Бищунго цебе букІана РагІи. РагІи Аллагьасда аскІоб букІана. РагІи букІана Аллагьлъунги.\nБищунго цебе гьеб Аллагьасда аскІоб букІана.\nГьеб РагІудалъун бижана кинабго. Бижарабщиналъул щибниги бижичІо гьеб гьечІого.\nГьелъулъ букІана чІаголъи. Гьеб чІаголъи букІана гІадамазе Нурлъун.\nГьеб Нур бецІлъуда кунчІун буго, бецІлъиялда гьеб Нур киданиги къезабизе кІвечІо.\nГьале Аллагьас витІун вачІана ЯхІя абулев чи.\nГьев вачІун вукІана халкъалда цебе гьеб Нуралъе нугІлъи гьабизе, гьесухъги гІенеккун, киналго гьелда божизелъун.\nЯхІя живго Нур вукІинчІо, гьев вачІун вукІана гьеб Нуралъе нугІлъи гьабизе.\nГьеб ккола дуниялалде бачІараб хІакъаб Нур. Гьелъ гвангъизавун вуго щивав чи.\nГьеб Нур бачІун букІана гьелдалъун жиб бижараб дуниялалде, амма гІаламалда гьеб лъачІо.\nЖиндирго халкъалъухъе вачІун вукІана Нурлъун вугев чи, жиндирго халкъалъ гьев къабул гьавичІо.\nАмма жив къабул гьавуразе ва жинда божаразе гьес рес кьуна Аллагьасул лъималлъун рукІине.\nЛъилниги биялдасан, лъилниги черхалдасан яги бихьинчиясул гьаваялдасан лъугьарал лъималлъун рукІине гуро рес кьураб, Аллагьасул лъималлъун рукІинейин.\nРагІи инсанлъун лъугьана, баркаталъул ва хІакъабщиналъул цІурав инсанлъун лъугьун, нижеда цадахъ чІана. Нижеда бихьана гьесул кІодолъи – Инсул цохІо вугев Васасул кІодолъи.\nГьесул хІакъалъулъин ЯхІяца бицунеб букІараб. ЯхІяца ахІулеб букІана: «Дида хадув вачІунев дидаса гІемерго тІадегІанав кколилан дица бицунеб букІарав чи вуго гьев. Дидасаги цеве вукІиндалин гьев тІадегІанав вугев!»\nГьесул баркаталъул гьарзалъиялъин баркаталда хадубги баркат щвараб нижее.\nКъанун Мусахъ битІун бачІана Аллагьас, баркатги хІакъабщинабги МасихІ ГІисадасан загьирлъана.\nАллагь киданиги лъиданиги вихьичІо, амма кидаго Инсудаса ватІалъуларев цохІо вугев Васасдалъун вихьизавуна гьес живго.\nИерусалималдаса ягьудияз кашишзабиги левиталги мун щивилан гьикъизе ритІун рачІараб мехалъ, жиндирго хІакъалъулъ нугІлъи гьабун,\nгьес инкар гьабичІо, гьев мукІурлъана – жив МасихІ гурилан мукІурлъана ЯхІя.\nГьедин батани, Иляс аварагищха мунилан гьикъана гьез. Гурилан жаваб кьуна ЯхІяца. Мун аварагищилан гьикъараб мехалъги гурилан абуна гьес.\nАхиралда гьез гьикъана: – Щивха мун? Ниж дуда аскІоре ритІарал гІадамазда щибилан нижеца бицинеб? Дуцаго щивлъун мун рикІкІунев?\nЯхІяца жаваб кьуна: – Дун вуго, Ишая аварагас абухъе: «БетІергьанасе нух къачІайилан авлахъалда ахІдолев вугев чи!»\nГьел рукІана фарисеяз ритІарал гІадамал.\nГьез гьикъана: – Мун МасихІги гурев ватани, Илясги гурев ватани, аварагги гурев ватани, гьал гІадамал лъадалъ ччун щайха дуца гьазул мунагьал чурулел ругел?\nЯхІяца жаваб кьуна: – Дица нуж, мунагьал чуризе лъадалъ ччун рахъун, рацІцІад гьарулел руго, амма халкъалда гьоркьов вуго цо Чи. Нужеда лъаларо гьев.\nДида хадув вачІунев вуго гьев. Гьесул хьитил рухьен бичизецин мустахІикъав гьечІо дун.\nГьеб гара-чІвари ккана Иордан гІурул доб рахъалда бугеб Бетаниялда. Гьенир лъадалъ ччун рахъулел рукІана ЯхІяца гІадамал.\nНахъисеб къоялъ ГІиса жиндаго аскІове вачІунев вихьидал, ЯхІяца абуна: – Гьале дов – гьаб гІаламалъул мунагь тІаде босун къурбанлъун лъугьине бугеб Аллагьасул КьегІер.\nДида хадув вачІунев дидаса гІемерго тІадегІанав кколилан дица бицунеб букІарав чи вуго гьав. Дидасаги цеве вукІиндалин гьав тІадегІанав вугев!\nДида лъалароан гьав, Исраилил халкъалъе гьав загьирлъизе гІоло, гьел лъадалъ ччун рахъун рацІцІад гьаризе вачІун вуго дун.\nЯхІяца нугІлъи гьабун абуна: – Дида бихьана зобалаздасан Илагьияб РухІ, миккидул сураталда боржун бачІун, гьесухъе рещтІунеб ва гьесулъ хутІулеб.\nДида гьебмехалдаги лъачІо гьев. Амма лъадалъ ччун рахъун гІадамал рацІцІад гьаризе дун витІарас дида абуна: «Илагьияб РухІ жиндихъе рещтІунев ва жиндихъ гьеб хутІулев чи вихьила дуда. Гьев ккола Илагьияб РухІалдалъун гІадамал чуризе вачІарав чи».\nГьеб дида бихьана, гьединлъидал дица нугІлъи гьабулеб буго гьав Аллагьасул Вас вукІиналъе.\nНахъисеб къоялъ ЯхІя жиндирго кІиго муридасда цадахъ вугеб мехалъ,\nцевесан унев ГІисахъги валагьун, гьес абуна: – Гьале Аллагьасул КьегІер.\nГьеб рагІидал ЯхІял кІиявго мурид ГІисада хадур ана.\nНахъехун вуссун валагьарав ГІисада гьел жиндаго хадур рачІунел рихьана. – Нужее щиб къваригІун бугеб? – ан гьикъана ГІисаца гьезда. ГІисада гьезги гьикъана: – Я, Рабби! («МугІалим» абураб магІна буго гьеб рагІул.) Дур чІей, яшав киб бугеб? – абун.\nЖинда хадур рачІани лъалин нужеда гьебилан жаваб кьуна ГІисаца. (СагІат ункъо тІубараб заман букІана гьеб.) Гьел ГІисада хадур гьесул бакІалде ана ва тІубараб къоялъго гьенир чІана.\nЯхІяца бицаралъухъ гІенеккун, ГІисада хадур аразул цоясда цІар Андрей букІана. Гьев вукІана Симон Пётрил вац.\nТІадвуссун щваравго, Симонги валагьун, Андрейица бицана нижеда МасихІ ватанилан. (Грек мацІалда Христосилан абула гьесда.)\nГьес Симон ГІисахъе вачана. Гьесухъ валагьун ГІисаца абуна: – Мун вуго Иоаннил вас Симон. Дуда цІар букІине буго Кефа (грек мацІалда Пётр).\nНахъисеб къоялъ Галилеялде ине хІукму гьабуна ГІисаца. Гьес Филипп валагьана ва жинда хадув вачІайилан абуна.\nПётрги Андрейги гІадин, Филиппги Бетсаида шагьаралдаса вукІана.\nНатанаэл валагьун, Филиппица абуна Мусал къануналдаги цогидал аварагзабазул ТІухьдуздаги жиндир хІакъалъулъ хъван букІарав чи ватанин жидедаян. Гьев вугин Назареталдаса Юсупил вас ГІиса.\nНазареталда сахав чи вахъуневищилан абуна Натанаэлица. Мунго а дов вихьизеян абуна гьесда Филиппица.\nНатанаэл вачІунев вихьараб мехалъ ГІисаца абуна: – Гьав вуго дов унго-унгояв жугьутІав, жинца киданиги хІилла-рекІкІ гьабуларев.\n– Дуда дун кисан лъалев? – ан гьикъана Натанаэлица. – Филиппица мун витІилалдего инжиралъул гъотІокь гІодов чІун вихьана дида мун, – ян абуна ГІисаца.\nНатанаэлица абуна: – Я, Рабби! Мун вуго Аллагьасул Васги, Исраилил халкъалъул ПарччахІги!\nГІисаца абуна: – Инжиралъул гъотІокь вихьанилан дица абидалищ дуца диде иман лъураб? Гьелдасаги хІикматал ишал гІемер рихьила дуда.\nЦоги ГІисаца гьесда абуна: – ХІакълъун абулеб буго дица дуда: дуда зобал кІирикьулел рихьила ва гьенисан ГІадамил Лъимадухъе рачІунел-унел Бичасул малаикзабиги рихьила.


Махил гъветIалде сверарай ясалде баллада\nИчIабилеб маялъул байрамалда хурхун щивав чиясул рукIуна жидерго ракIалдещвеял. Дирги буго цо гьединаб.\nДун ЛъаратIа райгазеталъул редакторлъун хIалтIулаго дир инсуца, Салдаса ИсмагIилица битIун бачIана бергьенлъиялъул къоялда хурхун газеталда бахъизе цо цIар лъаларев авторасул "Махил гъветIалде сверарай ясалъул баллада" абураб хъвай-хъвагIай.\nИнсуда батун буго гIолохъанаб мехалда цо тIасан мужалатал тIутIураб журналалда цо чиясул ракIалдещвеял. Калугалъул ракьалда цо гьитIинабго росдал рагIалда ккола кор боркьараб рагъ.\nРагъда чIварав цо танкистги росдал рагIалда бугеб рохьил рацIцIалъиялда вукъун рагъухъаби тIад руссун фронталде. Бакъанил гIужалда ячIараб рахъ лъачIого цо гIолохъанай чIужугIаданалъ байбихьула гьесул хабада гIодизе.\nГIадамазда кIоларо гьей гIодой юссинайизеги, хабадаса нахъе ячинеги. Гьенийго тола. Хадуй тIагIула гьей чIужугIадан ва ихдал танкистасул хабал къаданиб бижун бачIуна берцинаб махил гъветI.\nСверухъ росабалъ хабар тIибитIула гьей чIужугIадан жиндир вокьулесе рагIаб гьабизе махил гъветIалде сверун йигин. Гьеб лъугьа-бахъиналде хъвараб кечI щун буго инсухъе. Мужалатал тIутIураб басрияб журналалда, автор хъвараб тIамач букIун гьечIо. Балагьараб мехалда кутакаб асар гьабун буго шигIруялъ ва инсуца гьеб буссинабун буго авар мацIалде.\nДиегоги хIикматаб асар гьабуна гьелъ. Инсул мацI дие бичIчIизе бигьаяб букIиналъги батила рагIи къосичIого ракIалдаги чIана. Гьале гьеб танкистасде ва гьесул йокьулелде цIар лъаларев авторас хъвараб шигIру:\n"Бидул лангал тIад лъураб,\nГьав танкистлъун вукIана,\nВатIан цIунулеб цIадулъ.\nЦIар лъалареб цо гохIда,\nГьасул гIумруялъул кун\nТIуна цIакъ гIолохъанго.\nРагъулал гьудулзабаз ,\nКьуна гьасул жаназа.\nКъисас босилин абун,\nХабада гьаги гьабун\nКIкIуйдулъе тIерхьарал гьел\nТIокIалъ нахъе руссинчIо.\nГьел цересан арабго\nТIуна бухIараб магIу.\nХабар буго росабалъ,\nМахил гъветIалде сверун\nГьей хабада эхетун\nРагъда росал камурал,\nПашманаб къиса гIадин,\nКъваридаб назму гIадин".\nХIикматаб асар, кIудияб мисал. КъохIехьеялъулги, бахIарчилъиялъулги, ритIухълъиялъулги, гIаданлъиялъулги, гIемераб жо жаниб бачун буго гьал мухъаз. Аллагьас наслабазда бихьизе хъван батугеги. Рагъ ва гьелда хурхарал ракIалдещвеял гурони цIидасан кьвагьиял такрарлъугеги. Харбалги лъикIал рагIайги.


Журнал Cosmopolitan Россия Май 5 2016\nНазвание Журнала : Журнал Cosmopolitan Россияобложка журнала Где скачать Журнал Cosmopolitan Россия Май 5 2016 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 5 Май Год : 2016 Язык текста : русский Ра...\nЖурнал Cosmopolitan Россия Июнь 6 2015\nНазвание Журнала : Журнал Cosmopolitan Россияобложка журнала Где скачать Журнал Cosmopolitan Россия Июнь 6 2015 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 6 Июнь Год : 2015 Язык текста : русский ...\nЖурнал Cosmopolitan Россия Июль 7 2014\nНазвание Журнала : Журнал Cosmopolitan Россияобложка журнала Где скачать Журнал Cosmopolitan Россия Июль 7 2014 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : Июль 7Год : 2014 Язык текста : русский Р...\nЖурнал Cosmopolitan Россия Август 8 2012\nНазвание Журнала : Журнал Cosmopolitan Россияобложка журнала Где скачать Журнал Cosmopolitan Россия Август 8 2012 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 8 Август Год : 2012 Язык текста : русс...\nЖурнал Cosmopolitan Россия Май 5 2012\nНазвание Журнала : Журнал Cosmopolitan Россияобложка журнала Где скачать Журнал Cosmopolitan Россия Май 5 2012 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 5 Май Год : 2012 Язык текста : русский Ра...\nЖурнал Cosmopolitan Россия Март 3 2012\nНазвание Журнала : Журнал Cosmopolitan Россияобложка журнала Где скачать Журнал Cosmopolitan Россия Март 3 2012 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 3 Март Год : 2012 Язык текста : русский ...\nЖурнал Cosmopolitan Россия Апрель 4 2012\nНазвание Журнала : Журнал Cosmopolitan Россияобложка журнала Где скачать Журнал Cosmopolitan Россия Апрель 4 2012 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 4 АпрельГод : 2012 Язык текста : русск...\nЖурнал Cosmopolitan 1 2012\nНазвание Журнала : Журнал Cosmopolitan Россияобложка журнала Где скачать Журнал Cosmopolitan 1 2012 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 1 январьГод : 2012 Язык текста : русский Размер файл...\nЖурнал Cosmopolitan 2 2012\nНазвание Журнала : Журнал Cosmopolitan Россияобложка журнала Где скачать Журнал Cosmopolitan Россия Февраль 2 2012 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 2 Февраль Год : 2012 Язык текста : ру...\nЖурнал Cosmopolitan Россия Декабрь 12 2011\nНазвание Журнала : Журнал Cosmopolitan Россияобложка журнала Где скачать Журнал Cosmopolitan Россия Декабрь 12 2011 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 122Год : 2011 Язык текста : русский ...\nЖурнал Cosmopolitan Россия Сентябрь 9 2011\nНазвание Журнала : Журнал Cosmopolitan Россияобложка журнала Где скачать Журнал Cosmopolitan Россия Сентябрь 9 2011 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 9 СентябрьГод : 2011 Язык текста : р...


Аслияб художниказул рокъоб Дагъистаналъул Къоял тIоритIулел руго | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\n© из личного архива П. Гаммадовой\nАслияб художниказул рокъоб Дагъистаналъул Къоял тIоритIулел руго\nАслияб Художниказул рокъоб, I9 февралада рагьана Дагъистаналъул Къоял. Гьениб цо залалда гIуцIцIун буго «ЦIигIуцIцIараб Россия» абураб темаялда гъоркь Дагъистаналъул выставкаги.\nРачIаралщиназе цIалулеб букIана лекция. Бицунеб букIана Дагъистаналъул республикаялъул хIакъалъулъ, гьенир ругел берциналщинал бакIазул, ва устарлъиялъул хIакъалъулъ. Дагъистаналде ахIулел рукIана туристалги. Гьенибго документалияб филь «Хребет» режиссер Антона Лангеяс бахъараб.\nГьеб къоялъ рагьана выставка халкъиял устарзабазул выставкаги, гьенире рачIун рукIана цере лъезе табасараназул тIансабиги, кубачиязул берцинал баргъичал курхьабиги, балхаразул керамикаги. Гьениб ругьун гьарулел рукIана балхаразул суверинал гьаризе. Мастер-класс бихьизабуна искусствовед Фатима Гаммадовалъ.\nТIолабго Россиялъул фестиваль «ЦIигIуцIцIараб Россия» унеб буго ункъабилеб нухалъ. Исана тIобитIулеб выставка гьабулеб буго нилъер заповедная система гIуцIцIиялдаса нусго сон тIобаялда бан. Фестиваль букIине буго 11 марталде щвезегIан.


къисасуль анбияъ КIиабилеб ТIехь 2-б басма Махачкала ИД Нуруль Иршад 2010 ББК 84,4 (Ава) + 86,38 УДК 821.351 + 29 С - 14 СаИД афаНДИ аль-ЧИркавИ. Къисасуль анбияъ:\n«къисасуль анбияъ КIиабилеб ТIехь 2-б басма Махачкала ИД Нуруль Иршад 2010 ББК 84,4 (Ава) + 86,38 УДК 821.351 + 29 С - 14 СаИД афаНДИ аль-ЧИркавИ. Къисасуль анбияъ: ...»\nИД «Нуруль Иршад»\nББК 84,4 (Ава) + 86,38\nКъисасуль анбияъ: Истории пророков/ на аварском\nязыке. –Саид афанди аль-Чиркави. в двух томах. том 2, 2-издание.\n– Махачкала: Нуруль иршад, 2010. – 648 с.\nв книге Саида-афанди «Истории пророков» на основе таких достоверных источников, как толкования корана, хадисы и книги авторитетных ученых, доступно и увлекательно повествуется о сложной и порой трагической истории жизни пророков всевышнего, от адама и до нашего пророка Мухаммада.\nкнига одобрена решением Экспертного совета Духовного управления мусульман Дагестана за № 09- ISBN 978-5-903593-08-8 (т.2) ISBN 978-5-903593-09- ©Саид-афанди аль-Чиркави ©Издательский дом «Нуруль Иршад»\n-Ф А С Л О Юнус аварагасул хIакъалъулъ къокъаб баян Мута абун цIар бугев, бану-исраилазул, Жиндие насло гьечIев цо лъикIав чи вукIана, лъикIлъиялда гIумру ун гIажизлъунги вукIана, вас ризкъилъун гьавеян гьаризе анищ ккана.\nаюб аварагасул иццде ун черхги чурун, Хадуб кIиго ракагIат какалъулги тIобитIун, тIадгIанав аллагьасде иман-баракат бугев вас ризкъилъун кьейилан гьарун дугIа гьабуна.\nГьесул дугIа къабуллъун, къадирас жаваб гьабун, Жиндир мурадлъун вугев лъикIав вас гьесий кьуна.\nГьев васасде инсуца Юнус абун цIар тана, Юнусил гIумруялъул къисмат гьадинаб ккана.\nПурчIинадул чед гореб тIагIамги кваналарел, квасул гьабураб гореб ретIелги ретIунарел, БетIергьанасе гIоло дуниял рехон тарал, Бану-исраилазулъ щунусго чи вукIана.\nк ъ и с ас ул ь а н б и я ъ кiиабилеб тiехь вахIю жинде рещтIунев, гьеб заманалда гьезул, Закария горони аварагги вукIинчIо.\nаллагьасул рахъалъан вахIю гьесухъе щвана:\n«Щунусго загьидасул нусго ватIа гьаве», - ян.\nГьанже Закарияца, вахIю жиндихъе щойдал, Бищун лъикIав нусго чи гьезда гъорлъа вищана, Гьезда гъорлъаги лъикIав кIикъоялда анцIго чи аллагьас, вахIю рещтIун, вищеян буюрана.\nБетIергьанас манлъухъе, лъикIаздасаги лъикIав кIикъоялда анцIго чи гьезул ватIа гьавуна.\nГьезда гъорлъаги лъикIав къого загьид вищеян Закарияде вахIю гьанжиги такрарлъана.\nлъикIав вищун, къого чи гъорлъа ватIа гьавуна, Гьезда гъорлъаги цо чи вищеян амро щвана.\nамроялда нахъвилълъун, бищунго гьезул лъикIав Щивдай вукIина абун Закария ургъана.\nУнкъабгоги рахъалъан жиндир ракIалъ восарав Юнус Закарияца гьезда гъорлъа вищана.\nвищун хадув Халикъас, нубувват рагIизабун, Юнус, гIалайгьи ссалам, авараглъун гьавуна.\nГьесий нубувваталъул рохел загьир гьабеян Закарияде вахIю рахIманасул рещтIана, рохел бицун, нубувват Юнусида баркидал, БетIергьан аллагьасе сужда жинца гьабуна.\n Загьид–дунялалдерокьигьечIев,Аллагьасдевуссаравчи.*  Нубувват–авараглъи.* Мута абун цIар бугей, Юнус аварагасул, Эбел йикIарайилан риваятги бачIана, риваятазул хIакъаб аллагьасда лъикI лъала, лъалесде тIамун тани, нилъги мекъса кколаро.\nЮнус, гIалайгьи ссалам, сияхIат хIисабалда, Щобалгин кIкIалал къотIун, къокъун унев вукIана, Инсанасул сураталъ аминуллагь – Жабраил, Зодоса гIодов рещтIун, Юнусихъе вачIана.\nНинаваян абулеб росдал агьалиялде расуллъун мун аллагьас витIун вугин бицана, Гьеб росолъин абуни, хъанчал аллагьлъун ккурав, кутакалда къосарав румазул хан вукIана.\nХаликъасул рахъалъан амро жинде бачIиндал, Хъизан-лъималги рачун, Юнус къватIив вахъана.\nНинава шагьаралъул гIорхъоде щварав мехалъ, МегIералда тIад бугеб цо нохъода рещтIана.\nрисалаталъул амро жинда тIадкъараб мехалъ, кIикъого сон Юнусил гIумруялъул букIана.\nГIодоса херги кванан, иццухъа лъимги гьекъон, лъимал-хъизангун Юнус нохъода къарарлъана.\nкъо-лъикI гьабулеб гIадин, лъадуе вагIза гьабун, Нинаваялде живго ине вукIин бицана.\nкIикъого къоялде дун тIадвуссун вайинчIони, ЧIван вукIин лъаян абун кантIизеги гьаюна.\n СияхIат–хьвади(ракьалдаругелАллагьасулгIажаибалрихьизе).* квасул ретIел тIад ретIун, хIатIида хьит гьечIого, БотIродаги гIицIгого, гIансаги кодоб босун, Юнус, гIалайгьи ссалам, Нинава шагьаралъул Борхалъудеги вахун, халкъалдехун вуссана.\n«ла илагьа илла ллагь, ва Юнус – расулуллагь», Гьадин шагьадат битIун ахIун гьаракь гьабуна.\nГьаракь рагIаралщинал сверухъе ракIарана, СваказегIан киназго, тIаде руссун, вухана.\nвухиялъул кутакалъ тамахлъун гIодов ккана, ГIакъло-лъаялдаса ун хваравин живго тана, варшан абун цIар бугеб хIинчIалде вахIю гьабун, лъелъ ччурал куркьбаздалъун Юнусида лъим чIвана.\nлъим щойдал вигьа-вичун, Юнус тIаде вахъана, Добго борхалъуде ун, цебе гIадин ахIана, ахIи, гьороца бачун, ханасул гIинда чIвана, ГIемерав хIинкъиялъ гьев сородизе лъугьана.\nСверухъ ругел чиязде гьикъа-бакъи гьабуна, Гьаб гьаракьго щиб абун, гIажаиблъун хутIана, ГIадамаз, цо мискинав, Юнус абун цIар бугев, Мажнун вугилан абун, хабар гьесий бицана.\nЦинги хадуб Юнусил мурад баян гьабуна, Нелъер хъанчазде гьесул инкар бугин бицана, аллагь цо горев гьечIин лагълъи гьабизе тIадав, Гьесде руссаян балеб ахIи бугин абуна.\n Мажнун–женазккуравчи.* тавхIидалде жив ахIи ханасе цIакъ рихана, Сижнуялъув тIамеян амро-буюрухъ кьуна, БецIлъи хобалъул гIадаб, къваридаб туснахъалъув, къан ккун вачун, Бичасул авараг жанив лъуна.\nИнсанасе кьун тарал мажазиял къуватал, къадирасе бокьидал, хIур гIадин паналъула, ХIавлогин Жиндир къуват къадимияв аллагьас Юнусие туснахърукъ, алжан гIадин, къачIана.\nалжаналъуса росун Жабраил малаикас Жанир къанадилал ран, бакъул гIадаб нур щвана, ГIундуздаги рагIичIел, бераздаги рихьичIел, ракIалдаги хъатIичIел нигIматалги рачIана.\nНамрузил гьалакаб цIа Ибрагьимий кинниги, Юнусие туснахърукъ масяф гIадин лъугьана.\nМасяфалде вачIарав мусаййифгIан эркенго, Ургъел тун, туснахъалъуб кIикъого къо тIобана.\nкъосарав ханас Юнус чIвайзе хIукму гьабуна, Гьев жиндихъе вачеян вазирасда тIадкъана, вазир, Юнус вачине, туснахъалде вахъана, вахъунчIун хIузуралда как балев гьев ватана.\nГьесул туснахърукъ бихьун вазир гIажаиблъана, Жив мекъсадай кканаян, ккараб хIисаб лъугьана, Мажазиял–ай,хIакъикъиялгорел,тIасаунел.\nГьелъул вусгIат-гIатIилъи, жанир ракарал чирхъал,– киналъго хIайран гьавун, Юнусихъ валагьана.\nГьаб рахIат дуй гIуцIарав чи щивилан гьикъана, Гьаб дие дир аллагьас гьабунин жаваб кьуна.\nГьев дур БетIергьанасде дицаги иман лъуни, Дие щиб букIунебан вазирас суал кьуна.\nЮнусица жаваб кьун вазирасде абуна:\nаллагьас дур киналго мунагьал чурулилан, Мунагь-хатIаги чурун, черх-ракIги бацIцIад гьабун, БацIцIадаб алжаналъув мун лъугьине вугилан.\nвазирас иман лъуна, шагьадатги битIана, Ширкалдасаги вуссун иманалде вачIана, вачIарабго нухасан чIового нахъвуссана, Юнусил хабар босун, ханасухъе вортана.\nХанасе рихьанщинал гIаламатал рицана, туснахърукъалъул гIуцIи тIолго баян гьабуна.\nГьелда хадуб, Юнусил, аллагьасде иман лъун, Ислам жинцаго боси – гьебги баян гьабуна.\nЗаз гIадин хан хичана, хехаб тадбир гьабуна, «ГьабсагIаталда Юнус дихъе ваче», – абуна.\nвачун Юнус вачIана, цеве чIезе гьавуна, Гьев чIвазе ккараб хивал ханас бадал гьабуна.\n«Дур сихIруялъ рагIиййат пасат гьабулеб бугин, Гьаб дир улка-ракьги тун нахъе а», - ян абуна, Ай,хисизегьабуна.\n РагIиййат–гIаммабхалкъ.* ИнчIони, чIвазе вугин абураб магIнаялда, амро къвакIизе гьабун, кутакалда кIалъана Нинава шагьарги тун, Юнус къватIив вахъана, Хъизангин лъимал тараб нохъоде тIадвуссана.\nНахъеги рахIманасул вахIю жиндихъе щвана:\n«Шагьаралде тIадвуссун дагIват гьабизе а», - ян;\nДуе жаваб гьабуни, гьезие лъикI букIина, ГьабичIони, Дир рахъалъ гIазаб гьезде рещтIина, Заманаялъул рахъалъ дагIваталъул къадарги кIикъого сордогин къо бугебилан абуна.\nБалагьал реччаялъе гIаламат лъайзе бокьун, БетIергьан-аллагьасде Юнусица гьарана.\nГьезул гьормалгин чурхдул тIоцоресел къояца тIогьиллъизе ругилан БетIергьанас абуна.\nУнкъабилелъ – багIарлъун, анкьабилелъ – чIегIерлъун, анцIабилеб къоялъулъ гIазаб щолин бицана.\nЦинги Юнус авараг Нинаваялде ана, Добго бакIалде вахун, халкъалдехун вуссана.\n«Я къавм, - илан ахIана, – къулу магIи, - абуна, – “ла илагьа илла ллагь” – аллагь цо горев гьечIо.\nЦинги хадуб: “ва анна Юнуса – расулуллагь” – Юнусги аллагьасул хIакъав авараг вуго».\nкъавм, рехсараб гьаб калам жинда цадахъ абеян ахIи гьесул рагIидал, сверухъе ракIарана, кIвараб хIалалъ киназго хIижаратал тIаде ран, тIадеги Юнусида гIемераб кIалгьикъана.\nкIикъого къо инегIан дий жаваб гьабичIони, Ножоде тIаде балагь рещтIинилан абуна.\nБалагьалда цересел гIаламаталги рицун, тавхIидалде къавм ахIун кIикъого къо тIобана.\nкъойидаса къойиде данде рахъун горони, ДагIват къабул гьабизе къавмалъ хивал гьабичIо.\n«къавмалда гъорлъа вахъун нахъе а», - ян аллагьас амро-буюрухъ гьабун, Юнус къватIив вахъана.\nтIоцобисеб къояца къотIи жедей гьабураб Балагьалъул гIаламат гьезие загьирлъана, Гьоркьов чи хутIичIого, ханасулгин къавмалъул, тIогьилаб чIабатI гIадин гьормал-чурхдул лъугьана.\nГьанжи къавм ханасухъе гIарз гьабун ракIарана, ГIазаб нежеде щойзе беччагеян абуна.\nБицине жо тIагIарав ханас гьазде манлъана, Назилат тIаса боси – хъанчазде гьарейилан.\nХъанчазе сужда гьабун, гьезий забаихIал хъун, «Балагь тIаса босе», - ян къавмалъ хIелун гьарана.\nкъавм, хъанчазул жаваб щун, мурадалде бахъинчIо, Хъурал забаихIалги тIолго гIадада ана.\nаллагьас амро гьабун, чIегIераб, бецIлъи цIакъаб, БухIи-хIарараталъул гIазаб жиндилъ бессараб, Бачун Жибрил малайкас гьезда тIад накIкI тIупана, тIадеги ханасухъе гIарзалъ рахъине ккана.\n«Ин кунта – мун ватани, – илагьан фадфагI гIанна Гьаза-л-гIазаба », –- абун къавм гьасда цебе чIана.\nГьанже чара къотIана, къобухIиялде ккана, ХIакъаб рагIи бицине аллагьас тавфикъ кьуна.\n«ар-раъю гIинди, – абун жиндир пикру бицана, – киназго жинди-жиндир хъанчал гъуре», – абуна.\nГъазаваталъ рахъарал мужагьидал кинниги, Хъанчал ругеб бакIалде цадахъ гьужум гьабуна.\nЦохIо нахъе течIого гъурун тIатIала лъуна, тIолго рагIиййаталъул хъанчазда ццин бахъана.\nЦинги хадубги ханас халкъалъе гIакъло кьуна, «ал-хIакъкъу гIинди», - абун насихIатгун кIалъана.– Юнус тIалаб гьавеян гьезде амро гьабуна, Гьев насихI вукIанилан живгоги мукIурлъана.\nМугIрул щобазде рахъун Юнусилан ахIана, араб бакIго лъайчIого къавмалъе гьев вилана.\nГьанжи, дов иман лъурав маликасул вазирас Юнусидасан жинда рагIа-тараб бицана.\nЦинги, БетIергьан-аллагь – даимав, абадияв, тIаса ийинго гьечIев вугин баян гьабуна.\n«Юнус тIагIун аниги, аллагь нахъе вугелъул, аййугьа-л-малик», – абун, ханасдеги кIалъана.\nХан гьебсагIат кантIана, кIутIун тIаде вахъана, ХъачIаб суфалъул жуббат черхалда тIад ретIана.\nХIатIазда маххал рана, койрал рухьинаруна, кодов ккун худамааз халкъалда гъорлъ вачана.\nХанасул зуллат бихьун, рагIиййат хIайранлъана, ХIалкIун гьесда нахърилълъун релълъенлъиги гьабуна.\nГьеб басрияб хIалалда, хIакъикъияб тавбогун къавмги ханги цадахъго авлахъалде рахъана.\nЦо борхатаб бакIалда киналго данделъана, Хараби цере гьарун, мухъал гьарун гIуцIана.


Таймасханил Х1ажимух1амад. Ш.Халидов\nДобавил(а) Administrator on 04 Ноябрь 2014.\nЧ1ах1иязул биценаздасан щварал баяназда рекъон живго х1ажизабазул тухумалъул, унго-унгояв Аллагьасул амруги Аварагасул нухги ц1унарав чи вук1анила Алмахъалдаса Таймасханил вас Х1ажимух1амадилан абула. Умумуздасан щвараб бац1ц1адаб тарбиялъе хилиплъич1ев чи х1исабалда г1умро т1амунила гьес. Борхатаб, жаниб ц1ураб лагаялъул х1ал бугев чи х1исабалда бицуна гъов лъалез. Гьабулеб х1алт1улъ кидаго нахъе къай гьеч1ев, х1инкъи-къай лъаларев чи х1исабалда рехсола. Иман-исламалъул рахъ гьесухъе вахарав чи вук1инч1олъи цо-цо мисалаздасан лъала. Гьев вук1уна Х1асан устарасул вирд босарав, зама-заманаялда гьесухъе хьвадулев чи. Эркенаб заман гьесул бук1унароанила, нухдасан унеб заманаялда гьалмагъасулгун к1алъай къанаг1атаб бук1анин, рик1к1адег1ан щваниги гьалмагъ рокъове вит1улаанила - мун цадахъ вугони жиндир х1алт1уе квалквал кколин.\nГьес яшав гьабун бук1ун буго гьанже Х1асанил вас Зайбодин вугеб бак1алда. Мадугьалихъ, Динучил рукъ бук1араб бак1алда цебехун, гъоркьнухабе щвезег1ан яшавун рук1ун руго Г1умарги Валиги. Мадугьалихъ рук1ун гала-ч1валиялда гьоркьоб хабар ккун буго, нилъ гьал къваридал бак1азда щибулайин яшав г1уц1изе г1ураб ракь т1аде гьеч1еб бак1алда. Рач1айин г1ат1идал ракьал ругелъуре ине х1ал бихьизеян. Х1ажимух1амадица т1аса бищун буго Шорто ракьалдаса бак1. Г1умарицаги Валицаги - к1иго вацас - Квериманалдаса бак1 т1аса бищун буго. Лъабасулгоги г1ат1идал ракьалги рук1ана. Гьезда хадур цогидал г1адамалги росулъа дол ракьазде гочун руго. Х1ажимух1амадица рохь къот1ун бух1ун г1ат1идаб ракь х1адур гьабун буго. Хъизан гьабун Т1агьиратгун яшавун вук1ун хадусалалъ Гичи ячуна. Х1ажимух1амадил къвак1араб г1адлуялъ к1ияйго ч1ужуялъул къват1ибехун щибго г1унгурт1и загьирлъуларо. Кин бугониги Т1агьиратие ц1ияб рукъ бала дагьабго бехег1ан. Х1ажимух1амадица руччабазда гьоркьоб гьабулеб г1адло бащад ккезе щиялъулъуб щу-щу сордо-къо балеб бук1ун буго. Колхозалда х1алт1ун щвараб т1ощел-мухь лъидего ц1айи гьабич1огон бащад гьабулаанила руччабазда гьоркьоб. Рецол заманалда цо га къоеги бецун бакъанида ригьилго рокъове щолаанила.\nГвавулъ рецаризе аралъув цо риц1ил колилъеги лъугьун къот1ун харицалил г1оркь, гьенибго лъурчун, буц1ун харицелги т1ад щула гьабун гьалмагъзабазда цадахъ вецаризе башлагьулаанила.\nДоб заманалда Къебедил Дада банд вугилан сахаб г1агарлъи НКВД-ялъ ц1ац1ан толароанилан бицуна. Дадал г1агарлъиялда т1асан мац1ал гьаризе хьвадулел г1емерал росоцоялги рук1унаанила. Х1ажимух1амадидасан мац1 кьезе дол мац1ихъаби х1инкъулаанила. Цо нухалъ сахал Дадал вацг1алзаби рачун Дилималда милициялда жанир т1амун руго. Гьезде т1аде вач1ун милициялъул начальникас абула нужеда лъидайила к1велеб Дада кквезе жидее кумек гьабизе. Х1ажимух1амадица абула жинда к1велин. Цогидаз абун буго, дудаго к1олареб жоялъе т1аде босун щайин дуе. Дица кквезеги ккун кьелин Дадайилан абидал, Х1ажимух1амад виччан рукъове вит1ула. Релъеда Дадаял Х1ажимух1амадил рокъоре рач1ун кванан унаанила. Къад вахъун рохьал сверула Дада валагьулайилан гьавги вук1унаанила. Бет1ер х1алт1улев чи вук1анила Х1ажимух1амад, г1емер къоял инелде Дада ч1ван, долцоял вацг1алзабазеги эркенлъи щванила.\nГьаб тухумалде абулаанила бищун к1удияб тухумалъул насройилан. Гьелъ гьаб насруялдехун г1емер чияс даг1ба-раг1и балароанила. Х1ажимух1амадие ц1акъ бокьулаанила ах-хуралда х1алт1изе, боц1и хьихьизе. Досул бак1алда жакъа-ги бихьизе бегьула бат1а-бат1аял пихъил гъут1бузул ах. Колхозалда х1алт1улаго рак1 бац1ц1адго гьабураб х1алт1и би-хьун Х1ажимух1амад киналго х1акимзабазеги данде кколаанила абула. Бицуанан, гьесул ц1аралда кьурал медалалцин рук1анила. 1940 соналъ канал бухъизе араб заманалда гьасул сахаватаб х1алт1ул х1асил гьабун гьасие кьун буго Дагъистан Республикаялъул Верховный Советалъул Президиумалъул Реццалъулаб грамота. Гьелъ нуг1лъи гьабула Х1ажимух1амад х1укуматалъул х1алт1ухъабаздаги лъик1го лъалевлъун вук1ин. Гьесул заманалдаги рес щвелаан цевет1урав х1алт1ухъан х1исабалда церет1уразул хъорщода сурат ч1вазе. Диналъе мук1уравлъун вук1иналъ гьелде данде кколареб жойилан жиндирго сурат бахъизе толароанила гьес.\nАлмахъазда гьоркьов жиндие хасиятаб г1адло-низамалъул ра-хъалъ къвак1арав чийилан т1адег1анаб ц1аралдалъун рехсолевлъун гьев ватана. Бицуна ч1ах1ияз, цо заман бач1анила росдал советалъул председателас абураб гьабизе росулъа г1адамал ч1ух1дарулеб. Дунила, дицайилан абулел цо-цо къавм т1алъи ккун рук1ине бокьун хьвадулел. Сельсоветас Х1ажимух1амадгун дандбан къого чи вит1ула росулъ г1адло-низам билъанхъизабизе. Гьеб комиссиялъул бет1ер Х1ажимух1амад вищула. Цо росоцояс к1иго рокьобалъ нухабе ц1ан чали гьабун батула.Чанго нухалда сельсоветас абуниги жинца чали кколелъусан гьабун бугилан абун мук1ур гьавизе к1олев вук1инч1ила гьев чи. Жинцаго абураб дос гьабич1огон Х1ажимух1амадиде абун буго сельсоветас иш т1убазе рес батеян. Х1ажимух1амадица къоявго чиясда лъазабун буго метер доб чолохъе рак1арейилан. Метер къоялъ рахъун хунжрулгун дов чиги вацги ругила чолода квер хъварав ч1вач1огон теларилан. Аск1орги ч1ун гьалцоялги ругила. Метерулиса Шортоялдаса вач1анила, гурун т1аждал г1агалгун, Х1ажимух1амад. Вач1инагонго абунила нуж щай ч1аралилан. Бахъун бисмиллагьгун, реч1ун чололъгун киналго цадахъгун добе нахъе ц1а-ц1ан бахъун чали росоцоясул паст1анибе реханила. Гьабилесеб т1аг1ун чолол бет1ергьабиги хут1анила.\nХ1ажимух1амадиде вач1арав диналъул цевехъан вук1инч1ила бицуна. Гьесул ц1ар киса-кибего т1ибит1ун ун бук1анила диналъул нухдаса кьуруларев чийилан. Росулъ руччабазда бадирригьал разарун рук1анила. Руччабаз абулаанила Аллагь разилъайгийин Х1ажимух1амадида, цере руччабазе нечон росо къот1ун ине рес бук1инч1ин.\nХ1ажимух1амадил вац Мух1амад (Есиматиязул эмен) ву-к1анилан бицунаан гьавго г1адинав диналъул нух ц1унарав къвак1арав, мекъаб ишалда квешго ццин бахъунев чи. Гьев вук1анила Х1ажимух1амадго г1адав ворхатав, щвалде щварав чи. Гьаракь борхарав, берцинго как ах1улев чи вук1анилан абулаан. Росолъ гьас ах1улеб как муг1рукье раг1унаанилан бицуна. Г1алхудехун жив вугеб г1ужалъ какил г1уж щванани, гьеб бак1алдаги ч1ун как ах1улаанила.\nЦо нухалда чи вукъулелъуб Бектемирх1ажи, лъабго сон х1ежалдагоги бан Къуръан камил гьабун вач1арав чиясулгун Мух1амадил даг1ба ккун буго. Ццим бахъунев чи вук1иналъ, Мух1амадица цо рекъей гьеч1еб раг1ицин абун борч1анила дов Бектемирх1ажидехун. Гьев к1иясдаго гьоркьоб рекъел-маслиг1ат гьабунила Г1амирг1али-х1ажица. Бицунаан Мух1амадица машгидалъул мих1маралде вахун как ах1улаго, гьасул гъажибет1ералда ч1ун цоцалъ гъулгъудила маккал рук1унаанилан.\nХ1ажимух1амадги сверухъ рук1аралги х1ал-зулмуялдалъун х1алалаб-бац1ц1адаб г1уц1араб яшавги биххун гочинарула г1авухъал араб гьаб росулъе. Гьаб росулъе гочун рач1аразе рукъзал рикьулеб комиссиялъул членги кколаанила Х1ажимух1амад. Гьелдаса хадуб к1ияйго хъизангун аск1орго яшавун вук1арав Х1ажимух1амад Т1агьиратги ячун хъулухъалъ Хасавюрталде ун нахъ руссун щвелелде, Т1агьиратие кколеб рукъ бух1ун батун Т1агьират т1адег1ан кколеб цоги рокъое яхъинаюн йик1ана.\nГ1умроялъул ахириял соназ унтун вук1арав Х1ажимух1амад абадияб рокъове гочуна. Гьесда хадур г1емерал сонал ун хадур хъизабиги гьесда хадур гочана. Гьел рак1 лъик1ал г1адамаз жидеда хадур тана жидерго г1адинаб бац1ц1адаб, х1илла-рек1к1 гьеч1ел, цоцалъ адаб-х1урмат бугел г1аданлъиялъул рахъалъ лъицаго квешаб рахъалдасан рехсеч1еб наслу.


Ясалъул яхI-намусалъул багьа чIезабун буго эбелалъ...\nБалугълъиялде яхинчIей ясалда хIал гьабун букIиналда бан ахIи бахъун буго Кубачи росулъ. БакIалъул гIадамаз кIвар буссинабулеб буго гьеб ишалъулъ гIахьаллъи бугел чагIи Кубачи росулъ рачIун чIарал гIадамал рукIиналде. Намусаб такъсиралъулъ гIахьаллъи бугелщинал чагIи росу тун къватIире гъезеги рес бугин абулеб буго гIадамаз.\nДахадаев мухъалъул Кубачи росулъа 14 сон барай Джапарова Зумрудида хIал гьабиялда бан гIарза кьун буго гьеб мухъалъул Жанисел ишазул бутIаялде ясалъул эбел Мазгарова Бикаца.\nГIарзаялда рехсон руго 6 чи. Жиндир цIар абизе бокьичIев Кубачи росулъа чияс баян гьабухъе, гьел киналго кколел руго Кубачи росулъ рачIун чIарал гIадамал, аскIор ругел росабалъа. Жибго Кубачи росулъ гIемер санал рачIун чIун баниги, цогидал гIадамазде росулъез хъюль абулеб буго, гьелъул магIна кколеб буго гьобол абулеб. Росулъа жаниса кколарел гIадамаздехун хасаб бербалагьи букIунеб буго гьениб. Гьал къоязда росуль тIобитIун буго данделъи ва жамагIаталъ гIайибиял тамихIалде цIазе ва гьезул гIагаралъи росулъа нахъе ритIизе хIукму гьабунин баян гьабуна гьев чияс.\nХIал гьабурай яс кколей йиго цо эбелалъ хьихьарай, гьезул эмен гьечIила ва эбел кидагоги азарханаялда йикIунила. ГьабсагIаталда анлъалго гIайиб гIунтIизабулезда хурхун тIобитIулеб бугила цIех-рех, амма гьеб иш къазе буюрухъ кьун бугин тIасанилан абун, гьеб рагIалде бахъинчIогонги хутIизе рес бугила. Цогидаб гIилла бугила гIайибиял тамихIалде цIачIогон хутIизе рес букIиналъе гьезул къадар дагьабги гIемер букIин ва гIарзаялда киналго рехсон гьечIолъи. Гьеб киналдаго гъорлъ ясалъул эбелалъ гIарза нахъе босун, кинабнгиги тIалаб гьечIин гьездехунин абун гIарац тIалаб гьабулеб бугила хIал гьабиялда шаклъи бугезул цо-цоязухъа.\nГьедин, телефоналъул кIалъаялда ясалъул эбелалъ абулеб буго пуланаб заманалде щвезегIан жиндихъе лъабго миллион гъурущ щвезабейин ва жий юцIун чIелин, щибго калам нужедехунги букIинарилан. Ясалъул эбелалъул ва ва гIайиб гIунт1изабулезул цоясул гIагарай гIаданалъул телефоналъул кIалъаялъул гьединаб аудио буго тIибитIизабулеб «WhatsApp» сурсаталдасан. Рес бугила гьеб такъсир гьедин лъугIун хутIизеги.\nКвартираби, автомобилал, миллионал гъурщал, гьез руцIун чIезарулин аслияб куцалда хIал гьабурал балугълъиялде рахинчIезул гIагарал, амма гьел чагIи хIакъикъаталдаги улбузул ихтияраздаса махIрум гьаризе кколин, щай гурелъул гьез лъималазул ихтиярал ва интересал цIунулел гьечIолъиялъин рикIкIунеб буго адвокат Сапият МухIамадовалъ. Адвокаталъул практикаялда гIемер рукIун руго лъугьа-бахъинал хIал гьабурал лъимал улбузул кодор гIарац тIалаб гьабиялъул алаталлъун лъугьунел. Гьединаб лъугьа-бахъиналда лъималазул цIаралдаса кIалъалила улбул, амма чанги гьез низам цIунулелгун яги гIайиб гIунтIизабулеб рахъгун къотIи гьабун показаниял хисизарулила.\nСапият МухIамадова: «Закониял вакилзабаз, ай улбуз, жидерго лъималазул ихтиярал хвезарулел руго. Балугълъиялде рахинчIел лъималазул киналниги ихтиярал гьечIолъи кколеб буго гьеб. Лъабго миллион кьуни ясалъе инжилъи гьаби хIехьезе бегьулеб буго, кьечIонани хIехьолеб гьечIо. Гьединал улбул махIрум гьаризе ккола ихтияраздаса ва гьезул ихтиярал цIунизе цогидал чагIи тезе ккола. Чанги рукIуна гьединал ишал къарал лугьа-бахъинал, гIарза нахъе босун улбуз.\nГьеб нахъе босула яги гьезде гIайибиязул рахъалъ тIадецуй гьабун, яги къотIиялда рекъон. Чан гьел гIарза хъваялде ирга щвечIогон рахчун хутIулелали лъазецин лъаларо. Масала, республикаялдаго ахIи бахъун букIараб Хасавюрталдаса 13 сон барай Аюбова Залинада чангояз хIал гьабиялъул ишалъ кIудияб ахIи бахъинабун букIана, Астаховас хасаб кIвар кьезе ккелин лъазабун букIана, амма гIайиб гIунIтизабулезул щугоязул гIицIго цоясе кьуна бащдаб лъагIел туснахъалъул.\nХутIарал тамихIалде цIачIо, показаниял хисизарун. Гьединлъидал, балугълъиялде рахинчIезда хIал гьабиялъул ишалда улбул нахъе цун, гьезул ихтиярал цIунизе ккола гIагарлъи гьечIел, цогидал чагIаз, гурого лъималазул хIакъикъиял ихтиярал хвезаризе рес буго».\nАдвокаталъ гьединго бицана букIунин чанги хIакъикъаталда хIал гьабун гьечIониги, гIолилагун тира-сверун хадуб жидеда хIал гьабунин гIарза хъван гIайиб гIунтIизабулезухъа гIарац бахъулел лъугьа-бахъиналги. Гьединлъидал, низам цIунулезул рахъалъ хасаб кIвар букIине кколила гьединал ишазда хадуб.\nГьеб тайпаялъул такъсираз жамгIияталда резонанс бижизабулеб буго, амма хIасилалда низам цIунулелгун, яги улбулгун рекъон, балугълъиялде рахинчIезда хIал гьабиялъулъ гIайибиязул цIакъго дагьаб къадар цIалила тамихIалде. Масала, 2014 соналда гьеб тайпаялъул 70 иш рагьун буго Дагъистаналъул прокуратураялъ, амма кигIан къадар гьезул диваналде щварабали мухIканлъулеб гьечIо.\nЯсалъул яхI-намусалъул багьа лъазабун буго эбелалъ...\nЯ гIадат гуреб, я динияб тIалаб гуреб...\nПсихолог: "Смартфоназдеги руссун, жакъа лъималазде регIун ратиларо улбул..."\nХIал гьабиялъул нич гIицIго чIужугIаданалъе гурого букIунеб гьечIо


Санкциязул данжерижи гIадатиял гIадамазда рагIизе буго\nТуркиялъулгун Дагъистаналъул дармил гьоркьолъаби 2015 соналда 30 миллион долларалде рахун руго. Амма 2016 соналъул 1 январалдаса Россиялъ лъазарурал санкцияби сабаблъун гьукъараллъун лъугьине руго Туркиялъан рачIунел кванил нигIматал ва къайи - къоно. ГьабсагIатго Дагъистаналда ричарухъабазузъа Туркиялъ гьабураб къайи нахъе бахъулеб бугин абурал лъазариялги руго.\nЦебесеб соналда данде ккун, 2015 соналда Дагъистаналъулгун Туркиялъул дармил гьоркьолъаби цIикIкIун рукIун руго цо проценталъ ва бащалъун руго 30 миллион долларалда, амма Туркиялдасан бачIунеб къайи-къоно цогидал бакIаздаса бачIунелъ хисиялъул квекIенал рукIинарин лъазабулеб буго республикаялъул тIалъиялъ.\nДагъистаналде Туркиялъан аслияб куцалда баччулеб буго къайи: мебель, халичаби, ххам-кIач, ретIел-хьит. Гьеб кинабго къайи хисизе бегьулин, Италиялдаса, Китаялдаса, Беларуссиялдаса, Казахстаналдаса ва цогидал улкабаздаса къайиялъин лъазабулеб буго Дагъистаналъул Промышленносталъулгун дармил ва инвестициязул министерлъиялда.\n1 январалдаса Туркиялъан Россиялде баччизе гьукъарал нигIматазул ва къайиялъул сияхIазда буго 17 хIужа, аслияб куцалда кванил нигIматал, амма цогидаб къайи баччиялъулъги жакъаго бугин квал-квалин лъазабулеб буго гIадамаз.\nЖакъаго МахIачхъалаялъул базаразда лъалеб буго гьел рукIинесел санкциязул данерижи. Масала, МахIачхъалаялда бугеб №2 базаралда гIагар бугеб цадахъго къайи босулеб «Миарсо» абураб пихъ-мичIалъул базаялъул хIалтIухъан Салманица абулеб буго Туркиялъан бачIунеб пихъ складаздаго 20-30 гъурщица хиралъун бугин. ЦIияб тIаде бачIунеб къайиги гьечIогон, складазда хутIараб жо бичулеб бугила багьаго.\nСалман: «Туркиялъан бачIараб перец, помидор, охцер, нилъерго гьаниб бижулебги лъугIун босизе байбихьула. Гьаниб, МахIачхъалаялъул базаразда ричулел мандаринал, гIеч, цогидал нигIматазул 90 процент ккола Туркиялъан бачIунеб.\nТуркиялъан рачIарал мандаринал, масала, учузал рукIана Абхазиялдасан, цогидал бакIаздаса рачIараздаса. Гьенже гьел складаздасанги лъугIулел руго, цогидал бакIаздаса рачIинеги байбихьун гьечIо, гьелъ хираго буго.\nИсана ЦIияб соналде столалда лъезе пихъ босизе саламатго гIарац харж гьабизе ккезе буго гIадамаз, жакъаго, гъоркь моцIалда данде ккун, 20-30 гъурщица хиралъун руго гьел».\nАраб анкьалда рукIана лъазариял, Хасавюрталда ричарухъабазухъа Туркиялдаса бачIараб къайи бахъулеб бугин полициялъулазин, амма гьеб информация мухIканлъичIо. Щиб хIал бугеб МахIачхъалаялда ретIел-кун бичулеб аслияблъун рикIкIунеб «Восточный» абураб базаралдаяли хал гьабуна «Эркенли» радиоялъ. Гьениб бичулеб къайи аслияб куцалда ричарухъабаз баччулеб буго Туркиялъе жалго ун, яги Азербайджаналдасан.\nАмма гьанже Азербайджаналъул гIорхъотIасан нилъер рахъалде къайи биччачIогон рачIунел ругин, гьединлъидал жеги бичIчIулеб гьечIин, кисан ва кин гьеб босизе бугеб хадубккунилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе «Восточный» базаралда хIалтIулел йичарухъан Сумиятица.\nСумият: «1996 соналдаса нахъе уна дун Стамбулалде, гьенисан баччулаан дица къайи. Амма гьанже щиб гьабизе бугебали лъаларо. Гьал къояз Азребайджаналдаса ячIуней цо йичарухъаналъухъа бахъун ун буго Туркиялъ гьабурабилан тIад хъвай-хъвагIай бугеб кинабго къайи.\nГьабсагIаталда бищун лъикIаб даража бугеб ва багьа цIакъго кIудияб гьечIеб къайи ккола Туркиялъ гьабураб: ретIелги хьиталги. Амма гьанже, цо кIиго анкьица цебе букIаралдаса бахун буго гьелъулги багьа. Хасалил хьитал жакъа 10 азарго гъурщидаса гъоркье росизе щоларо гьанир, лъикIаб даража бугел. ХIукуматалъ щай гьабулареб гьелъул агъаз. Нижеца щиб гьабизе кколеб, хадубккун кин хIалтIизе ругел лъаларо, тIалъиялде гьари буго, нижеде кIвар кьейилан».\nНилъерго гьаниб биччалеб къайиялъ хьезарилин, щибго квекIен букIинарин санкциязулин абулелги ккана гIадамал, амма гьаниб лъазе ккола нилъер гьаниб гьабулеб къайиялъе хIажатаб гIала-гъважа цогидал улкабаздаса рачIарал рукIунеблъи.\nМасала, МахIачхъалаялда цIакъ гIемер ругел хьитал гьарулел цехазул цоялъул хважаинас баян гьабуна, хьитал гьаризе хIажатаб гIала-гъважа Ростовалдаса баччулин, гьенибе гьеб бачIунин Туркиялъан, амма гьенже гьеб къотIизе тун бугин, кисан гьеб хадубккун бачIинебалиги лъале гьечIила, гьединлъидал, баккун бугила спекуляция. Бищун тIоцебе гьеб киналъулго кьабиги гIадатиял гIадамазул чунтбузда щвезе бугила.\nСанкциял сабаблъун бечелъизе кIвеладай Дагъистаналда?\nВ.Нуланд: "Россиялде лъазарурал санкциял кьваризаризе рес буго"\nГьукъулел нигIматал, гуккарал гIадамал...\nКризисалъул кьаби щун хIорлъарал анищал


Обамае гьукъун буго Чачанлъиялде вачlине\nКъадыров Рамзан, Грозный, 2014\nДунялалъул информалатаз кIвар кьечIого течIо Чачанлъиялъул бетIер Къадыров Рамзаница Америкаялъул ва Евроцолъиялъул цо-цо лидеразде данде жинца санкциял гьарулел ругин абун шамат къоялда тIибитIизабураб лъазаби.\nУкраиналъул кризисалда бан жидее гьарурал санкциязе жаваб хIисабалда Россиялъ Америкаялъул президент Барак Обамае улкаялде вачIине гьукъичIониги, гьелъул цо бутIаялда буго Обамае вачIине гьукъараб бакI.\nАхираб къого соналда жаниб сепаратистияб вахIщияб кIиго рагъ унеб букIараб Россиялъул гьитIинаб бутIа Чачан республикаялъул бетIер Къадиров Рамазаница шамат къоялда лъазабуна жинца Обама восулев вугин республикаялде рачIине гьукъарал гIадамазул сияхIалдейин. Гьедин хъвалеб буго «Гардиан» газетаялъ.\nЖивго Къадировасул лъазабиялда гьадин абулеб буго: «Дунял буго Ливиялда, Сириялда, ГIиракъалда, Афгъанистаналда ва ахираб заманаялда Украиналда кколел трагедиязул нугIлъун. Демократиялъе экспорт гьалулебинги абун гьел улкабазда чIвалел руго гIадатиял гIадамал, руччаби, лъимал ва херал чагIи, тIагIинарулел руго диниял хириял бакIал ва риххизарулел руго шагьарал.\nГьеб киналъулго битIараб бухьен буго Америкагун ва Евроцолъигун. Гьезул бутIрузул ишал руго улкабазде ва халкъазде данде гьабулеб пачалихъияб тероризм. Гьениб цIикIкIунисеб нухалда гIодобе тIолеб буго бусурбабазул би.\nЖакъа дица хIукму гьабуна санкциязул сияхI гIуцIизе ва гьелде Америкаялъул президент Барак Обамал, Еврокомиссиялъул бетIер Жозе Мануэль Баррозул, Еврошураялъул нухмалъулев Гьермана Ван Ромпейил, Евроцолъиялъул къватIисел ишазул идараялъул тIадегIанай вакил Кэтрин Эштонил ва Европарламенталъул нухмалъулев Мартин Шульцил цIарал росизе. Дица тIадкъай кьолеб буго банказда бугеб гьезул гIарац яги цоги бокьарал активал цIорозаризе. 27 июлалдаса нахъе тIадехун рехсарал политиказе гьукъун буго Чачан Республикаялде рачIинеги»,-гьедин хъвалеб буго Къадиров Рамзанил лъазабиялда.\nГьебго шамат къоялда Россиялъул къватIисел ишазул министерлъиялъ гьабураб лъазабиялдаги Украиналъул кризисалъул гIайиб гьабулеб букIана Америкаялда. Гьеб идараялъул сайталда лъураб баяналда Россиялъ кьварун какулеб буго Вашингтоналъул позиция.\nРехсараб министрелъиялъ рикIкIунеб буго Америкаялъул нухмалъиялъ тIобитIулеб бугин «Россиялда багьтанал лъеялъул рахъалъ свак лъалареб кампанияйин» ва абулеб буго Вашингтоналъе къваригIун гьечIин цоги рахъалъул аргументал рагIизецин, жидерго ишазулъ гьелъ мугIчIвай гьабулеб бугин «интернеталдаса ракIарарал Россиялде данде ругел гIахьучIаздасайин».\nКомментариязда гьединго абулеб буго президент Барак Обамал администрациялда бугин Украиналда бугеб конфликталъул ва гьелъул «захIматал хIасилазул» жавабчилъиялъул бутIайинги.\nРоссиялъ Крымалъе аннексия гьабун хадуб ва Украиналъул машрикъалъул рахъалда Россиялъул рахъ ккурал сепаратистазе гьез квер-чIвай гьабулеб букIиналъ Россиялъул ва Америкаялъул гьоркьорлъабазде рещтIараб гьогьен дагьабги цIикIкIун буго Майлайзиялъул авиалайнер Украиналда тIад кьвагьизабун ва 298 чи хун хадуб. Гьедин хъвалеб буго Британиялъул «The Guardian» газетаялъ.\nЖиндир иргаялда Москваялъ нахъчIвалеб буго сепаратистазул рахъ жидеца кколеб букIин ва абулеб буго магърибалда бугин Украиналъул президент Петр Порошенкода гIурусалъ кIалъалеб Украиналъул машрикъалде рагъулаб кампаниягун аскариял ритIизариялъул гIайибин.\nГьедин хъвалеб буго «Daily Miror» газетаялъул сайталда.\nКъадировас гьарурал санциязул хъавалеб букIана магърибалъул цоги газетаязги.\nГьезда жеги кIвар буссинабулеб букIана живго Къадыров чачаназул тIоцебесеб рагъул заманаялда сепаратистазул рахъ ккун Россиялде данде вагъулев вукIиналде ва гьелдаса хадуб цо параялъ дандияб рахъалде иналъул.\nОбамае гьукъун буго Чачаналде вачlине


Дмитрий Курочкин: «ХIакьину диялну дакъар инвестициярттал луртан»\nИюньдалул 25-нний ДР-лул БакIчи Владимир Васильев гьуртту хьунни Аьрасатнал Промышленностьрал лябуккулул фондран хасъсса форум-семинарданий.\nРеспубликалул БакIчинал аьла-ссалам бунни Дагъусттаннайн бувкIсса Аьрасатнал Машлул ва промышленностьрал палаталул вакилтурахь – Дмитрий Курочкиннухь ва Владимир ХIамзахь.\nЯла Владимир Васильевлул бувсунни республикалийн кутIасса чIумул мутталий бувкIун бивкIшиву 30-нния ливчусса федерал министерстварттал ва ведомстварттал каялувчитал. Мунал бувсунни республикалийн бувкIун бивкIшиву Аьрасатнал Шяраваллил хозяйствалул министерствалул делегация ва хъуннасса къулагъас дуван най бушиву вацIлул хозяйствалул, ппиринж бугьаврил, мелиорациялул масъаларттах.\nДР-лул БакIчинал тIимунийн бувну, хIакьину промышленностьрал дузрайн дуккан дуллай дакъар цила каширду. Налогирттал потенциалданул бутIа промышленностьрал бур 35%, му хъинну агьамссар республикалун. Владимир Васильевлул кIицI бунни промышленностьрал захIматми кIанттурду – инвестициярттал луртанну диялсса дакъашиву, кредитру дучIан дуван захIматну бушиву, промышленностьравусса инвестициярттал проектру дузрайн дуккан дуван захIматну душиву ва дуккан дурмур даххан захIмат хъанай душиву. Мигу хIисавравун лавсун, гьашину зий байбивхьунни ДР-лул промышленностьрал лябуккулул фонд.\nХъирив ихтилат бунни Дагъусттаннал Машлул-промышленностьрал палаталул президент Бадруттин МахIаммадовлул.\nЯла махъ лавхъунни АьФ-лул Машлул-промышленностьрал палаталул вице-президент, Аьрасатнал Промышленностьрал лябуккулул фондрал экспертътурал советрал член Дмитрий Курочкиннул. Мунал тIимунийну, хIакьину ца яла захIматмур масъала хъанахъиссар инвестициярттал луртанну диялсса дакъашиву, ляличIину промышленностьраву. АьФ-лул Машлул-промышленностьрал палаталувун бухлай бур 180 палата Аьрасатналсайки гьарца хъунмасса шагьрулий. Зий дур щаллусса система, му система зузи дурну, бюхълай бур циняв промышленностьрал предприятиярттал хьхьичIсса захIматшивуртту духлаган дуван. Дмитрий Курочкиннул мукунма бувсунни промышленностьрал предприятиярттан кумаг баврил мухIлухIинная.\nЯла махъ лавхъунни АьФ-лул ТПП-лул Финансирттал ва инвестициярттал политикалул советрал председатель Владимир ХIамзал. Мунал бувсунни хIадурну ушиву цамур чIумал Дагъусттаннайн учIан ва буван ми масъаларттал хIакъиравусса семинар. Яла ихтилатру бунни республикалул промышленностьрал предприятиярттал вакилтурал.\nБатIаврил хIасиллу дунни ДР-лул БакIчи Владимир Васильевлул.\n«БучIир ва дунияллий оьрму бутлан»\nПомощник Государственного секретаря Дагестана посетил Лакский район\nКанил пишарду цIу буккан баврил цIаний\nСледующая публикация МарцIшиву дуруччинсса ттизаманнул ца чаран


«Исламияб пачалихъ» гIуцIиялде кин гIадамал цIалел ругел? Щай гIурус мацIалъе гIуцIиялъ хасаб кIвар кьолеб бугеб? ЖамгIияталъул кинал къукъабаздаса чагIи бищун бигьаго цIазе кIолел радикалиял гIуцIиязде?\nРоссиялъул батIи-батIиял регионалдаса чагIи «Исламияб пачалихъ» гIуцIиялъул рахъ ккун Сириялде рагъизе унел ругин информациял ахирисеб заманалда гIемерлъана. ГIемерисала Шималияб Кавказалдаса чагIи ругин гьелин абулеб букIун батани цебе, гьанже бицунеб буго Москваялъул вузаздаса цIалдолезулги. Лъица ва кин цIалел ругел гIадамал радикалияб гIуцIиялъул байрахъазда гъоркь рагъизе ва гьел вербовщикал гIемер ругищ Россиялда? «Дин ва жамгIият» абураб аналитикияб централъул нухмалъулев Алексей Гришиница рикIкIунеб буго «Исламияб пачалихъ» гIуцIиялде гIадамал цIалезда гъорлъ цохIо Москваялда гIага-шагарго 500 чи вугин.\n«МухIканаб тарих кинаб бугебали хасал хъулухъазда лъалеб батила. ТIадежоялъе, мисалалъе, магърибалдаса низам цIугулезул баяназда рекъон, «Исламияб пачалихъалъул» дуниялалда 90 азарго агитатор вуго. Пропаганда унеб буго 24 мацIалда. Гьел мацIазда гъорлъан тIоцебесеб бакIалда буго гIараб мацI, хадуб - ингилис, лъабабилеб бакIалда - гIурус мацI», - илан бицана Гришиница.\nГьес абухъе, гIурус мацIалда пропаганда гьабулеб буго Россиялда, СССРалде гъорлъ рукIарал улкабазда, Европагун магърибалда. «Гьеб информацияги хIисабалде босун, абизе бегьула гIаммаб къагIидаялъ I0 азарго чи вугин гIурус мацIалда агитация гьабулеб. «Исламияб пачалихъалъе» чара гьечIого цIиял боевикал къваригIун руго, гьелдалъун гIуцIиялъ гIемер гIарац биччалеб буго пропагандаялъулаб хIалтIуе», - илан абуна экспертас.\nБатIи-батIиял къиматазда рекъон, Москваялда гIадамалгун дандчIван пропагандаялъулаб хIалтIи гьабулев азарго вербовщик вугин бицана «Эркенлъиялъе» «Карнеги-централъул» политолог Мария Самелиналъ. «Пропагандистазул гьеб тайпа чIахIиял шагьаразда хIалтIула. ГIадамазул кинал къукъабигун гьел дандчIвалел? ГIолилалгун ва мигранталгун тIоцере. ГIолилазда гъорлъ кидаго рукIунаан пачалихъалдехун лъикIал гурел бербалагьиял, гьединго мигрантазулги рукIунаан гьел гIадинал бербалагьиял. Гьелдалъун гьеб кIиго къукъагун хIалтIизе бищун бигьаяблъун батула агитация гьабулезе», - ян бицана Самелиналъ.\nВербовщиказул агенталги рукIунин абуна эксперталъ. «Радикалияб гIуцIиялде гъорлъ бищун бигьаго цIазе бегьулел чагIи ралагьула гьел агентаз. Гьел чагIазул интересал кинал ругелали балагьула, социалиял сайтазда гьес кинал хъвай-хъвагIаял ва комментариял толел ругелали балагьула. БакIарараб информация агентаз битIула вербовщиказухъе», - ян бичIчIизабуна Самелиналъ.\n«Дин ва жамгIият» аналитикияб централъул нухмалъулев Гришиница абухъе, жив-жив чигун агитатораз пуланаб хIалтIи гьабулаан. «Мисалалъе, росасе ине бокьарай христианазул ясалъе гьез бицунаан «Исламияб пачалихъ» гIуцIиялда гъорлъ рагъулел ругин унго-унгоял багьадурал, гьез хъизаналъул къимат гьабулин. Бусурбаби радикалияб къукъаялде гъорлъе цIазе жеги бигьаяб букIуна. Гьезда бицуна, мисалалъе, жив-жив бусурбанчи халифаталде вачIине кколин, жигьадалда гIахьаллъизе кколин», - ян абуна экспертас.\nРадикалиял гIуцIиязул агитациягун пропагандаялде кин дандечIезе кколеб пачалихъ? ХIалтIи гьабизе кколаан лъабго рахъалдаса. «Рагьунго абизе ккола хасал хъулухъаз гьел вербовщикал ралагьулел ругин. Ккурал вербовщиказе диван гьабизе ккола ва кIванагIан гIемер саназ туснахъалде тIамизе кколаан гьел чагIи. Цогидал вербовщикал хадур нусцIун ургъила жидерго хIалтIи гьабилелда цебе», - ян абуна Гришиница.\nГьес гьединго рикIкIунеб буго школабигун вузазда сектабазда тIаса дарсал кьезе кколин. Гьениб бицине кколаан кинал сектаби рукIунел, кинал мурадал гьезул ругел, гьездаса кинаб хIинкъи жамгIияталъе бугеб.\nЛъабабилеб нух - мигранталгун хIалтIулеб система тIубанго хисизаби. «Казахстангун Узбекистаналда радикалияб диналъул гIуцIиязда гъорлъ рукIаразе 10-12 сон кьолеб буго, вербовщиказе - 20-25 сон. Гьел чагIи гьелдалъун Россиялде тIурулел руго, гьанир гьединал къвакIарал тамихIал гьечIо. Гьаниб гьабулеб буго гьез агитациялъулабгун пропагандаялъул хIалтIи. Гьел чагIазда гъорлъан гIемерисезе гражданияб статус щолеб буго - гьелъухъ гьез ришватчилъиялъе баркала кьезе ккола. Гьел чагIи мажгитазда имамаллъун хIалтIизе лъугьулел руго. Гьеб кинабго гьедин кколеб буго жакъа къоялда бугеб миграциялъулаб системаялда ругел гIемер гIунгутIаби сабаблъун», - илан бичIчIизабуна жиндирго позиция экспертас.\nАлексей Гришин: «Вербовщиказда профессионалалилан абизе бегьулаан. Гьезда жидерго хIалтIи лъалеб буго лъикIаланго. Психологиялъул гIадатиял механизмал гьезда лъалел руго. Гьез идеологиялъул рахъалъеги кIвар кьолеб буго. Гьел чагIигун тIоцере къеркьезе ккола низам цIуниялъул идараби. Гьел идарабаз бихьизабизе ккола исламияб жамагIаталъул идея гьел агитатораз квешаб рахъалдасан бихьизабулеб бугеблъи».\n«Исламияб пачалихъ» гIуцIиялъул пропагандаялдаса гIолилал цIуниялъе хасаб программа ургъеян экспертазда тIадкъан букIана Шималияб Кавказалъул федералияб мухъалда Россиялъул президентасул хасав вакил Сергей Меликовас. Цодагьалъ цебе тIатинабураб гьеб программаялда рекъон, мисалалъе, «Исламияб пачалихъ» гIуцIиялъул ругел квешалщинал рахъазул медиа-алатаздаса бицине ккола гIолилазул кумираз, гIолилаз авторитеталлъун рикIкIунел чагIаз. Гьединго информалатаздаса гIемер бицине кколаан Сириялда экстремистазе тIоритIине кIвечIел операциязул, гьезул рагъул къеязул, гьезул квешалщинал рахъазул.\nЭкспертаз рикIкIухъе, «Исламияб пачалихъ» гIуцIиялде ахIулел сайтал ургъунго гIуцIизе ккола. Гьел сайтаздаса бичIчIизе бегьула гIолилазда гъорлъ гIуцIиялдехун кигIанасеб интерес бугебали. Гьединго гьез абухъе, вузалгун школабазда информациялъулаб хIалтIи букIине ккола ва бицине ккола исламалъ террор къабул гьабулареблъи.\n«Исламияб пачалихъалъул» агитаторалгун кин къеркьелел?


ЦIалул сон байбихьилалде улбузул аслияб иш буго лъимал школалде рачиналде хIажаталдалъун хьезари. Школалде рачиналде лъималазе ретIел-хьит ва цогидаб хIажатаб къайи боси исана цIакъго бакIлъулеб бугилан абулеб буго улбуз, араб соналде данде ккун багьаби кIиго нухалъ рахун ругилан абулеб буго жалго ричарухъабазги.\nШколалде рачине хутIараб моцI цIалдохъабазул улбузул бищун гIемер харжал рахъулеб кколеб буго. ГIемерисел гIадамаз баян гьабухъе, цIалул соналде лъимер хIадуризе гIарац цебеккунго бакIарулеб буго, щайгурелъул гIицIго ретIел-хьит гуребги школалде иналде тIахьалги росе кколел рукIиналъ. МахIачхъалаялдаса Гульнара Ибрагьимовалъ «Эркенлъи» радиоялъе баян гьабухъе, тетрадал, ручка-къалаб боси гуребги школалде бакIарулила гIарац тIахьал росизе ва школалда тарал цIуна-къаялъул гIуцIабазул хIалтIухъабазе кьезе.\nАхираб моцIида жаниб базаразда цIакъго баханин багьаби, гьеб хурхараб бугин доллар хиралъиялдайилан абулеб буго ричарухъабазги. Масала, васасе школалде иналде ретIине босулеб хъахIаб гордеялъул гьоркьохъеб багьа кколеб буго 1300 гъурущ, араб соналъ гьединал гордал рукIанин 900 гъурщидегийилан абулеб буго йичарухъаналъ. Ясазе ретIел дагьабги хира чIолеб буго улбузе, масала гьебго хъахIаб гордеялъул гьоркьохъеб багьа ясазул кколеб буго 1500 гъурущ, араб соналъ гьеб 1000-1200 гъурщиде букIун буго.\nКинабниги хIажатаб ретIел босун цо лъимада харж гьабун анин 10 азарго гъурущин абулеб буго МухIамадова СалихIатица. Гьеб бугила портфель ва цогидаб малъичIогон.\nМухIамадова СалихIат: «Араб соналъго хутIараб портфель букIана. Гьелъ гIицIго ретIел босун цо лъимаде ана 10 азарго гъурущ. Жегиги росизе ккола ручка-къалаб ва цогидал цIалул алатал. Гьелъухъги унеб буго саламатго гIарац. Дир руго ункъо лъимал, гьезул кIигоял уна школалде. КIиго лъимаде гIаммаб куцалъ 30 азарго гъурущ унеб школалде хIадуризе».\nЯсалъе, хасго чIахIиял классазде яхъарай йигонани, ретIел-хьит анцIазарго гъурщида чIоларин, модаялда бугеб, лъикIаб ретIел-хьит босизе 15 азарго гъурущ унин гьоркьохъеб куцалдайилан абулеб буго цогидай гIаданалъ.\nШколалде хIажатал тIагIел-алатазул багьаги араб соналде данде ккун исана кIиго нухалъ цIикIкIараб бугилан абулеб буго жалго ричарухъабазги. Масала, канцеляриялъул къайи бичулеб тукадул хIалтIухъан Рая Султановалъ баян гьабухъе, портфелазул гьоркьохъеб багьа исана 2500-3000 азарго гъурщиде бахун буго.\nРая Султанова: «Гьоркьохъеб куцалда кIиго нухалъ хиралъун буго кинабго жо. Масала, гьелго тетратазул багьа араб соналда 3 гъурущ букIун батани, исана 5 гъурущ буго. Рицатал тетрадазул багьа ихдаллъагIанги букIана 20-25 гъурущ, гьанже гьелги хиралъана, 35 гъурщиде руго. Дарсие хIажатал тетрадал, масала гIисинал классазда рукIунел хIалтIул тетрадазул багьа гIаммаб куцалъ 2000 гъурущ буго. Гьенире гъорлъе уна ункъо тетрадь: гIурус мацIалъул, ингилис мацIалъул, литетатураялъул ва математикаялъул хIалтIул тетрадал. Гьел тетрадал рукIине тIадал руго киназулго. ГIаммаб куцалда, портфельги малъун, 5000 гъурущ уна аслияб школалде хIажатаб тетрадь-тIехь босун».\nАраб соналъ, гьебго къайиялъухъ, гIаммаб куцалда 3500 гъурущ унаанилан тIаде жубана хIалтIухъаналъ.\nРосабалъ бугеб лъикIаб гьечIеб социалиябгун экономикияб ахIвал-хIал хIисабалде босун, гIадатиял гIадамазе захIматаб иш бугин цIалул соналде лъимер хIадурийин абулеб буго Хунзахъ мухъалдаса МухIамадова ГьитIинай ПатIимаца. Гьей кийго хIалтIулей гьечIо. Росас риидалил заманалда къед гьабун щвараб гIарац бугила лъагIалица жидее бугеб жо ва гьанже бугеб хIалалда цIакъго захIмалулеб бугилан школалде лъимер хIадури.\nМухIамадова ГьитIинай ПатIимат: «Бищун учузабилан балагьаниги, микьазарго гъурщида чIечIо васасе босараб партал. Жеги ручка-тетрадь, портфельги босичIо. ГIицIго партал босун ана гьеб гIарац. Гъоркьиса ун букIана анлъазарго гъурущ, исана цIакъго хираго буго кинабго. Гьебги, жеги хасалиде босизе кколеб хинал хьитал ва тIасан ретIел хIисабалде босичIогон».\nРоссиялъул цогидал регионазда цIалул сон байбихьилалде тIоритIулел руго социалияб хасият бугел ярмаркаби, цIакъго хираго гьечIого ретIел-хьит ва цогидаб босизе рес кьолеб. ГьабсагIаталда бугеб экономикияб хIал хIисабалде босун, гьединаб ярмарка тIобитIулебани лъикI букIинаанин абулеб букIана гIемерисел улбуз. Щай гурелъул кризисияб ахIвал-хIалалда кванил нигIматазул гуребги сундулго багьаби рахун рукIиналъ. Амма бугищ рес гьединаб ярмарка тIобитизеяли абураб суалалъе жаваб щвечIо Дагъистаналъул Лъай кьеялъул министерлъиялдаса.\nБайбихьана цIияб цIалул сон


ЗАМАНА - «Диги адикьни — нушала чебла»\nДАССР акIахъубла 100 дус дикнилис хасдарибти далдуцуни гIямрулизир дурадуркIнила дазурбазиб «Кайтаги» этноцентрла специалистунани «ГIинизла мякьлаб рурсби» ва «Хайдакьлизиб мекъ» бикIути гIядатунала тяхIяр-кьяйда чедиахъути, далдуцуни дурадеркIиб. Илар Мажалисла культурала центрла гIяртистунанира бутIакьяндеш дариб.\nДалдуцуни этноцентрла азбарлизир детерхур. Мекъла гIядат чебаахъес хIядурбикIухIели, «Кайтаги» центрла директор З.ХIясановани, адамла гIямрулизиб магьар дихьни мягIничебси анцIбукь биъниличила буриб. Ил жявхIелла гIядатуназибадли ца саби, суненира жагьси хъалибарг алкIнилис бикьридеш дируси.\n«ИшбархIи нушани хайдакьлантала мекъла жагаси гIядат чебиахъехIе. ЦIикури гьунирралтни – дебали мягIничебси анцIбукь саби. Гьалабла гIядат хIясибли, цIикурила гьалмагъ рурсбани илис нешли бедибси мас бучили, уркураличи кабихьили, цIикурира каратурли, тухумтачил рарх гелешмешла юртлизи аркуси сари. ЦIикурилис гелешмешла неш къапула гьалар гьунириуси сари ва иличи кампетуни, хиви, къурушми яра биринж иргьути сари. КIинайс, гIяхIдешуни дулгули, цIикурила гьалмагъ рурсбани цIикурилис бедибси мас гелешмешла хъули архуси саби. ГIядат хIясибли, юртла унабурхIличиб гелешмешла нешли цIикурила бекIла чедиб кьацI бутIнадбарили, жагьилтас хъулиб баракат, диги, кьабулдеш диубли дигни иргъахъу», — рикIи З.ХIясанова.\nКIинайс, миллатла палтарличил бегIбиубти культурала центрла хIянчизартани, музыкала ваяхIличир жагати агурби зайдухъахъи, цIикури гелешмешла юртлизи аркнила гIядат дурусли чебаахъиб.\nИл бархIи «ГIинизла мякьлаб рурсби» бикIуси сценкара гьалабихьиб. Хайдакьла рурсби миллатла жагати палтарличил бегIбиубли, гIинизларад умути шараб-шинни гажинти дицIили, чула гьалмагъ рурсила мекъличила гъайбикIули, аркьулри.\nХайдакьла районна бекI ГI.Темирбулатовла гъай хIясибли, илдигъунти далдуцуни дурадуркIнили хала бегIтала гIямру-яшавличила иргъахъули саби.\n«ВегIла халкьла урхIмешуахIенти далай-делхъ ва гIядатуни мяхIкамдарни дебали мягIничебси саби. БусягIятла манзил, чеалкIуси наслулизир адабдешла чихъти къиликъуни адилкьни чараагарсили бетарули саби. Къалабали гьалабяхI башуси манзиллизиб жагьилти миллатла культураличи ва вегIла халкьла гIядатуначи дигичебтили абикьес чебси саби», — викIи ил.


Четверг, дек 06 2018\nПетр Порошенко – хIалбихьи бугев шахматист\n25 ноябралда Украинаялъул лъабго рагъулал гамица («Гюрза» абураб тайпаялъул «Бердянск» ва «Никополь» абураб кIиго гьитIинаб катерги «Яны Капу» абураб рейдалъулаб буксирги) хIалбихьана Керчалъул проливалдасан ине. Гьелъул мурадалда гьел хIажаталлъун ккана Россиялъул гIорхъи хвезабизе. Нилъерал ралагьун чIун рукIана, Украинаялъ лъазабилин нилъер г1орхъаби ц1унулезда, пуланаб къоялъ нужер гIорхъи бахине кколеб бугин абун. Гьедин гьабун букIана 2018 соналъул сентябралдаги. Гьебмехалда дозул рагъулал гумузе кьуна лоцман (ралъдалъан гуми рачине бажари бугев, ай гьезие нух бихьизабулев чи), гьесги Украинаялъул гуми рачун рукIана проливалдасан.\nГьанжесала гьедин гьабичIо. 25 ноябралъул радал «Бердянскалъул» командирас Россиялъул хъаравулзабазул катералъул (ПСКА-302) командирасда лъазабуна, 2003 соналъул 24 декабралда Россиялдаги Украинаялдаги гьоркьоб гьабураб «Азов ралъадги Керчалъул проливги хIалтIизариялъулъ бухьенал гьариялъул хIакъалъулъ» абураб цадахъаб къотIиялда рекъон, Украинаялъул гумузул ихтияр бугин рехсараб бакIалдасан эркенго хьвадизеян. Бащдаб сагIаталдаса «ПСКА-302» катералъул командирас «Бердянскалъул» командирасе жаваб кьуна, Керчь-Еникалалъул каналалда лъедолаго хIинкъигьечIолъи чIезабиялъул мурадалда, хIалтIулеб бугин план-графикги ихтияр кьолеб хасаб къагIидаги ва, гьелда рекъон, 48-24 сагIтил заманалда хитIаб гьабизе кколин, гьеб хитIабалъе жавабги кьолин ункъо сагIаталда жанибин абун. Гьелдаса хадуб Украинаялъул гумузе нух гьукъана, хитIаб гьабиялъул шартIал тIуразарун гьечIинги абун. Гьеб нухкъаялъул хIисабги гьабичIого, цо гама ун буго жиндирго нухккун.\nЩибха гьабизе кколеб букIараб нилъер г1орхъаби ц1унулез? Гьайгьай, нухмалъиялъул буюрухъ тIубазе ккола: гIорхъи хвезабурал чIезаре, хIажалъани, кьвагьде. Украинаялъулал данде кьвагьдечIо. Кьвагьдаралани, гьеб букIинаан «Украинаялъул ВМСалъ Россиялъул ракьалда питна гьабилъун». БакътIерхьул улкабаз гьединаб лъугьа-бахъиналда бан Украинаялъул рахъги кквелароан. Гьединаб пикруги кьочIое босун батила, украинаялъулал данде кьвагьдечIо, ай рагъ гьабичIого, асирлъуде рачIана. Украинаялъул лъабгойищ, анлъгойищали аскарияв лъукъун вугинги бицунеб буго. Дагьабго жагъаллъун буго гьезул буксирги.\nАмма… Порошенкоги гIабдал гуревха. Сунде хьул букIараб гьесул ва щибха гьесие щвараб? Шахматазда буго цо комбинация – гьелда абула «гамбит» абун: пешкаби яги цогидал гIисинал фигураби дандиясеги кьун, гьелъухъ щола бергьине рес кьолеб позиция. Порошенкоеги щвана гьединаб позиция (украинаялъулазулъ патриотизм «борчIана» ва иргадулаб нухалда Россиялде данде рахъана бакътIерхьул улкаби). Дзюдоист Путиниде данде «хIалев» вуго лъабго-ункъго гали цебе тIамун бажарулев шахматазул устар.\nТIоцебе абуни, Порошенкол буго юридикияб ихтияр, Керчалъул проливалдасан Украинаялъул гуми ине ругин абун Россиялда лъазабичIого чIезе. Цебеккун рехсараб 2003 соналъул къотIиялъул кIиабилеб статьяялда рекъон, Киевалдаги Москваялдаги, цогидал улкабазда гурони, тIадаб гьечIо рагъулал гуми хьвадиялъул хIакъалъулъ цоцада лъазабизе. КъотIиялъул кIиабилеб статьяялда хъван буго: «1. Коммерцияб гуреб мурадалда хIалтIулел дармил ва рагъулал, гьединго РФялъул яги Украинаялъул байрахъалда гъоркь ругел цогидал гуми, Азов ралъдадаги Керчь проливалдаги хьвадула эркенго.\nБатIиял улкабазул байрахъазда гъоркь ругел цогидал дармил гумузе ихтияр буго Азов ралъдалъе лъугьинеги Керчь проливалдасан инеги, нагагьлъун гьел Россиялъул яги Украинаялъул порталде унелниги гьениса тIадруссунелниги ратани.\nЛъабабилел улкабазул рагъулал ва цогидал, коммерциялъе гурелъе хIалтIизарулел ругел, пачалихъиял гумузе Азов ралъдалъе ва Керчь проливалдасан ине ихтияр кьола, цин гьел щвезе ккола цояб рахъалъул (Россиялъул яги Украинаялъул – прим. ред.) порталде ва цогидаб рахъалъулгун дандги бан щвараб гьелъул ахIиялда яги гьез кьураб ихтияралда рекъон».\nЯ Украинаялъ, я бакътIерхьул пачалихъаз, хIатта ЕвАЭС ва ШОС-6 гIуцIабазулъ ругел нилъер партнеразгицин жеги къабул гьабун гьечIо, Крым Россиялда гъорлъе лъугьин. Гьединлъидал рехсараб къотIиги рикIкIунеб буго жеги къуватаблъун. Кремлялъин абуни, киназдаго ракIалдещвезабулеб буго Халкъазда гьоркьосеб ралъдал право, Крым Россиялъул ракь букIин кьочIоеги босун. Гьелдаго цадахъ рикIкIунеб буго Керчь проливги Россиялъул территория кколеблъи. Крым Россиялъул бугеблъи къабул гьабичIел къватIисел улкабазулги нилъерги батIи-батIияб бербалагьи буго Украинаялъул гумузулгун ккараб лъугьа-бахъиналдеги. СихIтун Путиница гуми проливалдасан риччан рук1аралани гьесул къадру холаан дунялалъулго жамгIияталда цебе. РиччачIого тани, Киевалъегун Западалъе рес щола Россиялде гIайиб гIунтIизабизе ва Путинидегун гьес нухмалъулеб улкаялде иргадулаб гьужум гьабизе.\nКIиабизе, Петр Порошенко вуго цебеккунго хIилла-рекIкI ургъизе махщел бугев чи. Халкъазда гьоркьосеб ралъдал правоялдеги цебеккун рехсараб къотIиялдеги мугъги чIвалаго, гьес лъазабуна «Россиялъул ВМСалъ Украинаялъул гумузде гьужум гьабунилан» абун. Ва гьебсагIатго тIалаб гьабуна кIиго моцIалъ тIолабго улкаялда рагъулаб хIал лъазабеянги. Гьесие гьеб хIажат буго – 2019 соналъул 31 марталда рукIине ккола президентасул рищиял, гьел нахътIамиялъул мурадалда. Щайгурелъул гьесул расги лъикIаб х1ал гьечIо гьабсагIаталда. ЦIех-рехазда рекъон, гьесдаса гIезегIанго цее ун йиго парламенталда бугеб «Батькивщина» абураб фракциялъул вакил Юлия Тимошенко. Рагъулаб хIал лъазабураб мехалда, президентасе щола гIорхъи гьечIел ихтиярал. Амма Порошенкол дандиязда бичIчIун батила, жал махсараде кквезе бокьун бугеблъи ва гьез къокълъизабуна рагъулаб хIалалъул болжал (28 ноябралдаса 25 декабралде щвезегIан), гьебги тIолабго Украинаялда гуреб, гIицIго Россиялъулги Украинаялъулгун Молдовалъул Приднестровьеялда ругел гIорхъабазда гIагарлъухъги ЧIегIерги Азовги ралъдал рагIаллъабаздаги. Порошенкол рагIабазда рекъон, Украинаялъул хутIарал регионазда рагъулаб хIал лъазабизе бегьула, нагагьлъун Россиялъ ракьдасанги гьужум гьабуни. Гьанивги Порошенко «чода рекIахъе» хутIана.\nЛъабабизе, БакътIерхьул улкабаз (НАТОялъги Евросоюзалъги, цо-цо пачалихъазул бутIрузги) рахъккуна Киевалъул. Дональд Трампица нахъбахъана Аргентинаялда т1обит1араб саммиталда Владимир Путинилгун букIине кколеб букIараб дандчIвай. Байбихьана, иргадулал санкциял лъазаризе ругин абун, Россиялъе хIинкъаби кьезе, гьезда гьоркьор – ралъдал гуми хьвадиялъул рахъалъги. Дунялалда ругел проливазда гьоркьоса цо чангоялъул гурони жавабчилъи тIалъуларо Россиялъул гьудулзабилъун ругел улкаби (Турция – Босфор; Дания ва Швеция – Балтийское ралъдахъан Северное ралъдахъе унел проливал; Англия ва Франция – Ла-Манш ва гь.ц.), гьединлъидал рес буго гьединал санкцияз Россиялъе кIудияб зарал гьабизе.\nПрочитано 172 раз\tПоследнее изменение Четверг, 06 декабря 2018 15:18\nДругие материалы в этой категории: « Гьава-бакъалъул хIилла\tФорум »\n12:08, 27 марта 2020, 124\nЦо-цо бугьун цIун бичулаан ханжу\nАвтор И. ГъазимухIамадовас\n12:00, 27 марта 2020, 47\nГIин кьурун, гIор къалев МахIмуд\nАвтор Кавсарат Сулейманова\n11:39, 27 марта 2020, 43\nБахIарчиясул цIаралъе мустахIикълъана\nАвтор Гирай ХIайдаров\n11:33, 27 марта 2020, 48\n«Дидоялъул» хьонги Гъизляралъул нусалги\nАвтор ГIабаш ГIабашилов\n11:13, 27 марта 2020, 93\nБецIдерил магъилъан уней йиго дун...\n11:02, 27 марта 2020, 42\n11:01, 27 марта 2020, 41\nГьалбадерие рагьараб каву\n10:56, 27 марта 2020, 16\nСариназулъ ахIарай ГIабасиласул Савдат\nАвтор Шамай Хъазанбиевалъ\n10:49, 27 марта 2020, 83\nЭбел тIаде щолел къоял рикIкIине календарь гьабун букIана\nАвтор Гара-чIвари гьабуна Зульфия ХIажиевалъ\n10:40, 27 марта 2020, 38\nby Шамай Хъазанбиева\n10:32, 27 марта 2020, 31\nРеферендумалда хадуб хал кколел ЖамгIияб палатаялъ рищизе руго\nby З. ХIажиева\n10:31, 27 марта 2020, 42\n«Накалда лъун канги каранда лъун цIулги бичIана»\nby Хъвана СалихI СалихIовас.\n10:18, 27 марта 2020, 37\n«Щивас батIа-батIаго щай гIузрабазул бицине кколеб?»


Аэропорталда чемпионазулгун дандчIвай\nСофиялда тIобитIана Европаялъул чемпионат\nАнкьабилеб декабралда Софиялда тIоритIарал паратхэквондоялъул рахъалъ халкъазда гьоркьосел къецазда лъикIал хIасилал ккана Дагъистаналдаса спортсменазул. Европаялъул чемпионаталда бергьаразулгун ва призеразулгун дандчIвай гьабуна МахIачхъалаялъул аэропорталда.\nСофиялда паратхэквондоялъул рахъалъ Европаялъул чемпионаллъун рахъана Заира Иразиева (58 кг) ва ГIалиасхIаб Рамазанов (75 килограммалдаса цIикIкIараб цIайи). ГIарцул медалазе мустахIикълъана МухIамадзагьир ГIисалдибиров (75 кг) ва Мухтар Кумаев (75 килограммалдаса цIикIкIараб цIайи). Мазгарул медалал щвана Марям Салимгереевалъе (58 килограммалдаса цIикIкIараб цIайи), Амир Реколаевасе (61 кг) ва КъадимухIамад ГIумаровасе (61 килограммалдаса цIикIкIараб цIайи).\nСпортсменазда дандчIвай гьабизе ва гьезда бергьенлъи баркизе аэропорталде рачIун рукIана ДРялъул физкультураялъул ва спорталъул министрасул тIоцевесев заместитель Зайнал Салаудинов, Дагъистаналъул паратхэквондоялъул федерациялъул президент Руслан Биярсланов, спортсменазул гIага-божарал ва гьудулзаби.\n«Нилъер гIолилал - васалги ясалги Софиялда чемпионаталда церерахъана мустахIикъаб къагIидаялъ. Дун цIакъ вохарав вуго дунялалъул ва Европаялъул чемпионлъун вахъарав ГIалиасхIаб Рамазановасдаса. Бихьизабизе ккола, кIиябго турниралъул финалалда ГIалиасхIаб хIалбихьи цIикIкIарав спортсменасдаса, дунялалъул лъабцIул чемпионасдаса бергьараблъи. БакIаб цIайиялъул Россиялъул спортсменазда гьоркьов гьев вуго цебесеб кьерда. ГIалиасхIабил киналго ресал руго Паралимпиялъул хIаязда гIахьаллъизе ва гьенив чемпионлъун вахъине. Иргадулаб нухалъ нилъ рази гьаруна Болгариялда меседил медаль босарай Заира Иразиевалъги. Гьанже гьей ккола Европаялъул кIицIул чемпионка», - ян бицана паратхэквондистазул тренер МухIамад ГIабдулаевас.\nЕвропаялъул чемпионат араб куцалъул гьадин бицана ГIалиасхIаб Рамазановас: «Дун цIакъ вохарав вуго чемпионаталда ккарал хIасилаздаса. РукIана бигьаялги цIакъго захIматалги къеркьеял. Масала, хисизарун рукIана къеркьеялъул правилаби. ТIоритIана щу-щу минуталъул раундал. Гьелде ругьунлъун вукIинчIолъиялъ, хорватасулгун къеркьей захIмалъана. БукIаниги, дие талихI ккана - дун бергьана. Дица хIисабалде босун буго кватIичIого тIобитIизе бугеб Россиялъул чемпионаталдаги гIахьаллъизе».\nЕвропаялъул чемпионат бигьаяб букIинчIо 58 кг цIайиялда меседил медаль щварай Заира Иразиевалъеги:\n«Европаялъул тIоцебесеб чемпионаталда щваралдаса, гьаб бергьенлъи дие дагьаб захIматго щвана. Гьений дун къеркьана, дунялалъул чемпионаталда бергьарай Сербиялдаса къуватай спортсменкагун. Цогидалги рукIана хIалбихьи бугел спортсменкаби. Масала, цеехун чанго нухалъ дунгун гугарарай, дунялалъул чанцIулго чемпионка, Турциялдаса паратхэквондистка. Дун цIакъ йохарай йиго гьелдаса бергьиналдаса. Гьелъулъ кIудияб тIокIлъи буго нижер тренеразул. Баркала буго гьезие. Хадубккунги къецазда гIахьаллъизе ва бергьенлъабаздалъун гIага-божаразул хьулал ритIухъ гьаризе бокьун буго», - ян абуна Заираца.\nНальчикалда Дагъистаналдаса спортсменкабазе щвана\nНальчикалда тIобитIана лъималазулгун гIолилазул «Эльбрусалъул Кубок» абураб тхэквондоялъул рахъалъ халкъазда гьоркьосеб турнир. Исанасеб турнир букIана юбилеялъулаб – гьеб тIобитIана 10-абилеб нухалъ.\nКъецазда гIахьаллъана лъабго ригьалъул (10-17 сонал ругел) къокъабазул 700-ялдасаги цIикIкIун атлет. Дагъистаналъул спортивиял школазул «къебелъухъ» куцарал атлетазе Нальчикалда тIобитIараб турниралда щвана батIи-батIиял даражабазул 36 медаль, гьездаса 10 меседил, 11 гIарцул ва 15 мазгарул. Медалазул къадаралъул рахъалъ Дагъистаналъул спортсменазе щвана кIиабилеб бакI. Хасал къецал гурелги, турниралда тIоритIана командаялъулал къецалги. Дагъистаналъул тIасабищараб командаялъул ккана бищунго лъикIал хIасилал ва гьезие тIоцебесеб бакI щвана.\nХасал къецазда бергьенлъи босарал ва призераллъун рахъарал спортсменазе кьуна медалал ва дипломал. Командаялъулал къецазда тIоцебесеб бакI щвараб Дагъистаналъул тIасабищараб командаялъе кьуна кубок ва гIарцулал сайгъатал.\nТIоцересел бакIал – ДГУялъул ва Хасавюрт районалъул волейболистазе\nруччабазул - 10,\nбихьиназул - 8 командаби\n9-10 декабралда МахIачхъалаялда тIобитIана бихьиназул ва руччабазул командабазда гьоркьоб волейболалъул рахъалъ Дагъистаналъул чемпионат. Руччабазул къецал тIоритIана Дагъистаналъул волейболалъул централъул универсалияб базаялда.\nЗоналиял къецазда бергьарал тIасарищиялъул хIасилалда чемпионаталъул финалияб бутIаялде бахъана 10 команда: Унсоколо район, Гумбет район, ДГМА, ДГПУ, ДГУНХ, ДГУ, Каспийскалдаса РДЮСШалъул кIи-кIи команда.\nДагъистаналъул чемпионаллъун рахъана ДГУялъул волейболисткаби, кIиабилеб бакI щвана Каспийск–1 командаялъе ва лъабабилеб - Дагъистаналъул пачалихъияб росдал магIишаталъул университеталъул вакилзабазе.\nБихьиназда гьоркьор къецал тIоритIана Дагъистаналъул пачалихъалъулаб университеталъул спортивияб комплексалъур. Медалазе гIоло къеркьолеб букIана 8 команда: Хунзахъ, Унсоколо, Хасавюот, Болъихъ районал; Избербаш, Буйнакск шагьарал, ДГУ (МахIачхъала), МахIачхъала – гIолилазул команда.\nРеспубликаялъул чемпионлъун бахъана Хасавюрт районалъул тIасабищараб команда, кIиабилеб бакI щвана ДГУялъул, лъабабилеб - Болъихъ районалъул волейболистазе.\nДругие материалы в этой категории: « СКАялъул кавабахъе – ункъо торгIо\tЦIарчIвана лъикIазда »


Самуралда сангар къалеб буго\nСамур гIурул лъеда сверун галан къаялде ва Дербентгун Избербашалде лъим бачиналде дандечIараб митинг тIобитIана гьал къоязда МухIарамкент мухъалъул Тагиркент-Казмаляр росулъ.\nСамуралда сангар баялда жал рази ругищали яги гьечIищали жидеда гьикъзецин гьикъичIилан абуна митингалда росдалчагIаз.\nГьезул рагIабазда рекъон, Дербентгун Избербашалде лъим бачине байбихьани Самуралъул лианазул рохь хвезе бугин. Цоги гьединаб рохь гьечIо Россиялда.\nСамур гIурул лъеда сверун галан къай ва Дербентгун Избербашалде лъим бачиналъул система гьаби Дагъистаналъул хIукуматалъ чанги нухалъ борхун букIана.\nДербент мухъалъул нухмалъиялъ хIукуматалде лъазабулеб букIана жиб-жиб соналда гIадамазе лъим гIолеб гьечIин ва гьеб масъала тIубазе бегьулин МухIарамкент мухъалда бугеб гIоралъул лъим бачани.\nДербент мухъалъул адмнистрациялъе гIарац бичана Дагъистаналъул хIукуматалъ, амма Самуралда сангар къазе Тагиркент-Казмаляр росуялдаса гIадамаз ричалел рукIинчIо.\nГьез рикIунеб буго сангаралъ экологияб зарал ккезабизе бугин жидее гуребги тIолабго Машрикъалъулаб Дагъистаналъе.\nСамур гIорги ва Самуралъул лианазул рохь ккола субтропикияб бутIалъун, ва гьелъул экологияб системалъе зарал ккезе бегьула сангар къани. Совет союзалъул заманалда Самур гIоралда гидроузел бан букIана Азербайджаналъ.\nГьелдалъун азербайжаналъулаз гIемер лъим босулеб букIана Самуралдаса. ТIадежоялъе 2008-леб соналда Азербайджаналъ гидроузел цIилъизабуна ва азербайжаналъулаз хIалтIизабизе босулеб лъел къадарги цIикIкIана.\nТагиркент-Казмаляралдаса росдалчагIаз митингалда абуна жиб-жиб соналда ракьалъул аза-азар гектар лъалъачIого хутIулеб бугин, санаидаса санаиде хер бижулел авлахъал тIагIунел ругин.\nРосдал магIишат бачинеги захIмалъулеб буго гIадамазе. Гьелдалъун Дагъистаналда бакIарулеб ролъалул къадарги дагьлъулеб буго, фермерал мухъалдаса нахъе унел руго.\nМитингалда гIахьаллъараз гьединго абуна Самур гIоралда бугеб флора ва фауна холеб бугин. Лианазул рохьор гъутIбиги къотIулел руго цо-цо хIакимазилан бицана митингалде рачIараз. Жибго гIурулъги чугIа къанагIат гурони дандчIваларо.\nГьединал масъалабиги рукIун Самур гIурул лъеда сверун галан къазе ва Дербентгун Избербашалде лъим бачиналъул система базе бегьуларин абуна митингалде рачIараз.\nАмма гьезул ахIи хIукуматалде рагIизе гьечIин кколеб буго. Цодагьалъ цебе МухIарамкент мухъалде щун рукIана ЖКХялъул ва экономикаялъул министерлъабаздаса делегациял.\nГьез лъазабуна исана сангар къазе кколин Самуралда. Гьелгун разилъана МухIарамкент мухъалъул нухмалъулев Фарид АхIмадовги Дербент мухъалъул нухмалъулев Къурбан Къурбановги.\nМухIарамкент мухъалдаса хIаракатчи ХIажибуба Рустамовас абулеб буго Дербенталдегун Избербашалде лъим бачине къваригIарал чагIаз Самуралъул гIадамазде гIайиб гьабулеб бугин, гьезие гьел шагьаразул щибгIаги ургъел гьечIин абун.\nХIакъикъаталдайин абуни гьеб лъим халкъалъул ургъалида бачунеб гьечIила. Бачунеб бугила гьелдаса хайир щвезе къваригIун.\nСамур гIурухъегун Самуралъул рохь гIеялъе чвахулел гьел иццаздаса пайда босулеб бугин щалали лъаларел хIалихьатазин абураб пикру буго ХIажибубал.\nГьелго хъурумсахъал ругила Дагъистаналъул хинаб рахъалда Азербайжаналъул мурадазда хIалтIулел къокъабазда гъорлъги.\nМитингалда гIахьаллъараз Тагиркент-Казмаляр росдалчагIаз гIарза хъвана Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасухъе. Гьезул хьул буго ГIабдулатIиповасда жидер ургъел бичIиналда.\nДагъистаналъул хIукуматалъ гьезул масъала тIубазе букIиналда жиндир щаклъи бугилан абуна Эркенлъи радиоялъе политолог Руслан Гереевас.\nРуслан Гереев: «Республикаялъул тIалъи гьеб суалалда гъорлъе къалеб гьечIо, щайугерелъул Самур гIурул лъеда сверун галан къай ва Дербентгун Избербашалде лъим бачиналъе балеб система ккола федералияб проектлъун. Гьеб проект тIубалеб буго Дербенталъул юбилей гьабилелде.\nСангар къачIони ва Дербенталде лъим бачичIони тIолгодуниялалдаса гIадамал рачIина Дербенталъул юбилеялда ва лъим гьезда батиларо».\nГереевасул рагIабазда рекъон, гьеб федералияб проекталъ цояб мухъалде лъимги бачун цогидаб мухъалда гIумру гьабулезухъа росдалмагIишат бачине шартIал рахъулел руго.\nГьелдалъун МухIарамкент мухъалда гIумру гьабулел Ставропольелда гочунел руго дагь-дагь ккун.


22 ноябралда МахIачхъалаялда, Амет-Хан Султанил цIаралда бугеб къотIноб ккана пашманаб лъугьа-бахъин. ГIадамаз гIумру гьабулеб кIитIалаяб минаялъуб газалъул рогIороги кьвагьун цо чи къадаралде щвана, ункъоял лъукъана. Гьезда гьоркьоса кIигоял захIматаб хIалалда ругин абулеб буго.\nМЧСалъ кьурал баяназда рекъон цIа ккана бакъанида, сагIат лъабго тIубараб гIужалъ. Кьвагьиялъул хIасилалда мина тIатIала ккана. ЦIа свинабулеб хъулухъалъул хIалтIухъабиги малъун, гIемерав чи вукIана гьенив хIалтIулев.\nКиналго лъукъарал республикаялъул аслияб клиникаялде хъамуна. Бищунго захIматго йиго цо чIужугIадан. Гьелъул черхалъул 90 процент бухIун буго. Гьединго захIматаб хIалалда вуго санаде вахинчIев гьитIинав гIолохъанчиги.\nАмет-Хан Султанил къотIноб ккараб гьеб хIужаялда хурхун Россиялъул ЦIех-рехалъул комитеталъ уголовияб дело рагьун буго.\nНижехъе щварал баяназда рекъон, газалдалъун букIине кколеб хIалалъ хьезабураб мина букIун гьечIо гьеб.\nДругие материалы в этой категории: « Бастрыкин Дагъистаналда Нухазда тадбир гьечIо, гIолохъабиги гьаглъун руго »


Шималияб Кавказ, Октябрь 01, 2014\nМоцIалъул байбихьуда Россиялъул хIукуматалъул буюриялда рекъон, Украиналда жидерго бакIал тун лъутизе ккарал гIадамазе Россиялъ гьабулеб буго гIарцул кумек. Шималияб Кавказалъул федералияб округалъул республикабазе биччалеб буго гIаммаб къагIидаялда 6 миллионгун 300 азарго гъурущ.\nСундуе гlоло чи чияр рагъде унев?\nАвгусталъул ахиралда Австриялъул полициялъ ккун вукIана кIиго автомашинаялда рекIун Сириялда рагъизейин унев вукIарав 10 чи. Гьезулги ичIгоял рукIун руго чачанал, гьезда гьоркьов цо балугълъиялде вахинчIев васги цо чIужугIаданги рукIунги руго, 10-билев чи вукIун вуго туркав.\n«Исламияб пачалихъалъ» Путиние хlинкъаби кьолел руго\nЖинда «Исламияб пачалихъилан» абулел яргъидгIуцIаразул къукъаялъ Россиялъул президент Владимир Путинида лъазабулеб буго Сириялъул хIукуматалъе кумек гьаби течIони жидеца Шималияб Кавказалда рагъ байбихьизе бугин.\nУнго-унгояб гимн халкъалъ тIаса бищула\nДагьалъ цебе кIудияб ахIи-хIур Дагъистаналъул жамагIаталда багъарун букIана Республикаялъул гимн хисиялда бан. Гьанже гимналъул суал борхизабулеб буго гъалгъазул бетIер Юнус-Бек Евкуровасги.\nСанкциязул "балалда" тIасан оптимистиял галабигун\nЦолъарал Штатаздасаги Евроцолъиялъул улкабаздасаги импорт гьоркьоб къотIизабиялъ Россиялда цо-цоязул иргадулаб нухалда бижинабуна эйфория, цогидазда гьелъ ракIалде щвезаруна чIорогосел тукаби. Кинаб букIине бегьулеб Кремлалъ магърибалде данде гьабулеб экономикияб галиялъул переспектива? Бажаризе бугищ жибго Россиялда камураб продукциялъул бакIалда жиндирго квен-тIех, кванил нигIматал чIезаризе?\nГъабардагун Балкариялда хун ватун вуго журналист ва инсанасул ихтиярал цIунулев Тимур Куашев. Официалиял идарабаз лъазабулеб буго Куашев хванин рокIол унтиялдасайин. Амма гьесул гIага-божараз лъазабулеб буго Тимур чIван вугин. Гьеб чIваялъе гIиллалъунги кколин инсанасул ихтиярал цIуниялъул хIаракатчилъийин.\nШималияб Кавказ метер кинаблъун букIинеб?\nКинал хиса-басиял ккарал ахираб заманалда Шималияб Кавказалда, регионалъул букIинесеб кинаблъун бихьулеб бугеб, хIинкъи-гьечIолъиялул суал тIубазе кIвезе бугодай - гьел суалал экспертазе кьуна гьаб анкьалда РБК агентствоялъ, гьединго гьезда хъинтIана «Коммерсантъ» ва «Ведомости» газеталги.\nМакьастIа - гIумруялде бахъинабичIеб анищ\nШималияб Кавказалда курортал раялда сверун оптимистияб риторика ва ахIи-хIур цинтIаго гIодобе ккана июналда. Россиялъул хIукуматалъ инкар гьабуна регионалда базе ракIалда букIараб 7 курорталда гъорлъан 4-ялдаса. Экономикияб хIисаб ракIалде босун, проектал гIумруялде рахъинари мекъаб гали букIин щаялиго гьанже гурони бихьун гьечIо тIадтаразда. Гьелъул хIакъалъулъ цо-цо экономистаз абулеб букIун рагIула 2010 соналдаго, ай, курортал гьенир раялъул инициатива загьир гьабизе байбихьараб мехалдаго.


Х1АСИЛАЗ РАЗИ ГЬАРУНА. - 28 Апреля 2011 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2011 » Апрель » 28 » Х1АСИЛАЗ РАЗИ ГЬАРУНА.\nГ1аммаб къаг1идаялъ босани, араб соналде данде ккун исана г1аммаб маг1ишат цебет1еялъул ругел х1асилаз рак1 рази гьабула. 2011 соналъул т1оцебесеб кварталалда районалдаго дандекъан маг1ишатазда буго 5335 ч1ег1ерх1айван, гьездаго гъорлъ 2233 г1ака. Араб соналъул гьебго заманалде дандеккун ч1ег1ербоц1ул къадар 211 бет1ералъ ц1ик1к1ун руго. Араб соналдаса 900 г1ан бет1ералъ ц1ик1к1ун буго г1и-ц1аназул къадарги, исана т1оцебесеб апрелалде гьезул г1аммаб къадар 55792 бет1ералде бахун буго. 25 азаргоялде бахун буго щвараб т1инч1ги.\nИсана т1оцебесеб кварталалда маг1ишатазда г1езабун буго 416 тонна рахьдал. Араб соналде дандеккун гьебги 44 тоннаялъ ц1ик1к1ун буго.\nРайоналъул маг1ишатиял бут1абазда гъорлъ росдал маг1ишат аслияблъун кколелъул, гьеб цебет1езабиялде кьолеб к1варги ц1ик1к1араб бук1уна. Районалъул нухмалъиялъги гьеб т1оцебесеб иргаялъулаблъун рик1к1уна, х1аракат бахъула росдал маг1ишат цебет1еялъе ц1и-ц1иял ресалги нухалги ратизе, г1и-боц1ухъабазеги хур-хералъул х1алт1ухъабазеги х1алт1уегун х1ухьбахъиялъе шарт1ал г1уц1изе.\nГ1и-боц1ухъанлъи цебет1еялъе аслияб шарт1лъун раг1и-хер кколелъул маг1ишатазда ц1ик1к1араб к1вар кьола хурухъанлъиялде. Араб соналъул ахиралда лъик1аланго г1ат1илъиялда рекьун рук1ана хаслихъе культураби. Агротехникиял т1алабазда рекъараб хъулухъги гьабун гьанже гьел лъик1го т1аде раккун руго. Хурухъабазул хьул буго хаслихъе культурабазул лъик1аб бач1ин щвезе. Араб соналдаса 100 гектаралъги ц1ик1к1инабун, 600 гектаралда рекьана ихдалил культурабиги.\nКвачараб-халатбахъараб бук1ана исанисеб хасел. Маг1ишатазда х1аракат бахъана гьеб г1и-боц1ул т1асаин ккезе теч1ого т1амизе. Ахиралде щолеб буго бищунго жавабияздасан кколеб г1и къинлъул кампания, раг1алде рахъунел руго ах-хуралъул х1алт1аби. Гьаб сон дагьалги лъик1ал х1асилалгун т1обит1изе х1аракаталда къеркьолел руго районалъул г1и-боц1ухъабиги хур-хералъул х1алт1ухъабиги.\nРосдал маг1ишаталъул пресс-группа.


Нахъеги къватIазде рахъарал маршрутчагIи\nМахIачхъалаялда хIалтIуде рахъинчIогон, рази гьечIолъиялъул тадбир лъазабун буго маршруталъул таксиялъул хIалтIухъабаз. Гьелъие гIиллалъун ккун буго хIалтIухъабаз гьанже магъалабигун цадахъ, цебего гIадин, администрациялъе гIарацги кьезе кколеб букIин. Шагьаралъул транспорталъул гIуцIиялда гьеб гали баян гьабулаго абулеб буго сурсатал хIалтIухъабазе квегIенлъаби чIезариялъе харж гьаризе ругилан. Амма 17 соналъ халатбахъун гьеб гIарац хIакимзабазул чунтбухъе унеб бугин, хадубккунги гьеб хIал хиси щакаб бугилан рикIкIунеб буго транспорталъул хIалтIухъабазул махщалил цолъиялъул нухмалъулес.\nТIоцебесеб октябралъул радалалдаса бахъун 60 проценталдаса цIикIкIун маршруталъул таксиялъул хIалтIухъаби рахъун гьечIо хIалтIуде МахIачхъалаялда. БачIиндаго рази гьечIолъиялъул тадбир лъазабуна 69, 12, 4, 19, 3а, 2 маршрутазда хIалтIулез, къадеялде гьезде гъорлъе журана цогидал маршрутазул хIалтIухъабиги.\nШагьаралда гIадамазе гIемерго лазатбахъиял ккун гьечIо, цо-цо маршруталъул таксиял ва автобусал хьвадулел рукIиналъ. Амма хIалтIуде ва цогидал хъулухъаз унезе гIемерго квекIенал ккун руго.\nСунца тIамурал маршруталъул таксиялъул халтIухъаби гьеб тадбир тIобитIизеяли баян гьабулаго, 3а маршруталда хIалтIулев МухIамадсултан Абакаровас абулеб буго 2015 сон байбихьаралдаса жидеда тIадаблъун гьабунила МахIачхъалаялъул администрациялъ Магъалабазул идараялда хъвай-хъвагIай гьабун, индивидуалияв предприниматель вугилан абураб кагъат гьабизе, амма гьанже гьелда тIадеги, цебего гIадин моцIи-моцIие кьолеб букIараб гIарацги кьезе кколеб буго «МахIачхъалаавтотранс» гIуцIи биххун гьабураб цIияб «Горавтотранс» абураб гIуцIиялъе.\nЦебе жидехъа босун толеб букIун батани 3100 гъурущ, гьанже жидеца моцIи-моцIие кIиго бутIа кьезе кколеб бугилан баян гьабуна гьес «Эркенлъи» радиоялъе.\nМахIамадсултан Абакаров: «Нижехъа бахъулеб буго гIарац. 3100 гъурущ кьола нижеца я тIад багьа хъвачIеб, я кодобе чек кьолареб тIамачалъухъ, путевкаялъухъ. Гьанже гьелда тIадеги нижеца гьабизе кколеб буго индивидуалияв предприниматель вугилан хъвай-хъвагIай ва магъалабиги кьезе кколел руго».\nГIаммаб куцалда 5000 гъурущ кьезе кколеб буго маршрутчагIаз гьанже моцIи-моцIие.\nРази гьечIолъиялъул тадбир лъазабуразухъе рачIарал «Горавтотранс» гIуцIиялъул вакилзабаз бицухъе, гьеб гIуцIи кколеб буго цIияб, ва цебе букIараб «МахIачхъалатранс» гIуцIиялъул иш гьезда лъалеб гьечIо.\nЩай магъалаби кьолел ругеб заманалда цадахъго гьез администрациялъе гIарац кьезе кколебин цIехедал, Горавтотрансалъул вакил Камиль МухIамадовас бицана гьеб гIарац харж гьабизе бугин хIалтIухъабазе чIейи гьабулел бакIазда квегIенлъаби гьариялъе.\nКамиль МухIамадов: « Киналго ИП бугел чагIаз кьезе ккола магъалаби. Горавтотрансалъе бокьун буго тартиб чIезабизе. ГьабсагIат гьез моцIие 1100 гъурущ кьолеб буго магъало, 1800 гъурущ унеб буго пенсиязул отчислениязе цинги 2000 гъурущ кьезе кколеб буго Горавтотрансалъе. Гьеб 2000 гъурущ щайин кьезе кколебилан абун буго жакъа гьаб тадбир.\nЩибаб маршруталда хIалтIулезул буго маршруталъулаб кагъат, гьелъухъ кьола гьеб 2000 гъурущ. Гьеб гIарцуде нижеда ракIалда буго маршруталъул таксиязул чIейиял ругел бакIал къачIазе, хъил тIун ва гьенир квегIенлъаби гьаризе руго».\nЧIейи бугел бакIазда жидецаго, щибаб маршруталъул хIалтIухъабаз къачIалин абулеб бугин, амма гьеб чIейи гьабизе бекI ижараялъ босизецин щолеб гьечIин жакъа МахIачхъалаялда, гьелъ гIакIаби рахъулин гьел чIун ратидалин абулеб буго Горавотранс гIуцIиялъул нухмалъулев Спартак Рабадановас. Жакъа къоялде азаргоялдаса цIикIкIун чи вугила Магъалабазул идаралда хъвай-хъвагIай гьабурал хIалтIухъабазул.\nРази гьечIолъиялъул тадбир лъазабураз гьединго бицана рекIадухъ багьа бахинабиялъул хабар гьечIин ва гьеб бахинабизе гьечIин, хIатта гьеб дагьцин гьабизе бокьилаанин жидее, гьеб Горавтотрансалъе кьолеб гIарац нахъе бахъулебани. Ункъазаридаса цIикIкIун маршруталъул такси бугин хIалтIулеб шагьаралда. Гьезухъа моцIие гIага-шагар 8 миллион гъурущ бакIарулила гьеб гIуцIиялъ ва гьеб гIарац кибе унебали бичIчIуларин абулеб буго хIалтIухъабаз.\nМухIамадсайгид МухIамадов: « Нижер маршрут бугеб бакIалда жидецаго гьабизе щай толареб квегIенлъи. КвегIенлъи абулеб буго гьез транспорт чIолеб бакI битIизаби. Нижеде тIадецуй гьабулеб буго, рази гьечIев ватани бокьаралъуве айилан абун.\nНижер суал буго цо: кибе унеб бугеб гьебщинаб нижехъа бакIарулеб гIарац. Бокьаралъуре айилан абулеб буго, кире? Рохьорейищ инел ниж? Яги гьардезе чIезейищ инел? Гьеб гIуцIиялда жакъа руго 98 хIакимчи хIалтIулев. 98 хIакимчи хьихьулев вуго нижеца.\nЩай гьел хIажат ругел. ГьабсагIат нижерго тарнспорталда, нижецаго къачIан хвараб алатгун хIалIулел чагIаз, гьеб гIарац кьезе рази гьечIо ниж. Гьаб тадбирги гьеб нахъбахъизегIан халатбахъинабизе ракIалда буго».\nТранспорталъул хIалтIухъабазул махщалил цолъиялъул нухмалъулев ГIисалмухIамад Набиевас «Эркенлъи» радиоялъе баян гьабуна 17 соналъ халатбахъунеб бугин шагьаралда хьвадулеб транспорталда хурхен бугел хIакимзабаз миллиардал чвантинир лъей. Кибго хъвай-хъвагIай гьечIого, кибе унебали лъаларин гьеб МУПалъ бакIарулеб гIарац.\nГIисалмухIамад Набиев: «АнцIила хадуб соналда жаниб анцI-анцI миллиард гъурущ кибе арабали лъачIого тIагIинабулеб буго. Токалъухъ гIарац кьолаго кодобе кьола гьеб гIарац духъа ин тасдикъ гьабулеб квитанция. Гьезухъа уна бакIарун гIарац, хадубккун гьеб кибе унебали лъида лъалеб. ЛъагIалида жаниб Магъалабазул идараялде ине кколеб миллиард гъурщидаса цIикIкIараб гIарцул бакIалда гьенибе унеб буго 20 миллион гъурущ лъагIалие.\nХутIараб гIарац гьанже лъагIан кибе араб, гьенибего гьанжеялдаса хадубги ине буго гьеб. Гьеб тадбир лъазабуразул рахъ ккола дица тIубан. Шагьаралъул администрациялъ кьучI гьечIел жал абулел руго жалго ритIухъ гьаризе, амма юридикияб лъай бугев бокьарав чиясда гьел гьаднгоял харбал рукIин бичIчIула. Биччанте къанунияб хIалалда букIине иш, хIалтIухъабаз гьеб гIарац кьезе кколеб батани, рагьун банкалда счетгун, гьенибе рехизе ва бихьизе букIине кибе, сунде гьеб гIарац харж гьабулебали».\nРази гьечIолъиялъул тадбир кида лъугIизе тезе бугебали цIехедал, маршруталъул таксиялъул хIалтIухъабаз баян гьабуна гьеб халатбахъинабизе бугин жидер тIалабал рагIун, цо кьучIаб хIасилалде рачIинегIан. 2 окябралдаги жал хIалтIизе рахъинчIогон рукIине рес бугила, жидер тIалабал тIурачIони.


Налъи цIикIкIана | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\nРФялъул Пачалихъияб советалъул данделъиялда бицана Северияб Кавказалъул федералияб округ цебетIезабиялъул хIакъалъулъ\nДанделъиялда рехсана гьадинал баянал: гъоркьиса СКФОялъул регионаз гIарац кьуна хIалтIизабураб газалъул гIицIго 85 проценталъухъ. Гьелдалъун газалъухъ гIаммаб налъи бахана 13 млрд гъуршиде ва токалъухъ — цIикIкIана 3,5 млрд гъурушалъ. «Налъул цо пуланаб бутIа бецIулеб буго, амма кьураб гIарцуцаги тIубаларо кьезе кколеб букIараб бутIаялъул роцен, ай нусго проценталъ бецIунго бахъунеб гьечIо гьеб. Гьелда рекъон цIикIкIунеб буго налъиги», — ян абуна премьерас.\nХехаб заманалда жаниб тIубазабизе кколеблъун данделъиялда рехсана округалда ругел газалъулги токалъулги мухъал къачIай. «Цо бакIалдаса цогидаб бакIалде щвезабулаго, гьоркьоса тIагIараблъун рикIкIунеб буго хIакъикъаталда бикъун бугеб токги газги. Гьеб гьабулеб буго изну гьечIого токалъул яги газалъул мухъалда кварги рогIороги цолъизабун яги ЖКХялъулги ток бичулелги предприятиял банкроталлъун лъазарун. Басралъарал гьинал ругин, клиентазул хIакъалъулъ мухIканал баянал гьечIин абун багьанаби ратизе бигьаяб иш буго, хасго гьелдаса жидеего пайда-хайир гьабизе бокьун бугони. Амма гьединал гIадамазда кIочонеб буго токалъулгун газалъул мухъазул масъалаби тIуразе гьелъул квалквал букIунеблъиги ришватчилъи тIегьаялъе квербакъулеблъиги», — ян абуна Дмитрий Медведевас.\nДанделъиялда ракIалдещвезабуна 2017 соналда СКФО лъазабун букIараблъи хасаб регионлъун ва, гьелда бан, республикабаз гьабизе кколаан пуланаб хIалтIи. «Жеги гьечIо гьеб рахъалъ щвалде щвараб хIалтIи. СКФОялъул бицунел бутIаби руго 22 пачалихъияб программаялда (букIине кколаан 28-ялда). Дагьаб буго гьел программаби гIумруялде рахъинариялъе биччалеб гIарацги. Пачалихъиял программабазе гIарац биччалеб мехалда, федералиял ведомствабаз хIисабалде босизе ккола округалъул хаслъиги регионалияб нухмалъиялъги мухIкан гьаризе ккола жидерго пикрабиги. Северияб Кавказалъул ишазул рахъалъ министерствоялдаги тIадаб буго гьел идарабазул бухьенал рекъезаризе», — ян лъазабуна премьер-министрас.


Лъималазул сахлъи цIуни – эбел-инсул борч\nПятница, окт 27 2017\nГриппалде данде прививкаби гьарулел руго\nДагьал церегIан къоязда, МахIачхъалаялда тIобитIараб республикаялъул тохтурзабазул данделъиялда, бицана исана Дагъистаналда гриппалда данде 714000 прививка гьабунин. Гриппалдаса цIуниялъе исана республикаялда миллионгун 200000 чиясе прививка гьабизе ккола планалда рекъон. ГIураб къадаралда вакцинабиги рачIун руго республикаялде.\nДагъистаналъул СахлъицIуниялъул министерствоялъул бетIерай эпидемиолог Муслимат ХIасановалъ лъазабуна, исанасеб гриппалъул вирус захIматаб букIине бугин, гьединлъидал жиндир заманалда прививкаби гьаризе лъикIаб бугин. Вакцина тIоцебесеб иргаялда чIобого гьабулеб буго лъималазе, медицинаялъул хIалтIухъабазе, учительзабазе, чIахIияб ригьалъул гIадамазе, гьуърул, ракI унтарал гIадамазе.\nДРялъул сахлъицIуниялъул министрасул ишал тIуралев Танка Ибрагьимовас абуна, районазда киналго медицинаялъул хIалтIухъабазе ва учительзабазе гриппалде данде прививкаби гьарун гьечIин. ГIемерал гIадамалгун хIалтIулеб ва хасго лъимал цIалулеб бакIалда хIалтIулез гриппалде данде прививкаби гьаричIого тезе бегьуларо. Гьединлъидал тIолалго больницабазул бетIерал тохтурзабазда тIадкъан буго прививкаби гьариялъул хIалтIул хIисабкьезе.\nХаслихълъи - гIадамазда гьоркьоб грипп тIибитIулеб заман букIин балъгояб жо гуро. Гьединлъидал республикаялъул сахлъицIуниялъул идарабазда гриппалде данде тIадчIун вакцинаби гьарулел руго. Хаслихълъиялъул квачгун цадахъ баккулеб гьеб унтигун байбихьула гIолохъанал эбел-инсудаги тохтурзабаздаги гьоркьор «бахIсал». Тохтурзабаз малъа-хъваял гьарула гриппалдаса цIунизе прививкабаз кумек гьабулин, Интернет «тохтурлъун» тIасабищарал эбел-инсуца абула прививкабаз зарал гуреб сахлъиялъе пайдаяб щибго гьабуларин, лъабабилез абула, прививка гьабуниги гьабичIониги, хаслихъе гриппалъ унтичIого хутIуларин.\nКинаб къагIидаялъ нилъер гIадамаз гриппалда дандечIей гьабулеб, тохтурасул кумекалдаса пайда босуладай? Гьелъул хIакъалъулъ цIех-рех гьабуна гIолохъанал улбузда гьоркьоб.\nПатIимат, кIиго лъимадул эбел: «Дица, дунял квачаралдаса нахъе, лъимал гриппалдаса цIунизе дараби гьарула. МухIамад аварагасул суннаталда рекъон, хурдузул дараби гьарула. БатIи-батIиял вакцинаби сабаблъун сахлъиялъе зарал кколин абун, Интернеталдасан бицунеб рагIаралдаса гриппалде дандегицин прививкаби гьаризе хIинкъун чIун йиго дун. ТIоцебесеб лъимадуе киналго прививкаби гьарулаан дица. Амма прививкаби гьаруницин, лъималазул ахикь раккаралги квачалъулги унтаби рахуна гьесде. КIиабилеб лъимадуе абуни, лъабго моцI баралдаса, цогIаги прививка гьабичIо. Гьес кIиго сон бана, амма цингIаги унтун гьев тохтурасухъе вачине ккечIо. Суннаталда рекъон, сахлъи щула гьабиялъе хурдузул ва пихъил дару гьабулелъул дица гьесие».\nМарият, цо лъимадул эбел: «Лъимаде грипп бахинаредухъ, прививка гьабула дица. Гьединго хIаракат бахъула квачараб заманалъ хинаб ретIел ретIине, иммунитет щула гьабулел дарманал кьезе. Даруги дица, лъимадухъе тохтурги ахIун, рокъобго гьабизе хIаракат бахъула. Прививка гьабунигицин цо-цо мехалда квачалъ унтичIого хутIуларо. Гьединлъидал киналго рихьизарунщинал прививкаби гьаризе ракIалда гьечIо. Лъимадул сахлъиялъе пайдаялдаса цIикIкIун зарал гьабулелин рикIкIунел прививкаби чанго рагIана дида. Гьез зарал гьабулин абун, гIадада бицунеб батиларин гIадамазин ракIалдеги ккола».\nДиана, кIиго лъимадул эбел: «Гриппалде яги цогидал рахунел унтабазде данде лъималазе гьарулел прививкабаздаса дица инкар гьабуларо. Рокъоб бокьа-бокьараб даруги гьабун, лъималги толаро. Щиб кканиги тохтурасухъе уна, ва официалияб медицинаялда дандекколареб щибго жо гьабуларо. Прививкаби нилъер халкъалъул къадар дагь гьабизе квешал гIадамаз ургъараб сихIирлъи бугин абун, Интернеталдасан рицунел маргьабаздаги дун божуларо. Даим социалиял гьиназдасан тIиритIизарулел рукIуна къватIисел пачалихъаздаса рачIунел ругин гIадамал сакъат гьарулел вакцинабиян. Цо-цо улбул гьел харбазда божулелги руго. Амма дица рикIкIуна гьелъул гIаксалда бугин хIакъикъатин абун. Нилъер улкаялда гIадамал цIикIкIинариялъе гIемерал программаби руго гIуцIун, лъимал гьариледухъ, федералияб бюджеталдаса гIемераб гIарац буго биччалеб. Гьебщинаб хIалтIуда тIад мухъ цIалеб жолъун кколарищ, квешал прививкаби гьарун, гIадамал дагь гьари?..»\nИсана гриппалдаса цIуниялъе щиб дару-сабаб гьабун лъикI, яги прививкаби гьарун тIубалищали цIехон, дун щвана МахIачхъалаялъул щуабилеб поликлиникаялъул педиатр ПатIимат Шамсудиновалъухъе. Гьелъ бицана ахираб заманалда квачалъул унтиялъ цIа-кан бахарал лъималазухъе рокъое гIемер ахIулин жий.\n- Гриппалдаса цIунизе кумек гьабула прививкабаз. Гьединго грипп баккулеб заманалъ, иммунитет щула гьабизе хIаракат бахъизе ккола. Цо-цояз Интернеталдасан бицунелда божун, прививкабаздаса инкар гьабулеб буго. Гриппалъул вакцина гьабизе бегьулелги бегьуларелги бакIал рукIуна, гьеб чIезабула тохтурас. Прививкаби гьаризе бегьуларо гьеб вакцинаялда жанир ругел жалазде аллергия бугони, цIа-кан бахун унтун ругони.\nГъоркьиса республикаялда тIибитIун букIана корь, паратит ва месед унти. Гьел ккола некIогоялдаса нахъе гIадамазда кIочон тун рукIарал унтаби. Гьел унтаби тIиритIиялъе гIиллалъун букIинги чIезабуна цо-цо эбел-инсуца прививкабаздаса инкар гьаби.\nГриппалъ чIахIияздаса цIикIкIун лъимал унтулел руго. ГIемерисеб мехалда хъизамалде грипп бачун бачIуна лъималаз. Гьедин, хехго унти бахуна загIипаб сахлъи бугел чIахIияб ригьалъул гIадамаздеги. Инфекция бахуна гьаваялдасан, хIацIудасан. Вирус хьвадула инсанасул хIухьел цIалел нухаздасан, хадуб, гьенир ругел сахал клеткабазулъги чIун, цебеса цебе ун, щибаб вирусалъул цIияб азарго вирусги лъугьуна. Гьелдалъун гIамерисез гьадингояб гIиси-бикъинаб жоян толеб квачалъул унти буссине бегьула фарингит, ларингит, трахеит унтабазде. Амма мегIерччин яги квачалъул унтаби грипп бугин абун, мекъал пикраби рижулел руго гIадамазул, гIемерисезда гьел ратIарахъизеги лъаларо.\nГрипп яги ОРВИ\nОРВИялъул унти бугони, цин мегIер бацула, хъухIуди ва мегIерччин баккула. ЦIа-кан бахун хадуб, гьеб гIодобе буссун гурони баккуларо мегIерччинги хъухIудиги. ЦIа-кан бахуна 37,5-38 градусалде. ОРВИялъул унти бугони, черх халатбахъун загIипго хутIула. Грипп абуни байбихьула хехго цIа-канги бахун, цадахъго бетIерги ччорбалги унтула. Гриппалъ унтаразул сахлъиялъе зарал ккола, гIемерисезул гьелдаса хадуб цогидал унтабиги раккизарула. Статистикиял баяназда рекъон, гриппалъ унтаразул 42 процент холеб буго. Гриппалдаса хадур гIемерисеб мехалда лъугьуна бронхит, гьуърузул унти, пневмония. Гьединлъидал квачалъул унтийищ, ОРВИйищ, гриппищ бугебали батIабахъизе лъазе ккола ва жиндир заманалда даруги гьабизе ккола.\nГриппалъ унтарав чияс гIемер лъим гьекъезе ккола. Гьесул чорхолъ бугеб лъим гIетI бан хадуб дагьлъун букIунелъул. 38 градусалдаса гIодобегIанаб температура бугони, цIа-кан гIодобе ккезабизе бегьуларо, щайгурелъул гьеб ккола организмалъ жибго цIунулеб къагIида. ЦIа-кан гIодобе ккезабиялъе лъикIаблъун ва зарал гьечIеблъун рикIкIуна парацетамол.\nТохтурасухъе инегIанги хъегIиялъе хурдузул дараби гьаризе бегьула. ХIалтIизаризе бегьула багульникалъул гьабураб тIокIкIел, каранзул унтабазул хурдул, алтей ва гъаличуялъул гьарурал дараби.\nЩекъер унтулеб бугони, гьеб хулизе бегьула махIквешалъул, шалфеялъул, календулаялъул гьабураб тIокIкIелалъ, цIамгун сода жубараб лъеца, мирамистин даруялъ. Амма щивав чиясе дандекколебги кколаребги дару букIуна, гьединлъидал лъикIаб букIина нужерго бакIалъулав тохтурасда цIехани.\nПрочитано 721 раз\tПоследнее изменение Пятница, 27 октября 2017 09:50\nДругие материалы в этой категории: « Кин сах гьабилеб бухIараб бакI?\tГьава-бакъ хисидал, рагъарулел гIузраби »\n11:38, 16 января 2022, 29\n11:36, 16 января 2022, 30