ГІарабал — Википедия\n(«ГIарабал» гьумералдасан гьаниб битӀана)\nГӀарабал (гӀар. عرب) — ГӀарабистаналда ва Дунялалда бищун кӀудиязул цояб миллат.\nГӀарабал Дагъистаналде рачӀиналъул хӀакъалъулъ\nДагъистаналъул гӀелмияб централъул хӀалтӀухъабаз щибаб соналъ тӀоритӀула батӀи-батӀиял мугӀрузулги, гӀатӀидракьалъулги районазде археографиялъул экспедицияби. Нилъер магӀарул росабалъ щибаб соналъ аниги тӀадеялдаса тӀаде цӀикӀкӀун гурого дагьлъулел гьечӀо нилъер рухӀияб бечелъи. Нижеца цӀех-рех гьабулел жалги руго гӀараб хӀарпаз хъвараб щиб букӀаниги. БукӀа гьеб гӀажамалъ хъвараб ялъуни гӀараб мацӀалъ хъварабниги. Щай гьедин цӀикӀкӀунеб абун суал баккизеги бегьула бокьарав чиясул? Щай абуни цебе коммунмистазул заманаялда гӀадин нижеца щибго жо нахъе босуларо кьеянги гьаруларо. Нилъер гӀадамал ругьунлъун руго рачӀарал чагӀаз кинабго жо нахъе босиялда. Амма нижеца жакъа къоялде щвезегӀан абизе кӀола цониги тӀамач нахъе босичӀин изну гьечӀого абун. Нагагьлъун цощинабго тарихалда хурхараб букӀа ялъуни мацӀалда, гӀадатазда хурхараб жо батани нижеца копия гьабула гьев бетӀергьанчиясул изнуялдалъун гӀицӀго. Гьесие бокьичӀони гьабичӀогоги тола. Дир гӀакълуялда рекъон дида кола гьедин батилин щибаб соналдаса соналде жалго гӀадамал рачӀуна жудорго бечелъиялъухъ балагьизе рачӀаян гьаризе. Щайгурелъул киназдаго лъалеб гьечӀо гӀараб алфавиталъ хъвараб жо цӀализе. Гьединлъидал тӀахьазул бетӀергьабазе жодоего буго кӀудияб интерес щибдай элда хъван бугоян балагьизе. Араб 2008 абилеб соналъул июль моцӀалда ниж щвана Хунзахъ районалде. Гьава-бакъги рекъон ккечӀого, рикӀкӀад ругел росабалъеги ине санагӀат рекъечӀого нижеца хӀукму гьабуна цониги цӀияб библиотека батилародаян аскӀоб бугеб ТӀанусире рахине. Росулъе рачӀунаго тӀоцеве данде карав чиясда цӀехана росдал дибир. Гьес ниж дибирасухъеги рачана. Ниже къваригӀараб жо лъайдал, гьевго чияс ниж рачана жиндирго рокъоре. ЦӀарги гьесда букӀана Дибиров МӀухӀамад. Гьес нижеда бицана гьел тӀахьазул хӀакъалъулъ дагьа-макъабго тарихги. ТӀахьазул бетӀергьанчи вукӀун вуго гьесулго эмен Дибирасул вас Насрудин (1910 – 1997гг), жиндир мунагьал чураяв. Жиндирго заманалъ гьев Насрудин вукӀун вуго цӀаларав чи. ТӀоцеве гьев цӀалун вуго гӀараб гӀелмуялъе жиндирго росулъ ТӀанусив. Хадуб Хунзахъги цӀалун вуго, гьенисан ун цӀалун вуго Унсоколо районалъул ХъахӀабросулъги. Гьенисан вусун хадув хӀалтӀун вуго ТӀанусиб росдал имамлъунги. Лъида цеве эмен цӀалулев вукӀаравали гьай-гьай васасда лъалеб гьечӀо. МухӀамадица бицанихъе Насрудинил букӀун буго лъикӀаланго кӀудияб библиотека. Эмен хун хадуб, гьел тӀахьал цереса цере ун, цӀакъ къанагӀатал жал гурони хутӀунги гьечӀо. Гьезда гьоркьоб, бер речӀарабго дида бихьана цо квералъ хъвараб даптар. Гьеб бугоан гӀажамалъ хъвараб. Гьелда жанир ругоан гӀемер батӀи-батӀиял вагӀзаби, туркаби, мавлидал. Гьездаго гьоркьоса бищунго кӀудияб асар дие кьуна тарихияб хъвай-хъвагӀаялъ. Гьеб бугоан гӀарабал Дагъистаналдеги рачӀун, гьенисан ТӀанусире рачӀиналъул хӀакъалъулъ хъвараб тарих. Гьеб гӀемер кӀудияб макъалаги гьечӀоан 15 тӀамач гурони. Дибиров Насрудиницаги гьеб хъван бугоан ТӀанусиса Къебедасул МухӀамад абулев чиясул тӀехьалдасан. "Гьабги хъвана ТӀанусиса Дибирасул вас Насрудиница 1988 соналъул 5 февралалъ", абун хъванги буго гьелъул ахиралда\nКъебедасул МухӀамадил гӀагарлъи цӀехедал нижеда гьезул чиги ватичӀо. Дица МухӀамадидаса изнуги босун гьелъул диего копияги гьабуна, бусинабуна магӀарул мацӀалде цониги хӀарп хисизеги гьабичӀого, бугеб къагӀидаялъ. Гьенир руго ва жеги ратизеги рес буго гъалатӀалги. Дица ургъун бахъараб жо гурелъул, бокьилаан, рес бугебгӀан мехалъ, бугеб къагӀидаялъ цӀалдолезухъе щвезеги.\nЦӀарги гьелда буго: ГӀинтӀаме вацал гьанже Cуракъатил зулму баян гьабизин.\nДагъистан букӀана цӀакъ берцинаб, гӀатӀидаб, боцӀуда баракат бугеб бакӀ. Жудор гӀадлу сабаблъиялдалъун Суракъатил хабар инеб букӀана. Энир рукӀана гӀемерал росаби. Эзул агьлуги букӀана кафурал, чӀухӀарал, къосарал хъанчий лагълъи гьабулел. Гьел киналго росабазул ханзабиги рукӀана къосарал, квешлъиялдалъун амру гьабулел, лъикӀалдалъун нагью гьабулел. Бищун шавкат кӀудияб росу букӀана ТӀанусиб абун. Энивги вукӀана кафурав, къосарав хан, бищунго квешлъиялъул ва шавкаталъул бетӀергьан. Эсда цӀарги букӀана Суракъат. Дагъистаналъул бутӀрул рукӀана эсул умумулги ШартӀан, Авариз-хан, ГӀуммахан, Фирман шагь, Бакъир, Намрур, Байар, ТӀагьман, Сайид, ГӀамир, ФиргӀан, Хавашагь, Сафи, Шагь ГӀаббас, ТӀуруз, Хъадар шагь, ХӀарис хан. Адам аварагасде щвезегӀан эсул умумул азаралда ункъоялда анцӀила ичӀго ругелила. Эсиеги (Суракъатие) букӀана кинабго дагъистаналъул хардж – магъало. Чергес вилаяталдаса бахъараб Шамхалалде щвезегӀан кинабниги боцӀул, тӀорщалил, гӀиял, хӀайваназул, хамил, пихъил хӀатта гӀанкӀудал ханазулцин букӀун буго. Щибаб соналъ кинабго ракьалтӀа гӀарцул лъабго гӀабаси букӀана. ТӀорщалил цо-цо къали, гӀиял – нусидаса цо жо, хӀайваназул – нусго рукъалдаса цо оц, хамил – базар гьабулев чиясдаса кӀиго хамил туп, пихъил ахал ругел чиясдаса цо гьегь. Чи чӀварав чиясдаса нусго гӀи букӀана, чияда ругъун гьабурав чиясдаса цо оц букӀана. Жо бикъарав чиясдаса цо оц букӀана. Кинабниги росдадаса щу-щу цӀе букӀана – ункъго багӀараб цо чӀегӀераб, щу-щу гӀиялъажоги букӀана. Щибаб росдадаса цо-цо чуги цо-цо гӀакаги. Гьев ханасеги мутӀигӀаб букӀана кинабго Дагъистан, щибго инкар гьабичӀого кьолаан магъалоги. Аварагасул инсул вацал ХӀамзатилги, ГӀаббасилги наслуялъул гӀадамал рахъун руго Мака-Мадинаялдаса гьиджра гьабун (200) кӀинусилъ тарих бугеб мехалда. КӀиазарго чигун цадахъ гъазават гьабизе капурзабигун рагъун, Аллагьасде таваккалги тӀамун жудорго шагьаралги тун, жал рижарал ракьалдаса хьулги къотӀун капурзабазул ракьалда ислам тӀибитӀизе гьабизе къасд гьабуна. Ал (гӀарабал) рахъиналъе сабабги букӀана жудода гъазаваталъул хиралъи лъайдал, жудода свера хъверун рагъ гьабизе капурзабиги ратичӀого, эл жудор ватӀан тун рахъана. Эзулги букӀана щуго къокъа. Лъабго къокъа ХӀамзатил лъималазул рукӀана - КъускъантӀиялде щвезегӀан. Энир чӀун бана цо дагьал сонал. Цинги энисанги къокъана щуазарго чигун цадахъ Гьундустаналде щвезегӀан. Энирги чӀана цо дагьаб заманаялъ. Цинги гьенисанги рилълъана чӀечӀого Ширваналде щвезегӀан. Цинги энир чӀана рагъул алат къачӀалел – гӀарадаби, газаргъаби эл гурелги матахӀалги данде гьарулел. Дагъистаналъул капурзабазде ине къасд гьабуна эз. Эзул гӀадат букӀана жудор бищун кӀудияв ханлъун вугев чиясда хадур, киналго рекъон, дагӀба-рагӀи гьечӀого ине. Бахъарабщинаб бакӀалда бетӀерги толаан жудоцаго абураб жоялда тӀад калам гьечӀого тӀубузабулев чиги. Къамилухъ ХӀамзатил наслуялъул чи тана. Эсда цӀарги Гьишам хан букӀана - Амир ХӀамзатил вас. Гьелдаса нахъе жудор гӀадат мадат бекьана. Ханлъун тарав щинав чиясда Шамхал абураб цӀар кьуна. Цинги эл рагъана чӀахӀиял тӀелалгун, лебалал чуялгун. Рагъизе Дагъистаналде эл рачӀун ругилан лъараб мехалъ эл киналго капурзабазул боял данделъана. Къосарал аскаралги цолъана Дербент абулеб шагьаралда аскӀоб, гьел исламалъул боял нахъчӀвазе гучалдалъун. Гьеб мехалъ бусурбабаца витӀана цо нусго лъикӀав бахӀарчи дол капурзабазул хӀал бихьизе. Эзда (гӀарабазул къокъаялда) дол (капурзаби) ратана жудодасаги гӀемер бахӀарчилъи цӀакъал. Гьеб мехалъ бусурбабазул ракӀал хӀинкъана, гьезиеги бокьана (бусурбабазе) балъго дол боял рихизе гьаризе. Цинги гьел хӀиллаялде ургъана. ГӀемераб квен-тӀехги гьабуна, гьоркьоб загьруги жубана. Гьеб загьруги букӀана бакьал тӀутӀулеб, черх гьоролеб. Гьеб мехалъ, капурзаби тӀаде къайгун гьеб квенги, дагьа-макъаб къайиги гъоркь тун эл бусурбаби лъутана. Дол капурзабазда эб тӀагӀам батараб мехалда гьез гьеб кванана. Гьелдалъун гьезул хвана ункънусазарого (400 азарго) чи. Гьелда хадуб Аллагьасул квербакъиялдалъун капурзабаз мугъ бана, бусурбабиги Дагъистаналде лъугьана. Рагъ гьабун Хайдакъ шагьарги бахъана. Гъазанфар абурав цо кӀудияв ханги чӀвана цойги гӀемерал бахӀарзабиги чӀвана гьенир. Руччабиги куна энир, хӀалкӀун жалгоги энир парахалъана. Имамги ханасул тахиде вахинавун, гьенир гӀемерал росабиги рана, гьебги тахшагьарлъун гьабуна. Гьелда цӀарги КъалгӀатул Къурайш абун цӀарги тана. Цинги Гъумекдерил ханзабазулгун загьираб рекъелги гьабуна. Цо дагьаб заманалдаса рекъелги бихун балъго тӀаде кӀанцӀун гьел Гъумекдерил агьлуго пассат гьабуна. Эзул киналго руччабиги мусаххар (махсароде ккуна) гьаруна. Гьанже дол рачӀана Джабалул Джансиялде Хунзахъе. Эзул хан вукӀана Баяр, Суракъатил вас Нуцалхан абун жинда абулев. Эвги жиндирго рукъалъул агьлуги бачун, цойги кинабго гӀагарлъигун цадахъ Тушалъе лъутун анна. Гьанже бусурбабаца гъазават гьабун магӀаруллъиялъул киналго рахъазулъ гӀемерал росабиги чӀунтизаруна, кинабго Дагъистаналда квершелги гьабуна. Гучалдалъун эзул бахӀарзабиги чӀвана, руччабиги лъималги асир гьаруна, кинабго боцӀи-хазинаги нахъе босана. Энив ханасул тахидаги чӀана Махсумбек, шайх АхӀмадил вас иманлъунги чӀана. Абулмуслим шайх эз кинабго дагъистаналда тасарруф гьавуна. Цоял ккун, цоял чӀван росаби чӀунтизе гьарун тана. Эзул гӀадатги букӀана (бусурбабазул) жудоца бахъарабщинаб росулъ цо-цо хан толаан. АскӀовги толаан доздасан бергьунеб къадаралда жудорго солдаталги. Гьанже дов Шамхалги чӀван Гъумекиб шагьаралда кинабго ракьалъул харжги босана, бусурбабазул закатги босана. Эзиеги мутӀигӀлъана кинабго Дагъистан.\nЩибаб соналъ эсие рачӀунел харжазул баян: Къарахъ жамагӀатал – щунусго гӀиялъажо ва цо гӀала; Кусрахъ жамагӀаталъ – лъабнусго гӀиялъажо ва цо гӀала; Гъирим – ункънусго гӀиялъажо ва цо гӀала; ЧӀамалал – цо нусго гӀи; ТӀиндиб – къого оц; ГӀурчуб – нусиялда лъеберго гӀиялъажо; Хундерил агьлоялдасан – анкьнусго къали ролъулги, анкьнусго гӀиги, лъабго къали гьацӀдалги; ГӀандадеридаса – цо оцги анкьго буртинаги; Гъадариса ва ГьаракӀуниса – хундерил бугелъул бащадаб; Тумал – рукъалдаса цо-цо ккуйги, цо-цо къали ролъулги; Михахич – гьебго; Костек – рукъалдаса цо-цо ччугӀа; Таргъу – рукъалдаса кӀиго сахӀ пиринчӀул; Губдан – нусго кви; Хайдакъ – нусиялда лъабкъого гамуш; Ускушиб ва ГӀахъушиб – нусго оц; ХӀурахъ – рукъалдаса гӀабаси; ЦӀадахӀариса – кӀикъоялда анцӀго оц; ГьамчукъотӀи – анлъго хӀама; Бакълъулал – лъеберго оц; РицгӀор ва Мукракь – лъабкъоялда анцӀго кви; Кудалиса – нусго гӀалаги нусго чуги. Гьал киналго харжал щибаб соналъ ХӀамзатилги ГӀаббасилги лъималада гьоркьоб бикьулаан. Гьелдаса хадуб цо дагьаб заман ингун, дов Тушалде лъутун вукӀарав Суракъатил вац Байар вачӀана ЦӀунтӀаса бахъараб ГӀарчубе щвезегӀан боялги ракӀарун. Цо бецӀаб сордоялъ Хунзахъе лъугьана. РакӀал бусурманлъичӀого энир хутӀун рукӀарал чиязул рукъзабахъ боялги живгоги вахчун чӀана жудойго сверел, рес рекъезегӀан. Гьеб сордоялъ Абулмуслим шайхасул вас Абулмуслимида макьилъ бихьана капурзаби бергьун Хунзахъ ва гьениб пасалъиги ккун. Гьеб макьу бокьичӀогун эв радал вахъун Гъумекиве лъутана. КӀиабилеб сордоялъ капурзабаца эзул хан Амир АхӀмадги чӀвана. МагӀлумбекил вацасул васги чӀван эсул бетӀерги хъаладул къеда бан батун буго. Гьеб къоялъ киналго бусурбабазул къокъадул гӀемерав чи гъурана. Элги хадур мурадалде щвана, Баярги жиндирго инсул тахида гӀодов чӀана. Гьебмехалъ бусурбабаздаги эздаги гьоркьоб гӀемерал рагъал ккана, питнаби халалъана. Къоло ункъго сон бана гьедин. ЦӀакъ рeкъзабиги къварилъана, бетӀербахъиги захӀмалъана, рагъги чӀалгӀана. Гьанже гьезда иман лъун исламалъулгун маслихӀат ккана, жалги парахалъана. Гьелдасан цо дагьал сонал ингун Гъумекдерил ханазабаздаги Хайдакъалъул ханзабаздаги гьоркьоб питна ккана. Гьереси, мацӀ гьаби, мехтел эб гуребги пасалъаби ккана эниб. Хайдакъалъул ханазаби МухӀаммадханги, Амир ХӀамзатги хундерил ханзабахъе кӀанцӀана, жал эзийги гьедана щибаб жоялъе эзда нахърилълъинилан. Гьеб мехалъ эзда гьоркьобги Гъумекдерил ханзабазда гьоркьобги ккана гӀемерал рагъал. Цинги хундерил ханас ритӀана гӀакълуялъул бетӀергьаби Кавтар шагьасухъе - Турк вилаяталде рекъел гьарун. Элги гьеб заманаялъ ГӀумарасхӀабасул Халифаталъулъ рукӀана. Цинги эзул къотӀи ккана цоцазулъ рекъон кӀиязулго тушманзабигун рагъизе. Эзул амруги вацазул бакӀалде ккана. Кавтар шагьасги абуна хундерил ханасул яс жиндирго васасе. ЦӀар чӀван кӀиясго къабул гьабуна кӀияйго кӀиясего кьуна. Гьеб мехалъ Кавтар шагь Гъумекиве вачӀуна туркалгун цадахъ бакъбаккул рахъалдасан. СартӀанги вахъана хундерил вилаяталъул боялгун Хайдакъалъул ханзабигун цадахъ бакъшинкӀул рахъалдасан. Эв кӀиявго эниве, Гъумекиве, щвана итни къоялъ, эбги рамазан моцӀалъул тӀоцебесеб къо букӀана. Гьанже рагъана гьел мажгиталда тӀаса бугеб хъалаялда жанирги чӀун. Энив эзул шагьидлъана лъабкъого чи. Гьеб къагӀидаялъ жудорго рухӀалги кьун, боцӀиги кьун, рагъана сафар моцӀ щвезегӀан. Гьеб мехалъ гьел гьеб хъалаялдаса ратӀа гьаруна шамат къоялъ Гъумекги чӀунтизе гьарун. Гъумекдерил ХӀамзатилги, ГӀаббасилги наслуялъул ханзаби ракьалъул рагӀаллъабазде ккана. Хайдакъалъул ханзабиги эзул бакӀалда чӀана. Кавтар шагьги, СартӀанги жудорго ватӀаналде руссана. ХӀамзатилги ГӀаббасилги наслуялъул хӀакъикъат гьадин ккун буго. Гьелъул тарихги гьаб буго (718 / ) анкьнусиялда анцӀила микьабилеб сон буго.\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=ГІарабал&oldid=64014»\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 22:57, 12 Февраль 2016.


Ясазул мадраса къазехъин буго Кироваулалда\nДагъистаналъул прокуратураялда чанго гIунгутIи батун буго Гъизилюрт мухъалъул Кироваул росулъ букIараб руччабазул мадрасаялъул хIалтIуда жаниб. Гьелда бан гьеб цIалул идараялъул хIалтIи заманаялъ чIезе тун буго. Мадрасаялъул нухмалъулев рази гьечIо прокуратураялъ гIунтIизарулел гIайибазда.\nПрокуратураялъ абулеб буго гьеб мадрасаялъул гьечIин цIалул программа билълъанхъизабизе хIажалъулеб лицензияги, гьединго экстремисталъулаб магIнаялъул хъвай-хъвагIай бугеб литератураги батанин жидеда гьеб цIалул идараялда. Гьеб мадраса хIалтIулеб бугелда исана балеб буго ункъо сон.\n«Эркенлъи» радиоялъ бухьен гьабуна гьеб мадрасаялъул нухмалъулев МухIамадов Давудилгун. Гьес тасдикъ гьабуна прокуратураялъ кьураб баян, амма мадраса тIубанго къазе ккани диваналъул хIукму къваригIунин, жги гьединаб хIукму къотIун гьечIилан абулеб буго МухIамадов Давудица. Прокуратураялъ гьеб мадрасаялда халгьаби тIобитIун буго араб соналъул декабралда. ЦохIо прокуратура гуребги гьединго цIех-рехалъул комитеталъул ва хIинкъи гьечIолъи цIуниялъул хIалтIухъабиги, низам цIунулеб идараги, гьенире камурал чагIи рачIун рукIинчIин. Гьез щибаб рокъор рачIун гIадамазда гьоркьоб цIех-рех тIобитIун, мажгиталъуб чIухь бан кIудияб базар хIан букIанин гьел къоязилан абуна мадрасаялъул нухмалъулес.\nЛицензия мадрасаялъул хIакъикъаталдаги гьечIин, амма жидее гьелъул хIажалъи букIинчIелъулилан абулеб буго МухIамадов Давудица.\nМухIамадов Давуд: «Лицензия къваригIуна цIалул идара лъугIун хадуб гьелъ кинаб бугониги документ кьолеб бугони. Нижеца гьединаб документ, я диплом кьоларо. Гьаб мадраса буго мажгиталда цебе мактаб хIисабалда рагьараб бакI. Ясазда Къуръан цIализе, как базе, исламалъ чIужугIадамалда тIадаллъун гьарунщинал жал малъула нижер гьаниб. Гьединго гьанир кьола рукъариялъул, богогьанлъиялъул дарсалги.\nЭР: «РухIияб идараялъулгун дандгибан рагьараб мадрасайищ гьеб букIараб?».\nМухIамадов Давуд: «БукIинчIо. Гьеб букIана росдал гIадамазеги бокьун рагьараб бакI. Хадуб мадраса кIодолъизе лъугьиндал, лъабго тIалаялъул минаги гьелъул лъугьиндал, гIадамазе бокьуна рухIияб идараялъулги гьелдехун бербалагьи букIине. Нахъа цебе бокьараб ккезе бегьулелъул, идараялъул рахъалдаса документ букIине кколин абулеб букIана гьез. Гьединаб хIукмуялдалъун ахIун рукIана нижеца гьанире араб соналъ МахIачхъалаялъул аслияб мажгиталъул имам МухIамадрасул-хIажи СагIадуевги, муфтий хисулев Магьди-хIажи ГIабидовги. РачIун рукIана гьел гьанире, мадрасаялда гьабулеб хIалтIиги рекIее гIуна гьезие».\nГьеб мадрасаялда цIалулев рагIула 74 гIанасей чIужугIадан. Кироваулалдаса гурейги аскIор ругел росабалъа, Хасавюрт, ЦIумада мухъалдасаги рукIанин гьенире цIализе рачIунел руччабиян бицана Давуд МухIамадовас\nМадрасаялда экстремистияб литература батанин бураб жоялда тIасанги баян кьолаго гьес абуна цебеккунги гIемераб бахIс жинда тIасан ккараб «Крепость Мусальманина» абураб тIехь сабаблъун гьабунин прокуратураялъ жиндехун гьединаб дагIба.\nМухIамадов Давуд: «Гьеб тIехь гьукъараблъун рагIулаха нилъер аниб. Регулеб ва рахъунеб мехалъ бусурманчияс гьабулеб дугIаялъул хъван бугоха гьениб. Дица прокуратураялъул хIалтIухъанасда бихьизабуна гьеб, щибин гьаниб бегьулареб жо хъван бугебилан. Гьеб тIехь гьукъараб бугилан гьевги чIана жиндирабго ккун. КIиго гьединаб тIехь букIана мадрасаялда гьез дагIба балеб».\nГьединаб дагIба-рагIиги ккун прокуратураялъ заманаялъ чIезабун буго Кироваул росулъ бугеб руччабазул мадрасаялъул хIалтIи. Биччазе бугищ гьеб цIидасан хIалтIизе абураб суалги рагьараблъун хутIулеб буго.


Религия - Дин ва гIумру » Страница 8 » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nБерал - Аллагьасул нигIмат\nДобавил(а): Musa от 28-08-2013, 12:30\nХIарамалде балагьиялъ балагь бачIинабула\nНилъеца гIумру гьабулеб заман буго гIадамаз гьабулеб динги загIипаб, Аллагьасукьа хIинкъиги дагьаб, гIемерисезул ракIалги дунялалъул берцинлъиялъ бецц гьарураб. Гьелъие нугIлъи гьабулел хIужаби гIемер ругониги, жакъа бищун кIвар бугездасан ккола диналъул яцазул ретIа-къай.\nЖигьадалъул къагIидаби ва шартIал\nДобавил(а): Musa от 20-08-2013, 16:10\nСириялде инелде гIиллаги мурадги лъазе кола\nАхираб заманалда гIемер цIехолеб буго Сириялде, власталде данде рагъизе ине бегьулищин ва гьеб жигьад кколищин. Цо-цо баяназда рекъон, гьенир анцI-анцI, хIатта нус-нус нилъер ракьцоял рагъулел рагIула, руго чIварал ва лъукъаралги.\nИмам Шамилида цебе букIараб Имам Шамилида цебе букIараб\nДобавил(а): Musa от 22-07-2013, 22:42\nКIудияб мажгит барав ГIабидин – Дагъистаналда\n14 июналда, МахIачхъалаялда бугеб КIудияб мажгиталда рузманалда рукIаго, имам МухIамадрасулица лъазабуна жакъа нилъехъ гьоболлъухъ вугин гьаб мажгит барав, Турциялда гIумру гьабун вугев Сугъралъа наслабазул вас ГIабидин Сунгъур. КIалъазе рагIи кьедал ва бацIцIадаб магIарул мацIалда гьес кIалъай гьабидал, ракIалде ккана, Аллагьас хъван батани, гьевгун дандчIвазе кколин. Рузман лъугIун хадуб, ГIабидинилгун хъваш-башги гьабуна ва къотIи ккана итни къоялъ данделъизе.\nДобавил(а): Musa от 16-04-2013, 17:19\nЩайтIаналда кьабулеб цIал\nСловаралде балагьани, чIумазда абулеб буго "цо кварида хурал жал" абун. "ТагIлимул асмаи валлугъат" абураб тIехьалда имам Наввавияс хъвалеб буго: "Кварида хурал жал ругила гьел, лъикIлъиялъул агьлуялъ тасбихI гьабиялъе хIалтIизарулел". Гьелъул магIна ккола Аллагь рехсолел гIадамаз хIалтIизарулел жал ругин чIумалин абураб. ГIамрул вас ГIабдуллагьица бицун буго жинда авараг вихьанила кверазул килщал рикIкIун тасбихI гьабулев. Свалат-салам лъеяв аварагасул хъизан Сафиятица бицун буго: "Цо къоялъ авараг вачIана дихъе ва дида цебе букIана ункъазарго чамасдакIил мугь. Аварагас абуна гьеб щибилан. Гьал дир тасбихI бачунел мугьал ругин дицаги жаваб кьуна. Цинги свалат-салам лъеяв аварагас абуна: "Дуца гьебщинаб тасбихI гьабулебгIан заманалда, дуда цеве дун эхетараб лахIзаталъ, дуца гьабуралдасаги цIикIкIун тасбихI гьабуна дица", - ян. Свалат-салам лъеяв аварагас абичIо гьеб бидгIа бугин, бегьуларин. Гьес абуна: "…дун дуда цеве эхетараб лахIзаталъ дуца гьабуралдасаги цIикIкIун тасбихI гьабуна дица", - ян. Я, Бичасул авараг, гьеб дидаги малъейилан Сафиятица абидал, аварагас абуна дуца абейин "СубхIаналлагьи гIадада халкъигьи", - абун. ПалхIасил, аварагас гьеб бакIалда чIумазде инкар кквечIо.\nКак ахIи ва аварагасде свалат битIи\nДобавил(а): Musa от 8-04-2013, 13:42\nСуннатищ, лъикIаб бидгIайищ?\nСуннатаб буго как ахIулесе ва гIенеккарасе как ахIун хадуб ва гьединго къамматалда хадубги аварагасде свалат битIизе Муслимица бицараб хIадисалда рекъон: "Аварагас абунила: "Нужеда рагIидал будунас как ахIулеб, нужеца абе гьес абулелда релълъун, цинги нужеца диде свалатги битIе. Цо свалат диде битIарав чиясде Аллагьас анцIго свалат битIула. Цинги, нужеца дие василат гьаре, гьеб алжаналда бугеб манзилат, ай тIадегIанаб даража буго. Гьеб даража Аллагьасул цо лагъасе гурони букIине рекъоларо. Дир хьул буго дун вугин гьев, дие василат гьарарасе дир шафагIат щвела", - ян.\nЦIияб минаялъулги гIунгутIи камуларо\nДобавил(а): Musa от 1-04-2013, 15:08\nЦIунтIадерил исламияб тарих\nДагьаб цебе МахIачхъалаялда "Симол-пресс" типографиялда къватIибе биччана Сиражудин ГIалиевасул, МухIамадрасул ГIабдулаевасул ва Сиражудин ГIабдурахIмановасул авторлъиялда диниял суалал рорхараб "ЦIунтIадерил исламияб тарих" абураб басма.\nРухIияб гьунарги загьирияб гIелмуги\nДобавил(а): Musa от 1-04-2013, 15:06\nДиналъе кьураб гIумру\nЦIунтIа районалъул Цицалихъа ШагIбанил МухIамадил мугIалим вукIана Цебари мадрасаялда ГIабдурахIман. ГIагарал чагIазул бербалагьиялда гъоркь, Цебари МухIамадица бана 4-5 сон. ГIелмуялъе гьунар бугев ГIабдурахIманица мутагIилзабазда гIелму тIадчIун малъулаан. Гьелдаса хадуб, Шауриб район бахъизегIан, МухIамад Хъебалъ росдал мадрасаялда цIалана. Мударислъунги ГIалидибир (ГIалилов) вукIана. ТIарикъаталъул ижаза бугев устар ГIали вукIун, нахIю, сарфи, фикъгьи, мантикъ, хасго тасаввуф гIелмабазде мутагIилзаби цIана. Гьезда гъорлъ вукIана ШагIбанил МухIамадги.\nКIуядаса Рауп-хIажил мажгит\nДобавил(а): Musa от 1-04-2013, 15:04\nДагъистаналда тIоцебесеб букIин хIакъаб буго\nРадал-бакъанида, къотIносан унаго берцинго Къуръан цIалулеб чIужугIаданалъул гьаркьица лъалхъизарулаан росуцоял. Гьей гIаданги кколаан Жамалудинил яс, МухIамадил чIужу Сайгибат. Жамалудин вукIана КъахIиса ХIасан-устарасул мурид. Рагъде росги ун, Сайгибат лъабго лъимергун хутIана. Гьелъул рос нахъвуссинчIо. ИсмагIил, Рауп, яс ПатIимат Сайгибатица гIезаруна. Васал гIола, уна армиялде ва росулъе тIадруссинчIого магIишат гьабизе чIола шагьаралда. ПатIимат хIалтIула колхозалда ва эбелалъул тIалаб-агъазги гьабун, росулъго чIана. Раупица исламияб дин гьитIинго лъазабуна. Гьес бицана армиялдацин как течIин. Лъеберго соналъ шагьаралдаги хIалтIун, гьев росулъе гочана 1987 соналда ва мажгит базе лъугьана. Жеги пачалихъ биххилелде исламалде дандечIараб компартиялъул бищун цебесеб кьерда букIараб Гъуниб районалда, КIуяда росулъ, 1989 соналда мажгит рагьула ва гьениб как бала. Подробнее


«Къункърабазулгун» къо-лъикI гьабуна\nКотяков: в структуре бедности в России семьи с детьми ...\tМинистр труда и ...\t- 21 окт 2021\nГIелмиябгун сах гьариялъул мурадалда рагьараб «Журавли» комплексалъ медиказегун гIалимзабазе лъазабураб акция ахиралде щвана.\nИсана кIиабилеб сон букIана гьеб тIобитIулелдаса. Комплексалъул бетIергьан Шангъодаса МухIамад МухIамадовасул ресалдаса чIобого гьениб сахлъи щула гьабуна нилъер улкаялъул щибаб регионалдаса гIадамаз. МГУялъул профессорги физикаялъулгун математикаялъул гIелмабазул докторги ккола гьев.\nГъоркьисала «Журавли» комплексалда хIухьбахъи гьабуна «красная зонаялда» хIалтIарав 623 медикас, исана - ункънусгоялдаса цIикIкIун чияс.\nГьединаб акция МухIамад МухIамадовас байбихьун букIана жиндирго эбел кIикъогоялдаса цIикIкIун соналъ Гъуниб районалда тохтурлъун хIалтIулей йикIиналъ (гьелъ гьарун бугоан васасда ковидалда данде рагъ барал тохтурзабазе хIухьбахъизе ресал чIезареян). Исана гьес гьенире ахIана лъай кьеялъул системаялдаса вакилзабиги, щайин абуни жиндирго эмен учительлъун хIалтIулев вукIун.\nХадусеб нухалда гьел гIалимзаби, медикалго гIадин, гIемер ахIизе ругин санаториялдеян бицана М. МухIамадовас. Гьесул пикруялда рекъон, жеги букIине кколеб куцалда къимат кьун гьечIо гIалимзабазе:\n«Zoomалдасан лекциялги цIалун, тIубарал моцIаз рокъоса къватIире рахъине рес гьечIого руго профессорал. Гьединлъидал гьезиеги реабилитация хIажат буго».\nАкциялъул координатор ккола цеве ДРялъул бетIерасул управлениялда хIалтIарав ГIалибег ГIалиев. Гьес бицана жинца валагьулев вугила хадубккунги гьеб иш халат бахъинабизе рес бугев гIадав чи, амма жеги ватулев гьечIила. Масала, РФялъул Пачалихъияб Думаялде, ДРялъул Халкъияб Собраниялде кандидатураби лъурал дагъистаниял.\n«Дица гьезда абуна нуж рукIунин халкъалъулгун бухьен кквезе кколилан бицунел, гьедин батани, рачIайинха «Журавли» комплексалда хIухьбахъулеб халкъги бихьизе, гьездаса унти бахунарилан. Гьебали гьанир ковидалъ унтарал тохтурзаби сах гьарулел рагIулилан къватIул харбалги риччан рукIана, гьединлъидал уборщицабилъун хIалтIизегицин рачIунел рукIинчIо гьанире цо заманалда гIадамал.\nПалхIасил, халкъалъулгун бухьеназул хIакъалъулъ чIахIи-чIахIиял харбал рицунел кандидатазул цонигияс рахъкквечIо гьаб акциялъул», - ин бицана ГIалибег ГIалиевас.\nГьезие мисаллъун ГIалиевас рехсана гьеб комплексалъулгун лъикIаб гьудуллъи бугев миллияб политикаялъул ва диниял ишазул рахъалъ ДРялъул министр Энрик Муслимовги, МахIачхъалаялъул кIиабилеб больницаялъул бетIерав тохтур МухIамад ИмангIалиевги, цогидалги.\n«Пандемиялъул заманалда нилъеда рихьана гIадамазул къуваталги загIипалги рахъал. Гьедин гьаб комплексалъул бетIергьан МухIамад МухIамадовасги загьир гьабуна жиндир бищунго сахаватаб гIамал», - ин абуна Энрик Муслимовас.\nМухIамад ИмангIалиевас абуна жинда жеги рагIичIин нилъер улкаялда гьединав меценат цойги вугевищали – кIиго соналъ тIатIалаго чIорого медикал къабул гьарулев. Гьединлъидал улкаялъулги республикаялъулги медицинаялъул хIалтIухъабазул рахъалдасан МухIамад МухIамадовасе ракI-ракIалъулаб баркала кьуна гьес.\nГьаб нухалда гьеб комплексалда сахлъи щула гьабурал Россиялъул регионаздаса тохтурзабазда гьоркьор руго Мытищи шагьаралъул больницаялдаса тохтурзабиги. Гьенив бетIерав тохтурлъун хIалтIулев вуго нилъер республикаялдаса чи (МухIамад МухIамадовасулги гьудул-гьалмагъ). Гьесул заместитель Сергей Якушевас бицана жидеда цадахъ хIалтIулел ругила Гъизляралдасаги Буйнакскиялдасаги тохтурзаби. Гьезул гIагарлъиялъги гьудул-гьалмагълъиялъги жидее гьаниб кIудияб гьоболлъиги гьабунила, тарихиял бакIалги рихьизарунила.\nТIадеялъул гьеб акция халкъазда гьоркьосеблъун лъугьинеги рес буго. Гьедин бицана МухIамад МухIамадовас. Гьединаб пикруялде вачIун вуго гьев дунялалъул цогидал улкабазда ругел лъале-хъвалезги гьудул-гьалмагъзабазги гьесухъе рачIарал кагътаздаса хадуб.\nАкциялъул ахиралда комплексалда хIухьбахъаравщинав чиясе рикьана Баркалаялъул кагъталги.\nПрочитано 122 раз\tПоследнее изменение Пятница, 10 сентября 2021 13:30\nДругие материалы в этой категории: « «Дун хекко тIагIине вачIарав гьечIо»\tМиллияб хаслъи ва инсанасул ихтиярал »\n09:53, 21 октября 2021, 4\nКотяков: в структуре бедности в России семьи с детьми составляют 80%\n09:34, 21 октября 2021, 6\n09:18, 21 октября 2021, 8\n08:33, 21 октября 2021, 16\n19:57, 20 октября 2021, 78\n17:02, 20 октября 2021, 93\n16:42, 20 октября 2021, 86\n16:33, 20 октября 2021, 94\n16:19, 20 октября 2021, 93\n16:14, 20 октября 2021, 143\n16:10, 20 октября 2021, 88\n15:50, 20 октября 2021, 98\n15:36, 20 октября 2021, 134


Жамаг1аталъул газа... - Мои статьи - Каталог статей - Авар мац1алъул ва адабияталъул муг1алимзабазул сайт\nСуббота/Шамат, 21.04.2018, 18:12\nЖамаг1аталъул газа кьурдаги...\nК1к1уяда росу бикьула лъабго бут1аялде(Агъада, Кьогъоб, Г1урала), лъабго школаги буго, щибаб бут1аялда ругел г1адамазул г1амал-хасиятцин буго бат1и-бат1ияб, цо росулъа чийищ гьалин ккела лъаларезда. Амма т1аде къо бач1ани киналго цолъула цо рокъоса чи г1адин. Росу г1уц1ун буго 77 кули данделъун. Росулъе ругел нухал рук1ана квешаб унтилъун кидаго. Мух1амадкамилица (Аллагь жиндаги наслабаздаги гурх1аяв) гьеб иш хисизабуна росдае лъик1аб рахъалдехун. Г1арцул рахъалъ ва х1алт1улеб техникаялъул рахъал х1ажатабги ч1езабун, гьесул вац Къурбайлас нухмалъиги гьабун росулъе бугеб нухда асфальт лъуна. Гьанже бокьарав балагьизе бегьула, тахшагьаралда ругездасацин лъик1ал нухал руго. Амма росулъ жаниб асфальт т1езе рес ккеч1о, щай гурелъул, масала Агъаделъ бугеб нух толаро лъараца цадахъ Каспий х1оралде босун. Киналго агъадисезул нухал гьанже мореялъул т1инда ратизе руго. Картаялда "речка Куядинка" абун бихьизабун буго нижер лъар, нижецаго К1удияб гьар абула. куядинка щай хъварабниги лъаларо, речка куядинец хъвач1ого, гьалъуб ц1олъиялъул г1аламатал картографазда рихьараб къаг1ида, г1умру росулъ араздацин рихьмч1ел. Бат1аго к1удияб гьеб гьеч1о, к1одолъула гьеб ц1ад бан хадуб. Цо нухалъ лъар рек1ун цебе бахъизабизе к1веч1еб автобусцин ана гъобго Каспиялде босун. Г1ажаибго к1одолъун ва гьалаглъун бач1уна ц1ад бан хадуб гьеб гьит1инабго лъар, гьелда цебе батуларо щибго. Цебе батараб, жамаг1аталъул х1ама-бече бук1а, цогидаб бук1а, кинабго шагьаралде уна босун. Г1адамал шагьаралде гочиналда г1айиб щиб, х1айваналгун машинабицин унел руго нижер гьенире. Лъараца хвезабунщинахъе нух къач1алел, рачлихъе щвезег1ан х1арщулги ц1ун, жамаг1атги бук1унаан.\nГьедин бук1ана исана сон щвезег1ан. Росдал администрациягун жамг1ияб данделъиялда гьеб лъаралдаса цебе кьо лъезе х1укму гьабуна. Гьеб х1алт1и т1аде босана жамг1ияв х1аракатчи Ах1мадханов Г1умарасх1абицаги Г1алиев Лабазаницаги. Росдал администрациялъги, жамаг1аталъул щибав чиясги бажарарас бажарараб кумек гьабун гьанже раг1алде бахъунеб буго гьеб лъик1аб иш. ИншаАллагь бахъагиха.\nКутакалда гьаб агъадисезул жамаг1аталда рак1 рекъола дир. Щиб гьабулеб бугониги цолъула. Цо дунг1адав ц1одорав чиясда нахъ рилълъуна. Ц1одорав щвеч1они г1адалавги дун г1адав вокьула гьазие. Гьедин кидаго цолъун, рекъон х1алт1ун нижеца ц1унана росу вагьабизмадасаги, бюрократизмаялдасаги, коммунизмалдасаги. Лъуг1изабуна росулъ г1адамал мехтизарулеб лъамалъаби ричулел тукаби. Гьекъолел чи гьанже г1арац кьун ралагьаниги ратуларо росулъ. Лъаларо дикьа бахчун бугищали гьедин иш, батаниги гьебги якъинлъарабго лъуг1изабила нижеца. Муг1алимзабаз "взятка" босулин цо-цо шагьаралъулаз бицунаго г1ажаиблъула, киндай гьеб бук1унеб? Росулъ лъабго школа буго, жеги ккеч1о цониги муг1алимасухъа гьединаб къабих1аб иш. Дида лъала анлъго моц1алъ харжги кьеч1ого рук1аниги, цониги муг1алим х1алт1уде вахъинч1ого ч1еч1о. Ц1ик1к1араб к1вар кьола муг1алимзабазги умумузги тарбиялъулаб рахъ ц1ик1к1инабизе лъималазул. Школазда гьеч1о цониги сигарет ц1алев ц1алдохъан. Цониги ц1алдохъан гьеч1о милициялъул х1алихьатал лъималазул хъвай-хъваг1аялда гъорлъ. 35 сон росулъ баниги жеги вихьич1о цо къоялъг1аги жиндаса к1удиясде данде к1алъалев. К1удияв т1аде щвани, т1аде рахъун бак1 кьола. Нухда данде ккани адаб ц1унун к1алъала. Мадугьалихъ кумек х1ажалъани, хобалаздаса хваралцин рач1уна кумекалде, ч1агоязул бицинего бицинаро.\nМашаАллагь, гьадинаб щущараб росулъ, гьадинаб гъункараб жамаг1ат бижи буго унго-унгояб Аллагьул х1алк1вей.\nДун ч1ух1ула дирго жамаг1аталдаса. Нухда ватарав лъимада цо щиб бук1аниги къвариг1елалъ вит1изеян абуни, бицун лъуг1иналде къвариг1елги т1убан т1ад вуссуна, х1алч1ахъадал.\nИншаАллагь, хадубги лъик1лъун гурого квешлъугегиха.\nХ1утниса Шамил, дуг1а гьабе цо, кинабго хъвараб рекъон кколеб.


Бор-машинаялъукьа щивго хIинкъуларо\nДагъистаналдаги хIалтIизабула, чIандероялда титаналъул магIалги кьурун,гьезда тIад чIухIарал цаби ххолеб къагIида\nЦаби-гIусал цIунизе, къачIазе ва цIигьарун лъезе кколеблъи лъаларев чи ватиларо. Амма, гьедин бугониги, цаби-гIусазде кьолеб кIвар нилъер чучаб букIуна. Гьединлъидал, гьел цIунизеги, гьезда хадуб хъулухъ гьабизеги кколеб къагIидаялъул бицун, нижеца гара-чIвари гьабуна ДГМУялъул чIандерабазулгун гьумералъулаб кафедраялъул стоматологияб хирургиялъул заведующий, профессор ГIабудало Асиятиловасулгун.\n- ГIабудало, кинаб къимат дуца кьолеб дагъистаниязул цаби-гIусазул сахлъиялъул жакъа бугеб ахIвал-хIалалъе?\n- Жакъа дагъистаниязул лъабго-ункъо проценталъул гурони унго-унголъунги сахал цаби гьечIин абизе бегьула. 96-97 проценталъе хIажат буго стоматологасул кумек.\n- Абула нилъер республикаялда стоматологияб хъулухъ цIакъго нахъеккун бугин. БитIун бугищ гьеб?\n- Жакъа республикаялда гьеб хъулухъ кIийиде бикьун буго: гIага-шагарго гьелъул бащалъи буго пачалихъалъухъ, цогидаб бащалъи - жалго бетIергьанал чагIазухъ. Ахирисезул хIалтIиги квеш гIуцIун бугин абиларо: гьезул руго гьаб заманалъул алатал, хIалтIулел руго лъикIаб лъайгун махщел бугел специалистал. Амма камуларо лъайги мукъсанал, махщелги гьечIел тохтурзабиги. Гьезул гъалатIал ритIизариялъул хIалтIиги нижеде ккола. Щибаб итни къоялъ республикаялъул бетIераб больницаялъул чIандерабазулгун гьумералъулаб хирургиялъул отделениялда хал-шал гьабулаго, дандчIвала гьез «сахгьарурал ва къачIарал», жаниб рецIцI ккарал, би чвахулел, чIандеро бекарал, ай цIакъ захIматаб хIалалде ккарал унтарал. Гьебги буго жалго бетIергьанал кабинетазда хIалтIулел тохтурзабазул тIаса-масагояб хIалтIул хIасил. Гьезде дандеккун пачалихъалъул поликлиникабазда хIалтIи лъикI гIуцIун буго, гьениб букIуна тохтурзабазул хIалтIуда хадуб кидагосеб халкквейги. Советияб заманалда стоматологиялъулаб хъулухъ сагIат гIадин хIалтIулеб букIана. Жакъа пачалихъияб стоматологиялъулаб хъулухъалда хIалтIи гIуцIиги, гьелъул даражаги, ресу-къазе гьабулеб бигьалъиги гIемерго хашлъун буго. Масала, СССРалъул заманалда инвалидазе, пенсионеразе кинабго хъулухъ чIобого гьабулаан. Протезалги чIорого лъолаан. Гьеб кумек хIукуматалъ къотIизабуна, амма гьелде хIажат бугел мискинзаби абуни, республикаялда цIакъ гIемер руго.\n- Ца къачIазе яги протез лъезе кколеб бугони, мунго лъихъе унев, дурго хъизамалъул чагIи кире ритIулел: пачалихъиял поликлиниказдейищ яги жалго бетIергьанал чагIазул кабинеталдейищ?\n- Жалго бетIергьанал кабинетахъги хIалтIулел руго цIакъ лъикI хIалтIи гIуцIарал, камилаб лъайги махщелги бугел специалистал. Масала, гьенир цо-цоязул бугеб визиограф абулеб аппараталъ мониторалъул экраналда рихьизарула флюорографиялъ цаби-гIусазда жанир рихьизарулел киналго гIунгутIаби. Гьединго гьелъ бихьизабула цаялда пломба лъеялъул ва гьеб сахгьабиялъул даража. Пачалихъалъул цониги кабинеталда гьеб алат гьечIо. Амма нижер тохтурзабазул лъай-махщел киназдаго лъала, гьезул хIалтIул даражаялда хадуб халкквейги жавабчилъиги чIезабун букIуна. Гьеб кинабгоги хIисабалде босун, щивав чияс жинцаго балагьизе ккола лъикIаб клиника ва лъай-махщел бугев тохтур. Дицаги гьедин гьабула.\n- Чан сон байдал инсан цаби-гIусазул тохтурасухъе ине кколев?\n- Лъабго-ункъо сон барабго, лъимер лъималазул поликлиникаялде, ай цабзазул тохтурасухъе бачине ккола. Рахьдал цабзазул тIалаб гьабичIого тезе бегьуларо. Гьел гьетIун рижани яги гьезул хIанчIи (прикус) мекъи бугони, гъалатIал тохтурасги ритIизаричIони, хадур рижулел цабиги гьединалго рукIуна.\n- Ахирал соназда цаби ритIизаризе ва гьезул гIунгутIаби рахчизе гIолилаз цабзазда тIад лъолел ортопедикиял капал, брекетал, скобаби гIадал жалазул пайдайищ бугеб заралищ?\n- Брекетал гIатIидго хIалтIизарула, гьез лъикIаб кумек гьабула цабзазул хIанчIи битIизабизе, гьезул пайда ккечIони, операция гьабизе ккола. Скобабаз ритIизарула гьетIарал ва мекъи рижулел цаби. Жидерго гьими берцинлъиялъе, цо-цо гIолилаз цабзазда тIад ххола пластмассая-лъул капаби, ай шинал. Гьел гьарула цебеккунго рахъарал цабзазул халипазда рекъон. Гьел кидаго цабзазда тIад тезе бегьуларо, щайгурелъул гьезда гъоркь хутIула кванил хутIелал, хIацIу, гIемерлъула заралиял микробал, гьелдалъун кIалдиса квешаб махIги бахъуна. Капаз кумек гьабула лъималазул цаби ритIун рижизариялъе, амма гIолилазе, хасго чIахIиязе гьезул кинабгIаги хIажалъи букIунаро.\n- Цебе республикаялъул газетазда гIемер хъвалеб букIана профессор МухIамад Макъсудовас гьабзазда цIиял цаби рижизарулеб къагIидаялъул хIалбихьиял тIоритIулел ругилан. КватIичIого рес букIине бугин гьеб къагIида гIадамазда цIиял цаби рижизариялъе хIалтIизабизегиян. Жакъа гьелъул хIакъалъулъ бицунеб жого гьечIо…\n- РукIана Макъсудовас цабзазул клеткабаздаса цIиял цаби рижизариялъе тIоритIулел рукIарал хIалбихьиязул хIакъалъулъ бицунел макъалаби. Гьведул чIандероялъул тIомги къотIун, рокьода тIад гьес лъолаан таращалъул цаялдаса къотIараб цо чанго клеткаялъул кесек. Гьелдаса цIияб ца бижула, амма гьелда рокьолъе лъугьунел кьалбал рижизарун бажаричIо, тIадго бижараб ца, дагьабниги хIалккани, бортун унаан. Рокьолъе кьалбал лъугьинчIеб цаялъул пайда щибха букIинеб? Къокъго абуни, гьел хIалбихьиял рехун тана.\n- Жакъа Дагъистаналда ссиялда (модаялда) буго ресалда ругел чагIаз, рокьолъеги кьурун, чIухIарал цаби лъолеб къагIида (имплантация). Нилъер гьаниб гьеб хIалтIи кин гIуцIун бугеб? ГIадамал рази рукIунищ гьединал цабзаздаса?\n- Имплантация ккола цIакъ гIадатияб операция. Дагъистаналда гIезегIан гIатIидго хIалтIизабула, чIандероялде титаналъул магIалги кьурун, гьезда тIад чIухIарал цаби ххолеб къагIида. Гьелъул цIакъ лъикIаб хIасилги кколеб буго. Микьго-ичIго соналъ цере дир гIагарал чагIаз лъурал имплантаздаса гьел рази руго.\n- Ахирал соназда, цебе букIинчIеб, щиб батIияб-цIияб жо бачIараб стоматологияб хъулу-хъалде гъорлъе?\n- ГIемерал ресазулал цифровиял алатазул, къуватал дарабазул ва материалазул кумекалдалъун тохтурзабазе рес щвана цаби сахгьариялъул, пломбаби ва цIиял цаби лъеялъул хIалтIул даража борхизабизе. Гьединго тIубанго «хIатIазда эхетана, чIандероязда кьурун, чIухIарал цаби лъолеб цIияб къагIида»...\nЦере гIадамал бор-машинаялдаса цIакъ хIинкъулаан. Жакъа стоматологасухъ руго унти къатIизабулел къуватал дарабиги, цо укол гьабуни, бор-машинаялъ щиб операция гьабуниги, унтиги лъаларо.\n- Щивав чияс цаби-гIусазе хъулухъ гьабула жиндаго лъалеб къагIидаялъ. Стоматологияб гIелмуялъ цаби-гIусал кин рацIцIине кколин малъулеб?\n- ГIемерисез цаби чурула цо-кIиго минуталда жаниб, гьебги цебесеб рахъалда щеткаги лъулъан. Цаби рацIцIине ккола къватIисанги жанисанги щуго-анлъго минуталъ. Цабзазда гьоркьоб къарал кванил хутIелал нахъе гьаризе хIалтIизабизе ккола цабзазул кун. Цаби-гIусал, кIал сахго цIуниялъе кумек гьабула эликсираз, кIал ххулулел лъиназ.\n- Цаби-гIусал унтарал чагIазда щиб малъилеб, кинаб гIакълу гьезие кьелеб?\n- Цо-цояз, жидеего гIарац щвеялъул мурадалда, цаби-гIусазул бакIалда щагIил коронкаби лъола. Цо кьибил бугел цабзазда тIад гурони щагIил коронка лъезе бегьуларо. ГIусазда тIад лъун гьел чIоларо. Къокъго абуни, щагIил коронкаби лъелалде цебе анцIго нухалъ ургъизе ва лъикIав специалистасда дандбазе ккола.\nЖалго бетIергьанал чагIазул кабинетазул аслияб масъала ккола гIарац гьаби. Гьединлъидал, «зулму гуро, хIал гуроян» абухъе, къваригIел бугелги гьечIелги хъулухъал гьаризе тIамула. Цин ине ккола пачалихъалъул поликлиникаялде бугеб хIакъикъат лъазабизе, гьениб ракIрекъараб хъулухъ щвечIони, жалго бетIергьанал чагIазул поликлиникаялдеги ине бегьула.\nПрочитано 264 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 11 марта 2019 14:52\nДругие материалы в этой категории: « ХХI гIасруялъул эпидемия\tТохтурасул малъа-хъвай »


15 000 чи вугеб хасаб сияхI\nДагъистаналда экстремистиял сияхIазде росаразул къадар 15 азарго чиясде бахун бугин абурал баянал кьолел руго республикаялъул прокуратураялъ.\nЦадахъго, цересел соназда данде ккун, хасал сияхIаде росаразе ругел санагIатбахъиял гIемерлъулел ругин абулеб буго гьел сияхIазда ругел гIадамаз.\nДагъистаналда низам цIунулезул хасал сияхIалде росарал гIадамазул къадар 15 азарго чиясде бахун бугин лъазабуна Дагъистаналъул прокуратураялъул вакилас тIоцебесеб марталда тIобитIараб «ИГИЛ-маркетингалъулаб проект» абураб данделъиялда. Гьел кколел руго официалиял баянал Прокуратураялъ кьолел.\nГьелдасан бихьулеб бугин, жамгIияталда жаниб радикализация секьулеб гьечIолъи гIаксалда, сияхIалде росаразул къадар цIикIкIунеб бугин абулеб буго адвокат Исрафил Гададовас.\nГIолилал радикализациялде цIалел хIужаби кколила ришватчилъи, ритIухълъи гьечIолъи ва къанунал хIалтIуел гьечIолъи.Гьелда тIадеги, жалго низам цIунулезул сияхIалде ккаразда жидедаго лъалеб букIунарила цо-цо мехалда жал гьеб сияхIалда рукIин.\nГIицIго ахираб ункъо соналда жанив 7000 -гIан чи ккун вуго гьеб хасаб сияхIалде. Цере чанго моцIида жанир цоцIул полициялъул бутIаялде ахIун, яги телефоналъ кIалъан хутIулел рукIун ратани сияхIалде росарал, гьанже гьедин тIуралел гьечIин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Хасавюрталдаса гьединаб сияхIалда ругезул цояв ХIажимурад АхIмадовас.\nХIажимурд АхIмадов: «Цере щуго-анлъго моцIида жанир цоцIул ине кколел рукIун ратани полициялде, яги щибниги ккани жидецаго ахIулаан гьез, гьанже анкьида жаниб кIицIул ине кколел руго ниж, яги гьенире рачIине рес гьечIони кIалъан кир ругел, щиб гьабулел ругелали мухIканаб хIисаб кьезе кколеб буго. Щай гьединаб низам чIезабун бугебин цIехараб мехалда гьелъиеги жаваб щвечIо нижее.\nЦо заманалда Дагъистаналда гIемер кьвагьа-гIанхъиял кколеб, гIадамал чIвалеб мехаллда щибаб лъугьа-бахъиналдаса хадур сордо-къоялъул батIалъи гьечIого тревогаги кьун рахъинарулел солдатал гIадин нижги рахъинарулаан полциялъулаз. Гьоркьо-гьоркьор бакIалъул полициялъулав кIалъан вачIунаан кив вугев, щиб гьабулев вугевилан абун.\nЦо-цо гьезул кагътазда гъулбасизе полициялъул бутIаялдеги ине кколаан. Гьанже гьез багъаризабулеб бугеб жо гьеб гIорхъолъа араб иш буго. Ниж такъсирчагIийищ ругел. Гьанже хIухьел цIазего тезехъин гьечIо нижее. КъваригIел ккун росулъа къватIиве аниги яги хIалтIизе батIияб бакIалде аниги гьеб полициялъул бутIаялде ниж рачIинчIони Сириялде арал чагIи кколел руго ха, гьезул пикруялда рекъон».\nРуго хIужаби хасал сияхIаздаса гIадамал рахъиялъулги, амма гьеб гIададисеб иш бугин, масала цоцIул хасаб сияхIалде ккун, гьениса нахъе вахъарав чи нахъеги гьебго сияхIалде восун ватулин баян гьабуна адвокат Исрафил Гададовас.\nИсрафил Гададов: «Руго гьел сияхIалдаса рахъиялъул хIужаби. Гьелиъе килщазул лъалкIал рахъизе ккола, мадугьалдабазул рахъалъ мун кинав чи вугевали бицунеб хъвай-хъвагIай ва гьединго имамасул, яги РухIияб идараялдаса мун радикалиял чвахиязул рахъ кколев чи гьечIилан кагъат босизе ккола. Гьел киналго документал мухъалъул Жанисел ишазул бутIаялде кьола.\nГIемерисеб мехалда гьез инкар гьабула сияхIалдаса рахъизе, цинги диваналдаса тIалаб гьабула. Амма, сияхIалде цоцIул восарав чи нахъеги восула, гьеб буго мугьру.\nНухдаса унаго, дур мегеж бугонани мун вачуна Жанисел ишазул бутIалде ва цIидасан хъвай-хъвагIай гьабула. Гьеб буго хIасил гьечIеб жо. ХIукуматалъе хIажат гьечIо жакъа гьеб ахIвал-хIал хисизабизеги. Гьаб бугеб хIал республикаялда цIуни хIажатал гIадамал руго».\nИнсанасул ихтиярал цIунулеб «Мемориал» гIуцIиялъул Дагъистаналда бугеб бутIаялде цIакъ гIемер рачIунел руго гьел хасал сияхIазде росиялдаса разигьечIезул гIарзал. «Мемориал» гIуцIиялъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул нухмалъулев Сиражудин Дациева баян гьабухъе, ахираб заманалда низам цIунулез цере ккарал чагIиги росулел руго гьеб сияхIалде, гьеб хIужа тасдикъ гьабулила цо-цо мехалда чиясда жиндагогицин лъалеб букIунгутIи гьев гьединаб сияхIалда вукIин.


Ксенофобазе хъулухъазде нухал къазе руго\nЧиясул миллаталдехун яги диналдехун рокьукъаб бербалагьи загьир гьабурал гIадамал хIукматалъул жавабиял хъулухъазадаса эркен гьаризе ккелъул суал борхун букIана дагьаб цебегIан улаялъул регионал церетIеялъул министерлъиялда тIобитIараб данделъиялда. Улкаялъул политолгазугун экспретазул цоккураб пикру гьечIо гьеб суалалда тIасан.\nГьеб пикруялъул рахъ кколеб буго гIемерисел экспретазги, амма щивас загьир гьабулеб буго жинди-жиндир пикруги. Мисалалъе жамгIияталъулго гIунгутIаби лъазари абураб централъул вакил Малахов Владимирица рикIкIунеб буго ксенфобиял кIалъаял гьарулел хIакимзабазда хадуб хIукуматалъ гуреб жинцаго жамгIияталъ кквезе кколин, миллаталдехун рокьукълъи загьир гьабулел чагIазе тамихI жинцаго халкъалъ къотIизе биччайилан абулеб буго экспертас.\nМиллатазда гьоркьор ругел тунка-гIусиязда хурун къабул гьарурал къанунал пачалихъалда гIезегIан ругин, гьединлъидал пачалихъалъул хъулухъчагIи ратIа гьарулел цойги къанун хIажат гьечIеблъун бихьулеб буго ХIажимет СафаргIалиевасда. Пачалихъияб Думаялад миллиял суалазул рахъалъ комитеталъул нухмалъулев ккола гьев, регионалияб министерлъиялъ загьар гьабураб пикру гIумруялде бахъинабизе гьелъул нух цIакъго чIедераблъун бихьулеб буго гьесда.\nАмма ксенофобазда хурхун загьир гьабураб пикруялъул бищунго рахъ кколеб буго политолог Максим Шевченкоца, гьединго гьев ккола инсанасул ихтияразул рахъалъ россиялъул Президентасда цебе бугеб шураялъул вакилги. Миллатазда гьоркьоб рагъулал тунка-гIусиял цIикIкIинчIого рукIиналъе кIудияб квербакъи букIине бугин гьеб къануналъул.\nГIемер миллатазулаб улкаялда цIакъ кIвар бугеб суал колин гьебилан абуна «Эркенлъи» радиоялъе Дагъистаналъул Халкъияб мажлисалъул депутат Абармкина Маринацаги. ГIолилазул туризамалъул рахъалъ комиттеалъул нухмалъулей ккола гьей. Жиндирго пикру гьадин загьир гьабуна гьелъ\nАбрамкина Марина: «Дицани абила къануналда рекъон гуреб, нилъерго намус-яхIалъул мисалалда рекъон риччазе бегьуларин гьединал гIадамал хIукуматалъул тахбакIаздеян. Гьавураб къоялдаса байбихьун лъимаде кьолеб тарбиялдасанго байбихьизе ккола инсан хIакъир гьавулеб рагIи абизе бегьулареблъи гьесда бичIчIизабизе. Жибго гьеб рагIул магIнаялъухъ хал гьабун хIисабалде босизе дунялалъул бокьараб пачалихъалда хIалтIизабизе бегьулреб рагIи гьеб букIин. Цоцазул адаб-хIурмат гьабизе ругьунлъизе къваригIун буго нилъе киназего, гьеб мехалда рукIалиде бачIине буго кинабго».\nАмма жураналистка Анохина Светланаца тIубанго разияй гьечIо гьеб пикруялда. Гьелъул рагIабазад рекъон халкъалда жеги рагIа-ракьанде щун бичIчIулеб гьечIо ксенофобия абураб рагIул хIакъикъияб магIна. Гьелъ ракIалде щвезабуна Дагъистналда къватIире ричале чанго батIиял газетазда жий хIалтIулеб мехалъ жинда гIемер дандчIванин ксенофобиялъул кьучIалда хъварал макъалаби, амма аслияб куцалда кинаб бугониги миллаталда яги диналда дандечIарал гурел гьел макъалабаз газета цIалел ахIулел рукIанин миллияб рокьукълъи куцазе, амма тIалъиялъги гьеб саулаладехун тIаса-масаяб бербалагьи гьабун толеб букIанилан бицана гьелъ.\nАнохина Светлана: «Дун божуларо нилъер улкаялда гьеб къанун хIалтIилин абараб жоялда, щайгурелъул пачалихъалъулаб кIваралда рекъон хIадур гьаруниги, цогидал къануналги хIалтIизе риччачIеб куцалъул мисалал гIемер ругелъул нилъер гьанир. ЛъикI буго, бищунго гIемер миллияб рокьухълъи загьир гьарулеб магIнаялъул кIалъаял гьарулев Жириновскиясе гьабуниш цониги нухалъ гIадлу? Гьалдаса хадуб гьабилиланги кколаро, гьедин федералияб даражаялдацин хIалтIулареб къанун республикаялдаги кинха хIалтIилеб?»\nХIакъикъаталдаги лъикIаб хабар бугоанин гьеб Кавказалъул миллтазул ихтиярал цIуниялде ахIулеб къагIидаялъ хIадур гьабизе батани, амма жиндир щаклъи бугин тIалъиялда ругел батIияб партиялъул вакилзабаз политикиял мурадазе гIололъун бицунеб хабар гьеб батилин абун бицана «Эркенлъи» радиоялъе Ибрагьимов Бадрудиница. Гьев ккола Гуржиялда ругел магIарулазул вакил, гьанже МахIачахъалаялде гочун гьенив гIумру гьабун вугев жамгIияв хIаракатчиги.\nИбрагьимов Бадрудин: «Миллатал батIи-батIиял ругониги нилъ руго цо улкаялъул гIадамал. Амма дагъистан бахун къватIирехун ккедал тIоцере нилъерго чагIаз гьабула квал-квал, гьеб буго дие бокьулареб жо. Гьединал гIунгутIаби лъугIизариялъе кIудияб пайда букIинаан гьеб къанун хIадур гьабуни».\nМиллатазда гьоркьо рекъел букIинаби абураб суалалде цIакъ кIвар кьолеб буго ахираб заманаялда Россиялъул хIукуматалъги. Исана марталда тIобитIараб хIукуматлъул данделъиялда къабул гьабуна Миллияб политика гIумруялде бахъинабиялъул цIияб программа. ГIаммаб куцалда гьеб пргорамма цебетIеялъе хIукуматлъул бюджеталдаса биччан буго 500 миллион гъурущ.


Кинал мисалал рачун ватIан бокьизе "малъилеб"?\nГIун бачIунеб гIелалда ватIан бокьизе малъулеб программаялъе цо миллиардалдаса цIикIкIун гъурущ биччазе хIукму гьабун буго Россиялъул хIукуматалъ. Гьеб рагIалде бахъинабиялда хадуб халкквезе бугила лъабго министерлъиялъ - лъай кьеялъул, культураялъул гьединго улка цIуниялъул министерлъиялъ. Бокьизе бугищ гьединан гIарацги биччан ватIан?\nРоссиялъул хIукуматалъул нухмалъулев Дмитрий Медведевас гьеб документалда гъулбас лъун буго 2 январалда. Патриотизмалда бан гIуцIараб гьеб программа рагIалде бахъинабизе буго 2016-2020 соназда. Гьелда тIад харж гьабизехъин буго 1, 66 млрд гъурущ.\nЛогикаялъ бихьизабухъе, ватIаналде рокьи бижуна, гьелъ нахъ тараб берцинаб нухалде балагьун, гьелъул бахIарчагIазул гьунар ракIалде щвезабун, улкаялъе щолел бергьенлъияз роххизарун, ракI чIараб букIинесеб бихьулеб мехалда.\nХунзахъ мухъалъул газеталъул бетIерай редактор Фатима МухIамадовалъ ЭР-гун букIараб гара-чIвариялда абуна жий кутакалда йохханила гьебщинаб гIарацги биччан гьанжегIаги Россиялъ ватIан бокьиялде кIвар кьезехъин букIиналдаса. Амма цо хIинкъиги бугила жиндир.\nФатима МухIамадова: «Цощина гьел млрд гъурщал мурад тIубазегIанго хутIичIого рикъун, хъамун лъугIилин абураб хIинкъиги буго дир. Нилъер улкаялда гIадатлъун лъугуьн бугелъулха гьединаб ахIвал-хIал – щибниги лъикIаб мурадалъе гIоло риччала гIарцал, цинги идарабазда жанирго рикьа-къотIун лъугIула гъол. Халкъалъе гъолъул ричIи-тIириго щоларо.\nМедведевас лъикIаб иш гьабун буго. Амма дида кколеб бугоха жакъасеб Россиялда кинго кIвезе гьечIин гIолеб гIел патриотизмалъул кьучIалда куцазейилан. Щай? Щайин абуни гьал гIодор къояца дун гIемер балагьулей йиго Совет Союзалъ рахъарал фильмазухъ, мультфильмазухъ, передачабазухъ. Гьениб щибаб рагIулъ, кIалъаялъухъ, махсаро-хочIалъухъгицин ватIан бокьиялде, гьелдаса чIухIиялде ахIулел руго. ГьабсагIат Россиялда рахъулел ругел фильмазухъ балагьеха – Америкаялъухъего хIалелин абун, дозулъеги рахинчIел, Совет Союзалъул гIадал магIнаялги гурел, расги гурел жал рахъулел руго. Кинофильмалгицин рахъизе кIолареб мехалда кинха инсанасул чорхолъ патриотизм бессизабизеги, ватIан бокьизабизеги кIвезе бугеб?\nАмма Совет Союзги букIанаха жиндасан чIухIизеги бегьулеб, унго-унголъунги бокьизеги бегьулеб, шартIалги ругеб, гучаб хIукумат. ВатIан бокьаги, гьеб хиралъаги щивав чиясе. Амма гьабсагIат Совет Союзалъухъего кIвезе гьечIо Россиялда ватIан бокьизабизе. Гьеб цIакъ захIматаб суал буго».\nВатIан бокьиялда тIасан гIезегIан саринал хъварав ЦIумада мухъалдаса шагIир СайгидахIмад АхIмаднабиевас рикIкIунеб буго кинабгIаги хIасил кьолареб программа бугин гьебилан.\nСайгидахIмад АхIмаднабиев: «Гьанжеги руго патриотизмалъул бицунел. Гьелъие гIемераб гIарац биччазе бугилан. Кинал патриотал рахъинел Чайка, Сердюков гIадал, тIалъиялда ругел чагIаз бикъун, тIатIала ккезабун бугеб улкаялъул гражданазул? Гьеб 1, 66 млрд гъурущ сахлъи цIуниялъегун лъай кьеялъе биччан букIарабаниго лъикIан. Щибго хIасилги кколареб, нижеца собрание тIобитIанилан ахIулеб сарин буго гьеб. Гьеб гIарац нахъеги хъулухъчагIазул чвантинибе уна. ГIолеб гIел патриоталлъун рахъине ккани, гьезие цодагьалгIаги шартIал чIезаризе ккола. ХIакимзабаз тIаса къунцIараб жо гурони халкъалъухъе щолеб гьечIо».\nВатIан гIарцухъ бокьулеб жо букIунарин, амма Россиялъул хIукуматалъ гьебщинаб гIарац биччан батани, гьебги нилъее пайдаялъе биччазе бегьулин абураб пикру буго ХIасбат Тилакаевалъул. Гьей ккола МахIачхъалаялъул школалда Дагъистаналъул маданиятги гIадаталги малъулей мугIалим.\nАмма ватIан бокьизе тIоцебе эбел-инсуца малъизе кколеб бакIалда, гьез жидецаго гъалатI биччалеб бугин абуна ХIасбат Тилакаевалъ.\nХIасбат Тилакаева: «Эбел-эмен рачIуна гьеб нужер анкьида жаниб бугеб дарс – Дагъистаналъул маданиятгун гIадатал – нахъе босун, гьелъул бакIалда ингилис мацI кьезе бегьуларищдила. Гьелдалъун эбел-инсуца бихьизабулеб бугоха гьезие жидерго ватIаналдасаги цебе букIин чияраб мацIги, маданиятги, пачалихъги. Нилъер гIадамазда кколеб буго ингилис мацI лъанани, кинабго жо гIолебин абун.\nНилъер цIакъ цебетIураб жо бугоха хIакимзабаз жидерго лъимал къватIисел улкабазде цIализе ритIи. ВахI, нилъеца дол дореги ритIун, дол гIемерисел нахъруссунаро гурищ. Руссаниги, дора тарбия щварал дозие кин бокьилеб нилъер улка? Гьединлъидал нилъеца хъизаналдасанго байбихьизе ккола лъималазе улияталъул (ватIан) бицине, гьелде рокьи бижизабизе.\nНилъер халкъ цIакъ унаха къватIире, экскурсиялъин абун. Доба щиб букIунеб? Масала, Египеталда щиб бугеб – салул гохIалги, бакI-бакIалъа рек-рекарал пирамидабиги. Гьелъул бакIалда Россиялдаги Дагъистаналдаги руго гурищ гIезегIан берцинал бакIал».\nГьебго заманалда жакъасеб Россиялъул цо-цо хъулухъчагIаз рихьизарулел квешал мисалазги квалквал гьабулеб бугин ватIан бокьизеян абураб пикру буго Тилакаевалъул.\nХIасбат Тилакаева: «Нухмалъиялдаги рукIун, нилъеца нилъерго ватIан цIунизе кколин харбалги рицун, цIогьодилелги рукIун, жанирги тIамун, хадур къватIиреги цIидасан жидерго хъулухъазда хIалтIизе лъугьунел чагIаз лъикIаб мисал бихьизабуларо. Бикъанщинаб гIарац къватIисел улкабазул банказдаги лъун ругел чагIи рахъуна патриотизмалъул бицине. Гьединлъидал гьединал чагIиги нахъе цун, нилъерго тарихалда, маданияталда ва цогидалда лъалкI тарал чагIазул бицун гурони, ватIаналдехун рокьи бижизабизе рес гьечIо».\nДмитрий Медведевас гъулбасараб патриотизмалъул программа рагIалде бахъинабиялда хадуб халкквезе буго лъабго министерлъиялъ – лъай кьеялъул, культураялъул ва улка цIуниялъул.\nПатриотизм - Къадыровасул къагIидаялда\nА. Мотыль: «ТIаде щвана Путиние хIинкъи бугеб заман».\nВатIан, мун бокьизе тIоцебе дида лъицадай малъараб гьаб дунялалда…


МОСКВАЯЛДА ТIОРИТIАНА НИЛЪЕР РЕСПУБЛИКАЯЛЪУЛ КЪОЯЛ\n1-3 марталда РФялъул Федерациялъул советалда тIоритIана «Дагъистаналъул къоял». Гьеб тадбир тIобитIана Дагъистан Республика гIуцIаралдаса 100 сон тIубаялда бан.\nДРялъул нухмалъулесул ишал тIуралев Сергей Меликовасул бетIерлъиялда гъоркь дагъистаниязул кIудияб къокъа гIахьаллъана гьеб тадбиралда.\nТадбиралъул тIоцебесеб къоялъго, 1 марталда, Федерациялъул советалда тIобитIана бюджеталъул ва финансазулал базаразул рахъалъ комитеталъул гIатIидаб данделъи. Нилъер республикаялъул мисалалда регионал бюджеталдалъун хьезариялда хурхарал кIвар бугел суалал гьоркьор лъуна гьенир. Видеоконференциялъул кумекалдалъун гьелда гIахьаллъана ДРялъул финансазул министр Юнус СагIадуевги.\nНЕКIСИЯБ ШАГЬАРАЛЪЕ ГIЕМЕРАБ ГIАРАЦ ВА КОРАЛДА ЦIИЯЛ РОГIРАЛ\nГьеб данделъиялда гьоркьоб лъуна Дербент шагьар социалиябгун экономикияб рахъалъ цебетIеялъулги, ракь ччукIун иналда хIинкъи бугеб бакIалда рарал минабахъ гIумру гьабулел гIадамал санагIатал шартIал ругеб бакIалде гочинариялъулги, хъублъи жанисан чвахулел рогIрал цIи гьарун къачIаялъулги, гьединго тIадеги гьел раялъулги сулалал.\nФедерациялъул советалда гьединго борхана КОР цIигьабун къачIаялъул суалги.\nКаналалъуса чвахулеб чорокаб лъим сабаблъун гIадамазе бугеб тIагIам бахъиялъул бицана Сергей Меликовас Федерациялъул советалъул сенаторазе. БацIцIадаб гьечIолъиялъ жакъа къоялъги халкъалъухъе машинабаз баччун щвезабулеб бугин бацIцIадаб лъимин бицана гьес.\nКаналалъул реконструкциялда хурхун гьаризе бегьулел хIалтIабазул хIакъалъулъ бицана хIукуматалъул вице-премьер ГIабдулмуслим ГIабдулмуслимовас. Гьесул рагIабазда рекъон, 91 км халалъуда бугеб каналалъул 30 км гурони МахIачхъалаялда жанисан унаро.\nГьелда тIадеги цо-цо бакIазда рарал гIемертIалаял минаби битIахъего каналалда цун гIадин ран руго. Гьеб сабаблъун гьенибе чвахулеб буго гIемераб хъублъиги кьищни-къулги.\nГьеб гIунгутIи хисизабун бажарулин каналалда жанисан кIудияб гIатIилъиялъул рогIрал лъуниян абуна ГI. ГIабдулмуслимовас. Гьесул рагIабазда рекъон, хIажалъула диаметралда 2- 2,5 метр бугел рогIрал. Гьезда ва цогидал хIалтIабазда тIад унел харжалги хIисабалде росун, хIажалъулеб буго 15-18 млрд гъурущ.\nРФялъул Росдал магIишаталъул министерствоялда цебе гIуцIараб мелиорациялъул департаменталъул нухмалъулев Дмитрий Сорокиница абуна реконструкциялда хурхун нилъер республикаялъ загьир гьабураб пикруялъул рахъ кквелила жидеца.\nАмма цо-цо техникаялъулал масъалаби мухIкан гьаризе ккелинги тIаде жубана гьес. Жанисан тIубанго бетонги тIун гьабураб канал, бицен гьабулел рогIралги лъун хисизабулеб бугелъул, мухIканаб проекталъулабгун сметаялъулаб документация хIадурго букIине ккелин абуна Сорокиница.\nКIУДИЯБ, ГIАТIИДАБ, МАГИСТРАЛИЯБ ШАГЬРАНУХ\nГьединго Москваялда тIоритIарал республикаялъул къоязул хIасиллъун ккана МахIачхъала ялдагун Дербенталда сверун цIияб, гIатIидаб шагьранух бахъизе хIу кму гьабиги.\n«Кавказ» федералияб шагьранухалъул хIал гIолеб гьечIин киналго машинабазул чвахиялда данде чIезеян абуна республикаялъул нухмалъулесул ишал тIуралев С. Меликовас. Гьединлъидал хIажат буго республикаялъул севералъул рахъалдаса югалъул бутIаялде щвезегIан цо гIаммаб кIудияб магистраль. Меликовасул пикруялда рекъон, гьеб лъугьине буго республикаялъул тIоцебесеб, кIудияб масштабалъулаб проектлъун.\nДанделъиялда борхана нилъер республикаялда рагIалде рахъинчIого хутIарал ралел бакIазул суалги.\n2020 соналъул 1 январалде батун буго 1354 гьединаб объект.\nГIаммаб куцалда гьел разе хIажалъулеб буго 41, 4 млрд гъурущ. Гьезда хурхун хIадур гьарун рукIарал федералиял программабиги заман щвелалдего рагIалде рахъун, гьел киналго бакIал хутIун руго хадубккунисеб хIалтIи гьабизе гIарацги гьечIого. Гьел киналго ран лъугIизаризе цIидасан гIарац биччазе хIукму гьабуна.\nДАГЪИСТАНИЯЗЕ БИЩУН ДАГЬАБ ХАРЖ, ВЫСТАВКА ВА «ЛЕЗГИНКАЯЛЪ» ПАНА ГЬАЮРАЙ МАТВИЕНКО\nДРялъул финансазул министр Юнус СагIадуевас Федерациялъул советалда борхана нилъер гьаниб гIадамазе щолеб моцIрол харжалда хурхун суалги. ХIалтIулев чиясул гьоркьохъеб харж буго 24 000 гъурущ.\nМинистрасул пикруялда рекъон, гьеб ккола улкаялъул регионазда гьоркьоб бищун дагьаб къадар.\nЦохIо социалиялгун экономикиял суалазул бицун течIого, культурияб программаги хIадур гьабун букIана республикаялъ.\nТIасияб Палатаялъул залалда рагьун букIана республикаялъул Тахо-Годилги, ПатIимат ХIамзатовалъул цIаралда бугеб Изобразительниябги музеяз хIадур гьабураб выставка.\nФедерациялъул советалъул сенаторазда цебе бахъана нилъер машгьураб «Лезгинка» ансамбльги. Гьелъ хасго асар гьабуна спикер Валентина Матвинкое. КIудияб баркалаги кьун, кIодо гьаруна гьелъ нилъер кьурдухъаби.\nПрочитано 92 раз\tПоследнее изменение Четверг, 04 марта 2021 13:10\nДругие материалы в этой категории: « МахIмудил лирикаги ХIамзатил дарсалги\tЦоял рачIана, цогидал ана »\n11:38, 16 января 2022, 24\n11:36, 16 января 2022, 24


Газа секторалда 72 сагIтил рекъелалъул заманалдаги кьвагьдун руго\nПалестинаялъул нухмалъиялъ лъазабулеб буго, Газа секторалда рекъел лъазабун кIигогIан сагIтидаса Израилалъул рагъулал кьвагьданин Рафах шагьаралдейин. Гьелъул хIасилалда ункъго палестинияв хванин I5-яв лъукъанин. Израилалъул рагъулаб идараялъул вакилас Би-Би-Сиялъе лъазабун буго, кьвагьданин гьенисан Израилалъул территориялде биччараб ракетаялъе жаваб хIисабалдайин.\nИзраилалъул премьер-министр Биньямин Нетаньяхуца лъазабуна, заманалъулаб рекъел лъазабун букIаниги, жидер рагъулаз ХIАМАСалъ рахъарал туннелал хвезариялъул операция халат бахъинабизе бугин.\nРузман къоялъ радал байбихьун букIана Израилалдаги ХIАМАСалдаги гьоркьоб лъазабураб 72 сагIтил рекъелалъул болжал. Вашингтоналда Цолъарал миллатазул гIуцIиялъул генералияв секретарь Пан Ги Муницаги Цолъарал Штатазул пачалихъияв секретарь Джон Керрицаги загьир гьабураб цадахъаб лъазабиялда абулеб букIана, ракълил заманалда гIадатиял гIадамазе гьабизе бугин гуманитариябги медикиябги кумекин. Гьенибе щвезабизе бугин квен-тIехх ва къачIазе ругин Газа секторалъул инфраструктураялъул аслиял объекталин.\nПалестинаялъул медиказул хIисабалда Газа секторалда конфликт байбихьун лъабго анкьалда жаниб хун вуго I460 палестинияв, аслияб къагIидаялда гIадатиял гIадамал. Гьебго хаманалда жаниб Израилалъул хун вуго 63 чи. Гьезул аслияб къадар кколеб буго рагъулал.


Имам Шамилил Имамат зиянго гьечIеб пачалихъияб нухмалъи гIуцIиялъул мисаллъун букIанин бихьизабизе хIаракат бахъулеб бугин гьанже, амма гьеб гьединаб букIинчIин ва хIакъикъат кинаб букIарабали кIочене бегьуларин рикIкIунеб буго машгьурай тарихчIужу ТахIнаева ПатIиматица.\nТахIнаева ПатIимат: «Жакъаги гIемер бицуна имам Шамилил. Шамилил нухмалъиялда гъоркь Кавказалда букIараб багъа-башари халкъалъул эркенлъиялъе гIоло букIараб бугин аби мекъаб буго. Гьеб буго Советияб заманалъулаб калам. ХIакъикъаталдаги гьеб букIана диниябгун политикияб багъа-башари. Кин бицине бегьулеб халкъалъул эркенлъиялъе гIоло бугеб багъа-башариялъул тIоцебесеб би Дагъистаналда гIодобе тIураб ва гьелъие гIиллалъун реформабазул рагъ букIараб мехалда? Гьелде тIадеги Имамат мугIрузул Дагъистаналдаги, ГIандиги, Чачанлъиялдаги, Гумбеталда ва жеги цо-цо муъазда гурони букIинчIеб мехалда. ХутIараб бутIа Имаматалде гьоркьобе унеб букIинчIо. Гьебги гьенир гIурусазул хучдул рукIиналъ гуреб, Шамилил рахъ халкъалъ кколеб букIинчIолъиялъ. Гьединлъидал, халкъалъул экренлъиялъе гIоло абулеб мехалда- ургъизе ккола.\nДида абула-нилъ Халифаталда рукIинчIелъул ва рагъ капуралгун кIигьумерчагIазде данде гьабулеб букIанин абун. КIигьумерчагIиян абулеб букIана живго Шамилицаги Къарахъа МухIамадицаги. Гьедин гьез абулеб букIана капураз контроль гьабулел территориязда гIумру гьабулел гIадамазда. Гьедин хъвалеб буго гьезул кагътазда».\nПатIиматил баяназда рекъон, Дагъистаналда Имаматалъул заманалдаги гьелдаса хадубги букIана лъагълъи.\nТахIнаева ПатIимат, Maхlaчхъала, 20Июн2012\nТахIнаева ПатIимат: «Дагъистаналда Шамилил заманаялда демократияб жамгIиятги букIанин, лагълъиги букIинчIин абураб жо гьеб буго цебего чухIараб аргумент. Дагъистан букIинчIо эркенаблъун. Гьенир рукIана шамхаллъиялги, ханлъиялги, уцумиялги. Гьенир рукIана лагъзалги чияе хIалтIулел рекъарухъабиги. 1861 соналда Россиялда лагълъи нахъе бахъараб мехалда Дагъистаналда рагъ лъугIун букIана ва гьанибги байбихьана лагъзал эркен гьаризе. Амма 1865 соналда Дагъистаналъул икълималъул нухмалъулес хъвараб рапорт бихьана дида. Гьес хъвалеб буго Дагъистаналда лагълъи гьечIин ва щуазаргоялдаса цIикIкIун лагъ тархъан гьавун вугин. Гьеб буго официалияб документ. Гьебго заманаялда 1886 соналда гьабураб гIадамазул хъвай-хъвагIаялда бихьизабулеб буго росу-росуккун пуланав чиясул цIар ва дандбитIун-узден яги лагъ абун. Гьеб мехалдаги рукIана Дагъистаналда лагъзал.\nИмаматги букIана шаригIат жаниб билълъараб пачалихъ. Лагълъиги Къуръаналда рекъон гьукъун гьечIо. Лагъасдехун лъикIаб бербалагьи букIине кколин ва гьев эркен гьавиялъе нухалги ралагьизе кколин абуралъул бицунеб гьечIо. Лагълъи букIана. Имам Шамилилги рукIана лагъзал».\nИсламалда лъагълъиялъе кьолеб бакIалъул нижеца цIехана Каиралда «Аль-Азхар» университет лъугIарав ва исламалда хурхарал суалал лъикI лъалев чилъун рикIкIунев Къебедов ГIаббасида.\nШамилил лагъзал рукIараблъи бихьизабулеб цониги документ жиндаги дандчIвачIин бицана Эркенлъи Радиоялъе Имам Шамилил заманаялъул цIех-рех гьабулев ва гьеб заманаялда хурхун чанго тIехь хъварав тарихчи Дадаев Юсупицаги.\nДадаев Юсуп: «Шамилица байбихьана тIоцебе Кавказалдаго лагъзал тархъан гьаризе. Гьедин букIана Хундерил ханлъи Имаматалде гьоркьобе араб мехалдаги, гьес гьединго тархъан гьаруна росабалъ рукIарал лагъзалги, кьуна гьезие эркенлъи, ращат гьаруна киналго. Ханзабазул бакIазда абуни, Гъази-Гъумекиб, Шамхаллъиялда доба, узухъда, лагълъи букIана. Шамилица 25 соналда жаниб жиндирго пачалихъалда лагълъи тIагIинабун букIана. Живго Шамилил лагъзал рукIин бихьизабулеб документги дида цонгиги дандчIвачIо».


2016 соналда Дагъистаналдаса ХIежалде унезе рихьизарурал бакIал дагьлъун руго цересел соназда данде ккун. Амма бихьизабураб 6000 бакI цIейги щакаб бугин рикIкIунеб буго цо-цояз. Улкаялда бугеб экономикияб хIал хIисабалде босун, турфирмабаз ралагуьлел руго ресал, ХIежалде иналъул багьа учуз гьабизе. Гьедин, автобусазда бащдаб нух тун унел руго цо-цо къокъаби.\nЧанго сон буго Дагъистаналда ХIежалде ине бокьарал электронияб иргаялда хъвалел. Гьелда рекъон, исана соналде гьеб иргаялда хъван 13 азарго гIанасев чи вугила. Амма араб соналда Дагъистаналъе бихьизабураб 6200 бакIалъул цIечIого 2000 гIанасеб бакI хутIун буго нахъе.\n2015 соналда рихьизарурал бакIал нахъе хутIи турфирмабазул вакилзабаз бичIчIизабулеб буго улкаялда бугеб лъикIаб гьечIеб экономикияб ахIвал-хIалалдалъун. Исанаги гьеб ахIвал-хIал хисун гьечIила, амма туроператораз хIаракат бахъанила, ХIежалде ине бокьаразе гьеб рес щвезабизейин баян гьабуна «Эркенлъи» радиогун букIараб гара-чIвариялда Дагъистаналъул ХIеж-централъул нухмалъулев АхIмад ХIабибовас.\nАхIмад ХIабибов: « Араб соналда Дагъистаналъе бихьизабун букIана 6200 бакI , гьезда гъорлъа, улкаялда бугеб экономикияб ахIвал-хIал сабаблъун, 2000 гIанасеб бакI чIобого хутIана. Исана Дагъистаналъе бихьизабуна 6000 бакI. Улкаялда экономикияб ахIвал-хIал хисичIо, амма цо чIейи бачIана экономикаялъул ва туроператоразул бачIана гьеб ахIвал-хIалалда кинал галаби гьаризе ккелелали бичIчIи. РакIалде ккола, исана гIадамазе ругел ресал дагьал гIатIилъиялъ рихьизарурал бакIал цIечIого хутIиларин».\nЦересел соназ тIубан тIагIун букIана ХIежалде сапар ракъдадаса гьаби, ай автобусда рекIун ин. Исана цо бIутIа ХIежалде унез Иорданиялдаса Мадинаялде щвезегIан нух автобусазда тезе бугин, гьеб гали гьабунин нухлул багьа учуз гьабизе букIиналъейин баян гьабуна АхIмад ХIабибовас.\nАхIмад ХIабибов: « Гьединал, журарал рейсал, ай цо бутIа гьаваялдаса, цо бутIа ракъдадаса тей цебеккунги рукIана. Гьединлъидал, гьеб исана бахъараб жо гуро. Автобусалда рекIун Иорданиялдаса Мадинаялде щвезегIан бала 30 сагIат. Гьеб заманалда гIадамазе хIажатаб ва кумак чIезабула къокъаялъул бутIруз. ГIаммаб куцалда ракъдадасан ХIежалде унез тола ункъил бутIа нухлул».\nГьедин, цо бутIа нухлул ракъдадаса тун ХIежалде ине чияс харж гьабизе ккезе бугила гIицIго 1800 доллар. ЦIан битIун МахIачхъалаялдаса Мадина шагьаралде самолеталда ине харж гьабизе ккезе буго 3300 доллар. Буго жеги бюжеталъулаб категориялъул рейс. МахIачхъалаялда Минеральные воды шагьаралде автобусалда, гьенисан Дубаялде ва Дубаялдаса Мадинаялде роржун унеб. Гьединаб рейсалъул багьа кколеб буго 2400 доллар.\nХIежалде унезул къадар араб соналда дагьлъи экономист Халил Халиловас хурхинабулеб буго халкъалъе щолеб реалияб мухь дагьлъиялда. Гьаб соналдаги киналго бакIал цIечIогон хутIизе рес бугин абулеб буго экономистас.\nТурфирмабаз кигIан ХIежалде иналъул багьа учуз гьабуниги, гьеб гIадамазе захIмалъулеб бугила щолеб мухь дагьлъун букIиналъ. ХIежалде инги цо рахъалъ босанани кколила бизнес ва хутIараб бизнесалдаго гIадин, гьенибги кризисалъ асар гьабичIого хутIи щакаб бугин баян гьабуна гьес «Эркенлъи» радиоялъе.\nХалил Халилов: «Россиялъул цогидал регионазда бащдаб лъагIалица цебе букIараб кризисалъул карачел гьанже щвана Дагъистаналдеги. ГIадамазе щолеб хайир, мухь гIодобе ккун буго, бича-хиси чIун буго. ХIеж-компанияби ккола бизнес, гьелдаги кризис хъатIичIого хутIи щакаб буго. Мисалалъе босила, ахираб чанго моцIида жаниб кисанго реклама гьабулеб бугеб Махер Зейн абурав кочIохъанасул концерт, гьеб гьабизе ракIалда букIана Анжи-аренаялда.\nАмма гьеб гьоркьоб ине рес буго, ричарал билетазул къадар кIудияб гьечIолъиялъ. Кибниги щибниги бичун унеб гьечIо. ГIадамаз гьарулел руго хIисабал. Щиб квание телеб, щиб харж гьабилеб цогидал мурадазда. ГIуцIарухъабазул оптимизм букIуна, амма гьабсагIат гIадмазул гьечIо рес, хIакъикъаталъухъ балагьани бихьулеб буго гIадамазул гIарац гьечIолъи ва кризис».\nЭкономистасул пикруяда ХIежалде гIадамал ритIулел турфимабаздаги кризис хъвачIого хутIи щакаб буго.\nДагъистаналъул муфтиясул гIарабиязул улкабазда ишал кодосев Шигьабудин ХIусейновас «Эркенлъи» радиоялъе баян гьабуна, жакъа ругел шартIал хIисабалде росун, Сириялда рагъ лъугIанани нахъеги цIигьаризе рес бугин тIубанго ракъдадаса ХIежалде унел маршрутал. КIочене бегьуларила, гIадамаз ХIежалде ине гIарац цо гуреб, чанго соналъ данде гьабулеб букIунеблъи.\nЭкономикияб ахвал-хIал хисиялъ, гIадамазул ХIежалде ине ресал тIагIинарулел ругила. Амма кинал шартIал ва экономикияб ахIвал-хIал бугониги, бищун цIикIкIун гIадамал ХIежалде унеб Россиялъул регионлъун хутIулила Дагъистан.


ЗАМАНА - ГIяхIтигъунтала къяйлизиб\n30 сентября, 2021. Четверг 11:07\nДагъистанна шагьуртас ва районтас, сарира, мерличиб чус чули гьуни чебиахъути органтала бузерила хайричебдеш хIясибли, 2020-ибил дуслизир гьаркьятили детаурти, республикала бюджетлизирад арц декIардиру.\nИлала хIекьлизибси хIукму Дагъистан Республикала БекIла къуллукъуни заманалис дузахъуси Сергей Меликовли дурасиб.\nДигесли саби, гIяхIтигъунтала лугIилизи Хайдакьла районра каберхни, суненира дубуртала гьаларти районти-ургаб кIиибил мер сархибси.\nХайдакьла районна бекI ГIялим Темирбулатовли республикала БекIлис баркалла багьахъур, муниципалитетла хIякимтала бузерилис чебяхIси кьимат кабатни багьандан. Илини бурни хIясибли, район гьалабяхI башахъниличи дяхIчиаибти масъулти челябкьлализирра халаси жавабкардешличил гьунчидушили дирар.


Гъумук ягу Гъумучи (оьрус Кумух) бур цIанасса Лакрал райондалул хъунмур шагьру. Гъумук шяравалур. Му шагьру бур бувну Хъун-ниххял зуманив. ХьхьичIара, оьруснал ласуннин Гъумучиян цIа диркIун дур Гъази-Гъумучи.\nГъумук Лакку билаятрал вирдакIри.\nГъумучи бивкIун бур, инсаннан кIулсса заманалия байбивхьуну, дин-ислам дучIаннинма, цинявппагу лакрал хъунмур шагьру. Му бивкIун бур дахху-ласулун кьувтIусса хъунма шагьру. Аьрабнал Гъумучияйн чайсса бивкIун бур Гъумик куну, ва цIанияту хьуну бур цал тюркнал чайсса, яла оьрусналгу цала зумув лавсьсса Кумух тIисса цIа. (oYo) ХьхьичIава Гъумучиял цIа дуккан дурну диркIун дур шиккусса ярагъуннил ва арцу-мусил усттартурал. Шикку увну ур хъунасса аьлимчу Замир-Аьли (Али Каяев), муналла тIивтIун бивкIун бур Гъумук I9I8 шинал цала мадраса. ДакIний лирчIун дур гъумучиял жямятран мукунна цайми устартурал цIарду - Мунчаев, Шахшахъал ОьвдурахIман, ХIажи-МухIаммад.\nИсточник — https://lbe.wikipedia.org/w/index.php?title=Гъумук&oldid=39474\nПоследний раз редактировалась 16 января 2014 в 19:06\nЭта страница в последний раз была отредактирована 16 января 2014 в 19:06.


АнцIгоялъул ичIго меседил медаль | Спорт | Киназего гIаммаб Россия\nАнцIгоялъул ичIго меседил медаль\nКаспийскалда ГIали ГIалиевасул цIаралда бугеб спорталъул ва гIолилазул кIалгIаялъуб юниоразда гьоркьоб тIобитIана Суракъат Асиятилов ракIалдещвеялъе грек-рим гугариялъул рахъалъ халкъазда гьоркьосеб турнир. Гьелда гIахьаллъи гьабуна Россиялдаса, Азербайжаналдаса, Узбекистаналдаса, Армениялдаса, БелаФрусалдаса, Казахстаналдаса гугарухъабаз. 10 цIайиязул категориязул 150 спортсмен ургуялда къеркьолев вукIана чемпионасул ва призеразул цIаразе гIоло, — ян хъвалеб буго "ХIакъикъат" казияталда.\nРеспубликаялъул нухмалъулесул цIаралдасан турниралъул гIахьалчагIазда, гьалбадерида ва болельщиказда турнир рагьи баркана ДРялъул физкультураялъул ва спорталъул министрасул ишал тIуралев МухIамад МухIамадовас.\n«Нилъеца щибаб соналъ тIоритIула Суракъат Асиятилов ракIалдещвеялъе къецал, амма исана тIобитIулеб турнир ккола, официалияб къагIидаялъ халкъазда гьоркьосеб даражаялда тIобитIулеб тIоцебесеб. Дица ракI-ракIалъулаб салам кьола гьал къецазде нилъехъе рачIарал киназего, гьалъул гIахьалчагIазе гьарула спорталъулъ тIадегIанал хIасилал, сахлъи, рекъел ва кинабго лъикIабщинаб!» — ан гьара-рахьи гьабуна спортивияб ведомствоялъул нухмалъулес.\nМухIамад МухIамадовас гьединго рехсана республикаялда ва улкаялда цере Суракъатица гьарурал пайдаял ишал.\n«Суракъат Асиятилов вукIана машгьурав чи, унго-унгояв магIарулав ва халкъалъе ритIухъав жиндирго ВатIаналъул патриот. Гьев вукIана политикги, жамгIияв хIаракатчиги, гIалимчиги, гьединго машгьурав спортсменги. Нилъеца гьев рикIкIуна речIчIухъанлъиялъе тIоцебе кьучI лъурав чилъун. Спорталде Суракъатица байбихьана грек-рим гугариялдаса, хадув бергьенлъиялда цеве вахъана эркенаб гугариялъул ва самбоялъул къецазда. Суракъат дагъистаниязда гьоркьов тIоцеве мустахIикълъана эркенаб гугариялъул рахъалъ СССРалъул чемпион абураб цIаралъе, хадуб улкаялъул чемпионаталда гьеб цIар такрар гьабуна самбоялъул рахъалъги. Гьединал гIадамаздаса, унго-унгоял магIарулаздаса, жидерго ВатIаналъе ритIухъал васаздаса мисал босизе ккола гIун бачIунеб гIелалъ»,- ан абуна М. МухIамадовас. Турнир рагьулаго баркиялъулаб рагIигун кIалъай гьабуна ДРялъул Грек-рим гугариялъул федерациялъул президент, Халкъияб Собраниялъул депутат, турнир тIобитIизе байбихьарал соназдаса нахъе гьеб гIуцIаразул цересел кьеразулъ вукIарав Мурат Пайзулаевасги. Россиялда грек-рим гугари цебетIезабиялъе, гьединго Суракъатил турнир тIобитIиялъе гIоло гьабураб хIаракатчилъиялъухъ Пайзулаевасе кьуна Россиялъул Спортивияб гугариялъул федерациялъул (ФСБР) рахъалдасан баркиялъулаб грамотаги. Пайзулаевасухъе хас гьабун гьеб кьуна ФСБРалъул исполкомалъул член Николай Проказовас.\nТурнир рагьулаго кIалъазе рахъана ДРялъул Халкъияб Собраниялъул председателасул тIоцевесев заместитель СайгидахIмад АхIмадов, Шамил районалъул бетIер МухIамад ХIасанов, гьединго гьеб турнир тIобитIиялъулъ гIахьаллъи гьабуралщиназе баркала загьир гьабурав Суракъатил вас МухIамад Асиятиловги.\nХадуб ургуялда букIараб хIалуцараб къеркьеялъул хIасилалда турниралъул чемпионаллъун рахъана ва меседил медалазе мустахIикълъана: Георгий Тибилов (55 кг, Алания), Акмал Туяков (60 кг, Казахстан), Адам Гуажаев (63 кг, Москва), Сергей Кутузов (67 кг, Ростов область), Мурад Мусаев (72 кг, Мордовия-Москва область), Егор Кадиров (77 кг, Москва), Артем Калиниченко (82 кг, Ростов область), СаидмухIамад Абубакаров (87 кг, Чечня), Азамат Сеидов (97 кг, Крым), Рамазан Шхашамишев (130 кг, Кабардино-Балкария).\nДагъистаналъул гугарухъабазда гьоркьоб турниралда бищунго лъикIаб хIасил ккана Милад ГIалирзаевасул — 77 килограмм цIайиялда гьесие щвана гIарцул медаль.\nСуракъат Асиятилов ракIалдещвеялъе тIобитIулеб турнир ккола, «Гугариялъул цолъараб дунял» абураб Халкъазда гьоркьосеб федерациялъул (UWW) тадбиразде гъорлъе бачараб календарияб план, Россиялда цохIого цо бугеб юниоразул къецлъун. Машгьурав гугарухъанасул вас МухIамад Асиятиловасул рагIабазда рекъон, турниралъул гIуцIарухъабазул букIана гьеб тIобитIиялъул рахъалъ кIудияб жавабчилъи. Турнир тIадегIанаб даражаялдаги ана.


Автобиография: Муртузалиев Гаджи родом из Верхнее Гаквари. (Категория: / Ветераны ВОВ/ )\nЦIумада районалдаса ВатIан ЦIунизе ана кIиазаргоялдаса ЦIикIкIун чи. Гьездаса 670 чи тIад вуссинчIо. Къо бахъанагIан мигьлъулел руго тIад руссаразулги кьерал. ЧIаго ругез жидехъа бажарараб гIахьаллъи гьабулеб буго обществоялъе пайдаяб хIалтIулъ. Гьединаздаса цояв ккола тIасияб Гьаквари росулъа КIудияб ВатIанияб рагIул гIахьалчи ХIажи МуртазагIалиев.\n- Дида кидаго ракIалдаса унаро Сталинградалдаги, Курскиялдаги, Орловалдаги РукIарал рагьал. - Дие рагъ лъугIана Кенигсберг шагьаралда, - ян бицуна гьес.\nРагьда бихьизабураб гьунаралъе гIоло ХIажие кьуна "Багьадурлъиялдъе гIоло" медаль, "БагIараб цIва" орден ва цогидалги медалал.\n1946 соналда рагъдаса тIадвуссун хадув ХIажи хIалтIана жиндирго росулъ колхозалъул\tбухгалтерлъун, председательлъун, райцентралде Агъваливе вачIараб мехалъ къогоялде гIагарун соназ гьев хIалтIана райпоялъул\tскладалъул заведующийлъун.\nГIумруялъул гьудул ПатIиматицагун цадахъ гьез гIезавуна ункъо вас ва цо яс. Васаз тIаса бищана офицерасул нух. Бищун КIудияв МуртазагIали ФСбялъул полковник ккола. Гьес гIахьаллъи гьабуна Афгъанистаналда букIараб рагъулъ, хадусев МухIамад ккола медицинаялъул хъулухъалъул запасалда вугев капитан, лъабабилев вас ГIалибегица нухмалъи гьабулеб буго мадугьалихъ бугеб Болъихъ районалъул рагъулаб комиссариаталъе. Дагьаб цебе гьесие кьуна подполковникасул чин. Бищун ГьитIинав подполкрвник ИсмагIил ккола Азербайжаналъулгун нилъер гIорхъаби цIунулезул начальникасул заместитель. Яс ПатIимат хIалтIулей йиго гIагараб росулъ учительницалъун,\nИсана ХIажил тIубала 80 сон. ТалихI, рохел ва щулияб сахлъи гьесие.\nГазета "ХIакъикъат" 1 август 1996с. Закаряев М.\nМуртузалиев Гаджи упоминается в новостях:\nИмя: Аноним Дата: 2011-05-15 11:50:22\nтак держать. молодцы ветераны ВОВ.


Эркенаб гугариялъул рахъалъ Дагъистаналъул команда Красноярскалда Ярыгинил турниралда хадуб, 25Янв2015\nСибиралдаса машгьурав гугарухъан Иван Ярыгинил цIаралда «Гран при» абураб эркенаб гугариялъул турниралда Дагъситаналдаса речIчIухъабаз щибаб соналъ гьабула гIахьаллъи. Исана республикаялъул тIасабищараб командаялда гьенив вукIана кинавниги 35 гугарухъан. Гьеб ккола турниралда гIахьаллъи гьабулезда гьоркьоб бищун гIемерав чи вугеб команда.\nТурниралъул тIоцебесеб къоялъ ургуялде рахъана 66 ва 74 килограмм цIайиялъул вакилзаби. Гьеб къоялъ кIиго медаль щвана Дагъистаналъе. 66 килограмм цIайиялда гIарцул медаль щвана ИсмагIил Мусукаевасе. 74 килограмм цIайиялда чемпионлъун вахъана ХIажимухIамадов АхIмад. КIиялго гIолохъаби ккола Хасавюрталда бугеб эркенаб гугариялъул школалда куцарал речIчIухъаби.\n24 январалда унел рукIарал къецазда меседил медаль щвана 65 кг. цIайиялда цевевахъарав Бекбулатов Ильясие. Гьединго меседил медаль Дагъистаналъе щвана бакIаб цIайиялдаги, 125 килограммалда цевевахъунев Мурадин Кушхов чемпионлъун вахъана 25 январалда. 97 килограммалъул цIайиялда гIарцулаб шапакъаталъе мустIахIикълъана Къурбанов Зайнулаги.\nГугарухъабазул хIасилаздаса рази вуго Дагъистаналъул тIасабищараб командаялъул бетIерав тренер Сажид Сажидов.\nСажид Сажидов: «Хьул киназдего букIана. 57 килограммалда нижер кинзалго хьулал рукIана гьенибги меседиль медаль босилилан. Амма цояв спортсмен унтун вукIиналъ ракIалда букIараб къагIидаялъ ккечIо. Аллагьас гьедин хъван букIун батила. Амма цогидал цIайиязда церерахъиналъ рази гьавуна. 74 килограммалда чемпионлъун вахъана АхIмад ХIажимухIамадов. Руго жеги гIолохъаби Бекбулатов Ильяс, МуртазагIалиев Расул ва цогидалги. Гьел киналго ккола цере гIолилазул командаялда рукIарал, гьанже чIахIияб ригьалъул спортменазда гъорлъе рачIарал чагIи».\nЭР: «Дагъистаналъул спортсменаздехун гьединал турниразда къецазул диванчагIазул батIияб бербалагьи букIунаан цебе. ХIила-макру гьабун чанги кIвекIенал гьариялъул хIужаби рукIана гIемерал. Исана гьелда бан щибниги хиса-басиял лъугьун ругиш?».\nСажид Сажидов: «Гьел хIужаби кидаго рукIана, исанаги камун гьечIо гьел. Амма ниж гьелъухъ балагьун чIоларо. Нижеца гьезда абун буго батIаго нужер кумек хIажат гьечIин нижее, къецал рукIине кколеб куцалда ине квал-квалгIаги гьабичIого теян. Гьелги цогидалги данде рукIиналъха ниж тIадчIун хIадурлъулел къецазде. Аллагьас нижее кумек гьабуна цебеги гьалдаса хадубги гьесде аманат гьабун тола кинабго».\nИсанасеб Ярыгинил турниралда гIахьаллъи гьабун гьечIо Дагъистаналъул церетIурал гугарухъаби, ГIабдусамад ХIадисовасги, Рашид Садулаевасги. Гьелъие гIилла гьадин баян гьабун Сажид Сажидовас.\nСажид Сажидов: «Цересел соназда Ярыгинил турниралда бергьарав чияе рес щолаан Дунялалъул ва Европаялъул къецазда гIахьаллъизе. Гьединаб букIана тартиб. Исана гьеб тартиб хисизабун буго ва Ярыгинил туринаралда чара гьечIого гIахьаллъизе кколел рукIинчIо ХIадисовги, Садулаевги.\nГьеб гуребги, гьел кIиязулго гIемер церерахъинал рукIана араб соналъул, гьелъ цIакъ сваканги рукIана гьел. Гьезие хIухьбахъизе бокьун букIана. БатIаго цIакъго гьезие бокьун букIарабани гьезие инкар букIинчIо гьанире рилълъине, амма гьезги абуна хIухьбахъизе бокьун бугилан».\nГьанже Дагъистаналъул команда хIадурлъизе буги исана март моцIалда дагъистаналда тIобитIизе бугеб, Эркенаб гугариялъул рахъалъ Россиялъул чемпионаталде. Турнир тIобитIизе буго Каспийскалда бугеб ГIали ГIалиевасул цIар кьураб спорталъул кIалгIаялда.


Кьурул рагIалда чIун, гьеб ахIулеб куц! Бокьарал тушбаби щущазарулел Щулияб гьудуллъи рух1 кьун ц1унулел Рокьула рокьула ,дий маг1арулал, Маг1арулал гьеч1ищ , гьеч1о Дагъистан. Лъин кIанцIулеб буго ганчIазда тIасан;. Авар гIурухъа — Волга гIурухъе Ссылка для скачивания появится через 10 секунд. Мух1амад, дурр г1акъиллъи, г1аданлъи, г1елму адаб, Г1агараб мац1 ц1унеян, наслабазе васигат, Авар- г1урусги жубан, жагьилал чиновниказ, Чорок гьабун хвезабун, рощнол гох1 лъугьун буго.\nОцените работу сайта Лучший из сайтов. Дида лъалеб гьечIо лъил ракь гьабали.\nУважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь. Гьаб мацIалъ рукъоса унеб мехалда Нух битIагийилан абуна улбуз.\nЛъимал берцинго ва чвахун ц1ализе ругьун гьари. Камилаб гьаракьалъ нилъер кьерилаз Кьурул рагIалда чIун, гьеб ахIулеб куц! Шаг1ирасда жиндирго нух батана рокьулъги, г1умруялъулъги, куч1дузулъги. Космосалде щайзе дун воржунарев? Гьанже нухалги тун рукъоре щвейгун. Амма гьал кьурабалъ улкаялъ рарал Мактабазда гьеб мацI малъизе ккела.\nЦ1алила лъабго сочинение Ш. Щвараб г1ор г1адинан гьалаглъун бугин, Каспиялъул лъида ццин бахъун бугеб.\nДиналъул аслаби ва МухIаммад аварагасул гIумру : суал-жаваб — Search RSL\nДир беразул канлъи кивдай мун вугев? Метер магIарул мацI хвезе батани, Хваги дун жакъаго жаниб ракI кьвагьун. Муг1рул росабазул бесдалал улбул Дунги нужер кьерда жакъаялдаса.\nМаг1арул мац1 хванани ,лъуг1ула нилъер миллатмиллат гьеч1они нилъ щал кколел? Стихи на аварском языке Расул Гамзатов. Мух1амад, дурр г1акъиллъи, г1аданлъи, г1елму адаб, Г1агараб мац1 ц1унеян, наслабазе васигат, Авар- г1урусги жубан, жагьилал чиновниказ, Чорок гьабун мавлод, рощнол гох1 лъугьун буго.\nГьавурай эбелищ, абурай ясищ? Гьединал руго гьесул къисабазул, харбазул аслиял героялги.\nГьеб мацIалъ панаяб кечI ахIулаго. Бокьула гIураб ракь, магIарул тIалъи. Миг1раюалда к ЕГЭ по информатике ч. Поэтому для всех педагогов является актуальным повышение квалификации по этому направлению!\nГьелъие г1оло гьез г1арацги х1алт1изабулеб бук1ана. Разместите на своем сайте нашу кнопку, а в ответ мы разместим Вашу кнопку или ссылку! Цойгиги к1удияв шаг1ир Расул Х1амзатовас г1емерал алоагьас сайгъат гьаруна Г1абасиласе, хъвана гьесул т1ахьазе цебераг1иял.\nТрогательный стих про Отца на аварском яз.\nМух1амад Ах1мадов кколалъимал хъвадарухъаншаг1ир, хъвадарухъабазул союзалъуо председатель. Получить код Кнопки Flash maarulal.\nЩиб, цоги мацIалъиш нилъ гаргадилел? Гьеб рекъараб буго нилъер халкъалда.\nАбавил х1акъалъулъ нужерго пикраби загьир гьаруни бокьилаан. Рач1а нилъеца гьоболлъи гьабилин шаг1ирасул поэзиялъуо гъасде, щвела нилъ гьесул шиг1рияб улкаялде. Гьайбатаб хвел Эбелзигардула эбел г1одулаГ1ащикъаб маг1у т1ун рак1алъ ах1ула:


Къогоялдаса цIикIкIун соналъ цебе Мокъокъ росдал рагIалдаса, къогогIан метралъул манзилалда къедги биххун, хвезабуна Кимялъ ва Лъерухъ росабазул советазул 15 росулъе ва гьездаго гьоркьоб Шаури росдал советалъул Цебари росулъеги унеб шагьранух.\nКIигоялдасаги цIикIкIун моцI ана дагIба-къецалда, нухазул отделалъ базе кколин росдал совет, бакIалъул советалъ базе кколин нухазул магIишаталъул хIакимзаби.\nГьеб заманалда 16 росдал гIадамаз, райцентралде яги шагьаразде ине ккани, бегизе кколаан кIиго мегIер: Цицимахъ ва Элбокъ.\nЦебари-Шапихъ нух доб заманалда рагьун букIинчIо. Риидал шагьаралде щварав дун ваккана нухазул идараялде.\nНухазул хIакъалъулъ хабар ккедал, гьелъул нухмалъулев МухIамадов МухIамадица абуна жиндир масъала бугила Шаури-Эчеда, ЧIалда-Къорода, Цебари-Шапихъ нух рагьизе, амма гIарац гьечIолъиялда бан, халат бахъунеб бугин. Мокъокъ росдада аскIоб къедги бакIалъулаб советалъ базе кколин, мокъокъдерица росдада гъоркьан нух бахъизеги биччалеб гьечIин.\nЧанго къоялдасан магIарухъе щведал, къед гьабизе гIолохъаби рачун ратана нухазул отделалъ. КIиго батIияб къагIидаялда росдада гъоркьан нух бахъизе проектги гьабун букIана. Цоялда рекъон, нух бахъизе букIана росдада дандбитIун, амма лъабкъого метралъул борхалъуда халатаб кьо лъезе кколаан.\nХадусел соназдаги бахъун букIана проект, жакъа-метер хIалтIи байбихьулеб бугилан. Росулъан машинаби рахине кIоларого, кIудияб къварилъи букIуна, хасго цIадал рараб заманалда. ГIадамазул минабазда аскIоса чIахIиял машинаби хьвадараб мехалда гьезие зарал ккола. 2018 соналъул риидал гьаваялъул десанталъул учение унеб мехалда, нус-нус рагъулаб техника хьвадиялъул хIасилалда ккана минабазе жагъаллъи. Росдада гъоркьан нух бахъиялъе бигьалъи гуребги, бакIалъулаб ункъо администрациялъул 26 росулъе унеб нух къокълъула кIиго километралдасаги цIикIкIун манзилалъ. Лъабго соналъ цебеги, лъабабилеб нухалдаги бахъана проект, ахир-къадги кIиго соналъ цебе баккана нух бахъизе байбихьизе бугин абураб хабар. Амма лъица бахъизе бугебали баян гьабичIо.\nАхир-къадги, 2018 соналъул октябрь моцIалда, тендерги бергьун, нух бахъизе байбихьана «МугIрул» абураб кооперативалъ. Цересел соназда гьебго кооперативалъ нух бахъана Цебари, Шапихъ, Цицимахъ магIардаса КIилъартIе. Чанго километралъул нух бахъун букIана Махъалалъ росулъа эхеде, гуржиязул гIорхъодаса ЦIумада районалъул Хушет росулъе –анцIгоялдаса цIикIкIун километралъ.\nГьенив хIалтIулев вукIана, Шаури-Эчеда нух бахъулаго, ВЛКСМалъул ЦКялъул грамота щварав ГIумаров МухIамад. 10-15 градусалъул цIорой букIаниги, декабрь бащалъизегIан нух бахъана.\nГъоркьиса ихдал цудунго байбихьана кьуру борлъизе ва радал анлъго тIубаралдаса къаси бецIлъизегIан техникаялъул хъуй камулароан росдада гъоркьан.\nАпрель моцIалдаго кьурул чанго метр кьвагьизе хIадурлъун бугониги, гьеб кьвагьизе гIадамал рачIинчIо. Хадубкун баянлъана, кьурул хIалтIаби, ай гьеб кьвагьизаби, проекталда рихьизарун гьечIеблъи. Гьедин 4-5 моцIалъ халалъана, кьуру кьвагьичIого, техника хIалтIизабизе ресги гьечIого.\nНухазул идараялда хIалтIулезда лъазе кколаан, цIунтIадерил согIал мугIрул ругеблъиги ва гьениб кьурдаги гъутIби рижулеблъи.\nДругие материалы в этой категории: « ГIакъуба бихьана хIаталдаса ун\tИстамбул – гIажаибаб шагьар »\n11:49, 19 января 2022, 189


ХIадисил Камил, ЧIиркъатIа росу\nГьеб нухалъул хIакъалъулъ дица «ХIакъикъат» газеталде хъвалеб буго лъабабилеб нухалда. Цо нухалъ хъвараб газеталдаги бахъана ва дир гьелъие лъикIаб къимат кьун ЦIумада районалдаса чияс хъвараб макъалаги биччана. Гьев чигун дун данд чIвана Ветераназул госпиталалда ва гьесулгун лъикIаб хабарги ккана.\nГьоркьоб лъикIаланго заман индал, «ХIакъикъат» газеталъ байбихьана, ,гьеб масъалаги борхун, цIидасанги макъалаби рахъизе. Гьеб заманалда дицаги, гIемерал хIужабиги рехсон ва нух бахъулев Дибиров МухIамадкамилие рецц-бакъги гьабун, цоги макъала битIана «ХIакъикъаталде». Гьениб борхун букIана туризм цебетIеялъе гьеб нухлул бугеб кIваралъул хIакъалъулъ суалги. Гьеб нухдасан унаго батула АхIулгохI, Сулахъ къварилъи ва гьенисан бихьула чIикъдерил ракьалда бугеб чIабатI бахъулеб бакI, Сулахъ гIоралда тIасан лъун букIараб кьо ва гIемерал цогидал бакIалги. Газеталъул жавабияв секретарь М.-ХI. МахIатIовас рагIи кьун букIана макъала газеталда бахъизеги. Амма щаялиго гьеб къватIибе бачIинчIо. КъватIибе бачIана нижерго районалъул ЛъаратIаса ГIабдулгъаниев Ниязбегил «Халкъалъе хIажатаб халкъияб нух» абун цIар лъураб макъала. Цо заманалда хабар букIана ДРялъул хIукуматалъул бетIер Артем Здуновас хIукму гьабун бугин гьеб нухлул проект гьабизе гIарац биччазейилан. Гьелъулги хабар къотIана. ЛъаратIаса Ниязбегин абуни вуго нухлул хIалтIи ирсалъе щварав чи. Гьесул эмен ГIабдулгъани вукIана хвезегIан нухазда хIалтIарав чи, гьединго кIудияв вац ХIажиги вукIана нухазул мастер. Ниязбегица В. Ивановасухъе кагъатги хъван букIун буго гьеб нухлул бицун, амма жаваб бачIун буго тIаса бихьизе хъвараб гIадаб магIнаялъул.\nАхирал соназда цIикIкIараб кIвар кьолеб буго нухазде, росабалъцин къачIалел руго къватIал. МелъелтIаса Гъагъалъе гьабулеб буго лъикIаб нух. Гьелъие бихьизабун рагIула 260 млн гъурущ. Амма «Халкъияб нух» гьардухъабазул нухде буссине тун буго.\nДун битIахъе нечола щибаб «ХIакъикъат» газеталда Бузнаса нухалъе кумек гьабеян хъвараб баян цIалидал. Гьеб гьардей релълъун буго унтараб лъимер бугел эбел-инсул букIунеб хитIабалда.\nКибго бицунеб букIуна «Безопасные и качественные автомобильные дороги» абун. Щай Бузнаса нух гьеб программаялде гъорлъе бачине бегьулареб? Гьелдаса кIвар цIикIкIаралищ ругел цогидал нухал? Дида ккола Бузнаса нухалдаса кIвар цIикIкIараб хIалтIи магIарул районазе цоги гьечIин.\nГендерил туннелалъе ремонт гьабизе ун буго 9 млрд гъурущ. Гьелъул цо 10 бутIагIаги Бузнаса нухалъе биччарабани, гьеб цебего лъугIун букIинаан.\nХириял магIарулал, магIарул районазул бутIрул, Дагъистаналъул парламенталъул депутатал, кье гьеб нухде кколеб кIвар, лъе гьеб суал сессиялда гьоркьоб. Гьари буго, халкъалъ кьучI лъураб «Халкъияб нух» бахъун рагIалде бахъинабизе бажарарас бажарараб кумек гьабеянги. Бегьилаан газеталдасан къватIибе загьир гьабизе лъица кигIан гIарац гьелъие кьурабалиги.\nДругие материалы в этой категории: « ГIумруялъул болъаби\n09:38, 08 декабря 2021, 10\n19:56, 07 декабря 2021, 147


Дагъистаналъул бетIерасул цIаралдасан кьолел грантазе документал къабул гьаризе байбихьун буго.\nЩибаб махщалил чагIаз хIалбихьизе бегьула гьеб щвезе. Амма ришват кьун яги мугъчIвай гьабизе чи вугезе гурони гьеб щоларин абураб пикру билълъун унеб буго республикаялда. Гьедин бицана ЭР-гун букIараб гара-чIвариялда гIезегIан гIадамаз.\nГIарац бикьулел рукIин гурони, хасаб комиссиялъул чагIаз хал гьабулеб гьечIин кинаб масъала гьеб гранталдалъун тIубазехъин бугебалиян абуна гьез. Масала, гъоркьиса бергьарал грантазул темаби рукIана: «МахIачхъалаялда чангъал гьари», «Унсоколо багIаргьоло бекьи», «Хасавюрталда автомобилал чурулеб бакI рагьи»...\nГьединан пачалихъалъ кумек гьабулеб къагIида цо чIванкъотIараб суал тIубазе квербакъулеб гуреб, гьадинго сайгъаталъе кьолеб гIарцуда релълъун бихьулеб буго ГIабдурахIман ГIабурикIовасда. Гьев ккола фермеразул магIишатазул ассоциациялъул нухмалъулев.\nГIабдурахIман ГIабурикIов: «Дун балагьана гъол номинациязухъ. Цо махщалида рекъон, цо-цо грант буго бихьизабун, руго чанго грант цадахъго кьезе бихьизабурал махщелалги. Гъодин гьабун битIун кколищ гъобалиха… Гъоб гIарцуде гьабизе кIолеб жо щиб букIунеб? Гранталдасаги, сайгъаталъе кьолеб гIарацлъун бихьулеб буго дида гъоб. Цо чIванкъотIараб суал тIубазе ккани, лъикIаб гIарац къваригIинарищ гъоба. I00-300 азарго гъурщица гьабулеб хIалтIи щиб букIунеб? Кьун хадуб щиб хIалтIи гъолда рекъон гьабизе бугеб, щал проектал гъора бергьаралали хал кквезе ккелаха. Жибго лъикIаб пикруги буго гьеб. Масала, пачалихъалъул кумек щолареб газеталъе кьолеб бугони, букIинчIеб бакIалъа щвараб кумеклъун рикIкIине бегьиларищхаI00 яги 300 азарго гъурущ. Амма чIванкъотIараб масъала тIубазе харж гьабизейин рахъани, сундуеха гьеб гIолеб? ХIукуматалъ гьабулеб кумек лъикIаб жо буго, гIарац къваригIинчIел чагIиги рукIунаро. Амма лъие гъоб щолеб бугеб, кин ва сунда тIад гъоб хIалтIизабизе бугеб абураб суал лъезе ккола. Кьола гъол, хадубин абуни кIочон тола киназдаго. Бюджеталъе ккараб заралищ бугеб гьелдаса, яги халкъалъе щвараб пайдайищ цIикIкIун бугебали балагьизе ккола».\nХадубги ГIабдурахIман ГIалиевас бицана бизнесчагIазеги фермеразеги бергьарал грантазул хал гьабидал, гьезул гIемерисел ратанила лъай-хъваязе гIоло щварал. Масала, хIалтIул цого хIалбихьи бугел, цого бизнес-планги бугев ункъо-щуго чияс кьолел ругила документал, цинги цоясе гурони щолел гьечIила хIажатал баллал.\nГIабдурахIман ГIабурикIов: «Цоязе щолеб буго 30 балл, цогидазе – 50 балл. Сундасан босун гъоз гъоб лъурабали лъиданиги лъалеб гьечIо».\nГьединго грантал щвезе хIалбихьарал чагIаз ЭР-лъе бицухъе, дол бизнес-планалги гIадамаз жидецаго хъван рачIарал къабул гьаричIого, жидехъаго росизе тIамулел руго грантазе документал къабул гьарулеб идараялъ.\nМахIачхъалаялдаса гIолилав ва жамгIияв хIаракатчи Элдарица ЭР-ялъе гьадин загьир гьабуна грантал кьеялда тIасан жиндирго пикру.\nЭльдар: «Дида лъалаха кин гьеб бикьа-къотIулебали. Расги нахъа чиги гьечIев, лъай-хъвайги гьечIев чиясе кинха гьеб щвелеб? ГIезегIан ахIи-хIур букIана гьелда тIасан жиндие щвечIин, лъиеялиго щванилан. Гьединго цо мухъалдаса чагIазе цIикIкIун кьун, цогидазе цонигицин щвечIо грант. Дир хIисабалда, грант щвезе документал кьурав хасав чиясул рахъги ккун бакIалъул хIакимзабаз комиссиялъул вакилзабахъе нух бахъани, щвезеги рес буго грант. Гурони, гьале дунги, кье дие грантгиян абуни, лъицаниги кьоларо. Щайгурелъул щиваса лъалелъул гьаниб бугеб система».\nЖамгIияб палатаялъул вакил Шамил Хадулаевас ЭР-ялъе бицана исана жив вукIине вугин грантал рикьа-къотIиялда хадуб хал кколеб комиссиялда гъорлъ. ТIубанго гьеб иш рагIа-ракьанде щун роцIцIинабизе бажаричIониги, гъоркьисала гIадин цо хъизаналде анкьго грант унеб къагIидагIаги биччаларила. Гьеб ишалъулъ гIадлу жалго комиссияз гуребги, тIадтарал хIакимзабазги хвезабулеб бугин бицана Хадулаев Шамилица ЭР-ялъе.\nШамил Хадулаев: «Миллияб политикаялъул министерлъиялда цебе гIуцIараб комиссиялъ рикIкIун букIана цо пуланай гIаданалъе грант кьезе кколарин, гьей гьелъие мустахIикъай гьечIилан. Цинги гъолъ жеги кIудияб хъулухъалда вугев чиги валагьун, гъосда гьардон йиго. Гьеб мехалда тIасахун лъазабун буго гьелъие грант кьечIого бегьуларилан. Гьа, хIисаб гьабеха гьанже нужецаго, хIакимзабахъе нухги балагьун, кьолел жал, грантал рукIунел ратани, щибаб идараялда цере гъол комиссиялгIаги щай гIуцIулел? Рихьдаейищ?»\nГрантал кьеялъулъ хIилла гьабун бугилан республикаялда рагIараб ахIи-хIур бахъун букIана гъоркьисала лъагIалил ахиралда. Гьедин гьоркьор хутIарал чагIи республикаялъул бетIерасул официалияв вакил ГIалибег ГIалиевасухъеги рачIун рукIана гIарзалъ. Гьелдаса хадур цо-цо чагIазе гIадлуги гьабунин низам цIунулез, амма гьеб гIадлу аслияб куцалда кIудиял тахбакIазда ругел хIакимзабазе гуреб, кагътал доре-нахъе щвезаризе ритIулел гIисинал хъулухъчагIазе гьабунин рази гьечIого тIаде жубана ГIалибег ГIалиевас.


ХIадисдибирил квералъ хъвараб тIехь\nДагъистаналъул гIалимчи ХIажи ХIамзатовасул «ГIемермиллатазул адабияталъул тартиб инкъилабазда цебесеб Дагъистаналда лъугьин» абураб тIехьалда бихьизабулеб буго «гьеб заманалда гIалимзабаз, хъвадарухъабаз, рухIиял хIаракатчагIаз диналда цадахъ жидерго пикру буссинабуна дунялалъул ургъел гьабиялде ва гIумрудал хIакъикъаталде» абун. Гьезул щивав вукIанила гIалимчиги, шигIручиги, пикручиги, тарихчиги ва жамгIияв хIаракатчиги абун. Гьенир ракIалде щвезаризе бегьула Къудукьа Мусаласул, МохIоса Дамаданил, Усишалиса Давудил, Кудалиса ХIасанил, Гьидалъа ИбрагьимхIажиясул, Хунзахъа Дибиркъадил, ГьаракIуниса СагIидил ва гIемерал цогидазулги цIарал.\nГьел нилъее киназего хириял гIалимзабазул цIаразулъ мустахIикъаб бакI ккола гIалимчи ва динияв цевехъан Гьандихъа ХIадисдибирасги (1760 - 1808сс.).\nГьандихъ росулъ гьесул хабада бугеб заниялда гьев хваравлъун бихьизабун буго 1229 сон. Гьеб ккола европаялъул тарихалда рекъон I808 сон. Бицен буго гьев гIолохъанго хванин вабаъ унтиялъ. Гьесул заниялда хъван буго «Жиндица хIадис кинабго мухIкан гьабун бицарав хвана вабаалъ 1229 с.», - абун.\nЖиндир заманалда ХIадисдибирасул пагьму-гьунаралъул ва гIелмуялъул гъварилъиялъул цIар киса-кибего тIибитIун букIана. Гьелъие нугIлъи гьабула жамгIияб ва динияб адабияталда гьесул цIар рехсараб бакIгIемер дандчIвалеб букIиналъ.\nГIахьалчIиса МуртазагIали-хIажияс хъвараб «Дагъистаналъул гIалимзаби» абураб назмуялда гьесул хIакъалъулъ хъван буго:\n«Усул фуругIазулъа жавапирал рищизе,\nЖиндие тавпикъ кьурав Гьандихъа ХIадисдибир, - абун.\nНилъер машгьурал цересел тарихчагIазул цояв Гиничукьа ХIайдарбегхIажиясул 1992 соналъ къватIибе биччараб «Тарихиял асарал» тIехьалъул тIадежураязда буго (147 гьум.) ГIобода росулъа МухIамад МухIамадхIажиевасул рокъоб бугеб «ФатхI ал - жалил» тIехьалъул ахирисеб тIамачалда хъван батараб хунздерил ханзабазул тарихалъул гьитIинабго бутIа. Гьеб жиндица хъванин хъвалеб буго ХIайдарбегхIажияс, «гIамал сахав ва ракI бацIцIадав Гьандихъа ХIадисил тIехьалдаса».\nГьелъ бихьизабулеб буго ХIадисдибирасул фикъгьиял ахIкамал ва хIадисазул баян хъварал гуребги, тарихиял баянал кьураб тIехь букIараблъи. Гьеб нилъехъе щвечIо. ХIисаб гьабидал, гьеб букIине ккола ХIайдарбегхIажиясул ирсилазул бетIергьанаб китабханаялда.\nХадусеб заманалъул тарихчи, профессор ХIажимурад Хашаевасул, «XIX гIасруялда Дагъистаналда жамгIияб гIуцIи» абураб тIехьалда гьесул цIар рехсон буго хунздерил хан ГIумаханасул «Къануназул кодекс» абураб Авар пачалихъалъул шаргIиял ихтиярал жанире рачараб мажмугI хъван щвезабурав чилъун.\n«ТIехь хъварав Гьандихъа ХIадисица,- ян абулеб буго авторас,- бихьизабулеб буго гьел къанунал рахъун ругин 1635 соналъ хварав ГIумаханасул (РитIухъав) заманалда».\n«Гьел къануназул кодекс батизегIан, - ян хъвалеб буго Хашаевас жиндирго тIехьалда, - дагъистаниязул гIадатазул цохIого цо бугеб мажмугIлъун рикIкIунаанин Хайдакъалъул уцмий Рустам-ханасул къануназул мажмугI».\n«Бицен буго гьев цIалулев Къудукьа Мусал МухIамадида цеве вукIанилан. Амма гьеб хIакъикъаталде данде кколаро. Щайгурелъул, Мусалав ккола 17 гIасруялъул гIалимчи, ай ХIадисдибир гьавилалдего гIумру гьабун вукIарав.\nГьединго, данде кколаро гьев ГьаракIуниса СагIидида цеве цIаланин абурабги. ГьаракIуниса СагIид вукIана хадусеб заманалъул, ай I9 гIасруялъул тIоцебесеб бащалъиялда жиндир гIелмияб ва жамгIияб хIаракатчилъи цебетIурав ва гъазаваталъул имамзабазул мударислъун вукIарав чи. ХIадисдибирасул зонода бугеб тарихалъухъ балагьани, гьев I808 соналъ хун вуго. Гьелъ нилъ рачунел руго гьесул мударислъун жиндир заманалъул кIудияв гIалимчи ва шагIир, гIемерал машгьурал гIалимзабазе тарбия-лъай кьурав фагьим ГIаймакиса АбубакархIажияв ккезе бегьулин абураб пикруялде. Гьелъие кIиго хIужаги буго.\nТIоцебесеб, Абубакарил заман (I7II-I797сс.) ХIадисдибирасул гIолохъанаб гIумруялде данде ккола ва кIиабизе абуни, Гьандихъ росулъ цIунун бугеб гIалимчиясул мажмугIалда жаниб батула Абубакарил 13-ялда гъорлъа 3 назму. Гьебги баян гьабизе захIматаб жо гуро: гIемерисел мутагIилзабаз жидерго мударисазул асарал тIиритIизарулаан, хIатта гьез хъвалеб ва бицунеб къагIидаялда хIалтIизабулаан жидерго вагIза-насихIаталъулъ.\nКин батаниги гIалимчиясул къалмикьан араб I0-ялдаса цIикIкIун тIехьалъул жакъа Гьандихъ хутIун буго 2 тIехь: «БатIи-батIиял баяназул мажмугI», «ГIабдурахIман Жамил нахIвиялъул тIехьалъе баян», «МассабихI», ай хIадисазул мажмугI, КъахIиб бугилан абула. ХутIарал тIахьазул къисмат лъазе кIоларо.\nДагъистаналда доб заманаялъ цIакъ гIатIидго тIиритIун рукIана батIи-батIиял автораз хъварал хIадисазул хIакъалъулъ тIахьал, рукIана хасал гIалимзаби хIадисазда тIад чIарал, хIадисазул гIелму малъулел. Гьединаздаса цоявлъун вукIана мударислъун гIумрудул ахирисел соназ Турциялъул тIадегIанаб мадрасалда хIалтIулев вукIарав Миякьоса ГIумархIажи- Зиявудин.\nНилъеца бицен гьабулев ХIадисдибирасул гьеб рахъалъ бергьун кIудияб гьунар букIиналъул хIужалъун ккола гьесда букIараб унго-унгояб цIар Дайитбегги нахъе бахъун, гIалимзабаз ХIадис лъун букIин. Гьедин хъван буго гIалимчиясул заниялдаги: «Жинца хIадис кинабго мухIкан гьабун бицарав хвана тIагIуналъ, ай вабаалъ 1229 соналъ», - абун.\nГIелмиял хIалтIабазда гъоркь гьес цIар хъвалаан ХIадисул Гьандихъийи абун, гьединавго гIалимчи, гьесдаса цеве добго унтиялъ хварав МачIадаса ХIадисидаса ватIа вахъизе лъазе.\nХIадисдибир вукIана гIелмуялъул батIи-батIиял рахъазде кIварбуссарав ва щибаб бутIаялда лъалкI тарав гIалим. Масала, бакъ-моцIалъул гIелмуялде, гьелъул хIакъалъулъ тIахьазде нилъер гьаниб кIудияб кIвар кьезе лъугьана I8-абилеб гIасруялдаса байбихьун Самаркъандалдаса цIар рагIарав гIалимчи Улугбекил хIалтIабазул асаразда гъоркь. Доб мехалъ гIалимзабазда гьоркьоб кIудияб къимат букIана Улугбекил «Зиджу» абураб тIехьалъул, Биржани абулев гIалимчиясул баяназул тIехьалъул.\nГьандихъа ХIадисдибирас гIемераб хIалтIи гьабуна бакъ-моцIалъул гIелму инсанасе пайдаяб, практикияб рахъалдасан цIех-рех гьабун, нилъер шартIазда дандекколедухъ цебе бачиналъе.\nГьесул букIун буго бакъ-моцIалъул рукIеналъухъ балагьун, къоял чIезабулеб хасаб календарь: гIужал, ишараби.\nГьанхъадерил ракьалда гIемерал руго ХIадисдибирасул гIужал. Гьездасан гIадамаз гьабсагIатги пайдаги босула.\nХIадисдибир гIумруялдаса ватIалъана гIолохъанго. Исанайин абуни 205 сон тIубана гьев хваралдаса.


Карзай гlедегlулев гьечlо Америкагун къотlи гьабизе\nАфгъанистаналъул президент ХIамид Карзайица лъазабуна шамат къоялда Кабулалда Америкагун 2014 соналде щвезегIан Афгъанистаналда америкалъул аскарал рукIиналъул шартIазда хурхараб рагъулаб къотIи-къай гьабиялъулъ кинабгIаги хIажалъи бихьулеб гьечIин жидедайин.\nАмерикаялъул штабазул нухмалъулезул Цолъизабураб Комитеталъул бетIер генерал Мартин Демпсица загьир гьабуна гьеб къотIи-къай октяралдегIаги къабул гьабизе букIиналда хьул. Гьеб мехалда рагIалде бахъуна президентлъиялда Карзайил болжал. Демпсица гьединго мухIкан гьабуна, гьеб къотIи-къай къабул гьабичIони, америкаялъул аскарал Афгъанистаналда инструкторалги гIакълучагIиги течIого нахъе ине ругин.\nИюналда Карзаица чIезе тун рукIана 2014 соналда америкаялъул аскаразул бутIана нахъе араб мехалда рагъулаб рекъонхIалтIиялда сверун Вашингтонгун унел рукIарал кIалъа-ралъаял. Гьелъеи гIиллалъун ккун букIана Америкаялъ ва Пакистаналъ Катаралда тIалибазул вакиллъи рагьиялъул рахъ кквей.


Украиннава зана хьунни\nАвтор: Патимат Рамазанова · 18.06.2022\nСайки мукьвахъул барзру хьунни Украиннал аьрщарай дяъвилул хасъсса операция най. Вай гьантрай ЦIуссалакрал райондалийсса Чараваллал шяраву хъуннасса ххаришиву дия. Шанма-мукьва зуруй ва операциялуву гьурттушинна дуллай бивкIсса Ися ва Ислам — Чупаннул ва Нарсиятлул арсру, сагъ-саламатну зана хьуну бия. Вай хьунабакьин, кулпатращал ххаришиву кIидачIин бавтIун бия сайки щалагу райондалул агьали ва мачча-гъанми.\nУссурвавращалсса ихтилат жу гьарта-гьарзану бищунну «Илчи» кказитрал хъиривмур номерданий.\nХалкьуннал маданият дуручлачиминнансса Премия\nБюхттулсса зунттал бюхттулсса арс\nСледующая публикация Хъаннил мажлис Гъумук\nПредыдущая публикация Фазуясса махъ