Къарахъгун Кьесерухъ лъалхъараб заман\nАраб анкьалда «ХIакъикъат» газеталъул хIалтIухъабаз сапар бухьана хIасратго ахIулеб кечI-бакъаналъул ватIан, махщел тIокIал къадахъабиги бергьараб гьунаралъул гIалимзабиги жаниб рахъараб ЧIарада районалде.\nСалам кьуна къаралазул некIсиял росабазе, асир гьаруна кьесер мухъалда ругел умумузул басриял минабаз. Цебе чIезабуна гьезул захIматаб яшав, хIайран гьаруна берцинаб тIабигIаталъ. Зиярат гьабуна бергьарал гIалимзабазул ва тIарикъаталъул машгьурал шайихзабазул зияратазде. ЦIидасанги хIухьел ккун гIенеккана гIагараб ракьалъухъ, хIохь бан гьекъана тIадмагIарухъан бурун бачIунеб цIорораб иццул лъим… КIиго къоялда жаниб гIемераб жоялда берчIвана, ракIалде щвана цебего кIочонтанщинаб, гьайбатабщинаб, баракатабщинаб. Жакъа нилъее цIакъго хIажат бугеб, магIарухълъиялъул махIги, рухIги, инсухълъиялъул рухIияб къуватги чорхолъе рещтIун, цIидасан рачана лъимерлъиялде, батIияб, берцинаб дунялалде.\nЖакъасеб номералда хIаракат бахъила ЧIараде гьабураб сапаралдаса бищун аслиял лахIзатазул бицине.\nЦIуриб, сахлъи цIунулелгун накъиталда\nГIумархIажи Шахтамановас кIочIолъ абухъе, «АваргIурухъе, инсухъе вас гIадин, гIедегIун бачIунеб» Къарал гIурул рагIалчIван эхеде рачIунел ниж, къалъудаса хадур рещтIана ЧIарада районалъул центр ЦIуриб росулъ. Райбольницаялъул азбаралда нижеда дандчIвай гьабуна бетIерав тохтур Къурбан Рамазановас ва гьесул хIалтIухъабаз. Ниж рачIиналъухъ ралагьун ратана гьел. Хъваш-баш гьабун бахъиналде, жиндирго кабинеталде рачана гьес гьалбал. Гьениб кIудияб столалда гьарзаго тIибитIун букIана квен-тIех. Сапаралда ругел чагIи ракъун рукIунин, столалде нахъе къабул гьаруна Къурбан МухIамадовичас. Гьениб лъай-хъвай ккана 1966 соналдаса нахъе кIудияв терапевтлъун хIалтIулев ГIимран МухIамадовасулгун. ЦIакъ хабар гьуинав, гIумру бихьарав, кIудияб махщалил хIалбихьиялъул инсан вугоан.\nЛъикIаб тадбирги, гIадлу-низамги бугин тана дица ЦIуриб райбольницаялда. Гьеб нижее тасдикъ гьабуна гIолохъанал тохтурзабазги. «Земский доктор» абураб федералияб программаялда рекъон, гIолохъанал васалгун ясал (17 чи) руго жакъа ЧIарада райбольницаялда хIалтIулел. Гьелгун гара-чIварана.\nМахIачхъалаялда гьаюрай ва гIурай ГIабидат Шамилова «Земский докторлъун» ЦIурие хIалтIизе ячIана 2013 соналъ. Гьеб программаялъул болжал лъугIаралдаса анлъабго сон баниги, гьаниса нахъе инеги ракIалда гьечIо гьелда\n- Тохтурлъун яхъине анищ букIана дир кидаго. Гьеб гуреб батIияб махщалида нахъа дунго йихьулароан. ГьитIинаб мехалъги кидаго ясикIаби сах гьарулей, гьел кьущалей йикIунаан. Хадуб дица байбихьана гьабзазе, кутузе, хIанчIазе дараби гьаризе. Гьедин ячIана дун тохтурлъиялде, - ян бицана ГIабидатица.\n- Тохтурлъун хIалтIизе захIмат бугищ жакъасеб дунялалда?\n- ЛъикIаб суал буго (елъулаго). Тохтурлъун хIалтIизе захIмат гьечIо, гьев берцинго хIалтIизе танани, амма жакъа нилъер гIадамал цIакъ согIлъун руго, гьезул ракIал хъачIлъун руго. Смартфоназдагун, компьютеразда нахъаги рахчун, гьезие цIакъ бигьаго буго, соцсетаздаса чороклъи тIибитIизабизе, тохтурасде чи ккогегиян, гьел гIадамал чIвалел чагIи ругилан, инжитал харбал риччазе. БитIараб буго, тохтурасухъе черх ккогеги, чияр цIобалде рукъ ккогеги ян абураб кици буго умумузул, амма нижги батIаго унтун, чара къосиналъ гIадамал нижехъе ккагиян, Аллагьасде гьардолел рукIунарелъул. Ккун хадуб гьел сах гьаризе рухIги жанги кьун рукIуна, амма гьеб бичIчIулел гIадамал дагь рукIин бихьулеб буго, - ян бицана нахъойги ГIабидатица.\nПандемиялъул заманалда жидер гьанив щивниги хвечIиланги тIаде жубана гьелъ кIудияб разилъиялда.\n2016 соналъ медакадемияги, хадуб интернатураги лъугIун хIалтIизе ячIана гьение МухIамадова Асиятги. Гьелъулги контракт ахиралде щолеб буго, амма ЦIуриб ракI рекъон бугин бицана гьелъ:\n- БитIараб бицани, дие тIоцебе тIириниги бокьун букIинчIо гьание хIалтIизе ячIине. МугIрузул росулъ бугеб больницаялде йитIулей йигин бициндал, дагьай рахIатхунцин йикIана. Нилъедаго лъаларищха, росдал цIар бахъарабго гьанжесел, дунго гIадал гIолохъабазул рукIунел ассоциациял. Шагьаралда гIадал квегIенлъаби, цивилизациялъул «рахIатал» гьечIеб бакIалде ине хвезе гIажалгIанги бокьуларого рукIуна гьел. Гьединго йикIун ятила балатIаго дунги. Амма гьанже дун гьаний ругьунлъана, лъикIаб ракIрагьараб коллективги буго, иманалъул цIураб ракIалъул бетIерав тохтур Рамазан МухIамадовичги вуго. Гьанийго чIела, Аллагьас хъван батани.\n- Гъоркьисала, пандемиялъул заманалда цIакъго къо бихьанищ?\n- Гьеб мехалъ дун декреталъул отпускалда йикIана, гьединлъидал дида гьеб хъатIичIо. Дуда лъанила рокъой чIезе кколеб мехилан дие махсараби гьарулел алги рукIана (елъулаго). ЗахIматаб дие букIана тIоцебесеб сон. Жеги щиб кинали лъаларого, гъорлъе кколарого гIадин йигей дун лъалареб жо гьикъизе йортулаан чIахIиял коллегабазухъе. Азарабго баркала буго гьезие, - ян разиго абуна гIолохъанай тохтуралъ.\nБетIерав тохтурасул заместитель ГIабдула Шабановасул умумул ккола КIулзеб росулъа. 1944 соналъ Чачаналде гочинабун букIана гьезул росуго. Нахъвуссун магIарухъе щивниги вуссинчIо, гьезул жамагIат паракъалъана Гъизилюрталда. Гьенив гьавуна ва гIуна ГIабдулаги. 2014 соналъ вачIана гьев ЦIуриб больницаялда хIалтIизе. Сабураб каламалъул, иман бугев гIолохъанчи вуго ГIабдула. Жиндирго хIалтIиги лъикIго лъалеб бугоан гьесда.\n- Дун ккола нижер КIулзеб росулъа ватIаналде нахъвуссарав тIоцевесев чи. Аллагьас хъван батани, инсул росулъ умумузул букIараб мина цIи гьабизе ракIалда буго дида. Хьул буго дида хадур рилълъун, цогидазги мисал босилилан.\nБольницаялда нижер щивас гьабулареб хIалтIи букIунаро. МахщелчагIи дагьал гурони гьечIолъиялъ, цояв цогидас хисун, бокьараб хъулухъ тIубазе хIадурго рукIине ккола. Жакъа унтабиги гIемерлъун руго, унтуцаги херавин, бахIаравин тIасавищулев гьечIо. Хасго гIолохъабазда гьоркьор захIматаб гIузру бугел чагIи цIикIкIунел руго, - ян бицана ГIабдула Шабановас.\nГьединго нижергун накъиталде гъорлъе жувана ГIириб росулъа гIолохъанав хирург ГIабдулнасир Аталовги. Анкьго сон буго гьесул ЧIарада райбольницаялда хIалтIулев. ЦохIо гьев гурони, тIокIав хирург гьечIо жакъа ЦIуриб больницаялда.\nСахлъи цIуниялъул хIалтIухъабазда аскIоб саламатаб заманги бан, райцентралда бугеб музеялдеги щвана. Гьенирги щибаб некIсияб тIагIелалъ пана гьарунги хутIана, таманал сураталги рахъана. Умумузул пуруц-рукьалдаса байбихьун, цIулал гIучIалтIамазде гIунтIун, гьениб камураб алат-квараги букIинчIо. Бечедаб музей буго ЦIуриб. Амма халатккун заманалъ гьенир лъалхъизе рес букIинчIо. Ниж гIедегIун рукIана ЦIулде.\nИмамасул мирза, гIакълучи ва гIалимчи\nЧIарадисезул Къарал мухъалда бугеб ЦIулда росулъе щвезе цебего бокьун букIана. КIудияв Шамил имамасул мирза, сапарцояв гьалмагъ, гъазаватазул чIагояв нугI, Къарахъа МухIамадтIагьирил ватIаналде щвана гьале исана. Амма цин гьенире рахиналде ниж рещтIана нухда батулеб Улъухъ абураб гьитIинабго росулъ. Гьениб буго 1776 соналъ бараб басрияб мажгит. Дагьал церегIан къояз фейсбукалда лъун, бихьун букIана гьелъул сурат.\n245 соналъ цебего бараб куцалда, щибниги хисизабичIого цIунун буго гьеб мажгит. ГIицIго чIабаралда тIамурал тIансаби рукIана цIияб гIасруялъул гIаламат гIадин. ХутIарабщинабго гьададинго цIунун буго. Гьелъ кIудияб асар гьабуна нижее киназего. Суннатаб кIиго ракагIатаб какги бана, сапаралда вугев чиясул дугIа нахъчIваларилан абураб аварагасул хIадисги ракIалде щун, дугIа-алхIамги гьабуна.\nБасрияб росу буго Улъухъги, ниж гьенир ругебгIан заманалда жаниб гIадамасда берги чIвачIо, гIанкIу-хIелеко гIанасебги рухI бугеб жоги бихьичIо. СихIкъотIи бугоан къаралазул басрияб росулъ. Амма гьеб сихIкъотIиялда жанибги кIудияб къуват букIана. ГIасрабазул гьаракь рагIулеб букIанин ккола гьенив вугеб минутаз. Умумузул заман цебечIезабизе бокьарав чи къаралазул росабалъе гIедегIизе бегьула. Гьениб щибниги хисун гьечIо. Нус-нус соназ цебе тIадмагIарулазул букIараб яшавалъул сурат якъинго цебе чIола гьениб.\nПикрабаз киве дун вачарав? ЦIулде гурищ дун гIедегIун вукIарав. Хъил течIел нухаздасан гьаругьин унеб джипалъ бигьаго толеб букIана нух нахъа. Гъоркьехун букIана жеги гьитIинаб лъарал сураталда чвахун унеб Къарал гIурул сас. РикIкIада букIаниги, якъинго бихьулеб букIана Нухъакь мегIерги. Гьелъул гъугъдузда гъорлъан лъола байбихьи Къарал гIуруца. Хъатинир лъурал гIадин нижеда цере рукIана Гьочоб, Сачада, Гьачада, Дусрахъ росаби.\nРосдал рагIалда чIун балагьани, цIакъ берцинаб росу буго ЦIулда. Жанире лъугьун рахъиналде квегIаб рахъалда ругел росдал хабзалалъ бихьана тIадги бараб гIурччинаб кьералъул гьитIинабго рукъ. Суал кьечIониги, бичIчIулеб букIана гьеб МухIаматIагьирие зияраталъе бараб рукъ букIин. Живго хвелалде бичун босун буго гьес росдал хабалалъ живго вукъизе бакI. Зияраталъул рукъалда цебе буго машгьурав имамасул мирзачиясе чIвараб цIахIилаб зани. АскIовго вукъун вуго гьесул вас ХIабибуллагь-хIажи ва гьесулги вас ГIабдурахIим.\nЦIулда росулъ жакъа гIумру гьабун вуго Къарахъа МухIамадтIагьирил анлъабилеб наслуялъул вакил ГIабдула-хIажи ГIабдулаев. Гьес рачана ниж машгьурав кIудаинсул зияраталдеги.\n- МухIамадтIагьирил цо гурони вас вукIинчIо – ХIабибулагь-хIажи, гьесулги цохIо вас вукIана - ГIабдурахIим. ГIабдурахIим ккола дир кIудаинсул эмен. Дир кIудаинсул абуни, дир эменги малълъун, лъабго вас вукIана, - ян бицана ГIабдула-хIажица .\nГIумархIажи Шахтамановасул «МугIалимги мутIагилги» абураб тIехьалдаги бицен гьабун буго Къарахъа МухIамадтIагьирил:\n---Цудунаб хасалихълъиялъул гIуж букIана. Рогьалил гIужалъ гьавугьинан кIиго рекIарав вукIана Рихьуниве щолев. Цебе бугеб чода тIад рекIарав - хъахIаб мегежалъул, гIурччинаб чухъаги ретIарав, херлъиялде ван вугониги, жеги къамартIго ккураб черхалъул чи, чол кьолонив ругьунав вугилан лъицаниги абуни, гьев мекъи ккеларо. У, цебе-цебе бугеб чода тIад гьабсагIат Рихьуниве щолев херав вукIана Къарахъа МухIаматIагьир. Гъазаваталъул соназ имамасул гъеж ккун гIемерал соназ хьвадарав гьесул мирза. Лъеберго сон ана имамас ТIасагъуниб гьесулгун къо-лъикI гьабуралдаса.\n«Дир ярагъ, МухIамадтIагьир, цо букIана, гьале гьаб хвалчен. Жакъа дица гьабги лъалиниб лъолеб буго. Мунин абуни ккола кIиго хвалчадул бетIергьан. Хвалченги лъалиниб лъун, гьанже дуца къалам бегIере. Хъвай дуца гьаб мугIрузда лъугьараб хIакъикъат. Бице наслабазда кин нилъ рагъаралали, хIарп гьоркьоб биччачIого киналго гъазаватазул хIакъикъат рагье гIадамазе», - ян абула имамас ратIалъулаго.\nГьедин хъвана Шахтамановас.\nГьелъул хIакъалъулъги хабар ккана ГIабдулла-хIажилгун. Хъвадарухъабазе хасиятаб жо ккола художествияб асар бечед гьабизе, чиясул сипат сурат гьединаб къимат кьей.\n- ХIакъикъаталдайин абуни, гьеб тIехь («Цо-цо кьалда имамасул хвалчадул паркъи»), Шамил жеги гьанив вукIаго хъвазе байбихьун буго гьес. Нартил чирахъул канлъуда гъоркь - Имамас бицунеб букIун буго, гьас хъвалеб букIун буго. МухIамадтIагьирил квералъ хъвараб, цохIо гурони экземпляр гьечIеб гьеб тIехь тIагIун букIана росулъа. ГьанжегIагар щвана дихъе гьеб кодобе. Гьанже Аллагьас хъван батани, ракIалда буго печаталдаги кьабун, цIидасан биччазе, - ян бицана ГIабдуллагь-хIажица.\nШамил Дагъистаналдаса ун хадуб, 1860-1880 соназда Темир-хан Шурав къадилъунги хIалтIун вуго Къарахъа МухIамадтIагьир.\n- Гьел соназулги цо чIванкъотIараб баян гьечIо. Цо бакIалда къого соналъ хIалтIанин хъван, цогидаб бакIалда батIияб тарих буго. Кин батаниги, жиндаго тIадкъараб хъулухъ ракIбацIцIадго тIубазабуна гьес. Темир-хан Шурав къадилъун хIалтIулевгIан заманалда жаниб гьес жиндиего квен рокъоса баччулеб букIун буго, - ян бицана гьесул наслуялъул вакил Г1абдуллагь-х1ажица.\nИмамасда цадахъ вугел соназ Шамилица гьев Гьочовеги витIулев вукIун вуго къадилъун. Амма кинго разилъуларого вукIун вуго МухIамадтIагьир. Ахирги гьес абун буго Шамилида жив инин гьениве къадилъун, амма жиндир цо шартI бугин. Нагагь мун Гьочове вачIани, мун цониги нухалъ жинда рещтIунгутIизе. Щайилан гьикъани, балагье, имам тIад рещтIунев чи вугилан гIадамаздаги рагIун, диего цIар-рецц щвезе бокьиларилан абураб пикруялъ.\nЯрагъги бан, имамасда тIаде ине изну бугев чи цохIо гьев вукIун вуго дол соназ. Гьединаб мегIергIан борхатаб даражаялъул чи вукIана имамас жиндаго аскIов цIунун. Кидаго цадахъ баччун мусруги букIунаанила гьесда. Щай дуца аб цадахъ босулебин гьикъидал, МухIамадтIагьирица абун буго: «Дун цо халатав, хIалакъав, гьури бахъани, рехун унеб гIадаб къаркъалаялъул чи вуго, божи гьечIев, гьелъ баччун букIуна дица мусру цадахъ».\nИнсулги васасулги кIиго батIияб даража\nГьединабго тIабигIаталъул чи вукIана гьесул вас ХIабибуллагь-хIажиги. Диналда кутакалда тартибги, рацIцIа-ракъалъиги цIунарав, цIакъ гIелмуялда гIамалги рекъарав инсан вукIун вугин бицана гьесул хIакъалъулъ ГIабдуллагь-хIажица.\nМажгиталда аскIоб гIадин букIун буго гьазул мина. Как ахIизе унев чи, ХIабибуллагь, рокъорго хьиталги тун гIицIго унев вукIун вуго мажгиталъул тIохде. Ай, как базе мажгиталде жаниве тIаса хьиталги рахъун гурони ине бегьуларин абураб адаб цIунун буго гьес, ракьул тIохде тIаде унагоги. Гьеб мехалъ абун буго МухIамадтIагьирица гIелмуялъул рахъалъ вас жиндеги вахинчIин, диналъулъ варагI цIуниялъул рахъалъ васасде живги щвечIин абун.\nКутакалда хатI берцинав чи вукIиналъ ХIабибуллагь-хIажица гIемерал гIелмиял тIахьал хъвалел рукIун руго. Гьедин щакъиялъе лъим босизе мажгиталдаса рокъове унев вукIун вуго гьев. Рокъове инчIого, мажгиталъул хIавузалъуса щайин дуца лъим босуларебин цо нухалъ гьесда гьикъидал, гьес кьураб жавабалъул камиллъи бихьизе, гIенекке: «Щакъи гьабизелъун, мажгиталъубе чвахулеб лъим дица харжги гьабун, какичуризе вачIунев чиясе гьелъул цо къатIрагицин камуни, къиямасеб къоялъ дица жаваб кьезе ккола», - ян. Гьединав камилаб тIабигIаталъул чи вукIун вуго МухIамадтIагьирил вас ХIабибуллагь-х1ажи.\nЦIулда росулъ гьединго цIунун буго машгьурав Къарахъа гIалимчиясул мина, гьесул хIужра-рукъ. Шкафалъур цIунун руго МухIамадтIагьирил квералъ хъвараб 112 гIанасеб тIехь. Гьезул щибалда тIад буго гIалимчиясул жиндирго хасаб мугьру. Гьезда тIаде къулизеги щвана. БокIнилъ, берцинго гьабураб гъутухъалда жаниб цIунун буго имамас гьесие сайигъат гьабураб хвалчен. МухIамадтIагьирица квализарурал алатал, гьесул кверзул рагъа-ракариялда хадуб хал ккураб ункъабго къедалъ гIемераб балъголъи гьурщилаан нижее, кIолебани. Гьединал пикрабаз кверде восана ЦIулдаса кIудияв гIалимчиясул хIужра-рокъов вугеб минутаз.\nРукъалда гъоркь буго вас ХIабибуллагьица жиндирго квералъ бухъун гьабураб, халваталда чIезе унеб букIараб рукъги. Эмен хун хадув, щибаб лъагIалида жанив 40 къоялъ халваталда чIезе унев вукIун вуго гьев, хоб гIадин гьабураб гьеб рокъове жаниве. РухIкквеялъе тIагIамги кванан, цо-цо каки чури цIигьабизе тIадеги вачIун, моцIги анцIго къоялъги, гьев лахIдугIан бецIаб гвандиниве лъугьунаанин бицана ГIабдуллагь-хIажица.\nЩвана ниж гьединго МухIамадтIагьирил цIаралда бугеб музеялдеги. Гьениб жаниб цIунун бугебщинаб жоялде бер щвезабун бахъунарого рукIана ниж. Заман иналъ чIегIераб кьер рехарал гIелмиял тIахьазул цIураб шкаф бугоан гьенибги.\nГьединабго шкаф буго 335 сон бараб ЦIулда росдал мажгиталъубги, гьенирги руго тIахьал. Кинабниги, росулъ бугеб анкьго библиотекаялъуб жакъа цIунун ругин 800-ниги тIехьин бицана Къарахъа МухIамадтIагьирил цIаралда бугеб музеялъул гIелмияв хIалтIухъан ТемирбутIа ТемирбутIаевас.\nЖиндир заманалда ЦIулда росулъ вукIанин ункъабго мазгьабалъул бокьараб суалалъе жаваб кьун бажарулев 53 гIалимчиян гьес бициндал, цIоро-гъорон хутIана ниж. Къаралазул мугIрул тIогьиб бугеб гьитIинабго росулъ исламалъул гIелмуялъул тIубараб центр букIун бугин абураб пикруялъ асир гьаруна киналго.\nКъарахъа МухIамадтIагьирил гIелмияб ирсалъги, гьесул рухIияб бечелъиялъги гьабураб асарги рекIелъ цIунулаго, бакъ тIерхьунеб гIужалъ къо-лъикI гьабуна нижеца машгьурав магIаруласул инсул росугун.\nНижер сапарцояв гьалмагъ, филологиял гIелмабазул доктор, профессор Ибрагьимил МухIамадил (МухIамад МухIамадов) ватIан, Рулдаб росулъе щвана ниж къаси сордо базе. Гьесул курсцояв Бакълъухъа ХIажица мандолинаялда ахIулеб кочIоца панаги гьарун, МухIамадил вацасул лъади Мадинаца гьарурал хинкIалги кванан, мугIрузул бацIцIадаб гьаваялъги гIорцIун, регизе рилълъана.\nГьайбатаб тIабигIаталъ сверун ккун буго Рулдаб.\nУнкъо хIафизазул нуралъул канлъухъ - Багинуб берцинаб сихIкъотIи буго\nГIириб рузманалъул какги бан, къалъудаса хадур Багинубе сапар бухьине ният ккана нижер. Накъшубандияб тIарикъаталъул шайих, хIафиз Багинуса ШугIайб-афандиясул росулъе щвезе хиял лъуралдаса чанго сон ун букIана.\nРулдаб росуго гIадин, ралъдал гьумералдаса гIемерго борхатаб бакIалда буго Багинубги. Килщазда рикIкIине цIараки хутIун буго гьенибги жакъа, микьго хъизамалъ гурони цIа бакуларо гъасда. Гьоркьохъеб школа къаралдаса 15 сон бугилан бицана гIемерал соназ учительлъун хIалтIарав Муса ЗабихIовас. Гьанже гьениса (Багинуса) цохIо яс хьвадула Магъар росулъ бугеб гьоркьохъеб школалде. Амма бащдаб чIунтIун бугониги, устарасул баракаталъ батила, лъикIаб чIаголъиги, иман буголъиги загьирлъулеб букIана гьитIинаб росулъ.\nБагинуре щвелалдего, нижеда дандчIвазе рахъун ратана Мусаги гьесул хъизан ПатIиматги. Росулъе жанире раккулаго буго устарасул зияраталда цун бараб мажгит.\nШугIайб-афандиясда аскIор гьенир рукъун руго цIикIкIарав вас МухIамаднабиги, гьесул яс Написатги, гьелъул вас, цIадул унти багъарарабго 10 сонил ригьалда хварав гьитIинав АхIмадилги. Устарасул ва кIудияв вас МухIамаднабил хобазда гьоркьоб буго ШугIайб-афандил хадусел васал АхIмадие, ГIабдуллае ва ГIабдулвагьабие бараб зиярат. Гьел лъабазулго хоб росулъ гьечIо. Коммунистазул «репрессиязул жул» магIаруллъиялдаго бахъулеб 1937 соналда ятабалъ Сибиралде ритIарал гьезул цонигиял нахъруссинчIо.\nТIарикъаталъул кIудияв шайих ШугIайб-афандиги гьесул ункъавго васги рукIана хIафизал. Жиндир баракат щваяв устар накълулъана 1909 соналъ. 56 сон гурони гIумруялъул кьечIониги, гIалам бахилал тIахьалги хъвана гьес. Нус-нус мурид битIараб нухде тIовитIана гьес. 32 сон гурони гIумруялъул гьечIев чи хвана гьесул бищун кIудияв вас МухIамаднабиги.\nЦIенеб росулъ имамлъун вукIарав гьесда макьилъ бихьула Багинуб живго жанив гIураб мина тIатIала ккун биххун инеб. Жиндие рокъове вуссине бокьун бугила абула гьес макьилъ инсудаги.\nРокъове вуссине къотIи батичIого, ЦIенеб росулъ къадаралде щола МухIамаднаби. Инсуда аскIов гьев вукъулеб къоялъ, лахIдоялъуб лъураб гьесул жаназаялда тIад гургинаб нур чIун бук1анин бицуна росдал г1адамаз. Лъиданиги кIоларо гьесда тIаде ракь хъвазе. Ахирги бищун гьитIинав вац Г1абдулвагьабица «Иннаанзалнагьу» бисмиллагьги цIалун, хьвагIула гьесде тIаде ракь. Амма тIаде ракь хъван лъугIизегIан нур тIагIунаро.\nГьелдаса хадур ккун рачуна уна гьесул вацалги. Гьединаб пашманаб къиса ккана т1арикъаталъул бергьарав устар ШугIайб-афандил васазул. Живгоги гьев ЦIоралда вукIаго, хвалил унтиги чIван, рокъове нахъвуссунаго, нухда хола. Лъебалазул ракьалда, Къамилухъ росдада гIагарлъухъ тIокIав чода рекIун цевехун ине кIолареблъи бичIчIидал, гъоркье рещтIуна шайих. Жив кIудияб сапаралъ хIадурлъулев вугин, тейилан абула цадахъ рукIараздаги. Гьединги абун, ясин цIализе бабйихьула. Ясин цIалун лъугIиялде данде рухIги босула гьев мубаракасул. Гьеб букIана 1909 сон. Гьениса вахъарав цIулал молодаги лъун восула баркат щваяв ШугIайб-афанди росулъе щвезегIан. Свак чучизегIан гьесул жаназа гIодоб лъурал бакIазда анцIгониги зияраталги ран ругин бицана нижеда. Цо ГIириб росдада аскIоб, цояб дагьабго эхедегIан, муг1рул ракьанда г1адин, гьединаб кIиго зияраталде нижги щвана гьеб сапаралда. Гьесул малидул гIоркь ккурал гIадамаз хадуб абулеб букIун буго тIамах тIад бугебгIанги бигьаго босанин жидеца гьесул жаназа росулъе щвезегIан. Гьев тIад ваччараб цIулал мали жакъаги зияраталда аскIоб бугеб мажгиталъуб цIунун буго.\nЦебеккунго оцги кьун, жиндицаго устарас бичун босараб бакIалда вукъула бергьарав гьунаралъул гIалим, хIафиз, тIарикъаталъул бергьарав муршид ШугIайб-афанди (къ.с).\nБицинчIого гIоларо гьесулги КъахIиса кIудияб макъамалъул устар КъахIиса ХIасан-афандиясулги тIоцебесеб дандчIваялъул хIакъалъулъги. Жиндирго устар, ГIасаса ГIабдурахIман-хIажиги хун, пашманлъиялда вугев ХIасан-устарасда абула Багинуве ШугIайб-афандиясухъе щайин мун унаревилан. ГьедигIан кIудияб даражаялъул устар ватиларин гьевин, дагьаб чIухIи ракIалде ккола ХIасан-устарасда. Гьебго сордоялъ макьилъ вихьула гьесда ШугIайб-афанди. «ВачIа, ХIасан, чIухIичIого дихъе. Дихъ бугеб жо гурони, духъе дицаги кьеларо, гьечIебаб дуцаги босиларо», - ян абула макьилъ устарас Х1асан-афандиясда.\nГIасаса к1удияв устар ГIабдурахIман-хIажияс муридзаби тIоритIизе изнуги кьурав, гьебги бахчун бугев чи вукIуна ХIасан-афанди гьеб мехалъ. Жинцаго абуралдаса ракIги бухIун, гьесие самовар бакизе тIорччол цураб хъапги мугъалда баччун вачIунев вукIуна ХIасан-устар ШугIайб-афандиясухъе. Багинуре щвелалде, нухлул раг1алда гьабсагIатги байрахъги чIван бугеб бакIалде щведал, накабиги гIодор чIван живго гIодовегIан гьавун вилълъине байбихьула ХIасан-афандица. Гьедин гьев вачIунеблъиги лъан, данде чи витIула ШугIайб-афандица , гIадан гIадин вилълъун вачIайилан ХIасанида абизе.\nШугIайб-афандил кавудул кIалтIа кIиявго цоцаздаги хурхун, агьиялда гIодула. Гьезухъ балагьун анкьабго зобги ракьги цадахъ гIодулеб букIун батилин гьеб къоялъин абула гьеб сурат бихьарал херал чагIаз. Гьединаб букIана кIиявго устарасул тIоцебесеб дандчIвай. КIиялгоги гьел цо ригьалъул гIадамал кколаан. ХIасан-устар гьавураб сон ккола 1852, ШугIайб-афандил – 1853 сон.\nКъахIиса ХIасан-афанди Багинуве вачIараб мехалъ лъимер гьабизе йикIуна ШугIайб-афандиясул хъизан Марин. КъахIиса ХIасан-устарасул лъадиги йикIуна вас къачIалей. Нилъ кIиясего васал гьаризе ругин, дуе гьавурасда цIар МухIамад-гIариф лъейин, дица МухIамаднаби лъелилан абула ШугIайб-афандица ХIасанида.\nГьел киналго къисаби нижее рицана Муса ЗабихIовасул хъизан ПатIиматица. Устарасул гIумрудул хIакъалъулъ кинабго баян данде бакIарун бугоан гъелъ. ТIехь хъвазе бегьулеб хабар бицана нижееги. Газеталъе къокъ гьабизе кколеб буго.\nМусалги ПатIиматилги рокъоб чайги гьекъон, корохъ бежараб чедгун, гIиял хIанги кванан, гьуинаб хабаралда тIамуна нижеца къо. Устарасул зияраталда цун бугеб мажгиталъуб, бакъани какги бан нухда рахъана. Багинуса ШугIайб-афандиясул баракат камун дуца ниж тогеги, бетIергьан, Аллагьилан, щурулеб букIана кIутIбуз.\nПрочитано 145 раз\tПоследнее изменение Пятница, 23 июля 2021 11:07\nДругие материалы в этой категории: « КъанагIатаб гьунаралъул къебелъухъ\tГIагараб ЧIарада, чIагоял чагIи жеги дагьлъун гьечIо Дагъистаналда (Расул ХIамзатов) »


17 июнь тIолго дунялалда ракьал салул авлахъазде свериялда ва бакъуца рухIун, ракъдаллъиялде данде къеркьеялъул къолъун лъазабун буго Цолъарал миллатазул гIуцIиялъ. Дагъистаналда салул авлахъазде сверун ва ракъдаллъун ругел ракьазул къадар гIага-шагар I5 млн. га кколин, гьеб къадарги соналдаса соналде цIикIкIунеб бугин абулеб буго экспертас.\nРоссиялъул жанубияб рахъалда ракьал регьел тIагIингун, бакъуца рухIиялъ ва ракъдаллъун рукIиналъ бищун асар гьарулел ракьал кколел руго Дагъистаналъул Гъизляр мухъалда ругел гIи хьихьарал ракьал ва Нугъай мухъалъул ракьал. Гьел процессал кколел руго бакъ бухIигун цадахъ, ракьулъа регьел тIагIиналъул хIасиллъун. Амма хутIарал мухъаздаги лъикIаб хIал гьечIила, гIаммаб куцалъ Дагъистаналда 15 млн. га ракьазул бугин гIага-шагар ракъдаллъун ва салуца рахчулелин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Дагъистаналъул Геологиялъул институталъул гIалимчи Залибек Залибековас.\nРеспубликаялда бищун лъикIаб гьечIеб хIал бугила гIодолъиялда, хас гьабун абуни Терекалъулгун лъарагIлъиялъул рахъалда. Гьенир ругел ракьазул аслияб къадар кколила гIи-боцIи хьихьулел ракьал. Бакъ бухIигун цадахъ, ракьулъа регьел тIагIиналъ ва хIухьбахъи гьечIого кидаго хьихьарал гIиял рукIиналъ гьел ругила тIуран ракъдаллъун. Советияб заманаялъ, гьел ракьал лъалъалаанила, гьелда тIадеги соналдаса соналде цого бакIазда кваназе толароанила, гьанжейин абуни, лъалъазе рес гьечIин абун гьел ракьал ругила бакъуца рухIун, ракъдаллъун. Гьелда тIадеги, лъугIизе тун бугила битIун ва пайдагун ракь хIалтIизабиялъул система.\nГIодолъиялда ругел ракьал ракъдаллъун рукIин гуребги, салуца кквейги кколила лъикIал ракьал тIагIиналъе гIилла. Гьеб рахъалъ бищун хIинкъи бугеб бакI кколила Нугъай мухъ. Гьениб гIи-боцIи хьихьиялъги, цадахъго салуца кквеялъги тIагIунел ругила пайдаял ракъул гъатал.\nНугъай мухъалъул гIадамал чанго нухалъ къватIире рахъун рукIана рази гьечIолъиялъул акцияби тIоритIизе, жидер ракьал чIунтун холел ругилан абун. Залибековас баян гьабухъе, хасго квешаб хIал буго Нугъай мухъалъул Кумли ва Уйсалгъан абурал росабазда гIагар. Гьенир гIагар ругила цотIалаяб минаялъул борхалъи бугел салул авлахъал. Гьел росаби ругел рахъалдехун рачIунелги ругила.\nЗалибек Залибеков: «Хас гьабун Нугъай мухъалда руго 100 азарго гектаралдаса цIикIкIун ракьазул къадар ракъдаллъун ва салуца рахчун тIагIунел ругел. Кумли ва Уйсулгъан абурал росаби салуца тIуран рахчиялъул хIинкъицин буго. Гьел салул авлахъал хьвадудел рукIин гуреги, сали гьороца босун бачIун, ракьал рахчулелги руго. Гьебго бакIалда Ставрополь мухъалдаги руго гьединалго салул гохIал ва авлахъал, амма гьенир гьел хьвадулел гьечIо, гьенир ракьал чIунтизе толел гьечIолъиялъ. Гьениб ракьуде хIалги кколаро Дагъистаналда гIадин, тIаса рахъичIого гIи –боцIи хьихулел гьечIолъиялъ. ГьабсагIат Нугъай мухъалда гьеб процесс чIезабизе тадбирал гьаризе хIажалъи бугин абидал, тIалъиялъ гьел ишазе гIарац гьечIин гьаб соналъин абуна. ГIицIго гIадамазул ва жамгIияталъул чIаголъиялда къеркьезе кколел руго гьелда данде».\nСалул хьвади чIезабизе кканани ракьулъ регьел букIинабизе кколин, хер, чIахI ва хIарахъ бижанани ракь цIунун бажарулин баян гьабуна гIалимчияс. Амма гьел ракьал лъалъазе ресал гьечIила, ирригациялъул комплексал чIунтун рукIиналъ.\nДагъистаналда бугеб мелиорациялъул, ай ракьал рагьлидалъун хьезариялъул комплекс кколеб буго ХХ гIасруялъул 50 соназ гIуцIараб ва гьеб яги чIунтун, яги кколел шартIазда данде кколареб буго. Ракьал лъалъалел гьечIолъиялъул хIасилалда 210 азарго га рекьулел ракьазул ракъдаллъун, чIунтун ругин Дагъистаналдайилан лъазабулеб буго Дагъистаналъул Росдал магIишаталъул министерлъиялъ. Ахирал соназ гьел комплексал цIигьариялъе хасаб федералияб программаялда рекъон биччалеб бугила гIарац, амма гьеб хIалтIи 2020 соналде щвезегIан халат бахъунин бицана «Эркенлъи» радиялъе Дагъистаналъул «Минмелиоводхоз» абураб гIуцIиялъул нухмалъулев хисулев Чаниев Бигишица. Гьесул рагIабазда рекъон, гIицIго рекьулел ракьал лъалъазе гурого сурсатал ва ресал гьечIо гIуцIиялъул.\nЧаниев Бигиш: «ГьабсагIат лъалъадулеб ригь буго тIад бан унеб. Амма гьанже нижеца лъалъазе къотIи гьабурал ракьал гурого лъалъаларо, щайин абуни, гьанже лъагIан лъалъадизе харж гьабраб лъехъ гIарац босулеб букIун батичIони, гьанже гьеб босулеб буго цогидал регионаздаго гIадин. Сулахъ ва Терек гIор ккола лъалъадизе лъим босулел каналахъе лъим бачIунел аслиял гIорал, амма гьенир лъим гьечIолъиги ккола цо-цо нухъалъ квекIен. ГьабсагIаталда Дагъистаналда бугеб мелиорациялъулаб комплекс буго тIубан цIигьабизе хIажалъи бугеб. Гьел хIалтIабиги гьарулел руго. Хас гьабун Нугъай мухъалда лъалъадизе лъим босула ирригациялъул системаялъул Къаранагъай гIаркьелалдаса. ГIицIго рекьулел ракьал гурого лъалъазе рес гьечIо гьенибги. Кинабниги лъабазарго гектар ракьазул лъалъала нижеца гьеб мухъалда».\nРеспубликаялда ругел лъалъалел ракьазул гIаммаб къадар кколеб буго 394 азарго гектар. Гьел ракьаздасан бахъулеб буго тIолго республикаялда бакIарулеб бачIиналъул 70 процент. Ирригациялъулаб системаялъул каналал ва рахъал ракьулъго рухъун гьарурал рукIиналъ, гьезул 90 процент хIаруца цIурал ва чIунтарал ругила, гьелъ рес гьечIила кколеб къадаралда киналгIаги ракьал лъалъазе.


Ина бувгьусса гьанна рахIматранссар |\nИна бувгьусса гьанна рахIматранссар\nУчительнал бияла хъинну хъунмар. Ххуйсса учитель оьрчIан оьрмулухун дакIний личIай ва мунал бивзсса кIулшивурттал гьану оьрмулуву мудангу бучIи лякъай.\nВай гьантрай оьрмулул юбилей кIицI ларгунни ххаллилсса учитель, захIматрал ветеран, РСФСР-данул кIулшивуртту дулаврил отличник, МахIаммадлул душ Сакинат Аьбдуллаевал.\nБувну бур Сакинат 1939 шинал июль зурул 2-нний ЧIаящиял шяраву. Мусил медальданий къуртал бувну бур ГьунчIукьатIрал дянивмур даражалул школа.\nХIакьинусса кьинигу хIурматрай дакIнийн бутлай бур ва цилва учительтал. Школа къуртал бувну махъ Сакинат бувххун бур Дагъусттаннал университетрал филологиялул факультетрайн. Вагу ххуйсса кьиматирттай къуртал бувну, 1963 шинал зун бувкIун бур КIамахъаллал къутаннайсса Сангардал школалийн. Ца шин миккугу дурну, МахIачкъалалийн бувкIун, 8 шинай байбихьулул школалий зий бивкIун бур.\n1973 шинал цIунилгу зана хьуну бур цила захIматрал ххуллу байбивхьусса Сангардал школалийн. 1986-ку шинайнин шикку оьрус мазрал ва литературалул дарсру дихьлай бивкIун бур. Мунияр махъ, 2009 шинайн бияннин, Сакинат зий бивкIун бур гиччава арх бакъасса ГьунчIукьатIрал школалий. Оьрмулул сайки 50 шин ванил харж дурну дур оьрчIан. Цила захIматрал ххуллий лайкь дурну дур личIи-личIисса наградартту. КуртIсса кIулшивуртту дусса, цила давугу, оьрчIругу ххирасса Сакинат мудангу хIурматрай бивкIун бур дуклаки оьрчIалгу, учительтуралгу дянив.\nОьрмулул юбилейгу дакIнихтуну барча дуллай, чIа тIий буру Сакинатлун цIуллу-цIакьшиву, ххари-хъиншивуртту.\nДакIнийсса мурадру бартлаганнав, оьрчIал ххари буллай битаннав.\nВил хIурмат бусса дуклаки оьрчIал цIания\nПредыдущая записьЦIуллу-сагъшивруцIунсса маслихIатруСледующая записьБизнесращалсса уртакьшиврул арарду


Булатов - ГIумаханов: лъихъе щвелел "Росреестарлъул" кIулал?\nНухмалъиялда цадахъго хисизабулеб буго Росреестралъул миналъул "гьумерги."\nРосреестралъул рахъалъ Дагъистаналда бугеб БутIаялъул нухмалъулесул ишал тIуразе тIадкъан буго Булат Ризвановасда. Гьесде щвезегIан гьеб хъулухъалда вукIана политик ХIажи МахIачевасул дурц. Цо-цо баяназда рекъон, гьеб хъулухъ кьезехъин буго Хасавюрталъул мэр Сайгидпаша ГIумахановасе.\nХIажи МахIачев хун хадув республикаялъул тIалъиялда хутIарал гьезул тухумалдаса чагIи рукIана МахIачевасул вас ТIалхIат МахIачевги гьезул дурц Адам ГIамирилаевги. ТIалхIат МахIачев ккола Дагъистаналъул Халкъияб Мажлисалъул депутат. Адам ГIамирилаев – Росреестралъул рахъалъ Дагъистаналда бугеб БутIаялъул нухмалъулев. Гьев гьениве 2012 соналъул байбихьуда тIамун вукIана. Нартил компаниялъул нухмалъулевги Пачалихъияб Думаялъул депутатлъунги вукIана гьев.\nГьанже рахъун ГIамирилаев хъулухъалдаса эркен гьави гьесул вакьад, республикаялда рагIи билълъарав чи – ХIажи МахIачев хвеялда базабулеб буго цояз. Амма цогидаз ракIалде щвезабулеб буго Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас Росреестралъе гьабураб критика. Гьедин хъулухъалде жив тIамулеб мехалъ Ризван Булатовас абун буго (жиндирго хIалтIухъабазда цебе) республикаялъул бетIерасул бадирчIваялги гIадахъ росун хIалтIилин жал хадурккун.\nГьелдаго цадахъ гьаниб ракIалде щвезабизе бегьула Росреестралъул хIалIти лъикI гIуцIун букIиналда бан Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас гъоркьисала риидал Адам ГIамирилаевасе сагIат сайгъат гьабун букIараблъиги.\nПалхIасил, Росреестралъул нухмалъи хисизе бугин бицине лъугьаралдаса моцIидасаниги цIикIкIун заман буго. Официалияб куцалда гьелъул бицунеб жо къанагIатги рагIуларо. Гьединлъидал «Черновик» газеталъул пикруялда рекъон, Адам ГIамирилаев Россреестралдаса нахъе гьави букIине бегьула цебегIанго Амирилаевасул доба чIухь бай. Росреестралъул нухмалъиялде ккедал, гьес квербакъун бугин нартил компаниялъул бетIергьанлъиялда ругел ракьалги буголъиги хасаб бетIергьанлъиялде кьезейин рикIкIунеб буго цIех-рех гьабулез.\nТIубанго божизе бажаруларел бакIалъан щварал баяназда рекъон, Росреестралъул нухмалъиялде вачIине кколаан Хасавюрталъул мэр Сайгидпаша ГIумаханов. Гьесул бакIалде мэрлъун тIамизехъин вукIун вуго Адам ГIамирилаев. Амма ГIумахановасе гьеб хъулухъ гIодобегIанаб хъулухъ бугин рикIкIунеб буго республикаялда.\nЭР-гун букIараб гара-чIвариялда «Черновикалъул» журналист МухIамад МухIамадовас абуна гьанже аслияб суал кколин Росреестралъул нухмалъиялда Ризван Булатов тасдикъ гьавизе вугищ, ялъуни гьениве Сайгидпаша ГIумахановищ вачIине вугевали. Гьединго ЭР-ялъ гара-чIвари гьабуна Росреестралъул хIалтIухъаналъулгун. Гьелъ абуна Хасав мэрас инкар гьабун бугин гьениве вачIине, гьесие ХIисаб гьабулеб палата къваригIун рагIулилан.\nАмма унголъунги Сайгидпаша ГIумаханов Росреестралъул хъулухъалде вачIани, гьелдалъун загIиплъулин Дагъистаналъул бетIерасул позициялин рикIкIунеб буго «Черновикалъул» журналист МухIамад МухIамадовас.\nМухIамад МухIамадов: «Щайин абуни Сайгидпаша ГIумаханов ккола Чачаналъулгун Дагъистаналъул гIорхъода вугев сангар гIадав чи. Гьединлъдиал гьевги нахъе вахъун ъова Чачаналдехун цIайи бугев чи танани, гьеб шагьар Дагъистаналъул хъаравуллъиялдаса уна. Узухъда, юридикияб куцалда шагьар Дагъистаналда букIина. Ама балагьи Чачанлдехун букIинаха. Дагъистаналда нухмалъи гьедигIанго къуватаб гьечIин абуна гьаниве вачIиндал Шималияб Кавказалда Россиялъул президентас тарав вакил Меликовасги. Гьебги хIисабалде босунниги республикаялъул тIалъиялъ сверухъ бугеб унго-угояб ахIвал-хIалалъе битIараб къимат кьезе ккола, жиндиего бокьа-бокьарал жал гьаричIого. Амма Сайгидпаша ГIумахановги течIого, Росреестралда Ризван Булатовго тасдикъ гьавулев ватани, гьебги батIаго квеш гьечIо. Гьелдалъун бихьулеб буго цIадахIарисезул тухум щулалъизехъин букIинги. Живго Ризван Булатовги чанго болъо-хIокIги нахъа тун вахарав чи вуго тIаде. ЛъикIал лъай-хъваялги руго гьесул. Дагъистаналда квешаб пикру букIуна тухумчилъиялда тIасан. Амма заман хисун буго. Цере гIадин такъсирчилъиялдехун цIайи бугел гьечIо гьел гьанже. Къанун хвезабурал жал гьез гьарулел ругищали федералияб централъ халкколеб бугони гьезда хадуб, Дагъистаналъе пайда буго гьездаса».\nРосреестралъул нухмалъиялде Булат Ризванов ккеялдаса разилъи гьечIолъи загьир гьабулелги руго. Гьелдалъун гьезда ракIалде щолел руго тухумчилъиялда рекъон тахбакIал рикьулел рукIараб заман. Масала, гьев Ризван Булатовасул цояв вац вуго ЗахIматалъул инспекциялъул нухмалъиялда. Цогидав вац вуго Дагъистаналъул пачалихъияб университеталда тарихалъул факультеталъул деканлъун. Ризван Булатовасе Росреестралъул хъулухъги Москваялда вугев Булатовазул ракьцояв, Федерациялъул Шураялъул вице-спикер Иляс ГIумахановас щвезабун бугин рикIкIунеб буго цо-цояз.


Зунттаву кьариртсса дакI\n«Алла Ивановнал бивкIулущал щаллусса эпоха лавгссар»\nЩалагу Дагъусттаннайх цIа дурксса Гъумучиял школалий зий бивкIсса муаьллимтурая тIисса-тIийнма бикIай. Миннал цIардугу лирчIун дур гьарцаннал зума-мазрайра.КIа школалийн нава дуклан бувкIсса 80-90-ку шиннардийгу ливчIун бия совет заманалул му кьюкьлувасса учительтал, ттунгу бахтти хьуна мукунсса учительтурал дарсирдай щябикIансса. Мукунминнал сияхIрал хьхьичIххуттайсса цану бия Багъдуева Алла Ивановна. Цуксса кьурчIинугу, вай гьантрай лавгунни му дунияллия.\nГъумучиял дянивмур даражалул школалул учительтал ва дуклаки оьрчIру. Алла Ивановнал карав – душнил душ Саида, жула балайчи АхIмад АхIмадовлул кулпат.\nТачIав къадакIнийри Алла Ивановнал оьрчI кьюкьин увансса махъ увкуну. Ххаллилсса учитель бакъасса, га бия гьарцагу оьрчIал хасият дакIних кIулсса психологгу. Мунил дихьлахьисса химиялул, этикалул ва кулпатравусса оьрмулул психологиялул дарсирдайн жу байрандалийн кунма бачайссияв. Алла Ивановнал дарсирдай бизар хъанахъисса, даврихух къалавгсса оьрчI къаикIайва. Химиялул нажагьссарагу дарс къалагайва опыт къабувну, мигу мукун усттарну, мукун за кIулну бувайвахха, жу ссихIирданул дунияллийн багьссаксса шайвав.\n1950-ку шиннардий Дагъусттаннайн багьсса жагьилсса душнин му чIумал цинмавагу кIулну бакъахьунссия зунттал билаятрая цуппа тачIав личIи къахьуншиву, му цила кIилчинсса ватанну хьуншиву, цила оьрмулул кьадаргу кIиккува лякъиншиву.\nва Загьидат Будаева\nЦилла цал духьурчагу дарс дирхьусса, щаллагу дунияллийх кIама бивщусса азарахъул учениктурал, тарбиялувтурал дакIурдива Алла Ивановна тачIаввагу къабуккантIиссар. Мунил цIа личIантIиссар миннал оьрчIал оьрчIайгу.\nСулайман Маммаев, Дагъусттаннал паччахIлугърал медициналул университетрал ректор:\n— Лавгунни жуятува, архсса 50-ку шиннардий Дагъусттаннайн бувкIун, цила бусса оьрму зунттал билаятрацIун бавхIусса Багъдуева (Ушакова) Алла Ивановна. Мунил Гъумучиял дянивмур даражалул школалий ттухьра дихьлай бивкIсса химиялул дарсру ттун тачIаврагу хъамакъаритай. Му бия гужсса педагог. Мунил гьарцагу оьрчIал дакIнивунсса ххуллу лякъайва. Му цилла дарсирдайн муксса дакI тIайласса бикIайвахха, муничIа ккалаккиминнан мунил дарс ххира къархьуну цукунчIав къаличIайва. Дуклаки оьрчIал дунияллиясса кIулшивуртту авадан давривугу, миннан дунияллул халкьуннал культурарду кIулну дикIавривугу Алла Ивановнал дачин дурну бикIайва хъуннасса даву. КIицI лагайва оьруснал чичултран, шаэртуран хас дурсса вечерду, оьрчIащал бишайва хъинну хIазсса, мунищала архIал кIулшивуртту авадан дуллалисса сценкартту.\nАлла Ивановнахсса ччаврил ва хIурматрал лишанну хъанахъиссар му оьрмулул махъва-махъсса ххуллийн тIайла буккан мунил дарс дирхьусса оьрчIавасса чIявуми бучIавугу.\nЦилла цал духьурчагу дарс дирхьусса, щаллагу дунияллийх кIама бивщусса азарахъул учениктурал, тарбиялувтурал дакIурдива Алла Ивановна тачIаввагу къабуккантIиссар.\nМунил цIа личIантIиссар миннал оьрчIал оьрчIайгу.\nЗагьидат Будаева, МахIачкъала шагьрулул 9-мур лицейрал, Политехнический колледжрал муаьллим:\n— Оьруснал учала бур «Рождение – начало смерти» тIисса. ИкъавчIансса, уттарашиврул щин хIарчIсса цучIав акъар ва дунияллий. Амма Алла Ивановналмур бивкIу ттун ляличIинува кьурчIи бивзунни. Алла Ивановна бия ттул учительницагу, классрал каялувчигу, даврил уртакьгу. Жагьилсса оьрмулий аьпалул хьусса мунил душнищал, Алёнащалгу, ттул хъуннасса дусшиву дикIайссия.\nТтул оьрмулуву Алла Ивановнал хъунмасса кIану бувгьуссар, мунил ттул хьхьичI тIиртIуссар химиялул караматсса дуниял. Ттул нитти-буттан ттуя хIакин хьуну ччай бикIайва, ттунмарив, Алла Ивановнал биялалул, нава так химикну чIалай бияв. Дагъусттаннал университетрал химиялул факультетрайн дуклан буххан бувкIсса чIумал, дулун багьлай бия шанна экзамен, миннувух дия оьрус мазралмургу, тархъансса темалийсса сочинение чичин багьлагьисса. На чирчуссия Алла Ивановнан хас дурсса, нава химикнал пиша циван язи бувгьуссарив бусласисса сочинение.\nАлла Ивановнан кIула цимурца – физикагу, математикагу, оьрус маз ва оьруснал литературагу. ТачIав хъамаританссар Алла Ивановнал дачин дурсса классикалул музыкалул кружокгу. Ттун цалчин муниятур лавхьхьусса увертюра цирив, сюита цирив, полькалий, вальсрай къавтIун бизан. Цуппагу хъинну усттарну, куклуну бизайва къавтIун. Жу ссавур дакъа ялугьлай бикIайссияв мунил классрал ссятурдих, ми мукун хIазну, мукун мюнпатну лагайвахха, жу ми байран кьинирдайн тIайла къадарцIуния тIий нигьабувсунгума бикIайссияв.\nКулпатралсса, шанма оьрчIалссагу бувну, гайксса давуртту дуклаки оьрчIащал дуллансса чIун цукун лякъайссияв къакIула.\nАлла Ивановна ттухь буслай бикIайва цуппа Дагъусттаннайн цукун багьссарив. Хъунмасса гъирарай ххал дуллай бикIайссияв мунил жагьилнийсса суратру, му бивкIун бия спортсменка-волейболистка, мукунсса бугу-бия, тIайласса чурх, къалип бусса. Ростоврай институтгу къуртал бувну, тIайла бувккун бия Дагъусттаннайн. Шиккугу мунил ЦIуссалакрал район язи дургьуну дия. ЦIуссалаккуй кIул хьунугу бия цила оьрмулул дус Оьмарищал. Махъ Оьмари Гъумукун зун тIайла увккун, Лаккуйн бивзун бия. Алла Ивановна ххарину бикIайва цила душнил душнил Саидал кьадардания, рязину бикIайва мунил оьрмулул ххуллулссану хьусса жула балайчи АхIмад АхIмадовлуя.\nАлла Ивановна бия марцIшиврул, хъиншиврул, инсаннаву, учительнаву дикIан бюхъайсса цимурца ххуймунил эталон.\nСивсуну учин бюхъанссар Алла Ивановнал бивкIулущал щаллусса эпоха лавгссар куну.\nТтула учительницан 82 шин дунугу, ттун му тачIав къабивчIансса кунма, бивчIан къааьркинсса кунма чIалай бикIайва.\nМихаил Мудуев, юрист:\n— Ттул дуккавриву цIусса дарс – химия ва цIусса учительница – Алла Ивановна хьуннинма жул классрал оьрчIан чIявуну баяйва мунил цIа, мунил дихьлахьисса дарсирдаясса аваза. Му жухьра дарс дихьлан бивкIукун ми цимурца тасттикь хьуна. Му муксса дакIнил хъинсса, иминсса, личIлулсса, аякьалийсса бияхха, на кунмасса хулиганталгума, цанма кIулну-къакIулну, кIукIлу лагайва. Ниттил цила оьрчIаха куннасса гьарцагу оьрчIахасса мунил аякьалул дуван ччисса къавкъинсса къелгума хъамаритан дайва. Бия Алла Ивановна, бия школа.\nЦIана ттун дур 42 шин, Алла Ивановнал ттухь цалчинсса дарс дирхьуния махъ ларгун дур 30 шин. Гужирай макьгу дугьлай, чичлай ура муниясса аьпалул махъру.\nДакIниву цирив ца куртIсса, хъинну агьамсса, хъинну ттюнгъасса ххал рурцунни. Алла Ивановнащал архIал дакIнил ца агьамсса бутIагу лавгунни. Жун, мунил дарс дирхьусса оьрчIан, му мудангу дакIний бикIантIиссар.\nДакIнийхтунусса жижара буллай ура Алла Ивановнал арснахь Ибрагьимлухь, душнихь Верахь, внуктурахь, миннал ирсирахь, АхIмад АхIмадовлул кулпатрахь.\nСледующая публикация Ххувшаврийнсса ца шачIану ттигу\nПредыдущая публикация Ученики Тарият Капиевой заняли первое место на Международном конкурсе в Суздале


Ахираб анцIго соналда жаниб Россиялда рак унтиялъ унтаразул къадар 20 проценталъ цIикIкIанин абулеб буго Россиялъул бетIерав онколог Андрей Каприница. Жеги анцIго соналдасаги гьединабго къадаралъ цIикIкIине бугин дунялалдаго онкологиялъ унтаразул къадарин баян гьабулеб буго жидерго сайталда РФялъул Минздравалъул пресс-хъулухъалъги.\nЧIахIияб ригьалъул гIадамаз бицунеб рагIула, жидер заманалда онкология абураб унтиго дандчIвалеб букIинчIин, ресукъго ругониги жидецаго гIезабураб бацIцIадаб нигIматги кванан рукIунаанин, заралиял кванил нигIматал цIикIкIиналъ багъарараб унти кколин гьеб абун.\nХIакъикъаталдаги ахирзаманалъул гIузруйищха рак унти кколеб? Гьеб гIузруялде данде къеркьеялде пачалихъалъ кигIанго кIвар кьуниги, унтаразул къадар щай цIикIкIунеб бугеб?\nОнкология сундаса лъугьунеб ва кинаб дару-сабаб гьабизе бегьулебали хъварал гIемерал макъалаби ратула Интернеталдаги. Камуларо гьеб унти сах гьабулин абун гIадамал махсараде кколелги, унтун ругин гьерсал рицун гIарац гьабулелги. Кинал бигьалъаби ва ихтиярал рихьизарун ругел онкологияб унти бугезе?\n2024 соналде щвезегIан онкологиял унтабазде данде къеркьеялъе триллион гъурущ биччазе бугин бицунеб буго Минздравалъул онкологаз. Сунда тIад хвезабизе бугеб гьеб гIарац ва кин гьелъ унтаразул гIумру хисизабизе бугеб?\nРекIел унтабаздаса хадуб кIиабилеб бакIалда буго онкологиял унтабаздалъун гIадамал хвей. Онкологазда цебечIараб масъала буго 2024 соналде щвезегIан рак унтудаса гIадамал хвеялъул къадар 100 азарго чиясда гьоркьоб 185 чиясул къадаралде бачIинабизе (2018 соналда – 100 азаргоясда гьоркьов 222 чи). Рак унтудаса холезул къадар дагьлъизабизе бажарулин рикIкIуна гьеб унти байбихьудаго тIатинабизе кIвани.\nЖакъа къоялда 56 процент гIадамазул тIоцебесеб ва кIиабилеб даражаялда бугеб рак унти тIатинабизе кIолеб буго. АнцIго соналъ цебе - байбихьудаго рак унти тIатинабизе кIваразул къадар 33 процент гурони букIинчIо.\nАхирал соназда онкологиял унтаби цIикIкIиналъе гIиллабазул цояблъун онкологаз рикIкIунеб буго, гьеб унти хехго тIатинабизе бажарулел медицинаялъул къагIидаби ва технологиял церетIеял рукIин. Дунялалдаго гьарулел медицинаялъул цIех-рехазул 50 процент ккола онкологиял унтаби тIатинариялда ва сах гьариялда бухьараб. Рак унти лъугьиналъе гIилла бихьизабулеб гьечIониги, унти багъаризабулеб ахIвал-хIал лъалеб буго онкологазда. Гьелде дандечIеялъе кIвар бугеб ишлъун рикIкIуна иммунитет щула гьаби, гьелда гъорлъе уна пайдаял нигIматал кванаялда тIадчIей гьабиги, стрессалъулал, ццим бахъунел лъугьа-бахъиназдаса цIуниги. ХIатта, онкологиял ва цогидал захIматал унтаби ругезе дунялалъулго медицинаялда паллиативияб кумек бихьизабун буго.\nПаллиативиябин абула захIматго унтаразе ракIбатизе, гьезул дунялалдаса тIубанго ракIбуссинаредухъ психологаз гьабулеб кумекалда. Гьелда рекъон, унтаразе гуребги, психологияб кумек щвезе ккола унтаразул цебесеб гIагарлъиялъеги. Араб гIасруялъул 80-абилел соназда байбихьана дунялалдаго паллиативияб кумек гьабулел гIуцIаби ва медицинаялъул идарабазда отделениял рагьизе.\nДагъистаналдаги МахIачхъалалъул тIоцебесеб клиникияб больницаялда хIалтIулеб буго паллиативияб кумекалъул отделение. «Вера» гурхIел-рахIмуялъул фондалъул учредитель Нюта Федермессерица, улкаялдаго гьабулеб паллиативияб кумекалъул бицунаго, нилъер республикаялда унтаразе гьабулеб паллиативияб кумек цIакъ беццана РФялъул президентасулгун букIараб гара-чIвариялдаги.\n- Дагъистаналда лъидаго малъизе кколаро унтарав гIагарав чи рокъове вачеян. Унтарав чи больницаялда хвезе рехун толаро гьез. ГьитIинго захIматаб унти бугел психоневрологияб диспансералде яги интернаталде кьун рукIарал унтаралцин сахлъизе гьечIеблъи лъайгун гьез рокъоре рачуна. Республикаялда бакIазде хьвадулеб паллиативияб хъулухъ гьечIонигицин, гьенир гIумру гьабун ругел гIадамазул гIагарлъиялдехун бугеб къиматалъ ва рокьиялъ цебетIун буго сах гьаризе кIоларел унтаразе гьабулеб кумек», - ан бицана гьелъ.\nПаллиативияб кумекалде хIажаталлъун гIемерисеб мехалда онкологиялъ унтарал гIадамал рикIкIуна. ГIемерисеб мехалда гьабулеб даруялдасаги гьединал унтаразе тохтурзабазул берцинаб кIалъай, гIагарлъиялъул рахъалдаса кверчIвай лъикIаб букIунин рикIкIуна. Нужеда кин ракIалде кколеб? Онкологиял унтаби ругел, тIоцебесеб иргаялда, кинаб кумекалде хIажат ругел?\nГIагарлъиялда гьоркьоб букIа, мадугьалихъ букIа гьеб гIузрудул кьогIлъиялда берчIвачIев чи къанагIат гурев ватиларо. Рак унти жидер яги гIагарав чиясул букIин лъайдал тIоцебе квер бегьизе бакI лъаларого хутIула гIемерисел, амма гьелда гъорлъе лъугьун хадуб тохтурзабаздасаги лъикI лъалеб батула жидерго унтул хIакъалъулъги. Гьединаб ахIвал-хIалалде ккараз, цогидазеги гIемерал малъа-хъваял гьарула. ДандчIвала гьеб гIузруялдаса хвасарлъаралги, гьелде дандечIезе къуват гIуралги.\nДругие материалы в этой категории: « Гьанжеги лъим сабаблъун…\tКваницаги гьабула зарал »


Лъица гьукъун бугеб? Президентасищ?\nНижер районалда буго 5 батIияб мацI: авар, кIаралазул, гIахьвалазул, багвалазул ва тIукадерил. Гьединлъидал, лъица щиб бицаниги, авар мацI рахьдал мацIлъун кколаро кIараласе, гIарчосесе, гIанчихъесе, тIарадаинхелосесе,…\nГьанжеги Бузнаса нухалъул хIакъалъулъ\nГьеб нухалъул хIакъалъулъ дица «ХIакъикъат» газеталде хъвалеб буго лъабабилеб нухалда. Цо нухалъ хъвараб газеталдаги бахъана ва дир гьелъие лъикIаб къимат кьун ЦIумада районалдаса чияс хъвараб…\nРосу цIилъулеб буго\nШамил районалъул Хучада росулъе щведал, бегавул Жамалудинов Къурбан-ХIусен ватана культураялъул рукъ балеб бакIалда хIалтIулев. Мурад бициндал, росулъ цо свери бахъун лъикIинги абун, гьес цадахъ вачана…\nМашгьурав артистги администрациялъул бетIерги\nЧIарада районалъул Цемериве щведал, дун дандчIвана Гьилиб росдал бегавул Абакар Жамалодиновгун. Гьесулгун гьабураб гара-чIвари бахъулеб буго гъоркьехун.\nГIаданлъиялъулги букIуна батIи-батIияб сипат\nХасавюрт районалъул ТIукитIа росулъ гIумру гьабулей йикIана мунагьал чураяй Жарадат Пахрудинова. Гьелъ бетIербахъи гьабулаан рокъоб рагьараб тукада къайиги бичун. Цо нухалда гьелъ дие бицана жиндирго…\nГрециялъул философ Сократил руго судиясе, мугIалимасе ва тохтурасе БетIергьанас гьунар кьолин цогидаздаса тIокI гьарун абун. Гьединги батила, медицинаялъул хIалтIухъанас кибго цо хасаб, цогидаздаса дагьаб тIокIборчIараб…\nЦебетIеялде хьул буго\nГIумруялъулъ, захIматалъулаб хIаракатчилъиялъулъ щивав чиясе щолел бергьенлъаби, жамагIаталда гьоркьоб гьесул букIунеб къадру-къимат бараб букIуна хъизамалъулаб тарбиялда.


Ахирисеб соналда жаниб Россиялде бербалагьи дунялалда квешлъун буго\nАхирисеб соналда жаниб Россиялде бербалагьи дунялалда бихьулеб къагIидаялда квешлъун буго.\nГьеб бихьизабулеб буго Би-Би-Сиялъул тIолабго дунялъул хъулухъалъ тIадкъан гьабураб социологияб цIех-рехалъ.\nАхирисеб 9 соналда жанир гьарурал цIех-рехаз Россиялде негативияб бербалагьи загьир гьабуна гьикъа-бакъи гьабуразул 45 проценталъ. Россиялде ругел симпатиял загьир гьаруна респондентазул 31 проценталъ.\nБищунго квешаб къагIидаялда Россия бихьулеб буго Европаялдаги Шималияб Америкаялдаги.\nПозитивияб бербалагьи аслияб къагIидаялда загьир гьабулеб буго Азиялъул улкабазул гражданаз. ЦIех-рехалъул аслияб бутIа тIобитIун буго Россиялъ Крым бахъилелда ва Украиналъул машрикъалъул рахъалда загьирлъарал хIужжабазда цере.\nАмма гьеб мехалда Москваялда хурхун халуцин цIцIикIкIунеб букIанин Сочиялъул Олимпиял хIаязде, Ходорковский ва Pussy Riot абураб группаялъул гIахьалал ясал эркен гьариялде балагьичIогоян, абулеб буго Мэрилендалъул университеталъул халкъазда гьоркьосеб политикаялда ругел гьоркьорлъабазул цех-рех гьабиялъул программаялъул директор Стивен Куллица.\nГьикъа-бакъияз бихьизабухъе, дунялалда Цолъарал Штатаздеги бербалагьи квешлъун буго. Гьеб улкаялда бан негативияб бербалагьи загьирлъулеб буго ахирисеб лъабго соналда жаниб.\nЦIех-рехалда гIахьаллъун вуго 24 улкаялдаса 25 азаргогIанав чи. Гьел киназдаго гьарун букIун буго батIи-батIиял улкабазул ва Евроцолъиялъул хIалкъаздагьоркьосеб асаралъе къимат кьеян абун.


Клэр Бигг - RFE/RL Author Bio - Радио Эркенаб Европа/Радио Эркенлъи\nАвтор Клэр Бигг\nУкраиналда Россиялъул политика бихьун Магърибалъ рикIкIад гьавунагIан жиндирго улкаялда борхулеб буго Россиялъул президент Владимир Путинил рейтинг.\nУльтранационалистазул къурбанал ракIалде щвезарун...\nЩуго соналъ цебе Москваялда чIвана машгьурав адвокат Станислав Маркеловги журналист Анастасия Бабуроваги. Гьеб лъагьа-бахъиналъ ахIи-хIур бахъинабун букIана улкаялда. Ультранационалистазде хурхен бугел такъсирчагIазе тамихI къотIана. Гьединаб хIужжа цIакъ къанагIатаб бугин россиялъул низам чIезабиялъул системаялъейин, хъвалеб букIана ахирисел къоязда россиялъулги къватIисел пачалихъазулги информалатаз.\nТΙадегΙанасул "рагΙигун" сапаралде...\nРоссиялъул маххул нухазул компаниялъул планалда буго халатаб манзилалъул маршрутазул поездазда христианиял программабазул радиотрансляция байбихьизе. Гьединаб галиялде пачалихъияб компания инехъин буго, ГΙурусазул Православияб ГьатΙаналъул инициатива гΙадахъги босун. Амма улкаялда гьеб план ракΙалъе гΙечΙого букΙине бегьула гΙемер гΙадамазе. Щай?\nЧехиялъул премьер хъулухъалдаса ана\nЧехиялъул премьер-министр Петр Нечасица лъазабуна жиндир гIагардисей кумекчIужуялъулл цIар коррупциялъул ва жасуслъиялъул скандалалда загьирлъидал жинца хъулухъ толеб бугин. Нечас хъулухъалдаса индал биххана улкаялъул хIукуматги.


28 июналда Азербайжаналдаса Дагъистаналде бачIана, Кавказалъул бусурбабазул управлениялъул председатель Шейхул-Ислам ХIажи Аллагьшукюр Гуммет огъли Паша-задел нухмалъиялда гъоркь кIудияб делегация. Гьелдаго гьоркьов вуго Азербайжан республикаялъул парламенталъул нухмалъулев Октай Сабирогъли Асадовги.\nМахIачхъалаялъул «Уйташ» аэропорталда хIурматиял гьалбадерида дандчIвай гьабуна республикаялъул муфти, шайих АхIмад-хIажи ГIабдулаевас, ДРялъул хIукуматалъул председатель Артем Здуновас, РФялъул Федерациялъул Советалъул председателалъул заместитель Иляс ГIумахановас, хIукуматалъул нухмалъулесул тIоцевесев заместитель Анатолий Карибовас, диниял гIуцIабазул ишазул рахъалъ комитеталъул председатель МухIамад ГIабдурахIмановас ва ДРялъул муфтиясул заместитель АхIмад Кахаевас.\nАэропорталдасаго гьел киналго цадахъ ана КIудияб ВатIанияб рагъул гIахьалчи, машгьурав политикияв хIаракатчи ГIазиз ГIалиевасе бараб памятникалъухъе ва гьениб тIобитIана гьев ракIалдещвезавиялъул хIурматалда гьитIинабго дандеруссин.\nГьелдаса хадуб гьалбал щвана ДРялъул муфтияталде, ва республикаялъул муфтиясул кумекчи МухIамад МухIамадовас гьезие къокъго бицана гьабулеб бугеб хIалтIул хIакъалъулъги, бихьизабуна муфтият жаниб хIебтIун бугеб минаги.\nАзербайжаналдаса хIурматиял гьалбал нилъехъе рачIиналъе аслияб гIилла буго пачалихъиявгун жамгIияв хIаракатчи МухIамад-Салам ГIумаханов гьавуралдаса 100 сон тIубаялъул исана тIобитIулеб бугеб тадбиралда гIахьаллъи.\nПрочитано 353 раз\tПоследнее изменение Четверг, 05 июля 2018 11:07\nДругие материалы в этой категории: « Вацлъиялъул бухьенал\tЛъайкьей »


Показать содержимое по тегу: Хакикат\nВ 2021 году в Дагестане создадут первый глэмпинг-парк\tВ 2021 году в Республике ...\t- 23 нояб 2020\nМероприятия Минтруда по трудоустройству инвалидов вывели ...\tКак сообщает ...\t- 23 нояб 2020\nРемонтные работы разрушенной крепостной стены ведутся в ...\tРемонтные работы ...\t- 23 нояб 2020\nВрачи Республиканской офтальмологической больницы провели ...\tВрачи Республиканской ...\t- 23 нояб 2020\nДагестан на первом месте в России по сбору винограда\tВ Минсельхозе Дагестана ...\t- 23 нояб 2020\nВторник, 17 марта 2020 14:43\nВ Казбековском районе прошёл День общественно-политического еженедельника «ХIакъикъат»\n16 марта в Дылыме прошла встреча коллектива республиканской общественно-политической газеты «ХIакъикъат» с представителями Казбековского района, в числе которых были руководители местной администрации, творческая интеллигенция, и преданные читатели газеты.\nСреда, 04 марта 2020 16:03\nНовый состав Открытого молодёжного Правительства Республики Дагестан\nВ соответствии с распоряжением Правительства Республики Дагестан от 13 февраля 2020 года № 21-р утверждён новый состав Открытого молодёжного Правительства Республики Дагестан (далее – ОМП РД). ОМП РД состоит из председателя, одного заместителя, секретаря и восемнадцати председателей комитетов. Из 100 заявок по итогам заочного этапа было отобрано 50 человек. Учитывались наличие опыта в общественной деятельности и проектной работы.\nГьезулги рукIана анищалги, мурадалги, хьулалги. Гьезул кечIги боржунаан йокьарай ясалъул гордахъе, гьей рокъой ятичIого, цо-цо тIадбуссунги бачIунаан гьеб. Цо-цоязухъе битIараб гьеб цIвабзахъеги боржунаан.\n- Вай, бабал дару-дарман, эбелалъул берзул канлъи, дир рекIел тIегь, бабал мацIалда хъвараб гьоцIо. Унго-унголъунги чIалгIун йигеб куцха дун духъ, Шамил. ГIащикълъиялъ ургьимес гьалдезабулеб бугоха, эбелалъул маулхIаят! Бокьун бугеб куцха, дур кIаркьеналда дирго кIаркьенги цвизабун, мун каранде къазе…\nВторник, 03 марта 2020 15:05\nДагъистаналъул тарихалда – 300 магIаруласул цIар\n(Цебесеб 6-абилеб номералда)\nГIахьаллъи гьабураб заман: 1940 соналъул 10 май — 1945 соналъул 8 май (1824 сордо-къо).\nХалкъалъул къадар (1939): 8,367 млн чи.\nРагъул байбихьуда Бельгиялъ лъазабун букIана лъилго рахъ кколарин. 1940 соналъул 10 маялда Германиялъ Бельгиялда кьаби щвезабидал, гьеб улка хIажатаблъун ккана Англиялдагун Франциялда кумек гьаризе.\n28 маялда Бельгиялъ лъазабуна жал къунин ва улкаялъул нухма-лъуда вукIарав Леопольд Лъабабилев хIажатавлъун ккана Германиялъе мутIигIлъизе.\n1944 соналъул сентябралъул байбихьуда союзниказул кумекалдалъун тIолабго улка эркен гьабуна немцазул фашистаздаса.\nКкараб ками: хвана 13 азарго рагъулав хъулухъчи ва гIадатияб халкъалъул 75 азарго чи.\nРагъда гIахьаллъараб заман: 1941 соналъул 13 декабрь – 1945 соналъул 7 май. Халкъалъул къадар (1941 сон): 6,3 млн чи.\n1941 соналъул тIоцебесеб марталда Болгария Гитлерил блокалда гъорлъе лъугьана.\n1941 соналъул 9 апрелалда Грециялде ва Югославиялде гьужум гьабуна Германиялъ.\nГьеб кIиябго улка мукIур гьабун хадуб, Югославиялда гьоркьобе унеб букIараб Македониялъул бутIа, Фракия ва югалъулабгун бакъбаккул Сербиялъул бутIа Болгариялъе кьуна. Болгариялъин абуни, Босния-Герцеговинаялда рукIарал партизаназде данде рагъ гьабуна.\nГерманиялъул тIадецуй букIа-ниги, Болгариялъ СССРалда рагъ лъазабичIо. 1941 соналъул 13 декабралда гьез рагъ лъазабуна Великобританиялда ва СШАялда. 1944 соналъул 26 августалда Болгариялъ лъазабуна жиб рагъулел улкабазда гьоркьоса нахъе унеб бугин ва жидер ракьалдаса немцазул аскариял нахъе рачеян тIалаб гьабуна.\n1944 соналъул 28 октябралда Болгариялъул хIукуматалъ СССРалъулгун рекъел гьабиялъул документалда гъоркь гъулбасана.\nРагъда гIахьаллъараб заман: 1943 соналъул 7 апрель - 1945 соналъул 2 сентябрь. Халкъалъул къадар (1943 сон): 2,8 млн чи.\nСШАялъул тIадецуялъул хIаси-лалда, 1943 соналъул 7 апрелалда Боливиялъ Германиялъулгун рагъ лъазабуна. Рагъулъ гIахьаллъулел улкабазе пахь битIулаан Боливиялъ. Жибго рагъулал лъугьа-ба-хъиназулъ гIахьаллъичIо.\n(Хадусеб букIине буго)\n14:56, 23 ноября 2020, 81\n14:55, 23 ноября 2020, 72\n14:54, 23 ноября 2020, 70\nРемонтные работы разрушенной крепостной стены ведутся в Дербенте\n14:54, 23 ноября 2020, 75\nВрачи Республиканской офтальмологической больницы провели сложную операцию на глазах\n10:53, 23 ноября 2020, 130\nДагестан на первом месте в России по сбору винограда\n10:48, 23 ноября 2020, 120\nСамый большой ролл приготовили в Махачкале\n10:43, 23 ноября 2020, 32\nДагестанцев приглашают к участию во «Всероссийском тесте на знание Конституции РФ»\n10:36, 23 ноября 2020, 143\nВ Дагестане выдано в этом году 529 свидетельств на улучшение жилищных условий\n10:20, 23 ноября 2020, 125\n09:54, 23 ноября 2020, 139\nВопрос выявления скрытого налогового потенциала в муниципалитетах был поднят в Правительстве Дагестана


Божилъи хвеялда бан пачалихъияв хъулухъчи хIалтIудаса вахъулеб къанун буго Россиялда. Гьенир рахъарал къануназда данде ккезе кколелъул Дагъистаналъул къанунги, гьедин бакIалъул парламенталъ 29 январалда тIоцебесеб цIалиялда къабул гьабуна гьеб.\nХалкъияб Мажлисалъул депутатазда цебе гьеб проект лъуна республикаялъул прокуратураялъ.\nАмма божилъи хун хIалтIудаса киналго пачалихъиял хъулухъчагIи гуро рахъулел ругел. Сессиялда гьеб баян гьабуна Дагъистаналъул прокурор хисулев Заур Тархановас.\nЗаур Тарханов: «Республикаялъул бетIерги, Конституциялъул диваналъулгун мировоял абулел диванчагIиги унаро гьедин божилъиги хун хъулухъалдаса рахъулел пачалихъиял хъулухъчагIазда гъорлъе. Щайин абуни гьезие бихьизабураб къанун цойги буго Россиялъул Федерациялда. Гьединго парламенталда жанир гIодорги чIун хIалтIи гьабулел Халкъияб Мажлисалъул депутатаздаги хъинтIуларо гьеб къанун».\nПачалихъиял хъулухъчагIазда божилъи хвезе бегьулел хIужабиги гьадинал кколел руго – гьез жидеегоги жидер хъизаналда ругел чагIазеги щолеб хайир балъго гьабулеб бугони, гьединго жив сабаблъун ккарал кинал рукIаниги конфликтал лъугIиялъе хIалтIи гьабун гьечIони.\nПачалихъалъул хъулухъ жидее ирсалъе щванин ккарал хъулухъчагIи нахъе яризаризе ургъараб кутакалда санагIатаб къанун бугин рикIкIунеб буго гьеб дагъистаниязул цо къадаралъ. Щайин абуни хъулухъалдаса ине бокьуларого бакIалъул хъулухъчагIаз чанги-чанги жал ургъула, яги, муниципалиял гIуцIабазул нухмалъулел чIола жал халкъалъ рищун тарал чагIи ругин, лъиданиги кIоларин жал нахъе рехизеян.\nГьебго пикру тасдикъ гьабулеб буго ЭР-ялъе Дагъистаналъул бетIерасул официалияв вакил ГIалибег ГIалиевасги. Гьелъие мисалалъе гьес рехсолев вуго къогоялдаса цIикIкIун соназ Дербент мухъалъул нухмалъиялда вукIарав Къурбанов Къурбан. Жиндир хIалтIул хIасил гьечIилан, Рамазан ГIабдулатIиповас нахъе витIулев вукIарав гьев цин разилъун вуго. Амма хадуб халкъ тIамун буго жиндиего гIоло митингал гьаризе, ГIалибег ГIалиевасул рагIабазда рекъон.\nГIалибег ГIалиев: «Федералияб законалда рекъон, гьев (районалъул, росдал) бегавул нахъе вахъизе ихтияр гьечIо тIалъиялъул. Халкъалъ вищун ватани, халкъалъ кьола гъосул жаваб. Гьединлъидал цо цIакъго чара къосани, ургъизе кколеб бугоха гьединав нухмалъулев вахъизе кинаб бугониги рес. Доле жидеда чIалгIун, рихун вугин гьав чиян халкъалъ ахIи бан хадув хъулухъалдаса вахъарав Дербент районалъул нухмалъулес гьабунщинаб чороклъи бихьуларищ? Гьедин ккечIого букIине билълъанхъизабизе буго нухмалъулел тIасахун тIамулеб къагIида»\nАмма Дагъистаналда кинаб къанун къабул гьабуниги, тIасахун абуралда рекъон букIунин кинабгоян абураб пикру загьир гьабулел чагIиги руго.\nКъануналда рекъон, божилъи хвезехъин буго пачалихъияв хъулухъчияс жиндиргоги хъизаналъулги хайир бихьизабичIониги. Гьедин батани, гIезегIан хIакимзаби нахъе рехизе рес букIинехъин буго. Щайин абуни «Первое Антикоррупционное СМИ» абураб интернет-басмаялъ гъоркьисала ахIи бахъинабун букIана Дагъистаналъул хIакимзабазул лъабил бутIаги гьабун цоялъ гурони бихьизабулеб гьечIин жидерго буголъиян. Гьенив бищун «мискинав» вугоан росдал магIишаталъул министр БатIал БатIалов – лъагIалица хIалтIун гьесие щун бугоан 274 азарго гъурущ, гьелда гьоркьосаги 114 азарго гъурущ рагIула херлъидал щолеб пенсия.\nГьел рукIана 2013 соналда кьурал баянал. 2014 соналда щвараб хайир жеги бихьизабун гьечIо гьез.


Киназдаго лъала, нилъер республикаялъул бетIер В. Васильевасулгун букIараб дандчIваялда гьес ХIабибида жиндир гIакълучилъун чIайилан абураблъи. ХIабибица кьураб жавабги балъголъи гуро – гьес абуна жив ургъилин. Киналго дагъистанияз гьабизе букIарабдай гьедин? Дида ккола гIемерисел, нахъбахъун течIого, гьенирго разилъилаанин. Гьелъги бихьизабулеб буго ХIабибил гIаданлъи, рухIияб бечелъи, чорхолъ хъантIи гьечIолъи ва гьесие эбел-инсулги росдал жамагIаталъулги лъикIаб тарбия щун букIин.\n«ХIабибица Макгрегорида тIад бергьенлъи босаралдаса нахъе дица Дагъистаналъул тарих цIализе байбихьана ва дир цебе гьеб республикаялдехун букIараб бербалагьи кьучIдасанго лъикIаб рахъалдехун хисана. Дун гIурусав вуго, амма дида лъана Шамил-имам, гьесул муридал щал чагIи кколел рукIаралали. Дица диего рагьана дунялалъул цо бутIа - Дагъистан, гьелъул тIабигIат, берцинал, къуватал, лъикIал гIадамал. Биччанте гьезда гьоркьоб кидаго рекъел букIине», - ян. Жакъа гьеб буго цIакъ кIвар бугеб пикру ва къимат. Щайгурелъул бичIчIизе захIматаб жо буго ХIабибилги Макгрегорилги къец байбихьилалде цебе, цо-цо блогеразул пикруялда рекъон, Ирландиялъул вакиласул гIезегIанго россиялъулазги рахъкколеб букIин. Гьелъ бихьизабулеб буго цо улкаялъул халкъазул цоцалъ гьечIеб гъунки, цолъи. Гьединаб ахIвал-хIал хисизабизе ккани, нилъеца батIи-батIиял халкъазда гьоркьоб гьабизе ккезе буго гIемераб бичIчIикьеялъул хIалтIи. Щайгурелъул, ХI. НурмухIамадовасдехун цо-цо нилъер ватIанцоязул гьечIеб рокьи – гьеб гIицIго гьесдехун жакъа бижараб гуро – гьединабго бербалагьи гьезул букIана Россиялъул спортсменал Федор Емельяненкодехунги, Александр Шлеменкодехунги, цогидаздехунги.\n«ХIабиб» абун гIараб мацIалдаса бачIараб рагIиялъул магIна буго «хирияв», «вокьулев» абураб. Гьев киназего вокьана, гьединаб буго гьесул пиша, гIамал-хасият, тIабигIат. Гьединлъидал гIажаиблъи гьа-бизе ккараб жо гуро гьесие нилъер рес-\nпубликаялъул жамгIияб рахъалъ бищунго тIадегIанаблъун кколеб «Дагъистаналъул халкъияв бахIарчи» абураб цIар кьейги. Щайгурелъул гьев нилъер умматалъул бо гIуцIаразул цояв кколелъул.\nПрочитано 190 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 03 декабря 2018 11:44\nДругие материалы в этой категории: « ЦIияб къагIида\tУнтарал разияб хъулухъ »


РАЙОНАЛЪУЛ АТКЯЛЪ Х1АЛТ1УЛ Х1ИСАБ КЬУНА. - 11 Февраля 2018 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2018 » Февраль » 11 » РАЙОНАЛЪУЛ АТКЯЛЪ Х1АЛТ1УЛ Х1ИСАБ КЬУНА.\nДанделъиялда г1ахьаллъи гьабуразда гьоркьор рук1ана районалъул нухмалъулесул заместителал: Х1амид Гьит1инов ва Асадг1али Г1абдуразакъов, прокурор Рамазан Г1умаров, полициялъул начальникасул ишал т1уразарулев Мух1амад Мух1амадов, росабазул бегавулзаби ва цогидалги.\nАраб соналъ районалъул АТКялъ гьабураб х1алт1ул докладгун т1оцеве к1алъазе вахъана комиссиялъул секретарь Гьит1инов Х1амид. Жиндирго докладалда гьес бицана районалда ч1ара-хьараб жамг1иябгун политикияб ах1вал-х1ал бугилан ва араб соналъ криминалияб ах1вал-х1алалда сверун бицинег1ан хиса-баси кеч1илан.\nАслияб къаг1идаялъ районалъе х1инкъи бугеблъун кколеб буго гьабсаг1аталда къват1исел улкабазда ругел ва ихтиярал ц1унулел идарабаз ралагьулел ругел районалдаса 12 чи т1адруссине бегьиялъул х1ужа.\n2017 соналда жаниб т1обит1ун буго комиссиялъул 4 данделъи ва гьениб гьоркьоб лъун буго терроризмалдегун экстремизмалде данде къеркьеялда хурхараб 15 суал. Районалъул администрациялъ терроризмалъулгун экстремизмалъул идеологиялда данде къеркьеялда хурхун г1уц1ун буго хасал профилактикиял тадбиразул план-график. Гьединго х1адурун буго мекъаб идеологиялда гъоркье ккарав яги ккезе рес бугев щибав чиясулгун бат1аго х1алт1и гьабиялъул графикги. Гьеб графикалда рекъон х1алт1улаб къокъаялъ хасаб х1алт1и гьабулеб буго мекъаб нухде гали бегьизе рес бугел г1адамазулгун ва РФялъул УКялъул 208 статьялда рекъон тамих1алде ц1аразул цебесеб г1агарлъигун. Гьедин араб соналъ гьел г1адамазулгун т1обит1ун буго 93 профилактикияб гара-ч1вари. Х1алт1улаб къокъаялъ районалъул рух1иял церехъабигун цадахъ лъай кьеялъул г1уц1абазда т1обит1ун буго г1ун бач1унеб г1ел дин ялъуни миллат бат1иял г1адамаздехун берцинго рук1ине кколеблъиялъул бицарал 160 тадбир. Гьеб темаялда хурхун районалъул СМИяздасан къват1ибе кьун буго 313 материал, бак1алъулаб телевидениялдасан бихьизабун буго 86 передача ва республикаялъул Печаталъулгун информациялъул министерствоялъ лъик1аблъун бихьизабураб 20 фильм ва ролик, районалъул газеталде «Антитеррор» абураб рубрикаялда гъоркь бахъун буго 30 макъала, интернеталдаги лъун буго 41 материал.\nУмумузул г1адатал ва х1акъикъияб дин ц1униялъе ва гьеб г1олилазда к1оченч1ого бук1инелъун т1орит1ула маданияталъулгун лъай кьеялъул тадбирал. Диниялги т1алъиялъулги вакилзабиги г1ахьаллъун т1орит1ула г1олилазулгун дандч1ваял. Гьеб бут1аялда к1удияб х1алт1и гьабулеб буго Хунзахъ районалъул жамг1ияб г1уц1иялъги. Г1емерал г1адамал данделъулел бак1азда, учреждениязда т1ирит1изарула т1ахьал, буклетал, брошюраби ва цогидалги къват1исеб рекламаялъул алатал.\nЖакъа къоялъ районалда терроризмалъул г1уц1аби яги гьезие г1арац бак1ариялъул, динияб фанатизмалъул ва миллатазда гьоркьосеб даг1ба-раг1иялъул х1ужаби гьеч1о. Районалда буго 53 мажгит ва 1 мадраса, гьенир ц1алулел руго Дагъистаналъул бат1и-бат1иял районаздаса жидер школаги лъуг1арал 43 лъимер. Киналго мажгитазул имамзаби руго динияб идараялъ тарал ва салафизмалъул рахъалдехун гьет1арал мажгиталги районалда цониги гьеч1о.\n2017 соналъул ахиралдехун щварал баяназда рекъон 44 чи лъун вуго жанисел ишазул Хунзахъ райотделалъул учеталда. Гьезда гьоркьоса районалда г1умру гьабун вуго-16 чи, тамих1алде ц1ун вуго-13, Сириялда вуго-9, район тун къват1ирехун вуго-3, улка бахун къват1ирехун вуго 3 чи. 2017 соналда 26 маялда ва 13 августалда Г1орут1а росулъ лъазабун бук1ана КТО. 13 августалда гьабураб хасаб операциялъул х1асилалда ч1вана «Хунзахъ» бандформированиялъул бет1ер Х1ажиев Х1ажимурад Х1ажиевич. Гьединго уголовнияб жавабчилъиялде ц1ана 1965 соналъ гьаюрай, Г1орут1а росулъ г1умру гьаюн йигей Мух1амадх1абибова Саймаъ Х1усеновна, 1993 соналъ Г1орут1а росулъ гьавурав Г1усманов Зубаир Мух1амадрасулович ва 1958 соналъ Советское районалъул (гьанжесеб Шамил район) Т1елекь росулъ гьавурав, гьабсаг1ат Т1ануси г1умру гьабун вугев Жалилов Г1абдула.\nЖакъа районалда руго 14-30 соназда ругел 8600 ц1ик1к1ун г1олилал. Ц1айи бугеб х1алт1и гьабулеб бугила гьел рух1иябгун моралияб ва патриотикияб къаг1идаялда куцазе. Санайил т1обит1ула районалъул студентазулгун г1олилазул форум. Гьелъул мурад буго г1елму-лъаялдехун, ц1алудехун ва спорталдехун гьет1и бугел г1олилазда кьер ч1вай.\nДанделъиялда ах1вал-х1ал х1алуцинабуна районалъул т1алъиялде ва рух1иял церехъабазде г1айибги гьабун Г1орут1а росдал бегавул Мух1амад Мух1амадрасуловас гьабураб к1алъаялъ. Гьес абуна районалъул имамас жидер росдаде бук1ине кколеб к1вар кьолеб гьеч1илан. Гьесул раг1абазда рекъон росдал дибирас жамаг1ат мекъаб нухдехун ц1алеб раг1ула ва лъихъаниги дибир хисунги бажарулеб гьеч1ила. Бегавуласул критикаялъе жаваб гьабурал районалъул имам Мух1амад Бац1аловас ва докладгун цеве вахъун вук1арав Х1амид Гьит1иновас абуна росулъ гьединаб ах1вал-х1ал лъугьин т1оцебесеб иргаялда бегавуласул г1айиб бугилан. Палх1асил, ах1вал-х1ал ц1акъго х1алуцинехъин бук1ун данделъи нухда бачунез х1укму гьабуна хадусеб суалалде рач1ине.\nГьединго данделъиялда борхана кват1ич1ого рук1ине ругел улкаялъул президентасул рищиязде х1адурлъиялъул суалги. Гьелда хурхун жамг1ияб г1адлу-низам ц1униялъул бицана районалъул ОМВДялъул начальникасул ишал т1уразарулев Мух1амад Мух1амадовас. Гьесул раг1абазда рекъон районалда г1уц1ун буго 57 участкаялъулаб избирательнияб комиссия. Гьездасан 43 буго районалда, 14-гъутабазда. Амма гьезул г1емерисел данде кколел гьеч1ила рихьизарурал нормабазде. Лъун гьеч1о видеокамераби, гьеч1о ц1а ккеялдаса ц1униялъул система ва цогидалги шарт1ал. Гьел киналго г1унгут1аби лъуг1изаризе кколел руго 10 февралалде щвелалде. Цо-цо росабалъ ругел рищиязул участокал рахъинаризе кколел руго бат1иял минабахъе. Рищиял т1орит1улеб къоялъ минабаздалъунги цогидаб къвариг1унеб техникаялдалъунги бажарараб кумек гьабилин абуна лъай кьеялъул отделалъул начальник Залимхан Г1умаровас.


А. Изилов: «ТIалъиялъе дица гIарац кьезе къваригIун букIун батизеги бегьула»\nЖиндица шагьаралъул нухмалъулесул бакIалъухъ гIарац кьезе къваригIун букIун батулин Дагъистаналъул тIалъиялъе, гьеб кьечIеб мехалда жив хъулухъалдасаги вахъанин бицана «Эркенлъи» радиоялъе ДагъОгни шагьаралъул администациялъул бетIерасул ишал тIуралев вукIарав Изилов АхIмадица. Гьев гьеб хъулухъалда тунги чанго моцI гурони букIун гьечIо. Республикаялъул бетIерасул пресс-хъулухъалъ гьеб ишалда хурхун кинаб букIаниги баян кьечIо.\nРузман къоялъ ДагъОгниялъул администрациялъул бетIер хисана. КIиго моцIица гьеб хъулухъалда вукIарав АхIмад Изиловги нахъе ун гьеб бакIалде вачIана шагьаралъул депутат Алахверди Халилов. Жинцаго гIарзаги хъван нахъе анин Изилов хIалтIудасайилан лъазабуна гьеб депутатазул гIуцIиялъул данделъиялда. Амма живго Изиловас гьеб баян гьересияб бугин лъазабулеб буго. «Экренлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда гьеб бицана жинда Дагъистаналъул тIалъиялъ лъазабунила мун нахъе айилан. Хас гьабун лъица гьеб абурабалиги баян гьабичIо гьес.\nАхIмад Изилов: «Рузман къоялъ МахIачхъалаялдеги Дагъистаналъул бетIерасул администрациялдеги ахIун дида лъазабуна гьеб хIалтIудаса нахъе айилан. Щай дун гьениса ине кколевалиги дида рагьун абичIо. ЦохIо абуна гьеб сиясатияб хIукму бугилан. Дица гьикъана гьезда дир хIалтIудаса разигьечIолъищ нужер бугеб яги дица къанунищ хвезабулеб бугебилан, гьелъиеги жаваб щвечIо. Хасго дун гьеб хIалтIуде гьез жидецаго тIамун вукIана. Дица гьениве ине щибниги хIаракатги бахъулеб букIинчIо, ахIун тIалъиялдегун лъазабуна дида гьеб ДагъОгниялда гIемераб заманалъ гьелъул мэрлъун вугев ХIалим ХIалимов хисизе чи къваригIун вугила. Гьединлъидал цин администрациялъул бетIерлъуда телила мун хадуб мэралъуда тезе вугилан. Гьеб хъулухъалдаса нахъеги инавун гьеб хисун цойги кинаб букIаниги хIалтIиги кьечIо дие. Дун жеги Дагъистаналъул Халкъияб мажлисалъул депутат кколелъул, вукIарабго бакIалде гьениве салъицIуниялъул комитеталде яги цойги гьез витIараб бакIалде Халкъияб мажлисалдего ине вуго».\nМун гьеб хъулухъалдаса инавиялъе кинаб гIилла бугин кколебилан «Эркенлъи» радиоялъ цIехараб мехалда, Изиловас лъазабуна гьелъул мэр ХIалим ХIалиовасги гьесул гIагаравчилъун кколев Алахверди Халиловасги республикаялъул тIалъи рекъезабун бугилан. Жиндица гьеб хъулухъалъухъ ришват кьезе къваригIун букIун батизеги бегьулила тIалъиялъе, гьеб щолареблъи бичIчIараб мехалда жиндир бакIалда жидеего санагIалъи бугев чи тун ватилин гьезилан.\nАхIмад Изилов: «Дица цIакъ кьваризабун, жигаралда байбихьана хIалтIи гьабизе. Гьев ХIалимовасда бихьана гьесул чагIаз гьаниб щуго соналда жаниб гьабичIеб хIалтIи дица кIиго моцIида жаниб гьабураблъи. Гьелъие нугIлъи бокьарав ДагъОгниялда гIумру гьабун бугев чиясги гьабула. Шагьаралъул бюджеталда гIарац гьечIониги дица дирго гьудулзаби ахIун, инвесторал ралагьун шагьаралда хIалтIи билълъинабулеб букIана. Дун хъулухъалде вачIараб мехалда дица, гьениб шагьаралъул администрациялда чанги санаца жидеего бокьа-бокьараб гьабулел рукIарал хIалтIухъабазда лъазабуна, дие гьеб гIорхъолъа араб, гIадлу гьечIеб ахIвал-хIал дандекколарин. Дунги хIалтIизе вугин дида цадахъ нужги хIалтIизе кколин, разигьечIел чагIи нахъе ине бегьулин. Гьезда бичIчIана гьезие цIогьодизе рес щвезехъин гьечIеблъи. ХIалимовасул къокъаялъул чагIаз гьенир тIубарал коррупциялъул схемаби гIуцIун рукIун руго. ЦохIо лъагIалида жаниб диванчияс 500 ракьул кесекалъе бетIергьанлъи чIезабулеб хIукму гьабун буго, цохIониги гьеб хIукмуялде данде гIарз хъварав чиги вахъун гьечIо. Гьез гьеб система гIуцIун букIун буго магъало кьечIого букIине, гьелъ шагьаралъул бюджеталъе чанги анцI-анцI , хIатта нус-нус миллион гъурщил зарал гьабун буго. Диргун къотIи-къай гьабун бажарулареблъи бичIчIараб мехалда ва гьезие гьел хIилла-рекIкIал гьаризе рес букIунареблъи бичIчIараб мехалда батIи-батIиял гIуцIабаздасан республикаялъул нухмалъиялде нухал рахъана гьез ва гьезулгун къотIи-къай гьабуна».\nАхIмад Изиловас кьурал баяназда тIасан пикру цIехезе «Эркенлъи» радиоялъ бухьен гьабуна ДагъОгниялъул мэр ХIалим ХIалимовгун. Амма гьесул секретаралъ лъазабуна ХIалимов гьаб сагIат хIалтIуда гьечIила ва гьесулгун бухьен гьабизе ресги гьечIилан. Гьединго Изилов хIалтIудаса инабиялъе гIилла цIехезе Дагъистаналъул бетIерасул жанисеб сиясаталъул бутIаялъул нухмалъулев ГIумаров Пахрудинилгун бухьен гьабизеги хIал бихьана радиоялъ, амма гьевги кодове щвечIо. Республикаялъул бетIерасул пресс-хъулухъалъги лъазабуна жидеца гьеб Изиловас хъулухъ теялда тIасан кинаб букIаниг баян кьун бажаруларин.\nЖурналист Максим Шевченкоца рикIкIунеб буго Рамазан ГIабдулатIипов ритIухъав ва сиясатияб чороклъиялдаса рикIкIадав чи вугилан. Гьес ришватал росун тIамулин гIадамал хъулухъаздейин абурал баяналги гьев данде кколарез тIиритIизарулел кьучгьечIел харбал ругилан.\nМаксим Шевченко: «ГIабдулатIипов вуго Дагъистаналда бугеб тухумчилъиялда кинаб букIаниги хурхен гьечIев чи. Гьев вуго сиясатчи, дипломат, гIалимчи, поэт, амма коррупционер гуро гьев. Гьесде дандечIарал чагIи жеги гIезегIан руго Дагъистаналда. Гьезул чангиял туснахъ гьаруниги, тIад такъсиргьабиялъул ишалги рагьун хъулухъазаса рахъаниги, жеги гьезул къуват тIубан лъугIун гьечIо. Гьединлъидал ГIабдулатIиповасда сверун гIемер гьересихарбал тIиритIизарулел руго гьез, гьев квешаб рахъалъ вихьизавизе интернеталда тIубарал сайтал гIуцIун руго. Амма гьезул щибниги кIвар гьечIо. ГIабдулатIипов вуго Кремлялъ тарав чи, гьелъул сиясат билълъинабула гьес Дагъистаналда лъица щиб абуниги. Гьев сиясатчилъунги федералиял гIуцIабаздалъидал вахъарав».\nГьанибго абизе ккола Изилов хисун ДагъОгниялъул администрациялъул бетIерлъун тун вугев Алахверди Халиловасда тIад чанго соналъ цебе пачалихъияб буголъи бикъиялъухъ ва гIадамазул сахлъиялъе зарал гьабиялъухъа такъсиргьабиялъул ишалги рагьун рукIанилан. Гьес шагьар лъедалъун хьезабулеб ВодоКанал абулеб идараялъул нухмлалъуда гьев вугев мехалда ДагъОгниялда чорокаб лъеца 130 гIан чи унтизавун азарханаялде ккун рукIарал.\nТIалъигун прессаялда гIадамазул божи гьечIо


Полициялъ жеги риччачIо ккурал харачlисел\nШамилхъалаялъул полициялдаса жеги къватIире риччан гьечIо чанго къоялъ цере гьенире рачун арал Унсоколо мухъалъул ХарачIи росдал бегавулги, школалъул директорги, мажгиталъул дибирги.\nГьел къватIире риччаян полициялде цере ракIарун рукIана ХарачIиса гIадамалги. Гьелдаса хадур риччан гьезул анцIгоял. Жанир чIезарун руго жеги щугоял.\nГьеб хIужаялъе гIиллалъун ккун буго рузман-какдаса хадур мажгиталда цебе къанун цIунулездехун граната рехи.\nГьабсагIаталда ХарачIи росу сверун ккун буго аскарияз. Гьенире жанире рачIинеги, къватIире инеги захIмат буго. ХIалтIулеб гьечIо телефоналъул бухьенги. Гьениб бугеб ахIвал-хIалалъул бицине разилъана Шамилхъалаялда гIумру гьабулев ХарачIиса МухIамад абулев чи.\nХарачIиса МухIамад: «Росдал бегавуласищ абурабали аскариязда гьаб ахIи-хIур гьабугейин гьаниб… Дунги дова вукIинчIо, росуцояз бицунеб рагIараб жо буго… Мажгит сверун ккун батун буго рузманалдаса рахъун рачIунел чагIазда. Цинги цо-цо ккун цIаралги цIехон риччалел рукIун руго къватIире. Гьеб бакIалда аскариязулгун кIалъай ккараб къагIидаха, рачун ун руго бегавулги, гьеб киналъулго хIакъалъулъ мажгиталъул микрофоналдасан къватIибе кьолев вукIарав дибирги, будунги, мугIалимги. Кьвагьа-гIанхъигийищ ккарабалиха… Гьедин рачун ун рукIана киналго. Гьанже щуго чи хутIун рагIулаха жанив».\nЭР: «Граната рехиялъулги рагIун букIана дида».\nХарачIиса МухIамад: «Лъица гьеб рехарабали лъалеб гьечIоха жеги».\nЭР: «Мажгит щай сверун ккун букIараб?»\nХарачIиса МухIамад: «Пуланав чи вукIараб куц бугоха гьенив жанив. Гьев щай кколевин абун батилаха жамагIатчагIазги. Амма гьеб бакIалъа лъутун ворчIун вуго дов чи. Руччабиги лъималги ругеб бакIалда гьединал жал щай гьарулелин данде кIалъайдал ун ратилаха бегавулги цогидалги рачун. Яги халкъ данде тIамизе гьарулел жалищ аскариязул гьел рукIаралали».\nРосулъе жанире рачIинеги къватIире инеги захIмат букIиналъе нугIлъи гьабулеб буго гьес.\nХарачIиса МухIамад: «Кьодасанго постги лъун росулъе жаниреги къватIиреги риччалел гьечIо… Гьаб жо хIапу-чапур бугоха, халкъалъе гьабулеб зулмуйищ гьаб кколебали».\nАхираб заманалда Унсоколо мухъалъул гIадамазул гIарз буго рохьаллъл рахчун чIарал хъачагъал ралагьизеян аскрияз рохьал рухIулел ругилан.\nГьелда тIасан ЭР-ялъе баян кьолаго, тIабигIат цIуниялъул прокурор ГIали НурмухIамадовас абуна жинда Унсоколо бугеб ахIвал-хIал лъаларила, щайин абуни жив гьабсагIаталда заманаялъ хIалхьиялда вугила. Амма гьединал хIужаби кколила Дагъистаналда.\nГIали НурмухIамадов: «Хъачагъазе гIоло рухIулин рохьалилан абизе дида кIоларо. Амма хасал операциязул заманалда кьвагьарал жалаз цIаял ккечIого хутIуларо гьенир. Масала Сергохъала мухъалда рукIана гьединал хIужаби».\nДагьалъ цебе Унсокло мухъалъул Мокъсохъ росдада гIагарлъухъ БТРаздаса кьвагьдон бухIун букIана махил гъутIби ругеб рохьил рацIцIалъиги. Гьеб тасдикъ гьабун букIана рохьил магIишаталъул комитеталъул нухмалъулев ГIалибег ХIажиевасги.\nПалхIасил, ХарачIи росдааде тIадруссани, гьанжегIагар низам цIунулезда гьениб батун букIун буго кьвагьизе хIадурараб алатги, атоматалги, тунчулги, цогидабги. Жиго ноябрь моцI байбихьаралдаса республикаялда ахIвал-хIалги хIалуцанин абулеб буго жанисел ишазул министерлъиялъул вакилзабаз.\nПолициялъ жеги риччачIо ккурал харачисел


Антимонополистну ивтунни лаккучу\nАвтор: ilchi · 08.07.2018\nИюльданул 1-нния шинай Аьрасатнал Федерал антимонопол къуллугърал управлениялул Дагъусттаннайсса управлениялул хъунаману ивтунни АбутIалиблул арс Кьагьир Бабаев. Уттинин Кьагьир зий ивкIссар Къарачай-Чаргаснал Республикалул УФАС-рал хъунаманал хъиривчуну.\nКьагьир Бабаев увссар 1964 шинал Дюкъуллал шяраву. 1983-1985 шиннардий къуллугъ бувссар Совет аьралуннаву, 1989 шинал бувккуссар ДГУ-лул экономикалул факультет.\nВа ур Аьрасатнал Федерациялул паччахIлугърал граждан къуллугърал 1-мур классрал советник.\nЭмилю Татаеву присвоено звание «Почетный гражданин Кулинского района»\n«MEDERI» — храм молодости и красоты\n«Кизлярский залив» — къадагъалул кIанур\nСледующая публикация ЛяличIисса кIиришиврул сукку бувну…\nПредыдущая публикация Мугьлат бакъа халкь щинал щаллу бувара!


Аралда туманкI речIчIани, бачIунелъ гIарада балеб - Статьи - Сетевое издание «По новому пути»\n10.08.2018 17:01 Пятница\nГIелму – гъветI, гIамал — пихъ\nГIелму цебетIезе ккани, хIажалъула кагъат. Гьебгиха, гIемераб кагъат. Гьединаб куцалда кагъат гьабизе къваригIуна фабрика. Гьебги бичIчIун, 794 соналда Багъдадалда тIоцебе гьединаб фабрика барав чи ккола ибн Фазил (739-805). Гьев вукIана доб заманалда халиплъун вукIарав Гьарун Рашидил вазирасул вас. Гьеб заманалда европаялъулазда кагъат гьабулеб къагIида лъазего лъалароан. Хадуб гьединабго фабрика бана Египеталда (800 сон) ва Андалусиялда (950 сон). Кагъат гьабулеб фабрика 1100 соналда бана Византиялда, 1102 соналда – Сицилиялда, 1228 соналда Германиялда ва 1309 соналда – Англиялда. ХIакъаб жо, кагъат гьабулел фабриказул кIудияб кумек ккана гIелму цебетIезабиялъе, батIи-батIиял тIахьал хIадур гьариялъе. 891 соналда цохIо Багъдадалда рукIана тIахьал хъвалезул 100-ялдаса цIикIкIун чи. Ал-Вакъиди (747-823) абурав машгьурав тарихчи хведал, гьесул нахъарокъоб батун буго 600-ялдасаги цIикIкIун гIелмияб тIехь жаниб бугел гъансал. Щибаб гъансил бакIлъиялъул х1акъалъулъги бицуна гьеб щуго чиясда хIалица гурони багъаризабизецин кIолеб букIинчIолъиялъ. АнцIабилеб гIасруялда гIумру гьабун вукIарав СахIип бин ГIибадал библиотекаялда рукIун руго доб заманалда Европаялъул тIолалго библиотекабазда рукIараздасаги цIикIкIун тIахьал.\nГьеб гуребги, беразул унтабазул ва гьел сахгьарулел къагIидабазул хIакъалъулъ хъварал чагIиги ккола бусурбаби. Ибн Рушдица (1126-1198) ва ХI гIасруялда гIумру гьабун вукIарав ГIали бин ГIисаца беразул унтабазул хIакъалъулъ хъвараб «Тазкира» абураб тIехьалдаса пайда босулаан гьанже нахъалъизегIанцин.\nМатематикаялъул гIел-муялдаги кIудияб бутIа лъурал чагIи ккола бусурбабазул гIалимзаби. Масала, профессор Жак Рислерица хъвалеб буго: «Бусурбаби ккола математикаялъул гIалимзаби», — ян. Цогидав профессор Е. Ф. Готьеца хъван буго: «Алгебра гуребги, математикаялъул цогидал гIелмабиги Европаялда церетIуна бусурбабазул кумекалдалъун. Гьединлъидал жакъасеб математикаялда абизе бегьула исламалъул математикайин», — илан.\nМасала, Европаялъ росараллъун ккана бусурбабаз ургъарал тарихал. Жиндир заманалда хIалтIизаризе захIматал румазул тарихалги тун, европаялъулал рачIун рукIана «Индиялъул тарихазде». Хадур къабул гьаруна гIарабазул тарихалги. ТIоцебе гьел тарихал хIалтIизаруразул цояв ккола Леонардо Фибоначчи (1170-1240). Северияб Африкаялде щведал, гьесие гIемераб гIелму щун буго гIарабаздасан. «0» тарихин абуни тIоцебе хIалтIизабуна ХIаризмаца (780-850) ва гьелдалъун кьучI лъунин абизе бегьула алгебраялъе. Алгебраялъул рахъалъ гьес тIоцебе хъвараб тIехьалда цIарги букIана «Ал-Жабр ва-л-Мукабала» абураб. БакътIерхьул улкабазда гьеб тIехьалда абулаан къокъго — «Ал-Жабр» абун. Гьелъул цIаралдасан бачIараб буго «Ал-гебра» абураб рагIиги.\nЩибаб исламияб улкаялда букIанин абизе бегьула обсерватория. Гьенир хIалтIулез нахъе-тарал гIелмиял хIалтIабаздаса пайда босулаан гьанже нахъаги. Парангазул машгьурав профессорас абун буго: «Математикиял гIелмабаздаго гIадин бусурбабазул астрономазги тана цIакъго кIудияб лъалкI», — ан. Гьедин абиялъе гIиллаги ккола тIоцебе бусурбабаз ургъараб букIин астролябия. Гьеб гIелмуялъул кумекалдалъун кIола цIваби ругеб бакI, гьезда гьоркьоб бугеб манзил борцине. Гьеб гIелмуялда тIасан тIоцересел хIалтIаби хъварав чиги ккола Машаалагь абураб цIаралда гъоркь машгьурлъарав бусурбанчи. Астролябиялъул цIияб тайпайин абуни ургъана аз-Заркалица (1029-1087). Дунял шар гIадинаб гургинккараб формаялъул букIинги бусурбабазда лъалаан, гьелъул хIакъалъулъ европаялъулазда щибго лъалеб букIинчIеб заманалдаго. Дунял гургинаб букIинги ва гьеб жиндирго хIосалда ва бакъуда сверун сверулеб букIинги чIезабун букIана Бируница (973-1051). Гьебгиха, гьединаб цIирагьи Коперникица гьабилелде 500 соналъ цебеккун. Гьединго Бируни ккола ракьалъул диаметр борцарав гIалимчиги. Гьебго заманалда ракьул горсверуда бугеб манзил борцарав ккола Х гIасруялда гIумру гьабун вукIарав МухIаммад бин Муса. Ал-Ферганицайин абуни чIезабуна бакъуда тIад тIанкIал ругеблъи. Цогидав астроном Ал-Баттаница (877-929), европаялъулазда гьев лъала Албатегнус абун, Х гIасруялдаго гIуцIун рукIана астрономиялъулал таблицаби.\nФилософиялъул тарихалда ибн ХIалдун (1332-1406) машгьурлъана «социология» абураб гIелмуялъе кьучI лъурав чи хIисабалда. Гьесул хIалтIабазулгун лъай-хъвай гьабун хадуб, Европаялъул гIалимзабаз гьесда абулаан «ГIарабазул Монтескье» — йилан.\nДоб заманалда гIалимзабазда гьоркьоб цIакъ машгьураб жолъун букIун буго цоцазул гIелму бикъи. Масала, Африкаялдаса КъунстIантIин (1016-1087), исламиял улкабазда медицинаялъул гIелмабиги лъазарун вачIана Европаялде ва гьесул «хIалтIаби» машгьурлъун рукIана «Либер Пантегни» абураб цIаралда гъоркь. 40 соналда жанир гьесул хIалтIаби рикIкIунел рукIана кутакалда кIвар бугеллъун. Амма Европаялдаса Стефан абурав гIалимчияс чIезабуна гьев «цIогьор» кколевлъи ва гьел хIалтIаби 994 соналда хварав ГIали бин ГIабасил «Китабул Малики» абураб тIехьалдаса хъварал рукIин. Лъидаго рачIел гIалимзабаз гьарурал цIех-рехазул хIасилалда баянлъана батIи-батIиял гIелмаби церетIезариялъулъ бищун кIудияб бутIа лъураллъун бусурманал гIалимзаби кколеллъи. Гьебги кьучI гьечIеб хабар гуро. Гьезул хIалтIаби гьабсагIаталдаги цIунун руго дунялалъул улкабазда ругел батIи-батIиял библиотекабазда ва гIелмуялда тIад хIалтIулезда гьеб якъингоги лъала. Масала, парангазул математик ва тарихчи Либрица (1803-1869) хъван буго гьадин: «Тарихалдаса бусурбаби нахъе рачани Европаялда гIелму цебетIеялъул хIакъикъат рехсезецин нечезе руго», — ян. Бриффо абулев гIалимчияс хъан буго: «Бусурбабаздаса гьанжесеб дунялалъе щвараб бищун кIудияб давла ккола гьез гIелмуялда лъураб кьучI», — абун. Густав Лебон мукIурлъулев вуго Европа жагьиллъиялъулъ гъанкъулеб заманалда исламалъул тахшагьараллъун кколел рукIарал Багъдадги Кордоваги рукIанила халкъалъе канлъи кьолел бакIаллъунин. Гьединал пикраби загьир гьарурал гIалимзабазул сияхI цIакъго халатаб буго ва гьел киналго гьанир рехсонги хIалкIоларо. Гьединлъидал, цоги нухалда абуниги, исламалъул гIалимзаби рикIкIуна хIакъикъаталдаги европаялъулазда канлъи чIвазабураллъун.


Дир полициялъ дун цIунулев гьечIо...\nНасрудин ИсхIакъовасул тукен кьвагьи ккун хадуб\nЖиндир хъизан цIуниялъе полициялъулаз кумек гьабулеб гьечIин гIарз гьабун буго нижер мухбирасде Хасавюрт шагьаралдаса Насрудин ИсхIакъовас. Гьесул тукада аскIоб гIодоркъоязда ккана кьвагьи.\nХасавюртдалда 4 январалда сардил мехалда кьвагьи ккана «Акбар» тукада гIагарда. Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул лъазабиязда рекъон, кьвагьиялда щивго хвечIо ва лъукъичIо.\nРоссиялъул ЦIех-рехалъул комитеталъул Дагъистаналда бугеб идараялъул вакилас бицана «Эркенлъи» радиоялъе ккараб кьвагьиялда хурхун такъсир гьабиялъул иш рагьанин. Гьебги рагьун буго уголовияб кодексалъул «чияр магIищаталъе зарал ккезаби» абураб 167 бутIаялда рекъон.\n«Акбар» тукадул хважаинзабилъун ккола ИсхIакъовазул хъизан. Полициялъулаз жал цIуниялъе щибго гьабулеб гьечIилан гIарз балев вуго хъизаналъул бетIер Насрудин ИсхIакъов. «Эркенлъи» радиоялъе гьес бицана кьвагьи ккараб мехалда гордозда букIараб бекун щущахъ бараб цIорол кескал жиндир кваранаб хIатIида речIанилан. Гьев хIалтIуда вукIун вуго доб мехалда ва хвелалдаса гьев хвасар гьавун вуго тIаде бортараб сейфалъ.\nКкезабураб заралалъе гIарцудалъун жеги къимат кьун гьечIилан бицана ИсхIакъовас. Гьесул рагIабазда рекъон, низам цIунулел идарабазул хIалтIухъабаз тукадул хал-шал гьабун гьечIо. Тукеналъул хал-шал гьабизе гIарацги кьун вачун вуго эксперт ва хIасилазул документ гьес кьун хадуб ккараб заралалъе къимат кьелин абуна ИсхIакъовас.\nКьвагьиялдаса бищунго кIудияб зарал ккун буго кванил нигIматал ричулеб залалъе\n«Акбар» ккола кIудияб тукен. Лъабго тIаладул тукада жанир кванил нигIматал гурел, бичулеб буго мебель, рокъоб лъолеб техника ва гь.ц. Амма кьвагьиялдаса бищун зарал ккун буго кванил нигIматал ричулеб залалъе.\nИсхIакъовас бицаралда рекъон, кьвагьи гьабураллъун гьес рикIкIунел руго изну гьечIого яргъид гIуцIаразде гъорлъе унел.\n«Рохьилаз» абун буго ИсхIакъовасда гьесухъа гIарац бахъулеб бугин гьев суфияв вукIиналъе гIолойин\nНасрудин ИсхIакъов: «Лъабго моцIалъ цебе дихъе «флешка» битIана. Гьениб хъван букIана жидее гIарац кьеилан. ТIоцебе абулеб букIана 15 миллион кьеилан, хадуб – 5 кьеилан. Гъоб флешка бачIараб чиясул суратцин кьезе кIола дида. Гьеб флешка дихъе битIана гьанир шагьаралда ругел «рохьилаз». ЯхIяилан абураб бетIерги вуго гьезул. Гьанир шагьаралда чанги чи чIвана гьел чагIаз».\nТелефоналдасаги ахIун буго «рохьилаз» ИсхIакъовасухъе. Гьес гьезие суал кьун буго: «Щиб гIиллаги батун гIарац тIалаб гьабулеб бугеб? Бизнес бачунеб буго Россиялъул къануназда рекъон гуребги шаргIалда рекъонги. ЗакагIатги кьола, бесдалазеги кумек гьабула, бискиназеги гьабула. ГIаракъ-хъалиянги бичулеб гьечIо тукада. Щиб сабаблъун гIарац тIалаб гьабулеб бугеб?» Гьеб суалалъе жаваб къокъаб щун буго. ИсхIакъовасда абун буго, гьесухъа гIарац бахъулеб бугин, гьев суфий вукIиналъе гIолоилан.\n2013 соналъул 14 декабралда чIван вуго ИсхIакъовасул вас ГIумар. Инсул рагIабазда рекъон, гьев чIван ватизе бегьула изну гьечIого яргъид гIуцIаразде гъорлъе унез.\nХъизаналъе рахIат тезе гьечIин, гьел парахатго тезе гьечIилан абулеб букIун буго «рохьилаз» флешкаялда. ЦIех-рех чагIазни такъсир гьабиялъул иш къан буго ва гьениб хъван буго ГIумар ИсхIакъов хванилан жиндирго гIайибалдалъун: цадахъ букIараб тапанча гIодоб бортанилан ва ракьгун тункараб гьелъ кьвагьданилан гьесда. «ГIодоб бортараб тапанчаялъ лъабго нухалъ кин кьвагьдолеб ракI бугеб бакIалде», - ян абулеб буго Насрудиница. ЦIех-рех чагIигун дагIбадизе ва гьезда тIаса гIарзаби хъвазе жиндир доб заманалда я гъира букIинчIин, я къуват букIинчIин бичIизабуна гьес ва тIаде жубана цогидал лъималазе бугеб хIинкъиги хIисабалде босулеб букIанин.\nФлешка бачIун хадуб ИсхIакъов полициялде ун гьечIо. Жив полициялде гIарзагун ани жиндиего зарал ккезе бугин лъазабун буго гьесда рохьилаз. Амма полициялде иналъги батIаго щибго кьезе букIинчIилан рикIкIунеб буго ИсхIакъовас. Гьес абухъе, Хасавюрталда жиб-жиб анкьалда чIвалел руго полициялъул хIалтIухъаби ва жалго цIунизе кIоларел гьез цогидал кин цIунилел.\nКьвагьи ккун хадубни гьел рачIине бегьилаан жидер хъизан цIунилъеян абуна ИсхIакъовас. Полициялъулазде гьанже лъала флешкаялъул хIакъалъулъги. Амма кьвагьи ккараб сордоялъ цин рачIарал полициялъулал бащдаб сагIаталъ гурони рукIун гьечIо тукада.\nИсхIакъовазул хъизаналъ гIумру гьабулеб буго жибго тукада жаниб. Тукада нахъе буго щутIалаяб мина, гьениб гьезул квартира буго. Гьеб минаялъеги зарал ккун буго – гордабазда бугеб цIер бекун буго. Гьединлъидал хIинкъи цохIо ИсхIакъовазул хъизаналъе гуребги, цогидал гIадамазеги буго.


Выберите оценкуGive Аманжол СМАГУЛОВ. Сила колоса: нужна объективная оценка исторических событий 1/5Give Аманжол СМАГУЛОВ. Сила колоса: нужна объективная оценка исторических событий 2/5Give Аманжол СМАГУЛОВ. Сила колоса: нужна объективная оценка исторических событий 3/5Give Аманжол СМАГУЛОВ. Сила колоса: нужна объективная оценка исторических событий 4/5Give Аманжол СМАГУЛОВ. Сила колоса: нужна объективная оценка исторических событий 5/5Сброс рейтинга


Инава лиян къаччарча |\nИнава лиян къаччарча\nДР-лул Россельхознадзорданул Управлениялул госинспектортал хъирив бивзун бур Азирбижаннал республикалия ларсун букIлакIисса ххяххия, ахънилсса ва цаймигу карантин баян бувсса кьай-кьуй жула республикалийн итакъадакьаврил ялув.\n«Ярагъ-Къазмаляр» Азирбижаннал дазуй къадагъа дирхьусса продукцияртту аьлтту даву мурадрайсса ххал бигьавурттугу ччя-ччяни дай управлениялул зузалтрал.\nГьашинусса шинал сияхIрайн лавсун бур мукунсса продукция ларсун бувкIсса 14 иш. Му дазуйх жула республикалийн ларсун най бивкIун бур карантин баян бувсса кьаркьсса хъюруврал ва шагьнал хъюруврал, люцерналул, кинзалул, укропрал гьаннарду. Вай продукцияртту ларсун наниминначIа къадиркIун дур фитосанитариялул сертификатру ва хасъсса документру.\nКъадагъа дирхьусса продукция зана риртун дур махъуннай Азирбижаннал республикалийн.\nПредыдущая записьДагъусттаннал бурж чан хьуссар 1 млрд. къурушралСледующая записьВсех отравившихся в детсаду в селе Советское выписали из больницы