МагIарухълъи цIунизе бокьун батани\n«МагIарухълъи цIунизе кколин ахIи балелги рукIун, цо-цо тIадчагIаз магIарухълъиялдехун тIаса-масагояб бербалагьи гьабиялъул магIна щиб?» - абун гьикъулеб букIана ГъазимухIамадица, заводалда жаниб нижее экскурсия гьабулаго.\nСезоналъул лъабго-ункъо моцIида жаниб консервазул 3 млн шартIияб банка къазе кIолеб къуваталда букIараб Харахьи завод ккола гьеб. 12 соналъ чIун хутIиялъги, гьелде щвезегIан пачалихъалъул квер тIаса иналъги, тIатIала ккезе байбихьараб гьелда рухI гъезе лъугьун вуго ГъазимухIамад.\n«ХIакъикъат» газеталъ гьесулги заводалъулги хIакъалъулъ цебегIанго хъванги букIана, амма гьелдаса нахъе хисараб жо ккечIо. Гьадабго хIалалда заводалъе гIарац балагьулев, тIадчагIазде ахIи балев ГъазимухIамадги вуго, гъоркьлъалие лъезе шагьаралда мал-мулк букIун гурони, кредиталъул гIарац кьеларин чIун банкиралги руго.\nАмма социалиябгун экономикияб рахъалъ Дагъистан цебетIеялъул мурадалда исана 28 сентябралда МахIачхъалаялда тIобитIараб конференциялда бицунеб хабар батIияб букIана. РФялъул Минэкономразвитиялда цебе гIуцIараб Департаменталъул директор Игорь Храновскияс абуна бизнесменазе кредитал кьолелъул бигьалъаби гьаризе хIаракат бахъизе ккелин. Гьединго Сергей Меликовасги бицун букIана шартIал гьечIолъиялъ къойидаса къойиде гIадамал росабалъа гочунел ругин, гьединлъидал гьениб рукIа-рахъин лъикIлъизабиялда тIад ургъизе кколилан. Гьайгьай, гьеб мурад тIубалаан ГъазимухIамад гIадал чагIазе квербакъи гьабуни.\n- Лъабго нухалъ кагътал хъвана дица Сергей Меликовасухъе, - ян бицана ГъазимухIамадица. - Дир хIисабалда, гьесухъе щвезе течIо гьел. ЧанцIулго хитIабал гьарун, гIемер чиясда кIалъана лъабго млн гъурущниги кьейин кредиталъе. Гьеб жоялъе кумек щолеб гьечIо. Амма руго бащдаб гъоркь тани, гьеб гIарац пачалихъалъухъа щвезабизе рагIи кьолел гIадамал. Гьеб жоялъул дие щиб мунпагIатха букIинеб?\nЦо нухалда Росдал магIишаталъул министерствоялде ракIарун рукIана дунго гIадал, росдал магIишаталда, производствоялда хIалтIулел чагIи. Жив разияв вугин лъагIалие лъабго процентги гъоркь ккун, нужер бокьарасе кредит кьезеян кIалъана гьенив Сбербанкалъул Дагъистаналда бугеб филиалалъул вакил. Гьеб мехалда цояв вахъана тIаде: лъабнусго гектаралда гIезарурал ахал ругила жиндир, гьезде дару речIчIизабизе кIиго комбайн босизе 30 млн гъурущ къваригIун бугинги абун. Цинги гьесул документазухъги балагьун, банкирас абуна дуца гьеб ракь 49 соналъ ижараялъе босун бугила, гьеб данде кколарин. Гьедин батаниян абуна дица, дунги магIарухъа вачIарав чи вугин, диеги инкар гьабулеб батилинха нужеца. Шагьаралдаса 120 километралъ рикIкIад ругел чагIазе жидеца гIарац кьоларин кьуна диеги жаваб. Гьеб манзилги Лавашиса борцунеб бугоан банкирас. Гьанже магIарухъе нух гендерил тоннелалдасан бугин бичIчIизабизе лъугьаниги, бихьулеб букIана гьесие магIарухъ бугеб халкъалъулгун щибго гьоркьоблъи гьабизе бокьун гьечIолъи.\nГьабсагIаталда ГъазимухIамадие бищунго къваригIараб жо ккола цIорол банкабиги заводалда хIалтIаралъухъ гIадамазе кьезе гIарацги.\nКонсервал гьаризе къайи-цIа гьес тIаде цIиябги босун буго, гъоркь букIараб къачIанги буго.\n- Сверухъ ругел цогидал росаби малъичIого, цохIо ГIоротIасагицин бачIунаан гьанибе пихъил 800 тонна, - ян ракIалде щвезабуна ГъазимухIамадица. - БакIалъул гIадамазда тIадеги, каникулазул заманалда практикаялъ нус-нус студентги вачIунаан. БачIинахъего пихъ цIулеб аппаратги Дагъистаналда цохIо Харахьи заводалда гурони гьечIо. Амма пихъил консервал гьарулеб кIиго заводги районалда букIаго, чанго миллион гъурщил зарал кколеб буго гьабсагIаталда гIадамазе. Хасго пихъ гIемераб исана гIадаб соналъ. Масала, Гьамущи кутакалда лъикIаб сорталъул гени буго гIадада холеб.\nГьединаб гара-чIвариялда ниж рукIаго, тIаде ячIарай ГъазимухIамадил лъади ПатIиматица абуна жий йикIунила, гьесда гьебгощинаб бетIерунти дуегоги жиндиегоги гьабичIого, нилъерго рокъоб бугеб мини-цехги хIалтIизабун чIезе ругин нилъилан.\n- Росдал ясли-ахалда хIалтIулей йигониги, пихъил сезон бугеб мехалда кумекалъе дунги чIезе ккола гьесда аскIой. Амма гьабсагIаталда гьес гьеб гIадахъ босулеб гьечIо. Гьесие кутакалда бокьун буго гIодоса-эхедего росулъ хIалтIулеб букIараб завод цIи гьабизе. Гьединлъидал бихьулеб къоялдеги вачIунев гьечIо. Данделъараб щибаб гъурущги гьелда тIад харж гьабула. Амма басрияб къачIаялдасаги, цIияб бакI базе лъугьинго бигьа букIунин абухъе, гIезегIан захIмалъулеб буго нижерго къуваталда божун чIезе, - ян бицана ПатIиматица.\nГъазимухIамадил мини-цех бихьидал, гIажаиблъана ниж, гьабугьин гьебги хIалтIизабун чIанигицин лъикIго цеветIелаан гьев. Бокьараб пихъилги овощазулги консервал хIадурулеб техникаялдалъун хьезабураб саламатаб цех буго гьесул минаялда аскIоб. Гьелда тIаде, жеги кIкIуйдуца мохмох бакъвазабулеб къайи-цIаги лъун буго гьес гьениб.\n- Дида гIемерисез абула тIатIала кколеб заводалъул ургъел гьабун щайилан. Кидаяли тIубараб росуги участокги жаниб хIалтIулеб букIараб гьеб берда бихьулаго чIунтизе тезе бокьун гьечIо, ракIунтулеб буго гьелъухъ балагьун, - илан бицана ГъазимухIамадица.\nРосулъе щвараб мехалда технолог хIисабалда ГъазимухIамадие малъа-хъваяздалъун кумекалъе ватула Харахьиса ХIайдар Маликовги. Амма гьев гьабсагIаталда КIикIуни заводалда хIалтIулев вуго.\n- Чияр бакIалде инегIан, нусцIул бокьилаан хIалтIулев дирго росулъ чIезе. Пайда щибха. Гьав ГъазимухIамадие дагьабниги кумек щолебани, пачалихъалдаса яги цоги бакIалдаса, жегиги нусго соналъ хIалтIизабизе бегьулеб къайи-цIа бугоан гьаниб. Гъоле, банкротлъунги лъазабун, дагьалъ хутIана КIикIуни заводги къазе. Сергей Меликовас кверги чIван, рухI речIчIизехъин буго гьанже гъолдаги. Гьединабго бербалагьи хIажат бугоан Харахьи заводалъеги, - ян бицана ХIайдарица.\nГьел лъабазухъго гIенеккараб мехалда ракIалде щвана дагьалъ цебе рагIараб цо хабар. Жив диниявги жамгIиявги хIаракатчиян, бечедалги машгьуралги чагIазда аскIов чIун суратал рахъун, интернеталде гьелги рехун, жиндиего цIар гьабулев цо нилъер ракьцояв вуго. Унго-унголъунги гьев кутакав чийилан божиялъищали, Москваялда гьесие рукъ сайгъат гьабун рагIула нилъерго гьаниса кутакав цо бизнесменасул гIагарлъиялъ. ГьедигIан хъулухъ гьечIого цояз цогидазда тIад харж гьабулеб гьеб гIарац ГъазимухIамад гIадал патриотазе щайдай щоларебин абураб суал бачIунеб буго.\nДица гьеб суалалда хурхун хитIаб гьабуна республикаялъул хIукуматалъул лъабго идараялде. Жеги жаваб щвечIо. ДРялъул бетIер вищун хадуб министрзабазул кабинетги гьанже цIидасан гIуцIизе кколеб букIиналъ батила, гьезда сверухъ цо чIванкъотIи гьечIеб. Амма гьеб суалалде нилъ цIидасан тIад руссина. Щайин абуни мугIрул ругебгIан мехалъ нилъеца магIарухълъиги нилъерго росабиги цIунизе кколелъул.\nДругие материалы в этой категории: « Иххица бащдаб росдада «михир бачана»\tБеричаб тIабигIат, лъикIал гIадамал »


Халкъияб кIалзул гьунаралъул асарал малъи\nЛитературиял дарсал рачиналъул цере лъолел аслиял тIалабал\nТема: МухIамад АхIмадов. «Дие бокьун буго».\nДарсил мурад: Дагъистаналъул поэт МухIамад АхIмадовасул творчествогун лъай-хъвай гьаби;\nЦIалдохъабазул калам цебетIезаби, чвахунцIали мухIкан гьаби, кочIолаб каламалде рокьи цIикIинаби; кочIол мацIалъул пасихIлъи берцинлъи бати.\nСипатиял рагIабазул магIна рагьизе малъун, лъималазул гIакълу бегIери;\nГIадатаб анализалъул кумекалдалъун цIалдохъабазул логикияб пикру цебетIезаби;\nГIадатаб анализалъул кумекалдалъун инсанасул бищун кIудияб талихI эбел йикIин бичIчIизаби, гьелъул адаб-хIурмат гьабиялде лъимал куцай. Алатал: интерактивияб доска, поэтасул сурат ва тIахьал, авар театралъул пьесабазул диск.\n1. Класс хIадур гьабила дарсиде.\n2. Учителасул цеберагIи:\nТIаде рачIарал гьалбал.\nАхир рокьуе гьечIеб.\nАрарат мегIер буго\nНижеца яхI бахъила\nАвар мацI лъикIго лъазе.\nУчитель: Лъимал, нужеца жакъа дарсида авар мацI лъикIго лъазе рагIи кьуна. ХIаракат бахъе дарсида нужерго пикру загьир гьабизе. Дун йиго 35-абилеб гимназиялъул мугIалим, цIарги дида буго Гулишат Абдусаламовна.\nЦин нилъеца цересел дарсазда малъараб такрар гьабила.\n3. Цересел дарсазда малъараб такрар гьаби:\n1. «Дир ракI мугIрузда буго» абураб поэмаялъул авторасул цIар бице.\nа) ЦIадаса X1амзат\nб) Расул X1амзатов\nв) Фазу ГIалиева\n2. «Хваразул цIаралдасан» абураб поэмаялъул аслияб пикру баян гьабе.\nа) Рагъалде данде къеркьезе ккола\nб) Халкъалъул тарих лъазабизе ккола\nв) Рагъда хварал кIочене бегьуларо\n3. «Саба-Меседо» абураб асаралъул авторасул цIар бице.\nа) Расул X1амзатов\nб) Машидат Гъайирбекова\nв) ГIабасил МухIамад.\n4. Щиб махщелалъул гIадан кколей Багъатарил «Севералда бугеб дир милъиршоялдаса» Лидия?\n5. МагIарул хъвадарухъан Багъатарил фамилия щиб?\n6. Гьал кочIол мухъал тартибалда лъе:\nДун вачIина духъе, вачIина духъе,\nКвегIаб берзул магIу бацIцIуна сардилъ,\nЧирахъ гIодоб кьурун, кьижа, дир мискин.\nДица балъго, эбел кваранаб квералъ,\n7. Щиб асаралдаса росарал гьал рагIаби:\nа) Йижараб росу тун сапаралъ индал,\nБусен, къаданиб жо къвакIараб ккани,\nМун гьаюрай бабул хIеренлъи босун,\nХIулидул бусенлъун тIибитIе, месед.\nа) Р. ХIамзатов «Авар мацI»\nб) X1. Гъазимирзоев «Васасде»\nв) М. Гъайирбекова «Эбелалъул кечI»\nб) «Шагьар гIагарлъанагIан хъудиги накIкIлъун тIад бигъун чIараб кIкIуйги гIемерлъулеб букIана. Дагьабго заманалдасан туристазул гьаркьигъараб къокъа некIсияб шагьаралъул къватIазде лъугьине буго».\nа) Багъатар «Севералда бугеб дир милъиршо»\nб) ГIарип Расулов «Хазина»\nв) Фазу ГIалиева «Кини».\nв) Эбел, кIоченаро гьитIинаб мехалъ,\nДун къватIахъ кватIигун, кидаго дуца\nГорда лъун толаан бакараб чирахъ\nВа къирун толаан къачIого каву.\nа) XI. Гъазимирзоев «Лъалхъуге дир барти»\nб) Р. ХIамзатов «Эбелалде»\nв) М. Гъайирбекова «Эбелалъул ракI».\nг) Эбелалде хъвалеб кагъатги бихъун\nВахъун рогьалида росулъе ана.\nГьелда бер чIварабго кечI кIочон тана\nГьечIо эбел гIадаб кечI дунялалда.\nа) МухIамад АхIмадов «Эбелалде кагъат»\nб) Расул ХIамзатов «Эбелалде»\nв) ГIарип Расулов «Хазина».\n8. Гьал руго, лъимал, МухIамад АхIмадовасул «Эбелалде кагъат» абураб кочIолъа росарал мухъал. Жакъасеб нилъер дарсил тема ккола МухIамад АхIмадовасул «Дие бокьун буго» абураб кечI. Хъвай тетрадазда къо-моцI, тема ва дарсил эпиграф:\nЭбелалъул ракI гурхIи\nЭбелалъул ракI бухIи\n9. Поэтасул биографиягун лъай-хъвай гьабила: Аваразул шагIир МухIамад АхIмадов гьавуна 1955 соналъ Гъуниб районалъул Гьонода росулъ. ЛъугIизабуна Москваялъул М.Горькил цIаралда бугеб Литературияб институт. ХIалтIана Дагъистаналъул тIахьазул издательствоялда, Дагъистаналъул хъвадарухъабазул Союзалъул правлениялъул гIуцIиялъулав секретарьлъун.\nМухIамад АхIмадов 1977 соналдаса нахъе ккола СССРалъул хъвадарухъабазул Союзалъул членлъун. ГьабсагIат хIалтIулев вуго Дагъистаналъул хъвадарухъабазул Союзалъул председательлъун. Щибаб хамизкъояль Р.ХIамзатовасул цIаралда бугеб библиотекаялда МухIамад АхIмадовасул нухмалъиялда гъорлъ тIобитIула хъвадарухъабазул творческияб данделъи яги цIияб тIехь къватIибе биччаялъул данделъи. Гьениб гIахьаллъи гьабула нижер гимназиялъул цIалдохъабазги ва рес букIуна бокьараб суал гьесие кьезе ва гьесул кучIдузухъ гIенеккизе. МухIамад АхIмадовасул эбелалъул хIакъалъулъхъварал кучIдузул цояб нилъеца цIалила тIехьалдасан.\n10. Словарияб хIалтIи. Гьел кучIдузулъ нилъеда ратула цо-цо ричIчIуларел рагIаби: парахалъи – спокойствие, росдал сверабазде – перекрёстки села, гьурмалъги пархун – мелькнуло на лице.\n5. Учителас кечI цIалила.\n6. КечI лъималаз цIалила, ахирисеб куплет киназго цадахъ цIалила.\n7. КIечIалда тIад хIалтIи: Нилъеца кочIолъ аллитерация батила, кочIол роцен бихьизабизе вахъинавила цо цIалдохъан. (1 куплет)\nДие бокьун буго,\n2 аб. куплеталда метафора батила:\n– РекIарал ракIал.\nУчитель: РекIарал ракIал абулаго, гIурус литератураялдасан М. Горькиясул асаразул кинав героясул образ цебе чIолеб бугеб? (Данко)\nГьаб кочIолъ калам пасихI гьабизе авторас хIалтIизарун руго сипатиял рагIаби - эпитетал, бокьилаан нужеда гьел ратизе:\n– къирараб нуцIа,\n– херлъи лъалеб гьими,\n– росдал свераби\n14. КечIалъул идея ва тема батила:\n– Кинаб темаялда хъван бугеб гьаб кечI?\n– Идея кинаб кколеб? Жиндирго кочIолъ авторасе щиб загьир гьабизе бокьун бугеб?\n– БитIун буго, лъимал, эбелалдаса рикIкIад хутIараб мехалъ гьелде бугеб чIалгIен, рокьи, гIищкъу загьир гьабулеб буго.\n– Щай авторас рукIкIунеб заман тIаса бищараб?\n(Росдал къватIалги чIороголъараб гIадамаз пикрабазеги анищазеги квал квал гьабулареб заман)\n– Щай тIуркIизаюлей? Пашманлъиялъищ яги рохалицайищ?\n– «Пакъиралъ рохалилъ дир цIар турила» абун хъвалеб буго. Щай шурулеб? Расул ХIамзатовасул «МагIарулал» абураб кочIохъего унго-унгояй магIарулалъ гIадин эбелалъги жиндирго рохелги хIасратги, сабур гьабун, бахчулеб буго. Гьеб куплет ракIалда бугищ?\n– КочIол ахиралда авторасул кинаб анищ, мурад бугеб? ЦIалея гьел мухъал. Учитель: ЛъикI бичIчIун буго нужеда гьеб кечI. ГIенеккеха, лъимал, нилъерги авторасулги пикру данде кколеб бугищали. (интервью М.А.)\n– ЦохIо МухIамад АхIмадовас гуребги цогидал къалмил устарзабазги хъван руго эбелалъул хIакъалъулъ кучIдул. Дагъистаналъул хъвадарухъабаздаги шагIирзабаздаги гьоркьов нагагьги ватуларо эбелалъул хIалимлъи, хIасратлъи къалмиде босичIев рагIул устар. Библиотекаялдаса кинаб тIехь нилъеца босаниги, гьениб нилъеда батула эбелалде бугеб рокьи загьир гьарулел мухъал. (тIахьазул выставка бихьизабула)\nНужеда киназдаго ракIалда батилин ккола нилъеца 7 классалда цIалараб Р. ХIамзатовасул кечI «Эбелалъ дир кинидахъ кучIдул ахIичIел ани» абураб:\nДир мацI букIинароан,\nДир цIар букIинароан,\nДида нух къосинаан,\nДида рокьи гьадигIан\nКучIдул ахIичIел ани.\nЭбелалде бугеб рокьи, гьелъухъ гIашикълъи загьир гьабун хъварал кучIдул Р.ХIамзатовасул гIемерал руго. РакIалде щвезабеха нилъеца цебехун цIалун букIараб гьесул кечI. (кечI ахIула)\nЭбел, кIоченаро гьитIинаб мехалъ,\nУчитель: Эбел – васалги гьарурай, ясалги гьарурай, гьезие кучIдулги, бакъналги гьарурай; кинабго тIегьалебгин бечIалелъулги, бачIунебгин унелъулги, гIумруялъулги хвалилги хвел жиндие гьечIей; гьереси гьечIей нугI. Эбелги эбелалъ код об ккураб лъимерги - гьале ияхI, гьале битIараб, гьале намус, гьале берцинлъи. «Дуе эбелалъ кинидахъ кечIгойищ ахIичIеб?» – абун буго ХIажимурадица цо рагъда хIинкъарав чиясда. Эбелалде бугеб рокьи нилъеда бихьула халкъиял кицабазулъги биценазулъги. Нужедаги лъалел ратила эбелалъул хIакъалъулъ кицаби?\n15. Кицабазда тIасан творческияб хIалтIи.\nДицаги росана, лъимал, эбелалъул хIакъалъулъ кицаби. Гьанир гьел кицабазул ахирал жура - гъуран кьун руго. Нужее тIадкъай буго гьел кицабазе битIараб ахир балагьазе.\nЭбел-эмен разияб лъимер – лъугIи гьечIеб хазина.\nЭбел-инсуе гъабураб хъулухъ – дуего нухде бан тараб тIех.\nЭбел-инсуе кьураб гIакъуба – дурго нухде бан тараб заз.\n16. Гьал кицабазда гьоркьоб биччараб рагIи бате:\nЭбел-эмен хер гьарулелги …………, бахIар гьарулелги ………\nЭбел-инсул……… лъималазда, лъималазул………..гьаваялда.\nЭбел-инсул………… тарав халкъалъе басралъула.\n16. Гьел гурелги кицаби гIемерал руго, лъимал. Щибаб кициялъги нилъее гIакълу, малъа-хъвай кьола. Мисалалъе босилин цойги кици: Лъималаз эбел-инсуе щиб гьабун батаниги, гьезул лъималаз гьезиеги гьабулеб гьебго жо. Гьаб кици нужеда кин бичIчIулеб, лъимал?\n18. Нужеца киназго абуралъе нугIлъи гьабулебгIадин дие бихьизабазе бокьун буго нилъер авар театралъул «Якьад рихаразул росу» абураб пьесаялъул цо бутIа. (диск)\n– Цебе заманаялъ букIараб кинаб гIадат какун бугеб?\nГьанже заманалъ гьедин гьабулеб гьечIо, амма камулелги гьечIо херал эбел-эмен пансионатазде щвезарулелги. Гьезда ракIалде кколеб батила кидаго жал гIолохъанго рукIинин, херлъиларин ва унтиларин. Эбел! Гьеб рагIул гьуинлъиги гьайбатлъиги киназдаго гуро бичIчIулеб. УргъичIого рехулеб рагIиялъ чанги къварид гьаюла нилъеца эбел, амма кигIан лъималаз пашманлъизаюниги, тIаса лъугьуна хIалимаб эбелалъул ракI. Умумузул заманалдаса жакъа къоялде щвезегIан нилъехъе щварал эбелалъул рокьиялъулги, ракIалъул гIатIилъиялъулги, хIеренлъиялъулги бицунел чанги абиял руго. Гьез нилъ эбелалдехун бугеб бербалагьиялъул хIисаб гьабизе тIамула. Эбелалъул ракIалъул хIакъалъулъ бицен рагIун букIун батила киназдаго. (лъималаз бицен бицуна) Къадиясул хIукму: (учителас цIалула) – Нужер пикруялда, кинай кколей?\n19. Эбелалъул ракI – гьеб буго божи, рокьи, гьари, рохел, къварилъи, рекIекълъи. Кинабго гьеб жанибе бачуна букъараб зар гIанаб эбелалъул ракIалъ. Диеги бокьун буго, лъимал, цо бицен нужее бицине. (бицен учителас бицуна, кагъат лъималаз цIалула)\n20. ЦIакъ бокьилаан гьаб хабар унго-унголъун ккараб гуреб, ургъун бахъараб букIине. Кин батаниги, эбелалъул лъималаздехун букIунеб рокьиялъул рагIалги ракьанги букIунареблъи мухIканаб жо буго...\n21. Цо-цо мехалда ракIалде ккола – эбел йикIинчIеяни щибдай нилъеца гьабилааан? Гьей йикIинчIеяни, букIинароан чIаголъи, гьунар, гьадинаб гIумру, гьадинаб Дагьистан. Эбел – тIолго тIабигIаталъул байбихьи, лъимадул тIоцебесеб гьимиги ахирияб магIуги. ТубхIат Зургьаловалъ тIубараб тIехь хъван буго эбелалде гьарурал кучIдузул ва магIабазул. Гьеб цIалулев чиясул черх цIунцIрахинабулеб буго гIищкъуялъул гъелегьараб цIадул кутакалъ. Гьелъ кIудияб махщалида рагьулеб буго жиндирго рекIел хIал, эбелалде бугеб рокьи, гьей камиялъул бугеб къварилъи, рекIел бухIи. (ТIехь бихьизабула) Цо куплет кинацаго цадахъ цIалула.\n22. Учитель: Эбел камиялъ ракI данде къачIевги, магIу тIечIевги гьечIо дунялалда щивго. Гьеб бухIиялъ кIалалъе пасихIлъиги, рагIуе камиллъиги бачIинабула шагIирзабазул гуребги гьитIинал гIолилазулгицин. Гьединаздасан ккола эбел камидал кIиго яцалъ гьабураб магIу. «Рузман къо щвезегIан къо мех лъикI, эбел».\nЩибаб рузман къоялъ, хирияй эбел,\nКъулула дуй бетIер дица хабалалъ.\nДур хIатIал ахада накабиги чIван,\nБачуна Лаилагь, цIалула алхIам.\nЦинги дир рекIеца ахIула - Эбел!\nАмма бер кIутIула хъахIаб зонода.\nГьаюгьинан шола дун дуда цее,\nДие мун гьимула сураталдасан.\nДица квер бахъула - эбел, эбелан,\nАмма къанабахъан бахъунаро сас.\nНахъеги йилълъуна зонода аскIой\nКъала гьеб каранде, бала сверун къвал,\nТIола берзул магIу балеб цIад гIадин,\nКъваридал дир кIутIбуз щурула дур цIар,\nДухъан унелъулги, хирияй эбел,\nНахъ-нахъ ялагьула дур заниялъухъ,\nБихьула гургинаб чIагояб гьурмал\nЧIегIерал беразул берцинаб сурат.\nЭбел, дица бетIер къулулеб буго\nДур къаданиб бугеб хъахIаб зоное.\nЭбел, дуе къо лъикI гьабулеб буго\nХадусеб рузманкъо тIаде щвезегIан.\n23. Учитель: Нилъеца цIалараб МухIамад АхIмадовасул кечIалда цIар буго «Дие бокьун буго». Гьедин байбихьулебги буго гьеб. Гьениб гьес жиндирго рокъове вуссине бугеб анищ загьир гьабулеб буго.\n24. Дарсил хIасил.\n– ГIенекке, лъимал, живго авторасул цIалиялъухъги. (запись)\n– Нилъеца цIаларал кучIдузулъ, халкъиял кицабазулъ ва биценазулъ кинайлъун йихьизаюлей йигей эбел?\n– Гьеб кечIалдаса нужее бищунго рокьарал мухъал цIале. (Учителас къиматал лъела)\n– Гьаб дарсил кинаб бутIаялъ нужее бищун кIудияб асар гьабураб? Рокъобе хIалтIи: Лъимал, нужер щивасул батила эбелалда абизе бокьараб, гьелдаса нечон абичIого тараб. Бокьилаан нужеца гьеб кагътидалъун хъвазе, ва эбелалъухъе кьезе. Гьеб буго нужее рокъобе хIалтIи.\nЦIалдохъабазе баркала кьела ва ахирисеб хитIаб цIалила.\n25. Лъималазде хитIаб:\nЛъимал, нужеца цIакъ рахьдал мацI цIуне,\nЦIа жаниб бакараб гъансито цIуне.\nЦIергIадин гIагарлъи, росдал гIадамал,\nГьудул-гьалмагъзаби, божилъи цIуне.\nЭбелалъул хIурмат хIелхIедун гьабе,\nГьелъул хIатIикьлъидал нужее Алжан,\nЖан-рухI лъугIизегIан, гIумру инегIан,\nБосуге тIаса квер, кумек тIагIунге.\nУмарагьи СалихIова. Хьаргаби р-н. Могьохъ росу.\n«X1акъакъат» журнал, № 11 – 2010 с.\n26. РекIее бокьарал анищал, хьулал нужерги ратила, лъимал. РачIаха нилъеца киназго цадахъ цо нилъерго анищал, хьулал загьир гьаризе:\nДие бокьилаан гьаб гIумруялда...


Ислам лъазабулев, диниял суалазул рахъалъ эксперт Саидов Садикъица «Эркенлъи» радиоялъе бицана, терроризмалъулгун экстремизмалъул бугин экономикияб кьучI. Гьесул пикруялда рекъон, бокьараб радикалияб идеологиялъул кьалбал руго лъикIаб гуреб социалиябгун-экономикияб ахIвал-хIал. Кавказ экономикияб рахъалъ цебетIечIеб букIиналъ гьаниб радикализм, ай терроризмгун экстремизм бугоян рикIкIунеб буго Саидовас.\nСаидов Садикъ: «Дунялалда бугеб бокьараб идеологиялъул кьучI буго гIадамазул гIумруялъул материалияб рахъ. Гьеб кьуризе бакI гьечIеб хIужа буго. БатIалъи гьечIо гьеб идеология динияб бугониги, светияб бугониги. Терроризмалъе ва эктремизмалъе кьучI лъолеб хIужа буго лъикIаб гуреб социалиябгун экономикияб ахIвал-хIал. ГIадамаз хашго гIумру гьабулеб бакIалда кидаго бижула радикализм. Гьеб буго социалияб дандечIей. Гьеб дандечIеялъул идеология абуни батIи-батIияб букIине бегьула. Гьаниб Кавказалда гьединаб радикалияб идеологиялъун лъугьун буго динияб идеология, щайгурелъул аслияб ва бищун кIвар бугеб идеология гьаниб кидаго букIана ислам. Гьеб букIинчIебани, гьелъул бакI кквезе букIана цоги радикалияб идеологиялъ. Гьединлъидал, Кавказалда бугеб терроризмалъе аслияб гIилла буго социалиябгун экономикияб ахIвал-хIал».\nДагъистаналъул пачалихъияб университеталъул профессор, динияб фанатизмалъул рахъалъ эксперт ЯхIяев Мухтарил рагIабазда рекъон, Дагъистаналда ва Кавказалда терроризм тIибитIиялъе аслияб гIилла буго пачалихъияб даражаялда гьелъие дандечIолеб идеология гьечIолъи. Профессорасул рагIабазда рекъон, Совет пачалихъ биххун хадуб коммунистазулаб идеологиялъул бакIалде рачIана батIи-батIиял радикалиял идеологиял. Цо-цоял ккана динияб экстремизмалъул кверщаликье. М. ЯхIяевасул рагIабазда рекъон, радикализмалда данде чIолеб гIаммаб идеология пачалихъияб даражаялда гьечIебгIан мехалъ, терроризмгун экстремизалда данде къеркьон бажаризе гьечIо пачалихъалда.\nГьединго гьес бицана, терроризмалъе гIорхъичIвазе пачалихъалъе квал-квал гьабулеб бугин жибго халкъалъул гIодобегIанаб динияб лъай букIиналъ. Исламалда ва бокьараб цоги диналда батизе захIмат буго инеги ун гIадамал кьвагьейин, ялъуни живго жинцаго кьвагьизавейин абулеб бакI. Амма лъавукъал гIадамазда гьеб гьедин гьечIеблъи лъалеб гьечIо ва бигьаго терроризмалъул идеологазул асаралда гъоркье кколел руго.\nГьелъие нугIлъи гьабулеб буго кьвагьулел чагIазда жанир гIемерисеб мехалъ руччаби ялъуни гIурус миллаталъул, ай цIияб дин босарал чагIи рукIин. Гьел динияб рахъалъ кидаго гуро лъай бугел рукIунел абун бицана Мухтар ЯхIяевас «Эркенлъи» радиоялъе.\nТерроризмалъул кьалбал социлияб ахIвал-хIалалъулъ рихьулел руго гьединго жамгIияв хIаракатчи, «Дагъистан ракълил ва рагIи дандеккеялъул территория» абураб жамгIияб гIуцIиялъул вакил Зухумов Зухумида. Амма Дагъистаналда гьеб ахираб заманалда цебетIеялъулъ гьесда бихьулеб буго кинабалиго лъабабилеб къуват, республикаялда рагъ тIамизе бокьараб.\nЗухумов Зухум: «Терроризмалда данде къеркьезе кколел рукIин гьеб киназдаго лъалеб, пачалихъалдаса тIасан унареб масъала буго. Амма гьелда данде къоркьолаго гIицIго къуват хIалтIизабулеб бугони, гьелъ терроризмалъе ахир лъоларо. Гьелъул хIасилалда гIайиб гьечIел чагIазе къварилъи ккезе бегьула, гьебмехалъ долги террористазул кьеразулъе иналъе хIинкъи буго. Ахираб заманалда мухIканго бихьулеб буго Дагъистаналда, Кавказалдаго рагъ-кьал тIамизе хIалтIулеб къуват букIин. Гьеб, дир хIисабалда буго къватIисел улкабаздаса. Исламиял пачалихъазда, исламиял республикабазда къуваталда данде кидаго къуват хIалтIизабула, зулмуялъ зулму бижизабула цIикIкIун, гьеб жеги кIудияб терроралде сверичIого рес гьечIо. Гьеле гьеб гьабизе ва хадуб гIунтIун улка хIисабалда Россия биххизабизе къваригIаразул хIалтIи халлъулеб буго. Гьединлъидал, пачалихъалъ ургъичIого, сверухъ балагьичIого къуват хIалтIизабуни, гьелъ тIадеги кинабго хIалуцинабизе рес буго».\nТерроризм цебегоялдаса нахъе лъугьун буго социалияб, философияб проблемалъун ва гьелъие цогояб чIванкъотIараб дару гьечIо. Гьелда дандечIезе ккола гIумруялъул киналго даражабаздаян рикIкIунеб буго экспертаз.


Рингалда кьолеб тарбия\nЧачан республикаялъул бетIер Къадиров Рамзаница гIайиб ккарал жиндирго хъулухъхчагIазе тамихI гьабиялъул цIияб къагIида ургъун буго. Масала гьаб анкьалда гьес боксалъул рингалде ахIана спорталъул министр.\nРеспубликаялъул спорталъул министр ИсмагIилов Саламбек Рамзан Къадировас гIайибиявлъун рикIкIана министерлъиялъул мина берцинаб гуреб куцалда тун букIиналда бан. Instagram абулеб социалияб сайталда суратал загьирарун, kadyrov_95 абураб цIар босарав юзерица лъазабуна жинца боксалъул рингалда тарбия кьеялъул тадбир гьабун бугин спорталъул министргун. http://instagram.com/p/Yap_G3CRhX/#\nГьеб къец-тамихIалда цебе букIараб данделъиялда Рамзан Къадировас чIван къотIун абуна спорталъул министерлъиялъул мина кIиго анкьида жаниб къачIазе кколин.\n«Нижер диалогалъул заманалда, кваранаб рахъалъан хук абураб кьаби гьабун, дица гьесде бичIчIизабуна кин бетIер хIалтIизабизе кколебали. Добго къоялъул къаси мехалда министрас хехго байбихьана жиндирго галатIал ритIизаризе.\nХадуб Рамзан Къадировасул пресс-секретарь Альви Каримовас мухбирзабазде лъазабуна, гьаб хабар интернеталда тIибитIизабун бугин махсаро лъикIалан бичIчIулел гIадамазе гIоло.


ХIалтIуда квалквадизе кверал гIедерал руго » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Медицина - Сахлъи магIарулазе » ХIалтIуда квалквадизе кверал гIедерал руго\nХIалтIуда квалквадизе кверал гIедерал руго\nДобавил(а): istina от 17-04-2015, 10:59\nКIиабилеб курсалъул студентка Набиева Асиятица гьадин бицана: "Дир ункъачо йикIана росулъ медсестралъун\nхIалтIулей. Гьей йиго дица бетIер къулун хIурмат гьабулей гIадан. Дида\nбихьулаан гIадамазе гьелъ гьабулеб букIараб кумек. ГIемерав чиясе кумек\nгьабизе щолеб ва кибго хIажатаб махщел бугел чагIи ккола медикал ва дирги\nанищ букIана тохтурлъун яхъине". Асият ккола Хьаргаби районалъул ГIаймаки\nросулъа. Гьелъул эмен Наби вуго минаби ралев чи, хIалтIулев вуго Сочиялда.\nЭбел ГIайшат - школалда.\nАсият училищеялда цIалулей йиго\nцониги ункъил къимат гьечIого. Гьей ккола мисалияй студенка ва жамгIияб\nхIалтIул цеехъан, гIелмиял конференциязул жигарай гIахьалчIужу. Гьединай\nйикIиналъ Асиятие щола цогидаздаса цIикIкIараб стипендияги. "Дица гIажаиблъи гьабула лъабилазда\nцIалулел студентазда. Хириял эбел-эменги, бокьулеб росу-ракьги тун рачIун руго\nгьанире цIализе, тохтурасул махщел босизе. Бакъ аги, къо агиян гIадада заман\nчIвалеб мехалда щиб гьезда ракIалда букIунеб, аскIов кумекалъе чи гьечIого унтаравгун\nхутIараб мехалда щиб гьез гьабизе бугебали дида лъаларо. Дица гьединазе бадибчIвайги\nгьабула. Амма пайда щиб…", - ан бицана гьелъ.\nАсиятил ният буго багIараб дипломалда\nучилищеги лъугIизабун, медакадемиялде цIализе лъугьине. РакIалда бугеб анищ\nтIубазе гьелъие тавпикъ кьегийилан нижецаги гьарула. Теги: Нури Нуриев\nАктерасул сценаялъулаб гIумру къокъаб букIуна. ГIолохъанаб мехалъ гьунар-ма ...Тохтурлъи буго гьасул гIумруялъул талихIБецIлъиялдаса канлъуде тIамураб галиЦIад гIадин бадиса щущалеб магIуБокьун босани, бакIаб гьирги тIутIлъулеб


ГьабсагІаталде щвезегІан Википедиялда хъван буго 2310 макъала авар мацІалда.\nТалат къо 18 Жумада ас-сани 1439 гь.\nГьаб къоялъ — 6 Март\nАвар Википедиялда жакъа къоялда жаниб буго 2310 макъала, гьединлъидал дуе хъвазе бокьараб махъала гьаниб жанибги батизе бегьула. Цин макъала хъвалалде цебе дуца гьеб хъирще гьаб формаялда. Гьеб батичIони, дуе хъвазе бокьун бугеб макъалаялъул цІар хъвай гьаб гъоркьехун бугеб мухъалда жаниб ва хІадуре макъала.


ТIабигIат - Радио Эркенаб Европа/Радио Эркенлъи\nЛъабго миллиард гъурщил заралги хвезабураб тIабигIатги\nМахIачхъалаялъул тIабигIат цIуниялъул прокуратураялъ лицензиялдаса махIрум гьабун буго Дербенталда бугеб, ралел бакIазе хIалтIизабулеб ралъдал сали бахъулеб фирма.Чанго моцIида жаниб гьелъул хIукматалъе гьабураб зарал бахун буго 20 миллион гъурщиде. Гьединабго кIудияб зарал гьабун буго Хъумторхъала мухъалда сали бахъулел чагIазги.\nСамур гIорда лъимкьабулеб станция баялда хурхун бугеб ахIи-хIур жеги лъугIун гьечIо. Бищунго цIакъ гьеб баялде дандечIун ругел МухIарамкент мухъалъул Самур росдал гIадамазда жидерго къеркьей гьоркьобкъотIизе тезе ракIалда гьечIо. Гьединлъидал гьал гIагарал къояз Самур гIорда, рохьалда, гьениб балеб бугеб станциялда хурхарал киналго суалал тIуразелъун гIуцIун буго гьеб росдал жамгIияб шура.\nРосдал магIишат цебетIеялда тIасан гара-чIвари\nДагъистаналъул агропромышленнияб комплекс цебетIеялъе нухал ралагьизелъун республикаялъул хIукуматалъул вице-премьер Шарип Шариповас МахIачхъалаялъул Миллияб библиотекаялде ракIарун рукIана муниципалиял гIуцIабазул нухмалъулелги росдал магIишаталъул вакилзабиги.\nАрктикаялъул гIатIилъабаздаса "пиратал"\nХамис къоялда Россиялъул цIех-рехалъул комитеталъ Greenpeace абураб халкъазда гьоркьосеб гIуцIиялъул "Артик Санрайз" абураб гамида вукIарав фотограф Денис Синковасдеги гIунтIизабуна пиратчилъиялъул гIайиб. Гьеб лъазабиялда хадубго баккана цогидаб информацияги, гьеб гамил кинабго командаялде гьединабго гIайиб гIунтIизабиялъул хIакъалъулъ. Greenpeaceалъул россиялъул бутIаялъул юрист Михаил Крейдлиница лъазабухъе, гIайиб гIунтIизабуразе диваналъ бихьизабизе бегьула туснахъалъул 10-15 сон.\nСССР: сунда рекΙунел рукIарал...\nСовет Союзалъул заманалъул автомобилазул музей украиналъул Запорожье шагьаралда.\nХашаб экологиялъул рахъалъ Дагъистан цебесеб кьерда\nРоссиялда 2013 сон лъазабун буго экологиялъул ва тIабигIат цIуниялъул сонлъун. ТIадегIанаб пачалихъияб даражаялда кIвар кьолеб буго экологияб ахIвал-хIал квешлъиялде. Амма хIакъикъаталда тIабигIаталъе гIоло пачалихъалъ гьабулеб хIалтIи гIей гьечIеблъун рикIкIунеб буго цо-цо экологаз ва экспертаз. Гьезул пикруялда рекъон гIемерисел унтабазул рахъалъ Дагъистан цебесеб кьерда буго хашаб экологияб ахIвал-хIал букIун.\nРалел руго минаби, чIунтулеб буго тIабигIат\nДагъистаналда ралел бакIазул бизнес цебетIун букIиналда цадахъго гIемерлъулел руго ралел бакIазе хIажатаб материал хIадурулел бакIазда къанун хвезабиялъул хIажабиги. Каспиялъул рагIаллъабада къанунияб гуреб куцалда сали бахъулеб букIиналъул чанго хIужаби тIатинарун руго МахIачхъалаялъул экологиялда хурхараб прокуратураялъ.\nАэропланалда гурони роржунарел къункъраби\nРакIалда вугищ хъахIаб комбинезонги ретIун тIадагьаб аэропланалда хинал улкабазде роржунел къанагIатал къункърабазул тIелалъе бетIерлъи гьабулев Россиялъул президент Владимир Путин? Гьанже гьел къункъраби аэропланалда рекIун тIадруссун руго.


Бюджет "кваналел" хIакимзабазе квешаб заман щун буго\nКумторкала мухъалъул нухмалъулев Руслан Тотурбиев ккуна полициялъулаз. Мухъалъул бюджеталдаса гьес 100 миллион гъурущ бикъанин рикIунеб буго низам цIунулез.\nЖаниб гIумру гьабизе бегьуларел минабаздаса гIадамал гочинариялъул программаялъе бичараб гIарац бикъанин гьес 2011-леб ва 2012-леб соназилан хъван буго Россиялъул ЦIех-рехалъулаб комитеталъул сайталда. Тотурбиевгун цадахъ полициялъулаз ккун руго Кумторкала мухъалъул администрациялъул хIалтIухъан Сапийбула Акаевги минаби ралеб компаниялъул нухмалъулев Давлет Укаевги.\nМухъалда ругел жаниб гIумру гьабизе бегьуларел минабазул цониги хважаинасе щвечIо пачалихъалъ бихьизабураб гIарац. Гьезул цIарал сияхIалда росун гьечIо. Амма гьеб хасаб сияхIалда руго мухъалъул хIакимазул гIагаразулги лъалел-хъвалезулги цIарал. Программа тIубаялъул халгьабулеб комиссиялда Тотурбиевас рихьизарулел рукIун руго басриял, къадал турарал административиял минаби.\nПрограммаялъе бичараб гIарацни бачIун буго Тотурбиевасулги Акаевасулги Укаевасулги банказда ругел счетазде. Гьениса гIарац гьез хадуб нахъе босун бугоян, лъазабулеб буго цIех-рехалъул комитеталъ.\nГьединго 19 сентябралда полициялъ ккуна Рутул мухъалъул администрациялъул нухмалъулев Загьид Касимов. Низам цIунулезул лъазабиязда рекъон, мухъалда бугеб пенсиялъулаб фондалъул идараялде кьун руго гьересиял документал. Гьел документалги хIалтIизарун гьесие щвана 760 миллион гъурущ.\nРутулалдаса Касимовги Куматоркалаялдаса хIакималги цIех-рех лъугьинегIан заманалъулаю туснахъалда ай ИВСалда лъезе ругин лъазабулеб буго полициялъ.\nБюджеталъе зарал ккезабиялъухъ Дагъистаналъул чанги хIакимасда хурхун рагьана такъсир гьабиялъул ишал. Мисалалъе, цIех-рехчагIаз рикIкIунеб буго Тарумовка мухъалъул нухмалъелв Сергей Чепурнояс ургъунго банкроталде ккезабунин Кировасул цIаралдалъун бугеб муниципалиябгун унитарияб предприятие. Анлъго миллионалдаса цIикIкIун зарал ккана мухъалъул бюджеталъе. ТIадежоялъе Чепурноясда хурхун рагьун буго такъсир гьабиялъул цогидаб ишги. Полициялъул лъазабиязда рекъон, гьес квешго вухана 76 сон барав чи.\nКумторкала мухъалъул нухмалъулес гIадаб такъсир гьабун буго Гъизляр мухъалъул мэр Сергей Паламарчукицаги.\nШагьаралда ругел жаниб гIумру гьабизе бегьуларел минабаздаса гIадамал гочинариялъе бичараб гIарцудаса 13 миллион гъурущ бикъана гьесилан рикIкIунеб буго низам цIунулез.\nГьезул лъазабиязда рекъон, программаялъул документазда бугеб сияхIалда минабазул къадар цIикIкIун бихьизабуна Паламарчукица.\nБесдал лъималазе рукъзал росиялъе бичараб гIарац бикъанин Каякент мухъалъул нухмалъулев Ильмутдин ХIамзаевасилан лаъазабуна цодагьалъ цебе полициялъулаз. Гьединго ХIамзаевасда чIвалеб буго гIайиб лъим цIуниялъул система баялъе бичараб 63 миллион гъурущ гьес бикъанин ва культураялъул мина базе бичараб 25 миллион гъурущ бикъанин. Бикъараб гIарцудал цояб бутIа ХIамзаевас изну гьечIого яргъид гIуцIаразе кьолеб букIанин лъазабуна цIех-рехчагIаз.\nТабасаран ва Ахты мухъазул нухмалъулезда хрхунги рагьун руго такъсир гьабиялъу ишал. Гьезги бюджеталдаса гIарац бикъанин, рикIкIунеб буго полициялъ.\nПолитолог Альберт Эседовасул пикруялда рекъон, хIакимаз гьарурал такъсирал рагьичIого хутIизе гьечIо гьанже Дагъистаналда.\nАльберт Эседов: «Информация буго, нилъехъе гьаниве ЦIех-рехалъул комитеталдаса витIарав специалистас рачине ругин хIакимазда хурхун рагьарал такъсир гьабиялъул ишал. Гьев тана Дагъистаналъул ЦIех-рехалъул комитеталъул нухмалъулев хисулевлъун. Гьелдалъун хIакимаз гьарурал такъсирал рагьичIого хутIизе гьечIин кколеб буго, тIаджоялъе такъсиралги хIакимазда гъорлъ дагьлъила. Хьул буго лъикIал хиса-басиял ккелин Дагъистаналда. Гьел такъсир гьабиялъул ишал я рагьулел рукIинчIо цере, я диваналде щолел рукIинчIо. Диваналде щвезегIан щущан ралел рукIана гьел».\nХалкъазда гьоркьосеб дискуссиялъулаб «Валдай» клубалъул 19 сентябралда тIобитIараб данделъиялда журналистаз гьикъана Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасда, республикаялда полициялъ ккурал хIакимазе щиб гьабизе кколебилан.\n«ХIаким цIогьодулев ватани, гьев хIалтIудаса вахъизе ккола, такъсирчиясул бакI туснахъалда буго», - ян къокъаб жаваб кьуна ГIабдулатIиповас.


МахIачхъалаялда вуго анцIгоялдасаги цIикIкIун "морж".\nКаспий ралъдал цIорораб лъедаса пайда босун щибаб къойил гьенире чвердезе унев анцIгогIан чи вуго жакъа МахIачхъалаялда. ГIурус мацIалда гьезда абула моржалилан. Руго гьезда гьоркьор сахлъиялъе гIоло чвердезе унелги, руго чорхое тимар гьабизе гIоло гьенире хьвадулелги.\nХасел, рии батIа гьабичIого щибаб къойил Каспий ралъдахъе чвердезе хьвадулев анцIила щуго чи вуго жакъа МахIачхъалаялда. ГIурус мацIалда гьезда абула моржалилан. Чорхое тимар гьабун рекерулел, ралъадал рагIалда щибаб радал кIиго-лъабго сагIат тIамулел нусгониги чи вуго гьезул. Амма Каспий ралъдал цIорораб лъедаса пайда босулев анцIила щуго чи вуго. Гьезул цо-цоял гьенир чвердола тIоцебесеб иргаялда гьелъул сахлъиялъе пайда букIун.\nМахIачхъалаялдаса 63 сон барав ЯхIяев БахIандил анцIила щугоялдасаги цIикIкIун сон буго гьединаб къагIидаялъ Каспий ралъдалъ чвердолев вугелдаса. Хасго хасало бищунго лазат букIунин жинде чвердезе. ЦIорораб лъелъ чвердезе жив сунца тIамуравли гьадин бицана гьес «Эркенлъи» радиоялъе.\nЯхIяев БахIанд: «Ессентуки шагьаралда санаториялда вукIана дун сах гьавулев. Бидул тIадецуй цIикIкIун букIана. Дун сах гьавулев тохтурас лъай-хъвай гьабулаго гьикъана кисайин кколевилан, МахIачхъалаялдаса кколин абидал, ияхI, дудаго аскIоб сахлъиялъул тIубараб хIавузги тун мун гьаниве кивеян гIажаиблъи гьабун абуна гьес. Щибаб къоялъ ралъдахъе хьваде, гьенив чверде мунго сахго вукIинеян малъана гьес. Гьедин 2000-абилеб соналъул 25 апрелалдаса нахъе хасел рии батIа гьабичIого чвердолев вуго дун. 25 градусалъул цIорой бугеб мехалъги чвердана дун гьанив. Гьанивеги хьвадичIого рокъов вега-вахъун вукIаравани гьадинаб сахлъи киса дие щвезе букIараб?».\nМахIачхъалаялъул «моржазул» къукъаялда гъорлъ руго тохтурзабиги. Гъуниб районалъул Кулаб росулъа тIадегIанаб категориялъул хирург Дибиров ГIабдулманапил 25 сон буго хасало ралъдахъ чвердолелдаса. Амма гIицIго чвердун гьелъул тIубараб пайда букIунарилан абулеб буго гьес.\nДибиров ГIабдулманап: «Дун ралъдахъе хьвадула жеги студент вугеб мехалдаса нахъе. ГIемерисеб мехалъ векерун вачIуна дун гьаниве. Бакъ-баккулеб гIуж ралъдахъ дандчIвазе хIаракат бахъула. Хасало чвердезе дица байбихьана 1990 соналдаса нахъе».\nЭР: «Кинаб унти бугев чиясе пайда бугеб цIорораб ралъдалъ чвердани?».\nДибиров ГIабдулманап: «Унтарав чиясе вачIинахъего цIорораб лъелъе кIанцIизе лъикIаб гьечIо. Унтарасени щиб, сахав чиги унтизе рес буго вачIинахъего цIорораб лъелъ вукъани. Черх цин гьелде хIадуризе ккола.\nЦIорораб лъелъ чвердеялъ бидурихьал лъикI хIалтIизарула, бидул тIадецуй низамалда чIезе гьабула, чорхое тIадагьлъи бачIуна, мунгоги гIолохъанчи гIадин вукIуна. Амма цохIо чвердезеги чвердон чIеялъ пайда дагьаб кьола, векеризе, чорхое яравул гьабизе ккола ралъдал рагIалда».\nЦIорораб лъелъ чвердеялъул бугеб пайда гьадин бихьулеб буго анцгогIан соналъ ралъдахъе хьвадулев вугев, Дагъистаналъул гIелмияб централдаса гIалимчи, Гумбет мухъалъул Гьарадерихъа МухIамад МухIамадовасда.\nМухIамад МухIамадов: «Мун цIорораб лъадалъе лъугьаравго дур тIубараб черхалъ байбихьула гьелда дандечIей гьабизе. Кинабго би хьвадулел мухъаз би кьабула батIи-батIиял лугбалъе ва дур чорхол температура (цIа-кан) бахуна 40 градусалде. 40 градусалъул цIа-каналде данде къеркьон цониги микробалъухъа бажарулеб рагIуларо. Гьеб куцалда гIиси-бикъинал, магIарчин гIадал унтаби тIагIуна цIорораб лъелъ чвердеялдалъун. ГIажаибаб жо гьечIишха, хIисаб гьабурабго магIарчин бугев мун тIадеги унтизе ккола цIорораб лъелъе лъугьани, амма гьелъул гIаскалда кколеб буго. Амма гьениб аслияб жо буго низам чIезаби, цIикIкIун заман цIорораб лъелъ тIамиялъул зарал гурони, хайир гьечIолъи лъазе ккола гьелъул хIалбихьулев чиясда».\nЦIорораб лъелъ чвердун гьелдаса сахлъиялъе пайда босизе гIадамаз байбихьун буго чанго гIасрабаз цебего. Россиялда гьава-бакъалъул согIал шартIал ва кьварараб хасел букIиналъ гIадамал бокьаниги бокьичIониги кколел рукIун руго цIорораб лъелъ чвердезе.\n1924 соналда Горький шагьаралда гIуцIун буго Россиялъул «моржазул» тIоцебесеб къукъа. 1951 соналъ абуни Москваялда гIумру гьабун ругез байбихьун буго цIорораб лъадалъ лъедеялъул рахъалъ къецал тIоритIизе. 1970 соналдаса нахъе цIорораб лъелъ тIоритIулел къецал рикIкIине байбихьана спортивиял тайпабазул цояблъун ва гьедин чвердолезул къадар доб мехалъ букIун буго 100 000 чи. Жакъа къоялъги гьел спортивиял къецал къотIизе тун гьечIо ва гьел щибаб соналъ тIоритIулел руго.


«Гьересиял сертификатал ричи такъсир ккола»\nЧетверг, июль 15 2021\nГьал къоязда республикаялъул журналисталгун дандчIвана РФя-лъул медицинаялъул хIалтIухъабазул профсоюзалъул председатель Анатолий Домниковги ДРялда бугеб гьединабго профсоюзалъул нухмалъулей Зумруд Бучаеваги. Журналистазухъе рачIиналде гьел щвана ДРялъул хIукуматалъул нухмалъулев ГIабдулпатахI ГIамирхановасухъеги. Гьеб кIиябго тадбиралъул мурад букIана коронавирусалда данде чIезе улкаялдаго гьарулел ругел хIалтIабазул бицин.\nГьелъул хIакъалъулъ бицунаго, Анатолий Домниковас абуна гIадатиял гIадамалго гIадин, цо-цо тохтурзабиги божулел ругин интернеталдасан тIиритIизарулел гьересиял харбазда. Амма гьезул 99 проценталъул ракIчIун бугин вакцина гьабизе кколин абураб пикруялда. Гьез гьеб жидерго мисалалдалъун бихьизабулебги бугила.\n- Гьале дун ккола тохтурзабазул тухумалдаса чи. Гьединлъидал дица абулебги буго вакцина гьабизе кколин, нижер хъизан-лъималаз, гIага-божараз гьебги гьабуна.\n- Китаялда гIадин, зулму-хIал гьабун вакцина гьабизе тIамизе кколин рикIкIунищ дуца?\n- Тохтурзабазул тухумалъул ва медицинаялда гъорлъ вугев чи хIисабалда, дица гьединаб къагIидаялъул рахъ ккола. Щайин абуни, дида бихьулеб бугелъул гIадамал унтулел ва хадуб гьеб унтуца черх чIвалеб бугеб куц. Амма цо-цо политиказ дир рахъ кквеларо, гьедин гьабизе бегьуларин абулелги камиларо.\nВакцина гьабизе бегьуларин чIарал чагIазул хIакъалъулъ бицани, интернеталдасан хъвадарулел гьез къанагIатги бихьизабуларо жидерго гьумер – чияр сураталги лъун яги лъезего лъечIого рукIуна гIакъилал жал рицунел. Гьединлъидал мугъчIвай гьабизе ккола медицинаялъул магIна бичIчIулел гIалимзабаз бицунеб хабаралде.\nМухIканго жиндирго цIарги бихьизабун хъвадарулев чи вугони, хIисабалде босизе ккола гьес цо лъилалиго политикияб тIадкъай тIубазабулеб букIинги.\n- Дица вакцина гьабуна гъоркьиса декабралдаго. Гьединго эбел-инсуцаги гьабуна. Дир инсул буго 92 сон, эбелалъул – 87. Гьел кIиялго ккола медицинаялъул хIалтIухъаби. Жеги-жеги хIалтIуде рахъиниланги чIола гьел. Рокъор чIезаризе захIмалъула. Гьединги бугелъул, дида кутакалда гьезул ургъел ккун букIана. ТIадежоялъе, гъоб заманалда хIатталдаса ун хIинкъараб хIалги букIана. Больницабазда эркенал бакIал хутIун рукIинчIо. Гьенир регизе кумек гьабеян дихъе кIалъарал чагIазда абизе жо лъаларого, чара къосун йикIунаан дун. Редукторнияб посёлокалда бугеб больницаялъул бетIерав тохтур ХIажимурад Маллаевас цо нухалда дида абуна, нагагь тIаса чи ани гурони, бакI букIинарилан. «Нагагьлъун чи хвани» абураб магIна букIана гьелъул. Гьеле гьелде ккун букIана иш.\nБащдаб лъагIалидасан ахIвал-хIал рукIалиде бачIине байбихьана. Амма нилъеда гьеб хехго кIочана. Инсанасул хасият гьединаб буго.\nПалхIасил, херал эбел-эмен вакцина гьабизе рачиндал, цо больницаялъул бетIерай тохтуралъцин абуна дида кIудиял чагIи ругелъул, дагьаб мехалъ гьабичIого тани лъикIаб букIинародайилан. Амма щаклъиялъул цо къатIрацин дилъ букIарабани, гьелъухъ гIенеккизеги бегьулаан. Эбел-инсуца гуребги, дир лъималазги гьабуна гьеб.\n- Ковид байбихьараб заманалда щиб суал нижеца цебе лъуниги, улкаялъул тIалъиялъ тIубалеб букIана. Масала, профсоюзазул квербакъиялдалъун кьезе лъугьана ковидалда данде къеркьолел медиказе харжалда тIадеги гIарац.\nКовид баккун хадуб лъуна щибаб больницаялда компьютералъул томографал. Цере къватIисел улкабаздаса рачIунел ИВЛалги нилъерго гьанир гьаризе байбихьана.\n- 2017 соналдаса нахъе профсоюзалъ гIумруялде бахъинабулеб буго медиказда хурхараб социалияб 11 программа (санаториязде путевкаби, медицинаялъул хIалтIухъабазе спартакиада тIобитIизе лъагIалие кьолеб цо млн. гъурущ, улка тун къватIире сах гьаризе ине ккани, кумек хIисабалда медиказе кьолеб 30 азарго гъурущ ва цогидаб).\nСИЗал (маскаби, комбинезонал, антисептикал), дараби ва цогидаб гIоларого бугеб мехалда, профсоюзалъ щай кумек гьабуларебин гьикъулаан дида. Амма профсоюзалъ тIубазе кколароан гьеб суал. КкечIониги, доб мехалда иш гIорхъолъа унеб букIин бихьидал, нижеца росана СИЗал ва рикьана 28 больницаялъе. Гьединго 11 азарго медикасе кьуна кванил нигIматал жанир лъурал пакетал.\nГъоркьиса марталда, битIун пандемиялда цебе, чанго районалде щвана дун. Халкъияб Собраниялъул депутат Тимур Гусаев коронавирусалъ унтун вугилан диагноз лъурал къоял рукIана гьел. Гьебги хIисабалде босун, гьел районазул больницабазул бетIерал тохтурзабазда гьикъана дица гьалейин, кватIичIого пандемияги тIаде щвелин нилъехъеги, гьелде хIадур ругищ нужилан. Кинабго хIадурун бугин жаваб кьуна гьез. Амма хадуб бахъараб ахIи-хIур нилъеда лъала. Цинги киналъулго гIайибги Сахлъи цIуниялъул министерствоялде бачIана.\n- Дица вакцина гьабун буго. Амма заманалдаса цоги нухалдаги гьабизе бокьани, гъобго даруйищ гьеб букIине кколеб яги батIиябищ?\n- Бокьараб гьабизе бегьула. Амма дуцаго хIалбихьараб вакцина гьабуни, щибниги хиса-баси лъугьинаро.\nЦIияб даруялъ батIияб хIасил кьезеги рес бугелъул (кьечIого хутIизеги бегьула).\n- Нижеда лъалев цо чи вакцина гьабун заманго балалде реанимациялде ккана. Гьелъул магIна щиб?\n- Гьединал суалал кьолеб мехалда дица абула цин дида унтарав вихьизе кколилан. Гьединлъидал гьев чиясул рахъалъ щибха абилеб? Дида лъаларелъул гьев цевеккун кинал унтабаз унтун вукIаравали, вакцина кида гьес гьабурабали. Дида кколеб буго вакцина гьабилалдего бахун букIун батилин гьесде ковид. Жибго вакцинаялъ кинабгIаги унти багъаризабуларо инсанасул чорхолъ. ГIицIго аллергия лъугьине рес буго гьелдаса хадуб.\n- «ГьедигIан хIажатаб жо батани, пачалихъалъ чIобого щайха вакцина гьабулеб бугеб?» - гьедин рикIкIунеб буго цо-цояз.\n- Улкаялъул гIадамал хвасар гьаризелъун. ГьабсагIаталда гьелдаса кIвар бугеб жо щиб бугеб?\n- Аллагьасде божилъи бугониги, нилъецагоги гIамалги гьабизе ккола. Гьеле гьединаб жолъун буго гьаб ахIвал-хIалалъулъ вакцина. Нилъеца Владимир Путиние баркала кьезе ккола гьеб чIобого гьабулеб букIиналъухъ. Антителаби ругищали лъазе анализалъухъ гIарац кьезе ккола. ГьабсагIаталда ниж ургъулел руго медиказе гьеб анализ чIобого гьабизе бажарулищали. ГIезегIан харжал гьаризе кколел жал рукIуна гьел.\n- Вакцина гьабунин хъварал сертификатал ричун росулел ругин рагIана. Гьелъ къиматги хвезабулеб буго жибго вакцинаялъул. Гьел гьересиял сертификатал росарал чагIи унтани, гIадамазда ракIалде ккеларищ, вакцина гьабуралги унтулел ругин абун. Гьеб рахъалъ гьабулеб цIех-рех яги тамихI бугищ?\n- ЧIванкъотIун киб ва лъица гьединаб жо гьабулеб бугебали дихъе хъвани, Сахлъи цIуниялъул министерствоялда лъазабила дица гьеб. Амма гьединал баянал щвеялда щаклъи буго.\n- Цо бакIалде ран тарал вакцинабазул тIубараб гъуни бугин абураб баянги щвана нижехъе. Амма гьенире ун халгьабичIого, чIванкъотIун щибго абизеги кIоларо...\n- Вакцинабазул шушби болжал лъугIиялъ яги цIорой-хинлъи рекъезабизе кIвечIого, дару цIунизе бажаричIолъиялъ рехун ратизе бегьула гIодоре. Амма гIадада гIодобе вакцинаги рехун, гьересиял сертификатал росулелги кьолелги чагIазе тамихI гьабизе ккола. Гьеб буго унго-унгояб такъсир.\nДругие материалы в этой категории: « Коронавирусалъул хасият хисун буго\tКъурбан Рамазанов: «Пандемиялъул заманалда ЧIарада районалда цониги чи хвечIо ковидалъ» »\n09:43, 08 декабря 2021, 10\n09:38, 08 декабря 2021, 32\n20:04, 07 декабря 2021, 75\n20:00, 07 декабря 2021, 85\n19:58, 07 декабря 2021, 82\n19:56, 07 декабря 2021, 151\n19:54, 07 декабря 2021, 86\n19:52, 07 декабря 2021, 89\n19:49, 07 декабря 2021, 83\n19:47, 07 декабря 2021, 95


ХIакьинусса кьини хъуннасса агьамшиву дусса, дунияллул тахсиркаршивурттан ххуллу кьукьинсса цIакьгу, бюхъу-даражагу бусса организация хъанай дур дунияллул Читать далее →\nВацIрацIух цIурду къащиланшиврул\nАьрасатнал Президент В.В. Путиннул гьашинусса шин баян бувссар Экологиялул шинну. Республикалий Экологиялул шин даншиврул цIакь дурссар 2017 шинал дан аьркинсса давурттал план. Ми давурттаву агьамсса кIану бугьлай бур вацIрацIун цIу лачIун къадитаврил давурттал. Читать далее →\nВанийн оьрчIал «Разият-бавай» учай\nРамазаннул душ Разият АхIмадова, 1988 шинал Щурагь учительтал хIадур байсса училищагу къуртал бувну, зун бувкIун бур Ккуллал шяравусса «Бургъил оьрчI» тIисса оьрчIал багъраву. Читать далее →\nЖу бувсъссия хьхьичIмур номерданий, «Хъинсса мукъул чантI учин дувача дакIру» тIисса, дунияллул халкьуннал литературалул конкурсрай ххув хьуминнавух лакку оьрчIругу бушиву. Конкурсрай гьуртту хьуну бур щалвагу Аьрасатнавасса оьрчIру. Читать далее →\nБурувччуну бикIияра оьсса азардания\nМайрал 21-нний хьхьирицIсса шагьрулул паркраву «Стоп ВИЧ/ СПИД» тIисса щалва Аьрасатнал акциялул лагрулийсса батIаву хьунни. Ва акция гьар шинах жула билаятрай дувайссар щалла дунияллий СПИД-рал азарданул ливтIусса халкьуннал аьпалун. Читать далее →\nТтуршра шин ляхсса хьунабакьаву\nЦаппара шиннардил хьхьичI, Гъумукун лавгун унува, ссил Уммукусумлул бувсуна Мичиххичнава арамтал бувкIун бия, ХIавинахъал Саэдлуя цIухху-бусу буллай куну. Ссу цуппа бугьара хьуну буну, ми ца бивкIссарив вари чинну бувчIунугу бакъая. Читать далее →\nГьуйннал Гъази-МахIаммад-Апаннинал цIа чIирину-хъунну Лакку кIанттулгу, Дагъусттанналгу тарихраву чирчусса цIа дур. Махъ бакъа, му ивкIун ур хъуннасса кашилул заллу – диндалувугу, Читать далее →\nКкаччал кьацI увкуну, чIявуссаннайн зарал бивну бур\n2016 шинал Дагъусттаннай ккаччал кьацI увкуну бивкIссар 4 азаллий 852 инсаннайн (2015 шинал 4812), миннавату 1 азаллий 832 иш хьуну бур 14 шин хьуннинсса оьрчIайн кьацI увкусса.\nЯла-яла чIявуну кьацI увкуну бур Южно-Сухокумск, Къизлар, Къизилюрт, Дагестанские огни шагьрурдай, Читать далее →\nИлкинсса, чаннасса хьуннав зул ххуллу\nМай зурул 25-нний щалагу билаятрай бивщунни махъва-махъсса гюнгутIи. Ва кьини шагьрулул кIичIиртту чанна лахъан бувну бикIай кIяла гьухъращалсса, лентардащалсса дуклаки оьрчIал ва душваврал. Читать далее →\nОьрмулул ца агьамсса шачIанттуйх ша ласласисса кьинину шай школарттал дуклаки оьрчIал майрал 25-мур кьини. Ва кьини 11-мур класс къуртал буллалисса оьрчIан бищай махъва-махъсса гюнгутIи. Читать далее →\nКIилийну бигьасса ххуллу\nХьхьирийхчIин Индиянава Саоьдуллал Аьрабусттаннайн хIажлийн занансса маршрут зун диркIун дур . Читать далее →\nЛакрал театр ххираминнан бикIу, музыка, балайрду ххираминнан бикIу хIисав хьуссар Уручлатусса актриса ва балайчи Анисат АьбдуллатIипова махъзуманив сахIналийн къабуккайшиву. Читать далее →\n«РувхIанийсса культура – халкьуннал аьмсса ххазинар»\nМайрал 27-нний Дагъусттаннал БакIчи Рамазан АьбдуллатIипов гьуртту хьунни «РувхIанийсса культура – халкьуннал аьм¬сса ххазинар» тIисса дунияллул халкьуннал дянивсса конференциялий. Читать далее →\nХхув къахьурчагу, хьхьичIунминнавух\nМай зурул 27-нний НТВ каналданул тамашачитуран кIул хьуссар «Ты супер!» тIисса дунияллул халкьуннал вокалданул шоулий ххув хьусса балайчинал цIа. Му – оьрмулул 11шинавусса, Читать далее →\nЦIусса прокурор агьалинащал кIул ан Лакрал райондалийн бувкIун бия республикалул прокурорнал хъиривчу ТIагьир Аьвдулаьзизов, Читать далее →\nХъуннеххал зума-къирагърая ччюрк дурххунни\nЭкологиялул шинан хасну ларгсса нюжмаркьини хъуннасса субботник дунни Гъумучиял шяраваллицIухсса Хъуннеххал зума-къирагърай. Читать далее →\nВай гьантрай МахIачкъалалив хьунни Дагъусттаннал региондалийсса «Справедливая Россия» партиялул вакилтурал пресс-конференция. Читать далее →\nВай гьантрай циняв школардай «Махъва-махъсса гюнгутIул» шадлугъру хьунни.\nМахъра-махъсса занг рищаврил байрандалия махъ Гъумучиял школа къуртал буллалисса оьрчIру ва душру лавгуна цIуну буллалисса Гъумучиял школалучIа, Экологиялул шинан хасну, мурхьру бугьан. Читать далее →\nМайрал 21-нний Республикалул волейболданул фестиваль тIитIаврий гьуртту хьунни Дагъусттаннал БакIчи Рамазан АьбдуллатIипов. Фестиваль сакин дурссар ДР-лул Халкьуннал Мажлисрал Дуккаврил, элмулул, культуралул, Читать далее →\nФутболданул кьини — Дагъусттаннай\nДагъусттан Республикалул кабакьаву дунни «ЧIявусса халкь гьурттусса футболданул кьини» («День массового футбола») тIисса Аьрасатнал фестивальдануцIун. Читать далее →\nЩаллагу дунияллий яла машгьурмур хIачIиялун ккаллийну дур чяй. Мудан чяй хIачIайсса бусса бур дунияллий 2 миллиардрая ливчусса инсантал. Читать далее →\nШагьнавазлул арс Щиллаев Казбек\nОьрмулул 50 шинаву аьпалухьхьун лавгунни Вихьуллал шяравасса Шагьнавазлул арс Щиллаев Казбек. Читать далее →\nУттигъанну, цала оьрмулул 60 шинал юбилей хъанахъисса гьантрай, жул редакциялий хъамалу уссия НурмахIаммадлул арс Мямма Мяммаев. Читать далее →


ЛЪИЕГО КУМЕКАЛЪЕ ВАТУЛЕВ. - 22 Января 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2017 » Январь » 22 » ЛЪИЕГО КУМЕКАЛЪЕ ВАТУЛЕВ.\nЛЪИЕГО КУМЕКАЛЪЕ ВАТУЛЕВ.\nЛъиего балъголъи гуро г1ун бач1унеб г1елалъе тарбия кьеялъулъ ригь арал г1адамазул бук1унеб к1вар. Г1адат х1исабалда, гьаб ахираб заманалда хут1изег1ан, цониги к1вар бугеб иш унароан ригь арал г1адамаз г1ахьаллъи гьабич1ого. Гьел рук1унаан бищунго х1урматияб ва къадруяб бак1алда г1одорч1езарун. Гьезул мисалалда ц1унулаан умумузул г1адаталги г1аданлъи-нухги. Кинаб бугониги даг1ба-къец унароан гьел гъорлъ г1ахьаллъич1ого. Гьел рук1ана ва руго насих1атчаг1иги.\nХунзахъ росулъа рак1 бац1ц1адал, х1урматияб къаг1идаялда г1умру т1амурал г1адамазул бицунелъул, гьединазда гьоркьов рехсезе мустах1икъавлъун дида вихьизавуна зах1маталъул ветеран Х1асанх1осенов Х1амзат. Кив х1алт1улев вугониги, гьес бихьизабунин жавабчилъи, т1аде босараб иш раг1алде бахъинабич1ого ч1езе бокьунгут1и. Мисалалъе босани, росабалъ мажгитал разе изну кьураб заманалда, цебехъанлъиги бихьизабун, т1оцеве Х1амзат лъугьуна т1аде босун росдал болмажгит гьабизе. Жиндирго машинаги бачун Мах1ачхъалаялде, Буйнакскиялде ун, гьес балагьула мажгит ц1и гьабун къач1азе материал. Живго кверда махщел бугев чи вук1иналъ, щибниги г1арац босич1ого, ч1обого чанго соналъ мажгит ц1и гьабун къач1ан бахъинег1ан рак1 бац1ц1адго гьабуна гьес гьениб х1алт1и. Гьеб гуребги, Х1амзат вуго бусурбанаб г1амалалъул, дунялалъул боц1уда хадув лъугьун векерахъдич1ев чи.\nЧанго соналъ Х1амзатица гьабуна Хунзахъ росдал советалъе нухмалъиги. Гьенив х1алт1улеб мехалдаги гьев вук1ана т1екъаб-мекъалда рекъоларев, бадибе раг1и абулев чи. Х1амзат гьенив х1алт1улелъул к1удияб х1алт1и гьабуна росдал хабзал сверун къач1аялъе, иццахъ лъим ч1езабиялъе, гьел берцинго, рац1ц1адго ч1езариялъе. Х1амзатица росдал советалъе нухмалъи гьабулеб заманалда магъил г1адлу ц1акъго лъик1 бук1унаан. Гьев росдал г1еласдаса хадув сверунги, къаси мехалъ унгицин нахъе гъолаан магъилъа боц1и. Боц1уда, бачазда, оцазда хадуб вехь тун, гьеб ишги мух1канго роц1ц1инабулаан.\nХ1амзат вуго мадугьалзабазе, росуцоязе кумек к1удияв чиги. Кинаб х1алт1и гьабеян гьесухъе аниги, гьес гьеб гъираялда къабул гьабич1ого толаро.\nХ1амзат ккола исламияб диналъул аслиял рукнабазул цояблъун кколеб х1еж борхарав чиги. Гьев цадахъ 2 гьалмагъги вачун (Байикьа Х1ажиги машинаялда ун рук1ана х1еж борхизе. Рук1ине кколел т1алабазда рекъон гьебги т1убан т1ад вуссарав Х1амзат, жеги ц1ик1к1ун дин-исламалде гъорлъе лъугьана.\nХ1амзатие бокьуларо къвариг1ел гьеч1еб хабар-к1ал бицун годек1абахъ, бак1-бак1алда г1одов ч1ун вук1ине. Эркенаб заманалда гьев вук1уна Т1адег1анав Аллагьасдеги вуссун рокъов. Камуларо рокъоса-г1ебеде гьабулеб г1иси-бикъинаб х1алт1иги.\nГьал къоязда Х1амзат дагьав сахлъи гьеч1ого вегун вуго. Гьарилинха гьев рак1 лъик1ав инсанасе чорхое сахлъи, рак1алда ругел мурадал т1ураги гьесул, гьабулелъулъ бит1 ккаги. Амин.\nПросмотров: 123 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Баркалаялъул кагътал, хъах1ал маккаллъун, нижер разилъигун роржа кирего!!! » Ассоциация учителей аварского языка\n20 июл 19:06Цолъиялъул хIалтIи / Блогал\nБаркалаялъул кагътал, хъах1ал маккаллъун, нижер разилъигун роржа кирего!!!\nАссаламу г1алайкум г1амал-хасиятги г1адаталги –\nкинабго берцинал, дир маг1арулал!\nГьанже рек1елъ бугеб асар, я раг1абаздалъун бицун, я коч1одалъул ах1ун, я рик1к1ун х1алк1олеб жо гуро. Балъхъадерги, хас гьабун г1андадерилги г1аданлъиялъулги, гьоболлъиялъулги, берцинлъиги, камиллъиги нилъеда бихьана. Гьез гьеб умумузул г1амалги г1адатги кибего билизе мукъсанлъизе теч1ого ц1унун бугеб куцги нилъеда бихьана. Машаллагь. Баракат лъеги гьездаги, гьезул лъимал-хъизаналдаги, маг1ишаталдаги. Т1аде г1емерлъун гурого, т1аса унгеги нужер боц1и-рикъзиги. Иншааллагь, гьедин бук1инеги бук1ина нужее Аллагьасул рахъалдасан гьеб. Гьаб къокъабго хит1абалъулъ киналго рехсон х1алк1оларо, иншааллагь коч1ол мухъаздалъун рехсела, амма цо чанго ц1ар гьабсаг1ат рехсонилан г1айиб гьабуге.\nКиналго бахиллъун ратилин ккола Болъихъ мухъалъул лъайкьеялъул идараялъул нухмалъулев Х1ажиг1иса Мух1амадовичасул хьвада-ч1вадиялда ва г1амал хасияталда. Гьес гьаб к1удияб тадбир т1аде боси гуребги, берцинаб каламалдалъун жиндирго муг1алимзабазул гьабулеб бихьараб адабалдалъунги, горбода галстукги бухьун х1акимчи х1ач1ого, г1адатияб рет1елги рет1ун, маг1арулазда рекъараб къаг1идаялда г1адатго хьвадиялдалъунги, нилъер рак1азулъ жиндехунго к1удияб адаб бижизабуна. Рохана рак1ал, х1акимзабаздаги, хасго лъайкьеялъул идараялда ругел нухмалъулездаги гьоркьов цоги лъик1ав унго-унгояв маг1арул БИХЬИНЧИ ватиялдаса. Гьесул хьолбохъ ч1арал директорзабиги гьединалго ратиялда божула, щайгурелъул г1акълу бугев бет1ерас г1акъилал рак1арулелъул жиндаго сверунги.\nГьединго, г1емер живго нижеда вихьич1ониги, къимат т1адег1анаб кьуна Г1анди бегавул Алхасиеги, гьес гьабураб квербакъиялъухъ ва гьединго гьезул росдал т1олабго жамаг1аталъеги, гьезул цояб школалъул директорасеги. Киназулго г1аданлъи лъик1льи Аллагьас к1одо гьабеги.\nХасаб баркала буго гьададиг1ан берцин гьадаб тадбир бачарай дирго ракьцояй х1еренай берцинай Болъихъ х1алт1улей йигей муг1алим Умаеги, гьелда цадахъ гьеб тадбир бачарай цояй муг1алималъеги. Г1айиб гьабуге ц1арал лъаларо киназулго. Умал пасих1аб х1еренаб каламалъ асир гьаруна. Кьохъа Гьадигатги йик1ун йиго анкьгьунар. Машааллагь.\nГ1андал жиндаса ч1ух1изе бегьулей Минайица нижер гьабураб х1урматалъул, т1алабалъул, адабалъул, къимат кьун бажарулеб жо гуро. Машааллагь.\nРахат1аса Пат1имат, г1аданлъи бугей г1амал берцинай маг1арулай. Машааллагь.\nСваканги ратила, г1арацги хун батила, татуги хун батила, гьаб бергьенлъиго щай нижее бук1арабилангицин ккун батизе бегьула свакарал нужеда, амма нужеда лъайха, нужеца гьабунщиналъе нижеца т1адег1анаб къимат кьей гуребги, нужее лъуг1и гьеч1еб нижер дуг1а бугеблъи.\nКиг1ан пасих1аб к1ал мац1 бугесдаги нужеца гьабунщиналда рекъараб, гьелъие мустах1икъаб, рецц-бакъ загьир гьабун бажаруларо.\nАллагьас азариде бахинабеги я Аллагь.\nБихьараб г1акъубаги кирилъун хъваги.\nДиде г1айиб гьабуге рехсеч1ого хут1араз.\nГьабулеб щиналда нур бугел, бакъанги, кьурдиги, г1амалги, г1адатги, рет1а-къайги берцинал ансадериеги гьанжего кьун толеб буго баркала. Кидаго берцинаб бат1ияб нур бук1уна гьез гьабулелда. Исана Унсоколоре иналдацин рак1ч1ей бук1ана. Машааллагь гьезул берцинлъи. Умумузул рет1а-къайги хаслъиги ц1унарал Шамил районалъул къокъаялъги гьабуна к1очонареб асар. Машааллагь. Хасго дирго рахъалдасан к1удияб баркала дие гьабураб асаралъухъ Кусум Ах1мадовнаялъе, к1алалъ бачараб зурмил бакъан ц1акъго ц1акъ бокьана. Вай х1алч1ахъад!\nХунзахъе, дирго Ват1аналде т1адеялъул лъабабилеб руц1ц1еналде ккезе рук1иналдасаги йохич1ого йик1инищха, ц1акъ йохана. Дирго ракьцоял рецци рекъон бук1инарилан толеб буго, ц1акъ ч1ух1арай йиго. Машааллагь.\nКидаго гвангъарал туноялъулал муг1алимзаби, берцинай Нуцалалъул тарбиялла гъоркь кинабго мух1кан гьабулел. Машааллагь.\nЛъарат1аса, Бежт1аса, Ц1умадаса, Ц1унт1аса рач1аразе хасаб баркала. Машааллагь.\nГъизилюрт районалъул гьайбатал муг1алимзабазе баркала.\nГ1олохъанав коч1охъан Х1осен Г1амирхановасе ва гьесул муг1алим Каримулае баркала хасабго хасаб. Машааллагь.\nГъунисезул къокъаялъе, Гульнарае, Рамазание, Аксиратие, Лат1ипатие, Г1унайзатие - киназего баркала кидаго г1адинаб къадруяб церерахъиналъухъ. Гьезда цадахъ вук1арав К1уядаса К1урамух1амадие баркала. Машааллагь.\nГъизляр районалъул Мухтар, Тахмина, цогидал… Машааллагь.\nМах1ачхъалаялъул маккал меседил гарал.\nНилъерго Райх1анатилги, Шамеседолги, Х1амзатилги Ват1ан, Бакълъулазул къокъа!\nХасавюрт мухъалъул къокъа!\nРохел т1аса унгеги нилъеда киназдасаго. Гьаб кинабго нилъее Бахул баракаталь щвараб бук1ин лъалелъул, гьелъие буго нилъер хасаб баркалаги дуг1аги.\nАллагьас рек1ел мурадал т1ураги, сахлъи кьеги, рохалилаб гурого къо бач1унгеги гьелъул къавуде. Амин!\nДир хириял маг1арулал!\nДие бокьун буго нижерго Мах1ачхъалаялъул маг1арул мац1алъул муг1алимзабазул рахъалдасан, рак1- рак1алъулаб баркала кьезе г1андадерил жамаг1аталъе, гьезул берцинаб дандч1ваялъухъ, т1аг1амаб кванихъ, гьуинаб каламалъухъ.\nЦойги бокьун буго баркала кьезе, ниж киналго данде гьарурай, маг1арул муг1алимзабазул Ассоциациялъул председатель Баху Мух1идиновалъе.\nГьаб к1иябго соналъ гьарурал данделъабаз рек1ее к1удияб асар гьабуна. Муг1алимзаби цоцазда лъана, цоцалъ гьуинлъана ва цоцаде жеги рокьи ц1ик1к1ана. Соналдаса соналде жеги рохалида инеб нилъер данделъи, рак1а-рахари. Баркала буго нижер рек1ее чучи гьабурал, киналниги муг1рузул районалдаса г1ахьалчаг1азе, ах1арал куч1дузухъги, гьарурал кьурдабазухъги, х1арал ролазухъги.\nКазбек районалъул Джамилаеги к1удияб баркала рахъарал суратазухъги, видиобазухъги, гьоркьов чи теч1ого, Аллагь разилъаги гьелдаса.\nЧ1ахъаги нуж маг1арулал!\nГьоркьоса чи камич1ого данделъизе хъван батаги нилъ санайил!\nЦойги нижее ц1акъ бокьун буго Хунзахъ мухъалъул Харахьиса Эльмирал бет1ергьанчи Х1амзатие к1удияб баркала кьезе. К1иябго соналъ нижер хьолбохъ эхетана, сахлъи кьеги Аллагьас гьесие, гьабулеб данде билълъаги!\nГьединго к1удияб баркала нижер машинаялъул шофер Т1елекьа Увайсие . Берцинаб къаг1идаялъ таризе риччач1ого, махсаро -хоч1алда нижги нижер къайиги маг1ардеги рокъореги щвезаруралъухъ.\nЧ1ахъаги нуж, дир хириял маг1арулал!\nСахлъи киналго г1ахьалчаг1азе!\nТ1адеялъулги гьоркьоса чи камич1ого Хунзахъ, нилъерго Бахул Ват1аналда, данделъизе тавпикъ кьеги нилъее! Киназулго рек1ел мурадалги т1ураги, харжги ц1ик1к1аги, хъулухъалги к1одолъаги!\nГ1андадерил ясал сахлъи нужее,\nСахабго х1адурлъи нижей гьабурал.\nГ1андадерил васал къуват нужее,\nКъвак1ун аск1орги ч1ун хъулухъ гьабурал.\nМаг1арул мац1алде бугеб рокьиялъ,\nЦ1ана ниж х1икматаб х1орил раг1алде.\nМиллат - мац1 хириял муг1алимзаби,\nГ1анди мег1ералда т1авап гьабизе.\nТ1огьода росарал гьезул байдабахъ,\nГьаваялде арал нак1к1игъут1бузукь,\nГъваридаб, хъах1илаб х1орил раг1алда,\nГ1одоре рещт1ана хъах1ал дир маккал.\nМакказул ц1ар кьурал кьерилал ясаз,\nКьуркьурун гарбида гормендабигун,\nДанде рак1арарал аваразулгун,\nАдаб рехич1ого дандч1вай гьабуна.\nБаху Шамиловна - маг1арул г1адан,\nМаг1арул лебалал муг1алималгун,\nМуг1рузул т1огьие т1аде яхарай,\nХалатаб талих1аб кьеги дуй г1умру.\nМах1ачхъалаялъул макказул рахъалъ,\nГьарула, Баху, дуй халатаб г1умру,\nКирего роржине х1адурал х1анч1аз,\nХ1улидул кваркьиялъ каранде къала.\nХунзахъа умумул, г1андадерил нус,\nГ1андалал ч1ух1арай ч1урканай Ума,\nДур гьуинаб калам, камилаб раг1и,\nКидаго хут1ила нижер рак1азулъ.\nДие бокьун буго дирго макказе,\nЗам-замг1ан бац1ц1адаб г1умру гьаризе,\nГьалбалги хириял дир мусудузе,\nЗобгун бакъ рекъарал къоял гьаризе.\nМах1ачхъала шагьаралъул авар мац1алъул муг1алим\nХ1урматиял маг1арулал, нилъеца кинацаго рак1-рак1алъул баркала загьир гьабизе ккола Бахуе, гьединаб берцинаб, маг1наяб, гьудуллъи шулалъулеб, маг1арул миллат к1одо гьабулеб тадбир т1обит1аралъухъ. Нилъеда гьеб кинабго бихьана, амма гьеб жиндаго т1аде карав чиясда г1адин киназдаго гуро бич1ч1улеб, кинаб зах1мат, макьу гьеч1ел сардал нахъа таралали. Гьеб буго к1удияб х1алт1и. Нилъеда бихьанаха гьениб бук1араб ах1вал-х1ал, кинан гъункун рук1арал, цо хъизмалъул лъимал г1адин, кинаб берцинлъиялда араб нилъер къасисеб тадбир. Рогьинег1ан кьижич1ониги свакарав чи вук1инч1о нилъер. Бицине г1емер буго, дица ахиралдаги абила рак1-рак1алъул баркала Бахуе, нилъ кьабул гьарурал Болъих районалъул нухмалъулазе, г1андадерил жамаг1аталъе. Кидаго роххун, гъункун, цолъун таги маг1арул миллат!\nГIандадерил ралъад, асирлъана дуе магIарул мацI цIунулезул, гьеб гьуин гьабулезул ракIал!\nГIанди росу - ралъадгIан гьарзаяб гьоболлъи, жидерго мугIрулгIан тIадегIанаб гIаданлъи, бихьинаб гIамал! Дагъистаналъул районазул, шагьаразул вакилзабазул щивас цадахъ босана гьеб жидерго гъасде!\nГIакъилав, къапIарав Патхулаев МухIамад, Болъихъ районалъул бетIер, дуца бетIерлъи гьабуна, араб соналъ гIадатиял мугIалимзабаз Гъуниб магIарда босараб бергьенлъи жеги къиматаб борхалъуде бахинабиялъе! Дур тавакаллъиялул магIна бичIчIила гIакълу бугесда, гьелдаса мисал босила инсул ракь бокьулез!\nБалъхъадерил жамагIат, тIокIаб берцинлъиялъул тIабигIаталда нужеца гьабураб гIаданлъиялъ жеги беричго тIегьазабуна мугIалимзабазулъ рахьдал мацIалде, магIаруллъиялде рокьи!\nЩварал бакIазул, росарал бергьенлъабазул кIварго лъугIана, алжанул гIаркьел гIадаб гIатIилъухъ тIибитIараб магIарулазул гIемеркьеразулаб байрамалда. Гьеб гIуцIаразул аслияб мурадги магIарулал цолъи ва гъунки букIана!\nНижеца, (къецазул хIасилазда II- бакI бихьизабураб) Шамил мухъалъул мугIалимзабазул "ЦОЛЪИ» къокъаялъ къадруялда бетIер къулула нилъер улбузул мацI, умумузул рухIияб ирс бокьиялъ цолъаралщинал магIарулазе, гьел цолъиялде ахIарай Баху МухIидиновалъе, гьелъие квербакъанщиназе.\nКидаго къунгеги нилъелълъ бергьенлъиялде шавкъ, къиматабщинаб цIунизе гьеб тIибитIизабизе бугеб хIаракат. Рохелалъ данде гьареги магIарулал.\nМагIарулазулъ чаран къвакIарабгIан къолден щулалъила Дагъистаналъул!!!\nШамил мухъалъул «Цолъи» газеталъул бет1ерай редактор Пат1имат Гьит1инова\nБакъ баккигун ракьалда, чирахъалъул нур ссуна,\nБакълъун гвангъана миллат цолъиялъул къуваталъ.\nБаркула, х1урматиял, нужеда киназдаго нилъер гъунки ва цолъи.\nХ1урматияб Болъихъ мухъалъул жамаг1ат, нужер х1акимзаби, бут1рул, муг1алимзаби, нужее кумекалъе рахъарал г1олохъаби ва ракъцоял!\nБицен буго, бет1ерлъуда г1акъил кканани г1аламго цебет1олин. Ах1макъ х1акимлъун ккани - к1алагъоркье буссунин. Нужеда сверухъ бугеб иманалъги, адабалъги, г1аданлъиялъги, ях1алъги, гьобол-гьудул вокьиялъги, аск1оре рач1араздехун бугеб бербалагьиялъги, гьел к1одо гьариялъги рек1ее г1ажаибаб асар гьабуна. Нужехъ чилъи буго. Баркала нужее. Аллагьас к1одо гьареги нуж.\nМаг1арул мац1 ц1унун къват1ир рахъарал,\nВасазе ясазе урхъараб салам!\nБодул церехъаби , бицен бук1ана,\nБихьинал рук1унин, лебаллъи т1ок1ал.\nБахуца гьеб бицен нахъе рехунин,\nНуж барщун рук1унге, лебалал васал.\nЧанги бицен бугеб Г1андимаг1арда\nНужеца лъалк1 тана маг1арулазе.\nРахьдал мац1 ц1унизе таваккал г1урал,\nНужеда х1алхъублъун дун унтун вуго.\nШамил районалъул рахъалдасанги\nБит1ула нужеде урхъараб салам,\nСахлъигун рохелалъ къалъаги гьурмал,\nГьуинаб каламалъ росаги кверде.\n"ЦОЛЪИ" - ян ц1ар лъураб нижер къокъаялъ,\nРак1-рак1алъул салам бит1улеб буго,\nБахул бет1ерлъуда данде гьарурал,\nДунялго къалъарал гьал мусудузде.\nНижер гьит1инабго къокъаялъул рахъалдасан киназдего салам!\nСахлъиги рохелги т1аса унгеги, т1адеялъулги данделъизе хъван батаги, гьоркьоса чи камич1ого.\nДирго рахъалдасан дицаги кьола баркала нижер къокъаялда рук1аразе. Рехун рукъалъул х1алт1иги тун, хъизан лъималги тун рач1аралъухъ. Баркала Кусумие киналго паналъуледухъ ах1арал куч1дузухъ, Умагьание к1алзул пасих1лъиялъухъ, Г1арипиеги Къасумиеги аргъан-къали рекъезабуралъухъ, Мух1амадрасулие инсулаб бербалагьиялъухъ, Рамазановалъе ва Дубух1иловалъе кванил ниг1матазухъ, Маккаеги Пат1иматиеги кинабго гьабулебщиналъулъ лебалго ва тириго г1ахьаллъиялъухь. Т1идиса Асиятиеги к1удияб баркала дида хьолбохъ яхъун ч1аралъухь. Хасаб баркала буго нижер гьокочи Дибирие нижеда цадахъ х1ал рекъезабун к1иго къоялъ ях1 бахъаралъухъ.\nНужер ч1аголъияль ва лебаллъиялъ кинабго нухда берцинго ана.\nК1иабилеб бак1алъе мустах1икъаб къокъа лъугьана к1иго къоялъ гурони данделъич1ел нилъер. Нилъар къуват батана ЦОЛЪИЯЛЪУЛЪ.\nАбич1ого г1оларо нижер конкурс т1обит1улелъул, нижеда цадахъ, х1алкьун х1алае ятарай Гьит1инова Пат1иматил х1акъалъулъги, гьединго ниж рач1индал, нижеда дандч1вай гьабурав Генчуев Ибрагьимилги. Аллагь разилъаги нужедаса. Нужедалъун бач1ана нижелъеги жанги къуватги. Хасаб баркала буго г1андадерил гьоболасе ниж х1орил берцинльи бихьизе х1орда т1ад сверизаруралъухъ.\nШамил мухъалъул авар мац1алъул муг1алим\nДицаги рик1к1уна ц1акъ к1вар бугеблъун гьединал тадбирал т1орит1и. Киг1ан к1ваниги ц1ик1ун х1ажат руго нилъее авар мац1алда хурхарал тадбирал. Хасго г1ун бач1унеб г1ел къвариг1ун буго гьениб г1ахьал гьабизе. Маг1арул каламалъул берцинлъиги, маг1арул халкъалъул умумузул бук1араб рук1а-рахъинги, гьезул квен-т1ехалъул т1аг1амги гьезда бихьизе ва бич1изе.\nУзухъда, к1удияб баркала абизе ккола Баху Мухидиновалъе, гьелъул к1вах1 гьеч1еб х1аракаталъул, г1агараб миллатги мац1ги рух1г1ан бокьиялъул х1асилал нилъеда рихьана гъоркьисала Гъуниб маг1ардаги исана Г1андих1орихъги.\nК1удияб гъирагун ралагьун рук1инарищха т1адеялде, Аллагьас хъван батани, Хунзахъе рилълъине маг1арулазул гъунки-цолъи, рак1азул г1ат1илъи, аваданлъи бихьизе.\nМаг1арулал - дир ч1ух1и!\nБог1ол ч1аг1а гьабила,\nГьан белъун хинк1ал къала,\nРач1а дихъе гьоболлъухъ.\nГьаб г1умру унеб буго\nБиччан тараб чу г1адин,\nЧангит базе к1олареб\nЛебалаб барти г1адин.\nЛъалк1ал берцинал тезе.\nРач1унел гьал къоязде,\nГьалбазе х1урмат ц1ик1ун,\nЦ1ар арал умумузул,\nАдаб ц1унун хьвадизин.\nКкаралъуб щарги ч1валел,\nЩваралъуб чанги ч1валел,\nЩибго нахъе къай гьеч1ел\nМаг1арулал гурищ нилъ?\nГьале жакъа лъабабилеб къо буго Г1андих1орихъ т1обит1араб авар мац1алъул муг1алимзабазул санайилаб эркенаб руц1ц1еналдаса руссаралдаса. Амма 3 сон аниги рак1алдаса инаро Г1андих1орил г1ажаиблъиги, г1андадерил гьалбадеридехун бугеб рокьиги, адаб-х1урматги. Т1абиг1аталъул берцинлъиялъги бац1ц1адаб нак1к1ирохьалъул гьаваялъги мехтизарураб х1исаб бук1ана гьенире рак1араралщиназул.\nРасул Х1амзатовасул гьал раг1аби рак1алде щвана г1андадерил гьоболлъи бихьараб мехалъ:\nСапаралъ унелъул кидаго чияс\nЦадахъ чед босула, чагъир босула,-\nНухда гьалмагъ ккани, гьелгун гьекъезе,\nРакъул чапар щвани, нахъе хъамизе.\nМуг1рузде вач1унев, хирияв гьобол,\nГьел т1аг1амал дуца цадахъ росуге,-\nЧед бежун кьела дуй муг1рул ч1ужуялъ,\nЧ1аг1дал хъуби ц1ела дуй маг1арулаз.\nЧ1аг1дал х1алт1и дида лъаларо, амма корохъ бежараб чедалъги, кьарияб гьаналъги, маг1арулазе бищун бокьулеб могьол хьагазги, шашлик1азул мах1алъги ниж асир гьаруна. Т1ок1абги бугодай дунялалда гьадинаб берцинаб бак1ги гьадинал адаб бугел маг1арулалгиян кколеб х1ал бук1ана. Гьеле нилъер къуват, гьеле нилъер щулалъи, къвак1и, берцинаб г1амал- хасият. Гьеб ц1унизе г1оло рух1 кьун х1алт1изе ккола. Цо бат1ияб, гьанжелъаг1ан бук1инч1еб ч1ух1иялъ куркьбал гъуна нижеда. Гьеб тадбиралъ бихьизабуна авар миллаталъул берцинлъиги, къуватги, щулалъиги, къадруги, муг1алимзабазда гьоркьоб бугеб гьудуллъиги, вацлъиги.\nЖакъа мацI кIочон тани,\nМетер цIар кIочон толин,\nЦIуне, цIуне наслаби,\nЦIар берцинаб авар мацI!\nАза-азар баркала загьир гьабизе бокьун буго гьеб тадбир г1уц1ц1аразе, гьелъие квер бакъаразе, кинаб бугониги цо гьит1инаб г1ахьаллъи гьабуразе, балъхъадерил г1андадерил васазе, ясазе.\nГъизилюрт шагьаралъул авар мац1алъул муг1алим\nРак1-рак1алъ баркала загьир гьабизе бокьун буго Хасавюрт шагьаралъул ясазул рахъалдасан хасго Рахат1аса Пат1иматие, хадуб Г1алахъа Мух1амадие ва Муниса Мадинае нижее гьабураб хъулухъалъухъги гьединго адаб-х1урматалъухъги. Кьеги сахлъи, лъималаздаса рохаги, нижг1ан Аллагьги разилъаги гьездаса!\nБаркала буго Болъихъ районалъе Гумбеталъул рахъалдасан гьададинаб берцинлъи г1уц1арал, Аллагь разилъаги нужедаса. Гьединго Минайие щивасде аск1ое щун х1ал ц1ехарай, кьахъадерил ясазе, ц1акъ разиго т1адруссана киналго гьениса. Ин ша Аллагь т1адеялъул Хунзахъ дандч1вала лъик1аб х1адурлъигун.\nМинай, баркала загьир гьабизе раг1абиго г1еларо. Лъик1аб х1адурлъи, гьалбазе хъулухъ, вакъун-къечон чи теч1о, нух малъана, къварилъиялда, квачан-виччун чи теч1о. Аллагьас к1одо гьареги нуж, ниж гьарурал г1адин. Баркала, сахлъиялда таги киналго.\nХ1урматиял балъхъал ва г1андал, нужее азарабго баркала ниж гьадин къабул гьаруралъухъ, Аллагь разилъаги нужедаса, сахлъи кьеги нужее, кинабго лъик1 бук1ана, бихьич1ого г1олареб бак1 бук1ун буго Г1андих1орги. Аллагьас кинабго гьабулеб данде билълъаги нужеда, сахлъи, рохел, аваданлъи нужее.\nРак1-рак1алъул баркала гьаб берцинаб гьайбатаб тадбир г1уц1арал Баху Шамиловнаялъе, элъие кумекалъе аск1ор эхетарал ясал-васазе, Болъихъ районалъул муниципалияб администрациялъул бет1ерасе, т1олабго г1андисезул жамаг1аталъе, гьабураб гьоболлъиялъухъ. Гьениб бергьана гьудуллъиги вацлъиги. Минай, дуе дунялалда ругелщинал киналго т1угьдул!\nАссалам г1алайкум, дир маг1арулал, муг1рул т1огьиб бугеб Г1андих1орихъан! Цолъиялъул хIалтIи / Тадбирал ЦIунизе ккела авар мацI Макъалаби ГIабдулмажид Хачалов "Лъукъараб кечI" 11 класс Учителасе / Дарсазул разработкаби Щив? щий? щиб? щал? абурал суалазе жаваблъун рачIунел рагIаби. Авар мацI / Мисалиял дарсал / Учителасе «Эбел».Расул ХIамзатов.Такрар гьаби. Авар адабият / Мисалиял дарсал / Учителасе


Интернет-годекIаналдаса харбал. 18-24 Март\nГьаб анкьалъ республикаялда мухъазул нухмалъулесул хъулухъалдаса нахъе ана кIиго чи. Дагьалъ цеве Гъизилюрт мухъалъе нухмалъи гьабизе вачIарав МахIачев ХIажиги хъулухъалдаса нахъе ун гьесул бакIалда заманаялъ ишал тIуразарулевлъун тана дармил комитеталъул нухмалъуда вукIарав, республикаялъул парламенталъул депутат МухIамад Шабанов.\nМухъалъул нухмалъулесул хъулухъалдаса нахъе ана 16 соналъ гьеб гьеб хъулухъалда вукIарав Ахты мухъалъул нухмалъулев Сафидин Мурсаловги. Гьел лъугьа-бахъиназ гIажаиблъизаруна гIемерисел блогосфераялда. Хасго гIажаиблъи гьабулеб буго ХIажи МахIачев хъулухъалдаса иналда.\n«Дун божуларо гьев тIубанго Гъизилюрталдаса нахъе иналда, дир хIисабалда гьев хадур рукIине ругел рищияздаги гIахьаллъун гьениве вачIине вуго», - абун хъвалеб буго Фейсбукалда Зарема ГIабдуразакъова абурай блогералъ. «Кинаб хIалтIи гьанже тIалъиялда балагьулеб бугеб МахIачев ХIажие? - абун хъвалеб буго журналистка Зарема ХIасановалъ.\nЖивго МахIачев ХIажица «Кавказская политика» сайталъе кьураб гара-чIвариялда бицунеб буго маялда рукIине ругел рищиязда гIахьаллъизе вугин жив ва бергьиналда ракIчIун бугин.\nБлогер Муртуз МухIамадовас «Livejournal.com» сайталда жиндирго посталда хъван буго республикаялъул цIияб нухмалъиялъ муниципалиял гIуцIабазулгун хIалтIи цIидасан гIуцIулеб бугин.\n«Цереккун киналго мухъазул нухмалъулел рукIана квер хъвазе бегьуларел феодалал, гьабсагIат киналго хIинкъуца холел руго туснахъалъур лъезе гурин. Хъулухъалдасаги ритIун теялдаса роххун рукIине ккола гьел», - абун хъвалеб буго блогерас.\nАхты мухъалъул нухмалъуда вукIарав Сафидин Мурсалов хъулухъалдаса нахъе иналъе гIиллалъун рикIкIунеб буго интернет-годекIаналда цо-цо блогераз гьесул цереккун рукIарал такъсирал. «Дагъистаналда чан нухмалъулев хисаниги кьуричIого вукIарав нухмалъулев гьабсагIат ана президентасе баркалаги кьун.\nБихьулеб буго Р. ГIабдулатIиповасул политикасулаб махщел», - абун хъвалеб буго Раюдин Мамедов абурав блогерас. «Цере гьарурал такъсиразухъ тамихI гьабичIого телин абураб гарантияги президентасухъа босун, жиндиего бокьун хъулухъалдаса ана гьев.\nЦеве абуни кколеб жоги ХъахIаб рокъоб щвезабун гьенивго хутIилаан», -ин хъвалеб буго Роза Гереева абурая блогералъ.\nБлогер, юрист Къадиев Расулида мухъазул нухмалъулел хисиялъулъ бихьулеб буго федералияб централъ Дагъистаналда цIияб политика гьабулеб букIиналъул гIаламат. «Эркенлъи» радиоялъе гьес гьадинаб баян кьуна:\nКъадиев Расул: «Гьеб суалалда хурхун дир цохIо пикру буго, дица гьеб цебеккунги абун букIана. Гьеб ккола политикияб, криминалияб ва цогидаб рахъалъ Дагъистан бацIцIад гьабиялъул процесс, бацIцIад гьабизе хIалбихьулеб бугилан абизе бегьула.\nКигIанасеб къадаралъ гьеб хIалтIи гьабизе бугеб ва рагIалде бахъинабизе бугищ абураб жо лъаларо жеги, абизе кIоларо, амма анцI-анцI соназ гьаниб гIуцIараб системаялъе, ришватчилъиялъул гьоркьорлъабазе ахир лъезе, цо дагьаб къадаралъгIаги халкъалъул тIалъиялдехун божилъи цIикIкIинабизе хIалбихьулеб букIин якъинаб жо буго.\nКIвезе бугищ гьеб гьабизе жеги лъалеб жо гьечIо, гьеб Аллагьасда гурони лъаларо. Къокъго абуни, криминалалда, хасго политикияб криминалалда данде къеркьей гьаниб буго ва гьелъие гIоло гIемераб сурсат хIалтIизабулеб буго».\nЖамгIияв хIаракатчи Набиев ГIисалмухIамадил пикруялда рекъон, хъулухъалдаса мухъазул нухмалъиял иналъе квербакъана цIияв республикаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас. Халкъалъул кIудияб божилъи буго гьесда, гьеб божилъи ритIухъ гьабизе ккани гьединал тадбирал гьаричIого гьесул рес гьечIо.\nНабиев ГIисалмухIамад: «Дир хIисабалда гьеб ишалъе къимат кьезе бегьула хъулухъалдаса арал чагIи гьенисан кире аралали балагьун. Цоги цIикIараб хIалтIуде гьел ун рукIаралани, гьел хъулухъалдаса анилан абизе бегьуларо. ГIемерисеб мехалъ жидер бакIалда хIалтIизе гIагарав чиги тун цоги бакIалде унаан, гьабсагIат жидер бакIалда чагIи тей гуреб, гьел жалго цIияб хъулухъалде инчIо.\nГьеб ишалъулъ Р. ГIабдулатIиповасул хIалтIи бихьулеб буго, гьеб букIинчIого рес гьечIо. Дагъистаналда тIалъи бацIад гьабичIого гIолеб хIал гьечIо, жакъа гьесда божун буго халкъ, хьул буго гьес щибалиго хисизабиялда.\nГъос жинцаго хьул лъезабуна халкъалъул. Амма гьеб хIалтIи гьабизе ккола гьабсагIатго, гьал кIиго-лъабго мухъалдалъун чIезабизе кколаро. Гурони халкъалъул божилъи хола, гьеб ихдал биараб цIер гIадин тагIун ина».\nЦоги блогосфераяла гIемер гьоркьоб лъураб тема ккана арбагI къоялъ МахIачхъалаялъул Семендер абураб авалалда тIобитIараб хасаб операция. Къуваталъул идарабазул лъазабиялда рекъон, гьенив чIвана гендерил изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къокъаялъул бетIер ХIажидадаев Ибрагьим ва Унсоколо мухъалъул депутатазул данделъиялъул нухмалъулев МухIамадгIалиев МухIамадхIабиб.\nБлогерал цо-цоял божулел гьечIо хIакъикъаталда гьенив И. ХIажидадаев чIван ватиялда. «Лъида лъалеб гьев гьенив вукIанищали, дун жеги божуларо гьелда», - абун хъвалеб буго Фейсбукалда.\nАмма гIемерисел блогераз жидерго пикру загьир гьабулеб буго гьев чIван хадув щиб хисилеб абураб суалалда тIаса. Василав Василов абурав блогерас хъвалеб буго, изну гьечIого яргъид гIуцIаразда гьеб иш хъвазе гьечIин.\n«Яргъид гIуцIарал дагьал къокъабаздалъун хIалтIулел руго, гьезул хIалтIи хисизе гьечIо. ГIицIго, гьесул пашманаб ахиралъ психологическияб асар гьабуни гурони», - ян хъвалеб буго гьес. Цо-цо блогераз хъвалеб буго Ибрагьим ХIажидадаев гьанжелъагIан кквечIого ворчIиялъе гIилла букIанин республикаялъул тIалъиялда гьесие квербакъи гьабулел къуватал рукIин.\n«ТIалъи хисарабго гьел къуватазда кIвечIо гьесие кумек гьабизе», - абун хъвалеб буго Амир Аммаевас. «ХIажидадев чIвай ккола Москваялъ Кавказалда гьабулеб политикаялъул цIияб курсалдаса хIужа», - абун хъвалеб буго цоги блогерас.


Амма Баху лъик1ай ч1ужу йиго... - Мои статьи - Каталог статей - Авар мац1алъул ва адабияталъул муг1алимзабазул сайт\nСуббота/Шамат, 21.04.2018, 18:07\nАмма Баху лъик1ай ч1ужу йиго...\nБаху Мух1идиновалъул "Авлахъал тун мугIрузде рахъунел магIарулал…" абураб макъала ц1алидал т1убанго рак1 буссана гьаб дунялалдаса...\nБаху лъик1ай ч1ужу йиго. Амма ч1ужу йиго...\nБахул к1одоэбелалъ (жиндир мунагьал чураялъ) абулаан, ч1ужуг1аданалъул г1акълу.. К1очана, кибалиго бук1унин абулаанха, Бахуда рак1алдаги батизе бегьула. Дун гьанже херлъун рак1еда жо хут1уледухъ гьеч1о.\nРосулъе рахъаян абунила Рамазаница, гьесий какалги ран киналго маг1арухъе аян хъвалеб буго гьалъ)),\nВаллагь лъаларо. Дун х1адурав вуго гьаб жакъа бокьаниги росулъе вахъине. Амма гьениве вахъун г1олароха. Гьениб бет1ербахъиги гьабизе кколаха!!!!\nНижер росулъ ракь буго жинда сахаб жо бижуларев, гъорлъ х1ажатал металлал гьеч1еб. Гьединлъидал г1емеееееееераб хъулухъ гьабизе ккола гьениб жо бижизе ккани. Маг1арухъе вахъун х1айванал хьихьун вук1инеги, лъабго дипломгун бащдаб г1ададйищха дица г1арацги кьун босун бук1араб гьересияб къаг1идаялда? Гьел ц1адарейищ ралел гьанже?\nУмумузего г1адин гьод ч1ук1к1иледухъ х1алт1ун щвараб гурони чед дие щай бегьулареб? Дунги шагьаралдаго тун, дир бак1алда гьев Г1абдулат1ипов вахъинародай росулъе?\nДица ракьги кьела гьесие, хурги кьела. мина-рукъ базе кумекги гьабила (гьев мискин чиясул г1арац батиларо мина базе). Дун бокьараб гьабизе х1адур вуго, Дагъистаналъе ва маг1арулазе лъик1 кколеб бугог1ан мехалда. Амма цо цин гьеб "ГОД ГОР" абураб к1удиял ц1арал лъолес жинцаго мисал бихьизабизе мустах1икъаб бук1инарищ?\nАмма Баху бицун х1алк1оларейг1ан лъик1ай ч1ужу йигоха.)))\nЩуго моц1алъ цебе дица хъвана гьев Г1абдулат1иповасухъе. Г1адада "Год Гор" бачун вук1инч1ого, цин маг1арухъ г1адамал ч1олеб х1ал гьабейин. Гьенир рук1ана цо чанго гьел гьаризе ресалги хъван, Масала, школазда шагьаразда руго охраникал тун. Гьедин К1к1уяда бугеб лъабабго школаялдаги тани, лъабго г1олохъанчи росулъго ч1езавизе к1олаан дида. Доре къалмикъиялде т1урун дозул ганч1азде т1аде к1ущун рук1инч1ого, дагьал г1адлу-низамалда ч1езарилаан гьелги гьанир росулъ.Гьединго цоги росабалъги, районаздаги. Гьединал жеги ресалги рук1ана рихьизарин. Я Баркала кьеч1о, я жаваб гьеч1о.\nГьебни нухда ккела. аслияб жо буго Год Гор бугин исана абун лъазаби. Гьелб ах1иялъ лъуг1ула коррупцияги, ц1огьги, терроризмги.\nАмма Баху лъик1ай ч1ужу йигоха))))


Хинаб югаялдаса ах1арал г1олохъаби бит1ахъе Севералде ине ккана. Гьел рехана цин Петрозаводскиялде, хадур Мурманскиялде, гьенисаги ралъдал ч1инк1иллъиялда бугеб Тирибирка абулеб гьит1инабго поселокалде ккана. Гьенир т1оцебесеб къоялъго кьвагьдезе ричанава Набица пайда босана рукъов вук1аго чанахъе хьвадулаго щвараб х1албихьиялдаса ва т1олалго гулби г1ужда щвезаруна. Гьенив Наби т1амула снайперазул отделениялъул командирлъун. Г1адатияв солдат гуревги, гьев вук1ана командирги ва жавабчилъи ц1ик1к1ана.\nЦо къоялъ дежурствоялда вук1рав гьесде Ленинаулалдасан к1алъан вуго жанисел ишазул отделениялъул начальник Г1. Г1абдулгъапуров. Начальникас т1алаб гьабуна к1иясухъего чуялги рачун хех т1аде щваян. Гьениве щваравго абуна алмахъалдаса бикъараб к1иго чу чачаналъехун ун бугин. К1иясго сапар бухьана ва Магъжарире щолаго чуязул лъак1де ккана. Чуязул лъак1аз ричана нилъергун г1орхъода бугеб цо гьит1инабго утаралде ва гьенире щвелелде цо расалъиялда чуялги ратана.


Гьал къоязда Россиялъул цо-цо информациялъул алатаз ахIи-хIур бахъинабун букIана ХIабиб НурмухIамадовас нухмалъи гьабулеб "Eagles" клубалда тIад жиндир заманалда налогал кьечIолъиялда бан гIакIа къотIун ва гьелъул банкалъул счет туснахъ гьабун бугилан.\nХадуб баянлъана гьелъул налъи тIубараб улкаялдаго рагIизабизе ккарабгIанасеб гьечIеблъи. ГIицIго 9400 гъурущ гурого букIун гьечIо клубалда хадуб. Амма, кин букIаниги, гьелъул ахIвал-хIал беццизесеб хIалалдаги гьечIебха.\nМекъи ккеларо, гьелъие кьучI лъурав миллиардер Зиявудин МухIамадов туснахъ гьавуралдаса нахъе клубалъул иш тIаса гъоркье анин абуни. ГьечIелъулха цере рахъунел спортсменазе харжал кьолев ва гьезие шартIал чIезарулев чи.\nХIабиб НурмухIамадовги клубалде регIун гьечIо. ГьабсагIаталда гьесда цере чIарал масъалаби цогидал руго.\nЖубараб речIчIухъанлъиялъул "Eagles" клубалъул хIакъалъулъ рагIа-ракьанде щун бицине буго казияталъул хадусел номеразда.\nДругие материалы в этой категории: « СКФОялъул чемпионаталда гIахьаллъизе къасдгун\tЛъабго улкаялдаса ункъо дагъистанияв »


Инхоса ГIали-хIажиясул гIакълудал ралъад » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nКъалам, дуца щуре щакъиялдехун…\n«Цо дир кIалъаялдаса кIиго магIна бичIчIулев кIал пасихIав чиясе чан жавгьар гьаниб бугеб», - абун хъвана Инхоса ГIали-хIажица. Дун щибаб сардида тIаде къулула гьесул тIехьалъул тIанчазде ва жугьабазулъ бахчараб жавгьар кенчIолеб бихьула щибаб кочIолъ. Гьесул шигIрабазул даимал дарсал аслияллъун лъугьунеб заман бачIун буго жакъа:\n«ХIамий сарин ахIун мун сверданиги,\nДур сариналъ хIамил хIал хисиларо»,\n…«Гьересияв гьоролчи чидае басралъула.\nБитIараб бицаниги, божи гьечIев вукIуна».\n…«РекIелъ жахIда ккуразда жамагIат божуларо».\n_ «Хвалил къвалазулни ургъел дуда чIваларин,\nМун анив телин абун, аятищ духъе щвараб?\nДуде щвараб иргаялъ инсан хабалъ лъеларин,\nЛъай-гIакълу батанани, къачIазе гIамал гьабе».\n…«Дуца нахъе танани, тушманас босун унеб\nБоцIул ургъелги гьабун, ахират щай кIочонеб?»\n…«БетIергьанасде гуреб хIелун гьари гьабуге,\nГьесдаса хIинкъарав чи халкъалдаса бергьунин».\n…«КъвачIа-тIилго рекъараб ракъул xlaл бергьанани,\nКъабихIаб пиша гьабун, рагьтIателлъун чIезегIан».\n….. «Бихъ-бихъараб тIагъур лъун, тlyтlypaб peтleл peтIун,\nЧерхалда нацI баниги, цIар буго гIалимасул.\nГIарцулъе тIерхьинавун, тlaдe ярагъ баниги,\nТIунцур-хIамилгIанасеб си гъечIо жагьиласул».\n… «Бусурманав инсул капурал лъимал,\nКинаб наслуялъул рижарал нужго?\nГIантаб гIанкIуялъул гIадалал ханал,\nГIакълу кьезе варис восилев киса?»\n… «Дунялалъул гудур гарбидаги бан,\nГвангъарал къоязул къотIана канлъи.\nКанлъуде ругьунал беразда цебе,\nБакIаб хъазан гIадаб, заман бачIана».\n… «Щобда гочунаго чабхилъе ккараб\nЧанил тIинчI гурхIила аб дир хIалалда,\nГохIде бахунаго хIарщулъ хутIараб\nТIинчIаб най гIодила дир гIумруялда».\nГIали-хIажил щибаб рагIи гIасруялъул къадада кьабгIараб кьури гьечIеб магI гIадин буго. Гьесул кечIалъ пикраби камил гьарула, калам гIакъил гьабула, гьунар чIухIизабула.\nАллагьас кьуралда гIейги гьабун гIодове вуссине, сабру гьабизе лъаларев чиясда бицараб рагIул пайда гьечIо, гьесие щиб щваниги, кьуниги гIоларо.\nДагьаб гIемераблъун бихьизе кIвей талихI буго. ГIемераб кидаго дагьаблъун бихьи даимаб талихIкъосин буго.\nБечелъизе бокьун, машгьурлъизе бокьун гIадамаз гIумруялда гьабизе нахъе хIалихьалъи толаро. БечелъанагIан хIалихьалъула, хIалихьалъанагIан бечелъула. Бечедги кIочон тун бечелъиялъе какал ралел хутIула цо-цо, гIадамазда цIакъго-цIакъ лъикIго ругин кколел чагIи даимаб квешлъиялъул кверщаликь рукIуна. Гьединлъидал ГIали-хIажица абулеб буго:\n«Надилъ гleтl цIиричIеб боцIухъ балагье,\nБагьана дуйги щун, щиб кколебали.\nЩаклъи гьечIеб далил, дуда гьеб бичIчIа,\nГьобо гIадин дунял даим сверулеб.\nНилъее баракат щваяв Бакълъухъа КIудияс абун буго: «РахIатаб жо буго мискинлъи», - абун. Амма гьеб бичIчIизе ккани, цохIо ракьалъул гIумруялъул гуребги пикру гьабизе ккола, гьоркьо-гьоркьовниги хабалазухъги валагьизе ккола.\nХвалил пикру гьабунщинахъе гIакъиллъи цIикIкIунеб гьечIони, гьев чиясул киданиги гIакъил вахъунаро. Нахъеги гIенеккилин ГIали-хIажиясухъ:\n«Хвалил хиял гьабуни, черхалъухъ гIенеккани,\nГIакълу камилас дунял дандего гьабиларо.\nАй, байтулман дуниял, дудасан гьечIеб пайда,\nГьабулаго гIумру ун, гIазаб цIикIкIин гурони».\nЯги дунялалъул хIакъалъулъ:\n«Дудаса чIухIарасда чIолохъжо хехго бала.\nХиралъун мун ккарасда къо-мех лъикIан абула.\nДур ричIарал каваби макруялъул ратула.\nКвана-гьекъолеб рикъзи – къоритIа лъурал мугьал».\nТIубараб гIумруялъ дунялги хачан, чанги чагIазул магIуги бичун магIишатги гьабун, щибниги цадахъги босичIого, хачадилаго, унелги, Аллагьас ракьалда кьуралда гIейги гьабун, ракьалда гъоркь щвезе бугелда божиги лъун, намусги напсги цIунун рукIаралги рекIунеб ахираб «цIулал чу» цо букIин буго цIакъ кIудияб талихI. Нагагьлъун хвел гьечIолъи бичун босизе щолеб букIарабани, щибдай гIадамаз жеги цоцазе ургъилаан, гьадигIан пайда гьечIеб, шагIирас абухъе, «гьоболасул рукъ гIадаб, гьогьомизе гъоркь чIараб гъветIалъул рагIад гIадаб» дунялалда даимаб жахIдаялдаги жужахIаб рагъдаги ругел.\n… Гьалагаб ралъдада полоп кинигин,\nПикраби цIикIкIиналъ, мацI кIочон буго…\nКваназе квенги кьун гIорцIизавидал,\nГIасилъун ккана дун дир Аллагьасде,\nРетIине ретIел кьун вохизавидал,\nХилиплъана дир черх БетIергьанасде.\nАставпируллагьин абун пайда щиб,\nЖаниб бугеб дир paкI бухIун гьечIони.\nАбичIогоги дун кинан вукIинев,\nКвешабщинаб гIамал гIемер бугелъул.\nДуе рецц, БетIергьан, бетIерги ракIги цоцалъ рекъараб гIумру кьуралъухъ, хIалалаб чадил бакъвараб кесекалда тIаде тIокIкIараб, бацIцIадаб, цIорораб лъим гьекъезе иццал къине течIелъухъ, гьезул тIагIам тIагIунарел жугьаби дир кочIолъ цIунаралъухъ! Дуе рецц, БетIергьан, ритIухълъиялъул тIутIураб ретIел букъизе кIолел шагIирзаби рижаралъухъ!\n…ЧIарбида тIадги лъун турулеб дур черх\nГIасилъиялде ин буго гIаламат.\nБецIаб лахIтуялъур рецIцIулел берал,\nХIарамалде балай - кIудияб хIикмат.\nХвалил хъарчигъаялъ хъат бараб мехалъ,\nКалам толеб дур кIал кIалъай - тамаша.\nЙокьарай чIужу тун, лъимал-хъизан тун,\nКъокъине кколесул чIухIи, гIадаллъи.\nГьаб ГIали-хIажица абунги бугеб мехалъ, мех- мехалъниги гIамалалъул гIадалаб мехтелалдасаги вигьун, мунго духъгоги валагьун, дунялалъул ахIи-хIурги рикIкIад гьабун, гьайбатал зобалазухъги валагьун, гьунар чорокабщиналдаса цIунулев, цIар бацIцIунев вукIине ккола шигIир.\nЧан чIухIарасулдай михъал хIулана?\nЧан бахIаралъулдай гъалал турана?\nЧан гIалимасулдай гIелмудул керен,\nДуда жаниб бачун, ракьде буссараб?\nЧан устарасулдай меседил кверал,\nКаранда тIадги лъун, хIуруй руссана.\nЧан чIухIарав хандай, пахрулъи цIакъал,\nЖиндир сихI-махI къотIун, жанир турана?\nЧан гIакъиласулдай рекIел хиялал,\nХвалица xlop гьарун, духъе руссана?\nГьадинал пикрабазул чIумал щибаб къойил къоцIул цIализе ккола.\n… «ГIакълу - дур чIаголъи, чIухIи - дур сури,\nСипат гьабунани, нурги бецIлъиги\nЛъай бугез гъанкьулеб, къо гьечIез кколеб.\nКъватIул гьой гIадаб жо – гIамал кIодолъи».\n… «Лочнол гьумер гъунин гъадил гьунаралъ\nГъулдухъ рахчун ругел хIанчIи кквеларо».\nБитIараб буго, ГIали-хIажица абухъе, «цо гIакъилаб рагIиялъ гIадлуялде рачуна, цо тIамураб кициялъ канал берал рагьула». Кицилъун лъугьарал мухъазги, Аллагьасде вуссун хъварал алфазазги, гьунаралъул месед тIад бекьарал кочIол хIурупазги цоги нухалъ нугIлъи гьабула Инхоса ГIалихIажи хIажалъичIеб къо аваразул адабияталда букIине гьечIолъиялъе.\n…«ЗахIмат бихьичIого, paxlaт бокьарас,\nБекьичIого, лъилъе, нилъ гьечIого, хур».\n…«Лъураб бугьтан рихун хвезе вахъунге,\nПихъ гьечIеб гъотIода тIил речIчIуларин.\nТIадагьаб къавмалъул къил-къвал цIехоге,\nЦIамул гьирал рецIцIун, гьоцIо кьоларин».\n…«Унеб буго дур гIумру, хьонда ботIил чIор гIадин,\nТолеб буго дуниял, юргъачуялъ нух гIадин».\n… «Чидай хIелиялдаса вакъи рекъон букIуна,\nЯхI тун тириялдаса мискинлъиго рикIкIуна».\nДица Инхоса ГIали-хIажи рикIкIуна гьаб ракьалда рижарал шагIирзабаздаса бищун гьунар тIокIал шагIирзабазул цоявлъун, дие, шагIирасе гIадин, бищун хирияб буго гьесул гьаб васият:\n«Мун гьитIинав чиясда гурхIел бугевлъун вукIа,\nГорбол гьод къулун хадуб къо кинги кколин гьесде.\nХIежалъул гъветIалда тlaд тIагIамаб пихъил гIадаб,\nТIегьалеб гIумру бугин гIисинал гьал чагIазул».\n… «Мискинав пакъирасул къимат кIодого гьабе,\nБакIаб xlaл дуде ккани, кумек гьесул цIакъабин».\nБечелъиги, бечедал чагIиги, тIадчагIиги реццараб цониги мухъ дида Инхоса ГIали-хIажил асаразулъ батичIо. Гьелъги нугIлъи гьабула гьев бищун лъикIал шагIирзабазул\nцояв вукIиналъе. Жакъасел къоязул къадада хъвазе кколел жугьаби руго гьал:\n«Найица тIегь кванала, тIотIоца гъвес квакала,\nБичасул къисматалда дун цIакъ тамашалъула.\nГъосолъ букIун тIотIоца тIогьолъ бугеб найиде,\nДун лъаларищ, гьвелроцан, рогьо къабихIаб бала».\nГIали-хIажил рухIияб поэзиялъул - диниял асаразул хIакъалъулъ хIакъаб, букIине кколеб рагIи абизе гьанжего-гьанже байбихьун буго. РухIияб поэзия ккола инсанасул рухIалъе къуватги, кIодолъиги кьолеб, КIудияв БетIергьанасдеги гьесул Аварагасдеги (с. т. гI. в.) бугеб рекIелаб божилъи щула гьабулеб поэзия. Гьеб рахъалъ Дагъистаналда Инхоса ГIали-хIажиде вахарав шагIир гьечIо. Гьесул вагIзабиги, туркабиги, мавлидалги магIарул халкъалъул рекIелъе риун тIун ругин абизе бегьула... Гьезулъ буго цо гIажаибаб берцинлъи, кIодолъи, чIухIи, иллагьияб кунчIи. «Дунял холарезе те, хазинадуй ХIабиб ккве, цересел нилъер вацал гьеб нухалдасан анин», - гьаб буго ГIали-хIажил нилъее тараб аманат.\n«Замана чарлъидал, чи пасалъидал,\nЧара хварав мискин халваталда чIа.\nЧороклъи цIикIкIиндал, бацIцIалъи хведал,\nМацIги paкIги хьихьун, вехьлъуда вукIа», - рагIабазул берцинлъиялъги бицунеб хабаралъул гъварилъиялъги кверде росула нилъ ГIали-хIажил асараз.\n«Мадинатул наби, нур бараб шагьар,\nХиравХIабиб вугеб ХIарамалъул ракь,\nДуде xleтle чIейдал дун хIайранлъана.\n-Дуде кIанцIарасде цIуни бугев мун,\nЦIуне цIаялдаса дир гIасияб черх.\nХалкъалъул хирияв, нижер авараг,\nАман дуде гьари, гьаре Бичасда».\nГIали-хIажица дунялалде гьабулеб хитIабалъ тIубараб гIумруялъулги гIадамазулги хIакъикъат рагьула, хIакъалдаса, квешаб гIамалалдаса, гIадалаб гIумруялдаса рикIкIалъизе нилъер рекIеца гьесул жугьаби рикIкIизе байбихьула.\n«ВорчIа макьидаса, къижун чIечIого,\nКьили чIван квегъулин квешаб гьаваялъ.\nГьанже дур гIумруги гIуруца анин,\nГIоде гьелда ходув, хабар лъалелъул».\nАхираталде къачIаялъул ахIи ккола яхIалде мун ахIи, бигьаго цIунуларо ракьалда напсги намусги, гьелъие къваригIуна щибаб къойилаб бахIарчилъиги чилъиги цIунулеб бихьинчилъиги, бихьарабщинаб бокьун, бокьарабщинаб рихун, чохьолги рокьулги пикруялда араб гIумруялъ гIадан гIаданлъиялдаса вахъула. БетIергьанасе гьаб ракьалда гъоркье ине хIадурлъизе кьураб гIумруялъул магIна, магIна гьечIолъиялдеги сверун, гIадада гьоркьоб уна.\n«Къуват бугеб чорхол хIал дагьлъилалде\nХIеле Аллагьасе, радакьги вахъун,\nКутак махIабазул лъугIун ккелалде\nКак базе вахъун чIа Бичасда цеве».\n…«Пайтунаца ваччун, Халикъ кIочон тун,\nТIеренаб CиpaтI тун, мун ворчIиларо.\nБакъудаса лъутун, цIадакъа ворчIун,\nЧIегIераб жужахI тун, киндай ворчIила?\nБечелъи балагьун, мискинлъи рихун,\nХIурулгIинзабазда дур къвал баларо.\nБетIер чарлъун буго, черх чIунтун буго,\nЧан къо балеб дуца гьанжеялдаса?\nКIкIарадул кваркьилъун хIисаб гьабичIеб,\nЧIунтаяб дунялалъ нилъ гуккулел куц!\nНухда рекIун арал чуяхъ балагье,\nЧанги чIухIарав чи чалица къарал.\nГьез гьанирго тарал рукьзахъ балагье,\nБалагьазул рокъов живгоги рещтIун».\nГIусман-ХIажи МухIамадовас (дир ракI-ракIалъулаб баркала буго гьесие ГIалихIажилги МахIмудилги асарал данде гьаризеги, гьезул хIакъалъулъ ругел хIакъикъиял биценал ракIаризеги гьабураб кIудияб хIалтIухъги, гьезул поэзиялде бугеб даимаб рокьухъги) хъвалеб буго гьадин:\n«Жеги мутагIиллъун вугеб мехалъго ГIалихIажил жиндицаго гIелму босизеги ва жиндилъ бугеб гIелму цогиязе кьезеги кIудияб гьунар махщел букIун буго. Рузман сордоялъ, жидеего нигIматал кьеяв гIадамазул рукъзабахъе унаго, киналго мутагIилзабаз цеве тIамулаанила ГIалихIажияв. Гьев, хасаб макъангун, назмуялда рекъезабун, хитIаб гьабун кIалъалаанила: «ГIадамал-чагIи, хирияб сордо буго, кири батила, нигIматал гьарза гьареги, балагьал рикIкIад гьареги, халагаб гIумру, чорхое сахлъи, рукъалъе бечелъи, боцIуда баракат, цIогьодаса рахъи, хъурмидаса цIуни, цIа рикIкIалъаги, лъим гIагарлъи, иманалда хвей, ахират лъикIаб, бокьун кье, кьун босе, кьолелда разилъе, малъулел гIемерлъаги, лъалел гьарзалъаги. ЛъикIаб - аскIоб, квешаб - рикIкIад, бихьаралда - щукру, щваралде - иман, Аллагь гурхIи, хIадис бокьи, хIакъаб битIун, тIекъаб нахъе, хъвараб бихьи, кьураб боси, ахIи-хIур гIодоб, гIодор риччан халат, балагьаздесабру, рахIматазда рохи, рекIелъ иман, аскIов вали, босизе гIедерлъи, бичизе кIвахIаллъи, аскIоб гьуинлъи, гьобол хиралъи, херазе талихI, бахIаразе рохел, хъизан рекъон, рукъ бохун, абурай йокьи, йокьарай щвей, щибав мурадалде щвей, мунагьал гьарунгутIи, гьарурал чури, мурад тIубай, тIаде цIикIкIин, цIияб эркенлъи, ахIизе талихI, тухумазе рохел гьарула».\nГьал рагIаби ГIали-хIажияс абулел рукIараздаса дагьа-макъал хисун ратаниги, гьесул гьунаралъул философия босарал руго, гьесул жугьабазул пагьмуялъул мисал тарал руго, гьесул насихIатазул яхI босарал руго.\nЖакъа нилъее батIияб заман кьун букIаниги, кьури гьечIел руго ГIалихIажиясул дарсал:\n«РекIел ургъел чучизе чи тIагIараб замана,\nЧорхол унти бицине гьалмагъ гьечIеб дуниял.\nХIадисалда бицуна цо заман бачIинилан,\nЧIаго xyтlи рихараб, хваразда нилъ урхъараб.\n…Эбел-инсуе адаб лъималаз гьабулареб,\nЛъадиялъул росасе расги мутIигIлъи гьечIеб,\nРибаъ гIемер кваналеб, как-диналъул кIвар гьечIеб\nКапурлъи-бусурманлъи батIалъиго лъалареб.\nПитнаби тIиритIараб, батIулаб берцинлъараб,\nБиял гlодоpe тIолеб, гIадада чагIи чIвалеб.\nХIалал -хIарам жубараб, жахIда-хIусуд гIемераб,\nГIадамал щайтIанлъараб ахирзаманаялда,\nТIад вугев хан ци гlaдaв, гIалимчи хъумур гIадав,\nМуъминчи чахъу гIадав, цогидал гьаби гIадал.\nОгь, бухIаяб дуниял, диналъе гьечIеб тавпикъ,\nТушман щайтIан тIаделъун, тlaдe ракь хъвай гурони.\nВай, бухIаяб замана, зулму-мункар гIемераб,\nДуниял хараблъидал халваталда чIелаан,\nГьал чIунтарал ракIазе гьечIебищха дарманго?»\nЧIунтарал ракIазе дарман гIадин дунялалда хутIана Инхоса ГIали-хIажил хIеж борхарал ва борхалъуде рахарал назмаби. ШагIирзабаздаги гIалимаздаги кIочон тезе бегьуларо ГIали-хIажиясул дарсал:\n«ГIелму гьечIев гIабидги гIиприталъул гIел вуго,\nГIамал гьечIев къадиги щайтIаналъул вехь вуго.\nЖивго жиндиего гIун, гIамал берцинлъун бихьун,\nХьвадизе лъарав чиги Бичасул тушман вуго».\nАвтор: МухIамад АхIмадов


Гьединаб буюри улкаялъул бетIерас загьир гьабуна улка цIуниялъул министр Сергей Шойгугун ва КъватIисел ишазул министр Сергей Лавровгун дандчIвалаго.\nВладимир Путин: «Дица рикIкIуна, Улка цIуниялъул министерлъиялда ва рагъул къуватазда цебе лъун букIараб масъала аслияб къагIидаялда тIубазабунин. Гьединлъидал улка цIуниялъул министрасе буюри кьолеб буго, метер Сириялъул гIарабазул республикаялдаса нилъер рагъул къуватазул къокъаялъул аслияб бутIа нахъе бачиналъул.\nГьединго КъватIисел ишазул министерлъиялда гьарулеб буго Сириялъул проблема ракълилаб къагIидаялда рагIалде бахъинабиялъул процессалда Россиялъул Федерациялъул гIахьаллъи дагьалъги гIатIилъизабеян».\nРоссиялъул президентасул хIукму хурхараб гьечIин Москва Башар Асадил позициялда рази гьечIин абурабин, лъазабуна президентасул пресс-секретарь Дмитрий Песковас журналистазул суалалъе жаваб кьолаго.\nГьесулго рагIабазда, Кремлалъул гали хурхараб буго гIицIго Сириялде парахалъи нахъе буссинабиялъул мурадалда.\nВладимир Путин: «Дир хьул буго, жакъасеб хIукму конфликталъул киналго рахъазе лъикIаб сигнал букIиналде. Хьул буго, гьелъ Сириялда рекъел чIезабилда гIахьаллъулел киналго рахъазда гьоркьоб божилъиялъул даража цIикIинабизе букIиналде ва Сириялъул суал ракълилаб къагIидаялда рагIалде бахъинабиялъе квербакъи гьабизе букIиналде».\n«Би-Би-Си» агентлъиялъ лъазабухъе, магърибалъул улкабазул вакилзабаз гьеб информация къабул гьабуна цIодораб оптимизмгун. Гьез киназго хьулал загьир гьарулел руго гьеб хIукмуялъ Сириялда политикияб ахIвал-хIал рукIалиде бачиналъул суалалда жибго Дамаск жигарго гIахьалъиялъе квербакъи гьабизе букIиналъул.\nРоссиялъулги Цолъарал Штатазулги президентал Владимир Путинилги Барак Обамалги телефоналдасахун букIараб гара-чIвариялда хадуб, Америкаялъул президентасул администрациялъ лъазабуна, Кремлалъул ракIалдаги гьечIого гьабулеб галиялъе Обамаца кинаб гIаги къимат кьечIин.\nГьебго лъазабиялда рекъон, Обамаца лъикIаб къимат кьуна февралалда рухIалде бачIараб кьвагьдей чIезабиялъул къотIи-къаялда хадуб зулмуялъул даража гIодобе ккьеялъе ва лъазабуна, ракълилаб диалог парахалъиги гьоркьоб къотIизабизе бегьулин, Сириялъул режималъул къуватаз гьужум хIалат бахъинабулеб бугонийин.\nООНалъул ХIинкъигьечIолъиялъул Мажлисалъ лъикIаб къимат кьуна Москваялъул галиялъе. Идараялъул бетIер ИсмагIел Гаспар Мартинсица лъазабуна, гьеб позитивияб гали кколин. Гьеб гьабизе рес бакканин Цолъарал Штатазги Россиялъги цадахъаб хIалтIи гьабизе бахъараб хIаракаталъин ва гьелъго рес кьезе бегьулин Сириялъул конфликт ракълилаб нухде буссинабиялъегийин.\nРоссиялъул хIукмуялдаса позитивиял хIасилал рукIине бегьулин, рикIкIунеб буго гьединго, Британиялъул къватIисел ишазул министр Филлип Хаммондицаги.\nФиллип Хаммонд: «Россиялъул гали рикIкIине бегьула позитивияблъун, политикиял хиса-басиял гьариялъул ва рагъ чIезабиялъул хIакъал пикрабигун гьеб гьабулеб батани».\nПутинил буюриялъе позитивияб къимат кьолаго, Германиялъул КъватIисел ишазул министр Франк-Вальтер Штайнмайерица абуна, Москваялъул рагIаби хIакъикъаталде руссунел ругони, Башар Асадиде гьабулеб тIадецуй дагьлъги къвалъизе бегьулин.\nРоссиялъул президентасул хIукмуялъе лъикIаб къимат кьуна Европаялъул гIемерисел улкабазги Китаялъги.\nСирия: маслигьаталъул шартIал хвезарулел руго