Меседил гIадалнах гIарцул гвангвара… | Сайт села Арадерих\nАвтор: admin, 07 Ноя 2012 • 02:23 • 26120 просмотров Отзывов нет\nМагьдил Мух1амадил ахираб хабар\n(Саг1ид Г1азизовасул “Мах1мудил гьудулзабазухъ” абураб т1ехьалдаса босараб ва Магьдил Мух1амадил васас Магьдицаги рит1ухъ гьабураб)\n«- ГьитIинав чи инсуца дун щвезавуна мутагIиллъун ЧIикIаве. Цояб бер гурони гьечIониги канлъуе дир щибго мукъсанлъи букIинчIо цадахъ ругездаса. Инсуца дун мутагIилзабазда гьоркьов течIого гьоболасул бакIалда лъуна, бер гьечIев гьав лъималаз инжит гьавизе бегьулин хIинкъун.\nЧIахIияб гIелалъул мутагIилзабазда гьоркьор ругоан ХъахIабросулъа МахIмудги ГIалискандиги. МахIмудил гьениб букIана кIудияб къимат – цIалиялъе гьесул махщел букIиналъ…\nЧIикIасез ралаан гIемерал мавлидал, гьенире ахIулаан чIахIиял мутагIилзаби, гьениб щолаан гIорцIизегIан лъикIаб квенги. Гьав васасул лъикIаб гьаракь бугилан, МахIмудица чанго нухалъ мавлидалде цадахъ вачун вукIана дунги. Дирги гьесулги гьудуллъиги цоцаздехун рокьиги гьитIинго бижун букIана, амма гьев ЧIикIаса цоги рахъалде ана хеккого,\nдунилан абуни гьесухъ чIалгIаразда гьоркьов вукIана. Дир иш букIана Къуръан битIун цIализе лъазаби, ай махраж лъазаби – гIемераб жо инсуцаги тIалаб гьабулеб букIинчIелъул дидаса.\n5-6-гIаги сон ун батилаан дида МахIмуд вихьичIого. Бакъ ине гIагарлъулеб заманаялъ дун рехъенги бачун къавуде щолев вукIана. РикIкIадасанго рихьана цадахъ рачIунел кIиго бихьинчи – иш ккана Лъанлъари колода. АскIоре щвараб мехалъ дида МахIмуд лъана, гьесда дунги лъаларищха беццав. Гьесда цадахъ вукIарав вугоан гьесулго вацгIал ХIамза. Цо гIакаги цо басиги рехъалъа тIад руссинчIелъул хадур рахъун рукIанила, гьедин терелел чагIи кканила дур къавудеги. Дир вохиялъе гIурхъи букIинчIо. Хата-масан рехъенги парахат гьабун, дица цо кьарияб бурутI хъуна, ХIамзаца цIа бакизе гIамал гьабуна ва цIеде хьаг бахинабуна. Цадахъго бурутIги хьагинибе ккезабун, дица ургьимесги чурун бацIцIад гьабуна метералде букIине къасиго белъинабун тезе. Гьан хисун релъине хьагинире разе рукIине гьаруна хIерчч цIун гIатIахинкIалги. МахIмудицайин абуни, гьеб магIишаталда дунги ХIамзаги рукIаго, жиндиего рацIцIа-ракъалъи гьабуна, тIаса бахъун реетIел кIутIана, хьитал-щватаби къачIана, кIигойищ-лъабгойищали какги бана. Квен цебе бахъизегIан гьев нижеде регIичIо. Кванан хадуб ниж лъугьана нижерго харбиде.\nМахIмудица дида гьикъана ЧIикIаб кидайин тараб, цIалиялъул щиб ккарабин, гьанже къасд щиб бугебилан. Гьесги бицана живго щварал бакIазул, дандчIваралбатIи-батIиял гIадамазул, магIарулазул цо-цо цIакъго некIсиял гIадатазул ва гьезул яшав-магIишаталъул. Эмен лъугьун вугила хъизанги гьабун, ХъахIабросдае дибирлъиги гьабун росулъ чIайилан. Жив вугила дунял бихьизе, бакI-бакIалде щвезе бокьулев чи – щибдила гьабилеб хъваралдаса рорчIизе нилъеда кIоларелъул. ЛъикI ккана гьанив мун вати, нижин абуни сваканги рукIана ракъунги рукIана – гьадигIан рикIкIаде щвезе къасдги букIинчIо. Гьанже дуцаги бицеха щиб хиял бугебали. Гьаб рехъен лъил, хъизан-рукъалде вуссине къасд гьечIебищ, эбел-инсуца щиб тIалаб цебе лъолеб бугеб? – ан.\nДицаги бицанила рехъенги нижго бетIергьанаб бугила, цIакъ дагьал жал гурони чидарги гьанир гьоркьор гьечIилан. КечI ахIиялъулги кечI гьабиялъулги цо рагIицин бицинчIила, – Гьеб мехалъ гьеб пиша букIунги батиларила, хадуб нахъа гъугъаданила МахIмудил цIар мугIрузда. Рогьалилъ рахъун анила МахIмудги ХIанзаги, жиндие кIудияб баркалаги кьун. Дол хIайваназулги щиб ккарабали дида рагIичIо. Хадуб рагIана МахIмуд ХъахIабросдае дибирлъи гьабулев вугилан. Гьебго заманалда гьес хъизанги гьабун буго. ГIиял рехъадаса нахъе ине рес гьечIев дида хабарги щиб рагIилеб букIараб доб мехалъ, кидаго гIалахалдаго гIалахалда вугев чиясда?\nДие хъизан гьабун хадуб ккуна инсуца багьаги кьун вехь, диеги рес щвана гIадамалги лъазе, дунялги бихьизе…\nЩибаб соналъ ихдал, хур бекьиялде байбихьизегIан цебе, тIолабго магIаруллъиги ахIун байрамал тIоритIулаан Игьали майданалда; гьенире рачIунаан рагъизаризе гьабиги, рекеризе тIамизе чуялги, хIатта кочIохъаби, гугарухъаби, рекерухъаби – гьениса камураб жо букIунароан. 1904 сон букIанин ккола тIоцебе Гьеб байрамалде дун ккараб мех. Гьенирго ругоан игьелдерил кочIохъаби ГIадулхан, КаримхIажияв, ГIаращил ГIумар – гIемерал цоги бакIаздаса рачIаралги: Гьарадерихъа Шиябутдинги, ХъахIабросулъа МахIмудги доб рахъалда чIун жидерго харбида ругоан. Дида рагIун букIинчIо МахIмудица я кечI гьабулин, я кечI ахIулин абулеб. Чуял тIамун хадуб байбихьана унго-унгояб байрамалде: цо къокъа букIана кIудияб горги гьабун гьаби рагъизе тIамулел, абулеб букIана рагъизе тIамизе рачIарал бугъби ругилан, киназулго гъира букIани кочIохъабазул къецазухъ балагьизе. КIиго чIужуялъ баччун бачIана кIиго кIудияб таргьинибе бараб бакъвараб рак. ГIолохъабаз кварицаги бухьун хадуб цIан бачIана саламатаб чIалуги, тIад гIодор чIезе хIажалъаниян. Бакана цIа, гьенибго дакIулъана басрияб чагурги рагIалда цIурмал рухьараб жергъенги.\nМагъущас ахIунго ахIун лъазабуна кочIое къец базе бокьарав чи цевегIанкъаян, бергьарасе лъикIаб сайгъатги бугилан. ЦIаялда сверухъе гор гьабун ракIарана. ЯчIун кIиго чIужуялъ байбихьана, цIаялде ккун жергъенги хIадур гьабун ахIизе. Гьез ахIулеб букIана талихI къосараб рокьул кечI. Гьездаса хадуб кечI ахIизе цониги чIужу цее къачIо – гьезие Хунзахъа хIакимас (цIар ракIалда гьечIо) – сайигъатилан цо жема-къемараб жо кьуна, чахтIазе ххамищ букIараб яги кIазалищ рукIаралали. Магъущас ирга гьабуна кочIохъабазул. Гьезда гьоркьов цогIаги вукIинчIо херав, ригь арав – киналго рукIана гьанжего-гьанже михъ-мегеж бацIцIад гьабурал гIолохъаби.\nЩибав кечI ахIарасда цIехолеб букIана бакъанги рагIабиги лъилин, гьевго чиясул цоги хъварабжо щиб бугебилан. Жидерго бакъан бугел гьенир ратана ГIадулханги КаримхIажиявги. ЦIакъ берцинго кечI ахIана Шиябудиница. Гьеб букIана МахIмудил «КъватIиб росулъе сапар» абураб кечI. КечI лъица гьабурабин цIехедал, Шиябудиница МахIмуд вихьизавуна гьас гьабураб бугилан. МахIмуд цевегIан ахIана, гьесие цо чанго суал кьуна ва гьарана цо цIияб жо дуцагоги ахIеян. МахIмудица инкар гьабичIо: кIутIун жергъенгун цо чанго рагIи абуна – элги БакьайчIиса ЧIанкIал ругилан абуна. Киналго разилъун сайигъат Шиябутдиние кьуна – эбги тIад чIухIабиги рараб чодул чIолорхъи.\nЖакъа лъана дида МахIмудица кечI ахIулеблъиги гьеб гьабизе гьесул гьунар букIинги.\nБайрам лъугIун хадуб, дица гьоболлъухъе ахIана МахIмудги Шиябудинги. Дирго рукъалъул агьлуялъулгун гьел дандчIвазе бокьун букIинги лъазабун.\nДир инсуда лъалев вугоан МахIмудил эменги цоги-цоги ХъахIабросулъа гIадамалги. Гьоболлъи ана аваданго, махсаро-хочIалда. Дицаги инсуцаги кин гьараниги, гьалбал сордо базе чIечIо: хинаб гьава бугила, сордоги моцI бугеб гвангъараб бугила, рокъобги цо-цо къваригIел камуларила, баркалайила нужее, сахлъиялда хутIагийила…\nДица гьел росу тезегIан тIоритIана: Шиябудин квараниса Гьарадерихъе, МахIмудги – квегIиса ХъахIабросулъе…\nМухIамадица хабар чIезе тана, добго хIелеко ахIдезе къасдалда бугила, кьижизеги бегьулила гьанже. Метер къасиги вачIине къотIиги гьабун дун ана.\n– Сордо лъикI!\n– Радал лъикI!\nДида МахIмуд гIемер вихьулев чи вукIинчIоян абулаан Магьдилас, амма гIемер бицунеб рагIулаан гьудул-гьалмагъзабаз, ХъахIабросулъе щварал росуцоязгиян бицине лъугьана хадусеб сордоялъ МухIамад Беццас бицараб жиндаго ракIалда хутIахъе.\nЛъимер гьабулеб гьечIилан чIужуги йиччан, росулъ гьабулеб букIараб дибирлъиги рехун тун, гьев ун вуго Бекьилъе будунлъун, гьениб мадрасалда лъималазда Къуръанги малъулеб букIун буго, эбелги досул Бекьилъайилан абулаан. Нижер игьел руго пихъидалъун яшав гьабун ругьунаб халкъ, дир инсуца боцIи хьихьун гьабулеб букIана бетIербахъи: гIи-цIани, бакъвараб гьанал къулагIаби ричулаан Хунзахъ базаралда, даран гьабулаан гьенир хъаладухъ чIарал гIурусазулгунги. Цо-кIиго нухалъ МахIмудги дандчIван вукIана Хунзахъ, гьудулзабазухъе щвезе вачIанилан. Гьеб, Бекьилъ будунлъун вугеб мехалъ байбихьана киназго МахIмудил шигIрабазул бицине. Санайил ихдал гьев чанго соналъ гIолохъабигун цадахъ батагъалдеги хьвадун вуго, гьениса дагьа-макъабниги гIарацги щолеб букIун батиларищха. Цо берталъ дандчIварай ЦIатIанихъа Жамилатин абурай гIаданги ячун, Бекьилъа вахъун ЦIатIанихъ чIун вуго чанго соналъ. Гьениса гIолохъабигун цадахъ гьев гIемер хьвадун вуго Бакуялдеги цоги бакIаздеги гIарац гьабизе. Муил рос хун хадуб гьев тIад вуссун вуго Бекьилъе. Гьейги разияй йикIун йиго гьасие ячIине, амма бечедаб, чIухIараб кьибил букIиналъ квалквал гьабун буго. Гьелда хадув вугел соназ МахIмудица цо чанго магIарул росулъ дибирлъиги гьабун буго, амма цо лъагIалидаса цIикIкIун гьев чIараб бакI рагIичIо: жамагIатал зигардулел рукIун руго гьев рокъовеян абун багьанабиги ратун, Бекьилъе ваккаризе хьвадулев вукIиндал.\nМахIмуд вукIана киназдаго лъалев, рагIарав махсарочиги, гьев вугеб бакIалда камулароан аваданлъиги релъиги. Бокьулаан гьесие кечI-бакъанги кьурди-хъатги. КочIое махщел букIаниги, гьаракь борхатаб букIинчIо гьесул, гьединго батила, дандчIванщинахъе гьес дихъе ахIеян кучIдул кьолел рукIаралги. Аргъванив дибирлъун вукIаго, гьев гIемер дандчIвалаан дунгун, ва бижун букIана унго-унгояб гьудуллъи. Гьеле гьенив вукIадгойин (1914 сон) ДОС Муи ГIашилтIе хъамун йикIарай. Гьев тIад вуссун вачIараб мехалъ, херал жамагIатчагIаз хIукму гьабун буго МахIмуд дибирлъиялдаса рехизе.\nГIолохъабаз херазул хIукму МахIмудида бицун буго. Гьесги велъулаго абун буго цIакъ битIараб хIукму гьабун бугилан, ва жамагIаталъе цебе как балаго гьитIинаб вагIзаги гьабун буго: гьал къоял ругила цIакъ хириял къоял, тIоцебесеб рукугIалде аралъуб тIаде рорхичIого кIикъоялда анцIго къулгьу цIалейила, анцI-анцI нухалъ кIиябго къулъагIузубиги цIалейила, гьез гIемер мунагьал чурилин бугилан. ГIодоб нодо чIван жамагIатги тун, МахIмуд гьавугьинан нахъе ун вуго. ЛъикIалан заман араб мехалъ жамагIаталъул ахIи-хIур бахъун буго: цоял семун руго, цоял релъун руго…\nМуиги ячIинчIого Жамилатихъе тIад вуссинеги нечон, сабаб тIагIун хутIарав чи МахIмуд уна рагъде унеб полкалде къадилъун, анцIгогIаги соналъ гIумруги гьитIин гьабун (гьев гьавун вуго 1870 соналъ – 1886 с. перепись, 30 абилеб соналъ риччарал тIахьазда кьун буго 1882 сон), кIикъогоялдаса тIаде санал рарал полкалде хъвалел рукIинчIелъул. Полкалде хъвазавизеги гьесие кIудияб кумек гьабун буго Хунзахъа гьудул-гьалмагъзабаз. Пача тIаса рехизегIан (1917 соналъ) дун вукIана дирго гIи-цIаниги хьихьун, амма хабар гIемерлъун букIана, рукIана цо-цоял къиямасеб къо чIезе хутIарал сонал рикIкIунелги… МахIмудилги дирги бухьен букIинчIо, гьев полкалде аралдаса. Пача рехун хадуб, армияги биххун буго. Рагъдаса нахъе рачIине байбихьун буго полказ лъилгIаги ихтиярги гьечIого. Гьебго 1917 соналъ полкгун цадахъ Шураве тIадвуссун вуго МахIмудги. Заман букIана хIабургъараб: киназего къваригIун букIана тIадчилъи. Нажмудиница гIуцIулел рукIана рагъуе ярагьунездасан къокъаби. Дол большевиказул рачIчIалилан цIар щваралги ралагьун чIун рукIинчIо – гьезги сияхIал гьарулел рукIана мискинаб агьлуялъул рахъ кколезул. ЦохIо нижер Игьалибцин букIана лъабго-ункъо кьер батIи-батIияб дуниял бокьаразул. Дун инсуца гьезул цонигиязда гьоркьове къазе виччачIо – гьеб бугеб бералдасаги батIалъизе бокьун батичIони, дурго боцIиги хьихьун нахъегIан чIаян буюрана. ЦIакъ дагьаб гурони боцIуе кваназе жо букIунарел ганчIил-чIинхил мугIрул руго нижер. Гьеб соналъ къотIи гьабун букIана чIикIасезул Таяхъ магIарде рехъен бачине ва цо рехъен гьезулги, багьа хIисабалда хьихьизе. Кумекалъе кIиго вехьги вачун дун гьенив вукIана тIубараб рииялъ.\nКIиго хIамида ункъо къулагIиги лъун эбел-инсухъе щвезеян вачIунев дида росу рагIалда дандчIварав цо игьалисес бицана жакъа бакъаникак базе ХъахIабросулъа МахIмудги вачIун вукIанилан. Дир рохалие гIурхъи букIинчIо. Хъизаналда лъазабуна хьаг цIун гьанги тIамейин, лъикIаб квенги хIадур гьабейин, къаси нилъехъе гьобол вачIинев вугилан. Дунго вилълъана росулъе гьев валагьизе. МахIмуд ватана росдал дибирасул бакIалда. Мажгиталда маркIачIул какги бан, дунги МахIмудги дир бакIалде рилълъана. Гьенир рачIун ругоан ЧIикIаса дир гьалбалги, Хасбулатил Дациги, СултIанмухIамал… (цIар кIочон буго). (Талгиялда данде чIварав ЧIикIаса херав чияс бицана гьев цадахъ вукIарав вукIун вугила дов асирлъуде ккаралъуб немцаз кIиябго берги бахъун тарав ХIусенил кIудияв вац). Таяхъалда гьезулги букIун буго боцIи.\nГьалбадерилгун хъваш-баш гьабун хадуб, МахIмуд дир хаба-чIабаралъе вачIаян жиндаго аскIове ахIун ана дир инсуца. Эбел-эменги, яцги гьесухъ гIенеккун рихьизе Хасбулатил Дацил рекIее гIолеб букIинчIо: гьерсал рицунев ватула гьеван ахIана чанго нухалъ. Кибго киназго къадру-къимат гьабун ругьунав МахIмудие гьеб къагIида бокьулареблъи лъалеб букIарав дица гьабулеб маслихIат Дацие къабуллъулеб букIинчIо: гьардухъанин, саяхъин къабихIал рагIаби Дацица абидал МахIмудил канлъи босана: – Дун щивали бихьизе къватIире рахъинегIан чIа, гьаб гьоболлъул рокъоб гъалмагъир гьабичIогоян – МахIмудица абуралъги гьесие асар гьабичIо. ВачIун инсуца хабарги бицун дагьалъ гIодор руссана. ЧIикIасез цадахъ бачIун бугоан кIиго шиша гIаракъиялъулги, гъоркьгоги гьел гьекъонги ругоан. Киназго гьекъолеб букIана, амма МахIмудица гьекъезе инкар гьабуна, рагъда лъукъаралдаса дие гьеб бегьулеб гьечIилан. ЧIикIасезе гьеб рекIее гIечIо, цо-цо рагIаби рехулел рукIана МахIмудил адресалда. Кванан лъугIараб мехалъ, Магьдилас абун буго МахIмудида дугIа гьабеян. Гьесги жаваб кьун буго жинца мехтарал чагIазе дугIа гьабуларилан. КечIниги ахIе, мун шагIирги рагIулин велъун вуго Даци. Гъалмагъар бокьичIев МахIмуд тIаде вахъун вуго, ва Магьдиласе баркалаги кьун ине лъугьун вуго – жинца дибирасе рагIи кьун букIанила вачIине, гъове инила – гьал гIолохъабазе дур рукъги къварид гьабичIогоян.\n– Ав шагIир гуревги цIумахIавги вукIун вугилан – Дацица абигун МахIмуд гьесда цевегIан вачIана, ва жиндирго гIаврат чIанкIа гьабун, тахида гIодов чIарав Дацил магIарзул къалазда цебе басандизабуна: цIе махIищ бугеб дегIен махIищ бугебали сунтIизе кьолеб бугилан…\nЦо лахIзаталъ рокъоб сас къотIи лъугьана. Дица МахIмуд рокъоса къватIиве вехъерхъана ва мунго унеб бакIалде аян валагьизавуна. Гьесда хадув вахъарав Дациги дица рокъове жаниве вачана. МахIмудида дандеги Дацида дандеги дун вукIана гIемерго къуват бугев чи. Дихъаго гьел бигьаго чIезарун бажариялъги вукIана дун вохун. Даци сасунев вукIинчIо: чIужугIаданалъецин гьабизе къабихIаб жоги жиндие гьабун, гьадав щивали-кивали дица тезе гьечIилан, гьес жиндирго чахъматаманча лъалиниса бахъана ва хъатикь ккун гьанкIезабуна. Дица гьеб гьесухъа бахъана, ва рагьухъе бугеб рукъалъул нуцIихъа къватIибе балагьизабун чвархъизабуна. Гьеб букIана хIаранисан цIолеб тайпа, дие бокьун букIана гьеб чIобого гьабизе, цIидасан гьеб цIезеги мех къваригIунелъул. Танчил гьаркьихъе рортун рачIарал мадугьалзабаз ахIи бахъинабуна болъода цеве рехун чIварав чи вугилан. Канлъи гьабидал лъана гьев МахIмуд вукIин. Гъоркье херги бан, тIад паласги тIамун, тIокъода гъоркь бусенги гьабун вегизавуна нижецап гьев бидул хIориниса нахъеги вачун. КIиго къо бана МахIмудица лъукъаралдаса дир бакIалда. Гула щун букIана ботIролъ, къватIибе бачIараб бакI букIинчIо, гьев кIалъалевги вукIинчIо. Дол ЧIикIаса гьалбалги доб сордоялъго ун ратана. Херал чагIаз маслихIат гьабуна гьев ХъахIабросулъе щвезавизе, маслихIаталъе чагIиги ритIизе цадахъ. ГIолохъабаз гьев молода лъун восана ХъахIабросдал гIорхъоде щвезегIан, гьенисан росулъе восун ана данде рачIарал ХъахIабросдал гIолохъабаз. ГIемерисезул хьул букIана ругъунги сахлъилин МахIмудги вахъинилан, амма рокъове щун лъабабилеб къоялъ гьес абадиялъего берал къанщана. Гьесул инсуца, Анасил МухIамадица, абунин рагIана гьадин гIадада хвараб РухI Аллагьас цоги бижун батиларилан, гьев гIодунги гьечIо васасда хадув.\nМахIмуд хвараблъи лъайдал, гьесда хадуб къулгьуялъе букIаян, инсуца босун кьарияб оц битIун букIана ХъахIабросулъе, амма Анасилас гьеб къабул гьабун гьечIоан. Инсуца сверухъе ругел росабалъа дибирзаби ва маслихIаталъе гьунар бугел чагIи ракIарана ва ХъахIабросулъе ана, кодоб-хъатикь жогун. Гьенире инегIан дун Къуръаналда кверги лъун гьедизе тIамуна гьеб дица ургъун гьабураб иш гурилан, хатIаялдалъун ккараб бугилан. ХъахIабросдал жамагIаталда цеве эменги гьедизе тIамун вуго, ва гьесги гьарун буго жидергун тушманлъи гьабугеян.\nМаслихIатчагIазул хIукмуялда рекъон, нижеца дияталъе (бидухъ рецIел) кьуна 12 бетIер гIи-цIаназулги цо гIачIарги, лъабго сон бараб басиги, – доб къулгьуялъе битIун букIараб оцги инсуца Анасиласе хIалал гьабун тун бугоан. Рокъове дир эмен вачIана цIакъ вохун, васго гIадав сахав чи вугоанила МахIмудил эменги, гIемерго дагIба-рагIи гьабичIого тIасаги лъугьанила, тушманлъи букIине гьечIилан лъазеги гьабунила. Гьелдалъун дие судги къотIичIила, гьанивеги дун кканила мунго гIадин колхозалде рехичIого боцIи-мулк пасат гьабунилан. НужедагIаги гьересиги бицун мунагь тIаде босизе дие щай – бокьани божа, бокьичIони божуге. Вассалам».\nГьесул харбихъ гIенеккун цоги кIиго-лъабгоялги рукIана гIодорчIун. Туснахъазул гIадат буго жидерго лъугьа-бахъинал цоцазе рицунеб – щибха гьабилеб тIаде рахан нуцIагун жанир тIамун ругел чагIаз?\nДица гьесда ракIалде щвезабуна:\nМухIамад, дуца абун букIана нахъа лъанила гьел чIикIасез МахIмудиде щай «гьужум» гьабулеб букIарабалиян. Бокьилаан гьебги бицани:\nДида доб сордоялъ гьезул хIалихьатаб гIамал лъан букIарабани, дица гьел тункуд гьарулаго рачахъилаан, лъачIо, гьанже гьелъул бицун тIубазе жоги гьечIо. Дов Хасбулатил Дацийилан абулев вукIана хунутав (чIужу хун хутIарав чи). Гьесие бокьун букIана дир яц Х-т ячине, амма дир эбел-эмен рази рукIинчIо гъоркь лъималги ругеб бакIалде, тIадежоялъеги чияр росулъе яс кьезе (гьейги росасдаса ятIалъарай йикIана).\nГьединго гьей ячине къеркьолев вукIана Игьалиса С-й, кьварун вакъварав мискинчи, тIаде жоялъеги мацIихъанги хIалихьатги. Росу рагIалда дандчIварав гьесда чIикIасез цIехон буго Магьдилав къавуда ватичIин рокъове щвараб-щвечIеб лъалищилан. Ас щванилан жаваб гьабидал, Хасбулатил Дацица гьикъун буго досул яц росасе инчIейищ яги рокъогойищ йигеян? С-ца абун буго гьезул ХъахIабросулъа МахIмудилгун иш бугилан рагIанин, инехъин ятилинхаян. Ццидаца понцIорав гьев жеги понцIон вуго МахIмудги цадахъ вачун Магьдилав рокъове вачIараб мехалъ. Гьекъараб гIаракъиялъги гьабун батиларищха цIа гьалаглъизе, гьесул гIадлу гьечIеб кIалалъ бачана диде гьаб балагь».\nЦо-цояз абула гьев Ч1ик1аса Дацица ч1ванин, ва Магьдилас гьоболасул г1айиб т1аде босанин. Х1акъикъат Аллагасда лъала.\nМетки: araderikh.ru, аварский язык, Махмуд из кахабросо, Сайт села Арадерих\nПредыдущая страницаБаркула жамагIаталда Къурбаналъул гIид !!! Следующая страницаЛъазаби


ЦIех-рехалъул хIасилал щвезегIан чIечIого, Дагъистаналъул культураялъул министерлъиялъ гIайиб гIунтIизабулеб буго республикаялъул цолъарал музеязул идараялъул нухмалъулев ХIажиев Тамерланида.\nЦевекун министерлъиялъ хIалтIудаса нахъе гьавурав гьев диваналъ тIадвуссинавун вукIана. Щай музеялда цIа ккараб, лъица жаваб гьелъул кьезе кколеб ва кин балагьаб лъугьа-бахъиналдаса культураялъул министерлъиял пайда босулеб бугеб?\nСоветияб заманаялъул машгьурав лезгиязул классик Сулейман Стальскиясул музей буго гьесул жиндирго ватIан Ашагъа-Стал абураб росулъ. МоцIалъ цебе, 22 марталда гьениб ккараб цIадул хIасилалда букIана музей.\nХадусеб къоялъ изну гьечIого яргъид гIуцIараз жидер рахъ кколел сайтазда тIибитIизабун букIана гьеб жидеца гьабун бугилан информация. ГIиллалъун гьез рикIкIунеб буго шаргIалъ гьукъараб, их бачIиналъул Яран Сувар абураб байрам рехсараб росулъ тIобитIи. Къуваталъул идарабазги гьебго баян кьун букIана хадусел къояз.\nИнформалатазе кьурал баяназда бакIалъулазги бицунеб букIана, цIа тIамурал чагIи «рохьилал» ругин, хIатта гьезул цIаралцин рехсолел рукIана. ЦIа ккарабго тIаде рачIарал гIадамазда вихьун вуго гьенисан лъутун унев чи.\nРехсараб музей унеб буго Дагъистаналъул пачалихъияб цолъараб музей абураб идараялда гъоркье. Гьеб гуреб, гIага-шагарго жеги 50 музей уна рехсараб идараялда гъоркье. Жибго музеял данде гьарураб идара уна Дагъистаналъул культураялъул министерлъиялъул кверщаликье.\n«Эркенлъи» радиоялъ министерлъиялда цIехана, кинал хIасилал ругел рехсараб лъугьа-бахъиналда хурхун гьарурал цIех-рехазул, кигIан зарал ккарабали ва щал рукIарал рищун къиматал экспонатал гьенир абун. Амма министерлъиялъ жаваб кьечIо ва гьабсагIаталда гьел суалазе жаваб кьезе жал хIадур гьечIилан абуна.\nАмма жаваб кьезе хIадур ругоан тIадехун рехсараб, музеял данде гьарураб идараялда. Гьелъул нухмалъулев, профессор ХIажиев Тамерланил рагIабазда рекъон, цIа ккеялъул хIасилал цIех-рехалъул идараялъ доб мехалъго гьарун руго ва гьениб лъицаялиго ургъунго цIа гъун бугилан чIезабун бугин.\nМинистерлъиялъ абуни, чIезабулеб буго цIа ккун бугин музеязда тIад кверщел гьабулеб идараялъул нухмалъулесул гIайибалдалъун. Дун цIа ккеялдаса цIунулев чи гуро, дун тарихчи вугилан абулеб буго гьес.\n«Эркенлъи» радиоялъе ХIажиев Тамерланица гьадин бицана: «ЦIех-рехалъул идараялъ тIоцебесеб къоялъго чIезабуна, гьеб цIа тIамурал чагIи щалали. Музеялъул хIалтIухъабазул тасамахIли гьениб гьечIолъи якъинаб жо буго.\nМисалалъе, бухIун буго жибго музеялъул мина гуреб, гьелдаса гIезегIан рикIкIад букIараб машинаги. Гьеб машина букIуна I935 соналъ Совет пачалихъалъ Стальскиясе кьураб. Гьезда гьоркьобги памятник буго. Ай, минаялдаса машинаялде цIа щвезе кинабгIаги рес гьечIо, гьеб кIиябго бухIун буго хасал чагIаз, щал гьел ратаниги.\nМузеялда рукIана Стальскиясул кагътал, гьесул тIоцересел кучIдул ва гьел гурел мемориялияб къимат бугел жал. Амма культураялъул министерлъиялъ музей цIигьабизе хIаракат бахъичIого, гьелдаса пайдаги босун, гIайибги дида гIунтIизабун дун хIалтIудаса реххизе хIаракат бахъулеб буго».\nГьев цевеккун культураялъул министр Бутаева Заремал буюрухъалдалъун хIалтIудаса нахъе гьавун вукIана. Амма МахIачхъалаялъул Ленинил районалъул диваналъ гьев хIалтIуда цIидасан щула гьавуна ва буюрухъ мекъаб бугилан чIезабуна. ГIагараб заманалда республикаялъул ТIадегIанаб диваналда гьеб процессалъул халгьабизе буго.\nТамерлан ХIажиевасул рагIабазда рекъон, культураялъул министралъе бокьун буго музеязул нухмалъулейлъун кинабгIаги профессионалияб лъайги, хIалтIул хIалбихьиги гьечIей жиндирго гьудул тIамизе. Жибго рехсараб идараялда ахираб заманалда гIемераб хIалтIи гьабулеб буго ва бюджеталдаса гIемер гIарац биччалеб буго.\nГIалимчиясул пикруялда рекъон, гьеб буго хъулухъалда цIияв чи тIамизе хIаракат бахъиялъе гIилла. Ахираб заманалда музеялъул аслияб мина цIигьабулеб буго МахIачхъалаялъул Данияловасул цIаралда бугеб къотIноб. Гьеб цIигьабизе батIи-батIиял баяназда рекъон хвезабун буго 200 млн гъуруш гIарац. ХIалтIи жеги лъугIун гьечIо.\nЦIаялда нахъ коррупциялъул хIужа батизе бегьула\nЦIадул канлъиялъ кантIизарулел гьечIо шагьаралъул бутIрул


Июнь щваралдаса щуго чи чlван вуго Дагъистаналда\nАраб анкьалда жаниб Дагъистаналда чIван вуго 10 чи, гьезулги щугояв июнь моцIалъул тIоцересел къоязда. Масала, Гъарабудахкент мухъаладаса чиясул автомобиль батун буго гьесул гIагараб росдада аскIосан унеб шагьранухда бухIун. Цогияс полициялъ кквеларедухъ живго жинцаго кьвагьизавун вуго. Гьединал руго низам цIунулезул баянал.\nГъарабудагъкент мухъалда гьатIан къоялъ къаси кьвагьараб автомобилалъул хважаин щивали лъазе кIун гьечIо. Полициялъулазул щаклъи буго гьев чияс изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къукъаялъе кванил нигIматалги цогидабаги хIажатаб къайи-цIа баччулеб букIиналде. «Гъарабудагъкент-Къакъашура» шагьаранухда» аскIоб ккун буго гьеб хIужа. ЦIех-рех чагIазул пикруялда рекъон кьвагьул алат жибго кьвагьун батизе буго автомобилалда жаниб, гьелъие нугIлъи гьабулел лъалкIал ратун руго бухIараб автомобилалъур жанир.\nГьелдаго релълъа-рехъараб хIужа ккун буго гьебго гьатIан къоялъ къаси Хасавюрт мухъалъул Аксай абулеб рослъуги, амма гьаб нухалда гьенив чи живго жинцаго кьвагьизавун вуго. Республикаялъул жанисел ишазул идараялъ лъазабухъе полициялъул хIалтIухъабаз цIех-рехалъулал тадбирал тIоритIулел рукIун руго гьеб мухъалда . Камуфляж формаялъул ретIел тIад ретIарав чиясул хал-шал гьабизеян гьесда аскIоре гIагарлъулаго кверзул грантаги кьвагьизабун живго жинцаго чIван вуго камуфляж ретIарас. Полициялъул хIалтIухъабазда гьоркьор камиял гьечIилан хъвалеб буго гьеб баяналда.\nАнкьида жанир Шималияб Кавказалда гIадатиял гIадамазда, гьединго къуваталъул идарабаздагун изну гьечIого яргъид гIуцIаразда гьоркьор ккарал камиязул баян кьола щибаб анкьалъ Кавказ Узел сайталъ. Гьедин араб анкьида жанир Кавказалъул республиказда 20 чиясе ккун буго къварилъи, 14 чи хун анлъгояв лъукъун вуго. ЧIваразул анцIгоял ккола Дагъистаналдаса, ункъо чи изну гьечIо яргъид гIуцIаразул, лъабгоял полициялъул ва лъабго чи гIадатияб халкъалъулги.\nДагъистаналда кколел чIвай-хъвеязул 90 процент кколин политикиял мурадазе гIололъун гьаруралилан рикIкIунеб буго МахIачхъалаялдаса юрист ГIамирханов Шамилица:\nГIамирханов Шамил: «Жидеего мунпагIатлъи шолеб гьечIони цо хасал такъсирал рагьиялъе гъежгурараб хIалтIи гьабулеб гьечIо жакъа цIех-рехчагIазги полициялъул хIалтIухъабазги. Жеги школалда цIалулеб мехалъго чиясе букIине кколеб къагIидаялъ лъай щвечIони, метерисеб къоялъ гьев щибниги жо лъалареб хIайван гIадин хутIула. Уголовиял такъсиразул статистикаялда гьоркьор руго гьединал такъсиразухъ гIакIа кьезе бихьизабурал хIукмабиги, гьеб гIакIа кьунани административияб такъсир гьабуравилан къватIиве виччала гьев, кьечIони бакIаб такъсиралъе гIоло гIайибги гIунтIизабун жанив тIамула. Амма къанун цIунулел хIалтIухъабаз гьелъул миллатго гьабулеб гьечIо».\nДагъистаналъул жанисел ишазул идараялъул сайталда хъвалеб буго цохIо тIоцебесеб июналда республикаялъул батIия-батIиял мухъазда хун вугин лъабго чи. Тахшагьаралъул Ленинсикий мухъалда гъорлъе унеб «Ручеек» абураб хасал бетIергьанлъиялъул минаби ругеб бакIалда квана-гьекъолеб бакIалда ккараб дагIба-рагIиялъул хIасилалда 17 сон барав гIолилас чIван вуго жиндирго кьерилав.\nИюналъул тIоцебесеб къоялъ Каспийскалда Алферовасул цIаралд бугеб къотIноб квана-гьекъезе гIадамал унеб бакIалда цебе батун буго 1952 соналда гьавурав чиясул жаназа. Гьебго къоялъ Хасавюрт мухъалъул Аксай абураб росулъ щивали лъазе кIвечIев чияс рокъоса къватIивеги ахIун чIван вуго гьебго росулъ гIумру гьабун 35 сон барав чи. Рехсарал такъсиразда гIажалалде щварал гIадамазул цонигиязул цIарал рехсолел гьечIо жанисел ишазул идаарялъ, тIадеги баянал «Эркенлъиялъе» гьезухъа щвечIо.


Республикаялда кванил нигIматазул багьабазда сверухъ лъугьун бугеб ахIвал-хIалалъул бицараб данделъи тIобитIана 9 марталда ДРялъул хIукуматалъул вице-премьер ГIабдулмуслим ГIабдулмуслимовасул бетIерлъиялда гъоркь. Гьенир гIахьаллъана цо-цо районазул нухмалъулелги.\nГI. ГIабдулмуслимовас абуна чара гьечIого гIадамазе хIажалъулел цо-цо кванил нигIматазул багьаби республикаяда гьабсагIат чIара-хьараб хIалалда ругин. Амма тIаде жубана ахираб кIиго-лъабго анкьида жаниб гIиял гьан циндаго хиралъанин. Гьедин 400-420 гъурщиде бахун буго гьеб.\nРосдал магIишаталъул министр БатIал БатIаловас абуна гьеб бараб букIанин гIияхъабаз хасел тIамулел бакIазда гIунгутIаби загьирлъиялдаги, гIияе кIалцIи-хер хиралъиялдаги, гьан гIезабулеб гIуж жеги щун гьечIолъиялдаги. Хасалидагун ихдада гьоркьоб гIадамазе гьан чIезабизе дагьаб захIмат букIунин.\nГIиял гьан хиралъичIого букIине гьаризе хIисабалде росарал цо-цо тадбиразулги бицана Б. БатIаловас. Гьан гIезабулел чагIазе бигьаго букIине хIукуматалъул рахъалдаса субсидиял кьезе рукIиналъулги бицана росдал магIишаталъул министрас. Амма кигIанасеб къадаралда гьеб кумек щвезе бугебали чIванкъотIарал тарихал рехсечIо.\nРосдал магIишаталъул ярмаркаби тIоритIиялъги кIудияб пайда кьолаанин кванил нигIматазул багьаби хиралъичIого рукIиналъе, гьелги гIемер тIоритIизе ккелин бицана данделъиялда.\nАхиралдаги ГI. ГIабдулмуслимовас абуна багьаби хиралъизе кинго риччазе бегьуларин. Гьединго гьес муниципалитетазул бутIрузда лъазабуна росдал магIишаталъул хIалтIухъабазда бугеб хIал бичIчIизабейиланги.\nПрочитано 78 раз\tПоследнее изменение Четверг, 11 марта 2021 14:46\nДругие материалы в этой категории: « Даран-базаралъе - 613 млн гъурущ\tСубсидиялги, ролъги, чед бежулезул харжги »


Шамеседо Нурмагомедова - Авар мацIалъул дарс "Малъе , эбел,рахьдал мацI" » Ассоциация учителей аварского языка\nАУАЯ » Учителасе » Дарсазул разработкаби » Шамеседо Нурмагомедова - Авар мацIалъул дарс "Малъе , эбел,рахьдал мацI"\n2 класс. Авар мацIалъул гIадатияб гуреб дарс.\nТема :Малъе, эбел, рахьдал мацI!\nавар мацIалъе хасиятал хасал гьаркьал битIун рахъизе, рагIабазулъ гьел абизе бажари; рагIабазул батIи-батIиял грамматикиял формабаздаса пайда босизе лъай, гIадатал предложениязда жанир гьел рекъезаризе бажари; рахьдал мацIалде, эбел-инсуде, ВатIаналде рокьи, адаб-хIурмат бижизаби.\nДарсил алатал: компьютер,слайдал, карточкаби.\nМагIарул гIагараб бакъаналда гъоркь цIалила кечI «ГIагараб мацI»\nСлайд I (бакъан)\nЛъим гIадин гIедераб, дица бицунеб\nБерцинлъигун цадахъ цодагьаб хъачIаб,\nЧIухIун кIалъала дун магIарул мацIалъ.\nУргъелги, пикруги, рекIел анищги\nЩурщудула дида магIарул мацIалъ\nБаянлъула дие магIарул мацIалъ.\nМахIмудица рокьул асарал хъвараб,\nХIамзатил насихIат, Расулил угьи\nЦIалила авар мацI гIадамаздаян.\nБерталъ гIолохъабаз рохун ахIулеб,\nХIайранал шагIираз берцин сокIкIунеб,\nСунареб нур буго дир магIарул мацI.\n3.КечI “Асаламу гIалайкум»\nАвгуст тIамулел тIохал.\n4.Сценка «Малъе, эбел, рахьдал мацI!»\nВас гIодулев вуго:\n-- Диеги бокьун буго нужеда гIадин магIарул мацI лъазе.\nДида лъалел гьечIо киналго хIарпал, дида гьел къосунел руго, гI—ялъул бакIалда гъ хъвала, хI—ялъул бакIалда хъ хъвала. Рокъоб эбелалъги малъулеб гьечIо, дуе гьеб мацI къваригIун гьечIин абула. Гьабе дие кумек!\n--Вай, мун щай гIодулев? Нижеца дуе кумек гьабила, учительницаялъ дуда хъвазеги цIализеги малъила. Гьанив гIодовги чIун нижехъ гIенекке!\nЖиб-жиб хIарпалъул батIи-батIияб хасият буго:\nГъ хIарп гъварараб буго\nГъаргъар щола, гъанцIула,\nГьал рагIабазулъ гъ хIарп\nХъ хIарп хъачIаб жо буго,\nХь хIарп цIакъ хьирхьидула,\nхьаг хьитал, борохь, рихьал,\nборхьал гIадин хьирхьиде\nхь хIарп абулаго нуж.\nКъ хIарп –Саратил “Звуковая азбука». Слайд 2\nГьединал берцинал, лъикIал хIарпал дица гьанже лъазаричIого теларо. Дица эбелалъеги бицина гьезул.\n5. Нужер ругищ ,лъимал, эбелгун цадахъ ургъарал кучIдул, харбал, маргьаби?\nЛъималазул жавабал. 3-4 ц1алдохъан.\n6.КечI «Малъе, эбел, рахьдал мацI». 4 ц1алдохъан.\nУрхъула духъ авар мацI,\nМалъе, эбел, рахьдал мацI.\nХIикматав Имам Шамил\nМахIмуд, ЦIадаса ХIамзат-\nЦIар арал назмучагIи,\nНилъер мацIалъ цIализе\nКьолбол васлъун вукIине,\nМалъе, эбел, рахьдал мацI!\n7. Учителасул цIали (бакъан) Слайд 3\nМалъе лъималазда гьезул рахьдал мацI,\nБице гьеб мацIалда гьезие маргьа\nАхIе гьезий кучIдул, мугIрузул бицун\nГIагараб Дагъистан гьезий бокьизе.\nГьедин гьабичIони, гьечIо Дагъистан,\nГьечIо гьелъул къуват, гьелъул къиматлъи\nЩулаго цIунараб Шамилица гьеб.\nТIолго дунялалда рагIизабураб\nЦIуне Дагъистанин, бокьа гьебилан,\nБацIцIадаб магIарул мацIалъ ахIараб.\n8. Физминутка (Слайд 4)\n9. ХIай –КВН:\nI.ГъалатI биччачIого кечIалъул мухъал цIале:\nДир мацI букIинароан\nДир цIар букIинароан\nХIанчIаз рачунел бакънал\nЧвахулеб цIадал гьаркьал\nЦIадукь чедалъул тIагIам\nТIанхазул кьерал, махIал\nГьадин лъазе рукIинчIо\nI0. Капитаназул конкурс .\nI. Авар мацIалъул алфавиталда чан хIарп бугеб?\n3. Кинал гьаркьазда лабиалиял абулел?\n4. Кинаб каламалъул бутIаялъ предмет бихьизабулеб?\n5. Предметалъул гIаламат кинаб каламалъул бутIаялъ бихьизабулеб?\n6. Предметалъ гьабулеб иш кинаб каламалъул бут!аялъ бихьизабулеб?\nII. Гьал рагIабазе суалал кье, магIна бице: слайд 6\nI-2 рагIигун предложениял гIуцIе.\nI.Гъамас босе, Сакинат\nСаргъас босе, СаихIат.\n2.БетIер буго, тIагъур гьечIо\nТIагъур буго, бетIер гьечIо.\nI3. «ГIаксаб мацI» слайд 7\nЕид рава цIам алукьоб.\nАдид рава цIам алалъ.\nДие авар мацI бокьула.\nДида авар мацI лъала.\nI4. Цо рагIудасан цIиял рагIаби лъугьинаре:\nI5. Музыкалияб конкурс.\nI6. « Авар мацI»--Р.ХI. (4-5 куплет)\n17. Дарсил х1асил гьаби.\nI8. Рокъобе хIалтIи: «Дие рахьдал мац1 бокьула»- сочинение хъвазе.\nавар мац1алъул дарс шамеседо нурмагомедова авар мац1алъул учитель\nДобавлено: 15-04-2017, 18:19\n«Эбел».Расул ХIамзатов.Такрар гьаби.\nВ ДГУ прошла пресс-конференция по вопросам поступления в вуз\nДевятнадцатого июня в Дагестанском государственном университете обсудили вопросы поступления.\nЗа 11 млн рублей благоустроят три двора в Искитиме\nАппаратное совещание: благоустройство дворовых территорий в Искитиме О благоустройстве дворовых ...


Ваши письма - Нужер кагътал » Страница 9 » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГъуниб цIилъулеб буг\nДобавил(а): Musa от 26-01-2013, 16:06\nГъуниб, дур берцинлъи бицун пайда щиб,\nПарижалда аскIоб сурукълъиларо.\nКъабул гьабе дуца дир гьинал рекIел\nДуде бугеб гIищкъу, гIазизаб тIалъи.\nТIабигIаталъул тушбаби - полициялъулазул гьудулзаби\nДобавил(а): Musa от 21-01-2013, 17:03\nДжипал" ругез буго рахIат хвезабун\nДун гьитIинаб мехалда, ракIалда буго, тIоцебе гьидерил лъаралъ ччугIа бихьидал дицаги кIудияв вацасги 100-ялдасаги цIикIкIун ччугIа квераз ккураб заман.\nГьеб гьитIинабго лъар гьидерил кьодухъ жубала АваргIоргун. Гьеб лъарахъ дида лъаралдаса нахъе букIана ччугIаги, гьанжеги буго. Амма квеш ккараб жо буго гьеб пасат гьабулеб букIин.\nРЕКIЕЛ АХIИ SMS: 8-928-535-26-86.\nДобавил(а): Musa от 21-01-2013, 16:29\nДир кIудияб гьари буго Семендер поселокалъул администрациялде, "Денеб" заводалда дандбитIун, гIадамал хьвадизе, разметкаги («зебр») бугеб нух гьабизе тадбир гьабеян яги гьениб лъелго хьвадулезе санагIалъиялъе светофор лъеян. Щайгурелъул, гьениб нух къотIун ине гIадамазе хIинкъи букIуна, чанго чи машинаялде гъоркьеги ккана.\nДобавил(а): Musa от 15-01-2013, 14:58\nSMS: 8-928-535-26-86. Советияб власталъул заманалда МухIамад ХIаяжиев вукIана рукъун хьвадулел гумузул дивизионалъул командирлъун, Амет-Хан-Султан вукIана истребителазул авиациялъул дивизиялъул командирлъун, МухIамад Танкаев - СССРалъул ВДВялъул спецназалъул командирлъун. Гьанжейин абуни Дагъистаналъул гIолилал Россиялъул армиялде ахIулелцин гьечIо яги дагьалго чагIи рачунел руго ВВялде (жанисел аскаразде). Щайдай гьедин бугеб?\nКоррупциялъул гъотIол кIудияб гIаркьел\nДобавил(а): Musa от 15-01-2013, 14:55\nСахлъизабизе кIолареб унтилъун лъугьина гIолилазе\nНилъеда киназдаго бихьулеб буго нилъер улкаялда коррупция къобахъанагIан битIахъе "тIегьалеб" букIин, гьелъ нилъер пачалихъалъул экономикаялъул кьучIалги кутакалда жагъаллъизарулел рукIин. Гьелъие нугIлъи гьабула гьаб ахираб заманалда къватIире загьирлъарал хIужабаз. Масала, РФялъул Оборонаялъул министерствоялъул системаялда ("Оборонсервис") коррупциялъул хIасилалда камураб гIарцул къадар 3 миллиардалдаса цIикIкIун буго, "Россиялъул космосалъулал системаби" ОООялда пачалихъалъулаб гуреб чвантинибе "хъущтIун" буго 6,5 миллиард гъурущ. Гьединаб цIикIкIараб къадаралъул цIогь жеги нилъер улкаялда ккун букIинчIин абизе бегьула.\nДобавил(а): Musa от 29-12-2012, 15:32\nSMS: 8-928-535-26-86. Дагъистаналда вуго 260 азаргогIанасев инвалид. Дида лъалезул гIемерисел руго, гIарац кьун инвалидлъиги чIезабун, расги нечечIого пенсиялъул гIарац босулел. Гьелда хадуб халкколел чагIигойищ рукIунарел?\nДобавил(а): Musa от 26-12-2012, 12:21\nХIабиб Аллахвердиевасул ва американав Гузманил рагъ (бокс) телевизоралдасан бихьизабулаго, Дагъистаналъ реклама гьабун букIана тIадегIанаб даражаялда: щибаб раундалъул минутгун бащдалъ бихьизабуна реклама. Гьелъул хIасилалда боксалъул болельщиказда гьеб бащдаб гурони бихьичIо. Гьеб битIун гьечIо! Кибе балагьун букIунеб антимонополия?\nПочалъул гизма – 1\nДобавил(а): Musa от 25-12-2012, 12:42\nЦIигьариял квеш лъугIичIониха\nДун ккола ЧIарада районалъул Магъар росулъа АхIмадов МахIмуд. ХIалтIана трактористлъун, завмаглъун, пекарняялъе гьабуна нухмалъи. 1978 соналдаса 2011 соналъул апрель моцIалде щвезегIан хIалтIана росулъ бугеб почалъул отделениялъул начальниклъун. Дица кидаго цIакъ кIвар кьолаан нилъер магIарулазе бокьулеб "ХIакъикъат" ва районалъул газетал хъваялде. Доб заманалда райцентралда букIинчIо дир гIадаб подписка. Унаан росулъ ругел херал гIадамазухъе, дандчIвалаан цогидалгун, бичIчIизабулаан нилъер къимат нилъецаго гьабичIони цоги миллаталъ гьабулареблъи. Гьанжесеб подпискаялъул къадар бихьидал, дун виххун хутIана. Кибе гьеб ккун бугеб? Дие бищун бокьулеб газета буго "ХIакъикъат". Гьеб бачIиналъухъ балагьун чIун вукIуна дун. Дица гьеб цо макъала гьоркьоб течIого цIалула. Унго-унгояб магIарулазул хазина буго гьеб. Нилъ магIарулал ратани, цолъе гьелда сверухъ. Гьанже ЧIарада почалъул отделение къана, гьелъул хъулухъ рехана Гъуниб почалде тIаде. Гьанжеги буго хабар, Гъунибги къан, Унсоколо районалда букIине бугин почилан. Гьадингоги кватIизабулеб поч, Унсоколобеги бахъани, кида щвезе бугеб цIалдолесухъе. ГIадамаз газета хъвангутIиялъул гIиллаги гьеб батилин кколеб буго дида. Дица абулеб гьечIо нижер районалда поч рагьеян. Бегьуларищ ГъунибгIаги почалъул отделение цIунизе кумек гьабизе? МахIмуд АХIМАДОВ, ЧIарада район, Магъар росу\nДобавил(а): Musa от 15-12-2012, 01:29\nSMS: 8-928-535-26-86. Рихьула базаразда ва цогидалги бакIазда тIармал ричулел. Ругодай жакъа жергъаби гьарулел ва ричулел чагIи? Ратани, ахIе гьаб номералде: 89634014134.\n"ЖамагIаталъул газаялъул" къуват\nДобавил(а): Musa от 15-12-2012, 00:06\nЦадахъ лъугьун гьабураб хIалтIи\nГIахьвахъ районалъул ЦIолода росулъ, хехго квач рехулеб бакI букIиналъ, хIалтIаби гьаризе ккола риидалго. Гьединлъидал, бокьун буго октябрь-ноябрь моцIазда росулъ гьабураб хIалтIул бицине. Кьохъехун бугеб "РихикIилалъ" кулал ругеб рахъалде хIама-чу гурони унареб квешаб нух букIана.


Имамзабиги тIагIун, Дагъистан хараблъидал… » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n«Миллаталъул» «Адабияталъул сагIат»\n«Миллат» газета буго сапаралда, нухда, гIадамазухъе, нужер ракIазухъе, пикрабазухъе гIедегIун. «Миллаталъул» редколлегиялъул хIаракаталдалъун хIалтIулеб буго киналго магIарул газеталгун журналал гъорлъе рачараб МагIарул басмабазул цолъи ва «МагIарухъ» сайт. 2017 соналъул маялдаса байбихьун, «Миллат» газеталъ биччалеб буго цIияб проект – моцIида жаниб цо нухалъ къватIибе бачIунеб «Адабияталъул сагIат» абураб телепередача. Гьеб проекталда аслияб кIвар кьезе буго нилъедаса ратIалъарал, цересел гIасрабазда рукIарал, гьединго жакъа къалмиде чучулел ругел, магIнаял асарал халкъалъе тарал магIарул хъвадарухъабазул ва шагIирзабазул асараздеги гIумру лъазабиялдеги.\nИсана 20-абилеб маялда «Миллат» басмаялъул редакциялда тIобитIана «Адабияталъул сагIат» передачаялъул тIоцебесеб данделъи, «гургинаб стол». Гьениб гьоркьоб лъуна хъвадарухъан ва гIалимчи Игьалиса Чупаласул (1877 -1937) гIелмиябгун адабияб ирс. Данделъиялда гIахьаллъана Дагъистаналъул хъвадарухъабазул союзалъул авар адабияталъул секциялъул нухмалъулев, «Гьудуллъи» журналалъул редактор МухIамад ПатахIов, МагIарул басмабазул ассоциациялъул нухмалъулев МухIамадрасул ГIумаров, Бакълъул мухъалъул администрациялъул бетIерасул заместитель АхIмад Сулайманов, Игьалиса Чупаласул ирсилал СайгидгIали Бибулатов ва МухIамад ХIасанов.\n«Адабияталъул сагIат» проекталъул передачаби лъун руго «Ютубалда» «Миллат» басмаялъул гьумералда. Гьел ратула гьаб адресалда: https://www.youtube.com/channel/UCYry9AanrFtw7JR4qV0_m_A\nТохтур ва жамгIияв хIаракатчи ГIабдуллагь ХIажиевас, «Миллат» басмаялъул «Адабияталъул сагIат» передачаялда хурхун, гьадинаб пикру загьир гьабуна:\n«Кутакалда рекIее гIуна, «Адабияталъул сагIат» проект гьоркьоб ккун, кIудияв гIалимчи ва шагIир Игьалиса Чупаласул (жинда Аллагь гурхIаяв) хIакъалъулъ гьабураб передача. Аллагь разилъаги гьесул асарал халкъалъухъе щвезе данде гьаруразда, передача гIуцIаразда ва юбилей тIобитIиялъе квербакъулезда. Гьеб рахъалъ кIудияб хIалтIи гьабуразда гьоркьов вукIана гIалимчи-филолог Сиражудин ХIайбулаевги (Аллагьас жиндир мунагьал чураяв).\nИгьалиса Чупалав гьоболги гьудулги вукIун вуго дир кIудияв инсул, ГIахьвахъа ДегIенчо-хIажиясул вас ХIажияв-дибирил. Гьевги 1937-абилеб соналда НКВД-ялъул «тройкаялъ» «халкъалъул тушманилан» туснахъ гьавун вуго ва 1938-абилеб соналъ чIван вуго.\nУмумузул баракаталдалъун, Игьалиса Чупаласул ирсилав СайгидгIали Бибулатовасулгун ва гьезул гIагарлъиялъулгун нижер щулияб гьоболлъи-гьудуллъи буго. Щибаб дандчIваялда СайгидгIали Бибулатовас гIемер бицуна жиндирго кIудияв инсул хIакъалъулъ, гIемер рикIкIула гьесул шигIраби ва назмаби... ТIоцеве дун Игьаливе гьоболлъухъе шведал, жеги чIаго йикIана СайгидгIали Бибулатовасул эбел НагIали (Аллагьас гьелъул мунагьал чураги). Нусиде сонал рахарай гьей дида йихьана Къуръан цIалулей... РакIалде щвезавуна жиндирго эменги. «Дир дада», – ян кутакаб хIеренлъи-рокьигун такрар гьабулеб букIана гьелъ, жиндирго инсул гIумру ва кьогIаб къисмат ракIалде щвезабулаго».\nГIемерал соназ Гъуниб мухъалъул имамлъун хIалтIарав, цересел гIалимзабазул, хъвадарухъабазул ва тарихалъул тIахьал хъварав Гьонодаса Каримуллагь МухIамадовас гьадинаб къимат кьуна «Миллаталъ» къватIибе биччалеб бугеб «Адабияталъул сагIат» проекталъе: «ЛъикIаб хIалтIи гьабулеб буго. Умумузул цIарал ракIалде щвезариялде бахараб хIалтIи букIунаро. Игьалиса Тажудинил къо тIобитIизеги рекъараб букIинаан».\n«Имамзабиги тIагIун, Дагъистан хараблъидал, хваралги ракIалде щун, шигIру гьабун бихьизин», – абун хъвана Игьалиса Чупалас «Цересел бахIарзазде» абураб асаралда. Гьев гIалимчиясул ва шагIирасул цIар нилъер халкъалъул рекIелъ буго. «ГIажам-тIехьалдасан» цIалун, рекIехъе лъала чIахIияб гIелалда Чупаласул назмабиги, туркабиги, цоги асаралги. ЦIиял гIелаздаги лъазе мустахIикъал руго Чупалав ва гьесул гIелмиябгун литературияб ирс. Хрестоматияздаги рекъела гьесул асарал. «Адабияталъул сагIаталъ» гьединал цIарал тIадруссинариялъе ва гьезул асаралгун гIумру лъазабиялъе хадубккунги хIалтIи гьабизе буго, иншаАллагь.\nЛъик1аб пикру буго,бит1 ккеги,Чупаласулги,гьесда релъарал анц1-анц1 т1аг1инаруразул асарал рт1ад руссинаризе т1адаб буго нилъеда.\nАмин. Гьединаб хIалтIи гьабулеб буго, хадубккун гьабизе нигатги буго. Игьалиса Чупаласул жеги къватIире рахъичIел асаралги гъорлъе журан, цIияб мажмугI бахъиялда тIадги хIалтIулел руго.


Здуновасда божилъи гьабуна\nХалкъияб Собраниялъул анлъабилеб ахIиялъул къоло анлъабилеб сессия\nПолитикиял ишазулъ лъадарарал дагъистаниязе республикаялъул цIияв бетIер вищаралдаса нахъе рахIат толеб букIинчIо хIукуматалъул бетIерлъуда щивдай вукIиневин абураб суалалъ.\nХалгьабиялде росарал киналго суалал кIвар бугел рукIаниги, гьеб хъулухъалде нахъеги Артем Здунов тIамизе депутатаз разилъи лъазабиялъул суал республикаялъул Халкъияб Собраниялъул анлъабилеб ахIиялъул къоло анлъабилеб сессиялда букIана аслияблъун. Гьенив кIалъазе вахъарав республикаялъул бетIер Владимир Васильевас абуна ахираб заманалда Дагъистаналда Россиялъул президент В. Путинил тIадкъаял тIуразариялъул мурадалда ва кадраби тIасарищиялда хурхун гьабулеб хIалтIи хIалуцун унеб бугилан. Гьелда хурхун налогал ракIариялде, нухал гьариялде кьолеб бугеб кIваралъулги бицана Дагъистаналъул бетIерас.\nГьес рехсана республикаялда ФОМСАлъул хIалтIул рагIа-ракьанде щун халгьабизе Россиялъул регионаздаса специалистал рачIине ругин ва ратарал гIунгутIаби тIагIинариялъе тадбиралги гьаризе ругилан. В. Васильевас лъазабуна, республикаялда батIи-батIиял идарабазде кадраби тIасарищулаго, гьезул миллат хIисабалде босизе гьечIин. Республикаялъул хIукуматалъул нухмалъулевлъун Артем Здунов тIамизе бокьун бугин ва гьесул рахъккуни бокьилаанин гьарана депутатаздаги. Республика цебетIезабиялъул мурадалда хIадур гьабураб программагун депутатазда цеве кIалъазе вахъана А. Здуновги. Гьес депутатазе цадахъаб хIалтIухъ баркала кьуна ва бицана республикаялъул экономика цебетIезабиялъул мурадалда гьаризе кколел ишазул ва церечIарал масъалабазул хIакъалъулъ. КIвар бугел суалазул цояблъун гьес рехсана мугIрузул районазул ахIвал-хIал лъикIлъизаби ва тIадчIей гьабуна Дагъистаналъул экономикаялъул кьучIлъун кколеб росдал магIишаталъул сипат хисизабиялда. Жиндирго кIалъаялда гьес рехсана Росдал магIишаталъул ва кванил нигIматазул министерствоялъул нухмалъиялда гъоркь ахираб заманалда гьарурал хIалтIабиги. Мелиорация чIаго гьаби, тайпадулаб боцIи, ччугIа гIезаби, гьеб магIишатияб бутIаялде инвестициял рачIинари цIакъго хIажатаблъун бугилан абуна гьес. Гьелдаго цадахъ Здуновас рикIкIана хадубккун кIудияб кIвар кьезе кколеб бутIалъун нухал гьари ва къачIай.\nДокладчияс загьир гьабуна рагIалде рахъинаричIел социалиял ралел бакIал гIемер рукIиналдаса разилъи гьечIолъиги ва гьединго тIабигIияб газалъул магIишаталдаги, токалъул бутIаялдаго гIадин, гIадлу гьабизе бугинги лъазабуна. Риидал лъималазул хIухьбахъиялде гIунтIун гьес киналго рахъазде кIал щвезабуна. Амма, кIалъаялъухъ балагьун, республикаялъул экономикаялъул ахIвал-хIал гьедигIанго беццилеб хIалалда гьечIеблъи бихьулеб букIана. Гьеб хъулухъалде жив вищани, ракIбацIцIадаб хIалтIи гьабизе букIиналда щаклъи гьечIиланги абуна гьес. А. Здуновасул рахъккун кIалъана Халкъияб Собраниялъул председателасул заместителал Камил Давдиев ва МахIмуд МахIмудов, гьединго депутат Марат Асланов. Балъгояб гьаркьие лъун хадуб, А. Здуновасе гьаракь кьуна 76 депутатас, цо депутат дандечIана ва цо депутатас гьаракьго кьечIо. Гьелдаса хадуб рагIи босарав Васильевас Халкъияб Собраниялда ругел партиязул вакилзаби ахIана республикаялда гьарулел ругел ишазулъ чIагояб гIахьаллъи гьабизе. Гьес рагIи кьуна муниципалиял гIуцIабазул хIалтIулъ ругел гIунгутIабазде кIварбуссинабизеги.\nСессиялда ккана къанагIат гурони дандчIвалареб ишги. Халгьабиялде босараб «ГIадамазул кадастралъулаб багьа бугеб малалдаса налог босиялъе цо чIараб заман букIинабиялъул хIакъалъулъ» абураб законалъул проекталъул бицунаго, Халкъияб Собраниялъул председателасул заместитель МахIмуд МахIмудовасул, гьелъ гIадамазул гьедингоги мискинаб рукIа-рахъиналъул даража дагьабги квеш гьабизе бугин абураб кIалъаялдаса хадуб, гьоркьоб лъезе босун букIараб закон къабул гьабичIо. Гьелде дандечIана депутатазул цIикIкIарасеб къадар. Гьеб хIужаялъ гIахьаллъаразе кIудияб асарги гьабуна.\n«2018 соналъул 8 моцIида жаниб бюджет тIубаялъул» бугеб ахIвал-хIалалъул бицунаго, абизе ккола бюджеталде бачIун бугин араб соналъул гьебго заманалде дандеккун, кинабниги 6,2 млрд гъурушалъ цIикIкIун гIарац. Гьелда гьоркьоса 4,3 млрд ккола федералияб бюджеталдаса бачIараб трансферт. Гьеб гIарац, аслияб куцалда, харж гьабун буго социалияб рахъ цебетIезабиялъе. Республикаялъул бюджеталда жиндирго хайир цIикIкIун буго 1,3 млрд гъурушалъ.\nГьаб соналъул байбихьуда букIараб 12 млрд гъуршил налъи 2019 соналъул тIоцебесеб январалде 9,9 млрд гъуршиде ккезе буго. Гьелдалъун республикаялъул налъи дагьлъулеб буго 14 проценталъ.\nПрочитано 235 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 01 октября 2018 15:45\nДругие материалы в этой категории: « КIудияб хIалтIуе лъураб кьучI\tТакъсир ва тамихI »\n17:05, 05 июня 2020, 13\n17:02, 05 июня 2020, 47


Украина-Донецк регионалда лъураб хъорщода хъван буго "Путинил гьерсазе гlоло хвана",-ян\nУкраиналда хун вуго Россиялдаса 3500 солдат. Гьедин лъазабулеб буго «Новый Регион» абулеб сайталъ Россиялдаса инсанасул ихтиярал цIунулей Елена Васильевалда мугъчIвайги гьабулаго. Гьелъ лъазарулел ругIула Россиялдаса хварал солдатазул хIакъалъулъ баянал. Гьедин хъвалеб буго рехсараб сайталда.\n«Цебе чIван ругин лъазабурав 2000 чиясде тIадеги Победа абулеб бакIалда чIван вуго 300 чи, Иловайскалдаса къватIире лъугьунеб бакIалда-47, Снежноялда букIараб колонаялъул 1200 чиясда гьоркьосан чIван вуго 120 солдат (470-яв лъукъун вуго), Псковалдаса десанталъул чIван вуго 70 чи, чIаго хутIун вуго 10-яв, аскариязул колона унаго гьезде кьвагьиялъул хIасилалда чIван вуго 230, жеги 59 чи вукъун вуго Новоазовскаялъул хабзалазда, 40 жаназа рехун буго шахтаялъубе. Жеги чан лъукъарав хвараб азарханаялде щвелалде? Гьа, кIочонеб букIун буго, Краснокаменскаялъул шахтаялде рехун буго жеги 600 жаназа...РикIкIе»-ян хъвалеб буго Facebookалда бугеб жиндирго гьумералда Васильевалъ.\nГьел баянал уял гьарулел яги гьел нахъчIвалел официалиял баянал гьечIо, амма Эркенлъи Радиоялъ бицун букIана Псковалдаса десанталъул 70 чи чIван вугин бицарал мухбиразе гьабулеб тIадецуялъул ва гьезул хобазда рукIарал хъвай-хъвагIал нахъе рахъун рукIиналъул.\nГьебго «Новый Регион» сайталъ 12 сентябралда хъвалеб букIана: «Киев, Сентябрь 12 (Новый Регион, Константин Зельфанов)- Донбассалда чIезабун бугеб ракълил низам чIечIого хвезабулел сепаратистазе гьелдаса жидеего балагь ккана. Гьениб жидеца кьвагьулеб жоялде гъоркье ккун буго гьезул жидерго батальон «Восток»,-ян.\nГьеб хIужаялъул Киевалда букIараб брифингалда лъазабуна Украинаялъул улка ва миллияб хIинкъигечIолъи цIуниялъул Щураялъул информациониябгун-аналитикияб централъул спикер Андрей Лысенкоцаги.\nАндрей Лысенко: «Араб сордо къоялда жаниб нижеда халлъана «Восток» батальоналъул цо бутIаялъ чIей гьабулеб территориялде гьабулеб букIараб кьвагьи. Гьенив хун вуго анцI-анцI чи. Нижехъ руго гьединал баянал, амма мухIканаб къадар гьаб сагIат абизе кIолеб гьечIо».\nГьенибго гьес абуна сепаратистаз хIаракат бахъулеб бугин гьел баянал рахчизе, амма абулеб бугин украиналъул аскарияз сепаратистазул рахъалда рагъизе ине ракIалда букIарал Донбассалъул гIадатиял гIадамал чIванин.\nГьеб буго Новый регион сайталъ кьолеб баян.\n22 августаялда Дагъистаналда къватIибе бачIунеб «Черновик» газетаялда кьолеб букIана МухIамадов Руслан абулев мухбирасул макъала.\nГьелда абулеб букIана жидехъе щварал баяназда рекъон Украиналъул Донбассалъул ва Луганскалъул мухъазда чIван вугин анцI-анцI дагъистаниявин. Гьел рукIанин Россиялъул армиялда контракталда рекъон хъулухъ гьабулел чагIийин.\n«Украиналъул фронталде» дагъистаналъул контрактникал кин ккаралали лъалеб гьечIо. Гьенир хваразул гIагаразул ва гьезда цадахъ хъулухъ гьабулезул баяназда рекъон гьенире контрактникал ритIулел руго гьадин. Армиялъул цо-цо рагъулал бутIаязда командираз гIолилазде абулеб буго фронталде ине бегьулин. Гьеб абулебги буго тIадецуй гьабун гьел мукIурлъиледухъ. РукIунел руго гьезда гьоркьор хIакъикъалда рагъизе ине бокьаралги, рукIунел руго жалгун хъвараб контракт хвезабиялдаса хIинкъун фронталде унелги.\nУкраналде ритIулел руго гIицIго контрактникал, амма лъагIалица армиялда хъулухъ гьабун хадуб контрактниказул кьералъе бигьаго росулел руго цебесеб соналъ ахIун армиялде хъулухъ гьабизе ун рукIаралги».\n«Гьединаб контракт хъвазе инкар гьабурал рагъулаб бутIаялъул киналго солдатазда цереги чIезарун хIинкъулел ругин абун суризарулел руго ва гьедин гьезде морадияб тIадецуй гьабулеб буго»,- цIар бицине бокьичIев контрактникасда мухъчIвайги гьабулаго гьедин хъвалеб буго Черновикалъ.\nГьелъулго баяназда рекъон, Украиналда хварал гIолилазул документазда хъвалеб бугин гьел рагъулал ругьунлъиял гьарулаго хванин яги хъвалеб буго, цебесеб къо-моцI бихьизабун, гьел армиялдаса нахъе ун рукIанин. Гьедин хъвани гьев кколарев вуго «рагъулаб камилъун» ва гьесул гIагаразе хIукуматалъ кьолареб буго кинаб букIаниги компенсация.\nГьебго газетаялъ хъвалеб буго гьел аскариял Украиналъул территориялде унел ругин, гьениб хасаб масъалаги тIубан гьениса нахъеги унел ругин. Цо нухалда гьедин Украиналде арал Дагъистаналдаса контрактникал ругеб рагъулаб бутIаялде кьвагьун буго Украиналъул армиялъ ва гьенир хваразда гьоркьор ругин Буйнахъск мухъалъул Гъоркьияб Гъазданущиб щуго ва Атлан аул росулъа цо гIолохъанчийин, гьединго Шагьада росулъа цо чиги чIван вугин. МухIканал гурел баяназда рекъон, жаназаби рачIун ругин Гъизилюрталде, Белиджиялде ва Аксаялдейин.\nБуйнахъск мухъалъул чанго росулъа чанго гIолилав чIван вуго Украиналда\nЭркенлъи Радиоялъ хIалбихьана гьенир рехсарал цо-цо росабалъе ахIун гьеб баянал уял ругищали лъазабизе, амма гIадамаз инкар гьабулеб букIана щиб букIаниги бицине. Гьелдаго цадахъ Буйнахъск мухъалъул администрациялдасан щварал баяназда рекъон, гьеб мухъалъул чанго росулъа чанго гIолилав чIван вуго Украиналда ва гьел киналго гьенире ун рукIун руго жидеего бокьун.\nНижеца ахIана МахIачхъалаялда бугеб рагъулаб комиссариаталде.\nГьале гьениса нижехъе щвараб жаваб:\nРагъулаб комиссариаталъул вакил: «Дица гьадин абила-божуге киданиги интернеталда бицунеб жоялда. Гьечlо гьединал баянал. Гьел руго Ватlаналъул тушбабаз тlиритlизарулел харбал. Нижехъ гьечlо гьединал баянал».\nРоссиялъул Уголовияб кодексалъул 208 статьяялъул 2-билеб бутIаялда рекъон, улкаялъул къануналъ бихьизабичIеб ва къватIисеб улкаялъул территориялда гьеб улкаялъул къануназде данде кколареб рагъулаб къукъаялда гьебги Россиялъул интересазде данде кколарел мурадазе гIоло гIахьаллъаралъухъ кьезе бихьизабун буго туснахъалъул щугоялдаса анцIгоялде щвезегIан сон.\nГьеб къануналда рекъон гIайибги гIунтIизабун Дагъистаналда жанив тIамун вуго цо чи-ЦIумадаса НурмухIамадов Шамиль. Диванханаялъ чIезабун буго гьев Сириялда вагъулев вукIанин. Гьев Сириялда вагъулев вукIинчIин, ва гьесие зулму гьабун гьес жинцаго бицараб тун батIияб тIокIаб кинаб букIаниги гьесул гIайиб бихьизабулеб далилги диванханаялъухъ букIинчIин бицана Эркенлъи Радиоялъе НурмухIамадовасул адвокат МухIамадова Сапиятица.\nМухIамадова Сапият: «НурмухIамадовасда гIайиб букIиналъулцин щиб гьев Сириялда вукIанин абуралцин далилал рукIинчIо диванханаялъул. Гьел рукIинеги рес букIинчIо гьезул. Гьев жиндирго хъизангун Ириялда гурев Туркиялда хIалтIулев вукIана. Диванаханаялъ гьесда гIайиб чIезабуна ритIаралцин щиб хъвалсаралцин далилалги гьечIого».\nСапиятил баяназда рекъон, НурмахIамадов жанив тIамун вуго Сириялде унезул сияхIалда вукIарав жиндиргун цIаргIахьаласул бакIалда. Гьелъ бицана Унсоколо мухъалдаса Сириялде вагъизе унев нусгогIан чиясул цIар хъвараб гьединаб сияхI букIанин. Сириялда жидер росулъа лъабго чи чIванин бицана Эркенлъи Радиоялъе Унсоколо мухъалъул Генуб росдал бегавул МухIамадов ГIалиасхIабица.\n...рагъулел чагIи ратичIони чIваралги кисаха рукIинел?\nМухIамадов ГIалиасхIаб: Ансал гьенир гьечIо, генал руго. Официалиял баяназда рекъон, гьенив 35-гIан чи вугин абула.\nРЭ: Доваса нахъе вачIарав чи вугевищ?\nМухIамадов ГIалиасхIаб: ГьечIо. Гьезул цониги чи гьениса жеги тIадвуссинчIо. Гьел нахъе ахIизе гьарулел хIалтIабиги руго. КIудияб гIайиб жидеда гьечIелгIагиха.\nРЭ: Дова чIварав яги къадар ккарав чи вугищ?\nМухIамадов ГIалиасхIаб: «Вуго. Лъабго чи чIван вуго гьенив. Гьел гьенирго рукъунги руго. Сириялдаса кIварал гьел гьанире кинха росилел?\nГьенир ругелин абулел чагIазул гIагаралги лъун руго оперативияб цIех-рехалда. Гьелъул магIна ккола гьел кире унел ругониги унеб бакIалъулги жидер мурадалъулги гьез лъазабизе кколин абураб».\nЭР: Сириялде аралин абулел чагIи гьел щал? Гьел нужер росулъ гIумру гьабулел рукIарал гIадатиял гIолилалищ, рохьилалин абулел чагIийищ, гьел щал?\nМухIамадов ГIалиасхIаб: «Гьел руго «рохьилалгун» бухьен букIиналда щаклъи букIине рес бугел чагIи. Гьелгун гIодов чIун чай гьекъарал яги гьезие кинаб букIаниги кумек гьабурал, гьеб гьабун батичIониги, гьабунин гIайиб гIунтIизабизе рес бугелги. ГIайиб бугелги ратила дора, руго гьезул иш берцин бихьулелги».\nЭР: Гьенир ругел гIадамал нахъе рачинелъун хIалтIи гьабулеб бугин абуна дуца. Кинаб хIалтIи гьабулеб бугеб ва лъица гьеб гьабулеб бугеб?\nМухIамадов ГIалиасхIаб: «Дагъистаналъул хIукуматалда цебе гIуцIун буго хасаб комиссия, президентасулги буго жидеда гIайиб гьечIел чагIи халкквей гьечIого жалго тезе гьабураб къотIи».\nЭР: Чиясда гIайиб бугеб гьечIеб кин лъазе бугеб дуца рехсараб комиссиялъул яги гьезие хIукму къотIизе бугел гIадамазда?\nМухIамадов ГIалиасхIаб: «Гьеб суалалъе жаваб кин кьелебали дида лъаларо. Гьениб букIараб жо гьез кин чIезабизе бугебали дида лъаларо».\nЭР: Генал гурониги, Унсоколо мухъалдаса цоги гIадамал ругищ гьенир?\nМухIамадов ГIалиасхIаб: «Ватизе рес буго 120-гIан чи. Гьезулги цо-цоял хъизабигун лъималгун ругел чагIи. Официалияб куцалда Сириялдеги ун гьав чи вагъулев вугин абизе дида кIоларо. Дида щиб лъалеб дов щиб гьабулев вугевали. Амма гьезда гьоркьор рагъулел чагIи ратичIони чIваралги кисаха рукIинел?\nГьаниса арал чагIазул 70% Туркиялда, 20%- Мисралда, 10% Дубаялда ругин абула. Гьезул цо-цоял ратизе бегьула Сириялде ун, гьенир конфликтазда гIахьаллъун нахъе, жалго ругеб бакIалде рачIунел чагIи. Гьездасан бачIунеб информациялда рекъон бицунеб жо буго дица гьел Сириялда гурел цоги бакIазда ругин абун. Дораги рагъун нахъе рачIунел ратизе бегьула гьел».\nЭР. Украиналде вагъизе арав чи вугищ нужер росулъа?\nМухIамадов ГIалиасхIаб: «Дида лъалеб бак1алъан гьеч1о гьединав цониги чи».\nЭркенлъи Радиоялъул Австриялда йигей мухбиралъул баяназда рекъон, гьезул щугоял полициялъ нахъе ричIчIан руго улка бахунгеянги лъазабун, ункъгояв жанив ккун вуго.\nАхирал къоязда интернеталда тIиритIун рукIана Сириялде рагъизе унел рукIарал чачанал Австриялъул полициялъ кквеялда бан, Австриялда ва тIубараб Европаялдаго Россиялдаса рачIунел мигрантаздехун бербалагьи квешлъун бугин абурал баянал.\nВенаялда йигей Эркенлъи Радиоялъул мухбир Азимова Силахал баяназда рекъон, гьениб халлъулеб гьечIо мигрантаздехун яги бусурбабаздехун кинабниги квешаб бербалагьи. Ратанигицин гьел руго цо-цо къанагIат дандчIвалел хIужаби.\nГьелъго бицана Австриялъул диванханабаз щибав чиясда хурхун ва гьес гьабураб кинаб букIаниги къануналде данде кколареб хIужаялъул батIа-батIаго хал гьабулин ва къануналда цебе щибав чиясул жавабчилъиги батIа-батIаго чIезабулин. Гьединлъидал гьел чагIи Сириялде рагъизе унел рукIанин абизе бегьуларин гьеб хIужа диванханаялъ чIезабичIогойин.\nГьелде тIадеги Силахаца абуна информалатаз низам цIунулезда мугъчIвайгун кьурал баяназда рекъон, гьев ичIгоясда хадуб хасал хъулухъаз халккун букIун бугин ва гьединго тохаллъиялда гъоркь букIун бугин гьез интернеталдасан хъвалел кагъталги гьабулеб цоги хIалтIи-пишагийин.\nХIижаб Европаялъул къватIазда гIадатияб ретIеллъун лъугьун буго\nГьединго Европаялда ва хасго Австриялда хIижабал ретIарал руччабазде тIадекIанциял гьарулел ругин интернеталда ракIкIарал лъазабиялда хурхун Силахаца абуна хIижаб Европаялъул къватIазда гIадатияб ретIеллъун лъугьун бугин ва гьелдехун кинаб букIаниги рокьукълъи загьир гьабиялъул хIужа жинда рагIичIин.\nАзимова Силаха: «Дун цIалулей йиго Венаялда университеталда исламияб факультеталда. Дида цадахъ гIемерал руго хIижабал ретIаралги ретIинчIелги ясалги руччабиги. Щибаб къойил дида дандчIвала хIижаб ретIарал нус-нус руччаби. Гьезда гьел рахъизариялъул яги цоги кинаб букIаниги батIияб тIадецуй гьезде гьабиялъул хIужаби дида рагIичIо ва рихьичIо. Исламияб ретIел Венаялдаги, Берлиналдаги, Лондоналдаги ай европаялъул чIахIиял шагьаразда цебегоялдаса гIадатияб ретIеллъун лъугьун буго ва дида кIоларо исламалде данде гьаниб кинабалиго истерия бугин абизе».\nГьебго заманаялда Франциялъул парламенталъ къабул гьабураб къануналда рекъон, Франциялда гIумру гьабулел ругел ва джигьадисталлъун рукIине рес бугел гIадамазе гьукъулеб буго къватIиел улкабазде ине, хасаго ГIиракъалде ва Сириялде. Гьедин лъазабуна гьаб анкьалда Франс Прессалъ.\nХасаб программа (аудио)


«ХIалал Экспоялъ» гIахьалчагIи рази гьаричIо\nГьал къоязда Дагъистаналда тIобитIулеб букIана «Каспий ХIалал Экспо» абураб выставка. Экспозицялда жидерго кванил нигIматал ва цогидабги магIишаталъул бутIаялъул тайпаби рихьизаруна Дагъистаналъул батIи-батIиял мухъаздаса ва шагьараздаса вакилзабаз. Амма гьеб тадбиралда гIахьаллъарал рази гьечIо исана гьеб выставка араб куцалдаса.\nКаспий «Каспий ХIалал-ЭКСПО» абулеб цIаралда гъоркь выставка исана кIиабилеб нухалда тIобитIана Дагъистаналда. 2013 соналда тIоцебесеб нухалда тIобитIун букIана гьединаб тадбир. Дагъистаналда гьединаб выставка гьабизе кIудияб хIалтIи гьабуна «Рисалат Холдинг» абураб гIуцIиялъ.\nГьелъул нухмалъулев Мокъушдибиров МухIамадица абун букIана жидеда ракIалда бугин хIалалаб кванил нигIматал хIадур гьариялъул рахъалъ машгьур гьабизе Дагъистан.\nГьелъие гIоло Дагъистаналде цIазе ругин батIи-батIиял инвесторал ва щибаб соналъ выставкаялда гIахьаллъулел гIадамазул къадарги цIикIкIинабизе бугилан.\nАмма исана выставкаялда гIахьалъарай МахIачхъалаялда гIумру гьабун йигей Хунзахъ мухъалдаса гIадан тIириниги рази гьечIоан выставка тIобитIараб куцалдаса.\nЖиндирго цIар загьир гьабизе бокьичIо гьелъие. ЦIакъ ракIбатун кIудияб гъираялда хIадурун иикIанин жий гьей гьеб тадбиралде, амма гьелъул жий йохараб хIасил ккечIин.\nГьелъ гьеб тадбиралде бачIун букIана умумузул заманалдаса нахъего Дагъистаналда хIадур гьарулел давагьабазул, квасул щватабазул, къандалъабзул чанго батIияб тайпа.\nНилъерго чагIиги нахъегIан цун Узбекистаналдасаниги, киссанниги рачIарал гIадамазул къайи-цIаялде букIанин гьениб кIвар кьолеб ва жидерго рисалат абураб цIаралда гъоркь къватIибе биччалеб къайи-цIаялъул вакилзабазе кьунин киналго дипломалги сайигъаталги, выставка лъугIулеб къоялъ гурони кьечIин жиндеги, жинда релълъарал батIи-батIиял мухъаздаса жидерго къайи-цIаялъул бицине рачIарал гIадамазеги рагIи.\nВыставкаялда гIахьаллъарай: «Рисалат-Холдинг, Ходинг-Рисалат, гьелеха гьез тIокIаб чIечIого бицунеб букIараб жо гьениб, гьезие кьолел рукIана киналго сайгъаталги.\nРекIехъе къуръаналъул аятал цIалулел лъимал рукIана гьенир, гьезие кьечIо щибниги жо гьелги рохизарун. Дицаги рукIана цадахъ рачун дир ясалъул лъимал. РекIехъе Къуръан цIалулей яс йиго дир, гьелъул лъимал. Гьезиеги кьечIо щибниги. Жидерго чагIи гурони цере рахъизе течIо».\nИсана «Каспий Экспоялда» гIахьаллъун гъоркьисала жиндица хIадурулел нигIматалгун гьениве вачIун вукIарав Гъуниб мухъалъул Гьонодаса Расулов АхIмадица.\nКуракул, ахбазаналъул сокал, гьанал нигIматал хIадурулеб жиндирго цех буго гьесул гьебго мухъалъул КIогьориб росулъ. Амма чIахIи-чIахIиял кванил нигIматал хIадур гьарулел магIишаталъул бутIабазде дандеккун жиндир цехалъ гьитIинабго бакI кколин ва гьелъ чIанин жив гьениве инчIогоян абулеб буго гьес. Расулов АхIмадица рикIкIунеб буго гьеб выставка тIобитIиялъул пайда бугин республикаялъеян.\nРасулов АхIмад: «Башкириялдаса рачIарал гIадамаз рачIун рукIана гьенир цIакъ тIагIамал конфеталги печеньябиги. Гьединал нигIматал Дагъистаналда гьечIо. Жидее гьаниб тукен рагьизе бокьун бугилан рукIана гъол. Гьединаб куцалъ хIалтIи гьабуни щай кIолареб гьаниб хIалалаб кванил нигIматал чIезаризе».\nХIалалаб кванил нигIматаздаса гIуцIараб базар Дагъистаналда хIалтIизе биччазе ресал ругин республикаялдаян абуна Расулов АхIмадица хадубги, амма учузаб багьаялъул нигIматал росун ругьунаб нилъер халкъ ругьун гьабизе кIолеб гьечIин гьединал нигIматал росун.\nГьелде тIадеги хIалалаб кванил нигIматал хIадур гьариялъул рахъалъ дагъистаналъул бизнесчагIазе хIукуматалъул рахъалдаса щибниги кумек щолеб гьечIин, жидерго кисинибе бачIунеб гъурщил гурони мискинхалкъалъ кунеб квеналъул гьезие щибниги ургъел гьечIин.


На сайте опубликован сборник стихов\nЦIумада районалъул Хъуштада росулъа Загьидил МухIаммадхIажияс хъварал кучIдул цIалидал, цо рохалилаб асар гьабуна дие. Бихьулеб буго гьеб магIарул росдал гьайбатаб тIабигIаталъги, гIелму-лъаялде жидер рокьи бугел росуцоязул мисалазги, авторасул ракIалъе жеги гьитIинго шигIрияб асар гьабурабги. Гьев сверухъе кколел ругел лъугьа-бахъиназ пикраби гьаризе тIамуравлъиги, гьесулъ гьеб киналъего жиндирго къимат кьезе бажариги нилъее загьирлъулеб буго МухIаммадхIажиясул кучIдул цIалидал.\nШагIирасул асаралги, аслияб къагIидаялъ, релълъарал руго жиндирго заманалда, гьенир кколел рукIарал ва ругел лъугьа-бахъиназда. "Заманаялъул матIуялде" сверулел руго гьесул гIемерисел асарал. РакI-ракIалъ хъварал гьез нилъер ракIазеги гьабулеб буго гьебго рохалил асар.\nРачIаха мисалалги рачун, гъорлъе раккилин МухIаммадхIажиясул асаразда:\nЖакъа магIарулазул яхI-намусалъулги, гьезул рукIа-рахъиналъулги пикраби гьарулаго шагIирас бухулеб буго рахIатхвей загьир гьабулеб кочIол цIумур, нилъ киналго рекIеда ратизелъун, нилъ кантIизелъун\nДругие новости на 17.09.2009


ГIабдурахIман Магаев гьавуралдаса - 110 сон\nХIайбула ГIабдулгъапуров, МагIарул театралъул художествияв нухмалъулев: «Росулъе театр бачIунеб рагIула!» Гьеб каламалдаса вохуларев чи жакъа магIарул росулъ ватизе захIмат буго. МагIарулазе гIорхъи гьечIого бокьула ЦI. ХIамзатил цIаралда бугеб музыкалиябгун драмаялъул театр. Къойидаса къойиде камиллъулеб ва цIубалеб буго театралъул коллективалъул творчествоялъулаб махщел. Амма киназдаго гуро лъалеб магIарулазда гьоркьоб театралияб культура цебетIезабиялъе цIакъ гIемераб хIалтIи гьабураб ва гьабулеб бугеб гьеб коллективалъе тIоцебе кьучI лъица лъурабали. Гьев ккола ГIабдурахIман Магаев.\nЦо нухалда Буйнакскалъул педагогикияб техникумалъул цIалдохъан ГIабдурахIманил берречIчIана «Къаси бихьизабулеб буго «Надиршагь» абураб пьеса» абураб лъазабиялда. ГIабдурахIмание цIакъ бокьана пьесаялъухъ валагьизе, ва гьелъ гьесие кIудияб асарги гьабуна. ГIемер мехалъ гьесда церечIун рукIана пьесаялъул героязул образал. Мекъи букIинаро 16 сон барав гIолиласулъ театралдехун гьеб сордоялъ унго-унгояб рокьи бижанилан абуни.\nГIемер кватIичIого ГIабдурахIманида рагIана Буйнакскалда театралияб студия рагьулеб бугилан, ва педагоглъиялъул техникумалъул цIалдохъан гьениве цIализе лъугьана. 1927 соналда студия театралияб техникумалде сверизабуна ва гьеб МахIачхъалаялде бачана. Гьениб ГIабдурахIманил лъикIаб лъай-хъвай ккана Б. Мурадовалъулгун, ГI. Къурумовасулгун, ХI. МухIамадовалъулгун ва цогидазулгун. Театралияб лъай гъваридаблъун букIине ккани, хIалбихьи къваригIунеблъи бичIчIарав ГIабдурахIман хIалтIана МахIачхъалаялъул III Интернационалалъул цIаралда бугеб фабрикаялъул клубалда букIараб драмаялъул кружокалъул актерлъун.\n1930 сон. Магаевас, актер-режиссерлъиялъул дипломги щун, техникум лъугIизабуна. Ва бачIинахъего ЛъарагIазул театралде хIалтIизе лъугьана.\nГIабдурахIмание кутакалда бокьун букIана магIарул театр рагьизе ва гьале гьесул анищ тIубана – 1935 соналда ВКП (б) ялъул обкомалъ ГIабдурахIманида тIадкъана магIарул театр гIуцIизе. Магаев ана жиндирго гIагараб Хунзахъе ва гьес байбихьана, театр гIуцIизелъун, гIолохъанал гьунарчагIи тIасарищизе. Бигьаго букIинчIо диналъул кверщаликь ругел магIарулазда советияб искусствоялъул магIна бичIчIизабизе.\n«Театралъул цIар бахъарабго, - ян бицуна ГIабдурахIманица, - цо-цо херал чагIи битIахъе тIад речIчIизе рахъунаан. Гьез дида дандчIвай гьабуна, театр гIуцIизе гурев, диналда данде команда гIуцIизе вачIарав чиясда гIадин».\nАмма цIиялъ басриялда тIад бергьенлъи босичIого течIо. КучIдул, кьурдаби, аваданлъи бокьулел магIарулал, сундухъниги ралагьичIого, театралда хIалтIизе рачIана. Гьединаллъун рукIана З. Набиева, ГI. ГIалибегова, ГI. Къурбанова, Н. ГьитIинова, Г. ГьитIинова, Д. Халилбегов, ГI. Сулейманов, И. Макъсудов, И. ГIумаров ва цогидалги. ЦIияб, жеги хIалбихьи гьечIеб коллективалъ лъураб тIоцебесеб пьесаялъул букIана Б. Малачихановасул «МестIер» абураб. Гьеб букIана цIияб коллективалъул творчествоялъулаб экзаменлъун. Халкъалъ гьеб лъикI къабул гьабиялда бараб букIана театралъул хадусеб бергьенлъиги. ГIолохъанал актераз ролал лъикI хIана ва гьелъ квербакъи гьабуна театралъул коллективалдехун гIадамазул рокьи ва божилъи бижизабизе.\nТеатралъ лъураб кIиабилеб спектакль букIана «ГIандиса ГIиса» абураб. Гьеб пьесагун коллектив щола ГIандибеги. Артистаз жиндир хъубал пишаби къватIирчIвазарурав гьереси-шайих росу тун лъутун уна.\nТеатралъ лъола цIи-цIиял пьесаби: Хунзахъа учитель Хъайитмазовасул «МухIамадил гIумру», Загьид ХIажиевасул «ХIаскъил ва Шамил», ЦIадаса ХIамзатил «Хирачил лъимал», «ТIанус годекIанир» абурал ва гь. ц.\n1939 соналда театралъ лъуна Треневасул «Любовь Яровая» абураб пьеса. Гьениб коммунист Кошкинил роль хIана ГIабдурахIман Магаевас. Гьеб сон ГIабдурахIмание букIана чIахIиял творчествоялъул бергьенлъабазулаблъун. Гьесие кьуна Дагъистаналъул мустахIикъав артист абураб цIар.\nМагIарулазда Магаев лъалаан махщел бугев актер хIисабалда. Гьев гьезда вихьана ЦI. ХIамзатил «Базалав» абураб пьесаялда Тидуриласул ролалдаги, Н. Славинскиясул «Хочбар» абураб пьесаялда магIарулазул бахIарчи Хочбарил ролалдаги, ГI. Къурбановасул «ЦIадулъ росарал мугIрул» абураб пьесаялда херав ХIасанил ролалдаги.\nГIемерал ролал хIана ГIабдурахIман Магаевас. ГIемерал ракIалдаса унарел образал гIуцIана гьес сценаялда. МагIарулаз кIудияб хIурматалда рехсола гьесул цIар. Дагъистаналъул халкъияв артист ГIабдурахIман Магаев гIумруялдаса ватIалъана 1987 соналъул 6 июналда.\nГIабдурахIманил хIакъалъулъ калам\nМахIмуд ГIабдулхаликъов, РСФСРалъул халкъияв артист:\n- Дица абила ГIабдурахIман Магаев Авартеатралъул тарихалъул тIоцебесеб гьумер вугилан. Авар театр гIуцIулел тIоцересел соназ щибаб магIарул росулъе щвараб мехалъ, ГIабдурахIманица хал-шал гьабун, гьунар бугел гIолохъаби тIасарищулаан, гьезул искусствоялдехун рокьи бижизабулаан.\nГьедин, анцIила ункъо сон бараб мехалъ, ГIабдурахIманица дунги вачана театралъул коллективалде гъорлъе. Гьес жиндир заманалда кьураб гIакълуялъ, хинаб рагIуца щивав артист жиндирго букIинеселда божизавулаан, дандчIварал захIмалъаби къезаризе квербакъулаан.\nСидрат Мажидова, Россиялъул халкъияй артистка:\n- ГIабдурахIман Магаев вуго тIоцебе театр гIуцIарав ва жиндирго гъажабазда гIемер гIатIилъи-къварилъи баччун, гIун бачIунеб гIел куцарав актер. Киназего гуро гьединаб талихI кьолеб. Гьес гIолохъанаб гIелалъухъе кьуна жиндирго сценаялъул байрахъ. Гьев вуго театралъул дада.\nМухIамад ГIумаров, Дагъистаналъул мустахIикъав артист:\n- 1936 сон ккана дир къисмат, дир букIинесеб гIумру бихьизабураблъун. Гьеб соналъ ГьоцIалъе бачIун букIана ГIабдурахIман Магаевас нухмалъи гьабулеб театралъул коллектив. Дун вукIана ичIго-анцIго сон барав гьитIинав чи. ГIабдурахIмание рекIее гIуна кьурдизе дир букIараб гьунар, ва гьес дун цадахъ вачана. Гьес дун жиндаго цеве чода рекIинавулаан ва киназдаго жиндир вас вугилан абулаан. ХIакъикъаталдаги гьес дие гьабуна эменлъиги эбеллъиги, гьев вукIана гIумруялъго дир учительлъун.\nХIамзатов Хочо, журналист:\n- ГIабдурахIман Магаев дида лъала цIакъ гIадатияв, сабурав чи хIисабалда. Сценаялъулаб махщалил бицани, къиматаб рахълъун ккола гьев жиндирго героясул образалдехун унго-унгояб къагIидаялъ, кIвар кьун балагьи. Дида Магаев вихьана анцI-анцI ролазда, амма гьав героясул образ гьесда бичIчIун гьечIин, гьаб ролалдехун гьев тIаса-масаго валагьун вугилан абизе кIоларо.\nПрочитано 1166 раз\tПоследнее изменение Пятница, 31 мая 2019 16:06\nДругие материалы в этой категории: « Искусствоялъул гIадамал\tЦIияб тIехьалъул хIакъалъулъ »


Гъизилюрт районалда гIумру гьабулей ПатIиматил ясалъул ясал Багъдадалъул туснахъалдаса Дагъистаналде тIадруссаралдаса лъагIел сверана. КIудияй ясалъул буго 13 сон, гьитIиналъул – 7 сон.\nЯсазул эбел гьебго туснахъалда, ГIиракъалда йиго. Гьезул хъизан (росги, лъабго ясги, цо васги) Сириялде ун руго 2014 соналда. Цадахъго ун буго гьитIинай яцалъул хъизанги (лъабавго васги росги). Гьей гьабсагIаталда Сириялда, Ал-Хол абулеб лагералда йиго. КIиязулго росалги чIаго гьечIо.\nГьезул къисмат кин ккарабали бицунеб буго ПатIиматилгун букIараб нижер гара-чIвариялда.\n- ПатIимат, Сириялде арал цо-цоязул гIагарлъиялъ бицуна мугжул халатал яги ретIа-къай салафиязул гIадаб бугинги абун, жидер лъимал закон цIунулел идарабазул хIалтIухъабаз рахIаталда толарилан. Мадугьалихъцин закон хвезабураб цониги хIужа ккани, хъата-масан гьезухъе рачIунаанин. Гьеб чIалгIунги анила гьел доре…\n- Валлагь, нижер лъималазул гьединаб жо букIинчIо. Дида лъала гьел дуца рехсарал гIадал хIужабиги. Амма нижехъе полициялъул хIалтIухъаби рачIунго рукIинчIо. Мадугьалихъ КТО тIобитIулеб мехалдаги, нижехъе щивго ваккичIо. Гьеле гьединлъидалин гьикъараб дица лъималаздаги лъица толарого, лъикьа тIурулел нуж ругелилан, гIилланиги щибилан.\nНижер кIудияй яс кутакалда лъикIай йикIана школалда цIализе. Гьелъул учительницаялъ гьанжеги абула, дуца хадуйккунги цIализе йиччан йикIарайани, Сириялде инчIого чIезецин бегьулаанин гьей. Амма дида лъалей гIаданалъул цохIо йигей ясги анаха дое. Щуйилазда университетги лъугIун буго гьелъул. Дубаялде ине йигилан эбелалъе гьересиги бицун буго.\nРосабаз рачун анаха нижер ясал доре.\nРукъалде индал, дица ясазда лъазабун букIана гъоркье кIанцIеян абуниги, росаc абураб гьабизе кколин. Гьединлъидал, эбел-эменги жалго тун, нуж гIорхъи бахун къватIире щай унелин дун гаргазе лъугьиндал, ясаз дида доб дир малъа-хъвай ракIалде щвезабуна.\nЧIикIаса КIудиясухъеги хьвадулел, тIарикъаталъул нухдасанги унел лъимал рукIана дир. Хасго мунагьал чураяв дир вас вукIана кутакалда тIарикъат ккурав чи. Чанго соналдасан цояв дурц лъугьана диналда тIасан къацандизе, ричIчIуларел суалал кьезе. Гьеб мехалда дагIба-рагIиги кколаан дир васасдаги гьесдаги гьоркьоб. Сордо бащалъизегIанги, лъугIулароан гьезул хабар. Мунагьал чураяв КъурамухIамад-хIажи Рамазановасухъецин ун рукIана гьел, щаклъи ккараб жо цIехезе.\nГьел данделъун г1емер заман иналде, нижеца яс нахъецин ячун йикIана. Дурцас гIемерал гьукъа-къаял гьаризе лъугьун рукIун ругоха гьелъие. Цо вас гурони вукIинчIо гьеб мехалда гьезул. Цинги цIаларав чияс абуна юха-кьабулейги гьечIелъул, яс росасухъе йитIейила, гурони гьезул васасул бесдалав гьавизехъин вугила нужеца.\nГьедин ана гьел Сириялде…\nДир кIудияй яс гьабсагIаталда Багъдадалъул туснахъалда йиго. Гьелъул кIияйго ясги гьениса рачун рачIана. Гьезул лъабабилей яс лезгиясда росасда йикIана. Гьел кIиялго кир ругелали лъаларо.\n15 сон барав гьезул вас, Абу-Кемалалда мадраса цIунун вукIарав чи, бомбаги щун, чIвана. ГьитIинай ясалъул васги Багузаялда тIагIана. ЧIаго вугищ гьев, гьечIищали лъаларо. Гьей жийго Ал-Холалда лагералде ккаралдаса кIиго лъагIел сверана. Гьенив хутIарав гьелъул кIиявго васги Дагъистаналде тIадвуссине рес буго. ПатIимат дагьалъ цее ДНКялъе бидул анализ кьезе ахIун йикIана МахIачхъалаялде.\n- Гьел ясал гьанире кинаб хIалалда рачIарал?\n- Валлагь, гьел кутакалда загIипго яги рихха-хочун ратилин хIинкъун йикIана дун. Амма, машаАллагь, гIезегIан лъикI, сабурго ругоан. Цониги нухалда гриппалъги унтичIо. Къойилго Къуръанги цIалула гьез. ГIурусалъги нижерго, цIунтIадерил, мацIалдаги кIалъала гьел. ГIурус мацI щайин нужее, нилъерабго бицейин махсара гьабула дица. ЦIунтIадерил мацI кибниги къваригIунеб батичIилан жаваб кьола гьез. Амма кин букIаниги, рагъ бугелъуса рачIарал ясал ругелъул, дагьа-макъаб гIамал хисичIогоги хутIилищха гьезул. Хехго ракI къварилъун лъугьуна.\n- Психологал рачIунищ гьезухъе?\n- РачIуна. БатIи-батIиял жалазул суратал рахъизе тIамула гьез ясал, гьезулгун гара-чIвари гьабула. Сахлъиялъул халгьабизе «Солнечный берег» лагералде, тохтурзабазухъеги ритIун рукIана.\nГьединго социалияб хъулухъалъ гIарацги кьун, рииялъ учительницаги хьвадана нижехъе, кIудияй ясалда дарсал малъизе. Къуръан цIализе гурони, батIияб жо лъалеб букIинчIелъулха гьелда. Гьединлъидал гьей жиндасаго гьитIинал лъималазул классалде ячана цIализе.\nГьанже подклассалде хьвадулей гьитIинай ясги йиго.\n- ГIарабалъ жидерго букIараб гIумруги ракIалде щолеб батиларищха гьезда…\n- Кваналелщинахъе эбелги ракIалде щун, байбихьуда цIакъго къварилъахъдулаан гьел – жал гьанир тIагIамаб кванда нахъа ругила, жидер баба абуни доя туснахъалда йигила якъуца холей. Жал берцинаб бусада регун ругила, жидер эбел абуни чIарбида йигила.\nЖиндиего кьураб квен гьелъ гьал ясазе кьолеб букIун буго, якъун жийгоги чIун.\nЩибаб камераялъур лъабго чIужугIаданги гьезул лъималги рукIунел руго дора. Нижер лъимал гьенир лъабгониги соналъ рукIана.\nТIоцебесеб анлъго моцIалъ календарь гьабун букIана гьез, эбел тIаде щвезе хутIарал къоял рикIкIине. Цо заманалда хабар букIана цо-кIиго моцIидасан риччалел рагIулин туснахъаздаса руччабигиян. Ахир-къадги ясазда бичIчIана гьеб гIададисеб иш букIин. КватIичIого эбел ячIунилан, кIодоэбелалъ жал махсараде кколел рукIинги лъан, календарал гьари рехун тана ясаз. Аллагьас хъвараб жо ккелинги абун, гьанже гьез дунгицин гIодое йиччазаюла.\n- Сириялдагун ГIиракъалда жанир тIамурал нилъер руччабиги лъималги тIадруссинаричIониги бегьулин, гьел террористал ругилан рикIкIуна цо-цо чагIаз. Дуца щиб абилеб?\n- Дир кIияйго яс доя йигелъул, кIваричIин, риччаге гьел рокъореян дица абилищха? Дир квер къотIун бугони, дидаго гурони гьеб унтуларелъул.\n- Доба бугеб гIумрудул щиб гьез бицунеб букIараб?\n- Байбихьуда кутакалда бечедаб, гIодобе биччараб гIумру букIун буго - жанир бассейналги ругел, кIалгIаби гIадал минабиги, жиде-жидерго магIишаталги... Дагь-дагьккун рагъги тIаде щун, цереса-цере лъутизе ккун руго. Цо заманалда тIуранго ракъуца холел рукIанинги бицана гьез. Редискаялъул маж кванаялдецин ккун рукIанила.\n- Сириялдасагун ГIиракъалдаса нахъе рачине рес бугониги, цо-цо улбуз лъимал, кирениги риччачIого, жидедаго аскIор толел ругиланги бицунеб рагIана.\n- Дидаги рагIана гьеб. Амма тIалаб гьабизе чи гьечIого яги гIагарлъиялъе къабуллъичIого, дора хутIарал лъимал ругин бицанаха гьезул хIакъалъулъ.\nГьитIинай ясалъул васал тIадруссинаризе документазул ишалъ МахIачхъалаялде индал, гьениб цоялъ бицунеб бугоан Ал-Хол лагералда йигей чIужугIаданалъ инкар гьабунила лъимал гьанире риччазе, жий гьезухъ чIалгIун йикIине йигинги абун. Хадуб лъималгун цадахъ жийгоги нахъе йиччалин хьул батизеги бегьулаха гьелъул. Лъаларо...\nДругие материалы в этой категории: « Референдумалда хадуб хал кколел ЖамгIияб палатаялъ рищизе руго\tМоцIидасан гьаб унти танкилилан хьул буго… »\n15:42, 05 июня 2020, 16


( I840 – I905 сс.)\nАвар халкъалъул тIоцеесей шагIир, Аваристаналдаго цIар рагIарай магIабазул ва рокьул кучIдузул устар, ГIанхил Марин гьаюна I840 соналъ Ругъжаб росулъ. Марин йикIун йиго гьоркьосеб черхалъул, чIегIерал беразул, чIегIеркIуяб гьурмал, берцинай гIадан.\nМариница кучIдул гьари гуреб гьел ахIулелги рукIана. Маринил букIана бихьинчиясул гIадаб гьунар, яхI. Гьединлъидалги гьелъ, гьеб диналъул законал бищунго мухIканаб заманалда, ахIана кучIдул жиндир рокьул бицун, жиндир рекIел хIалал загьир гьарун. ХIинкъичIого гьелъ лъазабуна зулмучагIазда жиндир гьезде бугеб рокьукълъи. Нахъе къачIого Мариница тIалаб гьабуна мискин халкъалъе, хасго, руччабазе эркенлъи. ТIоцебесеб иргаялда гьелъие бокьараб эркенлъи букIана рокьул рахъалъул эркенлъи, гьелда бащадго мискинхалкъ зулмучагIазул кверщаликьа бахъи. Гьеб кинабго букIана гьеб заманалда гIемер кIудияб ва бихьинав чиясецин захIмалъизе бугебгIанаб иш.\nМариница тIоцебе кечI кида гьабизе байбихьарабали абизе захIматаб буго, гьелъул рахъалъул нилъее щвараб баянлъиги гIемер дагьаб буго, амма Ругъжаб росдал харабазул биценазда рекъон абизе бегьула гьелъ тIоцебе рокьул кечI гьабунин. Амма вац цIоралдаса чIван вачун хадуса Мариница гьарунин магIабиги. Мариние цIакъ захIмалъана ва бакIлъана жинцаго нух битIарав вац ЦIоралдаса чIван вуссин. Абухъе гьелъ тIоцебе магIо гьеб заманалъ гьабунин. Гьединго нилъеда лъала Маринил СалтIа кварида ран чIварал рагъухъабазде гьабураб магIоги. Абухъе гьелъ гьеб магIо гьенир чIваразул жаназабазда сверун чIун ахIарабин.\nРосдал харабаца абухъе, Марин йикIана бадиса – бадиб рагIи абулей, квешалда квешабин, лъикIалда лъикIабин абулей гIадан. Гьеб захIмалъулеб букIана росдал ихтияр кодосел, жамагIаталъул боцIи – гIарац кванан гIумру тIамулел чагIазе. Мариница жиндир рагIи кIалаца аби ругеб, гьеб ахIиги цIакъ бакIлъулеб ва хечлъун къалеб букIана гьезда. Мариние гудур гъолаго чанги соназ гьединал чагIаца бугьтанал рехана гьелде, рогьоял хIехьезе ккана гьей. Амма гьей юцIцIичIо сунцаги. Ахирги гьелъ кучIдул гьаризе тезе гьечIеблъи лъарал росдал ихтияр кодосез гьелъул кIал букъана, росдал гIодосел хабзалалъ занидаги юхьун. Амма кьварарай, къвакIарай магIарул кочIохъаналъ ахIана жеги кечI, кIал букъун хадубги. Абуна гьелъ жиндир рагIи! Жиндир яхIалдалъун гьелъ баян гьабуна жий чIужугIадан йигониги гьединал чIужугIаданалда квер борхизе нахъе цIаларел бихьиназда цее къуркьуларин, хIинкъуларин. Амма балагьлъун ккана Мариние жиндир гIамал, абулеб рагIи – замана букIана гьединаб, чIужугIаданалъул ихтияр букIинчIо сундуеги. Марин росдал кверщел кIудиял чагIаца росулъа къватIие ахIана. ГIумруялъул лъабго сон шагIиралъ тIамуна Гьидалъ. Абухъе Марин Гьидалъ кидаго урхъун йикIуна гIагарлъиялъухъ, жий гIураб росдахъ, мадугьалзабазухъ. Гьеб кинабго гьелъ бихьизе гьабун буго Гьидалъ гьарурал кучIдузулъ. Амма гьелда башадго гIадин гьелъул кучIдузулъ цIикIкIуна зулмучагIаздехун рокьукълъи…\nЖиндир тухумалдаса чиясе йокьаниги Марин росасе уна МухIамад абурав мискинав чиясе. Гьесие гьелъ гьабула кIиго лъимер: вас ГIумар, яс ГIайшат. Хванила Марин унтун I905 соналъ. Юкъун йиго гьей Ругъжадерил хабзалалъ.\nМаринил нилъехъе щварал асарал гIемерал гьечIо, кинабалиго анцIго буго. Щайин абуни ракIарун ва цIунун хутIун гьечIо гьелъул кучIдузул гIемерисел.\nДуда чIор речIчIаяв\nДуда чIор речIчаяв, чIухIараб лачен,\nЧIухIдае мун хьвадун, хьи дие гьечIо.\nЧIордал гулла щваяб, сурмияб микки,\nДун тун, цогияц ккун, хIакъ батиларищ?\nЛочнода чангит бан, чан гьабулелъул,\nЧанги рагIи щвана гьал гIадамазул.\nЩунгъаруй кIичI битIун, лъабго моцI индал,\nКIалъай батIа буго гIолил ясазул.\nДир багIраб лачен чидай анилан,\nУнтараб тIуладе тIамуна загьру.\nГьанже кин букIинеб керенеалъул гьан,\nБекараб мугъалда тIухьидул михир.\nМунги чийин абун, чучун йикIана,\nЧи гурев жо ватун, тана жахIавго.\nМунги гIаданилан мукIурлъараб кIал,\nДуда кIалъарай дун яхъана кIалухъ.\nМаргъалул гъогъолъан борчIараб чIимих,\nДун руччабаздаса тIаса йищарай.\nЖавгьарул кьурулъан бортараб гамачI,\nДун гьал ясаздаса гIемерго лъикIай.\nДунялгун дандцIараб ияхI бугей дун,\nМун чорхолъ восидал, чучун йикIана.\nРосдад бащадаб гIакълу бугей дун,\nМун берцин вихьидал, мукIурлъун ккана.\nДун, дие гурони, чучун ятани,\nЧаргъудуз тIутIуйги маргъалалъул черх.\nДи гурого рокьи ккечIеб батани,\nДуего гIумру тун, гIажал босила.\nРокьи гьабунщинал чороклъанани,\nЧурде лъим гIеларо гьаб дунялалъул.\nБалай гьабунщинал капурлъанани,\nКинабгоги халкъалъ ханч базе ккела.\nЗигара буго (Элдарилав хведал)\nЦо зигара буго дур гьудулалъул,\nМоцI щинкIарал цIваби рокьиларилан.\nЦо дагьабги кIалъай дур гьалмагъалъул,\nЧирахъ свараб сунтур хьвагIиларилан.\nЛълъурдул меседилаб бисгIоралъул чан,\nЧучанищ, эбелхвад, нухлул ракьанда.\nЧиллайдул жалалъул чергесазул чу,\nЭго аравищ мун ХIубалараде?\nВай, мун хваралдаса, хунтIун ракIалгун,\nХъахIлъун, чарлъун руго гьал гIолохъаби.\nДуца росу тедал, турун курмулгун,\nКечIцин ахIуларо чIухIарал ясаз.\nЯсал ралагьулеб меседил матIу,\nНусабго дир логод цIарккун ахIула.\nМусудул руссунеб жавгьаралъул тах,\nЖанисан дир тIул – ракI тIутIулеб буго.\nТIегьанщинаб гъотIол пихъ квараб хъиргъу,\nХванани щиб бугеб, щукру бичасде.\nКIанцIанщинаб иццул лъим къараб гагу,\nЛъицаниги толеб тушман дуниял.\nМагIардаса гIазу чалараб мехалъ,\nЧол кIвархухъ урхъарай чIужуго гьечIищ?\nКIкIалада чIвараб цIер чучараб мехалъ,\nУгьдизе къачIала, огь, гьудул Ахта.\nЯ мун хвелин абун хиял букIинчIо,\nХвана гьанже къимат, къана дир талихI;\nКъоно дуда чIвалин божун йикIинчIо,\nБеразда бихьидал хьул къотIун ккана.\nЖергъен кодоб босун, калам гьабидал,\nКиналго гIадамал духъ гIадаллъарав,\nБерцинал ясазул ракIалъул гьудул,\nГьал гIолохъабазул къокъадул бетIер;\nЯ гьал гIадамазе бакараб чирахъ,\nГIайиб гьечIищ гьудул, гьанжего хвезе.\nЧарчурал гъудузул мугъал рекизе\nМунгин дун цадахъал ихдалил къоял\nРахаги гIаршалде, гIазизав гьудул.\nКIиялго кIалъарал хъоршол рагъаби,\nНилъей хIалай чIаги, хIурулгIинзаби.\nМун борхьица кваяб кереналъул гьан\nКIихIинго букIинчIо рокьи гьечIого.\nРакьулъе рецIцIаял гIаданир берал\nГIодор ралагьичIо, балай гьечIого.\nРухI бахъуда лъалеб хвелалъул кьогIлъи\nДир хиялаздаса цебе ккеладай?\nКъоно чIваайгун лъалеб хобалъул бецIлъи,\nУнго, гьаб рокьигIан захIмалъиладай?\nХIажизаби унеб хъахIаб кагIба рукъ,\nДицани квер чIвани, квеш букIинадай?\nКъапила рекIунеб меседил гама,\nДунги данде хIани, хIакъдай букIина?\nРорхатаб гьундузде гьаваяб хъиргъу,\nХиял щибдай бугеб дир вокьулесул?\nХъорщол рагъабазде румаб итаркIо,\nРакI лъидадай бугеб дир гьалмагъасул?\nВоре, рокьи тело, тулакаб хъиргъу,\nКъотIноб бицен бугин мацIихъабазул.\nБиххило, гьавали, гьабураб къотIи,\nЛъилго кIалдир ругин нилъ кIиялгоги.\nНухъид берал квина, чудказ хвел квина,\nБек – бекун керен кьун, кверде вачина.\nБацIал гIавусдила, гьаби хIапдела,\nМалакьан бахъила гважи – дуниял.\nБорхатаб кьурулъе чанги гьабила,\nЧарчурал гъудузул мугъал рекизе.\nЩвараб гIурул бакьулъ урдуги чIвала,\nГьал къватIул хабарал хачадулел тун.\nГIемер къвакъвадуге, къватIул гIанкIаби,\nДун какунищ хъвалел кирго таптарал?\nКъадалъ цIик – цIикуге, цIахIилал борхьал,\nДир бицунищ инеб рижараб гIумру?\nГьаб дунял – гIаламалъ гIайиб чIваниги,\nГIураб лага буго, баччила дица.\nХалкъул гIаламалъул рогьо щваниги,\nРугьунаб черх буго, хIехьон йикIина.\nБорхатаб къададе къокъаб мали чIван,\nКъеркьон пайда гьечIо, гIодой йикIина.\nКъадал гордабазде ишанал гьарун,\nТIокIай свериларо дун дуда хадуй.


Дагъистаналда тIалъи хисаралдаса нахъе цIияв республикаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас хъулухъалда кIудияб чIаголъи бихьизабулеб буго. Гьелъие нугIлъи гьабулеб буго батIи-батIиял рейтингазда гьев цересел кьеразда вукIиналъги.\n«Петербургская политика» абураб фондалъ гIуцIараб регионазул нухмалъулезул рейтингалда рекъон, Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIипов ва Чачаналъул нухмалъулев Рамзан Къадиров рикIкIунел руго тIокIлъиялда жидер хIалтIи гьабулеллъун, щуго баллалъул къимат щун буго гьезие.\nРамзан Къадиров жиндирго регионалда гIадлу гьабулев ва улкаялъул президент Владимир Путиница кверчIвай гьабулев хIисабалда тIадегIанаб къиматалъе мустахIикълъун ватани, Рамазан ГIабдулатIипов гьеб рейтингалда тIадегIанаб бакIалда ккеялъе гIиллалъун бихьулеб буго экспертазда дагьалъ цеве хъулухъалда тIамун вукIин ва добго Владимир Путинил квербакъи.\nГьединго гьесул лъикIал рахъаллъун рикIкIунел руго регионалъул проблемаби ричIчIулев чи вукIин ва цониги политикияб къуватгун конфликталда вукIунгутIи.\nРехсолел руго загIипал рахъалги. Мисалалъе, заманаялъул хъулухъал тIуралесул статус, Дагъистан тIолгороссиялъул информационнияб рейтингалда бищунго хIинкъи бугеб регион хIисабалда лъалеб букIин ва гьединго живго Р. ГIабдулатIиповасул цIияб хъулухъалда гьарурал ракIалда чIолел галаби гьечIолъи. Амма гьел киналго загIипал рахъал хIисабалде росаниги, цIияв регионалъул нухмалъулев цебесеб кьерда вуго рейтингалда.\n«Черновик» газеталъул цеве вукIарав бетIерав редактор Бияхъай МухIамадовасул пикруялда рекъон, Р. ГIабдулатIипов рейтингалъул цебесеб кьерда вукIиналъе цоги гIилла буго. Гьеб ккола информалатазда цIияв чи хIисабалда гьесул хIакъалъулъ гIемер бицунеб букIин. Эркенлъи радиоялъе гьес гьадин бицана:\nМухIамадов Бияхъай: «КигIанго цIикIкIун регионалъул нухмалъулев информалатазда цеве вахъанагIан, гьесул рейтинг борхулеб буго. Цо-цо нухмалъулев сордо-къоялъ кагътазулъ къан кабинеталдаги хIалтIун, информалатазда цеве вахъунев гьечIони гьесул рейтинг гIодобегIанаб букIине бегьула.\nЦеве вукIарав Дагъистаналъул президент МухIамадсалам МухIамадовасул букIана цо хаслъи, гьев рес букIаго информалатазда цеве вахъичIого чIолароан. КъваригIун бугониги, гьечIониги, официалиял информалатаз гьоркьоса къотIичIого гьесул бицунаан, чанцIулго рагьулел заводал, къотIулел лентаби рукIунаан. Регионалъул нухмалъулесе къимат кьолеб буго гIемерисеб мехалъ гьеб хIужаялда балагьун.\nХалкъалъ интерес гьабизесеб гIадаб пикругун политик информалатаздаса цевевахъунев вуго ва рейтинг борхулеб буго. Рамазан ГIабдулатIипов цIияв чи вукIиндалги, гьев щибаб къоялъ цIия-цIиял пикрабигун халкъалда цеве вахъунев вуго, информалатаз гьеб кинабго къватIибе кьолеб буго. Гьединлъидал, гьев рейтингалда тIадегIанаб бакIалда вуго».\nРейтингазул цересел кьеразда гурев, Рамазан ГIабдулатIипов батIи-батIиял интернет-годекIабахъги гIахьаллъулев вуго. «Твиттер», «В контакте» ва «Инстаграм» абурал социалиял сайтазда регистрация гьабун буго гьес ва гьенибги бихьизабулеб буго жигарчилъи.\nПрезидентасул Пресс-хъулухъалъ лъазабухъе, Р. ГIабдулатIиповас гьеб гьабун буго жиндиего бокьун, халкъалъулгун, хасго гIолилазулгун гара-чIвари бигьалъизабиялъе гIоло. Дагъистаналъул тIалъи кидаго рагьараб ва халкъалъухъ гIенеккизе хIадурараб букIин бихьизабиялъе гIоло гьабун буго регистрация абун хъвалеб буго «Риа Дагестан» сайталда.\nЖиндирго интернет-гьумералда Р. ГIабдулатIиповас хъвалеб буго жиндир хъулухъалъулал ишазул хIакъалъулъ гуреб, эркенаб заман тIобитIулеб куцIалъул хIакъалъулъги. Гьениб бихьизе бегьула президент «Авиаагрегат» абураб заводалде щванин, ва гьелдаго хадуб гIунтIун гьатIан къоялъ волейбол хIалесул сураталги.\nИтни къоялъ радал «Твиттералда» президентас хъвалеб буго гьадин: «Ассалам гIалайкум! Жакъаги, кидаго гIадин улкаялъе гIоло хIалтIизе ракIалда буго. Хьул буго нужеца дир рахъ кквеялда ва кIвар бугел масъалаби цере лъеялда!».\nХалкъалъ жидерго масъабигун ва суалалгун хитIабал гьаризе хасаб телефоналъул номерги далун буго «Инстарграм» сайталда бугеб Р. ГIабдулатIиповасул интернет-гьумералда.


СКАялъул кавабахъе – ункъо торгIо\nГьеб туралда «Анжи» бергьана 4:0 хIисабгун\nПремьер-лигаялда футболалъул рахъалъ Россиялъул чемпионаталъул 19-абилеб туралда «Анжи Аренаялда» Анжи» хIана, турниралъулаб таблицаялъул ахирисеб бакIалда бугеб, Хабаровскалъул СКА командагун ва бергьана 4:0 хIисабгун.\nЦебесеб кIиго туралда тIатIалаго къураб «Анжиялъе» гьеб букIана кIудияб бергьенлъи. Сезоналъул байбихьудасаго гьедин хIан букIарабани, МахIачхъалаялъул команда букIинаан анлъабилеб-микьабилеб бакIазда.\nХIай байбихьана «Анжиялъул» футболистазул гьужумаздалъун. ТIоцебесеб минуталдаго командаялъул гьужумалъулав, аргентинав Хуан Лесканоца хабаровскиялъулазул кавабахъе торгIо кьабуна – 1:0. Жеги чанго минуталдасан, Владимир Полуяхтовас торгIоги кьабун, хIисаб цIикIкIинабуна – 2:0. ТIоцебесеб таймалъул бакьулъ СКАялъул вратарь Криворучко майданалдаса нахъе витIана хIаялъул низам хвезабиялъе гIоло ва Хабаровскалъул командаялда хутIана 10 футболист. ТIоцебесеб таймалъул ахиралда «Анжиялъул» гьужумалъулав Иван Маркеловасги кьабуна СКАялъул кавабахъе торгIо – 3:0. ХIаялъул ахиралда гьалбадерил кавабахъе торгIо кьабуна Игорь Армашица ва хIай лъугIана 4:0 хIисабгун, «Анжиялъул» бергьенлъиялдалъун.\nГьеб матч «Анжиялъе» букIана исанасеб сезоналда «Анжи Аренаялда» ахирисеблъун, хадуб гьезие хIазе бихьизабизе буго цогидаб стадион.\n20-абилеб туралда «Анжи» хIазе буго ичIабилеб декабралда Москваялъул «Динамо» командагун.\nГугаризе вуго Ираналда\nГIабдулрашид Садулаев гIахьаллъизе вуго дунялалъул\nГьеб чемпионаталда, Тегераналдаса «Бимех Рази» командаялъул вакиллъун вукIине вугев Садулаев гугаризе вуго цIияб – 92 килограмм цIайиялда.\n«ХIадурлъулев вуго планалда рекъон. Дир цIар кьураб спортивияб школалда, тренер Шамил ГIумаровасул нухмалъиялда гъоркь, щибаб къоялъ тIобитIула кIи-кIи тренировка», - ян бицана Садулаевас.\nПарижалда букIараб дунялалъул чемпионаталда 97 кг цIайиялда гIарцул медаль щун букIарав машгьурав гугарухъан, гьеб чемпионаталдаса хадув ургуялде вахъине вуго тIоцеве.\nДругие материалы в этой категории: « Дагестанский теннисист Арсланбек Темирханов выиграл турнир в Швеции\tАэропорталда чемпионазулгун дандчIвай »


МатIу, Январь 02, 2015\nРузман къо 2 Январь 2015\nПрагаялъул къватIазул бакънал\nЕвропаялъул централда бугеб цIакъ гIемер туристал щолеб некIсияб Прагаялъул бакьухъ цо къоялда жаниб нужеда рагIине бегьула анцI-анцI бакъан, батIи-батIиял культурабазул асарал.\nКъанунал хвезариялде данде экскаваторгун\n18 июналда МахIачхъалаяде гъорлъе унеб Талги росда цебе бугеб федералияб нухда аскIор изну гьечIого бараб лъабго бакI биххизабуна. Къануназде данде кколареб къагIидаялда рарал цогидал объекталги риххизаризе ругин лъазабулеб буго тахшагьаралъул бутIруз. Экскаватор хIалтIизе байбихьулеб мехалда нухло\nМахlачхъалаялда шамат къоялда тlобитlана рацlцlа-ракъалъи гьабиялъул тадбир ай субботник. Гьелда аслияб гlахьаллъи гьабуна шагьаралъул цlалул идарабазул студентаз. Автор Хlажиева Зульфия\nАмировасул рахъккураб митинг тlобитlизе гьабураб къасд\n12 апрелалда МахIачхъалаялда къасд гьабулеб букIана гьабсагIаталда туснахъалда вугев шагьаралъул экс-мэр СагIид Амировасул рахъккураб митинг тlобитlизе. Гьенив вукIана гIага-шагарго азариде гIагарарав чи.\nХъулухъчагIазул гьересиялъул сангаралда цере\n"Пачалихъияб" гьересиялъул сангаралда цере\nЧехиялда кIодо гьаюна дагъистанияй\n3 марталда Прагаялда Чехиялъул инсанасул ихтиярал цIунулеб "Къварилъиялде ккарав инсан" абураб гIуцIиялъул "Homo Homini" абураб санайилаб премиялъул лауреатлъун яхъана машгьурай адвокат МухIамадова Сапият.\nУмумузул тагIелазул экспозиция\nЯнваралъул ахиралда МахIачхъалаялъул миллияб библиотекаялъул фойеялда тIобитIана Казбек мухъалъул Гуни росулъа цIулал устар Дадаев Багьавудинил хIалтIабазул экспозиция. Умумумузе гIадатияллъун рукIарал рукъ-свериялъул тIагIелал жакъасеб гIелалъе экзотикалъун бихьулеб бугин, абулеб буго авторас. Гьес\nКарачелалъул цIороялдаса сахлъи босулел\nМахIачхъалаялъул пляжалда гIадамал хасологи камуларо. Гьенире аслияб къагIидаялда рачIуна интеллигенциялъул вакильзаби - гьоркьохъеб гIелалъул гIалимзаби, тохтурзаби, экономистал ва жидерго сахлъиялъе хасаб кIвар кьолел чагIи. Чвердолезда гъорлъ вуго 72 сон барав профессорги. Радакьго гIадин гьени\nБакI бацIадалъуб ракIги бацIадаб\n«Вацлъи» абураб жамгIияб гIуцIиялъ ва Дагъистаналъул бусурбабазул рухIияб идараялъул ахIиялъухъ гIенекIкIун, АхIулгохIда аскIоб тIобитIараб экологияб акциялда гIахьаллъана щуго мухъалдаса 400-ялде гIунтIун чи. АхIулгохIалъул щобаздаса, ГIанди гIоралъул рагIаллъабаздаса гьез бакIаранa ришни-къулалъ\nРокьукълъиялъул мацIалда кIалъалаго ккалахъе...\nДагъистаналъул нухмалъулев ГIабдулатипов Рамазаница Халкъияб Мажлисалъул депутатазда цебе суал лъуна Краснодар икълималъул пачалихъияб гимналда ругел рагIаби экстремистияб магIнаялъул рукIиналъул хIакъалъулъ. Конституциялъулаб диванханаялъ гьеб пикру тасдикъ гьабуни Краснодаралъул гимн гьукъизе бугилан абулеб буго экспертаз.


Гьедин гьанже гIемер бицуна Шималияб Кавказалъул республикаби Россиялда гъорлъ тунищ лъикI, яги ратIа гьарунищали, мугIрузул мухъазда рижарал гIадамал террористалищ, ялъуни цогидалго гIадал чагIийищали, Шималияб Кавказалъе модернизация хIажат бугебищ, яги гьечIебищали.\nГьединаб хабар ккана гьал къоязда Москваялдаги Пятигорскалдаги.\nМасала, 14 марталда Пятигорскалда тIобитIараб конференциялда Шималияб Кавказалда улкаялъул президентас тарав вакил Александр Хлопониница бицана Кавказалда ракьул суалал цойиде ккезаризе хIажат букIиналъул. Гьедин Шималияб Кавказалда гьарулел гъалмагъиралгун такъсиразул 80 процент ракьул бетIергьабилъун рахъиналъе гIоло гьабун батулеб бугила.\nГьебго суал гъоркьисала декабралдагун исана январалда Москваялда Россиялъул жамгIияб палатаялъги гьоркьоб лъун букIана. Ракьуда хурхун рахъарал чIванкъотIарал къанунал гьечIолъиялъ Шималияб Кавказалда гIезегIан дагIба-рагIи кколеб бугилан бицун букIана гьел данделъабазда.\nГьелъие мисалал Дагъистаналдаги гIезегIан руго. Масала, Шималияб Кавказалъул курортал абун объектал ралел руго Хунзахъ мухъалъул Макьасда. Амма гьенир сверухъ гIумру гьабулел Сивухъ, Шотода, ГIахьалчIи ва цогидал росабаз дагIба балеб буго гьел ракьазда. Жидеда дандги бачIого гьенир объектал разе дандечIун руго гьел. Амма умумузухъан жидее щварал ракьал ругин гьелан абуниги, гIадамазухъ гьечIо бетIергьанлъи бихьизабулел документал.\nГьединабго ахIвал-хIал букIана Болъихъги. Чанго соналъ цебе Россиялъул улка цIуниялъул министерлъиялъ рачIун Болъихъегун, бакIалъул гIадамазда дандги бачIого рана кIуди-кIудиял объектал. Цинги гьеб киналдаго цIар лъуна рагъулаб шагьарилан. Гьелда гъоркье ана балъхъадерил ахал-хурзал. Гьедин халкъ тIокIалъ чIечIого пачалихъалде данде митингазде рахъунаан.\nГьединабго разилъи гьечIолъи рагIизе бегьула Унсоколо мухъалъул гIадамаздасанги. Лъел электростанциял ралаго лъеда гъоркье ана гьезул ракьал. Амма гьелдаса нахъе араб 30 соналда жаниб тIубазабун гьечIо рецIел хIисабалде гьезие кьолеб гIарцул суал. Гьеб тIалаб гьабун къватIире рахъарал жал террористалин, гъалмагъирчагIиян суризаризе байбихьанин кверщел кодосезин абула ансадерица. Масала, гьелда бан ЭР-ялъе гьадин бицунеб буго Унсоколо мухъалдаса жамгIияв хIаракатчи АхIмад ХIамзатовас.\nАхIмад ХIамзатов: “Гьабулеб жо щибниги гьечIо, кагътида хутIун буго кинабго. Гьбе буго квеш ккараб жо. Унсоколо мухъалъул депутатлъун вугеб заманалда дица кодобе босун букIана гьеб суал. Дица гьелъул хIакъалъулъ хъвана Россиялъул президент Путинихъе, Генералияб прокуратуралде. ХIакъикъаталда къанунал цIунизе атраал чагIи ругин прокуратураялъул хIалтIухъаби. Гьединлъидал нижеда аскIоб къанун хвезабулеб букIиналда хадуб халкквейин, нижехъа ракьал рахъун унел ругилан хъван букIана.\nБакIалъул депутатазул данделъиялда дица гьединго борхун букIана жакъа Дагъистан Россиялда цадахъ бугищин абураб суалги. Гуржиязулгун асатIиназул рагъул заманалад цо сордо-къоялда жанир тIаде щвана Россиялъул аскарал Жанубияб Гьириялде (Осетиялде). ТIаде гIарадаги бан бахъананиги, тIаде лъимги кIанцIизабун, хIорги гьабун бахъананиги батIалъи щиб – нижехъаги унел ругелъул ракьал рахъун. Нижехъа рахъана рукъзал, нижехъа рахъана ракьал. Жакъа ниж руго щиб гьабилебали лъаларого. Гьаб хIукуматалъул буго росдал магIишат цебетIезабиялда тIасан чанго батIияб программа. Нижер мухъалдайин абуни гьеб рахъалъ щолеб кумек гьечIого буго. Гьеб кумек щолеб буго хIакимасе бикьарав чиясе. ХIакимасе бикьичIони, хIалтIухъанасе цо гъурущ щолеб гьечIо. Унсоколо мухъалда гIадамазе хIалтIизе бакIал къваригIун руго.\nГьаб ГЭС базе лъугьаралдаса нахъе гьанире хIалтIизе рачIанщинал нухмалъулез хъулухъазда тана жиде-жидер росабалъа, мухъаздаса гIадамал. Нижин абуни нахъе рехун тана, нижер квешал чагIи гьаруна. Нижеда аскIоб Конституцияги къанунги хвезабулеб бугилан, гьеб цIунун къватIире рахъиндал, низам цIунулелин жидеда цIар бугел идарабаз тIилалги росун ниж нахъе гъезе тIамуна. Гьанив вукIарав прокурор лъугьана нижер гIадамал жанир лъезе, тIад гIакIаби къотIизе. Гьеле гьедин хIалтIана нижеда данде хIукумат. Щиб гьалъул хисизабизе бажарулебали дида лъаларо. ГIабдулатIиповасда кIолищ гьаб хисизабизеяли. ХутIарал тIадчагIи гьанир ришватчагIи руго”.\nДагъистаналъулгун Шималияб Кавказалъул цогидал республикабазул ракьазул суал борхана 13 марталда Москваялда, жамгIияб палатаялдаги. Мисалалъе, лъарагIаз дагIба балел гIатIиракьазулги, Кабардаялъулгун Балкариялъул ва Гъарачаязулгун Черкесиялъул ракьазулги. Амма рагIа-ракьанде щун гьезул тIалаб гьабулев чи я тIалъиялда, яги миллиял элитабазда гьоркьоб гьечIин, гIадатияб халкъ гурониян абураб пикру загьир гьабулеб букIана гьениб. Цин цояз, хадуб цойгидаз жидерго мурадазе гIоло зама-заманалдасан пайда босулеб бугила гьелдаса. Гьениб гьединго бицана ракьуда сверухъ кколеб дагIба-рагIи шаргIалда рекъонги жамагIатазул кумекалдалъунги Сугъралъ, Губден, Карамахьи росабаз тIубалеб къагIидаялъул. Хабар ккана ахираб заманалда динияб гIаламаталъухъ балагьун гIадамазе кьолеб гIакъубаялъулги, светиябин рикIкIунеб пачалихъалда динияб рахъ кинан бачинебалиги. Къуватищ хIалтIизабилеб, ялъуни экономикаялде кIварищ кьелебали. Шималияб Кавказалъе жакъа лъикIав менеджер, экономистищ хIажат вугев, ялъуни генералищали.\nМасала, Дагъистаналъе генералал къваригIун гьечIин бицунеб буго ЭР-ялъе Москваялда гIумру гьабун вугев политолог Денга Халидовас.\nДенга Халидов: “Генералал къваригIун гьечIо нилъее. Гьез хвезабулеб буго кинабго жо. ЧIван, хъун, жанир лъун, гIакъуба кьун данде чIезарулел руго гIолохъаби-бусурбаби. Генералал руго гъоре жидеего гIарацги карьераги гьабизе рачIунел. Гьез буго бищун кIудияб коррупция бижизабулеб гъоба. Нилъер полициялда ва цогидал идарабазда хIалтIулел, гьединго хIалхьиялда ругел офицерзабаз бицанщинаб жо гьанире Москваялдеги рачIун… Гьебщинаб жо Путиницаги, Хлопониницаги, министразги гIадахъ босулеб букIарабани, гIемер бигьалъизе букIана Дагъистаналдаги Шималияб Кавказалдаги. Аслияб къагIидаялъ гьелги яризарун, рацIцIадал генералал лъезе ккола гьенир. Дагъистаналда гIемер руго махщелги, лъайги, хIалтIизе гъираги бугел офицерал. Гьединлъидал хъубал чагIаздаса рацIцIад гьаруни, бигьалъизе букIана Рамазан ГIабдулатIиповасеги цогидал рсепубликабазда ругел нухмалъулезеги”.\nШималияб Кавказалда экономика цебетIезабиялде кIвар кьезе кколин абураб пикру загьир гьабуна Москваялда жамгIияб палатаялда букIараб данделъиялда Валерий Фадеевасги. Гьев ккола “Эксперт” журналалъул бетIерав редактор. Гьес абуна Шималияб Кавказ Россиялъе хIажатаб регионго бугодайин суал лъолел аналитикалги ругила. Амма нилъ гьелдаса ине кколила, гьедин кверчIвазе ккараб бакIги балагьун, экономикияб рахъалъ цебетIезе Шималияб Кавказалъе кумек гьабизе кколила.