Тохтурасда хьолбохъ кидаго букIуна гIумруги хвелги. Гьезул даимаб къеркьеялъул нугIлъун вугев МухIамад ИмангIалиевас къойил салам кьола гьезие. Операциялъулаб столалда чанги гIумру хваликьа бахъун бугониги, МахIачхъалаялъул №2 больницаялъул бетIерав тохтурасул рекIелъ абадияб бакI ккун батила коронавирусалде данде гьабулеб къеркьеялъ.\nДунялалъего хIалуцарал гьел къояз МухIамадги гьесул коллективги, цогидал киналгоги тохтурзабиго гIадин, макьу тун, рахIат тун, больницаялдаго рукIана гIумру гьабун. Гьезда цебе чIараб масъала букIана цIакъго кIудияб кIваралъул. Хвалил харицелалъ бецун балеб бугеб гIумруялъухъги балагьун, угьдулеб тIабигIатги тIабигIаталъул талихIкъарал кьеразухъ гIодулеб гIумруги, сверухълъиялдаго кIалгьикъулеб хвелги – гьеб кинабго хIехьезе ТIадегIанас сабру кьурал тохтурзабиги.\nРеспубликаялъе хIалуцарал дол къояз гIадамал хвасарлъиялъе гьабураб хIалтIухъ МухIамад Расуловичги мустахIикълъана тIадегIанаб шапакъаталъе.\nМухIамадие рахIат толеб букIинчIо Дагъистаналда йигей эбелалъухъ урхъиялъ. Гьесул ракI гIедегIунеб букIана ватIаналде. ЦIакъ бокьун букIана эбелалъухъе тIад руссинаризе гIумруялъ гьелъ жиндиего кьураб гьалдолеб хинлъиялъул гьитIиналгIаги къатIраби. МухIамадил пикраби роржунел рукIана лъимерлъиялъул лъалкIалги гIолиллъиялъул расеналги жанир хутIараб, цIумазул улкайилан жинда абулеб ЦIумада районалде. Гьале гьаниб, рорхатал мугIрузул тIогьазда, чанги кьурдана МухIамадил анищал. Гьале гьанисан гьел роржана улкаялъул ракIлъун кколеб Москва шагьаралде.\nДолдаса нахъе ана гIемерал сонал…\n1981 соналда ТIинди росдал гьоркьохъеб школаги лъугIизабун, МухIамад цIализе лъугьана МахIачхъалаялде, мединституталде. ТIубана гIолиласул анищ. 1987 соналда гьев вахъана тохтур-хирурглъун. ГIолохъанав тохтур хIалтIизе ана Калуга шагьаралде. Гьенив ункъо соналъги хIалтIун, МухIамад ана Москваялде. Лъугьана ординатураялде, лъугIизабуна аспирантура. Живго хIалтIулев вукIараб Н. Пироговасул цIаралда бугеб мединституталдаго лъугIизабуна докторантураги. Гьенибго цIунана медицинаялъул гIелмабазул кандидатлъиялде ва докторлъиялде диссертацияби. Гьев гIуралго соназ хIалтIана Н. Пироговасул цIаралда бугеб мединституталъул госпиталалъулаб хирургиялъул отделениялъул нухмалъулевлъун.\n2011 соналда гьесие кьуна профессорасул цIар. Гьединго хIалтIана Москваялъул 500 унтарасе бакI бугеб больницаялъул (МСЧ) бетIерав тохтурлъун. ЛъикIав тохтур ва унго-унгояв инсан хIисабалда, гьесул тIадегIанаб къадру-къимат букIана больницаялъул коллективалдаги гьудул-гьалмагълъиялдаги гьоркьоб. БукIана кинабго…\nАмма гьитIинаб ватIаналдасан гьесда рагIулеб букIана гIазизаб гьаракь. Гьелъ бикъулеб букIана гьесул макьу. Макьилъ цее ячIуней йикIана хIасратай эбел. Гьел лахIзатаз гьев цIидасанги щолаан росдал сухъмахъазухъе. Гьале гьал къватIахъ чанги васандана гьев, гьале гьал кьурабалъан чанги харана, мугIрузул тIогьазде воржинеги воржана, жиндирго анищазул чуги кьолон. Гьале гьаб ракьалъухъ ккараб рокьи бергьана гьаб нухалдаги МухIамадил каранлъ. Гьасие бокьун букIана цIидасанги гьитIинлъизе, лъимерлъиялъул лъалкIазда рухI гъезе.\nГьале цIидасанги – хъизамалъул горсверуда – релъиги, рохелги, къварилъи-пашманлъиги гIахьалаб гъанситохъ. Гъасда беролеб цIадул хинлъиялъул махI гьанжеги чIвалеб букIана МухIамадида. Макьилъ гьимулевги вукIана гьев. Гьелъие гIиллаги букIана – гьесул ботIрол расалги лъухьулаго, хIасратаб рахьдал мацIалда хIайранаб кечI ахIулеб букIана эбелалъ. Гьале доб нилъер гIумруялъул аслияб кечI. Гьеб кечI лъел цIураб гIеретIлъун букIана МухIамадил гIумруялъул сухъма- хъазда ва шагьрабазда.\nЛъимерлъиялъул лъалкIазда талихIалъул нурги бекьулаго, сордойил бачIунаан МухIамадихъе хIайранаб макьу. Гьеб макьил аслияй багьадурлъун йикIана эбел. МухIамадида бичIчIана эбел жинда макьилъ гIададаго йихьулей гьечIеблъи.\n- Эбел. Гьей ккола нилъер щивасул гIумруялъул сиги, ссиги, кьибилги. Лъимерлъиялдаги гIолохъанлъиялдаги бичIчIуларо эбелалъул кочIол магIна. Цо-цоязда гьеб гIумруялъго бичIчIуларо. Эбелалъул адаб, гьей чIаго йигеб мехалда, гьабизе ккола. Гьел пикраби ригьда рорчIана дилъ. Ва ракIалде ккана эбелалъе дирго бугеб талихIалъул дагьалгIаги кескал гIахьал гьаризе. Дир кIудияб талихIалъе байбихьи гьелъул сариназлъидалха лъураб. Урхъун вукIана дун гьезухъ. Гьайгьай, дида кIвезе гьечIо гьелъ дие кьура- лъул бащдабгицин тIад буссинабизе. Бугониги, бокьун букIана цохIо вугев васасул сипат къойилго гьелда бихьизе, - ян бицана МухIамадица.\nЦIидасанги – гIагараб Дагъистаналда\n2014 соналда МухIамад Иман- гIалиев тIад вуссана Дагъистаналде. Гьелдаса нахъе нухмалъи гьабулеб буго МахIачхъалаялъул №2 больницаялъе. Коронавирусалде данде къеркьолаго, коллективалъги, гьеб нухда бачунелъул, жинцагоги рихьизарурал хIасилазухъ МухIамад мустахIикълъана «За доблестный труд» абураб медалалъе. Тохтурасда шапакъат баркизе, дун щвана гьев хIалтIулеб больницаялде.\nХIалтIул къо ахиралде щолеб букIаниги, гьесухъе иргаялда чIарал гIемер рукIана. Унтаразе бокьун букIана гьес жал сах гьаризеги, цохIо гьеб больницаялда гурони региларин абун чIаралги рукIана гьенир.\nВа гьале дандего вахъун вачIана МухIамад. Гьабуна лъай-хъвай, бицана дирго мурад.\n- ЦIияб вирус Китаялда тIатун бугин рагIабго, бичIчIана дидаги ва цогидал тохтурзабаздаги гьеб Да- гъистаналдеги щвезе букIин. Щайгурелъул, цIиябин нилъеца абуниги, гьеб цIияб букIинчIелъул. Ниж, гьеб тIаде щвезегIан чIечIого, дагь- дагьккун хIадурлъулел рукIана. Киса-кибего гьедин букIана. Гьанже гIайиб гьабулелги камулел гьечIо, хIадурлъи букIинчIиланги абун. Гьеб битIараб гьечIо. Россиялдаго букIана гьединаб хIал. РукIана гIурал дарабиги, хасаб ретIелги, цогидаб къаригIараб-тарабги. ГIураб къадаралда гьеб букIиналъе кумек гьабуна кидаго миллаталъе кумекалъе ватулев, гьелда нахъа хвалченлъун чIарав Сайгидпаша ГIумахановас. Гьес кьуна 300 форма. Гьединго кумек гьабуна ХIабиб НурмухIамадовас. Гьединал лъикIал гIадамал жеги рукIана. КIалъан рачIун рукIана «Инсан» фондалдасанги. Амма дица гьезда абуна гьабсагIаталда къваригIараб жо гьечIин, къваригIаразе кумек гьабейилан. Баркала буго гьезие. Гьез киназего гьабулеб букIараб кумекалъулги рагIана дида. ЛъикIал гIадамазул лъикIал ишаз ккун буго жакъа нилъер Дагъистан. Гьеб буго нилъеца цIунизе кколеб умумузул ирс, - илан бицана МухIамадица.\nКарантиналъул заманалда больницаялда букIараб ахIвал-хIалалъул хIакъалъулъги бицана гьес:\n- Байбихьудаго щвана гьеб нижехъе. Гьеб босун бачIана жалго унтаразги. Масала, гьанире регизе рачIаразда лъан батулароан жалго унтун ругеблъи. Цинги гьезул унтиги, гьелде тIаде коронавирусги сах гьабизе кколеб букIана. Ва рагьана хасаб отделение. Нижерго унтарал къабул гьариги гьоркьоб къотIизе тун, гьаб цояб унти сах гьабизе журана ниж.\nЗахIматго букIинчIилан абиларо. РакI унтулаан, жал хвасар гьарейилан абулеб балагьиялъ гьел нижехъе рачIиндал. ГIумруги хвелги дандчIвараб къваридаб лахIзат цебеса инабизего кIолеб гьечIо. ТIолабго къуват кьолеб букIана унти бача- хъизе. Жидерго хъизамазде регIичIого хIалтIана тохтурзаби. МоцIаз ро- къоре щвечIелги рукIана. Дунги къойил чанго нухалда щолаан унтаразухъе. Вохулаан, гьезул разиял гьурмал рихьидал. Гьединго дир гьумерги хьухьалаан, гьезул гьурмал кьерхун рихьараб мехалда. ХIикматаб жо буго гьаб гIумру. Метералде, сезеялде, тIаде-хариялде планал рахъулел, ургъулел рукIуна нилъ. ГIумруялде хвелалъ рехулеб рагIад бихьидал, букIкIун уна ракI. ГIедегIулел гьечIо нилъ цоцазе хинлъи кьезе. Рихьулел гьечIо нилъер кумекалде ккарал. БичIчIулеб гьечIо загIипазул рекIел хIал. ГIаммаб къагIидаялда босани, лъикIал чагIи руго дагъистаниял. Гьезул лъикIлъиялъги квербакъана унти гIодоцине. Амма гьанжеги рахIат холеб буго, гьеб унтул хабар цIилъидал…\nЩвана нижер больницаялде Москваялдаса гьалбалги. Гьезда гьоркьов вукIана унтул заманалда машгьурлъараб Коммунаркаялъул бетIерав тохтур Проценкоги. Тохтурзабазул гьеб къокъаялъ тIадегIанаб къимат кьуна нижер больницаялъул хIалтIуеги.\nЛъугIана МухIамад Расуловичасулгун гьабураб гара-чIвари. Гьесул кабинеталъуса унаго, дида рагIулеб бугин кколеб букIана гьесул эбелалъул кочIол гьаракь. Гьеб цIакъ релълъараб букIана дирго эбелалъул кечIалда. Киналго улбузул саринал цоцазда релълъаралги рукIунелъулха. ГIагараб ватIаналъухъги эбелалъул сариналъухъги урхъи буссунарев, рорхатал мугIрузул согIаб тарбия щварав магIарулас къокъабго заманалда дие кьуна гIумруялъул дарсал. Эбелалъул кечIалъеги мугIрузул тарбиялъеги хилиплъичIев магIаруласда гIагараб ватIаналда батун буго унго- унгояб талихI. Гьеле гьединал гвангъарал руго МухIамадица жиндирго къисматалъул гIидраялда толел ругел лъикIлъиялъул лъалкIал.\nДругие материалы в этой категории: « Калугаялда батараб талихI\tХъахIаб халгIаталъул къадру цIунана »


Паркинсонил унти сахгьабизе цIакъ захIмалъула | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nГIадалнахул нейронал жагъаллъиялда бан черхалъе ккараб гIайиблъиялда магIарулаз абула тIуртIудиялъул унтийин. ГIелмияб къагIидаялъ абуни — «Паркинсонил унти». Сахгьабизе кIолареб нервабазул системаялъул гьеб унтиялъ, дару гьабичIони, унтарав тIуванго бусаде ккезавула.\n— 1817 соналда ингилисазул тохтур Джеймс Паркинсоница хъвана «ТIуритIудулеб параличалъул хIакъалъулъ Эссе» («Эссе о дрожательном параличе») абулеб гIелмияб хIалтIи. Абулеб букIана живго Джеймсги гьеб унтиялъ унтун вукIанилан. Гьеб рикIкIуна «Паркинсонил унти» абун гьелда цIар лъеялъе гIиллаги.\n— Гьелъие гIиллалъун ккезе бегьула менингиталъ унти, захIматаб ругъун, букIин, цIакъго заралиял синтетикиял наркотикал хIалтIизари, инсульт ва херал чагIазул гIадалнахулъе гIураб къагIидаялда би бачIунарого букIин…\n— Унтарасул вагъа-вачари хIинцлъи ва гьеб эркенлъи гьечIеблъун лъугьин, ччорбал дандекъан чIезари, кверал, бохдул, нилъазулхIама ялъуни тIубанго черхго хадуб халкквезе кIолареб хIалалда тIуртIуди. Унти цIакъго бичча-бихъан тедал: цо хIалалда вахъун чIезе кIунгутIи, унаго вахъун чIун хутIи, кIалъазе, къулчIизе ва кьижизе захIмалъи, хIинкъи тIатин, ургъел гьечIого лъугьин, бидул тIадецуй гIодобе ккей, гIакълу-пикру мукъсанлъи. Бищунго пашманаб жо, унти сахгьабун бажаруларо.\n— Лугби яги черх сородизе байбихьилалде раккула хIинкъиялъул цоги гIаламатал: къаркъалаялъул гIадлу хвей, махI чIвангутIи, къад гIемер кьижизе бокьи, гъиз свари, мугъ къули, бохдул сороди. Маргъал бай, хьитазул чIалал рухьи, кваналелъул гъуд-гIучI хIалтIизаби гIадал гIиси-бикъинал жал гьаризе захIмалъулеб букIин рикIкIуна гьеб унтул тIоцересел гIаламаталлъун, ай цIодорлъи гьабеян черхалъ балеб ахIи. Нилъерго яги гIага-божаразул гьединал гIаламатал ругони, хасго кIудияб ригьалъул чагIазул, нахъбахъун течIого, невропатологасухъе ине ккола.\n— Хола гIадалнахул дофамин абулеб лъамалъи жаниб лъугьунел нервабазул клеткаби. Нервабазул клеткабаз, дофаминалъул кумекалдалъун, цоялъ цоялъухъе баян кьола. Ва гьелъул кумекалдалъун рекъезабула инсанасул вагъа-вачари, хехлъи ва тирилъи. Нервабазул клеткаби хвеялдалъун гIадалнахулъ дагьлъула дофамин, гьеб дагьлъарабгIан, унтиги цIикIкIуна.\n— Гьеб унти бугел чагIи цо къагIидаялъ ва цого дарабаздалъун сахгьаризе бегьуларо. Амма гьел сахгьариялъул лъалеб цебетIей буго. ГIураб къадаралда хIадурулел руго дофамин хисулеб амантадин, витамин Е, селегилин гIадал дараби. Нейроназул хвей хьадарлъизабулел мидантан, мирапекс, юмекс ва ПК-Мерц гIадал дарабазулги гьечIо бицине гIураб къварилъи.\n— ЦIакъго захIматаб хIалалда вугев унтарасе операциялдалъун кумек гьабула. ГIадалнахулъ лъола микрочип, компьютералдаги хурхинабун, гьелъ рекъезабула нейроназул хIалтIи ва рагъа-рашариялъе эркенлъи гьечIолъи инабула. Нилъер республикаялда гьединаб операция гьабуларо, ине ккола Москваялъул Бурденкол цIаралда бугеб нейрохирургиялъул институталде.\n— ГIумру гьабулеб къагIида гуребги, унтарас хисизабизе ккола кванил диетаги. Сахгьабиялъул диета хIисабалда, чара гьечIого тIуразаризе ккола тохтурасул хадусел малъа-хъваял:\n— Гьелъ унтун рукIана Папа Иоанн КIиабилевги, боксер МухIамад ГIалиги, хъвадарухъан Ираклий Андрониковги, шагIир Расул ХIамзатовги…\n— Шагьаразул ва районазул больницабазул неврологиял отделениязда хIалтIулел тохтурзабаз гьабула гьезие къваригIараб кумек. ЦIакъго захIматаб хIал бугони, ине бегьула профессорзаби Тажудин МухIудиновасухъе ва Зоя ГIумахановалъухъе.\n— ЦIунизе ккола ботIрол ругънадаса, энцефалит гIадаб захIматаб бахунеб унтудаса, халгьабе бидулъ чакрил ва холестериналъул роценалда хадуб, гьединго бидул тIадецуй гIорхъолъа ине тоге. Унтун вугинги абун, вегун чIоге, яхI гьабун, заман батун, вахъа цIияб гьаваялде ва, невропатологасда дандги бан, байбихье унти бигьагьабулеб физзарядка гьабизе.\n— 1994 соналъул 30 июлалда РФялъул хIукуматалъ тасдикъ гьабураб № 890 хIукмуялда рекъон, Паркинсонил унти бугел чагIазе хIажатал дараби чIорого кьола. Гьел росула республикаялъул бюджеталдаса биччараб гIарцухъ. Гьеб мурадалда, республикаялъул неврологасул хIасилияб хIукмуги босун, рецепт тIалаб гьабизе ине ккола хъвай-хъвагIай бугеб бакIалъулаб поликлиникаялъул участкалъулаб терапевтасухъе.


Гангут - 9 августа 1714\tОколо Гангута ...\t- 09 авг 2020\nОсовец сентября 1914 - июля 1915\tГероическая оборона ...\t- 08 авг 2020\nФестиваль «Кавказ – единая семья» стартовал в Дагестане\tФестиваль «Кавказ ...\t- 08 авг 2020\nВ селе Гертма Казбековского района Дагестана состоялось ...\tВ селе Гертма ...\t- 08 авг 2020\nКулинар мирового уровня провела мастер-класс по ...\tУроженка Кайтагского ...\t- 08 авг 2020\nПал тIамулев херав чи къватIиве вахъанила.\nГьев кверал хьвагIизе, хIанчIи къватIире риччазе лъугьанила. Щибаб хIанчIил жинди-жиндир хасаб цIарги букIанила. Херав чияс, тIоцере кверал хьвагIаралго, тIоцебесеб лъабго хIинчI боржун анила. Квач, цIорой лъугьинабунила.\nПалихъанас кIиабилеб нухалъ кверал хьвагIа-ралго, кIиабилеб лъабго хIинчI боржанила. ГIазу биине лъугьанила, хурзабахъа гIебеде тIугьдул раккизе рекIанила.\nХерав палихъанас лъаб-абилеб нухалъги кверал хьвагIанила. Лъабабилеб лъабго хIинчIги боржанила. БагIарун, гьелегьун букIанила. Рекьарухъаби бугIа лъилъизе лъугьанила. Херав палихъанас ункъабилеб нухалъ кверал хьвагIаралго, нахъеги лъабго хIинчI боржун анила. Квачараб гьури пунила, тIатIалаго цIадал ранила, гIодонакIкI лъезе лъугьанила.\nХIанчIи гIадатияб тайпаялъул рукIинчIила. Щибаб хIанчIил ункъ-ункъ кваркьи букIанила. Щибаб кваркьиялдаги анкь-анкь малърал рукIанила. Щибаб милъиралъул жинди-жиндир цIарал рукIанила. Малърал бащдал чIегIерал, бащдал хъахIал рукIанила. ХIанчIица цо нухалъ хьвагIарабго, цIакъго-цIакъ гвангъун, цоги нухалъ хьвагIарабго, цIакъго-цIакъ бецIлъун лъугьунаанила.\nДругие материалы в этой категории: « Школазул гIумру\tЛъалищ нужеда? »\n21:17, 09 августа 2020, 13\nГангут - 9 августа 1714\n14:59, 08 августа 2020, 34\n08:48, 08 августа 2020, 51\n08:47, 08 августа 2020, 58\nВ селе Гертма Казбековского района Дагестана состоялось открытие ФАПа\n08:46, 08 августа 2020, 47\nКулинар мирового уровня провела мастер-класс по приготовлению национального блюда\n08:46, 08 августа 2020, 45


Щархъавун зун бувкIсса хIакинтурансса къулайшиннарду\n«Шяраваллил хIакин» тIисса программалийн бувну щархъавусса азарханардай ва поликлиникарттай зун шагьрурдая бувкIсса хIакинтуран ттигу ялун дулунтIиссар социал иширттан ишла дан бюхъантIисса арцурду.\nВа даву щуруй дуссар Республикалул БакIчи Владимир Васильевлул каялувшиндаралу, ДР-лул Халкьуннал Мажлисрал Председатель Хизри Шихсяидовлулгу, ДР-лул ХIукуматрал Председатель Артем Здуновлулгу, «Единая Россия» партиялул депутат Зумрут Бучаевалгу гьурттушиврийну.\nРеспубликалул каялувшиндарал «Единая Россия» партиялул кьамул дурсса «ЦIуллу-сагъсса ялунбучIантIимур» тIисса проектрацIун ххи бувну бур щархъавусса хIакинтуран жулла республикалул чулухасса социал пакетгу. Мисалдаран, щархъаву зун рязий хьусса хIакинтуран бакъар яхъанан бучIисса къулайсса къатри, дагьайсса куццуйсса инфраструктура, биялну бакъар даврил даража лахъ буллансса чараннугу. Вай диялдакъашивурттан хIукуматрал къуллугъчитурал ххал диргьуну дур шяраваллансса ипотека, къатта бансса субсидиялул арцу, къатта бансса аьрщи, ва цалчинма-цалчин, оьрчIру садикравун ва школалийн занази бан бигьасса шартIру. Вай чаранну, кьамулгу бувну, ишла бан хIадурну бусса бур Дарбантуллал, Ккуллал, Гъуниннал, Къизлардал, Къайтагъуллал, Сулайман-Стальскаллал, Хасавюртуллал , МахIарамккантуллал ва Лаващиял районнай.\nВай дакъасса, дур районну цачIанма зун бувкIсса хIакинтуран къатри дансса аьрщирду дуллуссагу. Мисалдаран, Хасавюртуллал райондалул депутатътурал хIукму бувну бур ва программалий зузисса хIакинтуран къатри бансса аьрщирдугу дулун, материал ласунсса арцугу итадакьин райондалул бюджетрава.\nДуккаврил даража лавай буван\nСледующая публикация Известное американское агентство разместило фоторепортаж о работе дагестанского врача\nПредыдущая публикация Зу ка сававсса хIакинтал хьусса кьинигу дучIантIиссар


Дуня Миятович:"Журналистал чIвала тIадтаразул кIвар гьечIолъиялъ"\nКъватIабахъ кьвагьа-гIанхъи бахъулеб мехалда тIоцебесеб иргаялда къурбаналлъун кколел руго журналистал. Хасго гьадинаб ахIвал-хIал буго жакъасеб Украиналда. Исана 7-ялдаса цIикIкIарав мухбир чIван вуго гьенив. Цоцаде дандечIараб кIиябго рахъалъе нугIзал рокьун гьечIин, абулеб буго жиндирго лъазабиялда Европалда хIинкъи гьечIолъи цIуниялъул ва рекъон хIалтIи гьабиялъул гIуцIиялъул вакилалъ.\nУкраиналда чIварал журналистазда гъорлъ - Вячеслав Веремий. Гьев кколаан «Вести» абулеб Киевалда къватIибе бахъулеб газетаялъул мухбир. Гьев речIчIун чIван вуго 19 февралалда гьес тIаса рехарав президент Виктор Януковичасул рахъ ккурал низам цIунулезул суратал рахъунеб мехалда.\nДобго 19 февралалда Днепропетровск шагьаралъул сверухълъиялда викъун, хадув речIчIун чIван вуго Россиялдехун буссараб «Хочу в СССР» абулеб газетаялъул редактор Сергей Долгов.\nЦониги чIвадарухъан ватун гьечIо гьелдаса нахъе. Журналистал ЦIунулеб комитеталъ октябрь моцIалъул ахиралда къватIибе биччараб жиндирго докладалда абулеб буго дунялал сверун журналистал чIваялъул хIужабазул цIех-рех 90 проценталъ рагIалде бахъинабун гьечIин ва чIвадарухъаби аслияб къагIидаялда ратулелги гьечIин.\nГIаммаб къадаралда 370 журналист чIван вуго ахирисеб анцIго соналда жаниб, ян абун буго рехсараб докладалда. Ва гьел рукIун гьечIо рагъулал корреспондентал. Гьез рукIун руго такъсирчилъиялъул, коррупциялъул, инсанасул ихтиярал хвезариялъул хIужабазул бицен гьабулел бакIалъулал журналистал.\nДокладалъул автораз гIайиб гIунтIизабулеб буго такъсирчагIазбазде, пачалихъиял ва рагъулал хъулухъчагIазде, изну гьечIого яргъид гIуцIарал къукъабазде. Гьез журналистал чIвалел руго гIадамал ва цогидал мухбирал хIинкъизари мурадалда, ян абулеб буго Журналистал ЦIунулеб комитеталъ.\nГьелдалъун гъозие бокьилаанин пресса мутIигIлъизабизе. ЧIвадарухъаби ратулеб гьечIолъиялъ зулму цIикIкIинабулеб бугин ва тIокIаб чара гьечIого журналистаз жидецаго жидеего цензура гьабулеб бугин. Гьелдалъун гIадамазда кIоларо лъазе хасго киб ва щиб ккун бугебали. Мисалалъе Сириялда халат бахъунеб рагъул, ялъуни Россиялда соналдаса соналде цIикIкIунеб коррупциялъул, яги Мексикаялда къануналде данде кколареб къагIидаялъ наркотикал ричиялъул мухIканлъи.\nТакъсирчагIи ратулел гьечIолъиялъе гIиллалъун журналистал цIунулеб комитеталда бихьулеб буго политикияб яхI гьечIолъи. Гьеб гуребги, ритIухълъи гьечIел улкабазда чIвадарухъабазда бигьаго кIола жавабчилъиялъукьа рорчIизе политикияб асар хIалтIизабун, ялъуни ришват кьун.\nДагьалъ цебе Европаялда ХIинкъи ГьечIолъи цIуниялъул ва рекъон хIалтIи гьабиялъул ГIуцIиялъул тIалъиялъ гьалкъояз жиндирго мушавара-улкабаздехун буссун ахIи бана журналистазе зулму гьабулел, гьел чIвалел ва хIинкъизарулел гIадамал ратун, гъозие тамихI гьабиялде.\n30 октябрялда загьирабураб лъазабиялда Европалда хIинкъи гьечIолъи цIуниялъул ва рекъон хIалтIи гьабиялъул гIуцIиялда рагIуе эркенлъиялъул суалазул рахъалъан вакил Дуня Миятовичица абуна, чIобогоял харбал рицезегIан, хIукуматазда тIадаб бугин политикияб яхI бихьизабизе ва чIвадарухъаби жавабчилъяилде цIазе.\nГьале Миятовичица загьирабураб чIварал журналистазул тIубараб гуреб сияхI:\n1999 соналда чIварав Сербиялъул журналист Славко Курувия, 2000 соналда Украиналда чIварав Георгий Гонгадзе, 2001 соналда чIварав Сербиялъул журналист Милан Пантич, 2004 соналда чIварай Белоруссиялъул журналист Вероника Черкасова, 2004 соналда чIварав Черногориялъул журналист Душко Йованович, 2004 соналда Москваялда чIварав Америкалъул журналист Пол Хлебников, 2005 соналда чIварав Азербайжаналъул журналист Эльмар ХIусенов, 2006 соналда чIварай Россиялъул журналист Анна Политковская, 2007 соналда чIварав Узбекистаналъул журналист ГIалишер СагIидов, 2007 соналда Туркиялда чIварав Грант Динк, 2009 соналда Чачанлъиялда чIварай Наталья Эстемирова, 2011 соналда Дагъистаналда чIварав ХIажимурад Камалов ва 2013 соналда чIварав АхIмаднаби АхIмаднабиев.\nЧIвадарухъаби жеги ратун гьечIо.\nЖурналистал чIвала тIадтаразул кIвар гьечIолъиялъ"


Авар мацIалъул хIакъалъулъ пикраби | Интервью | Киназего гIаммаб Россия\nАвар мацIалъул хIакъалъулъ пикраби\nАвар мацIалъул хIакъалъулъ пикраби загьир гьарулел руго Хуштада росулъа Зубаиров ГIабдулагьица.\n«ЦIумадисезул гьаракь» казияталъул редакторас «ЦIуне магIарул мацI» абураб макъалаялда борхун буго тIолго магIарулазда хъинтIулеб, кIвар бугеб суал. Бокьун буго гьеб суалалда тIасан дирго пикру загьир гьабизе. Авторас заманалда рекъараб къимат кьун буго авар ва гIурус мацIалъе.\nБокьун буго авар мацIалъул мугIалим хIисабалдаги, казияталъул жигарав «хъвадарухъан» вукIиналдаса пайдаги босун, гьеб унтуе, дару-сабаб цIехезе. ГьабсагIат заман бачIун буго халкъалъ жидерго маданияталъул, мацIалъул хIурмат тараб.\nЦо-цо цIалдохъабазул эбел-эмен рачIуна дихъе жидер лъимералъе авар мацI хIажат гьечIин, гьел дарсаздасан эркен гьареян, дуца кIийилал лъолел ругин багьанаги батун. Щиб бицинеб гьединал эбел-инсуда!? Гьез махIрум гьарулел руго лъимал миллияб рухIияб хазина- бечелъиялдаса, тарихалдасаа. Руго гьединал умумузул «цебетIураб» пикруялъул асирал Хуштада школалдаги, ратила цогидал росабалъги. Гьеб унтиялъ бетIер сверарав дица къо-лъикI гьабуна авар мацIалъулгун. Гьеб рагъулъ дун къуна, амма кверал рорхичIо...\nКIалдиб полоп бан, диргун дагIба бана цо администрациялъул жавабияв хIалтIухъанас, магIарул мацI гьаб заманалда нилъее хIажат гьечIин, гьелъ тIубалеб мурадги гьечIин, гьеб малъиги гIададисеб иш кколин. Батила гьесул пикруялъулъ ритIухълъиги. Дица авар адабияталдаса рикIарал кочIол мухъаз, кицабаз, абияз ай бегIерал бицанкIабаз гьесие асар гьабичIо, кантIичIо. МацI кIочани-миллат тIагIуна. МацIгун цадахъ тIагIула кинабго-рухIияб бечелъи, тарих, маданият, адабият. МацI буго Аллагьас нилъее кьураб кIудияб бечелъи, рахIмат. МацI кIочарав чи бесдаллъула. МацI борхьилги лъазе кколин абураб кици буго умумузул...\nКин бугеб районалъул школазда авар мацI малъи, цIалдохъабазул лъай ва бажари? Щуабилеб классалда рачIарал лъималазда лъалеб гьечIо «хъ», «хь», «къ», гIадал хIарпал рахъизе. МацI бичIчIуларел лъималазда кин малъилеб программнияб материал! ЧIамучIаб буго гьезул аслу, кьибил. Дир пикруялда, РУНОялда вукIине ккела хIалбихьи -махщелги бугев байбихьул классазда авар мацIалъул хал гьабизе кумек гьабизе специалист. ГIемерисел учительзаби жидерго мацIалда кIалъел руго лъималгун.\nДида бичIчIуларо щай районалъул администрациялъул бетIерасул хIисаб кьей (отчет) гIурус мацIалъ букIине кколеб? КъанагIатги букIунаро чиновникасул доклад магIарул мацIалъ.\nРайоналъул администрациялъул хIалтIухъабазе гьабизе ккела авар мацIалъул ЕГЭ! Учительзабаз кьураб гьеб, гьезги кьезе ккела...\nРайоналъул авар мацIалъул олимпиада тIобитIулаго, кьерда чIаралдаса нахъе, хIасил бачинги, шапакъатал кьейги-кинабго букIуна гIурус мацIалъ. Гьединго букIуна районалъул исскуствоялъул школазул церерахъиназда, хIисаб кьеязда. Гьеб бегьулеб жо гуро. Дагъистаналда миллиял мацIазул закон бахъулаго чаналиго сон буго.\nАхиралда бачинин цойги мисал. Рузманалда имамас вагIза-насихIат гьабулаго, нахъа гIодор чIарал гIолохъаби, жидерго накъиталда рукIуна, гьезие ваг1заялъул щибго асар гьечIолъи бичIчIараб дица гьикъана, щай нуж гIенеккуларел, пикру гьабулареб бицаралъул. Баянлъана, гьезда магIарул мацI бичIчIулеб гьечIолъи. Гьеб гурищ жагьиллъи, рухIияб хъарцинлъиялъул хIасил-хьопода кьуричIони-тIилида бекулин абула, хIасил-калам: Кутакалда кIвар бугеб суал борхана «ЦIумадисезул гьаракь» казияталъул редакторас. РакIчIун лъала, рагIи босизе букIин авар мацIалъул мугIалимзабаз, газета цIалулез, нухмалъулел чиновниказ. КIвар бугеб суал борхараб редакциялъе, редакторасе кIудияб баркала.


Политика, Январь 01, 2015\nДагъистаналъул хIукуматалда кадразул резерв гIуцIун лъугIана. Гьениве сияхIалде восун вуго 271 чи. Гьел ккола 2016 соналде щвезегIан хIукуматалда кIуди-кIудиял хъулухъазда тезе рес бугел чагIазул сияхI.\nУнсоколо бегавулас вухун депутат азарханаялде ккун вуго\nУнсоколо мухъалъулъ Унсоколо росдал бетIер МухIамадовас ЭР абулеб буго жив рокъов вугин ва жиндир хIалтIул планалда хиса-басиял гьечIин. Гьес гьедин абиялъе гIиллалъун ккун рукIана гьев ОМОНалъ вачун ун вугин абураб хабар рузман къоялъул къаси гьеб мухъалда тIибитIи.\nУнсоколо мухъалъул нухмалъулев нахъе унев вуго\nУнсоколо мухъалъул нухмалъулев МухIамадов Шамиль гьеб хъулухъалдаса нахъе ун вугин абурал баянал ритIарал гьечIин лъазабулеб буго мухъалъул администрациялъ. Амма гьев ун ватичIони, гIагараб заманалда хIакъикъаталдаги хъулухъалдаса нахъе ине рес бугин абулелги руго баянал, хIатта рехсолеб буго гьев хисун вачIунесул цIаргицин. Щиб ккараб гьел харбазе гIилла?\nБугищ Аль Къайидагун хурхен дагъистаниялъул?\nДагъистаналъул ЦIияб Гъаякент росулъ ккурай Халикъова Саида Москваялъул «Лефортово» туснахъалда жаний тIамун йигин абулеб буго гьелъул гIагарлъиялъ. Гьезул баяназда рекъон, гьелда гIунтIизабулеб бугила Аль-КъагIидагун бухьен букIиналъул гIайиб. Кин дагъистаналъул Аль-КъагIидаялде ирга щвараб?\nЩиб балагьулеб букIараб Хасавюрт шагьаралъул ва мухъалъул администрациязда?\n16 декабралда Хасавюрт мухъалъул ва шагьарул администрациялъул минабазда низам цIунулез балагьулеб букIун буго 2005 соналде щвезегIан къануналде данде кколареб куцалда ракьал ричиялда хурхарал документал. Амма лъицаго баян гьебичIо пачалихъияб идараялдаса документал росулаго рагъулаб техника щай хIалтIизабизе кколебали.\nДагъистаналдаса Украиналде рахIмуялъул кумек\n6 тоннаялдаса цIикIкIараб рахIмуялъул кумек битIун буго Дагъистаналдаса Украиналъул машрикъалъул рахъалде. Гьеб кколеб буго Дагъистаналдаса Украинаялде унеб кIиабилеб автоколонна. Республикаялъул тIалъиялъул баяназда рекъон, дагъистанаияз агъаз гьабулеб буго Украинаялда ругел гIадамазул.\n«ГIакъуба кьеялде дандечIараб Комитеталъул» Грозныялда бугеб къукъаялъул офис бухIун ва гьелъул гIахьалчагIи полициялъ ккун рукIана гьал къоязда. Чачан республикаялъул жанисел ишазул министерлъиялъул нухмалъулев хисулев Апти Алаудиновас лъазабуна комитеталъул хIалтIухъабазда регионалда гьезие хIинкъи гьечIолъи чIезабизе жинда кIоларин. Щиб ккараб инсанасул ихтиярал цIунулезе гьединаб тIадецуй гьабиялъе гIиллалъун?\nГIаммаб жавабчилъи- чачаналъ яргъидгIуцIаралгун къеркьеялъул къагIида (чIагояб эфир)\nГрозныялде изну гьечIого яргъидгIуцIараз 4 декабралда гьабураб тIадекIанцIиялдаса хадуб Чачанлъиялъул бетIер Къадыров Рамзаница лъазабуна: «заман щун буго улбуз лъималазул ишазул жаваб кьоларин абулеб чIезе тезе»,-ян.


Бадруялъул гъазават — Википедия\nБадруялъул гъазават (гIараб мацIалда غزوة بدر)\nБадруялъул дарсал[хисизабизе | код хисизабизе]\nБадруялъул гъазават ккелалде бусурбаби къватIире рахъиналъе сабаблъун букIана къурайшиязул Шамалдаса бачIунеб караваналда тIад кверщел гьабизе бокьи.\nГьеб букIана бусурбабазде данде рагъулел капурзабазул боцIиялда бетIерлъи гьабизе бугеб ихтияралда рекъон ва бусурбабазухъа бахъун араб яги Маккаялда тезе ккараб боцIиялъул бакIалда букIине гьабураб сапар. Хадубккун БетIергьанас гьеб сверизабуна жеги тIадегIанаб амруялде. Ай Аллагьасул нухда дагIват гьабиялде ва дин тIибитIизабиялде.\nГъазават гьабилелде, нилъеда бихьулеб буго, Аварагас (жинда ссалат-салам лъеяв) асхIабзабазулгун мушавара (гIакълу дандбай) гьабураб куц. Жидер хIакъалъулъ вахIю бачIинчIел киналниги ишазулъ ТIагьаяс (жинда ссалат-салам лъеяв) асхIабзабазулгун гIакълу дандбалаан.\nГьелъие гIоло бусурбаби тIадрекъана киналниги, жидер хIакъалъулъ Къуръан-хIадисазулъ хIукму бачIинчIел ишазулъ, мушавара гьабизе ккей шаргIияб кьучI букIиналда. Бадруялде мушрикуналгун рагъизе иналде Абубакр-асхIабасулгун ГIумар-асхIабасул рахъалъан разияб жаваб щваниги, гьелдаги гIей гьабичIого, ансаразул пикру гьикъана Аварагас (жинда ссалат-салам лъеяв).\nГьелъул хIикматги букIана ТIагьаясе ансарияз, Мадинаялда жанив гьев вугони, цIунизе къотIи гьабун букIин гIакъабаталда.\nРасуласе (жинда ссалат-салам лъеяв) лъазе къваригIун букIана гьеб къотIиги ккунищ гьел чIолел ялъуни гьезул кидаго исламги Аварагги (жинда ссалат-салам лъеяв) цIунизе БетIергьанасе гьабураб къотIийищ бугебали. Ансарияз кидаго БетIергьанасе ва Гьесул Расуласе (жинда ссалат-салам лъеяв) мутIигIлъизе хIадурал жал рукIин лъазабуна. \n↑ Бадруялъул дарсал\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=Бадруялъул_гъазават&oldid=75712»\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабураб заман: 03:03, 21 август 2021.


Халкъазда гьоркьоб лъураб гIаданлъиялъул кьо\nТIаде балагьун нилъедаса щибниги батIалъи, тIокIлъи, тIадегIанлъи жиндилъ гьечIин кколев, кутакалда гIадатияв гьав магIаруласе гIемераб жо сайгъат гьабун буго Аллагьас.\nСахаватаб ракIги рикIкIен гIемерал гьудулзабиги!\nГьаб лъабго къоялъул дунялги кIочон, даимлъиялде гали тIамизе гвангъараб анищги щулияб тавакалги!\nШангъодаса байбихьун, тIолабго дунялалде гIунтIунги, гIадамазе кIвараб кумек гьабизе, ай ракьалда лъикIлъиялъул, гIаданлъиялъул, гIадиллъиялъул хур бекьизе тIасан, зобалаздасан рекIелъе тIураб тIокIкIараб иманги!\nБищунго захIматаб - хIисаб гIелмуялъул борхалъуде вахине ва улкаялдаго къадру цIикIкIараб вузалда мугIалимлъи гьабизе гIураб гIакълуги цIодорлъиги!\nГьев ккола Гъуниб районалъул Шангъода росулъа МухIамад МухIамадов\n…Дагъистаналъул вундеркинд, космосалъулал формулабазулгун тарихазул хан, рорхатал цIвабзазул цоялда жиндир цIар лъурав академик Шамил ГIалиевас гьев жиндир ученик вукIанин, амма некIого учителасдаса цеве анин, разиго мукIурлъун, кIудияб къимат кьеялъги бицуна МухIамад щиб гьунаралъул, гIакълуялъул, гIелмияб даражаялъул чи вугевали.\n…Коронавирусилан цIар чIвараб ва ракIалдаго гьечIого бачIараб балагьалъул хIасилалда, гIемерал гIадамал унтана ва хвана.\nГьеб захIматаб заманалда Москваялдаса гIагараб Дагъистаналде щварав васасдаги гIумрудул 40 сон гIадамазул сахлъи цIуниялъе сайгъат гьабурай эбелалдаги гьоркьоб ккана къокъаб, чIванкъотIараб накъит.\n- МухIамад, дир вас! Жакъа къоялда жаниб тохтурзабазе кумек гьабиялдаса кIвар цIикIкIараб суал гьечIо, - ян абуна эбелалъ, угьун хIухьелги биччан. – Дир гьари, дир тIадкъай буго дуе гьеб рахъалъ дудаго кIолеб, бажарулеб кумек гьабе -ян.\nЭбелалъул ахIиялъ, гьариялъ куркьбал гъурав МухIамадица гьабураб Гьунар гIицIго Дагъистаналда, Россиялда гуребги, тIолабго дунялалда рагIана, бихьана, лъана.\nГIадамазул гIумру хвасар гьабизе гIоло хвалил бадиве валагьун къеркьолаго, коронавирусалъ унтарав 650 медхIалтIухъанасул сахлъи тIад буссинабиялъе тIолалго шартIал чIезаруна «Къункъраби» комплексалъул генералияв директор МухIамад ХIабибович МухIамадовас. Цониги чиясул яги хIукуматалъул рахъалдаса капек гьечIого, жинцаго.\n«Тохтурзабазе рецц» абураб ахIиялда гъоркь дунялалдаго тIоцебе тIобитIараб гьеб гурхIел-рахIмуялъул тадбиралъе къимат кьуна рикIкIадаб Индиялдаги, Америкаялдаги, ГIарабустаналдаги, Германиялдаги ва гIемерал улкабаздаги.\nМухIамад ХIабибовичасул цIаралда рачIарал баркалаялъул кагътазулги, социалиял гьиназдасагун газетаздаса гIадамаз профессорасде гьарурал хитIабалги рехсезе гьаниб я бакI, я заман гIоларо. Амма бицен гьабичIого рес гьечIо талат къоялъ «Къункъраби» комплексалда ккараб тарихияб лъугьа-бахъиналъул.\nГьениб рагьана лъабго батIияб диналъул гIадамазе – ягьудиязе, бусурбабазе ва насраниязе -«Цолъи» абураб рухIияб центр.\nБичIчIуледухъ абуни, гьанжеялдаса нахъе рехсараб комплексалде хIухьбахъизе ва сахлъи щула гьабизе рачIунел рикIкIен гIемерал гIадамазул рес букIине буго синагогалда, мажгиталда ва килисаялда жиде-жидер дин гьабизе.\nЦентр рагьиялда хурхун гьениб тIобитIана халкъазда гьоркьосеб гIелмияб конференцияги. Гьелда гIахьаллъи гьабуна: Москваялъул муфти, Россиялъул бусурбабазул РухIияб собраниялъул бетIер Альбир хIазрат Кргановас, МахIачхъалаялъул ва Грозныялъул архиепископ Варлаамица, Дагъистаналъул ягьудиязул общинаялъул советалъул председатель Валерий Дибияевас, ДУМДалъул председатель Шамил ГIалихановас, гIалимзабаз, жамгIиял гIуцIабазул нухмалъулез.\nТадбиралде вачIун вукIана ДРялъул Пачалихъияв секретарь Хизри Абакаровги.\nГьеле гьеб гьитIинабго ракьул бутIаялда кьучI лъуна лъабго батIияб диналъул гIадамазул ракIалги, пикрабиги, къасдалги цолъизарулеб РухIияб Централъе.\nРоччараб къо бугониги, щивав чиясул бадиб къалъун букIана рохалил ва талихIалъул бакъ, балагьаб унтудаса БетIергьанас халкъ хвасар гьабиялде божиги хьулги.\nМагIарул гьитIинаб росулъа цо чияс дунялалъулго халкъазул рекIелъе лъуна гIаданлъиялъул, вацлъиялъул ва цоцада божилъиялъул кьо.\nБиччанте гьеб букIине чарангIан щулияб ва абадияб.\nБетIер къулун, баркала кьолеб буго дуе, МухIамад, унтаразги сахазги.\nДругие материалы в этой категории: « Рощнол гохIазда нахъа кIиго шагьар\tГIалахъ хъутаналда - школа »


Умумузул гIадатаз чIвазе малъуларо\nДагъистаналъул ТIадегIанаб диванханаялъ гьал къоязда нахъбуссинабуна Гъизилюрт мухъалъул Нечаевка росулъа МухIамадова Марьям чIваялда хурхун хIадур гьабураб ишалъул халгьаби.Чанго соналъ цее гьей чIван йикIана жиндирго имгIалас. Гьесда гIайиб гьечIилан чIезабуна исана ихдал Гъизилюрталъул диванханаялъ. Амма ясалъул эбелалъул ихтиярал цIунулей адвокаталъ рикIкIунеб буго гьеб чIвай-хъвей тасдикъ гьабизе кIолел киналго далилал тIагIинарунин цIех-рех чагIазилан.\nГъизилюрт мухъалъул Нечаевкаялдаса Марьям МухIамадова чIваялда хурхун унеб цIех рех халалъулеб бугелдаса лъабго сон тIубана исана. Гьал къоязда Дагъистаналъул ТIадегIанаб диванханаялъ нахъбуссинабуна гьеб чIвай-хъвеялда хурхун хIадур гьабураб уголовияб ишалъулъул халгьаби. Исана ихдал Гъизилюрт мухъалъул диванханаялъ ритIухъ гьавуна Марьям чIваялъул гIайиб жинде гIунтIизабулев вукIарав ясалъул имгIал Къасум, гьесда щибниги гIайиб гьечIилан чIезабуна диванханаялъ.\nМарьямил эбелалъул адвокат Къадырова Салиматица гIарза хъвана гьелда тIасан ТIадегIанаб диванханаялде. Диваналда Марьямил имгIал Къасумица инкар гьабуна живго гIайибиявлъун рикIкIине, гьесул адвокатас абулеб буго Къасумил кинабгIаги гIилла букIинчIин яс чIваялъеян, ясалъул квешаб хьвада-чIвадиялъул гьесда лъалеб жо букIун гьечIилан. Амма ясалъул эбел Муслиматица абулеб буго Марьям чIваялъул ахIи-хIур багъарилалде цебе гьев мукIурлъун вукIанин жиндица рогьоялда лъураб чIегIераб тIанкI нахъе бацIцIанилан гьанже диваналда цебе гьес инкар гьабулеб бугин гьел рагIабаздаса.\nГьеб лъугьа-бахъин ккана 2010 соналъул риидал. Кинабго байбихьанин ясалъул телефоналде рачIунел смс –кагътаздасанилан ракIалде щвезабулеб буго эбел Муслиматица. Гьей росасе ун йикIана, бахIарасул гIагарлъи гьелда дандечIун букIаниги. Бертин гьабун заман балелде ясалде рокьул кагътал рачIине байбихьун буго. Марьямил росасда гьеб лъалеб букIаниги, чIужуялда щибго рагIи абулеб букIун гьечIо гьес, амма заманалдасан гIагарлъиялъ питна бухъизе байбихьидал, ватIалъун вуго гьев Марьямидаса Росасул гIагарлъилъ биччан буго хабар росасе иналдего ва ун хадуйги гьей сверулей йикIун йигилан. ДагIба-рагIиялдаса рикIкIалъиялъул мурадалда Марьям Москваялде ун йиго кватIичIого. Одноклассники сайталъул кумекалдалъун вацгIалас лъазабун буго гьей йигеб бакI. ГIагаразда кинабго цебего кIочон бугилан божизеги гьаюн, жиндир берталъе ахIулей йигиланги абун, гIебеде якIарун йиго гьес Марьям.\nГьей разилъун йиго ва июлалъул 28-абилеб къоялъ жийго гIураб Нечаевка росулъе ячIун йиго. Нахъисеб къоялъго гьелъухъе вачIарав вацгIал ХирамухIамадица, телефонги бахъун, квешго кьабгIун йиго гьей. Чанго къоялдасан гьесги Марьямил имгIал Къасумицаги, гъанкъизеги гъанкъун, росдал хабалалъ юкъун йиго гьей.\nНиж киналго дир яс ялагьулей йигеб мехалъ, гьел кIиялго нижее кумек гьабулеб ххвел гьабулел рукIанилан бицана Муслиматица хадуб, амма кватIичIого жиндир вацал Марьям юкъараб бакIалде тIаде ккун, хабалъа гьей къватIие яхъидал, абун буго дов кIиясго жидеца тухумалда лъураб чIегIераб тIанкI чуранилан. Муслиматица гIарза хъван буго полициялде.\nМарьямил жаназа19 августалда батун букIаниги, гьелда хурхун цIех-рехалъул хIалтIаби гIицIго моцIгун бащадалдасан гурони байбихьичIилан абуна гьелъ. ЦIех-рехалда ХирамухIамадица бицун буго кинабго, жинцаго Марьям чIвазе Къасумие кумек гьабураб куц. Амма гьелъухъ балагьичIого, полициялъ гьев рокъове виччан чуго, Къасум гьенивго чIезавун вуго, амма чанго къоялдасан гьевги рокъове виччан вуго.\nСентябралъул авалалда, гIайибиял чагIи ратичIиланги абун, Марьямида хурхун гьабулеб цIех- рех къотIизе тун буго. Низам цIунулездаса хьул къотIарай Муслиматица информалатазул кумекалдалъун ахIи бахъинабун буго гьелда тIасан. Гьелъие кумек гьабизе разилъун йиго адвокат Салимат Къадирова. Гьеб соналъул октябралда гьелда кIун буго цIех-рех цIигьабизабизе, гьеб жеги лъугIун гьечIо.\nАдвокаталъул рагIабазда рекъон цIех-рехчагIазги прокуратураялъги хIаракат бахъулеб буго гьеб ишалде тIаде ракь хъвазе. яс чIваялъул гIайиб жинде гIунтIизабулев Къасумида нахъаса квер чIвазе чагIи рукIин гуребги цIех-рех чагIаз абулеб буго гьеб хъизамалъул жанисеб иш бугин гьез жидецаго тIубазе тезе кколин гьебилан.\nХасавюрталдаса адвокат Сапият МухIамадовалъ рикIкIунеб буго тIадегIанаб диванханаялъ гьеб иш цIигьабуниги такъсирчиясе рекъараб тамихI къотIизе бажаризе гьечIин гьанже, киналниги далилал тIагIинаризе хIаракат бахъанин хасал чагIаз. Гьел хасал чагIазда гъорлъ Сапиятица рехсана Къасумил божарал чагIиги, ЦIех-рехалъул комитеталъул Гъизилюрталда бугеб бутIаялъул нухмалъулевги.\nСапият МухIамадова: «Марьям чIваялда хурхун унеб цIех-рехалъе квал-квал гьабурав, киналниги далилал тIагIинаризе квербакъарав чи ккола ЦIех-рехалъул комитеталъул Гъизилюрталда бугеб бутIаялъул нухмалъулев. Гьев хъулухъалдаса эркен гьавун вукIана. Амма бищунго дун гIажаиблъизаюна гIемер заман иналдего дагьабги лъикIаб хъулухъги кьун тана гьев. Кинаб хъулухъилан нужеда кколеб? Республикаялъул прокуратураялъул хIинкъигьечIолъиялъул рахъалъ бутIаялъул нухмалъулевлъун. Хъулухъалдаса пайдаги босун цIех-рехалъул хIалтIиго кIалагъоркье чIвазабурав, дир хIисабалда кIудияб такъсир гьабурав гьев тамихIалде цIазе кколеб бакIалда тана дагьабги къадруяб хъулухъги кьун. Гьа, гьелдаса хадуб тIокIабги щибиланха абилеб?».\nЖакъа пачалихъиял къануналги хIалтIулеб улкаялда гьединал чIвай-хъвеял такрарлъулеб ругеб мехалъ умумузул гIадатазде мугъчIвайги гьабун щивав чияс жиндиего хасиятаб къагIидаялъ къотIулеб бугин гIайиб ккарай ясалда хурхун хIукму. Амма кин бугониги инсан гIумруялдаса ватIа гьавизе малъуларин я шаргIалъ, я умумузул гIадатазилан бицана Аваразул Миллиябгун маданияб автономиялъул нухмалъулев, тарихчи ШагIбанов Маркъоца.\nМаркъо ШагIбанов: «ГIаммаб къагIидаялъ гьелъие бигьаял шартIал рихьулел руго дида гьенир. ГIадамасул боцIи сабаблъун хъулухъ сабабалъун гьабураб такъсир гурелъул гьеб. ЖамагIаталъул рогьоялдасаги хIинкъун гIакълу-лъай къинабулеб хIалуцараб асаралда гъоркь гьабураб такъсир букIиналъ бичIчIизе бегьула нилъедаги чиясул хIал-хIукму. Амма нилъер гьанир къанагIатги кколел гьечIо щиб кинали лъазегIани чIечIого ясгIадан инсуца яги вацас гIумруялдаса ятIа гьайиялъул хIужаги. Гьединаб бакIалда абуни къваригIуна ясалъухъа мунагь ккун букIин тасдикъ гьабулел нугIзалги, гьелъие чIезарурал шартIалги руго, хехал хIукмабиги гьарун чиясул гIумруялде квер борхизе\nихтияр гьечIо лъилниги, гьедин малъулеб буго шаргIалъги. ГIадатал умумузул ругониги жакъа нилъеца тIоцебе мугъчIвай гьабизе ккола пачалихъиял къануназдеги шаргIиял хIукмабаздеги. Гьеб цIакъ кIвар цIикIкIараб масъала ккола».\nГъизилюрт мухъалъул Нечаевкаялдаса МухIамадова Марьямилалда релълъараб къисамт такрарлъулеб бугин Дагъистаналъул жеги чанго мухъаздагиян бицана адвокат Сапият МухIамадовалъ хадубги. Амма чIварал ясазул гIагарлъиялъ хIаракат бахъулеб бугин гьеб хIужа хъизамалдаса къватIибе бахъичIого жанибго къинабизе. Гьел киналго хIинкъулел ругин рукъ бахун къватIибе гьелъул хабар баккани жидеда тIад гIадамал релъилилан абураб рогьоялдаса.


13 марталъ, радал сагIат 7 тIубараб мехалъ, Унсоколо мухъалъул Балахьуни росулъе Урал ва чанго Уаз автомбилазда рачIарал рагъулаз ва полициялъулаз чIухь бан буго ХIажиевазул рокъоб. Гьениб граната ва патронал ратанин абун ккун рачун ун руго вацал МухIамад ва СагIид ХIажиевал. Гьеб граната ва патронал рехи ругьунаб жолъун лъугьун бугила, кинабгIаги бегьулареб, яги гьукъараб жо гьабулел васалги рукIинчIила гьелин бицана «Эркенлъи» радиоялъе ккун рачун аразул имгIал МухIамад ХIажиевас.\nМухIамад ХIажиев: « Къуваталъул идарабаз бичIчIулеб бакIалдаса гIебеде, хIалтIи гьабулеб букIин бихьизе жо гьабулеб буго. Жакъа радал Урал ва кIиго УАЗ автомобилазда маскIа хурал ва хечIел чагIи рачIун рукIана. Гьез рокъобе граната ва патронал рехун руго, рехун букIин бичIчIула, лъималазцин цуцада гьикъула чIухь базе рачIиндал чан патрон гьениб батарабдайилан. Ругьунаблъун ккун буго гьединб хIалтIи. ГьабсагIат гьезда гьеб тIаде босизабула, босиларин чIанани ток кьабун хIал гьабун, босизабула».\nЦебеккун низам цIунулезул рахъалъан кинабгIаги кIалъай букIинчIила ккурал вацазул цонигиясдехун. КIудияв вац – МухIамад кколев вуго хIафиз, гьес жиндир заманаялъ Мисралда исламияб лъай тIалаб гьабун буго. Амма къватIисеб пачалихъалда цIаларав вукIин кинаб такъсир букIунебали бичIчIуларилан абулеб буго ХIажиевас.\nУнсоколо мухъалъул Жанисел ишазул бутIаялда инкар гьабуна кинабгIаги информация кьезе ккуразда хурхан, жидеда лъалеб жо гьечIилан абун. ГIолилазул гIагарал мухъалъул бетIерасухъе ун руго гьеб тIекълъи лъугIизабун, ритIухълъи тIалаб гьаби гьарун.\nГЬединго щибго лъалеб гьечIо феврал моцIалда тIагIарав Балахьуни росулъа ИсхIакъов ГIадалол. ГIага-божараз гьев низам цIунулез викъун вукIиналда щаклъи бугин абулеб буго. Гьевги кколев вуго чанго соналъ Мисралда исламияб лъай тIалаб гьабун цIаларав чилъун.\nКъватIисел пачалихъазда исламияб лъай щварал гIолилал кколин бищун кIвар кьезе кколеллъун, гьел терроризмалде руссине рес бугел рукIиналъин лъазабуна гьал къоязда Пятигорск шагьаралда тIобитIараб ЦIуна-къаялъул мажлисалда Россиялъул Пачалихъияб цIуна-къаялъул шураялъул бетIер Николай Патрушевас.\nГьединал гIолилалгун хIалтIи гьабизе гIалимзабазул мажлис гIуцIулеб буго Хасавюрт шагьаралда. БатIиял пачалихъазда лъай щварал гIолазул Дагъистаналде тIадруссиндал ричIунгутIиял рукIунин жамгIияталда жанир, гьединал шартIал лъугIизаризе ва гьел изну гьечIого яргъидгIуцIаразда гъорлъе иналдаса цIунизе гIуцIулеб бугин гьеб мажлисин баян гьабулеб буго Хасавюрталъул аслияб мажгиталъул имам ва гьеб мажлисалъул нухмалъулев ГIумарасхIаб ГIумалаевас. ГьабсагIат цо Хасавюрт шагьаралда вугила кIинусидаса цIикIкIун батIиял пачалихъазда исламияб лъай щварал гIолилал.\nКъватIисел пачалихъазда лъай щун, тIад руссарал гIолилазде хасаб кIвар кьолин низам цIунулез ва гIемер захIмалъаби дандчIвалин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Унсоколо мухъалдаса МухIамадов Шамилица. Шамалда цIалун лъугIун, 2011 соналъ тIад вуссун вачIаралдаса жив чанго нухалъ вачанила цIех-рех гьабизе, цого суалал кьун. Жидецаго цIарал чIван, рикьулел рукIаго гIадамал, гьеб мажлис гIуцIиялъ щибго хисиялдаги щаклъи кколила.\nМухIамадов Шамиль: « Гьел мажлисаз жо хисизабиларо, щай гурелъулъул гьеб гIуцIарал чагIи рукIуна халкъалда цо, хIукуматалда цебе цогидаб бицунел чагIи. Гьединал гIуцIиял гьарун бусурбаби рикьизариялъ буго кинабго хвезабун. Жакъа кигIан бокьаниги политикаги исламги рекъон бачун бажаруларо, гьеб битIарабги гьечIо. ХIукуматалъе бокьухъе къали кьабизе бегьуларо. Дора цIалун рачIарал, гьанир цIаларал абун, цIарал чIваялъ руго рикь-рикьизарун гIадамал».\n1991 соналдаса 2000 соназде щвезегIан батIиял пачалихъазде лъай босизе гIолилал РухIияб идараялъ ритIулел рукIун ратани, ахираб 10 соналда жаниб , гьедин ритIун цIали гьабизе арал гIицIго 20 процент кколила гIаммаб цIали гьабулел ругел гIолилазул къадаралдасан,аслияб куцалъ гьел жалго унел ругилан лъазабулеб буго социолог Загьид ГIабдулабеговас жиндирго гIелмияб цIех-рехалда. Исламияб лъай тIалаб гьабун дагъистаниял унел пачалихъал кколел руго : Миср, Турция, Малайзия, Иран ва дагьаб цебе заманаялъ лъагIан аслияб бакIалда букIараб Шамги.


ЧIахIиял хиялал, халатал хьулал\nЧетверг, сен 30 2021\nГьал къоязда Крымалъул Алушта шагьаралда тIобитIана Россиялъул Югалъул халкъазул культураялъулгун спорталъул ХII фестиваль. Лъабго къоялъ халат бахъараб гьелда гIахьаллъана 14 команда. 13 спортивияб тайпаялъул рахъалъ Дагъистаналъул командаялъул мухъилъ фестивалалда цеве вахъана 54 спортсмен: квер багъизаби, баскетбол, рачелалгун гугари, гиря борхи, тIадагьаб атлетика, столалда хIалеб теннис, квар цIай, чIорбутI речIчIи, мини-футбол, шахматал, шашкаби ва цогидабги.\nЧIорбутI речIчIиялъул рахъалъ Дагъистаналдаса спортсмен Шахмир Гебедовасде вахарав спортсмен фестивалалда вукIинчIо. РакIчIараб бергьенлъиги босун, меседил медалалъе мустахIикълъана гьев.\nСтолалда теннис хIаялъул рахъалъ лъикIал хIасилал рихьизаруна Елена Тузовалъгун Темирлан Хасбулатовас. Командабазда гьоркьоб гьел кIиязго ккуна лъабабилеб бакI. Шашкаби хIаялъул рахъалъ кIиабилеб бакI щвана Убуша Ангряевасе. Гьебго спортивияб тайпаялъул рахъалъ командабазда гьоркьоб нилъераз ккуна ункъабилеб бакI.\nБищунго къуватабин цIарчIвараб квар цIаялъул рахъалъ Дагъистаналъул тIаса бищараб команда къецазда финалалде борчIичIо. Гьелъие гIиллалъун лъугьана финалалъул бащдаб бутIаялда Ингушетиялъул спортсменалгун къеркьолелъул нилъеразул цоясул чорхол лагаялъе жагъаллъи ккей.\nМини-футболалъеги мадар гьабулеб букIана дагъистанияз. Гьеб спортивияб тайпаялъул рахъалъ жидерго къокъаялда гьоркьоса къватIиреги рорчIун, финалалъул бащдаб бутIаялда Калмыкиялъул командагун хIалаго, 2:0 хIисабгун бергьунел рукIана нилъер футболистал. Амма, щиб ккарабали лъаларо, кIиабилеб таймалда жидерго кавабахъе жавабалъулаб кIиго гол биччана гьез. Пенальтиял кьабиялъул къецалдаги къуна дагъистаниял.\nПалхIасил, нилъераз фестивалалда ккуна лъабабилеб бакI.\nТIоцебесеб бакIалъе мустахIикълъана фестивалалъул хважаинзаби -Крымалъул спортсменал. КIиабилеб бакI щвана Краснодаралъул тIаса бищараб командаялъе.\nФестивалалда ккарал хIасилаздаса жив цо тIубанго рази гьечIин бицана Дагъистаналъул командагун Алуштаялде ун вукIарав республикаялъул Спорталъул министерствоялъул физкультураялъулгун спорталъул управлениялъул нухмалъулев Халитбег МахIачевас.\n-РакIчун рукIана ниж нилъер командаялъе Крымалда тIоцебесеб бакI щвезе букIиналда. Амма иргадулаб нухалдаги бичIчIана спорталда кинабго нилъее бокьухъе букIунареблъи. Нижее Алуштаялда гIечIеб жо ккана цого-цо икъбал, спортсменазул чорхое ккана жагъаллъаби. Гьеб кинабгоги хIисабалде босун, 14 командаялда гьоркьоб лъабабилеб бакIги гIураб бугин абулелги руго. Амма ниж хIасилаздаса тIубан рази гьечIо.\n- Фестивалалъул даражаялъул, гIуцIа-къаялъул хIакъалъулъ щиб абилеб?\n-ТIоцебесеб иргаялда, абичIого гIоларо, Алушта батана кутакалда берцинаб шагьар. Гьенире щварабго тира-сверана, хIухьбахъи гьабуна. Дун вукIана эпидемиологияб ахIвал-хIалалда бан фестивалалде цо гIемерго гIадамалги рачIинарин, интересаблъунги букIинарин абун. Амма Крымалъул нухмалъиялъ гьелде кIвар кьун бугоан. Кинабго ана лъикIаб даражаялда.\nДругие материалы в этой категории: « Миллияб политика ва М.Гусаевасул цIалиял\tКинаб букIараб Меликовасул «лъагIел» »


Инфоурок › Другое › Презентации › Презентация " Каламалъул бут!а"\nАвар мац!алда каламалъул бут!а 10 буго: жалго жидедаго ч!арал Предметияб ц!ар Прилагательное Рик!к!ен Ц!арубак! Глагол Наречие\nКумекалъулал каламалъул бут!аби : Союзал Частицаби Хадурег!елал Междометие\nДица гьариларо Бет!ергьанасда Дир бет!ер ц!унеян, г!умру ц!унеян. Гьадинги г!айибал дос чурана дир, Гьадинги г!емераб кьун батана дий. Рекьич!ого чанги хурзал хут!ана. Кинан гьел рекьилел – хасел бач!ана, Дица дунялалда дирго рахъ тана, Нахъисезги абе оцазда «гьайан» Расул Х!амзатов\nДица гьариларо Бет!ергьанасда Дир бет!ер ц!унеян, г!умру ц!унеян. Гьадинги г!айибал дос чурана дир, Гьадинги г!емераб кьун батана дий. Рекьич!ого чанги хурзал хут!ана. Кинан гьел рекьилел – хасел бач!ана, Дица дунялалда дирго рахъ тана, Нахъисезги абе оцазда «гьайан» Расул Х!амзатов.\nДарсил тема: Ц!арубак!\n1. Нак!к!игъот!окь бук!араб к!удияб г!анк! къинлъана. Гьеб кват!ич!ого т!анч!аздаса бат!алъана. 2.Мусаца нижее гьездаса цо берцинаб т!инч! бит!ун бач!ана. Гьединаб т!инч! г!адада хвезабизе бегьилищха? 3. Г!анк!ил т!инч!алъ нижер рокъоб ункъо моц! бана. Гьедиг!анал моц!аз дица г!анк!ил т!инч!алъе хъулухъ гьабуна.\nВалагьун вуго Пушкин, Гьет!изабун бет!ергун, Гьесие щибаб къоялъ Рач!унел руго т!угьдул. Дирги т!егь буго гьениб, Лъиданиги лъалареб, Лъимал гьари буго дир Гьеб беч!азе тогеян. Расул Х!амзатов\nЖиделъ ц!ик!к!араб г!амлъи бук!ин буго, ц!арубак!азул аслияб грамматикияб хасият.\n1. Дица кеч!, гьукъараб рокьи киниги, Макьил заманаялъ сардилъ гьабуна. 2. Дур ц!алдохъабаца, маг!арул васаз, Ротаби гьужумалъ цере рачана. 3. Дица досие Расул Х!амзатовасул т!ехь бит!ана. 4. Доб баг!араб чу дир буго.\nКицаби Дур гьалмагъ щиван бице, мунго щив чиян бицина. Живго жиндие г!урав г!адамазе басралъула. Жиндагоги лъаларев, лъалесдаги гьикъуларев – г!абдалила. Живго жинцаго веццарав чияца какула. Дудаго нат! бук!аго, чияда бугеб рокьо борцунге. Дуе г!адин г!умру г!адамазеги хирияб. Нилъер чехь унтун бук!ин чияда лъалареб.\nБаркала г!инт!амуралъухъ! Къо - мех лъик! нужее, лъимал!!!\nНомер материала: ДБ-352648


Унтаразухъе кумек хехго щвела\nШагьаразда ва хасго районазда гIадамазул гIарзал камуларо унтаразухъе ахIараб хехаб кумекалъул машина цIакъго кватIун гурони щоларин абун. ГIумруялъе хIинкъи бугел ва заманалда хехаб кумек хIажалъулеб унти чIварал гIадамазухъе гьеб кIиго-лъабго сагIаталдасан гурони бачIунеб гьечIин абун медицинаялъул хIалтIухъабазде гIайибалги гьарула. Медицинаялъул гIуцIабазул нухмалъулезги, хехаб кумекалъул машинаби гIолел гьечIин абун, жидедаго гIайиб гьечIеблъи бичIчIизабула.\n«Медицинаялъул хехаб кумек щвезабиялъул къагIида чIезабиялъул хIакъалъулъ» абураб РФялъул Сахлъи цIуниялъул министерствоялъул амруялда рекъон, хехаб кумек гьабиялъул кIиго къагIида буго. ТIоцебесеб – экстренияб, ай хехаб унти чIварав, хроникияб унти хIалуцарав, ай хвеялда хIинкъи бугев унтарасе кумек гьаби. Экстренияб кумек хIажаталлъун ккола – би чIезабизе бажарулареб хIалалда ругел, гIакълуялдаса ун яги хIухьел цIазе кIоларого лъугьарал, психикиял унтаби ругел (унтарас жиндиего ва аскIор ругел гIадамазул гIумруялъе зарал гьабилин хIинкъи бугони), лъимер гьабизе мех щварал руччаби, черх бухIарал, лъукъарал, лугбал рекарал, загьруял жал гьекъон яги кванан унтарал. Гьединазухъе хехаб кумек щвезе ккола 20 минуталда жаниб.\nКIиабилеб къагIида ккола нахътIамизе бегьулареб – тохлъукьего унти багъарани ва унтарасул гIумруялъе хIинкъиги гьелдаса гьечIони. Гьединав унтарасухъе хехаб кумек кIиго сагIаталда жаниб щвезе бегьула.\nХехаб кумекалъул рахъ республикаялда лъикI гьечIеблъи бихьана нилъеда пандемиялъул заманалдаги. ГIураб къадаралда машинаби гьечIолъиялъ, унтаразухъе жиндир заманалда кумек щоларого захIмалъабиги дандчIвалаан. Пандемиялъул заманалда ДРялъул Сахлъи цIуниялъул министерствоялъ 14 медицинаялъул гIуцIиялъе хехаб кумекалъул автомашинаби росунги рукIана.\nНилъер республикаялда гуребги, хехаб кумекалъул машинаби гIолел гьечIо улкаялъулго цогидал регионаздаги. Гьелда бан, РФялъул президент Путинил бихьизабиялда рекъон, 2021-2024 соназда жаниб улкаялъулго медицинаялъул гIуцIабазе хехаб кумекалъул 5000 автомашина босулеб буго. Хасго кIвар кьолеб буго рикIкIадал мугIрул росабалъе хехаб кумекалъул автомашинаби щвезариялде.\n2025 соналде щвезегIан сахлъи цIуниялъул тIоцебесеб кумекалъе (первичное звено) 6,5 миллиард гъурущ биччазе хIисабалде босун буго. Гьеб заманалда жаниб 700-гIанасеб автомашина босизе буго медицинаялъул гIуцIабазе.\nДагьал церегIан къоязда, Дагъистаналъул районазул ва шагьаразул больницабазеги кьуна хехаб кумекалъул ва тохтурзабазул хъулухъ тIубалеб 27 машина. «ДРялъул сахлъи цIуниялъул тIоцебесеб звено жакъасеб къоялъул тIалабазда рекъон бачин» абураб программаялда рекъон, республикаялъул сахлъи цIуниялъул идарабазе автотранспорт кьеялъул тадбиралда гIахьаллъана Дагъистаналъул бетIер Сергей Меликовги.\nРайоназул ва шагьаразул больницабазе 13 «Газель», 10 «Нива» ва 4 «Лада Ларгус» автомашинаби кьуна.\nУнтарал больницабазде щвезаризеги, унтаразухъе раккизе унел тохтурзаби рекIинеги, цIех-рехазе росулел биоматериалал яги дараби раччизеги хIажатал автомашинабаздалъун хьезаризе ругин медицинаялъул гIуцIабиян лъазабуна ДРялъул сахлъи цIуниялъул министр Татьяна Беляевалъ. 2021 соналда медицинаялъул гIуцIабазе кьезе буго 177 автомашина.\nМинистралъул рагIабазда рекъон, республикаялда сахлъи цIуниялъул тIоцебесеб бутIа цIигьабиялъул мурадалда МахIачхъалаялъул Ленинкент поселокалда ва Сепараторазул поселокалда базе буго 250 чиясе хъулухъ гьабизе рес бугеб кIиго поликлиникаги.\nПрочитано 148 раз\tПоследнее изменение Четверг, 16 сентября 2021 12:00\nДругие материалы в этой категории: « Кислородалъухъ -50 млн.гъурущ\tМедицинаялъул гIуцIабазе – 33 машина »\n09:43, 08 декабря 2021, 11\n09:38, 08 декабря 2021, 37\n20:04, 07 декабря 2021, 76\n20:00, 07 декабря 2021, 86\n19:58, 07 декабря 2021, 83\n19:56, 07 декабря 2021, 152\n19:54, 07 декабря 2021, 87\n19:52, 07 декабря 2021, 90\n19:49, 07 декабря 2021, 85


Пугачевалда кавказалъулазде данде митинг\n«Цо нух гуреб нижер шагьаралда чачанас бакIалъул вас чIвалев вугев. Гьанжеги чачанас анкьго нухалда скальпель кьабун бугоан гьев гIолиласда. Гьеб буго этникияб конфликт»,- гьедин абуна Эркенлъи Радиоялъе «Пугачевское время» абулеб бакIалъул газетаялъул бетIер хисулей Светлана Светниченкоца.\nЭР: Конфликталъул хасият кьабиязул къадаралъ ва бахъараб ццималъул кутакалъ гурин чIезабулеб, чIварав гIолилавги бащдав татарав вугев мехалда лъие къваригIун бугеб кIиго мехтарав гIолиласда гьоркьоб ккараб къецалъе миллатазда гьоркьосеб конфликталъул магIна кьезе? Цо-цо мехалда бакIалъул гIадамазе рекIее гIоларо тIаде рачIаразул магIишат гьезулалдаса цебе тIезе, ракI чIегIерлъиялъул гIаламат букIине рес бугищ гьелъулъ?\nСветлана Светниченко: «ГьечIо. Дица абиларо гьанир ругел чачанал кутакаб бизнес бугел ва рахарал чагIи ругин. Гьанир 20-30 соназ ругел чачаназдехун нижер кинаб букIаниги квешаб бербалагьи букIинчIо ва гьечIо. Гьел руго нижго гIадал гIадамал. Амма ахираб заманаялда гьанире рачIине байбихьун буго чIа-руцIцIа лъаларел гIоркьилаз. Гьезулгун кколел руго конфликталги».\nПолициялъ ккурав бицен гьабулев чачанасе буго 16 сон, гьес нус кьабурав армиялдаса дагьав цевегIан тIадвуссарав Руслан Маржановасе букIун буго 20 сон. Щиб букIараб гIолохъанчияс балугълъиялде вахинчIев васасулгун бикьичIого хутIараб?\nЖивго Русланил инсуца митингалде ракIарарал гIадамазда цебе абун буго гьеб киналъего гIиллалъун гIаракъи лъугьун бугин. Цо-цо баяназда рекъон, къец ккун буго яс сабаблъун.\nСветлана Светниченкол рагIабазда рекъон, Руслан вукIун вуго киназго адабги гьабулев лъикIав вас. Гьелъги рес буго гьев чIваялда разиял гьечIел къватIахъе рахъине.\nМитингалде ракIарарал гIодоре риччазаризе полициялда цадахъ рахъун халтIи гьабулеб букIанин жидецайин бицана Эркенлъи Радиоялъе Пугачев шагьаралъул имам ГIилмутдинов Рустамица.\nГIилмутдинов Рустам: «Гьаниб бугеб татаразул жамагIат нухмалъигун рекъон хIалтIулеб букIана гьал къоязда. ГIадамазул руккелалда гьоркьоса батIа вачун щивасда абухъе бичIчIизабулеб букIана гъалмагъир гьабизе бегьуларин. Федералияб трасса къазе бахъараб халкъги нахъе бачана нижеца гьениса. Гьениве вачIарав губернаторасцин абуна татаразе баркала бугин жидее хIалае рахъаралъухъин. Гьединаб мехалда гьитIинабги кунчIи гIола кIудияб цIа рекIинабизе».\n6 июлалда «Меседил къали» абулеб кафеялда ккараб дагIба-рагIиялдаса хадуб 16 сон барав чачанас Руслан Маржанов чIван хадуб шагьаралъул майданалде ракIарараз ахIулеб букIана чачанал «Нахъе хъамизе!» кколин.\nЖидеца Саратов ракьалъул Ртищевский мухъалда гIумру гьабулеб бугин 1989 соналдаса нахъе, амма жидеде гьаниса нахъе гочеян абулев чи вукIинчIин цониги нухалдайин бицана Эркенлъи Радиоялъе чачанав ГIабдулаев ХIамзатица.\nГIабдулаев ХIамзат: «Дица гIумру гьабулеб буго Саратовалдаса 200-250 километраялдаса рикIкIад бугеб бакIалда. Нижер гьанир гIурусал цIикIкIунги руго. Квешалги лъикIалги руго киназулго. Гьанирги рукIуна гIолилазда гьоркьор конфликтал, амма Пугачевалда гIадин гьеб понцIезабизе вахъарав чи вукIинчIо. Гьанир гIолилалгун нижеца цин чIечIого гьабулеб букIуна хIалтIи гьел къваригIел гьечIел бакIазде ккеларедухъ. Чачаналъ рагъ унеб мехалдаги дир гIурус-мадугьалзабаз дие кумек гьабулеб букIана. Пугачевалда ккаралъ гIагализарулел руго».\nГIолилазда гьоркьоб ккараб дагIба рагIиялдасан этникияб хасият бугеб конфликт багъарун букIана чанго сон цебе Кондопога шагьаралдаги. Гьенибги кафеялда кIиго чи вукIана чIван. Араб соналъул 1 июлалда кавказалъулазда ва бакIалъулазда гьоркьоб конфликт багъарун букIана Екатеринбургалда гъоркьехун бугеб Сагра абулеб росулъги. Гьенив чIван вукIана цо чи.\nЭтникияб конфликталъул кор боркьараб Пугачев\nМиллатал ва МиллатчагIи\nМиллаталде балагьун гьабулищ тамихI?


СунтI бай иблисалъе бетIер къули гурищ? ( нахъраталидаса) » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nМагIарухъе сапаралъ унаго, цадахъ ккана, нижерго гуреб, батIияб районалъул цо росдал руччаби.\nЛе, шофер, чIезабе машина, сунтI босизе кIочон тун бугин,-ан ахIи бана маршруткаялда жаниб гьезул цоялъ, ЧIалда кьодухъ къаде кваназеги рещтIун, нухда рахъиндал. Шагьаралдаса щай босичIебан нижеца кьураб суалалъе гьелъ, гIажаиблъи гьабун, гьадин жаваб гьабуна:- нужеда рагIичIищ, ЧIалда гIадаб сунтI кибго букIунаро, сонтIол къиматги хIалги лъалез гьаниса гурони гьеб «нигIмат» босуларо…\n(Гьей гIолохъанлъиялдаса араб ригьалъул чIужугIаданалъул кодор ккун чIумалги рукIана).\nРакIалда буго, дун гьитIинаб мехалъ мадугьалихъ бугеб росулъа цо гIаданалъ сунтI бале брагIулин абун чIахIияз кутакалда гIайиб чIван бицунеб букIараб. Гьейги йикIана даран-базаралъ росу-ракь бахун къватIие щолей гIадан.\nСонал анагIан, цогидал квешал гIузрабиго гIадин, сунтI байги тIибитIана халкъалда гьоркьоб. КъватIирги рокъорги хъалиян бухIулев бихьинчиясдего гIадин ругьунлъун руго кодоб сонтIол патрон ккурай чIужугIаданалдеги. Нилъер диналъ хIарам гьабураб, умумуз хIакъираблъун рикIкIараб, «сонтIол унти» щун буго магIаруллъиялдеги.\nХIалтIул къваригIелалъ нижерго районалъул цо росулъе щварай дида цо хIурматияй чIужугIаданалъ бадибчIвай гьабулеб гIадин абуна, щайила нужеца, магIарул газетазул журналистаз, гьаб къавуда гIадин тIибитIулеб бугеб»унтиялда» данде рагъ баларебин абун.- Нижер росулъ киданиги букIараб жо гуро сунтI бай,-ян абуна гьелъ,-гьале гьанже руччабазги, хIатта гIолохъанал ясазгицин, рагьун балеб буго гьеб. Школазда, ясли-ахазда хIалтIулезда гьоркьобги баккун буго гьеб унти. Бегьилищ лъималазда цебе гьеб пиша гьабизе. Дица рикIкIуна сахай, жиндирго къимат, къадру цIунарай чIужугIаданалъ сунтI кодобе босуларин… Гьединаб бугоан дица цIар гьаниб хъвачIей магIарулалъул пикру.\nУзухъда, журналистазда тIадаб буго жамгIияталъе, нилъер –гIадат гIамалалда, хасго шаргIалда данде кколарел гIузраби къватIир чIвазаризе. Нижеца цIарал, бакIал рехсечIого, гIаммаб критика гьабула, жеги гьабила, амма тIадехун бицен гьабурай магIарулалъ гIадин, сверухъ ругезги гIайиб чIван, гьеб пиша хIакъираб, хIарамаб букIин бихьизабулеб бугони, сунтI бай гуребги, киналго квешал «гIузраби» дагьлъилаа.\nНилъерин абуни гьелъул гIаксалда кколеб буго иш. Цоялъ чIухIдаего бицунеб буго (гьебги магIарухъ) жинцайила лъабго-ункъгояй ругьун гьаюнила сунтI базеян.\nСунтI балеб буго росасда ругезги гьечIезги, росасда лъанги гьесдаса балъгоги. Щиб пайда сонтIоца кьолеб? Дида лъаларо, амма бихьула гьеб базе байбихьун хадуб чIезе кIолеб гьечIолъи, гьеб балездехун бугеб гIаммаб, лъикIаб гьечIеб пикруги.\nДун росас чIвала, сунтI балеб бугеблъи лъани,-ян ракI рагьун бицана цоялъ. Гьев гьечIеб, лъималазда бихьулареб мехалъ бала. Кидаго бахчун тIуялищан лъаларо, амма тезе кIолареблъиялда ракIчIана, чанги нухалъ хIалбихьун букIана тезе…\nЦогидаз балеб буго рагьун, сонтIол хIурмат гьабун, гьеб жанибе базе тIалаб гьарулел руго къиматал, месед-гIарцул устарзабаз хIадурарал тIагIелал.\nСунтI баялдехун гIадамазул бугеб гIаммаб пикру лъазелъун, дица цIех-рех гьабуна батIи-батIияб гIелалъул гIадамазда гьоркьоб. Гьеб берцин бихьулел, лъикIин абулел дандчIвачIо нагагьги.\nНижер мадугьалалъ бала сунтI,-ан бицана Дагъмедакадемиялъул цо студенткаялъ,-лъикIал гIадамал руго гьел, амма гьезул рокъоб рикъзи кваназе ракI къала дир, хасго гьей гIаданалъ гьабураб квен. Рузман сордоялъ гьезул рокъоса садакъаде бачIараб цIурачед нижеца гIанкIу-хIелекоялъе кьола. Кинха кваналеб сунтIги балаго гьабураб квен, гьелъ щибаб нухалъ кверал чуруларелъул.\nСунтI балей чIужугIаданалъул рахъалъ цIакъго кьварараб пикру дандчIвана бихьиназда гьоркьоб:\nСунтI балей чIужугIаданалъ хъалиянги бухIила, чIагIа-гIаракъиги гьекъела, гьединазул гIемер борхатаб букIинин кколаро къадру.\nБазаралда йичарулей цо ригь арай гIадан йигоан, квачалъ багIарлъарал квералгун сунтI сунтIулей.- Гьаб гьава -бакъалдаса, балеб гIаздадаса регIун, сунтIгIаги щай дуе,-ян дица абидал, гьелъ жаваб кьуна: - Гьалъ гурищ дун хвасар гьаюлей сундасаго. Дир гьудул буго сунтI, гьелде хабар бицунев чи дие вокьуларо,-ян.\nТохтурлъун хIалтIулей гIолохъанчIужуялъеги кьуна гьебго суал: -Эбелалъ ругьун гьаюна дун гьаб пишаялде, къойил гьелда бадибчIвала дица гьанже…\nЦо нухалъ нижехъ рещтIун йикIана сунтI балей гIадан. Гьелъие критика гьабун, сонтIол чороклъиялъул, сурукълъиялъул бицун, хабар ккана нижер гьеб сордоялъ. Жинца тIокIалъ балеб жо гуринги абун, гьелъ кIиабилеб тIалаялдаса гъоркье ахикье рехун анна сунтI тIад бухьарал жал. Балагье, гьалъул къуват гIунини рехун тезеян гьелъие хабар гьабурай дидасаго йоххун йикIана гьеб сордоялъ. Нахъияб къоялъ яхъун рогьалилъго ахикь хъирщадулей йигоан гьей, сардилъ гордухъа рехараб сунтI балагьун…\nКин щиб бицаниги, кодоб сонтIол паиронги, кидаго рацIцIулел къалалги, бахчун кIвекIулеб чорокаб тIогьиллъиялъул квербацIги-гьеб кинабго цIакъ чIужугIаданалдаса ракI буссунеб, гьелда ракI къалеб жо гьечIищха. ЦIакъго сурукъго рихьана кIалдибе сунтI балел. Гъоркьияб кIветIалда жаниб, цабзазда тIад бахунеб бихьана гьеб цо-цояз. СунтI цадахъ босизе кIочон бугила, щиб гьабилебан цIакъ рахIатхун лъугьана цо магIарулай, нижехъе ячIарай. Жиндиргун пишацоял сверухълъиялда гьечIолъи лъайдал, гьелъ чIегIераб перец кьейин гьарана. КъунтI цIун босун цабзазда тIад гьелъ перец бахараб мехалъ, гьакIкIан кIалгун хутIана ниж.-Огь, гьай, гьанже мадар кканаха,-ян абуна гьелъ, угьун хIухьелги биччан.\nХириял диналъул яцал, гIемер гъваридго, гIатIидго бицинчIого, дица гьанир рачана цIакъго гIадатиял, къойилго гIумруялда дандчIвалел мисалал. Гьел нужедаги дагьал рихьулел ратиларо. Рехун тезе кIоларинги абун, сунтI бай буго яхI гьечIолъи. Жиндирго нафс квегъизе кIоларей чIужугIадан гурони, гьелъие мукIурлъуларо. Цо-цо руччабаз (цIакъ машгьуразги) сунтI балеб буго халкъалда цебе, чIухIдаего гIадин. Гьеб тIибитIизабулелги бичулелги руччаби руго. Рекъон бугищ чIужугIаданалда квешлъи бекьи, гьелъул бачIин жеги загьруяб, заралияб, хIарамаб букIинги лъалаго?!\nГьеб сунтIулеб буго как балезги кIал кколезги. КигIанго иблисалъе мукIурал чагIи гьел рукIине колел. ГIажаиблъизе бачIуна цояб квералъ чIумал, цогидалъ сонтIол патрон ккурал гьезул лъавукълъиялда, загIиплъиялда.\nСунтI даруяб жо бугин, гьелъ черхалъе щибго квешаб асар гьабуларин, данде рагъула гьел тIад хабар бицун рагIи абуниги.\nЦересел номеразда, Мала Насрудиница бачунеб «ЩайтIаби хъами» рубрикаялдаги бицен гьабун букIана тамахьуялъул. Ниже бокьун буго хадубккунги гьаб тема цIалдолезгун цадахъ жеги гIатIидго рагьизе. Бокьилаан гьалда хурхун нужерго пикраби загьир гьарурал кагътал, суалал редакциялде ритIани. Хасго гьелде кIвар буссинабизе бокьила руччабаз. Аллагьас киналго диналъул яцазе тавфикъ кьеги иблисалдаса бергьине. Амин.


Дагъистаналъул Пенсиязул фондалъул нухмалъулев Сайгид МуртазгIалиев террористазе квербакъиялъухъ, чанго чи чIвазе къасд гьабиялъухъ ва пачалихъалъул гIарац бикъиялъухъ халкъазда гьоркьосеб цIех-рехалде лъазавун вугин абурал баянал щвана «Эркенлъи» радиоялъухъе. Гьел баяназдаса хадуб МуртазгIалиевасул сверухълъиялдаса гIадамаз лъазабулеб буго гьесул рахъккун тIоритIизехъин рукIарал акциялги тIубан нахърахъун ругин жидецайилан. Гьел тIоритIичIого теялъе гIиллаги бицунеб гьечIо гьез.\nГьал къоязда хасал идарабаз халкъазда гьоркьосеб цIех-рехалде лъазавун вугин Дагъистаналъул пенсиязул фондалъул нухмалъулев Сайгид МуртазгIалиевилан абурал баянал щвана «Эркенлъи» радиоялъухъе федералияб хIинкъигьечIолъи чIезабиялъул идараялъул вакилзабаз. Официалияб къагIидаялъ жеги гьеб баян къватIибе кьун гьечIо.\nГьединго гьел хасал хъулухъазде мугъчIвайги гьабун «Московский Комсомолец» газеталъги кьун буго МуртазгIалиев цIех-рехалде лъазабиялъул хIакъалъулъ информация. Гьединго «Эркенлъи» радиоялъул баяназда рекъон Сайгид МуртазгIалиев ккун ВатIаналде витIейилан абун ГIарабазул Эмиратазде хасаб буюрухъ битIун буго Россиялъул федералияб хIинкъигьечIолъи чIезабулеб идараялъ.\nЖиндаго сверун бахъараб ахIи гIодобе буссинегIан Эмиратазда вахчун вугин МуртазгIалиевилан абурал баянал рукIана, гьесул сверухълъиялъни лъазабулеб букIана гьев вахчун гьечIила, вахчизе ккани гьесул хIинкъараб жоги гьечIилан. Гьев захIматаб операциялдаса хадув сахгьавизе ун вугила къватIиса хIукуматазде, мадар лъугьарабго тIадги вуссине вугилан.\nМуртазгIалиев цIех-рехалде лъазавиялъе гIиллалъун лъугьун буго хасал идарабазул щаклъи букIин гьес изну гьечIого яргъидгIуцIаразе гIарац кьолеб букIиналда. Гьединго гьезул щаклъи буго гьесул буюриялда рекъон чIвазе хIал бихьанин Гъизляралъул мэр хисулев Василий Наумочкин ва чIванин Дагъистаналъул жанисел ишазул экстремизмалда данде къеркьолеб центарлъул хIалтIухъан Шевкет Куджаевилан.\nЦIех-рехалъул баяназда рекъон гьел кIиялго чIваялъухъ I00 доллар кьун букIун буго МуртазгIалиевас Гъизляралъул изну гьечIого яргъидгIуцIаразул бетIер Пахрудин ХIажиевасе. Гьелго экстремистазе МуртазгIалиевас цебе-цебеги чанги квербакъи гьабулеб букIун буго, цоцIул 2 миллионги 700 азарго гъурущгицин кьун букIун буго гьес гьезие.\nГьеб гIарац босун ритIулел чагIиги, гьебго такъсиргьабиялъул ишалда хурхун туснахъ гьавун вугев, Гъизляр мухъалъул бетIер Андрей Виноградовги, цIех-рехалде лъазавун вугев Гъизляралъул шураялъул депутат ГIумар Асадулаевги рукIун руго.\nСайгид МуртазгIалиевасда сверун хасал идарабаз хIалтIи гьабизе лъугьиналъе батIи-батIиял гIиллаби рехсолел рукIана гIадатиял гIадамазгун экспертаз. Гьезул гIемерисез абулеб букIана МахIачхъалаялъул мэрасул бакIалде гьев МуртазгIалиев вачIинчIого букIиналъе гIоло Дагъистаналъул тIалъиялъ багъиризабунила гьесде данде гьеб ишилан. Гьелдаго цадахъ рехсолел рукIана МахIачхъалаялъул мэр СагIид Амировас рецIел босулеб бугила гьедин Сайгидидасайилан абурал пикрабиги.\nАмма журналист ва тарихчи Маркъо ШагIбановас гьеб иш Амировасул бажариялдалъун гьабунин абурал баянал гьадингояб чIанда бугин рикIкIунеб буго. ГьедигIан кутакав чи Амиров ватани МуртазгIалиев кквезавичIого цин живго щайилаха гьес туснахъалдаса къватIиве вахъуларевилан абулеб буго гьес.\nМуртазгIаливасда хадур хасал идараби лъугьиналъе ругел унго-унгоял гIиллабазул гьадин бицана Маркъо ШагIбановас «Эркенлъи» радиоялъе.\nМаркъо ШагIбанов: «Сайгид МуртазгIалиев кквеялъе аслияб гIиллалъун, дир баяназда рекъон, ккун буго цебегIанго ГIарабазул Эмиратазда МуртазгIалиевги Россиялъул тIалъиялъул чагIиги гъорлъ ругеб лъугьа-бахъин кканилан. Гьелъие гIайибияв Сайгид вукIиналъ гьесдаса рецIел босизе букIине тIоритIулел ругила гьанже гьесда сверун хасал тадбиралин.\nКIиабизе гIиллагиялъул бицунаго абизе ккола федералияб централъ Рамзан Къадиров вахъизе бажарунгутIиялъ, гьесул сверухълъиялдаса гIадамал кколел рукIин. Гьедин Къадировасул чи вукIиналъ ккунила МуртазгIалиевилан. Гьебги гIезегIан кьучIаб гIилла бугин абизе бегьула. Щай гурелъул МуртазгIалиевасулги Виноградовасулги дора хасал тадбирал тIоритIизе хасал идарабазул хIалтIухъаби Моздокалдаса бахъараб Чачаналъан, бронетранспортеразул читIирги гьабун рачIана.\nГьеб хасаб операция гьеб Моздокалдаса хасаб гьитIинаб рагъулаб вертолетги битIун тIубазе бегьулеб жо букIана. Гьеб рагъулаб техника Чачаназул гIорхъоде щвараб мехалдаго гьелъул хIакъалъул цо минуталда жаниб лъазабун батула Рамзан Къадировасда.\nГьелъ гIезегIан рахIатхун гьаниве-дове кIалъазе лъугьунги вукIун вуго гьев. Живго кквеялда хIинкъун гурев, жиндир сверухълъиялъул цонигиясда хадур рачIун ругин гьел аскариялин ккун букIун буго гьесда. Гьедин гьесул рахIатхвезабизе, хIинкъизавизе ургъунго тIобитIараб операция бугин абизе бегьула гьеб».\nЦебехун «Эркенлъи» радиоялъ бицун букIахъе Сайгид МуртазгIалиевасул сверухълъиялъул чагIаз гьесул ва Виноградовасул рахъккун митинг тIобитIизехъин букIана МахIачхъалаялда 15 августалда. Амма Дагъистаналъул юстициялъул министерлъиялъ гьезда лъазабуна гьеб акция тIобитIизехъин бугел къояз республикаялда террактал ккеялъул хIинкъи бугила, гьединлъидал сентябралъул 20 къоялде бахъейин гьебилан.\nГьеб хIукмуялда разигьечIел гьез лъазабулеб букIана жидеца гьеб министерлъи диваналдеги кьун, жидеца абураб къоялъ митинг тIобитIизе ихтиял тIалаб гьабизе бугилан. Гьеб рес кьечIони жидеца ракъунчIей лъазабизе бугинги лъугьун рукIана гьел. Амма гьаб сагIат я диваналде гIарзал хъвалел гьечIила жидеца я акциял тIоритIизехъин гьечIилан лъазабуна «Эркенлъи» радиоялъе МуртазгIалиевасул чагIаз, щай гьеб хIукмуялде гьел рачIаралиги баян гьабичIо гьезул цонигияс.\nС.МуртазгIалиев халкъаздасагьоркьосеб цIех-рехалде лъазавун вуго


Гимнастикалулгу изагура, цуппагу Изагура\nЦалчинмур ЦIувкIратусса Садикьлул душ ХIусайханова Изагуран 5 шин дур, ва МахIачкъалаллал 37-мур садикрайн занай бур.\nХIисав барча, садик Изагурал бигьалагай кIану бур, ванил диялсса чIун гьан дувайсса дур гимнастикалул тренировкарттай.\nКарчI ва чIиви душния архсса зат дур. «Ттун кIулли, чIумуй мяш къавхьуну, карчI къадурну, хIарачат булларча, чIири-хъунсса хIасиллу гъан-маччами ххари буллалисса дикIайшиву, утти ва ххуллийн бувкнавхьур, ттун ччай бур хьхьичIун буклан», — тIий бур чIава аьнтIикIа.\nЖучIара художествалул гимнастика личIину машгьурну дакъар, ва журалул федерация 2018 шинал хIасул бувну бур. Изагурагу гимнастикалийн занан бивкIун бур ларгсса шинал. Ва чIирисса чIумул мутталий Изагурал хьхьичIунсса кIанттурду бувгьунни соревнованиярттай. Елена Исинбаевал цIанийсса стадиондалий хьусса художествалул гимнастикалул чемпионатрай 3-мур кIану бувгьунни. Бакуй хьусса дунияллул халкьуннал дянивсса турнирданийгу – 3-мур кIану. Школарттал соревнованиялий цалчинмур кIану бувгьуну бур, «Каспийские ласточки» тIисса цIанилу МахIачкъалалив ттигъанну хьусса соревнованиярттайгу 1-мур кIану бувгьунни.\nЦIанихсса пагьламантурал шяраватусса наслулия бухьувкун, генардалгу иш бухьунссар. Гьунар бусса, пирпилу кунма, гьанан, тIанкIа тIун бикIайсса душнийн ванил тренертурал ва ичIувацириннал хъуннасса вихшала дур.\nТIайлабацIу баннав вин, гимнастикалул хIурулъэн, МахIаммадбагхъал Садикьлул ва Нуруллагьхъал Марияннул Изагурай!\nДагъусттаннал БакIчинаясса Барчаллагьрал чагъарду\nПутиннул барча унни «Илчилул» юнкор Даниял\nСледующая публикация Патриот акциялул лагрулий\nПредыдущая публикация «Ла Скала» театрданул чаннацIуртти Дагъусттаннай


МахIачхъала жакъа » MAARULAL.RU :: Аварский Культурно-Просветительский Портал\n26 декабря 2009 | Общество | добавил(а): s_xanaev | Просмотров: 5917\nКъоло цоабилеб гIасру. БатIи-батIияб цIарги буго гьелъул: техникаялъул гIасру, компьютералъул гIасру. Дицани абилаан чIвадарухъабазул гIасруйин. Амма нилъеца жакъа гьалъул бицине гьечIо.\nТахшагьар санал нахъ танагIан гIатIилъулеб буго. Щакаб жо буго цо чанго лъагIел гьоркьоб бахъун Каспийск шагьаралъул ва МахIачхъалаялъул жубачIого хутIиги. Жакъа ракI хIинкъичIого абизе бегьула МахIачхъала бугин Кавказалъул бищунго берцинал шагьаразул цояблъун. МагIардаса рештIарав, гьаниб таманаб заманалъ гIумру тIамурав чиясул цIикIкIунисес гьанив хутIизе жигар бахъула. Гьединго гьанир дандчIвазе бегьула чагIи гIараб улкабаздаса, гIагараб Востокалдаса, хIатта рикIкIадал пачалихъаздасаги, тIубанго гьанире гочарал, рукъ-магIишатги гIуцIун гIумру тIамулел.\nБецав чиясда бихьуларо мугIрул васасул цIаралда бугеб гьаб шагьаралъул цебетIей. Нилъер тахшагьаралъул нухмалъулезул цояс абун буго цо чанго анцIлъагIалидаса МахIачхъала цебетIун Стамбулалда хадуб гъезе бугилан. Дица гьесда гьанже абилаан МахIачхъаялъ цебего Стамбул нахъ танилан. МахIачхъалаялъул ясазухъ балагьидал нилъеда бичIчIула нилъер шагаралъул батIаго гьеб рахъалъ цебетIей цIикIкIун бугеблъи.\nКъоабилеб гIасруялъул байбихьудасаго нилъер шагIирзабаца, хъвадарухъабаца магIарулалъе эркенлъи гьарана. Щвана гьеб эркенлъи гьелъие, - цIикIкIунги щвана. Гьелъ цIарги хисана - тIабигIатги, ретIунеб ретIелги. "МугIрул Бика" лъугьана мугIрул мадмаузеллъун. Гьанже гьелда тIокIаб ПатIимат гуро абулеб "Патя" абула, я ГIайишат абуларо "Айка" абула. Гьелъий тIокIаб бокьуларо "рорчIами" абураб рагIиги. "Приветин" абула гьелъ "гьанжесеб заманалда рекъон". Гьей нилъеда дандчIвала чIухIарал къватIазда керен, чехь, мугъ чихIараб ретIелгун унейги, жиндир жинда релълъарай "подружкагун" яги хирияв гьудулгун гIадлу гьечIеб кIалъа-басай гьабулейги, кафе-баразда сигарет бухIун, гIаракъи гьекъолейги, мехтидал "васасухъе" телефон кьурун гьев жийгун сордо рогьизе ахIулейги, парказда, бульваразда вокьулесул къвалакьги, кодой йосарайги, - саунабазул абиларо тIокIаб! Эркенлъиха - гIайиб сунда гьабилеб! ТIокIаб эбел-инсуца ( таманал руго гьадинал чагIи), вацаца цIех-рехги гьабуларо жидер ясазулги. Вацаца кинха яцазул ургъел гьабилеб, регIуларелъул гьел жидер аскаяздаса, рогьалидегIан гьабулеб телефоналъул рокьудаса, дандчIваяздаса.\nАмма, батIаго, кIвар кьезе кколеб хIал бихьула эменазулги. ХIатта дандчIвазе бегьула чIахIиял, бетIер хъахIлъарал, гIурал лъималазул эменалги школьницабаздахун "гьудуллъи" гьабулел. ГурхIундай лъаларо, гьезда ракI бухIундай лъаларо, сундаса батаниги, кIудияб гъира бихьула цо-цо чагIазул гIисиназул "ургъел гьабиялъе". Рокъор ругел жидерго лъималазул ургъел гьаби абуни кIочонги тун.\nМагIарул лебалал васазул гьунар тIокIлъиги жеги камун гьечIо нилъ. Гьел нилъеда рихьула Сидней-Пекиназдаса байбихьун рекордал росун ВатIаналъул цIар борхулелги, гьелда бащадго гIадин къватIахъ ясазул, загIипазул, херал кIодолъарал чагIазул телефонал рахъулелги, шагьаралъул рахъ-рахъалда милицияцин гIенеккичIого рагъал гьарулелги, хIатта мажгиталдасацин хьитал рикъулелги. Щибха гьабилеб, абиги буго къурав чиясул дунял гурилан гьаб.\nМагIарул халкъалъул цойги аби буго "лъимадул гали мерхьун гьелъул хал гьабизе кколилан" абураб. Дие бокьилаан нилъер умумуца гьеб абиги кIочон течIого жидер лъимазул кидаго хал гьабизе. Лъида гьикъаниги гьес жинца квешаб жо гьабулеб бугилан абиларо. Лъимаца гьабулеб жо гьезда жинда гьикъичIого, "кигIан кIудияб захIмат бугониги", цо хадур рахъун балагьизеги бегьула. КIочон тезе кколаро лъимаца рукъалъул цIар борхизеги бегьулеб гIадин, гьелда гIаксабго гьабизеги бегьулеблъи, цо кигIан ругониги бусурбаналги нилъ ругелъул. Хасго гьаб рахъалъул ясазда бараб жо гIемераб букIин ракIалдаса бахъизе бегьуларо.\n#1 написал(а): maarulav77 (28 декабря 2009 12:44)\nСеймур, баркала макъалалъухъ, ц!акъ бит!араб калам буго....Жеги абизе бокьараб буго, сайталда маг!арул мац!алда статьяби хъвазе бйбихьи лъик!аб масала буго....Квербакъи, жигари бахъине ккела киназго...\n#2 написал(а): al Dusrakhi (30 декабря 2009 15:28)\nБихьинчи! Гьаниб бицунеб проблема нилъер т1олгохалкъалъего г1ахьалаб буго. Нилъ бихьиналин абулел чаг1и гьединал гьеч1олъиялъ батизеги бегьула гьеб. Гьей х1улараб г1анк1у г1адин рет1а-къарай ясалъул ватилагури эмен, вац, вацг1ал, щив вук1аниги. Гьел киреха балагьун рук1изе кколел, канлъийищ гьезул хут1ун гьеч1еб? Гьеб бохдул берцинго рихьулел ратизе руго гьезда?!\nАллагьас ц1найги нилъ гьедин ургъел гьеч1ого ч1еядасан!\nICQ: 200718075 [цитировать]


Пособие щвезе ккани…\nЭбелалъулаб капиталалъул болжал цIикIкIинабуна\n2018 соналъул тIоцебесеб январалдаса нахъе хIалтIизе байбихьана 2006 соналъул 29 декабралда къабул гьабун букIараб «Лъимал ругел хъизамазе пачалихъияб кумек гьабиялда бан, тIадеги тадбирал гIуцIиялъул хIакъалъулъ» абураб №256 федералияб законалда гьарурал хиса-басиял.\nЭбелалъулаб капитал кьезе буго 2021 соналъул 31 декабралде щвезегIан кIиабилеб ва хадусеб лъимер гьабураб (яги бесдалазул рокъоса бачараб) хъизамалъе. Гьелъие ихтияр кьолеб сертификат кьеян хитIаб гьабизе ккола Пенсиялъул фондалъул бакIалъулаб отделениялде.\n2018 соналда эбелалъулаб капиталалъул багьа бащалъана 453026 гъуршида. Гьеб хIалтIизабизе бегьула мина-рукъалъул шартIал лъикIлъизариялъеги, лъимадуе лъай кьеялъеги, эбелалъул пенсиялъул бутIаялъеги (накопительная часть), сакъатал лъималазе хIажатаб къайи босиялъеги.\n2017 соналъул 28 декабралда къабул гьабуна «Лъимал ругел хъизамазе щибаб моцIалъ кьолеб гIарцул хIакъалъулъ» абураб №418 федералияб закон. Гьеб къуваталде лъугьараблъун рикIкIуна 2018 соналъул тIоцебесеб январалдаса нахъе. Гьелда рекъон, кIиабилеб лъимер гьабураб яги бесдалазул рокъоса лъимер бачараб ва эбелалъулаб капитал щвезе ихтияр кьолеб сертификат бугел хъизамазе щибаб моцIалъ кьезе буго пособие. Амма гьеб киназего гуро кьезе бугеб. Пособие щвезе буго, хIалтIун бажарулел гIадамазе моцIрое гIолеб гIарцул хIисабги гьабун, гьелдаса 1,5 нухалъ дагьаб бугони хъизамалъул щибаб рухIалъе моцIрое щолеб хайир. Масала, 2017 соналъул кIиабилеб кварталалда хIалтIизе бажарулел гIадамазе гIолеб къадарлъун Дагъистаналда чIезабуна 9922 гъуруш. Гьеб гьабуна 2017 соналъул 14 августалда ДРялъул хIукуматалъ къабул гьабураб «2017 соналъул II кварталалда Дагъистан Республикаялда щивав чиясулги социалиялгун демографиял группабазулги хIисаб гьабун, гIумру гьабиялъе хIажалъулеб бищун гьитIинаб къадар чIезабиялъул хIакъалъулъ» абураб №174 хIукмуялда рекъон. Гьелда рекъон, лъималазул пособие кьеян хитIаб гьабизе ихтияр буго моцIрое хъизамалъул щибаб рухIалъе 14883 гъуруш гурони щоларезул.\nГьелде тIадеги, «Лъимал ругел хъизамазе щибаб моцIалъ кьолеб гIарцул хIакъалъулъ» абураб №418 федералияб законалда рекъон, щибаб моцIалъ пособие кьезе буго тIоцебесеб лъимер гьабурай (хьихьизе бачарай) эбелалъе, яги инсуе, ялъуни лъимадул тIалаб гьабулесе, нагагь эбел, эмен (хьихьизе рачарав) хвани, гьел эбел-инсул ихтияралдаса махIрум гьаруни, ялъуни хьихьизе бачараблъун рикIкIунеб гьечIони.\nТIоцебесеб яги кIиабилеб лъимер гьабиялда (хьихьизе бачиналда) бан, пособие кьеян хитIаб гьабизе бегьула МФЦялде яги гIумру гьабулеб бакIалъул социалияб рахъалъ цIуниялъул управлениялде. Эбелалъулаб капиталалдаса щибаб моцIалъ, ай бутIабазде бикьун, гIарац кьеян хитIаб гьабизе бегьула МФЦялде яги РФялъул Пенсиялъул фондалъул территориалияб идараялде. Гьебги гьабизе бегьула лъимер гьабуралдаса (хьихьизе бачаралдаса) лъагIелгун бащдаб базегIан заманалда жаниб.\nТIоцебесеб яги кIиабилеб лъимер гьабуралдаса анлъго моцI базегIан, МФЦялде яги социалияб рахъалъ цIуниялъул идараялде пособие чIезабеян гIарза кьураб мехалда, пособие кьезе ккола лъимер гьабураб къоялдаса нахъе. Нагагь гIарза хъвазе анлъго моцIидасаги кватIани, пособие кьола гIарза кьураб къоялдаса нахъе.\nЩибаб моцIрол пособие чIезабула цо лъагIалие. Гьелдаса хадуб цIидасан гIарза хъвазе ккола пособие босизе гIоло. Гьеб гIарзаялда цадахъ рукIине ккола гьал хадур рехсарал документалги:\n- лъимер гьаби (хьихьизе бачин) тасдикъ гьабулеб документ;\n- лъимерги гьесул эбелги Россиялъул гражданал кколеллъи тасдикъ гьарулел документал;\n- лъимадул эбел хварайлъи, эбелалъул ихтияралдаса махIрум гьаюрайлъи, хьихьизе бачараб лъимер нахъе кьураблъи чIезабулел документал;\n- ригьин биххараблъи тасдикъ гьабулеб документ;\n- хъизамалъе щолеб хайиралъул хIакъалъулъ баянал;\n- эмен рагъулаб хъулухъалда вукIин тасдикъ гьабулеб рагъулаб комиссариаталдаса справка;\n- банкалда рагьараб счеталъул реквизитал.\nЩибаб моцIрол пособие кьоларо, пачалихъалъ хьихьулел лъимал ругелги, эбел-инсул ихтияраздаса тIубанго яги пуланаб заманалъ махIрум гьаруралги гражданазе. Пособие битIула Россиялъул банкалда рагьараб счеталде.\nЛъималазул пособие чIезабиялда бан суалал ратани, гражданаз хитIаб гьабизе бегьула Дагъистан Республикаялда бугеб Инсанасул ихтияраздасан жавабияв вакиласул аппараталде.\nПрочитано 257 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 12 марта 2018 14:20\nДругие материалы в этой категории: « «Медилаб фонд»\tАдминистрациялъул ишал »


Украиналда рагъулаб операция\nДонецк. Россиялдехун цIикIкIкараб цIайи бугел сепаратистаз баррикада балеб буго. 2014 соналъул 27 май.\nДонецкалда, Мариуполялда ва Славянскалда халат бахъунеб буго яргъид гIуцIарал сепаратисталгун Украиналъул аскариязул дандечIей. CNN телеканалалъ эфиралде кьураб репортажалда цо-цо яргъидгIуцIараз абулеб буго жал чачанал ругин.\nЯргъид гIуцIарал сепаратистазда гъорлъ чIварал ва лъукъарал руго, аскарияздайин гъорлъ къурбанал гьечIо, ян лъазабуна Украиналъул жанисел ишазул министр Арсен Аваковас. ЧIван ругин цо-цо ракълилал гIадамалги.\nАрсен Аваковас гьединго абуна гьанже Донецкалъул халкъаздагьоркьосеб аэропорталда тIад аскарияз тIубараб контроль босун бугин.\nБищун захIматаб кьал багъарун букIана итни къоялъул къаси Донецкалда сепаратистаз халкъаздагьоркьосеб аэропорт ккун хадусала. Аскарияз гIарада бана ва аваиация хIалтIизабуна гьезде данде.\nГьелдалъун сепаратистал нахъе гъун рукIана. Талат къоялъ рагъулал ишал гьоркьоса къотIун рукIана.\nДонецк икълималъул администрациялъул баяналда рекъон шагьаралъул азарханабазде щвезарун руго 15 чи. «Донецкалъул Халкъияб Республикаялъул» бетIерлъун лъазавурав Павел Губаревас абуна 35 яргъид гIуцIарав чIван вугин.\nПетербургалъул Щуабилеб каналалъул мухбир Леонид Муравьевас абулеб буго жинда бихьанин гьел сепаратистал рекIараб автомобилалде гумпара бан бугеблъи, хасго гьелъул хIасилалда гьел чIванин. Ва дурус гьабуна жинда 24 жаназа бихьанин.\nГьелда цебе CNN телеканалалъ эфиралде биччараб репортажалда рехсараб автомобилалде рекIараз абулеб букIана жал чачанал ругин, ва жал гьенире Къадыровас витIанин.\nАмма Чачан республикаялъул бетIерас официалияб къагIидаялда лъазабуна жинца Донецк икълималде жидерго къукъаби ритIичIин.\n«Украинская правда» газеталъ сепаратистазул баяналда мугъ чIвай гьабун, лъазабуна, гIаммаб къадаралда 150 чи чIван ва 300-гIан чи лъукъун вугин.\nЖидеда бихьаралъул бицен гьабулеб буго социалиял сайтазда нугIзазги. Масала Славянск шагьаралда гIарада баялъул хIасилалда гIадатиял гIадамаз рукIа-рахъин гьабулел рукъзал рихханин. Вугин цо чIваравги.\nМариуполялда украиналъул аскарияз тIагIинабунин доб пуланаб Донецкалъул Халкъияб Республикаялъул штаб. Дова щуго сепаратист чIван вугин.\nТалат къоялъул радал сепаратистаз тана цебе жидецаго ккун букIараб Артемовск шагьаралъул шураялъул мина. Гьадинаб лъазаби загьирабун буго шагьаралъул официалияб сайталда.\nАрал президентасул рищиязда бергьарав Петр Порошенко итни къоялъ тIобитIараб митингалда мухбирзабазде абуна, терроризмалде данде бачунеб операциялъе цо чанго сагIат гIелин. Гьеб операция тIобитIизе бугин Украиналъул машрикъалъул рахъалда яргъид гIуцIарал шинал сепаратистал тIуранго тIагIинаризегIан. Гьадинаб лъазабигун цеве вахъана Украиналъул вице-премьер Виталий Яремаца.\nСепаратистазде данде рагъулаб операция багъарун хадуб Россиялъул къватIисел ишазул министр Сергей Лавровас тIалаб гьабуна гьеб кватIичIого чIезаби.


Генуб хирияб зиярат\nГъазимухIамадил хIукму ккана, цадахъ Шамилги вачун, гIадамаз квалквал гьабулареб бакIалдаги чIун, жидерго гIелму камил гьабизе…\nГIодосанго ГъазимухIамадги Шамилги рукIана цIалуде рокьи бугел, гIелмуялда тIадчIарал, лъаялда хадур лъугьарал, кIвахI-свак гьечIого лъай босулел васал. ГIелмуялде бугеб рокьиялъ ва цIияб жо лъазе бугеб гъираялъ гьел, миллат-ракь цIехечIого, рачана доб заманалда Дагъистаналда рукIарал цIар бугел гIалимзабазухъе. Гьез цIалана цIализе рес букIарал киналниги гIелмаби. Дарсал росана Нугъай авлахъаздаса ЦIоралъул расалъабазде щвезегIан росизе рес букIанщинал гIалимзабазухъа.\nКире гьел щваниги, гьезул лъаялдасаги гIелмуялдасаги разиго хутIана гьезие дарсал кьуралги, гьез дарсал кьуралги гIадамал. Жидерго лъаялдаса гIорцIичIо гIицIго гьел жалго. Гьезул свин гьечIеб, хIасратаб анищ букIана жегиги гIелмудул гъварилъабазде раккизе. Ахирги ГъазимухIамадил хIукму ккана, цадахъ Шамилги вачун, гIадамаз квалквал\nгьабулареб бакIалдаги чIун, жидерго гIелмуги камил гьабизе, шаригIаталъеги гъазаваталъеги ургъизе, цIияб гIелму тIаде щвеялъул мурадалда тIахьалги цIализе.\nТIарада ХIажикIкIалахъ ахал-хурзал лъугIулеб ва рохь байбихьулеб бакIалда, РакъдакIкIалин абулеб гьитIинабго кIкIалал рагIалда, кваранаб рахъалда буго къимат тIадегIанаб зиярат. Гьеб ккола имам ГъазимухIамадилги, Шамилилги, Гъазигъумекиса Жамалудин устарасулги, Ярагъиса МухIамад-апандиясулги цIаразда хурхараб, хирияв МухIамад аварагасул (с.т.гI.в.) равхIанияб рещтIараб, хирияб бакI. Гьениб буго ГъазимухIамадицаги Шамилицаги ургъараб ва жидерго квераз бараб “лъаялъул кIалгIа”.\nШамилил милкалъул ракьалда, къанагIат гурони гIадан щолареб бакIалда ГъазимухIамадицаги Шамилицаги бан букIана, цо-кIиго чи гурони щибалда жанив гьунареб, кIиго цоцада цураб рукъ. Щибаб рокъобе лъун букIана къватIисан нуцIа ва канлъи бачIине гIураб гьитIинаб горду. ТIалул ганчIил къадалги\nгьарун рарал гьел гIисинал рукъзал тIад тIокъун рукIана чIахIиял къаназ, гьезда тIаде миччилги букIана бан.\nГьеб букIана, хасгьабун, жалго жидедаго чIун цIализе бараб бакI. Цояб хIужра букIана ГъазимухIамадил, цогияб – Шамилил. Щивав жиндирго хIужраялъув гIодовги чIун, тIубараб къоялъ цIалдолаан ва гIелму камиллъизабиялда тIад хIалтIулаан. Рега-рахъине, тIахьал лъезе ва гIодор чIезе гурони бакIги букIинчIо гьел рукъзабахъ. Гьоркьоб гордуги тIахьал цоцахъе регьизе ва цоцазе суал-жаваб кьезе тараб букIана. ГIицIго гьез ургъараб куцалда гурони, тIокIаб батIияб мурадалда хIалтIизеги гьаричIо гьел гIисинал хIужраби киданиги. Имамзаби цереса индал, хирияб зияраталдеги сверана гьел.\nЦо-цо, къваригIел ккедал, росулъеги ун, жалго жидедаго чIун, лъай борхизабулаго, ГъазимухIамадицаги Шамилицаги гьениб лъагIел банилан абула. Гьезде щвезеги, къваригIараб-тараб босунги, росулъ бугеб хабар бицинеги, щаклъи ккараб цIехезеги гIадамалги хьвадулаанила гьенире. Гьалбал къабул гьаризеги кваназеги гурони, гьел цойидеги чIолароанила.\nГьелда релълъараб ва гьединабго мурадалда хIалтIизабураб тарихияб бакI Дагъистаналда цоги кибниги букIин загьирлъун гьечIеблъиялъул хIакъалъулъ дица цебего хъван букIана (Генуб. Тарихалъул нугIзал. МахIачхъала, 1997). Гьеб гIадатияб гуреб цIалул бакIги гьениб хIалтIизабулеб букIараб цIалул къагIидаги мустахIикъал руго Дагъистаналда лъайкьей цебетIеялъул ва педагогикаялъул тарихалъул цIех-рех гьабулел гIалимзабаз жидеде кIвар кьезе ва гIелмиял хIалтIабазда гьоркьоре рачине. Гьеб рахъалъ хIисабалде росизе мустахIикъал мисалал нилъер имамзабазул хIаракаталъулъ цоги-цоги дандчIвала. Хасго имам ГъазимухIамадил буго лъайкьеялъул махщалилав ва лъай тIибитIизабиялъул хIаракатчи хIисабалда кинабгIаги биценго жиндир хIакъалъулъ гьабичIого хутIараб ва гъваридаб гIелмияб цIех-рехалъе жиб мустахIикъаб хIаракат.\n«Имам ГъазимухIамад» абураб ХIасанилав-дибирасул къисаялда дандчIвала РакъдакIкIалахъе, ай гьеб тарихияб бакIалде МухIамад аварагасул (с.т.гI.в.) равхIанияб рещтIиналъул хIакъалъулъ мухIканаб бицен. Гьеб бицен кьезин къокъгьабун.\nРакъдакIкIалахъе ГъазимухIамадихъеги Шамилихъеги щвезе рачIун рукIанила тIарикъаталъул устарзаби Ярагъиса МухIамадги Гъазигъумекиса Жамалудинги. Гьенире щведал, Жамалудиница кIварбуссинабунила лъабго тамашалъизе ккараб гIаламаталде: Ярагъияв устарас жиндирго мурид ГъазимухIамадида тIаде ине изну тIалаб гьаби – цо, ГъазимухIамадица изну кьечIеблъи – кIиябго, ГъазимухIамад къватIиве ваккидал, устар хIал хисун лъугьин – лъабабго. ТIадруссунелъул Жамалудиница МухIамадида цIеханила гьелъул хIакъалъулъ. Ярагъияс гьеб кинабго гьадин баян гьабунила: ГъазимухIамадида аскIов МухIамад авараг (с.т.гI.в.) вукIиндал, тIалаб гьабунила жинца изну, ГъазимухIамадица изну кьечIила Аварагас (с.т.гI.в.) гьеб кьечIеблъидал, ГъазимухIамад къватIиве ваккидал, жиндир хIал хисанила, гьесда цеве вукIарав Аварагасде (с.т.гI.в.) бер щведал.\nХIасанилав-дибирасул тIехьалда рехсараб гьаб мисалалъ гIадатиял цIалдолезда бихьизабула РакъдакIкIалахъ зияраталъул тIадегIанаб даража. Гьелдаго цадахъ гьабги цогидалги гьесул асаралдаса баяназулъ руго тарихияб гIелмуялъе, имамзабазул заманалъул тарихалъул цIех-рех гьабулез ва гьеб тарих бокьулез кIвар жидеде буссинабизе мустахIикъал бакIал. Цо-цо тарихиял суалазулъ мухIканлъи гьабизе, мекъаб рахънибе ккараб тарихияб регел битIизабизе, тарихалъе кIвар бугел гъалатIал ритIизаризе рес кьолел далилал руго Генуса ХIасаниласул асаралъулъ.\nЩиб мурадалда кIиявго устар Генуб росулъе РакъдакIкIалахъе рачIине кколел рукIарал, рикIкIадаб сапарги бухьун? Щиб гIилла букIине кколеб жидерго мурид ГъазимухIамадиде гьез, цадахъ сапаралде рахъун, зиярат гьабизе ккани? Гьел суалазе жавабал кьелалде, ХIасаниласул баяназда мугъчIвайги гьабун, бицинин жеги цебе ккараб лъугьа-бахъиналъул хIакъалъулъги.\nГъазигъумекиб Аслан-ханасулгун букIараб дандчIваялда имам ГъазимухIамадица гьесда согIаб, адаб тараб гаргар гьабизе ккун букIанила. Цебесеб жидерго дандчIваялдаса хадуб имамасда ракIалде ккун букIанила ханасул пикру хисун батилин, шаригIаталъе квербакъизе бокьун батилин, гьединлъидалин гьес жив гьаб нухалда жиндихъего ахIаравин абун. ХIакъикъаталда ханас гьев ахIун ватанила жиндирго хIаракаталдаса инкар гьабеян лъазабизе, гьабичIони, жинцаги тезе гьечIин, дуеги квеш ккезе бугилан хIинкъалаби кьезе. Ханасул мурад бичIчIарабго, къватIул гьведа гIадин, данде жаваб кьун бажарулареб даражаялде ккезавун, чIухIи бекизабун, хъачIго кIалъанила гьесда ГъазимухIамад. Рачун гьалмагъзабигун, гьенисаги анила, ханги ханасул чагIиги сан гьаричIого тун.\nХадуб ханасда лъан буго Ярагъиса МухIамадицаги Гъазигъумекиса Жамалудиницаги имам ГъазимухIамадие тIарикъаталъул устарлъи-ялъе изну кьун букIин. Аслан-ханас гьел кIи-ялго, цин Жамалудин, цинги МухIамад-апанди ахIун руго жиндихъего. ВахIщияв ханасухъа бажарун буго гьев кIиявго шайих жиндикьаго хIинкъизарун. ГъазимухIамадил ургъелги гьесул ишалъул пикруги гьез гьабулеб букIун гьечIо гьеб заманалда, жалго ханасул кьварараб тамихIалдаса рорчIиялъул гурони.\nХанас кIиявго устар тIамун вуго ГъазимухIамадихъе кьураб маъзунлъиги вирдалги хвезаризе, ай жидерго хIукмуялдаса инкар гьабизе. КIиясдаго лъазабун буго хехаб куцалда гьединаб магIнаялъул кагъат хъвайин, ва, гьебги босун, божарав чи ГъазимухIамадихъе витIейин. Хъван буго кIияcго гьединаб кагъат. Гьелдаса хадуб кIиявго устарасе мугIжизат загьирлъун буго. ХIасанилав-дибирасул тIехьалда гьелъул хIакъалъулъ мухIканго бицунеб хабар лъун буго «Ярагъиясул бадиса канлъи ин ва Гъумукъиясул кIал-мацI кквей» абураб цIаралда гъоркь. Гьел устарзаби данделъун, цоцада бицун буго ккараб-тараб ва цIакъ рекIелъе биччан пик-\nру гьабун буго киналъулго, кантIун руго ГъазимухIамадидехун мекъаб бербалагьиялъухъ БетIергьанас жидедаго мугIжизат бихьизабун букIиналде. РакI-ракIалъ тавбу гьабидал ва ГъазимухIамад тIасалъугьинавизе хIукму ккедал, цебе букIахъе кканила кинабго рукIалиде.\nТарихиял хъвай-хъвагIаязда дандчIвала гьединаб кагъат хIакъикъаталда хъван букIиналъул хIакъалъулъ, амма гьеб имамасухъе устарзабаз битIун букIинчIин ва гьел кагъталги тIагIинарунин бицунел бакIал. ТIоцебесеб иргаялда, Жамалудин устарасул вас ГIабдурахIманидасан бачIунеб буго гьединаб баян. Кин батаниги, гьеб кагъат Генубги лъалеб букIин бихьулеб буго. Жибго кагъат яги гьелъул нусха нахъе цIунунги букIине рес буго, гьелда букIараб хъвай-хъвагIай такрар гьабун бицунел чагIиги ругелъул. Масала, довго ГIабдурахIман. Лъаларо, битIизего битIичIеб, хан тIасавихьизе хъвараб кагъат сабаблъун, баракат бахинчIого, тавбу гьабизе ва ГъазимухIамад тIасалъугьин тIалаб гьабизе щай кколеб букIараб? Лъалев Аллагь вуго.\nЦо-цо автораз кигIан берцинго ва щиб хъваниги, макъала цIалулезда бичIчIун батила Генуре РакъдакIкIалахъе Ярагъиса МухIамадги Гъазигъумекиса Жамалудинги гIицIго ГъазимухIамадиде зиярат бухьун, гьев тIасалъугьинавизе рачIарал рукIин. Устарзабаздаги имам ГъазимухIамадидаги гьоркьоб букIараб хурхен щулалъана гьеб лъугьа-бахъиналдаса хадуб. Цебехун босун тарихалда лъун бугебщинабги тIаде журарал съездалги, имам вищиги, Ярагъияс гъазават гьабизе имамасда тIадкъайги, гIемераб батIиябги буго букIинчIеб ва хIакъикъат хисизабун бицунеб хабар. ХIасанилав-дибирас бихьизабухъе букIана РакъдакIкIалалда цебесеб заманалда ГъазимухIамадилгун Ярагъиясулги Гъумукъиясулги гьоркьорлъаби.\nРакъдакIкIалахъ чIеялдасан, гьенир ккарал лъугьа-бахъиназдаса ГъазимухIамадил хIаракаталъ цIияб свери босана. ТIахьазда нахъа, гIелмуялъул нухда цIех-рехалда ва гIумруялъул мисалазда тIад хIалтIулаго, ГъазимухIамадицаги Шамилицаги гьеб заманалда гьабуна цIакъго кIудияб ва къиматаб пикрияб хIалтIи. Хунзахъ 1830 соналъул авалалда гьабураб битIккечIеб рагъул хIасилалдаса гъваридал, имамасул хадусеб хIаракаталъе пайда жидер цIикIкIарал дарсалги росана гьез гьенир.\nРакъдакIкIалахъ рукIаго, ГъазимухIамадил пикруялъулъ щулалъана ва камиллъана жиндир хIаракаталъе ва гъазаваталъе тIарикъаталдасан рагIа-ракьанде щун пайда босиялъул хIакъалъулъ пикру. Имам ГъазимухIамадил гIакълуялъул унго-унгояб бегIерлъи, гьесул гIелмуялъул кIодолъи, гьесул пикруялъул камиллъи цоги нухалъ тасдикъ гьабулеб гьеб хIужжа жакъа къоялде щвезегIанги тарихалда букIине кколеб кIвар жинде кьечIеблъун хутIун буго. ГIалимзабазул, Кавказалъул рагъул хIакъалъулъ хъвалел авторазул пикру жеги ГъазимухIамадил пикруялда хадубгъун гьечIеблъиялъ буго жеги-жегиги бицунебги такрар гьабулелги «кавказияб муридизм», «Ярагъиясул цIияб гIелму» гIадал ва цогидалги нахъаса гьечIел, гьодорал рагIабазда бижизабураб тарихияб чIанда.\nТIубазе кколеб масъала\nХIХ гIасруялъул тIоцебесеб бащалъиялда букIараб гъазаваталъул, хасго имам ГъазимухIамадил хIаракаталъул тарих, цо-цо гIалимзабазулги авторазулги хIалтIабазул хIаракаталдалъун, мекъаб рахъалде сверун букIиналъул хIакъалъулъ дица цебеги рехсей гьабун букIана. ХХ гIасруялъул ахиралда битIараб рахънибе ккезе рес букIараб тарих мекъаб рахъалда тIубанго щула гьабиялъе квербакъараб аслияб хIалтIилъун букIана Ахед Агъаевасул «МухIамад Ярагъияв» абураб тIехь чанго нухалъ басмаялда бахъараб ва басмаялдаса басмаялде жиб мекъаб рахъалде гъварилъараб. Гьеб, кьучI гьечIел пикраби жиндилъ гьарзаяб асаралъ тIуран хадур цIан ана имамзабазул заманалъул хIакъалъулъ бицунел тарихиял гIалимзаби.\nГьанже гьеб хIабургъин битIизабизе цIакъго захIмалъизе буго. ГIицIго бацIцIадаб гIелмияб рахъалда хъатIун хутIулеб хIалалда букIарабани, гьеб гьедигIан цIакъ захIматги букIинароан. Политикиял ва диниял рахъалги гьоркьор журазаризе рукIиналъ захIмат гьабизе буго гьеб масъала тIубай дагъистаниязда жаниб. Кин бугониги, тIубазабичIого гьеб масъала хутIизе ресги гьечIо.\nЯрагъиса МухIамадица витIун ккезавун, малъун, тIадкъаял кьун, ГъазимухIамадил имамлъиялъул иш цебе бачунеб букIанин бихьизабиялдаса инкар гьабизе кколеблъи бихьула, ХIасанилав-дибирасул асар гъваридго лъазабуни. Ярагъиявги хутIаралги ГъазимухIамадида тIадрекъараллъи ва гьесда хадур рилълъараллъи хIакъаб буго. Байбихьи гьелъие лъураб бакIлъунги буго хIакъикъаталда РакъдакIкIалахъ зиярат.\nГьединаб хирияб зиярат буго гендерил Ракъ-дакIкIалахъ нилъер жагьиллъиялъ букIине кколеб къимат кьечIого хутIун. ГIадатияб тарихияб бакIалде гIадинабгицин бербалагьи гьелдехун тарихчагIазулги гьечIо. Бугинха гьениб цо кинабалиго динияб зияратилан абун, атеистазу-хъего гьелдехун бербалагьи гьабиялъул хIасил батилаха гьеб.\nГьединаб къиматаб хIалтIи буго Генуса ХIасанилав-дибирас ХIХ гIасруялъул кIиабилеб бащалъиялда хъван, нилъее нахъе тун. Нилъеца жакъа къоялде щвезегIанги тIаде хIур ккезе тун, букIине мустахIикъаб даражаялда гIелмияб цIех-рехалдеги бачинчIого тун буго гьеб къиматал далилаздалъун бечедаб асар. Гьесул тIехь жиндир заманалда басмаялда бахъиялъул масъала камилго тIубан гьечIеблъи цо-цо макъалабазда рехсон букIана дица. Гьединлъидал гьебго ГьаракIуниса НурмухIамадил МухIамадихъ букIаралда тIасан хъвараб ХIасаниласул тIехьалъул нусха бахъун букIана «ЦIулакьодул гъотIокь» газеталда, къокъ гьабичIого ва гъалатIалги ритIизарун. ХIажат буго ХIасаниласул асаралдехунги гIелмуялъги тарихчагIазги жеги гъваридго кIвар кьезе.\nПрочитано 332 раз\tПоследнее изменение Четверг, 05 июля 2018 10:41\nДругие материалы в этой категории: « Нилъер бахIарзал\tАралъул цIех-рех »


Порошенко: улкаялъул «ракьул кесекцин» лъиениги кьезе гьечIо\nУкраиналъул президент Петр Порошенкоца лъазабуна Киевалъ улкаялъул машрикъалъул рахъалда тIад контроль чIезабизе бугин. Гьенир ахирисел къоязда цIикIкIун букIана хIукуматалъул аскариязул ва сепаратистазул рагъулаб дандечIей. Киев бакьулъ 18 январалда тIобитIараб митингалда\nПорошенкоца абуна жидеца улкаялъул «ракьул кесекцин» кьезе гьечIин.\nГьебго заманаялда Украиналъул рагъулазул вакил Андрей Лысенкоца абуна араб сордо-къоялда жаниб пачалихъиял аскараз тIубанго тIадбуссинабунин ахирал анкьаз сеператистаз бахъун букIараб Донецкалъул аэропорталъул бутIайин. БакIалъул гIадамаз бицунелда рекъон, рагъал гIагарлъун руго сепаратистазул аслияб чIей бугеб Донецк бакьулъе. ГьатIан къоялда гьенив хун вуго Украиналъул ункъго солдат, лъукъун вуго 32-яв.\nКиевалда 10 азаргогIан чи гIахьаллъараб митинг тIобитIулеб букIана Волноваха абулеб шагьаралда аскIоб араб талат къоялда рагъулазул чIовудабакIалда гIадатиял гIадамал рекIараб автобусалде кьвагьидал гьенив хварав 12 чиясул хIарматалда. Гьеб мехалда лъукъун вукIана 13 чи.


Вания-тания, Высоцкийя |\nЛаргсса нюжмардий Каспийскалий, шагьрулул хъунмур библиотекалий, оьрмулул бугьараминнансса, цивппалу ливчIминнансса «Яхши-хаш» («Общение») тIисса цIанилусса клубраву хьунни ирглийсса хьунабакьаву.\nМикку ихтилат буллай, «Аьрасатнал ниттихъул» тIисса цIанилусса суккушиндарал председатель Таиса МахIаммадовал бувсунни цIуну ялун дуркIсса шинавугу клубрал гьурттучитурах ялугьлай душиву цIу-цIусса темарду ва хъин-хъинсса инсантуращалсса хьунабакьавуртту. КIицI лавгунни шагьрулул бакIчи МахIаммад Аьбдуллаевлул бугьарасса инсантуран чивчушиву «Дагестанская правда» кказитрал 100 экземпляр ва «Трудовой Каспийск» кказитгу.\nВа батIаву дачин дурсса Зугьра Аьбдуллаевал дакIнийн бувтунни ва шин Аьрасатнаву баян бувшиву Волонтертурал шинну ва Аьрасатнаву ва журалул суккушиндаравух гьурттуну бушиву сайки 8 миллиондалийн лавхъсса инсантал.\nВа кьинисса хьунабакьаврил кIилчинмур бутIа хас бувну бия январьданул 25-нний цан 80 шин хьун най диркIсса, чIявучин ххирасса шаэр, артист Владимир Высоцкийн. Хьунни мунал оьрмулиясса ва творчествалиясса чIявусса ихтилатру. Цала лахъи бакъасса оьрмулул мутталий мунал чивчуну бур 600-нния ливчусса балайрду, 850 назму, кинораву ва театрдануву дургьуну дур чIяру-чIярусса роллу. 1980-ку шинал 27-мур июльданий бяливчIун бур мунал оьрму. Му кьини мунал «Гамлетлул» роль дугьан най ивкIссар. Амма къаккаккан буван нанисса спектакльданийнсса билет цуя-ца инсаннал махъунмай къабуллуну бур, бивтун бур цачIава мунаясса аьпалун.\nПредыдущая записьЭбратрансса ххуллуСледующая записьЖул пахру