МагIарулай, цIикIкIун ккечIищха дуе эркенлъи!\nЦIудул роржен гIадаб бахъе цо кьурди!\nГьале гьеб замана – дур эркенаб къо! ГIасрабаз, веказ чанги дур рогьарал сардал, рахъарал къоял, вокьулесухъ угьдун, чIегIерал беразул магIу бацIцIунаго. Чанги дуца ахIараб хIайранаб сарин ракьалда кидаго жеги ахIичIеб, бичIчIуларесулцин лугби соролеб. Кагъат хъвазе дуда гIасрабаз лъачIо, кIалаца абизеги дуй дурго халкъалъул бецIал гIадатаз ихтияр кьечIо. Дуца гьеб баян гьабуна щибго абичIого. Хвалде мун йилълъана, дуца хвел тIаса бищана, амма мун хилиплъичIо гIумруялъ, дуе щвезецин гьечIев, дур вокьулесе. Дуца, киданиги, каранлъ бахчараб, дуниял гIашикъаб магIарул рокьи чидай гIарцухъ бичичIо, малакь мерхьинчIо. КигIанав къудратав тушман данде чIваниги кинасдаги кIвечIо дур рокьиги мунги учуз гьаризе. Мун кIкIалакье кIанцIана, хвана, хвезе течIо дуца бацIцIадаб намус. Дур цIаралда гьанже чанги кIкIал, мегIер бугеб! Дур рахъалъ гьарурал чанги кучIдул, саринал ругел! Дуца кечI ахIана дур рокьул бицун, ханзабаца дур кIал букъаниги. Мун мукIур гьайизе кIвечIо дур ханзабаздаги, нуцалзабаздаги. Цогидал миллатазда тIахьаздаса лъалеб рокьи, дуца тIокIаб бацIцIалъи, хIикмалъи тIадеги жубан, гьабуна ракьалда. Рокьуца гIадаллъун, гIакълуги тIагIун, дуца чорхол яхI чучичIо. Мун жеги йихьичIо гьаб дунялалда дур рос кколаревгун сордо рогьуней. Санаца цIунана дуца чорхол яхI – намус. ГIасрабаца мун хисичIо, кинабниги месед – гIарцуда кIвечIо мун тIабигI гьайизе, рокьуй хилиплъизайизе.\nХIикматай магIарулай, магIарул чIужу, духъ ккараб рокьуца керенги бухIун, ракьалда чанги кечI – сарин гьабураб шагIирзабаца. Чанги мугIрул кьуру гIадав, кьварарав магIарулав дуца кочIохъанлъун вахъизавурав, чанги хвалчен гуреб жо кодобе босичIесда дуца тIамур кодоб кквезе малъараб! Духъ ккараб рокьуца гурищ МахIмудица угьарал жиндир хвел гьечIел саринал, гъоба карпаталдаги, жив жанив тIамураб туснахъалдаги! Мун йокьун, духъ бергьараб гIишкъул къуваталъ гурищ Элдарилас, гIумрудул ахираб къоялъгицин жив духъ ккараб рокьидул асир вукIин лъазабун, гьекъараб загьрудал лълъар. Амма жеги ахIана гьес дуде сарин, ургьимес загьруялъ бухIаниги, гIумрудал ахирал лахIзатаздаги.\nОгь, кигIан къурбанал тIалаб гьарурал, магIарул яс, дур рокьуца!\nДур рокьуй эркенллъи гьарун гьаруна кучIдул къоабилеб гIасрудал сонацаги нилъер поэтаз. Кьуна гьеб эркенлъи дуе дурго халкъалъ- дуе дур гIумрудал бищунго хIасратаб сайгъат! Гьале мун эркенай, лъелъ ччугIа гIадин, гьаваялда боржунеб хIанчIазул къокъа гIадин. Гьале мун эркенай, щибабго рахъалъ, кьурабазулъ цIум гIадин, рохьоб чан гIадин. Дуе эркенлъидул нуцIби руго рагьарал, вацIцIадав чиясе алжаналъул нуцIби гIадин. Амма, алжан кьурал ГIадамгун ХIава гIадин, чIоге мун гуккизе шайтIабазухъ.\nГьанже къаси – къаси дида мун паркабалъ вокьулесдахун яхчарулей йихьидал, кваназе бегьулареб тIагIам кванарай, ХIавагун данде кколей йиго. ХIаваца бичIчIунгутIиялъ, гIакълу дагьлъиялъ гьабуна гьеб бегьулареб иш –\nгьей гуккана шайтIаналъ. Мун гIасрабаз намус – яхIалъул дарсал цIаларай кинанха йикIиней цIар учузлъидал!? ГIасрабаз бидухъе цIарги, рокьиги цIунарай мун гурищ йигей? Дуда кIочонищ тараб, инсул къадру цIунун, дур намус, цIар цIунун гъоя Гъуний мун чанги кIкIалакье кIанцIарайлъи, тушманасул кверде унарилан. КIочонищ тун бугеб дуда чIегIергIор, Гъойсу, чидал рахъалъ учузлъиялдасаги хвелилан жание кIанцIараб? Мун хвалчабаз, гуллабаз асир гьайичIей, асирлъулей кинан гьуин рагIабазухъ?\nГьаб бакIалда ракIалде щолеб буго аваразул халкъияв шагIир, Загьид ХIажиевасул кочIол цо мухъал ( ХъахIилаб экран ) :\nЯхъа, магIарул яс, къоноги борхун,\nХвалдаса бергьараб, рокьул бицине!\nХасалил сордоялъ дарайги ретIун,\nМунго тIад кьижараб кьуртIе яхъине.\nЗаман гьединаб букIана, чанги шагIирас дуе эркенлъи гьарун гьаруна гьадиналго кочIол мухъал. Мун бецIал гIадатаца къаникь йикIана юкъун. Дурго миллаталъул гIакъилал чагIаца гьарана дуе эркенлъи – кьуна гьеб эркенлъиги дуе. Амма, магIарулай, цIикIкIун ккечIищха дуе эркенлъи! Ккун батичIониги, дур жакъасеб къо бихьун дида гьадин гурони кIолеб гьечIо абизе. Амма, магIарул яс, живго Загьидги дида тIаса лъугьизе ватила, жакъа мун йихьарай ани, дида ккола гьесги гьадинаб гуро, батIияб гьабилаан гьеб кечI!\nХIикматай магIарулай, магIарул чIужу, мун азаралъул багьалъи бугей, дур къадру – къимат цIунун дур вац – вацгIалзабаца кигIан къурбан кьураб, ва кигIан кьолеб! бищунго жиндие хирияб, багьаяб жоги. Мунилан, дур намус цIунун чанги дур вацаца хвалчен къватIибе бахъараб, чанги хIалихьатасул бетIер гIодобе гирараб! Гьанже эркенлъи щведал мун дур вацазул, эбел – инсул, тухум – кьибилалъул къадру холедухъищ хьвадизе йигей? Дун божарав вуго даим, дунги учузлъун, эбел – инсул, гIагарлъи – росдал цIарги ккезабун дун кинай яслъунха цикIиней, кинан дун яхъилей умумазда цее – ян пикру гьабизе, жеги гIакълу гIадал нахалъ камун мун гьечIиналда…\nСоздан 22 ноя 2009


«ГьитIинаб Дагъистаналде» сапар\nХIайранал кьурдабазул хIикматал бакънал\nГьале доб гьитIинаб Дагъистан. ГIисинал дагъистанияз, жидерго гъуждуздаги лъун, гIагарал мугIрузул тIогьазда лъолеб букIана ВатIан. Гьале дол бахIарчиял умумузул хIикматаб гIел. Гьазул щивасул кверазги, килщазги, беразги, бохдузги, балагьиялъги, гьимиялъги бицунеб букIана гIемермиллатазулаб Дагъистаналъул халкъазул гьудуллъиялъулги, цолъиялъулги, вацлъиялъулги, тарихалъулги, гIадатал-гIамалазулги хIакъалъулъ. ВатIаналъул гъасда бакараб цIадул гвангъарал хIенхIаллъун ругел гьезул щивасул рекIелъ букIараб рокьул гучалъ цо лахIзаталъ гIумругицин лъалхъизабураб асар гьабулеб букIана. ЦохIо кIалалъ гIадин, «гьарррссс», - илан гьез ахIидал, гьеб гьитIинабго залалда тIибитIун бачIана Дагъистан, жиндирго чIухIигун, тIадегIанлъигун, тIокIлъигун.\nЦебе бачIунеб букIана хIеренлъиялъулги, хIасраталъулги, хIикмалъиялъулги къатIрабаз хасаб берцинлъиялъул накъишал угьарал, расенал сокIкIарал гьайбатал сипатал. Гьеб параялъ, пикрабазул куркьбаздаги рекIун, дун щвана магIарухъе:\n- МугIрузул каранда убачалги гьарулаго, гьезул ахалъабазде сухъмахъалги рахъулаго гочун унел лъаралгун иццал. Гьел иццазухъе, баччун гIеретIгун, къокъун ячIуней «гIанаби багIарай, берал чIегIерай магIарулай». МагIарул гIертIиниса гьекъолеб мугIрул иццазул лъиназулги букIунеб тIагIам. Пикраби-анищазда гьеб иццухъ гIодой чIарай гIолилай. Гьеб лъел къатIраби гIадал, рацIцIадал хьулазул гIеретIги цIун уней йиго гьей.\nВа тохлъукьего. Гьале дов, гьалъул хьулазул багьадур. Чодаса гъоркьеги рещтIун, лъим кьеларебищилан гьарулеб буго гьес. ГIертIил кIалдисан бачIунеб лъеца гьесда щурулеб буго гьай дур къисмат йигилан…\nГьеб гьуинаб сипат дихъа бахъана гьединалго гьуинал кьурдухъабазул «гьарррсссалъ».\nГьале дол лебалал дагъистаниял: цIумалъул сипаталда васалги хIанкъваялъул сипаталда ясалги. ЦIумалъул кваркьидакь гIумруялъул гьогьен батарай магIарулай. Лъедолеб буго хIанкъва. ЦIумазул рорженалъул борхалъуда лъолеб буго магIарулас магIарулалъул намус.\nЦо заманалдасан бахъана кьвагьи. ВатIаналъул гIорхъабазде тушман гIагарлъизегIан, хвел тIаса бищарал гIолилазул хвалчабазул зваргъи. Гьелъ ахIулеб букIана хIалбихье жидер Дагъистаналдехун квешаб бералъ ралагьизегицинилан.\nГьале доб цояб рахъалдасан лъедон рачIунел ясалги, гьезда хIургицин хъваларедухъ, щулиял квераз гьезул тIадегIанлъиги цIунун, церехун рачIунел васалги. Гьез ахIулеб бугин кколеб букIана:\n- Ниж цоцазда релълъаралги батIи-батIиялги. Цого гIадаталги, цого къасдалги, цого гъасда бакараб цIаги, цого цIадухъ цого хинлъиялда хадур рачIунел гIолилал васалги ясалги.\n- МацIал батIиял ругониги, ракIазул кьабиги кIутIиги цо буго нижер, - илан ахIулеб букIана гьез, Кавказалъул халкъалъул кьурдабиги рихьизарулаго.\nГьеле гьеб кинабго букIана дунялалдаго машгьураб гIолилазулгун лъималазул кьурдул ансамбль «ВатIан». Гьале доб кьурдабазул хIикматаб мацI. Гьеб мацIалъ бицарабщинаб къиса нижее гьеб сордоялъ. Дунялалдаго бищунго берцинаб, киназдаго бичIчIулеб мацI букIунеб буго кьурдул.\nГьебин абуни, цIакъго бичIчIулеблъун батана жиндилъ берцинлъиялъул хасаб гогьар бугеб «ВатIан» ансамблялъул мацI. ЦIакъго тIадегIанаб роржен кьун буго гьелъие гьеб мацIалъул автор ГIали МухIамадгIалиевас.\nГIали МухIамадгIалиев лъаларев дагъистанияв ватиларо. Гьесги гьесул гьунарчагIазги гIемер бицана дуниялалъе Дагъистаналъулги, Кавказалъулги, Россиялъулги.\nРикIкIен гIемерал дир анищазда гъорлъ букIана цо гьитIинабго анищги – хIикматаб кьурдул улкаялда гIумру гьабун ругел ГIалилгун ва гьесул гьунарчагIазулгун лъай-хъвай гьабизе. Ва гьале ахир-къадги тIубана дир гьеб анищ.\nГазеталъул хIалтIухъабигун цадахъ щвана гьесухъе гьоболлъухъ.\nВа пана гьаюна гьел кьурдабаз гьаб нухалдаги. Дида ракIаде ккун букIана лъица куцалел хасал хореографал ратилилан. Бихьулищха, рукIун гьечIо – живгоги жинцаго ругьун гьарурал жиндирго цIалдохъабиги.\nЛъималазе бицунеб мацIалъул хIеренлъиги гьесул. Берзул балагьигицин кьурдулеб бугин кколеб букIана гьесул. ТIолабго гьурмада бакълъун кунчIараб гьимигицин «кьурдилеб» букIана лъималгун цадахъ.\nГьале гьанибги дида цебе бачIана дагьабги хIикматаб сипат:\n- ГIали гьеб лахIзаталъ вукIана моцIлъун. МоцIрол канлъуца киса-кибего роцIинабун буго сверухълъи. Гьеб моцIрода сверухъ ракIарарал гIисинал-чIахIиял цIвабиги.\nГьез сверун ккураб моцIроца рачунел рукIана талихIалъул бакънал. Гьел бакъназ асир гьарурал цIвабзаз рачунел рукIана долго бакънал. Гьел киналго бакъналги цолъун, лъугьараб хIикматаб улкаялда цIарги хIикматаб бугоан – ВАТАН.\nБокьун букIараб куцха цохIогIаги нухалда свери бахъизе. РикIкIадасанго свериги босун, боржине къачIараб мугIрул цIум кинигин, цIавуцIун ГIали вачIунелъул, кьурдизе лъаларелъулги бохдул жалго расандизе лъугьунел ратила. РакI ахIделеб букIана яхъа кьурдизейилан…\nСуратаз бицараб къиса\nРепетициялдаса хадув ГIали регIана нижергун харбиде. Щвана гьесул кабинеталде. Ва кинабго бичIчIана - щибго суал кьечIонигицин, суратаз бицараб къиса гIелаан. Ансамбль гIуцIаралдаса жакъа къоялде щвезегIан «Ватаналъул» къисматалъул талихIаб къиса бицунеб букIана кабинеталъул къадада ругел суратазги ва сураталгIан гIемерал шапакъатазги.\nГIалица бицана нижее щибаб сураталъул тарихги. Щибаб шапакъаталде аскIовеги щвана гьев, суратаздасан жиндие гьимулел рукIарал цIалдохъабазеги гьимана гьев…\nГьеле гьединаб батана жиндирго гIумруялъул талихIал лахIзатал гIагараб «ВатIаналъе» сайгъат гьарурав ГIали МухIамадгIалиевасул къисматалъул гьайбатаб къиса…\nДругие материалы в этой категории: « «МагIарул игитасул» кьурди гьабизе лъалищ нужеда?\tМиллаталъул хаслъи бичIчIана, гIадаталъухъ рокьи ккана »


Ришватчилъиялъе нухал къала\n2018 соналда улкаялъул лъайкьеялда букIине буго анлъго хиса-баси\n1. Школазда малъизе буго «Семьеведение» абураб дарс. Гьедин лъазабуна Россиялъул омбудсмен Анна Кузнецовалъ 12 декабралда Москваялда гIагарлъухъ бугеб Аносиноялда тIобитIараб инсанасулги лъималазулги ихтиярал цIунулел вакилзабазул данделъиялда. «Хъизамалъул талихIалъул дарсал» абураб дарс кьолеб буго гьабсагIаталда улкаялъул 38 регионалда. ЦIалул тIехь хIадурана кашиш Дмитрий Моисеевасги монахиня Нина Крыгиналъги. Гьелда бицунеб буго хъизан гIуцIулел къагIидабазулги гIемерал лъимал ругеб хъизамалда букIине кколеб тарбиякьеялъулги хIакъалъулъ. Гьел дарсазул аслияб мурадги буго щулияб хъизан гIуцIизе гIолилал куцай.\n2. Байбихьул школалда чарагьечIого букIине буго шахматазул дарс. Гьедин лъазабуна 10 октябралда РФялъул лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министр Ольга Васильевалъ, Федерациялъул Советалъул «хIукуматалъул сагIаталда».\n3. Лъайкьеялъулги СахлъицIуниялъулги министерствабаз хIадуризе буго физкультураялъул дарсида лъимал цIуниялъул хасаб проект. Гьелъие гIиллалъун ккана гъоркьиса физкультураялъул дарсида 211 цIалдохъан хвей. Гьезул учительзабазда лъалеб батичIо цIалдохъабазул сахлъиялъул хIакъалъулъ кинабгIаги баян. Гьединлъидал гьезухъа бажаричIо хехаб кумек гьабунги. Пашманал хIужаби ккеялъе гIиллалъун рехсола школазда щивав цIалдохъанасул сахлъиялъул баянал кьолел медицинаялъул картаби гьечIолъиги.\n4. ИчIабилеб классалда букIине буго гIурус мацIалъул экзаменалъул кIалзулаб бутIа. 2018 соналда гьеб кьезе буго Россиялъул цо чанго регионалъул цIалдохъабаз. Гьез цIализе ккола гьитIинабго хабар ва гьелда тIасан учительгун гара-чIваризе ккола. Регионазда экзаменалъул хIасилал лъикIал ккани, 2019 соналдаса нахъе гьеб кьезабизе буго тIолалго субъектазул цIалдохъабазда.\n5. ТIолгороссиялъул олимпиадабазда халкквей кьваризабизе буго.\nТIолгороссиялъул олимпиадаялда чIел босарал цIалдохъабазул 40 проценталъухъа бажарулеб гьечIо, бищун гIодорегIанасел баллазданиги профилиял экзаменал кьезе. Абулеб буго, олимпиада бугин ришватчилъиялъул кумекалдалъун къадруял вузазул бюджетиял бакIазде нух батулеб къагIидаян. Гьединлъидал Министерствоялда ракIалда буго, олимпиадаби тIоритIулел бакIазда видеокамерабиги лъун, кьварараб халкквей гIуцIизе.\n6. Школазда кьезе руго нухазда низам цIуниялъул къагIидабазул дарсал. Гьел хIажат рукIиналде кIварбуссинабуна РФялъул лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министр Ольга Васильевалъ 18-19 декабралда Москваялда тIобитIараб Ишазул форумалда. «Лъималазе дарсал цIакъго цIикIкIинаризе бегьуларо, амма нухазда хьвадиялъул къагIидаби гьезда лъазе ккола жалго цIуниялъул мурадалда», - ян абуна гьелъ.\nМоцIида жаниб кIиго нухалъ яги хасал дарсазда цIалдохъабазда малъизе руго нухазда хьвадиялъул къагIидаби.\nЦIарал хисаниги, долго тIалабал\nУчительзабазухъа бажарулеб гьечIо цIиял федералиял стандартазда рекъон хIалтIун\n2017 соналъул ахиралде Москваялда тIобитIана «Ишазулаб форум» («Форум Действий»). Гьелде хIадурлъулаго, Россиялъул халкъияб фронталъ (ОНФ) гьабуна школазул учительзабазда гьоркьоб хасаб цIех-рех. Учительзабазе кьуна федералиял стандартазда тIасан суалал. ЦIех-рехалъул хIасилалда баянлъана цIиял ФГОСазда рекъон хIалтIизе учительзабазул гIемерисел хIадур гьечIеблъи.\nОНФалъул баянал дандекколаро РФялъул Лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министерствоялъул хIасилазде. Гьезда рекъон, цIиял ФГОСал гIумруялде рахъинариялъул мурадалда, 2017 соналъул тIоцебесеб сентябралде учительзабазул 94,5 проценталъул лъай камил гьабуна, ва министерствоялъ лъазабун букIана гьезухъа бажарулин цIиял стандартазда рекъон хIалтIизе.\nХалкъияб фронталъул хIаракатчагIаз тIобитIараб цIех-рехалда гIахьаллъана Россиялъул 63 регионалдаса 600 учитель. Гьезул 36 проценталъ гурони абичIо жидеца стандартазул текст цIаланин. 22 проценталда текст лъаларо, амма гьел хьвадана лъай камил гьабиялъул курсазде яги ФГОСазул хIакъалъулъ бицунел семинаразде. Учительзабазул ичIго процент стандартазул тексталъухъ тIаса-масаго балагьун буго. Анлъго процент стандартазул текст лъалеб буго цогидаз бицаралдасан ва кIиго проценталда гьезул хIакъалъулъ щибниги лъаларо.\nУчительзабаз батIи-батIиял пикраби загьир гьаруна ФГОСазул баянал кьеялъул мурадалда гIуцIарал лъай камил гьабиялъул курсазул хIакъалъулъги. 23 проценталъ гьел рикIкIана цIакъ пайдаяллъун. 20 проценталъе стандартазул хIакъалъулъ дагьа-макъабго гурони бицун гьечIо: аслияб кIвар буссинабун буго жидеца школалда кьолеб дарсил методикаялде. 16 проценталъул жавабазда рекъон, гьезда бицун буго ФГОСазул цо-цо рахъазул хIакъалъулъ, масала, экологияб тарбиякьеялъул, яги информациялъулал технологиязул, ялъуни сахлъицIуниялъул технологиялъул. Гьез абуна, кин гьел стандартал гIумруялде рахъинаризе кколебали жидее баян кьечIин.\nЦIиял педагогиял технологиял лъалел ратана учительзабазул 20 проценталда. 56 проценталъ абуна жидеда лъалин цо чанго технологияги методикияб къагIидаги ва гьезул кумекалдалъун жидехъа бажарулин стандарталъ цебелъолеб масъала тIубазабун. 10 проценталда лъаларо цIиял ФГОСазда рекъон хIалтIизабизе кколеб цониги технология. 37 проценталъ абуна жидер ишцоязда лъаларин, кин гIумруялде бахъинабизе кколеб цIияб стандарт ва гьел хIалтIулел ругин ругьунабго къагIидаялда рекъон.\nЦIех-рехалда гIахьаллъарав щивав ункъабилев учителасул пикруялда, ФГОСал ккола нилъер лъайкьей цебетIезабиялъе квербакъулеб документ. 30 проценталъ абуна цIияб стандарт бугин цоцаде рекъонкколарел, лъиданиги ричIчIуларел ва гIемерисел хIажат гьечIел жал, жуба-гъубараб документ. 14 проценталъул пикруялда, ФГОСазулъ гьечIо щибниги цIияб жо: учительзабаз кидаго гьабулаан стандарталда хъвараб жо, гьелда гьанже кинабго хъван буго, ругьунал къагIидабазе ва тIалабазе «цIиял цIаралги кьун».\nПрочитано 363 раз\tПоследнее изменение Пятница, 12 января 2018 10:49\nДругие материалы в этой категории: « «ЛъагIалил инсан»\tПашманаб хабар »


"Роспотребнадзоралъе" бокьун буго Дагъогниялъул азарханаялъул бутIа къазе\nДагъогни шагьаралъул аслияб азарханаялда санитариял шартIал хвезариялда бан чанго отделения заманаялъ къазе гIарза кьун буго диваналде Роспотребнадзоралъ. Азарханаялъул нухмалъиялъул рагIабазда гIарац биччалеб гьечIолъи кколеб буго гIилла азарханаялда бугеб ахIвал-хIалалъе, гьениб ремонт гьабичIелдаса 10 соналдасаги заман бан буго.\nДагъогниялда шагьаралъулаб аслияб азарханаялда планалда рекъон тIоритIулел халгьабиязул хIасилалда санитариял шартIал хвезариялъул хIужаби ратанин лъазабулеб буго Дагъистаналда бугеб Роспотребнадзоралъул нухмалъиялъ. Инфекциялъулаб бутIаялда, лабараториялда, руччабазул консультациялда ва чIахIиязул поликлиникаялда тIубан тIагIел-алат хисун ремонт гьабизе хIажалъи бугила, гьенир рич-ричал арал къадал, мокърукь ва къадазда чIвараб ккалги регьелги бугила, гьелда тIадеги я бухIараб лъим я цогидаб квегIенли гьечIила. Унтаразе квен гьабизе росарал нигIматазул кинабгIаги документ батичIила гьенибилан баян гьабулеб буго Роспотребнадзоралъул пресс-хъулухъалъ. ГьабсагIат гьел бутIаби заманаялъ къазе гIарза диваналде кьун азарханаялъул нухмалъиялда 250 азарго гъурщил гIакIа лъун бугила.\nАзарханаялъул аслияв тохтур МухIамадсалам ГIабдусамадовас баян гьабухъе, гьел бутIабазда хIакъикъаталдаги хIажат руго цIигьариялъул хIалтIаби, амма гьел хIалтIаби гьаризе биччалеб гIарац гьечIолъиялъ хутIун руго гьедин. Жакъа къоялде гIарац биччан бугила гIицIго чIахIиязул поликлиника цIигьабизе, амма инфекциялъул ва цогидал бутIабазе биччараб сурсат гьечIиила. Гьединлъидал, унтарал ритIизе ккезе ругила Дебенталъул азарханаялде.\nИнфекциялъул бутIаялда ремонт гьабун букIанин 2004 соналъ, амма гьеб мехалъцин халгьабулеб комиссиялъ гьеб ремонт къабул гьабун букIинчIин санитариял шартIазда данде кколареб букIиналъин абулеб буго инфекциялъул бутIаялъул хIалтIухъан Мирзакеримова ТIавусица.\nМирзабекова Тавус: «КигIан нижеца хIаракат бахъаниги ккал тIагIинабизе кIвечIо нижеда. Азарханаялъул минаялъул кьучI батизе буго жагъалаб, гьелъ къадада кидаго регьел букIуна ва гьел кьватI-кьватун руго Щибаб анкьие гIадин хлоралъ чурулаан нижеца гьел къадал, гьездасанги унти ккезе рес букIиналъ. Нижерго гIарац харж гьабун цо-цо квегIенлъи гьабуниги бажурулеб хIал гьениб букIинчIо хIакъикъаталдаги. Камураб бухIараб лъел бицинчIониги, ккал чIвалеб букIин ккола аслияб хIинкъи, гьелдасан инфекция багъаризе рес букIиналъ».\nХIалтIухъаналъ тIаде жубана, хинаб мехалда цIикIкIун бугила хIинкъи нахъеги Гепатит А-ялъул инфекция багъарилин шагьаралда, гьединлъидал аслияб кIвар бугеб бутIа кколила гьеб.\nГьаниб абизе ккола нусго гIанасев чи гьеб вирусалъ унтун ккун рукIанин азарханаялде апрель моцIалда. Ахираб заманалда, кколел санитариял шартIал чIезаричIолъиялъул хIасилалда тIолго Россиялдаго батIи-батIиял инфекцияби рагъарулел руго. Гьедин, лагералда хIухьбахъи гьабулел рукIарал лъимал кванил нигIматаздасан чехь унти лъугьун, ккун руго азарханаялде. Гьединго Шималияб Осетиялда 200 цIикIкIун чи ккун вуго азарханаялде гьекъолеб лъим сабаблъун.\nДагъистаналда ругел азарханабазда киса-кирегоги ратулин санитариял шартIал хвезариялъул хIужабийин абулеб буго Роспотребнадзоралъул вакил Милана ГIалиевалъ. Гьединал хIужабазда хурхун гIадамаз ахIизе рагьун бугила телефоналъул линия. 2015 соналда, аслияб куцалъ, шагьаразул азарханаяздасан рачIунила гIарзал.\nАбизе ккола, Роспотребнадзоралъ санитариял шартIал чIезаричIолъиялъул гIиллабазда диваналдасан тIалаб гьабун тIубан къан буго Буйнакск шагьаралда букIараб мухъазда гьоркьосеб хехаб кумекалъул станция. Гьединго гIакIа бахъун букIана Избербаш шагьаралъул аслияб азарханаялдасаги, лъималазул бутIаялда санитариял ва гигиенаялъул шартIал чIезарун ратичIолъиялда бан.


ЦIидаса журналист чIвана Дагъистаналда\n9 июлалъул радал анкьгоялда жиндирго рукъалда цеве щалали лъаларел чагIаз чIван вуго журналист АхIмаднаби АхIмаднабиев. ЦIех-рехалъул идарабаз гьев чIваялъе аслияб гIиллалъун рикIкIунеб буго АхIмаднабиевасул хIалтIи.\nМахIачхъалаялда аскIоб бугеб Семендер абулеб бакIалда жиндирго рокъосаги вачIун автомобилалъув рекIунев АхIмаднабиевасул ботIролъ речIчIун буго чанго гулла. Журналист гьеб бакIалдаго хун вуго. ЧIвадарухъаби хъахIаб «Лада-Приора» автомобилалдаги рекIун тIурун рорчIун руго, чан чи гьезул вукIарабали къуватазул идарабаз жеги чIезабун гьечIо.\nМахIачхъалаялъул Малыгинил цIаралда бугеб мажгиталдасан къадекакал ран хадуб шагьаралъул аслиял къватIаздасан АхIмаднабил жаназаги босун кIинусгогIан чи ана. Гьел зикруги бачунаго Ленинил къотIносанги ун тахшагьаралъул аслияб майданалдасан ана. Гьедин ГIахъущиясул ва Калининил къватIал цолъулеб бакIлде щвезгIанги восун гьенисан автомобилалдаги лъун вукъизе КIаратIе ана восун.\nЖидее Рамазан ГIабдулатIиповасда рагIизе бокьун бугилан жидер ахIийилан абулеб букIана майданалдасан унаго гьел гIадамаз. Цин гьенисан риччаларин лъугьун рукIарал полициялъул хIалтIухъабиги хадуб хабар тун гIадамазда цадахъ рилълъана.\nДагъистаналъул журналистазул сюзалъул бетIер ГIали Камаловас АхIмаднаби АхIмаднабиев чIваялда хурхун ахIараб пресс-конференциялда лъазабуна журналистал чIвай къуваталъул идараби лъикI хIалтIугутиялъул хIасил бугилан. КидалъагIанила журналистал чIвазеги ругел, гьел такъсирал рагьичIогоги хутIизе ругелилан лъазабуна гьес. Гьелде тIадеги низам цIунулезда чIвадарухъаби щалали лъаниги гьел кквеялъе хIаракат бахъулеб гьечIинги абуна Камаловас.\nИсана соналъул январалда АхIмаднаби АхIмаднабиевасде гьесул рукъалда цере щалали лъаларел чагIи кьвагьдон рукIана, гьеб мехалда журналистасе щибго къварилъи ккун букIинчIо. ЧанцIулго жиндие чIвазе хIинкъаби кьолел ругинги лъазабулеб букIана хварас.\nАхIмаднабиевасул адвокат Абдурашид Шайховас къуваталъул идарабаз букIине кколеб кIвар кьечIин гьесде кьвагьдеялда ва хIинкъалаби кьеялда хурхунилан лъазабулеб буго. Гьесул пикруялда рекъон чIварав инжит гьавулеб гIадаб бербалагь букIун буго МахIачхъалаялъул Кировский мухъалъул диванханаялъ хал гьабизе кколеб букIараб гьесул ишалде. 10 июлалъ АхIмаднабиевасул гIарзалъул халгьаби букIине кколааниланги бицана адвокатас.\nЧанги соналъ АхIмаднабида цадахъ хIалтIарав «Новое Дело» газеталъул вукIарав бетIерав редактор Маркъо ШагIбановас «Эркенлъи» радиоялъе бицана жиндир пикруялда рекъон Дагъистаналда бугеб ахIвал-хIал хIалуцинабизе чIван вугин гьевилан.\nШагьбанов Маркъо, жамгIияв хIаракатчи\n2009 соналъ Дагъистаналда тIиритIизарурал чIегIерал сияхIаздаги букIана АхIмаднаби АхIмаднабиевасул цIар. Гьеб лъица гIуцIарабали лъалареб балагьаб сияхIалде росун рукIана нилъер республикаялда хIалтIулел батIи-батIиял журналистал, адвокатал, инсанасул ихтиярал цIунулел. ЧIварал полициялъул хIалтIухъабаздаса рецIел босун чIвазе ругин гьелде цIар босаралин хъван букIана сияхIалда. Гьенире росаразул кьерулъа тIоцеве 20II соналъул декабрь моцIалъ чIвана «Черновик» газеталъул бетIергьан ХIажимурад Камалов. АхIмаднабиев ккола чIегIераб сияхIалда рекъон чIварав кIиабилев чи.\nАхIмаднаби АхIмаднабиев живго тохтур вукIаниги анцIгоялдаса цIикIкIун соналъ батIи-батIиял информалатазда журналистлъун хIалтIилев вукIана. Ахирисеб 7 соналъ гьев хIалтIана а «Новое Дело» газеталда, чанго соналъ гьеб газеталъул бетIерав редактор хисулевлъунги вукIана гьев.


ЧIван вуго ИГИЛалъул гIащтIичи МухIамад Эмвази\n«Исламияб пачалихъ» абулеб экстремистияб къукъаялдаса Джихади Джон абулев чи чIван вуго пилот гьечIев аэропланалъул кумекалдалъун. ИГИЛалда гьев лъала МухIамад Эмвази абураб цIаралда ва асиразул бутIрул къотIулев чи хIисабалда. Гьедин лъазабулеб буго Америкаялъул тIалъиялъул вакилзабаз.\nБританиялъул ватIанлъи бугев Эмвази чIван вуго Сириялъул Ракка шагьаралда цо рокъоса къватIиве лъугьун автомашиналда рекIунаго.\nРакIалде кковухъе, Кувейталда гьавурав гьев, ИГИЛалъул чагIазул бищунго лъалев вукIана гIадамал чIвалаго рахъал видеоязда вукIун. Гьениб гьесда ретIун букIуна чIегIераб ретIел ва кIалъала гьев ингилис мацIалда британиялъул акцентгун.\nГьев вукIана америкаялдаса журналистал Стивен Сотлофф ва Джеймс Фоли, батIи-батIиял рахIмуялъул идараяздаса ГIабдула-РахIман Кассиг, Дэвид Хэйнес ва Алан Хеннинг, гьединго Япониялдаса журналист Кендзи Гото ва цогидал асирал чIвалел видеоязда. Пентагоналъ лъазабулеб буго Эмвази чIвараб операциялъул мухIканлъаби хадусан къватIире загьир гьаризе ругин.


«Чехьалда къоноги бан» ритIухълъи балагьулел\nДенга Халидов (квараниса) ракьи лъазабуралгун дандчIваялда. 3Ноя2014\nДагъистаналъул бетIерасул гIакълучи Денга Халидов итни къоялда дандчIвана республикаялъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазан хъулухъалдаса ин тIалаб гьабун ракьи лъазабуралгун. Гьеб акция халат бахъунеб буго кIиабилеб анкьалъ. Денга Халидовас ракъун чIаразда лъазабуна гьезул суалал ракъи лъазабунин абун тIубаларин ва гьел роцIцIинариялъе Дагъистаналъул тIалъиялъ кIвар кьезе бугин.\nДагъистаналъул батIи-батIиял жамгIиял идарабазул вакилзабаз республикаялъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазан хъулухъалдаса вахъеян тIалаб гьабун тIобитIулеб ракъунчIей лъазабуралдаса анлъго къо ана. 29 октябралда гьеб акция байбихьараб мехалда гьезул кьерулъ вукIун вуго анкьго чи: щуго бихьинчиги кIиго, чIужугIаданги. Гьел руччабазе ракъунчIей хIехьезе захIмалъулеб букIанила, гьел аскIор ругеб мехалда жидееги санагIалъи букIинчIила, гьединлъидал гьел жидеца рокъоре ритIанин бицана акциячагIаз.\nГьединго гьезул кьерулъа нахъе ине ккун вуго МахIачхъалаялда аскIоб бугеб Красноармейск росулъа жамагIатчи ХIусенов МухIамадги. 65 сон барав ХIусенов вуго гьодги унтарав, кIиго гIансаги чIван гурони вилълъун бажаруларев чи. Гьоркьоса къотIичIого хасаб квенги дарабиги гьекъезе кколаанила гьес, амма цебехун рехсараб акция сабаблъун гьеб кинабго гьоркьоса къотIизе тедал, бидул тIадецуй цIикIкIун, цIакъ захIматаб хIалалда вукIанила МухIамадилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе цойгидал ракъунчIараз. Чанго нухалъ лъикIгьечIого лъугьун вукIун гьесде хехаб кумек ахIараб мехалда тохтурзабаз лъазабун буго гьеб ракъунчIей гьесие хвалде буссине бегьулилан, гьединлъидал чара гьечIого гьеб гьоркьокъотIизе тезе кколилан. ХIусеновгу гIадин унтарав Дербент мухъалъул Мамедкала росулъа ГIалиев ХIажиги вачIун вуго ракъунчIаразул кьеразулъе. Гьев вуго сакъатлъиялъул кIиабилеб группа бугев чи, гIанситIа гурони вилълъине кIоларо гьесдаги.\nХIажица «Эркенлъи» радиоялъе бицана жинда кватIун гурони лъачIила гьадинаб акция тIобитIизехъин букIин, лъан букIарабани жив бетIералдаса нахъего гьазда цадахъ вукIунаанилан. Акция лъазабуразул аслияб тIалаб буго Рамазан ГIабдулатIипов хъулухъалдаса вахъи, цойги гьез тIалаб гьабулеб буго республикаялда киса-кибего рищиял гьаризе халкъалъухъе ихтияр тIад буссинаби. Гьединго коррупциялде дандечIей гьабиги тIалаб гьабулеб буго ракъунчIараз. Гьел тIалабазде тIаде гьезул щивасул руго жинди-жиндир хасал тIалабалги.\nМамедхъалаялдаса сакъатав чи ГIалиев ХIажица абулеб буго жив рес къотIун, чара хун бугев чи вугила. Щибниги пачалихъалъ жиндие кколеб кумекги гьабулеб гьечIила, гьелда хадув лъугьине жиндир тIокIаб рухIги ресги гьечIила, гьединлъидал гьел жиндир захIмалъазабде кIвар буссинабиялъе гIоло вачIун вугила жив гьаб акциялде. Гьес бицана жиндица вакъунчIейги лъазабун бугила, гьелда тIаде лъимги гьекъолеб гьечIилан. ГIумруялдасаго ракI буссинабун бугила жиндир тIалъиялъул ургъелгьечIолъиялъ.\nГIалиев ХIажи: «Дир рукъ-бакIалъулгун буго захIмалъи. Къого соналъ балеб бугеб мина лъугIизабизе кIвечIо дида жеги. Кинха гьеб лъугIилеб унтарав чи дунги, кIиго лъималги руго дир, школалда мугIалимлъун хIалтIилей йикIарай лъадиги гьанже унтун йиго. Психическияб унти буго лъадул, лъималазулги гьелъулги тIалаб дидеги дир херай эбелалдеги бегана. ТIокIаб кумек гьабизе чиги гьечIо нижер. Гьей чIужуялъе унтиялда бан пенсия гьабун бажаринчIо жеги, гьеб гьабизе ккани гIарац кьезе кколеб буго. Социалиял идарабаздаса бахъараб, Дагъистаналъулгун Россиялъул тIалъиялде щвезегIан хъвадарана дун дие букIине кколеб социалияб кумек гьабейин тIалаб гьабун. Щибго щвечIо, дир лъималазеги щвечIо кинабгIаги кумек. Дун сваканги унтунги вуго, тIокIаб къеркьезе рухIги гьечIо. ТIалъиялда дун рихун вуго, гьез дун наркоман вугила, гьекъолдухъан вугилан абун рогьралги ран нахъе валагьизавиялтIе ккун буго иш».\nГьединго ракъунчIей лъазабуразда гьоркьор руго Кули мухъалдаса ва ЦIияблак мухъалдаса гIолохъабиги. Кули мухъалъул мажлисалъул депутатлъун вукIарав ЯхIяев ГIабдулаца лъазабулеб буго Республикаялъул тIалъиялъ гIемерал гъалатIалги риччан, къанунги хвезабун лъабабилеб нухалдаги гьеб мухъалъул бетIерлъун Сулейманов СагIид тIамунила. Гьесде данде чIарал мухъалъул депутатазул мажлисги хIалхьиялде ритIун руго. Жидеда щибниги бичIчIизабичIила, щай депутатал нахъе ритIаралалиги абичIила лъицаниги, гьедин жидеего бокьа-бокьараб гьабулеб бугила республикаялъул мухъаздаги, тIолабго Дагъистаналдаги. Гьелде дандеругила жалилан лъазабуна ГIабдулаца «Эркенлъи» радиоялъе.\nЦойги тумазул вакилзаби ЦIияблак мухъалдаса Къурбанов Зурабицаги, ХIажиев Пашацаги тIалаб гьабулеб буго ЦIияблак мухъалъул чанцIулго гочине ккарал гIадамазул масъалабиги захIмалъабиги тIураян. Гьез абулеб буго 20 сон аниги жидер ракьулги, гочинаруралъухъ пачалихъалъ кьезе кколеб букIараб гIарцулги суал жеги тIубан гьечIила. Гьез лъазабулеб буго жал свакан ругила жидер ракьал нужеца ккун ругин абун цо рахъалъ чачаналгун къеркьон, цойги рахъалъ Караманалда лъарагIалгун рагъун. Лъицаниги дагIба баларебхIалалъ жидее ракьги кьейила, жидер мухъги гIуцIцIейилан лъазабулеб буго гьез.\nИтни къоялъ акциячагIигун дандчIвазе вачIун вукIана Дагъистаналъул бетIерасул гIакълучи Халидов Денга. Гьесда цере лъуна ракъунчIараз жидерго киналго тIалабал. Гьезул халгьабулаго Халидовас лъазабуна цо къоялъ тIуралел суалал гьечIила гьенир рорхун, гьединлъидал гьел тIуразе заман къваригIунила, амма кIвар кьечIого цониги суал тезе гьечIилан.\nДенга Халидов: «РакъунчIараз рорхарал цо-цо суалал цIакъго кIварбугел руго, гьел ракъунчIей лъазабун тIуралароха. Гьел роцIцIинаризе ккани хасаб хIалтIиги гьабизе ккола, гьезде кIварги буссинабизе ккола. Гьеб гьабизеги буго. ТIалъиялъ гьел суалазухъ гIинтIамичIого тезе гьечIо, амма гьел рагIалде рахъине ккани гIезегIан заман къваригIуна. Масала, ЦIияблак мухъалъул гIадамазул захIмалъабиги, рищиязул суалалги гьел цо къоялъ тIуралареллъи бичIчIизе ккола киназдаго. Амма гьезде кIвар буссинабизе буго, гьабизеги тIадаб буго республикаялъул тIалъиялда».\nДенга Халидовас гьеб акция гьоркьоб къотIизе тейилан абуниги, гьесухъ гIинтIамулев чи ккечIо ракъунчIаразул. Гьез лъазабулеб буго жидер тIалабал тIурачIого гьеб лъугIизе тезе гьечIилан.


СагIид Амиров, Москваялъул диваналда,14Июн2013\nМахIачхъалаялъул вукIарав мэр СагIид Амировасда, Гъизляр шагьаралъул прокурорасул кумекчилъун вукIарав ГIабдулхIалимовасда ва Каспийск шагьаралъул бетIер хисулевлъун вукIарав Жапаровасда буго теракт хIадурулеб букIиналъул щаклъи. Гьедин лъазабуна талат къоялда Россиялъул ЦIех-рехалъул комитеталъ. Гьебго къоялъ чIухь бана МахIачхъалаялда Амировасул васул рокъобги.\nМахIачхъала шагьаралъул нухмалъулев СагIид Амировасда тIад гьабулеб уголовияб хIалтIуда хурхун гьарулел цIех-рехалъул тадбирал халат рахъана талат къоялъ чанго бакIалда чIухь баялдалъун. Гьезул хIасилалда Лаваша мухъалда батана щивалиго хIакимчи чIвазе хIадурараб ракетаян лъазабулеб буго ЦIех-рехалъул комитеталъул вакил Владимир Маркиница. Амма щив гьев хIакимчи мухIкан гьабулеб гьечIо. Гьединго ратана ЦIех-рехалъул комитеталъул хIалтIухъан ХIажибегов Арсен чIваялъулъ С. Амировасул гIахьаллъи букIиналъе нугIлъи гьабулел алатал.\nГьединабго чIухь бана МахIачхъалаялда Саид Амировасул вас, Дагъистаналъул парламенталъул депутат Амиров МухIамадил рокъобги. Гьенисан нахъе росун руго компьютерал ва цоги алатал. Цо-цо информалатазул баяназда рекъон, Амиров МухIамадидаги терракт гьабиялъул гIайиб гIунтIизабулеб буго. 2006 соналъ Москваялда Шереметьево аэропорталда Пачалихъияб Думаялъул депутат МахIачев ХIажи чIвазе къасд гьабун букIун буго гьесул буюрухъалдалъун. Гьелъие мукIурлъун вуго доб мехалъго ккурав М. Амировасул гIагарав чи МухIамад ХIажиев абун лъазабулеб буго «Известия» газеталъ.\nГьабсагIаталда Россиялъул ЦIех-рехалъул комитеталъ цIияб уголовияб хIалтIи гьабун буго Саид Амировасда, МухIамад ГIабдулхIалимовасда ва Юсуп Джапаровасда тIад. Гьезда гIунтIизарулел руго теракт гьабизе хIадурлъиялъул ва изну гьечIого ярагъ тIибитIизабиялъул гIайибал.\nАмировас живго чIвазе къасд гьабурабищ?\nАмировасул рахъ ккуралги кквечlин абулелги


Маргьо. Кактусалъул тIегь\nЦо къоялъ радал, бухIараб салул авлахъалда, радалги къядеги цого-цо баг I ари бук I унеб бак I алда бижана т I егь. Геб бук I ана кактусалъул т I ег. Гьеб льугьана к I удияб агьлоялда анц I абилеб лъимер. Гьеб агьлоялда лъималазе щолаан къврак I араб малъи. Анкьида жаниб гьезие бегьуляян цо т I анк I и регьелалъул. Гьединаб малъиялъ кактусал рижулаан зах I матльи х I ехьолеллъун ва к I аллъалареллъун. Гьезда бажарулаан зах I матльи х I ехьон ва гьез кьвяраг I унарел суалал кьолароан.\nАнц I абилеб лъимер бат I ияб лъунана. Гьес къолаан г I емерал суалал эбелалъе, вацазе,сверухъ рихьаразе. Салулъ гъанкъуладай – абун рак I алде кколаан кактусалда.\nI «Т I аде бугеб зоб, гьебги салу бугодяи. Щайа гьеб бат I ияб кьералъул бугеб?\nЩайдай гьеб гьедиг I ан къанаг I ат г I одулеб, гьелъул маг I ояль кьолелъул нижее регьел!?\nЭбел седон гаргадулаан гьесда: «Дуца ц I акъ г I емер суалал кьолел руго. Дуца вуц I ун ч I ун х I ехьезе ккола, нижеца г I адин, мун кактус буго.\nАмма кактус буц I ун ч I езе бокьун бук I ич I о. Вацаздасан бач I унеб ц I орораб ч I ух I иялъ рак бух I улаан гесул. Гьеб к I аллъалаан бакъгун ва салугун, гьуригун ва къанаг I атаб ц I адгун, сардилъ рик I к I ад ругел ц I вабигун. Гьез кинацаго гьесие ах I улаан дунялалъул х I акъалъулъ куч I дул. Бихьизеан гьеб кинабго илан кколан кактусалда.\nСалуца бицунаан г I адамазул х I акъалъулъ. Гьезда г I емер лъалаан рохарал ва к I варидал къисаби г I адамазул х I акъялъулъ.\n«Г I адамал! Кинал гьел рук I унел? Бокъилаан гьезда цо рук I ннал хъвазе,» лан кколаан гьелда.\n«Ха-ха-ха!»илан релъулаан ц I ваби. Г I адамазе рокьуларо рук I к I би ругел. Гъол т I урула дуца рук I к I би хъваралго. Гьезие канлъи кьезе ккола, гьебмехалъ гьел жилгоги канлъула ва дуда аск I ар ч I ола т I уранго,» — гьедин бицунаан ц I вабзаца.\n«Салуца бицунаан, г I адамазда дунялалда бугеб киналъулго х I акъялъулъ лъала, гьел нилъ г I адин руц I ун ч I оларо» илан кколаан кактусалда.\nУ гьел руц I ц I ун ч I оларо. «Гьезул мац I к I аллъач I ониги бералги, рух I ги рак I ги к I аллъала,» — абулаан ц I вабзаца.\n«Рух I ! Гьеб щиб! Нижер, кактусазул бук I унищ рух I илан?!! Цехона кактусалъ.\nКактусалда рихьана г I адамал, раг I ана гьезул к I аллъай. Аллагьас бижун бугеб г I ажаиблъи гьаб салул авлахъ. Цок I алаб, буц I ун ч I ч I араб, гурх I ел гьеч I еб ханлъи! Гьелъ кьола нилъее салам т I угьдузул рук I к I абаздасан. Мах I берцинал авлахъялъул т I угьдузда данде кквезе бегьилищха гьал, сурукъал…»\nКактусалда бич I ана жиндир сурук I лъи ва т I оцебе гьелъие г I одизе бач I анна, гьелъул рук I к I буздасан маг I о баккана!\n«Балагье, г I одулеб кактус» — ах I ана г I адамазул, цояз ва гьелда квер хъвана.\nГьалъул рук I к I аби кверда къалелго гьеч I о, гьаб бат I ияб, рук I к I аби тамахаб, ц I ияб кактус батила. Гьадинал жеги, ругодаян г I адамал сверухъ ралагьана. Сверухъ рук I ана цогидал кактусал. Г I адамал гьезда аск I оре рилъана, г I одор къулун кверал хъвазе лъугьана ва гьебсаг I ат нахъе турк I ана, бег I ерал рук I к I буца гьезул кверал лъукъана! Гьеб цох I ого цо бугоха гьаниб гьедин тамахаб» — г I адамал г I ажаибаб кактусалде аск I оре рач I ана.\nГьабилан абуни бохуца холеб, бук I ана жегиги жинда аск I оре рач I унел г I адамал рихьидал. Аск I оре шванаг I ан рохуца гвангъулел рук I ана г I адамал. Болагье!г I ажаибаб берцинльи! Г I азухъах I аб г I ажаиблъи!\n«Дунялалъул киналго т I угьдуздасан гьуинаб мах I буго гьалъул. Дир Аллагь, гьаб жо макьог I ай гуродай!» — илан рач I ун цере ч I ч I ана гьалде г I адамал.\nГьаз бицунеб щиб? Г I ажаибал руго г I адамал! Цо гьаз дун сурукъилан тана, цинги цере рач I ун берцинлъиялъухъ ролагьун руго!!\nБерцинаб т I егь, г I ажаибаб берцинлъи бижулеб буго кактусалда жаниса. Сверухълъиялдаго гьуинаб мах I бахъана. Г I ажаибго берцинаб канлъи бач I унеб бук I ана г I азухъах I аб кактусалъул т I егьалдасан.\nСордо. Ц I вабзазул ц I ураб зодисан бач I а дихъейилан ах I уеб бугин колаан берцинаб кактусалъул т I егь. Ц I вабзазул канлъиялда гьеб жегиги берцинаб бук I ана. Гьанже бихьана дуда рух I …\nДур т I егьалъ г I адамазулъ рух I борч I изабуна,» — илан абуна цвабзаца кактусалда.


КУЛЬТУРАЯЛЪУЛ МИНИСТРАЛЪУЛ ХУНЗАХЪЕ САПАР. - 15 Августа 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2017 » Август » 15 » КУЛЬТУРАЯЛЪУЛ МИНИСТРАЛЪУЛ ХУНЗАХЪЕ САПАР.\nКУЛЬТУРАЯЛЪУЛ МИНИСТРАЛЪУЛ ХУНЗАХЪЕ САПАР.\n9 августалъ нилъер районалде яч1ун йик1ана Дагъистаналъул Культураялъул министр Зарема Бутаева. Гьелда цадахъ вук1ана республикаялъул цолъизабураб музеялъул директор, цебе Гъуниб районалъул вук1арав бет1ер Пахрудин Мух1амадовги. Гьалбадерида дандч1вай гьабуна районалъул бет1ерасул заместитель Асадг1али Г1абдуразакъовас ва цогидалги жавабиял г1адамаз.\nДандч1ваялдаса хадуб гьалбал щвана капиталияб ремонт гьабун къач1алел ругел Ц1ада ва Г1обода росабазул культураялъул рукъзабахъе. Г1обода культураялъул рукъалъул т1ох хисун буго. Ц1ада клубалдаги жанисел х1алт1аби унел руго. Гьединго гьалбал щвана Ц1ада музеялдеги мемориалияб комплексалдеги.\nжакъа гьание яч1иналъе г1илла буго нужер районалда ругел культураялъул учреждениязул ах1вал-х1алалъухъ балагьизе, хасго Ц1адаса Х1амзатил юбилейги «Хъах1ал къункърабазул къоялги» т1аде щолел ругелъул. Г1емераб х1алт1и гьабулеб буго районалда маданият цебет1еялъе. Гьелъие нуг1лъи гьабула чанго росулъ ремонт гьабун къач1алел ругел культураялъул рукъзабазги, фольклориялгун художественниял коллективазде кьолеб бугеб к1варалъги, министерствоялъул кумекалдалъун г1уц1изехъин бугеб районалъул поэзиялъул рукъалъги, т1ехьалъе базе рак1алда бугеб памятникалъги. Гьеб киналъухъго баркала буго районалъул нухмалъиялъе. Хунзахъ ккола республикаялда культураялъул рахъалъ кидаго цересел кьералъ бугеб ва дунялалда ц1ар раг1арал адабияталъулгун маданияталъул х1аракатчаг1и жаниб рахъараб район. Амма бищун бигьаяб жо буго аралдаса ч1ух1ун ч1ей, гьелъул г1аксалда г1ун бач1унеб г1елги ругьун гьабизе ккола маданияталде, г1олилазги пайда босизе ккола умумуз нахъе тараб бечедаб рух1ияб ирсалдаса. Дица Хунзахъ районалъул жамаг1аталъе гьарула кинабго лъик1абщинаб, биччанте нужер рак1алда ругел мурадал т1уразе,-ян абуна Зарема Ажуевнаялъ.


Исана нух кьахъадерида аскIобе «щвела»\nДРялъул Транспорталъулгун нухазул магIишаталъул министерствоялдаса щварал баяназда рекъон, исана лъагIалил ахиралда Кьохъе щвезегIан къачIан бахъина «Грозный – Болъихъ – Хунзахъ – ГьерекIдерил майдан» нухлул цо бутIа.\nГрозныялдаса байбихьараб гьеб гьабсагIаталда къачIалеб буго кутакалда борхатаб гIандадерил мухъалдасан (ралъдал гьумералдаса 2000 метралъ борхатаб бакI). Цо-цо бакIазда мугIрул гIанлъун, шагьранухал гьариялда цадахъго, хъилги тIолеб буго гьенибе.\nРоссиялъул президент Владимир Путинил тIадкъаялдалъун бахъулеб нух ккола гьеб. Гьедин ГьаракIунибе щвезегIан бачIунеб гьеб нух къачIан бахъиналдалъун лъикIлъила Дагъистаналдагун Чачан Республикаялда гьоркьор ругел даран-базаралъул, культураялъул, росдал магIишаталъул суалал. Гьединго цIикIкIина цоцахъе хьвадулел туристалги. ГьабсагIаталда гьезда гьоркьор бищунго машгьурал бакIалги гьеб нухккун ругелъулха (ГIанди-хIор, МочIохъ-хIор, Макьасда, ЦIобокь рагIал, рихьундерил хIор ва цогидалги бакIал).\nДругие материалы в этой категории: « ШагIирасул юбилеялде объектал къачIала\tOpen Dagestan »\n11:49, 19 января 2022, 202\n11:47, 19 января 2022, 79


МахIачхъалаялда жамгIияб транспорталда рекIадухъ кьолеб гIарац I6 гъурщиде бахине бугила гIагараб заманаялъ. Кинал гIиллаби ругел багьа бахиналъе ва кинал пикру бугеб гIадамазул иргадулаб нухъалъ гьеб бахинабиялда хурхун.\nМахIачхъалаялда жамгIияб транспорталда рекIадухъ кьолеб багьа кватIичIого 16 гъурщиде бахине буго. Гьебго заманаялъ къаси микьго тIубаралдаса рекIадухъ багьа букIине буго 20 гъурущ.\nГьедин лъазабулеб буго МахIачхъалаялъул промышленносталъулгун транспорталъул нухмалъиялъул бетIер ХIусейнов Андрейица.\nГьесул рагIабазда рекъон, рекIадухъ багьа хира гьабулеб буго транспорталъул хъулухъазул даража цIуниялъе. Гьединго, хира гьаби бараб буго бензиналъул ва газалъул багьа бахун букIиналда.\nГьелдаго цадахъ хвараб машина къачIай ва тIагIелал хиси хиралъиялъги ва цогидал гIузрабазул хIасилалда хира гьабулеб бугин тIаже жубалеб буго нухмалъулес.\nГьелдаго цадахъ, РукIкIараб мехалъ гIадамал дагьлъиялда бан, къаси сагIат микьго тIубаралдаса маршруткаби хIалтIизе рукIине хасаб къаси мехалъул тариф гьабизе бугилан лъазабулеб буго транспорталъул нухмалъиялъ. Къаси 8 тIубаралдаса жамгIияб транспорталда рекIадухъ багьа букIине бугила 20 гъурущ.\nАндрей ХIсейновасул баяназда рекъон, ахирал моцIазда жаниб шагьаралда батIи-батIиял мухъазда хьвадулел маршруткабазул къадар дагьлъун буго. ЛъагIалил авалалда 3000 маршрутка хьвадулеб букIун батани, гьабсагIат гIицIго 2200 маршрутка гурого гьечIилан лъазабулеб буго гьес.\nТранспорталъулгун промышленносталъул нухмалъиялъул бетIерасул баяназда рекъон, гьел дагьлъи хурхараб буго бензадул-газалъул багьа бахиналъ хайир ккунгутIиялда, гьелдаго цадахъ шагьаралда сверухълъиялда нухал цIакъ хварал рукIиналдаги.\nАмма жалго маршруткаялда хIалтIулел рази гьечIо нухмалъулесул пикругун. Гьезул баяназда\nшагьаралда хIалтIулел маршруткабазул къадар жакъа къоялъги 4000 машинаялде бахунеб буго.\nАхIмад Нуцалов: «ГIицIго 4 марщрутаялда хIалтIулел машинабазул къадар 1000 цIикIкIун буго. Гьеб багьа хира гьабиги нижер хIукму гуро. Гьеб хIукму тIалъиялъ гьабураб буго. Газ риидалго бахун букIана I4 гъурущалде. Гьез нижее путевкаялъул багьа бахинабизехъен батула. Гьеб бахинабураго нижер рес букIунаро гьеб хира гьабичIого.\nГIицIго моцIи-моцIие чIобогояб кагътихъ 3100 гъурущ кьола нижеца. Амма кибе гьеб гIарац унебалиго лъаларо нижеда. Бищун хIалихьатаб хIажатханацин гьечIо маршруткабазул чIей бугеб бакIалда. Хасалго ирга щвезегIан тIадхъалихъ чIун рукIуна ниж».\nХIасил калам, жалго маршруткабазда хIалтIулезе гьезул гIуцIиялъ киналгIаги санагIалъаби чIезарун гьечIо. Гьелде тIадеги кинаб букIаниги гIарзгун жал администрациялдаса анани, жал нахъе ритIулила, гIарац хIажат батани хIалтIейин, батичIони нахъе айилан абун.\nБагьа бахинабиялъул киналгIаги суалал кколел руго администрациялдехун ва МахIачхъалатранс гIуцIиялдехун.\nГIадатиял гIадамаз гьеб хабар гединго цо хIалалъ къабул гьабичIо. Цо-цоязе 14 кьуниги, 16 кьуниги батIалъиго бихьулеб гьечIо. Амма щибаб къойил маршруткабазда рекIунезе гьелъул зарал кколеб буго. Маршруткаялда рекIунезул аслияб бутIа кколел руго студентал ва хIалтIуде хьвадулел.\nМасала, студентазе жиндир заманаялъ ГIолилазул ишалъул коммитеталъ гIуцIулел рукIана хасал рекIадухъ кьолел талоназул система. Амма гьеб иш рагIалде бахъинчIо. Жакъа гIицIго 1600 гъурущ гурого гьечIеб стипендиягун студентазе захIмалъулин рекIадухъ багьа бахинабийилан баян гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе ДГУялъул студентка МухIамадова ПатIиматица.\nМухIамадова ПатIимат: «Дун хIикмалъизаюла гьеб багьа бахинабулеб администрациялъ. Бищун тIоцебе багьа бахинабиялъул кьаби щола студентазде. Студент ккола кебек кепкиде ккун рикIкIунев чи. Жакъа дун щибаб къойил цIалуде унаго ва нахъе ячIунаго рекIине ккола маршруткаялда.\nГьадинги студентасе щолеб стипендия ккола гIицIго 1600 гъурущ. Гьелде тIадеги цо хабар букIинаан гьел маршруткабазул санагIалъалаби рукIунелани. Чанги цIалуде кватIана дун нухда маршрутка хун хутIун батIиялда рекIине ккун. Цин багьа бахинабилалде букIине кколеб даражаялда букIине ккела транспорт».\nГьаниб абизе ккола, гьелдаса цебе рекIадухъ багьа бахинабун букIанин 2013 соналул март моцIалъ. Гьеб мехалъ багьа бахинабун букIана цо гъурущалъ.\nГьелдаго цадахъ, Дагъистаналъул батIиял шагьаразда маршруткаялда рекIадухъ кьолеб багьа буго МахIачхъалаялда бугелдаса гIодобегIан. Масала, Дербент шагьаралда рекIадухъ багьа кколеб буго 12 гъурущ. Маршруткаялда хIалтIулес босулеб путевкаялъул багьа 2400 гъурущ.


«ЦIияб цIалул соналде – 12 цIияб школа\nДРялъул хIукуматалъул председатель ГIабдулпатахI ГIамирхановас тIобитIараб данделъиялда бицана «Демография» ва «Лъай кьей» абурал миллиял проектазда рекъон, республикаялда ран ругел бакIазе лицензия кьеялъул хIакъалъулъ.\nГI. ГIамирхановас бицана, РФялъул хIукуматалъул бихьи- забиялда рекъон, 2021 соналъул тIоцебесеб сентябралде республикаялда хIалтIизе байбихьизе ккола рехсарал миллиял проектал гIумруялде рахъинарулаго бараб 12 объектин абун. Гьезда гьоркьоб буго: лъабго лъималазул ах (МахIачхъалаялда), кIиго школа (Хасавюрт районалда), лъималазул цо-цо ах (Хасавюрт, Дербент ва Гъизилюрт шагьаразда, МухIарамкент, Хъумторхъала, Казбек ва Дербент районазда).\nАмма, премьер-министрасул пикруялда рекъон, цо-цо бакIал ран рахъиналъул рахъалъ щаклъи буго – гьединал баянал кьолел руго ДРялъул Лъай кьеялъул ва гIелмуялъул министерствоялъ. Гьелъул министрасул ишал тIуралев ЯхIя Бучаевас бицана, киналго бакIал ран рахъун ругин абун. «Амма лъимал къабул гьарилалде цере лъай кьеялъул идарабазул объектазул цIарал хъвазе ккола пачалихъияб мулкалъул реестралда, гьезул рукIине ккола хIалтIизе ихтияр кьолел документал ва гьел рачине ккола муниципалитеталъул мулкалда гъорлъе. Гьелдаса хадуб тIобитIула лицензия кьеялъул мурадалда гIуцIулеб тадбир», - ан бицана министрасул ишал тIуралес.\nХIалтIизе байбихьиялъул рахъалъ «хIинкъи» бугел объектаз- да гьоркьор данделъиялда рехсана МахIачхъалаялъул Ак-Гёл микрорайоналда бугеб 250 лъимадуеги, Хъумторхъала районалъул Учкент росулъ 100 лъимадуеги рарал лъималазул ахал. Заманалда гьелги рагьиялъе тадбирал гьареян лъазабуна премьерас.\nДругие материалы в этой категории: « Учителасул базовияб харж-51 азарго гъурущ\tМугIалимзабазе кепкал цIикIкIина »\n21:04, 16 мая 2022, 219\n21:00, 16 мая 2022, 326\n09:55, 16 мая 2022, 88


ХАЛКЪАЛЪУЛ Г1АЛАМАЛЪУЛ РАК1 БЕКУН ХВАРАВ. - 19 Ноября 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nЧетверг, 22.02.2018, 07:28 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2016 » Ноябрь » 19 » ХАЛКЪАЛЪУЛ Г1АЛАМАЛЪУЛ РАК1 БЕКУН ХВАРАВ.\nХАЛКЪАЛЪУЛ Г1АЛАМАЛЪУЛ РАК1 БЕКУН ХВАРАВ.\nГьал г1агарал къоязда 80 сонил г1умруялда нилъедаса ват1алъана т1адег1анаб квалификациялъул врач, рак1бац1ц1адав х1алт1ухъан, лъик1ав инсан Харахьиса Маликов Г1аливагьаб Басирович. Рек1елъ к1удияб пашманлъиялъул асаргун къабул гьабуна гьеб кьог1аб хабар г1иц1го Харахьи росдал г1адамаз гуребги, Хунзахъ районалъго, киналго гьев лъалев вук1аралщиназ.\n1954 соналда Харахьи гьоркьохъеб школа лъуг1арав Г1аливагьаб, гьебго соналъ ц1ализе лъугьана Дагъистаналъул Пачалихъияб медицинаялъул институталъул сахгьариялъул факультеталде. Бергьенлъиялда гьебги лъуг1изабун т1ад вуссарав Г1аливагьабица лъабкъогог1ан сон кьуна г1адамазул сахлъи ц1униялда ва гьеб щула гьабиялда. Чанги зах1матал ва рак1алдаса унарел къоял нахъа тана гьес, Ц1умада районалъул больницаялъул бет1ерав врачасул заместителасул, Харахьи участкаялъул больницаялъул бет1ерав врачасул, Гьоц1алъ участкаялъул больницаялъул бет1ерав врачасул ва 1975 соналдаса нахъе г1умрудул ахирал къоязде щвезег1ан Харахьи участкаялъулаб больницаялда терапевтлъун х1алт1улаго. Кинаб сахлъи ц1униялъул г1уц1иялда х1алт1улев вук1аниги, гьесие хасиятаб бук1ана рак1бац1ц1алъи, унтарасе х1ажатаб дару-сабаб гьабиялда цадахъго, гьесул рак1 батизаби, сахлъизе вук1иналда божизави, гьезие х1еренаб каламги, камилаб махщелги кьей.\nГ1аливагьаб вук1ана кутакалда г1адамасда гурх1улев, киданиги гьезие кумекалъе ватулев рак1 лъик1ав инсан. Г1адамаз гьесда абулаан «ч1агояб рентгенилан» абун. Абиларебги кинха, гьесда унтарасул бадиве валагьун лъалеб бук1аралъул кинаб унти чиясул бугебали. Цо нухалда Г1аливагьабихъе вач1ун вук1ана районалъул щиб, республикаялъул щиб, ц1ар раг1арал больницабазда жиндирго кинаб унти бугебали ч1езабизе к1веч1ев унтарав. Гьес т1аде валагьун бицана кинаб унти гьесул бугебали. Г1аливагьабица лъураб диагноз Москваялъул клиникаялда тасдикъги гьабуна. Гьаниб цо мисал бачун таниги, гьединал лъугьа-бахъинал гьесул г1емерал рук1ана. Кинаб бугониги унтиялъ унтарав чи, цин т1оцеве гьесухъе инч1ого, цоги бат1ияв тохтурасухъе унароан.\nГ1аливагьаб вук1ана сабурав, гьелдаго цадахъ махсаро-хоч1 г1емерав чиги. Гьесухъе гьоболлъухъе щвараб мехалда, жиндирго г1умрудул гьудул Айбикагун цадахъ, бит1ахъе анц1ила микьилъ ругебг1адаб махсаро-хоч1алда, т1аде рач1аразулгун гьуинаб каламалда, рак1 жубараб хабар к1алалда вук1унаан гьев. Гьелъги батила Г1алидациян гурого абулароан г1адамаз гьесда.\nГ1аливагьаб кколаан Дагъистан республикаялъул мустах1икъав тохтур, сахлъи ц1униялъул отличник. Гьесул зах1мат к1одо гьабуна г1емерал х1урматалъул грамотабаздалъун.\nМахщел камилав тохтур, рак1 лъик1ав инсан, киназего кумек к1удияв инсан, г1олилазул лъик1ав насих1атчи, лъималазул лъик1ав эмен-гьединавлъун хут1ила Г1аливагьаб кидаго гьев лъалевщиназул рак1азулъ.\nКамуна мун нижей\nКъанщаралищ берал, тарабищ дунял,\nБатич1ебищ дару дурго унтуе?\nУнтаралщинаца дур ц1ар ах1ула,\nЦ1ар лъиде ах1илеб «билъунеб рентген».\nМеседил гьел кверал карандаги лъун,\nЛъиде божун тарал дуца унтарал?\nК1оларо божизе мун гьеч1ин абун\nГьеч1ого рес гьеч1ев лъаялъул устар.\nДур ирс босарай яс, тохтур Пат1имат,\nРух1 кьун сах гьавизе т1аделъаниги,\nК1веч1о мун вахчизе хвалил к1ич1икьа\nХъван бук1ун гьеч1о дуй т1ок1алъги г1умру.\nТ1ад балагьун унтуй диангоз лъолев,\nДур г1адаб лъай гьанже киса нижее?\nДур к1иявгоги вас, Жамалгун Х1айдар,\nДур ками зах1малъун рак1 бекун ругин.\nЭльмира, Айбика сабруялда ч1а,\nЧанги къимат бугев тохтур вук1анин.\nИндал инсанасул къимат лъик1 лъалин,\nКъиматав терапевт гьеч1о мун гьанже.\nЧанги къвариг1ина мун Г1аливагьаб,\n«Врач от бога»,-ян ц1ар кьурав тохтур\nЧан хвалил к1ич1икьа инсан вахъарав\nМакьу гьеч1ел сардал дуца рорч1арал.\nК1вах1аллъиги свакги сверухъ х1алт1ич1ев,\nБокьараб саг1аталъ х1алай ватарав.\nАлжан щун вохаги, Г1аливагьаб мун\nГ1умру кьун рохаги дур гьел лъималги.


Вакциналухьсса каши хъуннасса дур\nАвтор: Зулейхат Тахакаева · 01.06.2021\nДР-лул Жяматийсса палаталий хьунни «Вакцинация от COVID-19» тIисса темалун хас бувсса ккуркки стол. Жяматийсса палаталул хъунама Аьбдулмуъмин Ибрагьимовлул бувсунни республикалий хIакьинусса кьининийн циксса инсантал къашавай хьуну буссарив ва цикссаннал вакцина бувну буссарив.\nЖяматийсса палаталул член, информациялул ва печатьрал министр Умар-ХIусман ХIажиевлул кIицI лавгунни Китайнаву вакцина буллай бушиву кьинилун 14 млн инсантурал. Жула билаятрай, хаснува Дагъусттаннай тIурча, инсантал анавар буклай бакъашиву, агьалинан бувчIлай бакъашиву вакцина баврил агьамшиву.\n– Жунма аьркинссар агьалинан бувчIин бан вакциналул агьамшиву. Дагъусттаннайн бувкIун бур билаятрал вакциналул цинявппа журарду ва республикалул агьалинаща бюхълай бур ччимур чIумал уква вакцина бан, – увкунни ванал.\n«Марва-тур» предупреждает о мошенничестве с хаджем\nДагъусттаннай дуллалимунин лавайсса кьимат бивщунни\nКулпатирттал чIарав бацIаву мурадрай\nСледующая публикация Дагестанцы могут отправить детей в летние лагеря за полцены\nПредыдущая публикация В Новострое состоялось праздничное мероприятие, приуроченное ко Дню защиты детей


"Мацӏ гьечӏони-гьечӏо миллат". Сагӏидова Сиянат » Ассоциация учителей аварского языка\nАУАЯ » Цолъиялъул хIалтIи » Тадбирал » "Мацӏ гьечӏони-гьечӏо миллат". Сагӏидова Сиянат\n"Мацӏ гьечӏони-гьечӏо миллат". Сагӏидова Сиянат\nДобавил(а): Асия Саидова\nучитель аварского языка и литературы гимназии №3 г. Хасавюрт\nЩибаб санайил т1обит1ула Хасавюрт шагьаралда Шималияб Кавказалъул Федералияб округалъул олимпиада. Гьенир г1ахьаллъула Северияб Осетия-Аланиялъул, Чачаназул, Ингушетиялъул, Ставрополалъул рахъалъул, Кабардаялъул, Карачаево-Черкесиялъул, Дагъистаналъул ц1алдохъаби.\nГьез жидерго лъай ва бажари борцине бук1ана математика, г1урус ва ингилис мац1ал, химия, обществознание г1адал предметазда сверухъ. Олимпиадаялда г1ахьаллъулезул къадар г1ага-шагарго к1инусго чиясде бахараб бук1ана. Гьелда бан, марталъул 26-27-28 къоял олимпиада жидехъ т1обит1изе бугел 2 ва 3 Гимназиялъул нухмалъулезе ва х1алт1ухъабазе х1алуцарал рук1ана.\nБат1и-бат1иял рук1ана жиб-жиб идараялъе, жив-жив нухмалъулесегун г1адатияв х1алт1ухъанасе кьурал т1адкъаял, амма масъала киназулго бук1ана цо: т1адег1анаб даражаялда олимпиада т1обит1и ва гьебго даражаялда гьалбазе Дагъистанги гьелъул рук1а-рахъинги рагьи.\nГьединаб масъала бук1ана 3 гимназиялде Дагъистаналъул бок1он къач1азе т1адкъарал Хасавюрт шагьаралъул бат1и- бат1иял миллатазул учительзабазулги. Цебесеб къоялъго байбихьана лъараг1азги, даргиязги, лезгиязги, чачаназги, маг1арулазги, цадахъ лъугьун, Дагъистаналъул миллияб хаслъи рагьулеб бок1он къач1азе. Умумузул цебесеб рук1а-рахъин, маг1ишат-яшав рагьулеб г1емераб т1аг1ел-г1уч1ги, рет1ел-т1ехги, квен-т1ехги рагьулеб бок1оналъул: "Мац1 гьеч1они- гьеч1о миллат!" абураб ах1и бук1ана. Бук1ана гьединго жиб-жиб миллаталъ жидерго мац1алда хурхараб литератураги, ц1алул т1ахьалги, баннералги х1адурун. Миллияб рет1елгун ругел ц1алдохъабазги муг1алимзабазги бат1ияб гугьар кьолеб бук1ана тадбиралъеги. Хасавюрт шагьаралъул Лъай кьеялъул нухмалъулев Руслан Молланович Ибрагьимовгун тадбиралде щвана Хасавюрт шагьаралъул нухмалъулев Зайнудин Дадабегович Охъмазовги. "Рокъоб эбел-инсуца бицине, малъизе ккола лъималазда мац1",-ян абуна гьес жиндирго к1алъаялъулъ ва киназего баркала загьир гьабуна жидерго миллатги мац1ги ц1унун гьабулеб х1алт1ухъ. Бат1аго ц1акъ киназго к1вар кьолеб бук1ана Казбек районалъул Гуни росулъа ц1улал устар Багьавудинил махщел -бажариялде. Умумузул рук1а-рахъин рагьулел т1аг1ел-г1уч1ал гурелги, ц1улал рук1иналда божизе зах1матал бат1и- бат1иял интересал жал рук1ана устарас выставкаялде рач1ун. Гьединго жиндирго умумузул цебесеб къайи бач1ана тадбиралде 12 школалъул авар мац1алъул муг1алим Шахрудинова Майсарат Мух1амадовналъги, 19 школалъул авар мац1алъул муг1алим Муртазг1алиева Т1авусай Г1изудиновналъги. Гьезие рак1-рак1алъулаб баркала загьир гьабизе бокьун буго. Баркалаялъе мустах1икъал руго гьединго гьеб тадбир т1адег1анаб даражаялда иналъе нухмалъи гьабурал №3 Гимназиялъул директор Гъолоев Ризван Аливкаевич, Хасавюрт шагьаралъул лъай кьеялъул бет1ерай специалист Рашидова Г1азра Ах1мадовна ва гьезул нухмалъиялда гъоркь рак1 унтун х1алт1и цебе бачарал муг1алимзаби: 3 Гимназиялъул авар мац1алъул муг1алимзаби: Г1алиева Къурмагъиз Г1умахановна, Саг1идова Сиянат Тимуровна, Насрудинова Марина Мух1амадовна, Сайпулаева Зайгьарат Къасумовна, Мух1амадх1ажиева Мадина Г1айнудиновна, Мух1амадсулт1анова Марина Шигьавдиновна, 17 школалъул муг1алимал Бадрудинова Заира Тажудиновна, Гъазимух1амадова Рукъият Алхуватовна, 10 школалъул муг1алим Х1асанханова Зайнаб Насрудиновна. Гьалбазул разиял гьурмазги, рахъулел г1емерал суратазги, кьолел суалазги, баркалаязги бицунеб бук1ана гьабураб х1алт1ул х1асил лъик1аб ккеялъул. Аллагь разилъаги киназдаго!\nХабар лъик1аб раг1аги.\nХасавюрт шагьарлъул 3 гимназиялъул муг1алим\n"Бищун лъикӏав рахьдал мацӏалъул мугӏалим-2019"\nФестивалалъул хӏисаб-суал. Мух1амад Манапов, ДГПУялъул 1 курсалъул студент.Хунзахъ росу.\nЧӏанкӏа. "Тӏалхӏатиде". Мухӏамадов Нурмухӏамад Хӏажиевич- Махӏачхъала МБОУ СОШ 34\nХасавюрталда т1обит1ана 8-абилеб СКФО\nИльяс Умаханов направил очередную партию гуманитарной помощи Дагестану\nЗампред Совфеда и ранее оказывал помощь Дагестану. На этот раз прибыла партия из 50 тыс. медмасок.


Москваялда тIобитIана Россиялъул халкъазул Ассамблеялъул VII съезд | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\nМоскваялда тIобитIана Россиялъул халкъазул Ассамблеялъул VII съезд\n27-28 маялда Москваялда тIобитIана Россиялъул халкъазул Ассамблеялъул VII съезд ва Евразиялъул халкъазул тIоцебесеб съездги. 1998 соналда Россиялда Рамазан ГIабдулатIиповасул жигарчилъиялда гIуцIараб гьеб жамгIияб идара нилъер улкаялъе лъугьана чара гьечIеблъун. Коммунист партиялъул кверщелги тIаса ун, халкъазул жидерго тарихги букIинесебги жедеего бокьухъе гIуцIизе лъугьараб мехалда кIудиял масъалаби раккана батIи-батIиял миллатазул мурадал дандрекъон ккезариялъулъ. Пайда дагьаб экономикаялде халкъазул жидерго букIинеселъул рахъалъ гьечIеб якъинлъиги тIадежубаялъ жамгIияталда киназулго рахIатхвезабулеб букIана. Заманалде дандекколеб миллияб политика гIумруялде бахъинаби мурадалда къабул гьабураб Концепция букIаниги, букIинчIо гьел масъалаби тIураялъе нухмалъи гьабулеб хIукуматалъулаб гIуцIиги. Гьеб кинабго тIаде ккана жамгIияб гIуцIилъун кколеб халкъазул Ассамблеялде. Абизе ккола, заманаялъ цебелъураб масъала тIубазабизе гьелъухъа бажаранилан. Гьелъ кумек гьабуна ккезе рес букIарал тунка-гIусиял гIодоцинаризе ва халкъазул цолъи цIунизе. Съездалда бицана араб 19 соналда жаниб гьабураб хIалтIул лъикIал хIасилазул хIакъалъулъ ва букIинеселда церечIарал масъалаби мухIкан гьаруна. С. Смирновалъул докладалда Россиялда Ассамблеялъул лъикI хIалтIулел гIуцIабазулъ рехсана Дагъистаналъул отделениеги- ян хъвалеб буго Зикрула Илясовас "ХIакъикъат" казияталда.\nРоссиялъул халкъазул Ассамблеялъул Советалъул председательлъун нахъеги йищана политикиял гIелмабазул доктор, жамгIияй хIаракатчIужу Светлана Смирнова.\n60 батIи-батIиял пачалихъаздаса рачIарал вакилзабазе цIакъго кIвар бугеблъун букIана Евразиялъул пачалихъазул халкъазул Ассамблеялъул тIоцебесеб съезд. Кинабниги Евразиялъ жанибе бачуна 94 улка. Гьел ккола экономикияб ва культурияб къуватги хIалбихьиги жидер бугел, дунялалдаго гIодобе биччараб, гIадамазе пайда бугеб ахIвал-хIал букIинабиялъе квербакъулел пачалихъал.\nСъездалде кколеб хIадурлъи гьабиялъе гIоло араб соналдаго хIалтIизе байбихьун букIана 17 къватIисел пачалихъазул вакилзаби гъорлъе рачараб гIуцIиялъул Комитеталъ. Гьел улкабазул Ассамблея гIуцIиялъе гIиллаги ккола дунялалда рекъел цIуниялъулъ киналго халкъазул къуват цолъизаби.\nСъездалъ церелъолел масъалаби мухIканго ричIчIизе кумек гьабуна цебесеб къоялъ тIобитIараб "РухIияб культура — халкъазул гIаммаб къадру-къимат" абураб халкъазда гьоркьосеб конференциялда Рамазан ГIабдулатIиповас "Дунялалъул рухIияб цIилъиялъулъ Евразиялъул цебехъанлъи" абураб темаялда гьабураб кIалъаялъ. Гьес загьир гьарурал пикраби тIолалго данделъаразе цIакъ рокьана. РухIияб бечелъи, лъай борхизаби — гьел ккола жакъа жагьиллъиялде данде хIалтIулеб, гьелда тIад бергьенлъи босизе бажарулеб къуват. Амма нилъеца Советияб заман нахъа таралдаса байбихьун, рукIарал бергьенлъабазе дагь-дагьккун къолъикI гьабулеб буго. Масала, гьоркьохъеб къагIидаялда цо чияс лъагIалида жаниб Франциялда цIалулеб батани лъабго тIехь, Германиялда — анкьго, СШАялда — 12, Россиялда гьезул къадар лъабго тIехьалдаса цIикIкIунеб гьечIо. Доб заманалда дунялалда бищунго рухIияб рахъалъ цебетIун букIараб 13 тIехь цIалулеб улкаялъе гьеб буго цIакъго нахъеккей бихьизабулеб хIужа. Гьединлъидал инсанасул лъай борхизабиялъул суал Евразиялъул халкъазул Ассамблеялъ рикIкIунеб буго кIвар цIикIкIараблъун. Араб гIасруялъул 70-абилел соназ БакътIерхьул пачалихъаз гьеб рахъалъ цебехъанлъи бихьизабулаан, амма жакъайин абуни иш кколеб буго гьелъул гIаксалда — Евразиялъул улкабазул бергьенлъаби щаклъи гьечIел руго. Гьел жакъа хIадуралги руго гIумрудулъ дандчIвалел заманалъул дагIба-рагIиял тIагIинаризе ва гьезие дандрекъон кколел жавабал гьаризе. Гьеб иш гIумруялде бахъинабиялъе хIажалъула халкъазул цолъи. Араб гIасруялда киналго халкъаз жалго жидедаго чIей тIалаб гьабулеб букIараб батани, жакъа иш батIайиса буго: гьезие бокьун буго киназдаго бичIчIараб, цадахъаб цоцадарай букIинабизе, ай ракIчIараб кумекалъе ратизе. Евразиялъул гьеб съездалда тIадехун рехсарал 60 улкаялдаса ва Россиялдаса гIахьаллъана 3000-гIанасев делегат. Ассамблеялъе нухмалъи гьабизе вищана лъабго сопредседательги.\nСъездазул къимат борхизабуна Россиялъул Президент В. Путинил баркиялъул кагъат бачIиналъги. Гьединго делегатаздехун хитIабал гьарун кагътал рачIана Россиялъул Федерациялъул Советалъул председатель Валентина Матвиенкоца, пачалихъияб Думаялъул председатель Вячеслав Володиница ва Россиялъул къватIисел улкабазулгун ишазул министр Сергей Лавровас.


Горянка - МагIарулай » Страница 5 » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nДобавил(а): Musa от 27-03-2013, 12:17\nАнлъабилеб дарсидаса хадуб, лъималазул хIалтIабазухъ халгьабизе ва гьезие къиматал лъезе классалдаго чIана Муслимат МухIамадовна. ТIаде щолеб букIана микьабилеб март. Лъималазе тIадкъай кьун букIана эбелалъул хIакъалъулъ сочинение хъвазе. Киназго еццулей йикIана эбел, хъвалеб букIана гьелъул хIалимлъиялъул, хIеренлъиялъул. Баркулеб букIана байрам. МугIалималъ кодобе босана иргадулаб хIалтIи. Подробнее\nДобавил(а): Musa от 10-02-2013, 02:10\nМагIу чвахичIого гIодизе лъалел...\nКIиго соналъ цебе нагагьаб балагьалдалъун хварав гIагарав чиясул зигараялъ росулъе арай дир цIакъ ракI гурхIана гьесул лъималазда ва гIолохъанай лъадуда. Руччабазул цIураб магIирокъосан захIмат букIана гьезда аскIобе нух бахъизе. Амма бахиллъизе бачIана хварасул лъадул эбелалъул сабруялда. Гьелъ жидеда аскIоре рачIаразда берцинго абулеб букIана, баркала бугин нужее нижер къварилъи бащад гьабизе рачIаралъухъ, нужедаса Аллагь разилъаги, нужее гIумру кьеги, гьаб нижеда бихьараб нужеда бихьугегиян. Подробнее\nЛъикIлъи гьабулел кIочон толаро\nДобавил(а): Musa от 2-02-2013, 13:39\nГIиракъалда рос хварай лъади жийго цохIо хутIун йиго лъабго лъимергун. Кийго хIалтIулейги йикIун гьечIо. Кумек гьабизе чиги вукРескъотIиялъ гьардезе яхъун йиго. Цо тукада цебе чIараб такси бихьидал, таксичиясде аскIое ячIун йиго ва дагьа-макъабго гIарац кьейилан гьарун буго. "Дунго цохIо йикIарайани, якъуца хваниги, яхъинароан къватIие. Амма лъималазе гIоло гьардезе кколей йиго", - ян абула гьелъ таксистлъун хIалтIулев ХIасанида. Жиндиего лъицадай кумек гьабилебан вугев ХIасанил ботIролъ хехаб куцалда батIи-батIиял пикраби хIалтIизе лъугьун руго. Подробнее\nХIанчIазда бичIчIула дир рекIел унти\nДобавил(а): Musa от 26-01-2013, 15:26\nБугелъул къимат гьабизе лъай - гьеб гурищ талихI\nЩибаб къоялъ радал хIалтIуде унаго, дида азбаралда ятула цо магIарулай. Гьелда сверухъ ракIарун, гьелъ кьолеб чед ва семечка кваналеб букIуна нусгогIанасеб микки. Дора-гьаниса раккун, чан гьабизе къачIан рукIуна кутулги. Лъаларо, нужер кин букIунебали, амма гьединал гIадамаздехун дир рекIелцIай цIикIкIараб букIуна. ГIемерал сонал руго Ругъжаса Хадижатил гIемертIалаяб минаялда цебе бугеб гьитIинабго тукада хIалтIулелдаса. "Бабуля", "бабушка" абун гурони ахIуларо гьелде гьей лъалез. "Босе, дир яс!", "ВачIа, дир вас" абун гурони кIалъаларо Хадижат гIадамаздаги… Цо-цо мехалда гIумруялдаса ракIбичIун лъугьуна хварав эменги ракIалдещун. Амма Хадижатица жиндирго къисматалъул бициндал, дирго къварилъиялъул цIар бахъизецин нечола. Подробнее\nГIанкIудал гьанал ва гIурдахIаназул пирожкаби\nДобавил(а): Musa от 21-01-2013, 16:22\nБуцалъе: Рахь - 200 гр\nБакъвараб реччеб - 1 пакет\nЧакар - 1 гьитIинаб гъуд\nХоно - 2\nГIакдал нах - 80 гр\nХанжу - 3,5 стакан\nХурдузул нах - 1 гъуд\nРосдае хIажатай Меседо\nДобавил(а): Musa от 21-01-2013, 16:19\nДица рикIкIуна росдае, гIага-божаразе, гьудул-гьалмагълъиялъе хIажаталлъун рукIин инсанасул кIудияб талихI бугин. ТалихIай йигин тола 44 соналъ унтаразе хъулухъалда йигей Шамил районалъул Гьоор росдал ФАПалъул нухмалъулей Расулова Меседоги. Гьей гIуна росдацаго къимат гьабулев, гIемерал соназ росдал советалъулги, колхозалъулги председательлъун, росдал парторганизациялъул секретарьлъун хIалтIарав ГIалибегил Расулил хъизаналда. Бигьаго букIун батиларо 4 васги 4 ясги ругеб хъизаналда тарбия кьезеги гьел гIезаризеги. Амма Расулицайин абуни интернаталде кьун рукIарал вацасул кIиго лъимерги жиндихъего бачана хьихьизе. Подробнее\nДобавил(а): Musa от 14-01-2013, 12:52\n1957 соналъул август... Дагъистан - мугIрузул улка. Цебе гьаниб букIана цIакъ гIодобе биччараб парахатаб ахIвал-хIал, гьебгиха гIумру гьабиялъул шартIал лъикIал рукIинчIониги. ЦIумада районалъул Агъвали росулъе бачIана цIияб хабар - "чIагояй Джокондал" гьими бугей берцинай гIолилай Ася хIалтIизе ячIуней йигила районалде медиклъун. Районалъул бетIерай тохтур Марям Кахиевалъ гьелда гьарана бетIерай медсестраялъул хIалтIи тIаде босейилан. Подробнее\nДобавил(а): Musa от 29-12-2012, 15:22\nПер - 1, Картошка - 4, Гьан - 400 гр, ЦIулакьо - 10, гр Хоно - 3,\nЛамадур - 3, КъвакIараб хIан - 300 гр, Гранат - 1, Майонез - 300 гр\nДобавил(а): Musa от 29-12-2012, 15:05\nНижер росулъе хасел хехго бачIунин кколаан дида ракIалде. Шагьаралда гIурав гIажаиблъун вукIунаан ихдалцин мугIрузда гIазу бихьидал. Подробнее\nДобавил(а): Musa от 26-12-2012, 14:21\nГьан - 1 кг\nПер - 3-4 ТIорахь - 200 гр\nХанжу - бащдаб стакан\nЛавровияб тIамах - 2\nХхурдузул нах, специял


Анищал гуккараб гочи: тумал "рагIунел" гьечIо хъулухъчагIазда\nДагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасда гочинарурал тумаз гьарулеб буго жидер ургъелазда гIинтIамеян. АнцIго соналъ цере пачалихъалъ жидее рарал минаби риххун унел ругин хъвалеб буго гIадамаз.\nНоволак мухъалдаса гочаразул масъалабазе кIвар кьеян рагьараб кагъат хъвана гьал къоязда «Тумазул миллияб шураялъул» вакилаз. Жидее пачалихъалъ рарал рукъзал риххун унел ругилан гIарзаби руго гочаразул. ГIарзаби хъварал чагIи кколаан Дучи, Тухчар, Новокули ва цогидал тумазул Кумторхъала мухъалда ругел росабалъан.\nТумазул жамагIаталдаса Муслим ХIасанхIусеновас бицана «Эркенлъи» радиоялъе къого сон анин тумал гочинаризе байбихьаралдаса хадуб, амма гьеб процессалъул ахир бихьулеб гьечIилан. «Чанги гIарза хъвана чанги хIакимасухъе. Жаваб къанагIат гурони щоларо, щварал жавабалги пайдаял ругин абизе кIоларо. Чанги хъизан буго рукъ щвечIого жеги», - илан бицана ХIасанхIусеновас.\nТумал гочинаризе байбихьана 1992 соналда. Сталинил репрессиябазде гъорлъе ккарал чачаназ доб мехалда лагерь гIуцIун букIана ва тадбирал гьарулел рукIана жидер рукъзал нахъе кьеян. 1991 соналда букIараб Дагъистаналъул халкъазул съездалда хIукму къотIана чачаназул росабалъ рукIарал тумал цогидал ракьазде гочинаризе. Гьединал ракьал ратана Кумторхъала мухъалда ва МахIачхъалаялъул Киров мухъалда. Гьел мухъазда ругел тумазул росаби административияб хIисабалда Новолак мухъалде гъорлъе уна.\nТумазе рукъзал разе бичана чанги миллиард ва гьеб хIалтIи тIадкъана «Новострой» тресталда. Гьеб компаниялда тIаса чанги гIарзаби рукIана гIадамазул. Ахар росулъа Жабир ГIалиевасул рагIабазда рекъон, «Новостроялъ» рукъзал ралел рукIинчIо, гIарац бикъулеб букIана. «Новостроялъухъа» рукъзаял раялъул хIалтIи кьуна «Дирекция Новострой» абураб ГУПалъухъе. «Новострой» къана ва гьелъ ралел рукIарал минаби ралел руго «Дирекция Новостроялъ». Диваналде гIадамаз кьолеб буго ГУП, амма гьезул юристаз абулеб буго жидеца кьезе кколарин «Новостроялъул» гъалатIазухъ жавабилан. Республикаялъул прокуратураялдасаги гIадамазе гьединал жавабал рачIунел руго.\nАхаралдаса Жабир ГIалиевасул рагIабазда рекъон, «Дирекция Новострой» ГУПалъги рукъзал ралел гьечIо рукIине кколеб къагIидаялъ. Цогидазе кин минаби ралел ругебги бихьун, ГIалиевас ГУПгун къотIи-къай гьабун буго жинцоги лъелин минаялъе фундамент ва ГУПалъ гьелда тIад хвезабураб гIарац бецIилин. Къадал фундаменталда лъуна «Дирекция Новостроялъ», амма гьезул хIалтIудаса рази гьечIо ГIалиев. «БатIи-батIиял кирпичазул къед бан батана, минаялда жанир киналгIаги хIалтIаби гьарун гьечIо, гьединго фундаменталда тIад хвезабураб гIарац бецIулеб гьечIо. Абулеб буго пачалихъалъ бихьизабураб норматив бугин гIарцул. Гьеб нормативалдалъун рарал минаби щуго соналдаса риххулел руго. Диваналдаги чанги нухалъ гIарза кьуна, амма диванчагIаз гIадатиял гIадамазул ургъелазда гIин тIамулеб гьечIо», - ян бицана ГIалиевас.\nШушия росулъ гIумру гьабулей Эльмира Багирчаевалъ «Кавказский узел» информагентствоялъе бицана 14 соналъ жинца гIумру гьабулеб бугин хинлъи гьечIеб, штукартурка жаниб гьабичIеб, чIабар лъечIеб минаялда жаниб. Гьелъ бицаралда рекъон, мина баразда гьелъ гьарулеб букIун буго жаниб рукIине колел хIалтIаби гьареян. Амма гьелъул гьариялда лъицаниги гIинтIамун гьечIо. Прокуратуралде хъвана кагъат Багирчаевалъ, амма гьениса бачIна жаваб минаялъул жаний лъугьун хадуб ратарал гIунгутIабазда тIаса гIарза кIиго соналда жаниб кьезе кколеб букIанин ва гьанже гьединал гIарзабазул халгьабуларин.\nБагирчаеваги гьелъул росуцоялги кумек балагьизе ун руго «Тумазул миллияб шураялде». Гьеб Шура гIуцIана 2012 соналъул сентябраялда тIолготумазул данделъиялда. Миллатцоязул ихтиярал цIунизе гIуцIулеб бугиланги абуна. Шураялъ гIарза битIана ГIабдулатIиповасухъе. Гьениб хъван буго, рарал минабазе къимат кьеялъе хасаб комиссия гуцIеян. Гьединго гочинарурал тумаз гьарулеб буго риххун инехъин ругел минаби къачIазе гIарац бичаян. Дагъистаналъул нухмалъулесул пресс-хъулухъалда «Эркенлъи» радиоялъе абуна гьеб гIарзадул хIакъалъулъ жидеда лъалин ва гьелъул халгьабилин.\nГочинарурал тумазул жамагIаталдаса Муслим ХIасанхIусеновасни абулеб буго жиндир батIаго хьул гьечIин ГIабдулатIиповас гIинтIамилин гIадамазул ургъелаздаилан.\nМуслим ХIасанхIусенов: «ГIорхъолъа ун квешаб хIал буго гьениб. Щай абуни щуго соналъ рарал минаби риххун инехъин руго. Араб анкьалда дун щвана Ахаралдеги, Шушиялдеги ва цогидал росабалъги. Пачалихъалъ гIадамазе рарал минабазул балагьалде буссараб хIал буго. Щай щуго-анцIго соналъ цебе бараб мина жакъа биххизе хIадураблъун букIине кколеб? Гьединал минабазда жанир гIумру гьабулел руго гIадамал. Лъица гьел минабазул жаваб кьелеб? Чанги кагътал хъвана, амма хIасил гьез кьолеб гьечIо. ГIабдулатIиповасги жо хисилин дир хьул гьечIо. Гьесул хабар гIемер букIана, амма ишал рихьулел гьечIо. Митингазде рахъизе ккараб хIал буго гIадамазул. Гьанир ругел минаби – минаби гуро, бокьал руго».\nГочинарурал тумазул буго цогидал кIудияб масъалаги. Ракьазул масъалаби тIуралел гьечIин Дагъистаналъул хIукуматалъилан ахIи балеб буго гьезги гьединго лъарагIазги. Караман поселокалда ругел ракьал жидер ругилан абулеб буго лъарагIаз, тумаз абулеб буго гьел ракьал хIукуматалъ жидее кьурал ругин.\nКараманалъул дандечIеялда гIахьаллъулел руго цояб рахъалдаса Альбурикент, Кяхулай ва Тарки поселоказдаса лъарагIал, цогидаб рахъалдаса – Чечняялдаса гочарал тумал. Гьеб дандечIей сон-жакъа байбихьараб гуро ва чамалиго соналъ халатбахъунеб буго. ЛъарагIаз абулеб буго жидер умумузул ракьал ругин Караманалда. Тумазни бицунеб буго Дагъистаналъул хIукуматалъ бичараб хасаб документалъул хIакъалъулъ. Гьелда рекъон, 90-лел соназда Чечняялдаса гочарал тумазе кьуна Караманалда ракьал. Дагъистаналъул нухмалъиялъ жеги тIубан гьечIо Караманалъул суал.\nАнищал гуккарал гочин: тумал "рагIулел" гьечIо хъулухъчагIазда


ГIицIго гIарац гIоларо Дагъистаналъул социалиялгун экономикиял проблемаби лъугIинариялъе\nДагъистаналъул социалиябгун экономикияб инфраструктура цебетIеялъул мурадалда регионалъе 70 млрд. гъурущ биччалеб бугин лъазабулеб буго Россиялъул тIалъиялъ. Гьеб гIарцудалъун федералияб централда ракIалда буго республикаялда халатбахъараб заманалда аслияллъун хутIулел ругел гIунгутIаби тIагIинаризе.\nШималияб Кавказалъул федералияб округ цебетIеялул программаялда рекъон, Дагъистан цебетIеялъул подпрограмма гIумруялде бахъинабизе федералияб бюджеталдаса 70 млрд. гъурущ биччазе буюрухъ кьун буго Россиялъул премьер-министр Дмитрий Медведевас.\nГьеб гIарац биччалеб бугин социалиябгун экономикияб инфраструктура цебетIеялъул мурадалда ва аслияллъун ругел гIунгутIаби лъгIизаризе ракIалда бугин республикаялдайин лъазабулеб буго премьер-министрасул пресс-хъулухъалъ. Новолак мухъалъул гIадамал нахъе рахъинари, Храх-Уба ва Урьян_Уба росабазул гочарал гIадамазе бакIал рай, ГьоцIдерил ГЭС биччай, 100 проценталъ киналниги цIалдохъаби цо сменаялда цIалулеб хIал гьаби, ясли-ахал рай - гьел киналго масъалаби гIумруялде рахъинаризе ракIалда буго тIалъиялда.\nДагъистаналъул Экономикаялъул министерлъиялъ баян гьабухъе, гIарац биччазе буго бутIаби ккун, 2025 соналде щун, гьеб заманалда жаниб, программаялда рекъон 76 азарго хIалтIул бакIал гIуцIизе ракIалда буго республикаялда. ГьабсагIаталда бищун цIикIкIараб къадар хIалтIи гьечIолъиялъул бугеб регион бугила Дагъистан. Хас гьабун ГьоцIалъ ГЭС хIалтIизе биччаялъул бицанани, гьелдаго цадахъ гIадамазе компенсацияби кьезе гIарацги биччалеб бугин гьеб подпрограммаялда рекъонин баян гьабуна министерлъиялъул вакил ИсмагIил МухIамадовас.\nИсмагIил МухIамадов: «ТIоцебесеб бутIа гIарцул биччалеб буго 2016-2017 соназда. Хас гьабун ГоцIалъ ГЭС хIалтIизе биччаялхъе 96 млн. гъурущ буго бихьизабун, гьенисан рецIалил гIарац кьезеги буго. ГIарац биччалеб буго Энергетикаялъул агентлъиялде, гьез хIукму гьабула мухIканго кинаб къадаралда кигIан гIарац биччалебали пуланал мурадазе».\nПалхIасил, якъинлъулеб гьечIо, гIаламазе рецIалил гIарац тIубараб къадаралда щвезе бугищали.\nГьединго агропромышленияб комплекс республикаялда бахъинабиялъеги бихьизабун бугин подпрограммаялда сурсаталин тIаде жубана министерлъиялда.\nХас гьабун Дагъистаналъе бихьизабураб гьеб подпрограмма бахъи лъикIаб иш бугин, цебеккун Чачан респуликаялда рагIалде бахъанин гьединаб прорамма гIумруялде бахъинабун. Гьанжениги Дагъистаналдаги гьеб байбихьи хIажатаб бугин рикIкIунеб буго экономист Халил Халиловас. Программаялда рекъон риччалел суртасат харж гьарун, амма хIасилал рихьичIогон хутIизе рес бугила полпрограммма гIумруялде бахъиналда хадуб хал кквей республикаялъул даражаялда гьабун толеб бугонани.\nХалил Халилов: «Гьединабго подпрограмма буго Ингушетиялда хIалтIулеб, гьединго руго курортал церетIезариялъул подпрограммабиги.Гьанже лъагIан хасаб программа яги подпрограмма букIинчIо Дагъистаналъе бихьизабураб. Риччалел сурсатал битIун харж гьарилиялда хьул буго, гьелъие кIвар кьезе ккола Шималияб Кавказалъул ишазул министерлъиялъ. Федералияб даражаялда хал кколеб бугонани сурсатал харж гьариялда хадуб, гьеб гIарац кколел ориентиразде щвелилан хьул буго. Амма республикаялда жанибго тIубан толеб бугонани, божи гьечIо, гIарац битIун харж гьабиялда».\nАхирал саназ кIвар бугеблъун кколеб гIадамал нахъе гочинариялъул суал тIубазе ракIалда бугин тIалъиялда, амма аслияб куцалда Новолак мухъалъул ва Храх-Уба, Урьян-Уба росабазул суалал гIарцуда рарал гьечIин, гIарац цебе-цебеги, цIакъго кIудияб къадаралда биччан букIанин гьенибейин рикIкIунеб буго экономист, ва "Regnum» ИАялъул бетIерав редакор Константин Казениница. Экспертасул пикруялда ГIавухъ мухъ бахъинабиялъул политикияб хIукму гьечIолъиялда ва ракьазул суал мухIканлъун гьечIолъиялда бан буго иш.\nКонстантин Казенин: «ГIадамал гочинариялъул бицанани, ахираб 20 соналъул хIалбихьялъ бихьизабухъе, гIарцуда бараб букIунаро. Новолак мухъалъул бицанани, гьеб чIун хутIулеб буго цо мухIканаб политикияб хIукму гьечIолъиялъ. Киналго гIадамазе гьечIо гарантиял цIияб бакIалда гьезул мухIканал ихтиярал рукIинин абун. Цоги гIунгуIти буго гьениб гьел гочинарулел гIадамазул сияхIал къойидаса къойиде цIикIкIунел рукIин. СияхIал хисун, гьел тIаде рачIун цо чIараб жо гьечIо. СияхIал къазе ракIалдаги гьечIо. Гьелъ гIарац биччаялъ гьеб суал тIубаларо. Храх-Уба ва Урьян-Уба росабазул бицанани, гьенибги мухIканаб къадар гIадамазул, кумак гьабизе кколел лъалел гьечIо. Гьединлъидал, гьеб гIарцуца хас гьабун гIадамал гочинариялъул гIунгутIаби лъугIизарилилан кколаро дида».\nЭкспертас тIаде жубана, Азерайджаналда гъорлъе арал Храх-Уба ва Урьян-Уба росабазул ракьал МухIарамкенталда рукIиналъ, гьебго мухъалда бхIизабун бугин ЦIияб росо абураб бакIалда гочарал гIадмазе ракьал. Амма документазда бихьизабураб цо, хIакъикъаталда гIадамазе кьезе рагIи кьун букIараб цогидаб къадар букIиналъ халатбахъунеб бугила гьеб проблема. Абизе ккола, 2014 соналда гьел росабазул гIадамал рази гьечIолъиялъул акция тIобитIизе рачIун рукIанин МахIачхъалаялъул аслияб майданалде, амма гьезул суал тIубазе рагIи кьеялда лъугIун бугин иш.\nГьединго, жеги мухIканго лъалеб гьечIо ГьоцIдерил ГЭС хIалтIизе биччазе бугеб заман. Гьеб хIалтIизе биччазе иргадулал болжал цIан рукIана 2015 соналъул июнь моцIалда.\nДагъистаналъул социалиялгун экономикиял проблемаби гIицIго гIарцуца гурел тIагIинарулел


К Римлянам 1:11\nК Римлянам 1:13\n2. Коринфянам 12:15\nДир гъира буго нуж рихьизе. Бокьун буго цо илагьияб хазина нужее бикьизе – нуж къвакІун чІезе, Цогидал халкъазухъе араб мехалъ гІадин, гьениб нужер гъотІодасаги пихъ бетІизе гІоло, нужехъе вачІине чанго нухалъ дица къасд гьабураблъиги нужеда лъачІого хутІизе бокьун гьечІо, вацал, дие. Амма гьанжелъизегІан дие квалквал ккана. Дун рази вуго дир бугебщинабги нужее кьезе, дунгоги кьезе. ГьадигІан цІакъ дие нуж рокьулеб мехалъ, нужее дун дагьго вокьизе бегьилищ?


Ахирисеб кIиго соналда жаниб «Анжи» командаялъе гьедегIан кIудиял икъбалал щун гьечIониги, гьелъул цо-цо футболистазул тIадегIанаб рейтинг буго. Масала Россиялъул Футболалъул Миллияб Лигаялъ лъазабуна, октябрь моцалъ бищун лъикIав футболистасе гьаркьал кьеялъул ахирисеб тадбир байбихьанин. АнцIго кандидатазда гъорлъ вуго МахIачхъалаялъул «Анжи» командаялъул кIигояв – голкипер Михаил Кержаков ва гьужум гьабулев Янник Боли.\nГьезие гIоло гьаркьал кьезе бегьула Вконтакте абулеб социалияб сайталда Футболалъул Миллияб Лигаялъул интернет гьумералда ва жибго Лигаялъул официалияб сайталда.\nГьал гIагардисел чанго къо «Анжи» командаялъ базе буго Москва икълималъул Кратово шагьаралда бугеб хIалбихьи гьабулеб централда. Гьениб командаялъ хIадурлъи гьабизе буго 8 ноябрялда Калининрадалдаса «Балтика» командагун букIине бугеб хIаялде. 18 туралъул гьеб хIай тIобитIизехъин буго Калининградалда.\nДагъистаналъул гIолохъанал дзюдоистаз гIамал гьабулеб буго 2015 соналда Россиялъул чемпионаталда гIахьаллъизе. Майкопалда тIобитIараб цебеккунисеб къецалда гIахьаллъарал Паша Хавхачаевасе гIарцул ва ТIагьир ТIагьировасеги Вацлав Давудовасеги – мазгарил медалал щвана.\n19 ноябрялдаса байбихьун 24 ноябрь щвезегIан Санкт-Петербургалда тIоритIизехъин руго «Петр ТIоцевесевасул Кубокалъе» гIоло столалда хIалеб теннисалъул сакъатал гIадамазул къецал.\nГьезулъ тIоцебесеб нухалъ гIахьаллъизе вуго дагъистанияв Расул Назиров. Гьадин лъазабулеб буго республикаялъул спорталъул министерлъиялъ.\nГьаб соналъул ахиралда Назировасе кьезехъин буго спорталъул мастерасул цIар.\nДагъистаналъул спортсменаз жигараб гIахьаллъи гьабулеб буго цогидал регионазул жанисел къецаздаги. Мисалалъе босани Краснодар икълималъул.\nГьениб дагьалъ цебе тIобитIараб эркенаб гугариялъул рагьараб турниралда Кубанялъул спортсменаздаго цадахъ гIахьаллъана дагъистаниялги.\nСпорт: ахирисел харбал. Ноябралъул 6-билеб


"Меседил ччугIа ккун".\nВладимир Путиница жиндир хъулухъ жиндирго пайдаялъе хIалтIизабун, гIемераб боцIул бетIергьанлъун вахъанин. Гьесул бечедаб мал-мулкалъе унго-унгояб багьа тIад чIезабизе захIмат буго, ян абулеб буго гIемерал экспертаз. Мисалалъе – ЧIегIер ралъдал рагIаллъиялда бараб хIисаб лъалареб «Путинил кIалгIаялъе».\nГеленджикалда бугеб Путинил кIалгIа\nУзухъда, официалиял баяназда рекъон гьедегIан бицатаб чванта гьечIо Путинил. 15 апрелалда Кремлалъ тIибитIизабураб информациялда рекъон 2015 соналда Россиялъул президентасухъе щвараб харж 8,9 миллион гурщиде бахана. Гъоркьиса гьесие щун букIанила 7,6 миллион гъурущ.\nАмма гъоб официалияб информациялда рехсон гьечIо Геленджикалда бараб кIалгIа. Гьелъул бакIалда декларациялда рехсон буго 77 квадратияб метр бугеб рукъ, 1500 квадратияб метр бугеб ракьул бутIа ва 18 квадратияб метр бугеб гараж.\nЩибниги абун гьечIо багьаял иномарказул хIакъалъулъ, амма «Лада» ва «Нива» абурал автомобилал кIочон тун гьечIо. 2012 соналда оппозиционияв политик Борис Немцовас хIадур гьабураб докладалда рекъон Владимир Путин ккола ункъго яхтаялъул бетIергьан.\nОффшоралъул финансиял операциязул хIакъикъат баянлъараб мехалда журналистаз нахъеги кIвар буссинабуна Путинил ва гьесул чукъадул боцIуде. Журналистаз цIех-рех гьабуна Панамаялъул кагътазул ва тIатинабуна гьадинаб хIужа: Путинил гIагарав гьудул виолончелист Сергей Ролдугин цIаралда гъоркь регистрация гьабурал фирмабаздаса гIага-шагарго кIиго миллиард доллар хIалтIизабун букIараблъи.\nРолдугинил виолончель (С.Ёлкиница бахъараб Карикатура)\nПутинил цIар гьениб батулеб гьечIо, амма Кремль какулезул хIисабалда Россиялъул президентасул хурхен букIун батила гьаб гIарцIуда. Кремлалъийн гьеб нахъ чIвалеб буго.\nАмерикалъул Цолъарал Штатазул финансабазул министерлъиялъул баяналда рекъон Путиница инвестицияби гьаруна Gunvor абулеб компаниялъе. Гьелъул хважаинлъун цеве вукIун вуго Россиялъул миллиардер, президентасул партнер Геннадий Тимченко. Гьеб хIужаги Кремлалъ нахъ чIвалеб буго.\nБицен унеб буго Россиялъул президентасул пресс-секретарь Дмитрий Песковасул хIаржалъулги. 2015 соналъудл декларациялда рекъон гьесие щвараб харжалъул къадар чанги нуъалъ цIикIкIараб буго живго Владимир Путиние щвараб харжалдаса. 2015 соналда Песковас босараб мухь 36,7 миллион гурщиде бахана.\nМасала 600 000 долларалъул багьа бугел гьесул сагIтал гIадахъ росани, абизе бегьула гьадинал декларациязда божилъи гьечIо, ян абулеб буго экспертаз.\nЖивго Песковас гьелда бан абуна, гьел сагIтал жиндие сайгъат гьабунин жиндир лъади, Олимпиялъул чемпион Татьяна Навкаца. Навкал декларациялъийн бихьизабулеб буго гьелъие 89 миллион гъурущ гурони, тIокIаб харж щвечин гъоркьисала.\nГьаб анкьида Forbes журналалъул гIурус версиялда загьрабун буго информация – Владимир Путинил гьудул Николай Шамаловасул вас 34 сон барав Кирилл Шаманов вахъана Россиялда вищун гIолохъанав миллиардерлдъун.\nГьев Кирилл кколин Владимир Путинил яслъун рикIкIуней Катерина Тихоновалъул рослъун. Гьадин лъазабуна 2015 соналъул декабрь моцIалда Bloomberg ва Reuters агентлъабаз.\n"Путин в 2015 заработал $133 тыс. Ему нужно 17.000 лет, чтобы заработать столько, сколько в подземных переходах наиграл виолончелист Ролдугин"\n— Гурьянов Сергей (@Segozavr) April 15, 2016


Балагьизе 2837 макъалаялда гъорлӀ\nГьабсагӀат Авар Википедиялда буго 2837 макъала.\nЖакъа буго Шаммат къо, 2022 соналъул 25 июн | 25 Зул-КъагІда 1443 гь.\nАвар Википедиялда жакъа къоялда жаниб буго 2837 макъала. Дуе хъвазе бокьараб махъала гьаниб жаниб батизеги бегьула, гьединлъидал макъала хъвалалде цебе дуца гьеб балагье гьаб формаялда. Гьеб батичӀони, дуе хъвазе бокьун бугеб макъалаялъул цІар хъвай гьаб гъоркьехун бугеб мухъалда жаниб ва макъала хъвай.\nГьаб къоялъ — 25 июн\n1 июн (1964) — МухІамадсалам МухІамадов, Дагъистаналъул бетӀер (2010-2013 сс.), экономикиял гӀелмабазул доктор.\n9 июн (1672) — Пётр I, Россиялъул империялъул император.\n14 июн (1946) — Доналд Трамп, Америкалъул Цолъарал Штатазул 45-лев президент.\n22 июн (1992) — Селена Гомес, америкаялъул актриса, кочIохъан, композитор, продюсер, дизайнер, кучIдузул автор.\n30 июн (1979) — Маркъо ШагӀбанов, журналист, тарихчи.\n3 июн (1963) — Назим ХӀикмет, турказул шагIир.\n10 июн (323 н. р. ццебе) — Александр Македонияв, Аргеадазул династиялдасан Македониялъул хан.\n13 июн (2012) — Роже Гароди, французазул хъвадарухъан, философ.\n24 июн (1843) — Ахбердилав МухІаммад, имам Шамилил наиб.\n28 июн (1389) — Мурад І, гІусманиязул султІан.


ЖАМГ1ИЯТАЛЪЕ Х1ИНКЪИ. ТЕРРОРАЛЪУЛ Х1АКЪАЛЪУЛЪ БИЦАНА. - 1 Октября 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Октябрь » 1 » ЖАМГ1ИЯТАЛЪЕ Х1ИНКЪИ. ТЕРРОРАЛЪУЛ Х1АКЪАЛЪУЛЪ БИЦАНА.\nЖАМГ1ИЯТАЛЪЕ Х1ИНКЪИ. ТЕРРОРАЛЪУЛ Х1АКЪАЛЪУЛЪ БИЦАНА.\nГьал къояз Дагъистаналда лъазабун буготерроралъул х1акъалъулъ г1олилазе бич1ч1и кьеялъул месячник. Гьелда хурхун нилъер районалъул школазда, мадрасабазда районалъул администрациялъул, районалъул Жамг1ияб палатаялъул ва диниял вакилзабаз лъималазулгун гара-ч1вариял гьарулел руго.\nТерроралъул заралалъул г1олилазе бицунел данделъаби нилъер районалда байбихьана бат1и-бат1иял районазул лъимал жанир ц1алулел ва г1умру гьабунго рук1унел Г1арани школа – интернаталдасан ва Хунзахъ васал ц1алулеб мадрасаялдасан.\nИсламияб диналъул берцинлъиялъул, лъик1лъиялъул, исламалъ г1адан гурх1ел-рах1муялде, цогидасе малъг1анасебцин зарал гьабизе бегьунгут1иялде ах1улин, гьит1инго ислам лъазе гьабиялъ квешлъиялдаса ц1унулин бицана ДУМДалъул районалда вугев вакил Нурмух1амадов Мух1амадица, райгазеталъул редактор Мух1амадова Фатимаца ва райадминистрациялъул терроралде данде къеркьеялъул комитеталъул специалист Валиев Шамилица. Терроралъул квешлъиялъул, гьелъ г1адамасе хвел, г1ажизлъи, рихха-хочиял рач1унин бицана райадминистрациялъул бет1ерасул х1инкъи гьеч1олъиялъул рахъалъ заместитель , Гьит1инов Х1амидица, райсобраниялъул председатель Хваджаев Хваджаца. Хваджа Мух1амадовичас рак1алде щвезабуна Бесланалда ккараб къварилъиялъул, бицана гьенибе жиндицаго гьабураб сапаралъул х1акъалъулъ.\nТеррор гурх1уларо я лъималазда, я руччабазда, я херазда, гьелъ рат1а гьаруларо квешалги лъик1алги, г1айиб бегелги гьеч1елги. Терроралъул гуребги, цогидал заралиял пишабазулги бицана лъималазе т1аде рач1араз. Гьекъел-мехтелалъги, наркотикал х1алт1изариялъги, квешал жал гьаризе цогидал гьесизарулел г1адамазда цадахъ ч1еялъги берцинаб гвангъараб г1умру бец1аб къват1ибе нух гьеч1еб нохъоялда жанив хут1иялде сверула. Наркотиказде, хъалиманалде, гьекъолел жалазде, цогидал квешал г1амалазде г1адан жиндаго лъач1ого хехго ругьунлъула ва гьел тезеги к1оларо. Заралиял пишабазде ругьунлъаразул г1умру ц1акъ къокъаб бук1уна. Херлъизег1ан цониги наркоман хут1уларо.\nГьединал заралиял жалазде руссинч1ого рук1инелъун Дагъистаналдаги нилъер районалдаги г1емерал школал, ясли-ахал, спортзалал, спортплощадкаби рагьулел ругилан бицана районалъул Жамг1ияб палатаялъул председатель Г1усманова Раисатица. Гьелъ бицана дагьаб цебе Россиялъул Бах1арчиясул ц1ар кьурав полициялъул х1алт1ухъан, мунагьал чураяв Мух1амад Нурбагандовасул х1акъалъулъги.\nРайоналъул школазда пионарезул къукъаби ругин, цересел пионеразул лъик1аб ирс гьездаги малъулин педагогазилан бицана районалъул лъай кьеялъул отделалъул начальникасул заместитель Х1ащт1ихова Раисатица.\nТерроралъул квешлъиялъул х1акъалъулъ лъималазе насих1атал гьаруна райбольницаялъул поликлиникаялъул заведующая Махулова Пат1иматица ва ва районалъул Жамг1ияб палатаялъул спорталъул, туризмалъул ва г1олилазул ишазул отделалъул председатель Мух1амадов Г1убайдулаца. Тарихалъул учитель Хъазанбиев Г1алибегица ц1алдохъаби ах1ана умумуз гьабулеб батараб х1алалъ динги гьабизе, гьезул нухдасанги ине.\nТеррор щиб жояли бицана ц1алдохъабазги.\nДанделъиялъул ахиралда сих1къот1иялъулаб минутаялдалъун рак1алде щвезаруна терроралъул къурбанал. Г1усманова Раисатица Жамг1ияб палатаялъул рахъалдасан «Щиб кколеб террор?» абураб темаялдасан ц1алдохъабазда гьоркьоб лъазабуна конкурс. Бергьарасе кьезе буго «Солнечный берег» лагералде путевкаги.\nДанделъиялдаса хадуб гьелъул г1ахьалчаг1и щвана Хунзахъ мадрасаялде. Мадрасаялъул мутаг1илзабазе гьез бицана терроралъул заралалъул х1акъалъулъ. Мадрасаялда ц1алулел руго бат1и-бат1иял районаздаса г1олохъаби. Гьезда гьоркьов вуго Санкт-Петербургалдаса ц1ибусурманлъарав г1олилавги. Мадрасаялде г1олилал росулел руго школалъул 9 класс лъуг1ун хадуб ва гьел ц1алулел руго лъабго соналъ. Мадрасаялда мутаг1илзабазе ч1езарун руго гьанжезаманалъул квег1енлъаби ва шарт1ал.\nК1удияб баркала буго мадрасаялъул нухмалъиялъе т1аде рач1аразе гьабураб гьоболлъиялъухъги.\nКвешаб тезе, лъик1аб т1аса бищизе Аллагьас тавпикъ кьеги киназего, баркат гьеч1ев чи дандч1вагеги лъиданиги!\n21 г1асруялъул вабаъ\nТ1олабго Северияб Кавказалда, хасго Дагъистаналда цебе ч1араб масъала ккола терроризмалде данде къеркьей ва г1адамазе х1инкъи гьеч1еб г1умру ч1езаби. Республикаялъул бет1ерлъуде Рамазан Г1абдулат1ипов вач1аралдаса нахъе ц1айи бугеб х1алт1и гьабулеб буго гьеб суалалда хурхун. Г1емер т1орит1улел руго школлъималазулгун ва студентазулгун дандеч1ваял, гьарулел руго бич1ч1икьеялъулал х1алт1аби. Гьединаб х1алт1ул х1асилалда республикаялда къот1ана террактал, к1вана г1олилазул пикру бит1араб рахъалдехун хисизабизе. Гьедин, гьал къоязда республикаялда ине бугеб экстремизмалдегун терроризмалде данде къеркьеялъул месячникалъул программаялда рекъон, нилъер районалдаги т1орит1улел руго бат1и-бат1иял тадбиралгун акциял. Гьединаздасан цояблъун бук1ана 27 сентябралда Г1ахьалч1и гьоркьохъеб школалда г1уц1араб тадбирги. Районалъул терроризмалде данде къеркьеялъул комитеталъул специалистал Сидрат Махуловалъ ва Шамил Валиевас школалъул лъималазе ва учительзабазул коллективалъе г1ат1идго бицана терроризм щиб жо кколебали, кисан бач1арабали ва кинал балагьал гьелъ халкъалде рачунебали. Лъимал ах1ана кутакалда ц1одорлъи гьабизе малъана дагьабниги щаклъи ккарав чи ялъуни доба-гьаниб лъураб-тараб жо бихьани, хехлъи гьабун ч1ах1иязда лъазабеян. Специалистаз жавабал кьуна лъималазул суалазеги. Ахиралда школалъул директор Мух1амад Г1алихановас баркала кьуна лъималгун дандч1вазе рач1арал АГКялъул х1алт1ухъабазе.


ГЬИТIИНАВ ВАСГИ ГIАСИЯВ НАРТАВГИ\nШамхалдибир ГIИСАЕВ,РАНалъул ДНЦялъул гIелмияв хIалтIухъан\nГьитIинав чи вугеб мехалда, гIи-боцIул тIалаб гьабизе эбел эменги колоде ун, дун толев вукIана инсул эбел СагIдиятида аскIов. Бакъде буссараб гьелъул азбаралда хасало хабар-кIалалъе жиде-жидер васал-ясазул лъималгун ракIарулаан гIемерал херал руччаби. Цадаахъ нижги гIодор чIезарун харабаз рицунаан гIемерал биценал, марьаби, харбал. Хасго гIажаибал рукIана нартазул хIакъалъулъ биценал. Гьезул хIакъалъулъ маргьабазухъ гIенеккизе нижееги цIакъ бокьулаан. ЦIо-кIиго соналдасан дун ана школалде. Гьенир нижее цIалулаан тIахьаздаса маргьаби. Амма росулъ хераз рицунел маргьабаз гIадаб асар гьез гьабулароан. Школа лъугIун хадув дун цIализе лъугьана ДГУялъул таварихияб факультеталде. ТIоцебесеб курсалдаса нахъе дица ракIаризе байбихьана таварихиял биценал, фольклор, хасго нартазул хIакъалъулъ биценал. Гьел ракIаризе дир пикру ккана адыгаз ва гьирияз (осетиназ) нартазул эпосги бакIарун жидерго ва гIурус мацIалда къватIире риччарал тIахьазулгун лъай-хъвай ккедал. Нартазул хIакъалъулъ ругел биценал цо-цо гIалимзабаз рикIкIуна гIицIго Шималияб Кавказалъулаллъун. Гьанже киназдаго лъалеб жо буго гуржиязул гIисинал халкъазулги эрмениязулги гьеб эпос букIин. ГIалимзабаз гьеб рикIкIуна тIолабго Кав-казалъул эпослъун. Амма баянаб буго гьеб лъикI цIунун хутIун букIин адыгазул ва гьириязул биценазулъ.\nМагIарулазул ва цогидал Дагъистаналъул халкъазул биценал руго цо гурев, анкьго, цо-цо нухалъ ва къанагIат 40 нартасул хIакъалъулъ. "Нартав" абулеб рагIи ккола магIарул мацIалда кутакав, залимав абулел рагIабазул синонимлъун. Нартазул чIараб бакIги букIунеб буго рохьоб яги гIалхуда, цоги гIадамаздаса рикIкIада минабахъ гьабураб. Халкъалъе гьез гIемер зиян-заралги гьабулеб букIун буго. Биценаздасан нилъеда лъала гьез гIадамал чIвалел, рикъулел, гьел кваналел, гIи-боцIи бахъулеб букIин.\nГьелъги батила магIарул халкъалъул гьездехун рокьукълъи бугеб. Амма магIарул биценазда гьоркьор ратуларо нартазул цIарал, кида ва кире гьел аралали ва киса рачIаралали баянал. Гьеб рахъалъ адыгазул, гьириязул, балкаразул кабардиназул, черкесазул, чачаназул ва гъалгъаязул (ингушазул) биценазда мухIканго бицун буго гьеб киналъулго хIакъалъулъ. Дагъистаналъул халкъазда нартазул биценал кIоченалъе гIилла буго цойги. Гьал тIадехун рехсарал Шималияб Кавказалъул халкъаз ислам босана нилъеца босун чамалиго гIасру ун хадуб. Ислам босун хадуб, нилъер халкъалъ байбихьана цере рукIарал биценаздехун мугъ рехизе (мажусияб диналда хурхараздехунги). Гьединлъидал нилъехъе щварал биценал цIакъго загIипал руго цоги Шималияб Кавкзалъул халкъазул эносазде данде ккун.\nГьаб гъоркьехун кьолеб бицен дихъе щвана Гьигьалъа ГIабдулагьил яс Азипатица бицун. Гьелдаги гьаб бицун буго, жинчир мунагьал чураяй гьелъул инсул яц ПатIиматица. Азипатица бицана гьелда жегиги гIемер лъалел рукIанин гьединалго биценалин. КIудияб божилъи буго "ХIакъикъат" цIалулезда гьоркьорги гьадиналго биценал яги маргьаби лъалез гьел редакциялде хъван ритIилин абун. Цо дагьаб нилъеца жигар бахъа-ни, нилъеда кIвелаан къойидаса-къойиде, салулъе лъим гIадин цIун унеб бугеб, нус-нус соназ наслабаз наслабахъе кьураб магIарулазул халкъияб кIалзул гьунаралъул бечедаб хазина хадуб бачIунеб гIелалъе нахъе цIунизе.\nНарт и маленький мальчик\nЦо нухалъ рос-лъади жидерго васги цадахъ вачун унел рукIанила рохьоре цIул бакIаризе. Рохьосан унаго, гьезда цеве лъугьун вачIанила цо нартав. ХIамида тIад рекIун вугев васас абунила нартасда: "Нижее нух кье. Дир эбел-эмен дудасаги хIинкъун, мацI кIочон, кIалъазеги бажаруларого руго, - ян. Гьеб мехалъ нартас абунила: "Дица нуж риччазе руго, щайгурелъул гьанжелъизегIан дида кIалъазе лъиданиги кIун букIинчIо", - ян.\nНартас рохьоб жаниб жиндирго рукъ бугеб бакIги бицун буго ва гьенибе унеб нухги бихьизабун жиндир рукъалда цебе бугеб цIулги нужеего босеян абун буго. Вас гьевгун кIалъалеб мехалъ, эбел-эмен, нартас чIваялдаса хIинкъун, мацI къулчIарал гIадин, рукIун руго. Нартас гIадамалги чIван, гьел кваналел рукIун руго. Гьениса васги эбел-эменги рилъун руго нартас рукIун ккураб бакIалде. Гьенире щваралго цIулал хIама цIезабулел эбел-эменги тун, гьезда лъаларедухъ вас ун вуго нартасул рокъове жаниве ваккизе. Тахтаялда гъоркь васасда рихьун руго къотIарал гIадамазул бутIрул. Гьезул.1дибалда тIад гIужалги гьарун рукIун руго. Къадада ран рукIун руго ханжарги рачелги. Васасе бокьун буго гьел жиндиего росизе. Гьаругьин гьенисаги росун, эбел-инсуда рихьуларедухъ, гьес хIамил гъалди-бералда цIуладаги гьоркьор рахчун руго гьел. ХIамида тIад щулаго цIулги бухьун, эбел-эмен жидерго васгун гIедегIун унел рукIун руго рокъоре. Рохьоб жанисан чвахулеб лъарада тIасан бугеб кьода аскIоре щолаго гьезда данде вачIунев вихьун вуго довго нартав. Цояб квералъ ккун букIун буго чIвараб цер, цогидалъухъ букIун буго ярагъ. Гьал аскIоре щвараб мехалъ нартас гьикъун буго: "Босанищ нужеца цIул?" - ан. "Босана", - ян жаваб кьун буго васас. Нартас гьезда абун буго: "ГьанжелъизегIан хIеренаб мацI бицун дун жеги лъиданиги кIалъан вукIинчIо, тIокIал нужги рачIунге рохьоре цIул бакIаризе", - абун. Нартас гьел рокъоре риччан руго. Падамал гIажаиблъун хутIун руго сах-саламатго, чIаго-гIатIго рохьоса цIулги босун гьал рачIиндал. Падамаз гьикъун буго гьезда: "Нуж кин рорчIарал? Кин риччарал нартас цIул босизе?" - ян. Гьаз лъугьанщинаб жо бицараб мехалъ божуларго рукIун руго.Тьеб мехалда хIамида аскIовеги ун, васас жинцаго нартасул рокъоса босараб, цIулада гьоркьоб бахчараб ханжарги рачелги цебе рехун буго ва гьездехунги вуссун абун буго: Тьале гьаб буго нартасул ханжарги рачелги, эбел-инсуца хIама цIезабулеб мехалъ дица гьесул рокъовеги ун босараб, - илан. Цойги гьес росдал гIадамазда бицун буго тахтаялда гъоркь жинда чанго чиясул къотIарал бутIрулги рихьанин.\nГьес гьеб бицунаго лъабго чи лъавудаса ун гIодов ккун вуго. Жидерго васасухъги ралагьун, гьурмаздаса кьерги тIун эбел-эменги хутIун руго. Гьенире ракIарарал росдал гIадамаз къотIи гьабун буго гьев вас дов нартасдаса цIунизе. Пемер ургъун руго гьел щиб гьабилебали лъаларого. Хадуб цо данделъиялда росдал гIадамаз хIукму гьабун буго киназдасаго нартасе магъало бакIаризе ва бакIарараб магъалогун гьев вас витIизе нартасухъе рекъел гьабеян гьаризе.\nЦойгидаб халкъалъул гьари букIун буго жидеда гьоркьове росулъеги вачIун, хъизан-лъималги гьарун, росдал агьлугун рекъон вукIаян абе нартасда-ян. БакIарараб сайгъатгун гьаз вас тIовитIун вуго рохьове нартасухъе. Васасда балъго хадуб халккун росулъа чагIиги рукIун руго. Цо заманалдасан рохьосан унаго васасда вихьун вуго данде вачIунев нартав. АскIове щваравго васас гьарун буго гьесда жинда тIаса лъугьаян ва бицун буго халкъалъул гьари, хадуб сайгъат-саламги гьесда цебе лъун буго. Нартас васасухъги валагьун абун буго: "Дихъе гьаниве мун тIокIав вачIунге, къинай дур эбел йикIиналъ дица мун толев вуго чIвачIого, цойги нухалъ вачIани, мун тезе гьечIевлъиги лъай дуда",-ян. Гьединги абун, нартас вас рокъове витIун вуго.\nВасасда хадуб халккурал росуцоял ралагьун рукIун руго гьев кIиясулго дандчIваялъухъ. Нартасдаги васасдаги рихьизе чIечIого гьелги росулъе рачIун руго. Васасул харбихъ гIенеккарал росуцояз хIукму гьабун буго нартав чIвазе. Ва гьел гьелъие хIиллаялъе ургъун руго. Гьез хIукму гьабун буго нартасухъе, гьесие макруялъе цо берцинай яс йитIизе. Гьаз ясалда малъун буго дов кьижараб мехалъ жидеде нартасул рокъоре рачIаян хадуб ишара гьабеян. Гьедин, данде ккечIони, загьруги кьун тушман хвезавизе ракIалда букIун буго гьезда.\nРохьосан уней ясалда данде вачIун вуго нартав ва хъачIго гьелъухъги валагьун, жиндирго рохьоб бугеб рокъое ячун йиго. Нартас хIукму гьабун буго гьей чIвазе. Гьесул пикру лъарай ясалъ абун буго: "Дуца дун чIвалейги йигелъул, хвалда цебе дие гьекъезе лъимгIаги кьеларищ?" - абун.\nНартас ясалда цебе лъун буго хьагиниса лъимги тIун кIиго гелги. Хадуб букIараб бакIалда гьес хьаг лъолелъул, гелалда жанибе ясалъ загьру рехун буго. Нартав нахъеги аскIове вачIиндал, ясалъ гьесие хIурмат гьабулеб гIадин, цин дуца гьекъеян загьру бараб гел кьола гьесухъе. Амма нартас: "Цадахъ гьекъела кIияцаго", - ян абула. Лъим гьекъон хадуб яс чIвазе гIащтIи рекIинабулев вукIуна нартав. Жиндир бетIер къотIизехъин бугеблъи ясалда бичIчIула. Нартасул чорхолъ загьру бессизегIан ясалъ жигар бахъула заман инабизе. Гьелъ кIиабилеб нухалъги гьарула нартасда, дуца дун чIвалейги йигелъул, ахирисеб нухалъ дунялалъухъ ялагьизе йиччаларищан. "Йиллъа рагьдеги ун гIорцIизегIан ялагье", - ян абула нартас ясалда. ПезегIан заман гьоркьоб аниги нартав къватIиве вачIинчIого чIедал, гьей досда йихьуларедухъ гордухъан жание ялагьула. Гьелда вихьула гIодов ккарав нартав. Гьениса дагьай гьесул рукъалдаса рикIкIадеги щведал, хадуб халккурал гIадамалги рихьуларого рахIатхун лъугьуна гьей. Цо дагьаб заманалдасан гьелда бихьула гIолохъабазул къокъа ва йохун ботIродаса кIазги бахъун хьвагIезе лъугьуна яс гьезде. Полохъаби хехго рекерун рачIуна ясалда аскIоре. Гьелъ къокъго ккара-тараб бицуна. Полохъабаз нартасул рукъ сверун ккола. Яс нартав ворчIун вугищали халгьабизе цойги нухалъ рокъое жание лъугьуна. Гьев вихьарабго ясалда бичIчIула нартав хвечIого, лъавудасаги ун хутIун вугеблъи.\nГьесда кодоб букIараб гIащтIиги бахъун, хехго къватIие кIанцIун ячIарай ясалъ гIолохъабазда бицуна гьев жеги хун гьечIевлъи. Ясалъ нартасул гIащтIи кьола росдал цевехъанасухъе ва гьел хехго рокъоре жгмIире кIаниIула. ГIодов вегун вугев нар тасул нодо бакьулъ кьабула гIащтIи. Гьеб мехалъ бадиса канлъи арав нартив тIадеги вахъун квераз жиндирго тушбаби ралагьизе лъугьуна. Кквезе щварав цояв гьеб параялъго цояб квералъ габурги къан гъанкъула, цойгидав бокIнилъ вахчула. Нодо бакьулъ бугеб ругънадаса чвахулаго бигун, нартав гIасиял гьоркьалги гьарулаго рокъоса къватIиве вачIуна. Гьесие къваригIун букIуна хутIаралги кквезеги ккун тIутIун разе. Гьесул гьаркьил кутакалъ рохьор ругел гIалхул жанаварал хIинкъун тIурулел рукIуна. Унеб бакI лъаларого, ццидахарав нартав цо кьурул рагIалде щвараб мехалъ хъущтIун гъоркье вортула. Гьесда хадур ралагьун рукIарал гIадамаз, кьурул рагIалдаса кIуди-кIудиял ганчIалги тIаде рортизарун, нартав чIван рехула. Хадуб гьесул къаркъалаялде тIаде ракьги бан гIадамаз гьеб бахчула. Гьенибго гьез хIукму гьабула нартасул рокъоб бугеб къайиги нахъе босизе гьесул цIулал рукъги бухIизе. Гьев вегун вукIараб тахтаялда гъоркь ратарал жидерго росуцоязул къотIарал бутIрулги гьез чуризеги чурун ракьулъ рукъун руго. Рокъоб батанщинаб къайиги босун, рукъги бухIун гIолохъабиги бахIарчияй ясги росулъе тIадруссуна. Росдал годекIанире щведал херазда ва лъималазда бицуна лъугьанщинаб жо. Гьеб рагIула дов тIоцеве рохьове эбел-эменгун ун вукIарав васасда. Нартав чIвай васасул рекIее цIакъ захIмалъула. Гьелдаса нахъе вас я кьижун макьу щоларого, я кванил тIагIам лъаларого вукIуна.\nНахъисеб къоялъ гьев уна нартасул хоб балагьизе рохьове. Гьес цадахъ босула жинцаго доб цIулада хадув эбел-эменгун араб мехалъ нартасул бикъараб ярагъги. Хабаде щвараб мехалъ васас нартасе ворчIами кьола ва жинда тIаса лъугьаян гьарула. Жиндир хилиплъиялъ кканин дуе гьабин абула. МагIил цIурал бералги рацIцIунаго нартасул хабада тIад лъола гьесул букIараб ханжарги рачелги ва хабада бугеб ганчIида хъвала нартасул цIарги. Гьелдаса нахъе гъев вас жиб-жиб къоялъ унев вукIун вуго гьесул хабаде зияраталъе. Росуцояз бицун буго гьесул эбел-инсуда хабада ярагъ лъейги, ганчIида цIар хъвайги ва зияраталъе гьев жиб-жиб къоялъ гьениве уневлъиги. Эбел-инсуца вас вухула тIокIав унгеян ва тIокIалъги ун ватани кьварараб гIадлу гьабизе букIинги бичIчIизабула. Къварилъиялда тIаде цоги ракIхвейги бачIиндал вас эбел-инсудаса балъго рокъоса тIагIуна ва тIокIав нахъги вуссунаро.