Цин жанивги тIамун балагьулеб буго гIунтIизабизе гIайиб\nЦIияб соналъул байрам кIодо гьабиялде данде видео бахъаравин абулев НурмухIамадов Мурадил ишалда сверун диванханаялъул процесс 10 январалде нахъбахъун буго. Низам цIунулез гьеб хIукму бичIчIизабулеб буго НурмухIамадовас такъсир гьабиялъул хIужаби жеги ракIарун лъугIун гьечIин абун. Гьебго заманалда, цо-цо информалатаз гьев кIиго моцIалъ жанив ккун вугин абун тIиритIизарурал харбалги хIакъикъаталде данде кколарел ругин лъазабулеб буго гьез.\nМахIачхъалаялъул Советский мухъалъул диваналъ къотIараб хIукмуялда рекъон, НурмухIамадов Мурад кIиго моцIалъул болжалаз туснахъ гьавизе вихьизавун вуго. Гьедин лъазабулеб буго «Кавказский узел» абураб информ-алаталъ. Амма гьеб инормация уяб гьечIин лъазабуна «Эркенлъи» радиоялъе «Черновик» газеталъул хIалтIухъанас. Гьес лъазабухъе, НурмухIамадовасе тамихI тIаса бищиялъул хIукму 10 къоялъ къотIизе кколеб буго диваналъ.\n31 декабралъ кодоб кьвагьулеб алат батун ккурав НурмухIамадов Мурад ккколев вуго интернеталда тIибитIараб «Дагъистаниязул ЦIияб соналде бугеб бербалагьи» абураб видеоялъул автор. Амма гьеб видео сабалъун ккурав вукIиналда щаклъи кколин жиндирин лъазабулеб буго НурмухIамадовасул лъади Наиляца. Гьелъул пикруялда, гьедин букIун батани, Мурад гурелги тамихIалде ахIизе кколаанила. Жибго НурмухIамадовасухъ кодоб цIунараб кьвагьулеб алат батиги нахъияб къоялъ рокъоб бараб чIухьалъул хIасилалда гьенибги ярагъ батиялда щаклъи кколеб бугин лъазабулеб буго НурмухIамадовасул адвокат Зиявудин Увайсовас.\n5 январалда тIобитIараб диван тIоцебесеб гуро букIарараб НурмухIамадовасул ишалда хурхун. Гьедин, кIиабилеб январалдаги нахъ бахъун букIана диваналъ хIукму къотIи.\nГьабсагIат низамцIунулел жалго ккун ругин захIматаб хIалалде, щайгурелъул чIухьбаялъул хIасилалда щаклъи кколеб букIиналъ. Гьеб ярагъ низамцIунулез рехун батани гьелги тамихIалде цIазе кколел рукIиналъин бицана «Эркенлъи» радиоялъе журналист МухIамад МухIамадовас.\nМухIамад МухIамадов: « Сон МахIачхъалаялъул Советский мухъалъул диваналда тIобитIараб процессалда гьесул рахъалъ гьев лъалез ва нижеца, гьесда цадахъ гIемер саназ хIалтIарал журналистаз бихьизабуна гьесул кинал рахъал ругелали. Амма гIайиб гIунтIизабулеб рахъалъ лъазабуна гьесул тIалъиялда ругел чагIигун рухьенал рукIиналдалъун гьев тамихIалдаса ворчIизе рес бугин. Киналго хIикмалъана гьеб жо рагIидал. ХIакъикъаталда, гьез гьесул социалиял гьиназул хал гьабун батизе буго. Гьенир руго Мурад цо мухъалъул бетIергун чIараб сурат. Цойги сурат буго гьев цо цIар рагIарав гугарухъангун чIарав. Гьеб гIилла бачана гьез гьев рокъов туснахъ гьавун тезе бегьунгутIиялъе. Диваналъ хIукму къотIана 10 январалда лъагIан НурмухIамадовасул ишалда хурхун данделъи нахъбахъизе. Гьеб мехалъ лъагIан цIех-рехалъ киналгIаги шартIал мухIкан гьаризе ккола. ГьабсагIат жеги гьев туснахъ гьавиялъе хIукму къотIун гьечIо».\nМухIамадовас баян гьабухъе, Россиялъул уголовияб кодексалда рекъон, къуваталъул идарабазул изну гьечIо 10 къоялдаса цIикIкIун чи гIайиб гIунтIизабичIого ккун тезе. Гьединлъидал, 10 къоялде гьесие хIукму къотIизе кколила. Кинаб гьеб хIукму букIинеб, рокъов туснахъ гьавун тей, яги туснахъ гьави , жеги абизе кIоларила.\nЖивго НурмухIамадовас диваналда лъазабун буго гьеб хIукму жиндие гурин къотIулеб бугеб, жиндир унтарай эбелалъе къотIулеб бугин. Гьев ккурав къоялъ эбелгун азарханаялде унев вукIун вуго.\nГьединго щаклъи кколеб бугила чIухь баялъул хIасилалда батараб ярагъалда. Жив ккунин 31 къоялъ, нахъияб къоялде, киназдаго жив ккун вукIин лъалеб букIанин. Гьеб мехалъ бараб чIухьалъул хIасилалда батун бугин лъималазул расанкIабазда гьоркьоб гьеб ярагъ лъураб къвачIа. ХIакъикъаталдаги, букIун батаниги жиндир рокъоб цIунараб ярагъ, гьеб бахчилаанин, бищун бихьулеб бакIаде рехун течIогонин лъазабулеб буго НурмухIамадов Мурадица.\nАхираб заманаялъ Дагъистаналда изну гьечIого ярагъ цIуниялда хурхун ккурал салафиязул къадар цIикIкIунеб бугин лъазабулеб буго экспертаз. Киналго гьел лъугьа-бахъиназдаги щаклъи кколеб бугила, гьеб ярагъги кквезе гIилла букIине рехараб батизе рес бугила.


"БацIцIадаб" полициялде хьулалгун\nДагъистаналъул жанисел ишазул министерлъи бацIцIад гьабизе ккеялъул суал борхана президент ГIабдулатIипов Рамазаница араб хамиз къоялъ МВД-ялъул министрги ахIун тIобитIараб данделъиялда. Экспертаз ва аналитиказ абулеб буго полициялъул хIалтIуда жаниб гIадлу гьабизе гIураб ихтияр Рамазанил гьечIилан, гьеб бугин Москваялъ гурони тIубалареб суал. Киналха ругел ресал Дагъистаналъул полициялъул хIалтIи рукIалиде бачIинабиялъе?\nЩуабилеб сентябралда заманаялъ Дагъистаналъул нухмалъулевлъун тIамурав ГIабдулатIипов Рамазан дандчIвана республикаялъул жанисел ишазул нухмалъулев МухIамадов ГIабдурашидгун. Президентас гьел дандеракIариялъе гIилла букIана гьалдаса хадуб Дагъистаналъул цIигIуцIараб хIукуматалъул вакилзаби цIияб куцалда хIалтIизе кколилан гьезда бичIчIизаби.\nУлкаялда нилъ бищун ахирисеб бакIалда ругин магъалаби ракIариялъул рахъалъилан абуна ГIабдулатIиповас, жакъа гъежда чинал рукъарав нус-нус чи вугин республикаялъул экономика цIунуелв, амма бичIчIулеб гьечIин щай «рагIдукь хутIараб» экономикаялъул рахъалъ нилъ бищун цересел бакIазда регелилан гьикъулеб буго президентас.\nИнсанасул ихтиярал цIуниялъул ва халкъалъул хIинкъи гьечIолъи чIезаби кколин низам цIунуел хIалтIухъабазда цебе чIараб бищун кIудияб масъалаян абуна гьениб ГIабдулатIиповас. Амма жакъа жинда гьеб бихьулеб гьечIин. Щиб гьабулелин жакъа полициялъул хIалтIухъаби ругелилан абураб суал лъуна гьес данделъиялда.\nЖиндица жакъа гIажаиблъи гьабулеб бугин нилъер киназдаго бихьинасдаги цIуясдаги рекIехъе лъалел ругин тIолалго хъачагъазул цIарал, гьезул такъсиразул хIакъалъулъ, амма щибниги гьабун бахъунеб хIалтIи бихьулеб гьечIин.\nТерроралда данде чIараб миллияб комиссиялъ гьабулеб хIалтIулъ бацIцIадаб гIуж-куц гурони щибниги хIасил бихьулеб гьечIин.\nХIасил-калам президентас гьеб данделъиялда суал лъуна низам цIунулел хIалтIухъабазул кьеразулъ хIалтIи гьабун бажаруларел чагIи рацIцIад гьаризе кколилан.\nХIалтIи гьабун бажаруларел гурел, ракIбацIцIадго хIалтIи гьабун бажарулелщинал чагIи нахъе гьарунин гьанжелъизегIан жанисел ишазул министрас бицана «Эркенлъи» радиоялъе полиицялъул хIалтIухъабазул махщалил цолъиялъул нухмалъулев Шамилов МухIамадица. Жанисел ишазул министерлъиялда жаниб бугеб гIадлу гьечIолъиялъул бицараб пресс-конференция тIобитIун букIана гьез исана май моцIалда Москваялда. Гьеб данделъиялдаса хадув нахъе реханин министр ГIабдурашидовас полициялъул полковник Набиев СалихI. Жанисел ишазул министерлъиялда жаниб гIуцIараб рищватчиялъиялда данде къеркьолеб бутIаялъул нухмалъулевлъун вукIун вуго гьев.\nШамилов МухIамад: «МагIарулазул аби буго гьанада борохь бачIого букIине цIам щвалин, цIандаги борохь бани щибила гьабулеб абун. ЦIцIамудаги борохь бараб ахIвал хIал буго жакъа Дагъистаналъул жансиел ишазул министерлъиялда. Гьелъул хIакъикъат лъалел чагIиги гьениса нахъе гъолел рукIаго кинаб рацIцIад гьариялъул бицунев вугев президент?».\nЖанисел ишазул министерлъиялда жаниб тIибитIун бугин жакъа цIогьги, хъамалчилъиги чIвай-хъвейги, тIубараб хъачагъазул идаарялде сверун бугин жакъа гьеб гIуцIи. Гьеб кинабго хIакъикъат лъалел хIалтIухъабазул махщалил цолъиялъул нухмалъулелги ахIун щайин президентас данделъи тIобитIуларебилан гьикъулеб буго Шамиловас. Полициялъул хIалтIуда жаниб рацIцIалъи кин тIобитIизе кколебали гьадинаб пикруги буго гьесул.\nШамилов МухIамад: « МВД бацIцIад гьабизе къваригIун батани, битIе абеха гьанибе доба Москваялдаса хасаб коммиссияги, тIобитIе халгьабиги. ХIакъикъат лъалел, бугеб ахIвал-хIалалъе къимат кьун бажарулел махщалил цолъиялъул хIалтIухъабиги раче абе гьоркьоре. Гьеб мехалъ лъугьине бегьулаха хIасил».\nПолициялъул хIалтIухъабазул гIуцIиялда жаниб хIалтIи гьабизе Рамазанил ихтияр гьечIин, щайгурелъул гьеб идара кколин цIанбитIун федералияб тIалъиялъул жавабчиялъиялда гъоркь бугеб гIуцIиян абулеб буго экспертаз. Жанисел ишазул министр ГIабдурашид МухIамадов шай Москваялъ хъулухъалдаса эркен гьавулев гьечIевилан рази гьечIел гIадамалги гIемер руго цохIо гIадатияб халкъалда гьоркьор гурелги жалго полициялда хъулухъ гьабулел чагIзда гьоркьорги. Министрлъун тезе мустIахIикъал гIадамазул анкетаялъухъ хал гьабулеб бугин Москваялдаян букIана жеги ункъо-щуго моцIалъ цебего бицунеб. Амма додинго сихIкъотIи гурони батIияб хиса-баси жеги загьирлъичIо гьениб.\nДагъистан суризабулеб буго дагъистанияз\nХIинкъи бугеб МахIачхъала\nГIадамал хIисабалда лъикIал рукIаниги хIалтIи хашал хъулухъчагIи


Библионочь-2019 состоялась! Библионочь-2019 состоялась! Библионочь-2019 состоялась! Библионочь-2019 состоялась! Библионочь-2019 состоялась! Библионочь-2019 состоялась! Библионочь-2019 состоялась! Библионочь-2019 состоялась! Библионочь-2019 состоялась!


«Чяйлул ххуллул» форумрай |\nФорум сакин бувссар дунияллул халкьуннал дянив уртакьну зузаврил Аьрасатнал ассоциациялул (РАМС). ХIакьину хьунни форумрай гьурттучитурал цалчинсса планер батIаву.\nФорум тIивтIунни РАМС-лул генсекретарь Владимир Полозковлул. «Цинявннан кIулсса куццуй, Аьрасатнал, Мангъулнал ва Китайнал каялувчитурал хIукмулийну дузал дурну дур 3 билаятрал аьрщарайх экономикалул коридор. КьутIилул лагрулий дуллай бур экономикалул, туризмалул ва инвестициярттал мероприятияртту, миннувух «Хъунмасса чяйлул ххуллу» тIисса уртакьшивугу», — увкунни мунал.\nДагъусттаннал БакIчинал цIанияту хъамаллурахь аьла-ссалам бунни ДР-лул ХIукуматрал Председательнал 1-ма хъиривчу Анатолий Карибовлул. Мунал тIимунийну форумрал мурадну хъанахъиссар билаятирттал культурартту гъан даву, цIусса кьутIирду чичаву ва инвестицияртту дучIан даву, дунияллул халкьуннал дянивсса дахIавуртту гьарта даву.\n«Хъунмасса чяйлул ххуллу» тIисса уртакьшиврул президент Го Цзел бувсунни ххал бигьлагьисса масъала хъинну агьамсса бушиву шанмагу билаятрал дянив экономикалул коридор гьарта-гьарза даншиврул. Мунал тIимунийну, «Хъунмасса чяйлул ххуллул» хъунмасса кIану бугьлагьиссар Китайнал, Аьрасатнал ва Мангъулнал тарихраву. Махъсса шиннардий шаннагу хIукуматрал кабакьулийну му ххуллу цIубуккан баврил давуртту дуллай бур. «Жу 6-ла барду чяйлул ххуллу масъала ххал бигьаврин хасъсса саммит. ХIакьинусса форумрайгу ххал бигьинну мива масъалартту», — увкунни Го Цзел.\nРАМС-лул президиумрал председатель, Федерациялул Советрал экономикалул политикалул председатель Сергей Калашниковлул бувсмунийну, 2018 шинал туристътурал мугьали хъун хьуну бур 10 процентрал. Амма цIанасса инфраструктура туристътурал тIалавшиннацIун даркьусса дакъар.\nФорумрай ихтилатру бунни мукунма Дагъусттаннал туризмалул министр Расул Ибрагьимовлул, Мангъулнал Бюхттулсса ПаччахIлугърал Хуралданул депутат Бямбасурен Эмх-Ангаланнул, Каспийскаллал мэр МахIаммад Аьбдуллаевлул, Ашттарханнал БакIчи Алена Губановал ва цайминналгу.\nПредыдущая записьЗараженные азербайджанские томаты, иранский перец и грузинские нектарины не пустили в РоссиюСледующая записьЗун ччиманан зунттавугу барачат бур


Ростовалдаса футболалъул болельщиказул лъабго чи вуго МахIачхъалаялда централияб клиникаялде ккун.\nГьезул ботIрол нахуе жагъаллъи ккун, черхалда гIужал лъун, гьединго бакI-бакIалда би ккун бугин бицана тохтурзабаз. Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул баяназда рекъон, Ростовалдаса болельщикал Каспи ралъдахъе ун руго 2 августалда МахIачхъалаялда «Ростовги» «Анжиги» командаби хIан хадур. Гьеб хIаялда къуна Дагъистаналъул команда. Гьелда ццим бахъарал дагъистаниял лъугьун ругин Ростовалдаса болельщиказул автобусалъе нухги къан, ганчIал речIчIизеян лъазабулеб буго низам цIунулез. Гьеб бакIалда дагъистаниязул 25-ниги чи вукIанила. Гьедин низам цIунулез полициялде вачун вуго 12-яв. КIигоял хутIизегIан жеги балугълъуде рахинчIел лъимал кколел руго гьел.\nХIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул рахъалъ Ростовалъул командаялъул нухмалъулев Виктор Кулешовас абулеб буго ралъдахъе рачIиналде, жеги кваназе гIодор чIараб бакIалда, кафеялдаго байбихьанин дагъистаниязулгун жидеразул дандеккунгутIиял. Гьелъулги ралъдахъ ккаралъулги бахъараб видео Москваялде, футболалъул рахъалъ гIуцIараб Россиялъул Шураялде битIун бугин.\nКаспийскалдаса Багир абурав гIолохъанчи хIалтIулев вуго «Ростовгун» «Анжи» хIараб стадионалда – «Анжи-Аренаялда». Гьениб жаниб щибниги къварилъи букIинчIин бицана гьес ЭР-лъе.\nБагир: «Гьаругьинан тIобитIана матч. Гьеб лъугIун хадур киналго берцинго нахъеги ана. Хадуб щиб гьезда гьоркьоб ккарабалиха… ПалхIасил, матчалъул заманалда щибниги дагIба-рагIи букIинчIо».\nИнтернеталда гIемер дагIба-рагIи буго гьеб хIужаялда тIасан. Масала, гьелъие гьадинаб магIнаялда жаваб кьолеб буго МухIамад ХIасанов абулев дагъистанияс:\nМухIамад ХIасанов: «ТIокIабги щибха нужее къваригIун букIараб? Цогидал клубаз кидаго провокациял гьарула «Анжиялъе». ТIолабго Россиялдаго «Анжиялдехун» бихьизабулеб рокьукълъиялъ хIасил кьолеб бугоха. «Анжиялъ» гьабизе кколеб жо буго гьеб чорокаб чемпионаталда хIачIого чIей. Щайгурелъул гьеб команда гIицIго Дагъистаналъул команда букIунилан, кколеб куцалда хIазе тезе гьечIо Россиялъ гьелъие».\nМахIачхъалаялдаса ХIайбат Муслимова гIемер щола Анжиялъул болельщиказда цадахъ Россиялъул шагьаразде. Гьенир чанги кколин батIи-батIиял тунка-гIусиял, амма улкаялдаго рагIун гьелъул хIакъалъулъ ахIи балеб гIадат гьечIин дагъистаниязулин бицунеб буго ХIайбатица ЭР-лъе.\nХIайбат Муслимова: «Керимовас «Анжи» клуб босаралдаса, дунялалда машгьурал футболистал росаралдаса нахъе бугоха нилъер рахъалдехун гьеб чороклъи гьулчулеб. Конкуренция лъиениги бокьуларелъулха. Дида берда бихьулаго Казаналда нилъер болельщиказда тIадеги кIанцIун рукIана цогидал. Амма доз гIадин нилъераз гьелъул хIакъалъулъ хъвалароха. Самараялъул болельщиказги гьбауна гьединабго жо. Амма дагъистанияз гьезие гьабураб жо щибниги букIинчIо. Гьедин жиб-жиб шагьаралда букIуна тунка-гIуси, амма жал руханин абун бицунароха нилъераз кибниги».\nЦебе лъун бащдаб черхгун МахIачхъалаялда тирулел ростовалъулазул ретIа-къай бокьун батиларин дагъистаниязеян абулелги руго. Гьеб пикру тасдикъ гьабулеб буго Насрула Къурбановасги. Гьев ккола «Анжиялъул» болельщиказулгун хIалтIи гьабулев чи. 2 августалда Ростовалдаса гIолохъаби ралъдахъеги рачIун гьекъолдулел, хъубал рагIаби абун, сверухъ ругезул адаб хварал жал гьарулел рукIанин бицунеб буго гьес интернеталдасан.\nЛъалеб лъалареб Анжи


Коронавирусалъ рещтIинабураб кIудияб балагьалъулгIан гIемер бицунеб суал гьечIо гьал ахирал моцIазда. Гьелъул «рагIадалда» гъоркье ккечIеб бутIаго хутIун батиларо нилъер гIумру-магIишаталъул. Нилъер экономикаялъе гьелъ гьабураб асаралъул гIезегIан лъикI лъала «Финанс-ГРУПП», бизнес цебетIеялъе квербакъулеб компаниязул гIуцIиялъул нухмалъулей Жамиля Мелесовалда. Гьелъулгун гьабуна нижеца гара-чIвари.\n-Жамиля, кинаб бугеб нужер гIуцIиялъул аслияб рахъ?\n-Компания рагьулаго, хIалтIи гIуцIулаго, нижер аслияб мурад букIана цIияб иш байбихьизе, хIалтIи лъикIаб даражаялде борхизабизе бокьарал, гьеб цебетIеялъе ресал ралагьулел бизнесчагIазе заманалъул тIалабазда рекъараб лъай кьей. Нижеца гьезда малъулаан бухгалтериялъул, налоговияб системаялъул, экспертиза-аудиталъул ва гьезда релълъарал цоги суалал. Хадуб нижеца байбихьана гьезие бизнес-планал хIадуризе. ТIоцебе хIалтIизе биччана 10 завод гьоркьобе унеб «Тюбе» индустриалияб парк, гьеб букIана кIудияб, 900 млн гъурщил багьаяб проект. Хадуб нижеца байбихьана республикаялъул инвестпроектазул тадбирал нухда рачиналъул хIалтIи, ай цIияб фабрик-завод рагьизе бокьарав инвесторасе пачалихъалъул рахъалдасан букIунеб кумекалъул баянал ва шартIал лъазари, киналго хIажатал документал хIадури. Жакъа республикаялда буго нижер квербакъиялдалъун пачалихъалъул кумекги (ракьазул документазул, налоговиял бигьалъабазул, хIалтIи гIуцIиялъул ва гь.ц. рахъалъ) щун хIалтIулеб 36 завод.\n-Гьединаб ялъуни цоги мисалалъул пачалихъалъул кумек щвезе бокьарав бизнесчи вачIине бегьулищ нужеда аскIове?\n-Бегьула, щай бегьулареб, гьединалха рачIинеги рачIунел, гьезул хъулухъ тIубай бугелъул нижер аслияб хIалтIи. Лъазе ккола гьадинаб жо -пачалихъалъул кумек щвезе къваригIарав бизнесчиясе, кинабгIаги щаклъи гьечIого, гьеб щола. Амма гьединаб кумек щвезе ккани, цIунизе ккола законалъул тIалабал ва дур рукIине ккола гьелъие пачалихъалъ рихьизарурал киналго шартIал, нормативиял баянал. Гьел киналго хIужабазулги пачалихъияб кумек щвеялъе чIезарурал нормабазулги данде ккей-ккунгутIиялъул хIисабалги гьарун, къотIула хIукму-киналго хIажатал документал хважаинасда кодор рукIун хадуб нижеца байбихьула проекталда тIад хIалтIи, гьечIони гьединал документал, хадусеб хIалтIи гьаби буго гIададисеб иш.\n-Инвестициял, гIадатиял рагIабаздалъун абуни, щиб жо гьеб кколеб?\n-Пуланаб завод (фабрика, СПК ва гь.ц.) лъикI хIалтIиялъе, гьеб цIи ва гIатIид гьабиялъе, цIиял къагIидабигун технологиял рилълъанхъизариялъе биччараб гIарац (харжазе унеб хутIун) ккола инвестициял. Гьезул буго 4 тайпа -займ, кредит, пачалихъалъул кумек ва хасал гIадамаз (юридикиял ялъуни гьединаб хъвай-хъвагIай гьечIел) лъураб гIарац.\n-Инвесторазе кинаблъун букIараб 2019 сон?\n-Киназдаго лъалеб ва нилъер гьаниб цIакъго гъваридго кьалбал риччараб масъала буго бюрократизм, ай бокьараб ишалъе хIажатал документал гьаризе цIакъго гIемераб заман бай, тIадаб иш жиндир заманалда гьабизе кIунгутIи. Данде гьарурал гьел цере инаризеги кIоларо гIемерал кабинеталги сверун, цIикIкIараб гIакъубаги бихьун гурого. Гьедин бугониги, гъоркьиса нилъер экономика букIана мадараб хIалалда хIалтIулеб.\n2019 соналда нижер гIуцIи хIалтIулеб букIана 9 кIудияб завод (хьитал рукъулеб, шушбухъе лъим тIолеб, гьан къачIалеб ва гь.ц.) хIалтIизе биччаялъул проекталда тIад. Гьездасан 8 завод базе байбихьизе кколаан исана соналда, 3-4 соназда жаниб гьезие щвезе кколаан цо млрд гъурущгIанасеб пачалихъалъул гIарац. Коронавирусалъ чIезабуна гьеб кинабго ва гIемераб цогидаб. Къана хIалтIулел рукIарал предприятиял, щвечIо цIиял рагьизе гIарац. Цебехунги гьеб кIудияб балъголъи букIинчIониги, гьабсагIаталда коронавирусалъул хIасилалда, якъинго загьирлъана цойги гьадинаб хIужа -нилъер гьанир гIемерал гIадамал руго гьаниса босун, доба бичун ва цоги щибниги гьабун жиндирго магIишаталдаги рукIун официалиял идарабазда хъвай-хъвагIай гьабичIого ругел. Официалияб къагIидалда хъвай-хъвагIай бугел ишалъул гIадамазе дагьаб букIа, гIемер букIа щвана пачалихъалъул кумек, гьеб гьечIел хутIана щибго щвечIого, кинабгIаги цIуни гьечIого.\n-Аслияб куцалда кинаб хIисабалъул зарал гьабунин абизе бегьулеб коронавирусалда хурхараб гьаб кризисалъ?\n-Абизе бегьула бизнесалъул цо тайпа чIванин гьелъ абун. Гьебго заманалда, кIудиял захIмалъабазда цадахъ, гьаб кризисалъ цо-цо бизнесалъе кьуна цIикIкIарал ресалги. Мисалалъе нижер гIуцIи. Дагьаб цебеги чIахIиял федералиял компаниязда рихьизего рихьулароан ниж, гьезулгун бухьенал, къотIи-къаял гьаризе кIвей букIана цIакъго захIматаб масъала. Гьанже, гьезулги бугелъул гьабго кризис, гьезиеги къваригIун бугелъул жидерго бизнесги цIунизе, гьелъие чIаголъиги кьезе, гьел жалго балагьулел руго нижедехун. Буго цойги рахъ. Нижер кумек хIажалъана хIалтIи чIарал ялъуни гьеб цIакъго гIодобе ккарал, амма налоговиял отчетал, баянал чара гьечIого кьезе кколел, гIарцул багъа-бачарилъул тIалаб-хIисаб гьабизе тIадал предприятиялги. ГIемерисел гIадамазда бичIчIана дие гьаб хIалтIи, гьаб даража гIелин абун чIезе бегьунгутIи, кризисалъ цо профессия, цо хIалтIи чIезабун батани, цогидаб балагьичIого, лъай борхизабичIого гIезе гьечIеблъи. Гьелда рекъон гIемерго цIикIкIана цIализе, экономикаялъул ва гIаммаб лъай борхизабизе нижехъе рачIунезул къадар. ГIаммаб куцалда босун, коронавирусалъ Дагъистаналъул экономикаялда щвезабуна лъикIаб кьаби, гьелъие ккана кIудияб зарал. ГIемеразул чIана хIалтIи, амма гьеб чIаниги гьезги чара гьечIого кьезе ккола ижараялъухъ гIарац, гIодор тарал хIалтIухъабазе мухь. Кин ва киса гьеб кьелеб ? ГьабсагIаталда нилъеда жеги тIубанго лъаларо кризисалъул хIасил, аслиял ва цIикIкIарал захIмалъаби раккизе руго хасало, октябрь -ноябрь моцIазда. Гьеб буго экономикаялъул закон -гIарац гIунгутIи, гьелъул мукъсанлъи лъала 3-4 моцIалдасан.\n-ГьабсагIаталда бизнесалъе хIажатаб аслияб кумек кинаб букIине кколеб?\n-Нилъер гьаниб ижара (ракь, мина-къайи ва гь.ц.) буго цIакъго хирияб. ГIарцул кумекалдаса цебе бизнесалъе къваригIун буго ижараялъе гIатIилъи дагьаб учузго босизе рес щвеялъе пачалихъалъ квербакъизе. КIиабилеб иргаялда хIажат буго налоговияб системалда рагьараб, бичIчIулеб, чIванкъотIараб низам чIезабизе. ГьабсагIаталда гьеб системаялда гIемер руго цоял цоязда данде кколарел, бизнесчагIазе кIудиял квекIенал гьарулел тIалабал. Буго цойги, тIубачIого гIолареб захIматаб масъала. Нилъер гьаниб хIакъикъаталдаги буго «кадровый голод», гIолел ва щолел гьечIо лъикIал, цIиял тIалабазул лъай бугел специалистал\n-Дур пикруялда, кризис ккелалде букIараб даражаялде кидаха бачIине бугеб нилъер экономика?\n-Бичас биччани, гьаб коронавирусалъул кIиабилеб карачелги хасало нилъехъе щвечIого хутIани, доб хIалалде нилъер экономика бачIинабизе кIвезе буго тIадеялъул август моцIалда. Гьелдаса хадуб дагь-дагьккун байбихьизе бегьула цебетIейги.\nДругие материалы в этой категории: « Бичулелъе босулев камуларо\tЛизингалги микрозаймалги »\n23:26, 20 сентября 2021, 113\n17:46, 20 сентября 2021, 90\n16:12, 20 сентября 2021, 86\n15:52, 20 сентября 2021, 107\n15:30, 20 сентября 2021, 189\n15:25, 20 сентября 2021, 119\n15:08, 20 сентября 2021, 141\n13:05, 20 сентября 2021, 109\n12:42, 20 сентября 2021, 137\n12:33, 20 сентября 2021, 115


Исана Россиялъул регионазда гьоркьоб экологиялъул рахъалъ гьабулеб рейтингалда шималияб Кавказалъул республикабаз цIакъго нахъегIанасел бакIал ккун руго. 83 бакI бугеб рейтингалъул 70 бакIалда буго Дагъистан, гьелдасаги нахъе ккун буго Шималияб Осетия.\nЩибаб санайилго гIадин исанаги «ГIурччинаб патруль» абураб тIолгороссиялъул жамгIияб идараялъ гIуцIана Россиялъул мухъазда гьоркьоб экологиялъулаб рейтинг. Гьеб рейтинг гIуцIизе байбихьаралдаса исана 5 сон ине буго. Гьелъулъ гIахьаллъи гьабула пачалихъалъул щибаб регионалъ. 2014 соналъ гIуцIараб гьеб рейтингалъул 83 бакIалда гьоркьоб 70 бакIалде бачIун буго Дагъистан. Нилъер республикаялдаса дагьалъ цебегIан 77 бакIалда буго Шималияб Осетия. Шималияб Кавказалъул республикабазда гьоркьоб экологиялъул рахъалъ бищунго лъикIаб хIал буго Гъабардиназулгун-Балкаразул республикаялъул, гьезда хадуб 18 бакIалда буго Карачазулгун-Черкесазул республика, Чачанал руго 44 бакIалда ва Ингушазе щун буго 54 бакI.\nЕвропаялъул улкабазда батIа гьабун ришни бакIариялъул проблема гьечIо цебего\nБищунго бацIцIадаб гьава-бакъги, лъикIаб экологияги букIиналъе киналго тIабигIиял шартIал, рохьал, ралъад, мугIрул ругел Кавказалъул республикабазда гьеб экологиялъул рахъ нахъе ккеялъе бищун цебе гIиллалъун бугила кьищни-къул балеб бакIазул гIадлу гьечIолъи ва кинабго чороклъи-хъублъи лъелъе биччалеб букIин бугилан рикIкIунеб буго гIалимзабаз.\nБиологиял гIелмабазул доктор, академик Дагъистаналъул пачалихъияб университеталъул экологиялъул факультеталъул нухмалъулев МухIамадов Гъайирбегил гIелмиял хIалтIабазда гьес хъвалеб буго цо-цояз абулила нилъер мухъазда кьищни-къул цойгидаб жоялде буссинабулеб хасаб завод рагьани гьеб суал тIубалин. Амма жив гьелда разигьечIин абулеб буго академикас.\nГьесул рагIабазда рекъон нилъер кьищни къулалде гьоркьоб букIунеб буго тракторалъул кескал, турараб пихъ-мичI, хъарщи-цIул, макъар, ххан, цойги чанго батIи-батIияб магъакь-кIачаралъул тайпа. Дунялалда жеги цониги бакIалда ургъун гьечIила гьединаб кьищни цадахъ босун цойгидаб жоялде буссинабулеб заводилан абулеб буго Гъайирбегица. Гьел заводал ралалде бищун цебе нилъер гIадамазе тарбия кьезе кколила, гьезда малъизе кколила кьищни-къулги батIа-батIаго бакIарун цоцаде ккезабизе ва гьеб хасаб бакIалде гурони реххунгутIизеги, гурони кинал заводал раниги, кигIан цIакъ къватI-къоно бакIарулел чагIаз гьеб кьищни бакIараниги пайда кколарилан хъвалеб буго академик МухIамадов Гъайирбегица.\n«Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда Дагъистаналъул пачалихъияб педагогикияб университеталда экологиялъул дарсал кьолей ГIалибегова Заираца гьеб экологияб рейтингалъул хIакъалъулъ, гьениб Дагъистан гIодобегIанаб бакIалда букIиналъе гIиллабазул хIакъалъулъ ва республикаялда гьеб экологияб суал лъикIаб рахъалде тIубаялъул хIакъалъулъ бицана.\nГIалибегова Заира: «Бищун цебе Дагъистаналда экология хвеялъе гIиллалъун буго гьаниб кьищни-къулалъе гIадлу гьабун гьечIолъи. Бокьа-бокьараб бакIалде реххун букIуна гьеб. Гьелъие гIадлуги гьабуни, рацIцI-ракъалъи чIезабиялъе ресалги гьаруни, пачалихъалъ гьеб суалалде кIварги кьуни, гIадамал гьез малъарабги гьабун хьвадиаланха. Гьелдалъул кьищни –къулалъул суалги роцIцIинаан, амма гьаб сагIат я пачалихъалъ я гIадамаз гьелде кIвар кьолеб гьечIо. КIиабизеб иргаялда экология квешлъиялъе гIилла буго Дагъистаналде цIакъ гIемерал басриял автомобилал рачIунел рукIин, гьез къватIибе биччалеб кIкIуйдуцаги цIакъ кIудияб зарал гьабула экологиялъе. Туризм тIибитIизабизе кинал рокьаниги ресал ругеб, берцинаб тIабигIатги бугеб республика буго нилъер, гьеб рейтингалда гьедигIан гIодобегIанаб бакIалдаги букIине кколароан гьеб, нилъерго кIваргьечIолъиялъ ккун буго Дагъистан гьеб хIалалде.\nГьединго Заираца бицана экологияб ахIвал-хIал лъикIлъизабиялъулъ цIакъ кIудияб кIвар бугин лъималазулъ тIабигIаталдехун берцинаб бербалагьи бижизабиялъулъ, гьезие экологияб лъай кьеялъулилан. Гьелъие гIоло Дагъистаналъул экологал чанго соналъ школазда цIияб экологиялъул дарс кьезе байбихьизе кколин абун хъвадаранила республикаялъулги Россиялъулги тIалъиялдейин, амма цохIонигияз гьеб пикруялъул рахъ ккун гьечIо.\n«Экология лъикIлъизаби гIадамазе тарбия кьеялдасан байбихьизе ккола… »


Ираналъул рахIатхвезабулеб буго Шамалда рагъулел россиялъулаз\nИран. Къум шагьаралъул цо къватI\nДунялалда жиндир рахъалъ пикру лъикIаб рахъалдехун хисизабизе къваригIун, Ираналъ гIуцIун буго хасаб программа ва гьелда рекъон жиндихъего ахIулел руго гIадамал. Масала, гьединаб сапаргун гьанжегIагар Ираналдаса тIадруссана Дагъистаналдаса гIалимзабиги.\nГьанжелъагIан Ираналъ жиндихъего ахIарал вакилзаби аслияб куцалда бусурбабаз гIумру гьабулел Россиялъул регионаздаса руго. Гьелъул магIна гьадин бичIчIулеб буго гьеб вакиллъиялда гъорлъ Ираналде щварав Дагъистаналдаса тарихчи ШагIбан ХIапизовасда.\nШагIбан ХIапизов: «Аятолагунги цогидалгунги кIалъалеб мехалда дида бичIчIана гьезул гьадинаб рахIатхвей букIин. Шамалдаги ГIиракъалдаги рагъулел гIадамазда гьоркьор гьезда гIемер рихьулел руго Россиялдаса гочарал бусурбаби - ДАГIШалдаги, Джабгьат-ан-Нусраялдаги, цогидаб бакIалдаги. Гьединлъидал суннитазулгун к1алъа-басаял гьаризе бокьараб х1ал бихьулеб буго гьезулъ. Гьединго суннитал жидерго рахъалдехун цIазе бокьараб хIисабги буго ираналъулазул. Чанго мурад буго дида гьезулъ бихьулеб».\nЭР: «Россиялдаса хадуб кинаб пачалихъгун бухьен кквезе Ираналъе бокьун бугеб, дур хIисабалда?»\nШагIбан ХIапизов: «Ираналъ тIолабго дунялалда гIезегIан гIарац биччалеб буго жидерго шигIияб дин тIибитIизабизе. Масала, Нигериялда. Гъова вуго шейх Закъвакъи абурав чи, жинда хадув чанго азарго чи цIарав (цере суннитал рукIарал чагIиха гьел). Гьединго Йемен, Шам, Ливан, ГIиракъ – гьенибги кутакаб гIарац харж гьабулеб буго гьез шигIиял гIемерлъиялъе».\nСуннитаздехун бербалагьи беццилесеб гIадаб гьечIин абураб пикру ккун буго Дагъистаналдаса гIалимзабазул.\nШагIбан ХIапизов: «Млн-гун хадув суннитав вугеб Тегьраналда цониги мажгит гьечIо суннитазул. Цогидал шагьараздаги гьечIо Дун гьеб суалалда тIасан кIалъан, гьезул пикру лъазабидал, дида бичIчIана суннитазул мажгитал рагьани, ираназул гIолилал гьенире хьвадизе рукIиналда цIикIкIараб хIинкъи букIин, гьелъ гьезул рахIатги хвезабулеб букIин. ТIадежоялъе ричIчIизе захIматал жал гIемер ругелъул гьезул диналда.\nГьебго жо Бакуялдаги буго. Масала, шигIиязул мажгитазда къанагIат гурони рихьуларо гIолохъаби. Рузман базе мажгитазде хьвадулел гьезул бусурбабазда гьоркьор 80 процент суннитазул бугин абизе бегьула. Гьединго Бакуялда гIемерисел шигIиял суннитаздехун сверулел руго. Гьединабго хIинкъи баккун буго гьанже Ираналдаги».\nИраналда гIадамазул рукIа-рахъин гIемерго лъикIаб бугин хасго мадугьалихъ бугеб гьединабго шигIиязул пачалихъ Азербайжаналде дандеккунилан бицана ШагIбан ХIапизовас. Азербайжаналда кIудияб батIалъи бугила бечедаздаги мискиназдаги гьоркьоб. Ираналда гьечIила. Гьелъие аслияб гIилла ришватчилъи лъугIизаби кколила.\nШагIбан ХIапизов: «Ниж дора ругеб заманалда ккана доллараздалъун бечелъарав дозул миллиардер чIвазе къотIиялъул хIужа. Гьелъие гIиллалъун ккун бугоан ришватчилъи. Ахирисеб 30 соналда жаниб Россиялда цониги букIарабищ гьединаб мисал? Гьаниб тIабигIиял бечелъабаздаса щолеб хайиралъул 90 процент бикъулеб буго…».\nЭР: «Амма бицен бугоха Ираналда рагIуе эркенлъи гьечIин, фейсбук ва жамгIиял цогидал гьинал къан ругин гьенир…».\nШагIбан ХIапизов: «БитIараб буго, бугеб жо бугеб куцалъ бицине ккола… Гьениб фейсбукги хIалтIуларо, «ВКонтактеги» хIалтIуларо, цогидал гьиналги хIалтIуларо. Доба гIадатлъун буго жасуслъи. Бассидж абураб жамгIияб гIуцIи буго доз гIуцIун. Жидедаго лъараб тохаб-гIучIаб жо гьез хъата-масан хасал хъулухъазда лъазабула.\nГьединлъидал хIукуматалда лъачIого цо гали тIамуларо дуца доба. Мисалалъе, къватIиб пачалихъалдаса вачIарав чиясда хадуб халкквейги цIикIкIараб букIуна. Гьеб рахъалъ Совет Союзалда релълъарал жал гIемер руго Ираналъул».\nГьебго заманалда руччабаз тIалъи босараб гIадаб ахIвал-хIалги бугин Ираналдаян бицана тарихчи ШагIбан ХIапизовас.\nШагIбан ХIапизов: «ГIадатаб жо буго тIаде рачIарал гьалбалгун кIалъалей лъадиги тун, рос дове-гьаниве векерун, чай тIолев, гьезие хIурмат гьабулев вукIин. Гьеб гIадатияб жо буго. Бащадалдаса цIикIкIун хъизаназда гьединан буго. ЧIужу ячинеги цIакъ захIматго буго гъоба. Гьей ячине кканани, гIезегIан хъалин кьезе ккола. КигIан гьезул дибирзабаз гьеб гIадат хвезабейин абуниги, хIасил кколеб гьечIо».\nИраналде щварал дагъистаниязул къокъаялъ зиярат гьабун буго 1741 соналда Дагъистаналъул ХицIиб магъилъ щущахъ виххизавурав Ираназул шагь Надирилги, дунялалда машгьурав философ Имам Гъазалилги, шагIир Фирдоусилги, цогидазулги хабалазде.


МахIачхъалаялда рагьана цIигьабун къачIараб «афгъаназул» парк | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nДРялъул тахшагьаралда махIачхъалаялъулазе ва гьалбазе тIобитIана цIигьабун къачIараб рагъухъаби-интернационалистазул парк рагьиялъул тадбир.\nДанделъаразда байрамги баркун, тахшагьаралъул бетIерас бицана гIезегIан чагIазе бокьун букIанила паркалъул ракьалда тIад кверщел гьабизе. «Шагьаралъул администрациялъ паркалда кIудияб хIалтIи гьабуна. Нижехъа бажарана парк цIунизе ва къачIазе. Гьединго, «Шагьаралда рукIа-рахъиналъе санагIатал шартIал гIуцIи» абураб федералияб программаялда рекъон, администрациялъ къачIана 23 азбар ва щуго жамгIияб бакI», — ан кIалъана Мурад ГIалиев.\nЦIигьабун къачIан хадуб парк лъалаго хисана: гьениб лъуна тIад чирахъал рекъезарураб 37 хIуби, 15 хьонбакI, рищни жанибе базе къалал, воркаут-майдан, лъималазе майдан. Гьениб гIурччинлъиялъ ханлъи гьабиялъул мурадалда, Горзеленхозалъул хIалтIухъабаз чIана цIиял гъутIби, хъархъал, тIугьдул, гьаруна гIемерал хIалтIаби.\nЛъаларедухъ хисана паркалъул куц-мухъ, гьелъул архитектуриял формаби — тIубанго цIигьабун къачIана арт-объект, гьелда чIван руго 1979-1989 соназда Афгъаналъул рагъулъ чIварал рагъухъабазул суратал. Гьеб кинабго композиция къалъизабулеб буго неоналъулал чирахъаз, берцин гьабун буго аскIор ругел тIугьдузул клумбабаз.\n«Бихьулеб бугониги, дун гьаб берцинлъиялда божулев гьечIо. Хасго рокьана карусель ва качелал, гьанже лъималазе рес буго расандизе ва рекерахъдизе. Цебе парк букIана хIалкъараб, гьанже гьаниса нахъе ине бокьулеб гьечIо», — ян бицана паркалда аскIоб бугеб гIемертIалаяб минаялъуб гIумру гьабун вугев АхIмад ГIумаровас.\n— ГIаммаб къагIидаялда паркалъул гIатIилъи бахуна 15 азарго кв. метралде. Гьелъул 13 азарго кв. метр буго тахшагьаралъул администрациялъул жавабчилъиялда, кIиазарго кв. метр — пуланав чияс ижараялъе босунги буго. Парк къачIалаго, харж гьабуна 19 миллион гъуруш. Гьанжеялдаса нахъе паркалъе хъулухъ гьабизе буго «Горзеленхоз» МУПалъ.


2019 соналъул хасалихъе хIукму гьабуна лъай кьеялъул идарабазул хал гьабиялъулъ хиса-басиял гьаризе. Гьелда бан хIадурун буго цо чанго нормативияб документ. Гьезул цоялъул проект лъун буго…\nСекции с 3-х лет или куда отдать ребёнка?\nВопрос мучащий, наверное, каждого нормального родителя, ведь правильно подобранные занятия являются неким плацдармом для его дальнейшего развития.\nХIалица рахъулел «сайгъатал»\nИсана цIалул сон гIадатияб гуреб къагIидаялда лъугIаралъул, ракIалде кколаан цIалдохъабаздаги учительзабаздаги гьоркьор налъабиги рукIинарин. Ахираб кIиго-лъабго моцIида жаниб школалде цIалдохъаби хьвадулел рукIинчIелъул, партабиги хъарсун ратиларин,…\n2020 соналда вузалда къабул гьариялъул хаслъаби\n2020 соналъул 15 июналда РФялъул Лъай кьеялъул министерствоялъ къабул гьабураб №726 приказалда рекъон чIезарун руго исана бакалавриаталдеги, специалитеталдеги, магистратураялдеги цIализе лъугьиналъул, гьединго аспирантураялда гIелмиялгун педагогиял…\n2020-2021 цIалул сон: хиса-басиял\nРФялъул Лъай кьеялъул министерствоялъ цIияб цIалул соналде хIадур гьарун руго иргадулал хиса-басиял.\nХъумторхъала районалъул Темиргъое росдал школа бана 1975 соналда. ГьабсагIаталда гьенив цIалулев вуго 340-ялдаса цIикIкIун цIалдохъан. Школалъул директор, математикаялъул учитель Умалат Хангишиевас бицухъе, школалда руго киналго…\nЛъимерлъиялъул рогьел гьимичIей\n- Эбел, дун якъун йиго!\nРокъоб цIали гьаби – цIакъ захIматаб иш\n17 апрелалда тIобитIараб брифингалда РФялъул лъай кьеялъул министр Сергей Кравцовас бицана школазда лъай кьеялда бугеб ахIвал- хIалалъул хIакъалъулъ. ИчIго ва 11 класс лъугIарал цIалдохъабаз ОГЭгун…\nПандемиялъул гудракье ккараб лъай кьей\nИнсаниятго хIинкъиялъул квачIикье ккезабураб коронавирусалъул хIалкIолъиялдалъун, моцIалъ рокъор тана цIалдохъабиги. Рокъорго цIализаре лъималин лъазабуна цIалдохъабазул эбел-инсуда. РачIаха, халгьабизин гьеб хIалалда улкаялъул пачалихъалъ тIуразарулел ругел масъалабазухъ.


Хадижат Бечедова авар мац1алъул дарс "Хасал х1арпал" » Ассоциация учителей аварского языка\n16 апр 12:00Учителасе\nКафедра филологического образования.\nПроизношение специфических звуков и правописание составных букв в аварском языке.\nродного языка и литературы МБОУ «СОШ № 6» г. Каспийска\nГ1агараб авар мац1.Дпри кинабго бечелъи, дир дарман, дир гьаракь.\nХасал гьаркьал ва х1арпал.\n1.Хасал х1арпал бит1ун абизе ва хъвазе ругьун гьари.\n3.Ват1ан бокьи ва вижараб ракь лъазаби куцай.\nДарсил алатал: х1арпазул таблица, карточкаби, диск,звуковая азбука, Р.Х1амзатовасул сурат,расанк1аби.\n3.Дарс щула гьаби.\n2.Внедрение в тему.\n5.Работа на доске, в тетради.\n7.Работа со звуковыми символами (диктант)\n1.Оргмомент (цель:заучивая стихи ,дать понятие категории рода) . Муг1алимасда кодор ясик1о ва къали.\n(Лъимал дарсиде х1адурун рахъинег1ан классалда лъугьарайго хоралъ рик1к1ина)\nДунги вуго къолохъан,\nКъали кьабизе ц1акъав,\nЯсандила дун мунгун;\nРас хала,ахх бачина,\nЯчун кинит1а лъела.\nГ1одуге, дир ясик1о,\nРас меседил ,дир дарман,\nДица дуе кваназе\nКарщ гьабила гьабсаг1ат.\n-Салам, лъимал!Г1одор ч1а. Х1алч1ахъадал,г1емерисез бит1ун абулел руго рахьдал мац1алъул хасал х1арпал жанир ругел раг1аби. Жакъасеб дарсида нилъ х1алт1изе руго зах1матал гьаркьал бит1ун абиялда ва х1арпал бит1ун хъваялда т1ад.\n- Чан хасаб х1арп бугеб авар мац1алда? Т1убараб жаваб кье.\n- Авар мац1алда 13 хасаб х1арп буго.\nДица х1арпал абила нужеца нужецаго гьарурал х1арпазул карточкаби рихьизарила. Киналго бит1ун рихьизарузе щуйилал лъезе руго. Лъималазул командабиги г1уц1ун х1арпал бит1ун абиялъул къец гьабила. Бергьаразе сайгъатал кьела (стимулирование)\n(Проектная доскаялда обучающий дискалдаса рихьизарила хасал х1арпал, такрар гьарила)\n-Киназго цадахъ мух1канго х1арпал абе. (аудирование)\n-Зах1матал гьаркьал бит1ун рахъиялда т1ад х1алт1изе руго нилъ жакъа. (произношение) )\nМ. -Лъимал,нуж руго шагьаралда гьарурал г1урус мац1 бицунезда гьоркьор г1олел гьит1ичал. Нилъеца цадахъ ях1 бахъизе ккола рахьдал мац1 лъазабизе. Бит1ун гаргадизеги хъвазеги лъазе ккани , к1вар кьезе ккола авар алфавиталда ругел составиял хасал х1арпазде.Г1исин классаздаго хасал х1арпал лъач1они, ч1ах1иял классазда диктантал хъвалаго к1ийилал щола, классцоял т1ад релъула. Бищун г1емер гъалат1ал риччалел х1арпазда,абизеги зах1малъулел гьаркьазда т1адч1ей гьабила жакъасеб дарсида. (Мотивация)\n(Доскялда хъван рихьизарила х1арпал. Аск1обго бан бугеб х1арпазул таблицаялдеги раккила.)\nМ.:-Лъимал,радал цаби чурун шекъер хулулаго кинаб гьаракь лъугьунеб?\nМаг1арул гъалбац1 кин гъулгъудулеб? (гь. 15 гъалбац1алъул сурат бихьизабила)\nТакрар гьабе: Гъалбац1 гъулгъудулеб буго.\nГъ х1арп кин лъугьунеб?\nМ. -Г х1арпалде т1аде къвак1араб ишара жубан лъугьуна .\nЦ1.: -ГЪ х1арп.\nМ.:-Хъвай доскаялда гъ х1арп гьоркьор ругел раг1аби.\n-Мун киса?Дур гьит1инаб Ват1ан?\nМ. - Гъунисел ругищ нужеда гьоркьор ?\n(цеве вахъинавила вас)\nБихьинчи кинав вук1ине кколев?\nКъвак1арав,къуватав,къуркьуларев,къамарт1ав…(доскаялда ц1алила )\nКинаб х1арпалдаса байбихьулел ругел васасул сипат г1амал бихьизабулел раг1аби?\nЦ1. -КЪ х1арпалдаса.\nМаг1арул къуркъби кин къвакъудулел?\nКъур-къур-къур…(Т1ехьалдаса гь.35 сурат бихьизабила)\nАбе: Къверкъ къвакъадулеб буго.\nКъ х1арп кин лъугьун бугеб ?\nКъорода росулъа щал ругел?\nМ.:-(яс цее яхъинайила) Яс кинай йик1ине колей?\nХ1еренай,х1алимай,х1айранай,х1алт1и бокьулей,х1урматияй,х1асратай. (гь.71) (доскаялда хъван бук1ина)\n-Х1 х1арп лъугьун буго х т1аде х1учч жубан.\nГьеб х1арп рак1алде ч1езабизе кумекалъе рачина маг1арул х1амаги х1елекоги. (гь.71)\nГьит1ичал, гьаниб цо бицанк1о т1амила нужее:\n(Х1елеко) доскаялда хъвала.\nМаг1аруласе радал цудунго вахъине чара гьеч1еб рух1ч1аголъи.\nГьединго маг1арулазе кумекалъе батула г1умру бигьа гьабула х1амица. Х1амил бицине т1убараб дарс къвариг1уна. Гьединаб дарс бук1ине буго риидал каникулазде нуж инелде цебе. Бихьизабизе буго маг1арул росабалъ бахъараб кинофильм «Про осла».\nРиидал росабалъе щун харибак1алъе рохьоре щвани цо-цо борхьилгун\nдандч1вайги ккола. Кинаб гьаракь г1инда ч1валеб?\n-Хьхьхь…(халатгун цадахъ абила)\nХ х1арпалде т1аде тамахаб ишараги жубан лъугьуна .\nХьиндахъа Хьинуса,Харахьиса лъимал ругищ нужеда гьоркьор?\nХъ….хъухъадиро-хъхъхъ…. (хут1арал х1арпалгун гьединго гьабила)\nАвар мац1алъул хасал х1арпал маг1арул халкъалъул хасияталда релълъуна.\n(Доскаялда хъван бук1ина лъималаз ц1алила ва тетрадазда хъвала)\nКъ къвак1и стойкие\nГъ гъварилъи с глубокой душой\nК1 к1одолъи величавые\nХ1 х1алимлъи добрые\nКь кьвари мужественные\nЧ1 ч1ух1и гордые\nЦ1 ц1одорлъи умные\nТ1 т1адег1анлъи возвышенность\nЛъ лъик1лъи хорошие ( лъадарарал)\nГь гьуинлъи дружные\nГ1 г1акъиллъи мудрые\nХъ хъ хъач1лъи суровые (как горы)\nХь хьадарал степенные\nХьандолел (недовольство выражают проклятиями. Есть книга хьамиял ругел. Р.Х1амзатовас жиндирго асаразулъги лъун руго хьамиял.\nПроклинать нельзяэГьединаллъун рук1ине бегьуларо Аллагьас нилъедаго буссинабула.)\nЩуго килищ -цох1о квер,\nЩуго килищ- цох1о зар,\nБосе ,тушман, босе гьаб.\nМ. -Гьудуласухе квер кьола, тушманаса зар…\n-Лъида лъалеб гьал мухъазул авторасул ц1ар?\n-Бихьинчи. (Суратги бихьизабун) Авар халкъалъул к1удияв шаг1ир Расул Х1амзатов киназдаго лъазе ккола.Цогидал улкабазда Дагъистан лъач1ониги лъала Расул Х1амзатов. Гьев дунялалдаго ц1ар раг1арав поэтас куч1дул хъвалаан маг1арул мац1алда. Авар мац1алъул х1акъалъулъ асарал г1емер руго Х1амзатовасул.Хадусел классазда малъизеги руго. Гьезда гьоркьоса жакъасеб дарсил эпиграфлъун росарал бищунго берцинал раг1абазухъ г1енекке.\n(Слова эпиграфа озвучить с обучающего диска:начало.)\nАвар литературияб мац1алда бол мац1 абула . Гьебги буго «бо» войско,воины абураб жо . Шамил имамас бо данде ах1араб заманалъ лъугьараб буго авар литературияб мац1. Шамил имамасулги Расул Х1амзатовасулги х1урматалда лъазабизе ях1 бахъизе ккола нилъеца рахьдал мац1.\nНужер цо-цоязда лъала рокъоб бицунеб нужерго мац1 – говор ва диалект. Гьеб лъаялъ лъималазе бигьалъула литературияб мац1 лъазе.\nЗах1матал рук1аниги балагьеха лъимал, кинал ц1одорал гьаркьал ва х1арпал рахьдал мац1алда ругелали. Дица дарсил байбихьуда бицун бук1ана цо-цо лъавукъал, рахьдал мац1алда хъвазе лъаларел лъималазул.\nГьединаллъун рук1инч1ого рук1ине авар халкъалъул аслиял хасияталги нужелъ рессине хъвала диктант.\nТ1анчазда раг1абазул диктант хъвала.\n(цоцазухъе кьун проверка гьарила, яги самопроверка доскаялдаса)\nГъоб мультфильмалдаго г1адин кванана кьижана -кьижана кванана.\n..Нилъеца ц1алана хъвана -хъвана гьанже ц1алила.\nГьанже бищун лъик1 ц1алулел цере рахъине руго пасих1го ц1ализе.\nГьал куч1дул хъвана маг1арул шаг1ир Тубх1ат Зургьаловалъ (сурат бихьизабила) хас гьабун нужее.\n13 ц1алдохъанас ц1алила, кколеб интонациягун.\nХ1алч1ахъадал! Нуж руго унго-унгоял гьит1инал маг1арулал.Дун божула нужеца кидаго нилъер мац1ги ц1унилин, ц1арги борхатго кквелин.\nДиктант щуйил къиматалда хъвараз квер борхе журналалда къиматал лъезе…..\nНужецаго гьарурал карточкабазда т1ад хасал х1арпал гьоркьор ругел раг1аби хъвай. Бигьалъиялъе авар-г1урус-ингилис мац1алъул словарь х1алт1изабе. Дискалдаса хасал гьаркьал такрар гьаре.\nШамеседо Нурмагомедова - Авар мацIалъул дарс "Малъе , эбел,рахьдал мацI" Дарсазул разработкаби Щив? щий? щиб? щал? абурал суалазе жаваблъун рачIунел рагIаби. Авар мацI / Мисалиял дарсал / Учителасе Хасал цIарал Авар мацI / Мисалиял дарсал / Учителасе 1 класс. МагIарул мацIалъул рагьараб дарс «МагIарул хIарпазул байрам». Авар мацI / Мисалиял дарсал / Учителасе


Фоторгаф Сергей Михайлович Прокудин-Горскияс бахъараб сурат. Дагъистанияв\n«ЖамгIияб пикру» абулеб фондалъ гьабураб цIех-рехалъ бихьизабун буго кьолболав москваялъулавлъун живги, жиндир эбел-эменги, гьезул улбулги Москваялда гьарурав чи гурони малъизе кколарин. Гьединазул къадар жакъа Россиялъул тахшагьаралда 27 процент гурони батун гьечIо. Амма Москва жидер гIагараб шагьарлъун рикIкIунезул къадар бахун буго 72 проценталде.\nКьолболал москваялъулазде тIаде жалго ва жидер эбел-эмен Москваялда гьаруразул процентал бащалъун руго 14ялда ва 9ялда. Гьедин Москваялъулазул гIаммаб къадар бащалъулеб буго 50%. ХутIарал кколел руго гьенире рачIарал гIадамал.\nГьезулги бищунго цIикIкIараб къадар, ай 6% батун буго Москваялда гъоркьехун ругел бакIаздаса рачIарал, 3% Украиналдаса, 2% РикIкIадаб Машрикъалдаса, Сибиралдаса, Уралалдаса, Рязаналдаса, Санкт-Петербургалдаса ва Дагъистаналдаса. ГьедигIанасевго чи вачIун вуго Узбекситаналдасаги. Москваялде рачIаразул 52 процент батун буго Россиялъул шагьаралгун регионаздаса рачIарал гIадамал.\nГьезул регионазда бугеб гIумруялде дандеккун Москваялда гIумруялъул батIалъи щибан гьикъун буго рачIаразда. 12 проценталъ абун буго гIумрудул хехлъиялъи ва хIалакин бугин, 9 проценталъ абун буго гIумрудул даража цIикIкIараб букIинин, 4 проценталъ рикIкIунеб буго гьениб хIалтIи батизе бигьаяб ва перспектива бугин, жеги 3 проценталъ абун буго жидер регионалде данде ккун Москваялда ругел гIадамал ццим хехал, цогиязул кIвар гьечIел ва квешал гурин.\nГьикъа-бакъи гьабуразда гьоркьосан цо-цо проценталъ абун буго Москваялда батIияб бакIалдаса рачIарал гIемер ругин ва гIумру гьабизе хираго бугин. Гьанибго абизе ккола гьикъа-бакъи гьабуразул 59 проценталъ гьеб суалалъе жаваб кьунцин гьечIин.\nГьеб киналдего тIаде гьел киналго гIадамазул 60 проценталъ абун буго Москва гьалбал хирияб шагьар бугин, 25 проценталъул пикру тIубанго батIияб буго гьеб суалалда хурхун.\nЖидее суалал кьурал киналго гIадамаз москваялда гIумру гьабулел гIадамал цогияздаса бищунго батIа гьарулеб жолъун бихьизабун буго гьел цIаларал, интеллигентиял ва хьвадизе лъалел гIадамал рукIин. Кьолболал москваялъулазул 73 проценталъул буго тIадегIанаб лъай, гьенире рачIаразул -62 проценталъул.\n2 проценталъ абун буго кьолболал москваялъулал абулел гIадамал гьезецин гьечIин.\nТахшагьаралъул гьалбазда гьикъун буго гьел щибизе гьенире рачIаралин. Гьезул 15 проценталъ абун буго хIалтIи балагьунин. Цоял рачIун руго хIалтIизе ахIун, цогиял хIалтIулел рукIун руго ва гьенирго чIун руго. Гьединго рачIун руго цIализе -10%, лъикIаб гIумру ва бечелъи балагьун-6%, гIагарлъиялъухъе рачIун ва ригьин гьабун буго -5%.\nТарихиял гIелмабазул доктор ва Экономикаялъул ТIадегIанаб школаялъул профессор Леонид Васильевасул пикруялда жакъа Россиялда миллияб пикруялъул ва миллияб бичIчIиялъул суалалъ улкаялда ругелщинал цоги суалал нахъе ккезарулел руго. ГIурусазулъ ва жал гIурусал ругин рикIкIине гIилла бугел гIадамазулъ цIилъулеб бугин гIасрабаз гьункьизе толеб букIинчIеб миллатчилъи ва гьелъул расизмалъулгун ва фашизмалъулгун кинабгIаги гIаммаб жоги гьечIин хъвалеб буго гьес «Кьолболал гIурусазул миллатчилъи» абураб «Независимая» газетаялда кьураб макъалаялда.\nГIурусазул пачалихъ пачалихъ хIисабалда гIуцIизе байбихьараб ва гьеб щулалъулеб заманаялдаса ай Петр I заманалдаса байбихьун гIурусал нахъе гьарун алманал, польшаялъулал ва цоги къватIисел улкабаздаса гIадамал цере гьарулел рукIанин, большевиказги киналго миллиял республикабазул компартиял ругеб мехалдацин гIурусазе гьединаб рес кьун букIинчIин ва гIурус миллаталъул мурадазул цIарго бахъизе бегьулеб букIинчIин рикIкIунеб буго гьес. Гьанже гIурусазе рес щун бугин жидерго мурадазул бицине ва гьелъулъ щибго квешаб жо гьечIин гьеб бугин халкъ цолъиялъул гIаламатин абулеб буго гьес рехсараб макъалаялда.\nЖакъаги Россиялда мигрантазда гьоркьор бусурбаби рекIее гIолел гьечIин гъоркь ругезе гьезул гIумру гьабулеб къагIида батияб букIиналъ. Гьез нижер улкаялъул цо бутIа жидергоялде сверизабулеб бугин ва гьеб хIехьезе кIолеб гьечIин бакIалъул гIадамазда.\nГьеб киналдего тIаде бусурбабазул регионазда лъимал гIемерал гьарулел ругин ва гьеб бугин гIурусазе жидедехунго дискриминация гьабулеб бугин ккезе, депрессиялде ине ва чиядаса жал сунцаго цIунун гьечIин ракIалде ккезе гIураб гIилла. ГIурус миллатчилъиялъулъ расизмалъул ва фашизмалъул гIаламатал гьечIин иш бугин жалго щалали лъазабиялъулъин рикIкIунеб буго Васильевас.\nГьеб киналдасаго гIурусал цIунизе бугеб нухлъун гьесда бихьулеб буго мигрантал-бусурбаби улкаялде рачIиналъул контроль кьваризаби. Жинца диналда тIадчIей гьабулеб букIиналда гIажаиблъизе кколарин, киналго бусурбабаздаса хIинкъиги бачIунеб гьечIин. Амма кин бугониги, улкаялда хIинкъи цIикIкIиналъул жавабчилъи исламалда бугин ва нухмалъиялда тIадаб бугин гьелде кIвар кьезе ян хъвалеб буго гьес тIадехун рехсараб макъалаялда.\nГIурусал рецIцIулев вугев чи гурин жив, гьезул гьекъолдиги жинда кIочон гьечIин, амма ингилисазул хIутIалда тIикъва чIварав Левшаги ракIалда вугин жинда. ТIикъва чIвараб хIутIалда хадусан кIанцIизе кIвечIониги Левша символлъун хутIанин хъвалеб буго гьес.\nГьес бицунелда тIубанго тIадрекъолев гьечIо Дагъистаналда къватIибе бачIунеб «Настоящее время» газетаялъул бетIерав редактор Милрад Фатулаев. Гьанжесеб Россиялъул территориялда цо гIурус халкъ гуребги киналго халкъаз гIахьал гьабулеб букIанин кидаго тIадчагIазул зулмуги батIи-батIияб дискриминацияги, цоги халкъалги парахат тун батIа босун цо гIурус халкъалъе зулму лъицаго гьабулеб букIинчIин ва жакъа батIа босун кавказалъулаздехун гьезулъ бугеб рокьукълъиги цо диналда бараб гьечIин абуна гьес.\nМилрад Фатулаев: «Дида ккола бицен диналда тIад чIарал Кавказалъул бусурбабазул гьечIин. Дида ккола бицунеб бугин гIамм гьабун Кавказалъулин. Кавказалда рекъонгутIи гьабизе бокьараб мехалда цо диналъул гуреб бицунеб, бицуна темабазул тIубараб спектралъул. Ахирисеб нухалда гьеб букIана Кавказалъул республикабазда лъимал гIемерал гьарулел рукIин. Гьеб бокьун букIинчIо Владимир Жириновскиясе. Динги, экономикаялъул рахъги, хIатта культурагицин ай лезгинка рекIее гIолеб гьечIо гьезие.\nКавказалъулазул миллияб бичIчIиялъул даража цогиязде данде ккун гIемерго цIакъ борхатаб бугин абуна Фатулаевас ва гьез жидераблъун рикIкIунеб улкаялда гьездехун кинаб букIаниги дискриминация гьабизе лъугьараб жоги гьез хIехьезе гьечIин. Гьес бачана цо гьадинаб мисалги.\nМилрад Фатулаев: «Щай Америкаялда бакIалъул халкъ индейцал тIагIарал? ТIагIинчIо афро-американиял индейцал тIагIана. Жакъа гьезул къадар цIакъ дагьаб гурони гьечIо улкаялда. Афро-американиязде дандеккун гьел разилъичIо кIиабилеб яги лъабабилеб даражаялъул гIадамаллъун рукIине. ХъахIазе гIемерго бигьаяб букIинаан гьезул лагъзалги гьарун цоги континентазде лагъзада хадур инчIого чIезе, амма гьел хвезеги разил рукIана лагъзаллъун рукIинегIан. Гьединго кавказалъул халкъазги хIехьезе гьечIо жидедехунго кинаб букIаниги текълъи. Гьелъ Россиялдаса Кавказ батIа тIеялде рачинецин рес буго».\nГьеб мехалда Россиялъул тIалъиялъ Кавказалда хурхун ритIухъаб политика гIуцIичIони гIурус халкъалъе гуреб гIурус улкаялъего хIинкъи букIине бугин рикIкIунеб буго Фатулаевас.


Джейсон Стэтхем открывает этот тред Иван Ургант джва года ждал этот тред. Брюс Ли, передает привет всем в этом треде. Сажа закрывает этот оригинальный тред. Хуль ты пиздишь? Это Девид Швиммер. Мэтт Деймон смеется над очередным\nЭто автоматически сохраненная страница от 14.05.2013. Оригинал был здесь: http://2ch.hk/b/res/48121659.html\nДжейсон Стэтхем открывает этот тред\nВтр 14 Май 2013 12:53:20\nИван Ургант джва года ждал этот тред.\nБрюс Ли, передает привет всем в этом треде.\nВтр 14 Май 2013 12:55:53\nСажа закрывает этот оригинальный тред.\nВтр 14 Май 2013 12:56:05\nХуль ты пиздишь? Это Девид Швиммер.\nВтр 14 Май 2013 12:58:54\nМэтт Деймон смеется над очередным простофилей\nКурт Кобейн приветствует всех.\n>оп всё еще хуй\nОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД.\nВтр 14 Май 2013 13:04:04\nОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД.\nОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД. ОРИГИНАЛЬНЫЙ ТРЕД.\nВтр 14 Май 2013 13:12:47\nЮра Шатунов взлетает назло вайперам\nВтр 14 Май 2013 13:38:07\nПравославная церковь продолжает нести тепло миру.\nЭлвису Пресли нравится этот тред.\nВтр 14 Май 2013 13:55:41\nБорис Бурда отвечает на ваши вопросы в этом треде


РухIиял церехъаби » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Религия - Дин ва гIумру » РухIиял церехъаби\nДобавил(а): istina от 28-10-2016, 12:00\nДагъистаналъул щибаб росулъ ратизе руго, мустахIикъаб гIумруги гьабун, абадияб рокъоре арал ва жакъаги халкъалъ жидер хIакъалъулъ бицунел гIадамал. Гьединаздасан цояв ккола Рачабулдаса СагIадуев Арашги1892 соналда гьавурав Араш, сверухълъиялда ругел гIалимзабазухъа щвараб лъаялда гIей гьабичIого, цIалана Дагъистан тун къватIивехунги. Дол соназда щивав чиясул гуро гIелмуялда тIадчIезе рес букIараб. Гьелде цIайи бугезин абуни, пуланаб бакIалда лъикIав гIалим вугин рагIарабго, гьесухъе нух бахъулаан. Гьедин ккана СагIадуевги Бакуялде. Росуцояз гьанжеги ракIалдещвезабула Арашица бицунаанила, жив цIализе ине инсуе бокьун букIинчIониги, эбелалъул разилъи тIалаб гьабун анин. Щуго соналъ лъай босана гьес гIалимзабазухъа ва революциялъулал лъугьа-бахъинал байбихьиялда бан, хIажатавлъун ккана магIарухъе тIадвуссине. Амма гьенибги гIелму рехун течIо ва Аллагьасул къадаралде щвезегIан (хвана 1955 соналда) гIелмуялда тIадчIана. Гьесда лъалаан гIараб, азербайжан, турк, лъарагI ва цогидалги мацIал.\nРачабулда дибирлъун вукIарал соназ ва хадубги Арашил кIудияб кумек щвана гIелму-лъаялде рокьи бугел районцоязе. Гьесухъе лъаялда хадур рачIунел рукIаразда гьоркьор рукIана МестIерухъа ГIарабил МухIамад, ТIукитIаса ГIабас, партиялъул ГIахьвахъ райкомалда, НКГБялда хIалтIулел рукIарал ХIабщиса ХIажиев МухIамад, ЦIумадаса Гъазиев МухIамад ва цогидалги. Гьайгьай, ахирисезда лъикI бичIчIулаан Арашилгун ругел гьоркьорлъаби тIатани, жидер ботIрода квербахъизе гьечIеблъи. Гьеб гуребги, гIемерал соназ ДРялъул Пачалихъияб Советалъул членлъун, "Дагъэнергоялъул" генералияв директорлъун хIалтIулев вукIарав ХI. ХIамзатовасул эбел, дол соназ Гуржиялъ аспирантураялда цIалулей ва хадуб кIаралазул, гIахьвалазул мацIазда тIад хIалтIулей йикIарай, жакъа нилъгун гьечIей Загьидат МухIамадбегова, ГIахьвахъе сапар бухьун хадуй, СагIадуевасухъе щвечIого тIадюссунароан. Загьидатица абулаанила гьес гIадин бацIцIадго магIарул мацI бицунев чи жинда дандчIвачIилан. Арашихъа лъай босараздаса цояв вукIана ХIадис-наибасул вас Гъазиявдибирги. Бицуна ХIадисица гьесие вас цIализавизе КIаратIа хасаб рукъцин кьун букIанилан. Гьесда лъикI лъалаан дунявиял гIелмабиги. Гьев кутакалда вакIа-вахарарав чи вукIиналъул бицуна гьес районалъулги республикаялъулги магIарул газетазул подшивкаби гьарулел рукIиналъ ва гьезул цо номерниги камизе тунгутIиялъ. ГьабсагIат гьел цIунун руго вас Мусахъ. Арашил эмен АхIмадов СагIаду политикиял зулмабазул карачелалъукье ккана ва, туснахъалъув хун, Буйнакскиялъул хабалалъ вукъун вуго. «КIудияб ВатIанияб рагъул соназда мацIихъабазул квербакъиялдалъун» туснахъалъуй хвана гьесул чIужу ХIайбатги. Росулъ тIоритIулел данделъабазул цоялда гьелъ абун буго, халкъалде тIаде гьаб балагь рехичIого, кIиябго пачалихъалъул бутIрул, ай Сталинги Гитлерги жалго бегьулароанищин рагъизе. Гьеб рагIи кколелъубе щвезабулелги ратун руго. Араш ункъо нухалъ жанив тIамуна, амма, гIайиб чIезабизе кIвечIого, къватIиве виччана. ГIахьвахъ гуребги, Арашил къадру-къимат букIана Болъихъ, ЦIумада районазул гIадамазда, хасго гIалимзабазда гьоркьоб. Гьев къадаралде щведал, кIиго-лъабго сордо-къо бахъун гурого нахъе инчIелги чагIи рукIанин бицуна рачабулдасез. Кьохъа гIалимчи СултIанмухIамадица кагъат битIун бачIун буго сах гьечIого вукIиналъ зигара базе вачIине кIвечIин, жинда ракIалъ бицанин лъикIав гIалимчи хун вукIин. ЦIехараб мехалда, Араш ватанин къадаралде щун. СагIадуев щиб даражаялде вахарав чи вукIаравали бичIчIизе буго, гьесда цеве цIаларав ТIукитIаса ГIабасица бицун, нилъехъе щвараб гьаб хабаралъ.\nГIемераб мехалъ цIадалги рачIого, мегIер-гIалах кутакалда бакъван букIун буго магIарухъ. ГIалимзабазул хIукму ккун буго гIахьвалазул тIолалго росабалъа вакилзаби цIад гьаризе кIаралазул магIарде рахъинаризе. Гьеб лъан, гьенире щун руго Болъихъ районалъул ГIалахъ, Хелекьури, Инхело, Кванхидалъ росабазул гIадамалги. Киналго данделъидал, кIаралазул цевехъан Халитил ГIумарица росдал мажгиталъул дибир ГIабдулхIалимида абун буго байбихьейин. Цеве Арашги вукIаго жиндир ихтияр гьечIин, жаваб кьун буго ГIабдулхIалимица. Арашица данделъарал бихьиналгун руччаби батIа-батIа чIезарун руго ва, тадбир байбихьилелде, цин вагIза хIисабалда бихьиназде хитIаб гьабун буго, нуж цIад гьаризе гурин рачIун ругел, лъун бухари-тIагъралгун, ретIун чухъбигун руччабазда рихьизе рачIун ругин. Гьединабго вагIза гьабун буго руччабазеги. Цинги, киназдехунго вуссун, абун буго жинца Аллагьасда гьарилин, нужеца аминилан абеян. БетIергьанас дугIа къабул гьабун, гIадамал магIардаго рукIаго, цIадги бан буго. ХIалал-хIарамалъул, мунагь-хIакъалъул бицун, гIадамалгун накъиталда гIемер вихьулаанила Араш. Гьесда цояс цIехон буго колхозал кинал жал ругелин. ГIаммал магIишатал гIуцIини квешаб иш букIинчIин, цо квешлъи бугин, жидее гьабулеб квешаб-лъикIаб бицун гьел кIалъалел гьечIолъийилан жаваб кьурабила гьес. Рачабулдасезул колхозалъул председательзабазул лъабгояв, микь-микь сонги кьун туснахъалде ккараб мехалда, районалъул нухмалъулез складалъул заведующий-кассирасул иш тIадкъан буго СагIадуевасда. Гьелдаса нахъе гIаммаб буголъиялде квер бегьулел гIадамал дагьлъи гуребги, гьев цевевахъанила колхозчагIаз хIалухъин бакIарун хадуб хурзабахъ хутIараб цIоросаролъ, бугIа-пурчIинадул тIор бакIаризе хараби рахъинариялъул хIаракатчилъигун ва бакIарараб гьеб гьоцIибе кьолеб букIун буго. Колхозалъул мал-мулк, ургьиб бугеб лъимаде гIунтIун, росдал гIадамазе гIахьалаб бугин ва, кколарел чагIаз гIаммаб буголъи босани, хIарамаб букIунин гIемер абулаанила гьес. Ахиралда рехсезе бокьун буго, Араш хведал, гьесул росуцояв ГIисахIажияс гьабураб назмуялдаса чанго мухъги:\nТIехьалда батухъе шаригIат ккурав,\nШаргIиял ахIкамал кодор росарав,\nКинабгоги гIелму мухIкан гьабурав,\nТIолабго Дагъистан жиндихъ гIашикъав,\nГIелмуялъул магIдан, патваял гIемер,\nТарабищха, Араш, халкъ гIодилаго?\nМажгитгун жамагIат берцин гьабурав, Мун вугеб къоялда къо релълъенаро,\nШамсулмагIарип хун, халкъалде щвараб Балагьалъул кутак кинан хIехьелеб?\nАвтор: ХIажимухIамад КУЧУЕВ\nуцаго гьабураб дуего батулаРайоналъулго имамРекIеда унтараб - кагътидеМахщалица квен гьарулароЛъай гьечIев тохтур – зулмучи


Аралъул хIисаб гьабуни…\nГIалиасхIаб ХIАМЗАТОВ, Хасавюрт районалъул Сагьада росу\nТIоцебе Дагъистаналде исламалъул байрахъ бачIарав чи ккола Салман бину РабигIатил Багьили. Гьев вачIана, ислам тIибитIизабулаго, Дербенталде щвезегIан. Гьелдаса хадуб гIемерлъана гIарабаз Дагъистаналде гьарулел гъазаватал.\nГIабасилазул халиплъиялъул заманалда Дербент шагьар лъугьун букIана битIахъе гIелмияб центрлъун. Гьарун-Рашидил заманалда гьевги вачIун вукIана цо нухалда гьениве, жиндирго лъималгун цадахъ. Гьенир гIемерал машгьурал гIалимзабиги рукIана.\nНилъеда лъалев тIоцевесев машгьурав гIалимчи вукIана Гъумекиса ГIали (КIудияв ГIали). Дагъистаналда машгьураб «Мухтасар» тIехьги гьесде гIунтIизабула. Гьев вукIун вуго ИбнухIажар Гьайтамиясул заманалъул чи. ХIежалда гьел дандчIванги руго. Гьесда хадув машгьурав гIалимчи вукIана ГIободаса ШагIбан. Гьесда хадув ваккана Къудукьа Мусалав. ГIелму тIалаб гьабун, гьев хIижазалъул ракьалде ана доб заманалда дунялалдаго машгьурав СалихIил Ямани абулев гIалимчиясухъе, 6-7 соналдаса ватIаналдеги тIад вуссун гIелму тIибитIизабуна. Гьелдаса хадуб Дагъистаналда рахъана кутакал гIалимзаби.\nБатIаго бицен гьабизе бокьун буго 19-20-абилел гIасрабазда вукIарав кIиго гIалимчиясул хIакъалъулъ: ХIоцоса Доногъонол МухIамадил васал ГIабдулатIипилги Нажмудинилги.\nБосеха ГIабдулатIипил, авараг веццун хъвараб, «ТалагIлагIа» назму. Алкъадарияс жиндие (тахмис) гьабураб, гIараб мацIалда хъвараб ва гIажамияталъул кинабгIаги махI жиндилъ гьечIеб. Босеха Нажмудинил «Азгьаруравиягь» - Авараг (с.гI.в.) веццун гIараб мацIалда хъвараб, гIарабазул улкабиго гIажаиблъизарулеб. Гьел назмаби руго, Дагъистаналда лъица щиб гIараб мацIалда хъван батаниги, тIолго дунялалъулго чIумазулъ маржанал. Дица гуро гьезие гьединаб къимат кьолеб бугеб, гьеб кьолеб буго тарихалъулги гIелмуялъулги ритIухълъи цIунулел чагIаз.\nРуго гьезул гIараб мацIалда цIакъго пасихIал жеги назмаби. Гьеб буго Дагъистаналда инкъилабалда цебесеб заманалда букIараб диналъеги, адабияталъеги, гIараб хъвай-хъвагIаялъеги, цересел умумузул кIалзул хазинаялъеги, биялъ белъун хъвараб нилъер тарихалъеги нугIлъун бугеб хIужа. Гьайгьай, маданияталъеги адабияталъеги нугIлъи гьабулел хIужаби гIемерал руго, рукIунги ратила, амма гьезул гIемерисел гъанкъизаруна, тIагIинаруна, рухIана.\nГъазимухIамад имамасул, ХIамзат имамасул ва 25 соналъ халат бахъараб Шамилил къеркьеялъги гьелъие нугIлъи гьабула, нилъер тарих меседил хIарпаз хъвазе ре- къараб букIиналъе. Амма жакъаги камуларо гьелде рагIад рехизабулел, хIакъикъаталда канлъиялде рагIад рехизе ресго гьечIеблъиги бичIчIуларого.\nЩалха рукIарал Доногъонол МухIамадил васал? Цояв дунялалъул миллатго гьабичIев, жиндие кколеб инсул бутIаялдасаги инкар гьабурав, жиндир гIумру гIелмуялъе вакъпу гьабурав, дунялалъул политикаялде гъорлъе лъугьинчIев, пачаясул изну гьечIого хIежалде анин абун, ватIаналдаса къватIивеги витIун, 39 сонил ригьалда чияр ракьалда хварав гIелмудал ралъад ГIабдулатIип.\nГьесул гьитIинав вац Нажмудин – бечедав, боцIи-малги, гIелмуги бугев, динияб гIелмуялъе гIарабазул гIалимзабаздаса нахъе кколарев чи вукIана. ГIарабазул цересел машгьурал шагIирзабазул шигIрабаздаса ратIарахъизе лъалареб хIалалъ жиделъ гIажамияталъул махI гьечIел гIараб шигIраби хъвалев шагIирги гIалимги, цIияб политикаялде дандечIарав политик, хIукуматалъ халкъалъул тушманлъун рикIкIарав ва 1925 соналда Ростовалда, «тройкаялъ» чIвазе хIукмуги гьабун, чIварав чи.\nГьединаб буго гьаб дунялги дунялалъул гIумруги хисардулеб, цоялъ цояб гьересиги гьабулеб жо. Хисулареб жо цохIо Къуръанги хIадисги буго. Аралъул хIисаб гьабуни, ни- лъер лъикIалщинал гIалимзабиги, бажари бугел чагIиги цоял чIван, цоял гъурбаталде ритIун, хвана. Аллагьас цIунаги гьанжеги цIидасан гьебго кIкIалахъе гIумруялъул гьоко гириялдаса.\nЩивха ворчIарав репрессиялъул кIичIикьа? Нажмудинида данде рукIарал, батIи-батIияб багьанаги батун, цоял чIван, цоял ватIаналдаса къватIире ритIун, тIагIинаруна. ГIалихIажи ГIахъушияв ахиралда хIукуматалъ къадру-къиматалда цIунун вукIарав, кIиго соналъ жиндирго рокъов туснахъ гьавун хадув хвана 1930 соналда, 83 сонил ригьалда. Гьесул рукъалъул агьлу- хъизан Гъиргъизиялде битIана. Гьесул наслудал чагIи гьабсагIатги руго гьенир.\nПрочитано 482 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 20 июля 2020 14:18\nДругие материалы в этой категории: « Дагъистаналъул тарихалда – 300 магIаруласул цIар\tВатIаналда сан гьабичIеб Рубол жавгьар »\n23:03, 15 июня 2021, 29\n22:44, 15 июня 2021, 30\n22:38, 15 июня 2021, 27\n20:20, 15 июня 2021, 37\n19:57, 15 июня 2021, 61\n17:09, 15 июня 2021, 61\n12:48, 15 июня 2021, 114\n12:40, 15 июня 2021, 111\n10:55, 15 июня 2021, 105\n10:51, 15 июня 2021, 278


Ссуттилнин бантIиссар хIакинтуран цIа кусса сквер\nМахIачкъалалив Ахъушинскийл цIанийсса кучалий бувантIий бур жула хIакинтурал ва медсестрахъал бивхьусса захIматрахлусса барчаллагьрансса сквер-парк. Сквер бувантIиссар «Комфортная городская среда» тIисса федерал проектрал лагрулий.\nХалкьуннал сайр бансса, бигьалагансса ва сквер бантIишиврия цала социал сетирдай буслай ур МахIачкъалаллал бакIчи Салман Дадаев. Ванал бусаврийну, скверданул кIивагу чулий бугьантIиссар пандемиялул чIумал ва оьсса азардануща ххассал хьун къабювхъусса жула медициналул зузалтрал аьпалунсса, гайннал цIардугу чирчусса мурхьру.\nСквер бувну, чулийн буккантIиссар гьашину ссуттил. Хъуншагьрулул бакIчинал тIийкун, вания хьунтIиссар агьалинал дакIурдиву умудру ва хъинмунийнсса вихшала цIакь дувантIисса, «аьпалул мурцIу» кунмасса, бигьалагай кIану.\nВиричунал бакIрачIан ччимур бучIан бюхъайссар\nСледующая публикация Сияли дакIнин бутлай\nПредыдущая публикация «Национальность- человек»


Зурма къвакъвалаго, къотIарал бутIрул » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nДагъистаналъул халкъал жидер ракьалдаса, хирияб МугIрузул Улкаялдаса, мухIрум гьаризе дагьалъ хутIана 1940-абилел соназда. Чачанал гочинариялъ Грузия гIатIилъана. Гьединго, дагъистаниялги ватIаналдаса къватIире къотIун, Азербайжан кIодолъизабизе гъира букIана дол соназда гьеб республикаялъул бетIерлъун вукIарав Багировасулги гьесдаго релълъарал къужрузул миллатчагIазулги. «Вацлъиялъулал мадугьалзабазул» гьел рекIкIал хьулазда лал тIамуна Ругъжаса Данияловасул политикаялъ.\nЦIидасанги щолеб буго тIаде 23 февраль. КигIан хIаракат бахъаниги, унго-унгояв кавказиясе гьеб къо бокьизе рес гьечIо. «Чечевица» операция. АнцI-анцI къайи баччулел поездазда жанире къотIун, Гьоркьохъеб Азиялъул кьварун бакъвараб салул авлахъалде гъолел вайнахал. Инкар гьабуразда кьурдулел гулби. Багъулеб фронтги тун, халкъ зуризе битIараб аскар. Рукьналъа рахъарал гъутIби гIадин, Кавказ тун рачунел карачаял,балкарал… Фронталдаса вуссарав Къайсин Кулиевасда жив жиндие гIоло вагъараб ватIан батичIо, гьев халкъалда хадув исиблъуде, Казахстаналъул салул гьурулъе ана.\nПриставкинил къиса – «Меседил парчаялъ сордо рогьана». Гьесда бичIчIана 1944 соналда депортациялда гъоркье ккарал чачаназул къварилъи. Дин батIияв гьев гIурусасул рекIелъе бортаниги, бусурбабилъун рикIкIунел цо-цо кавказияз гьеб балагьалдаса рохел загьир гьабула гьаб жакъаги. КIочон толаро ригь арал магIарул руччабазги бихьиназги дихъе рачIарал кагътаздаса мухъал: «Сталиница битIараб гьабуна чачаназе. Цо сордо-къоялда жаниб гьел гочинари кколарищ кIудияв вождасул гьунар!» Гьаб магIнаялъул рукIана гьел магIарулазул рисалатал.\nНилъер миллаталдаги щвана чачанал чункулеб аздагьодул квачI-хIалгьабун гьезул ракьалде рахъинаруна гIемерал жамагIатал, доба тIабигIат рекъечIого, унтаби ккун, къадаралде щвана нус-нус чи.\nХанлъабазул тахшагьаразда гьарулел хIукмаби хехго хъинтIула гIадатиял гIадамазда. Пачалихъазул тарих якъинго бихьула цо тухум-кьибилалъул гIумруялъухъ ралагьаниги. Харабаз гIемер бицана дие XX гIасруялъулги цересел къарнабазулги къисаби. Дир эбелалъул эмен Гъоркьа Гьарадирихъа ГIалиасхIабил гIолохъанлъи Чачаналъ ана. Гьенире гочинарурал магIарулазул нагагьги хъизан хутIичIо, унти ккун чи хвечIеб. Чачанлъиялда эбелалъул хабаде къулизе ккана ГIалиасхIаб. Гьей мунагьал чурадил цIар буго дир эбелалда лъун (Таибат). КIудияй Таибатил рос МухIамад гIахьаллъана большевиказул багIараб балагьалда данде гьабураб гъазаваталъулъ. ТIануси ккараб рагъулъ шагьидлъана гьев (иншаАллагь). Гьесул хоб ТIануси росдада аскIоб буго.\nГьанже Гъизляр мухъалда гIумру гьабун вуго ГIалиасхIабил вацгIал ГъазимухIамад. Гьесул ракIалдещвеялги диктофоналде росун руго дица. Эбелги яцги рукъана гьесги Чачанлъиялда.\nИсана дица хъвалел ругел гьал колонкабазул цоги мурадги буго – исламалъги тIалаб гьабулеб анкьумумул лъазариялде цIалдолел ахIи. Кьалбаз гурищ гъветI кколеб! Кьибил лъачIого бегьуларо. Эбелалъул рахъалдасан дир кьибил Гъоркьа Гьарадерихъа ккола. ГъазимухIамадица бицана нижер гьеб тухумалде «Тарихилал» абураб цIар бугилан, кьолбол кIудиясда «Тарих» абун букIун буго цIар. Инсул рахъалдасан дир кьибил Бакьулъ Гьарадерихъа буго. Гьелде абула «Нурчазул» тухумилан. КIудаэмен ГIизудинил эмен Нуричул КъурамухIамад вукIун вуго росулъ рагIи билълъарав чи. Большевиказ росу пасат гьабичIого букIине, хъахIаб байрахъги босун, гара-чIвариязде ун вуго гьев. БагIаразулгун рагъда васги (Нуридин) дурцги (СагIадуллагь) камуна гьесие. Амма росу вахIшилъиялдаса цIунизе кIвана, гара-чIварияз лъикIал хIасилал кьуна.\nТIасияб соналда 70 лъагIел сверула Кавказалъул халкъазе Сталиница депортация гьабуралдаса. Щибаб, май гуро, февраль бачIингун, ватIан тезабурал кавказиял паркъула дир берда цере – поездазда жанирги исиблъиялдаги хвезарурал аза-азар динцоял; чIвазе къотIарав чи гIадин, Багировас къулчIизехъин букIараб Дагъистан, Чачанлъиялда щущарал магIарулазул хобал, гьезда гъорлъ билараб дирго кIудияв инсул эбелалъул зани.\nМагIарул шагIирасул цо асаралъулъ руго гьадинал мухъал: «Зурма къвакъвалаго, къотIарал бутIрул, Къали бухулаго, рахъарал берал». Санайил Россиялъ кIодо гьабула «улка цIунулезул къо, армиялъулги флоталъулги къо – 23 ферваль», санайил чачаназ магIу тIола гьеб къоялъ, гьарула мажлисал, цIалула дугIаби. МагIарулаз щибха гьабулеб гьеб къоялъ? Цере чIолародай, зурма къвакъвалаго, къотIарал бусурбабазул бутIрул, рахъарал динцоязул берал? Гьел гочинарурал кавказиязул хобазда кьурдулел байрамчагIи? Дихъе дол кагътал хъваразул бералцин гуродай рахъун ругел, гIурус хъвадарухъанасда бихьаниги, динцоял кавказиязул къварилъи бихьуларел?


Рокьуца сах гьарулел ругънал\nCребреницаялдаса Альмир ва Душица вас Юсупгун, 12Фев2013\nДунялалда гIемерал руго талихIаб гуреб рокьул хIакъалъулъ харбал. Амма рагъуца лъукъ-лъукъараб Босниялъул Сребреница шагьаралдаса бусурманав гIолиласул ва гьесул христианай бахIаралъул хIакъалъулъ хабар гьединазде гьоркьобе кколаро. Цересел ругънал сах гьаризегицин рокьуца кумек гьабунин рикIкIунинеб буго СалихIович Альмирица ва Душица Рендуличица.\nБигьаго букIинчIо Альмир ва Душица жидерго бицине тIамизе.\nЖал гIадатиял гIадамал ругин щибин жидеца бицине кколебин кьварун чIун рукIана гьел.\nХIакъикъаталда гьезул история гIадатияб гьечIо. СалихIович Альмир вуго бусурманав чи, Рендулич Душица- сербай. Гьезул хъизан буго рагъдаса хадуб Сребреницалда дин батIиязда гьоркьоб ригьин гьабураб тIоцебесеб хъизан. Рагъуца Сребреницалда тун букIана хъваридаб ва бидулаб лъалкI. 1995 соналда сербазул къуватаз гьенив чIван вукIана бусурбабазул бихьиназул ва васазул 8000 чи.\nАльмирил ва Душицал лъай-хъвай ккун буго лъабго сон цебе босниялъул Тузда шагьаралда. Гьев гьенив хIалтIулев вукIун вуго ва Душица абуни кIодоэбелалъухъе гьоболлъухъ ячIун йикIун йиго.\nДушицал буго гургинаб гьумер, багIарал гIанаби ва тlогьилаб рас.\nГьелъ элъулаго бицана Альмир жиндихъго валагьизелъун жинца ургъунго бортизе биччанин рахьдал шишайин.\nДушица: «Дир гьесухъ рокьи ккана балагьарабго. Ниж данчIвана, гьесие дунги йокьана ва ригьин гьабуна. Нижер рукIана берцинал гьоркьорлъаби».\nБертин гьабун заман иналде гьел гочуна Сребреницалде. 1995 соналда гьитIинав Альмир гьениса нахъе лъутун вукIана ва гьенивго чIван вукIана гьесул анкьго имгIал.\nЛъимадулгIадам гьими бугев ворхатав чи вуго Альмир. Гьес бицана сербайгун цадахъ Сребреницалде вачIине кинанин дуда кIварабин гIемераз абунин жиндаян. Амма гьесул ракI чIараб буго битIараб тIасабищи жинца гьабун букIиналда.\nАльмир: «Ниж цадахъ руго ва дагь-дагьккун гIумру цебе тIолеб буго нижер. Узухъда, кризисалъул заманги букIана, амма дир хьул буго лъикIаб букIиниселда».\nАвстриялъул рахIмуялъул фондалъул кумекалдалъун гьез бан буго цIулал рукъ. Гьебго фондалъ гьезие кумек гьабун буго цIани росизеги, дагьаб цебегIан кьун буго чуги.\nАраб соналда гьезул хъизамалъе гьавула вас ва гьесие кьола Юсуп абун Альмирил чIварал имгIалазул цоясул цIар.\nКъануналда рекъон ригьин гьез жеги гьабун гьечIо. РакIалда буго бертин маялда гьабизе. Хорватиялда гьаюрай ва рагъул заманалда Сербиялде лъутарай Душицаца абулеб буго Альмирил кIудияб хъизаналъул бутIалъун жийго йикIин жинда байбихьудасанго биччанин.\nДушица: «Дун хIинкъулей йикIинчIо. Дида лъалеб букIана ниж цадахъ ругони кинабго лъикI букIине бугеблъи. Цо-цо гIадамазе ниж цадахъ рукIин рекIее гIолеб гьечIо, амма гьединал нижер хъизамазда рукIинчIо ва гьечIо. Альмирил хъизаналъ дун лъикI къабул гьаюна ва дидехун квешаб бербалагьи гьаниб киданиги букIинчIо».\nЦебе букIараб Югославиялда бусурбабазда, христианазда ва католиказда гьоркьор ригьинал гьари гIадатияб ишлъун букIана. Амма рагъдаса хадуб гьединазул къадар лъалаго дагьлъана,тIубанго тIагIанин абичIониги.\nДушицаца бицана жидеца бусурбабазулги христианазулги байрамал кIодо гьарулин. Диниял проблемаби гьечIониги экономикиял проблемаби дандчIвалел руго гIолилазда.\nБосниялъул бащдаб халкъалъул хIалтIи гьечIин абизе бегьула жакъа. Щвараб-щвараб гьабун гурони, цо ккураб хIалтIи гьечIо Альмирилги. Амма гьесул хьул буго гьитIинаб бугониги жиндирго иш байбихьизе кIвезе букIиналда ва гьезулгIадал журарал ригьинал улкаялда цIикIкIине рукIиналда.


Арал гIодоркъояз «ХIакъикъат» газеталъул хIалтIухъабаз сапар гьабуна, магIарулазул халкъияв шагIир ва гьунар бугев драматург ГIабасил МахIамадил ватIаналде. ЛъагIилухъ росдал школалъул азбаралда, гьев ракIалде щвезавиялъул мурадалда, монумент рагьулеб тадбиралде ахIун рукIана ниж. Гьеб тадбиралъул хIакъалъулъ Шамай Хъазанбиевалъ хъвараб макъала гьаб газеталъул 6-абилеб гьумералда бахъун бугелъул, дица бицина дидаго бихьа-таралъул.\nГьанжелъагIан бицунеб рагIун букIаниги, исана тIоцеве щвана дун ГIабасил МахIамадил росулъе. ТIоцебесеб сапаралъ гьабулеб асарги ракIалдаса унареб букIунелъул, пикру ккана гьелъул хIакъалъулъ нужееги бицине.\nЛъагIилухъе ниж ана Кьохъан. Кьахъадерил ахазде тIаде балагьараб бакIалде щведал, гьаб бакIалда жинца цо кечI рикIкIине кколин кIалъана цадахъ ийкIарай тележурналист Хатимат МухIамадова.\nТIабигIат берцинаб бакIалда буго ЛъагIилухъ. Хунздерил тIалъиялдаса тIурал гьитIинав вацал гIадин руго Харахьиги, гьелдаса гIемер рикIкIада гьечIого - ЛъагIилухъги. ЛъарагIлъиялда гIадин дуз битIараб гьечIониги, гьава бакъ-рекъараб, гьобол-гьудуласе асар гьабулеб хьиндаллъи бугоан гьеб.\nГIабасил МахIамадил минаялде гIагарлъулаго, цо тамашаяб асаралъ кверде восана. Дида гьев вихьун лъалев чиги вукIинчIо. Инсул, цадахъ хIалтIулезул биценаздасан лъалаан кутакалда гIадан хирияв, гьобол-гьудуласул адаб бугев чи вукIанилан. Гьанже гурони гьанже гьев дандчIвазе ватилин абураб гIадин букIана ракI. Амма ГIабасилас дандчIвай гьабичIо. Азбарин абун цIун букIана гьалбадерица. Рагьдухъ тIибитIун букIана белъунеб гьаналги, бежулеб чадилги махI. Цоцалъ ран гаргадулел руччабазул хъуй, бихьиназул релъигун махсараби.\nГIажаибго рекIее гIуна дие Савдат-эбелги. ВачIа-вачIарасда хIеренго кIалъалей, щиб гьезда цебе лъелеб, кир гьел гIодор чIезе гьарилелали лъаларого йик1ана гьей. Киназего бокьун бугоан гьелда аскIор гIодор чIезе, гьелъул рекIелъ рекъолеб хабар бицун гьей йохизайизе ва гьелда аскIор чIун суратал рахъизе. Амма, «херай жиндир бахъичIого, нужерго бахъе сурат», - иланги абун, инкар гьабизе къасд гьабулебги букIана гьелъ. Кисаха толей нилъер гIанчIал руччабаз, Савдат- эбелалда къвал базе щвараб лахIзат тарихалде унеб хIисаб букIана гьезул.\nКиназулго мурад т1убан хадубг1аги гьелда кIалъазе санагIат рекъелародайилан вукIарав дун, кваназе ахIана цо гIолохъанчияс. «Гьедин чIани дуе хадуб хIанчIизе хинкI щоларинги» абун, гIедегIинавуна гьес. Бертаде гIадин къачIана бугоан ГIабасиласул гIатIидаб азабаралда кванил тепси. Гьарзаго букIана столалда тIибитIараб нигIмат.\nЦогидаз гIемер бицунеб рагIун, цебего хиял лъун букIараб ГIабасил МахIамил музеялдеги щвана. Гьединаб бечедаб музей магIарухъниги щиб гурин, республикаялъул шагьараздацин батиларин ккана ракIалде. ХIайран гьавуна ГIабасиласул библиотекалъги. ТIубар гIумруялъ гьес данде гьарурал тIахьазул ункъабго къед цIурал полкабаз кутакаб асар гьабуна. Умумузул кини-рощеналдаса бахъараб, буртинаялде щун камураб алатги, цIа-рагIги, къайи-цIаги гьечIоан гьениб. Киса-кибго бихьулеб букIана ГIабасил МахIамадил лъалкI, гьесул кверзул рагъари.\nМашгьурав шагIирасул минаялдаса гIемер рикIкIад гьечIого буго, гьесул цIар кьураб росдал школаги. КIиго соналъ цебе, тохлъукьего цIаги ккун, бухIун букIараб басрияб школалъул бакIалда эхетун буго, гьанже заманалъул киналго цIалул сурасатаздалъун хьезабураб кIит1алаяб мина. Школалде лъугьарабго буго ГIабасиласул гIумруялъул лахIзатазул бицунел рикIкIен гIемерал суратаз къалъизабураб стенд. КIиго соналда жаниб эхетанин школалъе цIияб минайин бицана директор Бегасги. Гьевгун цадахъ щибаб классалдеги щвана. Авар мацIалъул ва маданияталъул дарсал кьолеб рокъор «къ, кь, лъ, чI» хIарпал хъварал игIланазда цере лъалхъунги хутIана. РакIалдещвеяз лъимерлъудеги рачана.\nБакъанидехун гьалбал нахъеги кванил столалде нахъе ахIана ГIабасиласул гIагарлъиялъ. Гьуинаб хабарги, ГIалихIажи МухIамадовас ахIулеб кочIол гьаракьги, руччабазул разияб релъи-хъуялъги цIун бук1ана сверухълъи. Амма кинабго жоялъул ахир букIунеб гIадин, гьеб дандеруссиналъеги заман щвана биххизе. Савдат-эбелалъеги, гье- лъул гIага-божаразеги баркалаги кьун, ниж къватIире рахъана.\nТIадруссутIа нижер нух букIана хунздерил тIалъиги къотIун. Херехьдерил магъилъе щваралго хер бецулел гIадамалги ратана. ГIарахъ гьабулел ратарал бихьиназе саламги кьун: «Цебегоялдаса нахъе лъен кодобе босун букIинчIо», - янги абун, гьезда аскIове ана газеталъул бетIерав редактор ГIумахан ГIумаханов. Ва к1вараб кумекги гьабуна.\nМаркIачIул как ахIулеб гIу- жалдехун Макьасде рахунеб габурлъухъе щвана ниж. ГIурдада какалги ран, хунздерил тIалъиялъе бетIерги къулун, сардил бецIлъиги хъвалхьунаго гьаругьинан тахшагьаралде нахъ руссана…\nПрочитано 265 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 14 сентября 2020 09:55\nДругие материалы в этой категории: « Тушманасе къуркьичIо ГIабдула\tХIикматаб цIаралъул Хиринду »


Гьелъул авторал – Россиялъул халкъияб магIишаталъул академиялъул хIалтIухъаби Константин Казениница ва Ирина Старободубровскаялъ рикIкIунеб буго Кавказ тIолгороссиялъулаб юридикияб системялдаса къватIиб буго абураб пикру мекъаб бугин ва гьенир демократиял хиса-басиял гьаризе бегьулин. «Эркенлъи» радиоялъ экспертазда цIехолеб буго, хIадур бугищ Кавказ демократиялде, гьаризе бегьулищ гьанир тIолгохалкъалъул рищиял ва кинаб регионалъул хаслъиялде кIвар кьезе кколебали.\nШималияб Кавказалда Россиялъул къанунал киналго хIалтIулел гьечIо ва киса-кирего хIалтIулел гьечIо. Амма кин бугониги, регион пачалихъияб системаялда жанибе бачине ккани, гьенир рукIине ккола демократиял процессал, тIоритIизе ккола тIолгохалкъалъул рищиял ва экономикиябгун рухIияб рахъалде цIикIкIун кьезе ккола. Гьединаб хIасил гьабуна тIадехун рехсараб докладалъул хIасилал гьарулаго Гражданиял инициативаязул комитеталъул нухмалъулев, цеве вукIарав Россиялъул финансазул министр Алексей Кудриница. Гьесул пикруялда рекъон, пачалихъияб тIалъи разилъун буго Шималияб Кавказалда цо-цо къанунал тIуралел гьечIо абураб хIакъикъаталда.\nРегионалда гIадлу гьабизе ккани цохIо къуват хIалтIизабун гIоларо, халкъалъе кьезе ккола жидерго гражданиял ихтиярал гIумруялде рахинаризе. Аслиял ихтияралги ккола тIалъи гIуцIиялъулъ халкъ гIахьаллъизе биччай. Ай, ритIухъал тIолгохалкъалъулал рищиял тIоритIи. Амма гьел рищиязул хIасил батIи-батIияб букIине бегьула. Гьелъ рачине бегьула национализмалде ялъуни динияб фундаментализмалдеян рикIкIунеб буго политолог Сергей Маркедоновас. Гьесда разилъулев вуго цоги политолог Андрей Епифанцев. ТIолгохалкъалъул рищиял гьаруни тIалъиялде вачIине вуго пачалихъалъ тIад кверщел гьабизе кIоларев политик ялъуни радикалал. ГьабсагIаталда гьелъул бицине жеги цудунго бугин рикIкIунеб буго гьес.\nЖурналист Максим Шевченко гьесда рази гьечIо. «Эркенлъи» радиоялъе гьес гьадин абуна:\nМаксим Шевченко: «Рищиязул хIасилалда тIалъиялде радикалал рачIине бегьула абураб жо буго чIанда. Щайгурелъул, гьел радикалаз кинабгIаги демократияги, парламенталъулал политикиял инструменталги къабул гьаруларо. Радикалаз тIубанго рикIкIунаро гьанжесеб демократияб пачалихъ. ХIакъикъаталда, декотратиял институтал руго регионалда тIибитIараб экстремизмалдаги, терроризмалдаги, ришватчилъиялдаги, тIалъиялъулгун къуваталъул идарабазул зулмуялдаги данде чIезе бегьулеб цохIого цо инструмент. ТIоцебесеб иргаялда демократиял хиса-басиял хIажат руго Дагъистаналъе. Исана рукIине руго республикаялъул Халкъияб мажлисалде рищиял. Исламиял рукIа, христианиял рукIа, либералиял рукIа, киналго демократаз гIуцIизе ккола цогояб коалиция рищиязда гIахьаллъизе ва гьенире жидер чагIи рищизе ккола. Гурони, парламенталда руго гIицIго жидерго суалал роцIцIунел батIи-батIиял къуватал».\nФилософиял гIелмабазул кандитат, исламовед Саидов Садикъил пикруялда рекъон, рухIаниял кидаго рукIана тIалъиялде рорчIизе хIаракат бахъулел, бокьараб динияб данделъиялъе къваригIун буго тIалъиялда букIине. Нилъер светияб пачалихъ букIун рагьун гьеб гьез бихьизабулеб гьечIониги, балъго жидерго чагIи тIалъиялде тункула гьез. Динияб партия гIуцIизеги пачалихъалъ гьукъун буго.\nЖивго Кудринил пикруялда рекъон, Кавказалда буго кIудияб рагIдукь бугеб экономикаялъул сектор. Гьеб къватIибе бахъани, Шималияб Кавказ цебетIураб регион букIине бугин. Жиндагоги гьеб гьедин букIин лъалароанин, чанго соналъ федералияв министр вукIаниги. Амма гьеб гьабизе ккани, нахъойги къваригIун руго демократиял институтал. Гьеб гьечIони регион кланазул, ришватчилъиялъул ва экстремизмалъул асаралда гъоркь букIине бугин.


Американас Авария рагьараб куц » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГрегори Файфер – Гендерил Къварилъухъ\nАхираб къого соналда жаниб Шималияб Кавказалда рагъ-кьал сасинчIо. Гьединлъидал киса-кибего дунялалда Кавказ рикIкIуна, Афгъанистанго гIадаб, инсанасул гIумруялъе хIинкъи бугеб бакIлъун. XX гIасруялъул 90-абилел соназда аслияб къагIидаялда Чачанлъиялда ккарал рагъазул бицунеб букIараб батани, XXI –абилеб къарнуялъул байбихьуда кьал тIибитIана тIолабго Шималияб Кавказалда. 1999 соналдаса гьеб дандечIеялда гьоркьобе бачIана Дагъистанги, цебеккунги гьеб къеркьеялдаса тIубанго батIатIун букIинчIониги. Нилъер ватIаналда лъугьа-бахъунебщинаб бичIчIизе бокьун, къватIисел пачалихъаздаса анцI-анцI журналистал щвана ахирал соназда Северияб Кавказалде ва Дагъистаналде. 2007 соналъул декабралдаса 2009 соналъул сентябралде щвезегIан Генуб росулъ тIобитIана терроралда данде чIараб операция (КТО). Гьелъул хIакъалъулъ хъвана дунялалъулго журналистаз. ГIемерал репортерал щвана Кавказалъул имамзаби рахъараб гьеб росулъе. 2011 соналъул 25 сентябралда Генуб ва Балахьуни росабалъе сапар бухьана СШАялъул «Эркенлъи» радиоялъул репортер Грегори Файферицаги фотомухбир ва оператор Юрий Тимофеевасги. МагIаруллъиялъ кIудияб асар гьабуна гьалбадерие.\n«Хьиндаллъуде баккараб нур меседил багIарбакъ»\nАмерикаялъул информациялъулаб алаталъул вакилзаби щвана 1832 соналда Кавказалъул тIоцевесев имам ГъазимухIаммад шагьидлъараб ва лъабабилев имам Шамил захIматго лъукъараб Гендерил Къварилъухъеги. Гендерил тоннелалъусан хьвадарал чагIазда лъала ГъазимухIаммадица тIарамагъадисеб рагъ гьабураб бакIалда Имаматалъул орденазул суратал рукIин. Гьезул гIемерисезда хъван буго: «Хадуб букIунелъул ургъел гьабулев чи бахIарчи кколаро», - абун. Цоги орденазда руго гьадинал хъвай-хъвагIаялги: «Гьав бахIарчи рагъулъ тIаде кIанцIула, гъалбацI кинигин», «ГъалбацIазулги гъалбацI наиб Абакар-хIажиясул орден буго гьаб» ва цогидалги. Гьеб киналъго хIикмалъизавун вукIана Дагъистаналде тIоцеве щолев Грегори Файфер.\nГендерил Къварилъиги Кавказалъул рагъги авар фольклоралъулъги хъвадарухъабазул асаразулъги бессун буго. Игьалиса Чупалас «БахIарзабазде шигIру» абураб назмуялда гьадин хъвалеб буго: «Имамзабиги тIагIун, Дагъистан хараблъидал, Хваралги ракIалде щун, шигIруялда кIалъазин. ШаргIалъул наибзаби аб дуниял тун индал, Дин бокьарал гIодизе гIажамалде бахъизин… Дербентгун Таргъуялда, Гъизляралда рагъ лъурал, Индиргун Ахташалде чабхъад шавкат бергьарал, Чачаналда, Гъонода гъазаваталъ хьвадарал Имамзай-бахIарзазухъ ахIизин гьитIинаб кечI. Хьиндаллъуде баккараб нур меседил багIарбакъ, Къалъул гIужалъ тIерхьиндал, щайха къварилъиларел? Къасде дунял гвангъулеб камиллъараб шагьримоцI, Купруялъул накIкIуца нур тIагIине гьабуна… ХIабибасул диналъухъ дунял бичарав лачен Чанги къваригIина мун, къварилъи тIаде щведал. Ралъдадасан хьвадулеб ахIул гама гIадинан, Генуб Къварилъухъ тана тулпар имамул агIзам. Тушбабазул бода гъорлъ гъалбацI гIадин речIчIулев ГъазимухIаммад хведал, хараблъана дин-ислам…»\nКавказалъул ункъабилев имамги Генуса вукIине бегьулаан…\nАмма Америкаялъул журналистасе аваразул машгьураб тарихалдасаги магIаруллъиялда ва хас гьабун Генуб росулъ жакъа бугеб ахIвал-хIал лъазе бокьун букIана. Рахчун, хIинкъун чIечIого, ракIалда бугеб ва лъалебщинаб гендерица гьесда бицинеги бицана. МагIарулазул миллияб газеталъ гIемер хъвана гендерил гIузрабазул хIакъалъулъ. Гьел масъалаби тIолго аваразул ва киналго дагъистаниязул суалаллъун лъугьунги руго. ЦохIо гендерил тоннелалда сверухъ лъугьунебщинаб рехсаниги гIела. Гьеб тоннель къачIалеб подряднияб идара хисаниги, жидедехун гьабулеб букIараб бербалагьи лъикIлъичIилан бицана Генуб росдал жамагIатчагIаз. «ЧиркейГЭСстрой» гIуцIиялдаги хIалтIарал, бакIал раялъул ва нухал гьариялъул махщелчилъиги бугел генал тоннелалда хIалтIизе росулел гьечIо. Генуб мадраса баялъени кумек гьабулеб бугила тоннелалъул цIияб подряднияб идараялъ («Мостоотрад-99»).\nАваразул кочIолъе араб гендерил цIибил гьанже гIемерисез гIезабулеб гьечIо, ГЭСазул ралъадал цIикIкIаралдаса гьава-бакъги хисун, накIкIулал къоялги квачги хIаллъун, цебе гIадаб бачIин цIолбол букIунарилан бицана хьиндалаз. ЛъагIелалъ цебе Генусан гьарурал репортажазул циклалда магIарул ва гIурус басмабазда гьал мухъазул авторас рорхун рукIана гьел киналго суалал. Амма тIадчагIазе гIадатиял гIадамазул къварилъабазул ургъел гьечIо. Цо сонги бащадалда жаниб, дица интервью босун букIарал гIадамазул чангояв чIван вати гуреб, батIияб хисараб жо гьечIоан Унсоколо районалда. Гьедин цереса арал чагIи ккола районалъул нухмалъулев, Унсоколоса МухIумахIажи ТIагьиров ва Генуб росдал жамагIаталъ райсобраниялде вищун вукIарав депутат МухIамад МухIамадов.\nГIиси-бикъинал лъикIал хиса-басиялги камун гьечIоан Генуб росулъ. Масала, гьев депутат МухIамадовас ракIунтун бицунеб букIана бусурбабазул пачалихъазда исламияб лъай босараб анцI-анцI гIолилазе хIалтIизе бакIал рукIине ва цIияб гIелалда дин малъизе мадраса рагьизе бокьун бугилан. Гъоркьиса кьучI лъун батун букIана гьеб исламияб вузалъе. Исана кьучIалда тIад тIоцебесеб тIала бан лъугIулеб бугоан. КIудияв гIалимчи ва хIапиз Генуса ГIабдуллагь-хIажияс XX гIасруялъул байбихьудаго рагьараб гьеб мадраса цIигьабизе гъира буго гендерил. Гьеб мактаб букIараб бакIалда XIX –абилеб гIасруялъул авалалда Имам ГъазимухIаммадил рагъухъабаз ислам лъазабизе ва халваталда чIезе ракьулъ гьарурал рукъзал рукIанилан бицуна бакIалъул гIадамаз. Дунялги рехун тун, ГIабдуллагь-хIажияв зугьдалда, халваталда чIолеб букIараб, ракьулъ гьабураб гьитIинабго рукъ гьабсагIатги буго мадрасаялда жаниб, гьесул хобалда аскIоб. ТIадчагIаз рахIат тун гьечIо гьесие гIумруялъ. Гендерица абуна, 1877 соналъул гъазават байбихьулелъул, Дагъистаналъул гIалимзабаз ва халкъаз имамлъи гьабизе тIадкъалеб букIанила 19 сон гурони гьечIев ГIабдуллагь-хIажиясда. Амма гьес Сугъралъа ГIабдурахIман-хIажиясул вас МухIаммад-хIажи жиндаса мустахIикъавлъун вихьизавун вуго.\nЦIулал рукъзалги ракетабазул кескалги\nРихьуниб ГЭС балелъул гIун бачIараб Заманалъулаб поселок гендерил ракьалде ккола. Гьенир гIумру гьабунги аслияб куцалда генал руго. Исламалъул аслаби ккун чIарал, официалиял тIадчагIазе гIемер рокьуларел бусурбабиги руго гьенир. Поселокалда дандчIварал магIарулаз абуна, исана риидал гендерил тоннел рагьизабураб митинг гIуцIарал гIадамал жал кколилан, гьеб тадбир тIобитIиги цIакъ захIматаб иш букIанилан. ТIолалго магIарул районазул нухмалъулез жидерго хъулухъчагIазда ва районцоязда лъазабун буго гьеб митингалде гали бахъугеян, нагагь гьенире ун ратани, хIалтIудаса рехилилан ва цоги квекIенал гьарилилан. Гьединал хIинкъабиги гIадахъ росичIого, бихьинаб куцалда, магIарулазул мурадал цIунун, митингалде рачIун руго гIемерал миллатцоял. Цевесев президент МухIу ГIалиевас жидер суалазде дагьабниги кIвар кьечIого толароанила, МухIамадсалам МухIамадовасе жидер къварилъабазул ургъелго гьабичIилан бицана Генуб гьоркьохъеб школалъул мугIалимас.\nГьеб Заманалъулаб поселокалда 20-30 соналъ цIулал рукъзабахъ гIумру гьабун руго гIадамал. Инструкциялда рекъон, анкьго лъагIелалъ гурони гьединал хъорщол минабазда жанир гIадамал чIезе бегьуларо. ЦIиял минабазухъе гьел рукъзабахъ ругел чагIи гочинаризелъун, хасаб программаялда гьоркьобе ккезабун буго Заманаялъулаб поселок. Амма, кидаго гIадин, гIарац бикьиялде ва харж гьабиялде ирга щведал, тIадчагIаз сихIраби ургъулел руго. Пачалихъиял идарабаз гьеб сурсат бихьизабураб куцалда биччалилан хьул буго жеги гIадамазул. Цо гьитIинаб цIа кканиги, анцI-анцI хъизамаз гIумру гьабурал гьел минаби рухIун лъугIизе рес буго цо параялда жаниб. Гьеб киналъулго хIакъалъулъ бадиса бадибе ва бицана гендерица Америкаялъул журналистасдаги маг\_арул басмаялъул хIалтIухъанасдаги.\n«Рохьилал» ралагьулелан абун, сордо-къо чIечIого самолеталгун вертолеталги рукIунел руго Генуб росдада тIад «тIавап гьабулел». Генуре къватIиса гьалбал рачIараб 25 сентябралдаги цо самолет боржана тIасан. Авиациялда тепловизор абулеб алаталъул кумекалдалъун гIалахалда гIадамал («рохьилал») ругищали чIезабун бажарулеб рагIулила, гьединлъидал роржанхъулила жидер зобалазда летчикалилан бицана Генуб росулъа жамагIатчияс.\nБалахьуни росулъе гьалбал щвана маркIачIулъ. Къокъалго гара-чIварияздаса хадуб, гIедегIун рукIиналъ, гьалбал тIадруссана. Балахьуниб школалъул мугIалим Расул МухIамадовас гьезда цере рахъана исана августалда истребитель-самелеталъ росдада цере речIчIарал ракетабазул хутIелал. Гьенир вертолетал гурони рукIинчIилан жиндир рагIаби гьереси гьаризе лъугьанила цо-цоял, хасго низам цIунулел идарабазул вакилзаби: «Гьале нужеда цере щаклъи гьечIел нугIзал – истребителалъул ракетабазул кескал», - илан гьезде квер битIана МухIамадовас.\nГенуб – Балахьуни – МахIачхъала,\nХадуб щибха ккараб Х1амзат,вач1анищ т1ок1ав эв журналист?\nФайферилгун гьанжеги хIалтIулаб хъвадари буго. Дагъистаналде вачIинчIо гьев тIокIав. Бостоналда вуго. КъватIиса пачалихъаздаса цоги журналистал гIемер рачIуна МугIрузул улкаялде.