Дагъистанияйищ Истанбулалда кьвагьарай?\nИстанбул, СултIан-АхIмадил мажгит\nИстанбулалда дагьал цересел къоязда жийго жинцаго кьвагьизаюрай ва цо полицияв чIварай гIадан Шималияб Кавказалдаса кколин, лъазабуна турказул газетаз. Гьез хъвавухъе, гьей ккола Дагъистаналдаса яги Чечанлъиялдаса Диана Рамазова. Гьелда бан хисизе рес бугищ жидерго хIинкъигьечIолъи цIуниялъул мурадалда Шималияб Кавказалдаса Туркиялде лъутарал гIадамаздехун гьениб бербалагьи?\nТурказул низам цIунулезул баяназда рекъон, анлъабилеб январалда Рамазова ячIана полициялъул бутIаялде жиндир паспорт билун бугин гIарзагун. Хъаравуллъиялда чIун вукIарав полициялъулас гьей жаний йиччан гьечIо. Жийго жинцаго кьвагьизаюна Рамазовалъ гранатаги хIалтIизабун. Гьеб теракт жидеда тIаде босана Турциялда бугеб исламиябгун радикалияб къукъаялъ. «Эркенлъиялъул революциялъулаб халкъияб фронт» къукъаялъ тIоцебе лъазабухъе, теракт гьабуна Элиф СултIан Калсен цIар бугей гIаданалъ, амма гьелъул гIагарлъиялъ жаназа жидер ясалъул гурилан абун буго полициялда.\nТурциялъул МВДялъ микьабилеб январалда лъазабуна, полициялъул бутIаялде чIужугIадан щвезаюрай таксистгун гьикъа-бакъи гьабунин ва гьес бицанин гьей телефоналдаса гIурус мацIалъ кIалъалей йикIанилан. Низам цIунулез лъазабуна гьелъул цIар ва абуна гьей анкьго моцIалда цее щванин Россиялдаса Турциялде. Рамазова туркасул чIужулъун йикIун йиго. Гьесул цIар тIатинабичIо полициялъулаз, амма бицана журналистазе чIварай къинайлъун йикIанин ва гьелъул кIиго лъимерги бугин.\nHurriyet абураб турказул машгьураб газеталъ хъвавухъе, Рамазова июналда ячIана Истанбулалде турист хIисабалда ва гьей ккола дагъистанияйлъун. Daily Sabah газеталъни лъазабуна, Рамазова кколин Чачаналъа. Амма чачаназул МВДялъул вакилас «Кавказский узел» сайталъе абуна Диана Рамазова цIар бугей гIаданалъе паспорт кьечIин республикаялда бугеб миграциялъул хъулухъалъ.\nДагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялда «Эркенлъи» радиоялъе абуна баянал кьезе жал жеги хIадурал гьечIин, амма республикаялдаса гьединай гIадан къватIие арайищали цIех-рех гьабулеб бугин. «Москваялдаса буюрухъ бачIана информация хIисабалде босеян ва цIех-рех гьабеян. Миграциялъул хъулухъалде битIана тIалаб гьабиялъул документ ва метер-сезе жаваб бачIине ккола», - ян абуна МВДялъул вакилас.\nИстанбулалда бугеб Россиялъул генералияб консуллъиялъ РИА Новости агентствоаялъе ичIабилеб январалда баян кьуна, теракт россиялъулай гьабунин абизе жидехъ гьечIин кинабгIаги информация.\nЭкспертазул баяназда рекъон, Шималияб Кавказалдаса Турциялде хIинкъигьечIолъиялъе гIоло лъутарал гIадамаздехун бербалагьи хисизабиялъул гIиллалъун ккезе бегьула Истанбулалда букIараб теракт. Инсанасул ихтиярал цIунулей Варвара Пахоменкоца Шималияб Кавказалда бугеб ахIвал-хIалалда тIаса чанги доклад хIадурана. «Эркенлъи» радиоялъе гьелъ абуралда рекъон, Турциялда гIемер кавказалъулал руго ва ахирисел соназда гьенире гIемер дагъистаниял гочана. Гьел дагъистаниялги ккола салафиталлъун яги радикалиял диниял бербалагьиял ругел чагIилъун ва Турциялъ гьел мигрантал эркенго риччалел рукIана жидехъего. Гьанже миграциялъулаб политика Турциялъ хисизе бегьулин, рикIкIунеб буго Пахоменкоца.\nВарвара Пахоменко: «Шималиял Кавказалдса чагIи гIемер руго Турциялда. Гьенире кидаго унел руго Кавказалдаса гIадамал, мисалалъе, хIалтIи балагьизеян. Амма ахирисел соназда жанир Шималияб Кавказалдаса мигрантал гIемерлъана. Гьенире салафитал гочунел рукIана. Мисалалъе, Дагъистаналда цIияб нухмалъиялъ диналдехун бугеб политика хисана ва салафитазул ясли-ахал, школаби, спортзалал ва бизнесал къана. Гьединго салафитал сияхIалде лъеялъул тадбиралги гьаруна ва рохьилазулгун бухьенал букIине бегьулел салафитазде хадуб халги кколаан. ГIемерисел салафитал гьелдалъун Турциялде гочана. Россиялда чанги нухалда низам цIунулезги хIукуматалъул вакилазги критика гьабулеб букIана турказул позициялъе. Абулеб букIана Турциялъ рахъ кколеб бугин радикалиял исламистазул гуребги, рагъулаб методазул рахъ кколел исламистазулгиян».\nПахоменкоца гьединго ракIалде щвезабуна, Шималияб Кавказалдаса изну гьечIого яргъид гIуцIаразде гъорлъе унел Сириялде кколел рукIанин Турциялдаса. Амма гьанже хиса-басиял рихьулел ругин жиндаилан абуна эксперталъ.\nВарвара Пахоменко: «Ахирисел моцIазда хиса-басиял кколел рукIин бихьулеб буго. Абулеб буго Россиялъул низам цIунулез Турциялдаса коллегазухъе радикалиял исламистазул цIарал рехсарал сияхI кьунин ва турказул хIукумат хIадур бугин цо-цоял Россиялъул полициялъухъ кодор кьезе, цогидални гьез ккун ругин. Мисалалъе, нилъеда лъала салафитазул хIарактичлъун рикIкIунев Сасикьа Абу-ГIумар Турциялда цIех-рехалъулаб изоляторалда вукIин. Щай ккун вугевали гьев турказул полициялъ абулеб гьечIо. Гьединго ккун руго цогидал салафиталги. Турциялъул хIукуматалъени каавказулъаздехун жидеца гьабулеб букIараб политика битIун хисараблъи чIезабулеб мисаллъун букIине бегьула гьал къоязда ккараб теракт. Бербалагьи кавказалъулаздехун хисизе буго гьанже Турциялда».\nГьединго эксперталъ тIаде жубана, цодагьалъ цебе Турциялде щун вукIанин Россиялъул президент Владимир Путин. Турциялъул нухмалъулев Раджеп Эрдогангун Путиница хIинкъи гьечIолъиялъул суалал дандранин хъвалеб букIана информалатаз ва гьел кIиязго абуна улкаби цадахъ къеркьезе кколин терроралде данде. Гьединго гьез къотIи-къай гьабуна Сириялда бугеб ахIвал-хIал парахалъизабиялъе нухал цадахъ ралагьизе.\nСтамбулалда кьвагьи (мухIканлъи)


Бортизе тIину балагьулеб гъурущ\nИтни къоялъ нахъойги хехаб куцалда эхеде бахана цебесеб анкьалда дагьабго гIодобе ккун букIараб долларалъулги евроялъулги багьа. Центробанкалъ абулеб буго ахIвал-хIал рукIалиде бачIинабизе кIварабщинаб гьабулеб бугилан. Амма гьединал лъазабияз халкъалъул рахIатвей дагьлъизабулеб гьечIо. Жидерго гъурщил нахърател долларалде сверизабизе гIедегIулел гIадамал къоялдаса къоялде цIикIкIунел ругилан хъвалеб буго информалатазги. Щиб хисизабураб доллар циндаго хиралъиялъ дагъистаниязул гIумруялда жаниб?\nЦебесеб анкъалъ цо гъурщица гIодоб ккун букIараб доллар нахъойги хиралъана лъабабилеб ноябралда, гьанже цо долларалъул багьа буго 43 гъурущги 37 копейкги. Евро -54 гъурущги 23 копейкги\nДоллар хиралъизе байбихьана сентябрь моцIалдаса байбихьун. Нартил баррелалъул багьа гIодобе ккана, гьелда рекъон хиралъизе байбихьана дунялалъул валютаги. 33 -34 гъурщиде букIараб долларалъул багьа дагь-дагьккун эхеде бахине байбихьана.\nЭкономистазгун экспертаз кьолел баянал рукIана гIадамазул дагьабги рахIат хвезабулел. Нахъе цIунараб гIарац бугел гIадамал гIедегIана гьеб долларалде буссинабизе. «Центробанкалъ» гьарулеб букIана гьединазда гIедегIунгейин, низам гьечIого гIарац долларазде буссинабизе лъугьиналъ ахIвал-хIал дагьабги хIалуцинабизе бугилан.\n«Эркенлъи» радиоялъ цIех рех гьабуна гIадатиял дагъистаниязда гьоркьоб, циндаго доллар хиралъиялда бан кинаб рахIатхвей нужее ккараб ва щибниги хисизабуниш нужер гIумруялда гьеб лъугьа-бахъиналъилан. Гьеб суал нижеца кьуна батIи-батIияб хъулухъ пишаялъул, батIи-батIияб ригьалъул, шагьаралдагун магIарухъ гIумру гьабун ругел дагъистаниязе. Гьале гьез кьурал жавабалги:\n-Картошка бичулесги абунаха дида доллар хиралъун бугилан. Дица гъосда абуна дуца долларалъухъги босунищин гьеб хуриб бекьун букIарабилан. ГьелтIе гIунтIун кинабниги жо бугоха доллар бахун бугиланги абун хиралъун. Цо анкьида жаниб, гъоркь базаркъоялдаса жакъаялде 70 гъурщица хиралъун буго ролъул хъапалъул багьа. Гьединго хиралъун буго чакар, ретIел-хьит. Гьеб мехалъ рахIат хвечIого букIиниш, цадакъаго автомобилалде тIолеб цIатариги хиралъун бугеб мехалъ. Базаралда бицунеб жо гьеб буго, доллар хиралъун бугилан. Нилъецаго хуриб бекьараб картошка бичулев чиясцин доллар хиралъун бугилан абураб мехалъ гьелдаса рахIат хвараб жо щибха букIинеб?\n-Дие зарал ккана гьелъул. Гьале мисалалъе бачинин, дие бокьун букIана автомобилалъе хIажатаб алат босизе Грузиялде ине, гьениб абуни гьеб босизе ккола долларалде, дие гьеб хираго чIезехъин буго. Цебе доллар букIан 32 гъурщиде гьанже гьеб 43 гъурщиде бахун буго.\n-БитIараб бицани цо бицинегIанаб захIмалъи дир гIумруялда гьечIо доллар хиралъунилан. У, букIине бегьула цо кинаб букIаниги батIалъи, амма гьеб кIудияб гьечIо. Гьединлъидал доллар 30 гъурщиде букIаниги 43 гъурщиде букIаниги дие гьелъ хисизе жо гьечIо.\n-Дирго цо гьединаб рахIатхвей гьечIо, гIадамазулалда дандеккун. Базаралде щварабго киназулго кIалдиб бугеб жо буго доллар хиралъун бугилан. Диегоги, дир лъалел хъвалезеги гьелъул цо асар гьечIо цогидазе гIадин. Киве щваниги гIадамазул кIалдиб гьеб калам буго доллар эехеде бахун бугилан, гьеб рагIизе бокьулеб гьечIо. ГIадамазул лъай-гIакълуялъе цIакъ кIудияб асар гьабулеб буго гьелъ.\n-Дица хурги бекьула, бокьги бахъула, долларалда бараб жоги дир щибниги гьечIо. Дирго гIатIалъхинкIги куна дица, данде бетараб рахьги ххула, гьеб долларалъ яхъун чIезаюн йикIинчIо дун гьанжелъизегIанги. Гьеб хиралъизе бокьилароха, олигархазеги, бизнесменазеги, цIогьабазеги. Дие насияб пенсияги бачIуна дие Путиница. Дир рахIатхвезабичIо гьелъ тIириги, цIакъ лъикI хьихьун йиго бетIергьанас.\nМахIачхъалаялдаса бизнесчи ГIабдулатIипов Шагьидас «Эркенлъиялъе» бицана доллар хиралъиялдалъун жиндир даран базаралъе цо кIудияб, бицине гIанасеб зарал ккечIилан.\nБизнесчи Шагьидав: «Цо-цо къайи хиралъанаха. Мисалалъе Сникерс, Марс ва гьелда релъараб кваналеб тIагIам. Амма цо кIудияб зарал диего ккечIоха. Ккеллан букIраб дир аслияб даран долларазда бараб букIарабани».\nДоллар хиралъиялдалъун Дагъистаналъе лъабго жоялъ асар гьабизе бугин рикIкIунеб буго экономист Михаил Чернышовас. Хиралъизе бугин цIатари, гьелда рекъон хиралъизе бугин аслиял кванил нигIматазухъ кьолел багьаби ва инфлацияги эхеде бахине бугин. Импорталъул къайи Дагъистаналде баччулел рукIарал бизнес чагIаз гьанже гьеб босизе кколин хираго ва гIдамазеги гьез гьеб хираго бичизе ккезе бугин. Базаразда ахIвал-хIал гьадинаб куцалъ хисизе бугилан абулеб буго экономистас. ГIадамаца цIикIкIун гIарац кьезе бугин кванил нигIматазухъ цогидаб къайи-цIаялде хIажалъи гIодобе ккезе бугин\nНижеца гьесда гьикъана 16 соналъ цебе, 1998 соналъул августалда циндаго доллар хиралъиялъул хIасилалда букIараб кризисги, гьанжесеб кризисалъулги кинабин къуватаб букIине бугебилан. Чернышевасул рагIабазда рекъон 1998 соналъул дефолт исана букIаралдаса къуватаб букIун буго.\nМихаил Чернышов: «1998 соналъ гIадаб кризис букIине гьечIо, дагьабго гьаб релъалъараб букIине буго 2009 соналда, амма доб мехалъ гIадин гIарац гIадамазе щвезе гьечIо бюджеталдаса. Доб мехалъ Дагъистаналън 45 процент бюджеталъул щун букIана тIадеги ва кризисги кIудияб квачIакълъи бихьичIого нахъечIвазе кIун букIана. Гьанжеийн абунин Дагъистаналъе дотациял дагь гьарун руго гьединлъидал щибниги лъикIаб жо гIадамазе гьелдаса щвезе гьечIо».\nЦентробанкалъ кьурал баяназда рекъон 2014 соналъул ахиралде инфляциялъул къадар букIине буго 8,5 процент.Сербанкалъул макроэкономикикял цIех рехал гьарулеб централъ гьеб жеги кIодо гьабулеб буго - 9 пороценталда щвезегIан ва 2015 соналъул тIоцIебесеб лъабго моцIиде инфлация бащалъизе бугин 9,5 проценталда. Гъурщил къимат хвеялъ ва багьаби эхеде рахиналдалъун тIоцебе кьаби щвезе бугин пенсионеразда, сакъатал гIадамазда ва гIемерлъимал ругеб хъизамалдаян пал тIамулеб буго макроэкономикиял цIех-рехал гьарулеб централъ.


Добавил(а) Administrator on 11 Июль 2016.\nБадродинил х1акъалъулъ цо-цо баянал\nАлмахъалдаса мунагьал чураяв Бадродинил х1акъалъулъ г1емер жо бицуна росуцояз. Дидагоги гьит1инаб мехалъго раг1унаан гьесул х1акъалъулъ харбал, гьес билъанхъулеб ц1улал оц гьабун бугилан абун...Доб цебе заманаялъ къват1исел улкабаздаго г1алимзаби т1ад х1алт1улаан "вечный двигатель" ургъиялда т1ад. Франциялда нахъа заманаялде щвезег1ан гьединаб г1елмуялъул х1алт1ухъ мухьцин кьолаан (финансировать гьабулаан). Гьеб "вечный двигатель" г1алимзабазда батич1ониги, гьеб балагьулаго ургъун гьез бат1и-бит1иял х1ажалъи т1ок1ал изобретениеял гьаруна... Гьелъул х1исаб гьабун, школалъул учитель Алгереев Байгереца абуна, гьев Бадродинилги доб "жибго унеб" (механический) оц гьаби бук1анила "вечный двигатель" балагьулел къват1исел улкабазул г1алимзаби рук1инги лъан, гьабураб... Бадродиница жиндир г1умруялъул нухда тана нилъер историялъе Динавгун цадахълъун бараб г1ажаибаб памятник - Алмахъалда Ахъташалда т1асан бараб к1удияб, г1ажаибаб, берцинаб кьо.\nГьеб кьо балелде цебе Москваялдаса инженер вач1ун ву-к1ун вуго Алмахъалде. Гьес бихьизабун бук1ун буго лъарал бакьолъ риц-цатал ганч1ил х1убалги (опорал) гьарун кьо базе. Бадродиница абун буго лъарал гьоркьоб бак1алъ щибго гьабизе бегьу-ларин, ц1адал ран хадуб г1емерлъун бач1унеб лъеца гъут1би росун рач1ун гьел х1убазда ран, к1удиял квал-квалал рук1ине ругилан ва гьев инженерасда бицун буго, кин гьабуни лъик1али. Гьедилан Бадродинил кверщалида гъоркь бан буго гьеб кьо. Гьединабго гъоркь к1удияб к1амуриял ругеб Дилималда аск1обег1ан кколеб кьоялдаги Бадродиница квер багъари гьабун, аслияб инженерияб х1алт1и гьабуна...Бадродин вук1ана к1удияв махщелчи, гьесул бук1ана къебеллъи. Лъеца х1алт1изарулел гурони рук1унарел рук1арал гьабал, Алмахъалде ток бач1ун хадуб Бадродиница 1971-72 соназ гьабун бук1ана токалъ х1алт1изабулеб гьобоги, 1990 соналде щвезег1ан гьеб х1алт1улаги бук1ана..\nБадродинил вас Анасица бицана:\nДоручастокалъул начальниклъун вук1ана Байсунгъурил Х1ажи. Дилим росуги тун, маг1арухъе унеб нухда лъаралда т1асан к1удияб кьо балелде цебе гьев вач1ун вук1ана Алмахъалде дагьаб цебег1ан заманаялъго Бадродиница Ахъташалда т1асан бараб к1удияб к1амури гъоркь бугеб кьо бихьизе. Гьедин гьелъухъги балагьун инженергун цадахъ доб базе бугеб кьоялъул чертёж\nбахъана гьез...Гьеб кьо балаго ах1арав Бадродиница бицун буго гьезие к1удияб доб к1амуриялъул конструкциялъе х1алт1изабураб хъарщи камизабич1огон нахъе кьезе, г1иц1го чамали килограмм маг1ил гурони гьеб кьоялда бат1ияб материал хвезе гьеч1еблъи.\nАрмиялде ккараб мехалъ, шахтаялда х1алт1изабулеб техникаялъул военный инженер вук1ана гьенив. Дица бицана гьесие дирго инсуца доб жибго инеян ургъун гьабураб ц1улал оцалъул, дидаго рак1алда к1оченч1огон ч1ч1арал гъолда х1алт1изарулел рук1арал жемулел, чучулел пружинабазул. Гьев инженер ц1акъ к1варгун г1енеккун, гъира ккун, бат1и-бат1иял суалал кьолаан дие гьес.\nБадродинил ясалъул яс Садикъова Сиядатица бицана:\n- Дир к1удияй эбелалъ бицунаан: Алмахъалда кьо балеб мехалда, г1олохъабиги рак1арун, рукъг1ан к1удияб донк1 бухъана гьениб аск1об, хадуб г1емераб ц1ул жанибеги бан гьеб бух1ун, терет лъугьунеб мехалъ. гьелде т1аде бана лъаралъа баччун г1емераб гамач1(известняк), гьелде т1аде ракьги хъван чамалиго къоялъ жибго тана. Гьедин х1адурараб гачил гьабуна ганч1ида гьоркьоб лъезе раствор. Гьеб кьо гьабулеб мехалъ бук1ун буго гьабураб договор, бан хадуб цо гамач1цин кьодул к1амуриялда лъураб бак1алъа гъоркье бортани Бадродиница жаваб кьезе, гьеб договорги хъван раг1ула, доб заманаялда рекъон латыналъул раг1абадасан. Бадродиница Басрияб Миякьобги бук1ана гьобо гьабун, гьеб нахъа заманаялъги х1алт1ула бук1ун буго.\nБадродин, Дилималда кьо балеб мехалъ, х1алт1ол къо лъугьун Алмахъалде рокъовеги, радал х1алт1оде Дилималдеги щвезавизе бук1ана ч1езабун х1акимзаби раччулеб т1ад тент ккураб "лег-ковушка" (ГАЗ-69). Х1акимлъиялъ гьабун бук1ун буго къот1и лъаб-азарго гъурущ (1970 соналъул заманаялда гьеб бук1ана г1емераб г1арац) кьо бан лъугьиндал Бадродиние щвезе. Бадродин вук1инч1о г1арац хирияв чи, гьес цояб к1амури бихьизе киниги лъугьизе гьабуна, цинги хут1араб ножедаго лъалин, дир гьанив вук1ине заман гьеч1ин х1акимлъиялдеги абун, нахъе вач1ана…


Гьорорал хIатIал, понцIон рачIарал бидурихьал, гьоркьо-гьоркьоб рукIкIунел ччорбал – гьединал гIаламатал рукIуна варикозалъул унти бугони. Гьезде кIвар кьечIого теялъ сунде рачине бегьулеб? Бидурихьал гIатIилъарал чагIазе операция кин гьабулеб? Гьел ва цогидал суалалгун, нижер мухбир Нури Нуриевас гара-чIвари гьабуна рекIелгун бидурихьазул унтабазул тохтур-хирург, ДРялъул сахлъи цIуниялъул отличник Ислам Албуриевасулгун. - Ислам, варикозалъул унтийин щиб унтуда абулеб?\n- Инсанасул махIабазда ва хIатIазда ругел бидурихьазда жанир рукIунел клапанал тартибалда хIалтIунгутIиялъул хIасилалда, би хьвадиялъул низам хвеялдалъун, лугбуздаса рекIелъе би унел бидурихьал гIатIилъиялда варикознияб унтийилан абула. Жакъа гIемерисеб хIалтIи, квераз гуреб, бетIер хIалтIун гьабулеб мехалда, нилъеца черх кIвекIуларо. Гьединлъидал гIемерисел гIадамал гьеб унтуца унтунги руго. Жиндир заманалда унти сах гьабичIого теялъул хIасилалда, сакъатлъула унтаразул 10-15 процент.\n- Кинал рукIунел варикозалъул тIоцересел гIаламатал?\n- ХIатIазда яги махIабазда нилъедаго рихьула гарцIал гIадал, къватIире кIанцIарал бидурихьал, гьезда сверухъ бакI букIуна цIахIиллъун. ХIатIал унтула, свакала, гьорола ва бакIлъун лъугьуна. ГIалимзабазда мухIканго лъалеб гьечIо гьеб унти ккеялъе бугеб аслияб гIилла. Цо-цояз абула гьеб бугила бохдузде хIал ккеялъул хIасилилан. Цогидаз - бидул тIадецуй цIикIкIин.\n- Инсанасул сахлъиялъе ва гIумруялъе гьелъул кинаб хIинкъи букIунеб?\n- Варикозалъул бицине гIураб хIинкъи букIунаро, амма хIинкъи букIуна гьеб цIикIкIиналъул, ай захIмалъиялъул. Масала, би бакъваялдалъун, бидурихьалда жаниб горо лъугьани, гьеб къварилъула ва би хьвадиялъе квалквал букIуна. Гьединго, гьениб тIун араб горо бидул чвахиялда цадахъ гьуъразул артериязда жанибе ккеялдалъун, унтарал чагIазул 80-85 процент хола. Ахирал соназда гьединал лъугьа-бахъиназул къадар лъалаго цIикIкIунебги буго.\n- Унти лъил цIикIкIун букIунеб: бихьиназулищ яги руччабазулищ?\n- Руччабазул. Щияй ункъо чIужугIаданалда гьоркьоса цоялъул гьеб унти батула. ХIинкъи букIуна лъимаде йигей ва лъимер гьабурай гIадан варикозалъ унтиялда. Амма, дараби хIалтIизарун яги цIан рачIунел щватаби ретIун, гьелдаса цIуна-къай гьабизе бегьула. Бихьиназул гьеб къанагIат букIуна, гьебги гIага-шагарго, 30 сон бан хадуб тIатуна.\n- ГIатIилъарал бидурихьазе операция гьабидал, гьениб гIуж хутIулищ?\n- Бичча-бихъан тараб унтуе операция гьабизе ккола ва сахлъиялъе гьелъул кинабгIаги хIинкъи букIунаро. Жакъа гьединал операциялги гьарула кIванагIан гьитIинаб бакIги къотIун яги борлъун бахъараб картIинисан. Гьединлъидал, операция гьабураб бакIалда гIужги хутIуларо.\n- Гьеб унтудаса цIуниялъе кинал тадбирал гьаризе кколел?\n- Дунялалъул халкъалъул 15 процент варикозалъ унтун буго. Дагъистаналда гьединазул къадар 20- 25 проценталдасаги цIикIкIуна. ГIилла – нилъер гIадамаз захIматаб хIалтIи гьабулеб букIин ва, унтул гIаламатал тIатаниги, цIакъго тату хвараб хIалалде ккечIого, тохтурасухъе унгутIи.\nТохтурзабаз абула рагъа-рачариялъ, ай черх лъадариялъ хисулин киналго дараби, амма цониги даруялъ хисуларин рагъа-рачари. Гьелъухъего, варикозалдаса цIуниялъе тIадчIун гьабизе ккола сахаб гIумру. Нагагь унти тIатани, чара гьечIого ретIила цIан рачIунел щватаби.\nВарикозалъул унти ирсалъе щварабги букIине бегьула. Амма, цудунго тIатинабуни ва тIадчIун сах гьабуни, захIматаб хIалалде ккеялдаса рорчIизе кIола.\nЭхетун хIалтIизе кколев чиясул махIабазул ччорбал хIалтIуларо ва гьениб би чIун хутIула. Гьединлъидал, чара гьечIого, зама-заманалдасан рагъа-рачаризе ккола.\nГIемераб заманалъ цого бакIалда кIусун вукIиналъул кIудияб къварилъи букIунаро, амма бохалде бох бахинабиялъ би хьвадиялъе квалквал гьабула. Кьаралъиялъги махIабазде хIал ккезабула. Гьединлъидал, гьеб унтиялда хIинкъи бугезе лъикIаб буго цIан рачIунел щватаби ретIи.\n- Варикоцелий бугел бихьинал лъимал гьарулареллъун лъугьине бегьулин абулеб жо битIараб бугищ?\n- Варикоцелий ккола бихьиназул жинсияб лагаялда аскIосан унеб бидурихь гIатIилъи. Бихьиназул 15-20 проценталъул гьеб унти букIуна. Гьеб жеги цIикIкIун букIуна рахIаталда ругел бихьиназул. Унти тIатуна гIолилазул ригьалда ва сах гьабула операция гьабун. Эбел-инсуда тIадаб буго балугълъиялде вахарав жидерго вас урологандрологасухъеги вачун, гьесул жинсияб лагаялъул сахлъиялъул хал гьабизе.\nДругие материалы в этой категории: « Нилъ киналго руго -бат|и-бат|иял\tХъахIаб халгIаталъул даимаб къиса »


Исана базе буго анлъго школа\nХIалтIи гьечIолъиялъул рахъалъ Россиялъул регионазда гьоркьоб 53-абилеб бакIалда букIараб республика 2015-2017 соназда бачIана 23-абилеб бакIалде\nДагъистаналъул бетIерасул ишал тIуралев Владимир Васильевас 28 маялда тIобитIараб данделъиялда бицана хIалтIулел бакIаздалъун гIадамал хьезариялъул хIакъалъулъ.\n- Ахираб лъабго соналда жаниб хIалтIи гьечIого хутIаразул къадар дагьлъана 284 азарго чиясдалъун. Жакъа къоялда бищун хIажатаблъун кколеб буго дармил, общепиталъул, гостиницабазул бизнесалъул махщел. Амма цебечIараб аслияб масъалалъун хутIулеб буго гьединал бакIазда хIалтIизе махщел бугел гIадамал дагьал гурони гьечIолъи. ХIалтIизе росизеги хIалбихьи бугел гурони рокьулел гьечIо. КIвар кьезе ккела хIалбихьи гьечIелги хIалтIуде росиялде, ругьун гьариялъул къотIи-къаялда, - ян абуна гьес.\nГьединго республикаялъул нухмалъулес бицен гьабуна ЕГЭялъулги.\n- Эбел-инсудаги лъималаздаги бичIчIизе ккола ЕГЭ гьезие гIазабалъе гуреб, пайдаялъе букIин. Щайгурелъул, гIумру цебетIунагIан, нилъее хIажалъизе руго гъваридаб лъаялъул гIолилал, - ан бицана Васильевас.\nДагъистаналъул экономикаялъул ва территориалияб цебетIеялъул министр ГIусман Хасбулатовасул рагIабазда рекъон, гIадамазе хIалтIи гьечIолъиялъул рахъалъ Россиялъул регионазда гьоркьоб 53-абилеб бакIалда букIараб республика 2015-2017 соназда бачIана 23-абилеб бакIалде. Северияб Кавказалъул федералияб округалда Дагъистан буго кIиабилеб бакIалда, Ставрополь краялдаса хадуб. ХIалтIулел гIадамазул къадар цIикIкIана 180 азарго чиясдалъун.\nРепубликаялъул жанисел ишазул министр ГIабдурашид МухIамадовас абуна гьабсагIаталда миграциялъулаб хъулухъалъул хIисабалда вугила 22 азарго чи.\n- Нижеца кIвар кьолеб буго изнуги гьечIого, балъго къватIисел улкабаздаса республикаялде рачIунел гIадамал тIатинариялде. ГьабсагIаталда республикаялда вуго хIалтIизе ихтияр щварав СНГялъул улкабаздаса вачIарав, анлъазарго чи. Гьелдалъун кIиго нухалда цIикIкIана бюджеталде бачIунеб гIарцул къадарги, - ян бицана гьес.\n«Газпром» ПАОялда хурхун гьабулеб бугеб регионалияб политика гIумруялде бахъинабиялъе гьарулел хIалтIабазул хIакъалъулъ бицана республикаялъул промышленносталъул ва энергетикаялъул министр Сайгидпаша ГIумахановасги вице-премьер Екатерина Толстиковалъги.\n«Цогояб Россия» фракциялъ, Пачалихъияб Думаялъ, Россиялъул Финансазул министерствоялъ, республикаялъе кумек гьабун, бюджеталде тIадеги биччан буго 497 млн гъуруш. 433 млн гъуруш харж гьабизе буго школал раялъе, 63 млн гъуруш - лъедалъун гIадамал хьезариялъе. Исана рагьизе буго 1,5 азарго цIалдохъанасе бакI бугеб анлъго школа: Сулейман-Стальск районалъул Эминхюр, Курах районалъул Гелхен, ЦIумада районалъул ТIинди, Табасаран районалъул Цуртил, Тарумовка районалъул Таловка росабалъ. Гъизляр шагьаралъул №5 школалда тIадеги базе буго кIиго спортивияб объект. Хасавюрт шагьаралдаги Гъизилюрт районалъул Гелбахъ росулъги базе буго гIадамал лъедалъун хьезарулеб лъабго объектги. Гъарабудагъкент районалъул Гъурбукъи, Хасавюрт районалъул Къуруш, ЦIияб Лак районалъул ЦIияб МелъелтIа росабалъги разе руго социалиял бакIал.\nПрочитано 247 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 04 июня 2018 11:10\nДругие материалы в этой категории: « ЦIияб хIукумат ва Владимир Путинил маялъул указ\tСессия »


МухIамадовасул гIагарлъиялъ бицухъе 11 маялда жиндирго рукъалде аскIоса гIебеде, Мамедбековасул къотIноб щалали лъаларел аскариязул парталги ретIарал гьурмазда маскабиги хурал чагIи чагIи жаниб рекIараб автомобиль чIезабун буго гьесул автомобилалда цебе.\nГьениса къватIиреги рахъун гьел чагIаз щибниги бичIчIизабичIого, абичIого, документал рихьизаричIого ккун автомобилалъув къазавун вачун ун вуго МухIамад.\nГьел чагIазда цадахъ чанго полициялъулавги вукIанила, лъабго автомобилалда рекIарав дагьалдасан анцIгогIан чи вукIанила гьезул. Балагьараб мехалда гьев кквезелъун лъикI хIадурун рукIун ругила гьелилан абулеб буго МухIамадовасул гIагарлъиялъ.\nГьелдаса хадуб гьесул къисмат цIехезе полициялде арал МухIамадил гIагарлъиялда гьениб абун буго гьев жидеда кив вугевали лъаларин, жидеца ккурав чи гурин гьевилан.\nТIубараб къоялъ чIчIун рукIанила жал викъарасул хабар лъазегIан, щибго баян щвечIеб мехалда чи викъиялда хурхун такъсиргьабиялъул иш рагьейин ва гьев валагьизе лъугьайилан гIарза хъванила жидер инсуца цIех-рехалъул идараялде ва прокуратураялдейилан бицана «Эркенлъи» радияолъе МухIамадовасул вац ТIагьирица.\nГьесул рагIабазда рекъон сон маркIачIуда лъан буго гьезда МухIамад вугев бакI.\nМухIамадов ТIагьир: «МухIамад къасиялдехун кIалъан вачIана нижехъе жив МахIачхъалаялъул Советский мухъалъул полициялъул бутIаялда вугилан. Жиндихъ изну гьечIого цIунараб ярагъги, наркотикалги ратанин абулеб бугила къуваталъул идарабазул хIалтIухъабазилан. Гьез жедецаго реххун руго гьесухъе гьеб ярагъги наркотикалги. Жидеего дандекколарел чагIи кквезе къваригIараб мехалда гьединлъидал гьез гьабулеб.\nВац кIалъан хадуб ниж хантIан анна гьеб полициялъул бутIаялде, амма нижехъ гIинтIамулев чи ккечIо. Щибниги гьесда хурхараб информация кьечIо гьез, нухмалъигун дандчIвазе рес кьечIо. МухIамадил жиндирго телефонги нахъе бахъун буго гьесухъа, гьезулалдасан ахIун бачIун букIана гьес.\nГьединлъидал гьаб сагIат кив гьев вугев, кин вугев, щиб гIайиб гIунтIизабулеб бугеб, вухулев, гIазаб кьолеб бугищ гьесиеяли щибниги лъалеб гьечIо нижеда. ЧанцIул абуниги къуваталъул идарабаз нижехъе гьеб информацияги кьолеб гьечIо».\nГIагарлъи гуребги МухIамадов МухIамадил адвокат ГIисаев Шамильги полициялъул бутIаялде жанивецин къазе тун гьечIо. Адвокатасе жиндирго хIалтIи гьабизе гьукъи яги квалквал гьаби гьеб къанун хвезаби кколила, гьединлъидал Советский мухъалъул жанисел ишазул бутIаялъул хIалтIухъабазда тIасан гIарзал хъван ругин жиндицайилан бицана «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда адвокат ГIисаев Шамилица.\nГIисаев Шамиль: «МухIамадихъе дун виччаларин бадибеги абичIо гьез, гьедин битIун киданиги абуларелъул гьез. Нухмалъулес разилъи кьезе кколила жаниве виччазейиланги абун цIцIа-цIцIазабун балагьун чIчIезе гьарула гьез таманаб заманалъ. Сонги къоялъ гьеб полициялъул кIалтIа чIчIун хутIана ниж, жакъа радалги виччачIо гьез дун гьесухъе.\nСундуе гIоло гьев ккурав, сунда щаклъи букIун гьев жанив тIамун вугевали дие кинаб букIаниги информацияги кьечIо.\nЦохIо живго МухIамадица жив наркотиказе ва яргъие гIоло ккун вугин абураб баян гурони ккуралдаса кIиабилеб къо ине бугониги тIокIаб кинаб букIаниги информация гьечIо.\nГьез гьабулеб бугеб жо къанун хвезаби ккола. Гьезда тIадаб буго адвокатас жиндирго документ бихьизабун хадуб ва гьес пуланав чи цIунулев вугин абун гьесул гIагарлъиялъулгун гьабураб къотIи-къайги бихьизабун адвокат жинцаго цIунулевгун дандчIвазе виччазе тIадаб буго гьезда.\nГьез къанун хвезабулеб букIиналда бан, гьел тамихIалде цIцIайин ва дун дирго хIалтIи гьабизе виччайилан тIалаб гьабун Дагъистаналъул прокуратураялдеги цIех-рехалъул идараялдеги гIарзаги битIана жакъа дица».\nМухIамадовасул вац ТIагьирица гьединго бицана ахираб заманалда къуваталъул идарабазул рахъалдасан цIакъго гIемер хIинкъаби кьолел рукIанилан. Гьев кквезегIан кIигониги анкьица гьесда хадуб киса –кибего хIалтIудаги, мажгиталдаги, рокъобги хадуб халккун чагIи рукIанилан.\nГьелда хурхун прокуратураялде гIарза хъвалин абунги вукIанила гьев, амма гьеб хъвалалде гьев живго ккунилан. МухIамадов МухIамад мажгиталъул пресс-секретарь гIадав чи ккола.\nМухIамадовасул вац ТIагьирица гьединго бицана ахираб заманалда къуваталъул идарабазул рахъалдасан цIакъго гIемер хIинкъаби кьолел рукIанилан.\nГьев кквезегIан кIигониги анкьица гьесда хадуб киса –кибего хIалтIудаги, мажгиталдаги, рокъобги хадуб халккун чагIи рукIанилан. Гьелда хурхун прокуратураялде гIарза хъвалин абунги вукIанила гьев, амма гьеб хъвалалде гьев живго ккунилан.\nМухIамадов МухIамад мажгиталъул пресс-секретарь гIадав чи вукIанак, инабго гьениб лъугьа-бахъунелъул хIакъалъул информация тIибитIизабулев вукIунаан гьев. Щибаб рузман къоялъ гIадин низам цIунулез мажгиталде рачIарал гIадамал кколел рукIиналда, гьел хасал сияхIазде росулел рукIиналда бан разигьечIолъи загьир гьабунги гIемер социалиял сайтазда хъвадарулаан гьев.\nДагьаб цебегIан рогьалилъ гьеб мажгиталдеги рачIун мехтарал полициялъулал гьенир ругел гIадамал кквезейилан лъугьун, гьел инжит гьарулел рагIаби абун гъалмагъир гьабулел рукIун Новое Дело газеталъул бетIергьан Чилилов АхIмадица нуж щиб гьабулел чагIийилан цIехедал нахъе ун рукIун руго гьениса.\nГьелдаса хадуб МухIамадовасул хIаркаталдалъун гьеб киналъулго хIакъалъулъ Дагъистаналъул жанисел ишазул министрасухъе кагъат хъван букIана мажгиталде хьвадулезул рахъалдасан. Гьеб иш гьабурал гIадамал тамихIалде цIцIайилан тIалаб гьабулеб букIана гьез. Гьел полициялъулал къватIирчIвазариялъе гIоло ккун ватилин МухIамадилан абулеб буго гьесул гIагарлъиялъ.\nКотрова къотIноб бугеб мажгит къан хадуб МахIачхъалаялда салафиязул хутIараб цого цо кIудияб мажгит буго гьеб Тагъним мажгит. Гьеб къазе бугилан харбалги некIого руго.\nМажгиталда гIолохъаби экстремизмалде гъорлъе лъугьине, Сириялде рагъизе ине ахIулел ругилан абун къуваталъул идарабазги гьеб мажгит къазе хIалал рихьулел рукIана. Амма тIоцебе ИГИЛалде дандерахъараб кIалъай гьабураб мажгитги буго гьеб.


Эбелалъулаб капитал бикъарав полициялъулав тамихIалде цIазехъин вуго\n«Улбузул капитал» щвезелъун гьереси документалги гьарун гьеб гIарац бикъарав полициялъул хIалтIухъанасда тIад такъсир гьабиялъул иш рагьун буго Дагъистаналда. ГIемер ругиш гьединал хIужаби республикаялда ва «улбузул капитал» щварал гIадамаз гьеб гIарац аслияб куцалда сунда тIад харж гьабулеб бугебан цIех-рех гьабуна нижеца.\nЦIех-рехалъул комитеталъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъ бицунелда рекъон 2013 соналъул байбихьудаго, Бабаюрт мухъалдаса полициялъул офицерас гьебго мухъалдаса эбелалъул сертификат щварай цо гIаданги божизаюн гьелъухъа батIа гьабун буго гьеб документ. Гьелдаса хадуб улбузул гIарац щвеялъе хIажалъулел документалги кьун руго гьеб мухъалъул Пенсиязулаб фондалде.\nДокументазда гьес бихьизабун буго жиндица гьеб гIарац харж гьабулеб бугин рукъалъул суал тIубазеян. Сертификаталда рекъон щвараб 400 азарго гъурущин абуни жиндаго анищан ккараб бакIалде харж гьабун буго. Гьанже гьесда тIад такъсир гьабиялъул иш рагьун буго. Я гьесул, я гьес махсароде ккурай гIадамалъул цIар цIех-рехалъ загьир гьарулел гьечIо.\nГьелда релъарал хIужаби гIемерал ккун рукIана Дагъистаналда. Гьезул цоялъул хIакъалъулъ «Эркенлъи» радиоялъ чанго моцIалъ цебеги бицун букIана. «Эбелалъулаб сертификат» щварал Дербенталдаса микьго чIужугIадамалъ гьеб бичун буго тIубан гIарац кодобе щвезелъун, амма гьеб бичарал чагIи ратун руго макручагIи. Я сертификат, я гIарац цонигияб гьезухъе щун гьечIо.\nДоб мехалъ гьелда тIасан баян кьолаго Дагъистаналъул Пенсиязул фондалъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулей Альбина Сункулиевалъ бицун букIана, Дагъистаналда «улбузул капитал» кьезе байбихьаралдаса макручагIи хIаталдаса ун гIемерлъарал куцалъул. Ахираб кIиго соналда жаниб республикаялъул жанисел ишазулгун цадахъ рекъон гьабураб хIалтIул хIасилалда жидеда кIванин гьеб иш роцIцIинабизеян бицун букIана Альина Сункулиевалъ нижер программаялъе.\nГьедин 2014соналъул ахиралде Дагъистаналда тIатинабун букIун буго «эбелалъулаб сертификат» щварал руччаби макручагIаз махсароде кквеялъул 182 хIужа. Жакъа къоялде гьел хIужаби тIаде цIикIкIаниш ва кинаб ахIвал-хIал бугеб гьелда сверухъали лъазелъун нижеца бухьен гьабуниги Дагъистаналъул Пенсиязул фондалдаса нижехъе жаваб щвечIо.\nМисалалъе Гумбет мухъалда ахираб кIиго соналда жаниб цониги гьединаб хIужа ккечIилан абулеб буго гьеб мухъалда Пенсиязул фондалъул идараялъул нухмалъулев Жамалудинов ТiалхIатица.\nЖамалудинов ТIалхIат: «ГьабсагIаталда цониги хIужа гьечIо сертификаталъул хважаинги махсароде ккун гIарац лъиениги щванилан абураб. Ахираб кIиго соналда жаниб гьединаб иш ккечIо. букIана цо гьединаб хIужа. Дир яцгIалалъул яс ккун йикIун йиго «лавашдерил» абураб макручагIазул кичIикье, гьебги дида нахъа гурони лъачIо, тIокIаб гьединаб иш ккечIо. Пенсиязул фондалъул гьелда гъорлъ кинабгIаги гIахьаллъиги букIунаро».\nАслияб куцалда эбелалъул сертификат щварал гIолохъанал эбел-инсуца гьеб гIарац хIалтIизабулеб буго рукъзал росизе. Гьелъул хIакъалъулъ «Эркенлъи» радиоялъе гьадин бицунеб буго МахIачхъалаялда гIумру гьабун вугев, Гъуниб мухъалъул Гьонодаса Юсупов Юсупица.\nЮсуп Юсупов: «МакручагIаз гьедин гIадамал махсароде кколел рукIинги гIемераб рагIунги, бихьунги букIун дица хIукму гьабуна гIарац диего квартира босизелъун харж гьабизе. ТIубанго гIарац кодобе щвезе бокьарал гIадамазеги гьеб тIубанго кьолеб гьечIин, бутIа-бутIаккун кьолеб бугиланги бицуна гIадамаз».\nЭР: «Рукъ босе харж гьабулеб мехалъги гьеб гIарац кьолаго квал-квалал гьарулел ругодай мун гIадал чагIазе»?\nЮсупов Юсуп: «Гьединал квал-квалал гьаричIого рукIинелъун кинабго гьеб иш рагIа-ракьанде щун лъалев юрист вачине вуго дица хIалае. БитIараб бицани гьелде регIунги гьечIо дун жеги, гIарац данде гьабулев вуго».\n«Улубузул капитал» абураб гIарац Россиялд кьезе бабйихьана 2007 соналдаса байбихьун. Гьеб щола кIиго ва цIикIкIун лъимер хъизамалда гьабурал чагIазе. ТIоцебе гьелъул къадар букIана 250 азарго гъурущ. Соналдаса соналде цIикIкIинабун гьанже «эбелалъул сертификат» щварал чагIазе щола 450 азарго гъурщиде гIагарараб гIарац.\nЦебе лъимералъ лъабго сон бачIого гьеб гIарац хвезабизе изну кьолеб букIинчIо пачалихъалъ, исана гьелъул хIакъалъулъ бугеб къануналда гьарурал цIиял хиса-басиязда рекъон, эбел-инсул рес буго гьанже лъимер гьабун хадуб жидехъе эбелалъул сертификат кодобе щварабго гьелдаса пайда босизе.


Къасиги - афишал… Авартеатр… » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nУнкъоабилеб театралияб сон\n2014 соналъул 29 октябралда ЦIадаса ХIамзатил цIаралда бугеб магIарулазул музыкалиябгун драмаялъулаб театралъ байбихьана цIияб театралияб сон (сезон). Гьеб ккола ункъоабилеб, юбилеялъулаб театралияб лъагIел. Гьеле гьеб лъугьа-бахъин Авартеатралъ кIодо гьабуна, Расул ХIамзатовасул «МагIарулай» пьесаялда рекъон лъураб спектакль бихьизабиялдалъун.\nУнкъоабилеб театралияб сон тIаде гIунтIи баркун, Авартеатралде кагътал хъван рачIун руго Россиялъул президентасул маданияв мирза Владимир Толстояс, режиссер ва актер Никита Высоцкияс, Шималияб Къавкъазалъул цоги театраз ва цогидазги.\nГьел баркиязулги театралъул тарихалъулги, жакъасеб къоялъулги, хадубккун гьабизесеб хIалтIулги бицун, спектаклялъул пардав рагьилелде, кIалъаял гьаруна Авартеатралъул директор МухIамадрасул МухIамадрасуловас ва бетIерав режиссер ХIайбула Гъабдулгъапуровас. Гьединго гьениб баркиялъул калам гьабуна лъарагI театралъул бетIерав режиссер Айгум Айгумовас, Дагъистаналъул гIурус театралъул вакилзабаз ва гь.ц. ГIезегIан магIнаял рагIаби абуна Айгумовас, Дагъистаналда миллатчилъиги букIине кколарила, Авартеатралде рачIунел магIарулазул бихьинчиял гьурмаз жиндие лъикIаб асар гьабулила, лъарагI театралъе цIияб мина базегIан, жалги Авартеатралъул минаялъур рукIанила.\nГьанже «МагIарулай» спектакль хIалел актерал ва актрисаби квешал гьечIо. ЦохIо Сидрат Мажидовалъул (ГIашура) цIар рехсани, гIела. ГIурус маданияталда жанир жидер бицунел «кIудиял кIудабазул» гIадаб макъам буго гьелъул гьунаралъул. Гьединго лъикIаб хIай буго спектаклялда шагIирасул роль хIалев ХIусен Казиевасул, Зайнаб ХIамзатовалъул (Асиятил эбел Хадижат), ГIабдулхаликъ ГIабдулхаликъовасул (бухгалтер ГIусман), Ибрагьим МухIамадовасул (ГIусманил эмен Салман), ГIашура ИмангIалиевалъул (Асият) ва цогидазулги.\nКагътида ва къануназда хъвавухъе чвахуларо гIумру. ГIунгутIаби камураб жамгIиятги букIунаро. Гьединал гIунгутIаби къватIир чIвазарулел руго Расул ХIамзатовасул «МагIарулай» поэмаялъги, гьелда рекъон, лъураб спектаклялъги. ГIадада гуро гьеб асар байбихьулеб бугеб «Дир кечI, дур тIулил яц юхулей йиго» абурал Николай Некрасовасул мухъаздасан. ЧIужугIаданалде бугеб бербалагьиялъ ворцунила чиян абула. Улбузул хIатIикь бугин алжанилан хIадисги буго. Ясалдаги гьикъичIого, боцIи-мал гIадин, гьей гIарцухъ росасе йичи сурукъаб ва квешаб жо букIин бихьизабулеб буго гьеб асаралъ. Гьеб гуребги, цоги гIемерал суалалги рорхулел руго унго-унгояб шедеврлъун рикIкIине бегьулеб гьеб поэмаялъ. Кутакалда бечедаб, кицабазда буцараб, унго-унгояб магIарул мацIги буго гьениб. Цо къадаралда «магIарул гIумруялъул энциклопедияйилан» абизе бегьула «МагIарулай» поэмаялде.\nЦIакъ рекъон ккун буго гьениб аслияй героиняялда кIалъалев ХъахIабросулъа МахIмудил сипатги. «Цо панаяб хIухьел бухIулеб рекIел» абун жиндирго машгьураб кочIол («Мариям») авалги ахIун, «лълъар бекараб оцое унге, Асият, - абун гIакълъу кьолеб буго гьес. Исламалъги гьукъула ясалда гьикъичIого гьелъул къисмат къотIи. Гьединаб хIамабагьадурлъиялъин хадурккун ригьналги риххулел, бесдалалги цIикIкIунел, жамгIияб парахалъиги тартадулеб.\nГьединал ва гьелда релълъарал цоги кIвар бугел суалал рорхараб Расул ХIамзатовасул «МагIарулай» Авартеатралъул репертуаралда букIин цIакъ лъикI буго. Амма, магIарул театралъул жиндирго хаслъи жеги гвангъун загьир гьабиялъе, магIарул темабазда жеги гIемер спектаклял лъезе ккезе руго. Церехун лъурал магIарул авторазул асараздасан хIадурарал спектаклял щай магIарул театралъул репертуаралда гьечIелалиги бичIчIулеб гьечIо. Гагиевасул асаралдасан лъураб «Москваялдаса бахIарасдаса» Авартеатралъул сценаялда гIемерго рекъелаан гьеб театралъе жиндир цIар кьурав ЦIадаса ХIамзатил героял. «КIодоласул ригьин» гурони, цоги пьесаби рукIинчIищ гьесул? РукIанагури!\nЗаирбег ГIалихановас, «МугIрузул ГIали» гуребги, «ЧIикь къиямасеб къо» ва цоги пьесабиги хъван рукIана. Гьелги кIочене бегьиларо. ГIабасил МахIамадил «ХъахIабросулъа МахIмуд» трагедиялъе кьун букIана ДАССРалъул республикаялъулаб ЦIадаса ХIамзатил цIаралда бугеб премия. Исана нусго сон тIубала МахIмудги гIахьаллъараб ТIоцебесеб Дунялалъул рагъ багъараралдаса. Живго МахIмудицаги 140 сон тIубала. Гьеб трагедиялдасан лъураб спектакльги мустахIикъаб буго Авартеатралъул репертуаралда букIине. ГIабасиласул цоги пьесабазде кIвар кьуниги, мекъи ккеларо.\nМагIарул театралъул директор МухIамадрасул МухIамадрасуловас абуна нилъер халкъалъ гIумру гьабулел Азербайжаналде ва Турциялде сапарал рухьине ругин Авартеатралъул труппаялъилан. Гьединал сапаразулги кIудияб кIвар буго нилъер халкъ цолъизабиялъеги, магIарул мацIги цIарги цIуниялъеги. Расул ХIамзатовас жиндирго рахъалъ хъвана, «Авартеатр, дур суфлер вуго дунял тирулеван». Нилъер кьурдухъабаз сверулеб буго дунял, живго Магелланица гIадин. Актералги къватIире рахъун лъикI.\n«Миллат» басмаялъул редколлегиялъ ва цIалдолез Авартеатралда баркула ункъоабилеб театралияб сон тIаде щвей. Гьарула творчествоялъулъ бергьенлъаби ва миллияб гъанситоялда даим цIа сунгутIи!\n» « Бокьилаан магIарулаз нилъерго хIурмат гьабизе»\nТеатр-миллаталъул мат1ц буго,Дагъистаналъул театразда гьоркьоб бечедаб тарихги,жидерго мустах1икъаб бак1 буго,авар театралъулги.


Автор: ilchi · 06.02.2020\nКаспийскалийсса Аьрасатнал халкьуннал аслийсса культуралул центрданий хьунни ДАССР сакин хьуну 99 шин шаврин хас дурсса шадлугъ.\nВа Центрданул ва шагьрулул ЦБС-лул 4-мур филиалданул хIадур дурну дия. Шикку гьуртту хьунни шагьрулул 1-мур школалул дуклаки оьрчIру ва учительтал.\nШадлугъ тIитIлай, Центрданул директор Башикар Гадаевал барча дунни бавтIминнахь му кьини, бувсунни му байрандалул мархрая.\nЦБС-рал методист Зугьра Давудовалгу бувсунни автономия кьамул даврия, 1920-ку шинал ноябрьданул 13-нний Темир-Хан-Щурагь хьусса Дагъусттаннал халкьуннал съездрая байбивхьуну. Бувсунни микку Совет хIукуматрал цIания махъ лавхъун бивкIшиву миллатирттал Наркомну ивкIсса И.В. Сталиннул.\nБавтIминнал ххал дунни «Дагъусттан» цIанилусса видеофильмгу, библиотекалул зузалтрал ва кьинилун хасну хIадур дурсса выставкагу, дуклаки оьрчIал дурккунни ватандалуха назмурду.\nУкуннасса батIаву хьунни Каспийскаллал ЦБС-рал 2-мур филиалданийгу. Муний гьуртту хьунни шагьрулул 6-мур школалул дуклаки оьрчIру ва миннал каялувчи Аьйшат Абакарова, школалул библиотекарь Зумруд Аьбдуллаева, тарихчи Ися Аьзиев, 2-мур филиалданул каялувчи Гулмира Ажуева. Шиккугу хьунни Дагъусттан Республикалул лавгмуниясса, мунил тарихрал чIапIив чичлай бивкIсса ва хIакьинусса кьинисса ххалли-ххаллилсса инсантураясса ихтилатру.\nОьрчIансса шартIру дузалну дакъар\n«Цалчинсса къалалул» киносуратрал презентация Москавлив\nСледующая публикация В Табасаранском районе планируют построить овоще-фруктохранилище мощностью 5 тысяч тонн\nПредыдущая публикация Поэзиялул ирсну хьусса ччаврил шеърирду


4 ноябрь машгьурлъулеб гьечIо Дагъистаналда\n4 ноябралда Россиялдаго гIадин Дагъистаналдаги кIодо гьабулеб букIана Халкъазул цолъиялъул къо. «Левада-Централъ» кьурал баяназда рекъон, Россиялъул халкъалъул бащадаз гьеб рикIкIунеб буго миллатчагIазул байрамлъун. Кинаб бугеб гьеб байрамалда тIасан дагъистаниязул пикру?\nЦебе букIараб КIудияб октябралъул байрам, 7 ноябрьги хвезабун «Халкъазул цолъиялъул къо» абун 4 ноябрь санайил кIодо гьабулелдаса исана ичIабго сон буго. Гьелда бан ункъо къо хIухьбахъизеги кьуна исана пачалихъиял хъулухъчагIазе. Амма гIодоркъоял щун рукIиналдаса рази рукIин гурони, жибго байрамкъоялдаса бугеб рохел яги батIияб асар халллъичIин абизе бегьула гIадамазда жаниб.\nРоссиялда киса-кибего гIадин гьеб къо кIодо гьабулеб буго Дагъистаналдаги. Радал сагIат анцIгоялда «Дом Дружбы» абураб минаялда ракIарун рукIана республикаялъул нухмалъиги, творческияб интеллегенциялъул вакилзабиги. Къасиялде байбихьизе бугеб кечI-бакъаналъул церерахъиналде хIадурлъи гьабулеб буго тахшагьаралъул аслияб майданалдаги. Амма жалго гIадамал жиде-жидер ишалде руссун рукIанин абизе бегьула.\n«Эркенлъи» радиоялъ цIех-рех тIобитIана гIадатиял дагъистаниязда гьоркьоб гьеб байрамалъул хIакъалъулъ кинаб пикру гьезул бугебали лъазе. БачIинахъего абун тела гIолилазда гьеб байрамалъул щибниги лъалеб гьечIо:\n-Дица киданиги миллат гьабичIо гьеб байрамалъул, гьаже ине вуго дун майданалде, гьениб цIехон лъазабила щиб байрам гьебали\n-Дидани гIемер жо лъала гьеб байрамалхул хIакъалъулъ, амма цогидазда лъалеб гьечIоха. Щай гьеб лъалеб гьечIебан гьикъани газетазда ва журналазда гьелъул хIакъалъулъ дагьаб бицунеб буго, гIун бачIунеб гIелалда бицине ккелаха гьелъул хIакъалъулъ школазда, гурони гьезда тарих хашго гурони лъалеб гьечIо\n-Жакъа халкъазул цолъиялъул къо букIин гIемерисезда лъалеб гьечIо, хасго гIолохъабазда. Гьезие сундулниги интерес бихьулеб гьечIо дида. Щибкъойин гьеб, халкъазул цолъи абураб жоялъул магIна щибилан гьикъула гьез, дица бичIчIизабула, анкьабилеб ноябралъул бакIалда кIодо гьабулеб къо бугин гьебилан. Доб байрам Советияб заманалда цIакъ машгьураб букIана. КIудияб Октябралъул инкъилабалъул къо, гьеб киназулго бидулъ букIанин абизе бегьула. Жакъа абуни чIахIиял чагIаздацин лъалеб гьечIо Халкъазул цолъиялъул байрамалъул магIна.\nДагъистаналда цохIо 4 ноябрь гуребги цогидаб байрамалги гIадамаз ракI-ракI ракIалъ кIодо гьарулел гьечIилан бицана «Эркенлъиялъе» ХIабиб Давудовас. Гьев ккола «Халкъалъул пикру» абураб гьикъа-бакъиялъулаб фондалъул нухмалъулев.\nХIабиб Давудов: «Жакъа халкъалъулги хIукуматалъулги пикру хисун буго. ХIакимзабазеги байрамазул кIвар гьечIо, рачIаниги гьел гьенире рачIуна республикаялъул нухмалъулев вачIиндал гьесие гIоло. Гьелде тIадеги гьанже цо диналда жанир цIакъго зани бегизабизе лъугьарал гIдамалги цIикIкIунел руго. ГIурусазул байрамал нилъее хIажат гьечIилан ахIи бахъинабулеб буго гьез. Жакъа халкъалда гьоркьор машгьурал руго КIалбиччанкъоялъул ва Къурбанкъоялъул байрамал».\nГьеб фондалъ хас гьабун 4 ноябрь Дагъистаналда чан чияс кIодо гьабулебали цIех-рех тIобитIун гьечIо, амма гьеб гьабичIониги абизе бегьулин гьеб къо кIодо гьабулел гIадамал Дагъистаналда цIакъго дагьал ругеблъиян абулеб буго ХIабиб Давудовас. Амма гьал къоязда «Россия» телеканалалда бицунеб букIана 4 ноябрь байрамкъо хIисабалда кIодо гьабизе хIажат гьечIилан абулеб букIун батани гIадамаз цебе, соналдаса соналде гьединазул къадар дагьлъулеб бугин улкаялда.\n«Халкъазул Цолъиялъул къойищ миллатчагIазул байрамищ»?


ЗАМАНА - Зарал бетхIеахъес...\nТопливно-энергетический комплекс (ТЭК) цIабикьала хIядурбирнила, ил пайдалабирнила ва гечбирнила шайчиб къиянси кабиз саби. Илизи 3 халати бутIа кадурхути сари: набт, газ, къаркъала га адилтIни; хутIла энергия; цIабикьала гечбирни – набтла, газла, хутIла линияби.\nТЭК-ли улкализир пайдаладирахъес акIахъубти гIяхIдешунала ва дирцути масанала багьа, масани дурайъни ва федерацияла бюджет гIердурцути сари.\nТЭК-лизиб гIяхIцад адамти бузули саби. Илдала арадешлис ва гIямрулис урехи хIебиахъес, бехIемцIуназибад мяхIкамбарес багьандан, чекабизес гIягIнибиркур.\nТопливно-энергетический комплекс гьарил улкала хозяйствола хьулчили бетаурли саби. Ил гьалабяхI башнилизибад дигахъуси саби улкала экономикала даражара. Пикриухъалли, нушала улкализиб газ, хутI, къаркъала га пайдалахIедируси юрт, мажахIят, лебли биэс. Лерилра илди сурсатуначил нуша пайдаладикIулра. Илди агарли гIергъи, нушала хIяжатуни ахъес къиянни бирар.\nГазла-набтла цахIнабиклизир, хутIла станциябазир тIабигIятла-техникалашалти бехIемцIуни кадиркули дирар. БегIлара урехилатили детарули сари шин чедидерхни, мерсдакьни, ванза хIусбухъни, гIянжи-къаркъаличилти хIуркIби, дугIби ва цархIилтира. Ил багьандан, ахтарди дурабуркIни ва гьала хили балес бирни экономикализиб дебали аргъбаибси масъала саби. Ил масъала гьунчибуршули, кадикибти бехIемцIунала асурти агардирули, гIяхIцад организацияби дузули сари.\nСанигIятлашал урехи хIебирахънила баркьудилизир касибти устадеш хасти аги-кьяйдализир дархьли пайдаладиралли, халаси зарал бетхIеахъес имканбикIур.


Сон байбихьарабго Дагъистаналде бараб гIазуца чанги кIвекIенал гьаруна гIадамазе. Аслияб куцалда гьелъ кьаби щвезабуна республикаялъул нухазда ва транпорталъул хьвадиялда.\nЦIияб соналъул тIоцебесеб къоялъго базе байбихьараб гIазуца Дагъистаналда гIумру гьабун ругел гIадамазе чанги тIагIамбахъиял гьарунин абизе бегьула. Мисалалъе, лъабабилеб январада хъахIилаб цIатариги гьечIого хутIун рукIана Нугъай ва Тарумовка мухъалъул ункъо росдал гIадамал.\nГьебго къоялъул маркIачIуде гьениб цIатари кьолеб мухъа къачIанилан абураб баян кьуна информалатаз. Гьединго ункъабилеб январалда балагьалда гъоркье ккун рукIана Каспий ралъдада ччугIа кколел рукIарал микьго ччугIихъан.\nЛъугьа-бахъин ккун букIана Гъизляр мухъалъул Крайновка абулеб росдада аскIоб, ралъдал рагIалдаса щуго километралъ жанибегIан. Гьел киналго хвасар гьарунилан лъазабуна Республикаялъул гIорхъолъа арал ахIвал-хIалазул рахъалъ министерлъиялъ.\nАмма аслияб куцалда гIазуца зарал гьабуна Дагъистаналъул шагьранухазе. Мисалалъе, бищунго хIинкъараб къагIидаялъ ругин гьабсагIат ЦIунтIа мухъалда ругел нухалилан бицана «Эркенлъиялъе» гьениса жамгIияв хIаракатчи МухIамад Цезица. ЦIунтIадерил нухал гIазу-цIад балеб гьечIеб мехалъги рукIунин бищун квачIакъаб хIалалдаян абулеб буго гьес.\nГьедин араб соналда чанго, цоялдаса цоял квешал автоавариял ккун гIемерав чи гIумруялдаса ватIалъана гьезул мухъалда. ЦIияб соналда гIазу бан хадуб гьединал балагьал Аллагьасул цIобалъ жеги ккечIин, амма ккеялда хIинкъи бугилан абулеб буго МухIамад Цезица\nМухIамад Цези: «Бищунго квешаб ахIвал-хIал буго Шаури-Эчеда абураб шагьранухда. Араб соналдаги I5 чи хвана гьенив. Гьелдаса квешаб къагIидаялъ бугеб нух батиларин дунялалдаян ккола дида хIисаб гьабураб мехалъ. Мухъалъул нухмалъиялъ гьеб къачIазе щибниги хIалтIи гьабулеб гьечIо, гIазу бараб мехалъ гьеб бацIцIад гьабизеги гIамал гьабуларо».\nГьединго лъабабилеб январалда ЦIунтIе, ЛъаратIе ва Шамил мухъалде нухал цолъулб бакIалда, нухде кьуру биххун кIудияб квал-квал ккун буго транспорталъе. Нух бацIцIад гьенибе къуватаб техника рехун, хIалтIи байбихьунилан абураб баян кьуна гьебго къоялъ республикаялъул нухазул хъулухъалъ.\nКвешаб хIал бугин жидер нухаздагиян бицана «Эркенлъиялъе» Гумбет мухъалъул МелъелтIаса автомобилалда хIалтIулев ГIабдулхIамидицаги\nГIабдулхIамид: «Квал-квалал руго. ГьабсагIатги гIазу бан хадуб лъугьараб гвандиниб цо «Волга» автомобильги къан гьеб къватIибе бахъулел рукIана, кIвечIо. ХIаригабурлъухъан бугеб шагьранух къан буго, доре ун рукIана нух бацIцIад гьабизе. Гьабуниги щиб, бацIцIад гьабун нахъруссун иналде гъобго жо лъугьинабун батула гIазугун цадахъ пулеб гьороца».\nЭР: «ЦохIо транспорталъе ккараб гурони, тIокIаб квал-квал кканиш?».\nГIабдулхIамид: «Ккана, лъим унел мухъал цIорон, лъимги гьечIого хутIун руго МелъелтIа гIумру гьабун ругел чагIи. Гьел лъим унел мухъал гIазу балелдего рукIана жагъаллъун, мухъалъул нухмалъиялъ гьел къачIазе гIамал гьабичIо.\nРосулъ жаниб дир рукъ бугеб бакIалде бугеб эехедерай буго цIакъ квешаб. Хасало ХIаригабрлъухъ нухги къан, сагIтал нухдаги ран росулъе щварабго, дирго рукъалъул кIалтIе бахунаро дир автомобиль, нухда цIерги къан».\nТIоцебесеб январалда бараб гIазуца нухазда цIерги къан кIудияб квал-квал буго шагьаралда жаниб хьваудулеб транспорталъеги. ГIазу баралдаса чанго къо аниги гьел рацIцIад гьаризе килиш килищида тункараб хIалтIи гьабизе ракIалдацин гьечIин нухазул хъулухъалъул хIалтIухъабаздаян абулеб буго, Каспийскалдаса МахIачхъалаяде гIадамал рачун хьвадулев ГIабдулмутIалибица.\nГIабдулмутIалиб: « Цересел соназ «Анжи базаралде рачIунаго, кьоле тIаде рахунеб бакIалде сали бан, автомобилал хьвадизе дагьабниги квегIенлъи гьабулаан. Исана я гьениб гьечIо щибниги хIалтIи гьабун, я цогидаб бакIалд гьечIо. Нухда гIурдул гIадин эхетун ГИБДД-ялъул хIалтIухъабиги руго. Гьале гIазу баралда лъабго-ункъониги къо ана, я Каспийскалда, я МахIачхъалаялда нух бацIцIад гьабулеб цониги техника дида бихьичIо».\nГьава-бакъалъул шартIазда хадуб хал кколеб хъулухъалъ кьурал баяназда рекъон, цIорой Дагъистаналда халат бахъине бегьула щуабилеб январалда лъагIан.


МатIу, Январь 01, 2014\nДагъистаналъул мугΙрузда гьанжеялдаго бана гΙазу. Амма тΙабигΙияб сюрпризалъ росабазул гΙадамал абизегΙанго рохизарун гьечΙо. Цо-цоязул бачΙин бакΙаричΙого хутΙун буго, гΙалхуде кваназе унеб боцΙуеги гьелъ квал-квал гьабулеб буго.\nДагъистаналда кΙодо гьабуна республикаялъул халкъал цолъиялъул къо. МахΙачхъалаялда гьеб байрамалъул аслиял тадбирал унел рукΙана «Труд» стадионалда. Гьениб жиб-жиб мухъалъ рагьун букΙана жидерго миллияб «майдан». Гьенир рихьизарулел рукΙана жиб-жиб халкъалъе хасиятиял махщелал. БукΙана гьениб кечΙ-къурдиги. Стадион «майданаз» цΙезабун букΙаниги, спортивиял къецал тΙоритΙизеги гьениб бакΙ гΙуна. Гьеб киналдаго хадуб хал ккун букΙана видеокамерагун гьениве щварав нижер мухбир МухΙамадов Закирица.\nЦIадарги руго гьанже къункъраби\n10 сентябралда машгьурав шагIир Расул ХIамзатовасул ВатIаналда – ЦIада росулъ тIобитIана гьев ракIалде щвеялъе бараб монументги, гьесул музей рагьиги. Монумент бан буго зодобе боржун унеб къункърабазул тIелаллъул сипат гьабун. Байрамалда гIахьалъи гьабуна батIи-батIиял хIукуматаздаса рачIарал Расул ХIамзатовасул гьудулзабаз, Дагъистаналъул ва Россиялъул хъвадарухъабигун шагIирзабаз.\nДагъистанияз «ХIалал» тIаса бищулеб буго\nАхираб заманалда МахIачхъалаялда гIемерлъулел руго «ХIалал» абун хъварал тукабиги кваналел бакIалги. ГIадамазда гьоркьоб гьикъа-бакъи гьабидалги, гьезул цIикIкIарасез жаваб кьолеб буго Китаялдасаги, доба-анисаги рачIарал кванил нигIматаздасаги, хIал кIванагIан мехалъ жидеца тIаса рищулин хIалал гьарурал кванил нигIматалги цогидабги. МахIачхъалаялъул къватIахъ хIалалаб къайи-цIаялда ва кванда сверун гIадамазул пикраби цIехана ХIажиева Зульфияца.\nУмумузул ратlелгун рухІияб бечелъиялде\n26 июль. Дагъистаналъул Конституциялъул къоялъул байрамалде хІакІимзаби, республикаялъул бетІерасул тІалабалда рекъон, рахъана миллияб ретІелги ретІун. ГІабдулатІипов Рамазанил пикруялда, гьединаб гІадаталъ щулалъизабизе бегьула щивасул жанисеб конституция, жанисеб низам. РетІараб чохъаялъги чохтІоялъги яхІ-намусалъул гІорхъаби рахине ричІчІаларин, рикІкІунеб буго МахІачхъалаялъул аслияб майданалде рачІарал цояз. Гьезул оппонентаз абулеб буго пачалихъияв хъулухъчи тІаса гурев, жаниса хисизавизе кколин. ЯхІ-намусалъул гІорхъаби гьедингоги рахунарин гьеб яхІ-намус жиделъ бугел гІадамазин. Гьедин букІаниги ахирисезги рахъ кколеб буго гьединаб гІадат баккулеб букІиналъул. Гьезул пикруялда, гьеб букІине бегьула дагъистаниязул рухІияб рахъ бечелъиялъе лъикІаб гали.\n«Новое дело» газеталъул журналист АхΙмаднаби АхΙмаднабиев лъугьана, гьесул пиша цояз абухъего, нахъаса гурони тΙадекΙанцΙизе бажаруларел, хΙакъикъаталде бадире балагьизе хΙинкъулел чагΙазул 17-билев къурбанлъун Дагъистаналда. 9 июлалда журналистасул чΙваялъ рахΙат хвезабурал гΙадамаз МахΙачхъалаялда тΙобитΙана цо-цояз абухъего «РакΙбакъваялъул марш». Хадуб гьесул жаназа битΙана гьесул гΙагараб росо КΙкΙаратΙаялде.\nБлогеразул иргадулаб акция\nГьатІан къоялда МахІачхъалаялда жидерго ноутбукалги нахъе тун, блогераз чурана аваразул шагІир Расул ХІамзатовасул монумент. Акциялъул гІахьалчи СултІан Рамазановас абуна, гьединаб къагІидаялда жидеца жидерго цІалдохъабазда бихьизабулеб бугин, интернеталдасахун харбазда рукІун гуребги, пайдаяб хІалтІи гьабизе махшел букІингиян. Дагьалъ цебе блогераз гьединго кумек гьабуна ракІ унти батарав васесе гІарац бакІаризе.\nМитингалъул бакIалда пикет\nДербенталъул Советская къватIалъе Азербажаналъул вукlарав президент ХIайдар ГIалиевасул цIар кьеялде дандечIараб тIолгодагъистаналъулаб митинг тIобитIизе Дагъистаналъул юстициялъул министерлъиялъ разилъи кьечIониги лезгиязул жамагIатчагIаз шамат къоялда МахIачхъалаялда, Каспийскалда, Дербенталда ва Ахтыялда тIоритIана пикетал.\n«МахІачхъалаялъул мэр СагІид Амиров жанив тlамиялде дур бербалагьи кинаб бугеб?» абураб суал кьуна нижер мухбир МахІмудова ПатІиматица МахІачхъалаялъул къватІазда гlадатиял гlадамазе.


Лъалищ нужеда росу-ракь ? | Сайт села Арадерих\nАвтор: admin, 27 Дек 2011 • 12:58 • 6602 просмотров Отзывов (3)\nЧIахIиязул гIел цебеса иналде гьабизе кколеб хIалтIи буго гьаб. Гьанже гьабичIони, росдал тарихгогIадин , росдал топонимикаги тIагIине бегьула. Гьаб сияхI бачIана Бакьулъ Гьарадерихъа ГIабдулхIалимов Муслимица. Гьанир гьечIел ва нужеда лъалел цойги цIарал ратани гьари буго гъоркьехун комментариязда хъваян. ХIурматгун М.А.\nГlи бечIчIулеб хур,\nУцал регулеб гlуру,\nМетки: Аварцы, Арадерих, Гумбет, Дагестан, Микротопонимия села Арадерих, Сайт села Арадерих\nПредыдущая страницаПерепись населения села Средний Арадерих от 1886 года Следующая страницаПайзулагьил кочIол хвел гьечIеб гьаракь! (аудио)\nг1и беч1улеб хур… вышка лъураб бак1\nБаркала Мух1амад,т1аде жубала гьебги.\nЩибаб маг1арул росулъ руго гьединал бак1азул ( муг1рузул, муч1дузул, хурзабазул)ц1арал, топонимика. Т1аде г1олеб г1елалда гьел лъанани лъик1 бук1уна. Гьел ц1арал руго г1асрабаздаго цере умумуца тарал ва щибаб росдал гьел жодорго хассал руго Гьединал руго Гъуниб районалъул Бухтиб росулъги, масала: Церухъ, Гванзила, Хъвахъиб, Муччриг1инихъ, Чагиг1инихъ, Баг1ардахъ, Уттунуб, К1удада, Росх1ариб, Кьелла, Гьарг1азухъ, Бацалбак1, Микьисерал, Огьалдиб, Бурчихъ, Гъазгъала, Адмигъилъ, Росдал мег1ер, Къорикь, Биххункьурукь, Жаблиб, Корохънохъода, Хьухьила, Мук1урдухъ нахъ,Гагьада, Нок1охунда, Н1ут1укь, Гьарамигъилъ, Хьонохъ, Хьулиц1иб, Дарваза, Гумгилах1азухъ, Меседил гох1, Царалкартикь, Г1урц1емзул Ах1и, Гьунда Ах1и, Мич1ч1ил Ах1и, Гьоц1улраг1ала, К1убехъдулбак1, Рохьдохирила, Чеперукь, Гьет1г1оразухъ, Ц1амхъухъ, Ицциццуб, Х1иралъухъ, Магъануб, Шаригух1ла, Гьарахъ, Шубалраг1ала, Кьанухъ, Дибирасулхиринуб, Маччразухъ, Утахъ, Сунт1лутахъ, Рохьалъацебе ва гь.ц.


Сагьада росу: тарихалъул цо-цо тIанчал\nГIалиасхIаб ХIамзатов, Сагьада поселокалъул №2 школалъул учитель, Хасавюрт район\nСагьада ккола ЦIунтIа районалъул бищун ахада, ЦIумада районалда гIагарлъухъ битIахъе Микьуда ва Тушетиялдасан бачIунеб кIиго гIор ГIанди гIурулъе жубалеб бакIалда тIадехун бугеб росу.\nМухIканго чIезабизе кIоларо росдае тIоцебе кьучI лъураб заман. Амма чIванкъотIун лъалеб жо буго, гьижрияб тарихалда цебе гьениб гIадамаз гIумру гьабулеб букIараблъи. Гьелъие нугIлъи гьабула ракьулъ ратулел насраниязул диналъе хIажалъулел гIемерал тIагIелаз. Гьеб гьенибе бачIун батила Гуржиялдасан, исламалда цебесеб заманалдаго. ГьабсагIатги Сагьада росу бугеб бакIалда аскIоб «Уволъ» килисаялъул кIалтIа буго бикIун гьабураб кIамуриялъул сипаталъул лъабго метраялдасаги гIебаб ганчIил гьецIо. ЦIунун хутIун буго гьелъул хIакъалъулъ гьадинаб биценги.\nСагьада росу букIана, Надиршагьасул заманалда 1614-1619 соназда Гуржиялдасан ЦIунтIе гьужумалги гьарун, росаби риххизегIан, лъабго бакIалда: Уволъ, ХIари, Микьуда. Уволъ росу букIана ЦIумадехун балагьараб Уволъ абураб габурлъиялда, аслияб бетIербахъи гIуцIун букIана хурухъанлъиялда. ХIари росу букIана рекьулел хурзал дагьаб, боцIухъанлъигун чанахъанлъиялдалъун бетIербахъулеб. Микьуда росу букIана сундуего санагIатаб: росдада сверухъ хурзалги, гьобо сверулеб лъимги, Бехъакь, Жидилъ, Кидира кулабиги, гIатIидал рецулел харибакIалги, росдаде тIаде балагьун гIатIидаб мегIерги бугеб, цIорорал иццалги ругеб эркенаб кIудияб росу. Гьел росаби бакI-бакIалда батIаго рукIаниги, букIана гьезул жамгIияб цолъи. Садакъа-хайратги цо букIунаан, рохел-гIатIилъи, ургъел бикьи, гIакълу дандбай цо букIунаан, ригьин-цIаги цоцалъ жубараб букIунаан.\n1614 соналда Ираналъул шагь ГIабас абулев чияс Гуржия мукIур гьабун букIана ва, гьенисан вачIун, дидоязде (цIунтIадериде) щвезабуна кIудияб кьаби. Амма сверухъ ругел магIарулазул кумекалдалъун бажарана къажарал нахъе лъутизаризе. Надиршагьасул гьеб гьужумалъул хIасилалда цIунтIадерие камуна гIемерал сахал гIолохъаби. Гьесул рагъухъабазул гIемериселги хутIана кьалул майданалдаго. Гьелъул рецIел босизе кIудияб аскаргун 1619 соналдаги ЦIунтIе гьужум гьабуна гьес. Гьаб нухалъ рагъ букIана ращалъи гьечIеб, цереккарал росаби рухIулаго, гIадамал чIвалаго ва асир гьарулаго, гьел швана Увалъги, ХIариги ва Микьудеги. КигIан дандечIун рагъаниги, чIварав чIван, ворчIарав ворчIун, рукъзалги росуги тезе ккана увалъезги хIарисезги. ЦIакъго кIудияб кьаби щвана Микьуде: хералги ручаби-лъималги хутIизегIан, киналго данде рагъун хвана, кирниги инчIого, гьелдаса нахъе шагьар гIадаб букIараб росдал хутIана кули гIадаб жо. Уволъаги ХIарисаги арал гIадамаз 8-9 соналъ гIумру гьабуна цояз Чалияхъ, цогидаз Хъваршини, лъабабилез ХIамайикьахъ росабалъ. Хадуб дагь-дагькун жидерго ватIаналде тIадруссана. ЦIияб росу гьез бана гьабсагIаталда Сагьада росу бугеб бакIалда.\nГьелдаса нахъе Сагьада росу букIана эркенго, лъилниги тIадецуй гьечIого. Росулъа гьижра гьабун инчIо цониги чи, я Турциялде яги цогидаб бакIалде. Имамзабазул заманалъул рагъазулъ кутакаб жигарчилъи бихьизабуна гIолохъзабаз. Сагьада-Микьуда росдал 100 гIанасеб цIараки бугеб бакIалда букIана имамзабазул рагъда шагьидлъарал гIолохъабазул 60 назарат (зани), гьел ракIалдещвезе жив-живасул цIарги, тарихги, шагьидлъараб бакIги бихьизабураб. Амма жакъа гьелде кьолеб кIвар дагь буго, гьел риххун, дагьлъулел руго. Шамилил заманалда кидаго гьевгун рукIана гьесул муридзаби Микьудаса ГIисагIалихIажиги ХирансухIажиги. Шамил Калугаялде ун хадуб рокъор рукIарал гьел, Шамил хIежалде араб соналъ, ахирисеб нухалъги гьевгун дандчIвазеян абун, хIежалде ана ва, мурадги тIубан, нахъги рачIана. ХирансухIажияв вукъун вуго Сагьадеги вачун, амма лъалеб гьечIо гьесул хоб бугеб бакI. ГIисагIалихIажияв Микьуда вукъун вуго, гьесул хоб гьабсагIатги лъалеб буго.\n1854 соналда цIунтIадерица Шамил имамасул нухмалъиялда гъоркь кутакаб гьужум гьабуна КIахетиялде. Шилда росу бахъун хадуб цIунтIадерил гъазизаби кIанцIана Цинандали. Гьеб рагъуль гIахьаллъи гьабуна Сагьада росдал гIолохъабаз. Сагьдаса ГIалисултан абурав багьадурас цохIо жинца кверде босана Чавчавадзел хъизан, чIужу-лъималгун цадахъ. Нахъруссун рачIунаго, ЦIунтIадерил Шагьикь – Гениялъ росулъ дидоязул гъазизабаз жидее кколеб давлаялъул пай тIалаб гьабидал, хIажат гьечеб дагIба-къецI ккана. Ахиралда Гениялъа кIудияв гIалимчи Хъвархъвариласул хIукмуялда рекъон, дидояз жидерго давлаялъул пай басана.\n1858 соналда КитIури ккараб рагъда кутакаб гIахьаллъи гьабуна сагьадисез. Сагьадиса гIужихъан (чанахъан) Квацилав абулев чияс гIужие росулел рукIана офицерзаби. Гьел рагъазулъ шагьидлъана сагьадисезул цевехъан Квацилав. 1877 соналъул 10 октябралда ЦIихо къварилъухъ шагьидлъана сагьадерил бахIарзал. Гьезда гьоркьов вукIана Микьудаса Давудил инсул вац ГIабдурахIманги. Давудил эмен ХIамзат, борхатаб бакIалдаса гъоркье вортун, бохги гъурун, чода ваччун вачIун, тIокIав къватIив вахъуларев инвалид лъугьун вуго (гьаб хабар бицунеб букIана нижер кIудияв эмен 100 сонил ригьалде вахарав 1960 соналда хварав Давудица).\n1917 соналда пача тIаса рехун хадуб, Сагьада росдал жамагIаталъ, дандечIей гьечIого, къабул гьабун буго цIияб хIурият, рохьахъ хъачагълъиялде цониги чиги ун гьечIо, гьелъ батила СССРалъул заманаялда росулъа цониги чи ккун гьечIо репрессиялде. Гьижра гьабун росулъа Турциялде къватIире аралги гьечIо.\nГитлерил фашизмалде дандеги сагьадисез жидерго бутIа лъуна, жидеего бокьун гIарзаги хъван, рагъде аразда гьоркьор руго: Идрисов Ангута, Давудов ГIабдурахIман. Рагъулъ гIахьалъи гьабуна Микьудаса Гъазиев МухIамадица (Мирза), ХIамзаев Мусалав. Къасум абурав, сельсоветалъул секретарлъун хIалтIулев вукIарав, сагьадисев армиялде унел ЦIунтIа районалъул гIемерал призывникалгун, Гуржиялдехун ине, Кодор габурлъиялда гIансиялъ гъанкъарал 42-язда гьоркьов вукIана. Гьеб бакIалда 1942 соналда цо минуталда хвана, тIаде тушман кIанцIидал, ватIан цIунизе унел цIунтIадерил бищунго сахал гIолохъаби.\n1944 соналъ Чачаналде гочинаридал ниж рукIана «Тавзани» Сагьада, Микьуда, Силди, Гьакъо росаби цадахъ. Гьениб гьава-бакъ рекъечIого, гочинабураб 100 гIанасеб цIаракиялъун бащдал хвана, бакъул унти ккун. Цебе магIарухъго гIадинго гIараб гIелму малъи гьоркьоб къотIизе течIо Сагьадаса ХIамзатил ГIалица. 1958 соналда гьениса гочинегIан, Аллагьас гьелъие кинабгIаги квалквалги биччачIо. Дир эменги, хадубккун жиндаса гIемерал мутагIилзабазе баркат бахарав Сагьадаса ХIамзатов МухIамадрасул, вукIана Чачаналдаго ХIамзатил ГIалица гIелмуялъе кьучI лъураздасан. Сагьадаса ГIалилги вукIана лъикIав лъай бугев вас (гIалимчи) ХIамзат.\n1958 соналда Чачаналдасан нахъвуссун хадуб, гьев рещтIана жиндирго росдал гIадамалгун Хасавюрталъул Муцалаул советалда бачIараб цIияб росу базе бакI кьураб Сагьада поселокалда. Гьеб заманалда гьенир рахъана машгьурал мутагIилзабиги гIалимзабиги. Масала, Метрадаса ГIабдулгIазиз, гьесулго эмен ХIусен; Алмахъалда дибирлъун вукIарав Абусупянил Расул, гьединго гьебго мухъалда дибирлъун вукIарав кIудияв ХIасан, Шодродаса МухIамадамин, Эчедаса Идрис, МахIачхъала шагьаралъул Малыгинил къотIноб бугеб мажгиталъул имамлъун хIалтIарав, ЦIунтIа районалъул имамлъун вукIарав Къурбанов МухIмад, гьабсагIат Хасавюрт районалъул Муцалаулалъул ЦIияб Сагьада поселокалда вугев Сагьадаса ХIамзатов МухIмадрасул, Хасавюрт районалъул Кокрекалда вукIарав ХIасанил МухIамад, Къарланюрт станциялда вукIарав Рилъиса ХIамзат, Силдиса АмирхIамза ва гьесулго эмен, 20 соналъ Гъизляр шагьаралъул мажгиталъулги имамлъун вукIарав Дибиров МухIамад.\nСветияб цIалиялъул рахъалъги Сагьада росу нахъе ккараб гьечIо. 1920 соналдаса нахъе хIалтIулеб буго цин байбихьул, хадуб микьгосонилаб, хадубги гьоркьохъеб школа. Буго росулъ медпункт, клуб, библиотека. Бахъун буго росулъе машинадул нух. ГIезегIан руго районалдаги район тун къватIирги жавабиял хъулухъазда хIалтIулел росдал гIолохъабиги, ниж гьездаса рохаралги руго. Аллагьас гьезиеги тавпикъ кьеги, росдал жамагIаталъулги жидее тарбия кьуразулги божилъиги ритIухъ гьабун, ракьалда ритIухълъиги цIунун, церехун ине!\nДругие материалы в этой категории: « «… Жалго щапаниги, нилъер щивасулъ Шамилил тIокIаб рухI хIалтIулеб буго»\tТIубараб гIасру ана долдаса нахъе »


"Гьодораб" тарих яги букIинчIеб улкаялъул политиказул анищал\nГьал къоязда интернеталда тIиритIарал баяназда рекъон, Moderator.az сайталъе интервью кьолаго Азербайжаналъул демократияб партиялъул цевехъан Сардар Жамалогълыца абуна Дагъистан кколин умумулъанго Азербайжаналъул букIараб ракь, гьединлъидал заман щун бугин гьеб нахъе тIалаб гьабизе.\nУмумулъанго рукIарал жидер ракьазда гъорлъ Жамалогълыца рехсолел руго Армениягун Басаркечарги. Гьединго абулеб буго 1828 соналде щвезегIан Азербайжаналъул ракьлъун рикIкIунеб букIараб Дагъистан, Туркменчаялъул ракълилаб къотIи-къаялда рекъон, гIурусаз жидехъего босанила.\nГьелда бан ЭР-ялъе гьадин бицунеб буго Дагъистаналдаса тарихчи Айтберов Тимурица.\nАйтберов Тимур: «Гьев чияс абулеб жо – Дагъистан Азербайжаналда гъорлъ букIанилан – цIодорав чияс абулареб, маргьа буго. Дагъистан Азербайжаналда гъорлъ кин букIинеб Азербайжанго букIинчIеб заманалда? Гьеб цо. КIиабизе, падар мацIалъул чагIи дагъистаниязда цере хIалтIулел рукIун руго хъузхъул хIисабалда. Гьединго ругелниги азербайжаналъул ханзабаца гIарацги кьун Дагъистаналдаса боял ахIулел рукIун руго гуржиязулги цогиазулги тIадекIанцIияздаса жалго цIунизе. Гьединлъидал гьев чияс рицунел жал гьодорал жал руго».\nАзербайжаналъул демократияб партиялъул цевехъан Жамалогълыл лъазабиялъе кьураб жаваб тарихчи Айтберов Тимурица жеги гьадинал хIужабаздалъунги мухIкан гьабуна. Дунялалъго къабул гьабураб къотIиялда рекъон, гьабсагIаталда Азербайжаналъухъ бугеб ракьги Терек гIурухъе щвезегIан бугеб Дагъистаналъул ракьги 18 гIасруялъул кIиабилеб бащалъуда Ираналда гъорлъ букIана. Ираналъул тарихчагIаз нахъе тарал хъвай-хъвагIаязда Дагъистан Дагъистан хIисабалда хъван буго, Азербайжаналъул хIакъалъулъ хъвалелъул абуни рихьизарун руго Азербайжаналъул ракьалда букIараб чанго ханлъи – масала, Къуба, Нуха, Ширванин абун. Гьенир ханзабиги нуцабиги абуни дагъистаниял рукIанила.\nАйтберов Тимур: «Масала босани, нилъедаго аскIоб бугеб Къуба абураб бакI. Дора ханзаби даргиязул кьибилалъул чагIи рукIана. Рагъухъабиги ракьул бетIергьабиги – лезгиял. Азербайжан, падар мацIалъул чагIи гьезда цере хIалтIулел рукIун руго хъузхъул хIисабалда».\n19 гIасруялъул байбихьуда Иран загIиплъун буго. Гьеб мехалда аскаралги рехун, Россиялъ гьелъухъа рахъун руго гьанже Азербайжаналда гъорлъе унел ракьалги Терекалде щвезегIан бугеб Дагъистаналъул ракьги. Гьебго заманалда хъван буго Гюлистаналъул ракълилаб къотIи-къайги. Амма 15 соналдасан Ираналда рухI речIчIизе лъугьун буго. Гьеб мехалда Ираналъул бутIрузда ккун буго Россиялъ арал ракьал нахъе тIалаб гьаризе ккелилан. Амма дол рахъарал ракьазда тIадеги жеги эрменияз гIумру гьабулел ракьалги рахъун тун руго гIурусаз иранал. Гьедин бицана ЭР-ялъе тарихчи Айтберов Тимурица.\nОфициалияб куцалда гьаричIониги, Азербайжаналъул рахъалдасан камуларо Дагъистаналъул ракьазде ишан босун цевехун рехсарав демократияб партиялъул цевехъанас гьабураб гIадал лъазабиял. Азербайжан абураб пачалихъ букIинчIин тарихчагIаз абуниги, гьелъ дагIбаги бан дагьалъ цебе бахъун ана лезгияз гIумру гьабулеб букIараб кIиго росдал ракьал – Храх-Убаги Урьянобаги. Советияб заманалда Азербайжан республикаялъул рукIарал хъутабазул ракьал кколин абула гьел. Гьенир гIумру гьабулел лезгиязда цIарги бахъичIого, Россиялъ хIукму гьабун батана гьел ракьал Азербайжаналъухъе кьезе. Гьелдаго цадахъ рехсезе бегьула магIарулазгун лезгияз ва цIахураз гIумру гьабулеб ЦIоралъул ракьги. Ялъуни гIурусалъ - Закатала. Дагъистаналъул тарихчагIаз гьеб рикIкIуна кьолболъанго дагъистанияз гIумру гьабулеб букIараб ракьлъун. Масала, жакъа къоялда некIсияб магIарул мацI гьениб гурони цIунун хутIун гьечIо. Азербайжаналъул рахъалдехунин абуни ЦIоралъул ракь ккун буго советияб заманалда гIорхъаби гьарулелъул. Амма я жамгIиял гIуцIабаз, яги официалияб Дагъистаналъул тIалъиялъ Азербайжаналъ ЦIор нахъе кьезе кколин абураб лъазаби гьабичIо цониги нухалда.


Кин интернеталда рахчизе бегьулеб\nНемец мацIалъ кIалъалел жигьадистаз къватIибе биччана Kybernetiq абулеб жидерго цIияб интернет-журнал. Гьениб гьез гIаклъу кьолеб буго – кин бахчизе кколеб балъгояб информация.\nГьеб журналалда къеркьохъаназ кIвар буссинабулеб буго жидерго хIинкIи гьечIолъи цIуниялде.\nАслияб масъалалъун гьез рикIкIунеб буго рахчарал коммуникациониял платформабазул ресал хIалтIизарун, пачалихъиял хасал хъулухъчагIазул контролалъукьа рорчIизари.\nKybernetiq абулеб жиндирго онлайн-журнал къватIибе биччан бугоан гъоркьисала 28 декабралда цо пуланаб къукъаялъ. Жиндирго Твиттералда гьез лъазабуна, жал ISIS ай – Исламияб пачалихъ гурин. Бугищ нужер бухьен цогидал радикалиял къукъабигун, ян абураб суалалъе гьез жаваб кьолеб гьечIо комментариязул сияхIалда.\nАмма рехсараб журналалда гьез жигьадистазе гIакълу кьолеб буго кин жидерго идентификация цIунизе кколебали. ТIоцебесеб иргаялда нахъ чIвазе кколин жигьадалда хурхен бугел интернет-цIарал. Масала мужагьидилан абураб ва гьелда релъарал цIараздасан инкар гьабизе кколин.\nГьединго гьез бихьизабулеб буго TOR абулеб цадахълъи бищун лъикIаб алат хIисабалда. Гьелъ рес кьолеб бугин Интернеталъухъ балъгояб хал-щал гьабизе, компьютералъул адрес бихьизабичIого.\nЛъикIаб къимат гьез кьолеб буго Privacy Guard GNU абулеб программаялъе. Хасал хъулухъчагIазул бетIер сверизабулеб алат гьеб бугин абун. Гьелдалъун репрессивияб низамалъул шартIазда гIумру гьабулел гIадамазда хадуб хал кквей гьабизе кIоларин хасал хъулухъчагIаз.\nАхирисел моцIазда жигьадистаз хIалтIизарулел руго хасго гьадинал технологиял, ян абулеб буго низам цIунулез ва хасал хъулухъчагIаз. Мисалалъе босани Тelegram абулеб программа. Анонимазде данде чIолеб GhostSec абулеб къукъаялъул вакилас лъазабухъе, ахирисел къояз гьениб жигьадистазул цIиял чатал гIуцIун ругоан батIи-батIиял мацIазда.\nАмма Лондоналда бугеб Demos абулеб социалиял медиалъул цIех-рех гьабулеб аналитикаялъул Централъул вакил Алекс Красодомскияс абулеб буго шифралдалъун бахчарал технологияби хIалтIизари – гьеб цIияб ищ гурин, экстремистаз, радикалаз ва къеркьохъаназ церегоги хIалтIизарулаанин гьадинал технологиял.\n2007 соналда къватIибе бахъана Аль-КъагIидаялъ гьабураб жиндирго хасаб программаялъул технология. Гьанже «Kybernetiq» журналалъ къеркьохъагазе гIакълу кьолеб буго гьеб цадахълъей хIалтIизабуге ян абун.\nИнтернеталъухъ хал-щал гьабулел хасал хъулухъчагIазул рахIат хвезабун буго гьединал балъгоял технологиял радикалаз ва экстремистаз хIалтIизарун рукIиналъ. Гьадин хъвалеб буго Wall Street Journal-алъ.\n13 ноябралда Парижалда терактал гьаризегIан хасго гьадинал балъгоял технологиял хIалтIизарун ратилин террористаз, гьужумал гьариялъул планал рекъезарулаго.\nХIакъикъаталдаищ гьедегIан кIудияб хIинкъи кьолеб жигьадистаз балъгоял технологияби хIалтIизарун рукIиналъ? Красодомскияс абулеб буго Парижалда тIаде кIанцIиял гьарун рукIанин балъгоял гурел технологиял рилълъагхъизарун.\nГьединлъидалин криптографиялдалъун жидерго таса-махIлъи ритIухъ гьаби гьеб жаваб гуро, ян абулеб буго Красодомскияс.\nШифралъ жидерго гара-чIвари бахчизаби гьеб бугин тIад чIезабураб хIужа, ва хасал хъулухъазул рес букIине ккола къануналда рекъон гьелде данде къеркьезе.\nАмма шифралъ хасал хъулухъазул хIалтIи чIезабуна ян абизе кьучI гьечIин абулеб буго Красодомскияс.\nКин интернеталда рахчизе бегьулебали


Обама: Путинида Европа цолъиялъулъ хIинкъи бихьулеб буго\nU.K. -- US President Barack Obama during a press conference with British Prime Minister David Cameron (not pictured) at the Foreign Office in London, Britain, 22 April 2016.\nСШАялъул президент Барак Обамаца рикIкIунеб буго Россиялъул президент Владимир Путинида Европа цолъиялъулъ хIинкъи бихьулеб бугин, гьединлъидал гьелъие квекIенал гьаризеги хIалбихьулеб бугилан.\nГьедин абуна Америкаялъул президентас «Си-би-эс» телеканалалъе интервью кьолаго. Гьесул рагIабазда рекъон, Путинида мекъи ракIалде кколеб буго НАТОялдасаги Европаялъул Цолъиялдасаги хIинкъи бугилан. Жинда кколин гьеб гьесул гъалатI бугилан бицана Барак Обама доб телеканалалъе, щайин абуни цогояб, къуватаб, гьединго Россиялъулгун лъикIаб гьоркьоблъи гьабулеб Европа бугони квешищин букIинебилан бичIчIизабунила жинца Владимир Путинида. Амма гьев жеги чIванкъотIун гьеб пикруялде вачIун гьечIила.\nАмерикаялъул президентасул рагIабазда рекъон, гIараб улкабаздаса гочун бачIунеб халкъ букIиналъ лъугьинабураб кризисалъулги радикалиял исламистал гIемерлъараб заманалъги бихьизабизе ккола Европаялъ жиндирго цолъи.\nБарак Обамаца Владимир Путинида хурхун абурал рагIабазе Москваялдасан жаваб кьуна Путинил пресс-секретарь Дмитрий Песковас. НАТОялдайила гъоб хIинкъи бихьулеб бугеб Россиялъул рахъалдаса. Москваялъе абуни бокьун бугила киналго улкабазулгун ва цолъабазулгун бухьенал лъикIлъизаризе


Х1АКИМЛЪИ АНИГИ Х1УРМАТ ХУТ1АНА. ХУРИСА Г1АЛИЛ ВАС, МУН НИЖЕР Ч1УХ1И. - 8 Августа 2015 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2015 » Август » 8 » Х1АКИМЛЪИ АНИГИ Х1УРМАТ ХУТ1АНА. ХУРИСА Г1АЛИЛ ВАС, МУН НИЖЕР Ч1УХ1И.\nХ1АКИМЛЪИ АНИГИ Х1УРМАТ ХУТ1АНА. ХУРИСА Г1АЛИЛ ВАС, МУН НИЖЕР Ч1УХ1И.\nПрезидент, политик, философ ва цадахъго ц1акъ г1адатияв, сабурав, г1одове виччарав, гьит1инаб росдал к1удияв вас, Дагъистан тун къват1ибги машгьурав Мух1у Гьиматович Г1алиев гьавуралдаса 75 сон т1убаялъул байрам цебеккунго – 1 августалъ к1одо гьабуна нилъер районалда – цин гьесул гьит1инаб Ват1ан Т1ануси росулъ, хадуб – Хунзахъги.\nК1удияв инсан к1одо гьавизе данделъун рук1ана республикаялъул г1умру жидеда барал, ц1айи бугел политикалги: Х1укуматалъул вакилзаби, министрал, идарабазул нухмалъулел, шагьаразулгун районазул бут1рул, г1адатиял г1адамалги.\nМух1у Гьиматовичасда юбилей баркиялъулал к1алъаязул бук1ана киназего г1аммаб цо хаслъиги: гьесул х1алт1уегун нахъа тараб г1умруялъе къимат кьолелъул, к1алъалез хас гьабун бихьизабулеб бук1ана гьев рак1ги, г1амал-хасиятги, квералги рац1ц1адав, бергьараб намус-ях1алъул инсан вугилан ва загьир гьабулеб бук1ана гьесдехун жидерго бугеб унго-унгояб адаб ва рокьи.\nКультураялъул к1алг1аялда гуревги, Кремлялдаги к1одо гьавизе мустах1икъав вуго.\nМух1у Г1алиевасе бокьулеб «Баг1ар мачуял» коч1одалъун, дандч1вай гьабуна х1урматиял гьалбадерида Хунзахъ Культураялъул к1алг1аялъул фойеялда районалъул жамаг1аталъ. Цеве-цеве районалъул бет1ер Саг1ид Юсуповгун гьалбал щвана к1алг1аялда гьабун бугеб Россиялъул халкъазул хасиятаб культураялъул централде, ралагьана гьенире рак1арун ругел умумуз х1алт1изарулел рук1арал т1аг1алабазухъ. Районалъул культураялъул отделалъул нухмалъулей Ирайгьанат Мух1амадовалъ делегациялъе бицана гьенир лъун ругел т1аг1алабазул чангоял г1адамаз рач1анилан.\nРайонцояз хъатч1ваялдалъун рахъун ч1ун къабул гьаруна къиматав, къадруяв, х1урмат т1адег1анав ракьцояв – Мух1у Гьиматович ва гьев к1одо гьавизе рач1арал гьалбал. Гьалбадериегун залалда г1одорч1аразе саламги кьун, Социалистияб Зах1маталъул Бах1арчи Мух1амад Махуловасул г1адин, Мух1у Гьиматовичасулги 100 сон т1убаялъул юбилей к1одо гьабизе хъван батагиян, районалъул бет1ер С. Юсуповасул гьариялдасан байбихьана юбилеялъул официалияб бут1а. Хадубккун гьеб бачана ДРялъул Х1укуматалъул председателасул т1оцевесев заместитель Карибов Анатолий Шамсудиновичас. - «Дагъистаналъул Бет1ер Рамазан Г1абдулат1иповасул, Халкъияб Собраниялъул, ДРялъул Х1укуматалъул рахъалъан рак1-рак1алъ баркула Мух1у Г1алиевасда гьев гьавураб къо. Жакъасеб данделъи ккола Мух1у Гьиматовичасул адаб гьаби гуребги, гьесда цадахъ республикаялъ нахъа тараб заман рак1алде щвезабизе рес щвейги.\n2006 соналъул февраль моц1алда Мух1у Г1алиев Халкъияб Собраниялъ тасдикъ гьавуна республикаялъул Президентлъун. Гьес нухмалъи гьабулел соназ Дагъистаналда бана 50-са ц1ик1к1ун лъай кьеялъул объект, 75 сахлъи ц1униялъул объект, кардиоцентр, физиотерапиялъул центр, бан лъуг1изабуна Г1. Г1алиевасул ц1аралда бугеб спорталъул к1алг1а, Мах1ачхъалаялъул ясик1абазул театралда раг1алде бахъинабуна ремонт, Дербенталда бана лезгиялъул театр, пагьмуял лъималазе г1уц1ана Мурад Кажлаевасул школа, байбихьана муг1рузул районазде газ бачине, ч1езаруна президентасул грантал, гьаруна жеги г1емерал х1алт1аби»,- ян абуна жиндирго цевевахъиналда гьес. А. Карибовас ДРялъул Бет1ер Р. Г1абдулат1иповасул Указалда рекъон Мух1у Г1алиев к1одо гьавуна «За любовь к родной земле» абураб х1урматияб г1аламаталдалъун.\nНилъер районалъул цойги ч1ух1илъун кколев Мух1амад Махуловас рак1алде щвезаруна Мух1уги, гьесул эменги, жиндирго гьит1инав вац Мух1амадг1алиги цадахъ Ц1умада районалда х1алт1улел рук1араб заман.\nНилъер къадруяв районцоясе гьесда рекъараб т1адег1анаб къимат кьуна республикаялъул политиказ.\nМуг1рузул территориалияб округалъул нухмалъулев Зайналг1абидов Мух1амадх1ажи Баширханович: «Дагъистаналъул Бет1ер Рамазан Х1ажимурадовичас абуна нилъеца К1удияб адабалда рак1алде щвезарулин цересел республикаялъул нухмалъулел Мух1амадг1али Мух1амадовасул ва Мух1у Г1алиевасул ишалин. Мух1уца 11 соналъ нухмалъи гьабуна Халкъияб Собраниялъе. Гьев президентлъун вугел сонал рук1ана г1езег1ан зах1матал сонал. Гьес байбихьана ришватчилъиялде ва тухумчилъиялде данде къеркьезе. Мух1ул бук1ана бац1ц1адаб кадровияб политика: нухмалъулевлъун вук1ине ккола вац гурев, дандияв гурев, махщалилав абураб».\nДРялъул Бет1ерасул ва Х1укуматалъул администрациялъул нухмалъулесул т1оцевесев заместитель Х1асанов Алексей Петрович: «Мух1у Г1алиевасул бицунаго, нилъеца бицунеб буго г1ат1идаб, пачалихъияб даражаялъул пикруялъул нухмалъулесул х1акъалъулъ. Гьесул заманаялъ хисизабуна лъай кьеялъул система, байбихьана школлъималазе квен кьезе. Мух1у Г1алиев вуго лъиданиги релълъинч1ел, цойгидазе хасиятал гурел х1укмабазул инсан: гьес, дун школалъул директорасда т1адкъана республикаялъул 4-леб отраслялъе халкъияб лъайкьеялъе нухмалъи гьабизе. Гьесул бак1алда дица дунго гьеб жаваб ц1ик1к1араб хъулухъалде т1амилароан».\nЖиндирго г1умруялъулъ Мух1у Гьиматовичас гьабураб кумекалъухъ, божилъиялъухъ, баркигун баркала кьуна ДРялъул зах1маталъул ва социалияб цебет1еялъул рахъалъ министр Баглиев Малик Джамединовичас.\n- Мух1у Г1алиевасда цадахъ партиялъул обкомалда 10 соналъ х1алт1анила жиндир эменилан бицана финансазул министр Исламов Г1али Ибрагьимх1ажиевичас. Гьес рак1алде щвезаруна нилъер районалдаса рахъарал машгьурал г1адамал. Жиндаго бич1ч1улареб жо лъазабизе кутакалда х1аракат бахъулев, гьеб лъазабизелъун унеб заманалде вач1унарев, свак-к1вах1 гьеч1ев инсан вугила Мух1у Гьиматовичилан бицана гьесул нухмалъиялда гъоркь х1алт1арав, Северияб Кавказалъул ишазул рахъалъ министрасул кумекчи Гъазимух1амадов Ризван Казимовичас.\nБаркиялъулал к1алъаял гьаруна, республикаялъего к1вар ц1ик1к1арал ч1ах1иял г1уц1абазул нухмалъулезги. Нилъер ракьцояв, Счетнияб Палатаялъул председателасул заместитель Хъазанбиев Хъазанби Исх1акъовичас ц1ар раг1арав ракьцоясдаса жиндирго бугеб ч1ух1иги, гьесдехун бугеб адабги загьир гьабуна. «Мух1у Гьиматовичас нухмалъи гьабулел соназ Парламент релълъун бук1ана гьалдолеб, квач1и-квач1ид бахъунеб океаналда. Гьенире рак1арун рук1ана ц1акъ бат1и-бат1иял г1амал-хасияталъул, политикияб бербалагьиялъул г1адамал. Гьесул махщел г1олаан балагьараб бералдалъун Парламент г1одобе биччазабизе. Мух1у Г1алиевасда бич1ч1улаан щивасул рек1ел х1ал», -ан бицана Хъазанби Исх1акъовичас.\nМух1у Г1алиевасда гьавураб къоги баркулаго, хъизаналъул ва лъималазул ихтиярал ц1униялъул рахъалъ Уполномоченнияй Мамутаева Интизар Асадулаевнаялъ рак1алде щвезабуна т1оцебе гьесулгун лъай-хъвай ккараб заман: «Дагъистаналъул пачалихъияб педагогикияб институталъул студенткалъун йик1ана дун, Мух1у Гьиматович вук1ана комсомолалъул Горкомалъул 1-сев секретарьлъун. Цо художественнияб церерахъиналда дица кеч1 ах1ана. Гьесие бокьана гьеб. Г1адамасул гьунаралъул адаб гьабизе лъалев чи вуго Мух1у. Доб мехалъго бажарараб кверч1вай гьабулаан гьес г1олилазе. Мух1у ккола къуватазулги къуватав политик, государственник».\nДагъистаналъул пачалихъияб университеталъул ректор Рабаданов Муртазаг1али Хулатаевичас бицана жидеца Мух1у Г1алиевасе «Х1урматияв профессор» абураб ц1ар кьунилан.\nАвар театралъул директор Мух1амадрасул Мух1амадрасуловас культураялъул г1адамал кидаго рокьулаанила ва гьезие бажарараб кумекги гьабунила юбилярасин абуна: «3 нухалъ ц1ик1к1инаруна «Лезгинкаялъул», 2 нухалъ-библиотекабазул х1алт1ухъабазул харжал». Мух1амадрасулил сайгъат бук1ана рух1ияб рахъалъ къиматаблъун: бажарарабг1ан мехалъ ч1ового спектаклязде, театразде Мух1у Гьиматовичасе вач1ине рес кьолеб абонемент кьуна гьес.\nМух1у Г1алиевасда гьавураб къо баркизе районалде вач1ун вук1ана цойги нилъер ракьцояв, машгьурай шаг1ир Фазу Г1алиевалъул вас, «Лезгинка» ансамблялъул нухмалъулев Мух1амадов Жамбулат Мусаевич.\nНилъер къадру т1адег1анав ракьцояв к1одо гьавурал к1алъаял гьаруна Мах1ачхъалаялъул администрациялъул вакилас (сайгъат гьабуна юбилейнияб медальги), Буйнакск шагьаралъул бет1ер Х1амзатов Х1усен Г1абдулаевичас, Гъуниб районалъул бет1ер Мух1амадов Пахрудин Г1умаровичас, Докузпара районалъул бет1ер Г1абасов Керимхан Сеидах1мадовичас.\nНилъер районалъул нухмалъулев Юсупов Саг1ид Камиловичас баркиялъулаб к1алъаялда рехсана жиндие рес щванин Мух1у Г1алиев президентлъун вук1араб заманаялъ байбихьараб 3 к1удияб х1алт1и раг1алде бахъинабизеян: Буц1ра росулъ ц1ияб школа бан х1алт1изе кьезе, Гьоц1алъ ГЭС базе ва районалъул Хунзахъ, Бакьагьеч1и, Ц1ада, Г1арани, Гиничукь росабалъ гьаб соналъ газ биччазе рак1алдаги бугилан. С. Юсуповас сайгъаталъе х1адурун бугоан хунздерил платоялъул (8 росу бахъараб) суратги.\nКиналго к1алъазе рахъараз т1адег1анаб къимат кьуна зах1матал 90-абилел соназ Дагъистаналъул территориалияб цолъи ва Россиялда гъорлъ гьеб хут1и ц1унизе Мух1у Г1алиевасул г1ураб бажариялъе. Жиндасанго гьабулеб ишалдехун кутакалда ц1ик1к1араб жавабчилъи, т1алабчилъи хасиятаб бугила гьесиеян абуна к1алъалез.\nРаг1и босана живго юбилярасги. «Хъулухъалда вугеб заманаялъ дунго гьавурал къоял киданиги к1одо гьарич1о дица. Саг1ид Юсупов т1аса вич1ич1о районалда юбилей гьабизе дун разилъизег1ан. Дун х1алт1улев вуго философиялъул институталда, гьеб киназего интересаб тема гуро.\nГьал къояз дун дандч1вана журналисталгун. Бокьун буго дир г1умруялда хурхун гьез кьурал суалал къокъ гьарун рицине. «Дир г1умруялъулъ бищунго зах1матаб щиб бук1арабан» абураб суалалъе дица жаваб кьела СССР биххи бук1анилан. Реформа гьабизе бегьулеб бак1алда биххизабуна к1удияб пачалихъ. Бищун къиматаблъун дие бук1ана Дагъистаналъул территориалияб цолъи ц1унизе к1вей. Х1алт1улъ гъалат1ал кканищан гьикъани- ккана. К1удияб даражаялъул нухмалъи гьабизе кколел нухмалъулезухъа гъалат1ал ккеч1ого хут1уларо. Бук1инеселда дие бокьилаан Дагъистан Россиялда гъорлъ хут1изеги, жиндирго хаслъи ц1унун Дагъистанлъун бук1инеги.\nДун г1ахьаллъана Расул Х1амзатовасул юбилеязда. 60 сонилаб юбилеялда Расулица абуна жив нужеца дагьав веццанилан. 70 сонилалда-интересаб бук1инаанила гьаб вечер жиндир г1унгут1аби рициналде буссинабун бук1арабаниян. 80 сонилаб юбилей т1обит1улаго-гьаб дир х1акъалъулъ гуро, дун гьединав вук1инч1о». Жив к1одо гьавизе рач1арал г1адамазе рак1-рак1алъулаб баркалаги кьуна Мух1у Гьиматовичас.\nКиг1анги ч1ах1иял хъулухъазда вук1арав инсанасул ч1ух1а-къули, пахрулъи гьеч1олъиялъ рак1алде ккана г1иц1го г1адатлъиялъ к1одо гьавулин г1аданилан.\nК1алъаяздаса хадуб г1одорч1аразда бихьизабуна Мух1у Г1алиевасул х1акъалъулъ «Хунзахъ» телевидениялъ бахъараб «Последний из могикан» абураб документалияб фильмги.\n«Лезгинка» ансамблялъул кьурдиялдалъун лъуг1изабуна райцентралда т1обит1улеб юбилеялъулаб данделъи. Хадубккун юбилей к1одо гьабизе делегация къокъана Макьасде.\nТ1олалго районцоязул рахъалдасан Мух1у Гьиматович Г1алиевасда гьавураб къоги баркулаго, гьаризин гьесие, хъизан Зайнаб Г1азизовнаялъе, лъималазе щулияб сахлъи, парахатаб г1умру, талих1, рохел. Мух1у Гьиматович, мун гьай-гьай, мустах1икъав вуго хадусел г1елаз, г1асрабаз дудаса мисал босизе!\nПросмотров: 229 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


МахщелчагIи къанагIат гурони щай гьечIел?\nПачалихъияб Думаялъ кватIичIого хал гьабизе буго Советияб заманаялъго гIадин цIалун рахъарал гIолилазе хIукуматалъ хIалтIи кьезе бегьулеб рес цIигьабулеб къануналъул проекталъул. ХIалтIухъабазул махщалил цолъиялъул федералияб шураялъ загьир гьабуна гьеб пикру парламенталъе. Амма хIукуматалъул хIакимзабаз киназго рахъкколеб гьечIо гьелъул.\nЦIалул идарабазул нухмалъулез гьеб пикру лъикI къабул гьабуна, амма гьелдаго цадахъ гьез абулеб буго жалго студентазе жидеего кирехун хIалтIизе бокьун бугебали абурабги пикруги гIадахъ босизе кколин нилъеца.\nМисалалъе пуланаб муниципалияб гIуцIиялъул ялъуни цо кинаб бугониги магIишатияб бутIаялъ гIарацги кьун цIализавурав чиясе бокьичIого букIинеги бегьулин гьенив хIалтIизе ине гьесул жиндаго ракIалда батIияб бакI букIинеги бегьулилан.\nХIукуматалъул вице-премьер Ольга Голодецил пикруялда рекъон гьелда кIудияб хIажалъи бихьулеб гьечIо гьединаб социалияб политика гIумруялде бахъинабиялъулъ.\nЖакъа муниципалиял идарабаз гIарацги кьун цIалулел чагIи гIемерал ругин, цIалун рахъарабго жалго цIализарурал идарабазда чанго соналъ хIалтIизе кколин гьел.\nСоцалияб политикаялъул ва захIматалъул рахъалъ Думаялъул комитеталъул нухмалъулев Исаев Андрейица рахъкколеб буго гьеб пикруялъул, гьес баян гьабулеб гьединаб рес щвезе бугин гIицIго муниципалиял гIуцIабазулгун контракт хъварал чагIазе, гьез гIарацги кьун цIалун рахъаралго лъабго соналъул болжалазда гьел хIалтIизе кколел руго гьезул идараялда.\nБюджеталъулаллъун кколел бакIазда хIалтIухъабазул рахъалъ гIунгутIи бугел идарабазе кIудияб пайда букIине бугин гьелъулилан абулеб буго депутатас. Мисалалъе гьезда гъорлъ гьес рехсолел руго тохтурзаби, инженерал, лъай кьеялъул хIалтIухъаби.\nАмма гьединаб рес щвезе рагIуларо хIалтIул идарабазулгун къотIи-къай гьабичIел гьединго цIалухъ стипендия щоларел гIарацги кьун тIадегIанал цIалул идарабазда цIалулел студентазе.\nГьеб суал цIакъго актуалияблъун лъугьун бугин хасго Дагъистаналъейилан бицана Эркенлъи радиоялъе республикаялъул тIолалго хъулухъчагIазул махщалил цолъиялъул нухмалъулев хисулев Темиршахов Максимица.\nЖакъа Дагъистаналда цIалулел гIемерисел студентазул кинабниги божизе гьечIин метериса диплом щун хадуб жиндие хIукуматалъ хIалтIи кьелилан абураб жоялда. ХIукуматалъ гIарацги кьун цIализарулел руго жакъа бащадалниги студентал, щай цIалун рахъаралго гьел хIалтIуде росиялъул суалги хIукуматалъ тIубазе кколилан абураб суал цебе лъезе ракIалда букIана нижеда хIукуматалъул нухмалъиялда\nТемиршахов Максим: «Жакъа Дагъистаналда магIишатияб гIумруялда жанир цо-цо хиса-басиял загьирлъулел гIадин руго, цо-цо предприятиябигун батIи-батIиял магIишаталъул бутIаби хIалтIизе риччалел руго. Гьебмехалъ цIакъго хIажалъи букIине буго батIи-батIиял махщелчагIазде. Гьелин абуни гьечIо жакъа. Гьебмехалъ хIалтIи кьолел идарабаз цIализе ритIула жидерго махщел чагIи.\nГьединаб къагIидаялъги дагьлъизабизе бегьула гIолилазда гьоркьоб хIалтIи гьечIолъи. Амма дидаго бищунго берцин бихьула Совет хIукуматалъул заманаялъ букIараб къагIида. ХIукуматалъ гIарацги кьун цIализарулел чагIазул киналго росичIониги цо гьезул цIикIкIарасеб къадарниги хIалтIулел бакIалги кьун паракъат гьари».\nГьеб гуребги Дагъистаналда цIакъ гIемер дандчIвалеб масъала кколин пуланаб предприятиялъул ялъуни идараялъе махщел камилав, хIалтIул хIалбихьи бугеб экономист ялъуни инженер къваригIун вугилан лъазабиял рукIуна тIокIал чIечIого кьолел, амма кисайин гьел ралагьилел гьечIелъул гьединаб махщалилал хъулухъчагIи Дагъистаналде. Гьелде тIадеги кIвар кьезе ккун бугин жакъа.\nХIасил-калам Пачалихъияб Думаялъги къанунияб куцалда тасдикъ гьабуни гьеб масъала гьелъул кIудияб пайда букIинаанин жакъсеб гIолохъанаб гIел хIалтIудалъун хьезабизеян разиго рахъ куна гьеб пикруялъул Темиршахов Максимица.\nАмма дагьаб батIияб буго гьелда тIасан пикру дагъистаналъул пачалихъияб универститеталъул экономикияб факультеталъул захIматалъулаб кафедраялъул декан МухIамадов МухIамадзагьидил.\nЖакъа рукIине кколелдасаги цIикIкIун риччалел ругин Дагъистаналъул цIалул идарабаз юристалгун экономистал амма гьезие хIалтIийин абуни гьечIин республикаялда щолеб.\nСоветияб хIукуматалъул заманалда гьелдехун тIалабал батIиял рукIанин, цIалун вахъарв чиясе бачIинахъего хIадурун букIанин гьев хIалтIизе витIизе бакI.\nЖакъайин абуни киназдаго берцин бихьулеб бугин тIадегIанаб лъай щвезе кколилан абураб пикру, амма цIалун щвараб махщел тасдикъ гьабизе хIалтIуле магIишаталъул бутIаби кирехунин ругел.\nГIаксалда гьркьохъел цIалул идарабазда щвараб махщелалъулъ урхъарал бакIал гIемерал ругин амма гьенире цIализе унел гIолилал дагьлъулел ругилан абулеб буго МухIамадзагьидица.\nМухIамадов МухIамадзагьид: «Дунги разияв вуго жакъа бищун цебе ккураб, къадруяб хъулухъ букин экономисталгун юристалги хIадур гьари. Амма гьезие хIалтIи гьечIелъулха. Гьединлъидал дида лъикIаблъун бихьула лъикIал къадал, маххул, токалъул махщелчагIи хIадур гьариялде кIвар кьуни гьелъго лъикIаб хIасил кьелилан.\nГурони щиб гьаб кколеб экономистал хIадур гьарулеб факультеталде лъугьине бокьарал чагIазул щунусгониги чи вуго, амма лъикIал, тIадехун рехсарал гIадал хъулухъчагIи абуни щолел гьечIо жакъа».\nХIакъикъаталдаги советияб заманалдаго гIуцIун рукIарал, пачалихъ биххун хадур Россиялъул цо-цо регионазда къазе байбихьаниги къачIого хутIарал, хасаб махшадил лъай кьолел гьоркьохъел цIалул идараби руго жакъа къоялъги хIалтIилел Дагъистаналда.\nЖидер гьанир цIалун рахъарал гIолилал, къанагIатги хутIуларин хIалтIи гьечIо, хIатта Дагъистан бахун къватIирехун, гьединго къватIисел хIукуматаздасаги тIалаб гьарулин жидер махщел чагIиян бицун букIана нижер програмаялъе Каспийскалда бугеб гьединаб цIалул идараялъул нухмалъулес.\nМахщел бугел хIалтIухъаби къанагIат гурони щай гьечIел?


СМИязул масъалаби » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Новости - ЦIиял харбал » СМИязул масъалаби\nДобавил(а): istina от 2-06-2017, 10:28\nXVIII гIасруялдаго ГIурадаса Ибрагьимица ГIаймакиса Абубакариде хъвараб ва нилъер заманалда газеталда бахъун букIараб кочIолъ буго:\nДица гIалам ахIула гьудуллъи-вацлъиялде,\nЦадахъ рекъон гьабулеб гьуинаб гIумруялде.\nГIакълуялъул тIогьода гьарзаяб пихъ бижула,\nтIокIкIараб лъим чвахула. Гьедин, доб некIсияб заманалдаса байбихьун, инсанасе битIараб тарбия кьеялъул суалал кидаго хасияталлъун рукIана магIарул гурелги, цогидал халкъазул газетазеги. Дагъистан гIадаб гIемерал мацIазда газетал, журналал къватIире риччалеб бакI Россиялда батизе захIмат буго. Нилъер республикаялда 14 мацIалда рахъула гьел ва халкъалъухъе щвезарула. Щибаб газет-журналалъул руго жиндаго церечIарал масъалабиги. Гьезул цоял ккола халкъалъул культура борхизабиялъул ва инсанасе тарбия кьеялъул рахъалги.\nГьединлъидал батIи-батIиял миллатазул мацIазда риччалел газетаз, телевидениялъ, радиоялъ тарбия кьеялъул суалаздехун буссинабула кIудияб кIвар. Узухъда, жакъа республикаялда гьеб хIалтIи гIураб даражаялда гьабулеб бугин абизе захIмат буго. Щайгурелъул рекъечIеб гIамалги, къабихIал ишалги, жахIда-хIусудалъул мисалалги дагьал гьечIо нилъер гIумруялъулъ. Гьал къоязда гьел суалал гьоркьор лъун рукIана Халкъияб Собраниялда тIобитIараб данделъиялда. Гьенир гIахьаллъи гьабурал республикаялъул печаталъул ва информациялъул министр Рашид Акавовасги, ДРялъул бетIерасул гIакълучи Зубайру Зубайруевасги, Дагъистаналъул Журналистазул союзалъул председатель ГIали Камаловасги, "Дагъистан" РИАялъул агентствоялъул директор МухIамад ГIалиевасги, Халкъияб Собраниялъул миллиял гьоркьорлъабазул, жамгIиял ва диниял ишазул комитеталъул председателасул заместитель Людмила Авшалумовалъги бицана республикаялъул информациялъул алатаз гьеб рахъалъ гьабулеб бугеб хIалтIул хIакъалъулъ.\nЖакъа кIвар цIикIкIараб хIалтIилъун ккола гIолилазе тарбия кьей. Аслияб куцалда гьеб хIалтIи камил гьабизе ккун буго школазда, тIадегIанал цIалул идарабазда. Масъалалъун лъугьун буго газеталда хъвараб, телевизоралдаса бихьизабулеб гьезухъе щвезаби, щайгурелъул гьел, аслияб куцалда, интернеталда, социалиял гьиназда рукIунелъул. Гьединлъидал жакъа газетазда хъвалебги, телевизоралдаса бихьизабулебги, радиоялъ кьолебги букIинабизе къваригIун буго гIолилазе цIализе, гIинтIамизе, бихьизе бокьулеблъунги гьел кантIизарулеблъунги.\nХасго хIажат буго информациялъулал алатазда хъвалелдаги бихьизабулелдаги жаниб халкъазда гьоркьоб гьудуллъи щула гьабиялде, терроризмалде дандечIеялде ахIулеб асар букIинабизе.\nСессияХIасил ккеладай?Божилъиялъул кьучIЭкстремизм ва терроризм хIажат гьечIо нилъеенцIго махщелцояв чIваниги, къалам гIодоб лъезе ракIалде ккечIо


Дагъистаналде ахIизе бегьула гIурус мацIалъул мугIалимзаби\nДагъистаналде ахIизе рес буго гIурус мацIалъул мугIалимзаби. Гьедин абуна гьал къоязда Дагъистаналъул нухмалъулев ГIабдулатIипов Рамазаница ва гьелъие гIиллалъун рехсана республикаялда гьединал мугIалимзабазул махащалил даража нахъе ккун букIин. Гьеб баянлъун буго Пачалихъияб цогояб экзамен кьолеб мехалда. Амма республикаялъул лъай кьеялъул идарабазул хIалтIухъабазе киназего гуреб гьеб хIукму рекIее гIолеб бугеб.\nКватIичIого Дагъистаналде рачIине бегьула россиялъул шагьараздаса гIурус мацIалъул ва литератураялъул мугIалимзаби. Гьединаб масъала лъун буго Дагъистаналъул нухмалъулев ГIабдулатIипов Рамазаница республикаялъул лъай кьеялъул нухмалъиялда цебе. Щайгрелъул исана Дагъистаналда гIурус мацIалъул, пачалихъалъул цогояб экзамен кьолелъул цIакъго квешал хIасилал рихьизарун руго цIалдохъабаз. Пачалихъалъул цогояб экзаменалъул хIасилазул бицунеб пресс-конференциялда лъай кьеялъул министр ШагьгIабас Шагьовас журналистазе баян гьабуна гьеб хабар. Амма кинаб къагIидаялъ ва чан чи гIурус мацI малъизе Дагъистаналде ахIизе вугевали жеги мухIкан гьабун рагIуларо. ЦIакъго рес къотIараб хIалалде ккани гурони гьел ахIизе гьечIин, цин нилъерго гьанир ругел мугIалмизабазул махщалил даража борхизабизе бугин жидеца. Гьедин киналго мугIалимзабазул аттестация тIобитIизе рагIула Дагъистаналда.\nЖакъа щалниги ахIизе кколарин Дагъистаналде, цин нилъерго гьанир ругезул къимат гьабизе кколин абуна гьелда тIасан «Эркенлъи» радиоялъе жиндирго пикру загьир гьабулаго Хунзахъ мухъалъул ГьоцIалъа ХIасанова ПатIиматица. 30 соналъ росдал школалда гIурус мацIалъул мугIалимлъун хIалтIулей йиго гьей. Гьелъ абулеб буго лъай бугел мугIалимзабазе нухги къан, щибниги махщел гьечIого заочно тIадегIанаб цIалул идара лъугIарал гIадамал росулел ругин шкоалде хIалтIизе.\nХIасанова ПатIимат: «Ришваталги кьун, анцIабилеб классалда цIалулев гIолиласулгIанцин лъай гьечIел чагIи росулел руго школалде, гьелги заочникал. ЛъикIаб махщелалъул мугIалимзаби нилъер гIемерал руго, хIалтIизе росулелани. Щай россиялдаса рачине кколел нилъерго лъай кьеялъул хIалтIухъабазе хIалтIизе ресги кьечIого.\nЭР: «Гьел дуца абулел, лъай гьечIого хIалтIизе росарал мугIалимзабазул махщалил даража борхизабиялъул мурадалда гьезул аттестация тIобитIизе рагIулаха лъай кьеялъул министерлъиялъ».\nХIасанова ПатIимат: «Гьелъ кинаб пайда кьезе бугеб тIабигIталъ лъун гьечIони гьесда жаниб пагьму. ЙитIун йикIана нижер гьаниса цо яс гьединаб аттестациялде Москваялде, щибниги хIасилги ккечIого ячIана. Кинаб лъайгун школалдаса гьев ун ватаниги гьебго куцалда вачIуна гьев гьенивеги».\nАмма цониги гIурус мацIалъул мугIалмизаби гьечIелги школал рагIула жакъа магIарухъ. Гьединазул цоязул хIакъалъулъ «Эркенлъи» радиоялъе бицунеб буго Гумбет мухъалъул лъай кьеялъул нухмалъулев КъурамухIамадов Мусаца, гьединлъидал зарал букIинарин гьанире ахIулел ругел гIурус мугIализабазулилан абуна гьес.\nЭР: «Щай гьеб гьедин бугеб, кинаб бугеб гьелъие бищун аслияб гIилла?\nКъурамухIамадов Муса: «Лъималазул гъира гьечIо мугIалимлъун цIализе ине. ЦебегIадин къадруялда гьечIо гьеб хъулухъ».\nЭР: «Нужер мухъалда чан школа бугеб гIурус мацIалъул мугIалимзаби хIажатаб?».\nКъурамухIамадов Муса: «МелъелтIа абугеб школалда гьечIо гIурус мацIалъул мугIалим, гьединабго хIажалъи буго ЦIиябаргъвани росдал школалъулги, руго жеги цогидалги бакIал гьел хIажатаб».\nЭР: «Нилъер гьаниб мугIалимасул харж кIудияб гьечIеблъи лъала киназдаго, гьедин букIаго разилъиладай дол гIурус ракьалдаса мугIалимзабти Дагъистаналде рачIине?»\nКъурамухIамадов Муса: «Гьединал шартIазал гьел хIалтIизе разилъилилан кколаро битIараб бицани. Коммуналиял хъулухъазухъ цебе гIадин гIарац кьолеб гьечIо мугIалимасе, гьединго гьесие вегизе рукъ-бакIалъул рахъалъги гьабизе кколелъул кумек, гьанире рачIун гIоларелъул гьел».\nРоссиялдаса Дагъистаналде гIурус мацIалъул мугIалмизаби ритIулел рукIана гьанжего гьанже совет хIукмат бергьун хадуб, магIарул росабалъ лъавукълъи лъугIизабиялъул мурадалда. Доб мехалъ гьелъул бергьун кIудияб хIажалъи букIанин ва патриотикияб асар гъорлъ бессарал чанги гIурус ракьалдаса ясал рачIанин Дагъистаналде. Гьанже хъизан хьихьизе гIолареб мугIаламисул гьитIинаб харжие гIоло Россиялдаса рахъарал Дагъистаналде щвезегIан гьел рачIиналда щаклъи бугилан абулеб буго соц.сетазда хъвадарулел гIадамаз.


Избербаш шагьарла бекI ГIябдулмажид Сулайбанов администрацияла юртлизив митингла бутIакьянчибала сиптакарси кьукьяличил гьуниваиб, балахъули саби муниципалитетла пресс-службализиб. Шагьарлантани шин агниличи разиагардеш балахъулри, ва илдани шагьарла хIукуматлизи масъала арзести хъярхъти тяхIурти далдуцахъес тIалаббирулри.\n06 июль 2018\t0 комментарий\tАрсен Юсупов\n«Июльла 1-личиб бархIехъ буркьбиубси «Каспийск-Избербаш» шинна проводличиб халаси гьаббердни бетаур. Ил агарбарес багьандан, насосла лерилра станцияби гIекIибти сари, ил багьандан шагьарлизи дужути ши хIедашулри. БехIемцI кабикибхIейчирад къалабали ремонтла хIянчи дарибтири ва июльла 2-ла 16:00 сягIятлис гьаббердни агарбариб, шагьарлизи шин дашни хIяракат сагали бузесаибсири», — буриб мэрли.\nШагьарлантази ГIябдулмажид Сулайбановли кадизурти аги-кьяйдаличил чебетаахъили багьахъур. Илини буриливан, шинничил гIеббурцниличил бархбасунси масъала гьанналис 20 дусцадхIи гьалаб багьарбиубси саби. ИшбархIи шагьар шинничил гIеббурцуси «Каспийск-Избербаш» шинна провод 1984 ибил дуслизиб тIашбатурси саби. ИтхIели шинна 10 процент гьунчибтани кайсу, калунти – шагьарлантани, или пикрибарибсири. БусягIятла замана биалли гьунчибтани дайхъайчирра имцIали шин кайсули сари, шагьарлизи биалли 40 процентла шин сари диути. Иличил барх, илхIейчибад Избербашлизиб хIербирутала лугIи 25 азирличибад 58 азирличи абикнира, дуцIрумла замана биалли — 80 азирличи, хIисаблизи касес чебиркур.\n«Шагьарла руководстволис адамти шинничил гIеббурцнила масъала аргъбаибсили кавлуси саби ва хасси хIерудилиуб бихIуси саби. Ардякьунти дусмазиб шагьарла администрация чуйнара декIар-декIарти министерствобази ва ведомствобази дугьабизур белгиси масъала гьунчибикахъес или. Ил арзес багьандан ца миллиард къурушла кьадарлизиб кумек хIяжатли саби. Нушара ил заманала духIнар селра хIебирули кадили ахIенри», — цIакьбарили буриб ГI.Сулайбановли. Сунела дугьби мардирули, илини шагьарлантази Правительстволизи, декIар-декIарти министерствобази-ведомствобази дархьибти дугьабизуни ва кагъурти чедаахъиб.\nГьунибаъниличи бакIибтани Федерацияла ва республикала кумек агарли шагьар шинничил гIеббурцнила масъала гьунчибикахъес хIейрниличила аргъиб.\nР.S.: газета дурабулхъуси бархIи, Избербашлизив хIерируси адамла зянкълизибад багьурра шагьарлизир шел бархIи шин агарли биъниличила.