда казакал церего халкъ хIисабалда ругин ва казакал гьеб бакIалъул кьолболаб халкълъун лъазаризе кколин рикIкIунеб буго Зимовниковский юрт абулеб бакIалъул атаман Павел Сериковас. Гьеб митингалъул хIасилалда улкаялъул нухмалъиялъухъе битIун букIана гьединаб магIнаялъул гIарзаги.\nСергей Левченкоца бицухъе, гьеб гIарзаялда тIасан гьезухъе жеги жаваб бачIун гьечIо. Гьелде тIадеги гьес бицана гьанже цо-цо къуватаз хIаракат бахъулеб бугин «Казаказул партия» абуралгIадал къукъаби гIуцIун гьеб кинабго хIаракатчилъи контролалде гъоркье бачине. Гьанже гьел чагIаз гьабулеб бугеб жо казаказул жидецаго жидеего нухмалъи гьабизе ихтияр тIалаб гьабулеб багъа-башариялдаса рикIкIадаб бугин ва релъараб бугин 90-билел соназул авалалда казаказул атаманлъун партиялъул инструктор теялдайин абуна Сергейица.\nКаратаев Владимирица рахъ кколеб буго казакал халклъун лъазаричIони халкалъул тайпа-тухумлъунгIаги ай этнослъун лъазариялъул.\nКаратаев Владимир: «Дида ккола битIараб букIинаан казакал цIидасан тайпа-тухум хIисабалда лъазаруни. Гьеб мехалда цIи гьаризе ккола ракьалде ва жидеего нухмалъи жидецаго гьабизе гьезул рукIарал ихтияралги».\nАмма пачалихъиял хъулухъалгун рекъон, КраснодаралдагIадин казакал пачалихъиял суалал тIуразе рахъинари гьесдаги битIараблъун бихьулеб гьечIо.\nКаратаев Владимир: «Милиция жиндалъун хисулеб бугеб ва жинда гъоркь кинаб букIаниги социалияб кьучI гьечIеб казаказул багъа-башари-гьеб щибго гуреб муляж буго. Казакаллъун рикIкIине ккола казаказул букIарабгIадам гIумру-яшав гьабулел чагIи. Гьелъул магIна ккола-гьел росдал магIишаталда ва пачалихъалъе хъулухъалъе хIалтIизе кколин абураб. Гьединлъидал цебеги букIараб".\nЖакъа нухмалъиялда хадуб жидеца такрар гьабулеб бугин казаказул къадар 7,9 ва хIатта12 миллионцин бугин, амма гьеб гIемерго битIараб гьечIин рикIкIунеб буго Владимир Громовас. 1990-билелдаса 2007 соналде щвезегIан гьев вукIана Кубаналъул казаказул атаманлъун.\n1897 соналда гьабураб халкъалъул хъвай-хъвагIаялда рекъон, Россиялъул империялда вукIанин 4 миллионгун 500 азарго казак, хадуб Дунялалъул тIоцебесеб рагъ, гражданияб рагъ, ракъи, репрессиял, КIудияб ВатIанияб рагъ...Гьеб киналдасаго хадуб казаказул къадар киндила цIикIкIине рес букIарабин гьикъулеб буго гьес. Гьес абухъе, кубаналъул росабазда гIадамазул къадар 1930 соназда букIаралде бахун гьечIо.\nГьесул пикруялда казаказул къадар 4-5 миллионалдаса цIикIкIун батаниги, гьезул гIемермиллионал гьечIо.\nЖакъа президентги хIукуматги гурелги жалго казаказул атамалги божун ругин гьезул гIемермиллионал рукIиналда. Гьедин батани, партиял гIуцIизе кколин рахъун ругин цоял, амма партиял этникиял принципазде балагьун гIуцIулел жал рукIунарин рикIкIунеб буго Громовас.\nЦогиял лъугьунел ругин киналго казаказул гIаммав атаман вищизе кколин, цебеги гьедин букIанин абун. Цебе гьедин букIинчIин, цеве вукIанин «августейший атаман», гьевги вукIанин символ хIисабалда вищулев чи, казаказул гIумруялде гъорлъе лъугьинеги гьесул ихтияр букIинчIин кинал рукIаниги къануналги гьес къабул гьарулароанин бицун буго Громовас Кавполит сайталъе. Гьанже гьединав атаман вищани, нухмалъиялъул вертикаль хIисабалда къануназул ва буюриязул цIад базабизе бугин гьесин абулеб буго Громовас.\nКазаказулги кавказалъул халкъазулги гьоркьорлъабазул бицунеб мехалда Громов мукIурлъулев вуго тарихалдасанго кавказалъул халкъазда гьел колонизатораллъун рихьулел рукIиналъе. Гьединлъидал казаказул тIоцебесеб съезд бакIарулеб мехалдаги жал адыгъазул жамгIиял гIуцIабазул вакилзабигун данделъун рукIанин ва тухум-тайпаялъе кинал рукIаниги лъикIал шартIал яги цоги гьелда релъараб тIалаб гьабизеги жидеда ракIалде гьечIин абун букIанин ва гьез жидер рахъги ккун букIанин.\nГьанжеги цебегогIадин кавказалъул халкъазулгун лъикIал гьоркьорлъаби чIезаризе кколин рикIкIунеб буго Громовас. Гьелъиеги жалго казаказ гIун бачIунеб гIелалъе тарбия кьезе кколин. Казаказ пачалихъалъе гьабулеб хъулухъалъе кьолеб бугин аслияб кIвар ва гIадаталги, динги, культураги, тарбия кьейги кIочене толеб бугин. Гьанже кIочон бугин хъулухъ гьабизе вачиналде цин казак гIезавизе кколевлъиян абулеб буго Владимир Громовас Кавполиталъе кьураб интервьюялда.\nХъулухъ гьабизе вачиналде цеве казак цин гIезавизе ккола!


Магърибалъ лъикIаб къимат кьолеб буго Беларусалъул нухмалъиялъ А. Беляцкий эркен гьавиялъе\nЕвроцолъиялъ лъикIаб къимат кьуна туснахъалдаса Беларусалъул инсанасул ихтиярал цIунулев Алесь Беляцкий нахъе виччаялъул галиялъе. Гьелъул хIакъалъулъ лъазабуна Евроцолъиялъул къватIисел ишазул идараялъул бетIер Кэтрин Эштоница.\nГьелъ загьир гьабуна гьеб галиялда хадуб цогидал политикиял туснахъал эркен гьаризе рукIиналъул хьулги. Беларусалъул политикиял туснахъал эркен гьариялъ квербакъи гьабизе бегьула Евроцолъиялъулги Беларусалъулги гьоркьорлъаби лъикIлъиялъе.\nAFP агенлъиялъ рикIкIунеб буго, гьединал туснахъал эркен гьариялъе гIоло Минскалде данде хIалтIизарулел санкцияби нахъе рахъиялде рачине бегьулин.\nЖиндирго позитивияб къимат гьеб галиялда бан загьир гьабуна гьединго Вашингтоналъги. Цолъарал Штатаз Минск ахIулеб буго «нахъ тIамичIого ва киналгIаги шартIал лъечIого киналго политикиял туснахъал эркен гьариялде».


Мухъазул нухмалъулел хисулел руго\nХъулухъалдаса нахъе иналъе гIиллалъун МахIачев ХIажица бицана, жинца маялда рукIине ругел рищиязда гIахьаллъи гьабизе бугин, гьанже заманаялъ жиндир бакIалда жинцаго танин жиндир гьудул Шабанов МухIамад.\nРеспубликаялъул нухмалъулев хисаралдаса нахъе Дагъистаналда гьоркьоб къотIулел гьечIо тIалъиялда хиса-басиял. ТIубанго хIукумат гIуцIун бахъиналда хиса-басиял гьаризе байбихьана муниципалиял гIуцIабазда.\nРеспубликаялъул бетIерасул жанисел ишазул идараялъул лъазабиялда рекъон, Ахты мухъалъул нухмалъулесул хъулухъалдаса нахъе ана 16 соналъ гьеб хъулухъалда хIалтIарав Сафидин Мурсалов. Гьесул бакIалда мухъалъул депутатазул данделъиялда нухмалъулевлъун вищана МухIамад Рамазанов.\nГьев цевеккун чанцIулго вищун вукIана мухъалъул депутатлъун. Цо-цо информалатазул баяназда рекъон, Сафидин Мурсалов хъулухъалдаса нахъе ун вуго заманаялъ республикаялъе нухмалъи гьабулев Рамазан ГIабдулатIиповгун дандчIван хадув. Хъулухъалдаса нахъе ине кколилан гьесда абун буго гьеб дандчIваялъул заманалда.\nГьелдаго цадахъ гIадин хъулухъалдаса нахъе ана дагьалъ цеве Гъизилюрт мухъалъе нухмалъи гьабизе вачIарав МахIачев ХIажи. Гьесул бакIалда тун вуго Халкъияб собраниялъул депутат, ТIелекьа Шабанов МухIамад.\nХъулухъалдаса нахъе иналъе гIиллалъун МахIачев ХIажица бицана «Кавказская политика» сайталъ гьабураб гара-чIвариялда, жинца маялда рукIине ругел рищиязда гIахьаллъи гьабизе бугин, гьанже заманаялъ жиндир бакIалда жинцаго танин жиндир гьудул Шабанов МухIамад.\nГъизилюрталда МахIачев ХIажида данде митинг тIобитIун букIана марталъул кIиабилеб къоялъ. Гьеб гIуцIарав, Кироваул росдал цеве вукIарав бегавул АмирхIамзаев АмирхIамзацаги бицана живги къеркьезе вугин Гъизилюрт мухъалъул нухмалъулесул хъулухъалъе гIоло. Эркенлъи радиоялъе гьес гьадинаб баян кьуна:\nАмирхIамзаев АмирхIамза: «Щай МахIачев хъулухъалдаса аравали абизе кIоларо, харбал батIи-батIиял руго. Нижеца цебеккун нижерго пикру загьир гьабун букIана, митингги тIобитIун букIана, бичIчIизабуна гIадамазда гьев гьелъул чи гурин, МахIачев гIадада вачIарав чи вугин Гъизилюрталде.\nГьанже хIукму гьабулеб чи Рамазан ГIабдулатIипов вугелъул. Батизе бегьула гьесие данде ккунгутIиги, ниже бегьунгутIиги данде ккун букIин. ЦIияв заманаялъ районалъе нухмалъи гьабизе вачIарасда дандеги гьебги оппозиция буго нижер.\nРищиязда гIахьаллъизе гьаркьалги гьесул гьанир гьечIо, бичIун цIикIкIун батани цо кIиазарго гьаракь батила».\nКъокъаб заманалда жанив Дагъистаналда хисана лъабго мухъалъул нухмалъулев. Дагьалъ цеве хъулухъалдаса нахъе ун вукIана ЦIунтIа мухъалъул нухмалъулев Магьдиев ХIусенги. Гьесул бакIалда тана Москваялдаса юрист МухIамадинов Пахрудин.\nЩай нухмалъулел хисулел ва кинаб къимат кьезе бегьулеб гьеб политикаялъе абурал суалазе жаваб кьуна гIалимчи, жамгIияв хIаракатчи Уладиев Сулайманица.\nУладиев Сулайман: «Гьеб хIалтIи буго бищунго аслияб, гьабичIого рес гьечIеб хIалтIи. ЛъикIал, бажари бугел, жидеда тIад хIакъ гьечIел, тусналъалъур рукIинчIел, гIарац бикъичIел ва нилъеда тIад зулму гьабичIел чагIи хIалтIуда цIунизе ккола.\nЦIогьалгун хъамалчагIиги, гьерсихъабигун зулмучагIиги сверухъ тани Рамазан ГIабдулатIиповасул хIалтIи билълъанхъуларо, гьев гьез хIалтIи гьабизе толаро. Гьел нахъе ритIиялъул хIалтIи кватIунцин бугилан ккола дида.\nХъулухъалде вачIун тIоцебесеб анкьида жанирго гьел къватIир лъезе кколаан. Гъоб хIалтIи захIмалъула заман ани. Заманалдаса гьел щулалъула. ТIоцересел къояз хъулухъалдаса нахъе битIун ХIукуматги букIана, хIинкъуца холел шагьаралъул бутIрулги рукIана. Доб мехалъ гьел гьесда данде чIелароан, хъулухъалдаса нахъе аян абуравщинав ине къачIан вукIана. Гьанже захIмат букIина».\nЦо-цо экспертазул ва политологазул пикруялда рекъон, гIагараб заманалда хъулухъалдаса ине бегьула жеги чанго мухъалъул нухмалъулев. Республикаялъул анцIгогIан мухъалда унел руго финансовиял халгьабиял. Гьезул хIасилазда рекъон хъулухъалдаса ине бегьула чанго муниципалияб гIуцIиялъул бетIер абун хъвалеб буго «Черновик» газеталъул сайталда.


Амирасул лъадуе - щуго сонил туснахъ\nZarema Bagaudinova the head of "Pravozashita" human rights organization in Buinaksk, Dagestan, 08May2013\nБуйнакскиялъул диваналъул хIукмуялдалъун туснахъалъул щуго сон кьуна инсанасул ихтиярал цIунулей Зарема Багьавудиновалъе.\nЗарема Багьавудиноваги гьелъул адвокат Зиявудин Увайсовги диваналъул ахирисеб данделъиялдаги мукIурлъичIо гьелда тIад чIезарулел ругел гIайибазе. Аслияб куцалда Багьавудиновалда тIадчIезабуна терроралъул ишазе квербакъи гьабиялъул гIайиб.\nДиванчияс хIукму къотIана гьелъие туснахъалъул щуго сон. Пачалихъияв гIайиб гIунтIизабулес тIалаб гьабулеб букIана анлъго сон.\nЗарема Багьавудиновалъул адвокат Зиявудин Увайсовас ЭР-ялъе бицухъе, гьезда ракIалда буго Буйнакскиялъул диваналъул хIукмуялда дагIба бан тIадехун гIарзахъдизе. Амма диваналда Багьавудиновалъ гьаричIо жиндие санал дагь гьарейин, яги туснахъ гьаюгейин.\nГьелъ гIицIго абуна ритIухълъи гьечIел гIадамаздаса ритIухълъи тIалаб гьабизе лъугьиналдаса кIудияб инжитлъи гьечIин жиндие. ЦохIо Аллагьасда бараб бугин кинабго, Гьесде гурони жиндир божилъиги гьечIилан.\nИнсанасул ихтиярал цIунулеб «Правозащита» централъ Зарема Багьавудинова рикIкIуней йиго политикияй туснахъчIужулъун.\nЦIех-рехалъул баяназда рекъон, «Правозащита» абулеб инсанасул ихтиярал цIунулеб гIуцIиялда хIалтIулей йикIарай гьелъ Мамма ТIалхIатов абурав чи мукIур гьавулев вукIун вуго изну гьечIого яргъид гIуцIарал къокъабазда гъорлъе лъугьине.\nГьес гьедин гьабуни, жий дуе ячIинин рагIи кьун бугила Зарема Багьавудиновалъ гьесие. Живго гьев Мамма ТIалхIатов чIван вуго гъоркьисала декабралда, низам цIунулез тIобитIараб хасаб операциялда.\nАмма жийго Багьавудиновалъ диваналда бицухъе, пачалихъияв гIайиб гIунтIизабулес мугъчIвай гьабулеб буго гьересиял хIужабаздеги гьединалго нугIзабаздеги.\nМасала, жий дуй ячIинилан гьелъ рагIи кьурав ТIалхIатов гьурмалъан кинав чи вукIаравали бицине бажаричIила нугIлъи гьабизе ахIарал чагIазухъа. Диваналде рачIун рукIинчIо бицен гьабулеб ишалдехун бухьен бугел суратал яги видеоматериалал.\nАмма берда бихьулаго хьвада-чIвади хисулеб букIин бихьидал, ТIалхIатов Маммада хадуб халкквей чIезабизе лъугьанин жидецаян бицана диваналда Буйнакск шагьаралъул хIалтIухъан ГIалиевас. Гьеб мехалда лъанила гьев тIокIалъ чIечIого «Гъураба» абураб, Багьавудинова хIалтIулеб тукаде гьев вакк-ваккулев вукIин.\nГьедин низам цIунулез чIезабун буго Мамма ТIалхIатов террористазда гъорлъе гьелъ витIанилан.\nАмма Багьавудиновалъ диваналда жаваб кьуна жинда гьев лъалев чигицин вукIинчIила, цо къоялъ жиндихъе гьесул яц ячIинегIан. «Правозащита» централдаги цадахъго Буйнакскиялда исламияб тукадаги хIалтIулей йикIанила жий.\nГьеб мехалда ТIалхIатовасул яц ячIанила жиндихъе чанго къоялъ тIатIалаго полициялъ чIухь балеб бугин жидер рокъоб, вацги анин низам цIунулез вачун, йилълъайин жидер ихтиярал цIунизе кумекалъе.\nГьедин кибе ахIун, щиб гьабизе кколебали малъун жинцагун, гьезул вац – Мамма ТIалхIатов – вачIанила виччан. Гьелдаса хадув тIокIалъ жинда гьевги вихьичIила.\nГьебго заманалда балъгояв нугIас абулеб буго жинда гьел кIиялго рихьулаанин Буйнакскиялда бугеб бильярд хIалеб бакIалдаса къватIире рачIунел.\nБагьавудиновалъ ТIалхIатовасе бицунаанин жигьад гьабизе ккеялъул хабар. Багьавудиновалъ жаваб кьуна жинда гьеб бильярд хIалеб бакI киб бугебалигицин лъаларин, лъаниги жий гьединал бакIаздеги хьвадуларин.\nГьединго жигьадалда тIасан ТIалхIатовасул хабарги ккечIин.\nАдвокат Зиявудин Увайсовас ЭР-ялъе бицана Мамма ТIалхIатов цевего вукIанин изну гьечIого яргъид гIуцIаразда гъорлъ.\nЗиявудин Увайсов: «Гьев цевего вукIана изну гьечIого яргъид гIуцIаразе кумек гьабулев чилъун. Гьесда хурхараб информация жанисел ишазул министерлъиялдаса тIалаб гьабейин суал лъун букIана дица диваналалда цебе. Амма гьез гьеб гьабичIо, рачIинчIо гьел баянал диваналде.\nГьеб мехалда лъалаан Багьавудиновалъищ гьев дозде гъорлъе витIарав, яги гьелде щвелалдегойищали. Гьединлъидал гьел документалги рачIинаричIого, щакал гIадамал тIамуна нугIлъи гьабизе»\nТуснахъ гьайилалде чанго моцIалъ цебе Багьавудиновалъ ЭР-ялъе гьадин бицун букIана.\nЗарема Багьавудинова: «Дие лъикIаб букIинаанин юцIцIухIун чIани, яги гьелдасаги лъикI букIинаанин дица тIубан Дагъистанго толебаниян абуна дида низам цIунулез. Улка тун къватIие ине ккани, паспорт гьечIин абуна дица. Жидеца дуе гьеб кIиго къоялда жаниб кьелин абуна доз - гьебгиха цееккун туснахъалда йикIарай дие.\n2005 соналда Буйнакскиялда амирлъун вукIана дир рос. Цинги диде кинаб букIаниги гIайиб гIунтIизабизе къваригIун букIун батилаха, Бесланалда гIадин школа кьвагьизабизе рагIулин дицаян, ячун жаний лъун йикIана дун гьеб соналъул хаслихъе.\nБуйнакскиялъул 10 школалъул директорасда хадусеб хъулухъ букIана дир. Дир росин абуни чIвана ноябралда. Амма гьев рохьов яги цогидаб бакIалда вахчун чIун вукIинчIо, нижеда цадахъ вукIана гIумру гьабун. Амнистияги лъазабун, тIаса лъугьун тун вукIана».\nГъоркьисала декабралдаса нахъе Зарема Багьавудиновалъе диван гьабуна журналисталги, хас гьабун гьеб диваналдехун хурхен гьечIел гIадамалги риччачIого.\nПрокурорасул пикруялда рекъон, гьенире рачIарал чагIаз нугIзал хIинкъизаризе рес букIана, гьединго хIинкъи букIана гьенир кьолел балъгоял баянал гIадамазда гьоркьор тIиритIиялда.


Дагъистаналъ къабул гьарулел руго Украиналдаса лъутизе ккарал\nУкраинаялдаса жидерго бакIал тун лъутизе ккаразул 45 чи вачIун вуго Дагъистаналде. Гьел киназулго чIей буго «Дельфин» абураб хIухьбахъулеб базаялда. Рагъдаса лъутарал бокьараб гIан мехалъ рукIине бегьулин гьеб бакIалдайин, гьезие къваригIарабщинабги чIезабизе бугин лъазабулеб буго республикаялъул нухмалъиялъ.\nТIолабго дунялалда 20 абилеб июнь тIурун рачIаразул къолъун рикIкIуна. Гьедин Цолъарал милатазул гIуцIиялъул баяназда рекъон 20I4 соналъ дунялда 45,5 чи рикIкIине бегьулев вуго тIураравлъун. Гьелго баяназда рекъон дунялалд щибаб 4 секундалда жаниб цо чи тIурун вачIуневлъун вахъунев вуго. Ахирисеб 20 соналда жаниб бищун гIемер тIурун рачIарал рукIун руго 20I3 соналъ, гьелъие гIиллалъун ккун буго Сириялда рагъ байбихьи. ГIадамал жидерго ватIанги тун тIурун рачIиналъе бищун кIудияб гIилла кколеб буго рагъ. Гьедин дунялалъул тIурунрачIаразул 55 процент кколеб буго гIемерал саназ рагъ унеб бугеб Афгъанистаналъул, Суданалданалъул, ГIиракъалъул, Сомалиялъул ва Сириялъул гражданал.\nГьел хIукуматаздаса гIадин гIемер тIуричIониги Украинаялдасаги гIемерав чи тIрулев вуго. Цолъарал миллатазул гIуцIиялъул баяназда рекъон цохIо ахирисеб чанго моцIалда жаниб жидерго бакIги тун Украинаялдаса гочун вуго I0 азарго гIан чи. Щибаб къойил гьезул къадар цIикIкIун гурони, дагьлъулебги гьечIо. Россиялъул информалатаз кьолел баяназда рекъон бищун гIемер Украинаялдаса тIурун рачIаразул рещтIен буго гьелъулгун гIорхъода бугеб Ростов икълималда, амма Россиялъул цойгидал регионазги къабул гьарулел руго гьел. Гьедин гьал къояз Дагъистаналда къабул гьаруна 45 украинаялдаса тIурун вачIарав. Гьезул цIикIкIунисеб къадар кколеб буго руччаби ва лъимал. КиналгIаги гьел гIадамал гIумру гьабун тун руго ралъдал рагIалда бугеб «Дельфин» абулеб хIухьбахъулеб бакIалда.\nТIурун рачIаразе рукIине кколел киналго шартIал чIезарун ругин бицана «Эркенлъи» радиоялъе гьеб бакIалъул нухмалъулев ГIалиев ГIумархIажица . Гьез гIумру гьабун ругила , жанирго шартIалги ругеб, къваригIунеб къайи-цIаги бугел гьитIинал рукъазабахъ. Гьезие щибаб ригьалъ чанго батIияб квен гьабулел богогьабиги ругила, нилъер гьаниб букIунеб квен бокьичIони, жалго ругьунаб квен гьабизе гьезие богорукъгицин кьун бугила, гьединлъидал гьезул щибниги зигардиги гьечIила, киналдасаго рази ругин абулеб бугила гIадамаз, амма жал хIалтIи гьечIого бажаруларин, кинаб букIаниги хIалтIи балагьейин жидеейилан ругин гьелилан бицана ГIалиевас.\nГIумархIажи ГIалиев: Киназего хIалтIи кьун бажаринчIониги бажараралгIан чагIигIаги хIалтIуда лъезе хIаракат бахъилаха нижеца. Нижеца гьел гIадамазе къваригIанщинаб жо чIезабунги буго, кигIан бокьаниги, бокьарабгIан мехалъ гьанир рукIинеги толел руго, амма гьедин букIаниги бугелъуб-бугебги тун рагъ бугеб бакIалдаса тIурун рачIарал гьел жидее хIалтIи кьеян гьаризе рачIиналда бахиллъун вуго дунгоцин. ЧIобого щварабщиналдаса кепги босун рукIинчIого, жал хIалтIизе инилан лъугьиналъ бихьизабулеб буго гьезул тIадегIанлъи. КиналгIаги лъикIал гIадамал руго, цониги жоялдаса разигьечIолъи загьир гьабулев чиги вукIинчIо гьезул, сундухъго нижее баркалаги кьун рукIуна. Кинаб бугониги хIалтIудаги чIухIиларила жал, квен гьабулеб бакIалде, черо-ххелолеб бакIалде, хIатта бакIал ралелъурецин хIалтIизе ине хIадур ругин жалилан абулеб буго гьез».\nКинаб хIалтIи щваниги гьебги гьабун гьаниса гIебеде чIун яги Россиялъул цойги регионазде гочун гурони тIурун рачIараз жал Украинаялде тIокIал тIадруссинарилан лъазабулеб буго. ТIад руссун хадубги жидер гьениб кинаб гIумру букIинебали лъаларила, жидер Луганский икълималда рагъги, гъалмагъирги лъугIун хадубги чанги заман къваригIинила гIумру ругьунаб къагIидаялде буссинейилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе Украинаялдаса тIурун ячIарай Наталья Ивановалъ.\nНаталья Иванова: «Нижер 5000го гIан чияс гIумру гьабун бугеб росулъа гIадамазул 50 процент тIурун ана. Гьел нахъецин руссинелищалиги лъаларо. Нахъруссун батIаго щиб гIумру нижер гьениб букIинеб. Кида лъугIилеб рагъ, кида рукIалиде бачIинеб бикь-бикьун щущан араб хIукумат. Гьадингоги расги лъикIаб хIал букIинчIо нижер гьениб, магIишат гьабулагоги гIемер къо бихьулаан. Гьанже гьенире тIадруссун гIумруги яшавги гьабизе дагьабги захIмалъиларищха. Хасго лъималазда гьеб кинабго жо кида кIоченеб, киналго хIинкъун руго ниж, гьенир гьоркьоса къотIичIого роржунел вертолеталги рукIана, кьвагьа-гIанхъиялъулги лъугIи букIинчIо».\nГьел тIурун рачIразул киналго тIалабал тIуразелъун, хасгьабун гьезде руссун рукIине, гьезул къваригIалал тIуразаризелъун Дагъистаналъул тIалъиялъ хасаб комиссияги гIуцIун буго. Гьединго республикаялъул нухмалъиялъ ва Дагъистаналъул миллияб политикаялъул министерлъиялъ лъазабулеб буго дагьалги тIурун рачIарал къабул гьабизе хIадур бугин республикайилан. Гьединго гьел гIадамал къабул гьаризе хIадур ругин абулел хъизаналги ругин лъазабулеб буго министерлъиялъ.


Черновикалда пресс-конференция, 01Дек2015\nДагъистаналда цого-цо бугеб ипподром цIунизейилан лъугьараз гьал къоязда Россиялъул президентасде кагъат хъван буго. Гьез гьарулеб буго ипподром биххизабизе тогейин ва гьеб къачIазе гIарац биччайилан абун. ГIагараб заманалда республикаялъул чотIахъабазул проблемабазде букIине кколеб кIвар кьечIони гьеб иш тIубан гIодобккеялъул хIинкъи бугин лъазабулеб буго гьеб кагътил автораз ва гьебго суалалда тIасан, гьал къоязда, Черновик газеталъул редакциялда тIобитIараб пресс-конференциялъул гIахьалчагIаз.\nМахIачхъалаялдаги Каспийскалдаги гьоркьоб бугеб ипподромги биххизабун гьелъул бакIалда гIемертIалаял минабиги, отелалги, дармил централги разе ругин абураб информация баккаралдаса нахъе гьелде дандечIараз республикаялъул тIаллъиялдеги, тахшагьарасул мэрасухъеги хъвадаризе байбихьана. Ункъазарго чияс гъоркь гъулбасараб петициягицин хъван букIана гьез ва интернеталдаса тIибитIизабулебги букIана, амм гьеб киналъул хIасил кколеб гьечIеблъи бихьун Россиялъул президент Владимир Путинихъе кагъат хъван буго гьез, бугелъуб тейин гьеб ипподром, гьеб хIалтIизе биччазе букIине, гьеб къачIаялъе гIарац биччаялъе квербакъиги гьабейилан абун.\nГьеб ипподромалъул ургъел бугез гьеб цIунизе ккеялъул бицине гьал къоязда «Черновик» газеталъул редакциялда пресс-конференцияги тIобитIана. Гьенир гIахьаллъана чотIахъаби, чуязул бизнесалда ругел гIадамал, ипподромалъул хIалтIухъаби. Шагьаралъул администрациялъул рахъалдасан гьеб данделъиялда махIачхъалаялъул бетIерав архитектор ГьитIинов МухIамадрасул гурони вукIинчIо. Киналго гьесде тIаделъанин абизе бегьула. Байбихьудаго архитекторас абуна гьеб ипподром гьанже бугеб бакIалда тезе рес гьечIила, щай гурелъул гьеб шагьаралда жанибегIан кколеб бугила гьанже. Цебе гьеб шагьар тун рикIкIад букIун батани, гьанже гьелда сверунцин гьарун ругила гIадамаз рукъзалилан. Гьединлъидал санитариял тIалабазда рекъон чуялги ипподромги гьениб букIине бегьуларин, гьелъ цойги бакIалде бахъулеб бугин гьебилан. Гьелъул бакIалда цIияб Порт-петровск абураб шагьаралъул микрорайон базе бугилан. Гьебги инвестораз базе бугин абуна ГьитIиновас.\nЦIияб ипподром базеги федералияб бюджеталдасан яги инвестораз гIарац биччани гурони гIарацги гьечIин абуна гьес. Цоцада цунгIандин, ракIалда ккара-ккаралъур бакIал раялъул киналго тIалабалги хвезарун шагьаралда гIемертIалаял минаби ралел мехалда щайин нужеда ракIалде щвечIел гьел санитариял тIалабал, гьанже ипподром бугеб ракь къваригIараб мехалда гьезул бицинчIонин абун «Эркенлъи» радиоялъул журналистас суал кьураб мехалда гьадинаб жаваб кьуна архитекторас:\nГьитIинов МухIамадрасул (бакьулъ)\nМухIамадрасул ГьитIинов: «Унголъунги гьел минабиги санитариял тIалабалги хвезарун ран руго, гьечIин абиларо дица, киналгогIадин заправкабиги руго гьединго ран. Амма гьедин букIаниги шагьаралда жаниб ипподром букIине кколин абиги мекъи буго. Каспийскги МахIачхъалаги цолъизе буго кватIичIого. Гьеб цолъиялъул, ай агломерациялъул проект федералияб централъ хIадурун буго. Гьениб ипподромалъе бакI бихьизабун гьечIо. МахIачхъала гьанже къилбаялъул рахъалдехун кIодолъизе бугелъул нижеца гьеб ипподром Шамхалалъул рахъалдехун, туснахъалда аскIобе гIадин бахъизехъин буго, ай гьелъие ракь гьениб бихьизабун буго. Гьеб рахъалде ипподром бахъиялъе гIиллаги цохIо гьеб Каспийскалъулгун-МахIачхъалаялъул агломерация лъугьунеб букIинги, санитариял тIалабазда рекъон гьеб шагьаралдаса рикIкIад букIине ккейги буго».\nЦойгидал шагьаразда бакьулъ рукIине бегьулел гьел ипподромал нилъер гьаниб щайин гьеб букIине бегьуларебин абураб суалалъеги жаваб кьун бажаричIо архитектор МухIамадрасул ГьитIиновасда. Гьединго шагьарги къилбаялъул рахъалдехун кIодолъизехъин бугин абулеб бугелъул гьеб ипподромалъе бихьизабураб бакIалда «Порт-Петровскги» бан бугелъубго щайин гьеб ипподром тезе бегьуларебин цIехараб мехалдаги нужеда щибниги бичIчIулеб гьечIила, проекталда рекъон гьеб букIине бегьуларила гьенибилан абун тIаса бихьизабуна гьес гьеб суалги.\nФотограф ХIажимурад Зургьаловас абулеб букIана гьеб ипподромги бугелъубгоги тун гьелда сверун Дагъистаналъул гIадаталги, тарихги, миллияб хаслъиги бихьизабулеб центр базе кколилан.\nХIажимур Зургьалов: «Ипподромги цIунун гьелда сверун этнодагъистан базе ккола нилъеца. Щибаб миллаталъ жидерго тайпаялъул минаби разе риччан те гьенир, умумузул букIараб тIагIел-гIучIги партал-хьитги букIине те гьел минабахъ. Гьедин музеялъул комплекс лъугьинабизе ккола гьелда сверун. Киназдаго лъала нилъер умумузе чуязул букIараб кIвар, нилъер миллияб хаслъи бихьизабулъул чуял гьечIого гIоларо. Гьеб ишалъе унго-унгояб бакI буго ипподром. Туристал рачIинариялъул бицунел рукIуна, гьелъиеги кIудияб квербакъи букIине буго гьеб комплексалъул. Гьеб туризмалъул министерлъиялъеги, культураялъул министерлъиялъеги къваригIун буго».\nГIага-шагарго цIияб ипподром базе цо миллиардгIан гIарац къваригIунин абуна МахIачхъалаялъул архитектор ГьитIинов МухIамадрасулица. Щвелеб щвелареб лъалареб гIарац бугила гьебги, хасго инвесторазда божун гьеб иш хутIани ипподром жидеда бихьилищилаго лъаларин абуна гьеб данделъиялда 30 соналъ МахIачхъалаялъул ипподромалъулгун хурхен бугев, 20 гIан соналъ гьелъул нухмалъулев хисулевлъун хIалтIилев вукIарав МухIамадов НурмухIамадица. Гьес абулеб букIана 30 миллионги тIад хвезабун къачIан хIалтIизе биччазе бегьулила гьеб бугеб ипподромилан.\nГьединго НурмухIамадица абулеб букIана гьеб ипподромалъул бакIалда шагьар базехъин ругел инвесторазда абейила цIияб ипподром байин цин хадуб байин шагьарилан. Гьединги данде кколарилан лъазабуна архитекторас. Ахиралда гьес рагIи кьуна ипподром цIунизе кколин чIаразулги шагьаралъул мэрасулги дандчIвай хIадуризе. ТIокIаб жиндица гьабсагIат гьабун бажарулеб жо гьечIин лъазабуна гьес.


Детский уголок - БурутI » Страница 2 » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Детский уголок - БурутI\nДобавил(а): istina от 10-04-2015, 10:58\nЧадил кесекалъ гьев хIалихьатица хьит бацIцIунаго, дида цере чIана херал магIарулал.\nХанасе раса гьабурав устар\nДобавил(а): istina от 17-04-2015, 11:08\nЧиги чинаридул гъветIги\nДобавил(а): istina от 17-04-2015, 11:06\nДобавил(а): istina от 10-04-2015, 11:01\nДобавил(а): Musa от 16-04-2013, 13:40\nЦо чи вукIанила базаралда кIуниги кодоб ккун гьеб беццулев. Гьелда жаниб букIанила гъалайдул кесекги хIаризабураб херги. Гьес абулеб букIанила гьеб жиндихъа бичун босарав чиясухъа гъалайдул месед лъугьинабун бажарулин. Подробнее\nДобавил(а): Musa от 1-04-2013, 14:21\nКIиго вац вахъанила къватIиве тира-сверизе, дунял бихьизе.\nКъо къалъидал щванила рохьоре ва хIухьбахъизелъун реганила. Гъапуллъун\nккун лъикIаланго заманги бан рорчIидал, гьезда батанила тIад хъвай-хъвагIай\nгьабураб гамачI. Гьелда хъван букIанила гьадин: "Гьаб гамачI батарав\nчи бакъбаккул рахъалде а. Гьениб батила лъар. Гьеб лъар бахе. Гьениб батила\nциги цил тIанчIиги. Цидухъа тIанчIиги рахъун, магIарде лъута. МегIералъул\nтIогьиб батила рукъ. Гьеб рокъоб батила нужеда талихI", - ан. Подробнее\nДобавил(а): Musa от 27-03-2013, 12:44\n1948 соналъул ихдал 17 сон барав матрос Джордж Хикинботтомида Гонконгалда батана хъахIаб щекъер бугеб чIегIераб катитIинчI. Гьес гьеб балъго бачана живго хIалтIулев вукIараб Англиялъул "Аметист" гамиде. Матросазе катитIинчI рекIее гIуна ва Саймон абун цIар лъуна. Гьез гьабураб тIалабалъ тIинчI хехго кIудияб гIуна, кьаралъана, гьелъ гамида рукIарал гIункIкIазулгун рагъ лъазабуна. Подробнее\nДобавил(а): Musa от 27-03-2013, 12:11\nГъира - шавкъ цIикIкIинабуна\nДагьаб цебе Сугъралъ росдал администрациялъул хIаракаталдалъун ва гимназиялъул цIалдохъабазул кумекалдалъун тIобитIана "БацIцIадаб росу" абураб тадбир. Гьеб тадбиралъулъ хIаракатаб гIахьаллъи гьабурал классазе кьезе рихьизарун рукIана гIарцулал сайгъаталги. ТIоцебесеб къоялъ цIалдохъабаз бакIарана 325 килограмм, хадусеб лъабго къоялда жаниб - бащдаб тонна кьищни-къулалъул. Гьеб ишалъулъ бищун лъикI хIалтIана ва тIоцересел бакIал ккуна: чIахIиял классазда гьоркьоб - 11классалъ (80 кг), гьоркьохъел классазда гьоркьоб - 8 классалъ (73 кг) ва гIисинал классазда гьоркьоб - 5 классалъ (65 кг). Лъабабго классалъе щвана гIарцулал сайгъаталги. Подробнее\nМацIалде рокьи бижизабулей\nДобавил(а): Musa от 27-03-2013, 12:08\nЛъайги гIакълуги бикьанагIан гIемерлъулеб\nАвар мацIалде дир рокьи бижизабуна учительница Гьадигат ХIажиевнаялъ.\nГьелъ гIемер бицуна нижее авар халкъалъул кIалзул гьунаралъул, нижеда лъала бицанкIаби, кицаби, абиял, гьединго ругьун гьарула сочинениял хъвазе, кучIдул гьаризе, гьел пасихIго цIализе.\nГIамал кIудияб кIкIара\nДобавил(а): Musa от 18-02-2013, 21:48


ЛахIан дан къашайсса канил заллу |\nЛахIан дан къашайсса канил заллу\nМартрал 21-23-нний Екатеринбурграй хьусса Аьрасатнал Армрестлинграл чемпионатрай шамилчинсса кIантту бувгьунни Дагъусттаннал цачIундур командалул.\nЩала билаятраясса 400-ннийн бивсса спортсментал гьурттусса ва спортрал бяст-ччалливу хьусса укунсса хIасиллу хъунмасса иширан ккалли бан бучIиссар. Ва чемпионатрай гьуртту хьуну, 80 кг категориялий 2-мур кIану бувгьунни жула лакку оьрчI, Вихьуллал шяраватусса Шяпинал арс ХIажиев Зураблул. Ванал спортравунсса ххуллул шачIанттая жул кказитрай хьхьичIвагу чивчуну буссия.\nВа ххуллухгу Зураб гьурттумур категория ца яла гужсса, мивусса цаппара Европанал чемпионатирттайгу гьурттуну бивкIсса, хъинну хIадур хьусса 31 спортсмен гьурттусса категория бивкIун бур.\n-Ттуятува нава щала рязину акъанугу, Аьрасатнал чемпионатрай 2-мур кIанттун лайкь шаву – къаоьккисса хьхьичIуннайшиврун ккалли дан бучIиссар, — тIий ур Зураб.\nУтти Зураб гьуртту хьунтIиссар майрал ахирданий Грециянаву хьунтIисса Европанал армрестлинграл чемпионатрай. Зураблул цала хьхьичI бивхьусса хъунмур мураднугу бур, Аллагьнал кабавкьуну, гьашину октябрьданий Румыннаву хьунтIисса Дунияллул чемпионатрай гьуртту хьунсса ихтияр ласаву.\nБарчаллагьрай ур Зураб цала тренер Оьмар Нураттиновлуйн ва цала чIарах авцIусса Ккуллал райондалул бакIчи Шамил Рамазановлуйн.\nЖувагу жула чулуха Зураблун чIа учинну утти хьунтIисса кIирагу чемпионатирттая мусил медаллащалсса зана шаву.\nПредыдущая записьКамил Давдиев избран председателем ДРО «Справедливой России»Следующая записьБивкIу бакъасса Щаза