ГьечIила магIарул чиясе чехенбеле гIадаб жо… » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nЭб букIунеб цIакъаааб… Бищунго цIакъаб жо буго чехенбелеялъул, чанцIул гьабуниги, сундул гьабураб ва кинаб тIагIамалъул гьаб нухалъ лъугьинебали лъангутIи. Гьединлъидал жакъа нужее бицунеб чехенбеле буго – цо чехенбеле. Чехенбелеялъул тайпабазул гIорхъи-рахъго гьечIо.\nРукъалъул яги хIалтIул къваригIелалъ эбелги шагьарлде ун, рокъор хутIигун, инсуца нижее гьабулаан рокъоб батанщинаб нигIматги жубан цо гIажаибаб квен – чехенбеле. (Кисан бачIараб цIар ва нигIматали гIелмияб цIех-рех дица жеги гьабичIо. РакIалда бугоха). КигIан лъикIаб квен эбелалъ гьабуниги мекъдарулел нижее, сундул гьабураб букIаниги, гьеб чехенбеле цIакъ бокьулаан. Гьелдаса нахъе дицаги гьабула гьеб.\nГьаб, кигIан ургъаниги, кинаб гIоралъ росун инел ругелали бичIчIизе кIолареб заманаялъ, свера-хъверун лъугьунеб бугеб щинаб хIапу-чапуралъ сваказаюн, гIадамазул гIемергьумерчилъиялъ хагазаюн, гIорхъи-рахъго гьечIеб хIалтIуца собозаюн, лъикI гьечIого гIадин лъугьарайго, расги барщичIого дица гьабула чехенбеле... Лъалаго мадар лъугьуна. ХIал бихье нужецаги.\nДица босана цо гIанчIаб гIанкIуялъул бащалъи. Маххулгелалда жаниб гьебги лъун, тIаде буссана щуго заргIанаб пер. Гьанже тIад тIалъелги лъун, доб гIолохъанаб ва гIанчIаб гIанкIуялъул сокалда гъорлъ белъун бежун, пералъул ражи гIадаб жо лъугьинегIан, гIодобе биччараб цIадутIа, кIочон тана букIинесеб чехенбеле.\nРакIалде щварабго, цIам бана, пил-пил гьарщезабуна, багъа-бачарана ва кинаб тIагIамалъул жо лъугьун бугищали халгьабизе, кIалдибе босана. Ммм… БукIараб цIакъааааб… бицун пайда гьечIо. (Гьеб бакIалда нужецаги щивго аскIове къазе виччаге. ХIалбихьизейилан сверун лъугьараз кун эбги лъугIун, гьанжеги чехенбеле щибжоялицин лъачIого гIумру иналда хIинкъи буго).\nЦо гьитIинаб жо хIалги бихьун, дица гьелде тIаде, хъусун ламадурги буссун картошкаги бана. Гьеб бежа-белъарабгIадаб заманаялъ, помидор, гIурдахIан, бечIараб чIакIултIан… вай, гуро… белъараб багIаргьологи тIаже жубана. Гьаб бакIалда лъалхъичIони, кинабго чехенбеле дицаго квине ккеялъул хIинкъи букIинги бичIчIун, дица, бахIараб заманаялъго рукIарал никIалайил гьушхъабахъеги бахъун, тIаже гIурччинлъиги гъенезабун, рагIалда лъаб-лъаб зайтунги лъун, охцералъул къотIелги хIукизабун, цогидаб рахъалде лъабго нухалъ жадул гьоцIоги тIинкIизабун, бакьулъе тIорахьги чваххизабун, тIанкIан лъуна цебе. Лъурадайилан ккелалде кунги бахъана.\nГьеле гьединаб хIикматаб жо букIуна чехенбеле.\nКванил тIагIамалги ричIчIулел, хIалбихьиялги рокьулел, киданиги цебе квинчIеб гIадаб жо балагьулел рукIунел цо гурманалилан хIикматал чагIи рукIуна. Гьезие бицун телин. Гьаб чехенбелеялде гъорлъе жубазе бегьулареб жого букIунаро. Масала: цIулакьо, ананас, цIикIва, гени, лъолъол хьон, лимон, гьоцIо, хIеккараб гьоло, баккараб пурчIина, белъараб хоно ва гьелда релъараб цойгидабги.\nАмма, совет хIукуматалъул заманаялъго рукIарал чагIазе чехенбеле гьабулеб бугони, гьадаб дун чIараб бакIалда лъалхъани, беццараб букIуна. Доб заманалъул гIадамал бетIер бекун чIола жидеца буржуязул квен кваналарилан, ананасалъул махI чIвани. Воре.\nКванарал кьаралъаги, кьурал бечелъаги, гьабулеб данде билъаги, баркат лъеги. Кинаб жогIаги нужер чехенбеле букIарабали почалда цо кагъатгIаги битIизеги кIочонге, суратни нужеца киса гурин бачIунеб…\nP.S. Дие тIидул карщгиха бокьулеб.\nГьеб чехенбели гьабиялъул,хасаб цо бого-рукъ(Ашбаз)рагьиялъул пикру ккеч1ищ Баху?


Ахиралде щвана гугариялъул рахъалъ Европаялъул чемпионат\nЛъагIалицаго бицунеб, щибаб данделъиялда рехсолеб, гьоркьоса къотIичIого хIадурлъи гьабулеб букIараб Дагъистаналъул ракьалда тIоцебесеб нухалда тIобитIараб гьеб кIудияб тадбир ана лъикIаб къагIидаялда, берцинаб ахIвал-хIалалда. ТIаде рачIарал гьалбадериеги цIакъ рекIее гIуна Каспийскалда тIобитIараб Европаялъул чемпионат. Германиялъул гугарухъабазул командаялда цадахъ вачIарав журналист Мит Коллеген битIахъе хIикмалъизавун вугоан чемпионаталъ. «БатIи-батIиял пачалихъазда тIоритIарал чIахIи-чIахIиял турниразде щвана дун. Амма Дагъистаналда гIадинаб даражаялъул цонигияб букIинчIин абуни мекъи ккеларо. «Каспий» санаториялдаса байбихьун ГIали ГIалиевасул цIаралда бугеб Спортивияб кIалгIаялде щвезегIан спортсменазе, гьалбадерие чIезарун руго лъикIал шартIал. РакIалдецин ккелароан Дагъистаналда гьадинаб берцинаб, гIатIидаб, лъикIаб спортивияб кIалгIа батилин. Грек-рималъул, руччабазул гугариялъул къецаздаса хадуб гIадамазе чемпионаталъул цо кIудияб интересго гьечIин ккун букIана. Эркенаб гугариялде байбихьарабго бичIчIана гьеб тайпа дагъистаниязул бидулъ бессун букIин. Спорткомплекс цIурал чагIаз спортсменазул рахъкколеб куц бихьидал, сири балеб букIана черхалда», - ян абуна Мит Коллегеница.\nТурниралъе лъикIаб къимат кьуна халкъазда гьоркьосеб категориялъул судияв ХIамзат ГIабасовасги. «Дунялалда бищунго лъикIазул цояблъун ккола ГIали ГIалиевасул цIаралда бугеб спорткомплекс. Гьелъул аслияб тIокIлъилъун ккола шагьаралдаса рикIкIад букIин. КIалгIаялда жанирги руго киналго шартIал чIезарун», - ан абуна гьес.\nДир финалияб къеркьеялъул бицани, Шарип Шарипов ккола къуватав спортсмен, Олимпиялъул чемпион. Гьединлъидал гIезегIан захIмалъана гьев къезавизе. Гьелде тIадеги, цого залалда ругьун гьарулелги рукIун, цоцазул къуватал ва загIипал рахъал лъикIго лъала. Каспийскалда тIобитIулеб чемпионаталда къезе ихтияр букIинчIолъиялъги щварал баллалги цIунун чIезе ккана», - ян.\nЭркенаб гугариялъул рахъалъ Россиялъул тIасабищараб командаялъул тренер Дзамболат Тедеевасул рагIабазда рекъон, жеги кIиго меседил медаль босизе рес букIана нилъер спортсменазул. «Заур Угуевгун Иляс Бекбулатов руго лъикIал гугарухъаби ва финалалде рорчIараб заманалда дир ракIчIун букIана гьел бергьине рукIиналда. Амма гугариялъул ахирисел секундазда гьез бергьенлъи кьуна дандиязе. Угуевни хIалбихьи гьечIев спортсмен вукIиналъ батила, амма Илясида тIадаб букIана бергьине. ГIамм гьабун абуни, дун разияв вуго спортсменаз рихьизарурал хIасилаздаса. РакIчIун абизе кIола Дагъистаналда гIадинаб чемпионат Европаялъул цогIаги пачалихъалда букIинчIин. Баркала буго гIуцIарухъабазе ва берцинаб гугари бихьизабурал спортсменазе», - ян бицана Тедеевас.\n«Гугариялъул цогояб дуниял» (UWW) гIуцIиялъул нухмалъулев Ненад Лаловичасги лъикIаб къимат кьуна Каспийскалда тIобитIараб спортивияб гугариялъул рахъалъ Европаялъул чемпионаталъе. «Транспорт, гостиница, спорткомплекс, машинаби лъолел бакIал, паркал, ай кинабго рахъ лъикIаб даражаялда гIуцIун бугоан Дагъистаналда. Спортсменаз берцинаб гугари бихьизабула судиял лъикIал ругони. Каспийскалда тIобитIараб чемпионаталда гьезда гIайиб чIвазе бакIго гьечIо», - ян абуна гьесги.\nМ. Хазамовасул суратал\nПрочитано 285 раз\tПоследнее изменение Вторник, 15 мая 2018 10:39\nДругие материалы в этой категории: « Суракъат Асиятиловасул хIурматалда\tЭркенаб гугари »


Гьеб данделъиялда гьоркьоб лъураб аслияб суал ккола дунялалда бусурбабазда данде гьарулел ругел мекъал жал, би гIодоб тIолеб букIин, хасго Палестинаялда. Гьеб данделъиялда гIахьаллъарав Чачан Республикаялъул муфти СалахI –хIажи Межиевас кьураб баян буго интернеталда.\nМасала, гьес абулеб буго цо-цо диниял гIуцIабазул идеологиялъ сунде рачунел ругелали бихьулеб бугила. Экстремистазул ахIиял тIадбалагьун берцинал ругила, амма гьарулел ишал бидулал ругила. Гьединлъидал жал данде ругила вагьабиял ратаниги, гьездаги, «Вацал бусурбаби» ратаниги, гьездаги.\nЧачан Республикаялъул нухмалъиялда бичIчIулила цо-цо диниял гIуцIабазул зарал, гьединлъидал жидер республикаялда гьезул хIаракатчилъи гьукъун бугила жидеца. Гьеб буго Чачан Республикаялъул муфти СалахI –хIажи Межиевасул баян.\nСтамбулалда тIобитIулеб исламияб данделъиялда Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасул рахъалдасан баркала кьуна республикаялъул муфти АхIмад-хIажи ГIабдулаевас дунялалъулго бусурбабазул гIалимзабазул цолъиялъул генералияв секретарь МухIидин ал-Къарадагъие баркала кьуна.\nДагъистаниязда гьоркьоб диналъул мухIканлъи бичIчIизабуралъухъ кьураб баркала буго гьеб аслияб куцалда.\nКатаралдаса гIалимчи, шайих МухIидин Къарадагъи Дагъистаналде вачIун вукIана кIигониги нухалда. Масала, исана 6 марталда МахIачхъалаялда тIобитIана исламиял ихтияразул бицараб конференция.\nГьес гьенир жавабал кьуна гьабсагIаталда диналда тIасан республикаялда рижулел аслиял суалазе. Масала, жигьадалда тIасан.\nЖигьадалъеги батIи-батIиял чагIаз батIи-батIияб магIна кьолеб бугин абуна шайихас. Гьединлъидал питнаги жибго тун, цIилъиялдеги, лъикIлъиялдеги рачIине кколила нилъ.\nТIарикъатчагIазда хадур рилълъунарел бусурбабазул цо-цояз абула Къарадагъица Россиялъе данде кколел фатваби кьолел ругилан. Гьелда бан гьадинаб мухIканлъи гьабулеб буго Дагъистаналъул бусурбабазул идараялъул хIалтIухъан МухIамадрасул ГIумаровас.\nМухIамадрасул ГIумаров: «Россиялъе данде кколеб куцалда гуро фатва кьолеб, Къуръан-хIадисалдаса кьучIги босун кьола. Ракълилги рагъулги ракь абураб жо букIуна. Гьедин Россия жакъа къоялда ракълилаб ракь бугин, гьелъие гъазаваталъул шартIалги гьечIилан рикIкIана гIалимчияс».\nСтамбулалда тIобитIулеб дунялалъулго бусурбабазул гIалимзабазул данделъиялде тIадруссани, исанагIан гIемер гIалимзаби киданиги гIахьаллъун рукIинчIин гьединаб мажлисалдаян абулеб буго гьелъул гIахьалчагIаз. Гьелъул магIна кколила дунялалда исламалъул кIвар цIикIкIунеб букIин.


Книга 1. Фессалоникийцам Cтих 21 | Параллельные места\n1. Коринфянам 10:15\nГІакъилал гІадамазда гІадин бицунеб буго дица нужеда. Нужецаго пикру гьабе дица бицаралъул. Аллагьасдасан бачІараб рухІ жиндилъ бугин абуравщинав чиясда божуге, хириял. Гьезул хІалбихье, Аллагьасдасанищ гьел ругелали лъазе. ГІемерал гьересиаварагзаби рахъун ругелъул гьаб дуниялалда.


1944 соналъул 21 июлалда мотораздалъун хьезабураб автоматчиказул батальоналъул командир, гвардиялъул капитан Бендряковас гъулбасараб шапакъаталъул тIанчида хъвалеб буго гвардиялъулав мухъилав МухIамадов ГIабдула вихьизавун вугин Совет Союзалъул БахIарчиясул цIар кьеялъе. Гьеб кагъат батун буго гъоркьиса ноябрь моцIалда Хасавюрт районалъул Октябрьское росдал школалъул историялъул мугIалим Халипат Расуловалъул нухмалъиялда гъоркь гIуцIараб тарихиял лъугьа-бахъиназул цIех-рех гьабиялъул цолъиялъул цIалдохъабазда.\n- Гьев чи вуго ЦIумада районалъул Инхокъвари росулъа ГIабдужалил МухIамадов, - ан бицана Халипатица. – Нижехъе щварал баяназда, мухIканго абуни, 2007 соналда РФялъул оборонаялъул министрасул буюрухъалда рекъон, балъго гьарун рукIарал ва тIатинарурал документазда ва «Халкъияб ракIалдещвей» сайталда хъварал баяназда рехсолеб буго 1912 соналда гьавурав МухIамадов ГIабдужалил 1942 соналъ ЦIумада районалъул рагъулаб комиссариаталъул ахIиялда рекъон рагъде анин абун. Шапакъатал кьеялъул тIанчида гьарурал хъвай-хъвагIаязда рекъон, ГIабдужалил 1942-1943 соназда тушмангун вагъулев вукIун вуго Югалъулаб фронталда. 1944 соналдаса нахъе - тIоцебесеб Украинаялъул фронталда, лъукъунги вуго кIиго нухалъ, ай 1943 ва 1944 соназда.\nКIиабилеб нухалъ лъукъиялъе ва Совет Союзалъул БахIарчиясул цIаралъе гвардиялъулав мухъилав мустахIикъав вугилан шапакъаталъул тIамач цIезабиялъе гIиллалъун ккун буго Украинаялъул Львов шагьаралде нух бахъиялъе Подъяркув абураб росу ккун чIун ругел немцазул фашистазулгун ккараб рагъ. 61-абилеб танказул Свердловскиялъул БагIараб байрахъалъулаб гвардиялъул бригадаялъул батальоналъул тIоцебесеб ротаялъул автоматчиказда цебе лъураб масъала букIун буго, Подъяркув росулъа фашисталги тIагIинарун, хадур рачIунел ругел советиял аскаразе Львов шагьаралде нух рагьи. Десанталъул рагъухъабигун танкал Подъяркув росдал рагIалде щведал, немцаз байбихьун буго кьвагьдезе. ГIабдужалилида бихьун буго цо бакIалдаса автоматаздасан кьвагьдолеб фашистазул къокъа. Гьеб параялъ гьес ункъояв чIван вуго. ЧIаго хутIаразул цояс рехараб гранатаялъ ГIабдужалилил кIиябго квер лъукъун буго, ругънал щун руго гьурмадаги, немцасул гранатаялъул щварал кесказ борлъ-борлъун буго кодоб букIараб автоматги. Кодоб ярагъго хутIичIев ГIабдулжалил кверзулаб рагъде жуван вуго, гьебгиха, кIиябго кверги лъукъун букIаго. ТIоцеве данде ккарав фашист, зарги кьабгIун, чIван вуго, хутIарал лъутизе журайдал, хадувги векерун, жеги чангоявги ракьалда лъун вуго. Гьеле гьединаб бахIарчилъи бихьизабунин гьесилан хъвалеб буго шапакъаталъул тIанчида гвардиялъул капитан, батальоналъул командир Бендриковас.\nГьаб цIияб, жеги лъиданиги рагIичIеб хабаралъ кутакалда рохизаруна магIарухъ ругел инхокъварисел гурелги, гIатIиракьалда бугеб Хасавюрт районалъул Октябрьское росдал гIадамалги. ГIабдужалилил вас МухIамадхIабибица ва яс ПатIиматица гIумру гьабулеб буго Октябрьское росулъ.\n- Мунагьал чураяв эмен ГIабдужалил рагъдаса тIад вуссун вуго рагъулаб БагIараб байрахъалъул ва БагIараб ЦIва орденалгун, букIана гьесул жеги кIиго медальги. Гьев къадаралде щвана 1978 соналда, вукъунги вуго Инхокъвари росулъ. Къисматалъ дунги дир яц ПатIиматги гIумру гьабизе гьанире рачана.\nИнсуе бокьулароан рагъул заман ва гьенир ккарал лъугьа-бахъинал ракIалде щвезаризе ва гьелъул бицине. Гьесулгун гIел бащадаз бицунеб рагъул харбал рагIулаан, амма зарги кьабун лъабго немцав чIванин бицунеб хабар дида рагIичIо. Дир эмен вукIана гIадатияв чи. Гьединги батилаха, дунгоги гьеб шапакъаталъул тIанчида хъваралъ тамашалъизавун гуревги, чIухIизавунги вуго. ЦIар, узухъда, мекъи хъван буго. Доб заманалда гIурус мацIни кисаха лъалеб, берцинго авар мацIалъ хъвазе, цIализецин лъалароан, росабалъ рукIинчIо хIурият бергьун хадур ва гьелда цере киналгIаги мактабал. Щибха дир инсуда, цIали-хъвай гьечIев чиясда, кин гьесул цIар кагътазда хъван бугебали лъазеги букIараб, - ян бицана БахIарчиясул васас. Шапакъаталъул тIанчида рекъон бихьизабураб БахIарчиясул цIва кьун букIун щвечIогойищ хутIараб, ялъуни кIочонищ тараб, яги мустахIикъав гьечIин нахъищ чIван бугеб – гьеб киналдаго тIад хIалтIулел руго гьабсагIат Москваялда ругел нилъер ракьцоял. ИншаАллагь, кватIичIого баянлъила кинабго.\nБергьенлъи босаралдаса 75 сон тIубаялъул байрамалда цебейин абуни, гьеб букIинаан халкъалъе кIудияб сайгъатлъун.\nПрочитано 147 раз\tПоследнее изменение Пятница, 27 марта 2020 11:53\nДругие материалы в этой категории: « 27 марта - памятная дата военной истории России\t31 марта - памятная дата военной истории России »\n15:13, 26 мая 2020, 10


Чолодаса Удурат (хв. 1475 с.) » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nДагъистаналъулхалкъазул цебесеб тарих лъазе ккани, ТIадегIанав Аллагьас кьураб кIудияб нигIмат– исламияб дин лъикIго лъазе хIаракат бахъизе ккола. Исламалъ квербакъана ДагъистаналдамагIишатияб ва рухIияб гIумру битIун цебе бачине. Исламалъ гIaгap гьаруна вацолъизаруна нилъер халкъал. Дагъистан киналго дагъистаниязе цо букIинбихьизабуна Исламалъ.\nБусурбан диналъцIунана ва цебетIезабуна бищунго нилъеца кIвар буссине кколеб рахъ – халкъазул рухIияб гIумру. Исламияб кьучIалда Дагъистаналда цебетIуна лъай ва гIелму. Исламиял гIалимзабаз бетIерлъи гьабуна Дагъистаналъул халкъаз эркенлъи цIунун гьабураб къеркьеялъе.\nДагъистаналдаисламияб тарихалъул буго анцIила лъабго гIасруялдаса цIикIкIараб заман. Амма бусурбанаб дин Дагъистаналда ва хасго ТIадмагIаруллъиялда бигьаго щулалъичIо. Абизе бегьула 800 гIанасеб ва жеги цIикIкIун сонал хIажалъанин Ислам тIубанго нилъер халкъаз къабул гьабизе. Гьеб иш гьединаб хIалалъ халат бахъиялъе гIемер батIи-батIиял гIиллаби рукIана.\nИсламияб дин бачIиналде цебе Дагъистаналда рукIана батIи-батIиял тIабигIиял лъугьа-бахъиназе, бакъ-моцIалъе,цIаялъе лагълъи гьабулел гIадамал, рукIана ягьудиял ва X-XIII гIасрабаз тIибитIуннасранияб дин ай, христианство. Исламияб дин Дагъистаналда цебе тIолеб букIанацогидал диналги нахъе къазарулаго.\nVII-XI гIасрабаз ислам нилъер халкъалда гьоркьоб тIибитIизегьабулеб букIана жалго гIарабияз. Гьел гIасрабаз гIемерал рагъалги ккана Дагъистаналда. Нилъер тарихалда цIунун руго гIемерал исламиял церехъабазул цIарал.Гьезда гьоркьоб бищунго машгьураб ккола Абулмуслим шайихасул цIар. Гьесгигьаруна рагъал Дагъистаналда ислам тIибитIизабулаго. ГIемерисел тарихалъул гIалимзабазрикIкIунеб буго гьев кIудияв исламияв цевехъан XI гIасруялда гIумру гьабурав чивукIин. Гьесул зияратги Хунзахъ буго.\nАбулмуслим-шайихаслъураб кьучIалда ТIадмагIарухъги бана исламияб «мина». Гьев гIадинал исламиялцерехъабаца диналъе лъураб щулияб кьучIалда тIад мина баразул цоявлъун ккола нилъеца хадубккун рехсезе вугев Гьидалъа машгьурав шайих ХIажи-Удуратги.\nТарихалъул гIалимзабазул цIех-рехалъул баяназ рекъон хIатIа XV гIасруялдаги ТIадмагIаруллъиялда исламдин жеги щулалъун букIинчIеблъи ва цо-цо бакIалде щунцин букIинчIеблъиги бихьизабулеб буго. Гьел Гуржиялъул насраниязул асаралда гъоркь XIV-абилеб ва хIатта XV-абилеб гIасруялде щвезегIан хIутIун рукIиналъе хIужжабиги руго. Гьединаллъун ккола гIезегIан нахъе цIунун ругел архитектуриял хутIелал, къелъ лъурал ганчIаздава батIи-батIиял тIагIелалазда гьарурал насраниял гIаламатал, хъанчазул суртал, гIадамазда ва бакIазада лъурал цIарал. Гьебго диналде руссарал рукIине кколелруго гьидерилги жамгIиятги.\nДоб заманаялъ Гьидерил росабазул цояблъун кколаан Чолода росоги. Гьеб бакI ккола гьанжесеб МачIада росу бугеб бакIалдаса 2,5 километралъ рикIкIада бакътIерхьул рахъалдехун.\nГьеб росулъ гIага-шагарго гьанжеялдаса 600 соналъ цеве гьавун вуго Удурат абулев чи, ай гьеб кколеб буго XV гIасруялъул авал. МухIканго гьев гьавураб тарих лъазе кIвечIо. Цого цо ГIободаса гIалимчи С. ХIайбулаевас хъвалеб буго ХIажи-Удурат гьавураб 1421 сон кколилан. Амма гьеб бакIалдаги тарих босараб бакI бихьизе гьабулеб гьечIо, гьединлъидалгьесул баянги жинде тIубан мугъ чIвай гьабизе бегьулеблъун батилин кколаро.Бицен буго гьанжесеб МачIада росулъ бугеб ГIандиялал абулеб тухум гьесулнаслуялъул чагIи кколин абун. Гьев инсанасул гIажаибаб къисматалъул хIакъалъулъ биценал цого цо мачIадидисез гуребги тIолалго гьидерицаго, чIахIиял гIелаз гIисиназухъе кьун кIудияб къадру-къиматалда бицун жакъаги нахъе хутIун руго.\nГьел биценаздарекъон, дол гIасрабаз нилъер умумузул рукIун руго гуржиязулгун батIи-батIиял магIишат-яшавалъулал ва диниял гьоркьорлъаби. Цо-цо мехалъ данде ккунгутIиго букIун буго. Гьел дандеккунгутIиял лъугIизаризе батIи-батIиял тадбиралги гьарулел рукIунруго. Аманаталъе васал кьолеб гIадатги букIунанин абула. Гьедин гьитIинав чи, Удурат гуржиязул ракьалде аманат хIисабалда ккун вуго. ТIадегIанав Аллагьасул хIукмуялда рекъон, гьенисан Удурат бусурбабазул улкабазде ккун, гьес ислам къабул гьабунава жиндиего гъваридаб гIелму-лъай тIалаб гьабиялда тIадчIун жигараги бахъанин бицуна. ХIежги борхун буго ва гьелдасан ккола Удурат абураб цIаралде тIаде хIажи абураб къадруяб тIокI-цIарги щвей. КъватIиб ракьалда гIезегIанго соналги ранахир-къадги Удурат умумузул ракьалде тIад вуссине къасд ккун буго. ХIисабгьабураб заманаялъ гьев ватIаналде тIад вуссун вукIуне кколев вуго 1450-60абилел соназ.\nГьид исламалдерачIине байбихьиялда хурхун буго цоги гьадинаб бицен: «Чолода росулъа тIоцебеисламияб диналде бегавул ГIабдуррахIман абулевчи лъугьун вуго (гьеб цIар бусурманлъун хадусала босараб букIун батизе ккола).Чолоде щвелалде буго лъим бугеб бакI. Гьенив росулъе вачIунаго нухда как балевватун вуго ХIажи-Удурат дов бегавуласда. Гьесие цIакъ рекIее гIурабила гьав ХIажи-Удуратицагьабулеб иш. Жиндагоги малъейилан гьеб дуца гьабулеб иш гьабизеян абун бугилаисламалдехун ракI цIан арав бегавулас. Гьесул тIалаб ХIажи-Удуратица тIубазегьабун малъун бугила досда шагьадат битIизе. Гьелдаса нахъе байбихьун бугилачолодисел ва тIолабго гьид исламалде рачIине. Хадубккун гьеб иш ккараб бакIалдаиццда тIад как балеб къулгIа бана ва «ГIабдуррахIманил чал» абун цIарги щунбуго. Гьеб жакъа къоялъги нилъеда бихьула.\nБаянал ва хIужжаби\nХIакъикъаталдаги биценаз ва кьучIал тарихиял хIужжабаз чIезабула Гьид аслияб къагIидаялъЧолодаса ХIажи-Удуратил хIаракаталда гъоркь исламалде рачIун рукIин. Гьелъие квербакъун буго гьев бусурманчиясул букIарабгъваридаб исламияб лъай-гIелмуялъги ва бергьун кIудияб жигарачилъялъги.\nМашгьуравтарихчи ва гIалим Каяев ГIалица жиндирго Дагъистаналъул гIалимзабазул таржамабива баянал хъвараб тIехьалда ХIажи-Удурат шайихги рехсолев вуго: «Бицунагьидерица Ислам къабул гьабиялъе аслияб гIиллалъун кканин шайих ХIажи УдуратилхIаракат ва цIакъбахъин. Гьевги жиндирго халкъалда гьаркьоб цIакъ рагIи билълъарав(гьезда гьоркьов къадру-къимат бугев) чилъун вукIанин ва гьединлъидал гьесулвагIзаби ва насихIатазухъ гIинги бан гьезги Исламалде рачIун руго». ЖегигьанжелъизегIан лъалел рукIинчIел къиматал баяналги кьолел руго Каяевас ХIажи-Удуратил хIакъалъулъ. «ЦIияб дин босизе инкар гьабуралщинал гьидалъел гуржиязул Туш мухъалдехун гочун ун руго. Гъазигъумекиса КIудияв ГIалиян абулев доб заманаялъ мугIруздаго машгьурав исламияв гIалим ва хIаракатчиясулгун хIажи Удуратилги лъикIаб гьоркьоблъи букIун буго», – янхъвалеб буго Каяевас. Живго гьев КIудияв ГIалиян абулев чи хун вуго 1525-абилеб соналъ ва вукъун вуго Гъумекив.\nГьаб бицен уяб букIин чIезарулел гIезегIанго тарихиял хIужжаби нилъехъе щун. Гьид бусурманлъараб заман кколин гьижрияб тарихалъул 880-абилеб сонилан ай, миладияб тарихалъул 1475-76 сонилан бихьизабулеб буго гьел киназго.\n«Дагестанские исторические сочинения» абураб А.М. ШихсагIидовас ва Т.М.Айтберовас къватIибе биччараб тIехьалда ХIажи-Удуратидалъун Гьид бусурманлъараб тарихалда тIаса баянал кьолеб бакIалда хъвалеб буго: «Цо пуланаб эрмениязул тарихияб хъвай-хъвагIай гьабураб бакIалда хъван бугила 1476 соналъ Узун-ХIасан Гуржиялде тIадеги кIанцIун, гьес Тифлис шагьар бахъун бугила. Ва гьев бусурбабабазул (турказул) цевехъанасул аскаразе бергьенлъи щвеялъе аслияб гIиллалъун кканин гуржиязул хан Баграт гьеб заманаялъ жиндирго аскаргун «Лагзистаналда» (ай, Дагъистаналъул ракьалда) рагъал гьарулев вукIин». Машгьурав тарихчи Т.М. Айтберовас тIаде жубалеб буго, гьев гуржиязул хан Баграт магIаруллъиялде гьужумалъ иналъе аслияб гIиллалъун Гьид бусурманлъи букIунбатизе рес бугин.\nГьабго пикру тасдикъ гьабулеб гIадин буго цебеккун рехсараб ГIали Къаяевас жеги Гьид бусурманлъиялъул хIакъалъулъ кьолел баяназда. Гьес хъвалеб буго: «Гьидерил жамагIаталъ Ислам къабул гьабун хъадусала бусурманлъизе инкар ккурал гьидалъел Тушетиялъул (Туш) рахъалдехун гочун ун ругила».\nМачIада росулънахъе МухIаммадов Расулил минаялъул нухлулаб рахъалде кколеб къелъ нахъе хутIунбуго лъабокIонаб гамачI. Гьелда тIад берцинаб хатIалъ бикIун буго лъабго тарих:«Гьид бусурманлъараб тарих – 880-абилеб сон. Гьидалъ машгьураб ракьбагъариккараб тарих – 1111; Гьидалъ тIагIуналъул унти тIобитIараб тарих – 1111». Гьеб гамачI росдал басрияб авалалда букIараб буго. Гьебго тарих XVIII гIасруялъул ТIадмагIаруллъиялдаго ва Дагъистаналдаго машгьурав исламияв гIалим Багъужаласул (Багъужал вас МухIаммад).Жакъаги нахъе цIунун хутIун ругел рикIкIен гIемерал тIахьазул жиндирго квералъ хъвараб цоялъул жилдалдаги хъван бугоан гьебго тарих. Нижеда бихьулагьанжеялдаса 250 соналъниги церехун рукIарал гIалимзабазда гьоркьобги гьел хасго гьидерие кIвар бугел тарихал машгьураллъун рукIин. Жеги гьебго тарихбатана нижеца 2012-абилеб соналъ гуржиязул тахшагьар Типлисалда гьабурабсапаралъул хIасилалда. Гьениб Кекелидзел цIаралда буго квералъ хъварал жаниб цIунарабИнститут. Гъоба батана 600-гIанасеб Дагъистаналдаса бачIараб гIараб мацIалда тIахьал. Гьезул цоялъул цебесеб гьумералда цогидал хъвай-хъвагIаязда цадахъ хъван батана Гьидалъе ислам 880-абилеб соналъ бачIиналъул хабар.\nДагъистаналъул исламияб тарихалда ХIажи-Удурат шайихасде кIвар кьолеб буго Абулмуслим шайихасдаса хадуб. Гьедин рикIкIунеб буго машгьурав тарихияв гIалимчи-востоковед ГI. Р. ШихсагIидовасги. Амма баянаб букIахъе, доб заманаялъ гIадамазда гьоркьобислам тIибитIизабиялъулаб ва диналъул бичIчIи кьеялъулаб хIалтIи цIакъго захIматаб иш букIин якъинаб жо буго. Гьелъие нугIлъун чIола живго ХIажи-Удуратил гIумруялъулкъисматги. Биценазда рекъон жанисан исламалде инкарги ккун, гьесдехун рокьукълъи цIикIкIарал тушбабаца, гъоркьбакIги ккун чIван шагьидлъун хванин ХIажи-Удурат абун. Заниялда гьабураб хъвай-хъагIаязда рекъон ХIажи-Удурат шайих накълулъун вуго 1485 соналъва Чолода хобалалъ вукъун вуго. Гьесда аскIоб буго гьесулго вас МухIаммадилгихобги.\nЧолода руго кIиго батIиял хобал: руго бусурман къагIидаялъ ругел ва бусурман гуреб кьагIидаялъзанал лъуралги. МачIада росу гIуцIизе байбихьун буго XVI гIасруялъул кIиабилеббащалъиялда. Гьенибе росу бахъизе васийат ХIажи-Удурат шайихасул букIанинбицула. Жеги бицен буго цIияб росу бан хадубги гIeзегIанзаманалъ хварал гIадамал рукъизе Чолода хобалалъе росулел рукIанилан. Гьеб букIунбатила ХIажи-Удурат шайихасул баракат тIалаб гьаби. Шайихасул баракаталъ гIураббуго нижер росуги гьидерил богиян абулаан ХХ гIасруялда МачIада вукIарав гIалимчигIарабиязул ШейхмухIамадица. Гьеб, хIакъикъаталдаги, гьедин бугизеги буго.\nХадусел гIасрабаз магIарул росабалъ рахъана гIемерал гIалимзаби, тIарикъаталъулустарзаби. ХIажи-Удурат шайихасул цIар ва баракат букIана гьезие свинго гьечIеблъун. Щибаб соналъ нус-нус бусурбабаз зиярат гьабула ХIажи-Удурат шайихасул хабаде. ТIадегIанавАллагьас нилъее киназего щваги гьесул баракат. Амин!


МахIачхъалаялда рачIунел гьалбадерида суричIого рукIине, шималиябги жанубиябги рахъалъан шагьар лъавуде бачIинабизе кколин гьенир шагьранухаздаса авторынокалги, къваригIел гьечIел тукабиги нахъе рахъунин лъазабуна 17 февралалда МахIачхъала сверизе вахъарав республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас.\nГьединго минаби ралеб къагIидаялдасагун чороклъи лъугIизабунгутIиялдасаги разилъи гьечIолъи хутIана гьесулъ.\nГьедин рес бугин гьелъие гIоло цо-цо хIакимзаби хъулухъалдаса рахъизегицинилан абураб хIинкъи буго мэриялъул хIалтIухъабаз.\nЭкс-мэр СагIид Амировасул заманалда Россиялда бищун цебетIурабги берцинабинги цIар щолеб букIараб МахIачхъалаялда ахIвал-хIал гьединаб букIиналъул бицен буго ахираб чанго соналъ. БитIун Рамазан ГIабдулатIипов Дагъистаналъул бетIерлъун вачIараб заманалда республикаялде ахIун рукIана Азербайжаналдаса дизайнерал.\nГьезда тIад къалеб букIана МахIачхъалаялъул басрияб рахъ некIсияб къагIидаялда къачIазе. Щайин абуни Гуржиялъги, Армениялда, яги цогидаб бакIалда гIадин, Дагъистаналъул тахшагьаралда хутIун гьечIо бакI раялъул жиндирго хаслъи. Амма чан мэр хисаниги гьебги цогидабги иш рукIалиде бачIунеб гьечIо.\nГуржиялъги эрмениялъги гIадин жидерго хаслъи бугел шагьаразда данде кквезе бегьуларин МахIачхъалаян рикIкIунеб буго блоггер МухIамад Лабазановас.\nМухIамад Лабазанов: «МахIачхъала цогидал шагьаразде данде кколелъул, чияс пикру гьабуларо чан сон гьелъул бугебали. МахIачхъалаялъул буго 157 сон. Гьединлъидал, 18-17 ва дагьалги церехун гIасрабаз рукIарал, жидерго хасаб архитектураги бугел, берцинал шагьаразде данде МахIачхъала кквей, дир хIисабалда, мекъи буго. МахIачхъала буго гIолохъанаб шагьар, гьанже заманалъе хасиятал ралел бакIалги ругеб.\nГьеб гIунгутIиги цохIо МахIачхъалаялда гуребги, цогидал шагьараздаги буго. Гьединлъидал жиндаго гIелбащадал шагьаразде дандеккун, МахIачхъала дица рикIкIунаро бихьизе квешаб шагьарлъун. ГIунгутIаби руго, амма гьел, цогидал шагьаразде дандеккун, гIемер гьечIилан рикIкIуна дица».\nАмма кин букIаниги, гьабсагIат МахIачхъалаялда бакIал раялъулъги санитарияб ахIвал-хIалалъулъги низам гьечIолъиялъеги бугеб гIилла кколин хIакимзабаз бицунебги гьабулебги жо цоцада данде ккунгутIийин абулеб буго ЭР-ялъе Дагъистаналъул бакIал ралезул Гильдиялъул вице-президент ХIажи ХIажиевас.\nХIажи ХIажиев: «Бегьаниги, бегьичIониги, ракь багъарулеб бакI бугониги, гьечIониги, майилан кьолеб буго мина базе изну. КигIан гъол хIакимзабиги хисаниги, иш гьединанго хутIулеб буго. ГIарац бихьаралдаса нахъе щибниги батIалъи гьечIо гьезие. ЧIохъги цогидал росабалъ бугеб нилъер, мугIрул, архитектура ккола дунялалдаго беццулеб архитектура. Ниж щвана гуржиялъе, эрмениялъе. Гьениб кибго буго бакIал раялъул цо ккураб гIуцIи. Нилъер гьанибин абуни лъица щиб балеб бугебали лъалеб хIал гьечIо. Бицунеб жо цо буго, гьабулеб - тIубан батIияб буго. Гьезда хадуб хал кколеб идарабазул цояб буго нижер Гильдия. Гьелъ хал гьабула кинаб цемент, кинраб гамачI ва цогидаб хIалтIизабулеб бугебали. Гильдиялда гъорлъе уна 380 гIуцIи. Гьезул бащадал руго хIалтIиги гьечIого. Щайин абуни унго-унгоял махщелчагIиги жалго тун, учузаб багьаялде хIалтIулел тажикал рачун, хIамшариял рачун, чIорого хIалтIулелги, хIинкъизарун хIалтIулелги рачун, бакIал раялъул иш гьабсагIат бугеб хIалалде ккезабун буго. Гьеб лъаларев чиги гьечIо».\nХIажи ХIажиевасул рагIабазда рекъон, МахIачхъалаялда буго гIадамаз гIумру гьабулеб гIемертIалаяб 200 мина, гьел разе кьураб изнуги гьечIо.\nХIажи ХIажиев: «Гьале щуго соналда жанив ункъо министр хисана ралел бакIазул министерлъиялда. Щибха гьелъул ккараб? Сундухъ халкъ балагьулеб, цояв тун, цояв вахъун, цояв хисун, цIиял чагIи гьенир толел ругони. КIинусгониги мина буго МахIачхъалаялда гьедин бараб. Гьелъул хал гьабизе кколел гIадамал, хIукуматалъ чан нухалъ абуниги, цадахъ унаро гьенире.\nЦин Минстрой уна, хадуб Гильдиялдаса чагIи уна, гьелдаса хадур Роспотребнадзоралъул хIалтIухъаби уна. Щайгурелъул, цадахъ анани, кьолеб жо киназдаго бихьун кьезе бегьуларелъул. Гьедин кьолеб-толеб жоялъухъги, проекталъухъги, тендералъухъги багьа цIикIкIанагIан, ралел бакIазулги багьа эхеде бахуна. ГьедигIан учузго гьечIо нилъер аниб, кьолеб багьа 15-20 азарго гъурущ буго, минаялъул багьа 40-50 азарго гъурущ буго, шагьар бакьулъ дагьабги цIикIкIунги батила».\nГьанибго рехсезе бегьула зама-заманалдасан баккулеб кьищнидул суалги. Гъуна-гъунал ккун шагьаралда бакIаричIого гьеб теялъе гIилла тIадехун ругез кьищни бакIарулезе кьезе кколеб мухь жидеего тIокI гьаби бугин рикIкIуна тахшагьаралда.\nГьеб киналдаго тIаде Россиялъул жанубияб рахъалда бищун квешал шагьранухалги МахIачхъалаялда рагIула. ТIолгороссиялъул халкъияб фронталъ гьабураб улкаялъул шагьаразул рейтингалда бищун ахирисеб кьерда рагIула гьеб.


"Эй, мы! Давайте попробуем жить так, чтоб страна гордилась каждым из нас, а мы гордились страной..."\n«Дирго рек1ел т1инде ваккула дун щибаб радакь… Ворч1аравго дица х1исаб гьабула цебесеб къоялъ кканщинаб жоялъул… Цо гьит1инаб, г1ажаибго бац1адаб, щибали лъалареб жо бач1уна рек1ел т1иналдасан баккун…Намусг1аги батила. Гьеб жо лъугьуна дие мекъдаризе…», - илан хъвана мунагьал чураяв Гъалбац1овас цо макъалаялда.\nЧан чи ваккулев жиндирго рек1ел т1иналде? Чан чияс г1ин т1амулеб гьеб «гьит1инаб, г1ажаибго бац1адаб» жоялъухъ? Х1ал бихьея цо.\nНилъ рук1ингицин гьеч1ищ к1удияб талих1? Щукру Алх1амдулиллагь! Рук1инч1ого рук1инеги бегьулаан гури. Бич1ч1улеб бугищ нилъеда нилъ рук1ин талих1 бук1ин? Аслияб, гьабсаг1ат маг1аруласда бич1ч1изе къвариг1араб жо буго, нилъ миллаталдасаги ч1ух1ани (нилъер тарихалда ч1ух1изе жо г1емер буго), миллат нилъер щивасдасаги ч1ух1ани (ч1ух1изе х1ужжаги бук1унха), кинабго бит1а-бишун рекъа-решон кколеблъи.\nДагъистаналда нилъ маг1арулал бищун г1емерал руго. Бищун г1емерал г1акъилал, г1амал берцинал, къадруял чаг1иги руго нилъер, бищун г1емерал г1абдалзабиги ругоха. Бугеб жоялда бугин абизе ккола. Нилъер шаг1ир Сайгидах1мад Ахмаднабиевасул руго гьадинал мухъал:\nЦоял цIумаллъун руго, Роржанхъулел цIвабзазулъ. Цоял борхьаллъун руго, Хьирхьидулел хьуцIазулъ, - илан.\nГьабсаг1ат, к1варабг1ан жоги роццукь лъун, г1инзунир килщалги къазарун, доба борхалъудаги рук1ун пишт1и-наку бачунел т1адчаг1иги руго. Дозда раг1изего раг1улареб бак1алдаги рук1ун, мекъдарилеб халкъги буго… Ях1 гьеч1олъи бихьуларищила дозул, ях1-намусги бичун, щвараб жоялъухъ хъалаги бан, дора т1аса рахчун ч1ч1ун ругила… К1везег1аги кканийила… Ничалъул асар бугев, Инсан данде чIваларо. Намусалъул тIанкIалде, ТIаде ккезе кIоларо, - ян хъвана довго Сайгидах1мадица\nБит1араб буго. Кутакалда квеш буго ях1-намус г1арцухъ бичи. Маг1аруласдаяли щай гурин, г1урусасдацин рекъараб г1амал гуро гьеб. Амма, чан чиясдай инкар гьабилеб ях1-намус бичизе, гьадал т1ад ругезе щолебг1анасеб багьа кьолеб бугони? Чанас хъулухъалдасаги, депутатлъиялдасаги, х1акимлъиялдасаги инкар гьабилеб? Яги чан чияс, цох1о х1укуматалъ кьураб харжалда, х1алалго бац1ц1адго, х1арам гъорлъе биччач1ого, гьабилеб гьеб х1акимлъи? (Лъиданиги раг1улареб вихьулареб бак1алдеги ун, х1ал бихье цо дурго рек1ел т1иналде ваккизе). Лъаларо. Амма лъала, жеги гьединал нилъеда данд ч1вач1олъи. Талих1 буго хьулг1аги халаааатаб жо бук1ин. ... Гьал ц1умахъе х1алел х1елказул г1ег1ей, Х1акимлъуде унел бачазул вечер, Ричун гьаркьал росун рищиялги х1ан, Х1укумат к1ут1изе к1анц1улел васал, - илан хъвана Мух1амад Гунащевас. Гьеч1ищха гьедин? Лъил васал дол? Нилъер васал. Нилъер тарбия. Нилъ лъик1ал рук1аралани, нилъер х1акимзабиги лъик1ал рук1унаан.\nГ1арцуца чи хвезавулин абула нилъеца. Хваравго гьеч1они, хвезавуларо. Дол х1акимзаби какулеб мехалъги, г1емерисел ях1алъул т1алабалда гурелъул рук1унел, жах1даялъ кунел рук1уна. Гьединлъидал, х1акимлъуде рорч1араз, абурабги раг1ич1ого бук1ине, турабги щвеч1ого бук1ине, хьамурабги рецинч1ого бук1ине, къварабг1ан халкъалдаса рик1к1алъизе х1аракат бахъула, доб ях1илан абураб гьит1инаб жоги, т1ад к1удияб къоноги ч1ван, бахчун тола, квал-квал гьабич1ого бук1ине. Гьеле нилъ. Ч1агого хварал. Хвараз кьураб тарбияги хвараб бук1инарищха. Хвараб тарбия щварал нилъер наслабиги ч1агоялищха рук1инел… Гьаб ч1агого нилъ хвезарулеб унтуе дару буго чара гьеч1ого х1ажат! Пикру гьабулев чиясе расги бигьаяб заман гуро нилъер заман. Гьезул рек1ее буго бищун зах1матго, гьаб сверун бугеб ях1гьеч1олъи, рит1ухълъи гьеч1олъи, х1алихьалъи х1ехьезе… Гьеб ах1вал-х1ал къват1ибе кьолеб буго нилъер шаг1ирзабазги\nЧанги чи вигьинавизе, кант1изавизе, жиндаго барахщич1ого г1умру Авартеатралъе кьурав режисер Х1айбула Г1абдугъапуровасул унтараб рек1ел ах1и буго гьаб кеч1ги:\nЛе, нуж, х1ел-х1едиялъ х1акимлъи шварал,\nШвезе мустах1икъал г1арац кьун ч1варал.\nЛе, нуж, иях1-намус сан гьабич1ого,\nСундулъго макраби т1аса рищарал.\nНуж, г1акъу заг1ипал, сих1ру гьарзаял,\nЛе, нуж, гужби г1адин, квешалгун цолъун,\nЦоцаца реццизе г1уц1аби ругел.\nЛъай-махшел чаг1азе къоралги гъун нуж,\nРищабалъ бергьине бажари г1олел.\nЖах1даялъ мехтарал, ришват хириял,\nГ1адамазда гьоркьор ц1акъалин ч1арал.\nХъулухъалъе г1оло, чиналъе г1оло,\nЧилъи щибжояли к1очон тун ч1арал.\nНуж хъулбузда ругел, кепаз г1орц1арал,\nКида ниж г1адинан х1алт1изе ругел?!


Добавил(а): istina от 25-04-2016, 10:30\nЦо нухалъ гIагараб росдал кваранаб рахъалда бугеб ахил рагIалчIван вачIунев вукIана дун. Бакъ лъикIаланго эхеде бахун букIана. Ахикь гъутIби тIогьодаса руссун рукIана. Жибго гIурччинлъиялъ буччараб ахги цIакъ беричго бихьулеб букIана. ГъутIбузда тIасан рахъ-рахъалде роржунел рукIана милъиршаби. Ахикь жанир гIаркьалидаса гIаркьалиде кIанцIулел рихьулаан чаргъудул. Ахил рагIалда рижарал хъархъазулъ къудкузул чIирчIириги рагIулаан. Бищунго ракI тIаде цIалеб асар гьабулеб букIана ахил рагIалда бижараб борхатаб гIечул гъотIол каралъ, талихIаб кечI ахIулеб букIараб, мукъур багIараб гьитIинаб хIанчIица. Циндаго гьаваялдасан бахъараб хьурхьуриялъ гьеб хIанчIил кечI гьоркьоб къотIизабуна. Бугоха гучал куркьбалги дандекъан, гьаваги хъвалхьулаго, гулла гIадин, битIахъе хIанчIиде тIаде щолеб хъантIараб хъарчигъа. ХIанчIида гьеб тушман кватIун гурони бихьичIин ккола. Амма хIанчIие заман гIуна гъотIодаса анцIго галиялъ лъарал рагIалдехун рукIарал гъутIби кIурун, данде гьабураб, гIаркьалабазул гъоноде гъорлъе кIанцIизе. Хъарчигъайин абуни, гьеб гъонода тIад тIиритIун куркьбалгун, бигъун хутIун букIана жиндирго чан балагьулеб. ХIинчI гъонол гъварилъуде лъугьун букIун батизе ккола, гуребани гьелъ гьеб бакIалдаго тIутIун балаан. Дун векерун тIаде щолаго, хъарчигъа гьаваялде тIаде бахъана. Дица гьелда хадуб гьаваялде дирго тIагъур рехана. Циндаго ахикь жанисан чIиргъи-хъуялда хъарчигъаялда хадур, тIел гьабун, ана чаргъудул. Росдал рагIалдасан милъиршабазул тIел тIаде гIунтIана. Моччлол гохIдаса гьанибехун кIиго чIегIергъедоги баккана. Лебалго ва гIамал кIодого ахида тIад тIавап гьабулеб букIараб хъарчигъа киназго сверун ккуна. Гьоркьоса къотIиго гьечIеб ццидалаб чIиргъи-хъуялъ сверухълъиго цIуна. Киназдаго гьоркьоса цо чIегIергъадица хIаракат бахъулеб букIана хъарчигъаялъул рачI кквезе. Кин бугониги, хъарчигъаялда кIвана гъудузулги милъиршабазулги гурулъа борчIизе. Хадуб гьелъ бакътIерхьул рахъалде тIуризе къасд гьабуна. Ахирги хъарчигъа мегIер бахун добехун хъамуна.\nГьеб ахил кочIохъаналъул кинаб къисматдай ккарабан дун лъарал рагIалдегIан ун валагьун чIана.\nАвтор: ХIасан ХIабибов\nГазета №: 16, от 22. 04. 2016 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.\nДой ана Адабияталъул сонгунГIолохъанчи ва гIеч11-12 апрелалда Гъуниб районалъул Сугъралъ росулъ тIобитIана субботникМиккиги цIунцIрагиРуз


ГIандуникI-нуцалас васигаталда тана аваралъ хъван ирсалъе хитIаб » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nБетIерав редакторасул калам\nХIасилал, хIисабал, цIех-рехал\nМацIги, цIарги, адабиятги гьечIони, миллат букIунаро\nДагъистанияз, магIарулаз, кинал захIмалъаби дандчIвалел ругониги, тарихалда жаниб нилъее хасиятаб бихьинчилъи, бахIарчилъи, къо хIехьей рихьизарулел руго. Араб анкьалъул ва ахирал моцIазул лъугьа-бахъиназул хIисаб гьабуни, халлъула, кигIанго Дагъистаналъул бергьенлъаби рихарал цо-цо руккелал ругониги, кьурабалъ пихъ кьолел гъутIбуца гIадин, нилъер гIадамаз цебехъанлъи ва гьунарал загьир гьарулел рукIин. «Лъураб бугьтан рихун, хвезе вахъунге, пихъ гьечIеб гъотIода тIил речIчIуларин», – абун хъвана Инхоса ГIали-хIажияс. 2019 соналъул сентябралда киналго гьалбал рази гьарураб халкъазда гьоркьосеб литературияб байрам тIобитIана Дагъистаналда – ХъахIал къункърабазул къоял.\nСпорталъул рахъалъги рохалилал харбал рачIана – ЧIарадаса гIолилав, машгьурав гугарухъан ГIабдулрашид СагIадулаев ва гьес нухмалъи гьабулеб улкаялъул тIаса бищараб команда бергьана дунялалъул эркенаб гугариялъул чемпионаталда. Гьес жиндирго бергьенлъи Шамил имамасе сайгъат гьабуна. Гьединго Пекиналда квер жубараб рагъул рахъалъ чемпионлъун вахъана Гъоркь Инхоса спортсмен АхIмаднаби МухIамадов, боксалъул рахъалъ дунялалъул цIияв чемпионги загьирлъана – ЛъаратIа мухъалдаса Муслим ХIажимухIамадов.\nМагIарул мацIалъул бацIцIадаб чили\nСентябралда МахIачхъалаялда тIобитIана «Тарки-Тау-2019» абураб Дагъистаналъул тIахьазул базарги. Россиялъул халкъазул миллиял литературабазул рахъколлеб программаялъул гIуцIарухъабиги гIахьаллъана гьенир. Гьеб программаялда рекъон, Россиялъул халкъазул поэзиялъул, прозаялъул ва лъималазе хъварал асаразул лъабго антология къватIибе биччана Москваялда. Россиялъул халкъазул прозаялъул антологиялда буго нилъер, Бакълъулазул ракьалъул, вакиласул асарги – гьал мухъазул авторасул «ХIаригабурлъухъ» абураб къиса. Гьел антологиязул цоги тIокIлъи ккола щибаб асар хъвараб миллияб мацIалда ва гIурус мацIалде таржама гьабун бахъун букIинги. Гьел тIахьазул презентация тIобитIана араб анкьалда Расул ХIамзатовасул цIар кьураб Дагъистаналъул миллияб библиотекаялъуб.\n«Тарки-Тау» абураб тIахьазул базаралда чанцIулго цеве вахъине ккана. Гьениб цIалана «ГIандуникI-нуцалас васигаталда тана аваралъ хъван ирсалъе хитIаб» абураб асарги. Гьенир руго гьадинал мухъал:\nТана аваралъ хъван ирсалъе хитIаб.\nГьеб нилъер халкъалъе хасаб дарс буго,\nГьеб нилъер мацIалъул даража буго.\nДолдаса щугогIан гIасру сверана,\nДоб васигаталъул магIна хисичIо:\nХъудула, гIор гIадин, миллияб гьаракь.\n«ХъахIал къункърабазул къоял» фестивалалда ва «Тарки-Тау» тадбиралда кIудияб хIаракат бихьизабуна Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъ. Литературиял тадбиразе нухмалъи гьабуна Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул цевехъан, халкъияв шагIир МухIамад АхIмадовас. Россиялъул халкъазул гьанжесеб адабияталъул антологиял рахъарав редактор, шагIир ва таржамачи Максим Амелинилгунги ккана гара-чIвариял. Дагъистаналдехун хасаб, хинаб бербалагьи буго нилъехъе рачIунел гьалбадерил.\nРайоназул юбилеял ва миллияб сиясат\nИсана гIемерал районаз 90 сон тIубаялъул юбилеялги тIобитIулел руго Дагъистаналда. Хунзахъ, Болъихъ, ЦIумада, Шамил, ЦIияблак ва цоги районаз жидерго юбилеязде тадбирал гьаруна. Бакълъулазул вакилзабазги гIахьаллъи гьабуна гьел дандеруссиназда. Цоги нухалъ баркула гьел ракьазул гIадамазда юбилеял ва гьарула лъикIабщинаб!\nГIага-шагарго гьадинал руго ахираб заманалда ккарал лъугьа-бахъинал, хIурматиял «Гумбет» басмаялъул ва «Аварпресса.ру» порталалъул цIалдолел. Республикаялда батIи-батIиял программаби рилълъанхъизарулел руго, амма миллиял мацIазде кьолеб кIвар дагь гьабулеб буго. Рахьдал мацI лъангутIи гьунарлъун, бахIарчилъилъун, чIухIилъун бихьизабизе хIаракат бахъулеб буго. Амма гьеб ккола кIудияб гъалатI. Нилъецаго тIалаб гьабизе ккола нилъерго халкъалъулги, мацIалъулги, цIаралъулги. Авар мацIалда ругел газеталгун журналалги хъвазе ккола, нилъер мацIалда цIализе ва пикру гьабизе цIиял гIелаздаги малъизе ккола. Физкультураялда цадахъ, гьелдасаги цебе чара гьечIого хIажалъула культура, лъайкьей, маданият. Аллагьас нилъее тавпикь кьеги умумузул ирс кквезе, гьезул васигатал тIуразе ва нилъерго миллат цIунизе. Амин.


Сура Ал-Маида — Википедия\n<table class="infobox " style="text-align:center; " data-name="Ал-Ма́ида — المائدة">\nКванай «Ал-ГІукъуд ал-мункъиза» Мадинаялъулаб 112 Статистика 5 120 6,7 11,13 16 2804 11933 QuranAcademy.org\nАл-Ма́ида (гІар. المائدة — Кванай) — Къуръаналъул щуабилеб сура.\nСура букІана рештІун Мадинаялда, ва гьелда жаниб буго 120 аят.\nКъуръан 5:94—97 (Кулиев)\nПергамент. 94-96 аятал ва 97 аяталъул бутІа.\nСура 5. Аль-Ма’ида — Ислам энциклопедиялъул макъала.\nЦебесеб: Сура Ан-Нисаъ Сура 5 — ГІараб текст Хадусеб: Сура Ал-АнгІам\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=Сура_Ал-Маида&oldid=61875»\nПоследний раз редактировалась 19 август 2015 в 07:28\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 07:28, 19 август 2015.


«Хвезе къоял гIагарлъидал, дие ветеранасул цIар щиб гьабизе?»\nРоссиялъул Пачалихъияб Думаялда ругел Дагъистаналдаса депутатазда цIидасан борхана 1999 соналда республикаялда букIараб рагъулъ гIахьаллъарал гIадатиял гIадамал рагъул ветераназда ращалъизариялъул суал. Гьедин депутатаз Думаялда цебе лъуна гьелда хурхараб къануналъул проект.\nАмма цебе батараб рагъул алатгун доб мехалда жидер мина-къайи цIунизе рахъарал дагъистаниязул цо-цоязе ургъел гьечIо гьеб статус щваниги-щвечIониги. Гьебго заманалда руго пачалихъги махсароде ккун, жал дора рагъулел рукIанин документал гьаруралги.\nГьел рагъулал дандечIеялъул къукъаби гIуцIизе байбихьана 1999 соналъул августалда Болъихъ ва ЦIумада рагъал унеб мехалъ. Нижеца гара-чIвар гьабуна доб соналъ Россиялъул аскариязда цадахъ ТIандо росулъ моцIгIанасеб мехалъ ополчениялда вукIарав Болъихъ Мухъалъул РахатIаса ГIалиев ШагIбанилгун. Гьеб рагъулъ гIахьаллъи гьабуралъухъ гьесиеги, цадахъ рукIарал жеги I3 чиясеги «Бихьинчиялъул» абураб орденги щун буго.\nАмма цохIо гьеб шапакъат гурони тIокIаб щибниги хIукуматалъул рахъалдаса гьесие щвараб кумекги ккун гьечIо. Рагъулаб комиссариаталдаса ярагъги кьун ополчениялде ритIарал гIадамазе щибаб моцIалъ кьолеб гIарац бугин, жидее щибниги кьоларин абуна. Гьанже гьеб ветераназул статус кьеялъул суалалда тIасан жиндирго пикру гьадин загьир гьабуна гьес.\nЭР: «Гьеб ветеранасул статус чIезабуни щиб гьелъ нужее кьезе бугеб, дуда кин кколеб?».\nГIалиев ШагIбан: «ЛъикIлъи гурони квешлъи гьелъул букIинщха, лъикIаб букIинаан узухъда, гьеб суал рагIалде бахъани».\nЭР: «Бугониги нужго лъикIал рахъун гьеб суал цогIаги нухалъ нужеца борхун гьечIо. Мисалалъе, Казбек мухъалдаса ополченцаз чанцIулго тIалаб гьабулеб букIана гьеб статус кьейин жидееян. Нуж щай руцIцIун чIун рукIарал?».\nГIалиев ШагIбан: «Щибха нижеца гьабилеб, нижер къукъаялъул нухмалъулевги вуцIцIун чIун вугони. Администрациялде гьеб суалгун анани, гьезги нух бихьизабула, гьединаб къанун гьечIилан абуна. Дагъистаналда эдинаб бугелъул сундего бербалагьи».\nЭР: «I999 соналъги, рагъулал дандечIеязда щибго гIахьаллъи гьабичIезеги пачалихъалъул шапакъаталги, орден-медалалги кьурал хIужаби ккун рукIана. Нагагь гьанжеги гьеб ветераназул статус кьеялъул суал рагIалде бахъани, гьебго къапила баккиладай, жидееги гьеб цIар тIалаб гьабун?».\nГIалиев ШагIбан: «БатIалъи щиб кирго рукIунелъул гьел. Живги вукIанин вагъилев дунги вукIанин вагъилеван чангияв лъугьине вуго цеве. Мисалалъе, дун ТIандов вукIана вагъулев, дир гьудул вукIана вукIана райцентралда ополченцазеги цогидазеги чед бежулев. Гьесулги рес буго гурищ абизе живги вукIанин гьенивилан.\nВагъулев вукIинчIониги, кири бугеб иш гьабулеб букIаралъул гьес террористазда данде рагъулезе. Амма гьениб кинабниги гIахьаллъицин букIинчIелги камилищха, гьелги рачIине руго. Амма дир пикру гьадинаб буго. Орден «Мужества» щварал диеги цогидазеги кьезе бегьуларищ цин гьединаб цIар, хадуб цогидазеги кьезе?».\nНижеца гьединго гара-чIвари гьабуна гьебго I999 соналъ Казбек мухъалъул Алмахъ росу къотIун чачаназул дораса рачIунел рукIарал изну гьечIого яргъидгIуцIаразе данде рагъулаб дандечIей лъазабуразул цояв, Буртунай росулъа ГIусманов Расулилгун.\nЖакъа гьев сахлъиялъе сакъатлъиги ккун бусаде ккарав чи вуго, амма гьедин вукIаниги ополчениялъул гIахьалчи хIисабалда гьесиеги щибниги кумек щун гьечIо хIукуматалъул рахъалдаса. Гьанже гьеб ветераназул статус кьеялъги жиндие щибниги гьабизе жо гьечIилан бицана гьес.\nГIусманов Расул: «Гьанже хвезе къоял гIагарлъарав дие гьелъул щиб пайда букIинеб, гьелда хадув лъугьине щибниги гъираги гьечIо. Ургьисалабзда унтиги ккун, къойидаса къойиде ине буго дир иш. Цогидаз тIалаб гьабизе биччанте гьелъул».\nБицен гьабулел гIадамазе пачалихъалъул кумек гьабулеб гьечIолъя ва рагъул гIахьалчагIилъун гьел рикIкIунел гьечIолъиялъул суал борхун букIана исана январалда Ставрополалда ТIолгороссиялъул халкъияб фронталъулгун Владимир Путинил дандчIваялда, Дагъистаналдаса полковник ГIалидибиров Мурадисица. Президентас абуна букIана гьеб суалалда тIад жив ургъизе вугилан.\n«Сундуе гIоло гьанжеги къватIиве вахъине кколев?»\n«БагIараб Хъанчалъ» толеб буго Дагъистан


ГIадатияв муъминчи » MAARULAL.RU :: Аварский Культурно-Просветительский Портал\n» ГIадатияв муъминчи\n23 декабря 2010 | Общество | добавил(а): muhamedavar | Просмотров: 4683\nХадижалав НурмухIамадил МухIамад гьавуна гIага-шагарго 1887-89 соназда. Жеги льимерльуда вукIадго хвана гьесул эмен НурмухIамад вабаалъ унтун. Гьев вукъун вуго гьединаб унтиялъ хваразул хасаб хабалалъ РикIкIалахъ абураб колода аскIоб.\nГьесул эбел Хадижат ккола ТIанусиса КIудияв ХIасан абулев Шамилил рагъухъанасул васасул Зирарил яс. Зирарил йикIун йиго щуго чIужу ва гьезие гьарурал 25 лъимал. Хадижатида абулаан ГIочIлоса Хадижаянги. Щаян абуни ГIечIендерида аскIоб бугеб Хъачда абулеб ракьалъул бетIергьанчи гьелъул эмен Зирар вукIиндал, гьелъул эбелги гьенийго йикIиндал.\nМухIамадица лъагIелгун башдаб бараб мехалъ бетIергьанчиги хун хутIарай Хадижа ячуна ХIажимухIамад абурав чияс. Гьезие гьарула кIиго ясги цо васги: Чакар, Парида, ГIумар. ГьитIинав чи МухIамад цIакъ тирияв, цо хIалалда чIоларев чиги вукIун, гьесул тIалаб-агъазалда йикIуней гьесул ункъгIалалъ, дир чIетI вугин аван абулеб букIун буго. ХерлъизегIанги гьеб цIар хутIун букIана гьесда росулъ.\nБесдал эмен ХIажимухIамад вехьги вукIун эс авги вачунаан цадахъ вехьлъуде. Гьеб хIалтIи чIалгIарав гIолилас хIукму гьабула, жиндирго гIелалъул росуцояв Хъазанбигун цадахъ росулъа къватIире рахъине гIелму тIалаб гьаби нияталда. Нухде квен-тIех таргьинубги лъун, хIатIида рахъуна ЦIумадехун ралагьун. Гьенир байбихьула цIализе ТIинди росулъ. ЦIалулъ эхеде ваханагIан, кIудиял гIалимзаби цIехон, чанго батIияб росабалъ мутагIиллъун вукIуна. Берцинаб хатIги, кверда махщелги бугев чи вукIун, гьес жиндиего бетIербахъиялъе росулаан басриял, тIамчал камурал, хухарал тIахьал ва гьел къачIа-кIатIан дурус гьарун ричулаан. Лъеберго соналъул гIумроялде вахинегIан Хадижалав тIадчIола гIелмуялда.\nГьелдаса хадуб жинцаго цIализарула гIелму-лъай къваригIарал. Лъеберго сон барав чияс, жиндирго гIадаб къисматалъул I5 сон барай бесдалай ПатIиматги ячун гьабула хъизан. Инсулго хутIараб, башдаб бихараб минаялъуб байбихьула яшав гьабизе. Мина цIигьабизе рачуна къадахъаби, амма гьезие кьезе чед квен лъугIидал гьел нахъе ритIизе кола. Гьесул бугеб къварилъи бихьун гьесухъе вачIуна вацгIал ИнусхIажи гьевги лъикIав гIалимчи. Гьес гIакълу кьула Дуцаго хIалбихьейила къед гьабизе, мун махщел букIинисев къуватав чиги вугин абун. Гьедин ругьунлъулаго бана МухIамадица мина. Вахъана цIар арав къадахъанлъунги цIулал устарлъунги. Хадижалав вукIана сверухълъиялдаго рагIарав гIалимчиги махщелчиги. Харахьи, Кьохъ, Игьали росабалъ гьес рарал тIубарал авалал рукIана.\nГIелмуялда тIасан цере рукIунаан данделъаби-бахIсал. Гьел бахIсазде ахIулаан кидаго Гьарадерихъа МухIамадги (хьиндаллъиялда гьединги абулаан Хадижаласде) ТIолабго гIумру Хадижаласул анна сверухъ ругел росабалъ минаби ралаго, цIулал хIалтIи гьабулаго. Гьесул букIана жиндирго къебеллъи, гIемераб тIагIел алат данде гьабун букIана. Къад хIалтIун, къаси цIалуде вусун вукIунаан. Швараб мухьалъухъ, киб шиб тIехь бичула бугин рагIаниги гьеб босизе унаан (гьанже гIадин гьарзаго гIелмиял тIахьал ругеб мех букIинчIо). Жакъадги гьесул васасул васас Шамилица нахъе цIунун буго кIудияб гIелмиял тIахьазул библиотека, гIелму лъай къваригIаразе пайдаялъе. ШаргIкъотIи гIелмуялъул тIахьал Хадижалас ричулаан. Гьал коммунистаз нилъее шаргI къотIизе биччаларилан абулаан гьес. Амма цойгидал тIахьал гьес ясбергIадин цIунулаан.\nЛъабкъоялда анцIабилеб соналъ гьесухъе цо даргиял рачIун рукIана. Жидее ГАЗ-24 волга машинаялъухъ, къураналъул тафсир гьабураб 4 том тIахьал хисеян, гьелги гьес нахъ чIвана.\nХерлъун гIодов ккезегIан росдал ракьалда ругел лъимал къачIан, нухал къачIан, цо къоялъ гIаги хIалхьуда чIолароан гьев. Жиндирго харж гьабун росулаан маххул русби, турбаби. БоцIи гьекъезе санагIалъаби гьарулаан кибго лъин баккулеб бакIазда. Жиндаго хIалтIи гьабизе хIал кIвечIеб мехалъ, жиндирго гIарацги кьун чи вачунаан. ЦIакъго гIемерал гьалбал рукIунаан МухIамадил. Живгоги гIемер шолаан гьоболлъухъ. Кьохъа СултанмухIамадхIажи (р.гI.) гIемер вачIунаан Гьарадерихъе асде швезе. МелъелтIаса Сулайман-дибир вукIана Хадижаласул цIакъ божарав гьудул, гIемер тIаде гъоркье шолаан. Гьединго ЛъагIелухъа кIудияв гIалимчи Шангерейилгун бухьенал рукIунаан гьасул. РакI гIатIидав таваккал цIикIкIарав чи вукIана мунагьал чурад. Кинаб къварилъи тIаде бачIаниги абулаан: - Нужеца пикру гьабейила нужедасаги къварилъиялда чи ватулила. ГIемер гIагарлъи букIана гьасул. Жиндир 50 вацгIал вугин бицунаан МухIамадица. Хунзахъ, ТIануси, Генуб росабалъ руго Хадижаласул гIагарлъи.\nДагъистаналъул тIоцевесев президент МухIу ГIалиев, Хадижаласул мунагьал чурадил яцгIалалъул ясалъул вас ккола.\nРосуцоязе ва тIолго магIарулазе гIумродул мисаллъун вачине бегьулев чи вукIанин тола дица Гьарадерихъа МухIамад – Хадижалав.


ГIинкъасдаги кIола рагIизабизе\nЛъабго миллион чияс гIумру гьабулеб Дагъистаналда вукIине ккола лъеберго сурдолог\nДагъистаналда гIинкъал ва гIинда бакIал гIадамазул къадар тIадеялдаса тIаде цIикIкIунеб буго. Гьелъие ругел гIиллабазул, гьеб ахIвал-хIал лъикIлъизабиялъе гьаризе кколел тадбиразул хIакъалъулъ бицун, нижеца гара-чIвари гьабуна республикаялъул клиникияб больницаялъул №2 оториноларингологикияб отделениялъул заведующий, республикаялъул бетIерав отоларинголог Юнускъади Жамалудиновасулгун.\n- Юнускъади, бокьилаан къокъго гьел масъалабазул хIакъалъулъ бицани.\n- ТIолгодунялалъул сахлъицIу-ниялъул гIуцIиялъул (ВОЗ) баяназда рекъон, дунялалда вуго 70 миллион гIинкъав чи. ГIинда бакIазул къадарин абуни жеги цIикIкIараб буго. Цоги, дунялалъул халкъалъул 17 проценталъул букIуна гIундузда жаниса лъугIиго гьечIеб сас. Россиялда вуго гIинда бакIав 13 миллионалдасаги цIикIкIун чи, гьездаго гьоркьоб - миллион лъимерги. 1000 лъимада гьоркьоса цо лъимер букIуна тIубанго гIинкъаб.\n- Щиб жо кколеб сурдология?\n- Сурдология абулеб латин рагIиялъул магIна ккола гIинкълъи абураб. Сурдологиялъул аслиял масъалабиги ккола гIинкълъи ва гьелда хурхарал кIалъаялъул гIунгутIаби сахгьари, гьединго рагIиялъул гIунгутIаби ругел чагIазе медицинаялъулаб, педагогияб ва социалияб къагIидабазда унтудаса хадуб сахлъи рукIалиде ккезабиялъе кумек гьаби.\n- Дагъистаналда кин гIуцIун бугеб сурдологияб хъулухъ?\n- Республикаялда хIалтIулеб буго ункъо сурдологияб кабинет ва гьенив хIалтIулев вуго анлъго тохтур-сурдолог. Медицинаялъулаб стандарталда рекъон, лъабго миллион чияс гIумру гьабулеб Дагъистаналда вукIине ккола лъеберго сурдолог. Анлъго сурдологасдаса щугояв хIалтIулев вуго МахIачхъалаялда, цояв - Дербенталда. Гьединлъидал, гIинда бакIал чагIазе захIмалъулеб буго сурдологасухъе рачIине, гьелдаса пайда босулеб буго коммерциязул гIуцIабазги. ГIарацги босун, гьез тIаде босулеб буго гIинда бакIал ва гIинкъал инвалидазул цIех-рех гьабиялъул ва гьел сахгьариялъул жавабчилъи.\n- ГIинда бакIлъиялъул масъала бугев чи сурдологасухъе кин вачIине кколев?\n- ТIоцебесеб иргаялда, гьес хитIаб гьабизе ккола гIумру гьабун вугеб бакIалъулаб поликлиникаялъул оториноларингологасухъе. Гьес хал-шал гьабула ва, направлениеги кьун, чIахIиял чагIи ритIула республикаялъул клиникияб больницаялъул консультативияб поликлиникаялде. Гьенир гьел кIиго сменаялда тIаде къабул гьарула тIадегIанаб лъай-махщел бугел сурдологаз. Лъималин абуни ритIула лъималазул гIемеррахъазулаб больницаялъул поликлиникаялде.\n- Циндаго гIинкълъиялъе кинал гIиллаби рукIине бегьулел?\n- Циндаго гIинкълъиялъе рукIине бегьула гьал хадур рехсарал гIиллаби:\n1. Вирусазул загьруял жал ургьимесалъулъе ккей.\n2. Дарабазул загьруял жал ургьимесалъулъе ккей (антибиотикал, гьединго кIващ бачIинабулел ва гьор инабулел дарабазул квешаб хIасил.\n3. Бидурихьазул гIунгутIаби (би бакъван лъугьараб горо, эмболия, бидурихь букIкIин).\nГIинкълъизе бегьула инфаркт ва инсульт ккун хадубги.\n- ГIинда лъолел протезал чIорого лъие кьолел?\n- ГIинда бакIав чиясе рагIиялъул аппараталъ кумек гьабула сверун ругел гьаркьал, сасал рагIиялъе ва бицунеб жо бичIчIизе. Гьелги рукIуна батIи-батIиял.\nГьел чIорого кьола инвалидазе, гIинда бакIал цогидал чагIаз жидецаго росизе ккола. РагIи рагIизабулеб аппарат чIобого щвезе ккани, пациентас хитIаб гьабизе ккола сурдологияб кабинеталде, гьениб цIех-рехги гьабун, медицинаялъулаб хIасилги босун, витIула социалияб рахъалъ хьезариялъул фондалде, гьенисаги рагIиялъул академиялде (коммерциялъулаб идара). Гьениб гьесие кьола аппарат, гьелдаса битIун пайда босизе ругьунги гьавула РКБялъул консультативияб поликлиникаялда вугев инженер-слухопротезистас. Цебего заман щун буго гьеб аппарат цо бакIалдаса кьолеб къагIида гьабизе ва рагIиялъул гIунгутIаби ругел унтаразе сахлъи рукIалиде ккезабиялъул центр гIуцIизе.\n- Щиб жо кколеб аудиологикияб скрининг?\n- Аудиологикияб скрининг ккола хIакъикъияб къагIидаялъул цIех-рехаздалъун гIинда рагIиялъул даража чIезаби. ТIоцебесеб бутIаялда гьединаб халгьаби тIобитIула роддомалда, лъимералъ 3-4 сордо-къо байдал. КIиабилеб бутIа - лъималазул поликлиникаялда такрар гьабиялъулаб халгьаби - лъимералъ 4-6 анкь байдал. Лъабабилеб бутIа – диагностикияб цIех-рех гьабула сурдологияб централда лъимералъ лъабго моцI балелде. Гьединал цIех-рехаз рес кьола гIинда рагIиялъул гIунгутIи чIезабизе ва жиндир заманалда сахгьариялъулалгун профилактикиял тадбирал тIоритIизе.\n- Бажарулищ тIубанго гIин-кълъарал чагIазе кумек гьабун?\n- Бажарула. Масъала тIубала кохлеарнияб имплантациялъ. Кохлеарная имплантация абула тIубанго гIинкъал чагIазул гIинда рагIи цIигьабиялъул тадбиразул системаялда. Гьелда гьоркьобе уна щуго батIияб ва цоцада гьоркьоб бухьен бугеб бутIа:\n1. Жибго аппарат (кохлеарный имплант ва каламалъул процессор), хIукуматалъ гьеб чIобого кьола.\n2. ГIинкълъиялъул цIех-рехги гьабун, гьеб аппарат лъезе унтарав тIасавищи.\n3. ВМП программаялдалъун имплант лъеялъул операция гьаби.\n4. Каламалъул процессор рекъезаби ва хIалтIизе биччай.\n5. ГIинкъасда цIидасан гьаркьазул сигналазда нахъгIунтIизе малъи. Лъабго сонил ригьалде бахиналдего лъимадуе гьабуни, гьелъул лъикIаб хIасилги ккола.\n- ГIинкълъиялъул масъала бугел чагIазе гьаб заманалъул кумек гьабиялъе дуца нухмалъи гьабулеб отделениялъе чара гьечIого хIажатаб жо щиб бугеб?\n- Нижее чара гьечIого къваригIун буго микроскоп. Гьелъул кумекалдалъун бажарула операциял гьаризе. Гьединал операциязул сияхIги халатаб буго. Аслияб къагIидаялда гьел ккола гIинда рагIи лъикIлъизабулел операциял. Микроскоп бугони, нижехъа бажарула 200-300 операция гьабун.\nЦебе нижеца кохлеарная имплантация абулел операциязда-лъун гIинкъал чагIазе гIинда рагIи тIадбуссинабулаан. Жакъа гьединал операциял федералиял центразда гьарулел руго. Гъоркьиса нижеца, квотаби кьун, гьениве витIана 100 унтарав. Операциялдаса хадуб саламатаб заманалда гьел пациентазул сахлъи рукIалиде ккезабизе ккола. Гьезда малъизе ккола гьаракь-сас рагIизе. Гьенир рукIуна психологиял лахIзаталги, сахлъи рукIалиде ккезабиялъе хIажалъула 12 специалист.\nГьединаб операциялдаса хадуб сахлъи рукIалиде ккезабиялъе къваригIунеб хIалтIи республикаялда жеги гIуцIун гьечIо. Чанго нухалъ нижеца гьеб суал борхана. Нилъер\nрегионалъе чара гьечIого хIажат буго гIинда рагIиялъул сахлъи цIуниялъул центр гIуцIизе. Жакъа 150 азаргоялдасаги цIикIкIун чиясе хIажат буго гьединаб централда сахлъи рукIалиде ккезабизе.\n- ГIинкълъиялдаса цIуниялъе кинал тадбирал тIоритIизе кколел?\n- ТIоритIизе ккола хадусел тадбирал:\n- мегIералъул ва щекъералъул унтаби жиндир заманалда тIатинари ва гьел сахгьари;\n- гIундул унтиялдаса цIуниялъул мурадалда, рокъоб, ясли-ахазда ва школазда лъималазда хадуб кидагосеб халкквей чIезаби;\n- завод-фабриказда букIунеб кIудияб хъуй-сасалдаса ва сородиялдаса цIуниялъе, рагIиялъул даражаялъе зарал кколаредухъ, профилактикиял тадбирал тIоритIи;\n- рахунел унтабаздаса, хасго лъимаде ругел руччаби краснухаялдаса цIуни.\nНаушниказги гьабула гIинда рагIиялъе зарал. ЗахIмат букIуна наушниказдасан кинаб къувата-лъул сас-гьаракь бугебали лъазе. Гьединлъидал хIинкъи букIуна рагIиялъул нервалъе зарал ккеялъул. Сордо-къоялда жаниб 60 минуталдаса цIикIкIун заманалъ наушникал хIалтIизаризе лъикIаб букIунаро.\nПрочитано 136 раз\tПоследнее изменение Пятница, 28 декабря 2018 13:36\nДругие материалы в этой категории: « РекIкIал унтаби\tТохтурасукьа нечоге »


Пашманаб рикIкIен: ункъабилев...\nФедералияв диванчи Зайнутдин Маданов чIвана 4 ноябралда къаси мехалъ МахIачхъалаялда. Гьев лъица чIварав лъалеб гьечIо низам цIунулезда.\nЦIех-рехалъул комитеталъул Дагъистаналда бугеб идараялъул вакил Расул Темирбековас бицаралда рекъон, къоло хадуб гула речIун буго чIвадарухъабаз Мадановасул рахъалдехун. Диванчи захIматго лъукъана ва лъугьа-бахъин ккараб бакIалда хвана. Гьесул ботIролъе щун буго чанги гулла.\nЩиб сабаблъун Маданов чIварав? Гьеб суалалъе цо жаваб кьезе захIмат бугилан абуна Темирбековас. Гьес бицаралда рекъон, цIех-рех чагIаз хал-шал гьабулеб буго Мадановас диваналда кинал ишал рачунел рукIаралали. «Живго Маданов хIалтIулев вукIана МахIачхъалаялъул Ленин мухъалъул диваналда.\nГражданиялги уголовиялги ишал рачулел рукIана гьес. Гьелдалъун цIех-рехчагIаз Маданов чIваялъул аслияб гIиллалъун рикIунеб буго диванчиясул хIалтIи. Амма гьеб гIилла гуребги, цогидалги ратине бегьула», - ян абуна Темирбековас.\nЖиндир заманалда Маданов Буйнакскалъул ОВДялъул нухмалъулевлъун хIалтIулев вукIана, гьединго гьев хIалтIулев вукIана Ленин мухъалъул диваналъул нухмалъулев хисулевлъунги.\n«Диван гьабулел чагIи чIвазе къасд гьаби», «чияр магIищаталъе ургъунго зарал ккезаби», «къануналда рекъечIого ярагъ тIибитIизаби» - Россиялъул уголовияб кодексалъул лъабго статьялдалъун рагьана такъсир гьабиялъул иш.\nДагъистаналда исана чIварав ункъабилев диванчилъун ккола Маданов. 25 сентябралда МахIачхъалаялда чIвана ТIадегIанаб диваналъул диванчи Мухтар Шапиевги гьесул васги. Къуваталъул идарабазул баяназда рекъон щалали лъаларел кIиго чи аскIорегIанги рачIун инсудаги васасдаги речIчIун тIурун ун руго. ЦIех-рехчагIаз гьеб такъсир гьабиялъе аслияб гIиллалъун бихьизабулеб буго Шапиевасул хIалтIи. Шапиев кIиго соналъ цеве лъугьана ТIадегIанаб диванханаялде хIалтIизе, такъсир гьабиялъул ишазулги халгьабулеб букIун гьечIо гьес, цониги экстремистазул ишги букIун гьечIо гьесухъ. Аслияб къагIидаялъ гражданиял ишал рукIун руго гьесухъ.\n9 марталда Избербашалда чIвана федералияв диванчи АхIмад Ражабов. ЦIех-рех чIагIаз лъазабуна диванчи лъабго чияс чIванин. Низам цIунулез абуралда рекъон, Ражабов чIваравлъун рикIкIунев цояв 10 маялда чIвана. Гьев ккола Избербашалдаса МуртузагIали ГIалибеков. Федераялияб цIех-рехалда лъун букIана гьесул цIар, гьев рикIкIунаан изну гьечIого яргъид гIуцIаразде гъорлъе уневлъун. Диванчи Ражабов чIвана гьесул хIалтIи сабаблъунилан рикIкIунеб буго низам цIунулез.\n15 январалда МахIачхъалаялда чIвана Дагъистаналъул ТIадегIанаб диванханаялъул диванчи МухIамад МухIамадов. Терроризмалда ва изну гьечIого яргъид гIуцIаразда хурхарал ишал рачунел рукIана МухIамадовас. Гьев чIваравлъун рикIкIунев Наби Набиев къуваталъул идарабазул хIалтIухъабаз чIвана хасаб операциялда. ГIаийб гIунтIизабулев цогидав, Сиражудин Гучучалиев, низам цIунулез ккуна. ЦIех-рехалъулаб туснахъалда вуго гьев гьабсагIаталда.\nКавказ лъалев эксперт Константин Казениница абуна «Эркенлъи» радиоялъе диванчагIазе захIмалъулеб бугилан хIалтIизе Дагъистаналда.\nКонстантин Казенин: «Дида ккола диванчагIи Дагъистаналда чIвалел рукIиналъе гIиллаби гIемер ратиларин. Гьез гьабулеб хIалтIи сабаблъун чIвалел ругин ккола дида. Гьел чIваразеги жеги диван гьабичIо. ГIайиб гIунтIизарулелги хасал операциязда чIвана. Гучуалиевни ккуна амма гьес баянал кьуна цогидал ишазе. Гьелдалъун дида ккола цогидал диванчагIазе захIмалъизе бугилан хIалтIизе. Щайгурелъул гьезда бихьулеб буго гьезул хIалтIицоял чIварал кколел гьечIо низам цIунулез. Гьелъги цо хIалуцин лъугьинабула Дагъистаналда».\nГьединго экспертас рикIунеб буго, диванчагIи чIваяз республикаялда бугеб низам цIуниялъул система лъикIаб гуреб рахъалде ккезабулеб бугилан.


ХхюцIалла шинай ца даврий\nВай гьантрай оьрмулул 75 шин хьунни Карашрал шяраватусса МахIаммадхIажинал арс ЧIанкIуев СулайманхIажинан.\nСулайманхIажи увну ур 1946-кусса шинал Лаккуй Карашрал шяраву. ЧIавасса чIумуя шийнайва ва зий, захIмат буллай ивкIссар колхозрал давурттай.\nЦала жяматрал иширттацIун, инсантурацIун дархIусса ванал чирчусса макьалартту тани дуккайссия Лакрал райондалул кказитрай.\nВанацIун цIакь хьуну дикIайссия «селькор» тIисса цIагума.\nШагьрулийн бивзун махъ, 1970-ку шиная шийнай, хIакьинусса кьинилийн ияннин, захIматрая тачIаввагу махъаллил къашайсса инсан ЧIанкIуев СулайманхIажи зий уссар МахIачкъалаллал М. ХIажиевлул цIанийсса заводрай. Ванащал архIал вава заводрай цIанасса чIумал зий ур гьарца чулуха канил пагьму-гьунар бусса арс ХIусайнгу.\nЦува зузиссаксса хIаллай СулайманхIажинал хIалал дурну дур чIярусса хIурматрал грамотартту, барчаллагьрал чагъарду, бахшишру. ХIакьинусса кьинигу кьадрулий ва хIурматрай ур щалагу коллективрал дянив.\nОьрмулул юбилейгу барча дуллай, чIа тIий буру СулайманхIажинан цIуллусса шинну, цIу-цIусса ххуй-хъиншивуртту – даврийгу, цала агьлу-авладрал дянивгу!\nСсавнийсса цIуртти кунна чанна лархъсса цIа\nСледующая публикация В Дагестане назначили Государственного секретаря республики\nПредыдущая публикация Депутат Госдумы РФ Султан Хамзаев подвёл первые итоги конкурса по отбору помощников


Хамиз къоялъ МахIачхъалаялъул депутатазул мажлисалъул сессиялда депутатаз тахшагьаралъул мэрлъун вищана Муса Мусаев. Сессиялда гIахьаллъи гьабурав 39 депутатазул киназго гьаркьал Мусаевасе кьуна.\nГьесде данде рукIана МахIачхъалаялъул администрациялъул ракьазул суалазда хурхун хIалтIи гьабулеб упралениялъул бетIер МухIамадхIажи ГIабдулаевги, Дагъистаналъул росдал магIишаталъул университеталъул доцент Галина Арнаутоваги.\nГьезие депутатаз цохIониги гьаракь кьечIо. Кинавниги тахшагьаралъул нухмалъуде кандидатура лъун букIана 13 чияс. Гьел кандидатазул халгьабулеб комиссиялъ тIаса рищун хутIана гьел лъабалго.\nГIадамазул цIакъ разигьечIолъи букIана гьел рищиязда хурхун администрациялъ баянал кьунгутIиялдаса. Рищиял тIоритIилалда цебесеб къоялъул къаси гурони лъачIо комиссиялъ тIаса рищарал кандидатазул цIарал.\nМэрлъиялде рачIине ракIалда букIаразда гьоркьой йикIун йиго лъабго чIужугIаданги, сварка гьабулел чагIи, хIатта цо ччугIихъангицин. КигIан гIемер кандидатал ругониги кигIан цIакъ гьез комиссиялда цере жалго рихьизаруниги Муса Мусаев ракIчIун рищиязда бергьунеблъи лъалеб жо бугин абулеб букIана гIемерисел экспертазги.\nДагъистаналъул бетIерас гьесул рахъккун букIин киназдаго лъалеб жо бугила, гьедин тIасан бачIараб хIукму тIубалила депутатазгийилан абулеб букIана гьез.\nТIалъиялъ абуралде данде чи вахъунгутIиялъе нугIлъи гьабунин абизе бегьула гьев мэр вищиялъе ахIараб сессиялда МахIачхъалаялъул бетIерлъуде ругел кандидатазул хал гьабулеб комиссиялъул бетIер Халилов Анварица рагьун абуна киназдаго жиндица нуж Мусавасул рахъкквезе ахIулел ругилан.\nГьесулго рахъккун кIалъазе вахъана «Единая Россия» партиялъул МахIачхъалаяда бугеб бутIаялъул нухмалъулевги, хIатта коммунистазул партиялъул вакилгицин. Мусаевги Имам Шамильги дандеги ккун гьесие рецц-бакъ гьабулелги камичIо.\nМахIачхъалаялда хIалтIи кин гIуцIилебали хъвараб жидерго программаялъул бицунаго МухIамадхIажи ГIабдуллаевас къокъабго кIалъайги гьабун, лъазабуна хIалтIи гьабизе ккани цин шартIал чIезаризе кколин, профессионалалгун цадахъ лъугьун гьел чIезаризе ва хIалтIи гьабизе ракIалда бугин жиндидайилан.\nГалина Арнаутровалъ цин лъикI заманалъ тахшагьаралъул географиялъул бицана, гьеб кутакалда цIакъаб шагьар бугила, гьайбатаб гьава-бакъги бугила гьанибилан абун беццана МахIачхъала.\nХадубги улкаялда бугеб захIматаб хIалги, гIодобе кколеб бугеб нартил багьаги, квешаб хIалалда бугеб улкаялъул валютаги гьоркьоб течIо гьелъ, амма гьеб киналъулгоги МахIачхъалаялда гьабизе бугеб хIалтIулги кинаб хурхен бугебали баянги гьабичIо гьелъ.\nАхиралда яхъана гьей социалияб рахъалде кIвар кьезе кколила шагьаралдайилан.\nРищияздаса хадуб журналистазулгун букIараб гара-чIвариялда живго Муса Мусаевас лъазабуна бищун цебе жиндида цебе чIараб масъала бугила МахIачхъалаялда гIадлу гьаби ва гьеб цебетIеялъе план гIуцIи.\nГьединго гьес лъазабуна жиндие аслияб жо бугила кинабго хIалтIи къануналда рекъон гьабулеб букIин, шагьаралда гIумру гьабун ругел гIадамазул интересал цIуни ва хIалтIулел бакIазда профессионалал рукIин.\nГьединго гьес лъазабуна гIадлу-низамги букIине кколедухъ хIалтIи гIуцIиги жиндица МахIачхъалаялъул администрациялъул хIалтIухъабаздасан байбихьизе бугилан.\nМуса Мусаев: «Цойги нухалъ шагьаралда ругел проблемабазул бицине лъугьинаро дун. Гьел гIезегIан руго, киназдагоги гьала гьел рукIин. Киналго гьел Аллагьасда гурони кIвеларо тIуразе, амма нижецаги кIвараб хIалтIи гьабизе буго гьел дагьлъизаризе ва шагьаралда гIадамазе гIумру гьабизе санагIалъалаби чIезаризе.\nГьеб хIалтIи релълъинабизе дие къваригIун руго лъайги бажариги бугел хIалтIухъаби. Гьединав гурев чи хъулухъалдаги тезе гьечIо. ЦIакъ захIматаб заманалда ккана дун тахшагьаралъул бетIерлъун, дида лъала гьеб хъулухъ къваригIарав чанги чи квенги макьуги тун рукIараблъиги.\nКигIан захIмат букIаниги, гIарац гьечIин зурзудун, квалквалал гьарулел ругин абун гIарзаххине гьечIо дунги дида цадахъ хIалтIулелги. Гьеб хIалтIул хIасилги щибаб къойил бихьизе буго гIадамазда».\nЖурналист Альберт Эседовас «Эркенлъи» радиоялъе кьураб баяналда лъазабулеб буго Муса Мусаевас МахIачхъалаялъе июналдаса нахъе нухмалъи гьабулеб букIаниги, гьеб заманалда жаниб гьес гьабураб хIалтIул хIасил бихьичIила гIадамаздайилан, амма гIезегIан кьварун кIалъазеги кIолев, ишги билълъинабун бажарулев гIадав чи вугила гьев, гьес шагьаралда хIалтIи гьабилин кколин жиндидайилан абуна гьес.\nГьединго Альбертица абулеб буго МахIачхъалаялъул бищун кIудиял проблемабилъун рикIкIине бегьулел гIадлу биххарал бакIал раялъул, коммуналиял хъулухъазул, нухазул суалалги гьес тIураялда кIудияб божилъи бугила жиндир, щай гурелъул гьев республикаялъул бакIал раялъул ва коммуналиял хъулухъазул министрлъун вукIарав ва гьел гьел суалал лъикI лъалев чи вугелъулила.


Дуца «кьуралда» рекъон «кьола» дуеги\nПутин рассказал о важнейших научных проектах\tНапомнив о том, что 2021 ...\t- 21 апр 2021\nСахлъи цIуниги буго бизнесалде буссинабун\nКIиго учитель дандчIвани, абула, совещание байбихьулин, лъабгояв гIодовчIани -педсовет рагьулин. Тахшагьаралъул паркалда букIараб гьединабго «педсоветалда» АхIмад МухIамадовас бицана: «Жакъа МахIачхъалаялъул поликлиникабазда гIадамазул сахлъиялъул цIех-рехал тIоритIиялъе саламатал шартIал гIуцIун руго. Гьебго заманалда, поликлиникабазул заведующиязул гIарз букIуна хIалтIул даража борхизабиялъе жидее гIарац гIолеб гьечIилан. ХIалтIулев щивав чи вухьинавун вуго шагьаралда гIумру гьабун вугеб бакIалъул поликлиникаялда. ГIажаибаб жо, поликлиникаялда гьединал шартIал чIезарун ругеб мехалъги, «зулму гуро, хIал гуро, амма цIалул сон байбихьилалде сахлъиялъул цIех-рехги гьабун, медицинаялъул книжкаялда мугьру чIвазе кколилан, директорзабаз школазул киналго учительзабиги хIалтIухъабиги «Суперлаб» абулеб лабораториялде ритIула. Цо учителасул цIех-рех гьабун хIукуматалъ гьенибе кьолеб буго 700 гъуруш. Щай?! Гьеб гIарцул гIор поликлиникабазул бюджеталде биччани, рес букIинаан гьезул хIалтIи лъикIлъизабиялъе. «Суперлабалъул» «бачIиналдаса» цо хасал хIакимзабазе бутIа щолилан абулеб жо битIараб батизеги бегьула, гуребани республикаялъул сахлъицIуниялъул министерствоги, шагьаралъул сахлъицIуниялъул отделги буцIцIун чIеларо», - ян.\nШагьаралда аскIоб бугеб поселокалъул учитель ГIумарил ГIамирица бицана жив ун вукIанин шоферасул право босиялъе къваригIунеб справкаялда хадув. Цере гIадин, тохтурзабазухъе цIех-рехалъ ритIулеб, иргаялда чIезе кколеб къагIида гьечIила, медицинаялъул справкаби кьолеб централде 500 гъурушги кьолила, щуго минуталдасан къваригIелги тIубалила.\nГьереси щай, дун гIажаиблъизавуна гьел цIиял къагIидабаз, лъалеб букIинчIо гьедин бигьаго справкаби кьолеблъи. Гьединлъидал, гьелъул хIакъикъат лъазабизелъун, къватIире рахъана.\n«Суперлаб» ОООялъул медикиябгун лабораторияб централъул медицинаялъулаб блокалъул нухмалъулев МухIамад Эфендиевас бицана, централъул аслияб масъала кколин зама-заманалдаса цо бакIалда, цо адресалда кIиго-лъабго сагIаталда жаниб гIемерал гIадамалгун хIалтIизе кколел чагIазул медицинаялъулал цIех-рехал тIоритIи. Гьеб мурадалда централде рачIунила школазул, сахлъицIуниялъул учрежениязул, лъималазул ясли-ахазул, столоваял-кафеязул, ихтиярал цIуниялъул идарабазул хIалтIухъаби. Жидеца централда тIоритIулила: медицинаялъулалгун профилактикиял халгьабиял, хIукуматалъул хъулухъчагIазул диспансеризация, гIадамал кваналел ва сахгьариялъулалгун профилактикиял жамгIиял бакIазул лабораториял халгьабиял. Гьабураб хIалтIухъ жидер счеталде гIарац гьел хъулухъал тIалаб гьарурал идарабазул счетаздаса бачIунила. Цебеккунго гьабураб къотIи-къаялда рекъон, цо чиясухъа босулеб гIарцул къадар бараб букIунеб буго медицинаялъул книжкабазда чIвазе кколел мугьрабазул (печатазул) къадаралда, гьоркьохъеб хIисабалда гьеб бахунеб буго 1000-2000 гъуршиде.\n«2011 соналда къабул гьабураб РФялъул СахлъицIуниялъул министерствоялъул №302 буюрухъалда рихьизарун руго хIалтIизе изну кьезе ккани, масала, учителас кьезе кколел анализазул ва цIех-рехазул сияхI. Щибаб поликлиникаялда гуро рукIунел гьединал анализал тIоритIизе гьабзаманалъул алатал ва къваригIунел специалистал», - ан бицана М. Эфендиевас.\nЦентралъул рекламнияб проспекталда ругел - гьекъолеб лъел халгьаби, хIалтIул шартIазе хасаб къимат кьей ва захIмат цIуниялда хадуб халкквей гьаби гIадал хъулухъал гьенир тIоритIиялъул магIна нижеда бичIчIичIо. Гьекъолеб лъел халгьаби тIалъула Роспотребнадзоралда, захIматалъул шартIазе хасаб къимат кьей - захIматалъулаб инспекциялда, захIмат цIуниялда хадуб халкквей - профсоюзазда. Централъги гьебго хIалтIи такрар гьабиялъул магIна щибилан кьураб суалалъе жаваб кьезе МухIамадиеги захIмалъана.\nПоликлиникабазда чIобого гьабун бажарулеб хIалтIи «Суперлаб» медикиябгун лабораторияб централъухъе кьеялъе ккараб гIилла цIехезелъун щвана ДРялъул сахлъицIуниялъул министрасул заместитель Ф. ХIабибулаевасухъе. Нижеца гьесда цIехана медицинаялъул справкаби кьолел центразул хIалтIул хIакъалъулъги. Гьес абуна: «Суперлаб» ОООялъул медикиябгун лабораторияб центр ккола живго бетIергьанав чиясул идара. Законалъ гьукъун гьечIо гьединал бакIал рагьизе. Щивав чиясул рес буго цIех-рех гьабизе бокьани поликлиника, бокьани «Суперлаб» тIаса бищизе. Медицинаялъул справкаби кьолел центразул хIакъалъулъ дида рагIана, амма кин гьениб хIалтIи гIуцIун бугебали лъаларо», - ян.\nГьеб жавабалда гIей гьабун чIечIого, ниж щвана ДРялъул СахлъицIуниялъул министерствоялъул лицензиязул отделалъул бетIерай специалист ХIапизова Гульбариятихъе. Гьелъ, жидерго министерствоялъул компьютералъул базаялдеги балагьун, абуна «Суперлаб» централъул законияб лицензия бугилан.\n«Законалъ жалго бетIергьанал чагIазе изну кьун буго бокьараб унти чIезабиялъул ва сахлъи щула гьабиялъул идара рагьизе. Гьенир ругел ресазул, ай минаялъул, къваригIунел алатазул ва специалистазул хIисабги гьабун, нижеца гьезие лицензия кьола. «Суперлаб» медикиябгун лабораторияб централда гьеб рахъалъ лъикIал шартIал чIезарун руго, амма гьениб хIалтIи гIуцIун бугеб къагIида нижеда лъаларо. Гьелъул хIалтIи тIаде ккола «Росздравнадзоралъул» республикаялда бугеб идараялде», - ян бицана Г. ХIапизовалъ.\n«Росздравнадзоралъул» бетIерай специалист-эксперт Аминат Расуловалъ абуна: «О защите юридических лиц и ИП» абулеб №299 федералияб законалда рекъон, «Росздравнадзоралъул» ихтияр букIунаро планалда бихьизабун гьечIеб я хIукуматалъул, яги жалго бетIергьанал чагIазул медицинаялъул учреждениялъул халгьабизе. Гьабулеб бугони, халгьаби тIобитIизе ккола прокуратураялда дандги бан. «Суперлаб» централъул хIалтIудасан гIарз гьабун нижехъе жеги цониги чи вачIинчIо, вачIани, нахъбахъун течIого цIех-рех гьабизеги буго», - ян.\nГIажаиблъизе ккараб хIужа гьечIищха, 2011 соналдаса байбихьун хIалтIулел ругел медицинаялъул справкаби кьолел центразул хIакъалъулъ мухIканго бицине лъалев цониги хIаким гьечIолъи. Бихьулеб буго ихтиярал цIунизе тIадал хIукуматалъул идарабаз гьединал центразул хIалтIул халгьабиялде тасамахIаб бербалагьи гьабулеб букIин.\nБералда бихьараб гIадаб жо букIунарелъул, щвана ниж медицинаялъул справкаби кьолеб жеги кIиго централде. Цонигиялда хважаинзаби ратичIо, сон-церекъад школа лъугIарал гIадал лъаб-лъаб яс йигоан гьенир. Жанире лъугьаралго гьез ниж сверун ккуна ва, къокъабго заманалда жаниб бокьараб справка кьелин абун рохизаруна. Гьезие бокьичIо «справка кьелалде цебе нижер сахлъиялъухъ халгьабулел тохтурзабиго рукIунарищин» абун цIехезеги. Цояб централда мадугьалихъ гIумру гьабун йигей гIаданалъ бицана хIалтIул къо лъугIулеб заманалда рачIунила гьенире хважаинзаби ва киназдагоги лъалила гьел бигьаго гIарац гьабизе бечедал чагIаз рагьарал бакIал рукIин. ХадурагIи\n«Суперлабалъул» бизнес гIадамазул сахлъиялъе ва гIумруялъе хIинкъи гьечIеб бугин тезе бегьила. БатIияб масъала ккола медицинаялъул справкаби кьолел цогидал централ. Масала, цо централъул прайс-листалда хъван буго жидеца кьолин микьго батIияб справка: «В ГАИ», «на оружие», «на работу», «справка 086», «В бассейн», «общ. медосмотр», «ЭЭГ», «Для поступления в ВУЗ». «В ГАИ» ва «на оружие» абулел справкабиги центраздаса кьолел рукIиналъул хIужаялъ ниж унго-унголъунги хIинкъизаруна. Гьениса кьураб справкаялда рекъон право босарав шоферасул машинаялда рекIине ккани яги «на оружие» кьураб справкаялъул кьучIалда босараб ярагъгун такъсирчи гIумруялъул нухда дандчIвани, гьесдаса лъутунги рорчIичIони, щиб гьабизе бугеб?! Суалал гIемер руго, пайда щиб, жидеего щолеб боцIуда хадур лъугьун, халкъалъул милат гьабулел хIакимзаби гьечIелъул.\nПрочитано 307 раз\tПоследнее изменение Вторник, 02 апреля 2019 13:32\nДругие материалы в этой категории: « Киб бугеб мун, ритIухълъи?\tСуалал-жавабал »\n13:01, 21 апреля 2021, 4\n12:57, 21 апреля 2021, 8\n12:48, 21 апреля 2021, 22\n12:44, 21 апреля 2021, 7\n12:43, 21 апреля 2021, 8\n12:38, 21 апреля 2021, 12\n12:33, 21 апреля 2021, 36\n12:32, 21 апреля 2021, 12\n12:27, 21 апреля 2021, 15\n12:26, 21 апреля 2021, 13\n12:19, 21 апреля 2021, 641\n12:17, 21 апреля 2021, 15\nПутин обратился к гражданам России с призывом пройти вакцинацию\n12:13, 21 апреля 2021, 12\nПутин поблагодарил россиян за огромный труд в пандемию


"Сакъатаб" намус яги сакъатазул ресал рикъулеб куц\nДагъистаналъул захIматалъул ва социалияб цебетIеялъул министерлъиялъул баяназда рекъон 2016 соналда республикаялда вуго 250 азаргогIан сакъатав чи.\nГьезул чан процент унголъул унтарал чагIи ругелали чIезабизе захIмалъулеб буго. Дагъистаналда жал сакъатал гIадамал ругин абун гьереси документалги гьарун пенсия босулел чагIи гIезегIан рукIин лъала киназдаго, тIубарал хъизанал ккун гьеб гьереси сакъатлъи чIезабурал хIужаби рукIинги якъинаб жо буго.\nАмма исаналъагIан гьедин пачалихъги махсароде ккун, гьереси сакъатлъиги чIезабун гьелъухъ пенсия щолел рукIарал гIадамал тамихIалде цIарал хIужаби къанагIат гурони рукIинчIо. КIиго соналъ сакъатлъиялъул кIиабилеб группа бугин абун гьереси документалги гьарун кинабниги 430 азарго гъурущ босарав Южно-Сухокумскалдаса чи ккун вуго гьал къоязда къуваталъул идарабаз.\nГьесде хIилла-рекIкI гьабун пачалихъалъул гIарац бикъи ва гьереси документал гьариялъул гIайиб гIунтIизабулеб буго. Россиялъул къануналда рекъон бищун дагьалдасан 2 соналъ туснахъ гьавизе бегьулев вуго гьев чи. Гьединго исана февралалда Болъихъ мухъалдаса I0 чи тамихIалде цIцIана гьебго гьереси сакъатлъиги чIезабун пенсиял росулел рукIаралъухъ.\nГьез гIаммаб къагIидаялъ пачалихъалъе 4 миллионгун 600 азарго гъурщил зарал гьабун буго. Гьеб гIарацги бецIизабун буго гьезда, гьединго цо-цоязда тIад гIакIа къотIун буго, цойгидазе шартI хIисабалда чанго сон кьун буго.\nГьереси документалги гьариялъухъ гурониги унголъун унтарал сакъатал гIадамазухъа гьеб сакъатлъиялъул группа чIезабуралъухъ гIарац тIалаб гьабулел тохтурзабиги гIезегIан рукIин лъала, амма гьелги къанагIат гурони тамихIалде цIаларо.\nГьедин гьал гIагарал къоязда Дагъистаналъул гьеб сакъатлъи чIезабулеб Медико-социальная экспертиза абулеб гIуцIиялъул хирург ГIабдулаев Камилил ишги диваналде кьун буго. Гьес унголъун унтарав сакъатав чиясухъа 150 азарго гъурущ тIалаб гьабулеб букIун буго гьеб сакъатлъиялъул группа чIезабизе.\nГьеб цIакъ къанагIатаб жо бугила гьел тохтурзабазул иш диваналде щвей, гьез кинабго къуваталъул идарабазул хIалтIухъабигун рекъезабун букIунила, гьезие кколеб гIарацги кьолилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе гьеб сакъатлъи чIезабулеб гIуцIиялъул вукIарав хIалтIухъанас.\nГьесул гьариялдалъун цIарги, гьаракьги хисизабулеб буго гьев чиясул. Гьединго гьес бицана сакъатлъи чIезабулеб комиссиялде ирга щвезегIан, мухъалъулаб поликлинникаялдасанго байбихьулила коррупцияйилан, гьенисан кьолила тIоцебе чи унтун вукIанин, гьесие сакъатлъи чIезабизе бегьулин абураб документилан.\nАхIмад: «Поликлиникаялда тохтурас къабул гьавула гьев унтарав, гьениб къотIи-къай гьабула гьел кIиязго. Унтарас гьесда бичIчIизабула жиндие сакъатлъи чIезабизе къваригIун бугин абун. Гьелъухъ кколеб жо тохтурасги босула. ГIемерисеб нухалда гьеб справкаялъул багьа 40 азаргоялдаса бахунаро.\nГьел документалги росун гьев чи вачIуна сакъатлъи чIезабулеб хасаб комиссиялде. ТIаде балагьун хал-шал гьабун гуреб гьез батIияб мухIканаб хал-шал гьабуларо гьесие, анализал кьун гьесул хIасилазухъ балагьун унголъун гьев чи цIакъго унтун вугищ гьечIищали цIехоларо. Комиссиялъ хIукму къотIула кьелищ гьесие сакъатлъиялъул группа, кьеларищали.\nКомиссиялъул бетIерасдаги гьеб иш цIакъ лъикI лъала, гьесда лъачIого лъицаниги щибниги гьабуларо. Цониги нухалда нилъер гьаниб тIубараб гьединаб комиссия диваналде цIан букIинчIо, цIазеги кIоларо щай гурелъул гьезул гьеб гIарац босулеб хасаб схема букIуна. Къуваталъул идарабазулгунги щулияб хурхен букIуна, гьезул щивасе кколеб жо щвезабун букIуна комиссиялъул бетIерас.\nГьеб гIарац гьоркьохъанас босула, группа гьабизе къваригIаразда гьадигIан гIарац кьейиланги лъицаниги абуларо. Цо-цо комиссиялъе дагьаб гIарацги кьун жиндиего цIикIкIун щвезе бокьараз жидецаго абула гьадигIан гIарац кьейилан.\nГьеб хъантIараб халкъ кколаа низам цIунулез, гьезги гьел тохтурзаби бугеб хIалалъ абуни битIахъе речIчIун тола, саламатго жо бахъула гьезухъа, гьединал гIарзазухъ ралагьун рукIуна къуваталъул идараби.\nМасала, Буйнахъскалъул гьединаб комиссиялъул бетIер йикIана цIакъ нич гьечIого гIарац бакIарулей гIадан, гьелъ унголъун унтаразухъаги бахъулаан. Дида лъан бащадаб лъагIалида жаниб гьелъ 9 миллион кьуна жинда тIад такъсириял ишал рагьичIого рукIине. ТIадккуни гурони гьел тохтурзаби тамихIалде цIазе захIмалъула».\nГьединго гьев чияс баян гьабуна гьеб цебе бицен гьабураб сфераялда ришватчи киданиги лъугIизе гьечIилан. Гьелъие гIиллалъун гьес рехсолеб буго унголъун захIматго унтарал гIадамаз гурони жидехъа сакъатлъиялъул группа чIезабуралъухъ гIарац тIалаб гьабуле букIанин абун къуваталъул идарабазде гIарза хъваларилан.\nГIемерисел унтизего унтичIелги дагьа-макъаб унти букIун цIакъ унтун ругин абун документалги гьарун ругезе гьел тохтурзабаз абураб жо гьезиеги кьун руцIцIухIун чIчIун рукIани лъикI букIунилан.\nДагъистаналъул прокуратураялъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулей Татьяна Голубевалъ гьел гьереси сакъатлъи чIезабурал тохтурзабазул комиссия тамихIалде щайила цIаларелилан абураб суалалъе «Эркенлъи» радиоялъе баян кьолаго лъазабуна гьезие тамихI гьабичIого телин абураб жо гьечIилан.\nГьаб сагIат республикаялъулаб медико-социальна экспертиза абулеб сакъатлъи чIезабулеб аслияб гIуцIиялда халгьабиял гьарулел ругила жидер хIалтIухъабазилан. Гьез тIатинаризе кколила гьенир ругел коррупциялъул схемабийилан.\nУнтичIев чиясе группа кьолеб мехалда гьел кирейин ралагьун рукIунел, тохтурзабазда лъаларищин щив унтарав щив унтичIевилан цIехараб мехалда гьелъ абуна гьеб комиссиялъ гьезухъе рачIарал документазда рекъон кьолила сакъатлъиялъул группа, гьезухъе гьереси документалги рачIун рукIун ратизе бегьулилан.\n"Лексусазул" бетIергьабазе магъалаби ракIалъе гIолел гьечIо\nЭсперимент: сакъатазул ресал цIикIкIине руго (видео)


Россия, Декабрь 30, 2018\nГьатIан къо 30 Декабрь 2018\nГIурусазе гурони кьоларел рукъзал\nРоссиялъул армия – хъизан хьихьизе рес хIисабалда\n"Агора": Нилъеда хадуб хал ккун буго...\n«Россия хал гьабиялда гъоркь» абураб доклад бахъана итни къоялда «Агора» абураб халкъаздагьоркьосеб инсанасул ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъ. Гьелъул автораз анализ гьабулеб буго политикиял багьанабаздалъун 2007 соналдаса жакъаялде щвезегIан инсанасул ихтиярал цIунулезда ва жамгIиял хIаракатчагIазда хадуб хал кквеялъул хIужжабазул.\nПутин вокьулелги вокьуларелги\nБугищ рес Дагъистанги Чачан республикаги цолъизе?\nРоссиялъул цIияб космодром Дагъистаналдаса студентазги бана\nДир гIагараб улка гIатIидаб буго, регионалги гьелъул гIемерал руго...\nФедерациялъул Мажлисалъул бетIер Валентина Матвиенкоца рикIкIунеб буго, заман щун бугин федерациялъул субъектал кIодолъизаризе. Кин гьеб гьабизе бегьулеб ва щиб гьединаб галиялда нахъ букIине бегьулеб?\nПутинил балъгоял чунтби\nКремлалъул дандияз ва Магърибалъул официалиял хъулухъчагIаз Россиялъул Президентасде чIечIого гIунтIизабулеб буго гьес жиндир хъулухъ жиндирго пайдаялъе хIалтIизабиялъул гIайиб.\nКъватIисел "тушбабаз" жанисеб конституция хвезабизе тIамулел руго...\nГъурщил къимат хвей ва Россиялда тIад лъун ругел санкцияби кколин жакъа Россиялда данде гьабулеб бугеб гибридалъулаб рагъул хIасилалин лъазабулеб буго Россиялъул ЦIех-рехалъул комитеталъул бетIер Александр Бастрыкиница.\nГъалмагъиразулги букIуна жидерго багьа... миллиардазде щунцин\nАхирисеб заманалда Россиялда загьирлъана чанго кIудияб гъалмагъир. Гьезул централиял фигурабилъун рахъана оппозициялъулал гурелги Россиялъул тIадегIанаб нухмалъиялъул чанго чиги, ай президент Путинил гIагарисеб сверухълъи, гьалмагълъи. Щай гьел хIужжаби загьирлъарал гьанже, щиб гьезда нахъ букIине бегьулеб ва кинаб бербалагьи бугеб гьеб киналдего Россиялъул гражданазул?\n«Платоналъ» къуркьизарулел руго дальнобойщикал\n15 апрелалдаса бахъун Россиялда цо нухалъ сапаралъ ине рес кьолел «Платон» системаялъул маршруталъулал картаби нахъе рахъулел руго.


14 июлалда Буйнакскиялъул пенсиязул фондалъ хисана хIалтIулеб бакI. Цере гьел рукIана шагьаралъул хIамам букIараб минаялъур. Гьанже рахъинарулел руго хьухьарулеб фабрика букIараб минаялъуре.\nГьединлъидал итни къоялъ шагьаралда раккана Буйнакскиялда пенсиязул фонд къан бугилан абурал харбалги.\nГьанжелъагIан гьелъул хIалтIухъаби жанир рукIараб мина къайин лъазабуна Буйнакскиялъул диваналъги.\nГьеб диваналъул хIукмуялдалъун пенсиязул фонд жаниб букIараб хIамамалъул мина лъазабун буго биххизе къачIараб, санагIат гьечIеб бакIлъун.\nАмма ЭР-гун букIараб гара-чIвариялда Буйнакскиялъул гIадамаз бицана гьеб гIезегIан къачIараб, берцинаб мина бугилан. Гьединлъидал бичIчIулеб гьечIин шагьаралъул диваналъул хIукму.\nЦогидаб пикруялда рекъон, гьеб букIине бегьула пенсиязул фондалъул нухмалъулев Сайпулаев Камилида дандечIун лъицаниги гьабулеб хIалтIи.\nДагъистаналъул Пенсиязул фондалъул пресс-секретарь Альбина Сункулиевалъ гьадин баян гьабуна ЭР-ялъе гьеб хIужа.\nАльбина Сункулиева: «Гьеб кинабго хабар буго кутакалда кIодо-кIодоги гьабун бицунеб. Пенсиязул фонд букIана советияб заманалда шагьаралъул хIамам жаниб букIараб бакIалда. Гьелдаса нахъе цIакъ басралъун буго гьеб. Гьелъул бетIергьанасухъа ижараялъе босулаан нижеца гьеб.\nГьедин цIакъ гIемераб гIарацги харж гьабун, жанисан къачIанги букIана. Амма кигIан харжал гьаруниги щиб, жанир гIодор чIараб мехалда хIалтIухъабазда тIаде гъвегъун бачIнуеб букIана мокърукь бахараб гачIги цогидабги.\nГьедин нижеца Москваялде гIезегIан кагътал хъвана нижее Буйнкаск-лда цIияб мина къваригIун бугилан. Амма гьелъул хIасил кколеб букIинчIо. Гьале гьанже цогидал хъулухъазги кIвар буссинабун буго гьелде. Гьабун гIезегIан лъикIги буго.\nНиж тIадеги роххун руго, диваналъул хIукмуялдалъун нижер хIалтIухъаби гьенир жаниса нахъе рахъинарулел рукIиналдаса. Щайин абуни, хехлъи гьабун Буйнакскиялда Пенсиязул фондалъе ниж бетIергьанаб мина босизе рес букIунелъул гьанже Москваялъ. Гьединлъидал щибниги къан гьечIо.\nБуйнакскиялда цебего гIадин хIалтIизе буго пенсиязул фонд, амма хIалтIизе буго Шамил имамасул къотIноб бугеб батIияб минаялъуб.\nГурони Буйнакскиялда пенсиязул фонд къан бугилан, харбал риччалел руго. ТIубараб шагьаралда гьеб фондалъул хIалтIи гьоркьоб къотIизабизе ккани, щиб лъугьа-бахъине кколебали дида лъаларо».\nПалхIасил, Буйнакскиялъул пенсиязул фондалъе цIияб, санагIатаб мина къваригIун букIун батани, 14 июлалда гьелъул хIалтIухъаби гочинарураб имам Шамилил къотIноб бугеб минаги буго цере гьел жанир рукIаралдаго релълъараб, басрияб мина. Совет заманалда гьениб жаниб хьухьарулеб фабрика букIун буго.\nЦебе гьез ижараялъе босулеб букIараб мина абуни шагьаралъул мэрасул хасаб бетIергьанлъиялъул мина кколин бицана ЭР-лъе Буйнакскиялдаса чагIаз.\nБуйнакскиялда пенсиязул фондалъ бакI хисана


ГЬАНЖЕСЕЛ Т1АЛАБАЗУЛ КЬУЧ1АЛДА. - 17 Ноября 2018 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2018 » Ноябрь » 17 » ГЬАНЖЕСЕЛ Т1АЛАБАЗУЛ КЬУЧ1АЛДА.\nГЬАНЖЕСЕЛ Т1АЛАБАЗУЛ КЬУЧ1АЛДА.\nГьал къоязда гьавураб къо к1одо гьабуна Гьоц1алъ гьоркьохъеб школалъул директор Г1абдурах1манов Г1абдурах1ман Мух1амадовичас.\n1976 соналда Дагъистаналъул педагогикияб институталъул ингилис мац1алъул факультетги лъуг1изабун вач1ана Г1абдурах1ман Мух1амадович г1агараб районалде х1алт1изе. Жиндицаго т1аса бищараб махщалиде бугеб рокьиялъги, х1алт1изе бугеб гъираялъги, т1оцебесеб къоялдасанго к1вах1-свак тун х1алт1ана Г1абдурах1ман. Гьес т1олабго жиндирго жан-жигарги, лъайги кьуна цере ц1алулел ц1алдохъабазул лъайги тарбияги борхизабиялъе. 12 соналъ бокьулеб х1алт1уда х1алт1улаго, Г1абдурах1манил свак лъалареб зах1матги, бажариги бихьун районалъул лъай кьеялъул управлениялъ гьев т1амуна школалъул директорлъун. Гьелдаса нахъе ана 30 сон. Гьеб заманалда жаниб къойидаса-къойиде т1егьан ва берцинлъун бач1ана школа, лъик1лъана гьелъул ц1алулгун тарбия кьеялъул х1алт1и. Гьавураб къоги баркун Г1абдурах1манихъе щварал нижедаги гьесдаги гьоркьоб ккана гьадинаб гара-ч1вари.\n-Г1абдурах1ман Мух1амадович, бокьилаан нужер школалъул х1акъалъулъ дагьалго баянал кьуни. Чан муг1алим, чан ц1алдохъан школалда ц1алулев вугев?\n-Школалда ц1алулев вуго кинавниги 267 ц1алдохъан. Гьезие тарбиягун лъай кьолеб буго 41 муг1алимас. Гьезда гьоркьор руго 11 т1адег1анаб категориялъул муг1алим, 5 лъай кьеялъул отличник ва 8 лъай кьеялъул х1урматияв х1алт1ухъанасул ц1арал щварал педагогал.\nКинавлъун вук1ине кколев муг1алим?\n-Учитель яги муг1алим, гьев жиндирго ишалъул махщелчи, унго-унгояв педагог ватани, вук1ине ккола ц1алдохъанасулгун лъик1аб гьоркьоблъи гьабизе бажарулев, гьев вич1ч1улев, жинца кьолеб дарсиде ц1алдохъанасул гъира бижизабизе лъалев, гьезул рек1елъе нух батизе к1олев чилъун. Муг1алим вук1ине ккола лъималги рокьулев, жиндирго предметги лъик1 лъалевлъун.\nНижер школалъул щивав муг1алим къеркьола, умумуз нижеде божилъи гьабун ц1ализаризе кьурал, гьезие бищунго хириял лъималазда г1елмуялъул аслу гъваридго малъизе, гьел тарбия щварал, г1умруялда жаниб жидерго бак1 батизе бажарулел г1адамаллъун куцазе.\nУчитель лъималазе вук1ине ккола кинабго рахъалъ мисаллъун гуревги, гьудуллъунги, насих1атчилъунги. Нижер ц1алдохъаби-гьел руго нижер лъимал. Гьезул рохелалъ нижги рохула, гьезул пашманлъиялъ нижги пашман гьарула.\nБугищ нужер жакъасел т1алабазе жаваб кьолеб школа?\n-Школа-гьеб ккола жинда жаниб лъимерлъиги, балугълъиги, г1олохъанлъиги, х1албихьиги бугеб к1удияб дуниял. Школа-гьеб ккола кутакалда маг1на к1удияб раг1и. гьениб щола лъималазе т1оцебесеб, хадубккун гьезие г1умруялда х1ажалъулеб лъай. Школалъул г1умру-гьеб ккола хадусеб лъималазул къисмат, гьединлъидал школалъул т1олабго коллектив къеркьола гьанжесел т1алабазда данде кколедухъ гьениб х1алт1и бачине, РФялъул лъай кьеялъул х1акъалъулъ законалъул рихьизариял т1уразаризе. Гьеб мурадги цебе лъун гьабураб х1алт1и х1асилалда Т1олгороссиялъул олимпиадабазде лъимал х1адур гьариялъулъ бихьизабураб т1адег1анаб даражаялъул х1алт1уе г1оло нижер школалъ ккуна 19 бак1. Гьединго районалдаги школазда гьоркьор т1орит1улел рейтингаздаги рук1ана сонал нижер школалъ т1оцебесеб, к1иабилеб, лъабабилеб, ункъабилел…бак1ал ккуралги… Нижер школалда руго гьанжесел т1алабазда данде кколел предметазулал кабинетал, дарс кьолелъул педагогазул творческияб х1алт1и цебет1езабиялъе х1ажалъулел гьанжесел технологиял.\nГьеб гуребги, районалда кинаб тадбир т1обит1улеб бугониги нижер школалъ гьелда г1ахьаллъи гьабула ва мустах1икъал бак1алги росун т1адги руссуна.\nШколалъул учительзаби г1ахьаллъула учительзабазда гьоркьор т1орит1улел «Лъаг1алил учитель» конкурсазда.\nЦ1алдохъаби г1ахьаллъула «Живая классика», «Шаг в будущее» ва гьел гурел г1емерал цогидалги конкурсазда.\n-Умумул рази рук1унищ школалъул х1алт1иялдаса?\n-Школа лъуг1ун къват1ире риччаразда киданиги к1очон толаро, жидер г1умруялъулъ гвангъараб бак1 ккураб школа. Байрамазулал къоязги, гьадингоги гьел г1емер рач1уна школалде, гьезул гьурмаздаса киданиги камуларо гьимиги, учителасул х1урматалда абулел х1еренал раг1абиги. Гьебги рик1к1уна дица учителасе щолеб щулияб шапакъатлъун, гьесул талих1лъун.\nГ1абдурах1ман, баркула Дуда гьавураб къо. Бокьун буго дуе гьаризе сахлъи, хадубккунги гьабулеб х1алт1улъ ч1ах1иял бергьенлъаби, лъай бугел ц1алдохъаби школалъул ва росдал адаб-х1урмат ц1унарал къимат т1ок1ал махщелчаг1и.\nПросмотров: 141 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Дагъистаналъул тахшагьаралъул нухмалъиялъул ахирисеб данделъиялда рехсолел рукIана МахIачхъала рукIалиде бачиналъул рахъалда щварал цо-цо бергьенлъиял. Амма тадбиралда гIахьаллъарав республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас дагьалъ гIодоре риччазаруна гьелде кIвар буссинабулел рукIарал хъулухъчагIи.\nДанделъи рагьана ва нухда бачана живго Рамазан ГIабдулатIиповас. Жиндица кIалъай халат гьабиларин, МухIамад Сулеймановасул кIалъай лъугIун хадуб абилин жиндица аслияб пикруйилан байбихьана гьес. Амма гьесул байбихьиялъул каламалъ бачIинахъего кверде босанин абизе бегьула халкъ. МахIачхъала гьеб бугин нилъер берцинаб ракь, Дагъистаналъул тахшагьарилан байбихьана республикаялъул нухмалъулес. Амма цебе берцинго букIараб гьеб тахшагьар ахираб къого соналда жаниб чияда сурараб, бегIукъаб шагьаралде сверизабун букIанин. Жив республикаялъул нухмалъулевлъун вачIунеб мехалда гьабсагIат нилъ жанир гIодор чIун ругеб кIалгIа букIанилан гIункIкIаз ханлъиги гьабунилан мисал бачана гьес. КъватIиса рачIарал гIадамазда бихьизе нечараб хIалалда букIанила шагьар ва цIар-цIар ккун рехсана гьес гьенир ругел гIунгутIаби. Гьеб кинабго рукIалиде бачине цохIо жинде къваригIараб жо гурила, киназго гьабизе кколила жидедаго сверухъ рацIцIалъиян абулеб букIана ГIабдулатIиповас.\nРамазан ГIабдулатIипов: «ГIадлу-низам я Сулеймановасе, я ГIабудлатIиповасеги гуро бугеб къваригIун, нилъее киназго къваригIун буго гьеб. ГIадамал хутIун рукIана ихтияралги гьечIого. Гьединлъидал гIемерал тIадкIалъаялги руго гьезул жакъа дидехун. РачIаха киназго цIадахъ лъугIизаризе гьел тIадкIалъаял. Дир цониги дармил рукъ гьечIо МахIачхъалаялда, цониги квартира ялъуни рукъги гьечIо. Гьаниса нахъе унелъулги дица щибниги цадахъ босизе гьечIо. Гьединабго бербалагьи хIалтIудехун тIалаб гьабулеб буго дица шагьаралъул нухмалъиялдасаги».\nХадуб гьес рагIи кьуна МахIачхъалаялъул мэрасул ишал тIуралев МухIамад Сулеймановасе. Гьес тIанчидаса цIалун бачунеб букIана 2014 соналда жаниб гьабураб хIалтIул. Шагьаралъул бюджеталде чамалиго миллион гъурущ бачIанила, харж гьабураб гIарац гьелдаса цIикIкIанин, шагьаралъул къватIал къачIаялъе хIалтIаби гьарунин, тахшагьаралъул пляж бацIцIад гьабунилан ва гьеб гуреб цогидабги. 2014 соналда жаниб гьабураб бищунго кIудиб хIалтIуда гъорлъ Сулеймановас рехсана Октябралъул революциялъул цIар кьураб канал бацIцIад гьаби. Гьелда жаниса 22 азарго тонна кьищни къулалъул бацIцIад гьабунилан кIудияб разилъигун Сулеймановас абурабго залалда рукIараз хъат чIвана, амма гьелги гьоркьор къотIизарун гьадинаб бадибчIвай гьабуна ГIабдулатIиповас.\nРамазан ГIабдулатIипов: «Нужеца гьабсагIат хъат чIвалеб буго гьеб канал гьеб куцалда чорок гьабурал нужеего. ГIодизе ккола нуж релъизе гурел. Каналги тIокIаб чорок гьабуге».\nХадув кIалъазе вахъарав МахIачхъалаялъул Мажлисалъул нухмалъулев Ибрагьимов ГIабудлмуъминица хIаталдаса ун кIудияб къимат кьезе байбихьана мэрасул ишал тIуралев МухIамад Сулеймановасе. Гьесул бажариялдалъун шагьаралда цIияб кьер чIвалеб бугила, гьединав чиясда шагьаралъул нухмалъи гьабизе цIар чIварав ГIабдулатIиповасеги лъугIи гьечIеб баркала бугила. ХIурматияв, Рамазан ХIажимурадович, ниж киналго дур команда кколин, дуца абураб къагIидаялъ хIалтIизе хIадур ругила сордоги къоялъгиян реццалъулаб калам гьабуна гьев чияс.\nХалкъияб Мажлисалъул нухмалъулев Хизри ШихсагIидовас абуна нилъ киналго хIалтIизе кколила, гIелила цебе кверги битIун Москваялъухъаниги, республикаялъул нухмалъиялъухъаниги гIарац гьарараб, чехьалда рачелги къан, бугелде гIейги гьабун цере нилъер умумул хIалтIулел рукIарал гIадин къоги бихьун хIалтIизе кколила. Тахшагьаралъул нухмалъиялъ гьабулеб хIалтIиги гIей гьечIеблъун бихьулеб бугоан гьесда. Москваялъул мэрия хIалтIулеб куцалдаса мисал босизе ахIана гьес МахIачхъалаялъул нухмалъи. Гьел сордо-къо батIа гьабичIого, хIалтIухъабазул лъабго къукъаги гьабун хIалтIулел ругила. Гьеб рекIее гIечIеблъи бихьулеб букIана МухIамад Сулеймановасул гьурмахъ ралагьидал. Рази гьечIого бетIерги хьвагIезабун, ГIабдулатIиповасдеги къулун цо жо шурана гьес.\nДанделъиялда кIалъазе изну гьарулеб букIана махIачхъалаялъул магъалаби ракIарулеб идараялъул нухмалъулев хисулев МухIамадов АхIмадица, амма гьесие рагIиги кьечIого биххана гьеб данделъи.