МАСЪАЛАБИ Г1ЕЗЕГ1АН К1ВАР БУГЕЛ РУГО. - 14 Ноября 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Ноябрь » 14 » МАСЪАЛАБИ Г1ЕЗЕГ1АН К1ВАР БУГЕЛ РУГО.\nМАСЪАЛАБИ Г1ЕЗЕГ1АН К1ВАР БУГЕЛ РУГО.\nХъулухъалъулал зах1малъабаздаса х1инкъуге. Гьел ккола багьа т1адег1анаб х1албихьиялъул аслулъун.\nКват1ич1ого Россиялда к1одо гьабизе буго Жанисел ишазул министерствалъул х1алт1ухъанасул къо. Нилъеда киназдаго лъала киг1ан к1вар бугеблъун кколеб гьеб ишалъул х1алт1ухъабазул х1алт1ияли. Г1адамазул ихтиярал, гьезул х1инкъи гьеч1олъи ц1униялъе, терроризмалде, экстремизмалде данде рагъ гьабиялъе г1оло, нилъер Ват1аналъул ва халкъалъул интересал ц1униялъул жавабияб ишалъулъ кинаб бут1а гьез лъолебали. Аслияб къаг1идаялда гьеб х1алт1и т1аде ккола полициялъул х1алт1ухъабазде. Жамг1ияб г1адлу-низам ц1униялъул, такъсирал гьукъиялъул, т1атинариялъул, такъсирчи къват1ив ч1вазабиялъул к1вар ц1ик1к1араб ва жавабияб х1алт1и полициялъул х1алт1ухъабаз намус бац1ц1адго т1убазабулеб бугони, халкъалъ гьезие к1удияб къиматги кьола.\nГ1адамаз кидаго бет1ер къулула жидерго г1умруялде рач1инч1ого, бищунго х1инкъарал бак1азде бах1арчилъиялда рортулел, намус бац1ц1адго жидерго х1алт1и т1убазабулел полициялъулазе. Нилъ ч1ух1ула гьезул бихьинчилъиялдаса, х1инкъи гьеч1олъиялдаса, къо х1ехьеялдаса.\nЖакъа нижеца гара-ч1вари гьабулеб буго кинаб ах1вал-х1алалда нилъер районалъул жанисел ишазул х1алт1ухъабазул отделали лъазелъун полициялъул подполковник Мух1амадов Мух1амад Имамух1амадовичасулгун.\n-Мух1амад Имамух1амадович, бокьилаан дуца ц1алдолезе бицани кинаб криминалияб ах1вал-х1ал бугеб районалда жакъа къоялдаяли.\n-Гьаб соналъул ич1го моц1алъул х1асилал данде росидал, районалда такъсирчилъи ц1ик1к1ун буго араб соналда бук1араб 43-ялде данде ккун к1игог1ан нухалъ. Гьеб бахун буго 80-ялде. Гьезда гьоркьор руго бикъа-хъамиялъул, законалде данде кколареб ярагъ, наркотикал, х1адур гьари, х1иллачилъи гьаби, х1инкъи кьун кодоса жо бахъи, автотранспорт хъами, гьересиял пачалихъиял документал, шапакъатал, штампал, печатал, бланкал гьари г1адал такъсирал.\nГьел гьарун руго районалъул 11 росулъ.\n-Кинаб ригьалъул г1адамаз такъсирал ц1ик1к1ун гьарулел?\n-Аслияб къаг1идаялда такъсирал гьарулел руго кирниги х1алт1улел ва ц1алулел гьеч1ел г1олохъанаб г1елалъ. Гьаб соналда такъсир гьабун буго 34 чияс. Гьездасан г1овул г1ужде рахинч1ел-к1игояз, гьекъон-мехтун-ункъгояз, цебеккунги такъсирал гьарун рук1арал-ич1гояз, цебеккунги судалде ккун рук1арал ункъгояз, 4 ч1ужуг1аданалъ, 2 хъулухъчияс, 23-кибниги х1алт1улел ва ц1алулел гьеч1ез, цо ц1алдохъанас.\n-Такъсирчаг1азул сиях1 щибаб соналъ ц1и-ц1иябищ гьабулеб яги гьезда гъорлъ цересел соназулгийищ рук1унел?\n-Цересел соназулги данде росула. Жакъа къоялде щвезег1ан нижер х1исаб-суалалда руго 43 цебеги такъсир гьабун рук1арал, 34-диниял экстремистал, 11-хроническиял алкоголикал, 14-наркоман, 12-хъизаналда даг1ба-раг1и багъаризабулел, 11-психическияб къаг1идаялъ унтарал, 8 г1овул г1ужде рахинч1ел.\n-Гьарурал киналго такъсирал рагьизе к1олищ нужеда?\n-Гьаб соналъул 9 моц1алда жаниб гьарурал такъсирал рагьун руго 95,5 проценталъ. Кинабниги рагьун буго 63 такъсир. Гьездасан ц1акъго зах1матаб 9.\nРагьич1ого хут1ун буго 3 такъсир.\nПрофилактикиял тадбирал гьарулелъул, гьединго оперативиялгун хъулухъалъулал масъалаби т1уралелъул ОМВДялъ г1уц1ун буго 1089 административияб протокол.\n-Экстремизмалде ва терроризмалде данде гьабулеб х1алт1иго бугищ?\n-Гьабураб х1алт1ул х1асилалда гьаб соналъул 9 моц1алда жаниб рагьизе к1вана 7 террористияб к1варалъул такъсир. «Религиозный экстремизм» абураб категориялда рекъон, нижеца х1исаб-суалалде восун вуго 8 чи, т1аса вахъун вуго к1игояв, киналниги х1исаб-суалалда ругел гьединазул къадар бахуна 34 чиясде.\nРайоналда т1атун бук1ана 2 чиясдасан г1уц1араб бандгруппа. Гьезул цояв кквезеги щун т1аг1инавуна, цогияв федералияб ц1ех-рехалда вуго.\nРайоналъул территориялда 2 нухалда лъазабун бук1ана КТО (контртеррористическияб операция). Гьарурал тадбиразул х1асилалда, 2 такъсирчи т1аг1инавизе к1вана. Гьезухъа кодоса рахъана 2-Калашниковасул автомат ва боеприпасал, т1атинабуна 4х3 бугеб 1 блиндаж, жинда жаниб квана-гьекъеялъул продуктал, ц1а-раг1, медикаментал, ДРялъул топографиялъулаб карта ва 20 боеприпасал ругеб. Гьединго т1атинабуна жаниб медикаментал, боеприпасал, кьвагьулеб т1аг1ел х1адур гьабиялъе х1ажатал т1аг1алаби жанир ругеб 3 схрон. Схроназда жаниб батана 820 патрон, 170 кило аммиакалъул селитра.\nНижехъе щварал баяназда рекъон, Г1орут1а росулъа 4 чиясул рокъоб ч1ухь балелъул, гьенир т1атана 2 тротилалъул шашкаби, лъабго Ф-1 граната, 135 патрон, 143 гр. марихуанаялъул.\nЗаг1иса Саг1идов Запирил фермаялде раккидал, гьенир ратун нахъе рахъана автоматалъул 5,45 калибралъул 27 патрон.\nГьит1инаб Гьоц1алъ росдада аск1обег1ан бак1алда ратана 5,45 мм калибралъул 42 патрон, 7,62 мм. -5 патрон, цо РГО граната, цо СВУ, гьединго квана-гьекъеялъул ниг1матал, рет1ел-хьит. Гьабураб мух1канаб х1алт1иялъул х1асилалда ч1езабуна районалдаса Сириялда 8 чи вук1ин. Гьел киналго рук1ана «Религиозный экстремист» категориялъул х1исаб-суалалда рук1арал г1адамал. Киналго кьун руго федералияб ц1ех-рехалде.\nГьаб х1исаб кьеялъул заманалда ц1ех-рехалда вук1ана 13-такъсирчи, гьездасан цояв ватана, цогияв ц1ех-рех гьабиялдаса нахъе вахъана. Хут1арал жеги ралагьулел руго.\n-Г1адамазда кодоб бугеб законнияб гуреб къаг1идаялда ц1унараб ярагъ нахъе щвеялъул мурадалда, цебе нужеца г1емерал тадбирал т1орит1улаан. Гьанже кин бугеб?\n-Гьабсаг1аталда районалда унеб буго «Оружие-выкуп» абураб операция. Гьелда рекъон законнияб гуреб къаг1идаялда ярагъ ц1унарав бокьарав чи вач1ине бегьула полициялде. Гьедин вач1арав чиясе кинаб бук1аниги тамих1 гьабуларо, г1аксалда, кьураб ярагъалъухъ хал гьабун нужее г1арац кьола. Киг1анго гьеб гьедин бук1аниги, исана цо чи гурого ярагъ нахъе кьезе вач1инч1о. Уголовныял делабиги т1ад гьарун г1адамазухъа бахъана 2 автомат, 1002 патрон, 5 гранат, 1 СВУ, 200 грамм кьвагьулеб вещество. Гьединго бахъана 74,28 грамм марихуанаялъул, 126 гъвет1 габаниялъул, хвезабуна 850 гъвет1 г1алхуда бижун бач1унеб габаниялъулги.\n-Районалда къан рук1арал постал ц1идасанги рагьулел руго. Нилъее кинаб бук1аниги х1инкъийищ бугеб?\n-Улкаялдаго экстремизмалде, террроризмалде кутакаб къеркьей унеб бугеб заманалда, нилъер районалда гуребги, Дагъистаналдаго ц1иял постал лъей-гьеб ккола нилъерго х1инкъи гьеч1олъи ц1уни, нилъер муг1рузулаб улка къвариг1ел гьеч1ел, такъсириял пишабаздаса хвасар гьаби. Бокьараб мехалда ккезе бегьула районалдасан хъачагъал, экстремистал ва цогидалги криминалиял къокъаби рач1арал лъугьа-бахъинал, рук1ине бегьула гьезда гьоркьор наркотикал, кьвагьулел жал росун рач1унелги. Гьединазул баркат гьеч1олъиялъ, рес буго районалда балагьал лъугьа-бахъинал ккезеги. Гьединлъидал, щивасда т1адаб буго ц1одорго рук1ине, г1адлу-низам щула гьабизе, чияр ракьалдаса рач1унел чорокал пишаби гьукъизе. Районалда ч1ара-хьараб ах1вал-х1ал бук1инабиялъе лъолел рук1ин гурого, т1ок1аб бат1ияб мурадалъе г1оло гуро постал лъолел ругел.\n-Мун бат1ияб районалдаса вач1арав чи вугелъул, щиб дуца абилеб гьаб районалда хурхун?\n-Дица абила Хунзахъ район бищунго законалъухъ г1енеккулел, заманалда рекъон хьвадулел г1адамазул район бугилан. Гьелдаго цадахъ, гьеб буго муг1рузул районазда гьоркьоб бищунго г1умру гьабизе бокьилеб, бищунго бац1ц1адаб район.\n-Халкъалдехун вуссун Дуе щиб абизе бокьилеб бук1араб?\n-Дица абила г1ун бач1унеб г1ел нилъер бук1инесеб кколелъул, гьит1инаб къоялдасан байбихьун лъимал ругьун гьарейин наркотиказдаса, гьекъолеб жоялдаса рик1к1ад ч1езе, ц1огь, бикъа-хъами, гьереси бицин г1адал заралиял пишабаздаса инкар гьабизе. Цо-цо г1адамаз светияб ц1алиги рехун тун, лъимал рит1улел руго г1иц1го динияб ц1али гьабизе мадрасабазде. Бажарани, к1иябго ц1али цадахъ гьабун гурого, школалде лъимал рит1ич1ого тей, дида бит1араблъун бихьуларо.\nЩивав чи вук1ине ккола ц1одорго. Т1аде щолеб буго г1адамаз хъвехъариги гьабун гьан бакъвазабулеб заман. Гьединаб мехалда г1емер ккола бакъвазе бараб гьан бикъиялъул, ц1огь гьабиялъул лъугьа-бахъинал. Гьединлъидал г1адамазде гьари буго ц1огьаздаса жидерго мина-мулк, боц1и-панз, жидерго маг1ишат ц1униялъе ц1одорлъи жидецаго гьабеян.\n-«Бихьинчилъи» абураб раг1ул маг1на дуда кин бич1ч1улеб?\n-Т1оцебе босани, бихьинчияс кьураб раг1и хвезабизе бегьуларо. Батулареб раг1и бицун г1адамал махсароде кквезе бегьуларо. Хадусеб иргаялда, бихьинчи вук1ине ккола къвак1арав, къо х1ехьолев, бараб ах1улъги, ах1араб болъги бищун цеве вортулевлъун. Полициялъулазул бицани, гьев вук1ине ккола культура, лъай бугев, рак1 бац1ц1адавлъун, г1акъилавлъун, рит1ухълъи бокьулевлъун, сабруявлъун, хъач1лъиялде данде хъач1лъи гьабуларевлъун, амма ккараб бак1алда жаваб кьезе к1олевлъун, бах1арчиявлъун.\n-Мух1амад Имамух1амадович, полициялъул х1алт1ухъабазул къоги баркулаго, дие бокьун буго нужер коллективалъе гьаризе чорхое щулияб сахлъи, рохел. Кире ананиги, рак1алда ругел мурадал т1уран, нух бит1ун, рак1 боххун руссаги, нуж. Дуца церехун рехсаралщинал хасиятал нужер щивасул чорхолъ щулалъаги, гьабулебщинаб данде билълъаги.\nРохалилаб байрамгун, полициялъулал!\nПросмотров: 78 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 5.0/1


БукIинищ Москваялда кавказофобиялде данде митинг?\nКавказиязулгун азиялъулазул митингалъе гIурусазул прогнозал Исламалдаги, Кавказалдаги, миллатаздаги хурхун Россиялда бугеб рокьукълъиялда дандечIун кватIичIого Москваялда, Манежалъул майданалда, митинг тIобитIизе бугин лъазабуна дагьалъ цебегIан Кавказалдасагун Гьоркьохъеб Азиялдаса вакилзабаз.\nГьениб гьединго хIисабалде босун буго Россиялда мажгитал раялда, школазде лъимал хIижабги чIван рачIиналда дандечIеялъул суалал рорхизе. Гьединго ЦIех-рехалъул комитеталъ тIад хIалтIи гьабулев адвокат Мурад Мусаевасул рахъкквезе.\nАмма кавказиялги Гьоркьохъеб Азиялдаса чагIиги рахъунарин гьеб митингалдеян рикIкIунеб буго «Русские» абураб гIуцIиялъул цевехъан Дмитрий Демушкиница. Щайин абуни гьел вакилзабазул жамгIиял гIуцIабазул, диаспорабазул нухмалъулел ругила тIалъиялда рарал чагIи. БатIи-батIиял комиссиязда гъорлъеги росун ругила гьел гьанже. Гьединлъидал тIалъиялъулгун, Москваялъул нухмалъиялъулгун гьоркьорлъаби хвезаризе бокьизе гьечIила гьезие. Щайгурелъул тахшагьаралъул тIалъиялъе рекIее гIезе гьечIила гьез гьабизесеб митинг. Гьединго бетIербахъиялда хадур Россиялде рачIарал тажикалгун узбекалги киданиги унарин жал къварид гьарулел ругилан бицине, щайин абуни гьел нахъисеб къоялъго хIалтIудаса нахъе рехизе бегьулин рикIкIунеб буго Демушкиница.\nДемушкинил рагIабазда рекъон, батIи-батIиял миллатчилъиялъул тадбиразда Россиялъул миллатчагIаздасан рагIулездасаги цIикIкIун рокьукълъи загьир гьарурал кIалъаял гьарула федералиял политиказ.\nПалхIасил, Демушкиница гьедин абиялъе гIилла бугин мукIурлъана ЭР-ялъе Абакар Абакаров. Гьев ккола бицен гьабулеб митинг Москваялда тIобитIиялъе квербакъулезул цояв. Гьедин Демушкиница абулароанин гьанжелъагIан кавказияз ва Гьоркьохъеб Азиялдаса рачIарал мигрантаз церехун тахшагьаралда гьединал табирал гьарураланиян абуна Абакар Абакаровас. Жидерго масъалабазул хIакъалъулъ гьез тIалъиялде яги жамгIияталде гIарз бахъулароанила, гьелъ гьелги лъиданиги рихьулароанила, гьез абураб жоги лъиданиги рагIулароанила.\nАмма гьелдаго цадахъ Демушкинги цогидалги данделъарал бакIазда, Москваялда, тIибитIараб пикру бугин дора ругел кавказиязулги, Гьоркьохъеб Азиялдаса мигрантазулги гьезул ватIаналдаса элитабазда бараб жо гIемер букIунин абун. Цо рахъалъ, гьеб битIарабги батизе бегьулин рикIкIунеб буго Абакаровас. Щайин абуни гьел элитаби рукIунила тIалъиялъ кваназарун хьихьарал чагIи. ТIалъиялъе гьедигIанго захIмалъуларила гьезда кверщел гьабизеги. Гьедин рижулила гъол «Кавказалъул элитабазда рарал рукIунин Москваялда ругел кавказиялги цогидалги» ян абун церехун рехсарал гIадал харбалги, гьединлъидал рахъинадай гьел Москваялда гьарулел митингазде яги рахъинародайин абурал щакдарабиги.\nХадусеб иргаялда Абакаровас рехсолеб буго кавказиязулги Гьоркьохъеб Азиялдаса чагIазулги гражданлъиялъул позиция гьечIолъи.\nАбакар Абакаров: «Нилъ гIезегIан цоцадаса тIун руго. Нилъерго ихтияралги цIунун къватIире рахъине, гьезда хурхун ахIи базе лъалеб даражаялда гьечIо нилъ жеги. Дагь-дагьккун рачIунел руго нилъ гьелде. Гьале гьаб Москваялда тIобитIизе нижеда ракIалда бугеб митингалъул магIнаги гьеб буго – нилъер чагIаздаги Гьоркьохъеб Азиялдаса мигрантаздаги жидерго ихтиярал цIунизе малъи. Амма кигIан чи гьениве вачIиневали абизе, цебечIезабизе захIмалъула. Щайин абуни, цоцалъ гъункун нилъер чагIи, бусурбаби, къватIире рахъине ккани цо кIудияб жо тIаде бачIине ккола. ТIалъиялдаги бичIчIизе ккола гьединал тадбиразе нух къазе бегьунгутIи.\nЖинда жанир гIумру гьабун ругел жамгIиятазул, къокъабазул, вакилзабазул позициялда бараб букIуна пачалихъалъул камиллъиги. Гьединлъидал Демушкинил рагIаби ритIухъ гьаризе яги нахъчIвазе къваригIани, кIудияв аналитиклъун вукIине кколаро чи. Гьадинги бихьулеб гьечIищ бугеб хIакъикъат? Амма гIадамал митингалде рахъиналъе, гьелъие гьезул пикру хисизе цохIо сордоги гIола. Гьединлъидал аналитиказеги социологазеги кутакалда захIмалъула кIудиял мегаполисазда гIадамал митингазде, акциязде рахъиналъе гIиллалъун щиб букIине бегьулебали лъазабизе. Гьеб цохIо сордоялда жаниб пикруги хисун я рахъуна гьел къватIире, ялъуни, рахъинчIого чIезе бегьула. Гьел гIезегIан ричIчIизе захIматал жал руго».\nТIалъиялъукьа нахъеги къан улкаялъул тахшагьаралда митинг гьабизе рахъине гьечIин кавказиялги Гьоркьохъеб Азиялдаса мигранталгиян рикIкIунев Демушкинида тIад рекъолев гьечIо Москваялда гIумру гьабун вугев Дагъистаналдаса политолог Руслан Къурбанов. Бицен гьабулел вакилзабазул нухмалъулел унголъунги ругила Москваялъул хIукуматалъул идарабазда рухьарал, амма гьезда бичIчIулила Олимпиадаялда цебе кавказиязулгун ва цогидазулгун гьоркьорлъаби хвезарун Москваялъе дандеккунгутIи.\nРуслан Къурбанов: «Москваялдаги гьениб информация тIибитIизабулел алатазги цIакъ рахъккуна гьеб митинг тIобитIизе букIиналъул. Щайин абуни митинг тIобитIизе бегьилаанин цо-цо чагIаз пикру загьир гьабун гурони, гьанжелъагIан гьениб гьединаб даражаялъул тадбир тIобитIун букIинчIелъулха. Жибго Москваялъеги дадекколаро гьабсагIаталда улкаялда миллатчилъиги, къватIиса бачIараб халкъалдехун рокьукълъиги бугин абураб пикру билълъун ине. Гьединлъидал дида лъаларо, митингалъе щиб къо чIезабулеб бугебали, амма гьеб тIобитIизе ккола, гьелъие батIияб нух гьечIо».\nМитингалъе жеги къо чIезабун гьечIо. Гьеб лъала декабралъул 22 яги 23 къоялъ Кавказалдасагун Гьоркьохъеб Азиялдаса вакилзабаз Москваялда тIобитIизесеб кIудияб пресс-конференциялда. Гьеб тадбир гьабулеб букIин лъайдал, митинг тIобитIулезулгун бухьен ккун буго Москваялда хIалтIулел яги гIумру гьабулел цогидал регионаздасагун улкабаздаса вакилзабазги.\nБукIине бугищ Москваялда кавказофобиялде данде митинг?


МахIмуд вокьулес гьесул мугIалимасул адаб толаро » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n«Миллат» газеталъ ХъахIабросулъа МахIмудил 140 сон тIубаялде, гьесул гIумруялъул, гьунаразул, кучIдул гьаризе букIараб махщелалъул хIакъалъулъ макъала («Миллат» № 44, 28.11.2014 с.) хъвачIебани, миллаталъул ургъалида бугеб газета хIисабалда, гьеб бичIчIилароан. Амма 26 соналъ цебего хъвараб гIалимчиясул макъала бахъиялъ кколеб буго, гьелдаса нахъе магIарулазул шигIрияб гьунаралъе, гьездаго гьоркьов МахIмудил пагьму-гьунаралъеги къимат кьолев гIалимчиги Дагъистаналда вахъинчIин ва жакъаги гьечIилан. Дида лъала, гьеб макъала тIоцебе бахъараб мехалъги гьелда тIасан бахIсалги, разилъичIел гIадамалги рукIана. Гьелъ пикру бачIунеб буго, щайдай «Миллат» газеталъе «басрияб наккдалъа цIияб бугIа бахъунилан». Гьаб макъалаялда рекъоларел цо-цо гIадамалги рукIине бугьулилан хъвалеб бугелъул, пикру ккана къалам кодобе босизе.\nТIолабго макъалаялда рекъоларев чи Дагъистаналдаги магIарулазда гьоркьовги вати щакаб буго. ГIамм гьабун босани, МахIмудиеги МахIмудил гьунаралъеги кьураб къимат щвалде щвараб, тIад кIалъай гьабизе рес гьечIеблъун бихьула. Гьелъие нугIлъи гьабула жалго машгьурав шагIирасул кучIдуз. Лъидаха абизе кIолеб магIарул поэзиялъе МахIмудил кучIдуз асар гьабичIилан, гьез магIарул мацIги бечед гьабичIин, гьев жинда данде лъезе чи цоги гьечIев, жиндирго пассихIлъиги бугев гьунарги кIудияв поэт вукIинчIилан. ВукIана, вуго ва магIарулал ругебгIан заманаялъ, гIасрабаз тIагIинаро гьесул гучаб поэзиялъул асарги. Расулидасан байбихьун киналго Дагъистаналъул поэталги мукIурал руго МахIмудил поэзиялъ жидеего гьабураб асаралъе ва кумекалъе. Цойги, рокьиян цIар бугеб Аллагьас рекIелъ лъолеб хIикматаб асар инсанасдаса батIалъичIебгIан мехалъ, МахIмуд халкъалъ къадруялъул тахиде вахинавичIого теларо.\nАбула нассраниял мекъи кканин жидерго ГIиса аварагасе (р.гI.) гIорхъулъа ун рецц гьабизе бокьиялъ, гьев Аллагьасул даражаялде вахинавиялъ. Цогидал гIодорегIан гьаричIого, данде кквечIого, чиясе цIакъго тIадегIанаб къимат кьей, лъикI батаниги квеш батаниги инсанасе хасиятаб жо буго, гьелда тIад кIалъачIониги бегьила. Гьеб чисул гIорхъулъа араб рокьиялда тIад бижулеб жо буго. Дида кколеб буго, макъалаялъул авторас, цIакъго МахIмудидехун рокьи цIикIкIиналъ батаниги, щибаб миллаталъул Дагъистаналда цо цIакъ цеве ккуравги, цоги гьесул рагIадалги рукIине кколин абураб сиясаталда рекъон букIаниги, лъалев Аллагь вуго, МахIмудил гьудул ва мугIаллим БакьагьечIиса Тажудин (ЧIанкIа) цIахъ нахъе цулев вугилан. ЛъикI ургъун балагьани, авторасе бокьаралъул гIаксалда гьес Тажудиниде гуреб, жиндирго вокьулев поэтасде рагIад ккезабулеб буго. Масала: «ЧIанкIал гIадин, басра гьаюн, гуккизеги гуккун, хъвараб къадаран, реххун тарай героиня ятулищ нилъеда МахIмудил кучIдузулъ?»-ан хъвалеб буго гьес. Жинцаго чIван къотIараб жавабги кьолеб буго: «Ятуларо!» -абун. Гьелдасан хIассил гьабун, хадуб хъвалеб буго: «Гьединлъидалин МахIмудил кучIдуз, инсанияталъего гIаммаб, гIаданлъи тIокIаб, берцинаб асар бижизабулеб гIадамазулъ» - абун. Гьал мухъал цIаларас пикру гьабизе кколеб буго, Тажудин гIаданлъиялдаса рахъарал пикраби кочIолъ ахIулев, гьел гIадамазда гъорлъги тIиритIизарулев шагIир вукIанилан. Исламияв гIалимчилъун вукIарав киназго къадру гьабулев чи вукIаниги инсанияталде квешаб асар гьабулев, рухIияб рацIцIалъи гьечIев чиясул гьудуллъунги, мутагIиллъунги МахIмуд кин ккарав? Гьудуласда релъарав вукIунила гьудулиланги абула, учителасул асар ккечIогоги цIалдохъанасде букIунаро, гьединлъидал, тIадехун рехсарал мухъаз МахIмудил къадру борхулеб гьечIо.\nЦойги босани, Тажудинилги МахIмудилги заманаялъ «гуккарай» ятаниги жамгIияталда гьоркьоб бугеб ахIвал-хIалалъ букIаниги рокьи тIубазе рес кьечIел героялги, героинялги, рагIи данде ккун рокьун рукIаниги, жидергоги, йокьулелъулги гIумруялда хIинкъун цереса тIагIине ккарал гIолилал рукIинчIогойищ? БукIараб хIакъикъат жиндирго кочIолъе бачин Тажудинил загIипаб рахълъун кин ккараб? Заманалъул гIунгутIаби рехсечIогоян МахIмудиде гIайиб дица гьабулеб гьечIо. Щивав шагIирасул букIуна жиндирго къисматги, асар гьабулеб къагIидаги. МахIмудиде аскIое жиндир пикру загьир гьабун кечI хъваян, Тажудиниде аскIое гIадин, гIагарлъиялъ вокьулев тIуризавурай яс ячIун ятиларо. Дицани абиларо, гIумруялъ битI ккечIеб рокьуца кIвекIарав МахIмудида сверухъе бугеб ахIвал хIал бихьулеб букIинчIилан.\nТажудиница чара-хварай йокьулелъул кIалдир, бицараб рагIуе хилиплъун гукканин абурал рагIаби лъуниги, бичIчIизе бегьуларо, доб заманалъул гуккиги, жакъасеб гIелалъул гуккиги цого жо бугилан. Доб мехалъ гуккун, яс инжит гьаюрал гIолилал ясазул гIагарлъиялъ чIаго толароан. Авторасул «гуккун рехун тарай героиня» абураб рагIи жакъасев гIолиласда мекъи бичIчIани, нилъ тIубанго хъархъалъе ккезехъин руго. Гьеб гуребги щивав шагIирасул гIумруги, гIумруялъул хIалбихьиги батIи-батIияб букIунелъул, батIи-батIиял темаби кочIолъ рорхи беццизе ккараб жо буго.\nАвторас цоги хъвалеб буго: «Гьелдасаги (ай чияр чIужуги йокьун кучIдул ахIаравин МахIмудида абиялдаса. Ш.М.) мекъаб ккола «ЧIанкIал» !? темабаздасан босараб бугин МахIмудица гьалагаб рокьул бицун, гьединго Муи ракIалде щвезаюн абураб пикруги» -ян. Гьеб тIубан битIараб бугин абизе дидаги кIоларо. ЧIанкIаде щвезегIанги рокьи лъачIого магIарулал рукIун ратиларо. МахIмудги жиндирго рокьуца тIамун ватила кучIдул хъвазе. Амма ЦIадаса ХIамзат иш лъачIого, ракIалде ккараб-ккараб бицунев чи вукIинчIо ва литература лъаларев чиги вукIинчIо, гьес хъвалеб бугоха Байбихьуда МахIмудил вачIин ЧIанкIал нухдасан кканилан. БакьагьечIиса Тажудинил (ЧIанкIал) темаги МахIмудил темаги цого лъугьиналъе гIилла, рокьул асар кIияздаго лъаялъ батила, амма хъвалеб стилияб чваххиги релъараб бугони, Тажудин МахIмудидаса 12 соналъ кIудиявги вугони, живго МахIмудицаги Тажудин жиндирго кIудияв вацлъун, гьудуллъун ва мугIаллимлъунги рикIкIунев вугони, гьедин абичIого кинха хутIилеб?\nДунялалдаго машгьурав Расул ХIамзатовас гIемер абулаан жинде цересел Дагъистаналъул поэтазул, ЧIанкIал, МахIмудил, Батирайил ва цогидазулги асар кканилан, «Инсуца хъвалел руго гьабсагIатги дир кучIдул»-ан, гIурус поэтал, Пушкин, Лермонтов ва цогидалги жиндир учительзаби ругилан. Балагьаразда ратула релъенлъи бугел темабиги, гIаммал бакIалги. Нилъ киналго Адамил лъимал ругелъул. Гьеб Расул ХIамзатовасул къимат гIодобе кколеб хIужжайищ ккараб? Щай МахIмудица жиндирго учителасул тема цебе бачине бегьулареб? МахIмуд кьалбал гьечIев гъветIлъунищ вихьизе кколев? ЛъикIал гIалимзабазги жидерго мугIаллимасул нух цебе бачуна гури! МугIаллимасул дарсал росунилан мутагIаллимищ гIодовегIанлъулев яги мугIаллимищ? Гьел Дагъистаналъул шигIриял тIогьал цоцада дандеги ккун цоцалъ къацандизе тIамиялъул магIна щиб? Дица кидаго суал лъечIо КьилимегIерищ борхатаб яги ГIакаройищилан. ГIумруялъ гордухъан бихьидал батила, КьилимегIер берцинаб батанигицин дие ГIакаро мегIер бокьула. Лъида кIолеб диде гIайиб гьабизе. Щивав поэтасулги, щибаб тIегьалъул, щибаб пихъалъул гIадин букIуна жиндирго тIагIамги махIги черхалъе пайдаги. Бокьарас бокьараб тIаса бищизе бегьула. Жиндир азбаралъуб бижараб лъикIаб бугин ккейги бегьулареб жо гуро, цоги жинда тIагIам босизе кIвечIеб пихъ квешаб, заралияб бугин тIирун чIейги мекъи буго. Гьелъулъ гIакълу бихьулеб гьечIо. Масала Хунзахъ районалъул ЛъагIилухъа чияс абуни мунагьал чураяв ГIабасил МахIамад гIадав поэт лъугьинчIилан. Гьесда гIадин магIарул мацIги лъалев, рифма рекъезабун кечI хъвазеги кIолев поэт Дагъистаналда гьечIин ва вукIинчIилан. Гьеб рахъалъ гьесул борхалъиялде хIатта Расул ХIамзатовцин вахинчIин абуни, батIаго щиб гьениб мекъи бугеб! Амма гьесде данде ккун, Дагъистаналъул поэтал цIакъ гIодобегIанаб даражаялда ругин абуни – мекъи ккана.\nГIалимчиясул макъалаялда тIасан бахIс бугелъул абила, гIелму, поэзиялъе чIванкъотIараб къимат кьолеб гуреб, поэтал даражабазул хIокIазда сокIкIунеблъун батани гьеб гIелму гуро. Пикру гьабе, киназдаго лъала БакьагьечIиса Тажудинилги МахIмудилги гIумру тIей гьечIого цоцада бухьараб букIана. Дун аскIов вукIинчIо, амма дун гьитIинаб мехалдаса нахъего бекьечIдерил кIудиял чагIаз бицунеб батана, хIежалде унелъул ЧIанкIаца жиндирго кучIдул МахIмудихъе кьуниланги. Гьел ралагьиялда тIад хIалтIаниги бегьилаан гIалимзаби. Поэтазул хIакъалъулъ хъвараб жо, хIатта кучIдулгицин нилъехъе щун руго биценаздасан. Гьелъул кьучIчIалда жакъасеб нилъер бахIсги хIассил кьолареб, цоцада щивго божизавизе кIолареб жагьилзабазул дагIба лъугьунеб буго. Гьанже поэтазул кучIдул цоцахъе рахъи гьабиялъги лъикIал гIадамазул ракIал лъукъи гурони, пайда кьезе рес гьечIо. ХIакъикъат балагьулелан кколеб бугониги цого чиясул пикруялъулъ хIакъикъат батуларо. Миллаталда бахъараб макъалаялъул авторасги лъолел руго «МахIмудицайищ ЧIанкIацайищ эллегия цебе хъвараб, тематика лъил цIикIкIараб букIараб, гIадал суалал. КIиявго поэт, гIадамазул ракI гъезабизе, гIидалъул къояз чуял гIадин, рекеризе тIамулел гIадинаб жо кколеб буго, лъил чу чIчIалде цебе бачIараб, кIанцIи киналъул лъикIаб букIараб, абун. Рекеризе риччалел чуял цохIо заманаялъ цо гIорхъудасан риччала. Аллагьас ЧIанкIа МахIмуд гьавилалдего 12 соналъ цеве дунялалде вачIун вуго ва гIелму лъазабулев вукIун вуго. Гьел цоцазулъ къецалде тIамизе кколаро. Рехсарал суалазе жаваб щивас, жиндир гIумруялъул бичIчIиялда рекъон кьезе бегьула, цин гьезул кIиязулго кучIдул цIализегIаги ккела. Гьел поэтал романтикалищ рукIарал яги реалисталищ абураб суалалъе жаваб гIелмияб къагIидаялда кьун буго филологиялъул гIелмабазул кандидат Бадави МухIамадовас «Очерки дореволюционной аварской литературы» абураб тIехьалда. Гьес хъвалеб буго, гьелго бахIсалъ рахъарал гIалимзабазде данде, жиндирго пикру. ХIакъикъат гьоркьоса гIебеде батизеги бегьула. Гьелда тIасанги жиндир заманалда бахIсал рукIана. ГIелмияб пикру рахъ-рахъалде сверула хIужаби дагьлъараб мехалъ. Нилъер хIужаби гьечIо цониги поэтасулъ мукъсанал рахъал ругин абизе, нилъее гьедин абун къваригIунги гьечIо. ГIолилазе мисал босизе лъикIаб рахъ хIажат буго. Дица цойги гIажаиблъи гьабуна I998 соналъ дир божарав гьудул ХIасанов МухIаммадица данде гьабураб, саламатаб МахIмудил тIехьалда цогIаги бакIалда, я цеберагIиялда яги хадубрагIиялда БакьагьечIиса Тажудинил цIар бахъичIого кин бажарарабилан. Дагьабги гIажаиблъана МахIмудица I40 сон тIубаялда хурхун ГIурус театралда тIобитIараб данделъиялдаги, гIатIидаб программаялъул церерахъиналда, цогIаги нухалъ МахIмудил учитель Тажудин рехсечIолъиялъги. Гьебни Тажудиние хIажатаб жо гуро, амма гьеб лъани живго МахIмуд рекIекълъилаан. Жиндир гIумруялъул бицунелъул цIар рехсезе нечолев гьудулги мугIаллимги гурелъул МахIмудил вукIарав.\nГьебго юбилеялде гьитIинаб букIаниги цIакъ лъикIаб даражаялда бахъараб «Цо панаяб хIухьел» абураб МахIмудил тIехьалда (МахIачхъала 2013 с. 93 гь.) лъураб, машгьурав гIалимчи, филологиял гIелмабазул доктор Сиражудин ХIайбулаевас хъвалеб буго: «Судьба привела Махмуда к Тажудину, который стал не только наставником в его жизни, но и пробудил большую любовь к поэзии, учитель и ученик оказались достойными друг друга. Махмуд начал с подражания своему учителю, а потом Тажудин нашел в нем своего достойного (курсив мой Ш.М.) преемника». Бокьани божа, бокьани божуге. ЧIанкIа лъикIав вукIиналдалъун МахIмудиде кигIан дагьабниги рагIад реххуларо, гьелъул гIаксалда тIадегIанлъун гурони. Гьеб гуребги МахIмудил тематика гIатIилъиялъги, учителасдаса цIалдохъан цеве тIун, МахIмудил кучIдул цIикIкIунги лъикIалги рукIиналъ Тажудинил къадруги гIодобе кколаро. КIиялго рукIана исламиял вацалги, гIалимзабиги, магIарул мацIалъеги, магIарулазул цIаралъеги, магIарул халкъалъеги кIудияб пайда кьурал поэзиялъул классикалги. Дидани гьезул хIакъикъияб даража щиб лъалеб, гьеб борцунел цIадираби дир гьечIо, ТIадегIанав Аллагьас борцинарищха! Дица дирго пикру бицунеб буго. Аллагь кинабго лъалев вуго.\nРоссиялъул Журналистазул союзалъул член\nЦ1акъ лъик1аб пикру загьир гьабун буго,Шамил-Х1ажияс,жидерго макъалаялъулъ,ахираб заманалда нилъеда гьоркьоб т1ибит1ун буго,цо квешаб унти щивав "бак1алъул тарихчияс"жигар бахъулеб жидерго росдал бук1а,мухъалъул бук1а,тарих бац1ц1ун жидее санаг1атаб бак1алда сверизабизе(Цогидалги къварид гьарун ,нахъа цун.Гьебго жо буго машгьурал чаг1азулгун,щивас жидергоял т1аде ц1ала,хут1арал гъоркье ц1ала,гьединаб жо бегьуларо,щивасул руго,жиндаса ч1ух1изе бегьулел,ва нечезе кколел г1адамал!


Дагъистаналда хIалтIизе лъугьунеб буго журналистазул интеллектуалияб клуб\nГьанжеялдаса нахъе Дагъистаналъул журналистазе республикаялда лъугьа-бахъунелда тIасан жидерго пикраби загьир гьаризе, дандчIвалел проблемабаздаса ва захIмалъабаздаса разигьечIолъи бихьизабизе гурониги, гьел тIураялъе нух балагьизе рес щванилан абизе бегьула.\nГьеб балагьиялде буссинабун букIине буго, гьал къоязда республикаялда хIалтIизе лъугьине бугеб, журналистал ва журналистикаялдехун хурхен бугел гъорлъе унеб, интеллекталъулал хIаязул клуб.\nДагъистаналда хIалтIизе биччалеб буго журналистазул интеллектуалияб клуб\nГьеб клуб гIуцIизе кколин чIарав аслияв хIаракатчи, журналист Тамерлан МухIамадов вугониги, гьес цохIо жиндирабго ккун вукIинчIого, кин хIасил кьолеб хIалалъ гьениб хIалтIи гIуцIилебали дандбазе республикаялъул батIи-батIиял журналисталги, журналистикаялдехун хурхен бугелги, жалго жидецаго журналисталлъун рикIкIунелги ракIарун рукIана, гьал къоязда «Черновик» газеталда.\nКлуб кин хIалтIизе кколебали хъвараб гIаммаб программаги гIуцIана гьеб тадбиралда. Гьеб жиндирго проекталъул бицунаго Тамерлан МухIамадовас, бачIинахъего чIванкъотIун лъазабуна, гьеб клубалъул я президент, я нухмалъулев я кинав вукIаниги бетIергьанчи вукIине гьечIилан. Гьелъул хIалтIи гIадлуялда иналъе, гьеб киналдаго хадуб халкколев цохIо модератор вищизе вугилан. Гьевги щибаб хIаялдаса хадув хисизе бегьулилан.\nКинал рукIаниги сиясатиял къуватаздасаги рикIкIад букIине бугин клубги гьелда хурханщинабги, гьаз доз гIарацги кьун хIалтIизе биччан бугин гьеб, хасал мурадазе гIоло гIуцIун бугин абизе рес кьечIого букIине клубалъул данделъаби я цонигии редакциялда яги пачалихъиял минабахъ тIоритIизе гьечIила, шагьаралъул бокьараб кафеялда данделъани бищунго лъикI букIинилан абураб пикру загьир гьабуна МухIамадовас. Гьелда тIад цойгидалги рекъана. ХIасил-калам, гьеб клуб щиб гьабизе гIуцIулеб бугеб, кинал суалал гьенир рорхизе ругелали бицунаго, Тамерлан МухIамадовас гьадин абуна:\nТамерлан МухIамадов: «Клубалъул данделъабазда рорхизе ккола республикаялда ругел аслиял лъугьа-бахъиназда хурхарал суалал. Щибаб лъугьа-бахъиналъ цо кинаб букIаниги проблема тIатинабула, гьеб къватIибе реххичIого хутIуларо. Клубалъул гIахьалчагIазда цебе чIчIараб масъала буго гьеб проблема тIубаялъе нух балагьи ва гьеб тIокIалъ такрарлъичIого букIиналъе хIалтIи кин гIуцIилебали бицине.\nАй, республикаялда бокьараб рахъалда бугеб кризис тIагIинабизе щиб гьабизе кколебилан абураб суалалда хурхун жидерго пикраби загьир гьаризе ккола клубалъул гIахьалчагIаз. Ахирал моцIазда республикаялда цо щибго гуреб жоялдасан кутакаб проблемаги гьабун гьебги гIочIода чIван гIемер ахIи-хIур бахъинабуна цо-цо чагIаз. Гьезул кинал мурадал рукIаралали лъала киназдаго.\nГьеб кинабгоги хIалае ккун Дагъистаналъул тIалъиялда гьарчал речIчIана цо-цояз, тIалъи гьеб цо опозицияйилан абулеб халкъалъул кIал къазабизейилан лъугьун букIана. Гьеб гIала-гъважаялъул заманалда республика реххун тун букIана, жидерго хасал сиясатиял мурадал тIураялда хIалтIилел рукIана гьеб гъалмагъир багъаризабурал. Гьединаб ахIвал-хIал тIокIаб лъугьунареб хIал кин гьабилебали ургъизе ккола клубалъул гIахьалчагIи».\nДагъистаналъул бетIерасул администрациялъул аналитикаялъул ва информациялъул бутIаялъул нухмалъулев Зубайру Зубайруевас абуна гьеб клубалъул хIалтIулъ чара гьечIого экперталги рукIине кколилан. Гьесул пикруялда рекъон гаргадулел чагIи гIемерлъун пайда бугеб информация кьун бажарулел чагIи дагьлъун рукIиналъулъ буго Дагъистаналда лъугьун бугеб хIалуцараб ахIвал-хIал роцIцIинабиялъе бищун кIудияб квалквал.\nЗубайру Зубайруев: «Жидерго пикраби ругел гIадамалги, жамгIиял рагъа-рашариялги, разигьечIолъиги гIезегIан буго республикаялда, амма гьездаги, гьез рорхулел киналго проблемаби тIуралеб, тIалъиялдаги гьоркьоб хасаб цIалкIу къваригIун буго. Гьеб цIалкIулъунги гьел проблемабиги лъалел, кьучIаб лъайги бугел, гьел захIмалъаби тIуразаризе щиб гьабизе кколебалиги бичIчIулел экспертал хIажат руго цIакъ.\nГьел экспертаз проблемаби рорхулел гIадамазда бичIчIизабизе ккола нужеца цIакъ кIвар бугеб суалги борхулеб бугин, амма гьеб тIубаялъе нужеца бихьизабулеб бугеб нухдасан гьабсагIат рилълъун бажаруларин, гьелъие я гIарцулаб, я административияб ресги гьечIилан. СанагIалъи ккарабго гьеб ресги букIинабилилан. ТIалъиялдаги халкъалдаги гьоркьоб лъикIаб рахъалъ гьоркьохъанлъи гьабизе ккола гьез. КигIан захIматго букIаниги дица абизе кколеб буго, гьаб сагIат журналистаздаги республикаялъул тIалъиялдаги гьоркьоб лъикIал гьоркьолъаби гьечIо. Гьелъ бищун цебе республикаялъул имидж хвезабулеб буго».\nГьеб клуб гIуцIиялда тIасан жидерго пикраби рицунаго цо-цо журналистаз абулеб букIана гьенире гъорлъе чара гьечIого гIолохъанал журналисталги, жигарал жидерго пикруги бугел гIолилалги ахIизе кколилан. Журналист Алик ГIабдулхIамидовасги гьеб пикруялъул рахъккуна ва абуна гьеб клубалъул хIалтIиялдалъун Дагъистаналда журналистасул пишаялъул къимат бахинабизе кколилан. Гьаб сагIат журналистазул къимат цIакъ гIодобегIан ккун бугила, гьеб хвеялъе гIайиб жалго гьездаги бугилан.\nАмма гIадамазул ботIролъ журналистал цохIо гьерсал хъвалел яги гIарцIухъ бокьараб иш гьабулел чагIи ругин абураб пикру лъикIаб рахъалде хисизабиялъе кIудияб хIаракат бахъизе кколин гьеб клубалъул гIахьалчагIазилан лъазабуна ГIабдулхIамидовас.\nМахIачхъалаялда рухун рагIула журналистал\n«Кавказалда журналистазеги инсанасул ихтиярал цIунулезеги кидаго хIинкъи буго...»\nRFE/RL- корпорациялъул журналистазде данде провокация хIадурлъулеб буго\nДиванчагIи: «Диваналде нух рагьараб буго журналистазе»


Красноармейск буго МахIачхъалаялда цолъарабин абизе бегьулеб росу, административияб къагIидаялъги гьеб МахIачхъалаялда гьоркьобе уна, амма гьениб шагьаралъул рагIаллъабазда рукIунелгIадалцин шартIал гьечIо гIадамаз гIумру гьабиялъе.\nАхираб заманалда жидер чара хвезабун бугин гьоркьоса къотIичIого росулъ ток свинабун рекIинабун гьабулеб букIиналъ, гьеб электроэнергиялъ гьабулеб базаралъе гIоло жидер рокъоб бугеб техника бухIулеб бугин, магIишаталъе кIудияб зарал кколеб бугин абулеб Красноармейскалъулаз.\nГьел жидерго захIмалъаби тIуразареян тIалаб гьабун 4 декабралъ Дагэнергосеть» абулеб токалъул идараялъул кIалтIа митинг тIобитIана Красноармейское росулъа гIадамаз.\nГьеб тадбиралъулъ I5-20 гIан чи гIахьаллъанин, ва рескъотIиялъ рахъун рукIанин жал гьеб митингалдейилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе Красноармейскалдаса Ислам Вагьабовас.\nИслам Вагьабов: «БукIинеб кколеб хIалалда ток чIезабуларо нижер росулъ, цебе сардилъгIаги кьолаан, гьанже гьебги букIунаро. Цин бачIуна, гьебсагIатго свинабула, гьеб свинабун рекIинабиялъ гIадамазул рокъоб бугеб техника бухIулеб буго.\nДир рокъоб холодильникги телевизорги, бухIана, цо-цоязул къавулъ бугебщинаб техника хун буго. Жеги цо гьедигIан квачараб заман гьечIолъиялъни цо-цониги бачIуна ток, хасало токаллъул печал риччазе гIадамал лъугьарабго гьеб тIубан гьоркьоса къотIула.\nКидалъагIан гьеб базаралда рукIинин абун къватIире рахъун рукIана ниж, рес къотIиялъ. Гьедин гьабичIони гьаб тIалъиялъги нижги гIадамалищинцин цIехолеб гьечIо, нижер лъимал кинал шартIазда ругониги гьезул ургъел бугев чиги ватичIо цониги.\nГьебго ток гьечIолъиялъ гъоркьисала нижер гьаниб бугеб мактаб хинлъизабулеб система кьвагьунцин букIана, амма гьеб суалалъулги ургъел нижее гурони лъиего гьечIо».\nМитингчагIазул тIалабалда рекъон гьелгун дандчIвана «Дагъэнергосеть» компаниялъул нухмалъулев МуртузгIали ГьитIинасулов.\nГьес гIадамазда бичIчIизабунин щай гьезул росулъ электроэнергиялъулгун гьединал захIмалъаби ругелали ва кинаб кумек гьезие гьабун бажарулебали балагьилин абун лъазабунин ГьитIинасуловасилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе «Дагъэнергосеталъул» пресс-секретарь ХIуризада Камаловалъ.\nХIуризада Камалова: «Гъоркьисала гьеб росда сверун рукIарал киналго кирпич къотIулел заводал къана, амма жеги-жеги гьенисан гьаваялде гъорлъе рачIунел загьруял жал лъугIун гьечIо.\nКъан хадуб заводалъул бетIергьабаз гьеб кирпич гьабулелъул хIалтIизарулел киналго загьруял химикатал тIагIиранизе кколаан, амма гьеб лъицаниги гьабун гьечIо.\nГьединлъидал гьаваялде рахъун гьез токалъул кварал хвезарулел руго, нижер хIалтIухъабазул кодор хъурун унел рукIана гьел, гьединлъидал росулъе электроэнергия кидаго кьун бажаруларо, гьеб гуребги 70 соназдаго рачарал кварал руго гьениса гIебеде гьелги басралъун некIого хисизе заман щун буго, амма сундуего гIарац гьечIолъиялъ гьеб хIалалде ккун буго Красноармейскалде ток кьолеб система.\nГьеб кинабго жо гIадамазда бичIчIизабуна ГьитIинасуловас. Дагьалдасан 9 километр токалъул кваразул хисизе кколе буго нижеца гьеб росулъ,гьелъие биччараб гIарацги гьечIо.\nГьанже цойгидаб хIалтIуе биччаралдасаги босун гьабизе ккелаха гьеб, гурони бажарунеб хIал гьечIелъул гьениб».\nГьединго ХIуризада Камаловалъ бицана токалъулгун захIмалъаби раккиялъе гIайиб жалго Красноармейскалъулаздаги бугилан.\nГьеб росу ахирал саназда жаниб цIакъго кIодолъун бачIанила, амма пачалихъалъ гьелда рекъон гьенир шартIал чIезарун гьечIила, гьебго ток бачIунеб системаги 80 соназда гьенир гIумру гьабун рукIарал гIадамазе гIураб къагIидаялъ гьабун букIанин.\nГьединлъидал росдал гIадамаз жидецаго данде гIарацги реххун чанго чиясда гьоркьоб цо трансформатор босулеб бугила, гьелги гIемерисел лъикIал гьечIила гьединлъидал хехго рухIулел ругила, гьезги дагьалги цIакъ хвезарулел ругила гьадингоги басриял кваралилан.


ЦIороялъ пихъил бачIиналъул хьулал хвезаруна\nМарт моцIалъул ахирисел къоязда Дагъистаналъул мугIрузул мухъазда цIорой ккеялъул хIасилалда Унсоколо, Хьаргаби, Гъуниб ва Шамил мухъазул пихъил ахазе кIудияб зарал ккана. Гьедин лъазабуна Дагъистаналъул росдал магIишаталъул министерлъиялда. Гьениб бицухъе, цIороялъ бухIун хун рагIула ахбазаналъул щезе ракIалда букIараб бачIиналъул 90 процентниги.\nГьел мухъазда, хасго Унсоколо ва Хьаргаби мухъазда гIумру гьабун ругезул аслияб бетIербахъи букIуна ахакьа бачIунеб бачIиналдаса. Амма исана пихъ букIиналда щибго божилъи гьечIо. ХIатта харабазцин абулеб буго март моцIалъул ахирисел къояз букIараб гIадинаб цIорой ккараб заман къанагIатги букIинчIин абун бицана «Хьаргаби мухъ» муниципалияб гIуцIиялъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулев Сулейманов АхIмадица.\nСулейманов АхIмад: «Марталъул 30-абилеб ва 31-абилеб къоялъ ккараб цIороялъ кIудияб зарал гьабуна пихъие. Гьел къояз бараб гIазу жакъаги биун лъугIун гьечIо. ГъутIби рукIана тIогьолъ росун. ЦIорой ккана 8-I0 градусалде бахараб. Абизе бегьула I00 проценталъ Хьаргаби мухъалда ахбазан, курак хванилан».\nЭР: «Аслияб бетIербахъи ахбазан-куракалдасан букIаралъул, щибха гIадамаз абулеб бугеб? Щиб гьабизе ракIалда бугеб»?\nСулейманов АхIмад: «ГIадамал пашманго ругоха. Аслияб бетIербахъи ахбазан-курак бичун гьабулеб букIаралъулха, I00-200 азарго гъурущги щолаан гьеб бичун. Исана гьеб хайиралдаса махIрумлъанаха гIадамал. Гьанже гени-гIечгIаги хвечIого хутIилин абураб хьулалда ругоха, гьелъул ахар гIемер гьечIониги. 200-220 гектаралда гурони гьечIо генулгун гIечул ахал».\nХьаргаби мухъалдаса Сулейманов АхIмадица бицухъе, ахбазаналъул ахазул 950-гIанасеб гектар рагIула гьеб мухъалда. ХIукуматалъул рахъалдасан кумек щвеялде хьулго бугебищилан цIехедал,\nСулейманов АхIмад: «МагIарухъ ругел киналго ахал руго гIадамазул жалго бетIергьанал. Цебе-цебеги пихъ хвеялъул хIужа ккедал, гIадамал бетIергьанал ахал ругинги абун, гьабулеб кумек щибго букIинчIо. Гьаб нухалъгIаги кумек щвелародайин, росдал магIишаталъул ахал ругинги абун документал хIадур гьариялда тIад ургъулел руго. РецIел щвезе ккани, ахал страховать гьарун рукIине кколинги суал лъола цебе. МагIарухъ къанагIатги рукIунаро страховать гьарурал ахал. Гьеб буго цIакъ захIматаб суал. 2006 соналдаса жакъа къоялде щвезегIан гьанжегIадинаб цIорой лъабго нухалда ккун букIана Хьаргаби мухъалда. Цониги соналъ кумекги щвечIо».\nМагIарухъ ругел консервазул заводаз, аслияб куцалда, гIадамазухъа къабул гьабулаан ахбазан-курак. Исана гьеб пихъ хвеялъул хIасилалда, заводазе, хасго кIикIундерил консервал гьарулеб заводалъе кIудияб зарал ккезе гьечIин рикIкIунеб буго гьелъул генералияв директор МухIамадов МухIамадица. Щайгурелъулила, жидер рес бугила помидор-охцералдаса ва микьиралдаса пайда босизе, гьединго, нахърател бугила гъоркьисалаго гьарун рукIарал ахбазаналъул пюреялъулги.\nГьединго, тIубанго пихъ хванилан зигара буго Шамил районалъул жамагIаталъулги. Масала, ХIебдаса Назирбегов МухIамадица бицухъе, тIегьан букIанщинаб гъветI, цIорой ккедал лахIчIегIерлъун рагIула.\nНазирбегов МухIамад: «Ахбазанги хвана, микьирги хвана, багIли-жага хвана. ГIага-шагарго 7 гарадусалъул цIорой букIана ХIеда росулъ. Гьолокь ва гIурумухъ ккун жаниблъиялда ругел росабалъ хурмагицин хун бугин абулеб буго. Нолъкъасиги букIана лъикIаб цIорой. ТIегьан букIанщинаб гъветI хванин абизе бегьула».\nГьединабго хIал буго цогидал мухъаздаги. Масала, Гумбет мухъалдаса Ибрагьимов Ибрагьимица бицухъе, цIорой ккеялъул хIасилалда гьенибги ахбазан-курак хун рагIула. Ибрагьимица бицухъе, гIазу баниги, радал-бакъанида саву ккечIелдаса гъутIбузе къварилъи букIунарила. Амма саву ккани гьелъ бухIун рехулила гъутIбузда бараб тIеп. Гьединлъидал, саву ккечIого букIиналдаса рорчIизелъун гъутIби гIаздадаса рацIцIад гьаричIого тани лъакIаб букIунила.\nНижергун гара-чIвари ккараз бицухъе, хIакъикъаталдаги ккараб зарал лъазе рагIула 15-20 къоялдасан.\nЦороялъ пихъил бачIиналъул хьулал хвезаруна


ЧIикIунтIа хъунмасса хIаллай яхьуншиврул\nКказит / МаслихIатру\nАвтор: Бадрижамал Алиева · 24.11.2021\nЧурххан мюнпат буми ахънилссаннуву хьхьичIунсса кIанттай дур чIикIунтIа (бурак). Ва ишла дурну дувайсса дукрардугу чIярур.\nЧIикIунтIа диххан аьркинссар гъарал дакъасса, гьава кьавкьсса гьантрай, цалчинсса микIлачIру хъанан хьхьичI.\nХъунмасса хIаллай ччи-ччимур чIикIунтIа якъашайссар, мунияту кIулну бикIан аьркинссар кIинттулнин цуми бучIиссарив дукьан. Хъунмасса хIаллай яшаймину кIулну бур укунсса сортру: ренова, мулатка, подзимняя А-474, либеро, бордо-237, ва м.ц.\nЧIикIунтIа, хъунмасса хIаллай яхьуншиврул, тIайлану диххан аьркинссар, къабучIиссар ми аьрщарава чIапIацIа дургьуну кIункIу дуллан. Аьркинссар чIикIунтIалул лувсса аьрщи цал, мугъаятну, зарал къахьунну, я чIатIух, я хьюллух гьаз-каз дан, яла аьрщарава ххарцив къахьунну дуккан.\nДирхсса чIикIунтIалул чIапIив щаллуну букьан къааьркинссар, 1 сантиметралийн дирсса «магъ» кьаритан аьркинссар. ЧIапIив цивппагу карунних гъагълан, буцлан къабучIиссар.\nХъунмасса хIаллай ядуван дукьан хъинссар, я хъиннура хъуни дакъасса, я мюрш дакъасса, дянивсса лагрулул чIикIунтIа.\nЧIикIунтIалийсса аьрщарал, щаллуну къадуркьун, кIюласса къатгу диртун хъинссар, муния га ядаврин кумаг хъанахъиссар.\nЧIикIунтIа ядувансса яла хъинмур кIанттун ккаллину бур нувщул ялувсса кIану. ЧIикIунтIалул цивунна ласайсса дур нувщува дуклакисса, нувщун ххисса, цинна чIикIунтIалун чара бакъа аьркинсса хъатру.\nЧIикIунтIа мукунна ххуйну яшайсса дур къундалуву, ца къат чIикIундалул, цагу дахьва хъавтсса къундалул дуллай, ящикраву дирхьуну. Хъиннува хъинссар чIикIунтIа ядуллан нанисса къун цал ххуйну бургъилу кьакьан бувну(дезинфекция хIисаврай).\nЧIикIунтIа цIийву (дукралийн бичайсса) ядаврил кьяйдагу бур ялу-ялун машгьур хъанахъимур.\nЧIикIунтIа кIинттулнин дукьланнин луххавух дурккунгу хъинссар тIар.\nЧIикIунтIа ххуйну яшайссар нухьхьавугу (солома, опилки).\nЧIикIунтIа ядуван аьркинссар чIанкъатлуя 15 см лагь дакъасса лахъшиврий, гьавалул циркуляция аьркинсса куццуйсса дикIаншиврул.\nЧIикIунтIа ядуван аьркинссар цIансса, я дяркъу, я гъилишиву дакъасса, кIанай, цирдагу — хъуними личIину, мюрщими личIину ядурну хъинссар.\nДагъусттаннал БакIчинал лаизаву\nАптекардайсса багьри гьаз хьун къабитаврил цIаний\nСледующая публикация Ситуацию с вывозом ТКО на территории республики обсудили на уровне Правительства Дагестана\nПредыдущая публикация В Дагестане за неделю заболеваемость коронавирусной инфекцией выросла на 12%


Гьанже МахIачхъалаялъул аэропорталдаса роржине бегьула Мин-Воды, Ростов, Казань Санкт-Петеребург ва Самара шагьаразде. «Аэросервис» абураб авиакомпаниялъул тIоцересел рорженал байбихьизе руго бачIунеб моцIалдаса байбихьун. Гьелъул хIакъалъулъ журналистазе гIатIидго бицунеб букIана 22 маялда, рехсараб авиакомпаниялъул нухмалъулезул цояв Алексей Савченкоца.\n22 маялдаса байбихьун «Аэросервис» абураб компаниялъ байбихьулеб буго цереккун байбихьун рукIарал жиндирго рорженал цIигьаризе.\n2012 соналда байбихьун ОАО «Акбарс Аэро» абураб гIуцIиялъ байбихьун букIана Шималияб Кавказалдаса жиндирго рорженал. 2013 соналда рорженазул маршрут дагьабги гIатIид гьабун гьез байбихьун букIана МахIачхъалаялдаса Мин-Воды, Ростов, Краснодар, Сочи, Баку, Санкт Петербург гьединго Казань ва Самараялде рорженал гьаризе.\nИсана апрель моцIалда «Ютйер» авикакомпаниялъухъа жидерго авиапаркалъе росарал «CRJ -200» аэропланазда рорженал гьаризе, гьедин гьанжеялдего Владикавказ ва Мин-Воды Шагьаралдаса рорженал гьарун руго.\n29 маялда гьеб компаниялъул тIоцебесеб роржен букIине буго Москваялдаса МахIачхъалалде.\n30 маялдаса байбихьун абуни МахIачхъалаялдаса тIадехун рехсарал киналго шагьаразде роржине бегьула гIадамал.\nГьедин бицана транспорталъул министерлъиялъул минаялда жаниб 22 маялда журналистазулугн букIараб дандчIваялда «Аэросервис» компаниялъул директор Савченко Алексейица.\nМахIачхъалаялдаса Мин-Воды шагаралде рорженал байбихьизе руго 5 июналдаса рорженалъул багьа буго 990 гъурущ, амма авиакассаялъ тIадеги босулеб анкьнусго гъурущги малълъун гьелъул багьа эхеде бахунеб буго:\nСавченко Алексей: «Нижер авиакомпаниялъул рорженазухъ росулел багьаби гIемерал гьечIо. Мисалалъе Мин-Воды шагьаралде белтил багьа буго 990 гъурущ.\nАмма кIвар буссинабизе ккола гьадинаб хIужаялде, сапаралъ вахъиналде кIиго анкьалъ цеве билет росун тани гьениса гьел учузго щвезе руго Амма ахирисеб къоялде щвезегIан росизе тарал чиясе гьеб хираго чIезе кIиазарго лъабазарго гъурщиде щвезегIан».\nМахIачхъалаялдаса Сочиялде рорженал гьаризе руго 15 июналда, анкьида жаниб кIиго нухалъ арбагI ва гьатIан къоялъ, багьа 2 990 гъурущ.\nСанкт-Петербургалде роржине руго анкьида жанир лъабго нухалъ, талат, рузман ва шамат къоялъ, белтил багьа 8 800 гъурущ.\nАхираб 15 соналъ Шималияб Кавакзалъул регионалде гьарулел рорженал къотIизе тун рукIанин ва нижеда кIванин жакъа гьел цIигьаризееян бицана Алексей Савченкоца. Аслияб куцалда жидеца роженал гьаризе ругин цоцада аскIор ругел шагьаразде, мисалалъе Москваялда гьарулел рорженал жидер аслияллъун кколарилан абуна гьес.\nГьединго гьес данделъаразул кIвар буссинабуна бищунго учуз чIезе ругин интернеталдаса бухьен гьабун белтал росарал чиязе, щайгурелъул аэропорталъул кассаялдаса белтал росани аэоропорталъул хIажалъабзухъ абун гьез тIадеги бахъулин багьа.\nЖурналистазул рукIана суалал мисалъе щайин масала Москваялдасан Америкаялде гьабулеб рорженги, МахIачхъалаялдаса Москваялде гьабулеб рорженги цо багьаялде бугебилан.\n«Дагъистаналъул Авиалинии» компаниялъул нухмалъулев хисулев Невзоров Алексейица абуна гьеб жидеда бараб жо гьечIин дагъистаналъул аэропорталъул майданаялда къабул гьаризе кIоларилан бокьараб авиакомпаниялъул аэропланал, гьединлъидал гьенире рорженал гьарулел авиакомпанияз жидецаго чIезарулел ругин гьединал багьаби.\nГьанже аэропорт цIигьабун къачIаялъул хIалтIаби лъугIун хадуб рес бугин гьенире цогидал авиакомпаниялъул аэропланал ахIизе, гьеб мехалъ хисун букIинеги бегьулин ахIвал-хIал.


ХIасилал ва масъалаби\nПонедельник, авг 26 2019\nЗаманалъул тIалабазда рекъон\n22 августалда Гьудуллъиялъул минаялда тIобитIана Августалъулаб данделъи\nУчительзабазул данделъиялда гIахьаллъана ДРялъул бетIер Владимир Васильевги, ДРялъул Халкъияб Собраниялъул председатель Хизри ШихсагIидовги, ДРялъул хIукуматалъул вице-премьер – ДРялъул лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министр Уммупазил ГIумароваги, РФялъул Лъайкьеялъул министерствоялъул департаменталъул директор Светлана Нуждинаги.\nДанделъиялда аслияб кIалъай гьабуна Уммупазил ГIумаровалъ.\n«Лъайкьей» - миллияб проект\nРехсараб проекталда гьоркьобе уна 10 федералияб проект. Дагъистаналда гIумруялде бахъинабулеб буго анкьго.\nРФялъул Лъайкьеялъул министерствоялъ гIуцIарал къецаздаги гIахьаллъун, ДРялъул Лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министерствоялъ республикаялде бачIинабуна 16 млрд гъурущ. Гьеб гIарцудаса 15 млрд 600 млн гъурущ биччан буго лъималазул ахал ва школал раялъе.\n«Демография» абураб миллияб проекталда рекъон 2019-2021 соназда республикаялда рагьизе буго школалда цебесеб лъайкьеялъул 57 идара ва гьениб букIине буго лъабго сон бачIеб 9100 лъимадуе бакI. ХIадурун буго жеги 23127 лъимадуе бакI гьабизе рес кьолел тадбиразул планги.\nЦересел соназда рагьана 108 лъималазул ах ва гьениве хьвадулеб буго 35000-ялдаса цIикIкIун лъимер. Иргаялда жеги хутIун буго 14362 лъимер. Гьелдаго цадахъ, 631 росулъ лъималазул ах гьечIолъиялда бан, бажарулебго гьечIо 200 азарго лъимер лъималазул ахикье иргаялда лъезе. Гьелъул хIасилалда квалквал кколеб буго рукIинесел цIалдохъабазе школалде рачунеб заманалде цогоял шартIал гIуцIун.\nЕГЭялъул ва ГИАялъул хIасилал\nЦересел соназде дандеккун, 2019 соналда цIикIкIана, адабияталъул ЕГЭ хутIизегIан, цогидал экзаменазда щварал баллазул гьоркьохъеб къадар.\nКиналго экзаменазда 80-ялдаса цIикIкIун балл щвана 2616 цIалдохъанасе, гIурус мацIалъул экзаменалда – 1748 чиясе ва математикаялъул профилияб экзаменалда – 103 цIалдохъанасе. 100 баллалде ЕГЭ кьуна 24 чияс.\nИсана ГИА кьурал цIалдохъабазда гьоркьоса гIаммаб лъайкьеялъул аттестат гьечIого хутIана 825 выпускник. Гьезие рес кьолеб буго сентябралда цоги нухалда экзаменал кьезе. Нахъраталил къоялъ экзаменал кьун хадубги квешаб хIал хутIана ГIахъуша, Хьаргаби, Догъузпара, ЦIумада ва ЦIунтIа районазда: гьенир аттестат гьечIого хутIана 20 проценталдаса цIикIкIун выпускник.\nУчительзаби гIолел гьечIо\nАраб цIалул соналда Дагъистаналъул школазда гIолев вукIинчIо 400-ялдаса цIикIкIун учитель: ингилис мацIалъул – 113 школалда, математикаялъул – 40 школалда, гIурус мацIалъул – 27 школалда.\nХIалтIизе байбихьана «Росдал учитель» абураб программа. Исана гьелда рекъон росабазул школазда хIалтIизе ине вуго 50 гIолохъанав учитель. Гьезие кьезе буго миллион гъурущ ва гьел росдал школалда хIалтIизе ккола щуго соналъ.\nДагъистаналда гIумруялде бахъинабулеб буго «Гьанжезаманалъул школа» абураб федералияб проект. Гьелда рекъон 42 муниципалияб гIуцIиялда рагьана Тарихазул ва гуманитарияб профилазул центр («Точка роста»). Гьенир хIалтIиялъул мурадалда федералиял программабазда рекъон цIализавизе вуго 882 педагог. Гьел куцазе руго гьанжезаманалъул тIадегIанаб техникагун хIалтIизе ва цIиял технологиязда рекъон лъималазе лъай кьезе.\nХисизаризе руго коррекциялъул школазул инфраструктураги цIалул къагIидабиги. Гьелъул мурадалда Дагъистаналъе щвезе буго 45 млн гъурщил федералияб кумек. Рехсараб тайпаялъул школазда хиса-басиял гьаризе руго 2020 соналдаса хадур.\n«100 школа» абураб проекталда рекъон, гъоркьиса къачIана 117 школа. 2019 соналда гIумруялде бахъинабулеб буго «150 школа» абураб проект ва къачIалеб буго 217 школа. Проекталъул аслияб шартI ккола бакIалъул бюджеталъулги спонсоразулги гIарац хIалтIизаби.\n10214 цIалдохъанасе бакI бугеб 23 школа базе федералияб бюджеталдаса биччан букIана 10 млрд 1 млн гъурущ. Республикаялъулаб инвестициязул программаялда рекъонги базе буго 5151 цIалдохъанасе бакI бугеб 17 школаги кIиго спортзалги. Гьелдалъун рес щвела 18 школалъул 2400-ялдаса цIикIкIун цIалдохъан лъабго сменаялда цIализавиялъе ахир лъезе.\nФедералиябги республикаялъулги бюджетаздасан гIарацги харж гьабун, босана 2 млн 240 азарго цIалул тIехь, гьезда гьоркьоб – миллиял мацIазда 156 азарго тIехьги (киналго тIахьазухъ кьун буго 828 млн гъурущ). ХIадурана ва басмаялде бахъана байбихьул школалъе анлъго миллияб мацIалъул цIалул тIехь.\nХасал тIахьаздалъун хьезаруна коррекциялъул школалги.\nДанделъиялъул ахиралда республикаялъул лъайкьеялда лъикIаб хIасил бихьизабурал учительзабазе кьуна шапакъаталгун сайгъатал.\nПрочитано 128 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 26 августа 2019 14:15\nДругие материалы в этой категории: « ДРялъул хIукуматалда\tВыставка »\n11:04, 06 июня 2020, 5\n11:01, 06 июня 2020, 9\n19:38, 05 июня 2020, 93\n18:47, 05 июня 2020, 11\n17:05, 05 июня 2020, 106


К1УДИЯВ ВАЦЛЪУНГИ, ККАНИ ДАДА-ЭМЕНЛЪУНГИ. - 29 Января 2018 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nВоскресенье, 21.10.2018, 11:58 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2018 » Январь » 29 » К1УДИЯВ ВАЦЛЪУНГИ, ККАНИ ДАДА-ЭМЕНЛЪУНГИ.\nК1УДИЯВ ВАЦЛЪУНГИ, ККАНИ ДАДА-ЭМЕНЛЪУНГИ.\nК1удияв вацлъунги, ккани дада-эменлъунги\n1994 соналда Дагъистаналъул пачалихъияб педагогикияб институталъул физкультураялъул факультеталъул байбихьулаб рагъулаб х1адурлъиялъул отделалдаги ц1алун, бергьенлъиялда гьебги лъуг1изабун вач1ана Мух1амадинов Мух1амадсайгид г1агараб районалде х1алт1изе. Т1оцебе х1алт1ана лъималазулгин г1олилазул спортивияб школалда тренерлъун. Г1емер заманго гьениб бач1ого х1алт1изе лъугьана рагъулабгин спортивияб лицеялде учительлъун. Гьелдаса нахъе ана 24 сон. Гьездасан ахираб 4 соналда жаниб Мух1амадсайгид х1алт1улев вуго гьеб школалъул директорлъун. Жакъа нижгун дандч1варав Мух1амадсайгидида нижеца гьарана жиндирго х1алт1ул ва г1умруялъул х1акъалъулъ бицеян. Гьале гьесдаги нижедаги гьоркьоб ккараб гара-ч1вари.\n-Мух1амадсайгид, бигьаяб х1алт1и бугищ директорасул?\n-Бит1араб бицани, бигьаяб гьеч1о. гьеб буго к1удияб жавабчилъи т1аде кколеб иш. Цойгидал школазда директор дарсал лъуг1аралго рокъове ине бегьулев ватани, гьаниб интернатги бугелъул, кинабгоги рехун тун ине бегьуларо. Интернаталда лъималазе ч1езаризе ккола киналго шарт1ал. Квана-гьекъей, хинлъи, рац1ц1а-ракъалъи, тарбиягин лъай кьей-кинабго бараб бук1уна директорасда. Школалда ц1алулел руго 23 бат1ияб районалдасаниги, росабалъаниги 50 бат1ияб школалда ц1алулел рук1арал лъимал, интернаталда вуго кинавниги 69 чи. Гьезие трабиягин лъай кьеялда х1алт1улев вуго, гьединго бат1и-бат1иял росабалъа, 51 х1алт1ухъан. Узухъда, гьевгощинав чиясулгун х1ал рекъезабизе ккани, гьеб бигьаяб иш гуро. Интернат бук1иналъги, къасиги къадги гьел лъимал бат1и-бат1иял бак1аздаса рач1арал рук1иналдалъун аск1ор рук1иналъги, учительзабазул ва ц1алдохъабазул коллективал жеги гъункулел руго. Гьелъ рес кьолеб буго гьабулеб х1алт1и бигьалъиялъе. Щивав чи х1алт1ула жидехъа бажарухъе х1алт1иги гьабун. Цоцада рич1ч1уларел гьеч1о. Гьелъ х1алт1уда дандч1валел зах1малъаби бигьаяб рахъалдехун сверун уна.\n-Унеб буго хасел. Цо-цо бак1азда классал хинлъизаризе к1оларого лъимал т1асан рет1ел бахъун бажаруларого г1унулел ругилан бицунеб бук1уна. Нужер школалда иш кин бугеб?\n-Нижер буго анц1-анц1 соназ цебе бараб басрияб школа. Риццатал цо-цо метра бугел къадалги, рорхатал классалги хинлъизаризе г1езаг1ан зах1мат бук1уна, цо заманалда нижерги рук1ана гьеб рахъалъ проблемаби, амма нижеца школалъе босана ц1ияб котел, гьеб г1унгут1и къезабизе к1вана. Школалда ц1алдохъабазе ч1езабун буго ц1орораб, бух1араб лъим. Гьабун буго х1амам, богорукъ гьенир руго чвердезе, черезе, каки чуризе, как базе бак1ал. Чанго азарго гъурущги т1ад хвезабун гьабуна канализация. Школалъул азбаралда гьаруна бетон т1урал нухал. Рецц Аллагьасе буго, гьеб рахъ рук1алиде ккезабизе к1вана.\nКультурияб х1ухьбахъи гьабиялъе лъималазе г1урал шарт1ал ругищ?\n-Школалда къач1ана рехун тун бук1араб клуб, ралагьана гьенир лъезе скамейкаби, т1адеги бана кьвагьдохъабазе тир, буго реч1ухъабазе, боксеразе, волейбол х1алезе к1удиял санаг1алъаби ругеб лъик1аб спортзал. Азбаралда буго спортивияб городок, воркаут, теннисалъул стол, х1алт1ула художественнияб самодеятельносталъул, предметазулал кружокал.\n-Кинал церет1еял ругел школалъул?\n-Цере арал соназул бицинч1онигицин, ахирисеб 2017 соналъул х1асилазул бицаниги, нижер школалъ росана г1езаг1ан к1вар бугел бергьенлъаби. Масала, Дагъистаналъул чемпионаталда волейбол х1аялъе ккана т1оцебесеб бак1, гулла реч1ун кьвагьиялъулалда к1иабилеб бак1, районалъул слеталда ккана т1оцебесеб бак1, «Жея, васал!» конкурсалда районалда т1оцебесеб, Дагъистаналда лъабабилеб бак1, районалъул тарихалъулгин край лъазабиялъул музеялда т1обит1улеб квесталда щвана т1оцебесеб бак1. Школа лъуг1улезда гьоркьор рук1ана 3 медалист. К1игоял ц1ализе лъугьана Мединституталде, лъабабилев МГИ МОялде.\nРайоналда т1обит1улеб «Лъаг1алил учитель» конкурсалда нижер муг1алималъе щвана 3-леб бак1.\n2018 соналдаги волейбол х1аялъул къецазда школалъ босана 1-себ бак1.\nКиса-кибго, гъалмагъир гьабун школаздаса нахъе рехарал лъимал нужер школалде рач1унин абула. Щайдай?\n-Дица абила, нижер школа цебет1ураб бугелъул рач1унилан. Мисалалъе, волейболалъул рахъалъ босаниги, гугариялъул рахъалъ босаниги, гулла реч1ун кьвагьиялъул рахъалъ босаниги, нижер школалда г1адал х1асилал кирха гьел ругел? Лъабкъоялда ич1го ц1алдохъан гурого гьеч1еб школалъе гьел г1урал х1асилал ккола. Школалда к1удияб к1вар кьола рагъулабгин спортивияб рахъалде. 2004 соналдаса нахъе нижер школа лъуг1арав 14 ц1алдохъанас т1аса рищана рагъулал институтал. Гьелги лъуг1изарун гьел г1олохъабаз хъулухъ гьабулеб буго т1олабго Россиялъул бат1и-бат1иял рагъулал къуватазда. Цоги рахъалъ босаниги нижер школалда дарсал лъуг1ун хадубги лъималазда хадуб бук1уна к1удияб хъаравуллъи, киб, щиб гьабулев ц1алдохъан вугевали лъазабич1ого толаро. Эбел-эмен аск1ор гьеч1ел лъимал ругелъул нижеца гьел берцинаб раг1и бицун, малъун нухда рачуна. Школалдаса нахъе рехун вач1арав вугилан т1алаб гьабич1ого толаро, г1аксалда, гьесул г1умрудул нух бит1ун ккезабизелъун, гьесде к1вар кьун цевехун вачуна. Чанги рук1ана нижер школалде гьединан рач1арал лъимал. Школа лъуг1илалде гьел нижеца г1адлу-тадбир бугел г1адамаллъун рахъинарун т1орит1ула.\nНижер школалъул ц1алдохъабаз учитель вач1ине вихьаравго данде реч1ун салам кьун квер босула. Цо-цояз абула ц1алдохъанас учителасул квер босизе кколарилан. Амма нижеца гьезда щибго абуларо. Цо-цо мехалда дун гьезие директор вук1аниги, к1удияв вацлъунги эменлъунги, ккани дадалъунги вук1уна.\n-Ц1алдохъан лъик1ав инсанлъун гьавизейищ яги отличниклъун вахъинавизейищ бигьа бук1унеб?\n-Дида рак1алде ккола ц1алуде гъира гьеч1ев ц1алдохъан кинго отличниклъун вахъинавизе к1оларилан. Амма гьев лъик1ав инсанлъун вахъинавизе бегьула. Нижер школалде рач1ун рук1ана г1адлу-низам хвезабулилан жидерго школалдаса нахъе рехарал 2 вас. Бат1и-бат1иял хъизамаздаса, бат1и-бат1иял росабалъа лъимал г1емерго ях1 бугел рук1уна. Школа лъуг1илалдехун гьел васазда жидедаго к1вана кумек гьабич1ого ЕГЭ кьезе, г1адамал х1исабалдаги гьел намус-ях1 бугел лъимал рук1ана. Нижер школалда гьез гъалмагъирги гьабич1о.\n-Жакъа дуца дудаго цебе кинаб масъала лъун бугеб?\n-Цебе районазда гьоркьосеб руччабазул школа, гьанжесеб рагъулабгин спортивияб лицей бук1ана ц1алул рахъалъ босаниги, тарбия кьеялъул рахъалъ босаниги, художественнияб самодеятельносталъул рахъалъ босаниги, спорталъул рахъалъ босаниги ц1акъго цебет1ураб школа. Бокьун буго школалъул ц1ар цебесеб даражаялде бахъинабизе. Школалда ц1алул даража борхизабизе. ОГЭ, ЕГЭ ц1акъго лъик1аб даражаялда кьезе. Ц1алул рахъ г1емерго лъик1 лъугьинабизе к1олаан нижеда школалда г1одоса эхедего г1иц1го нижер школалда ц1аларал лъимал рук1унелани. Бат1и-бат1иял школаздаса заг1ипал лъимал рач1унел рук1иналъ, ц1алул рахъ т1убанго лъик1аб даражаялде бахинабизе нижее зах1малъула. Амма бук1аниги ниж гьеб мурадалъе г1оло къеркьолел руго.\nГ1умруялъ дуда малъараб бищунго къиматаб малъа-хъвай кинаб?\n-Дуего бокьулареб, чидае гьабуге»,-абураб.\n-Мух1амадсайгид, баркала гара-ч1вариялъухъ, Дуда рак1алда ругел мурадал т1урайги. Гьарула Дуе щулияб сахлъи, х1алт1улъ жеги ч1ах1иял бергьенлъаби, Хъизан-рукъалда рохел, баракат.\nПросмотров: 120 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Дагъусттаннал агьалинал Цашиврул кьини, сентябрь зурул 15-нний, Республикалул БакIчинал къуллугъру чIумуйну бартбигьлагьисса Сергей Меликовлул паччахIлугърал наградартту дуллунни цивппа зузисса кIанттурдай хьхьичIунну, хIарачатрай зузисса дагъусттанлувтуран.\nНаградартту дуллан хьхьичI ванал, агьали барчагу бувну, дакIнийн бувтунни ва агьамсса байрандалул таварих бавхIуну бушиву 1741-кусса шинал, цинявппагу Дагъусттаннал агьали цачIун хьуну, Ираннал Надир-шагь ххит уккан увну ивкIсса чIумуцIун. ЧIурчIав дунни 1999 шиналгу Дагъусттаннал халкьуннал бюхттулсса тарих тикрал бувшиву, Аьрасатнал паччахIлугъ парчари дуван ччисса гужирдахьхьун мадад къабуллушиву. Бущихъиял, ЦIуссалакрал районнай ополчентурал кьюкьраву республикалул гьар кIанттаясса вирттал кьянкьану бавцIуну бивкIшиву. Барчаллагьрал чагъарду ва цала цIа чирчусса каний дахIай ссятру дуллунни ва кьини Меликовлул 30 инсаннан. Миннавух бур хIакинтал ва учительталгу, социал учреждениярттал зузалт ва строительтал, спортсментал ва жяматийсса ишккаккулт.\n«За заслуги перед Республикой Дагестан» орден дуллунни медициналул элмурдал доктор, профессор, Аьрасатнал паччахIлугърал премиялул лауреат Сяъдуллагь Абакаровлун. Меликовлул кIицI лавгунни ва, Москавлив зий ва яхъанай унугу, Дагъусттангу хъамакъабивтун, агьалинангу цащава шайсса кумаг буллалисса хIакингу, аьлимчугу ушиву. Жу хьхьичIвагу бувсъссия ваналгу, 2 цайми аьлимчуналгу бакIравусса ва ссурссулийсса дурухлурду дусса къашайшалт хъин бувайсса кьяйда ляркъуну душиву ва му иширахлу Аьрасатнал ПаччахIлугърал премиялун лайкь хьушиву.\nВагу, ва кьини наградартту ларсъсса цинявппагу барча буллай буру.\nСледующая публикация Власти Дагестана в этом году планируют обеспечить жильем 492 детей-сирот\nПредыдущая публикация На совещании у Абдулмуслима Абдулмуслимова обсудили вопросы строительства скотобоен


Рагъул балагьал кIоченаро - Статьи - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nРагъул балагьал кIоченаро\n24.03.2020 06:43 Вторник\nАвтор: М-р. АсхIабов\n1941 соналъул 22 июналда, тохлъукьего СССРалде тIадеги кIанцIун, гитлерилаб Германиялъул мурад букIана къокъабго заманалда жаниб БагIараб Армияги щущахъ биххизабун Советияб пачалихъ лъугIизабизе, гIемер къадаралда гьелъул халкъ гъури ва лагълъиялде сверизари.\nФашистияб Германиялъул рахъ ккун рагъизе рахъана Италия, Румыния, Венгрия, Финляндия, Дальный Востокалъул гIорхъода чIун букIана къуватаб Япониялъул армия. Амма гитлерилал аскарал щущахъ риххизаруна ва гьебги лъугьана 20 абилеб гIасруялъул бищун бутIа лъураблъун ккола Советияб халкъ.\nКIиабилеб Дунялалъул рагъулъе цIцIан букIана 61 пачалихъ, ярагъ борчун букIана 110 миллион чияс.\nДунялалъул халкъалъул къисмат бараб букIана нилъерги фронталда унел рагъазда.\nГьенир унел рукIана бищун бидулал рагъал, щущахъ риххизаруна фашистазул тIаса рищарал 607 девизия, лъугIизаруна гьезул 75% цIикIкIун рагъулаб техника, сурсатал ва солдатал. Гьеб рагъулъ немцазул тIагIана 13 миллионалдаса цIикIкIун чи.\nРагъ байбихьун тIоцересел къоязда улкаялда тIад бигъун букIана хвалилаб хIинкъи. Амма нилъер халкъ тIуркIичIо, «Нижер иш ритIухъаб буго ва бергьенлъи нижеда хадуб букIине буго»-абураб Сталинилаб ахIигун кьалде бахъана халкъ.\nКIудияб ВатIанияб рагъул тIоцересел къояздаго советияб Армиялъ хвезабуна «пиридулаб хехлъиялъул рагъ» абураб гитлерилаб командованиялъул аслияб стратегиялъулаб къасд.\nБитIахъе хвалде данде ана нилъер гIорхъаби цIунулел ва цIар рагIараб Бресталъул хъала цIунулел.\nХIинкъи гьечIого рагъана Прохоровкаялда гъоркь нилъер танкистал. КIиго моцIалъулаб Смоленскиялъулаб рагъулъ бижун бачIана «Советияб гвардия». Кидагоялъе тарихалде гъорлъе ана Одесса ва Киев, Ленинград ва Севастополь цIуниялъул рагъал.\nРагъул тIоцебесеб заманалда кIвар бугеб лъугьа- бахъинлъун ккана Москваялда гъоркь букIараб рагъ. Гьениб бихьизабуна нилъер аскараз жидерго къуват ва гьунар.\nДунялалъул халкъазул беразда цебе щущан ана гитлерилаб армия «къей гьечIеблъун бугилан» абураб маргьа.\nГIурусал ва украинал, узбекал ва туркменал, казахал ва таджикал, гуржиял ва дагъистаниял, -киналго республикабазул халкъал гъежалда-гъеж цун рагъана тушманасде данде, бащад гьабун бикьана рагъул кьогIлъи ва фронталъул захIмалъи.\nЦогояб мурадалъе тушман щущахъ виххизавиялъе буссинабун букIана полководцазул махщелги, солдатазул, офицерзабазул, партизаназул, подпольщиказул бихьинчилъи ва черхалда барахщичIого гьабулеб тылалъул захIматчагIазул хIалтIиги.\nРагъ байбихьараб тIоцебесеб къоялъго Дагъистаналъул шагьаразда ва росабалъ унел рукIана гIемераб халкъ бакIарарал митингал, гьез бихьизабулеб букIана жал ВатIан цIунизе къватIире рахъине хIадурарал рукIин.\nШагьаразул ва районазул военкоматал цIун рукIана жал ВатIаналде ккараб къо борхизе рагъде ритIеян рачIарал дагъистанияз.\nАрмиялде ине байбихьана тIубараб хъизанго цадахъ. ГIезегIан руго Дагъистаналда щугоги, микьгоги-анцIгоги, хIатта анцIила кIигоги бихьинчи хъизаналдаса рагъде арал.\nНилъер районалъул ГIурада росулъа-Будуновазул ва МахIмудовазул; Ругъелдаса Духчаевазул; ГIасаса-ГIабдулжалиловазул; ГIуриса-Махуевазул ва цогидалги хъизаназул фронталде ана лъабгоги-ункъгоги васал, гIемерисел гьезул хутIана кьалул майданалда.\nРагъул заманалда Дагъистаналда гIуцIана рагъулал соединениял, гьезда гьоркьор 44 ва 58 кьвагьдохъабазул дивизия, 714 зенитниябгун артиллериялъулаб полк, жибги 980 Дагъистаналъул ясаздаса гIуцIараб, Буйнакскиялъулаб лъелазул рагъулаб училище, «Дагъистаналъул комсомолец» бронепоездалъул экипаж, Кизляралъул рекIаразул эскадрон.\nРеццалъе гьунар ва бахIарчилъи бихьизабуна 416 Таганрогалъулаб дивизиялда гъорлъ рагъулаго, Берлиналде щвараб Хъара Хъараевасул дагъистаниязул рекIаразул эскадроналъ.\nРагъул соназда Дагъистаналъул шагьараздаса ва районаздаса фронталде ахIана 142 432 чи. Рагъ байбихьилалде БагIараб Армиялда хъулухъ гьабулев вукIана 16 азарго дагъистанияв.\nРайоналъул ветераназул Советалъул председатель


1990 соназул ахиралда Шималияб Кавказалда тIобитIулеб букIана вагьабизмалде данде жигараб кампания. «Мемориал» абураб инсанасул ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъул къиматалда, гьеб кампания буссана «экстремизмалде данде къеркьеялде».\nЦо-цо журналистазул пикруялда, Гъабардагун Балкариялда бусурбабазул балъгояб жамагIат бакканин абизе бегьула чачаназул тIоцебесеб рагъда хадуб. Гьеб жамагIаталъ кьучIое босана салафиязул, ай байбихьудаго букIараб исламалде нахъ руссиналъул ва шаригIат кьучIое босиялъул къварагIелалъул пикру жиндилъ бугеб идеология. Гьеб заманалдаго баккана рагIирекъонгутIиял официалиябин абулеб исламалъул РухIияб идараялъулгун.\n2005 соналъул 13 октябрь. Гьужум байбихьана радал сагIат ичIгоялда.\nТIадекIанцIи гьабуна шагьаралъул чанго рахъалъан. Гьел тIадекIанцIиял аслияб къагIидаялда гьаруна низам цIунулел идарабазул минабазде ва объектазде.\nГъабардагун Балкариялъул жанисел ишазул идараялъул лъазабиязда рекъон, Нальчикалде тIаде кIанцIи хIадур гьабуна ва гьелъул нухмалъи гьабуна Гъабардагун Балкариялъул жамагIаталъул лидер Анзор Астемировас ва «Талибан» абураб жамагIаталъул лидер Илесс Горчхановас. Доб мехалда чачаназул сепаратистаз лъазабулеб букIана гьединго, гьелда гIахьаллъанин гьединго Гъабардагун Балкариялда доб мехалъ букIараб «Ярмук» абураб жамагIаталъгиян.\nГенералияб прокуратураялъ лъазабухъе, гьеб тIадекIанцIиялъул мурад букIана «Россиялъул конституциялъул гIуцIи хисизаби, гьелъул территориалияб тIолголъи хвезаби ва Шималияб Кавказалъул регионалда исламияб пачалихъ гIуцIи».\n«Мемориал» гIуцIиялъул пикруялда, гьеб динияб гIаркьелалъул гIолохъаби тIадекIанцIиялде гьесизаруна тIоцебего низам цIунулел идарабазул вахIшияб зулмуялъ ва тIадецуялъ.\nГьебго гIуцIиялъ Нальчикалде гьабураб тIадекIанцIиялъул гIайиб гIунтIизабун диваналда цеве чIезавурав Расул Кудаев лъазавун вукIана политикияв туснахълъун. Инсанасул ихтиярал цIунулез лъазабуна, сахлъиялде балагьун, Кудаевасул рес букIинчIин шагьаралда лъугьа-бахъунелда гIахьаллъизейин. Гьесде гIунтIизарурал гIайибал ругин ургъарал ва политикияб кьун жинда гъоркь ругелин.\nЮрист ва инсанасул ихтиярал цIунулей Лариса Дороговалъ абулеб буго гьеб тIадекIанцIи терактлъун рикIкIине бегьуларин, гьеб тIадекIанцIи гIадатиял гIадамазде гуреб, пачалихъиял къуватиял структурабазде гьабун букIин ракIалде босанийин.\nЛариса Дорогова: «Уголовияб къануназул бичIеналда гьеб ккола мятеж, ай дандечIей. ХIакъикъаталдаги гьеб букIанин абизе бегьула ярагъгун гьабураб протест. Диналде буссараб гIолиллъиялде гIемер соназ вахIшияб тIадецуй гьабулел къуватиял структурабазде данде ярагъгун протест. Терроризмалъул руго жиндирго ишараби. Гьаб нухалда гьел ишараби рукIинчIо».\nДороговалъулго гIадаб пикру загьир гьабулеб буго Нальчикалдаса Арсен Мокаевасги. Гьев ккола Кудаевасул вац.\nАрсен Мокаев: «Щибха кколеб гьеб 13-леб? Унгоги, хIакъикъаталдаги гIолахъаби, диналде руссарал гIолохъаби ккезарунин абизе бегьула гьел низам цIунулелин абулел гIуцIабаз хIехьезе бажарулареб хIалалде. Нухмалъиялъги гьелде берал къанщулел рукIана, барал къайни щиб, гьединаб хьвада-чIвадиялде гьел гьесизарулелцин рукIанин абизе бегьула. Жакъа талъи ахIдолеб букIуна дора фашистал, гьанир фашисталин. ГIолохъабазул бутIрузда хъанчIал къунцIулел, мугжузда цIа лъолел чагIи жалго щалха рукIунел.\nДунги гьез чанги вухана, гьазаб кьуна, гьез диде абулеб букIана, щайха мун унарев рохьовейин, бихьинчагIи церего гьенире анин. Гьединал жал гьарулел мехалда бокьарав бетIер тIад бугев чиясул сабру холарищ? Гьеле гьединал чагIи 13 октябралда рачIана шагьаралде, гьеб букIана зулмуялде дандечIей. Теракт букIинчIо гьеб, теракт букIуна, халкъ хIинкъизабун, гьелъие зулму гьабулеб мехалда. Гьанибин абуни, халкъалде данде киналгIаги галиял гьарулел рукIинчIо. Гьеб акт букIана къуватиял структурабазде данде гьабураб».\nМокаевасулги Дороговалъулги оппонентаз абулеб буго, тIадекIанцIараз гIадамал гъоркьлъалие росун рукIанин. Мисалалъе, гIадатиял гIадамал гьез ккун чIезарун рукIанин «Сувениры» абураб тукада жанир 14 октябрь щвезегIанин.\n13-14 октябралда Нальчикалда загьирлъараб хIужаялда хурхун такъсирияб иш рагьана 59 чиясда хурхун. Гьезде гIайиб гIунтIизабуна такъсирияб гIуцIи гьабиялъул, гIадамал гъоркьлъалие росиялъул, ярагъгун дандечIей гьабиялъул, теракт гьабиялъул, чIвадариялъул ва низам цIунулел гIуцIабазул хIалтухъаби гIумруялдаса ратIа гьаризе хIаракат бахъи. Гьезул гIемерисез гIунтIизарурал гIайибал нахъ чIвана.


"Авиаагрегат" заводалда гьабулеб рагъулаб техника\nЖеги гъулбасине хIадурулел проекталги ругин бицана ЭР-ялъе республикаялъул тIалъиялдаса вакилзабаз.\nИнвесторазда рихьизе МахIачхъалаялъул аслияб майданалда лъун руго павильонал. Гьезда жанир тIиритIун руго Дагъистаналъул ресал рихьизарулел проектал, къайи.\nМасала, кубачиязул хужрулги, Гъизляралъул коньякги, бархъалисезул щегIги гуребги, рихьизе лъун руго Дагъистаналда ракIарулел микроавтобусалги, «Дагъдизель» заводалда бакIарараб рагъулаб автомобильгицин.\nГьедин экономикаялъе ресал рукIаниги, бакIалъул хIакимзабаздаса разилъи гьечIолъи загьир гьабулев вукIана республикаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIипов.\nДагъистаналда цониги бер бахилаб хъулухъ щвезе ккани, чияс цонигиясухъа гьеб хъулухъ бахъизе, яги гьесул гьурмалъ жо базе кколаанин, гьанже гьелдаса ине къваригIун бугин абуна республикаялъул бетIерас.\nГьединлъидал феодалияб жамгIиятин цIар лъураб мехалда цо-цоязда квеш букIунебги бугила, тIокIалъги киндила гьелда абилеб. Гьесул баяназда рекъон, Буйнакск, Гъизляр гIадал шагьаразда гIадамазул гIицIго 12-15 гурони процент хIалтIулеб гьечIо промышленносталда.\nПачалихъиялгицин банказдаса къарзалъе гIарац щвезе кканани, дагъистанияз квер цIалтараб ришват тезе кколеб буго гьениб. Гьелда тIадеги жибго къарзалъе щвараб гIарцуда тIасан кколел проценталги цIикIкIарал руго.\nДагъистаналъул ругел ресал кIочон тун ругила гIадамазда. Масала, Каспи ралъдал рагIалда гIумру гьабулел рукIаниги, гьенибе нух щоларила гIадамазеян тIадежубана республикаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас.\nЩайгурелъул ралъдалъе нух къан бугила, ралъдал рагIалда бечедал чагIаз кIалгIабиги ран. Каспи ралъдалъа щвараб хайиралъул гъурущ бачIунарила бюджеталде. БачIаниги, расги гуреб жо бачIунила, гьениса ккураб ччугIилги анкьго процент гурони щоларила гIадамазе.\nГьелъие гIайибиял чагIи жалго хIакимзаби гурони щалинха рукIинел, гьезие щайин гIадлу гьабуларебин абулеб бугоан залалда гIодор чIаразул цо-цояз.\nРеспубликаялда ахIи базе ккараб хIал бугин абула заводазда хIажалъулеб лъаялъул гIадамал гьечIолъиялъ. Долейин, Гъизляралда бугеб заводалъул директор Ибрагьим АхIматIов вугин векерахъдулев киндай гьеб завод бахъун чIезабилебан, гьебго заманалда гьеб Гъизляралда цохIо чи гурони гьечIин физикаялъул экзамен кьолевин бицана респуликаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас.\nРамазан ГIабдулатIипов: «Аммайин абуни нилъер гьанир гали бахъа-бахъаралъур руго рекIеде щун цониги къанунги лъаларел юристалги, экономикияб цониги проектги рагIалде бахъинабун бажаруларел экономисталги. Гьедин хIалтIун жо кколаро. Гьедин нилъ бергьунаро, бергьенлъи цогидаз босула нилъеда тIад».\nАхираб заманалда Дагъистаналда цебетIолеб бизнесалда гъорлъ рехсезе бегьула косметологиялъул бизнесги. Гьедин къойилго косметологазухъе унел кIутIби кIодо гьаризе, мугIрул, гьурмаде рехарал рукIкIалаби ритIизаризе бокьарал руччабазул читIир кIудияб бугин абизе бегьула.\nАмма косметологазул махщел гьечIолъиялъ сурукъ гьарурал руччаби гIемер рихьанин жиндаян абуна республикаялъул нухмалъулев ГIабдулатIиповас косметологиялъул бизнесалъул бицуней йикIарай тохтур Зумруд Бучаевалдехун вуссун.\nКигIан жидее рекIее гIечIониги, щаялиго Дагъистаналда косметологал гIицIго кIутIби чIахIалъизарулел чагIи хIисабалда гурони къабул гьарулел гьечIин абуна Бучаева Зумрудица.\nБучаева Зумруд: «Гьеб жо нилъер республикаялъе катастрофа гIадаб жо ккола. ЦохIо интернеталда жаниреги лъугьун, тIокIаб жоялъул ургъелги гьабичIого гIун бачIунеб тIубараб гIел буго. Косметология ккола чи сах гьавиялъе, гьев берцинлъизавиялъе бугеб сабаб. Косметологиялдаса гIицIго хайир, яги цо хасаб мурад тIалаб гьабизе бегьуларо».\nУмумуз гIетIги тIун данде гьабураб магIишат чIунтизе тун бугин, гьелъул бакIалда цо-цоял, гьабизе жо тIагIун ракъун чIейги лъазабун чIун ругиланги ракIалде щвезабуна республикаялъул нухмалъулес. ЭР-санги бицун букIана гьел чагIазул хIакъалъулъ.\nМасала, ГIабдулатIиповасул политикаялъ иш нахъехун гиризабулеб бугин, гьев нахъе ине кколин абун ракъун чIей лъазабуна дагьалъ цебе «Справедливая Россия» партиялъул чагIаз. Гьездаго хадур рилълъун МахIачхъалаялда аскIоб бугеб Караман абулеб бакIалъул ракьаздаса тумал нахъе гъейин, гурони жал ракъун чIезе ругин лъазабуна лъарагIаз. Гьеб жидер умумузул ракь бугин. Тумалин абуни гьенире чачаназ дагIба балеб Новолак мухъалдаса гочинарулел руго.\nГьел чагIи унго-унгоял провокаторал кколин абуна Рамазан ГIабдулатIиповас. Гьезда рагIун бугин жидеца гьел ракьазул суал тIубан бахъун букIин, гьедин жидеего цIаралъе ракъун чIолел чагIи ругила гьел.


Россиялъул президент Владимир Путинил яс Катерина Тихонова\nРоссиялъул президент Владимир Путинил ясалъул рахъалъ баянал кьезе жинда тIадаб гьечIин лъазабуна гьесул пресс-секретарь Дмитрий Песковас. Гьедин лъазабиялъе гIиллалъун ккана Путинил ясалъул фамилия Тихонова абун тIатин. Инсул фамилия хисиялъе гIиллла щиб? ЦIуна-къай букIиналъул мурадищ яги бугеб-гьечIеб мал-мулкги хъулухъалги ирсалъе щвезе рес букIинищ? Ругищ гьединал мисалал Дагъистаналда?\n«Иннопрактика» абураб гIелмияб гIуцIиялъул нухмалъулей Катерина Тихонова Владимир Путинил яс йикIин Reuters агентлъиялъе тасдикъ гьабун букIун буго «Газпромбанкалъул» нухмалъулев Андрей Акимовас. Жинда гьей гьитIинаб мехалдасанго лъалаанин, гьанже 29 сон барай гьей гьанже росасад айигин «Россия» абураб банкалъул акциячи Николай Шамаловасул вас Кириллида. Франциялъул Биаррице абураб ралъдал рагIалда гьел кIиязулго бугин 3 млн. долларалдаса цIикIкIун багьаяб виллаги.\nАмма Путинил пресс-секретарь Песковас абулеб буго прессаялда жинда бихьанила живго Андрей Акимовасул жавабги, жинца киданиги лъиениги бицинчIин Путинил ясалъул хIакъалъулъин хъвалеб бугила гъос.\nПутинил ясалъ битIун гьабун бугин фамилия хисун батанийин рикIкIунеб буго Дагъистаналдаса шагIир Майсарат МухIамадовалъ, гурони, гьелдехун сверухъ ругезул кIвар цIикIкIун букIунила.\nМайсарат МухIамадова: «Нилъераз рахчарал лъималазул хIакъалъулъ дида лъаларо. Амма Путинил рахъалъ абила. ЦIуна-къаялъул мурадалдаги рахчизе бегьулелъул гьединал машгьурал чагIазул лъималазул цIарал. Путинил ясин абунани, кIудияб ахIи-хIур букIинарищ гьелда сверухъги? Гьединлъидал гьелъие бокьун батилаха жийго лъачIого йикIине, эркенго дое-гьание хьвадизе».\nБицен гьабулеб хIужаялда бан гьадинаб гIажаиблъи бижулеб буго Гонконгалда чIей бугев Дагъистаналдаса блогер Камал Салмановасулъ.\nКамал Салманов: «Дица гIажаиблъи гьабулеб жо буго дунялалдаго машгьурал журналазги («Форбсалъ») цогидаз киналго президентазда гьоркьов бищун къуватавлъун рикIкIунев нилъер президент кигIан талихI къарав чи вукIине кколев жиндаго сверухъ вугевщинав чиясда щакдарулев ва киназдасаго жиндирго лъимал (цIаралги хисун) батIи-батIиял хIукуматазда рахчизе ккани. Рахчизарурал гIечIого, киназего якъинлъидал гьеб хIужа нахъчIвазабизе жиндирго пресс-секретарьги тIамулев вуго. Дида гьелда лъезе цIарги лъаларо. ЦIуна-къаялъул мурадалда рахчизарулел ратани, сункьа рахчун гьел рукIине кколел? Кинаб гIумру гьеб букIине кколеб? ТалихIкъосин гурищ гьеб, жидерго лъимал гурин гьелилан пресс-секретарал кIалъазе тIами?\nГьелдасаги гIажаилъи гьабизе тIамулеб жо буго гьеб суалалда тIасан хъвараб посталда гъоркь фейсбукалда нилъер чагIаз лъун ратарал жавабал. Гьезул гIемерисез ритIухъ гьабулеб буго Путинил ясалъ фамилия хиси. Гьелда лъезе цIарго батулеб гьечIо дида. Улкаялда тIолабго политика буго гьерсида «буцун».\nКамал Салмановас гьединго ракIалде щвезарулел руго СагIудиязул ГIарабиялда жинда дандчIварал Дагъистаналъул хIакимзабазул лъималги.\nКамал Салманов: «Дица ГIарабиязул Эмиртазда гIумру гьабулеб бана 6-7 сон. Гьенир дида гIезегIан рихьана республикаялъул тIалъиялдаса чагIазулги бизнесменазулги лъимал. Гьенир виллабиги, рукъзалги, багьаял машинабиги росун рукIана гьел. Амма цIарал хисун рукIанищ гьезали лъаларо».\nРоссиялъул президентас гIадин жиндирго лъимал батIиял фамилиязда гъоркь рахчулеб даражаялдеги ресалдеги жеги щун ратиларин Дагъистаналъул хIакимзабиян рикIкIунеб буго Болъихъа жамгIияв хIаракатчи Муртуз ХIасанхIажиевас.\nМуртуз ХIасанхIажиев: «Нилъер гьанир гьединал хIужаби рукIун ратиларо – тIалъиялдаса чагIаз жидерго бечелъи тIад хъвазелъун лъималазул фамилиял балъго гьарулел. Гьезул лъималаз ругоха бюджеталъ гIарац биччалел лъикIал хъулухъал кколел. Расниги лъикIаб пикру гьечIо гьеб. Иш гьедин букIине бегьуларо. ТахбакIал кьезе ккола гьезие мустахIикъал чагIазе. Амма Россиялда кибго гьедин буго гьеб – Москваялдаса байбихьун. Масала, Ивановасул (РФялъул президентасул Администрациялъул нухмалъулев – ЭР), Патрушевасул (Россиялъул ХIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул гIуцIиялъул секретарь – ЭР) ва цогидазул лъимал кир ругелали лъала нилъеда. Гьединго Дагъистаналъул хIакимзабазул лъималги росани – парламенталъул спикерасул вас вукIана Буйнакск мухъалъул нухмалъиялда, республикаялъул бетIерасул вас вуго Каспийскалъул мэр хисулев… ПалхIасил, нилъер Кавказалъулго хаслъиги батила гьеб – тIалъиялдаса чагIаз жидерго лъимал тахбакIазда тей. Амма щибниги лъикIлъи гьелъ нилъер жамгIияталъе кьоларо».\nДагъистаналъул хIакимзабаз жидерго лъималазул фамилиял балъго гьаризе кколарин, щайин абуни жидерго бечелъи тIад хъвазе гIагарлъи цIикIкIун букIунелъулин абун гьабулеб махсараги рагIизе бегьула республикаялда.\nПолитиказ дин сундуе «хIалтIизабулеб»?\nПутиние дагъистанияз хIадур гьарурал суалазул гуч буго\nЦIикIкIунел руго Путинил цIар Гаагаягун бухьинабулел


К.Кубасаев: «ГIадамал гIарзалъ рачIин буго нижер бищун кIудияб мурад»\n11 августалда монополиялда дандечIараб хъулухъалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул нухмалъулес журналистал ракIарун рукIана араб бащдаб лъагIалида жаниб гьеб идараялъул гьабураб хIалтIул бицине. Къурбан Кубасаевас рази гьечIолъи загьир гьабуна жидер идараялъ гьабураб хIалтIул Дагъистаналъул прессаялъ лъикIалан бицунеб гьечIилан.\nМонополиялда дандечIараб федералияб хъулухъалда гъорлъе бачун буго гьанже гьединго тарифазул рахъалъ федералияб хъулухъги. Гьединлъидал Къурбан Кубасаевас пресс-конференциялъул байбихьуда гIатIидго гьелъул хIакъалъулъ бицана. Тарифазда дандечIараб хъулухъги жидер идараги цолъизабиялъ кьезе бугеб хIасил кIудияб бугин абуна гьес журналистазда.\nЖибго жиндаго бугебгIан мехалъ гьеб идараялъул гIемерал гIунгутIаби рукIанинилан цIар-цIарккун гьелги рехсана гьес тIамчидаса. Журналистаз гьесие суал кьуна нужцеца сундаса тIоцебе хIалтIи байбихьизе бугебилан?\nЖидеда цере масъалаби Москваялда бугеб идараялъ лъолин, балагьилин гьез кинаб тIадкъай кьелебан абун, чIванкъотIун гьабизе бугеб хIалтIул мисал бачинчIо Къурбан Кубасаевас.\nГьединго монополиялда дандечIараб хъулухъалъул Дагъистаналда бугеб идараялъул нухмалъулев гIатIидго хъинтIана росдал магIишаталъул министерлъиялъ гIи-боцIи гIезабулезе кьолел субсидиязул суалаздаги. Жидер идараялъ хал гьабун хадуб чанго гIунгIутIаби тIатинарунин гьениб.\nРосдал магIишаталъул министерлъиялъ субсидиял кьезе кколин гIи-боцIи гIезабулел, тIощел гIезабулел, ччугIа гIезабулел ва цогидалги росдал магIишаталъул бутIаялда хIалтIулел чагIазе.\nАмма гьел субсидиял щвезе кколел гIадамазе кьун гьечIин, субсидиял щвезелъун къабул гьарулел документазул низам хвезе гьабун ва гьел гурел чанго батIияб гIунгIутIи рехсана Къурбан Кубасаевас. Гьес журналистазда гIайиб чIван гьелъу хIакъалъулъ гIатIидаб баян кьечIин нужеца къватIибеян.\nКъурбан Кубасаев: «Цониги информалатаз гьелъул хIакъалъулъ баян къватIибе кьечIо. Жакъа магIарда вугев вехьасда кин лъазе бугеб гьел субсидиязул хIакъалъулъ нужеца хъвалеб гьечIони? «Дагестанская Правда» газеталъ гара-чIвари гьабун буго росдал магIишаталъул министерлъиялъул хIалтIухъанасулгун гьеб суалалда тIасан, амма нижер пикру цIехезе ракIалда цин ккечIо гьезда.\nДица Нальчикалда букIараб данделъиялдаги, цогидаб бакIалдаги абуна гьабги гьабги гIунгутIаби ругин гьезул хIалтIулъилан. Россиялъ рикьулел руго гьел субсидиял регионазе, Дагъистаналдаян абуни гьел цо лъил бугониги кисинире унел руго».\nДоллар хиралъаралдаса кванил нигIматазул ва цогидабги бичулеб жоялъул багьа чанго нухалъ хиралъана республикаялда. Амма хадуб доллар гIодобе кканиги ричарухъабаз багьаби хисизаричIо. Журналистаз Къурбан Кубасаевасда гьикъана республикаялда гIезабураб нигIматал доллар хиралъунилан абун хиралъизе кколаро гурищин, ричарухъабаз багьаби рахираниялда бан нужеца кинал рукIаниги тадбирал тIоритIанищилан.\nКъурбан Кубасаев: «Доллар хиралъунилан нилъерго гьанир ругел ричарухъабазги, нигIмат гIезабулезги багьаби рахинаризе бегьуларо. КъватIиса бачIунеб нигIмат батани дагIба гьечIо, амма нилъерго гьанир ругезда гьеб хъинтIизе кколаро. Гьеб буго ричарухъабазул намус-яхIалда бараб иш».\nРатани гьединал хIужаби хъвай нижехъе гIарзал, нижеца кколел тадбирал гьаричIого теларо, сундаго жаниб мухIканлъи букIине ккола, амма нижехъе гьединал гIарзал рачIун гьечIо жегиги».\n2015 соналъул тIоцебесеб бащдаб лъагIалида жаниб Дагъистаналда бугеб монополиялда дандечIараб хъулухъалъ батIи-батIиял идарабазда къотIун буго 48 миллион гъурщиде гIакIа, рагьун буго монополияб къанун хвезабиялда данде 73 иш, гьезда гьоркьоса цIикIкIарасеб бутIа рагьун бугин хIукуматалъул идарабазда тIадилан бицана министрас.\nЦересел соназда дандеккун республикаялда гIумру гьабун ругел гIадамал ругьунлъун ругин жидехъе гIарзалъ рачIине, гьелдалъун жидер хIалтIи гIемерлъаниги жив вохараб хIасил кколин гьеб, гьединлъидал цIикIкIун гIадамал жидехъе гIарзалъ рачIин бугин жидер идараялъул бищун кIудияб мурадилан абуна гьес ахиралда.\n«ГIадамал гIарзалъ рачIин буго нижер бищун кIудияб мурад»


Исана лъабабилеб нухалда тIобитIулеб бугеб гьеб чемпионаталда гIахьаллъизе руго дунялалъул щуго континенталъул 41 улкаялдаса 165 спортсмен. Гьезда гъорлъ руго Россия, Чехия, Молдавия, Сербия, Венгрия, Румыния, Италия, Испания, Украина, Белоруссия, Франция, Германия, Турция, Гуржия, Латвии, Казахстан, Азербайджан, Куба, Индия, Китай, Колумбия, Иран гIадинал ва жеги гIемерал улкаби. Гьедин бицана Чехиялъул гугаригун рагъ жубазабураб спорталъул тайпаялъул Цолъиялъул нухмалъулев Перт Карешица. Гьесулго рагIабазда рекъон, чемпионаталъухъ балагьизе вачIине вуго 1000ялдаса цIикIкIун чи.\nХас гьабун Прагаялда щайин гьеб чемпионат тIобитIулеб, Чехиялъул гьелда гIахьаллъизе гIураб даражаялъул спортсменал ругищан гьикъана нижеца Перт Карешида.\nПерт Кареш: «Щайгурелъул Чехиялда букIун Европаялдаго гьел къецал гьаризе тIаде босараб гуцIи- гугаригун рагъ жубазабураб спорталъул тайпаялъул Цолъи. Чехиялда гьеб спорт хехго цебе тIолеб буго, гьеб машгъуллъаразул ва гьелъухъ балагьизе бокьулезул къадарги цIикIкIунеб буго. Дида ккола гьел къецал тIоритIизе ругеб аренаялда азаргоялдаса цIикIкIун чи гьунин. Гьел къецазул финал тIобитIулеб сордоялъ гьеб бихьизабизе буго дунялалъул 15 улкаялда. Дида ккола гIемерал улкабазул гьелдехун кIвар букIине бугин».\nКарешица бицухъе, Чехиялда руго бицен гьабулеб чемпионаталда гIахьаллъизе гIураб даражаялъул спортсменал.\nПерт Кареш: «Къецал рукIине руго анкьго батIияб цIайиялда. Щибаб цIайиялда вукIуна цо-цо улкаялдаса цо-цо чи. Чехиялдасаги гьенив гIахьаллъизе вуго анкьго спортсмен».\nИсана лъилха ругел гьенир бергьине цIиккун ресал?\nПерт Кареш: «ММА-ялда бищунго лъикIал руго Россиялъул командаялдаса спортсменал. Казахстаналъулги буго гьениб бергьине лъикIаб рес. Дида ккола Чехиялдаса цо яги кIиго спортсменасулги ругин гьениб лъикIал хIасил бихьизабизе ресин. Балагьилаха щиб кколебали».\nММА-ялъул рахъалъ Россиялъул тIасабищараб командаялда руго:\nБахачгIалиев БахачгIали (61,2 кг-МахIачхъала),\nЮнусилав МухIамад (65,8 кг-Москва),\nРабаданов ХIажи (70,3 кг –Челябинск),\nХирамухIамадов ХIажимурад (77,1 кг -Москва),\nХирамухIамадов ХIамзат (84 кг -Москва),\nАнкалаев МухIамад (93 кг-МахIачхъала),\n93 кг тIаде Куниев Ризван (МахIачхъала).\nГьел баянал кьолел руго ММА-ялъул Россиялъул Цолъиялъул вице-президент Борис Бурзиевас.\n13 ноябралъул сардилъ Парижалда гьарурал тIадекIанцIияздаса хадуб цо-цо улкабазда нахъе рахъана батIи-батIиял спорталъул кIудия-кIудиял къецал, миллиял командабазул футболалъул къецазде щун. ХIинкъигьечIолъи цIуниялъул рахъалъ кинал тадбирал нужеца тIоритIулел ругелин гьикъана нижеца ММА-ялъул Чехиялъул Цолъиялъул нухмалъулев Петр Карешида?\nПерт Кареш: «Нижецаги гьеб киналъего кIвар кьезе ккола ва ахирисеб заманаялъул тIалабазда рекъезабизе ккола цIуна-къаялъул иш. Ниж улкаялъул полициягун ва низам цIунулелгун рекъонхIалтIулел руго. Гьаб чемпионаталда хIинкъигьечIолъи чIезабиялъул суал гьоркьоб лъезе буго низам цIунулезул итни коялда букIине бугеб хасаб данделъиялдаги. Гьеб чемпионаталда хIинкъигьечIолъи чIезаби букIине буго нижер тIоцересел масъалабазул цояблъун».


Конспект урока родной литературы "Рагьараб дарс Инхоса ГIалихIажияв "ТIабигIат берцинаб жо"; 5 - 7 классы - К уроку - Русский язык и литература - Pedsovet.su\nnimya1311, Frum09, goat67, pavlikgavrilov02, lili6009, Natha\nКонспект урока родной литературы "Рагьараб дарс Инхоса ГIалихIажияв "ТIабигIат берцинаб жо"; 5 - 7 классы\nЦо къоялъ чIужуялъ ГIалихIажиясда абун буго, роцIцIарал къоялги ругин, рохьове щай унарев , нилъер цIулги дагьлъулеб бугин. ГIалихIажияв радалго хIамаги кьолон , гIащтIиги босун , рохьовехун валагьун ун вуго. Росу рагIалдасанго гьесда цадахъ ккун вуго цо нухлулав – гьобол.\nГьесул гъежда ран рукIана цIакъ гьайбатал хулжалги. ГIалихIажияс хIамида хулжал лъеян абун буго. КигIан абуниги, гьоболас гьел хIамида лъун гьечIо. Гьел лъикIалан манзилалъ хабар – кIалалда рукIун руго. Цо заманалдасан «МикIкIилхаре» щолаго, гьоболас ГIалихIажиясда цIехон буго, нужехъа ГIалихIажияв лъикIав чи рагIулин, гьесул хIакъалъулъ гIадамаз щиб кинан абулаян. ГIалихIажияс гьоболасда абун буго, вугинха нилъ гIадав, квана-гьекъолев чи абун. ГIалихIажиявги гьоболги къо-мех лъикIги гьабун, ратIалъун руго. ГIалихIажиясда хадуб лъан буго гьев живгун дандчIварав чи ЖабрагIил малаик вукIин. Рохьове щварав мехалъ ГIалихIажияв, хIама кваназе цо санагIатаб бакIги балагьун чIун вуго.\nГьес гIажаибал пикраби гьарун руго сверухъ бугеб тIабигIаталъул , гьелъул берцинлъиялъул , инсанасе гьелъул бугеб хайиралъул хIисаб гьабун буго, гIадамас гьелдаса битIун пайда босани, гьелъ кьолел пайдаялщинал нигIматазул. Ахирги гьал гъутIбузулги гIумру гIадамасулалдаса релълъараб бугилан абураб гIакълуялъ, рукIун ккун буго гьесул ботIролъ. НакIкIигъотIоца кьола гIадамасе бацIцIадаб гьаваги, чорхое щулияб сахлъигиян ракIалде ккана гьесда.\n4. ЦIияб тема щула гьаби\n1. Лъил творчествогун лъай-хъвай гьабураб?\n- Инхелоса Къурбанил\n- Инхоса ГIалихажиясул\n2. Кинаб кечI цIалараб\n- Сверухълъи берцинаб бакI.\n- ТIабигIат берцинаб жо.\n3. Кинал захматал рагIабазда тIасан хIалтIи гьабураб?\n- ТIабигIат, гIинтIи, вагIза ,къасд, гIалимзаби.\n- Сверухълъи, жага, гIарз, мугIалимзаби.\n4.ТIабигIаталъ нилъ хьихьи кочIол кинал рагIабаздасан загьирлъулеб?\n- Квешлъиялъул нух ккурал кантIизе вагIза гьабе….\n- Вакъун индал, хIал ккани, хIанчIизе дуй батулеб….\n5. КечI чан гьижаялда хъван бугеб?\n- 14 гьижа\nПолный текст материала Конспект урока родной литературы "Рагьараб дарс Инхоса ГIалихIажияв "ТIабигIат берцинаб жо"; 5 - 7 классы смотрите в скачиваемом файле.\n13.12.2017 0 1842 63


ЖамгIият: MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи » Страница 6\nMaгIарухъ » ЖамгIият » Страница 6\nЦIалана «ХIакъикъат» газеталда «100 ва цIикIкIун машгьурал магIарулал» абураб сияхI. ЦIалунго букIинчIебани. Цо машгьурасда тIад кIиго машгьурав гьечIевги къан кьураб гIадаб сияхI буго гьаб...\nЩибжоха хIасил нилъер заманаялъул къагIидаялъ? Гьеб буго гъоркь ругез тIадругезухъе кагътида хъван кьолеб отчет. Я хIалтIул гьечIо азие ургъел, я хIасилазул гьечIо ургъел. Ургъел бугеб жо буго цохIо, гьел отчетазда кинабго, СалихIица жергъен гIадин,\nПаджерол Черокги гьанжесев Хочбарги…\nУнкъо къоги, къадаралде щвараб харжги, байрамалде премиягIаги кьелилан рукIарал, хIорлъарал анищалги, лъугIиго гьечIеб ва пашманго дихъ балагьун бугеб рокъоб ремонтги….\nГьечIила магIарул чиясе чехенбеле гIадаб жо…\nНужеца чехенбеле кварабищ? Валлагь бегьана… Чехенбелеги квинчIого араб гIумруялъул пайда щиб?\nЧIорогоял къучIбузул къвахьиялъ ккураб улка\nКIал бахьин бугони, махьида жаниб Бахчараб чороклъи лъида бихьилеб, Лъалда лажбарги хъван, жаниб рехараб ХъахIаб хIараялде хIисаб лъил щолеб? ЦIадаса ХIамзат\nКъватIул харбазул ва гьерсил гъоркьлъалида Дагъистан\nХIасилал КъватIул харбазул ва гьерсил гъоркьлъалида Дагъистан ГIабдулатIиповасул, «гIачиязул» ва форумалъул хIакъалъулъ Гьаб анкьалъ нилъер республика нахъеги букIана гьерсил ва ургъунго тIибитIизабулеб мекъаб информациялъул гъоркьлъаликь.\nМоцIроде хIапдолел бахIрабахъего…\n- ЧIалгIана яц, Баху, кидаго цого рахьдал мацIалда хурхарал захIматал суалазул бицун, гIадамаздаги чIалгIун батула, - ян мекъдаризе лъугьана ХIайбула, цо интервью кьеян дун лъугьингун.- Тана, вац, тана… Нилъеда хисизабизе кIолареб жо, ургъел\nКалендаралда тарих ГЬЕЧIО МАЙГИ, ГЬЕЧIО ЗАХIМАТХАЛКЪГИ, ГЬЕЧIО ГЬЕЛЪИЕ ГЬАБУЛЕБ РЕЦЦГИ...\nИнформациялъул «Гумбет» гIуцIи – улкаялъул ва республикаялъул шапакъатазул лауреат\nСиясат / ЖамгIият / Бакълъул мухъ\nИнформациялъул «Гумбет» гIуцIи – улкаялъул ва республикаялъул шапакъатазул лауреат Гумбет районалъул администрациялъул данделъиялда гьабураб кIалъай ТIолгороссиялъул къецазда бергьана Инхоса ГIали-хIажиясул проект 2016 соналда «ЧIагоял\nТIадмагIарухъан инжитаб «салам»\nЖамгIият / Хасаб пикру\nДагъистаналда 2017 сон-Каспий ва лъел сурсатал цIуниялъул сон\nУмумузул ракьалде –умумузул нухдасан\n- ЛъикI вуссарав, МухIамад. -ЛъикI ватарав вац, щиб хIал бугеб нужер? -Аллагьасе рец, лъикI руго. Нужго кин ругел, нухал кин ругел? - Гендерил тоннел къан батун Лавашисан сверизе ккана, гьенисаги гIаздал нухал ругоха. Гьадинаб гара-чIвари нилъеда\n«ГIакълу гьечIев гьавали гьаваялда хьвадула»\nГIажалалда гъураб болъон гохIде бахунин абула магIарулаз. Нилъее щибха? Щиб лъугьун бугеб дагъистаниязе? Щай щибниги лъикIаб жого бихьулареб, квешаб гурони? Щай лъикIаб тIибитIизабулареб халкъалда гьоркьоб, квешаб гурони? Щиб мурадгун\nЭкстремалал. Зобалазда къвалги балаго\nХъурщизе вижарасда воржинеги кIола\nМиллатчагIаздасан салам хIажат букIанищ нилъее?\nЦо гIамал кIудияв продюсер директорлъун вугеб федералияб каналалдасан байбихьун буго «Салам, Масква!»ян хъачIаб, дагъистаниялго инжит гьарураб гIадаб цIар жинда бугеб криминалияб драма бихьизабизе.\nКIочонге, цIакъ гьарула, нужеда рагъул сонал-Дангъура цIураб ханжу хазиналъун букIинчIищ?Харил чурпа, мичIчIил карщ кванараб мех кIочонге!Кунеб жо къанагIалъун къараб рачел кIочонге!\nЛъикIалъул бицинин ццин чучиялъе\nЧIвалел гьаби, политикаялъул гьобо, гьечIелъуса рахъун рицунел къватIул харабал – унгоха, къанагIатлъи ракI чучулеб, гIумруялде гъира балеб харбил.Цоцазде рокьукълъиги бижизабун цидаллъи гурони пайда щиб бугеб гьел харбазул?\nБорхьил чохьонисан чол нух бахъарав\nМаданият / ЖамгIият / Хасаб пикру\nВахI-хIатуту-хIатуту «Ролъул хур кванарал ганщал жалго тун, гугьунбачал руго, рачун жанир гъун». ЦIадаса ХIамзат Борхьил чохьонисан чол нух бахъарав БогIолаби, хъамалаби, хъартал… ТIагърал лъун хьвадулел рохьил циязе… Авар\nБолмацIалда сверухъ бахIсал\nСиясат / МацI / ЖамгIият\nЗаманаялъул гьоко БолмацIалда сверухъ бахIсал МахIачхъалаялда тIобитIана тарихчагIазул ва лингвистазул конференция Авар мацI XX гIасруялдайищ бижараб? Дагъистанияз гIарабалда ва гIажамалда хъварал тIахьазе конференциялда къимат\nЦIияб тарих. Цо-цоял урхъараб чIвадарухъабазул заманалъул цIех-рехал Халкъалъул ихтиярал чIинтIарал куц «Бидулав Рузвельтил» рищиязул цирк ХIалихьатав гIел ккани, гIадлу бажаруларин… Цадахъ рехулел бюллетенал, автобусаз хIалгьабун раччи, процентал\nДир хIалакъаб чахъдал бох лъие хIажалъараб? (Фельетоналъул бакIалда)\nЦебего лъалаан дида гьал гIадамал жого гьечIого Баку- Москва-Хасавюрт маршрутазда къайиялда хадур хьвадулареблъи. Иргадулаб нухалъ ракIчIана магъакь- кIачаралъул, ай жакъасеб мацIалда абуни, бича-хисиялъул, коммерциялъул тахшагьар Хасавюрталде дунго


Росабазе субсидиял риччалел руго\nРосулъ ругел гIадамазул рукIа-рахъиналъул шартIал лъикIлъизаризе Россиялул тIалъиялъ биччараб гIарцул бищун цIикIкIун къадар кколеб буго Дагъистаналъе. Росаби церетIезариялъе гIарац кигIан биччаниги хIасил букIинарин, гьенир гIадамазе гIумру гьабизе ва хIалтIизе ресал гьечIониян абураб пикру загьир габулеб буго социологас.\nРосаби церетIезариялъе бихьизабураб федералияб программаялда рекъон, Россиялъул тIалъиялъ Шималияб Кавказалъул регионазе кинабниги 750 миллион гъурущ бихьизабун бугин, гьелда гьоркьосан бищун гIемер гIарац биччалеб бугин Дагъистаналъейилан лъазабулеб буго «REGNUM» сайталда.\nГьедин, росабалъ ругел гIадамазул рукIа-рахъиналъул шартIал лъикIлъизариялъе ва гIолохъанал специалистал росабалъ чIезе рукIиналъе харж гьабизе биччалеб буго 80 миллион гъурщидаса цIикIкIун гIарац.\nГьеб федералияб программа хIалтIизе байбихьана 2014 соналдаса бахъун, 2017 соналъ рагIалде бахъунеб букIараб гьелъул болжал 2020 соналде щвезегIан халатбахъинабулеб буго. Араб соналъ программаялда рекъон, федералияб бюджеталдаса Дагъистаналъе бихьизабун букIана 500 миллион гъурщидаса цIикIкIараб гIарац, гьеб щибаб мухъалда бикьана. Масала ЦIунтIа мухъалъе 2014 соналъ гьеб программа гIумруялде бахъинабизе бихьизабун букIана 4 миллион гъурущ.\nГIаммаб куцалъ, программаялда рекъон, Дагъистаналда рагьанин 12 медпункт, ай азархана гьечIеб росулъ балеб медикияб кабинет, бачанин лъим, ранин лъималазул ахалин лъазабулеб буго «Дагсельстрой» гIуцIиялъул хитIабалда. Гьединго, жидерго рукъ гьечIел гIадамазе ва росулъ чIарал специалистазе мина-рукъ баялъе риччанила субсидиял.\nГьеб субсидиялъул къадар кколин 400 азарго гъурущ, амма гьебги киназего щвезе рес гьечIин баян гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе жиндир цIар абизе бокьичIев чияс.\nГьес росулъ балеб буго мина, программа букIин рагIидал жинца хIажатал документал ракIаранила, амма батIи-батIиял гIиллабаздалъун гьеб иш рагIалде бахъунеб букIинчIила, хIасил калам, хIакимчагIазул чвантинибе бащалъиги ун, 200 азарго гъурущ щванила жиндие гьеб гIарцул. ТIубан щваниги, жакъа бугеб экономикияб ахIвал-хIалал хIисабалде босун, мина базе хIажаталъул бащалъицин щоларила гьеб гIарцуде.\nРосабалъ гIадамал чIезе ва церетIезе кканани гьенир гIумру гьабиялъул шартIал ва хIалтIул бакIал чIезаризе ккелин, кигIан гIарац биччаниги гIарцуца гьеб лъугьунарин абураб пикру загьир гьабуна «Эркенлъи» радиогун букIараб гара-чIвариялда социологог Загьид ГIабдулагатовас. Гьес баян гьабухъе, жакъа Дагъистаналда росулъ гIумру гьабун чIаразеги хIалтIи гьечIо ва гьел бетIербахи гьабизе жоялда хадур цогидал регионазде унел руго.\nЗагьид ГIабдулагатов: « Росабалъ ругел социалияб кIваралъул объектал руго цIакъго басриял, цIигьарун рарал абуни, кколел шартIазда ран гьечIо. Масала, росабалъ ругел культураялъул рукъзал цIигьарулел руго жакъа, гьенибе биччалеб буго гIарацги, амма Советияб заманаялъ гьел бакIазде гIолилал рачIун, гьелгун хIалтIи, эркенаб заман тIобитIи букIунеб букIун батани, жакъа гьеб гьечIо, гьел яги тIуран къан, яги цо хасал чагIаз хIалтIи гьабулеб бугилан абун руго.\nНухазул босаниги, лъел босаниги, гьебго хIал буго. Масала, Гъаякент мухъалъул Усимикент росулъ цIияб авал баккун буго, нусгоялдаса цIикIкIун мина буго гьениб. Гьенибе лъим, ток ва газ гIадамаз жидецаго бачана, тIалъиялъ щибго гьабичIого, гьебго хIал буго росабалъе инчIого МахIачхъалаялъул сверухълъиялдаги. КигIан гIарац биччалеб букIаниги, социалилял шартIал гIадамаз жидерго ресалъ чIезарулел руго.\nЖакъа Дагъистаналда тIибитIун бугеб ришватчилъиги хIисабалде босун, дида абизе кIола, гьеб гIарцул лъабил бутIацин гIадамазе щвеларин, хIакимчагIазул чунтбухъе ун».\nРосабалъ школа ва азархана тун,батIияб хIалтIизе бакI гьечIила. ГIи-боцIи хьихьун, хур-ахалдаса бетIербахъи гьабулелги ратилила цо бутIа, аслияб бутIа гIадамазул, бетIербахъи гьабизе жо балагьиялъе, унел ругила батIиял регионазде.\nГьедин, риидалил заманаялъ къватIире хIалтIизе ин тIагIун букIанила Советияб заманалда, 1990 соназдаса байбихьун гьеб цIилъун бугила Дагъистаналдайин баян гьабуна экспертас.\nКинаб букIаниги суал гIарац бччан тIубазе лъугьин кколила бищун пайда гьечIеб къагIида, гIадамасе гIарац жинцаго хIалтIун балагьизе шартIал чIезаризе кколила хIукуматалъ.