Цолъиялъул тарихияб байбихьи\nЗикрула ИЛЬЯСОВ, Россиялъул халкъазул ассамблеялъул Дагъистаналда бугеб гIуцIиялъул советалъул председатель\nТарихалда рекъон, Дагъистаналъул ракьалда гIадамаз гIумру гьабизе байбихьун буго 150 азарго соналъ цебе. Гьелдаса нахъе батIи-батIиял къавмаздаса гIуцIараб халкъалъ нахъа тана цIар араб, бахIарчияб нух. Экономикияб, культурияб цебетIеялъулъ ккана кIуди-кIудиял хиса-басиял. Берцинаб тIабигIаталъги, ракI рагьарал гIадамазул хасияталъги батила, Жебал Каф (Кафалъул мугIрул) абулеб ракьалде магърибалдасаги машрикъалдасаги гIалимзабазулги гIадатиял гIадамазулги пикру цIалеб букIана. Гьединаб гьитIинаб, амма гIемерал миллатазул гIадамаз гIумру гьабулеб ралъдал рагIалда бугеб нилъер ватIан киназего бокьулаан жидераблъунго букIине. Расул ХIамзатовас гьелъул бицунаго, «Дир Дагъистан» тIехьалда хъвана: «Дагъистаналъул доб заманалъул тарих цIалун хадуб дир инсуца абуна гьеб бугила гьекъолдухъабаз столалда нахъа цоцахъе кьолеб лълъарилан».\nГьединаб кверщел гьабиялъул мурад букIана 1741 соналъул 12 сентябралда Дагъистаналде 100 азарго чиясдаса гIуцIараб аскаргун тIаде кIанцIарав Ираналъул Надир-шагьасулги. Кинаб хIасил гьеб рагъул ккарабали лъаларев чи Дагъистаналда ватиларо. Шагь, гъурараб аскарги тун, тIурун ворчIана. Гьелдаса нахъе кIигогун бащдаб гIасру ун хадуб ХицIиб абулеб бакIалда гIуцIун буго гьеб рагъул хIакъикъат бицунеб, Россиялдаго цохIо бугеб музейги. Жакъаги магIарухъ абулеб рагIула «Надир-шагь гIадаллъун ватани, дагъистаниялгун рагъде виччай» - илан абураб кици. Гьеб рагъулъ якъинго бихьана нилъер халкъал тушманасде данде, миллат батIа гьабичIого, рухIалда барахщичIого, къеркьолел рукIараб куц.\nДагъистаналъул халкъазул III съезд – цолъи щула гьабиялъе аслу\nГьеб лъугьа-бахъин ккана 2010 соналъул 15 декабралда тIобитIараб Дагъистаналъул халкъазул III съездалда республикаялъул халкъазул гьудуллъиялъул къолъун 15 сентябрь чIезабиялъе гIиллалъунги. Гьеб букIана ХХI гIасруялъул байбихьуда нилъер халкъал цоцалъ разаризе бокьарал цо-цо мунапикъзаби раккараб заман. ХIажат букIана миллатазда гьоркьоб цолъи щула гьабизе. Гьеб пикруги загьир гьабун кагътал рачIунел рукIана республикаялъул нухмалъулезухъеги. РакIалда буго, гьединаб хитIаб букIана Дагъистаналъул ЖамгIияб палатаялъул, Миллияб политикаялъул министерствоялъул ва гьединго Дагъистаналъул Журналистазул союзалъул нухмалъулезул. Гьелдаса хадуб, тIадехун рехсохъе, съездалъул халгьабиялде босараб гьеб суалалда тIасан хIукму къотIана Дагъистаналъул халкъазул гьудуллъиялъул къолъун чIезабизе 15 сентябрь.\n2011 соналдаса байбихьун, щибаб соналда гьеб къо кIодоги гьабула республикаялъул росабалъ ва шагьаразда.\nГьеб къоялъул магIна буго Дагъистаналъул халкъазул цоцадехун бугеб божилъи щула гьаби, гьел цолъизари, гIицIго гьелъул кьучIалда гурони республикаялъул экономикияб ва социалияб цебетIей букIунарилан абураб.\nДагъистаналъул халкъазул миллияб цолъи цебе тIуна батIи-батIиял геополитикиял ва экономикиял шартIазда, гьез цогояб, гIемер кIудияб гуреб ракьалда цадахъаб гIумру гьабулаго. Гьединлъидал жакъа нилъер рес буго нилъер халкъазул тIолгодагъистаналъулаб цоцазда релълъен ва бичIчIи буголъи загьир гьабизе. Гьелъул кьучIалда бижула тIолгороссиялъулаб цогогIадаб гъорлъ роси, мацIал, адабият ва маданият цIуни. Гьелда жаниб кумекалъе батулеб аслияб жо ккола нилъер гIумрудулал ва миллиял мурадал данде ккей.\nГьединлъидал республикаялда нухмалъулезги хIаракат бахъула цо миллаталъул хасал мурадал, масъалаби цогидал миллатазе заралги ккезабун гIумруялде рахъинарунгутIизе. Гьелде тIадеги, цадахъаб цебетIеялъулъ киналго республикаялъул миллатал цолъана цогояб, жидер хадусеб журарал ригьнал гьари тIадеялдаса тIаде цIикIкIунеб букIиналъ ва гьединго цогоял экономикаялъул ва политикаялъул шартIал ругеб гIумру гьабиялъ.\nГьединаб политикаялъ халкъал рачуна цоцазе кумек гьабиялде. Масала, Новолак районалъул росаби цо пуланаб гIиллаялдалъун цогидаб ракьалде гочинаризе ккараб мехалъ, лъарагIаз, Дагъистаналъул халкъиял депутутазул III съездалъул хIукмуялдалъун 1991 соналда гьезие гьанжесеб Хъумторхъала районалъул ракьазул рахъалдасан кумек гьабуна. Гьеб ккола халкъазда гьоркьоб цоцада ричIчIи букIиналъул хIасил. Гьединал мисалалги рукIаго, жакъа республикаялъул районазул цо-цо росабазда гьоркьоб гьитIинаб ракьул кесек, лъел ицц сабаблъун кколел дагIба-рагIиял къотIизаризе МахIачхъалаялдаса хIакимзабиги ахIун, тушманлъиялде иш ккезабизе бегьиладай нилъеца?\nДагъистаналъул халкъазул цолъиялъул суалалде гIелмияб кIвар бусинабурав машгьурав гIалимчи, профессор, мунагьал чураяв Р.М. МухIамадовас хъвана: «Дагъистаналъул халкъазул тарих цоцалъ жубан буго бокьараб цо миллат букIиналъе шартIлъун киналниги цогидал миллатал чара гьечIого рукIине ккеялъул даражаялде щвезегIан», - ян.\nЦо чанго соналъ цебе гIуцIараб Россиялъул президентасул «Россиялъул миллатазул цолъи щула гьабиялъе гIоло» премия нилъер ракьцояв М. МухIамадовасе кьейги буго нилъер халкъазул цолъиялъул мисал.\nПалхIасил, нилъер республикаялда халкъазул цолъиялъе сунца кумек гьабулебилан абураб суалалъе жаваблъун гьабизе бегьула:\nЦониги миллаталда битIахъегояб бухьен гьечIеб, киналго халкъал цолъизарулеб Дагъистан абураб цIар букIиналъ.\nКиналниги халкъазул вакилзабаз Дагъистан цогояб, жубараб гIуцIи хIисабалда къабул гьабулеб букIиналъ.\nРеспубликаялда ругел батIи- батIиял диназда гьоркьоб гъваридаб цоцазда ричIчIи лъугьиналъ.\nХалкъазда гьоркьоб хIалтIулеб, киназулго мурадал тIубалеб цо мацI букIиналъ.\nРоссиялъул Федерациялде гъорлъ киналго журан ратиялъ.\nКиналниги халкъазул лъай, тарбия кьеялъул иш цогояб букIиналъ.\nХалкъазул гIадатал, хьвада- чIвади релълъараб букIиналъ.\nМиллатазда гьоркьор журарал ригьнал рукIиналъ.\nДругие материалы в этой категории: « Маршал ШугIайпов\n10:09, 29 сентября 2020, 3\n09:52, 29 сентября 2020, 8\n09:50, 29 сентября 2020, 8\n09:49, 29 сентября 2020, 3\n09:48, 29 сентября 2020, 9\n09:47, 29 сентября 2020, 10\n09:45, 29 сентября 2020, 10\n09:43, 29 сентября 2020, 5\n09:32, 29 сентября 2020, 7\n09:21, 29 сентября 2020, 5\n14:41, 28 сентября 2020, 187


12 февралалдаса нахъе Хасавюрт мухъалда хасаб операция унеб буго\n12 февралалъул радакьалдаса нахъе Хасавюрт мухъалда терроризмалде дандечIараб хасаб низамги лъазабун хасаб операция унеб буго. Къуваталъул идарабазул ахирисел баяназда рекъон Эндирей росдада аскIоб бугеб рохьоб изну гьечIого яргъидгIуцIараздаги низам цIунулездаги гьоркьоб кьвагьа-гIанхъи унеб буго. Гьелъул хIасилалда чан чиясе зарал ккарабали жеги лъалеб гьечIо.\nРузман къоялъул радал щуго тIубараб мехалда Хасавюрт мухъалъул Эндрией росдада аскIоб бугеб рохьоб изну гьечIого яргъидгIуцIараз чIей гьабураб бакI батун хадуб гьеб мухъалдаго терроризмалде дандечIараб хасаб низам лъазабун буго.\nКъуваталъул идарабазул баяназда рекъон къадеялде гьел экстремистал рахчараб бакI батун буго гьезда, кIиго тIубаралдаса нахъе гьезда гьоркьоб кьвагьа-гIанхъи унеб бугин лъазабулеб буго низам цIунулез.\nДагъистаналъул хасал идарабаз кьурал баяназда рекъон Хасавюрталъул рохьов гьезда ункъго «рохьилав» ватун вуго. Гьел киналго Хасавюрталъулилан абулеб изну гьечIого яргъидгIуцIаразул къокъаялъул гIахьалчагIи ругин лъазабулеб буго гьез. Социалиял сайтазда гIадатиял гIадамаз хъваралда рекъон гьел экстремистазул цояв кколев вуго Тотурбийхъалаялдаса ХIажийилан абурав вас.\nДагьаб цебегIан къуваталъул идарабаз къазе хIал бихьараб Хасавюрталъул вагьабиязулин абулеб «Северная» мажгиталде хьвадизе лъугьун вукIанин гьев ХIажи, гьелдаса хадуб чанго моцIидасан «рохьове» анин гьевилан хъвалеб буго Фейсбукалда Мухаммад аль Дагъистанийилан абураб цIаралда гъорлъ вугев чияс. Къуваталъул идарабаз Эндиреялда аскIор ратарал гьел экстремистал щалали жеги мухIкан гьабулеб гьечIо.\nХасавюрталъул «Северная» мажгитго гIадин низам цIунулез чанцIулго къазе хIал бихьараб гьебго гIадин вагьабиязулин абулеб Дербенталъул «аэропортовская» мажгит гьелъул имам ккун вукIаниги букIине кколедухъ хIалтIулеб бугин лъазабулеб буго дербенталъулаз. 9 февралалда гьеб мажгиталъул имам ХIусенов ХIажирасул инсан эркенлъиялдаса махIрум гьавиялда щаклъи букIун низам цIунулез ккун вукIана.\nДербенталдаса ХIамидова Мадинаца гьесда тIасан гIарза хъван буго жий ва жиндир ункъго сон барай ясги мажгиталъур тIамун, къватIире риччалел рукIинчIин, гьес жиндида хIал гьабизехъин букIанин абун. Имамас лъазабулеб буго жиндица лъиданиги хIалги гьабичIила, мажгиталъул гIарац гьелъ босун букIиналда щаклъи ккедал гьей мукIурлъулищали бихьизе нуцIаги тIаде рахан рокъой тун йикIанилан.\n9 ва 10 февралалда ХIусеновасул рахъккун, гьев эркен гьавейилан тIалаб гьабун Дербенталъул полициялъул кIалтIа 300 гIан чи вакIарун вукIун вуго. Гьел нахъе гъолаго полициялъулаздаги митингчагIаздаги гьоркьоб тунка-гIусиги ккун гьезул 30 гIан чи ккун вукIана низам цIунулез.\nДербенталъул полициялъ лъазабулеб буго гьел чагIи ккурабго къоялъ къватIире риччанила жидецайилан, амма гьезул киналго гурила эркен гьарун ругелилан бицана «Экренлъи» радиоялъе гьеб митингалъул гIахьалчи Ибрагьимов Маратица.\nИбрагьимов Марат: «МухIканго чан чи жеги полициялдаго вугевали лъалеб гьечIо нижеда, амма дагьалдасан анцIгониги чи вуго гьенив. Гьезда гьоркьор цохIо Дербенталдаса гурелги, ХIажирасулил рахъккун, Дагъистаналъул цойгидал бакIаздаса гьенире рачIарал гIадамалги руго. Нижеца щибниги гIадлу хвезабулеб букIинчIо, нухал къан рукIинчIо, полициялъул кIалтIаги чIун имам эркен гьавейилан тIалаб гьабулеб букIана.\nГьеб акция байбихьун сагIангIан мех ун хадуб шагьаралъул полициялъул бетIерхисулев вачIана къватIиве, тIагIайила гьаниса, щибила нужее къваригIун бугебин абун ахIдезе лъугьана гьев. Гьесухъ гIинтIамичIо лъицаниги.\nГьенибе цIакъго гIемер рагъулаб техникаги къуваталъул идарабазул хIалтIухъабиги ракIарулел рукIана. Гьезулгун тунка-гIуси ккеялда хIинкъун вукIана ХIажирасулил кумекчи. Гьес гIадамазда абуна гьаниса нахъе мажгиталде рилълъине ругилан. Телефоналъ ахIараб мехалда живго имамасги абуна гьеб акция лъугIизе тейилан.\nГьедин къокъабиккун дагь-дагьккун рикьа-риххулел рукIана гIадамал. Гьеб мехалда байбихьана низам цIунулез гIадамазда кьабизе, гьел кквезе, жидецаго багъаризабуна гьез гъал-магъир».\nГьединго Маратица бицана рузман къоялъ имамасул рахъккун тIобитIизе букIараб акция нахъбахъанила, жиндие гIоло лъиениги зарал ккезе бокьиларин лъазабунила гьесилан. Гьединлъидал ХIажирасулида сверун къуваталъул идарабаз гьабулеб бугебщиналдаса разигьечIел гьес имамлъи гьабулеб букIараб мажгиталдеги ракIарун жамагIат как банилан.\nГьеб тадбиралъулъ гIахьаллъизе Дагъистаналъул цойги бакIаздаса гIадамалги рачIун рукIанилан. ГIага-шагарго гьенив 500 гIан чи гIахьаллъанилан баян гьабуна гьес.\nГьединго 12 февралалда диваналъ хIукму къотIана цIех-рех лъугIизегIан имам ХIусенов ХIажирасул кIиго моцIица туснахъ гьавун тезе.


Коммуналияб гIарац лъие щолеб, щиб хисараб? - Газета "Единство" - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nКоммуналияб гIарац лъие щолеб, щиб хисараб?\n09.02.2017 12:40 Четверг\nИсточник: Начальник УСЗН Шамильского района Ильяс Гамзатов\nАраб соналъул 25 ноябралда къватIибе араб номералда халкъ социалияб рахъалъ цIуниялъул Управлениялъул нухмалъулев Ильяс ХIамзатовас бицун букIана «ЗахIматалъул ветеран» абун цIар кьуразе коммуналияб гIарац щиб гIиллаялдалъун щолеб гьечIебали. Гьесул рагIабазда рекъон 1600 чиясе щвезе кколеб гьеб гIарац араб соналъул июль моцIалдаса нахъе щун букIинчIо, гьелъие гIиллаги ДРялъул Минфиналдаса Минтрудалде гIарац рехун бачIунгутIи букIана.\nГьесулгун гара-чIвари гьабуралдаса ана кIиго моцIалде гIагарун заман, тIаде щвана цIияб сон. ГIадамазе коммуналияб гIарац кьеялъулъ ккарал хиса-басиял ругищали баян щвезелъун гьал къоязда нахъойги дандчIвана рехсараб Управлениялъул нухмалъулев Ильяс ХIамзатовгун. Гьес мух1кан гьабулеб буго жакъасеб ах1вал-х1ал:\n-Доб рехсараб коммуналияб гIарцул рахъалъ нилъеца цебеккун бицаралда тIаде, жакъа къоялде ккараб щибго хиса-баси гьечIо. ГIадамазе гьеб гIарац жеги щунги гьечIо- ян бицана Ильясица.\n-Гьаниб бичIчIизе ккараб жо буго гIаммгьабун коммуналияб гIарацин абуниги , лъие, щиб ва кигIан гIарац щвезе кколебали. Мисалалъе босани: учительзабазе,медработниказе, культураялъул хIалтIухъабазе,соцработниказе ва ветеринариял хIалтIухъабазе щибаб моцIрое щвезе ккола 1055 гъурущ коммуналияб гIарцул. Гьаб рехсараб категориялъе гIарац щун гьечIо 2015 соналъул декабрь моцIалдаса байбихьун жакъа къоялде щвезегIан-лъагIелги кIиго моцIалъги.\nКоммуналияб гIарац щола кIиабилеб категориялъеги. Гьел ккола лъабабго группаялъул ва лъимал инвалидал, лъимал гIемерал хъизанал, росабалъ ругел специалистал, захIматалъул ветеранал ва гь.ц. Мисалалъе босани, инвалидазе кьезе кколеб коммуналияб гIарац гьаб соналъул январь моцIалде щвезегIан щибго налъи гьечIого кьун буго.Налъи буго лъимал гIемераб хъизаналъе кьолеб (араб соналъул февраль моцIалдаса нахъе кьун гьечIо), ветераназе (араб соналъул июлалдаса нахъе кьун гьечIо)кьолеб гIарцул.\nКъокъго абуни, жакъа къоялде кинабгIаги данде къан, 31 миллионгин 675 азаралда 169 гъурущ коммуналияб гIарацалъул налъи буго. Гьанибго рехсечIого гIоларо коммуналияб гIарац щвеялъулъ ккарал хиса-басиязулги. Хиса-басиял ккана нижер Управлениялдасан коммуналияб гIарац щвезе ккани нижехъе кьезе кколел документазул. Инвалидазе, лъимал гIемерал хъизаназе ва цогидалги гьездинаб кумек щвезе кколел г1адамазе нижер Управлениялдасан кьолеб букIана токалъухъ, газалъухъ, тIорччохъ компенсация.\nАраб соналъул 2 декабралда №347 номералда къватIибе бачIараб ДРялъул Правительствоялъул постановлениялда рекъон, гьеб компенсация щвезе гьечIо жидее щварал коммуналиял хъулухъазухъ налъи гьечIин абураб справка нижехъе щвечIони. Гьелдаго цадахъ щивав гьеб компенсация щолевщинас нижехъе бачIине ккезе буго нижер гьаниса щолеб компенсациялдаса дагьаб гьечIеб гIарац (мисалалъе токалъухъ -72 гъур) кьунин абураб квитанцияги. Нижехъе квитанция бачIине ккола токалъул, газалъул ва тIорччол. Рехсарал квитанцияби ва хадуб коммуналиял хъулухъазухъ налъи гьечIин абураб справка бачIинегIан гьаб соналъул январь моцIалдаса байбихьун нижер идараялдаса лъабабго группаялъул инвалидазе ва лъимал инвалидазе компенсация кьей гьоркьоб къотIизабун буго.\nГьединго февраль моцIалдаса байбихьун коммуналияб гIарцул компенсация кьей гьоркьоб къотIизабизе буго лъимал гIемерал хъизаназеги гьез хъизамалъул щивав чиясул цIаралда доходазул справка нижехъе бачIинегIан. Гьаб лъагIел ахиралде щвезегIан гьезго рачIине ккола гьаб соналъе токалъул, газалъул ва тIорччол квитанциябиги.\nPS. Гьадинаб суал баккулеб буго гьаниб: цIиял хиса-басиязда рекъон УСЗНалде жанире кьезе кколел араб соналъул квитанцияби гIадамаз киса ралагьизе ругел? Гьеб цо. КIиабилебги, 42 гъурущ газалъухъ ва 72 гъурущ токалъухъ щолеб компенсация щвезелъун 300 гъурщиде таксиги ккун инвалид вачIине вугищ УСЗНалде гьел квитанцияби кьезе? Дида гьел хиса-басиял гьадиналлъун рихьана. Нужер пикру кинаб бугеб хириял цIалдолел?


Гьаб лъугьа-бахъиналъул хIакъикъат лъазабизелъун ниж щвана ДРялъул сахлъицIуниялъул министерствоялъул пресс-хъулухъалде. Пресс-секретарь Залина Акмадовалъ абуна, МахIачхъала шагьаралъул № I роддомалда гьабураб лъимер хвеялда бан, ДРялъул сахлъицIуниялъул министерствалъ цIех-рех гьабулеб бугилан. « ГIуцIун буго хасаб комиссия, специалистаз цIех-рех гьабулеб буго тохтурзабаз гъалатI биччан бугищали. Лъимер хвеялъе ккараб гIилла чIезабизе буго судалъулгун медицинаялъул экспертизаялъ. Гьелъул хIасилалда, гIайиб ккарал чагIи тамихIалдеги цIазе руго», - ян бицана гьелъ.\nРитIухълъи чIезабиялъе цогидаб рахъалъухъги гIенеккизе кколелъул, ниж щвана МахIачхъала шагьаралъул № 1 роддомалдеги. Гьелъул бетIерай тохтур ( медицинаялъул гIелмабазул кандидат, тIадегIанаб категориялъул тохтур) Земфира ХIажиевалъ бицана, тIоцее гьаб хъулухъалде лъугьиндал жинда больница батанин коррупциялъулъ къан. «Гьелде дица нухал къай гIемерисел тохтурзабазе дандеккечIо. Гьезул цояз дие квешезе гьабураб лъимер хвеялъул пашманаб лъугьа-бахъиналъе гIайибияйлъун дун йихьизаюн йиго, журналистазги гьеб гьереси понцIозабулеб буго. Лъабго сон буго дир гьаб хъулухъалда. Больницаялда гьабулеб кинабго хIалтIи дирго берда цебе букIиналъул мурадалда лъун буго 40 видеокамераги.\nДРялъул сахлъицIуниялъул министерствоялдаса бачIараб хасаб комиссиялъ минутал-секундал ккун видеозаписалдасан халгьабуна больницаялде ячIаралдаса лъимер гьабизегIан гьей гIаданалда хадуб гьабураб хъулухъалъухъ. Комиссиялъул чагIаз абуна: «Кинабго битIун гьабун буго, лъимер хвеялъул гIайиб нужеда гьечIо», - ян.\nИнформациялъул алатаздасан диде гьабулеб гIайиб мекъаб буго. Лъалезги лъаларезги телефоналдасан кьолел суалазги дир рахIатхвезабун буго. Гьеб киналъго квешаб асар гьабулеб буго нижер коллективалъул хIалтIуего. Гьединлъидал дица, дун гьерсаздасаги бугьтаналдасаги цIунеян абун, прокуратураялде гIарза хъвана», - ян бицана бетIерай тохтур Земфира ХIажиевалъ.\nЦIех-рехалъ гьаб лъугьа-бахъиналъе ритIухъаб къимат кьелин абураб хьул буго нижер. Гьелда сверухъ хIалуцарал бахIсал унел руго социалиял гьиназдасанги. Щуазаргоялдаса цIикIкIун чияс къимат кьолеб буго гьеб лъугьа-бахъиналъе. Абизе ккола тохтуралъул рахъ кколел цIакъ дагь гурони гьечIинги. Хасгьабун гьей тохтуралъе квешаб къимат кьолеб буго гьеб больницаялде ккарал улбуз. БитIараб-гьереси якъинлъила заманалдаса, амма тIекъал ишал рихьидал, нилъ руцIцIун чIолел ругони, нилъер гIумруялъулъ ритIухъал ишал дагьлъизе руго къо бахъанагIан.\nПрочитано 370 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 03 декабря 2018 11:26\nДругие материалы в этой категории: « 10 сон бана Россиялда ЕГЭ чIарагьечIеблъун гьабуралдаса\tДуца «кьуралда» рекъон «кьола» дуеги »\n09:13, 11 мая 2021, 16\n09:04, 11 мая 2021, 19\n17:26, 10 мая 2021, 107\n15:53, 10 мая 2021, 110\n15:12, 10 мая 2021, 116\n10:16, 10 мая 2021, 163


dagestan / A. Sasitlinsky translated the Koran in the Avar language.\nАваразул миллиябгун маданияб автономиялъул хIаракатчагIазда хIажатаблъун бихьулеб буго киналго магIарул мацIалда рахъулел миллиял муниципалиял ва республикаялъул газетал, журналал ва цогидаб басмаги цойидеги гьабун "МагIарул газетазул ассоциация" абураб гIуцIи гьабизе.\nГьеб гIуцIиялъул аслияб мурад ва масъала букIине буго казиятазул, журналазул, теле ва радиопередачабазул ва цогидаб миллияб басмаялъул гIаммаб годекIан ва цоцадехун бухьен гьаби.\nГьелъ рес кьезе буго авар мацIалда хъвадарулел чагIазда жалго, жидеца кьолеб хъвай-хъвагIай ва цогидазул хIалтIи бихьизе. Жиндир камилаб дозие кьезе, дозул рекъон бихьараб жидехъе босизе.\nГьеб гIуцIиялъул рукIине ккола социалиял гьиназда хасал бахIсазул годекIанал ва официалияб сайт. Авар мацIалда бахъулебщинаб жо цойиде буссинабураб миллияб цагъурин теха.\nМагIарухъ вугевги, МахIачхъалаялда вугевги, Москваялда вугевги, Америкаялда вугевги чиясда жиб рагьарабго бугеб щинаб аваразул кIалзул хазина, цIиял харбал, аналитика, унтаби ва гIузраби, суратал, видеоял, бахIсалгун тIасанкIалъаял, гIелмугун, маданият, тарихгун, адабият цо бакIалда батизе.\nГьенир районазул газетаца рорхизе руго жидер мухъазул масъалаби, кьезе руго жалго газетазул пдф формат ва цо-цо актуалиял макъалаби. Гьеб кинабго хIаракаталъул аслияб мурадги миллияб интеллигенциялъулги, халкъалъулги, тIадчагIазулги бухьенги гьабун магIарулазул рухIиял, жамгIиял, сиясиял ва цогидал кIвар бугел суалал гьоркьор лъей . Миллат нилъеца тарихалда цIунараб къадруялъул даражаялда чIезаби ва цIияб заманалда рекъон хIалтIи.\nГьадингоги миллияб автономиялъ кутакалда пайдаябги хIажатабги хIалтIи гьабуна ахирал соназда. Рахъана гIемерал гIелмиял ва адабияталъул, мацIалъул, тарихалъул тIахьал. Гьаруна тадбирал, машгьур ва камил гьабуна авар мацI.\nБорчIизабуна аваразул рухI, рагIудалъунги, ишаздалъунги, хIатта миллияб ханжар - рачел, чухъа-тIагъур, гормедо-чIинчIу гIадал мисалаздалъунги. Гьеб гуро Конституциялъул къоялъ тIасан амру кьун ретIараб ретIел, гьеб буго миллияб рухIалъ ва рухIияб тIалабалъ тIамун бихьизабулеб мисал.\nАвтономиялъ бухьен гьабуна дунялалда ругелщинал магIарулазулгун. Гьаруна гьенире сапарал, лъазабуна тарих, гьабуна бичIчIикьеялъул хIалтIи.\nЖакъа хIисабалде босун бугеб "МагIарул газетазул ассоциация" абураб гIуцIиялъ гьеб хIалтIи тIадеги камилги, машгьурги гьабила, халкалъулгун бухьенал щулалъила, тIалъиялъухъе интеллигенциялъул гьаракь щвезабила. ЦIакъ гIемерал гIузраби руго миллияб маданияталъул. Хасго пачалихъалъ гIарацги кьун хьихьарал бакIазда.\nМасала, цохIо Сайгидпаша ГIумахановас жиндир гIарац кьун хьихьараб автономиялъ миллияб маданияталъе гьабураб хIалтIи анцI-анцI миллионаца бюджетги кванан ругел пачалихъалъ хьихьарал идарабаца гьабичIо.\nЦохIо гьитIинаб мисал. Социалиял гьиназда щибаб сордоялъ "МагIарул мацI, тарих, адабият" абураб къокъаялда гьокьор лъолел суалалги, адабияталда, мацIалда, маданияталда тIаса тIоритIулел бахIсазулги багьаяб жо гьебго щинаб гIарацги кьун хьихьараб пачалихъалъул газет-журналазги, радиоялъгун, телевидениялъги, театралъги гьабулеб гьечIо. Щай? Щай гурелъул гьезие гIарац гьеб хIалтIи гьабичIониги кьолеб букIун.\nКIиабизе гьезие дагьабниги ургъел гьеб милллияб культураялъул гьечIого. Гьеб агьлуялъул гурел чагIи рукIун гъора хъулухъазда. Гьеб кинабгоги хIисабалде босун хIукму гьабун буго ассоциация гIуцIизе миллиял басмабазул.\nГIагараб заманалда ахIизе руго киналго редакторал ва интеллигенция ассоциациялъул хIалтIул суалги, гIуцIиялъул комитетги данде гьабизе. Гьениб цIазе буго заман кида данделъи ахIилебали. Гьабизе буго уставгун положение ва цогидаб хIажатаб вала-рахас.\nЦIияб гIуцIиялъул хIалтIул план, тадбирал, гьабуралъул хIасил ва гьабизе бугелъул хIисаб букIине буго гIаммаб сайталда, годекIаниб повесткаялда. Щивав магIаруласул пикру хIисабалде босизе ва гьенибго гьоркьоб лъезе. ХIажат буго байбихьи гьабизе. ХIисабалда хIасил данде ккараб ва миллаталъе пайдаяблъун батайги пикру. Хабаралги лъикIал рагIайги.


Къисматалъул сухъмахъаздасан анищазул хурзабахъе\nМиллияб библиотекаялда тIобитIана ГIабдулманап НурмухIамадовасул ва Игорь Рыбаковасул "Отец" (Эмен) абураб тIехьалъул презентация.\nАби буго, лъимадуе тарбия кьезе кинаб къагIида инсуца тIаса бищаниги, гьеб гьесда релълъараб гурого букIунарин абураб. ГI. НурмухIамадовасул хъизамалдаги гьедин ккана.\nГьитIинаб къоялдаса нахъего инсул гIамал-хасият ва гьабулеб иш мисаллъун лъугьана ХIабиб НурмухIамадовасе. Инсуца церелъун рукIарал масъалаби ва гьесул анищал гIумруялде рахъинаруна васас.\nЖубараб речIчIухъанлъиялъул рахъалъ дунялалда бищунго машгьураблъун рикIкIунеб UFC промоушеналъул чемпион куцалаго дандчIварал захIмалъабазул, рукIарал бергьенлъабазул ва тренерлъи гьабулаго нахъа тарал соназул хIакъалъулъ бицунеб буго ГIабдулманап НурмухIамадовас ва миллиардер Игорь Рыбаковас цадахъ хъвараб тIехьалда.\nГьал къоязда Расул ХIамзатовасул цIаралда бугеб миллияб библиотекаялда, тIобитIана дагьаб цебе басмаялда бахъараб "Эмен" абураб тIехьалъул презентация (цебелъей). Гьениб Игорь Рыбаковас бицана жинца бизнесалъул дунялалде горду Дагъистаналдасан рагьанин ва хадубккунисеб гIумруялъул нухдаги нилъер гIадамал гIемер дандчIванин.\n"Эмен" абураб тIехь хъваялъе гIиллалъунги ХIабиб НурмухIамадов UFCялъул чемпионлъун вахъин кканилан абуна гьес.\n- Дие бокьула цогидазда релълъинчIел, жиделъ хаслъи бугел гIадамалгун дандчIвазе, гьединазулгун лъай-хъвай гьабизе. ХIабиб UFCялъул чемпионлъун вахъарабго ракIалде ккана гьевгун дандчIвазе. Гьудул-гьалмагъзабаз балагьун щвана ГIабдулманапил телефоналъул номер, анкьидаса гьевгун данделъана ва къотIи гьабуна Ютубалъул каналалъе гара-чIвари гьабизе. Чанго къоялдасан гьеб мурадгун щвана МахIачхъалаялде. ЛъикIаб дандчIвайги гьабун, ГIабдулманап НурмухIамадовас дун хадусеб къоялъ радал вачана Таргъу магIарде векеризе. РакIрагьараб гара-чIвари гьабизе бокьани, Таргъуялъул тIогьиве вахине кколинги абуна гьес. Рес къотIараб бакIалде дунги ккезавун, рекIун машинаялдагун живгоги ана. ХIабиб НурмухIамадовги гьесда цадахъ вукIарав лъабго-ункъоявги бер къанщилалде цереса тIагIана. Дунин абуни, бакIаб цIайиялда цеве вахъунев цо залимав спортсменгун, нахъа хутIана. ЗахIматго букIана Таргъуялде вахине, амма бащдаб нухдаса кьурун нахъвуссунеб гIадат гьечIелъул, дун цеве ана.\nХIалихъего щвана Таргъуялъул тIогьиве. ГьанжегIаги хIухьбахъилин ракIалде ккедал, эхетун гугаризе кколинги лъазабун, ГIабдулманап, дов залимав спортсменгун, аскIов эхетана. ПалхIасил, кинабго лъикI ана ва НурмухIамадовас дун жиндирго командаялда гъорлъе вачана.\nЮтуб каналалъе ГIабдулманапилгун гара-чIвари гьабулаго бичIчIана ХIабибил бергьенлъабазул кьучI кисан бугебали ва цо сагIаталъ рагIа-ракьанде щун киналъулго бицун бажарулареблъи. Гьеб мехалъ ракIалде ккана гьаб тIехь хъвазе, - ян бицана Игорь Рыбаковас.\nТIехьалда, гIицIго ГIабдулманапил гуребги, Рыбаковасул гIумруялъул хIалбихьиялъул ва гьесул хъизан-лъималазул хIакъалъулъги хъван буго.\nГIабдулманап НурмухIамадовас данделъиялда бицана гIадамасул къисматалда, гIумруялда инсуца, тренерас, тарбиячияс кколеб бакIалъул. Жив профессионалияв тренерлъун вахъунароанила тренераз кверчIвай гьабичIебани, гьезул малъа-хъваязухъ гIинтIамичIебани.\n- Дир рукIана цIакъ лъикIал, бажари-гьунар бугел тренерал. Жакъа къоялъги ракIалде щола гьезул малъа-хъваял, дарсал. Тренерасда цебе чIараб аслияб масъала ккола гьезул унго-унгоял гIадамал лъугьинари, яхI-намусалде куцай ва хадусеб иргаялда чемпионаллъун рахъинариги.\nГIорхъи гьечIого гьунар бугел, амма гIаданлъиялъул къатIра рекIелъе тIинкIизабун бажаричIел гIемер спортсменазулгун къо-лъикI гьабуна дица. Дир залалда кидаго гьединазе бакIги букIинчIо. Чемпионал гIемер рукIин гуро шартI, НурмухIамадовасул школалде хьвадулел спортсменал гIакълу-лъай бугел, къадру цIунарал рахъин буго. Дида цере ругьун гьарулел гIемерисел атлетазда лъала лъабго мацI - жидерго миллияб, гIурус ва къватIисел улкабазул, - ан бицана ГIабдулманап НурмухIамадовас.\nГьесулго рагIабазда рекъон, "чемпион" абураб рагIиялъ гъорлъе рачуна гIемерал рахъал ва тIехьалда бицунеб буго, спорталда гуребги, батIи-батIиял рахъазда щварал бергьенлъабазулги. Мисалалъе, бизнес ва хъизан гIуцIулаго щварал бергьенлъабазул.\nДанделъиялда кIалъазе яхъарай ГIабдулманап НурмухIамадовасул тIоцеесей мугIалим, Кироваул росдал школалъул директор Париза Элендулаевалъ рицана машгьурав тренерасулгун ккарал цо-цо интересал лъугьа-бахъинал.\n- Нижер рукIана гIемер хъазал ва гьезие хъулухъ гьабулей йикIунаан мунагьал чураяй эбел. Цо къоялъ хъазал бида рецIцIулел ругин, ккараб жоги лъаларин, къваридго ячIана гьей рокъое. Хадусеб къоялъ, гьезда хадуб халккведал, тIатана ГIабдулманапица гьел жиндиралгогун рагъизе тIамулел рукIин. Доб заманалда школалдецин унарев гьев цIакъ гIанчIав, малъараб гьабуларев, гьикъараб бицунарев вас ватилин ккун букIана. Амма школалде цIализе вачIараб къоялдаса нахъего бихьизабуна гьес жив цебе лъураб масъала гIумруялде бахъинабулев лъикIав вас вукIин. ЦIалулъги, хIалтIулъги, ай киса-кивего вукIана гьев мисалиявлъун, - ан бицана Паризаца.\nТадбиралъул ахиралда ГIабдулманап НурмухIамадовас лъазабуна хадубккунги тренерлъи гьабизе ва гьелдаго цадахъ тIахьалги хъвазе ругилан.\n- Гьаб гIумруялда Аллагьас дие кинабго кьуна. Гьелъухъ щукруги гьабула ТIадегIанасе. Амма цого-цо масъала буго гIумруялде бахъинчIого хутIараб - дица куцарал спортсменазда гьоркьов гьечIо Олимпиялъул чемпион. Дагьаб цебе дица МахIачхъалаялда рагьараб спортивияб школалда рукIине руго дзюдоялъул, эркенаб гугариялъул, боксалъул ва тхэквондоялъул секциял. Аллагьас хъван батани, кватIичIого Олимпиялъул чемпионги вукIина нижер кьеразулъ, - ан абуна Россиялъул мустахIикъав тренерас.\nПрочитано 161 раз\tПоследнее изменение Пятница, 14 февраля 2020 16:14\nДругие материалы в этой категории: « Чорокаб экология, стрессал ва тукадул квен\tХасаб асар буго дир чуяздехун »\n16:12, 09 июля 2020, 35\n16:07, 09 июля 2020, 37\n15:59, 09 июля 2020, 38\n15:46, 09 июля 2020, 42\n15:31, 09 июля 2020, 48\n13:38, 09 июля 2020, 57\n13:27, 09 июля 2020, 62\n00:21, 09 июля 2020, 117\n16:52, 08 июля 2020, 651\n16:23, 08 июля 2020, 182\n15:36, 08 июля 2020, 184\n15:27, 08 июля 2020, 187\n14:57, 08 июля 2020, 178


Автор: ilchi · 18.07.2018\nКкуллал райондалул бакIчи Шамил РамазановлучIа хьунни шяраваллал иширттан хас дурсса батIаву. Шикку гьуртту хъанай бия администрациярттал бакIчитал, идарарттал каялувчитал.\nБатIаврий ххал диргьунни гьашинусса цалчинмур дачIишинал дулун багьлай бивкIсса налогирттал жям. Райондалул администрациялул хъуслил ва аьрщарал иширттал отделданул пишакар Абакаров Шамиллул бувсуна хъуслихсса ва аьрщарахсса налогру дулаврил тагьардания. Ванал кIицI бувна дачIи шинай дулун багьлай бивкIсса налогирттал жям 96,8% хьушиву. Налогру дузалну къадуллусса шяраваллал бакIчитурайн выговорду баян баншивугу бувсуна райондалул бакIчинал. Мукунминнавух бия Хъусращиял, ЧIяйннал, 1-мур ЦIувкIуллал, Вихьуллал шяраваллал бакIчитал. Даву цила кьяйдалий дачин къадуллалисса, кIийлва выговор лавсъсса шяраваллал бакIчитал даврия мурахас буллантIишивугу кIицI бувна Шамил Рамазановлул.\nЧчянияцIа райондалул хъун шяравалуну хъанахъисса Ваччиял шяраву инсантал хIачIайсса щинал дузал баву хьхьарану дур. Шиккун дурцусса щин най дур СумбатIуллал чулуха. Райондалул бакIчинал бувсуна цува ларгсса нюжмардий хьунаавкьушиву Дагъусттаннал строительствалул министрнащал, ганал махъ буллушиву СумбатIлияту – Ваччав кIилчинмур щинал бургъурдал линиялул давурттив чIал къавхьуну дайдишинтIишиву.\nБатIаврий мукунма ххал бивгьуна 1-мур ЦIувкIуллал шяравалу мобил связрал щаллу даврил масъалагу. Райондалул бакIчинал шяраваллил бакIчий буржлув увна мукунсса связрал аппаратура бишинсса аьрщи хIадур дуван, цила багьайсса документругу дузал бувну.\nШиккува уттигъанну Дагъусттаннай хьусса «Зунттал халкь» тIисса фестивальданий гьуртту шаврихлу лавсъсса дипломирттащал барча бувна райондалул культуралул отделданул хъунмур Марина Ибрагьимова.\nБатIаврий ххал бивгьуна цаймигу масъалартту.\nЦуксса къаххуйри, лажинни!\nЛуттирдал зухь яла ххуймурди бусантIисса\nСледующая публикация Кулпатрал ва ччаврил кьинилун хасну\nПредыдущая публикация Хъамакъаитайсса шаэр


31 декабралда, 62 сонил ригьалда Аллагьасул къадаралде щвана машгьурав шагIир, композитор, лъикIав инсан Варис (Валисулав) Нуров. Гьев гьавуна Гъуниб районалъул ГIобох росулъ. ГIуна гIадатияб, анлъго вац ва цо яц ругеб кIудияб хъизамалда. Гьезда гьоркьов Варис вукIана бищун гьитIинав.\nУнкъо класс лъугIизегIан цIалана ГIобох росдал школалда. Гьелдаса хадуб, хъизан Гъизляр районалде гочиналда бан, цIалана Кардоновка росдал школалда. Школа лъугIун хадув цIализе лъугьана МахIачхъалаялъул Готфрид ХIасановасул цIаралда бугеб музыкалияб училищеялде. 1976-1978-абилел соназда хъулухъ гьабуна армиялда. КIудияв сержантасул чингун тIадвуссиндал, гьоркьоб къотIизе тун букIараб цIали рагIалде бахъинабуна. ЦIалун вахъиндал, хIалтIизе витIана Гъуниве. 1980 соналдаса нахъе Варис хIалтIана Гъуниб районалъул культураялъул управлениялда. 1981 соналда Варис витIана гIагараб росулъе культураялъул рукъалъул директорлъун. Гьенив хIалтIулаго, хъвалаан кучIдул, бакънал, хIаракатаб гIахьаллъи гьабулаан районалдагун республикаялда тIоритIулел культуриял тадбиразда. Варис Нуров ккола 250 бакъаналъул автор.\n1990 соналда Гъуниб ва МахIачхъалаялда тIоритIана шагIирасул творческиял сардал. Анлъго соналдасан къватIибе бачIана «КунчIараб цIва» абураб кучIдузул мажмугI. Гьебго соналъ тIобитIана кIиабилебги творческияб сордо, ва гьев кIодо гьавуна «ДРялъул культураялъул мустахIикъав хIалтIухъан» абураб цIарги кьун. 2009 соналде щвезегIан хIалтIана росулъ ва цинги тIамуна Гъуниб районалъул культураялъул управлениялъул начальниклъун.\nАхирал соназда хIалтIана «Дагъистан» РГВКялда журналистлъун. Гьесул хIаракаталдалъун хIадур гьарурал районалъул машгьурал гIадамазул хIакъалъулъ видеофильмал хутIила рухIияб нахърателлъун. Гьев кколаан «Меседилал чIваби» проекталъул нухмалъулевлъунги. Варис Нуровас басмаялда бахъизе хIадур гьабун букIана «Дуниялги ахиратги» абураб иргадулаб кучIдузул тIехьги.\nГьев мустахIикълъана анцI-анцI грамотабазеги дипломазеги, имам Шамил гьавуралдаса 200 сон тIубаялъул хIурматалда кьун букIана меседил медальги. ГьанжегIагар мустахIикълъун вукIана «ВатIаналда цере гьарурал хъулухъазе гIоло» орденалъеги «Дагъистаналъул Халкъияв БахIарчи» абураб хIурматияб цIаралъеги. Амма бищунго кIудияб шапакъатлъун Варисие букIана рекIелъ иманги бугев, намус-яхIги гIаданлъиги цIунаравлъун живго ватиги, лъикIав инсан хIисабалда жив лъалевщиназ къабул гьавулев вукIинги.\nАллагьас гьев, гIамал берцинав ва гIaданлъи цIикIкIарав, лъикIав инсан алжан насибазда гьоркьове ккезавеги.\nПрочитано 2752 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 14 января 2019 15:20\nДругие материалы в этой категории: « Зигари\tХалкъияв тохтур »


"Сумма" компанияги дуниялалда ва ахираталда ритIун кколеб хIалтIиги\nЗиявудин МахIамадов, бизнесмен\n"Барселона" абураб клубалъул футболист Лионель Мессие лъагIалие 65 миллион евро щолеб бугин рагIидал цо магIарулас дарс цIалулев васасухъа тIехь нахъе бахъун бугила "вилъа а, футбол хIай вилъа, дур физикаялъ хъизан хьихьуларо..."- ян. КигIан гIемер гIаламалда диналъги, мактабазги, пачалихъалъги ритIун хьваде, закон цIуне, шаргI хвезабугеян малъаниги гьеле гьеб "гъурущ" абураб хIалкIолъиялъ тIалъи босулеб букIун буго кидаго.\nНилъеда ракIалда ругогури 90 абилел соназда багIараб пиджак ретIарал ва габуниб рахас барал чагIаца партиялъул нухмалъиги хъамун, тахбакIал ккураб къагIида. Гьез рекIарал машинабахъ ва ретIараб ратIлихъ балагьун рукIарал школлъималаца тIехь нахъе реххана, библиотекалде нух кIочана, тIахьал цIалъи инвалидазул, я бикъизе, я бахъизе чIаголъи гьечIел пакъирзабазул ишлъун тана. ГIезегIан халат бахъараб заманалда гьедин букIинеги букIана, жакъаги хутIун руго гьелъул гIаламатал. Нухмалъиялда къанагIат рихьизе щола, гIурусаца абухъе "лица обезображенные интеллектом".\nРеспубликаялъул нухмалъиялде кадраби гIезарулеб къебелъилъун лъугьана спорталъул залал, базаралгун вокзалал, къватI, криминал гIезабулел питомникал. Иргадулав гугариялъул, яги боксалъул чемпионасе бегьулеб гIадаб тахбакI балагьулев вукIунаан МухIамадгIали, цощинав гьев аскаргун ХъахIаб рокъове вачIинадаян. Мунагьал чураяв ГъалбацIовас бицунаан, ТIануси годекIаниб цо херас гьикъун бугила щал гьанже хъулухъазда толел ругел гъора ГIанжиялда абун. РечIчIухъаби толел руго киналгоян шагьаралдаса вачIарас абидал херав гьиманила.\n- Гьии ... къохьол дуниял... энибейищха алъул хIал ккараб? РечIчIухъаби рукIунаан церего бечедал чагIаца жидеего рекIелгъеялъе рагъизе тIамулел гIадамал. КинабгIаги батIияб тIокIлъи гьечIого, гугаризе бергьулес къолесда тIад нухмалъи гьабулеб батани гьеб кколеб бугоха гIалхул замана, иш лъикI рагIуларо, аб роцIцIине сонал къварегIуна... - ян абун буго херас. Гьеб хабар ккун букIун батила гьанжеялдаса I0 соналъ цебе. БитIараб бицани дица гьеб хабар тIубанго гIаданибе биччан букIинчIо.\nДагьаб цебегIан информалатаца кьураб цо цIияб хабар цIалигун ботIронир ххенана церего рагIарал гьадал херасул рагIаби. "Сумма" компаниялъул президент Зиявудин МухIамадовас квержубараб рагъул Fight Nights проумотеразул компаниялъул акциял росанин хъван бугоан. Дица хIисаб гьабуна бачIанагури дов ТIанусиса херас абураб бечедас чвантинир квералги лъун рекIелгъеялъе гIадамал рагъизе тIамулеб замана абун. Хисанагури приоритетал, гьев рагъухъанасейищ бигьа букIинеб жакъа хъулухъ босизе, я рагъухъан гурев, яги гугарухъан гурев Зиявудин МухIамадовсейищ? Жакъа Дагъистаналда кIудияб политикияб асар бугел церехъаби Зиявудин МухIамадовги Сулейман Керимовги руго лъикIаб базовияб профессионалияб лъай щварал чагIи. Зиявудиница МахIахъалаялъул I3 абилеб школаги, МГУялъул экономикияб факультетги лъугIизабуна тIокIлъиялда.\nМиллиардаз долларал данде гьаризе ва халкъазда гьоркьосеб финансовияб политикаялъулъ асар букIине ккани дагьа-макъаб лъаялъ иш гьабуларо. Хасго кIудияб лъугьа-бахъинлъун рикIкIине бегьула Дагъистаналъул рухIияб гIумруялъулъ жакъа бачIараб цIияб, роххалилаб хабар.\nДагъистаналъул муфтий ва устар АхIмадхIажи ГIабдулаевас официалияб къагIидаялъ лъазабуна МахIачхъалаялда аскIоб базе байбихьараб 50 азарго чи жанив унеб цIияб мажгит ва Исламалъул центр базе тIаде босанин Зиявудин МухIамадовас абун. ХIисабалде босараб проекталда рекъон гьениб харж гьабизе ккезе буго миллиардаз гIарац.\nГьеб буго кутакалда бахIарчияб, таваккалаб, жакъа дуниялалда ва метер Аллагьасда цеве бусурманчи кIодо гьавулеб гали буго. Аллагьас гIелмуги, гIакълуги, кантIиги кьейги щивав бусурманчиясе. Абула, аварагасул (с.т.гI.в) хIадис бугин нужеца гIелму тIалаб гьабейин Китаялде щвезегIан унги абураб.\nБусурманчи вукIине ккола камилав, чорхолъ витIарав, къвакIарав, бахIарчияв ва гьелдаго цадахъ гIакъилавги гIалимавги. Жакъа нилъеда Зиявудинидаса бихьулеб баркат буго лъикIаб, жиндир заманалда щвараб профессионалияб лъаялъул хIасил. Гьеб кинабго бихьарал умумуца бахъиладай жакъа цIалдолев васасухъа тIехь нахъе?\nЩакаб жо буго, щай гурелъул кутакалда лъикIаб ва пайдаяб мода унеб буго жамгIияталда жаниб, репетиторал ккун лъимал цIализарулеб. ГIицIго ччорбаца данде гьабулеб жо батана цIакъго дагьаб жо буго. Дунялалъул ва ахираталъул рахъ рекъон ккезе ккани хIажалъулеб букIун буго гIаданлъигун иманги, гIаданиб нахги - халкъалъе баракат жиндаса бахъулеб. Хабар лъикIаб рагIайги.\nЭркенлъи Радиоялъул пикру авторасул пикругун дандеккечIого букIинеги рес буго.


Сентябрь зурул мяйнний, Дагъусттаннал халкьуннал шаэр Расул ХIамзатов увсса кьини МахIачкъалалив Лениннул Комсомолданул паркраву дайдирхьунни «КIяла кьурукьирттал кьинирду» тIисса фестиваль. Ва шаэрнан хасну гьар шинах дувайсса щаллагу дунияллул халкьуннал дянивсса литературалул фестивалли. Гьашинумур зувиллий ххюйлчинмурди.\nМероприятие дайдирхьунни СаллатIнал гьайкалданучIа тIутIив дишаврийну. Республикалул ХIукуматрал вице-премьер Муслим Телякавовлул, махъ лахълай, кIицI лавгунни, Расул ХIамзатов яру мазрай назмурду чичлай ивкIхьурчагу, щалвагу Дагъусттаннал, щалвагу Аьрасатнал арсну хъанахъишиву. Ванал чIурчIав дунни литературалул фестиваль аьрая зана къавхьуминнал аьпалул литературалул мажлис хъанахъишиву.\nХасну ва фестивальданий гьуртту хьун увкIсса хъамаличунал, Аьрасатнал Чичултрал союзрал председатель Николай Ивановлул бувсунни «Кьурукьру» тIисса шеъри, чIярусса шинну ларгун мукьахгу, совет саллатIнал гьунар хъама къабитантIишиву исват буллалисса бушиву. Ихтилатру бунни Дагъусттаннал Чичултрал союзрал вакилтурал ва цайми регионнаяту бувкIсса чичултралгу.\nВара кьини Дагъусттаннал БакIчи Сергей Меликов хIаласса делегациялул Тарки-Таулийсса шаэрнал гьаттай тIутIив дирхьунни.\nДакIнийн бутанну, 2023 шин Аьрасатнаву Расул ХIамзатовлул шин хIисаврай кIицI лагантIишиву, хасъсса хIукмулий Аьрасатнал Президент Владимир Путиннул июль зуруй къулбас дуршиву.\nСледующая публикация 14 Героев России прибыли в Дагестан в рамках акции «Вахта Героев»\nПредыдущая публикация Цашиврувур дусса цурда Ххувшавугу


Г1ЕЛМУЯЛЪЕ КЬУРАБ Г1УМРУ. - 3 Октября 2015 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2015 » Октябрь » 3 » Г1ЕЛМУЯЛЪЕ КЬУРАБ Г1УМРУ.\nГ1ЕЛМУЯЛЪЕ КЬУРАБ Г1УМРУ.\n«Г1елмуялъ инсанасдаса т1алаб гьабула т1олабго г1умру. Нужер к1иго г1умру бук1арабани, гьеб к1иябгоги г1елароан нужее. Г1елмуялъ инсанасдаса т1алаб гьабула к1удияб х1аракат ва х1алуцараб х1асрат-шавкъги». - Гьединал раг1абаздалъун загьир гьабун буго г1елмуялъулги г1адамазулги гьоркьоблъиялъул х1акъалъулъ жиндирго пикру ц1ар раг1арав г1алимчи - физиолог И. П. Павловас.\nХ1акъикъаталдаги руго жиндир к1иго г1умру бук1арабани, к1иябгоги г1елмуялъе кьезе х1адурал г1адамал. Умумуз абухъе, гьединазул чот1ролъ рехсезе мустах1икъай йиго Хунзахъ росулъа Халидова Мисай Расуловна.\nМисай йиго Кавказалда ислам дин т1ибит1изабизе Шамалдаса (Сирия) рач1аразул наслуялъул г1адан. XIII г1асруялъул ахиралда - Х1V г1асруялъул авалалда Дагъистаналде вач1арав Ах1мад аш-Шами рик1к1уна гьезул тухумалъе кьуч лъуравлъун. Тарихиял хъвай-хъваг1аязда рекъон, гьезул умумуз т1оцебе гlyмру гьабулеб бук1ун буго Ругъжаб росулъ, хадур гочун руго Г1ахьалч1ире ва ХVII г1асруялда - Хунзахъе. Гьеб тухумалдаса вук1ана Дагъистаналдаго машгьурав г1алимчи, Г1умаханасул заманалъул къади, гьесул насих1атчи ва г1акълучи, г1емерал г1елмиял асаразулги словаразулги автор Хунзахъа Дибиркъади.\nЛъай кьеялдаса к1вар бугеблъунги пайдаяблъунги кколин тарбия кьейилан абун буго парангазул машгьурав хъвадарухъан Антуан де Сент-Экзюперица. Г1иц1го тарбия бугила инсан куцалеб жо. Лъик1аб хъизамалда тарбия щвана йик1инесей г1алимч1ужуялъе. Гьей ккола щуго сон бараб мехалдаго вабаалъул унтуца эбел-инсудасаги мах1румлъун ятимлъуда хут1арав, хадув т1олабго улкаялъего к1вар бугев, машгьурав чекистлъун вахъарав, Дагъистан Республикаялъул жанисел ишазул министрасул т1оцевесев заместителасул т1адег1анаб хъулухъ чанго соналъ т1убазабурав Хунзахъа Халидов Расулил яс.\nХунздерил росдал к1удияб жамаг1аталда гьоркьоб ц1ик1к1араб къадру-къимат бук1ана, г1умру къокъал рати гурони, т1ок1аб г1айиб ч1вазе бак1 бук1инч1ел гьесул эмен Халидилазул Къурамух1амадилги ва эбел Бахулги.\nМунагьал чураял эбел-инсул рух1алъул рах1ат хвезабулеб иш жиндир напсалдасан лъугьинин х1инкъун т1амуна Расулица т1олабго г1умру. Мисайил г1амал-хасияталъулъги куцана инсуца рак1бац1ц1алъиги, paгlye рит1ухълъиги, г1адамаздехул гурх1ел рах1муги, х1ажатасе кумекалъул квер бегьиги, ц1ик1к1араздехун адабги, г1исиназдехун т1алабги, т1адег1анаб намус-ях1ги, х1алт1уде гъира-шавкъги, лъик1абщиналдехун рек1ел ц1айиги, квешабщиналдехун рокьукълъиги.\nТ1адег1анал хъулухъазда эмен Мах1ачхъалаялда х1алт1улев вук1индал, Мисай ц1алана тахшагьаралда бищунго лъик1аблъун рик1к1унеб № 13 гьоркьохъеб школалда. 1955 соналда ц1ализе лъугьана Ц1адаса Х1амзатил ц1аралда бук1араб Дагъистаналъул руччабазул педагогияб институталде. Гьелдаса хадуб нилъер республикаялда пачалихъияб университет рагьидал, Мисай Халидова лъугьана ц1ияб т1адег1анаб ц1алул идараялъул тарихалъулабгун филологияб факультеталъул студенткалъун.\n1961 соналда университетги лъуг1изабун, гьей х1алт1изе лъугьана доб заманалда бук1араб СССРалъул Г1елмабазул академиялъул Дагъистаналъулаб филиалалъул Ц1адаса Х1амзатил ц1аралда бугеб Тарихалъул, мац1алъул ва адабияталъул институталде. Бащдаб г1асруялдасаги ц1ик1к1ун заманалъ халат бахъараб ва жакъа бет1ерай г1елмияй х1алт1ухъанлъун яхъинег1ан гьоркьоса къот1ун гьеч1еб х1аракатчилъиялъулъ нахъа тана эхеде рахунеб болъодул киналго х1ок1ал: к1удияй лаборант, гьит1инай (1962), к1удияй (1984), аслияй (1999) г1елмияй х1алт1ухъан.\nГьедин анц1-анц1 соназ бак1арана г1алимч1ужуялъ маг1арул халкъалъул к1алзул гьунаралъул асарал, гьезул г1елмияб ц1ех-рех гьабуна, басмаялда бахъун, халкъалъухъе кьеялъулъги лъик1аб х1аракатчилъи бихьизабуна.\nЖиндирго г1елмияб х1аракатчилъи байбихьараб заман рак1алде щвезабун, гьадин бицана жакъа фолклоралъул отделалъул бет1ерай г1елмияй х1алт1ухъанлъун яхъун йигей Мисай Расуловна Халидовалъ.\n- Доб заманалда адабияталъул отделалъе нухмалъи гьабулеб бук1ана к1удияв г1алимчи, г1олилазул насих1атчи, г1амал-хасияталъул рахъалъ мисал босизе мустах1икъав маг1арулав, профессор Шигьабудин Илясович Микаг1иловас. Институталде х1алт1изе лъугьаралдасаго дун жиндирго т1алабалде гъоркье йосана т1оцебе «Авар адабияталъул тарихалъул очерк» хъварав Бакьайич1иса Бадави Мух1амадовас. Х1акъикъаталдаги гьев вук1ана маг1арул адабият унго-унголъунги гъваридго бич1ч1улев ва гьелъие г1елмияб къимат кьезе гьунар бугев чи.\nЧанго раг1и абизе бокьун буго г1олохъанго г1умруялдаса ват1алъарав, мунагьал чураяв Г1алих1ажи Ахлакъовасул х1акъалъулъги. Доб заманалда гьес нухмалъи гьабулеб бук1ана фольклоралда т1ад х1алт1улел г1алимзабазул къокъаялъе. Г1алих1ажияс х1аракат бахъулаан х1алт1удехун жавабчилъиялъул асар нижелъ лъугьинабизе. Живго ц1акъ аваданав, инсан хирияв, кумекалъе х1адурав чи вук1аниги, нижедехун кьвари бихьизабулаан. Цо-цо мехалда лъик1го какулаан отделалда гьоркьоб лъезе босараб нижер г1елмияб х1алт1и. Г1олохъанго рук1индал, доб мехалда нижеда бич1ч1улеб бук1инч1о гьесул щибаб раг1удасан щолеб бугеб кумек. Жакъа, гьев рак1алде щванщинахъе дица, дирго талих1лъун рик1к1уна Г1алих1ажиясда цадахъ х1алт1изе рес ккей. Гьев вук1ана дир кандидатлъиялъулаб диссертациялъул г1елмияв нухмалъулев, гьес редакторлъи гьабуна «Маг1арулазул фольклоралъул г1исинал дидактикиял жанрал» абураб дир т1оцебесеб т1ехьалъеги.\nГьал мухъазул авторасда Мисай Расуловна лъалей йигелдаса лъебергоялдасаги ц1ик1к1ун сон батила. Гьей бац1ц1адаб маг1арул мац1алда к1алъалей йик1иналъ дун х1икмалъизавун вихьидал, цо нухалъ Мисайица гьадин бицана:\n- Шагьаралда г1умру гьабун ругониги, нижер рокъоб кидаго рахьдал мац1 - маг1арул мац1 къадруялда бук1ана. Араб г1асруялъул лъеберабилел соназдаго Дербенталда росдал маг1ишаталъул техникум, Грозныялда Северияб Кавказ краялъул т1адег1анаб коммунистияб росдал маг1ишаталъул школа, Москваялда НКВДялъул Т1адег1анаб школа лъуг1арав, К1удияб\nВат1анияб рагъ байбихьаралдаса ахиралде щвезег1ан Ленинградалда контразведкаялда х1алт1арав, гьелдаса хадубги т1олабго г1умру Мах1ачхъалаялда т1амурав чи вук1аниги, дир эмен киданиги рокъов нижедехун гlypyc мац1алъ к1алъалароан. Шагьаралда г1умру гьабун йигей ясалда гlypyc мац1 лъач1ого хут1иларин абун, инсуца дие насих1ат гьабулаан маг1арул мац1 к1ванаг1ан гъваридго лъазабизе х1аракат бахъейилан.\nГьедин гара-ч1варун ругеб заманалда дица гьелда гьикъана:\n- Мисай Расуловна, институталде х1алт1изе лъугьинег1ан маг1арул фольклоралъулгун дур кинаб гьоркьоблъи бук1араб? - ан.\n- Ц1ик1к1араздасан раг1улаан кицаби, лъай-хъвай бук1ана цо-цо халкъиял биценазулгун, куч1дузулгун, маргьабазулгун. Амма фольклоралъул темаялдасан цониги х1алт1и гьабун бук1инч1о институталда, хадуса - университеталда ц1алулеб мехалдаги.\nДир дипломалъулаб х1алт1иялъулги тема бук1ана «Шолоховасул прозаялъулал асаразул лексика».\nДагъистаналъул литератураялъул рахъалъ дица г1елмияб ц1ех-рех гьабуна лъараг1азул хъвадарухъан Юсуп Гереевасул г1умруялъулги xlaракатчилъиялъулги. Гьанже гьесул ц1ар къанаг1атги рехсолеб гьеч1о. Гьев вук1ана г1ажаибаб къисматалъул чи. Гьавуна 1903 соналда Капур-Гъумухъ росулъ учительлъун х1алт1улев вук1арав латышасул хъизамалда. Эменги хун бесдаллъун хут1идал, гьесул т1алаб гьабуна инсул гьудул - учитель Августин Скрабеца. Хъах1аб гвардиялъулаз ч1вазехъин вук1ун, А. Скрабе муг1рузул росабалъ вахчизе ккедал, Халимбегаулалдаса Арсу Гереевас гьев жиндиего васлъун вачана ва гьесда лъуна хварав вацасул ц1ар. Гьедин Юсуп Арсуевич Гереевас Ишкартиб росулъ яшав гьабулеб бук1индал, гьесда лъик1го лъана лъараг1 мац1, вахъана гьунар бугев хъвадарухъанлъун, СССРалъул Хъвадарухъабазул союзалъул членлъун. Хъвалаан лъараг1 ва гlypyc мац1азда. Хабар гleмерго халалъилелде, гьаниб рехсела Ю. Гереевас лъараг1 мац1алда «Шамил» абураб пьеса хъван бук1ун бугиланги.\n- Лъицаха мун гьеcизаюрай халкъалъул к1алзул гьунаралъул асаразул ц1ех-рехалде гъорлъе лъугьине.\n- Т1оцее х1алт1уде лъугьараб мехалда, темаялъул бицен ккедал, доб мехалда дида цадахъ х1алт1улей йик1арай лезгиязул г1алимч1ужу Фируза Вагьабовалъ абуна дуца фольклоралъул тема т1аса бищейин, хасго маг1арул текстазда т1ад х1алт1улев г1алимчи цониги гьеч1илан. Гьеб суал дандбараб мехалда, Бадави Мух1амадовасги дир пикру бит1араблъун рик1к1ана.\nЖакъа Мисай Расуловна Халидова ккола халкъалъул к1алзул гьунаралъул асаразул ц1ех-рех гьабураб 140-ялдасаги ц1ик1к1ун г1елмияб макъалаялъул автор. 1973 соналда ц1унана «Маг1арулазул фольклоралъул г1исинал дидактикиял жанрал» абураб темаялда филологиял г1елмабазул кандидатасул ц1аралъе диссертация. 1997 соналда докторлъиялъул диссертация ц1унана «Дагъистаналъул халкъазул мифологияб ва тарихияб эпос» абураб темаялдасан. К1иябгоги диссертациялъул кьуч1алда хъварал г1елмиял т1ахьал басмаялда рахъана. Гьелъ х1адур гьарун къват1ире риччана «Маг1арулазул халкъияб к1алзул гьунаралъул асарал» (2004) ва «Дагъистаналъул халкъалъул фольклоралда Кавказалъулаб рагъ» (2013) абурал т1ахьал. Данде гьабуна «Кавказалъулаб рагъул х1акъалъулъ Дагъистаналъул халкъазул биценал» абураб мажмуг1. Сиражудин Х1айбулаевичасда цадахъ х1адур гьабуна «Халкъалъул хазина» абураб т1ехь, Г1. Г1абдурах1мановасда цадахъ гlyц1араб «Аваразул халкъиял маргьаби» абураб т1ехь бахъана 1990 соналда маг1арул мац1алда ва 2003 соналда Анкараялда турказул мац1алдаги.\nМисай Халидовалъ жиндирго бут1а лъуна 2006 соналда Мах1ачхъалаялда къват1ибе биччараб «К1удияб Ват1анияб рагъул х1акъалъулъ Дагъистаналъул халкъазул фольклор абураб» мажмуг1 г1уц1иялъулъги. Бит1ахъе рек1елъ гъаргъар базабула рагъде вас т1овит1арай эбелалъул ургьисан угьараб бух1араб х1ухьеллъун лъугьарал гьадинал раг1аби гьеб т1ехьалдаса ц1алидал:\nГ1орал угьдич1одай, къудратав Аллагъ,\nКъолъик1, эбелилан, квер босулелъул.\nМуг1рул г1одич1одай, г1азизав Аллагь,\nГ1одилей дунги тун, мун унеб мехалъ.\nИсана нилъер т1олабго улкаялъ к1одо гьабулеб бугелъул фашистазулаб Германиялда т1ад К1удияб Бергьенлъи босаралдаса 70 сон т1убай, гьаб макъалаялде т1убанго босизе мустах1икъаблъун бихьана Мисайица жиндирго инсуца-Халидов Расулица бицаралдаса 1994 соналда хъвараб «Чадил къимат» абураб хабар:\n«1942 абилеб соналъул февралалда дун ккана Ленинградская областалъул Мурзинка абулеб поселокалде. Рукъалъ дун вук1ана цо инженерасухъ. Гьесул йик1ана ч1ужуги, к1иго гьит1инал, жеги школалде рачинч1ел ясалги.\nЦо къоялъ къват1иве арав гьев инженер к1иго-лъабго къоялъ рокъове вач1инч1о. Дица гъесул ч1ужуялда гьикъана рос киве аравилан. Гьелъ абуна чанаве ун вугилан. Гъелъул маг1на кколаан ч1ван хут1арал чуязул гьан балагьизе анилан абураб жо. Ункъабилеб къоялъ вач1ана гьев рокъове. Гьеб сордоялъ гьез дун кваназе цадахъ г1одов ч1езе axlaнa. Столалда бугоан бежараб чол гьан. Дицаги дирго бечелъи цебе бахъана: к1ияйго ясалъе кьуна цо-цо чакаралъул къот1и ва бакъвараб чадил кесек столалда лъуна.\nЧ1ужуги росги цоцахъ ралагьана ва гьезул бадибе маг1у к1анц1ана. Дица щиб ккарабилан гьикъараб мехалъ, инженерасул ч1ужуялъ бицана: «Нижер лъай-хъвай ккана политехническияб институталда цадахъ ц1алулеб мехалъ. Нижеда хъизан-рукъ гьабизе рак1алде ккана, амма доб мехалда жеги студенталлъун рук1индал, нижер рес бук1инч1о бертин гьабизе. Нижеца къот1и гьабун бук1ана, анц1го соналдасан бертинги гьабун, юбилей т1обит1изе. Жакъа буго нижер цадахъ анц1го сон т1убалеб къо. Доб мехалъ дида кидаго рак1алде кколароан юбилей гьадин т1обит1илилан.\nУнго, цо г1орц1изег1ан ч1ег1ераб чед кваналеб къо бач1инародай!» -ян абуна гьелъ, бадиса маг1уги бац1ц1унаго».\nМисай Расуловнаялъул г1елмиял ц1ех-рехазулги ц1ик1к1араб бут1а буго, РАНалъул ДНЦялъул Ц1адаса Х1амзатил ц1аралда бугеб ИИЯЛалъул х1алт1ухъабаз х1адур гьабун, 1991 соналда Москваялда «Г1елму» издательствоялъ къват1ибе биччараб «Дагъистаналъул халкъазул г1адатазулаб фольклор» абураб т1ехьалдаги. 1995 соналда гьеб мустах1икълъана Дагъистан Республикаялъул Пачалихъияб премиялъе. Гьедин М. Халидоваги яхъана гьеб премиялъул лауреатлъун.\n- Мисай Расуловна нижер коллективалда гьоркьой бищунго х1аракатай, кинаб проекталда т1ад х1алт1улел ругониги, гьеб раг1алде бахъинабиялъе г1оло жигарги жанги кьолей г1елмияй х1алт1ухъан йиго, - ян бицана М. Халидовалъул х1акъалъулъ РАНалъул ДНЦялъул Мац1алъул, адабияталъул ва этнографиялъул институталъул директор, филологиял г1елмабазул доктор, профессор Мух1амад Ибрагьимович Мух1амадовас. - Гьаб ахираб заманалда нижер институталда аслияблъун ва ц1ик1к1араб к1вар бугеблъун лъугьун буго «Дагъистаналъул халкъазул фольклоралъул памятникал» абураб г1аммаб ц1аралда гъоркь 20 том къват1ибе биччаялъул проект. 2012 соналда Москваялда «Г1елму» издательствоялъ къват1ибе биччараб, «Мифологияб проза» абураб 1V том басмаялда бахъизе х1адур гьабиялъул жавабчилъи жиндего т1аде босун бук1ана фольклоралъул отделалъул бет1ерай г1елмияй х1алт1ухъан Мисай Расуловна Халидовалъ. Х1алт1улей йиго цогидал томал х1адур гьариялда т1адги. Гьелъ жигараб г1ахьаллъи гьабула институталъул г1елмияб г1умруялъулъги. Гьей йиго г1елмияб советалъул член ва институталда цебе бугеб диссертационнияб советалъул членги. Дагъистаналъул фольклоралда ва адабияталда хурхарал масъалабазул бицине т1орит1улел т1олгороссиялъулал, регионалиял ва республикаялъулал г1елмиял конференциязда, симпозиумазда ва сессиязда г1ахьаллъула ва гьений к1алъазе яхъуна.\nИнституталъул директорас Мисай Расуловнаялъул х1акъалъул бицаралдасан бич1ч1улеб бук1ана халкъалъул к1алзул гьунаралъул асарал рак1аризе гьей щвеч1ей маг1арул росу къанаг1атги хут1ун гьеч1еблъи ва гьединаб к1вах1 гьеч1еб х1алт1удалъун гьей г1алимч1ужуялъ г1емерал халкъиял асарал, халкъалъул к1алдир ругьунал биценал т1убанго т1аг1иналдаса хвасар гьарун, халкъалъухъе нахъруссинарун ругеблъи.\nХунзахъа г1алимч1ужуялъул гleмерсоназулаб х1аракатчилъиялъе къимат кьун, гьей чанц1улго мустах1икълъана РАНалъул ДНЦялъул президиумалъул рахъалдасан баркалабазе, сайгъатазе ва Х1урматалъул грамотабазе, гьединго Россиялъул г1елмабазул академиялъул Х1урматалъул грамотаялъеги. Гьелъие кьуна «Дагъистан Республикаялъул г1елмуялъул мустах1икъай х1алт1ухъан» абураб къадруяб ц1арги.\nМисай Халидова йиго к1иго лъимадул эбел. Яс Г1умарова Динара Зубаировна х1алт1улей йиго республикаялъул Противочумная станциялда тохтурлъун. Гьелъие щвана «Дагъистан Республикаялъул мустах1икъай тохтур» абураб х1урматияб ц1ар.\nВас Г1умаров Камил ккола биологиял г1елмабазул доктор, профессор. Х1алт1улев вуго Россиялъул г1елмабазул академиялъул Дагъистаналъулаб г1елмияб централъул Прикаспийский биологиялъулал сурсатазул институталда х1айваназулаб экологиялъул лабораториялъул заведующийлъун.\nМисайица лъималазе кинаб тарбия кьун бугебали бихьизабула, рехсараб институталъул директорасул заместительлъун чанго соналъ х1алт1арав Камил Зубаировичас, гьеб «кабинеталъулаб» хъулухъалдаса инкарги гьабун, лабораториялда «ч1агояб» х1алт1уде машгъуллъи т1аса бищун бук1иналъ.\nГьаниб ахиралдаги рехсеч1ого г1еларо нилъер гьаб макъалаялъул багьадур Хунзахъа Халидов Расулил яс Мисайил бугеблъи спортивияб гимнастикаялъул рахъалъ к1иабилеб разряд ва г1олохъанаб мехалъ лъедеялъулъги лъик1ал х1асилал рихьизарулел рук1араблъи.\nПросмотров: 2253 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 5.0/1


"Карьеристасул как" абун цо кечI букIана Расул ХIамзатовасул. "Цо чинхъани чунтби цIолеб хъулухъ кье, Аллагь, хъулухъ кье ..." - ян. КIалалъ батIияб абуниги, рекIеца гьеб как такрар гьабуларев чи дагь ватилин ккола цо-цо мехалда жакъа Дагъистаналда лъугьа-бахъунелъухъ балагьун.\nКиналго лъугьун руго хъулухъазда хадур. Щиб жоха кколеб гьеб хъулухъ? Нилъер улка Россиялда "хъулухъ" абураб рагIиялъ цебе бачIинабула гIорцIараб гьумер, тахбакI, машина, кабинет, курортазда бакI, гIамал кIудияв, гIадамал хIаларев чи. Гьеб чIобогояб бакIалда бижараб пикру гуреблъиги нилъее хIакъаб жо буго.\nГьедин букIун, бихьун, рагIун, гIумруялъулъ дандчIван щулалъана нилъер пикрабалъ ва ботIролъ гьеб образги. "Хъулухъ ва хъулухъчи" абурал рагIаби рагIарабго. Чан чиясдаха цеве тIамулев ватилев гьел рагIабаца хIалакъаб гьумералъул, тIеренаб лагаялъул, гIадамазул мурад киндай тIубалаян данде вортулев вакъва-къосарав чи?\nЛъиданиги ватуларо, щай гурелъул гьединав чи вукIунаро тахбакIазда ва хъулухъазда. ХIалакъав вукIинеги рес буго, гIаламалда гурIхарав чи цIакъ къанагIатго гурони ватуларо. Амма жибго рагIул магIнаялъухъ балагьун гьедин букIине кколаан - хъулухъ тIубалев, гIадамазе хъулухъ гьабулев чиха. РагIи цо кколеб буго, цеве тIамулев чи тIуванго гIаксияв вуго. Цебехун абухъе гьедин букIунха гьеб гIумруялъулъ.\nГьединлъидалин киналго лъугьун ругел гьел тахбакIал ралагьизеги. Хур бекьиялдасаги, бокь бахъиялдаги лакайдул тахбакIидаги вукIун "алеее " - ян телефоналъ кIалъай бигьаяб букIунха. ТIаде жоялъе "дуе чайищ, кофейищ, Пулан Пуланович" - ан кIалтIа хьимхьидулей секретаршаги йигониги гурхIунищха бокьилареб эб хъулухъ?\nГьел секретаршабиги цо-цоязул Европаялъухъего мини юбкабалъ рукIуна, гьанже цо-цо хиджаб ретIаралги раккана. ШаргIалъул нухда къагьва-чай босулел чиновниказе. Гьел рокьиларищха гIолохъанчиясе, масала салигун цементги жубазабун бетон багъариялдаса? Хасго бакъги багIарун бугони.\nБухгалтергун кассиралги рачIуна духъе цо щавараб бакI лъалареб гIарац бугIизе, "гьадинги, гьадинги гьабуни лъикI букIинарищ?"- ан дур дагIба букIине ресго гьечIел суалалги росун. "БегьунгутIини гьелъул щибха букIинеб, амма законалда данде кколареб жо нилъеца гьабизе бегьуларо"- янги абун хъурщиялъубе реххула дуца тIогьилал кагътазул "кирпич". ГьадигIанго гьадин рекъон гьечIоян бакъанида как базеги уна мун, цо гIадамазда лъикI вихьулеб гIадаб бакIалдаги эхетун. Кин доб букIараб:\nРокъоб как баларев Гогол ГIалица\nГамидаги вахун жамагIат бала...- ян абухъего.\nБан бахъилелде ватцапалда ва фейсбукалда Дагъистанги сверула дур гьеб какалъ. ГIаламалъухъе гьеб щола, Аллагьасухъе щун батин захIматаб суал буго. "Ма ша Аллагь" бачунел диналъул вацалги рукIуна, дуе лайкал лъолезул къадарги чанго азаргоялде бахуна.\nГьадигIанго гьадин рекъон букIинарин дуца цо такъия лъурав чиясухъе пресс гIурччинал кагъталги ругIула садакъаялъе. Гьесги дуе боцIи гIемерлъагиян дугIа гьабула, гьаб мискинхалкъалъул гIарацги бикъуге, ришватги, цIогьги ахир къиямисеб къоялъ дуца Аллагьасда цебе жаваб кьезе кколеб иш бугин абизе кколеб бакIалда.\nБалъго хIакимзабазе гьединаб вагIза гьабулищ дида лъаларо, амма рагьун ришват босуге ва бюджет бикъугеян гьабулеб вагIза дида рагIичIо. ГурхIунищха лъугьинарел гIадамал хъулухъазда хадур гьеб кинабго бихьун хадур? Гьелдаса инкарги гьабун Аллагьасул нух кквезе ккани хIажалъула кутакалда щулияб иманги, роцIцIараб гIакълуги, чохьолгун чорхол тIалаб къезабун бажарулеб къуватгун, ияхIги. Гьеб мукъсанлъиялъ лъугьун буго жакъа нилъеда гьоркьоб гIумруялъул магIналъун хъулухъ.\nКакил шурутIал кIалалъ рукIине кколел рехсаниги, гIемерисезул ракIал жеги руго беццго, гьезулъ камиллъулеб гьечIо диналъул лъабго аслу: иманги, исламги, ихIсанги. Гьеб лъабабго гьечIебгIан заманалда кIалалъ как базе буго Аллагьасе - дун витIун вачеян, ракIалъ - хъулухъалъе, "цо чинхъани чванта цIолеб хъулухъ кье, Аллагь, хъулухъ кье..." - ян. Алагьас канлъиги кантIиги кьейги бусурбабазе, хабаралги лъикIал рагIайги.


ЗАНКИЕВАЗУЛ Г1УМРУЯЛЪУЛ НУХ.\nАлмахъалдаса Баг1арал партизанал Байбулатов Занки ва Гъубаханов Тавсултанги 26.07.1934 соналъ тушманасул рек1к1аб гуллидалъун къадаралде щвана.\nМусаев Насрулаца бицана, Алмахъ росулъ Имам Шамилицаги абун гъазияллъун рахъун хварал бусурбаби рукъизе 1845 соналъ рагьараб бугин Зиярат хабал. Гьеб хабалалъ вукъана Байбулатов Занки ва Гъубаханов Тавсултан.\n2005 соналъ Занкиевазул тухумалъул г1олохъабаца Алмахъ росулъеги ун гьеб хобалда лъуна ц1ияб зани, ва ц1акъ берцин гьабун къач1ана гьеб хоб.\nБайбулатов Занкил анкьго лъималазул ургъелги т1алаб-агъазги, киналъулго жавабчилъиги т1аде ккана гьесул лъади, мунагьал чураяй Сайгибатиде. Гьей йик1ана Т1адег1анав Аллагьасул х1укмуялде г1ажаибго берцинаб сабру бугей, таваккалай, бахъараб хвалчен г1адай, г1адан. Лъидего г1арз бахъич1ого, гьеч1еб, бак1алдасан кумек балагьич1ого, гьелъ ахиралде швезег1ан жиндирго т1олабго г1умру сайгъат гьабуна лъимал г1умруялде рахъинариялъе. Бохдузда рахъун ч1аралдаса нахъеян абухъего, лъималги бажарулеб кумек гьабизе эбелалъул хьолбохъ ч1олел рук1ана. Эбелалъ кинабго рахъалъ х1аракат бахъулеб бук1ана лъималазе лъик1аб тарбия кьезе, гьел зах1маталде ругьун гьаризе, г1ет1 т1ун щвараб хинк1ил къимат гьабизе. Лъималги голел рук1ана эбелалъухъ г1енеккун, гьелъ малъараб гьабун, берцинаб г1амал-хасият бугеллъун. Кинабго льик1 унеб бугилан ккараб мехалъ, байбихьана К1удияб Ват1анияб рагъ. Нахъег1анав тушманасдаса эбелаб Ват1ан ц1унун рагъизе ана Сайгибатил к1иго вас-Маккашарип ва Мух1амад Занкиевал. Гьел кидагоялъе кьалул байданалда хут1ана. Гьелдаги эбелалъ сабураб таваккал гьабуна. Рагьул ва хадусел соназ колхозалда х1алт1ун щибго щолеб бук1инч1олъиялъ, Сайгибат росдал школалде техничкалъул х1алт1изе лъугьана. Гьенисан щолеб дагьабго бугониги, щагьи-копекалъги зах1матаб г1умруялда рукъи базе кумек гьабулаан\nНиж г1умруялде рахъизелъун, эбелалда бихьизе камун г1акъуба-къварилъи хут1ич1илан бицана Г1ибадулаца, хабар-к1алалда рук1аго. Дагь-дагьккун сахлъана рагъалъги ракъдаллъи-ракъиялъги лъу-рал зах1матал ругънал. К1удиял г1уна васалги цо йигей ясги. Г1адат х1исабалда, хъизаналда лъай-махщелалде, г1умруялъул хисабасиялде к1удияздасан байбихьулелъул, Занкиевазе гьеб бат1айиса ккана. Инсул ц1ар лъурав, бищунго гьит1инав Занкица 1957 соналъ Ха-савюрталъул школа механизация (гьедин абулаан цебе), гьанжесеб ПТУ лъуг1изабуна. Къаде колхозалъул хурзабахъ тракторалдаги х1алт1ун, къаси ц1ализеги хьвадун, лъуг1изабуна гьоркьохъеб школа.\nКиг1анго рокъосан хъизаналъул т1алаб гьабизе зах1мат бук1аниги, х1алт1иги тун, ц1алун лъуг1изабуна Буйнахъскиялъул механикияб техникум. Занки лъеберго соналъ х1алт1ана Ленинаул росдал «Гьудуллъи» колхозалда бет1ерав инженерлъун, т1уразаруна цогидалги жавабиял х1алт1аби. Занкил к1удияв вац Г1ибадулацаги, 1958 соналъ Буйнахъскиялъул СПТУги лъуг1изабун, г1агараб колхозалда трактористлъун х1алт1изе байбихьана.\nАраб г1асруялъул 60-80 соназул гьоркьоблъиялда нилъер республикаялда г1ат1идго т1ибит1ун бук1ана, мехзвенабиги г1уц1ун, ц1оросаролъил т1адег1анаб бач1ин г1езабиялъул соцкъец.\nГьеб къецалъе ишалъулаб жавабги гьабун, нилъер рай-оналда мехзвеноги г1уц1ун, т1оцебесеб нухалъ ц1ияб х1алт1иялде таваккалаб гали т1амурав чи ккола «Гьудуллъи» колхозалъул механизатор Занкиев Г1ибадула. Щибаб соналъ лъалъалареб ракьалда ц1оросаролъил бач1ин г1езабулаго, зах1маталъул т1адег1анал х1асилал щолел рук1ана гьесул мехзвеноялъе. Гъол соназ Г1ибадулал х1алт1ул лъик1ал х1асилазулги х1ал-бихьиялъулги х1акъалъулъ г1емераб хъвана, бицана ва бихьизабуна. 1967 соналъ къват1ибе биччараб, мунагьал чураяв Г1абдурах1ман Данияловасул "Муг1рузул улкаялъул х1акъалъулъ пикраби" ("Мысли о стране гор") абураб т1ехьалдаги бицен гьабулеб буго П. Занкиевасул мехзвеноялъул хакъалъулъ.\nЛъалъалареб ракьалъул щибаб гектаралдаса ц1оросаролъил 46,5 центнер бак1аранилан хъвалеб буго гьеб т1ехьалда. 1977 соналъ к1иго чиясдасан г1уц1араб гьеб мехзвеноялъ 115 гаялда г1езабун буго ц1оросаролъ ва щибалдаса бак1арун буго 36 центнер. Лъалъалареб ракь бук1ин х1исабалде босани, бач1иналъул х1асилал ц1акъго т1адег1анал руго.\nГ1ибадулал гемераб г1ет1 т1ун, зах1мат баччун гьабураб х1алт1и к1одо гьабун буго къиматал сайигъатаздалъун, г1арцулал шапакъатаздалъун ва г1емерал орден-медалаздалъун. Гьев ккола ДАССРалъул мустах1икъав механизатор, гьесие щвана «Х1урматалъул г1аламат» орден, цойги г1емерал шапакъатал, гьев ккола ВДНХялъул г1ахьалчи.\nРасул Идрисовасул «Салатавия -дир ч1ух1и» абураб т1ахьида (Мах1ачхъала, 2005 с., гь.247) хъвалеб буго к1удияб х1урмат гьабун рехсон Гъубахан Тавсултановасул бах1арчияб зах1маталъул х1акъалъулъ:\n-Щибаб соналъ, гьоркьохъеб х1исабалда, цоги мухь малъич1ого, ц1оросаролъил гьесие щолеб бук1араб къадар 6-7 тоннаялде бахунаан. Пенсиялде араб мехалъин абуни, колхозалъул правлениялъ гьесие ч1обого живго х1алт1улев вук1араб «Белорусь» трактор кьун буго. Г1ибадуладаса к1удияв вац Г1али механизаторазул кьерде вач1ана лъималазул эменлъунги вахъараб, г1умруялъул ц1ик1к1араб ригьалде вахараб мехалъ.\nГьедин бугониги, гьес бач1инахъего бихьизабуна техникаялде жиндирго бугеб рокьиги, бажариги. Г1адада гуро маг1ишаталъе т1оцебе трактор-бульдозер бач1араб мехалъ гьелда х1алт1изе Г1алиде божилъи гьабураб.\nКъогоялдасаги ц1ик1к1араб соналъ гьевги х1алт1ана техникаялда. Г1али вуго г1одосаго как-диналда т1ад, борхана х1ежги.\nДица гьаниб къокъгохъван таниги, гьез гьабураб х1алт1ул роцен ц1акъго к1удияб буго. Байбулатов Занкилги Сайгибатилги наслуялъул г1уна 162 чи. Гьезул 22 чи ккола механизаторал, шофёрал. Гьел руго росулъ ц1акъ лъик1 г1адамазе жал рокьулел, бихьинчиял, росуцоял разиял, ккаралъуре рахъунел бах1арчиял г1адамал.\nЦо-цоял бат1ияб х1алт1и-ишалда ругониги, гьезда киназдаго лъала техника х1алт1изабизе. Пенсиялда ругезул наслу жакъаги колхозалда х1алт1улеб буго. Цебеги «Гьудуллъи» колхоз бук1ана Дагьистаналдаго машгьурал ва лъик1аб ц1ар бугел маг1и-шатазул цояб.\nЖакъаги гьеб саламатаб ч1аголъиялда буго. Гьеб гьединаб ч1аголъиялда хут1и-ялъулъ бергьун к1удияб ва мустахикъаб бут1а буго механизаторал Занкиевазул.\nГьединаб буго муг1рузул уякаялда Советияб власть бергьиналъул къеркьохъан, Баг1арав партизан Байбулатов Занкилги, Сайгибатилги хъизаналъул г1умруги къисматги.\nМ-камил ЛАХ1ИТОВ, Калининаул


Дунялалда тIад цохIо Унсоколо гурони гьечIеб махщалие ГъазимухIамадица ХIамзат ругьун гьавуна васас ичIго сон баралдаса нахъе. Цинги 17 сон байдал гьес гьев тIамуна жиндиего экзамен кьезеги. Гьелъие гIоло ХIамзатица жинцаго гьабуна гIанса, хадуб гьелда тIад рекьана мельхиоралъул накъищал. Васасул махщалида ракI рекъараблъи инсуца загьир гьабуна каранда хасаб гIаламат баялдалъун. Гьеб букIана лълъарал кесекалда тIад ишанги кьабун гьабураб значок.\nДГУялда цIали лъугIун хадув ХIамзат ГъазимухIамадов цин райкомалда хIалтIана. Гьенисан гьев ана Унсоколо художествоялъулаб фабрикаялде гьелъул директорлъун. Банкротлъиялде ккараб гьеб тIубанго къан хутIиялдаса хвасар гьабизе байбихьидал, хIалтIухъабазул цIаралдасан Москваялде Горбачевасухъе анонимкагицин хъван батана ХIамзат ГъазимухIамадов партиялъул функционер вугилан.\nГьедин жакъа къоялде ХIамзат вахана Россиялъул халкъияв художник абураб даражаялде. Амма цIалун гьесие щвараб лъай филологияб буго (ДГУ). Хадувго вахъана философиял гIелмабазул кандидатлъунги, Россиялъул экологиялъул академиялъул член-корреспондентлъунги (улкаялъул вузазе экологияб культураялъул рахъалъ пособиегицин хъвана гьес).\nГIезегIан соназ ХIамзат ГъазимухIамадов хIалтIана туризмалъулгун халкъиял махщелазул министерствоялдаги. Гьев ккола МахIач ДахIадаевасул цIаралда бугеб фондалъул президентги, жеги рикIкIен гIемерал ишазул нухмалъулевги.\nГьеб киналдаго тIасан ХIамзатица нижее бицана гьадинаб хабар:\nНижер тухумалъул чагIи яргъил устарзаби рукIун руго. Надир-шагьасда данде рахъарал гIадамазе хвалчабигун хунжрул гьез гьарунилан бицуна. Амма гьаб цIулада ишан кьабиялде кин гьел машгъуллъаралали лъалароха.\nДир кIудияв эмен МухIамадгIалиги, гьесул бесдал вацги, цойги гIагарав чи - Унсоколоса МухIамад Мусаевгун цадахъ унел рукIун руго Америкаялде. Цо нухалъ гьениса тIадруссун рачIунаго, Англиялде ккун руго гьел. Гьеб мехалда нух бихьизабуралъухъ кодоб букIараб къайиги цо лордасе кьун, Санкт-Петербургалде рачIун руго. Амма гьенирги туснахъалда лъун руго гьел, кодоса ярагъги бахъун. Доб мехалда гьенив цIалулев вукIарав МахIач ДахIададаевас полициялде гIарзаги хъван, къватIире риччазарун, хIалалъ гIебеде рачIун руго нижер кIудияв эменги жеги кIигоявги.\nГьедин кутакалда божилъи лъугьун букIун буго нижер чагIаздаги МахIач ДахIадаевасдаги гьоркьоб. ГIагарлъиялъухъцин течIого, жиндирго вас ГIадилгерейги Буйнакскиялда ругел нижер чагIазухъе кьун вукIун вуго хьихьизе. Жиндие щибниги ккани, гьесул миллат гьабеян тIадкъанги букIун буго гьезда.\nПалхIасил, нижер кIудияв инсудасаги цере Америкаялде арал ансалги рукIун руго.\nТIоцеве гьезие Америкаялде нух рагьарав чи Унсоколоса Юсупов МухIамад вугин абулаха. Чавчавадзел адъютантлъунги вукIун вуго гьев.\nЖеги самолёталцин гьечIеб заманалда, океан къотIун кингIаги гьел унел рукIаралалиха. Амма цоцIул ингун, лъикIаб даран ккун, гьелъ ракI бан буго гьезул хаду-хадурги Америкаялде ине. ХIадурараб къайи гуребги, добаго гьеб гьабизе цадахъ къайиги унаанила гьез. Америкаялъулазе рокьулел рукIун руго гIунсби, трубкаби (хъалиян жаниб лъолеб). Кавказалъулгун гIурусазул рагъул заманалда бищунго махщалида трубкаби – мундштукал - гьарулел чагIилъун ансадерил устарзаби рикIкIунел рукIун руго Кавказалда. Гьез гьел гьарулаан чIегIераб зазил кьибилалъул (гьелъул биццалъиги чорхое зарал гьечIолъиги хIисабалдеги босун). «Держи дерево» ян абула гьелда гIурусалъ. Гьанжени берцинлъиялъе киб бугониги лъезе, яги сайгъат гьабизе гьеб куракул цIулалги гьабула.\nТIоцере росулъе Америкаялдаса дараби росун вачIарав чи нижер кIудияв эмен вукIун вуго. Щиб унтун аскIоре рачIаниги, росуцоязе рикьулаанила гьес гьел. Дараби жанир цIунулел рукIараб берцинаб цIулал гъутухъ хадуб дир инсуе щвана.\nАмерикаялдаса рачIарал кIигониги кIулал рукIана нижер нуцIида ран. Гилавкул кIулалин абулаан гьезда (гилавка – цо кило). Гьединго дораса рачIун рукIана инструментал, гIащтIи, гъецI. Гьанже нахъалъагIанги цIунун рукIана гьел.\nГуржиялъе ярмаркаялдеги гIемер хьвадулев вукIун вуго кIудияв эмен.\nАхирисеб нухалда гьедин сапаралдаса тIадруссун рачIунелъул, кIудияв эменги гьесул вацги Буйнакскиялда гьоболасухъ чIола сордо базе. ЦIадул унтуца унтун ватула гьев. Цинги гьесдасан гьебги бахун, кIиялго хола.\nГьедин - 12 сон барав чи - бесдалъула дир эмен.\nКIудияв инсуда цадахъ Америкаялде унев бесдал вацасда цIар ХIожол МахIамадилан абулеб букIун буго. Ингилис мацIги лъалаанила гьесда. Америкаялда анлъго моцIниги бан буго гьез. Гьенире гурелги Франциялдеги, югалъулаб Африкаялдеги, цогидал бакIаздеги щолел рукIун руго гьел.\nМастерскаялгун тукабиги рагьун Америкаялда ансадерил букIараб гIумруялъул хIакъалъулъ Дмитрий Труновас хъвалеб буго «Дагестанские умельцы» абураб тIехьалда.\nХъалиян цIалеб букIинчIониги, ансадерил устарзаби гIадамал гIемерал бакIазде унел рукIун руго тIад ретIун чергес-чухъабигун, кIалдир ккун муншдукалгун. Жидерго къайиялъе реклама гьабизеха. Гьедин цо нухалда паркалда тира-сверулев вукIарав цо устарасухъа мундштук хапун ун буго хIориниб лъедолеб букIараб крокодилалъ. Релъанхъизе лъугьун руго америкаялъулалги. Гьеб мехалда цо параялда жанив кIанцIун гьелда хадувгун, крокодил рекIеда батилалде бахъун гьелъул кIалдиса мундштукгун, унсоколосев хIориниса къватIиве кIанцIун вачIун вуго. ГьакIкIан хутIун америкаялъулалги рукIун руго. Труновас хъвалеб буго гьедин.\nНижер кIудияв инсуда цадахъ вукIарав цояв – ХIамзат абурав чи – Америкаялдаго чIун вуго чIужуги ячун. Рокъоре тIаруссунелъул, дир кIудияв инсухъ жиндирго эбелалъе долларазул пачка битIун буго гьес. Гьелъ гьел гIемер мехалъ цIунунги рукIун руго. Амма нахъа цояз гьелда малъун бугоан долларазда цIа лъикI рекIунин, гьел цIадар лъезе кколилан. Гьединищали лъаларо, амма кир ралагьаниги, гIагарлъиялда ратун гьечIоан гьел.\nСталинил заманалдаго курортал ругел шагьаразда рагьулел рукIун руго халкъияб махщалил артелал. Гьедин КIудияб ВатIанияб рагъ байбихьилалда цересел соназда дир эмен вукIана Кисловодскиялда рагьараб артелалъул филиалалъул заведующийлъун. Цинги гьенисанго рагъдеги ун вуго жиндиего бокьун (лъеберилъе санал рахарав чи – авт.). ГIорхъаби цIунулезул ротаялъул замполитлъун вукIун вуго гьев.\nДир эмен ккола Буйнакскиялда букIараб кооператив тIоцере лъугIарал гIолохъабазул цояв. Колхозазе бухгалтерал хIадурулел рукIун руго гьенир.\nЦин ревизорлъунги хIалтIун, хадув витIун вуго гьев Кисловодскиялде гьеб филиалалъул заведующийлъун. Буйнакскиялде цIализе инегIан, живгоги гьенив хIалтIулев вукIаравха эмен. КIи-кIи, лъаб-лъаб моцIица иргадал ритIулаанила Кисловодскиялде ансадерил устарзаби. Гьедин гIагарал чагIаз цадахъ вачунев вукIун вуго гьитIинаб мехалда дир эмен.\nКурорталда хIухьбахъулел чагIазе цIакъ асар гьабулеб букIун буго ансадерил тIагIалабаз. ТIубанго росичIониги, прокаталъегIаги росулел рукIун руго гьез гьел. Масала, доб мехалда букIун буго гIунсби кодор кколеб мода.\nРагъдаса хадув эмен хIалтIана социалияб рахъалъ халкъ хьезабиялъул идараялда. Рагъда чIваралниги, араб бакI лъачIого тIагIаралниги киналго гIадамазул хъизаназе (районалда) гьес чIезабуна пенсия. Гьанжегицин лъаларо цо-цо чагIазда гъоб заманалда гъос гIадин тIадкIалъазе бажарулареб куцалда, гъалатIал гьечIого гIарзаби хъвазе. Нижер чагIаз абулаан гIарза хъвазе къваригIани, ГъазимухIамадида аскIоре айин, гIарза къабуллъулев чи дов вугилан.\nХIажатаб документалда хадув бокьараб архивалдеги ваккулаан гьев. Гьединго гIезегIан гIадамаз абуна дида нужер инсуца Къуръан малъарал чагIи ругила жал.\nПенсиялде ине щуго сон хутIидал, эмен нахъе ана ансадерил тIагIалабазул фабрикаялъул нухмалъиялдаса. Цо чияс абун буго дуца фабрика гIодоб ккезабулеб бугилан, гьедин батани, дуца бахъинабеха янги абун рокъове вачIана гьев. Щуго соналда жаниб инсуца фабрикаялда гьабураб хIалтIул бицун хIалкIоларо.\nНижер киналго вацалги хIалтIана гьенир.\nЦIализе ритIулеб мехалда гIагарал чагIи чIана цIали къваригIинарила гьал лъималазе, фабрикаялда хIалтIизе тIамейила гьел. БитIараб бицани, гьениб нижее кутакалда лъикIаб гIарацги щолаан. Амма инсуца гьесие жаваб кьуна лъай гьечIев чиясул лъавукълъи букIунила гъобаги. Гьес абулаан лъабго жо тIубазе кколила чияс дунялалъул рокъоб - лъайги, динги, махщелги.\nАхирал къоял тIаде щвезегIан, I2 соналъ, райкиносеталъул бетIерав бухгалтерлъун хIалтIана эмен. ЛъикIав специалист вукIиналъ, «ГъазимухIамад, рокъов гIодов вукIунгицин гьабизе бегьила дуца гьеб бухгалтерлъи» ян абулаан директорас гьесда. Командировкаялъ араб бакIалда инфарктги ккун хвана гьев.\nДица абула инсул халкъияб академия лъугIизабунин дица. Гьеле гьелъул буго дие бищунго кIвар.\nИскусство эклектикаялде сверизаби\nХас гьабун цIалун щвараб художественнияб лъай гьечIониги, дун ккола Дагъистаналда вугев Россиялъул халкъияв цохIо художник. ЦIалун художникаллъун рахъарал чагIаз зарал гьабуна искусствоялъе. Ай, цогидал художниказухъего хIазе лъугьиналъ, искусство эклектикаялде сверизабуна. Стилал (къагIидаби) журазаруна. Гьедин гьабизе лъикIаб гьечIо гьеб.\nДун абуни ана цохIо нухдасан. Цо къагIидаги ккун чIана дун, гьеб дуруслъизегIан.\nПихъги кьун, заманалдасан куракул гъветI херлъула. Турун хвезегIан, яги лъица бугониги, цIадаб лъезегIан, тIагIелги гьабун, дица гьелда кIиабизеги «рухI лъезабула».\nЩибаб тIагIалил буго жиндирго гъветI. Масала, генул цIулал букIуна гIицIго цо хасаб тIагIел. Гьединго – куракул цIулалгиха.\nЦIул дие меседалъул бакIалда чIола. Цо нухалда интервью кьолаго, дида гьикъун букIана кубачиязулги ансадерилги махщалидаги гьоркьоб кинаб батIалъи бугебан. Дица абуна кубачияз гIарац цIуладе сверизабулин, ансадерица абуни цIул гIарцуде сверизабулилан.\nГьабсагIаталда ансадерил махщелгIан цебетIолеб цогидаб махщелги гьечIо Дагъистаналда. Амма квеш ккараб жо буго нижер чагIи хIалтIунгутIи.\nМасала, щибаб мажгиталъе къваригIуна гIанса (рузман къоялъ хутIба гьабулеб мехалда – авт.). Уфаялъул мажгиталда буго ансадерица гьабураб гIанса. Дагъистаналъул мажгитахъ щай гъол рукIине бегьуларел? Гьединго нилъеда сверухъ ругел республикабаздагиха. Дицани садакъадуй рукIинеги ансадерица гьарулеллъи лъазеги, чанги мажгиталъе сайгъат гьаруна гьел гIунсби.\nГьединго Къуръан тIад лъолеб жо букIуна. Ансадерица гъолда абула финтахIилан. «ФатихIа» («Рагьулеб») абулеб рагIудаса бачIараб буго гьеб. Республикаялде рачIарал сайгъаталъе кьезе щай росизе бегьуларел?\nI960 абилел соназда Буйнакскиялда муфтият бугеб мехалда республикаялъул муфтилъун вукIун вуго ЧIарадаса МухIамад-хIажи Къурбанов. Лъабго гIанса гьабеян вачIун вуго гьев нижер тухумалъул чагIазухъе. Устарзабиго гIадин, кутакалда дин ккурал чагIиги рукIун руго гьел. Нижер кIудияй эбелалъул вацгIал вукIана МухIамадгIали абун, цIаларав чи. Гьес устарасда тIадкъан буго гьел гьаризе.\nЦинги хIежалде ун вуго МухIамад-хIажи гIунсбиги росун. Гьебгиха Никита Хрущев бетIерлъудаги вугеб, нилъ тIуранго диналдаса рикIкIалъарал чагIиянги рикIкIунеб мех. Дагъистаналъул муфтияс гьел гIунсби сайгъат гьарун руго Маккаялъул мажгиталъул имамасеги жеги кIиго чиясеги.\nКIиго соналдасан Дагъистаналдаса вакиллъиялъе изну кьун буго хIеж борхизе. Гьеб мехалда гIарабаз гьезие КагIба-рукъ рагьун буго. МухIамад-хIажида гьениб жаниб бан бихьун буго дол нижер чагIаз гьарурал гIунсузул цоябги.\nФабрикаялъул директорлъун хIалтIизе лъугьиндал, дица къадада чIвана киналго накъищазул суратал. Гьелъул щибалда мухIканго бихьизабунги букIана расеназда гьоркьоб кигIан бакI толеб, кинаб къагIидаялда гьел сверизаризе кколелали. Доб мехалда фабрикаялда гьарурал гIунсби руго гьабсагIаталда музеялдаса росун рачIарал гIадал, къанагIатаб куцалда гьаруралин кколел.\nДица кутакалда халкколаан качествоялда хадуб. Цо нухалда лак тIад бахарал тIагIалаби ратана дида гохI гьабун, цо коробкаялда жанире ран. Лакалда гъорлъ ччурал жал батаIа-батIаго лъечIони, гьазда тIад лъалкIал хутIула гурищилан абидал, жидеца кидаго гьедин гьабулаанин жаваб кьуна хIалтIухъабаз. Жидедаса гьединаб стерильность тIалаб гьабизе кканани, мун больницаялдайищ хIалтIулев вугевин махсароги гьабуна гьезда гьоркьоса цо чIужугIаданалъ.\n«МигIраж» абураб хIалтIи гьабизе ракIалде ккаралдаса 50 сон ана. Дун гIемер ургъана кинаб кIодолъиялъулдай гьеб гьабилеб, буракъги МухIамад аварагги кинандай рихьизарилел абун. Цо жо гьабун, цинги тIубарал соназ чIун. Хадубги цогиги жо тIаде жубан, чIун. Гьале гьанже ахиралда ракIалде буракъ боржунеб куцалда бихьизабизе. Бищун тIаса хъвана «Ашгьаду аллаиллагьа иллалагь, МухIамад Расулуллагь» илан. Хадув ургъана чамабилеб зобалдадайавараг Аллагьгун дандчIвана ян. Гьединал хIалтIаби гьарулеб мехалда хIатталдаса ун гIемер тарихги лъазабизе кколелъулха. Рамазан ГIабдулатIипов чIун вукIана дуего цойги гьабейин гьеб «МигIраж», гьеб цояб жиндие бичеян. Дица инкар гьабуна, щайгурелъул гьединал хIалтIаби такрар гьаруларо. Гьарунани, хола гьезул къимат, магIна.\n«МигIражалъул» диаметр ккола 60 сантиметра. Гьеб гьабсагIаталда Москваялда музеялда буго.\nДун художник вугин абун чIечIого, жиндирго лъайги камил гьабизе ккола чияс. Дица Къуръанги цIалана, исламалъулгун, гIарабазул, бакъбаккулгун бакътIерхьул искусствоги лъазабуна. Философиялъул гIелмабазул кандидатлъунги вахъана.\nЦIулада ишан кьабулелъул дие гьеб кинабго кумекалъе чIана. Масала, чанги устарзаби руго гIараб хIарпал хъвазе лъалел. Амма жидерго хIалтIулъ гьез гьел хIалтIизаруларо. Дица абуни къагIидалъун гьабуна гьеб – цIулал тIагIалабазда гIарцудалъун гIараб хъвай-хъвагIай бекьи. ТIоцебесеб гьединаб хIалтIи 1991 соналда гьабуна.\nГIараб хъвай-хъвагIайги динги лъазабизе гьукъун букIинчIо советияб заманалда, жидеего гьабизе бокьунгутIиялъ рехун тун букIин гурони. Ранщинал какал гIелин нужее ян абуни, доре мажгитазде хьвадичIого чIезе хIадурал чагIи руго гьабсагIаталдаги. Цо тайпа буго жидеего бокьун диналде рачIарал, цогидаб тайпа буго зулмуялдалъун гьелде ахIарал. Нижер районалда Генубги Балахьуниги киданиги къачIо мажгитал. 1960 абилел соназде щвезегIан ГьаракIуниги къачIо.\nМоскваялда выставкаялда дида абуна гьал киналго хIалтIаби докторасул диссертациялъун рикIкIине бегьулила («унцукульская орнаментальная насечка»). Цогидал устарзабаз гьеб цIулада махх кьаби абун къокълъизабулеб, гIадатияб жолъун гьабулеб буго. Махх кьабиги батIи-батIияб букIуна. Масала, магI кьаби. КIвар бугеб жо ккола накъищал гьарун гIарац-месед, яги цогидаб махх гьелда кьаби.\nДица рикIкIуна умумузул гIадаталги цIунун цIи-цIиял жал ургъизе кколилан. Цо-цоязда гьеб мекъи бичIчIун батула. Масала, Манаба МухIамадовалъ жубазабуна кIиго къагIида – гуржиязулги кубачиязулги, амма гIадатал цIуничIого тана.\nТуризмалъулгун халкъиял махщалил министерствоялда хIалтIулеб мехалда дица хIаракат бахъулаан устарзаби цIунизе. Масала, Хасавюрт районалъул Сулевкент росулъ гьезул умумузго гьабулеб букIараб щагIил къайи-къоно къватIибе биччазе бана предприятие. ЦIи гьабуна умумузул къагIидаялда хурдузул релъеналги хIалтIизарун, халичаби ресси. Маджалисалда рагьана Хайдакъалъул угьарулеб къагIида малъулеб центр. КиналгIаги откаталги ришваталги росичIого, квербакъана устарзабазе грантал щвезаризе. Гьаруна гьезие выставкаби. Рамазан ГIабдулатIиповасул заманалда МахIачхъалаялда рагьана «Город мастеров» абураб парк. Гьединаб пикру дица кьун букIана республикаялъул тIалъиялъе. Гьеб паркалда аскIоб бугеб выставкабазул залги (Туризмалъулгун халкъиял махщалил министерствоялъул бакI) шагьаралъул нухмалъулез нахъе унеб букIун, хIалалъ тезабуна дир квербакъиялдалъунги.\nГьединго Дагъистаналъул орденалъул эскизги тIоцебе дица гьабуна.\nПалхIасил, тIокIалъ чIечIого дидаго тIад хIалтIулев вукIуна дун.\nМухIамад-хIажи абун гIагарав чи вукIана нижер. Гьес гIараб хIарпал малъулеб мехалда гIурав чи вукIана дун. ГьабсагIаталдаги нечоларо дун цо щиб букIаниги жо лъалеб гьечIин, гьеб малъеян гьаризе. Мунагьал чураяв инсуца абулаан гIабдалилан гIадамаз тарав чиясул санги гьабичIого, гьесда аскIоса нахъе унгеян. ТIубараб харбида гьоркьоса цо рагIиниги щулияб бачIине рес бугила гьесул кIалдисан. Гьеб бищизе лъани, гьелъулги кIудияб пайда бугила дуе.\nГьединго, дида гIемер гьикъула дуца гьел тIагIалаби гIицIго тIад ишанги кьабун щайин толарел, байбихьудасанго мунго цIулал форма-куц гьабизе лъугьинчIого абун\nГьелъулги хIалбихьана, амма дир ракI рекъечIо цогидаз гьел гьарулеб куцалда. Гьедин гьабизе тIадкъараб чанго тIагIел хвезабун бачIана. Станокалдасан биччалеб мехалда аскIовги чIун малъизе рес кколеб бугонигицин мадар букIуна. Амма гIемерисел тIагIалаби квералъ гьарула.\nМахIачил фондалъул президент\nМахIач ДахIадаевасул цIаралда бугеб культуриябгун тарихияб гIуцIи букIана ансадерил. Дун кколаан гьелъул вице-президент. БетIеравлъун вукIана мунагьал чураяв Гъайирбег ГIабдурахIманов (эколог). Гьев хун хадув гьеб гIуцIи сверана фондалде, дунги гьелъул президентлъун вищана.\nНижее бокьун буго МахIач ДахIадаевасул юбилеялде (2022 соналда I40 сон тIубала гьев гьавуралдаса – авт.) гьесул цIаралда медальги значкабиги риччазе. Граждан рагъул герой гуревги, унго-унголъунги ватIаналда хадув ракIунтарав чи вукIана гьев. Имам Шамилилги, ГIабдурахIман Данияловасулги даражаялъул чи кколаан гьев.\nДида гьикъула хIукуматалъул хIалтIуеги, творчествоялъеги, жамгIияб хIалтIуеги, цогидалъеги заман киндила дуда батулеб. Жиб-жиб жоялъе гIолеб куцалда гьебги бикьани, тIаде босараб ишги цIараб заманалда тIубазабуни, заман гIола.\nПрочитано 157 раз\tПоследнее изменение Пятница, 30 июля 2021 11:08\nДругие материалы в этой категории: « Хунзахъа Америкаялда вугев гIалимчи\tКъапараб хасияталъул гьидалъей »\n21:04, 16 мая 2022, 247


Бакъ — Википедия\nБакъ ккола Бакъулабин абулеб системаялъул (гIурус мацIалда — Солнечная система) бакьулъ бугеб цIва.\nГьелда сверун сверулел руго планетаби жидер спутникалгун, астероидал, кометаби, метеорал (жидеде "рортулел цIваби"-ян абулел) ва гь. ц.\nБакъалда сверун буго 8 кIудияб планета. Амма гьел киназдасаго, цадахъ росун цIаниги, Бакъ бакIаб буго 750 нухалъ.\nБакъалдаги ракьалдаги гьоркьоб бугеб манзил бащадаб буго 149,6 миллион километралда (гьеб буго гьоркьохъеб къадар). Бакъул канлъиялъ гьеб манзил тола 8 минутги 20 секундагIан заманалда.\nРакьалдаса Бакъ бакIаб буго 333 азаргогIан нухалъ. Бакъалъул радиус 696 азарго километралда бащадаб буго, ай ракьалъулалдаса 109 нухалъ цIикIкIун. Щибаб секундалъ канлъадеги сверун Бакъалъул бакIлъи дагьлъула 4 миллион тоннаялъ, амма гьелъул жиндирго бакIлъиялда данде гьеб гIемераб жо кколаро.\nБакъалъул спектралияб класс буго G2V (V ккола рималъулаб "5") ва гьеб рикIкIуна тIугьилаб карликӀлъун. Бакъалда тIаса рахъалъул хинлъи гIагараб буго 6 азарго градусалде, гьелъул бакьулъ бугеб хинлъи рикIкIуна 10—15 миллион градусалда бащадаблъун, щайгурелъул гьединаб температура (хинлъи) къваригIуна цIвабзазда жаниб водородалъул гелий лъугьунел Термоядерниял реакцияби лъугьине ккани.\nАстрономазул баяназда рекъон, Бакъалъ гьанжелъагIан бан буго 5 миллиардгIан сон ва гьедигIанго жеги базеги буго.\nГьеб заманалде (5 млрд соналдаса) гьеб понцIон бачIун кIодолъизе буго, ай Бакъалъул лъугьуна багIараб гигант абураб цIва.\nГьелдаса хадуб гьелъ тIаса хъал (слой) рехизе буго ва хутIизе буго жибго бакьулъ букӀараб ядро. Гьединаб цIваялде абула хъахIаб карликӀилан. ХъахIал карликӀал ккола цIакъ гьитIинал, амма цIакъ ракIал цIвабзазул тайпа.\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=Бакъ&oldid=75713»\nПоследний раз редактировалась 21 август 2021 в 03:03\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 03:03, 21 август 2021.


ГIабдурашид СагIидов ва ГIадалло Москваялда\nФедералиял аскаразда данде Чачаналда рагъулел рукIарал авлахъалъулал командиразда гъорлъ вихьизе лъугьана гьев.\nГьелдаса хадув, федералияб цIех-рехалдеги кьун, гьев рикIкIана изну гьечIого яргъид гIуцIаразул цоявлъун. Чанго соналъ Туркиялда апараглъудаги вукIун, 2003 соналда вуссана Дагъистаналде. ШартI хIисабалда туснахъалъул микьго сон къотIана Дагъистаналъул ТIадегIанаб диваналъ гьесие. Гьеб микьго сон ун хадув, цIидасан бегьуладайин жив «террористлъун вахъинеян» махсараги гьабулаан гьес.\nПалхIасил, живго ГIадалло ГIалиевас бицунаан авлахъалъул командиразул цояв, Залимхан Яндарбиевасулгун жиндир букIараб гьудуллъиялъ кканин жив Чачаналде. Литературияб институталда цадахъ цIалулел рукIун руго гьел. Амма суратазда, видеоялда гьезда цадахъ вукIун гурони, жинца чIварав чи, яги гъураб цIа гьечIилан.\nКин букIаниги, доб заманалда Дагъистаналъул школазда байбихьана тIахьаздаса ГIадаллол кучIдул рахъарал тIанчал къунцIизе. Радиоялда тIагIинабуна гьесул рагIабазда хъварал кучIдузул архив.\nГIадаллодехун цо ккураб бербалагьи букIинчIо сверухъ ругезул. Цояз кутакалда къимат гьабулаан гьесул, тIекълъиялъе гьес кьолеб битIараб къиматалъухъ. Цогидазин абуни гIайиб чIвалаан гьесда: щиб гьабунги жиндехунго кIвар буссинабизе къваригIунаанин гьесиеян.\nАмма жиндехунго кIвар буссинабизе ГIадаллое кинабгIаги хIажалъи букIинчIин рикIкIунеб буго Москваялда чIарав Дагъистаналдаса тохтур ва жамгIияв хIаракатчи ГIабдурашид СагIидовас. 1970 абилел соназдаго меседил хIарпаз хъван букIанила шагIирзабазда гьоркьоб гьесул цIар.\nГIабдурашид СагIидов: «ЦIар букIинчIо ГIадаллое хIажатаб. Гьесие хIажат букIана эркенаб, берцинаб, инсанасе хIинкъи гьечIеб, аваданаб Дагъистан. Гьаб дунялалда кигIан санал раниги, унго-унгояв Дон-Кихотида гIадин, романтикасда гIадин, досда бичIчIулеб букIинчIо гьеб анищ тIубазе ккани, гIемерал санал къваригIунеллъи.\nХасго гьоркьохъел гIасрабазда хутIараб нилъер Дагъистаналъе. Гьесда бичIчIулеб букIинчIо тIолгоязда гьеб бичIчIизабизе кутакалда захIмалъулеблъи».\nГIабдурашид СагIидовас хадубги бицана Дагъистаналде тIадвуссине хIадурулеб мехалда, Туркиялда жиндирго бералда вихьанила дозул хасаб хъулухъалъул чи ГIабдурашидие хIинкъаби кьолев. МагIарул мацIалъ кIалъалев вукIун вуго гьев.\nГьав ГIабдурашидидаги РЕН-ТВялъул журналистаздаги ракьги тезабейила гьаниса, мунги цохIо гали бахъунги Туркиялдаса къватIивеги виччазе гьечIин жидеца, щайин абуни, мун Россиялде туснахъ гьавизе вачунев вугилан гьез.\nГьеб мехалда вас-васдизе лъугьун вуго ГIадалло. Цинги ГIабдурашидица, квералги эхеде рорхун, абун буго бокьараб нух тIаса бищизе ихтияр дур бугин, ГIадалло. Гьелдаса хадуб ГIадаллоца дов хасал хъулухъазул чиясда абун буго ГIабдурашидица малъараб гьабилин жинца, духъ гIенеккиларин жив.\nДагъистаналдаса ун Туркиялда вугебгIан заманаялъ, щиб хIажалъаниги, аскIов эхетулев вукIарав дов чи гьеб къоялдаса нахъе ГIадаллол беразда вихьичIин абуна ГIабдурашидица.\nГьединлъидал гьеб ишалда гьоркьоб чияр пачалихъалъул хасал хъулухъазул цо кинабали мурад букIараблъи бичIчIанин бицана ГIабдурашид СагIидовас.\nГIабдурашид СагIидов: «Щайин абуни, дозие къваригIун букIана байрахъ хIисабалда ГIадалло хIалтIизавизе Россиялда дандеги, Дагъистаналда дандеги, дуда дандеги, дида дандеги. Амма дида кIвана дозул кодоса дов вахъизе! Гьеб захIматги бихьун вачун вукIана дов рокъове».\nГьединго квалквал гьабулеб букIанила Дагъистаналъул рахъалъги. Масала, Дагъистаналъул Пачалихъияб Шураялъул бетIер МухIамадгIали МухIамадовасги республикаялъул прокурор Имам Яралиевасги.\nГIабдурашид СагIидов: «Яралиевасулгун букIараб ахирисеб данделъиялда дица гьесда абуна: «Имам, дун нужеда божуларо. МахIачхъалаялде аэропорталде щведал, нужеца дунги гьевги жанир тIамизе бегьулин. Амма дун хIинкъараб жо цойги бугин. Вай, гьав хIалихьат, ГIабдурашид, гьас гурищ дун гудракье вачарав, гьас гурищ дун ватIаналде цIарав, хадув туснахъ гьавизеян ГIадаллода ракIалде ккелилан».\nРогьинегIан хъилалда тIад гIодор чIезаруна ниж МухIамадгIалицаги Яралиевасги (кьураб рагIиги кквечIого), кIкIурбузги кваналаго. Гьеб сордоялъ ракI унтана дир ГIадаллода. Радал дун МухIамадгIалигун кIалъайдал, ГIадалло вукIана дида, я гъаринила, гьагъадин кIалъазе бегьилаанищдида мун гъовгун – хъубал рагIаби абунила дуца.\nЦцим бахъиналъул кутакалъ хъубаб рагIи абун борчIана дихъа – гьанир хъилалда регун ругин ниж, автоматалги росун гIадамал ритIейин ниж чIвазе! Кьураб рагIи кквезе кколин нужецаян.\nГьелде ккезаруна ниж. Дун ахиралде щвезегIанги божулев вукIинчIо лъугьа-бахъунелда. Дида кколеб букIана гьоркьове дунги рехун, ГIадалло Дагъистаналде цIазе ургъараб хIилла батизеги бегьулин гьазул гьаб. Амма дир тIокIаб рес букIинчIо. ГIадаллолги букIинчIо. ХIинкъи гьечIеб цойги нух букIарабани, дица гьесда абилаан дун гьалда щаклъун вугин, дур ракIчIараб цойги нух батани, дуего гIамал гьабейилан. Гьесиеги букIинчIо тIокIаб нух, диеги букIинчIо».\nФилологиял гIелмабазул доктор, Дагъистаналъул ГIелмияб Централъул хIалтIухъан ЗулхIижат ХIажиевалъ гьадин ракIалде щвезавулев вуго ГIадалло ГIалиев.\nЗулхIижат ХIажиева: «ГIадаллоца дида гьарана рагIи-рагIи ккун гIурус мацIалдеги руссинарун, жиндир кучIдузул тIехь бахъизе кумек гьабеян. Гьединаб тIехь ЧIанкIалги бахъана нижер институталъ. Дица докторлъиялъе гIелмияб хIалтIи хъвалеб мехалда гъоб гьоркьоб букIана ГIадаллол асаразул кIудияб бутIа. Элегиял рукIана гьел.\nЦIакъ лъикIал элегиял руго гьел, кучIдулги руго. ГIадалло гIемер кIалъалаан, вачIунаан дихъе. Щибха гьабилеб, гьанже хутIана дун кIалъазе чиги гьечIого … ».\nШагIир хванин рагIидал, ЗулхIижат ХIажиевалъ гьарурал мухъал руго гьал.\n«Вай, ГIадалло, ГIадалло, вай, дир гIадалав шагIир.\nДур гIадаллъиялда гъорлъ бугебщинаб цIодорлъи.\nАхIмакълъиялда жаниб бугебщинаб гъварилъи.\nАллагь дуда гурхIаги, гIажаибав мугIрул рухI,\nШапагIат нижей щваги къадру цIикIкIарав инсан».\nГIадалло ГIалиев вукъана МахIачхъалаялда аскIоб бугеб ЦIияб ГIурада росулъ.\nСагIидов: «Дирги ГIадаллолги тIокIаб рес букIинчIо»