«Рачел буго дихъ»\nДирго къуваталда щаклъи букIинчIо, амма рингалда бокьараб ккезе бегьула...\nЖубараб речIчIухъанлъиялъул рахъалъ UFCялъул иргадулаб турниралда Ирландиялдаса Конор Макгрегорги къезавун, рехсараб промоушеналъул чемпионасул рачелги босун, Россиялде тIадвуссарав ХIабиб НурмухIамадов ахIун вукIана улкаялъул телевидениялъул тIоцебесеб каналалъул передачаялда гIахьаллъизе.\nПередача бачунев Дмитрий Борисовасул тIоцебесеб суал букIана къеркьеялдаса хадуб ХIабибил гIумруялъулъ ккарал хиса-басиязда хурхараб. «Конор Макгрегор вуго дунялалда бищун машгьурал спортсменазул цояв. Гьелда тIад кIалъазе бакI гьечIо. Рагъухъан, къеркьохъан хIисабалдасаги гьесул гьунар буго артистлъи гьабизе, лъала ролал хIазеги. Гьединал спортсменал рокьула бакътIерхьул улкабазул промоушеназеги. Амма щибаб жоялъул рукIине ккола гIорхъаби. Гьелин абуни Конорида цIунизе лъаларо. Конорилгун букIараб къеркьеялдаса хадув дун цIикIкIун гIадамазда лъан ватила. Амма рачел дихъ букIана, UFCялъул чемпионлъунги дун вукIана. Гьеб ра-хъалъ щибгIаги хисичIо», - ян абуна ХIабиб НурмухIамадовас.\n- Бащдаб лъагIалица цебе мун рекIун вукIараб автобусалде Макгрегорицаги гьесул ишцоязги гьужум гьабиялъул хIакъалъулъги бицани бокьилаан?\n- Гьеб лъугьа-бахъиналда сверухъ руго гIемерал ричIчIуларел суалал. Дида жакъаги бичIчIулеб гьечIо UFCялъ ургъараб гьеб «концерталъул» мурад щиб букIарабали. Гьесдаги дидаги гьоркьоб букIине бугеб къеркьеялъул рейтинг борхизабизе бокьани, рукIана цогидалги ресал, нухал. Амма гьеб ургъунго гьабураб иш букIиналда щаклъи гьечIо. Щайгурелъул доб автобус бугеб бакI, гьелда жанив дун вукIин, дида цадахъ гьалмагъзаби гьечIолъи Макгрегорида кин лъазе букIараб? ХIакъаб жо, автобусалде аскIове кверги ккун гьев вачун вачIана UFCялъул хIалтIухъабаз. Конорил къапилаялъ кIиго чи чIвазе рес букIана гьеб къоялъ, цо-цоял инвалидаллъун рахъинеги бегьулаан. КIиго-лъабго гурев, кIикъого чиги вачун вачIун вукIиндалха гьев гьениве. Дир пикруялда, Макгрегорие ва цо-цо чагIазе къваригIун букIана дун хIинкъизавизе. Амма гьабунщинаб гIадада ккана.\n- Къеркьей лъугIун хадув, клеткаялда тIасанги кIанцIун, Конорил тренеразулгун «рагъ» гьабизе лъугьиналдаса рекIекълъун вугищ?\n- UFCялъ хIаракат бахъула щибаб къеркьеялъул шоу гьабизе, рехула спортсменазда гьоркьобе ракьа. Амма жубараб речIчIухъанлъиги, тIоцебесеб иргаялда, спорт кколелъул, бегьуларо зани бегизабизе, гьебин абуни ирландиялъулаз гебегизабулеб букIана. Макгрегорил тренерасул кIалалъ бицинчIебги абичIебги квешаб-лъикIаб хутIунго батиларо, хIатта диналда, эбел-инсуда хъинтIаралгицин рагIаби абуна. Гьединлъидалин дир гьесда ццимги бахъараб. КъваригIун букIана гьезда дагъистаниязул, тIоцебесеб бакIалда, шагьи-капек гуреб, яхI-намус букIунеблъи бичIчIизабизе. Спортивиял къануназда рекъон, дица гьабураб иш мекъаб батизеги бегьула, эменги семана диде, амма цIидасан добго лахIзат тIадбуссинабизе рес щвани, дица гьебго иш такрар гьабизе букIана.\n- Гьеб лъугьа-бахъиналда бан ахIи-хIур бахъана, хIатта Америкаялда унеб буго судгицин. Рес буго дур командаялъул спортсменал UFCялъул мухъилъа нахъе ритIизе, мун гонораралдаса махIрум гьавизе...\n- Дир командаялъул спортсменал жиндир мухъилъа нахъе гъуни, кколеб хIасилалъул хIакъалъулъ дица UFCялда мухIканго бичIчIизабуна, ай гьеб гIуцIиялъ тIоритIулел турниразда хадувккун дун гIахьаллъизе гьечIо. Гонораралъул хIакъалъулъги - гIарац щивав чиясе къваригIуна, амма зулму-хIал гьабун гьеб UFCялъухъа бахъизе ялъуни тIалаб гьабизе ракIалда гьечIо. Аслияб жо, рехсараб гIуцIиялъул рачел дихъ буго.\n- ВатIаналде тIадвуссиндал, мун дандчIвана Россиялъул президент Владимир Путингунги. Гьелда бан щиб абилеб?\n- Пачалихъалъул бетIерас дир бергьенлъиялъе ва залалда тIамураб 25 соналъул захIмат-гIакъубаялъе къимат кьей кIудияб иш ккола. Владимир Путиница киналдаго хадуб халккун букIун буго, ва баркала буго гьесие спорталдехун бугеб гьединаб бербалагьиялъухъ.\n- Къеркьеялде хIадурлъулаго кинал захIмалъаби дандчIварал?\n- ГIадамазда дун вихьула гIицIго рингалда, пресс-конференциязда ва ракIалдеккола бергьенлъаби бигьаго щолин. Октагоналда, рингалда къеркьолеб лахIзат байрам буго залалда ругьун гьавулеб, черхалдаса букIине кколелдаса тIокIал килограммал тIаса рехулеб заманалдаса. Чанго операция, макьу гьечIел сардал, килограммал тIаса рехулелъул, черхалъе кьолеб гIакъуба - гьеб буго дир спорталда бищунго захIматаб ва аслияб.\n- Цидул тIинчIгун гугарулев гьитIинав ХIабиб НурмухIамадовасул видеоролик буго социалиял гьиназда лъун. Кин кIвараб дуда хIинкъичIого гьебгун гугаризе?\n- Цидул тIинчIгун гугаризе дун тIамуна инсуца. Дица гьесда абулеб букIана гьелъ хIанчIизеги бегьулин. Дуцаги хIанчIехайинги абун, хабар къокъгьабуна гьес. Гьедин къеркьолаго, хIанчIелаго ана 25 сон. Дун хьвадулеб залалда рукIана къуватал спортсменал. ХIаракат бахъулаан гьездаса лъикIавлъун, тIокIавлъун вукIине. Гьеб гьедин гьечIони, къаси кьижун макьуги щолароан.\n- Макгрегоргун къеркьолаго, кинаб лахIзаталда бичIчIараб мун гьесдаса къуватав вукIин?\n- Дирго къуваталда ва бажариялда щаклъи киданиги букIинчIо, амма рингалда бокьараб ккезе бегьула, букIинесеб Аллагьасда гурого лъаларелъулха. Макгрегор психологияб къагIидаялда къезе хIадур вукIин дида бичIчIана къеркьеялда цебе ниж цоцазухъ ралагьизе ахIараб заманалда. Гьесда кIолеб букIинчIо дир бадивецин валагьизе. МацIалда ракьа гьечIо ва бицине, абизе, ахIизе бегьула бокьараб, амма бераз гьереси бицунаро.\n- Турниралдаса хадуб гIемер рукIана социалиял гьиназда мун Дагъистаналдаса кколин, Россия ХIабибица рикIкIунарин абурал харбал...\n- Гьел руго гьадингоял гIахьучIал, нужецаги гьеб суал кьечIониги бегьилаан. Дун гьавуна, гIуна Да-гъистаналда ва ккола Россиялъул паспорталъул бетIергьан. ТIокIабги щиб абилеб ва бицинеб? Халкъазда гьоркьосел турнираздаги кидаго цевевахъана Россиялъул байрахъалда гъоркь.\nДица дидаго цебелъураб масъала ккола росулъ ясли-ах, школа ва цогидалги лъай цебетIезабиялъул бакIал рай. Лъимал сунде бугониги руссинаризе ккола. Къоялъ тренировкабаздаги вукIун свакан рокъове вачIарав дун, инсуца тIамулаан тIехьалдаса анцIго тIамач тетрадалде босун хъвазе. 1998 соналда инсуца дир вацгIалзабиги дунги рачана росулъе. Гьенир рукIинчIо квен гьабизе, нижеда хадуб бакIаризе я яц, я эбел. Ниж гьенир армиялда гIадин рукIана. Гьедин, цо рокъор гIуна ниж 11 соналъ. Гьеб рокъоса вахъана 5 дунялалъул чемпион, UFCялъул чемпион ва Россиялъул мустахIикъав тренер – эмен. Дица кIудияб баркала кьола дир рахъ ккуразе. Рингалде вахъиндал, дие рухI кьуна миллионал гIадамал дир бергьенлъиялъухъ балагьун чIун рукIин лъаялъ. Ахиралдаги абизе бокьун буго, кидаго бицуна дир инсул, эбел кIочон тола, эбелин абуни дие цIикIкIун йокьула. Амма нужеца гьеб дир инсуда бицунге.\nПрочитано 746 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 22 октября 2018 15:03\nДругие материалы в этой категории: « РечIчIухъанлъи\tИргадулаб турнир »


ТIагIарав викъун ватиялда щаклъи буго эбелалъул\nАраб бакI лъачIого тIагIарав Пашаев Замир вугеб бакI лъаларого 3 къо балеб буго. 20 маялъ гьесул гIага-божараз «Мемориал» гIуцIиялде хъван буго гIарза гьеб вугеб бакI лъазе кумак гьарун. Гьезул щаклъи буго Замир низам цIунулезухъ ватизе рес букIиналда.\nДагъистаналда араб бакI лъачIого тIагIарав Замир Пашаевасул гIага-божараз гьев валагьизе кумак гьарун гIарза хъван буго ихтиярал цIунулеб «Мемориал» гIуцIиялда. Гьедин баян гьабуна «Эркенъи» радиоялъе гьеб гIуцIиялъул вакил Сиражудин Дациевас.\nДербент шагьаралдаса Замир Пашаевасул чIужу Заиматица лъазабухъе, Замир тIагIун балеб буго 3 къоялдаса цIикIкIун заман. 18 маялъ рокъове тIад вуссун вачIун гьечIо гьев, 19 къоялъ гIагараз Жанисел ишазул бутIаялде гIарза хъван буго. Дербент шагьаралъул Жанисел ишазул бутIаялда гьеб гIарза къабул гьабун буго ва Заиматихъе гьеб мухIкан гьабулеб талон кьун буго.\nПашаевасул эбел Анаханум Къадировалъ «Кавказский узел» сурсаталъе баян гьабухъе, васгун гьесул хъизамгун чанго къоялъ зигараялъ батIияб бакIалда рукIун руго гьел. 18 къоялъ гьел нахъ руссун руго Дербенталде, Замир ун вуго гьениб гIагар бугеб Берикей абураб росулъе. Гьениб балеб бугила мина, гьениве арав чи бакъанида тIад вуссун вачIинчIев мехалъ гьесухъе ахIун буго, амма мобилияб телефон свинабун букIанила.\n31 сон барав Замир кIиго нухалъ ккун вачун ун вукIанин Дербент шагьаралъул жанисел ишазул бутIаялде, цогидал гьениб бугеб салафиязул мажгиталдаса ккурал гIадамазда цадахъин лъазабулеб буго Анаханумица. Гьелъул щаклъи буго вас низам цIунулез викъун ватизе рес букIиналда. Божарав чиясдаса щвараб информациялда рекъон, гьев Дагъистан тун къватIивехун вачун ватизе рес бугила.\nЗамир Пашаев кколев вуго Маххул нухазул нухмалъиялъул хIалтIухъан, гьев вукIанила гIодове виччарав чийин абулеб буго гьесие къимат кьолаго гьесда цадахъ хIалтIулезги.\n20 маялъ Пашаевасул гIагараз «Мемориал» ихтиярал цIунулеб гIуцIиялде кьураб гIарза жидеца къабул гьабунин, гьелда тIаде тIокIаб батIияб жо абизе кIоларин баян гьабулеб буго Сиражудин Дациевас. Гьесул пикруялда Пашаев низам цIунулезухъ вукIин мухIкан гьабулеб жо гьечIо, гьединлъидал викъиялъул абизе бегьуларила.\nСиражудин Дациев: « Замир Пашаев салафияв кколев вуго, гьев мегежги тарав салафиязул мажгиталдеги хьвадулев вукIиналда бан, гьесул гIагаразул щаклъи буго гьев низам цIунулез ккун ватизе рес букIиналда. Гьелда тIадеги гьев экстремистазул сияхIалде восунги вукIун вуго. Амма гьев низам цIунулез ккун вугин абизе бегьуларо, щай гурелъул я гьев кколев вихьарал нугIзал яги батIияб хIужа гьечIо. Гьеб араб бакI лъачIого тIагIун вуго. Полициялъулаз гьев тIагIун вукIиналъул гIарза къабулги гьабун буго. Гьединлъидал нижеца гьабсагIат хал гьабулеб буго гIарзаялъухъ».\nАмма Пашаевасул эбелалъ гьеб щаклъи жиндир букIиналъе гIиллаби ругин лъазабулеб буго. Живго сияхIалде восулеб мехалъ гьесда Жанисел ишазул бутIаялда лъазабун букIанила хъизамги ячейин сияхIалде йосизе ва генетикиял анализалъе жо босизе.\nГьелде тIадеги, Замир хIалтIулев бакIалде чанго нухалъ гIадатияб ретIел ретIарал полициялъулал рачIун ругила цадахъ хIалтIулел гIадамазда гьесул хьвада-чIвади кинаб бугебали цIехезе. Гьединго гьез цIехолеб букIун бугила Замир кивениги унищалиги. Гьев викъун вукIинчIевани, гьев киданиги жиндихъе кIалъачIогон кивего унароанин абулеб буго эбелалъ.\nДербенталъул Жанисел ишазул бутIаялда «Эркенлъи» радиоялъе мухIкан гьабуна, гьезухъе Пашаевасул гIагаразул гIарза бачIун букIин. Гьев валагьизе цIех-рехалъул хIалтIаби тIоритIулел ругин лъазабуна гьез.\nАдвокатаз лъазабухъе, гIагаразда лъазабичIого лъабго къоялдаса тIаде чи кквезе изну гьечIила къануналда рекъон низам цIунулезул, гьединлъидал, нагагь чи ккун вугонани лъабго къоялдасан гьев ккун вукIиналъул лъазабизе кколила.


Легалиял гурел мигрантазде данде тадбирал гьарулел руго НАТОялъ\nНАТОялъул рахъ кколез гIуцIун буго Эгеялъул ралъдалъ цадахъал операциял гьариялъул план. Гьедин гьезда ракIалда буго Туркиялдаса ва Грециялдаса къануналде данде кколареб куцалда Евроцолъиялде мигрантал раччи чIезабизе.\nБрюсселалда партнералгун рукIарал халат-рахъарал кIалъа-ралъаяздаса хадуб НАТОялъул Генералияв секретарь Йенс Столтенбергица лъазабуна 25 февралалда, Грециялъул ва Туркиялъул рагъулал къуватаз жидер мадугьалзабазул ралъдалал ва гьавадул гIурхъаби рахине гьечIин. НАТОялъул цоги улкабазул абуни гумузе кьолеб буго гьеб кIиябго улкаялъул территориалиял лъиналъ хъаравуллъи гьабизе ихтияр.\n2015 соналда ГIагараб Машрикъалъул ва Шималияб Африкаялъул улкабаздаса Европаялде вачIун вуго цо миллион гIанасев мигрант. Süddeutsche Zeitung газетаялъ хамиз къоялда лъазабулеб букIана 2020 соналде Алманиялъ 3 миллионгун 600 азарго мигрант къабул гьавизе вугин кколин.


Зура хIисав дара, Аьрасатнал паччахIлугърай махъра-махъ хьусса агьалинал переписрайн бувну, лакрал аьдад ккалли хьуну дур 180 азара инсан ушиврун. Минная цалла тарихийсса миналий яхъанахъиминнал ккал тIурча, дур дурагу 20 процентрачIан дирсса-къадирсса.\nБаян буллай буру 2-мур дачIи шинайнсса «Илчилул» подписка дан лирчIун дур ца нюжмар.\nКказитрал дачIи шинайсса багьа:\nФедерал почталийх — 383 къ.\nДагпечатьрайх (киоскардайхчIин) — 163 къ.\nПредыдущая записьИюньдалул 15-нний Ккурклив хьун тIий дур аьдатравун дагьсса ва ирсирай нанисса субботникСледующая записьТIитIи бакьин бунни хъунмасса ттугъ


Митингалъе изну кьечIо\nСагIид Амировасул сверун ккураб рукъ.\nГьабсагIаталда туснахъ гьавун вугев СагIид Амиров эркен гьавеян абураб тIалабгун МахIачхъалаялда Родопалъул къотIноб митинг гьабизе къасд буго гьесул рахъкколезул.\nГьев ккола МахIачхъала шагьаралъул вукIарав мэр. Амма шагьаралъул нухмалъиялъ изну кьечIо митингалъе. Щайин абуни СагIид Амировасул чагIазе митинг гьабизе къваригIун буго 20 марталда.\nГьезин абуни гIарза бачIун буго 18 марталда. Мэриялъул информациялъул бутIаялъул хIалтIухъан Зайнаб ГIалимирзаевалъ ЭР-ялъе гьадин баян гьабулеб буго гьеб хIужа.\nЗайнаб ГIалимирзаева: «Митинг гьукъиялъе гIиллалъун ккан гьез кватIун гурони гIарза кьечIолъи. Къануналда рекъон гьеб хъвазе ккола митинг гьабизе I0 къоялъ цебеккун. Гьединлъидал кIиго къо хутIидал администрациялъул ихтияр букIинчIо митингалъе изну кьезе».\nАмма МахIачхъалаялъул мэриялъ гьукъулеб букIаниги, Амировасул чагIаз гьеб митинг гьабичIого толарин 20 марталдайин абурал баяналги руго. Гьелъул хIакъалъулъ гьикъизе гьезул цониги чи кодове щвечIо. Гьелда нахъа ругел чагIи цоял Москваялда, цогидал цоги бакIалда ругин абуна.\nМахIачхъалаялъул администрациялдаса хъулухъчагIиги ругин гьеб митингалъе квербакъиялъе нухал ралагьулелин абун, ЭР-ялъ гьезул цоясулгун гара-чIвари гьабизе хIалбихьана. Амма жив гьелда гъорлъе къазавугеян велъана гьев.\nЛъалеб букIахъе, МахIачхъалаялъул вукIарав мэр СагIид Амиров туснахъ гьавун Москваялде вачун ана гъоркьисала 1 июналда. Гьесде гIунтIизабулеб буго МахIачхъалаялдаса цIех-рехчи Руслан ХIажибегов чIваялъул гIайиб, гьединго «Стрела-2М» абулеб зениталъулгун ракетаялъул комплексги хIалтIизабун теракт гьабизе хIадурулев ватиялъул гIайиб.\nРоссиялъул ТIадегIанаб Диваналъ Амировасда хурхун данде гьабураб материал халгьабизе Ростовалде Шималияб Кавказалъул рагъулаб диваналде битIун буго. Гьелъие гIиллалъун ккун буго Дагъистаналда гьабулеб бугони гьесие диван, СагIид Амировас ва гьесул гIагарлъиялъ асар гьабизе рес бугин диваналдеян абураб пикру.\nРоссиялъул Генералияв прокурор хисулес журналистазе бицнеб буго Амировасул ишалда тIасан диваналда цере рахъине кколел нугIзаз абулеб бугин жидее хIинкъаби кьолел ругила, гIумруялдаса ратIалъизариялъулгицин хIинкъи бугин гьезие. Цо-цо нугIзал пачалихъалъ цIунулелцин руго.\nГьебго заманалда Амировасул адвокатаз ТIадегIанаб диваналда гьарулеб букIана гьесие диван Дагъистаналда гьабейин.\nГьединго бицунеб букIана цIех-рехалъул хIалтIи гьоркьоб къотIизе течIониги, Амиров туснахъалъуса эркен гьавун рокъове виччазе кколин гьесул сахлъи гьечIолъиялда бан. Амма гьезухъ гIинги тIамичIо, диваналъ прокуратураялъул рахъ ккуна.\nСагIид Амиров туснахъалда чIезавиялъул болжал 1 апрелалде щвезегIан халат бахъинабуна дагьалъ цебе. Амма цо-цо экспертаз рикIкIунеб буго диван гьелде щвезегIанго байбихьизе бегьулилан.


ГIакълу бугила нилъее къваригIараб мехалъ чияхъ батулеб, чияе къваригIараб мехалъ нилъехъ батулеб жо » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГIакълу бугила нилъее къваригIараб мехалъ чияхъ батулеб, чияе къваригIараб мехалъ нилъехъ батулеб жо\nЦо-цо мехалъ гьал хIакимзабазда бицине жоцин лъаларого, гьакIкIан кIалгун хутIула дун. Вабаааабай, гIажаиблъи, хIикмалъи… Дида бичIчIулеб жоцин бичIчIуларогойищха рукIине ккелел саламатал чагIи.\nГIалибег Тахо-Годил цIаралда бугеб педагогикияб гIелмияб институт цIалул тIахьал (учебникал) рахъулеб бакI гуро! Гьаб буго учительзабазе методикияб кумек гьабулеб институт. ХIукуматалъул тIадкъаялда рекъон нижеца хъвала учителасе кумекалъе гIелмиял хIалтIаби ва бицуна учительзабазда гьеб методикаги хIалтIизабун кин дарсал кьелелали.\nДица пуланаб классалъе цIалул тIехь хъвалеб бугилан чи вачIани, щиб тартибалда, кинаб программаялда ва кин методикаялда данде кколедухъ гьеб хъвалебали гьев авторасул хIалтIуе нухмалъиги гьабула гьаб институталъул гIалимзабаз. Цо-цо хIухьбахъиялъул ва макьил заманги тIаса тIезабун жидецаго цIалул тIахьал хъвалел авторалги рукIуна гьанир. ГIемер рукIунароха. ГIемер гьел кирниги гьечIо. РукIине ресги гьечIо. Жиндирго заманги, сахлъиги, нервабиги хвезарун, рахъилел-рахъиларел лъаларел, мухь кьеле-кьеларел лъаларел тIахьазда тIад хIалтIуларо цIодорал чагIи. ЧIванкъотIун гьаб жо щвела дуейилан авторасулгун договор гьабилебгIанасеб таваккалги гьечIо учебникалилан керен бухулел ругезул.\nКигIан гIемерал форумал, конференциял, гургинал столал гьаруниги щибго кколаро, кьочIчIокье раккичIони. КьучIчIдасанго байбихьизе ккола рахьдал мацIазе щиб гIоларого бугебали хал гьабун, дару-сабаб гьабизе.\nХIукуматалъ методика хъвайин абичIого, цин цIалул тIахьал хъваян тIадкъайги кьуни, гьаб заман бугоха нужее ва гьеб хIалтIухъ авторасе тIамач рикIкIун гьаб мухьги кьезе бугоян хъвараб договоралда гъоркь гъулбасги гьабун печатги чIвани, гьеб заман тIаде щвейгун бегьилаха «Киб бугеб, вац, доб тIехьалъул рукопись?» - илан суал кьезе. Гьанже кьолел суалазул магIна бичIчIуларо, кигIан ургъаниги.\nЖиб-жиб къойил авторас рукописал хъваниги, хIукуматалъ гIураб гIарацги биччан рахъун, жив-жив цIалдохъанасухъе тIахьал щвезарулел гьечIони, авторасда бараб жо букIунаро гьелъулги. Гьебго жо буго методикаялъулги. КигIан гIемер хъвани щиб нижеца методика, бахъизе гIарацги гьечIони, нижер архивалъул полка гурони гIелмияб хIалтIудаги бихьулеб гьечIони?\nНуж щиб гьабулел чагIийила… кирила ругел цIалул тIахьал, методикиял пособиял, учителасе кумекалъе къваригIанщинаб… Элги хъваларого щиб гьабулебила рукIунел тIубараб институт цIурал гIелмиял хIалтIухъаби. Гьаб дуниял хиса-сверулеб бугеб хехго бихьуларищила. КIи-кIи лъаб-лъаб соналдаса цIиял ФГОСазда рекъон щайила цIалул тIахьал киналго классазе къватIире риччаларел? Риччаралги ругила нужер гIажаибал… Росдал школазейилан дол риччалеб мехалъ, шагьаразул школазеги къваригIунеллъи лъалеб букIинчIищила нужеда. Я гIурус лъаларел, я авар лъаларел, жидерго мацI бугел магIарулалги ругила нилъер, эзие щайила хасал тIахьал риччарарел…? Рахьдал мацIалилан гьоркьоса къотIичIого зурзудилел ругила нуж, кьейилаха рукописал, нижеца Москваялдеги ритIун, къалигIан гIарацги дозие биччан, партIан къватIире риччалила… ТIаде-ххариялъул ричунги ани, эзухъ цо кинаб букIаниги шагьи-параги щвани, гьелдасан цо 5-6 процентгIаги камунги теларила. ЛъикIаб бералда бихьани. ТIокIабги гьобо базе бакIищила нужее къваригIун бугеб. ГьедигIан яхI гьечIого рукIине бегьилищила…\n- Вабаааабай, вададай, гьабилеб дарман щиб, гьаб гурони бичIчIи гьечIел чагIазда? Нужеда лъалищ, бетIерчIахъадал, гIурус мацIалъул цIалул тIахьазда тIад нилъер хIукуматалда хIалтIилев вугевщинав чи? ГIурус мацIалъул цIалул ва методикиял тIахьазда тIад хIалтIилел руго анцI-анцI институт ва нус-нус гIалимчи. Гьезие хIукуматалъ биччан буго миллиардал гIарац.\nГIурус мацI букIаниги, авар мацI букIаниги, цахур мацI букIаниги, гьеб мацI лъазабулезул къадаралъухъ балагьичIого, гIалимчагIаз гьабизе ккола цого кIудииииияб хIалтIи. ТIахьазул тиражалда бараб жо букIунаро гьениб щибниги. Гьанже данде кквеха нужецаго. ГIурус мацIалъул цIалул тIахьазда ва гьеб тIехьалда рекъон кин дарс кьелебали малъулеб, гIатIидал дарсил планал хъвараб, кумекалъе тIадеги материалал хъварал, кверзул, берзул, гIинзул алатал, ва цIи-цIиял технологиял хIалтIизарулеб куц хъварал тIахьазда тIад хIалтIилел руго нус-нус чи жанив вугев тIубарал гIелмиял институтал. Авар мацIалъул гьебго хIалтIиги тIаде бегизабун вуго ЦО чи. ЦО ЧИ! Цо институт гуро, цо институталъул отделцин гуро… ЦО ЧИ!\nГьев, гьедигIан къанагIатав, тIубараб миллаталъул мацIалъул къисматгицин жинда барав чиясе кьолеб харжги буго хIелкил магIу гIанасеб, маршруткаялъухъ кьуни къадиквание гIолареб, амма тIалабал руго дол киналго институтаз гьабулеб хIалтIиялдаса къечIел.\nЦIакъго цIодорал хIакимзабаз малъула, учительзабазда гьоркьоса рачейила нужеего кумекалъе чагIи. Амма, дозиеги къваригIунин хIалтIухъ мухьилан абуни, квешал берал речIчIизарула. ГIарцул цIар бахъугеян кьварун лъазабула. ЦIакъго хIалимав хIакимчи вугони, хIалтIи гьабун бахъарабго цо щиб букIаниги кьеларищха эзиегиян ракI-макI гьабула. Бица-бицаралда божулел гIабдалзабиги дагьлъун ругинха гьанже учительзабазда гьоркьоргийилан абуни, гьебги рекIелъ рекъоларо гьал хIакимзабазда. Валлагь гьудулзаби, щиб мацI нужеда бицинебали лъалареб бакIалде ккун ругоха.\nГьелда тIадеги, гьоркьоса къотIи гьечIел, хIакимзабазда берцин рихьиялъе институталъ гьаризе кколел тадбиралги. Конференциялила, семинаралила, форумалила, фестивалалила…. РуцIцIухIунги чIун гIелмуялде тIаде къулун ругони, ниж рукIин щибха лъалеб. ЦIакъго цIакъ хIалтIун тIахьал къватIире рачIине лъугьани, хIакимзабазе зарал гуреб жо элъулги гьечIелъул. ТIахьал рахъизе гIарац къваригIун бугиланги толарелъул нижеца дол хIалхьиялда.\nАслияб хIалтIуде регIичIого рукIине, нусго батIияб жо ургъун рекерахъдизарула аз ниж. Эдинги хIалтIичIого чIолел гьечIони, комиссиял ритIун, параверакаби гьарун, обяснителниял хъвазе тIамун, хъвараб батани – щай хъварабилан ахIтIон, хъван батичIони – гьаб щай хъвачIебилан ахIтIон, цIумур кьабун жанире рачун, цIумур кьабун къватIире риччан, мухъ ккун рилълъинарун… гIемееерал расанкIаби ургъула нижее.\nГьеле гьебго хIал буго анлъабго Дагъистаналъул хъва-хъвагIай бугел ва школазда малъулел рахьдал мацIазул ва эзие тIахаьзда тIад хIалтIулел гIалимзабазул. Анкьие гIолареб харжица хьихьарав пакъирав ЦО гIалимчиги, гьесул бадибе балагьараб миллатги, кьан бан гьодитIаги рекIун, мун щай хIалтIуларев, дуда гIурусал хIалтIилел ругел куц бихьуларищилан тIасан бетIер бухулел хIакимзабиги.\nГьабгощинаб хабар бицине кколеб жойищ гьеб бугеб. Хъван приказгун кье институталъе цIалул тIахьазда тIад хIалтIизе хIукуматалъул тIадкъайги, цIай заманги, хъвай договорги, цIараб болжаладе нужеда цере рукIина тIахьал. Гьеб мехалъ рукIине кколеб хIалалъ рахъизеги рахъун цIалдохъабазухъе нужецаги щвезаре. Вассалам.\nГIалибег Тахо-Годил цIаралда бугеб гIелмияб\n» Щибдайха гьабилеб?\nГьелеха нилъер х1акимзаби,нужеца гьабе,нилъ балагьула ч1ела,гьале гьезул г1акълу,шарт1ал гьеч1о ,г1иц1го т1алабал


ДНЦялъул бакIалда – ДФИЦ\nДагъистаналъул гIелмияб централъул нухмалъулес бицана гIелмияб идараялда гьарурал хиса-басиязул хIакъалъулъ\nГIелмиял идарабазда реформа гьабизе байбихьана 2013 соналда. Гьебмехалда гIуцIун букIана ФАНО – гIелмиял идарабазул федералияб агентство. Гьелда гъорлъе рачана улкаялда ругел киналго гIелмиял институтал ва байбихьана гьезул цIигьариялги. Россиялъул гIелмиял идарабазда реформа гьабун рагIалде бахъинабуна 2018 соналда – Россиялъул ГIелмуялъул ва тIадегIанаб лъайкьеялъул министерство гIуцIараб мехалда. Рехсараб министерствоялъул нухмалъиялда гъоркье ккана улкаялъул гIелмиял академиялгун институталги.\nДНЦялда гьабураб реформаялъул хIакъалъулъ гьадин бицана Ахъай Муртазаевас: «Нилъер гIелмияб централъул 10 идара (ичIго институтги жибго центрги) рукIана лъидаго рачIел хасал юридикиял идарабилъун. 2018 соналда байбихьана гьел цолъизаризе. Щуабилеб июлалда хъвай-хъвагIай гьабуна нижер идараялъул цIияб уставалъулги. Гьанже гьелда цIар буго Россиялъул гIелмабазул академиялъул федералиял цIех-рехазул Дагъистаналъул центр. БукIана РАНалъул ДНЦ, гьанже букIине буго РАНалъул ДФИЦ», - ан.\nЦIех-рехазул цIияб централда гьоркьобе уна микьго институт – РАНалъул ДФИЦалъул хасал бутIаби хIисабалда.\nАхъай Муртазаевас бицана, улкаялъул регионалиял гIелмиял центразде дандеккун, Дагъистаналъул гIелмияб централъул хиса-басиял гьарулаго, цониги гIалимчи яги цогидав хIалтIухъан нахъе витIичIин абунги. «ЦIигьариязда бан, кьучIдасанго хисулел руго институталъул директорасдаги, гьесул заместителаздаги, бетIерал бухгалтераздаги, кадрабазул отделазул начальниказдаги тIадал ишал. Институтал махIрумлъана юридикияб статусалдасаги», - ан бицана ДФИЦалъул председателасул ишал тIуралес.\nХиса-басиял гьарулаго, гIалимзабазе щолел харжазеги къварилъи ккечIин бицана Ахъай Муртазаевас. РФялъул президентасул указалда рекъон, гIалимзабазул харжал рукIине ккола регионалъул экономикаялда ругел харжаздаса 200 проценталъ цIикIкIун. «Амма рехсараб указалда хIисабалде росун гьечIо гIелмиял гурел хIалтIухъаби. Масала, лабораториялъул заведующий абураб хъулухъалда хIалтIулев чиясул харж рехсараб къагIидаялда цIикIкIинабизе ихтияр гьечIо. Лабораторияги кумекалъулал цогидал хъулухъалги гьечIого, кин цебетIезабун бажарулеб гIелму? Гьеб рахъ берзукьа борчIун буго харжазул хIакъалъулъ документ хIадурулаго», - ян бицана А. Муртазаевас.\nЦентралда церечIарал масъалабазулги гьенир хIадур гьарурал Дагъистаналъул экономикаялъе пайдаял цIех-рехазул хIакъалъулъги бицунаго, гьадин абуна гьес: «ЦIакъ пайдаяб, щивав дагъистаниясе кIвар бугеб цIех-рех ккола мугIрузул 39 районалда ругел иццазул лъел анализ гьаби. Гьениб бихьизабун буго инсанасул черхалъе зарал яги пайда гьабулел микроэлементазул къадарги. Масала, пуланаб районалда тIибитIун буго мукъур (зоб (щитовидная железаялъул) унти. Гьелъие гIиллаги ккола лъелъ йодалъул мукъсанлъи букIин. Руго иццал, жиделъ нитратал цIикIкIаралги. Гьезги зарал гьабула инсанасул сахлъиялъе. ГIалимзабаз хIадурун руго, заралиял лъинал ругел бакIаздасаго материалги хIалтIизабун, чорхое кколеб зарал гьукъулел фильтралги. Гьел хIасилал нижеца рихьизаруна СахлъицIуниялъул министерствоялдаги цогидал идарабаздаги. Амма гьезие асар гьабичIо гьелъ.\nРеспубликаялъул экономикаялъе цIакъ пайдаяблъун ккола физиказул гIелмияб хIалтIиги. Гьез хIадурун буго хасаб тайпаялъул цIер. Гьеб гордазда лъуни, цониги минаялда лъезе ккеларо кондиционер – гьеб цIералъ къватIибе биччаларо хинлъиги. Буго нилъер цIорол завод. Сордо-къоялда жаниб гьениб хIадурула 600 тонна цIорол. Гьеб бичула Россиялъул регионаздеги къватIисел улкабаздеги. ГIалимзабазул цIигьариялдаса пайда босани, заводалъе щолеб хайир чанцIулго цIикIкIинаан. Амма, пайда щиб, нижер ахIиялъухъ гIинтIамулев чи гьечIо», - ян.\nМагIарул районазда ругел иццазул халгьабулаго, гIалимзабазул цIех-рехазул ккарал хIасилал нижеца рахъизе руго «ХIакъикъаталъул» гьурмазда.\nПрочитано 160 раз\tПоследнее изменение Вторник, 06 августа 2019 11:46\nДругие материалы в этой категории: « ГIолилал хIадур руго\tРакьулъ рахчарал нугIзал »


Ракьдагьоркьосеб ралъдал рагIалда бугеб Туркиялъул Анталиялда буго 300 гIанаб щугоцIваялъул петер. Санайил гьениб хьухбахъизе рачIунаан россиялъулазул миллионал.\nЖакъа гьел отелал чIорого хутIун руго. Тукабазул ва кафеязул бетIергьаби ва хIалтIухъаби хъаляин бухIулаго, кофе гьекъолаго, бакъдаги гIодор чIун хутIун руго клиентал гьечIолъиялда бан.\nГьединазул цояв ккола дармил ва маркетигалъул рахъалдаса менеджер Толгъа Барыш. Гьесда тIадаб буго микьго петералъе клиентал чIезари.\nАмма я гьесда, я гьесул «Limak Hotels» компаниялда гьезул бизнесалъе бугеб хIинкъи тIагIинабиялъе щибниги гьабизе бажарулеб гьечIо жакъа.\n«Россиялъул туристал гьечIого, туризм туризмго кколаро», - ян гIарз гьабулеб буго Барышица. Тукабазулгун кафеязул читIиралде кверги битIун, абулеб буго гьес, россиялъулазул цIун рукIунаанин гьал бакIалин.\nГьесул рагIабазда, 24 ноябралда рагъулазул авиаинцидент ккун хадуб «Limak» компаниялъ ноябралъеги декабралъеги кIиазаргогIанав чиясул резервация нахъе бахъизе ккана.\nТолгъа Барыш: «Дир хиял букIана Москваялдеги ун, кIиго-лъабго турагентлъиялде щвезе. Амма гьанже гьениве иналъул магIнаго бихьуларо дида. Россиялъулал гьанире рачIунел гьечIони, нижеца бакIал ричизе ккезе руго Европаялъулазе».\nРиидалил сезоналъул байбихьуде россиялъулазул къадар цIикIкIунеб гьечIони, Анталиялъул туризмалъул индустриялда загьирлъизе бугин унго-унгояб кризисин, рикIкIунеб буго Барышица. Аммайин, жубалеб буго гьес, Анкараялдаги Москваялдаги гьоркьоб багъарараб конфликт тIадеги къувалъулеб букIиналъ, хвезарулел ругин киналго хьулалин. Россиялъул санкцияби халат рахъине бегьулин, абулеб буго гьес.\nБарышил пикруялда, Магърибалъул Европаялъул клиентал жидехъего руссинаизе бажаричIони, кIвар буссинабизе ккезе буго Советиял республикабилъун рукIарал Азербайджан, Казахстан ва Украина гIадал улкабазде.\nТуркия ккола россиялъулазе бищунго хIухьбахъизе бокьулеб бакI. Туркиялъул хIукуматалъул статистикаялда рекъон, гьаб соналъул 9 моцIида жаниб улкаялде щун вуго Россиялдаса 3 миллионгун 300 азаргогIанав турист.\nГIицIго Анталиялъе туризмалдаса санайил щолеб пайдаялъул къадар кколеб буго 6 миллиард гIанаб доллар. ТIолабго Туркиялъе – 21 миллиард.\n«Мотто Кафе» абураб рестораналъул бетIергьан 37 сон барав Ахъай Джан Дагкираница абулеб буго, жиндир ресторанал цIун рукIунаанин Россиялдаса туристазулин. Жакъайин абуни, гьенир гIицIго рестораназул хIалтIухъаби гурони, гIадамал гьечIин.\nАхъай Джан Дагкиран: « Клиентазул ва туристазул аслияб къадар гьаб мухъалда букIунаан Россиялдаса гIадамаздаса. Гьел нижее ккола бищунго кIвар бугел гIадамал, щайгурелъул Анталиялъул туристазул 50 процент россиялъулал ккола».\nДагкиранил рагIабазда, цебе сезон гуреб заманалдацин россиялъулазул къадар бихьулеб къагIидаялда дагьлъулеб букIинчIо. Гьанжейин абуни, киналго цIинтIаго тIагараб гIадаб хIакъикъат буго, гьелъие гIоло рестораназул цояб заманалъ къазецин кканин, гIарз гьабулеб буго ракI хун букIин гьумералда банго бихьулев бизнесчияс.\nАхъай Джан Дагкиран: «Нижер менюцин буго гIурус мацIалда. Нижеца нижерго хIалтIухъабиги ругьун гьарула россиялъулазе хъулухъ гьабизе, гIурус мацI лъазабиялъул курсаздеги ритIула гьел. Нижер кинабго жо бараб буго россиялъул туристазда».\nБезнесменасул пикруялда, хадусеб соналда гьесул компаниялъе пайда щвечIего хутIизеги бегьула, гIагсалда, букIине бегьула зарал.\nАмма Туркиялъул бизнесалъул вакилзабазул хьулал хутIулел руго Россиялъулгун гьоркьорлъаби рукIалиде руссине рукIиналъул ва туристал нахъ руссине рукIиналъул.\n«Анталия россиялъулазе бараб буго», - ян абулеб буго «Олбия» абураб петералъул бетIергьан АхIмат ХIамди Гъарагозица. Гьесулго пикруялда, конфликталдаса кIиябго улкаялъе буго кIудияб зарал.\nАнталья: рагъулазул ракетаялъ тIоцебе бортизабуна Су-24, хадуб - турбизнес...\nРоссиялъ Туркиялъулгун визаби къваригIунареб режим хвезабуна


dagestan / International mother tang day\nФевралалъул къоло цоабилеб къоялъ авар театралде бугез чухъа-рачел ва хъабало чохтIо, гьечIел гIадатияб ратIлилъ магIарулал рачIунеб къагIида билълъанхъун буго ахирал соназда.\nАслуги гьелъие лъуна аваразул миллияб автономиялъ ва гьелъул цевехъан Сайгидпаша ГIумахановас тIоцебе Хасавюрталда, хадуб МахIачхъалаялда. Гьеб къо буго ЮНЕСКОялъ лъазабураб халкъазда гьоркьосеб рахьдал мацIазул къо.\nГьеле гьеб "рахьдал мацI цIунулеб къо" абураб калима рагIарабго тIоцебесеб иргаялда нилъер киназдаго цере рачIуна дагьал, гIисинал халкъалги, церехун гьадинал чагIи рукIун рагIулаян рихьизе лъурал цо-цо миллиял атрибуталги, басриял тIахьал ва кодо-гIодосебги.\nГьедин букIуна тIагIун унел мацIазда сверухъ гьабулеб тадбир. Гьел мацIалги лъугьуна гIалимзабазул цIех-рехалъул материаллъун. Масала, гьединал "хварал" мацIаздаса цояб буго Кавказалда убыхазул мацI. Гьеб мацIалда кIалъалел чагIи хутIун гьечIо.\nРукIаралги къватIире ун руго ва черкесаздегун турказе сверун, кIудияб дунялалда билун буго халкъги мацIги. Жакъа, глобализациялъул гIасруялда гьединабго хIинкъи буго гIисинал халкъал ва мацIал тIагIиналъул абураб ахIи бахъинабун буго гIелмуялъги, халкъазда гьоркьосел мацIал цIуниялъул гIуцIабацаги. Хасго кIвар буссинабун букIуна гIисинал миллатазул мацIазде. Амма дида цониги рагIичIо ингилис, гIараб яги китай мацI цIунизе кколин гьабулеб ахIи. Щай гурелъул гьел мацIаз ва миллатаз гьадингоги къулчIулел руго щибаб соналъ гIисинал мацIал ва халкъал.\nСон авар театралде щварав дида сценаялдаса ва фойеялда дандчIвараз тIокIаб чIечIого рахьдал мацI беццун ва гьеб цIунизе кколин хитIабал гьарулел рагIарабго битIараб бицани рахIат хвана. Унго гьадигIан рагIалдедай бакIарун бугеб миллияб культураялъул ва мацIалъул иш, гьеб мацIада хъвараб спектатклалдаса ва рокьулгун кьалул кучIдуца кквезе кколеб бакI гьеб цIунизе рачIаян балеб ахIиялъ цIикIкIун ккун бихьун.\nЖибго гьеб къо кIодо гьабураб тадбир гIуцIун бугоан кутакалда лъикI ва тIадегIанаб даражаялда. Аслияб хIалтIиги гьеб рахъалъ тIаде босун бугоан аваразул миллияб автономиялъ ва авар театралъ. Киналго республикаялъул ва муниципиалиял авар мацIалда рахъулел газетал, тIахьал, журналал, районазул ва шагьаразул творческиял колективал, школазул художествияб хIаракатчилъи: кьурди-кечI, спектаклялъул постановкаби, кучIдул цIали ва гIемераб цогидабги.\nБайрамалда батIияб гугьар ва берцинлъи бачIуна чахтIида ва ратIлида гIарцул къадираби рарал мусудуцаги, магIарул ханжар-рачелгун рачIарал гIолохъабацаги. Арал гIасрабазде ккараб гIадаб асар букIуна. Гьеб кинабго дица рехсолеб жо буго шагьаралда ругел, магIарул хIакъикъаталдаса тIурал миллатцоязеги, батIияб миллаталъул гIадамазеги нижер гьадинаб миллияб культураги, ретIел-хьитги, квен-тIехги, гIелмияб ирсги, миллияб басмаги, искусствоги бугин бихьизе гьабулеб хIаркат.\nГьелдаса мисал босизе ва билизе тунгутIизе балеб ахIи. Гьеле гьелъие балеб ахIи дица къабул гьабуна байбихьуда "гьадигIан квешищха миллаталъул иш бугеб мацI цIунизе рачIаян ахIи базе" абун. ГьечIо. ГьечIеблъи дида бичIчIана киналъулго халшал гьабун хадуб. МацI буго чIагояб организм.\nГьеб хисула, бечелъула, мискинлъула, цо-цо рагIаби рилула, цIиял чидараз нахъе реххун, цо-цоял кIочон рукIарал тIад руссуна. Гьеб хасиятаб жо буго мацIалъе. МацI чIаго букIине буго киналгIаги хитIабаз ва гьеб цIунизе рачIаян гьарулел ахIияз гурел. Гьеб мацIалде хIажалъи бугебгIан заманаялъ. Жакъа авар мацIалда рахъулел пачалихъалъул гурел газеталги ратани, миллияб радиоги батани, гьеб мацIалда малъулеб исламияб гIелмугун вагIзаги батани, милияб театрги бугони, дугIаги, гьариги, хьамиги, кечIги, какги, хъвалеб кагъатги, битIулеб ругьелги, магIарухъ годекIанги бугебгIан мехалъ киданиги тIагIизе гьечIо авар мацI.\nЩай гурелъул миллаталъул гьеб мацIалда хIажалъи буго, гьеб гьечIого тIубалебги гьечIо. Гьелдаса роххизеги ккола, щивав камилав, жиндир аслуялъулги, умумузулги, миллаталъулги адаб гьабулев бусурманчияс бихьинчияс жиндир лъималаздехун бицине тIадабги буго жиндир умумузул мацI.\nЖакъа дуца гьеб рокъоб бицинчIони, мун лъугьуна умумузда ва наслабазда гьоркьоб бугеб бухьен тIезабурав чи. Дуе баракатгьечIолъи ва нагIана гурони гьелъухъ цIарги, реццги щвезе ресги гьечIо. БолмацI захIмалъулеб батани жидер диалект, жиндир инсуца жиндехун бицарабниги мацI лъималазе бицунарев чи камилав вукIине рес гьечIо. Цо милаталъул рос-лъади ратаниха.\nРатичIониги беццараб буго лъазабизе, амма гIайиб дагьаб щвеларищха. Алагьас нилъер киназего кантIиги гIакълуги кьейги лъикIаб босизе ва квешаб тезе. Биччанте нилъер щивасул гъасда букIине эбелалъул мацI. Гьеб лъималахъе кьезе къуватги икъбалги кьейги щивасе. Хабар лъикIаб рагIайги.


Кьурабалъ бижараб магIарул назму » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nРагIулъ буго балъголъи\nАвар поэзиялъул антология гIуцIулеб буго\n2017 соналъул 16 марталда Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул магIарул секциялда тIобитIараб данделъиялда гьоркьоб лъуна щуго томалде данде гьабураб магIарул поэзиялъул антология бахъиялъул суал. Гьаб соналъул ахиралде басмаялда бахъизе антология хIадуризе хIисабалде босун буго. ГIемер бицараб, кIвар бугеб, миллияб хазина цойиде босулеб гьеб хIалтIи гьабизе редколлегия гIуцIун буго.\nМагIарул мацIалда къватIире рачIунелщинал халкъиял информациялъул алатазул масъалаби тIуразе гъоркьиса гIуцIараб Авар басмабазул цолъиялъул данделъабаздаги борхун букIана магIарул адабияталъул антология гIуцIизе ккеялъул суал.\nХIакъикъаталдаги цебеккун щвалде щвараб магIарул литератураялъул антология бахъун букIинчIо. ЧIахIиял халкъазул руго гьединал томал. Дагъистаналда тIоцебе антология къватIибе бахъараб халкъ ккана тумал. 2006 соналда Амучи Амутиновасул ва цоги тумазул жигаралдалъун къватIибе биччана тумазул поэзиялъул антологиялъул анкьго том.\n16 марталда Хъвадарухъабазул союзалда тIобитIараб дандеруссиналда магIарул секциялъул нухмалъулев, шагIир, «Гьудуллъи» журналалъул редактор МухIамад ПатахIовас бицана авар поэзиялъул антологиялъул бугеб кIвар.\n«Цебеккун хIалбихьиял гьарун рукIана магIарул шигIруялъул гьитIинал антологиял къватIире риччазе. «Гьудулъи» журналалъул номералги цолъизарун, гьединал цо-цо томал риччана 1978, 1994 ва 2014 соназда. РукIана гьездаса цере рахъарал авар поэзиялъул жеги тIеренал тIахьалги ( 1940 -50-абилел соназда). ХIажат буго, магIарул халкъиял кучIдуздаса байбихьун, жакъасеб къоялде щвезегIан, магIарул мацIалда хъварал бищун лъикIал асарал антологиялде росизе. Хъвадарухъабиги, гIалимзабиги, журналисталги, жамгIиял хIаракатчагIиги гIахьаллъараб хасаб редколлегиялъ гьеб антологиялда тIад хIалтIи гьабизе ккола. Гьеб букIина нилъеца магIарул халкъалъе ва букIинеселъе гьабулеб кIудияб шапакъат», - илан абуна МухIамад ПатахIовас.\nДанделъиялда жидерго пикраби загьир гьаруна Аваразул миллиябгун маданияб автономиялъул нухмалъулев, тарихиял гIелмабазул кандидат ШагIбан ХIапизовас, Россиялъул гIелмабазул академиялъул Дагъистаналъул гIелмияб централъул МацIазул, литератураялъул ва искусствоялъул институталъул (ИЯЛИ ДНЦ РАН) бетIер, профессор МухIамад МухIамадовас, Дагъистаналъул тIахьазул басмаханаялъул авар мацIалда рахъулел тIахьазул редактор ГIайшат ГIалиевалъ, лъималазе биччалеб «Лачен» журналалъул редактор, шагIир ГIайшат Малачиевалъ, Россиялъул Хъвадарухъабазул союзалъул член МахсутI ЗайнулгIабидовас, шагIир АсхIабгIали ХIасановас ва цогидазги.\nАвар поэзиялъул антологиялъул редколлегиялъ хIукму гьабуна тIоцебесеб том халкъиял асаразе, ай фольклоралъе кьезе. Гьеб томалъул жавабиявлъун вихьизавуна ШагIбан ХIапизов. КIиабилеб томалде босизе буго инкъилабалда цебесеб шигIру. Гьеб тIехьалъул жавабиявлъун Дагъистаналъул гIелмияб центалъул хIалтIухъан Жамалудин МалламухIамадов тана. Лъабабилеб томалда рахъизе руго диниял назмаби, рухIияб адабияталъул асарал. Гьеб томалъул жавабиявлъун МагIарул басмабазул цолъиялъул нухмалъулев МухIамадрасул ГIумаров вихьизавуна. Ункъабилеб ва щуабилеб томазда бахъизе буго XX ва XXI гIасрабазул магIарул поэзия. Гьел томал гIуцIиялъе хIалтIи гьабизе тIаде босана Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул нухмалъулев, халкъияв шагIир МухIамад АхIмадовас ва авар секциялъул кIудияв МухIамад ПатахIовас.\nРедколлегиялъ, цоцазда дандбан, тIаса рищизе руго щибаб томалъе асарал. ХIалтIул суалал гьоркьор лъезе, хIисабалде босун буго щибаб моцIалда Хъвадарухъабазул союзалда данделъизе.\nАнтологиялда лъезе руго щивав авторасул асарал, къокъаб биография ва сурат. МагIарул мацI ва адабият лъазабулезе, школазе, мугIалимзабазе, халкъалъул даражаялъул ва рухIияб рахъалъул къимат гьабулезе лъикIаб сайгъатлъун букIинин авар литератураялъул антологияйилан абураб божи буго гьеб гIуцIизе байбихьарал миллатцоязул. Аллагьас гьеб хIалтIуда баракат лъеги, магIарул антологиялъул презентациялда нилъги данде ракIараги!) Амин!\n» БолмацIалда сверухъ бахIсал\nЛъик1аб пикру буго,Х1амзат ,Аллагьас тавпикъ кьеги нужее,амма бокьилаан бахъулеб антология,лъик1аб саламатаб кагътил,лъик1аб зарбуялъул ,щивав маг1аруласул рокъоб мустах1икъаб бак1алдаа бук1ине г1адаб бахъани!


«Мун унтизе ресго гьечIин, парахат рокъой чIа», - янги абун, март моцI бащалъуде щвараб заманалда, самоизоляциялде йитIана дун нижер бетIерав редакторас. Гьалеха, лъабабилеб моцI гирулеб буго, тIегь-хералдеги юссун, Гьидалъ яхчун йигелдаса. ГIаламалдего рокъор чIаян ахIи балеб гьаб заманалда, щибаб цIияб номералде хъвазе цIиял-лъикIал харбалги кирха ратилел. Архивалда хъирщардулаго, тIаде ккана 2015 соналъ Турциялде гьабураб сапаралдаса цо-цо хъвай-хъвагIаязде, суратазде. Редколлегиялъул изнуялдалъун, дирго гьеб сапар нужееги рагьизе хIукму ккана, хириял цIалдолел. Халатккун цо-цо сапаралъ яхъинчIого чIезе кIолареб хасият буго дир. Турциялде щун йикIана дагьал церегIан соназ цее. Даран-базаралъ гуро, гьадинго, тира-сверизе. ГIарац базе бакI лъугIун ятилинги ккоге, хъвадарулеб къавмалъул цIикIкIараб гIарац киданиги букIунаро. Аваразул миллиябгун маданияб автономиялъул гIадат буго нилъер миллат цIакъго бокьулел гIадамазе сайгъатал кьечIого толареб. Щаялиго дунги халлъула гьезда мех-мехалъ. ГIарцуца хIалтIи малъулелъул, дирги хиял ккана, автономиялъ конверталда жаниб лъун кьураб «баркалаялъухъ», жиндие лагълъи гьабизе кколеб къайи- цIа босичIого, пикрабазе цIилъи кьолеб цо сапар гьабизе. Щай Турциялде? Щайгурелъул, дораги гIемерал магIарулал рукIин рекIелъа унарого букIун. 2004 соналъ тIоцебе Турциялде бухьараб сапаралдаса дирго хъвай- хъвагIаязул хал гьабидал, цIакъ мукъсанал жал ратана. Дагьаб гIатIидго рагьизе бокьана, батIияб улкаялда ругел магIарулазул гIумруялде нуцIа. Гьелъие гьанже жамгIиял гьиназулги бергьун кIудияб кумек буго, чияр ракьалде къисматалъ рачарал магIарулазул наслуялъулгун гьудуллъи щулалъун гуребги, дирго гIагарлъи балагьизе квербакъана гьенир ругел гьудулзабаз. Сундулха бицинеб берцинаб Турциялдаса юссарай дица? Къокъго баян кьела – гьенир рукIарал данчIваязул, гIасраби хиса- ниги умумузул ракьалде хинлъи цIунарал наслабазул, гьеб киналъго гьабураб асаралъул.\nЩунусгоялде гIагарун километр нухлулги нахъа тун, Анкараялдаса рахъун дида дандчIвазе Стамбулалъул аэропорталде щун ратана дир гьудулзаби Яшаргун Асият.\nЯшар – Анкараялда бугеб магIарулазул жамгIияб гIуцIиялъул цевехъан, Турциялда ругелщинал дагъистаниязул бухьен щула гьабиялъе хIаракат бахъулев, Ингишосагун ГIандиса умумузул вас. Асият – гьесул лъади, Бакуялъул университеталда филологияб лъайги щун, гьенибго гIелмияб хIалтIи цIунарай Къабакъчолиса магIарулай. Нилъер гIемерисезда гьей лъала мацIазул гIалимчIужу Асият ТIинаева хIисабалда.\nСтамбулалда сордо базе рещтIана гIолохъанал рос-лъади Вулкан ва Делтахъ.\nВулкан – Яшарил яцалъул вас, магIарул мацI лъаларев вацIцIадав магIарулав, ралъдал транспорталъул инженер. Делта – туркай, турк мацIалъул мугIалим. БитIахъе хIайранлъана гьел гIолилаз чIахIиязул гьабулеб адаб, гьезул берцинаб яшав бихьун. Гьездаса разилъи загьир гьабулаго, ункъо-щуго магIарул рагIи малъана дицаги радалиде Вулканидагун Делтада.\nСтамбулалде щварав магIарул чи Яловаялде ваккичIого чIей мекъи буго, гьенисаги ун аскIорго ругел магIарул росабалъ гьоболлъи бачIони, гьебги такъсир букIинарищха. Яшарил машинагун цадахъ, ралъдал кIудияб гамица щвезаруна, кIикъоялда анцIго километралъул манзилалъ гурони Стамбулалдаса батIа тIечIеб, Мармарул ралъдал рагIаллъуде щун тIибитIараб, щобазул каранда пара- халъараб, гьайбатаб некIсияб шагьаралде.\nМашааллагь, анцIила цо соналъ цебего дир лъай-хъвай ккарай, Турциялда машгьурав, Дагъистаналда лъалев хъвадарухъан, шагIир, таржамачи ЖахIбар Барласил, нусиде яхарай эбел ячIана кавудахъ дандчIвазе. Жинцаго хьухьарал хинал щватабиги кьуна нижее сайгъаталъе. КъосинчIеб чIикIасезул мацI бугоан гьез бицунебги.\nЖахIбарил рокъоре ниж лъугьун мех балелде, партIан тIаде щвана Яловаялъул машгьурал «гIолохъаби», бакIалъулал аваразул жамагIатчагIи, миллаталъул хIубал Шигьабудин, Пахрудин ва Жагьид.\n(Жагьид араб соналъ Аллагьасул къадаралде щвана. Алжан насиблъун батаги гьесие).\n- Нужер бицунеб берцинаб магIарул мацIалъ дир ракIалъе кьолеб бугеб рахIат, рохел, - ин яхъана Асият гьезие рецц-бакъ гьабизе.\n- ВахI, ниж магIарулаллъидалха! - ян аваданго жаваб гьабуна хIурматияб ригьалде рахунел «гIолохъабазги». БахIсалде сверараб гара-чIвари ккана Дагъистаналдаги Турциялда- ги магIарулаз бицунеб гIурус, турк жубараб мацIалда тIасан.\n- АнцIго сон баралдаса нахъе магIарулал ругеб бакIалдаса вахъун шагьаралда вуго дун, амма нилъерго мацI кидаго бицуна. Мисалалъе, гьанжеги нижеца рокъоб турк мацI бицунаро…\n- Цебе гьедин букIанин абе, Пахрудин.\n- Цебеги хадубги батIалъи гьечIо бицунев чиясе.\n- Я, вац, те! Нилъер лъималазда, лъималазул лъималазда лъалеб бугищ магIарул мацI бицине?\n- Буго, дир наслуялда лъала… Валлагь, баркала, битIахъе паналъана гьезухъ балагьун. Махсаро- хочIалда чваххун бицунеб магIарул мацI.\nГIемерал соназ тIад хIалтIун, Дагъистаналъул тарихалъул, магIарул адабияталъулгун маданияталъул баянал ракIаризе хIаракат бахъулеб буго Барласица.\n- Дица цIияб мина бан буго, гьениб букIине буго дир кIикъого сонил хIалтIи жанибе бачараб, нилъер тарихалъул, магIарулазул рухIияб бечелъиялъул хазина данде гьабураб кIудияб библиотека. ГIезегIан харжал гьаруна гьеб бакIарулаго, гIуцIулаго. ГIарац хIажатаб жо буго, амма щибаб жо гIарцуца борцине бегьуларо. Иншааллагь, гьеб нужедаги бихьила. Мурадги буго, Турциялда гIолел нилъер наслабазда Дагъистан лъай. Гьеб рахъалъ умумуз нижее гьаниб щибго ирс тун батичIо,- ян бицана гьес.\nШагьар бихьизе ячинчIого гьез гьобол телищха, тирана «МахIачхъала» паркалда, лъалхъана гьенир имам Шамил ва Расул ХIамзатов ракIалде щвеялъе лъурал бюстазда цере.\nКъадекваназе ана, шагьаралъул мэриялда цебе бугеб, магIарулгун даргиязул би жубарай ГIабдулмукъсимил яс ПатIиматил ашбазалде. Гьенибги, цо-цоккун рачIун, саламатаб магIарул годекIан лъугьана. Ашбазалъул хважаиналъги лъим гIадин бицунеб бугоан магIарулгун дарги мацI. (Гьелъги салам битIана жиндир умумузул ватIан - КъулецIма ва Хважалмахьи росабазул жамагIатазде.)\nБакI чияр бугониги, чагIи нилъерго ратана. БакIги чиярин кинха абилеб, сверухълъиялъго Дагъистан ракIалде щвезабулеб букIиндал.\nЖиндир чIужу Мадиналгун лъай- хъвай гьабичIого бегьуларинги абун, ХIажимурадин абурав, черкесазулгун би жубарав вугониги, живго дагъистаниявлъун рикIкIунев, цо къаппарав бихьинчияс хъамуна рокъоре. Мадина ятана, Россиялдаса ячарай, черкесай. Кутакалда йоххана гьей гIурус мацIалъ кIалъазе лъалел ясал (Асиятги дунгиха) рачIиналдаса. ХIажимурад вугоан дунялалъул гIемерал фестивалазда гIахьаллъарав, Америкаялъулгун ИзрагIилалъул ракьалда Кавказалъул бакънал рачарав, искусствоялъул бутIаялда машгьурав махщелчи. Нижееги рачана аргъаналда, жинцаго гьарурал, пашманал бакънал. Гьел ругоан, Кавказалдаса гочун Турциялъул ракьалде рачIунел умумул ракIалде щун хъварал, бадиб магIу хулизабулел бакънал. Гьеб магIу данделъаразул цохIоязниги, бахчичIого, чваххизе тана.\nГьанже росабалъе щвезе инилан, ниж тIаде рахъиндал, ХIажимурадица, угьунги биччан, абуна:\n- Валлагьги, нилъер Гуней росу турказул росдаде сверулеб буго, магIарулал гьенир цIакъ дагь руго, - ян.\nАнцIго къоялъул сапаралъул ва гьенир дандчIварал анцI- анцI магIарулазул жакъа бицун лъугIиларо. Бищунго интересаб, Анкарагун Стамбулалда бихьа-рагIараб жо, гьенир магIарулаз цIунарал абиял, кици-биценал хадусел номераздаги кьела, ин ша Аллагь.\nДругие материалы в этой категории: « Рокьукълъиялъ рекIелъ кверщел гьабичIо\tТурциялъул магIарулазул гъасда накъитал »


ЦIитарав министрасде фермеразулги рекьарухъабазулги хьул\nDagestan--Musaefendi Velimuradov, Minister of Agriculture\nДагъистаналъул росдал магIишаталъул министр цIияв толев вугин, гьевги Мусаэфенди Велимурадов кколилан лъазаби республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас гьабуна 8 декабралда муниципалиял гIуцIабазул нухмалъулезул махщел камил гьабизелъун МахIачхъалаялда тIобитIулеб букIараб данделъиялда.\nГьединанго анкьалъ цебе Гъизилюрт мухъалъул Султанянгъиюрт росулъ фермеразул форум тIобитIана мехалда хъулухъалдаса вахъун вукIана ГIабдулатIиповас гьанжелъагIан росдал магIишаталъул министерлъун вукIарав БатIал БатIаловги.\nКагътидасан цIалун гурони, республикаялъул росдал магIишат кинаб хIалалда бугебали бицине бажаричIолъиялъ, ГIабдулатIиповас БатIаловасда абун буго дуца жиндие бицунгейин жалго жидецаго хьихьулел фермеразулги, жалго бетIергьанаб боцIи хьихьун гIадамаца базаралде кьолел нигIматазулги.\nДуца бицейин кинаб цебе тIураб программа, технологиял ва нигIматал гIезариялъул къагIидаби министерствоялъ фермеразда гьоркьоб билълъанхъизабурабали.\nГурони министерлъиялде бачIараб гIарац бикьиги, бичараб гьангун рахьалъул хIисаб кьейги хIажат гьечIин жиндие.\nБатIал БатIалов хисун министрлъун тIамурав Мусаэфенди Велимурадов гьанжелъанагIан лъалаан МухIарамкент мухъалъул нухмалъулев хIисабалда, гьединго Къилбаялъул рахъалда Дагъистаналъул бетIерас тарав вакил хIисабалдаги. Гьединго цо заманалда вукIана Халкъияб Мажлисалъул депутатлъунги.\nЦевеккун росдал магIишаталда хIалтIулев вукIинчIев Велимурадовасухъа бажаризе бугищ финансазул кризисалъул заманалда республикаялъул росдал магIишат букIине кколедухъ нухда бачинеян абураб суал лъолеб буго цо-цо дагъистанияз.\nЦIитарав министрас кIвар ракьул суалалде кьезе кколин рикIкIунеб буго Дагъистаналъул фермеразулгун рекьарухъабазул Ассоциациялъул нухмалъулев ГIабдурахIман ГIабурикIовас. Ракь гIицIго гьеб хIалтIизабулел чагIазухъе гурони кьезе кколарилан абулила жинца хIукуматалъул щибаб данделъиялда.\nГIабдурахIман ГIабурикIов: «Дица гъозда абуна нужеца гьел ракьал кьунин росдал магIишаталдехун щибгIаги хурхен гьечIел чагIазе. Гьединго гьелъие рихьизарурал субсидиялги кьунин нужеца гьелго чагIазе. Гьанже нужеца гьезие кьейин гьеб ракьалда хIалтIизаризе бажарулел чагIи, лагъзал хIисабалда.\nГъоб 1938 соналъ кодоса паспорталги рахъун, хIал-зулму гьабун халкъ колхозалде хIалтIизе гъолеб букIараб гIадин, гъейин гьенире гIадамал нужецаги. Гьединго кигIан нужеца дол чагIазе (росдал магIишаталдехун хурхен гьечIел чагIазе) гIарац кьуниги, щиб кумек гьабуниги, дол хIалтIизаризе нужеда кIоларин. Щивав чиясул жинди-жиндир пиша букIуна.\nМасала, хIукуматалъ ракьги кьунин, субсидиялги кьунилан, журналист, дове росулъеги ун, гьеб ракь хIалтIизабизе лъугьунароха. Щайин абуни гьесул гьелде рокьи гьечIо. ГIодоса эхедего цо пишаялъе вижарав чи вукIуна. Гьелда гIайибги гьабизе кколаро. Щвараб жо босуларев чи гIабдал вукIуна. Киназего бокьула кьолеб жо.\nБатIаго лъицаниги инкар гьабиларо гьединан ракьги субсидиялги щвани. Амма гъоз (хIукуматалъул чагIаз) рикьун рачанаха ракьал жидерго гIага-божаразе. Гъоз гьаруна Дагъистаналда «асфальтный фермерал».\nХъулухъаздаги толел руго тIалъиялъул, хIукуматалъул чагIи, министрал лъикI лъалел гIадамал. Гъодинал гуро тезе кколел. Тезе ккола хIалтIи лъикI лъалел чагIи. Гьанже гъов цIияв министрасги хъулухъазда тезе руго жив лъикI лъалел чагIи. Росдал магIишаталдаги хIалтIичIел, цо гIанкIу яги гIакаги хьихьичIел чагIи гьенир (росдал магIишаталъул министерлъиялда) хъулухъалда тезе бегьуларо.\nРосдал магIишат цебетIезелъун агрохолдингалги руго гьанже гIуцIулел. Гьел къваригIунаро. ЦебетIураб технология хIалтIизабулебинги абун халкъалда химия кваназабулеб жо буго гьеб - геномодифицированные абурал нигIматал - Аллагьас бижизабураб къагIидаялдаги течIого, гъорлъе химияги жубан гIезабурал нигIматал.\nРак унти ккезабула гьез. Масала, Дагъистаналда цониги гьечIо хIалалал гIанкIаби гIезарулеб фабрика. КигIан къилбаялде буссинабуниги, кигIан вали-шайихас хъуниги, гьеб хIалалаб букIунаро. Гьеб нилъер черхалъе хIарамаб буго. Щайин абуни гьелдасан нилъее зарал бугелъул».\nТIелекь росдада аскIоб бугеб колотIа живго бетIергьанаб боцIи-панз хьихьулелдаса анцIгоялдаса цIикIкIун сонал руго МухIамадил. Гьебщинаб заманалда жаниб, фермер хIисабалда, пачалихъалъухъа кумек щун гьечIо гьесие.\nГьанжегIагар нахъе витIарав министр БатIал БатIаловас рагIи кьун букIанин жиндие грант бергьинабизеян абуна гьес. Дагьалъ цебегIан республикаялъул бетIерасухъе кагъатги хъван буго МухIамадица.\nПалхIасил, ТIелекьа фермер МухIамадие къваригIун буго тIаде гIураб боцIи жаниб хьихьизе бокьал разе гIарац.\nМухIамад: «Дица тIалаб гьабулеб гIарац кьечIо гъоз (хIакимзабаз). Дица Рамазан ГIабдулатIиповасухъе кагъатги хъван букIана. Гьединго дие бокьун букIана гьевгун дандчIвазе. Амма дун виччачIо гьениве (республикаялъул нухмалъулесулгун дандчIваялде).\nЦо заманалда хIукуматалъул программа букIана росдал магIишат цебетIеялъе биччалеб гIарцуда гьоркьосан 25 процент фермеразе кьезейилан абураб. Гьебги щвечIо дие, гьанже хIукуматалъ нахъбахъун бугин гьебилан багьанабиги ратун. Гьелда хадув вортанхъизе дирги рес гьечIоха, боцIуда вукIине кколев вуго.\nГIи-боцIи буго дир гIемераб. Хасало гьел жанире гъезе бакI гIоларого буго. Хер босизе дотация щвана дие (лъагIалие 80 азарго гъурущ)».\nХадубго ТIелекьа фермер МухIамадица бицана, гIодобе рехун багьаялде бичизе бокьичIого, гIезегIан соназ бахъараб гIиял квас бугин тонна-тонна гьабун, тIатIала лъун жинца. Гьединанго тIахьалги ругила.\nЦIитарав министрас гьединал суалазде кIвар буссинабулебани, цIакъ бокьилаанила.\nГIолохъанал фермеразе миллионал рикьулел руго хIукуматалъ\nФермеразда хIукуматалъул гъурущцин бихьун гьечIо 20 соналда жаниб\nМагIишатияб проблемаялъул политикияб гьумер\n51 млн гъурщил налъи буго Дагъистаналъул ижарачагIазда\nЩай рикIкIунеб дир боцIи-панз?\nЩвел гьечIелщиназе гIарацги бикьун\nХIамилги, харилги, форумазулги, министразулги хIакъалъулъ


РакьугIеч - чакрил унтуе дару » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Общество - ЖамгIият » РакьугIеч - чакрил унтуе дару\nРакьугIеч - чакрил унтуе дару\nДобавил(а): Musa от 29-12-2012, 16:57\nБолъихъ районалдаса ИсмагIиловас хъвалеб буго: "10 соналъ хIехьон буго дица чакрил унти, дарабазги кумек гьабулеб гьечIо. Дида рагIана гIурускъвалиялъ (топинамбур) бигьалъи гьабулин. Бокьилаан гьелъул хIакъалъулъ бицани".\nГIурускъвали буго тIагIамаб ва пайдаяб нигIмат. Гьелъулъ руго инсанасе хIажалъулел пайдаял гIемерал витаминал.\nГIурускъвали кваназе лъикIаб буго бидул тIадецуй бугезе, хехго жо кIочонезе, ракI унтаразе. Гьалун бахъараб гьелъул гIубалъ (сокалъ) кумек гьабула бидулъ бугеб чакар дагьлъизабизе, хIалакъ гьаризе, щукIдузулъа цIам инабизе. Гьелъ дагь гьабула холестирин.\nБуссараб гIурускъвалиялъул гьабураб маска гьурмада бахани, рукIкIалаби иналъе кумек ккола. Гьелъ тIом гIолохъанлъизабула.\nКьибилгун жибго пихъ гуребги, дарудае хIалтIизарула гIурускъвалиялъул тIамхал, хIубал ва тIугьдул. ГIелмиял цIех-рехаз бихьизабулеб буго, гIурускъвали кваналеб бугони, бидулъ бугеб чакаралъул къадар рукIалиде кколеблъи. Кванирукъалда ругъун бугезе лъикIаб буго гIурускъвалиялъул кьалбал.\nЩукIдузулъ цIам бугезе ва радикулиталъ кIвекIулезе мадар гьабула гIурускъвалиялъул тIамхал ва хIубал гъорлъ гьализабураб лъеца. Гьелъул кьибил бичIун ругънада тIад чIвани, лъалаго мадар лъугьуна.\nЕвропаялда гIурускъвали анкьида жаниб 2-3 нухалъ кваназе лъикIаблъун бихьизабун буго. Гьелъ бидулъ бугеб чакаралъул къадар дагь гьаби гуребги, тIуладе хIал ккезеги биччаларо. Амма гьеб гIемер кваназе лъикIаб гьечIо чехь-бакьалда жаниб кидаго гьури-муч букIунев чиясе.\nГIурускъвали тIаса хъалги бахъун гIемераб заманалъ тезе бегьуларо, бецIаб кьер рехулеб букIиналда бан. Гьединлъидал, хехго кваназе ккола. Нахъе цIунизе бокьани, цIамулъелъе базе ккола.\nМахIачхъала шагьаралъул сахлъи цIуниялъул управлениялъул штаталда гьечIей бетIерай эндокринолог, анлъабилеб поликлиникаялъул тохтур Л. Ю. Коссаковскаялъ гьадин бицана:\nТохтуралъул баян - ХIакъикъаталдаги, гIурускъвалиялъ тIадехун рехсараб макъалаялъулъ рехсарал киналго унтаби сах гьариялъе кумек гьабула. ЦIакъго кIудияб пайда букIуна чакрил унтиялъ унтаразе. Ахирал соназда гьарурал гIелмиял цIех-рехаз бихьизабуна гIурускъвали кваналеб бугони, бидулъ бугеб чакрил къадар гIодобе кколеблъи. Гьедин бугониги, чакрил унти бугезе лъикIаб буго тохтурзабаз рихьизарурал дарабигун цадахъ гьеб кваназе.\nРоссия - 97 бакIалда\n2012 соналда Америкаялъул Bloomberg агентствоялъ, ТIолгодунялалъул сахлъи цIуниялъул гIуцIиялъул ва ТIолгодунялалъул банкалъул баяналги кьочIое росун, тIобитIана хасаб цIех-рех. Гьеб тIобитIулаго хIисабалде босулеб букIана инсанасул ригь, 14 сон бачIел лъималазул къадар ва 15-65 соналъул ригьалде ругел хвеялъе аслиял гIиллаби. Гьединго, халгьабуна сахлъиялъе хIинкъи бугел шартIазухъ: хъалиян цIай, гIаракъи гьекъей, гIемерисеб заман гIодор чIун тIобитIи, кьариял гIадамазул процент, бидул тIадецуялъул гIунгутIаби ругел гIадамазул къадар.\nДунялалда бищун "сахаб" пачалихълъун батана Сингапур, хадуб - Италия, Австралия, Швейцария, Япония. Гьединго, бищун "сахаб" анцIго пачалихъалда гьоркьоб буго ИзрагIил, Испания, Голландия, Швеция ва Германия. Франциялъе щвана 13 бакI, Великобританиялъе - 21, СШАялъе - 33, Китаялъе - 55, Индиялъе - 103 бакIал.\nСоветияб пачалихъазда гьоркьор рукIарал пачалихъазул бищунго "сахаб" батана Эстония - 57 бакI ва Грузия - 77 бакI.\nРоссияйин абуни буго 97 бакIалда. Гьелдаго аскIор руго Тимор-Лешти пачалихъ (96 бакI) ва ГIиракъ (98 бакI). Гьеб кIиябго пачалихъалда сахлъиялъул рахъалъ квешаб ахIвал-хIал букIиналъе гIилла буго гражданиял рагъал рукIин. Экспертаз абулеб буго гьеб сияхIалда Россия "рачIчIалда" букIиналъе гIилла кколила хIасилго кьечIел реформаби гьари, сахлъи цIуниялъе гIураб гIарац биччалеб гьечIолъи ва медицинаялъулаб лъай кьеялъул даража загIипаб букIин.\nАвтор: Марям КъурбангIалиева\nГазета №: 54, от 28 декабрь 2012г.\nКвен лъикIаб бугони, сахлъи щулалъилаГьадиятТIабигIаталъул квешаб гьава-бакъ букIунароГрадусник бекизе биччагеСакъатлъи - гьеб гIайиб гуро


Дурмур чIярур, данмургу хъиннура къачанни |\nФевральданул 20-нний МахIачкъалалив Национал библиотекалий хьусса ДР-лул Культуралул министерствалул коллегиялий ва ведомствалул 2017 шинал дурсса ва 2018 шинал дувансса давурттал хIасиллу ва планну дунни.\nБатIаву дайдирхьуна Къизлардай хьусса апатIсса ишираву ливтIуминнал аьпалун минутIрайсса пахъ багьаврия.\nМинистерствалул дурсса давурттаясса доклад бунни ДР-лул культуралул министрнал буржру чIумуйну биттур буллалисса Зарема Буттаевал. Мунил бувсунни ларгсса шинал Министерствалул агьаммур гуж тIайла бувшиву гьунар бусса оьрчIащалсса ва жагьилтуращалсса даврин, халкьуннал аслийсса культура дуруччаврин, музейрдал ва библиотекарттал даврил, регионнал ва халкьуннал дянивсса арарду цIакь даврин.\nЛаргсса шинал Дагъусттан, культуралул давуртту хьхьичIуннай нани даврицIун бавхIуну, бувхссар хьхьичIунсса ацIра региондалул сияхIравун (ТОП-10). Министрнал чIурчIав дурунни ларгсса шинал культуралул оьрмулуву хьусса иширттай, щаллу дуван бювхъусса проектирдай, республикалул коллективирттал цайми регионнайнсса ва чил билаятирттайнсса аьрххирдай.\nГихуннай цIакь дунни ва шинал дувансса давурттал план.\nАхирданий ДР-лул ХIукуматрал чулухасса ХIурматрал грамотартту дуллунни культуралул аралуву хьхьичIунну зузиминнан. Миннавух бия Республикалул Халкьуннал творчествалул къатлул информациялул щаллушиндаралсса бувайсса отделданул хъунмур, Уриннал шяравасса ХIабибат Закуева ва халкьуннал творчествалул отделданул пишакар, Гъумучатусса Жамиля Ханова.\nДР-лул Культуралул министерствалул чулухасса грамотарттугу дуллунни хьхьичIун ливчуминнан.\nПредыдущая записьЦа бакъа бакъасса хъамитайпа — ветеринарСледующая записьАбубакар ва Абакар


ХIаригабурлъухъ ичIго нухлулав хвасар гьавуна » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГIазул асирал эркен гьаруна, сордоялъ нухги бацIцIун, рогьалилъ\n2018 соналъул кIиабилеб январалда къаси ХIаригабурлъухъ гIазул пуй-чIваялъулъ къан хутIана Хасавюрталдаса Болъихъ мухъалъул Гъагъалъ росулъе сапар бухьарал нухлулал. Гьел хвасар гьаризе къватIире рахъана Бакълъулазул мухъалъул низам цIунулел ва нухал къачIалел идарабазул хIалтIухъаби. Сордоялъ гIазул гIансалги рорлъун, лъабабилеб январалъул рогьалилъ кIвана гьезда къварилъи ккарал гIадамал нахъе рачине.\nХIаригабурлъи буго ралъдал гьумералдаса кIиазаргоялдасаги цIикIкIун метралъул манзилалъ борхалъуда бугеб, риидалцин цIакъго цIорораб, кьварараб гьава-бакъалъул ва тIабигIаталъул ракь. Тарихиял тIахьазда хъван буго, Дагъистаналде чабхъен гьабурав Рекъав Тамерланил боял гIунанин 1396 соналда гьеб магIардайилан.\nНизам цIунулезул вакилзабаз «Миллат» басмаялда лъазабуна 2 январалъул сагIат 22.00 тIубараб заманалда нижеде ахIи щванин ХIаригабурлъухъ гIазул пуй-чIваялъул гъоркьлъалида гIадамал хутIун ругилан. Гьелдаса хадур нухлулазе кумек гьабизе къватIиве вахъана низам цIунулезул ункъо хIалтIухъан. Гьезда цадахъ, бульдозералгун, къварилъиялде ккарал хвасар гьаризе къватIире рахъана Бакълъулазул мухъалъул нухал къачIалеб идараялъул хIалтIухъабиги.\nЩуго-анлъо сагIаталъ халат бахъараб, захIматаб хIалтIул хIасилалда 3 январалъул радакье мехалде, сагIат 04.00 тIубараб гIужалде, нухда хутIарал гIадамазда тIаде щвана низам цIунулел ва нухал къачIалел хIалтIухъаби. Гьез гIазул асирал эркен гьаруна.\nГъагъалъ росдал жамагIаталъул вакилзабаз баркала загьир гьабуна нухда хутIарал жидер росуцоял хвасар гьаруралъухъ.\nЦересел соназдаги чанцIулго ХIаригабурлъухъ гIазулъ къан хутIун рукIана нухлулал. Масала, 2013 соналъул 3-4 декабралда МичIчIикIкIал абулеб ракьалде щолеб бакIалда, нухги гIазул пуй-чIваялъ бацун, нухда хутIана кIиго машина цIурав анцI-анцI чи: МелъелтIаса, Ингишоса, ЦIиликьа гIадамал. Гьел нухлулал гIазул гъоркьлъаликьа эркен гьариялъе цадахъаб хIаракат бахъана НахъбакIазул ва Бакълъулазул мухъазул нухазулгун полициялъул хIалтIухъабаз.\n2002 соналда ХIаригабурлъухъ къан хутIарал гIадамал нахъе рачана, улкаялъул гIорхъолъа рорчIарал ахIвал-хIалазул рахъалъ министерствоялъул вертолетазул кумекалдалъун.\n» Сангарал щущазаруна


Дараби гьекъезе ккола лъиданиги лъаларедухъ, гурони гьез кумек гьабуларо\nФизкультурияб институт лъугIун хадув, гIолохъанав махщелчи хIисабалда, ТIагьир хIалтIизе витIана ГЭСал ралеб гIуцIиялъул школалде. Гьений завучлъун хIалтIулей йикIана Валентина Михайловнаги, Дагъистаналде хIалтIизе ячIарай гIурус мацIалъул учительница.\n- Дица физкультураялъул дарсал кьеялдаго цадахъ бачунаан тIадагьаб атлетикаялъул рахъалъ секцияги. Иргадулал къецазда нижер командаялъе щвана кIиабилеб бакI. БагIарараб къоги букIун, нижеца хIисаб гьабуна, тIаде рачIарал гьалбалги рачун ГЭСалъул хIорихъе чвердезе ине. Диегоги цIакъ бокьулаан лъедезе. Гьеб нухалда дун сири бан лъугьана ва лъабабилеб къоялъ радал дида тIаде вахъинего кIвечIо...\n… КIикъойиде бахун бугин цIа-каниланги абун, тохтурас дун больницаялде вачана. Цо-кIиго моцIидасан байбихьана гIисинккун хъегIизе. Тохтурзабаз хъварал дараби гьекъезе байбихьидал, аллергияги багъарана. Щибаб соналъ вегизе кколаан больницаялдаги. Гьединав учитель лъиеха вокьилев? ХIатта цIалдохъабаз дида лъун букIана «ХъегIело» абураб тIокIцIарцин. Тренерасул хIалтIиги тезе ккана. Заманалдасан дача босана дица. Хьолбохъ бугеб дача букIана «Эльтав» заводалъул хIалтIухъан Сиражудинил. Гьесул хъизан Написат дачаялде къанагIат гурони ячIунароан. Гьаб нухалда дачаялде щварав дида йихьана гьение ячIарай Написат.\n- ЙорчIами, Написат! Сахлъи кин бугеб? Мун лъикI гьечIилан абулаан Сиражудиница.\n- ЛъикIав мадугьал мун вукIаравани, ТIагьир, диде ваккизе вачIинаан, Сиражудиница бицарабщиналдаги божун вукIинчIого, - ян махсара гьабуна гьелъ. - Жаниве вачIа, Сиражудинги вугин гьанив гIебедечIван.\nДун Сиражудиница жиндаго аскIов гIодов чIезавуна. Гьалъул-долъул бицана. Дица Написатида нахъеги цIехана сахлъиялъул хIакъалъулъ.\n- ЦIакъ лъикI йиго, ТIагьир. Баркала Валентинае, гьелъ хвасар гьаюна дун, - ан абуна гьелъги.\n- Щий Валентина? Нижер школалда йигей Валентина гурони дида тIокIай Валентина лъаларо. ЦIияй тохтурищ ячIун йигей?\n- Валлагь гуроха, ТIагьир. Гьей йиго нужер школалъул завуч. Дир ракI унтараб букIин чанго соналъ цебе чIезабуна тохтурзабаз, - ан байбихьана Написатица. – Ахираб заманалда иш лъикI букIинчIо. ГьитIинго росулъ гIурай дида хур-хералда квалквадичIого чIезе кIоларо. Гьелъ букIана Сиражудиница босун гьаб бакIги. ГIодое къулизе, тIаде йорхизе ккедал, бетIер сверулаан. Дида руччабаз бицунеб рагIана Валентинада хурдузул мацI лъалин абун. Дунги ана гьелъухъе ва гьалеха сах гьюна.\nДица гьелда цIехана щиб даругIаги гьелъ дуе гьабурабилан. Написатица гьадин бицана: «Рахьдал литралде гъорлъе рехула ункъо-щуго гожо ражидал. Лъеберго минуталъ белъинабула ражи рахьдалъ. Цинги, хинлъизегIанги тун, катницаги цIун, къойида жаниб кIудияб гъуд цIун, лъабго нухалъ гьекъола. Гьале ахираб лъабго моцIалъ дица гьекъолеб букIараб дару. Аллагьасе рецц, рекIел унти тIагIана. Къула-йорхулелъул бетIерги сверуларо, - ян.\nЦиндаго гIисинккун хъегIизе дун лъугьиндал, Написатица абуна Валентинал дача гьаниса гIемер рикIкIад гьечIин, гьелъухъе цадахъ рилълъинин. Гьелъухъе щведал, гIодор чIайилан нижедаги абун, гьей чай хIадуризе жуяна. Гьекъолаго чайгун, дица гьелда бицана дирго гIузруялъул.\n- ХъегIиялда цадахъ тулеб жо букIунищ? - ан цIехана гьелъ. БукIунарин дица абидал, гьелъ бицана жиндир кIодоги кIудиги рукIанин хурдузул тохтурзаби ва гьездаса ругьунлъун ругин эбел-эменги.\n- Хъалиян тезе ккола, кIолищ? КIолареб батани абе, гIадада дун квалквадизе тIамичIого. Дица абураб къагIидаялъ, жиндир заманалда, кьурал хурдузул дарабиги гьекъезе ккола. Лъиданиги цIарги бахъуге, гурони даруялъ кумек гьабуларо.\nЛъикI бугиланги абун, байбихьана хурдузул дараби гьекъезе. Ункъабилеб къоялъ хъегIиялда цадахъ твизе байбихьана ахтуги. Дица щибаб къойил бицунаан Валентинае ккарал хIасилазул хIакъалъулъги.\n- Гьуърузул мащабазда жаниб хьверд, цемент гIадин бохьун букIуна, - ян бицана гьелъ. - Хъалияналъул кIкIуйца гьеб щула гьабун гурони къватIибе биччаларо. КъоркъотIанхида цадахъ гьекъарал хурдуз, хьверд тамахлъизабула ва дагь-дагьккун къватIибе кьабгIула.\nГьедин ккезеги ккана. Цо моцIидасан дир хъегIиги къотIана, гьуърулги рацIцIалъана.\n- Валентина кийха йигей, гьелъул хадусеб къисмат кинаб ккараб? – абун суал кьуна дица.\n- Пенсиялде индал, гьей ана жиндирго ватIаналде - лъималазул рокъоса рачарал кIияйго ясгун - Волгоград областалъул Михайловка шагьаралде. Хадусеб къисмат лъаларо.\nПрочитано 358 раз\tПоследнее изменение Вторник, 07 мая 2019 12:27\nДругие материалы в этой категории: « «Меседил балагь»\tЧIахIияздеги бахуна месед »\n11:38, 16 января 2022, 36\n11:36, 16 января 2022, 42


Россиялъул Почта: балъгояб видеоялъ гьабураб ахlи-хlур (видео)\nРоссиялъул почта хIалтIулеб куц бихьизабулеб Новосибирскалда балъго бахъараб ахирисеб видеоялъ интернет гIатIилъи хехго кверде босанин абизе бегьула. YouTube сайталда лъураб гьеб видеоялъухъ кIиго къоялда жаниб валагьун вуго 46 азарго чи.\nЩибха бихьулеб бугеб YouTube сайталда лъураб гьеб видеоялда? Вокзалалда чIараб цо поездалъун нуцIихъан бахъулеб буго дандбитIун чIараб поездалъул вагоналда жаниса гIадамаз цоцае битIараб къайи лъурал къалал тIалабаго гьабичIого вагоналдаса гъоркье ралеб куц.\nГьезда жаниб нагагь бекулеб жо лъун букIарабани, биччулеб бугин гьелъул жавабги лъицаго кьезе букIинчIеблъиян бицана нижее гьеб видео бихьарай Юсупова Алжанатица. Гьей кIиго соналъ хIалтIулей йикIана Гъизилюрт шагьаралъул почтаялъул бутIаялда ва гьелъ абулеб буго аслияб къагIидаялда гьедин битIараб къайиялъе зарал-зиян кколин ва жаниб букIараб билулин нухдасанин. Почтаялъул бутIаялде щваралдаса гьел къалиязе щибниги лъугьине рес гьечIин бицана Алжанатица, щайгурелъул гьел къалиял нагагь рагьарав чи бигьаго тIатинавизе кIолев вукIунин.\nЮсупова Алжанат: «Почтаязул бутIаязда гьел къалиял рагьизе кинго рес гьечIо. Гуро, рес буго, амма гьеб рагьарав чи бигьаго тIатинавизе кIола».\nАлжанатица бицухъе, почтаялъул бутIаялда цIи бачIараб къайи хъвалев чияс ай операторас щибаб кагъаталъул щибаб къалиялъул кинаб цIуни-къаялда гьеб жидехъе щварабали хал гьабизе ккола. Гьеб бихъун батани, гьедин хъвала, бичIчIун яги турун батани-гьедин хъвала. Хъвазе кколеб буго къалиялъул бакIлъиги. Гьелда цадахъ кьолел кагътазда бихьизабун букIана къали битIулев чияс гьелда жаниб лъураб къайиялъул бакIлъи кигIан бугебали. Почтаялъул бутIаялде щварабго гьелъул бакIлъи батIияб батани, гьелда жаниб букIараб жо нахъе босун букIин бихьулин ва гьеб босизе чи вачIараб мехалда гьеб почалдаго рагьулин гьеб хIужаялда сверун хасаб актги гьабулин бицана Алжанатица. Амма киб ва лъица къалиялда жаниб букIараб жо нахъе босарабали жакъасеб Россиялда лъазе кIоларин абуна гьелъ.\nЮсупова Алжанат: «Почтаялде хIалтIизе ячIараб мехалда бищунго дун гIажаиблъизабураб жолъун ккана щибаб кагътида яги къалиялда сверун гьабизе кколеб хIалтIи. Гьеб къабул гьабизе ккола, гьелъул щибалъул хъвай-хъвагIай гьабизе ккола компьютералда, бакIалдаго толеб бугони-бикь-бикьун рекъезабизе ккола, дагьабги рикIкIаде битIулеб бугони, къачIан битIизе ккола».\nБитIулеб къайиялъе нухдасан щиб кколебали бихьизабулеб буго нижеца тIадехун рехсараб видеоялдаги гьелда хадурго рагьун рачIунел гIемерал цогидал видеояздаги.\nYouTube сайталда кьураб видеоялда бан Почта России идараялъ лъазабуна жидеца лъазабизе бугин гьеб видео бахъараб къоги, поезд унеб букIараб бакIалги, гьелъул номерги ва цогидабги, щайгурелъул Почта России идараялъул логотип гьеб вагоналда гьечIин.\nРехсараб идараялъ лъазабулеб буго гьеб къайи почтаялдасан битIараб букIанищалигицин лъазабизе кколин жидецайин.\nНовосибирскаялда бугеб маххул нухазул станция Россиялдаго бищун кIудиязул цояб буго. Гьелъул цо аслияб минаялъ кколеб буго 30 азарго квадратияб километр ва гьеб кколеб буго Транссибиралъул магистралалда бугеб кIвар кIудияб станция.\nДиана Кюка ва Павел Буторин\nРоссиялъул Почта: балъгояб видеоялъ гьабураб ахlи-хlур


С.МухIамадов: тIаде вахъине-цин гIодов речIчIизе ккола\nДзюдаялъул рахъалъ Европаялъул кIицIул чемпион дагъистанияв МухIамадов Сиражудин гьал къоязда цеве вахъание ккола Туркиялда тIобитIулеб турниралда. Олипиадаялъул медаль хутIизегIан цоги киналго медалал щун руго жакъа Сиражудиние.\nДзюдаялъул рахъалъ Европаялъул кIицIул чемпион дагъистанияв МухIамадов Сиражудин гьал къоязда цевехъане ккола Туркиялда тIобитIулеб турниралда. Олипиадаялъул медаль хутIун хутIарал къецазулъ киналго медалал щун руго жакъа Сиражудиние. ГIемерал хабарал рукIана 2012 соналъ Лондоналда тIоритIарал Олимпиадаялъул хIаязда гьев гIахьаллъичIолъиялда тIасан. Гьел ва цогидал суалазда тIасан гьесулгун гара-чIвари гьабуна нижеца гьал къоязда\nМухIамадов Сиражудин ккола ЛъаратIа мухъалъул ЧIадаколоб росулъа. Гьесул буго 27 сон. 10 сон баралдаса нахъе гьев хьвадулев вуго Гъизилюрталда бугеб дзюдоялъул школалде. Сиражудин ккола кIиго нухалъ Европаялъул чемпионлъун. 2005 соналдаса нахъе гьев ругьун гьавулев вуго Явара Нева абураб клубалда.\nЭР: Щай дуца дзюдо тIасабищараб?\nСиражудин: «Дир кIиявго имгIалзабиги эменги рукIана гьелъие ругьун гьарулел. ИмгIалзаби хадур тренераллъунги рукIана. Инсуца хIукму гьабуна дун гьезухъе витIизе.Доб мехалъ дир букIана микьго сон».\nЭР: Гьеб мехалъ дуца хIисаб гьабулел букIаниш цогидал спортивиял тайпабаздаги гьелдаги гьоркьоб бугеб батIалъиялъул, мисалалъе эркенаб гугари ялъуни бокс тIасабищизеян хиял букIинчIищ дур, ялъуни дуе тIасабищизе ихтиярищ тун букIинчIеб?\nСиражудин «БукIинчIо лъицаниги дида гьедин абулеб. Дзюдо дие бачIинахъего рекIее гIуна, гьенир гIемер руго дие рекIее гIолел бакIал. ГьитIинаб мехалъго нилъ гIемер ккола кьерилалгун, азабаралда цадахъ гIумру гьабун ругел лъималгун рагъизе, гьенисаго бижараб интерес букIана дир дзюдаялдехун. Дзюдо дица рикIкIуна спортивиял тайпабазда гъорлъ бищунго берцинаблъун».\nЭР Микьго сон балелдеги мун спортзалалде щолев вукIун ватилаха?\nСиражудин: «Щолаан узухъда, дир эмен гьелде щвезегIанги самбоялъеги, эркенаб гугариялъеги ругьун гьавулев вукIана, амма дие бищунго дзюдо рекIее гIунаха, битIараб бицани эркенаб гугриги рекIее гIолаан, ракIалда буго лъагIалица эркенаб гугариялде хьвадана, ичIго-анцIго сон баралдаса байбихьана дзюдаялде хьвадизе\nШкола лъугIун хадув дун ана гIолилазда гьоркьоб тIоритIулел олимпиадаялъул хIаязда гIахьаллъизе, гьел сабаблъун дун университеталде ворчIичIого хутIана, гьениса бергьенлъигун вуссарав дида абуна экзаменал кьезе кватIун бугилан, гьеб букIана 2003 сон.\nГьелдаса кIиго сон ун хадув дун ана чIахIиязда гьоркьоб тIобитIулеб дунялалъул чемпионаталда гIахьаллъизе. РакIалда буго доб мехалъ цадахъ рукIана Джафаров МухIамадги, ХIажимухIамадов Муслимги, дун гьезда гьоркьов бищунго гIолохъанав вукIана. 2008 соналъ гьел нахъе ана. Дун жеги вукIана цевевахъунев. Дир тIаде-тIадеги гъира цIикIкIунеб букIана дзюдоялде, батIи-батIиял турниралда цеве вахъине. Спорталда гъорлъги гьечIони 25 сон бан хадубги гIадада Гъизилюрталда чIун гьабизе жо гьечIеблъи бихьулеб букIана дида».\nЭР Гьабзаманалъ цIакъ захIматаб пишалхун рикIкIуна профессионалияб спорталда жанив хутIизею Дур кинаб бугеб пикру, мун рази вугищ гьелдаса?\nСиражудин: «Вуго, вукIинарищха. Иргадулаб бергьенлъиялдаса хадуб адреналин цикIкIуна дур чорхъолъ, мун пьедесталалда вахъун чIун вугеб мехалъ. Гьенив вахъун чIун вукIаго дуцаго дудаго абула жакъа цебелъураб масъала дуца тIубазабунин, ирга щванин хадуселдеян. ЦохIо гьеб пикру гьабизе гIологи вахине бегьула пьедесталалде».\nЭР: «Дзюдаялъул букIа ялъуни цоги кинаб букIаниги спортивияб тайпаялъул школа рагьизеян пикруго букIанищ дур?\nСиражудин: «БитIараб бицани дица Гъизилютралда рагьилаан Олимиадаялъул даражаялъул школа гьениреги ахIилаан ресукъал хъизамалдаса лъимал. Лондоналъул олимпиадаялъул чемпионал Мансур ГIисаевгун ва ТIагьир ХIайбалевасулгун дандбараб пикруцин букIана нижер гьединаб».\nЭР: Дуца абуна дур тIоцересел тренераллъун имгIалзаби рукIанилан, гьел нахъа рукIинчIелани кин кколеб дуда, захIмалъизе букIанищ дуе жакъа дуе щваралщинал бергьенлъаби росизе. Щайгурелъул цо-цо спортсменаз абула жинде мугъчIвай гьабизе гьавги гьавги чи вукIанилан?\nСиражудин: «Дие гьадинги щибниги бигьаго щвечIо бергьенлъиги цогидабги, гьеб цо КIиабизе бугони киназдехунго гьабулеб бербалагьи цого букIана дида цадахъ ругьун гьарулел цогидал спортсменазеги. Щивниги ватIа гьавичIо киданиги.\nБайбихьуда нижер рукIинчIо киналгIаги шартIал дзюдоялъе ругьунлъизе. ТIоцебе Кизилюрталда дзюдоялде лъимал ругьун рагьизе байбихьараб мехалда, дир имгIалас бицуна, цо хасал гIадамазул минаялъуб цо рокъор рукIанин жинца лъимал ругьун рагьулелин. Гьел рукIун руго хадуб Россиялъул чемпионлъун вахъарав ХIажимухIамадов Муслимги гьесул вацги. Гьез гIумру гьабулеб букIараб цо рокъор рукIун руго гьел ругьун гьарулел байбихьуда. Гьедин байбихьун буго кинабго. Хадуб гьесие кьун буго гьитIинабго зал, гьенибни щибго букIун гьечIо мокърукь бараб биццатаб квар гурони. Гьелдеялде дзюдоялде хьвадулел лъималазул къадар I0-ялде бахун буго. Хадуб гьезие кьун буго "Локомативалда" цоги зал. Гьанже абуни дзюдоялъул залалда руго киналго шартIал, гьечIо лъимал.\nДида кколеб буго чи вакъун гьечIони гьев кIвахIалъулин. Вакъун вугони гурони гьесие вагъаризе бкоьулеб гьечIо.\nГьанже залалъуве вачIараб мехалда дида рихьула гьенир гIисинал гурелги 18-20 сон баралги лъимал. Бихьула гьезие щибго къваригIун гьечIолъи. Анкьицацин рокъов вукIине дие щвараб мехалда дица байбихьула залалда дидаго лъалеб гьезда малъизе. Уекъабилеб къоялде гьезул бащдалдаса цIикIкIун чагIи рачIунаро залалде. хадуб, дун нахъе араб мехалда рачIунел руго.\nГьитIинаб мехалда дица абиларо цо дзюдо гурони дир ботIролъ букIинчIин. Школалдаса вачIараб мехалда унаанха дун залалъуве. Амма гьеб мехалдаго дида бичIчIулеб букIана гьеб шагьаралдаса гIадамалъе вахъине дие бугеб цого-цо нух гьеб букIин.\nГъизилюрталдаса цоги шагьаразде ине байбихьараб мехалда дунялалдехун дир бербалагьицин хисизе байбихьана. Дие гьебги бокьана. Байрам букIана, гIодобкъо букIа-гьезухъ балагьичIого дун залалъув вукIунаан. Дие бокьун букIана гьениса ворчIизе.\nЖакъа залалъуле рачIунел лъималгун халбар-кIал гьабула дица. Дица гьезул цо-цоязда гьикъула, мисалалъе 25 сон бараб мехалда щибин дуца гьабизе бугебин?\nЩибго бокьун гьечIо гьезие. Гьанже мода бугелъул "къватIал рорцине"...\nЭР «Щибаб цевевахъиналде хIадурлъулаго дуца такрар гьалулел кинал рукIаниги рагIаби ругищ дур, кумек хIалае ахIизе хIалтIизабулеб?\nСиражудин: «Дида ккола щивав спортсменаз живго тIамулин сундухъниги балагьичIого цебелъураб масъала тIубазеян».\nЭР «БакIккун букIаго гьикъилин гIемер батIи-батIиял хабарал рукIана мун олипиадаялде вачинчIолъиялда сверухъги. Цого миллаталъул гIадамал гIемерлъун ругин гьенирилан, гьелъ вачун гьечIин абулеб букIана\nСиражудин «Рицунел хабарал миллион батIиял рукIана. Амма дун къуркьичIоха. Чанги чи барщун нахъе инаанха гьеб квеш букIун. Дида гIемерал лъалел хъвалезги абуна гьедин.\nДир эменги вукIана гьединаб хасияталъул чи. Дицаго дидаго абуна жеги цебе бугин дур олимпиадаян. Дир киналго медалал руго, гIицIго олимпиадаялъул медаль гьечIо, цохIо гьеб хутIана щвезе. Дица гьединго абула чиясе щибниги бокьун бугони, гьев мурадалде швечIого хутIуларилан. Доб Олипиадаялде ине дир хIаталдаса ун кIудияб мурад букIинчIеб къагIидаха, дун гьениве ине хъван букIун гьечIелъул. Гьениве ккечIелъиялъе гIайибияв дунго вуго. Дун дагьав хIалтIун ватила дидаго тIад..\nДида гьеб бичIчIана гьаб олимпиада лъугIун хадуб. Дур гIумруялда жаниб дуе рекIее гIечIеб щиб ккун батаниги гьелъие гIайбиявлъун мунго вуго. Диего цIакъго бокьичIони олимпиадаялде хIалица лъицаниги вачунаро, гIадада дие лъицаниги гIарацги кьезе гьечIо, дун лъикI ругьун гьавичIони пьедесталалда тIадги эхетизе гьечIо, кинабго бараб буго дудаго, къезеги ккола, тIаде вахъине кканиги мун гIодо ккезе ккола, гьелъулъ кIудияб магIна буго».\nЭР: Гьел рагIабазул гъорлъе ваккун кида дуца хIисаб гьабураб?\nСиражудин «Гьеб букIана 2010 соналъ «Гран При» турниралда. Дун къуна дидасаго гIемер гьитIинав спортсменасухъа. ГIодов речIчIидал дидаго квешго ракIхвана дир. Гьабгощинаб мехалъ ругьунги гьавун хадуб гьадин ккезе кканиян вукIана дунго дидаго. Гьелдаса хадуб дун тIадчIун ругьун гьавизе байбихьана ва Европаялъул чемпионаталда киназдасаго бергьана дун. Доб цебесеб турниралда гIодов ккечIеванин дун тIадевахъинароан гури?»\nГlисаев: «Эбел, гьаб медаль дур буго!»\nДзюдоист С.МухIамадов: ракъичlони кlвахlаллъула\nЭбел Патlимат: «Васасул ургъалида йикIун бергьенлъи ракIалдего щоларо»\nДагъистаналъе хIажат гьечIел спортсменал\n«Кавказалъул хIаязде» Дагъистан хIадурлъун гьечIо\nДагъистаналда дзюдоялъе кьучI лъурав Баркалаев (видео)


Пятница, нояб 26 2021\nТIаде щолеб буго дир бабал байрам. Киналго улбузул гьайбатаб байрам. Гьелда цересел лахIзатаз бокьун буго лъимерлъиялде нахъ юссине, дагьайго гогьдаризе. Эбелалъул хIакъалъулъ хъвазе. Гьейгун гаргадизе. Лъимерлъиялъул иццухъ кIалги чIван, гIорцIизегIан дирго пикраби гьекъезе. Лъимерлъиялъул пикраби. Гьез роцIинабула чIунтун ине теларилан дун лъугьун йигеб ракIги, гьелъул чIвабзаз рачунел хIасратал сариназухъ гIенеккидал, кьурдизегицин гьесарилей йиго. ГьитIинлъилин цо лахIзаталъ – бокьун буго лъимерлъиялъул маргьадалъе лъутизе ва дирго гIелалъул гIадамаздеги лъималилан ахIизе. Биччанте гьеб лахIзаталъ дидаго цадахъ гьитIинлъизе дир гIумруги, гIумруялъул соналги, соназул чIумазда рарал маржаназул цIалги… Гьале дун – гьитIинай Шамай. Дун гаргалей йиго дунго гIадал лъималазда.\nБабал бакъги дадал цIаги\nЛъимал! Бицинищ нужее дир бабал бакъалъул къиса. ГIенекке цо лахIзаталъ.\nУнго-унголъунги цо гьелъул берцинлъи. Рогьалилъ дир гордадаги кIетIола гьеб, цинги гьуинаб макьида кьижун йигей дида лъурлъудула. Гьеб бачIуна дихъе, цадахъ бабал убачги бачун. Цинги гьелъ дун еэдун толей куцха! Убачалъе хIалае заманалдасан бабал хIеренал квералги рачIуна. Огьо-гьой! Недегьго гьез дун гогьдаризаюн толей куцха!\nГьале тIаде щвана бабал гьимиги.\n- Дир дару дарман, - иланги абун, гьеб гьимиялъ дун йосун хъахIил зодихъ дирго цIваялда аскIой лъола. Гьенисан дун бабал беразда цадахъ дунялалъухъ гIащикъго ялагьула. Бабаца, жиндирго балагьиялъул кумекалдалъун, жиндирго квераз дир гIисинал квералги ккун, жиндирго гьимиялъул сариназул бакъназухъе нухарегIула дун кIудияб талихIалде данде. Гьенибги дие бабал бакъалъ кьола анкькьераб нуралъулаб кунчIи.\nДир бабал бакъалъул буго лъабго чIор, цоялдаса цояб гвангъараб ва кунчIараб.\nТIоцебесеб чIоралъ жиндирго къиса сайгъат гьабулеб буго дие, хъизамалда кIудияй ясалъе. КIиабилеб чIоралъе гьелъ цIар кьун буго кIудияв васасул. Лъабабилеб чIорги – гьитIинав вац. Бабаеги дадаеги нилъ цохIо хIалалда рокьула. Гьезул бакъул чIоразулги цIадул мацIазулги щибалъул буго жиндирго къисаги къисматги. Гьез гIажаибго гьайбатал расенал угьулел рукIуна щибаб лахIзаталъ дадалги бабалги гIумруялда.\nБуго бабал бакъалъе хинлъиги гвангъиги кьолеб цоги чIорги. Гьеб буго бабал бакъ цIунизе ТIадегIанас гьелъие битIараб хIикматаб чIор. Гьелъие цIарги кьун буго инсул. Гьев ккола дир дарманав дада. Гьес нижер хъизамалъул гъасда бакун буго даимаб цIа. Гьев ккола гьеб цIадул кIудияб мацIлъунги. Гьеб цIадул хIенхIаллъун руго нижги, дадал цIаялъги бабал бакъалъги цIунарал, гьезул гIумруялда накъиш угьарал хIурулгIинзаби.\nЛъимал! Лъала – нужер щивасулги буго бабал бакъги дадал цIаги. ЦIуне гьел. Гьел ругебгIан мехалъ, талихI нилъеда аскIоса кибениги кьуруларо. Гьел бакъул чIораз нилъеда аскIоса хъамула чIегIерал накIкIалги, сурукъал ишалги, квешал гIадамалги. Бабал бакъалда гъорлъ буго нилъер щивасул гIумруялъул чIор. Гьелъул хинлъиги, гвангъиги, роцIенги – гьеле бабал бакъалъулги дадал цIаялъулги аслияб. Щибаб бакъалъулги щибаб цIаялъулги буго жиндирго къиса. Дир бабада цIар буго ХIалимат. Берцинаб цIар гьечIищха, лъимал? Дадада цIарги Расул буго.\nБабал бакъги дадал цIаги!\nГьез нухарегIизе йиго дун цогидаб, батIияб дунялалде. Гьел даим дунгун рукIине руго, дир гIумруялъул нухалги къалъизарулаго, дир къисматалъе хинлъиги кьолаго… Лъан букIаха, лъимал, гьезул кунчIи бараб буго нилъеда. Нилъецалъидал гьезие тIад буссинабизе кколеб берцинаб кьералъулги гьуинаб махIалъулги талихI...\nЛъимал! Лъалищ нужеда дунялалдаго бищунго берцинаб кечI кинабали? Нужеда киназдагоги лъала гьеб. Гьеб буго эбелалъул кечI. ТIоцебе гьеб нилъеда рагIула кинидахъ. Гьеб кочIохъ гIенеккараб лъимада кIочон тола жиндирго «къварилъаби». ГIодиги тола гьелъ, кинабго бичIчIулеб бугеб гIадин, сихIкъотIунги чIола. Гьеб кечI ккола нилъер гIумруялъул аслу. ДахIабабаца гIемер бицуна бахьикъосарав вас лъугьани яги малъараб гьабуларей яс лъугьани, абулила эбелалъул кинидахъ кечI рагIун батуларин гьездайилан.\nЦинги цIидасанги боржуна бабал кечI нилъехъе. Гьелъ гьеб ахIула, нилъер гьурмада гьими бихьидал. Бабал кечI бохула, нилъер релъи рагIун. Гьеб белъула, нилъер, лъималазул, талихIалда къвалги бан. Гьеб гIодула, нилъер магIуялда убачалги гьарулаго.\nЛъимал! Щибха нилъеца гьабизе кколеб, бабал кечI кидаго кьурдулеб букIине ккани?\nТIоцебесеб иргаялда, гьелъ малъараб гьабизе ккола нилъеца. Гьезул макьил рахIатги цIунизе тIадаб буго нилъеда.\nБабал кечIалъулги саринал батIиял рукIуна, хъизамалъул хIубилъунги ракIлъунги кколев дадал кьвариги, къвакIиги, къамартIлъиги хьолбохъ ругони.\nРачIа, лъимал, цIунизе нилъерго хъизамалъул гъасда бабал бакъги кечIги, дадал цIаги, нилъехъ урхъун бугеб талихIги.\nЛъимал! Унго-унголъунги, дир бабал букIунеб берцинаб ццин. АхIдолейго ахIдолей йикIуна гьей, хIалицаго ккун релъиги букIуна. Гьеб лахIзаталъ бабал ццингицин белъанхъулеб букIуна. Цо-цо мехалда дида ккола, ццинилан цIар букIаниги, гьеб гьезего гьечIин гьелъулилан. Батанигицин, гьеб буго цIакъго цIакъ хIеренаб.\nГьелъгицин нилъер гIумруялда рахъулел хIикматал накъишал!\nДида лъала киналго улбузул ццин цохIо кьералъул букIунеблъи. Гьеб релълъуна цIадалдаса хадуб зодихъ рещтIараб нуралда.\nГьаб кинабго данде гьабуни, лъугьуна хъизамалъул квацIи. Гьеб бечIазе тезе бегьуларо нилъеца. РачIа цадахъ хIалтIизе, хIурматиял лъимал! Даимаб рецц хъизамалъул квацIиялъе.\nЛъимал! ЧIвалеб гьечIищ нужеда эбелалъул кверазул тIагIамаб махI? Дицайин абуни, дирго квераз гьалъул квералги ккун, свери бахъулеб буго лъимерлъиялъул авлахъалда.\nГьале уней йиго эбелгун цадахъ, хурие, ссандаса бецараб харил магьал цIезе. Гьалеха дир магьги, дунялалда бищун хIеренал квераз цIун кьураб – киса-кибего – дурусаб, узданаб. КвегIисан, кваранисан раккарал тIугьдулги. Эбелалъ, дир магь берцинлъизе, магьида гьоркьор лъурал тIугьдузул квацIаби. Доб мехалда гьезул берцинлъиялдаса лазат босизе гIакълу букIинчIо. Гьанже гьел тIугьдузул махIалъул бухIиялъ лъалъалел руго лъимерлъиялъул ракIалдещвеял.\nИх магIаруллъиялъул кавуда кIутIидал, «ГIалагIарт» майданалде тира-сверизеги рахъунаан ниж. Гьелъулги букIана цо хасаб магIна. Гьеб заманалда магIарухъ жеги гIазу биун букIунаро. ГIазукьан къватIире раккун рачIине хIаракат бахъулел дерец тIугьдуз берцин гьабун букIуна майдан. Аби гьечIищха, тIоцебе дерец бихьарав гьеб соналда бищун талихIав вукIунилан абураб. Амма дида гьеб лъицаниги кибниги абулеб рагIичIо тIокIалъ. Гьебги букIун батила цохIо йигей ясалъе талихI балагьулей йигей эбелалъ жинцаго ургъараб жо. Жиндаго бихьараб тIегьги дида бихьанилан чIолаан гьей. ГIазукьа дерец эркен гьабулаго, дир кверал квачалилан хIинкъун, жиндирго квераз тIолаан гьелъ дерец, ТIадегIанасда дие талихIги гьарун. Гьел квераз бахъанщинаб хIаракат, дир гIумру буцIцIине…\nЭбелалъул талихI. Эбелалъул ракI. Эбелалъул гьими. Эбелалъул магIу…\nКинабго лъималазул кодоб…\nГьалеха цIидасанги нахъ юссуней йиго лъимерлъиялъул улкаялдаса. Ва цIидасанги ракIалде щвана цо гьадинаб лъугьа-бахъинги. Мунагьал чураяв инсул хабаде щвезе рузман къояз дунги унаан эбелалда цадахъ. Цо нухалда хабзалалъ нижеда ятана нижерго гIагарай, гьабсагIаталда дир бугеб ригьалъул гIадан. НекIого хварай эбелалъул зонода къвалги бан, гIодулей йигоан гьей. Цинги дица эбелалда абуна гьагъалъегIаги эбел щайдайилан. Гьеб дуда жеги бичIчIуларинги абун, гъолде аскIоеги ун, гьейги гIодана. Гьанже бичIчIулеб буго дида дой гIаданалъул магIил багьа… Улбузухъ тIолеб бугеб магIил бакIлъиги бухIиги…\nДругие материалы в этой категории: « ТIад толел хIакимзаби хIалкIун лъикIал ралагье


Чан сон бугеб МахIачхъалаялъе?\nМахIачхъалаялъул аслияб майдан\nМахIачхъала шагьар гIуцIаралдаса 170 сон тIубаялде ракIалде щвеялъул гамачI лъуна республикаялъулги тахшагьаралъулги нухмалъиялъ. Амма гьениб шагьар жеги цебехунги букIанин, гьеб бугин гIурусазул хан Петр ТIоцесев гьениве вачIиндал ургъараб тарихилан рикIкIунеб буго цо-цо дагъистанияз. Гьел мекъи ругин, гьанжесеб МахIачхъала букIараб ракьалда магIарулги цогидалги нуцалзабазул гIиял хьихьулеб бакI букIун буго.\nДагъистаналъул тахшагьар гIуцIаралдаса ун буго 170 сон. Цин гьелда цIар букIана Порт-Петровск, хадуб инкъилаб ккедал, лъуна социал-демократ МахIач Дахадаевасул цIар. Ригь арал дагъистаниязин абуни Анжи янги абула гьелда.\nПалхIасил, шагьаралда тIоцересел минаби рараб бакIалда, басрияб шагьаралда, ракIалде щвеялъул гамачI рекъезабуна республикаялъулги шагьаралъулги нухмалъулез.\nМахIачхъалаялда сверухъ ругел лъарагIазул росабалъа гIадамазул гIемерисез билълъанхъизабулеб пикру ккола МахIачхъалаялъе 170-саги цIикIкIун сонал ругин абураб пикру. Масала, Анжи абураб шагьар букIанила гьениб. ГIурусазул хан Петр ТIоцевесев I70 соналъ цеве гьабсагIаталда МахIачхъала бугеб бакIалда рещтIунилан гьесул хIурматалда Порт-Петровск абураб шагьаралъе кьучI лъунин бугила бицунеб. Гьеб кколила Россиялда берцин рихьизе гьабулеб жо.\nГьелда цадахъго лезги миллаталъул чагIазги ракIалде щвезабулеб буго Дербенталда бан тарихчи Муртуз ХIажиевас билълъинабулеб пикру. ГьанжелъагIан рикIкIунаан гьеб шагьар 5000 соналъ цебе гIуцIанин, гьанже тарихчияс чIезабун буго гьелдаса нахъе кIиазарго гурони сон инчIилан.\nМахIачхъалаялъул бакIалда цебе некIсияб Анжи шагьар букIиналъул пикруялда тIадрекъолев гьечIо тарихчи Айтберов Тимур.\nАйтберов Тимур: «ГIарабазул хъвай-хъвагIаязда гьечIо гьелъул цIар рехсараб бакI. ГIарабазулгун хазаразул рагъал унеб заманалда гьезул хъвалев хасав чи вукIунаан рагъухъабазда цадахъ. БукIине бегьулареб жо гуро эб батIаго, букIун батила Анжи абун цониги хъала, амма мухIканго гьелъул цIар рехсараб бакI гьечIо. Нижехъ руго некIо гьанир ккарал рагъазул хIакъалъулъ гьарурал хъвай-хъвагIаял. Гьениб щайха хъвачIеб Анжиялъул, букIараб шагьар гьеб батани?».\nМагIарухъан МахIачхъалаялде рачIунеб шималияб мухъалда ираналъулаз буцур бан букIун буго 300 соналъ цебе. Гьеб букIун буго Дагъистаналде Ираналъул тIадецуй цIикIкIараб заман. Хадур гьенир чIваднал хутIун руго. Гьелги Калмыкалъул рахъалдасан тIадекIанцIиял рукIине бегьулилан, бакIалъул ханзабаз цIи гьарулел рукIун руго.\nПалхIасил, гьанжесеб МахIачхъала бугеб бакIалда кинабниги шагьар яги росу абураб жо букIинчIин бицана ЭР-лъе тарихчи Айтберов Тимурица. РукIанила гIицIго Таргъу, Кяхулай ва цогидал росаби. МахIачхъала бугеб гIемерисеб бакIалда хьуцIалги рукIанила, хутIараб рахъалда магIарухъа рачIарал гIадамаз магIарул нуцабазул ва цогидал ханзабазул гIиги хьихьулаанила.\nАйтберов Тимур: «ПалхIасил, МахIачхъала бугеб бакIалда рукIана хъутаби. Гъазаваталъул заманалда Шамилил муридзабаз тIадекIанцIиял гьарулеб мехалда Анжи архъа абулеб бакIалда гIурусаз рана жидерго ярагъ, сурсатал жанир цIунулел бакIал. Гьеб кинабго жанибе бачараб хъаладул чIваднал рукIана дида лъалеб мехалдаги. Гьанже гьениб туснахъ буго. Цинги гъазават лъугIун хадуб гьеб бакI сверун минаби, портги, цогидабги базе байбихьана гIурусаз. Хадуб гьеб бакIалъе кьуна шагьаралъул даражаги. Гьеб буго дида лъалеб жо».\nТIоцебесеб МахIачхъала абулеб бакIалда, маяк лъураб гохIда, букIанин некIого гIадамал чIараб бакIин бицуна цо-цо махIачхъалаялъулаз. Айтберов Тимурица абулеб буго жиндаги рагIанила гьеб, амма некIсиял хъвай-хъвагIаязда батичIила гьелъул хIакъалъулъ кинабгIаги бицен.


Дагъистаналда гIезарулел, къачIалел цо-цо нигIматал лъазе байбихьана Россиялъул цогидал регионаздаги, хIатта къватIисел пачалихъаздаги. МахIачхъалаялда буго къватIисел улкабазде къайи-цIа бичулезул ассоциация ва гьеб хIалтIуе квербакъулеб центр. Гьал къоязда редакциялде вачIун вукIана гьеб централъул вакил, ГIахьвахъ районалъул ГIанчихъ росулъа ХIайбулаев Шамил. Гьесулгун гьадинаб гара-чIвариги гьабуна нижеца.\n- Шамил, щиб хъулухъ тIубалеб централъ?\n- Нижер хIалтIи ккола гьитIинаб ва гьоркьохъеб бизнесалда ругел ишалъулал гIадамазе гьезул къайи, нигIматал къватIисел пачалихъазде ричиялъе кумек гьаби. Гьединго гьеб ишалъулъ дандчIвазе рес бугел квалквалаздаса гьел цIуни.\n- Дагъистаналда къватIибе биччалеб къайи кин къабул гьабулеб къватIисел пачалихъаз?\n- Армениялде нижеца битIула ханжу, гьенисанго руго машиностроениялъе хIажатал цо-цо алатазул заказалги. Азербайжаналъулгун къотIи-къай буго урба гьабиялъул рахъалъ, нилъер гьаниб гьабун букIараб кIиго гьобо гьенибе битIизеги буго. Гьебго мисалалъул кIиго гьобо дагьаб цебе бичана СШАялъе («Нестле» фирмаялъул компаниялъе). ГIарабазул Цолъарал Эмиратазда, Армениялда, Азербайжаналда, Казахстаналда, Гъиргъизиялда къабул гьабула «Дидо» КФХялъул урба. Гъиргъизиялда руго гIемерал дагъистаниял (25 азарго чи), гьединлъидал церетIолел руго гьеб пачалихъалъулгун бухьенал. ГIагараб заманалда гьениб рагьизе буго нилъер Дармилаб рукъги. «Амазон» фирмаялъулгун хъван буго къотIи, гьелда рекъон Европаялъул гIадамазе ричизе руго Гъизляралъул нусал.\nНугъаялда бугеб «Агромир» СПОКалъ цIоко-къехь бичула Турциялъе. Нилъер бацIцIадаб гьоцIо босизе бокьун буго батIи-батIиял пачалихъазеги. Франциялъе хIажат букIана ралъдал гьумералдаса 1500 метралъ тIадегIан ругел мучIдузда кванараб боцIул рахьги. Цо-цо гIиллабаздалъун кIвечIо гьеб масъала тIубазе.\n- Гьединаб тIалаб батани, хIадур ругищ гьелъие нилъер магIишатал?\n- Гьелъие хIажатал шартIал руго. Амма нилъее гIолареб рахъ буго берцинаб хIалалда къайи бихьизаби, ай цебе лъезе лъалеб гьечIолъи.\n- Ахираб заманалда учузлъана гъурущ, Россиялда тIад лъураб гьирлъун руго батIи-батIиял санкциял. Гьел хIужабаз зарал гьабулищ нужер хIалтIуе?\n- КъватIисел пачалихъазде къайи бичулезе гъурщил къимат учузлъи буго лъикIаб иш. Санкциялин абуни, хъинтIула политикаялде гьоркьоре журазе рес кьолеб даражаялъул кIудияб бизнесалда.\n- Цоги кинаб кумек щвезе рес бугеб нужер централдаса?\n- ХIалбихьи гьечIев бизнесчиясе гьарула малъа-хъваял. Гьабула патентазулаб цIех-рех. Патент цIуниялде Европаялда цIакъго кIудияб кIвар кьола. Гьабула маркетинговияб цIех-рех, лъазарула дур къайи бичиялъе ругел ресал, тIалабал. Рагьула батIи-батIиял выставкабазде нух, гьенир чIезарула хIажатал шартIал.\n- Кинха гьабизе бегьулеб бизнесчияс нужергун бухьен?\n- ТIоцебесеб иргаялда, гьесул букIине ккола «юридикияб гьумер» (ИП, ООО, КФХ ва гь.ц.). Цинги вачIине бегьула нижехъе, гьаб адресалда рекъон: Гагаринил къватI, 120, ункъабилеб тIала. КIалъазе бегьула гьаб номералде: 8-800-700-99-00, раккизе бегьула нижер сайталде.\nГьабсагIаталда гIемерал ресал руго жиндирго магIишат гIуцIарав чиясе пачалихъалъул рахъалдаса кумек щвезе. ТIалаб буго рацIцIадал, химия гъорлъ гьечIел, мугIрузда гIезарурал нигIматазде. Гьединлъидал цIакъ бокьилаан мугIрузул районазда ругел миллатцояз гьеб ишалде кIвар кьуни.\nДругие материалы в этой категории: « Гьалбадерие рагьараб каву\tКида нилъ кантIизе ругел? »


«Черновикгун» прокуратура дагIбаялда руго\nДагъистаналъул прокуратураялъ дагIба балеб буго исана риидал «Черновикалда» бахъараб ГIумар ХIажигIалиевасул макъалаялда («Здесь и сейчас. Шам»).\nГьелда бан 17 октябралда МахIачхъалаялда Советский мухъалъул судалда тIобитIизе кколаан тIоцебесеб данделъи. Амма прокурорги вачIинчIого гьеб нахъбахъана.\nГьединго юстициялъул министерлъиялъул вакилги вукIинчIо. ВачIун вукIана Россиялъул юстициялъул министерлъиялъул Дагъистаналда бугеб Бут1аялъул вакил.\nАмма жив тIубан батIияб пишаялъул чи вугин, гьединлъидал диваналда республикаялъул юстициялъул министерлъиялъул вакил вукIине кколин абуна гьес.\nДиваналъул сан гьабичIолъиялда бан прокурорасе тамихI гьабизе бугилан лъазабуна диванчи МахIач ГIалиевас. Жиндир гьединаб хIалбихьи бугила. Гьедин журналистазда цебе республикаялъул прокурор Рамазан Шагьнавазовасухъе кIалъазе лъугьана гьев, амма дос жаваб кьечIо.\nПалхIасил, ГIумар ХIажигIалиевасул макъалаялъулъ экстремизмалъул магIна халлъун буго прокуратураялда. Аслияб куцалда гьениб бицунеб буго Шамалда гьабулеб рагъулъ гъурулеб бугеб халкъалъулги Башар Асадил низам цIунун хIалае бахъунеб бугеб Россиялъулги хIакъалъулъ.\nПрокуратураялъул тIадкъаялда рекъон, гьеб макъалаялъе къимат кьун буго минюсталда цебе рагьараб Диваналъул экспертизаялъул Централъ.\nГьелъ тIадчIей гьабулеб буго гьадинал мухъазде: «Благодаря политике России продолжают погибать дети, женщины и старики на многострадальной сирийской земле, и вряд ли сирийский народ когда-нибудь об этом забудет».\nГьелдалъун экспертаз рикIкIунеб буго авторас психологиялъул къаг1идабиги хIалтIизарун, Башар Асадица нухмалъи гьабулеб Шамалъул хIукуматги гьелъул рахъкколеб Россияги сурун рихьизарулел ругилан.\nГIумар ХIажигIалиевас рехсолеб буго исана 13 июналда Египеталда тIобитIараб гIалимзабазул данделъиги. Гьенир хIисабалде росарал суалазул тIоцебесеб гьадинаб буго – Шамалда гъурулел ругел динцоязе кумек хIисабалда гIумруялдалъунги, мал-мулкалдалъунги, яргъидалъунги, гьединго жигьадалъул батIи-батIиял къагIидабаздалъунги жигьад лъазабизе тIадаблъун гьаби.\nЭкспертаз гьелда дагIба базе ккани, гьеб жидер авторас ургъараб жо гурин, дунялалъулго журналистаз некIого интернеталда тIибитIизабураб баян кколин жаваб кьолеб буго ГIумар ХIажигIалиевасул адвокат Бияхъай МухIамадовас. Жигьад тIадаблъун гьабиги бугила гIицIго гIалимзабазул хIукму.\nБияхъай МухIамадов: «Нижеца абулеб буго доба Египеталда гьабураб резолюциялъе гIоло нижеца щайин жаваб кьезе кколебилан. Нижеца гурелъул гьединаб хIукму гьабун бугеб. Киналго журналистаз киса-кибго бицараб, газетазда хъвараб жо буго гьеб. Нижеца хисизабулеб жоги гуро».\n17 октябралда прокурор судалде вачIинчIолъиялъе гIиллаги гьадин бичIчIулеб буго Бияхъай МухIамадовасда.\nБияхъай МухIамадов: «Дида ккола гьаб батилин жеги Дагъистаналъул цIияв прокурор телалдего прокурор хисулел Дибировасги ХIамидовасги гьабун букIараб хIукму. Ахирги инкар гьабила гъоз гьелдаса. Гуребани гъол диваналде рачIунаан.\nГъозда лъалелъул кIиго-лъабго соналъ цебеги нижергун дагIба кин лъугIарабали – нижекьа къуна гьел, ахиралда 300 азарго гъурущги бахъана газеталъ прокуратураялъухъа.\nГьединго судалде гIемер журналистал рачIун рихьидалги нахътIамун батула гьез гьеб данделъи. Щайин абуни чанцIулго гьединан нахътIамун, нахътIамун журналистазда чIалгIуна гьенире хьвадун, гьедин процессалдехун гьезул интересги хола».\nГIумар ХIажигIалиевасул макъалаялъулъ экстремизмалъул магIна бугин чIезабизе кIвани, къануналда рекъон, «Черновикалъул» сайт къазе рес буго. Щайин абуни, гьединаб макъала бугеб сайталдаса цогидазги пайда босиялда хIинкъи бугин багьана батизе бегьула прокуратураялъ.\nГьелдалъун прокуратураялъ гъоркьбакI хIадурулеб бугин газета къаялъеян рикIкIунеб буго газеталъул хIалтIухъабаз (гурони, циндаго газета къазе лъугьани, ахIи-хIур бахъине бегьула).\nГьебго къагIида хIалтIизабизе бугила гьез жидее дандекколарел цогидал газетазеги.\nПрокуратураялъ «Черновикалъул» журналистазде экстремизмалъул гIайиб гIунтIизабулеб букIана 2008 соналдаги. Амма чанго соналъ халат бахъараб диваналлдаса хадур журналистал ритIухъ гьаруна.