ЮБИЛЕЙ.. ДИДА ШКОЛА Ц1УМИЛАН ККОЛА. - 15 Октября 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nВторник, 24.04.2018, 21:20 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2016 » Октябрь » 15 » ЮБИЛЕЙ.. ДИДА ШКОЛА Ц1УМИЛАН ККОЛА.\nЮБИЛЕЙ.. ДИДА ШКОЛА Ц1УМИЛАН ККОЛА.\nРайоналда т1оцересел лъай кьеялъул г1уц1абазул цояб, араб г1асруялъул къоабилел соназго рагьараб жидерго школалъ 90 сон т1убаялъул юбилей к1одо гьабуна херехьдерил жамаг1аталъги ва гьеб рохалилаб тадбиралда г1ахьаллъарал гьалбадерицаги гьал къоязда. Диниял г1алимзабиги г1урус г1елму ц1аларал г1езаг1анго церет1урал г1адамалги дагьал рук1инч1ониги, революциялда хадусел соназ Дагъистанги рик1к1унаан лъавукъаб, хъвай-ц1али гьеч1еб, нахъе ккараб бец1аб бок1онлъун. Гьединлъидал ц1иг1уц1араб советияб улка цебе бачине х1ажат рук1ана лъай бугел г1адамал. Улкаялдаго лъазабун бук1ана хъвазе, ц1ализе малъиялъул акция-лъавукълъи т1аг1инаби.\n1926 соналъ Харахьи росулъги рагьула байбихьул школа. Г1емерал зах1малъаби дандч1вана ц1иг1уц1улеб х1алт1улъ школалъул директорлъун тарав Гьамущиса Сиражудинов Мух1амадидаги херехьдерил муг1алимзабаздаги байбихьуда. Рук1инч1о хас гьабун гьелъие х1адурарал специалистал, школалъе бат1а гьабураб мина, ц1алул пособиялгун т1ахьал. Лъималги т1убараб гъираялда гуро журалел рук1арал ругьунаб гуреб ишалде гъорлъе. Ясалин абуни росабалъ школазде риччалелго рук1инч1о эбел-инсуца. Хъвай-ц1алиги рук1алиде ккун, улкаялда т1оцересел церет1еял лъугьиндал 1936 соналъ Харахьи байбихьул школа анкьго сонилаблъун гьабула.\nАна замана, ккана хиса-басиял. Ракълилаб г1уц1арухъанлъиялда бук1араб Советияб улкаялде т1аде к1анц1ана гитлерилаб Германия. Хиянатав тушманасдаса Ват1ан ц1унизе бахъана т1олабго халкъ. Харахьиса рагъде аразда гъорлъ вук1ана 14 учительги. Гьадингоги г1емерго рук1инч1ел гьел, т1убанго дагьлъула рагъул соназ. Гьанжесев директор Зубаиров Мах1ачица школалъул тарих бицун гьабулеб к1алъаялда гьеб къоялъ ц1ар-ц1арккун рак1алде щвезаруна кьалул майданалде арал учительзаби-росуцоял. Амма рагъде аразул бак1алда союзалъул бат1и-бат1иял республикабаздаса г1урус учительзаби-ц1ик1к1унисел руччаби рач1ине байбихьана дагь-дагьккун к1удияб улкаялъул рик1к1адал регионазде. Гьедин 1940-60 соназ Харахьи школалда завучаллъун х1алт1ун руго Воробьева Лилия Васильевна, Холодцов Иван Васильевич, Цогов, Разумович. Байбихьул классазда дарсал кьун руго Соловьевалъги Медведьевалъги. Г1емерал соназ школалда г1урус мац1алъул дарсал кьун руго Полина Георгиевнаялъ, Новикова Клавдияца, Иванова Нина Петровнаялъ, Ростенко Раисаца, Ханова Нина Антоновнаялъ, Баранова Зинаидаца, Кайбукова Заретаца, Орфанова Иринаца. Х1исаб г1елмуялъул учительзабилъун рук1ун руго Михаил Иванович Бут, П. Ф. Ермилова, Р. В. Машков, Протченко Иван ва Варвара. Херехьдерил лъималазда география малъун буго Лопаев Борисицагун Перуовскияс, Биологиягун зоология-Елена Петровнаялъги Потапов Владимирицаги. История кьун буго Лебедева Аза Дмитриевнаялъ.\nРагъда хадусел соназ школалда цебе рагьула интернат. Гьенир ц1алулел рук1уна Харахьи участкаялдасаги 40-90 ялде г1агарун лъимал. Ц1алдохъабазул къадарги ц1ик1к1араб, ц1алулгун тарбия кьеялъул базаги щулалъараб, гьелъие киналго шарт1алги г1уц1араб мехалъ Харахьи рагьула гьоркьохъеб школа. Дагь-дагьккун гьеб жубала росдал жамг1ияб г1умруялъулъе. Бажарараб кумек гьабула г1аммаб маг1ишат данде бачиналъулъ. Ц1алдохъаби г1ахьаллъула ах-хуралда гьарулел х1алт1абалъ, х1алт1ула пихъил консервал гьарулеб заводалда. Гьедин ц1алдохъабаздасан г1уц1ула производственнияб бригада ва гьеб тасдикъ гьабула ВДНХялъул г1ахьалчилъун. Школалъул вакилзаби г1ахьаллъула Целиноградалда т1обит1араб г1елмияб конференциялда. Гьел мустах1икълъула ДАССРалъул Верховный Советалъул Х1урматалъул грамотаялъе. Дол соназ республикаялъул росдал маг1ишаталъул министерствалда х1алт1улев вук1арав росуцояв Г1усманов Дибирх1ажиясул кумекалдалъун школалъе бала ц1ияб типовияб мина, кват1ич1ого гьенибго рагьула спортзал, гьелъул кьуч1алда лъималазулгун г1олилазул спортивияб школа.\nКиналго байбихьиязулги байбихьи-г1агараб росдал школа лъуг1ун къват1ире ричарал ц1алдохъабазул рахъана лъик1ал г1алимзабиги, политикиял х1аракатчаг1иги, жамг1иял церехъабиги, росдал маг1ишаталъул, лъай кьеялъул, сахлъи ц1униялъул специалисталги, рагъулал начальникалги. Медицинаялъул хъулухъалъул полковник райбольницаялъул бет1ерав тохтур Мусаев Мух1амад, рагъулаб хъулухъалда т1адал ишал т1уралаго нилъедаса ват1алъарав генерал-майор, Россиялъул Бах1арчи Х1айдархан Х1ажиев, гьале цо-цо гьединазул ц1арал. Хун хадуса Х1айдархан Г1абдулмаликовичасул ц1ар кьола Харахьи школалъе.\nСоналдаса-соналде лъик1лъулеб буго Харахьи школалъул материалиябгун техникияб база. Гьеб кидаго г1ахьаллъула районалда ва республикаялъул лъай кьеялъул министерствалда т1орит1улел бат1и-бат1иял олимпиадабазда, конкурсазда ва кидаго цересезул кьералъги бук1уна. Гьедин «Тарбия кьеялъул системаби» республикаялъул конкурсалда ва «Россиялъул бищун лъик1аб школа-2004» конкурсалъул республикаялъулаб бут1аялда школалъе щвана т1оцебесеб бак1. Районалъул лъай кьеялъул г1уц1абазул х1аракатчилъиялъе рейтингалъулаб къаг1идаялъ къимат кьеялъул х1асилазда рекъон школалъ ккуна лъабабилеб бак1.\nТ1олабго улкаго г1адин Харахьи школаги буго реформабазул, хиса-басиязул карачалабалъ. Хисана замана, хисана г1адамал, амма учитель кидаго хут1ана лъималазе лъай кьезелъун абураб жиндирго рек1ел ах1иялъе рит1ухъавлъун.\nБайбихьуда абухъе херехьдерил рохелги жидергояблъун гьабун юбилеялъулаб дандеруссиналда г1ахьаллъизе рач1ун рук1ана г1емерал гьалбал, къват1ир ругел росуцоял, сверухъ ругел росабазул администрациязул, ц1алул г1уц1абазул вакилзаби, цебе школалда х1алт1арал, гьанже мустах1икъаб х1алх1иялда ругел муг1алимзаби ва бат1и-бат1иял соназ школа лъуг1ун арал, заман бахъанаг1ан к1удияб асаргун рек1елъ гьеб ц1унарал выпускникал. Гьале росдалги районалъулги ч1ух1и-шаг1ир Мух1мудАпанди, Мах1ачхъалаялда ч1арав Бакьагьеч1иса г1алимчи Мух1идинов Шамилгун, заманаялъул х1урул гъат т1ад ч1аниги жиндирго рак1алде щвеялгун пикрабалъ восарав цоги Бакьагьеч1иса муг1алим-ветеран Х1ажиев Мух1амад. Районалъулгун росабазул муниципалитетазул, райсобраниялъул вакилзаби, ункъойилъе санал рахарал г1ансит1е къуларал харабиги, ч1ух1ун рет1а-къарал г1олохъабиги, исана школалде рачарал гьит1ичалги-киналго жура-гъуран цо к1удияб руккел бук1ана бак1-бак1азда ран дализарурал кьер-кьерал шариказги т1огьол квац1абазги берцин гьабураб школалъул азбаралда.\nРохалилаб митингги рагьун данделъараздехун баркиялъулаб к1алъай гьабурав школалъул директор Зубаиров Мах1ачица нахъа тараб 90 сонилаб тарихалъул бицана. Школа кколила киналго байбихьиязулги байбихьи. Щивав чияс гьенисан лъолила г1умруялда жанире т1оцересел галаби, тарбиягун лъайги гьенисан щолила щивасе. Жиндида школа релъун бихьулила бусадаса т1оцебесеб роржаде т1анч1и ричалеб ц1умалда. Харахьи школа кколила участкаялъего базовияб школалъун. Жиндиего хасиятаб, зах1матаб нух нахъа танила г1агараб школалъилан бихьизабуна Зубаировас жиндирго к1алъаялда.\nРайоналъул администрациялъул, депутатазул корпусалъул, жиндирго рахъалдасан херехьдерида росдал мактабалъ 90 сон т1убай баркараб к1алъай гьабуна райсобраниялъул председатель Хваджаев Хважаца. Рагъ байбихьараб 1941 соналъ гьаб школалда х1алт1улев вук1арав жиндир эмен Х1ариколоса Хважал Мух1амад тушманасдаса Ват1ан ц1унизе унел херехьдерил учительзабазда цадахъ кьун г1арзагун фронталде ун вугилан бицана гьес. Рагъда хадусел 50-абилел соназ Х1ариколоса цоги муг1алим Мух1амадов Г1арип Муртазаевичас директорлъиги гьабунин гьанибилан т1адеги жубана.\n90 сонилаб юбилеялда хурхун ва г1емер соназул рахъи ц1ик1к1араб х1алт1ухъ республикаялъул лъай кьеялъул министерствалъ Харахьи гьоркьохъеб школалъул коллектив к1одо гьабун буго Х1урматалъул грамотаялдалъун. Жиндирго к1алъаялда росуцояздехун гьабураб баркиялдаса хадуб министрасул т1адкъаялда рекъон гьеб идараялъул вакил Г1азимух1амадова Аминат Г1усмановнаялъ Зубаировасухъе кьуна гьеб т1адег1анаб шапакъат. Школалъул коллективалда, росдал жамаг1аталда юбилей баркараб к1алъай гьабуна районалъул лъай кьеялъул отделалъул начальник Г1умаров Залимханица, Мух1идинов Шамилица, херехьдерил ва сверухъ ругел цо-цо росабазул бегавулзабаз, школазул директорзабаз. Школа лъуг1ун аразул рахъалдасан к1алъана райбольницаялъул бет1ерав тохтур Мусаев Мух1амад, Мах1мудАпанди, культураялъул рукъалъул директор П. Мух1амадова, юбилеялъул х1урматалда школлъималаз х1адур гьабун бук1ана концерталъул программа, ах1ана куч1дул, гьаруна кьурдаби, рук1ана бат1и-бат1иял сценкаби, церерахъинал. К1удияб асар гьабуна киназего ч1ах1иял классазул ц1алдохъабаз бихьизабураб росулъе т1оцересел г1урус учительзаби рач1иналъул сценкаялъ. Хунзахъа Г1амирханов Расулил акробаталги, Харахьиса Г1алибегов Мух1амадил палугьабиги камураб русен-свери бук1унарелъул, г1исинал палугьабазул церерахъиналъги гьабуна балагьаразе асар. Официалияб бут1аялъул ахиралда Мах1ач Зубаировас учительзабигун техникиял х1алт1ухъабазул к1удияб къукъа грамотабаздалъун, сайгъатаздалъун к1одо гьабуна. Квана-гьекъон хадуса лъик1аб асаралда гъоркь рикьа-рихана г1адамал рукъ-рукъалде.\nР.S. Газеталда лъезе гьаб материал х1адуризе кумекалъе квешаб-лъик1алъул ц1ехон Зубаировасухъе к1алъайдал, Мах1ачица гьарана гьадинаб тадбир т1обит1иялъе жидее кумекалъе ратарал, сахаватлъиялъулаб кверч1варал цо-цо г1уц1абазе, гьезул нухмалъулезе г1адатал г1адамазе жиндирго ва школалъул коллективалъул рахъалдасан газета гьоркьоб ккун рак1-рак1алъул баркала кьезе бокьун бугила гьелъие бак1 батейилан. Зубаировас баркала кьолеб буго т1убараб коллективгун цадахъ сайгъат-саламгун тадбиралда г1ахьаллъарав Лъаг1илухъ гьоркьохъеб школалъул директор Къурамух1амадов Мух1амадбегие, гьамщадерил бегавул Мух1амадкамилов Камилбегие, гьезулго школалъул директор Аминов Т1агьирие, «Росдал азах1матчи» газеталъул редактор Фатима Мух1амадовалъе, районалъул лъималазул творчествалъул рукъалъул директор Раджабов Мух1амадие, Бакьагьеч1иса зах1маталъул ветеран Х1ажиев Мух1амадие, Харахьи участкаялъул больницаялъул бет1ерав тохтур Хъайтмазов Мух1амадие, ясли-ахалъул заведующая Мух1амадова Пат1иматие, Гъоркьколоса Муъминов Муъминие, Харахьиса Г1аливагьабова Умие, Х1ажиева Умасалимие, Х1ажиев Мух1амадие, Хъайтмазова Умуе, Хъайтмазова Г1айшатие, Гьит1инамух1амадова Пат1иматие ва г1емерал цогидазеги. Рехсезе рак1алде щвеч1ого хут1ун ратарал т1аса лъугьаянги гьарулеб буго Мах1ачица.\nТарихал ва х1ужжаби\n1926 соналъ рагьана байбихьул школа.\n1936 соналъ школа 7 сонилаблъун гьабула;\n1948 соналъ школалда цебе рагьана интернат;\n1950 соналъ 7 сонил школалъул бак1алда рагьана гьоркьохъеб школа;\n1959 соналъ школалда г1уц1ула ц1алдохъабазул производственнияб бригада;\n1976 соналъ школалъе бана ц1ияб типовияб мина;\n1977 соналъ школа ВДНХялъул г1ахьалчилъун тасдикъ гьабуна;\n1982 соналъ школалда рагьана спортивияб зал;\n1983 соналъ школалъул вакилзаби г1ахьаллъана Целиноградалда т1обит1араб г1елмияб конференциялда;\n1984 соналъ мустах1икълъана ДАССРалъул Верховный Советалъул Х1урматалъул грамотаялъе;\n1990 соналъ спортзалалъул кьуч1алда г1уц1ана лъималазулгун г1олилазул спортивияб школа;\n2002 соналъ школалъе кьуна Россиялъул Бах1арчи Х1айдархан Х1ажиевасул ц1ар;\n2003 соналъ «Тарбия кьеялъул системаби» республикаялъул конкурсалда т1оцебесеб бак1 ккуна;\n2004 соналъ «Россиялъул бищун лъик1аб школа-2004» конкурсалъул республикаялъулаб бут1аялда т1оцебесеб бак1.\n2009 сон-районалъул лъай кьеялъул г1уц1абазул х1аракатчилъиялъе рейтингалъулаб къаг1идаялъ къимат кьеялъул х1асилазда рекъон школалъе щвана лъабабилеб бак1.\nБат1и-бат1иял соназ школалъе нухмалъи гьабун директорзабилъун х1алт1ана: Гьамущиса Сиражудинов Мух1амад (Мух1ума), Хунзахъа Г1алиханов Зайрбег, Байикьа Хъараев Мух1амад, Харахьиса Г1усманов Г1исах1ажи, Х1ариколоса Мух1амадов Г1арип, Г1ободаса Ниг1матулаев Ах1мадула, Ч1охъа Давудов Гъази, Г1ахьалч1иса Нурмух1амадов Мух1амад, Бакьагьеч1иса Г1алих1ажиев Х1айдар ва Харахьиса Гъазимух1амадов Г1усман.\nИсана 23 абилеб ц1алул сон байбихьана бажари бугев г1уц1арухъан ва нухмалъулев, лъик1ав педагог Зубаиров Мах1ачица школалъе директорлъи гьабулелдаса. Улкаялъе бищунго зах1матал 90-абилел соназ ккана Мах1ачиде т1аде районалдаго к1удиязул цояб-Харахьи школа нухда бачине. Къуркьич1о гьев зах1малъабазе. Цересез кьуч1 лъураб нух гьесги щулаго ккуна ва школалъул къадру г1одобе ккезе теч1ого ц1унизе х1аракат бахъулебги буго.\nПросмотров: 157 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 5.0/1


Обществойиш унтараб, милицаялиш сахал? - Мои статьи - статьи - Персональный сайт\n(«Х1акъикъат», №237-240 6 абилеб декабрь 2007 сон , «Т1олабго общество унтун бугеб мехалда, милиция сахго бук1ине рес гьеч1о» - абураб МВД-ялъул министрасул заместитель Мух1амад Гъазимух1амадовасулгун гара-ч1вариялъе дандерижи,)\n(этот же текст на русском и комментарии по ссылке http://saidov-ak.ucoz.ru/publ/1-1-0-51 )\nКиналниги нилъер пачалихъалда лъугьунел хъубал, мекъал ишазе жиндир заманалда къокъаб ва бищун ах1макъаб жаваб кьуна цо Россиялъул обороналъул министрас: «Пачалихъго унтун бугеб заманалда, нижер кьеразде кисаха рач1инел сахал г1олохъаби?» - абураб. Гьелдаса нахъе гьеб ах1макъаб жаваб т1олго суалазе ярагьунеблъунги бихьун, такрар гьабизе г1амал гьабуна цо-цо чиновниказ, хасго форма рет1араз. Гьезда ккана т1олго унтабазде данде ч1олеб дарулъун, бокьараб нуц1а рагьулеб к1уллъун бугин гьеб жаваб абун. Амма гьеб жавабалъулъ ах1макълъи бихьуларесе дирго пикру загьир гьабизин.\nАрмиялдегун милициялде унел 18 сон барал г1олохъаби ккола рагъул ишазегун х1инкъи гьеч1олъи ц1униялъе х1адур гьаризе, куцазе унел г1олохъабилъун. «Х1абургъараб иццул х1абургъараб гурони лъим кинабха бук1инеб?» абуниги цого жо ккелаан гьеб. Нилъер суалазе жаваб кьолел х1акимзабазда т1олго пачалихъ унтарабин, х1абургъарабин кколеб бугелъул (лъица гьеб унти реч1ч1араб ва лъица лъим х1абургъинабураб – гьеб хасаб тема бугелъул, хъат1ич1ого ч1елин), гьебго къаг1идаялъ «Х1акъикъаталъул» мухбирасе жаваб кьолев МВД-ялъул министрасул заместитель Мух1амад Гъазимух1амадовасги абулеб буго «Т1олабго общество унтун бугеб мехалда, милиция сахго бук1ине рес гьеч1о» абун. Ришват учителас босулеб бугила лъик1аб къимат лъезе г1оло («милицас кинха гьеб босич1ого тела?!» – абураб маг1на кколеб гьеч1ишха?), гьединав учителас тарбия кьурав ц1алдохъан кинавила милициялде вач1инев? Х1абургъараб иццухъа босараб лъим бац1ц1ине, хъублъи г1одобе ккезе кьолеб буго армиялда 2-3 моц1алдаса (сержантазулаб ц1али) 2 соналде щвезег1ан заман, рагъулал училищебаздагун милицазул школалда 4-5 сон. Гьебгошинаб заманалъги х1абургъин г1одоб кколареб, бац1ц1алъиялда шаклъи бугеб лъим нахъе т1е, гьудул, иццал г1езег1ан ругин дагъистаналда, гьезда гьоркьо дунялалдаго рац1ц1адалин рик1к1унел рук1аралги! Нужоца 4-5 соналъ ц1ализеги гьарун, щай, вац, х1абургъаралго, унтаралго г1олохъаби милицазул формаги рет1ун г1адамал талавур гьаризе къват1и риччалел? Школалда учителас лъик1аб къиматалъухъ ришват босулеб бугин абулев министрасул заместителас т1оцебе щай милицазул школалда ц1ализе иналъухъ ришват босулезул бицунареб? Школалъул учителасулги, милицазул школалде ккеялъухъ ришват босулесулги, унтарсухъа ришват босулев тохтурасулги кверазде рахсал рай нужода т1адаб гуриш, вац, Мух1амад?\nХ1урматияв Мух1амад Гъазимух1амадов! Нужор х1алт1ухъабазул жигаралдалъун районазда г1емер т1орит1улел руго «Иман щулалъизе г1оло» абун, «Ислам ц1унизе г1оло» абун жамаг1аталги рак1арун, диниял жамаг1атазда гьоркьоб унго-унгоги тушманлъи цик1к1инабулел, «шакаб» г1амалалъул ц1иял «тушбаби» ралагьулел данделъаби. (Цо гьединаб данделъиялъул видеосурат дихъги буго). Нужоца, пачалихъалъул законалда рекъон х1алт1ич1ого, г1амал гьабулеб буго шариг1атги цо-цо нужое данде кколеб х1алалъ х1алт1изабизе. (Жамаг1аталъул гьариялда рекъон г1олохъаби жани т1ами, жамаг1аталъул гьариялда рекъон цо-цоязда росу тезаби – киредай росу тезе ккарал инел – гьеб суалалъул нужое к1вар гьеч1о, кида-къадги гьел нужохъе я нужор гулликье кколеда нужор рак1ч1араб бугелъул). Динияб идарани щиб, т1олго нужор ОМОНалги СОБРалги данде ч1аниги дица къабул гьабиларо «Гьав устар довцоясдаса т1адег1анав вуго, гьасул г1елму досулалдаса мух1канаб буго», «Гьаз бицунелда г1ин т1амизе бегьуларо, доз малъарабг1адин ч1езе ккола», «Гьаб т1ехь ц1ализе бегьуларо, гьабцояб ц1ализе т1адаб буго» абураб пикру. Гьел бах1сазул г1антлъи ва жамаг1аталъе гьеч1еб пайдаялъул нужодагоцин кутакалда лъала нужода, амма гьелъул мурад нужор мурадгун рекъараб бук1иналъ, театр х1алел артисталин ккола дида нуж. Цониги гьединаб данделъиялда щайха гьенир г1ахьаллъулел нужораз г1алимзабазе суал кьолареб: Г1адлу ц1унизе тарав милицалъул х1алт1ухъан магъало бак1арулев, ришват босулев ватани, яги ришват чаг1азе тамих1 гьабуларев ва гьел рихьуларев вугони – шарг1алда рекъон гьесие кинаб тамих1 гьабизе кколеб? - абун. Г1унк1к1ал кколареб, хасго г1унк1к1алгун рак1гъун басандулеб кету рокъоб хьихьун пайда щиб, сверухъ г1унк1к1аз талавур гьабулеб маг1ишатги бук1ун? Такъсир чаг1игун багъизе тараб милиция гьелгун рекъонин абич1ониги, гьезул агъаз гьабич1ого, гьел рихьулареб ххвел гьабун х1алт1и халкъалъул божилъи бижизабулеб жодай кколеб? Бизнесменал, минстрзаби, директорзаби ц1унун ругел аза-азар милицалъул х1алт1ухъаби, – киса харж босун х1алт1улел ругел? Дуцаго бачунеб мисал – Англиялда, Алманиялда г1адамаз кумек гьабулила полициялъул х1алт1ухъабазе. Щайдай нилъер гьаниб гьабулареб? Нужохъе нуг1лъи гьабизе вач1ине ккей бугелъул х1ажат гьеч1еб, щивас жинцаго жиндаго т1аде босараб бот1рол унти. Дол дуца рехсарал пачалихъал ккола демократиял пачалихъал ва инсанасул ихтиярал пачалихъалъулалдаса т1адег1ан гьарурал пачалихъал. Гьеб г1иллаялъ доба нагагь-надир нуг1асул, я полициялъе кумек гьабизеян вач1арав чиясул адрес я ц1ар такъсирчаг1азда лъани, пачалихъалъ гьев чи ц1унизе к1вараб жигар бахъула, цоги бак1алда пачалихъалъ жив разияб мина-бак1 босун, х1алт1и кьун, ц1ар хисун, к1вараб х1алалъ гьев нуг1 вахчизавула такъсирчаг1аздаса. Гьес судалда цеве ч1ун нуг1лъи гьабизе кколаро, кканиги гьесие рес кьола гьумер бихьич1ого, жив щивали т1атине теч1ого судалъул ва адвокатазул суалазе жаваб кьезе. Гьесул ц1ар я адрес лъазе рес бук1унаро такъсирчиясул адвокатасецин. Нужоцайин абуни, цо делоялда букъула нуг1асул я г1арза хъварасул рукъалъул адресги, телефонги, нуг1ас кьурал баяналги. Гьесул лъимал ц1алулеб школалъулцин адрес батизе бегьула гьебго делоялда. Англиялдагун Алманиялда, Америкалда гьел баянал ц1унула унго-унгояб пачалихъалъул бищунго бахчараб балъголъиг1адин. Гьеб балъголъи т1атинабурав полициялъулав вук1а, прокурор вук1а – гьезие тамих1ги гьабула бищун кьварараб (выговор гуребха, х1алт1и т1адег1ан гьабун гуребха – 10-15 сон туснахъ!). Гьеле нужое г1адамазул кумек гьеч1олъиялъе цо г1илла. Гьеб кумекги нужое г1агараб заманалда щвей шакаб буго, щайин абуни, Россиялъул демократияб къаг1ида хасаб бугелъул, гьеб хаслъиги (суверенная демократия) ккола – инсан ва гьесул буголъи, гьесул напсалъул т1адег1анлъи ц1унизе бокьич1олъи, пачалихъалъул мурадал инсанасул мурадаздаса т1адег1ан гьари. «Пачалихъалъул» абураб раг1ул маг1наялдаги 10%-ниги пачалихъалъул мурадазул унаро, уна живго пачалихъалъул ц1аралдаса х1алт1улев чиновникасул мурад. Нужоца бусадасаги вахъинавун, «понятой» абун цеве ватарав чи вит1ана Х1ажиевасул къот1ноб минаялде гьужум гьабулелъул цеве-цеве, гьевги, мунагьал чурад, ч1вана. Лъица жаваб кьураб ч1варасул хъизам-лъималазе, эбел-имсуе? Ничоларелиш нуж г1адамаздаса кумек гьаризе?\nТохтур х1исабалда, жакъасел унтаразда дун ц1акъго гурх1ула. Х1урматияв Мух1амад! Мунго унтидал мун кинаб полклиникалде унев? Кинаб больнацалда вегулев мун я дур хъизам? Щай цого пачалихъалъул налогал кьолел чаг1азул рук1ине кколел бат1и-бат1иял больницаби – МВД-ялъул, ФСБ-ялъул, президентасул, Прокуратураялъул ва цогидалги? Доб нужое Антитерроралъул дарсалгун малъаби кьолеб Израг1илалъул гьеч1огуриш цониги больница я МВД-ялъул, я МОСАД-алъул? Гьеч1о дора депутатазул поликлиникаби, министрзабазул госпиталал. Гьебги гуродай дандеч1ей ц1ик1к1иналъе ругел г1иллабаздаса цояб? Антитерроралъул дарсазулги кин абич1ого телеб: 1-2 чи кверде восизе гуреб, ч1вазеялъе г1оло, гьебги чамги нухалда гьезул ц1аралцин лъач1ого (!), т1убараб минаялде, щут1алаяб подъездалде г1арадаби кьвагьун, танкал риччан, бух1ун-гъурун рахъу гьаби Израг1илалда ва нилъер гьаниб гурого цоги бак1алда бугодай гьединаб г1адат ва къаг1ида? Расниги г1айиб гьеч1ев чиясул мина рахъуялде сверизаби кинаб законалъ рит1ухъаблъун бихьизабулеб? Сон «Бит1ун рух1улел руго! Ч1вазе ккола, хъвезе ккола!» - абун ах1т1олел рук1аразеги рогьалил г1ужалда азбаралъуса чамги кьурабин танказ салам, г1едег1уге хъат кьабизе, гьединазулги васал т1аг1аралин, ургъелги къварилъиги азбаралъуб щведал гурони бич1ч1улареб г1ажаибаб унти бугин нилъ т1олгоязде щун.\nЦо чамго раг1и абизин нужор гьениб бугеб г1адлу-низамалъулги. Риидал 2000-г1ан километраги тун, машиналда вач1уна дун Дагъистаналде. Дагъистаналъул г1орхъода щвей лъала милицазул г1амалалдаса. Исана ворч1ана дун цо капек г1ак1аялъул кьеч1ого. Амма гьеб бахъине киг1ан жигарха бук1араб! Цо мисал. Мах1ачхъалаялдаса маг1арухъе унаго Ленинкенталъул посталъулас дихъан документалги росун, т1илалъ бихьизабуна «Доб бак1алда лъе машина!» абун. «Доб бак1алде» дун ине ккани, машиналъ асфальталда бугеб хасаб мухъ къот1изе кколеб бук1ана, гьеб бук1ана г1адлу хвезаби. ДПС-алъул чияс абулеб бугелъул лъолеб бак1, дица малъараб гьабуна. Кинго ДПС-алъул чи аск1ов вач1унарого, дунго ине ккана гьесухъе. «Дуца г1адлу хвезабуна, гьаб мухъ къот1ун ине бегьулареблъи лъаларебиш дуда?». «Дица машина лъуна дуца т1илги бит1ун бихьизабураб бак1алда, дие хабар халат гьабуге ва дир документал дихъе кье!». Палх1асил, гьас дун вачана жиндирго х1ужраялъуве. «Мун дидаса к1удиявги вихьула, гьудулав чи, амма нижер гьаниб г1адат буго к1удияз гьит1иназеги кумек гьабулеб. Дица, дуцаго абухъе, хабар халат гьабич1ого, мунги г1едег1ун вихьулелъул, духъе документал кьела, амма дуцаги жаваб кьеха дие». Маг1на бич1ч1ич1еб ххвелги гьабун, росун документалгун дица г1амал гьабуна х1ужраялъуса къват1иве ине. «Ле, дуда дица щиб абураб?! Мун киве?!» - абун ах1т1арав гьасухъе дица бегьана «Московские новости» газеталда апрель моц1алъ бач1араб Дагъистаналъул МВД-ялъул х1акъалъулъ хъвараб дирго макъала ва гьасда абуна: «Киг1ан дун г1едег1ун вугониги, гьанже дургун бищун дагьабги 3 саг1ат бахъизе ккезехъин бихьула» - абун. Гьас макъала г1одо виччан ц1алана ва ахиралда к1удияб роххел загьир гьабун гьикъана: «Унго гьаб дуца хъвараб бугеб?». Ахиралда к1удияб баркала кьун, баччун квергун гьас дун машиналда аск1ове щвезавуна ва абуна: «Ле, вац, мун дида т1аса лъугьа. Нижеда т1ад лъураб жо нижеца щвезабизе ккола щибаб къоялъ, гурони пайда гьеч1еб бак1алде вит1ула х1алт1изе» - абун. («Пайда гьеч1еб бак1» бук1инариш цох1о харжалда балагьун хут1улеб бак1!). Гьелдаса нахъе щибаб ДПС-алъул посталда документалгун цадахъ дица щивасухъ кьолеб бук1ана добго макъалагун т1амач ( http://saidov-ak.ucoz.ru/publ/1-1-0-2 ). «Нух бит1аги, бихьинчи, баркала дуе!» - абун бачун квергун ДПС-алъулаз дунги рег1улев вук1ана. Чамги к1иабизе я лъабабизе дун постаздаса ине ккаралъув ч1езеги гьавун, аск1ор рач1ун ц1ехолаан: «Цоги бат1ияб жого гьеч1ебиш ц1ализе? Батани кье нижехъ, квердаса кверде ун т1олго нижераз ц1алулеб буго доб макъала! Цояс ксероксалдаса биччан 15 т1амач гьабуна долъул» - абун.\nЩибаб посталда магъало бахъине гьабураб г1амалалъул бицун т1убараб т1ехь хъвазе бегьила. Амма дир ццим бахъине чи гьезда гьоркьов ватич1о. Гьелде ккезарун ругел саламатал маг1арулазда, даргиязда, лъараг1азда, лезгиязда, тумазда дун гурх1ана. Т1ад рехсараб, щай милицазе халкъалъ кумек гьабулареб абураб суалалъего г1адин, сахал, берцинал, иман-г1акълу щвезе эбел-имсуца жигар бахъарал г1олохъаби магъалочаг1азде сверизариялъулги пачалихъалъул система ккола г1айибияблъун.\nКъиматазухъ г1арац босулел учительзабазул мисал бачинч1ого, Мух1амад, лъик1 бук1инаан дуца абурабани киг1ан г1арац кьезе кколеб капитанас майорасул ц1ва щвезе ккани, майорас – подполковникасул погонал щвезе бокьани ва лъие гьеб г1арац кьезе кколеб? Дуда лъазе ккелаан гьеб кьураб г1арацалъул лъихъе киг1ан щолебги, кин бугониги, ц1ех-рех гьабиги нужор профессиналияб т1адаб иш кколелъул.\nАхиралдаги, унтараб обществоялъулги, сахаб гуреб бет1ерлъиялъулги абизин, г1айиб ч1ваге, кин буониги дун тохтур вугелъул. Х1ат1ал я кверал мекъго хьвадулел ругони я гьез хьвадизе инкар гьабулеб бугони, т1оцебе бет1ералъул хал гьабизе ккола, бет1ералде би ккани (кровоизлияние в мозг, инсульт), кверазгун х1ат1аз х1алт1изе инкар гьабулелъул. Гьединлъидал, кверазе дару гьаби, х1ат1ал сах гьаризе г1амал гьаби ккола г1ададисеб иш ва мекъаб нух. Бет1ералъе дару гьабич1они, иш лъик1алде бач1унаро. Нужор (милицазул) бот1рол унти баккун цоги к1игоги сон инч1о, нужоца бет1ералъе дару гьабич1ого, х1ат1азе, х1ат1ил килщазе сабаб ц1ехолеб буго. Кициги бугелъул: «Чуг1а бет1ералдаса мах1цула» абураб. Рак1алде ккола дуда бич1ч1илин, республикалъул унтиялъул т1абиг1ат ва г1илла. Амма нужор бет1ер бищун махщелт1ок1авин ва бищун бах1арчиявин ч1ун вуго пачалихъалъул бет1ер… Киналаб бет1ералъе дару гьабилеб - ц1алдолезниги г1акълу кьезе батила.\nЦоги, Мух1амад, гьереси бицине бегьуларо, хасго рекъоларо гьереси пачалихъалъул хъулухъалда вугев чиясул к1алдиб. Нужоца цин абулеб бук1ана дол хъачагъазда гьоркьойила лъавукъал, иман-адаб т1аг1арал, кинабг1аги лъай щвеч1ел вахьнамах1ал чаг1и ругилан. Хадуб нужорго х1алт1ухъанас кьураб баяналда рекъон, дозда гьоркьо г1елмабазул кандидаталгицин ратана, лъайги бугел, маг1ишаталъул рахъалъги мискиналин абизе бегьуларел хъизамаздаса г1олохъаби ругилан абуна. Ай, институталгун университет реххун тунги рохьазде арал ругилан бицана. Гьел институтаздагун университетазда лъай кьеялъул къаг1ида къабул гьабич1ого гуродай дол рохьазде арал? «Дие дур лъаялъул к1вар гьеч1о, зачет къвариг1ун батани - г1арац бак1аре т1олго группаялъ» абулеб бугони, рохьазде инги бит1арабин абизе к1веларо, амма щибдай гьабила г1олохъабаз? Цояв гьединав ц1аг1адав маг1арул г1олилав, университеталда бугеб къаг1ида кьог1лъун, рохьазде инч1ого, Америкалде аравги ватана дида Вашингтоналда. Гьевги кутакалда иманги бугев, щибаб соналъ довасан х1ежалдеги унев, как-диналда т1адги ч1арав. Гьал киналго рехсарал г1узраби рищияз хисилин абун хьулазда ругезда рищиязги бихьизабуна бихьизабулеб жо. Ц1огьги, ришватчилъиги, цоял гъарабшлъиялде ккей, цойгидал х1арамаб хинк1алъ миллионераллъун лъугьиги, доллар бортунеб бугониги зодире канц1ун рорхулел багьабиги беразда бихьулаго, кинаб дандеч1ей г1олохъабаз гьабизе бегьулеб ва кинаб нух гьез т1аса бищизе кколеб – гьел суалазда т1ад щай терроризмалъул кьалбал ц1ехолел ургъуларел? Ришватчилъи дагьлъилин хьул бук1ана Дагъистаналъул президентлъун Мух1у вач1иналда бан. Амма ришватчаг1аз «Гьанже гьеб суал Мух1уца ц1акъго зах1малъизабун буго!» абун, 2-3 нухалъ ц1ик1к1инабуна босулеб ришваталъул къадар. Масала, дида лъала исана медакадемиялде 20 азарго долларги кьун яс лъурав «мискинав» маг1арулав. МВД-ялъ абила дида: «Щайха гьев нижехъе вач1инч1ев? Щай нижеда лъазабич1еб?». Гьеб суалги буго вахьначаг1азе кьолеб: гьеб унти т1аг1инабиялъул къаг1идаби нужода лъалел ратич1они, гьикъе Италиялъул, Испаниялъул коррупицялде данде рагъулезда, гьез къокъаб заманалда ришват кьолезул кумек гьеч1ого кьалбалъанго бакъвазабунин коррупциялъул 90%. Гьелъие къвариг1уна унго-унгояб демократиялда рекъон г1уц1араб пачалихъ, рак1бац1ц1адал, рагьарал, макру-х1иллаялдаса ц1унарал эркенал рищиял ва халкъалъул божилъи бугеб х1укумат.\nБит1араб буго Мух1амад Гъазимух1амадовас байбихьудаго абулеб: «Хадубккунги иш гьадин бугони, терроризм киданиги лъуг1изе гьеч1о». Гьеб бит1араб жавабалъго бихьулеб буго т1адагьаб пикруялъул чи гьев гуреблъи. Демократияб къаг1идаялъ хиса-баси ккеялъе к1удияб зани лъуна арал рищияз. Нилъер халкъалъул 92%-лъе жакъасеб ах1вал-х1ал халкъ разияб, т1ок1аб гьеч1ебг1адаб лъик1аб буго. Хасго Хьаргаби районалъулазе (99%), Унсоколосезе (99,5%). Нухмалъулезда бич1ч1унареб жо буго: г1адамал махсарода ккун бук1а, макру гьабун бук1а, х1инкъабигун буюрухъ кьун, я зулму гьабун, рищиялъул х1асилал халкъалъул пикруялдаса рик1к1ад гьарунаг1ан, пачалихъалда жани х1алуцин цик1к1ине буго, терроризмалъе ц1ия-ц1иял нухал рагьизе руго. Амма гьересиял рищиязе мустах1икъаб жаваб кьуна Украиналдагун Гуржиялда. Нилъин абуни, 70 соналъ «Ч1ахъаги КПСС!» абун арабго г1адин, гьанже гьедиг1анго заманалъ «Ч1ахъаги Путин!» абун церехун ина. Церехуниш, нахъехуниш нилъеда кват1унгурони бич1ч1унареблъиги цо нухалъ гурелъул загьирлъараб. Ленинги вук1инч1евишха хун хадуги даим ч1аго гьавун? Путинги вук1ина нахъе аниги даим нилъгун хут1изесев.\nИсточник: http://"Истина" 6 декабря 2007 г\nКатегория: Мои статьи | Добавил: saidov-ak (20.12.2007) | Автор: Абдурашид\nПросмотров: 1187 | Комментарии: 1 | Рейтинг: 5.0/7 | - Оценить -ОтличноХорошоНеплохоПлохоУжасно\n1 saidov-ak (30.12.2007 15:11)\n"Вы же еще критикуете милицию. Не смейте. Вы доиграетесь, что от этого селения мокрое место останется" - из выступления президента Дагестана Муху Алиева.


Басрияб телевизоралъул заманго дурусаб букIинчIищ? - Статьи - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nБасрияб телевизоралъул заманго дурусаб букIинчIищ?\nАраб гIасруялда тIубараб улкаялъул халкъазе бищун гIагараб байрамлъун букIана, цIияб пачалихъалъе кьучI лъураб къо- 7 ноябрь. Берцинго ретIа-къан парадалде унеб жамагIат, тIобитIулеб гIатIидаб культураялъул программа, гIадамазул цоцалъ ракI жубай. Гьелдаго цадахъ телевизор бугезе рес букIана къойица гьеб балагьизе, щай гурелъул хутIарал хIалтIул къояца телевизоралъ квал-квал гьабизе рес букIинчIо. Балагьизе рес гьечIезе гIенеккизе лъолаан радиоточкаби. РагIаралдаса бихьараб лъикIилан гIемерисезул букIана батIи-батIиял газет-журналазе гьабураб подпискаги.\nТарихалъул сверелалдаса борчIун щущан ана 1-2 гурони телеканал букIинчIеб улка. Хисана яшав, цIикIкIана телевизор, холодильник, видеомагнитофонал иргадулъ чIечIого босизе рес щварал гIадамал. Подписка гьабизе кIочон, газета киосказдаса босизе байбихьана, гьебги гIицIго телепрограмма бугеб хъирщун. Радио, телевидение, пресса пачалихъалъул хъаравуллъиялда гъоркь букIиналъ, букIинчIо гьеб сабаблъун инсанасул сахлъиялъе жагъаллъи ккезе гIиллаги.\nЩибаб ригьалъул гIадамазе, росдал захIматчагIазе, хасго лъималазе рукIана санагIатаб заманалда хасал рубрикаби. СМИязул «хинкI» гьелдаго цадахъ гьезулго аслуялъулги инсанасасул сахлъиялъулги тушман РЕКЛАМАялъ ккуна хасабго бутIа. Кашпировскиясги берцинго рахъарал къватIисел улкабазул сериалазги нухал къана гIадамазул цолъиялде. Киноялъухъ балагьулел клубазда къанагIалъана, умумузул кечI-бакъангун концертал рокьаразул къадар лъадарлъана, театралъ пана гьарулел тIуранго тIагIана.\nТелевизоралъ къватIиб кьолеб уябги хъубабги цоцалъ журан рукIиналъ, кьер бугеб «ящикалъ» бихьизабулебщиналъ чIел босизе байбихьана. Заралиябщинаб, сахлъиялъе бегьуларебщинаб жо берцинаб РЕКЛАМАялъ чара гьечIого къваригIаралде сверизабуна.\nМВДялъул баяназда гIиси-бикъинал гъалмагъарчагIи гурони гьечIеб бакIалде, къо бахъанагIан цIикIкIана чIвай-хъвей, бикъа-хъами, талавурлъи рехсарал цIиял харбал. Щибаб киноялда, гIемер балагьулел передачабазда гьеб гьоркьоб гьечIеб сюжет хутIичIо.ГIадамазулъ хIинкъи бижизабун церетIурал «багьадурзаби» ссиялде рачIине байбихьана. «ХIалтIул заман-хIалтIуе, цIалул заман-цIалуе»-ян хъварал игIланал гIабдалзабазул ругин тана. Щивав инсанас, живго жиндиего гIакъиллъун вахъун, гьарурал тIекъал галаби нахъ росизе захIмалъиялъ жамагIатазда гьоркьоб дагIба-рагIи цIикIкIана. Гьел рукIана телевизоралъ рихьизарурал «дарсазул» хIасил.\nЦудунго барщараб хехго турулеб гIадат батаниги телевизор хисун ИНТЕРНЕТалъ чIел босана гьанжесала. РухI гьечIеб, гIакълу хисиялъул хасаб алаталъ чангиязул бетIер хIатIил ахадаса гъоркье дализабуна. Щиб бахIс, дагIба- къец кканиги ИНТЕРНЕТалдаги хъван бугилан далиллъиялдеги бачуна. Гьедин абулез пикру гьабулеб батилароха интернеталда, мессенджеразда, ватцапазда ва цоги бухьеналъул хъулухъазда информация лъолел чи гIадатиял гIадамал рукIин, гьениб хъварабщиналда хадуб халгьаби букIунарилан.\nИнтернеталда кинабго мекъи бугин абулев чи дун гуро, амма киналдаго божилъиги букIунаро. Ахирисел саназ раккарал интернеталъул унтаби руго чIахIиязги гIисиназги гьарулел ПОДПИСКАби. «Лайкал» щвезейилан жалго реццун гьарулеб РЕКЛАМА. Ай, гьениса мисал босун, чан лъимер гIумруялдаса батIалъараб? Гургинаб сордо-къоялъ щибго хIалтIи гьабичIого, цIалул тIалаб рехун тун гьарулел эфираз гурищ гьитIичазул гIадалнах гьалдезабулеб? Пачалихъалъул интернет-унтиялдаса цIуниялъе рахъарал хасал тадбирал, кагътидаго течIого рагIалде рахъинаруни, кIвар цIикIкIараб букIинин ккола дида.\nP.S. Кибехун дунял свераниги мисал хисичIого, районалъул рукIа-рахъин, цебетIей, гIузраби цебе лъолеблъун буго ,гьале 88 соналъ камичIого щибаб анкьалъ цIалдолезухъе щолеб районалъул казият. Басрияб телевизоралъулги хIалтIи дурусаб букIана, амма «ЦОЛЪИ»ялъулаз хIаракат бахъула РЕКЛАМА гьабичIого, ПОДПИСКА дагьлъиялъухъ балагьичIого районалъул щибаб идараялъул, гьезул нухмалъулезул хIакъалъулъ хIакъикъиял, дурусал баянал къватIире кьезе. Районалъул гIумруялда жаниб лъугьа-бахъунеб официалиябщинаб лъалеб гьечIони, щиб букIунеб бичIчIи хъулухъчиясул?


8-9 классалъул авар мац1алъе т1адкъаял. СагIидова Сиянат, Хасавюрт, 3 Гимназия » Ассоциация учителей аварского языка\nАУАЯ » Дистанционнияб цIали » 9 класс » ДО Авар мацI 9 класс » 8-9 классалъул авар мац1алъе т1адкъаял. СагIидова Сиянат, Хасавюрт, 3 Гимназия\n8-9 классалъул авар мац1алъе т1адкъаял. СагIидова Сиянат, Хасавюрт, 3 Гимназия\nПредложениялъул членал малъулаго, байбихьудаго гьадинаб таблица кьуни, ц1алдохъабазе квег1енлъи бук1ина т1адруссун гьоркьоб биччараб такрар гьабизе.\nЩиб (-й,-в,-ал?), лъица? сунца?, лъие? сундуе?, лъида? сунда?\nКинаб (-й,-в,-ал?), лъил? сундул?, чан?,чанабилеб (-й,-в,-л?)\nАслияб гуреб падежалъул суалал\nЩиб гьабураб? Щиб х1алалда бугеб?\nКин?, щиб куцалда? киб?, кибе?, кисан?, кида?, кидалъизег1ан?, щай?, сундуе г1оло?\nРаг1абазул дандраял ва гьезда гьоркьоб бухьен абурал темабазе т1ехьалда кьун бугеб г1ат1идаб теориялъулаб материал цебеч1езабизе бигьалъула гьадинаб таблицаялъ. (Дица гьединаб стенд х1адурун буго классалда базе)\nГлаголалъул бат1и –бат1иял формаби\nМасала: Масала: Масала:\nРаг1абазул дандраязда гьоркьоб х1алт1изабула\nАлияб ва нахъбилълъараб раг1и жинсгун формаялъулъ рекъонккей\nАслияб раг1иялъ жинда нахъбилълъараб раг1и цо хасаб падежияб формаялда бук1ин т1алаб гьаби\nГ1иц1го маг1наялъулаб бухьен\nОбращениял рате, кколелъур лъалхъул ишараби ва гьоркьор риччарал х1арпалги лъун, хъвай.\n1.) Воре …ириял яцал хабаралда божуге\nГьебали гьере…йин гьадингояб раг1ийин. (Ч1. М.)\n2). Балагье г1олилал г1адан йихьизе\nГ1одоб ракьалда т1ад киндай йижана! (Р. Э.)\n3). –Анани щиб эбел дун Сибиралде\nЭмен ч1варав тушман ч1ваму рехидал. (Р. Э.)\n4. – Огь дир берзул канлъи кин дун йик1иней\nКаранда бугеб ц1а кида … ун ккелеб? (Р.Э.)\n5. –Ясай ворея квине жоги босун г1одор …езе бак1 х1адур гьабе! –ян ах1ана диде яцалъ. (М.М)\n6. –Нужеда раг1улищ г1адамал гьас бицунеб жо дир чедги кун…(А.А.)\n7. – Квеш бихьуларо дур иш Исх1акъ –даци? (М.М)\n8. «Дир вас киниялда мун лъуралдаса\nКидаго вук1ана духъ балагьун дун» (Р.Х1.)\n9. Мун гьит1инав чи вуго Г1алибулад гьедин бук1унаро иш щвараб жоялъул зарар гьеч1о. (Ц1.Х1.)\n10. –Баба дун х1инкъун буго баба! (А. А-Б.)\nИшалъул куцлъун бугеб х1ал\nЦ1але, ишалъул куцлъун бугеб х1алалда гъоркь мухъ ц1алаго, хъвай.\n–Бицеха!- янги абулаго, Сулейман тириго эхеде ворхун вач1ана. (Э.К.)\nКиналго к1арк1ариялда релъана. (Э.К.)\nГьеб хъуялда гъоркь х1инцго годек1анги къот1ун, Сулейман колхозалъул рагъиде уна. (Э.К.)\nРазиго гьимана Гьимат гьит1инай ясалъе.\nЦ1алтун виччун вугоан г1иядаса вач1унев Къасум.\nЦ1одорго г1енеккулел рук1ана разведчикал гьеб хъвашиялъухъе.\nОбращениялгун, гьоркьор ккарал раг1абигун, междометиялгун предложениял\nЦ1але, кколелъур лъалхъул ишараби лъе, лъалхъул ишараби лъеялъе баян кье.\n1.Эмин г1олохъаби куцанин дуца\nКумекалъе кида квер бегьараб гьез?\nЙохъ дун хвараб мехалъ къо лъик1 гьабизе\nКъадарав вач1унге, къваридав вач1а. (Я. Э.)\n2. Жакъа хирияб къо к1одо гьабизе,\nК1одоэбел хваял дун йиччаларищ?\nРуччабазе щвараб ихтияр баркун,\nХерай йик1аниги, цо к1алъазе те! (Ц1.Х1).\n3. Цо панаяб х1ухьел бух1улеб рек1ел\nК1веларищ босизе самаалъул нак1к1 (Хъ. М.)\n4. – Абуге ле гьид гьединаб раг1и\nХ1инкъунилан ккела дун гьев ханасда. (А.К1.А)\n5. Дир чорхол рух1алъул х1айранлъиялъул\nХ1акъикъат лъазабе шамалъул гьури. (Хъ. М.)\nДунялалда бищун гьайбатал берал\nНуж г1одизегийищ г1иллаби ругел?\nГ1арцул каралъулъан баккараб гьумер\nДуеги пашманлъи лъица гьабураб?\nМун бекерулеб киб хирияб Гъойсу\nЛъида хадуб гъезе г1едег1ун бугеб?\nГ1агараб Дагъистан дурго васазухъ\nМун бук1араб заман рак1алда гьеч1о. (Р. Х1.)\nЦ1але, междометиял рате, кколелъур лъалхъул ишараби лъун, хъвай.\nВаллагь дун гьеб ишалъулъ г1айибияв гьеч1о.\nОгь кинал бераца дун балагьилей,\nБец1аб хабар лъарай херай дур бабахъ. (Р. Х1)\nУнго инсандай мун сипат гуребдай\nДир сабру лъуг1араб г1ажаибаб рух1. (Ч1)\nВабабай асиллъи унго ч1урканлъи\nЧ1ег1ерлъи беразул берцинлъи гьурмал. (Ч1)\nГьай г1ужбу карамат камиллъи чорхол\nЧергеслъи х1адурлъи х1ат1ил т1адагьлъи. (Ч1)\nПодлежащее баянлъич1еб предложение\nЖакъа бугеб метер батизе гьеч1о,\nМетер бугеб сезе хисизе гьеч1о. (Х1. З.)\nМех – мехалъ нужехъе вач1ине вуго,\nИнсул т1алъи дида к1очон теларо. (Р. Х1).\nЗобал х1икмалъулел макънал рачина. (Р. Х1).\nГ1ададия базарганасухъа боз босизеги к1очонге, гъос учуз кьола, ххамги гъосул щулияб бук1уна. (М. Х.)\nУргьиб бугеб лъаларо, лъороб бугеб бихьуларо. (К)\nТ1аде рач1аразе гьоболлъиялъе\nГьаниб чахъу хъола, хъазан кьолола. (Р. Х1.)\nКъвал ракьалдаги бан, кьурда гъоркь бугеб\nБеролеб иццул лъим к1алч1ван гьекъола. (Р. Х1.)\nБокьула маг1арул ясазул гьурмалъ\nНамусаб баг1арлъи – гьеб ц1акъ рекъола. (Р. Х1.)\nХьвадана, ургъана сардаз кьижич1о\nРаг1и бач1унаро, маг1у бач1уна. (Р. Х1).\nГьале т1аде г1унт1ана,\nГ1ухьбузе салам кьуна. (Н. А.)\nЯчине рак1алда йик1инч1ей Супай сардилъ абизе чаг1и рит1ана. (Р. Х1.)\nГ1инкъав чиясе к1иц1ул как ах1уларо. (М. Х.)\nГ1елму камилаб ккве квелъ щулияб ккве\nКинго камуларин коцокъил чучлъи. (И. Г1.)\nГьал предложениял хъвай, кколелъур лъалхъул ишараби лъе.\n1924 соналда Ленин хун хадув гьев рак1алде щвеялъул х1урматалда Симбирск шагьаралда Ульяновск абун ц1ар тана.\nЖакъа октябрь моц1рол анлъабилеб къоялъ нилъедаса ват1алъана Х1амзатил Х1ажи.\nРик1к1ада нух к1ибикьулеб бак1алда г1емерал г1адамал данделъун рихьула.\nШколалдаса гъоркьег1ан мажгиталъул азбаралда г1исинал мут1илзабазул къокъаби рихьулаан.\nМаг1арухъе бугоан халатаб нух х1инкъараб ва свералаби г1емераб.\nПат1иматихъе дир цеегосей гьудулалъухъе щвана ниж Т1ад Инхо росулъе щведал.\nНижеда Гуни росдал гимназиялъул учительзабазул коллективалда лъик1аб дандч1вай гьабуна инходерица.\nРат1алъизарурал членазда цадахъ хасал раг1аби.\nЦ1але, кколелъур лъалхъул ишарабиги лъун, хъвай. Рат1алъизарурал членал рате.\nНижер школалъул ц1алдохъабаз хасго ч1ах1иял классазул ц1алдохъабаз цебего анищ гьабулеб бук1ана Мах1мудил росулъе щвезе.\nГьоболас росдал г1адамазда цадахъ х1ажатал алатал ай кварал булдул газаби росеян лъазабуна.\nМаг1арулазул шаг1ирзабазул хасго Расулил куч1дул ц1акъ рокьула дие.\nГьанже гьалъул бук1ана ц1ияб рет1ел масала гурде хьитал пальто.\nГьалъул кабинеталъуб кидаго х1атта баг1арараб роодацин квачан бук1уна.\nСоюзал гьеч1ел журарал предложениял\nЦ1але, кколелъур лъалхъул ишараби лъун, хъвай.\nГьадале щобилъан щвана баг1арбакъ\nКъват1ал ч1аголъана росу борч1ана. (Г1. Х.)\nКъокъун ана рух1арал роол къоял свана муч1дуздаса г1урччинаб кьер.\nДир квераца бана гьаб нилъер мина\nДида гьаниб лъала щибаб гамач1 маг1. (Р. Х1.)\nЦ1адул мац1ал зама-заманалда рорхун рач1унаан рак1 гъоледухъ ч1варкьелел рук1ана г1ат1гоял г1аркьалаби гьаваялде роржун унаан ц1адуца рехулел ц1ваби. (А. А-Б.)\nГъут1бузда цоцазде ах1и базе лъугьана рузал бот1рода т1ад роржанхъилел рук1ана къохьолъалк1ачал. (А. А-Б.)\nДандиял кванала дун кваналаро\nБащдаб бикьун г1азаб кьун буго дие. (М. Н).\nДуе г1оло Ася росу кьурдила\nГ1олилаца ц1ияб рет1ел рет1ина. (Р. Х1).\nРукъ гьеч1есда чи лъала чед гьеч1есда мац1 лъала. (К.)\nЦ1але, скобкабазда жаниса х1ажатаб лъалъул ишараги лъун, хъвай.\nХъаравулас гьаракь гьабуна (, - :) лъималаз бихьулеб ракь тана.\nРук1к1ен реч1ч1арабго (. , :) эбелалъухъе г1едег1улаан гьай (, : -) къаси жийго йик1ине х1инкъулаан Пат1имат.\nДуца г1аракъи гьекъела (, - :) мун халкъалъе сурила.\nЗоб роц1ун бук1ана (- , :) ц1ад базе лъугьана.\nУступительнияб т1аджубараб предложение.\nЦ1але, т1анк1азул бак1алда лъезе маг1наялъул рахъалъ данде кколеб мухъ бище, кколелъур лъалхъул ишараби лъе.\nРак1алъ ц1акъ ях1 гьабун дун вугониги\nЦ1а рек1ун керен бух1ун х1алуцун лъугьаниги\nРек1еда ханжарлъун жиб къананиги\nМах1муд дур меседил рух1 босаниги\nПушкин мун хваниги халкъалде т1аде\nТ1анк1азул бак1алда лъезе мухъал:\n1.Х1абибасул г1адинаб квербакъи батиларо (С. У) 2.Къабулаб буго дий рит1ухъаб жаваб (П. Г.)\n3. Ях1-къо рехун тана гъванщил расаца. (И. Г1.), 4. Дур пикрудул гъут1би гъенолел руго (Ц1. Х1.),\n5. Дуй салам кьолареб минут кколаро. (Р. Х1.),\nЦ1але, бет1ералги т1аджураралги предложениял рате, т1аджураразе суалал лъе, гьел кинал т1аджураралали бице, кколелъур лъалхъул ишарабиги лъун, хъвай.\nК1ург1араб расалъул кьег1ерги хадуб гьабун кьаг1рие къасиялде базе къвал ц1ураб херги бет1ун г1унт1ун г1ансагун жиндирго хераб рилълъада хурзабазда гьоркьосан гьет1а – к1ич1ун унеб нухалъ г1ебеде вач1унев вук1ана Х1усен. (М. М.).\nЖалго дагьалги гьанир лъалхъани нахъе рорч1унгут1иялда рак1ч1арай ункъачо тириго ясги къвалакье ячун нахъияб рукъалъул гордухъа гъоркье г1азул г1онсолъе лъугьун ана. (М. С.)\nБо гъурун хъала бахъун\nГьунар –ц1ар босаниги\nМискин – пакъир чиясда\nБах1арчи абуларо. (Кь. М.)\nЛъайгин г1акълу бугес бет1ер х1алт1улес\nХ1исаб гьабун бихье гьаб дунялалъул. (Кь. М.).\nРит1ухълъи малакь лъураб бец1лъиялъ кьили лъураб\nМун вижараб кьолбое анкьазарго наг1ана. (К. С.)\nГьесда хадуй яч1уней Пат1имат пархун унеб х1инч1 г1адин рорхун квералгун сверудаса цее лъедон ана. (М.М.)\nГьев вижана ц1акъ къваридго къо бихьун зах1мат х1ехьон. (Р. Х1.)\nГьеб бицунаго г1анабазда баг1арлъиги пархун кунч1ун бералгун т1ад нур ч1араб г1адин гьимиялъулъ к1ут1биги расандулаго ракьалдаса т1ун йоржун инехъин йигин кколаан Меседо. (М. М.)\nГьеб дидехун бач1ине байбихьидал рух1ги т1аг1ун т1уризе рек1ана дун. (Б.)\nГ1али больницаялде ккаравлъиги гьесухъе Г1усман вач1араблъиги доб къоялъго раг1ун бугоан Хирачида.\nЦ1але, бет1ералги т1аджураралги предложениял рате, т1аджураразе суалал лъе. Цойиде нахърилълъарал тайпа цоял гурел ва тайпа цоял т1аджурарал предложениял рат1а-рат1а хъвай, лъалхъул ишарабазе баян кье.\nКвачараб къо бук1аниги, дагьа-дагьаб г1азу рехулеб бук1аниги, херав шагьаралде ине къач1ана.\nХасел т1аде щвелалде, дунял квачалалде, къункъраби хинал улкабазде гочуна.\nКъасумил машина цебеса т1ерхьинег1ан, гьелъул гьаракь къот1изег1ан, нухда эхетун хут1ана Марина.\nГьалбал рач1иналде хинк1алги гьарун столги къач1ан х1адурун ч1ун йик1ана Написат.\nРокъоре щваралго эбел –эмен семич1ого рорч1илародаян, цо-цояз, т1ингъал риччун рук1ин бахчизелъун,т1ад бакъвараб ракь бахунеб буго.\nКеч1 бакьулъе щвараб г1адаб заманалда, рокъоса росун рач1ана инсуда лъалел, эмен ругьунал, гьесул ц1ороберал.\nХ1амзатил кинаб кеч1 ц1аланиги, гьелда жаниб батула чи кант1изавулеб г1акълу, ц1ияб пикру.\nГьес мугъ барабго, лъороса кварги бахъун, Г1умарица х1адурго бук1араб к1ич1 ана рехун.\nЦ1але, кколелъур лъалхъул ишарабиги лъун, хъвай, схемаби рахъе.\nРохтиялда щакаб карат1 бихьарабго, мух1канго гьелъул халги гьабун, гьеб х1инч1 боржуна заз-хъарахъ бугеб бак1алде.\nИнсуца шагьаралдаса росун рач1арал ц1оробералги ран, Г1арип школалъул азбаралъуве лъугьараб мехалъ, гьев цойидасанго лъималаз сверун ккуна.\nКванил т1аг1ам рихарай\nРолъул чед кьог1лъун ккарай\nЛъеца к1ут1би риччич1ей\nГ1адан йиго дир мадугьал. (П. Г.)\nХерлъун чучун унеб черх бугониги\nЧерхалда к1ал гьикъун рак1 бах1алъула. (И. Г1.)\nДарман т1аг1ун къо бух1ун къойил мун г1оданиги\nГ1адамаз какун хадув квер базе бак1 щвеларо. (И. Г1.)\nШарт1ияб т1аджубараб предложение\nЦ1але, кколелъур лъалхъул ишарабиги лъун, хъвай, шарт1ияб т1аджубараб предложение бате.\nКоч1ол х1асратаб ц1адулъ лъадарич1ого тани\nЖиб т1убан ч1ун хут1илин рак1алъ ах1и т1амуна. (М. Гъ.)\nДунго г1инкълъунг1аги вук1аравани\nАзул раг1и г1инда багъилароан. (Г1. М.)\nДунял гьадинаб бук1инароан. (Р. Х1.)\nРит1ухълъ гьеч1они гьунар цо гьури бахъараб къоялъ щущан уна. (Р. Х1.)\nМетер маг1арул мац1 хвезе батани\nХваги дун жакъаго жаниб рак1 кьвагьун. (Р. Х1.)\nДур г1адаб гьунар бук1арабани дица васал хъатинир расандизарилаан. (М. М.)\nАмма лъай араб мех гуккун батани\nБач1унеб нужеда божизе гьеч1о. (Р. Х1.)\nМун ц1ик1к1арав ватани\nДица бет1ер къулила. (Р.Х1.)\nГ1илла – мурадлъун т1аджубараб предложение.\nЦ1але, кколелъур лъалхъул ишарабиги лъун, г1илла – мурадлъун т1аджубараб предложение бате.\nФермаялде ун гурого мун ч1еч1елъул дир яс г1ачи рокьизе кколаха гьанже. (М. М.)\nТаваккал г1оларев чи вук1индал духъе вач1унги бажарич1о дихъа.\nЛъабго къо базег1ан гьоболасул ц1ар гьикъуларелъул щибго ц1ехеч1о нижеца гьелда.\nКеч1 хъвалеб х1асраталъул бух1иялъ унтилебин\nКуч1дул хъвазеги гьукъун рак1 ц1унун йик1ана дун. (М. Гъ.)\nВас рокъове кват1идал Г1аишатида ургъел ч1вана.\nЦ1адал г1емер ралел рук1индал къват1азда х1арщ камулеб бук1инч1о.\nШаг1ир вихьизе г1оло шагьаралдаго ч1езе рази рук1ана гьал.\nГьедин рагъана ниж ц1адул коронир\nЦ1а нужеда хъвазе теларин абун.\nХ1адусеб г1елалъе г1умру ц1унизе\nГ1олохъанлъиялъе рокьи ц1унизе. (Г1.Х.)\nДобавлено: 16-04-2017, 15:02\nДистанционнияб цIали / 9 класс / ДО Авар мацI 9 класс


"Рокъовго чIоларев" депутатги ХIасанхIусеновазул суалги\n28 ноябралда МахIачхъалаялда тIобитIана ДРялъул Халкъияб Собраниялъул 40-абилеб сессия.\nГьенир рорхарал цо-цо суалал гьадинал рукIана.\nДепутатас депутатал «инжит гьари»\nСанкт-Петербургалда бизнес бугев Марат Асланов абулев депутатас гъегъ бана жиндиргун пишацоязде.\nЦIилъи чIвазе, церетIезе къваригIун бугила нилъее, амма гьеб киндила нилъехаъ бажарилеб, гьале гьаб площадалда кидаго цого чагIи цого бакI мерхьунел толел ругони.\n«Нужеда бичIчIулеб гьечIо гьелдалъун кигIан кутакалда нужеца нилъер республика нахъехун гиризабулеб бугебали.\nРайоназул бутIрул рищулел конкурсалги провинциалиял театразул спектаклязде руссинарун руго. Гьаб площадалда ругел гIадамазул хасаб къокъа буго цереккунго хIадурарал кандидатал районазде тIамулеб. Гьаниса швабра эхеде бачун бачIаниги, гьелъиеги гьаркьал кьола депутатаз», - ин абуна Марат Аслановас.\n1990 абилел соназдаса нахъе бугила гьел чагIаз Дагъистан цо кIудияб гамачIги бан эхебехун гиризабулеб.\n«АнцIго чи ватила гьеб къокъаялда. Амма нужеда кIочонеб бугоха нужеца халкъалъул мурадал гурел, цо хасал чагIазул мурадал цIунулел рукIин.\nЦо нухалъ комитетаталъул данделъиялде вачIун цо вице-премьер вукIана веццардулев: кутакалда лъикI хIалтIулел ругила жинца кураторлъи гьабулел сахлъи цIуниялъул хъулухъчагIиги, кIуди-кIудиял харжалги щолила тохтурзабазеги, республикаялда беццилеб хIалалда паллиативияб кумекги бугила. Мунгониги божулевищин мун дуцаго бицунеб жоялдаян гьикъана дица гьесда. Валагь, божулин жаваб кьуна гьес.\nГьелдаса лъабго анкь ун хадуб, Владимир Путиние прямой эфиралдасан суал кьедал, бахъана ахIи Дагъистаналда паллиативияб кумек щолебцин рагIуларин халкъалъеян.\nСтатистика лъикIлъизабиялде руссун руго нилъ.\nГьединго дица хитIаб гьабулеб буго улкаялъул регионазда рикь-рикьарал гьунаргун лъай цебетIурал гIолилазде: патриоталлъун жидеца жалго рикIкIунелщинал чагIи Дагъистаналде тIадрусса. Дагъистан бокьичIони, улкаги бокьуларо. Цин гьаниб гьабе нужедаса бажарараб», - ян абуна Марат Аслановас.\nАмма депутат ГIалавудин Мирзабалаевасе рекIее гIечIо гьеб бицараб.\n«ТIокIалъ чIечIого педагогал какулевги вукIуна гьев (Марат Аслановас – ред.). Цо киналалиго учительзабиян абула. Муниципалиял бутIруздеги абула. Бокьа-бокьахъе гьаркьалги кьун рищанин гьелилан. Лъица ва сунца ихтияр кьун бугеб Марат Аслановасе нилъер росабазулги районазулги собраниязул депутатазул хIакъалъулъ гьедин кIалъазе?\nДунги вуго гьевго вищараб бакIалъа вакил (Табасаран мухъ – ред.). Кин щваралали лъачIого, кIиазарго гьаракьги щун, цо-цо гьоркьоб биччан сессиялдеги хьвадун вуго гьанже гьев. Нижеда малъаризеги малъарун, батанщинал гIайибалги гIунтIизарун, сессиялъул кIиабилеб бутIаялдаса нахъе ун ватула, жиндиего бадирчIваял гьарилалде», - ян жаваб кьуна Мирзабалаевас.\nЦинги тIаде жубана ахирисеб лъабго сессиялда вукIинчIин Асланов. Жинда рагIухъе, лъимералъе хъулухъ гьабизелъун отпуск босун бугила гьес.\n«Гьабун гьеб лъимералъе хъулухъгун рокъов чIаха, гьанивеги вачIун, площадалда ругел чагIи халкъалъул тушбаби кколин, гьез гьезул мурадал цIунулел гьечIилан малъаризе вачIинчIого. Гьес гурелъул площадалда ругел гIадамазеги депутатазеги къимат кьезе кколеб», - ин кIалъана Мирзабалаев.\nЦинги абуна мандатазул комиссия тIамизе кколин ахирисеб лъабго сессия Марат Аслановас гьоркьоб щай биччарабали лъазабизе ва гьес депутатал инжит гьарулел жал рициналъе ахир лъезе.\nВацал ХIасанхIусеновал чIварал чагIи ралагьунгутIиялъулги бицана\nДепутат ГIумархIажи ГIалиевас борхана 2016 соналъул 23 августалда Шамил мухъалда чIварав кIиго вац – ХIасанхIусенги Набиги ХIасанхIусеновазул суал.\n«Гьел васал террористалищ гурелищали лъаларо нилъеда. Амма лъазе бокьун бугоха. Гьабгунияб мехалъ цIацIазабизейищ гьеб делоялъул цIех-рех гьабизе кколеб? Фашистазул киналго чукъбигицин Нюрнбергалъул процессалъул хIасилалда цо-кIиго соналда жаниб тамихIалде цIанин», - ан абуна ГIалиевас.\nГъоркьисала прямой эфиралда РФялъул президент Владимир Путиние «Дагъистан» ГТРКялъул журналистка Елена Еськиналъ кьун букIана гьебго суал. Амма гьелдаса нахъеги хисараб жо ккечIо.\nБукIине кколеб куцалда рагьун, гьеб чIвай-хъвеялъул хIакъикъат чIезабичIони, кутакалда республикаялъул тIалъиялъул къимат хвезе рес бугин, гьезда халкъалъул божилъиги букIине гьечIин кIалъана депутат ГIумархIажи ГIалиев.\nГьединлъидалин, тIадежубана депутатас, хадусеб сессиялда гьеб суалалъе чIванкъотIараб жаваб кьезе ккелила гьес ЦIех-рехалъул комитеталъул ДРялда вугев нухмалъулес яги МВДялъул министрас.\n«Инвалид гьавуна дир вацгIаласул»\nДепутат ИсмагIил МухIамадшариповас борхана цIех-рех гьабун бахъинегIан туснахъ гьавун вукIарав жиндир вацгIал Шарип МухIамадшариповасул суал. ЦIех-рехалъул идарабазул вакилзабаз абулеб букIана туснахъалъуб бугеб арматураялда жинцаго бетIерги кьабун, больницаялде ккун вугин гьевилан.\nГьесул вацгIал ИсмагIил МухIамадшариповас бицана\nШарип МухIамадшариповасда тIад уголовный дело гьабуна 30 октябралда. Гьес нухмалъи гьабулеб букIана буголъиялъул рахъалъ Гъизляралъул администрациялда цебе гIуцIараб комитеталъе.\nЖанив тIамун вукIана Хасавюрталъул СИЗОялда. МоцIидасан бетIерги бекун реанимациялде ккана. Гьев гьабсагIаталда параличалъ ккун вуго. Медкомиссиялъ чIезабун буго гьединаб хIалалде ккарав гьев туснахъ гьавизе бегьуларилан.\n«Дие дирго вац сах гьавизе къваригIун буго Дагъистан тун къватIивеги вачун. Нилъер гьаниб гьелъие санагIалъиги ресги гьечIо. ЦIех-рехчагIаздаса вахчун чIезе кIолеб хIалалдаги гьечIо гьев. Амма гьесие рукъалъул туснахъ бихьизабизе кколин чIун руго гьел», - ин бицана ИсмагIил МухIамадшариповас.\nЦинги ракI-ракIалъ гьарана Хизри ШихсагIидовасдаги Артем Здуновасдаги гьеб рахъалъ жиндие кумек гьабеян. Жинца рагIи кьолила гьев чи цIех-рехалдаса лъутизе гьечIолъиялъеги.\nСессиялда гIемер хабар ккана республикаялда токалъул иш роцIцIинабизе ккеялъулги. Гьелда тIад кIуди-кIудиял харжалги гьарун, токалъул хIубалги, кваралги, гьелда хурхараб цогидабги хисизе бугила. Дагьабниги гьури хьуртIарабго магIарухъги шагьараздаги канлъи ссунеб букIинал гIарзалги рахъана депутатаз.\nПалхIасил, лъебериде гIагарун суал гьоркьоб лъун букIана депутатаз.\nДругие материалы в этой категории: « 40 проценталъ цIикIкIана\tРамзан вачIинчIониги гIураб чIаголъи букIана... »\n21:17, 09 августа 2020, 16\n08:48, 08 августа 2020, 52\n08:47, 08 августа 2020, 59\n08:46, 08 августа 2020, 49\n08:46, 08 августа 2020, 46


Мутагиров МухIамад диваналда цеве\nГьал къоязда МахIачхъалаялъул Советский диваналъ Дагъистаналъул лъайкьеялъул министерлъиялъул бетIерав специалистлъун вукIарав Мутагиров МухIамад щуго соналъ туснахъ гьавуна.\nГьединго 300 азарго гъурущ гIакIаги къотIана гьесда тIад. Мутагировасде гIунтIизабулеб букIана Дагъистаналъул гIемермахщалилаб лицеялда цIалулел лъималазе квание биччараб миллиардгIан гъурущ бикъиялъул гIайиб.\nГьес ва лицеялъул бетIерай бухгалтер ХIамзатова Зайнабицаги, кассир Шилова Маринацаги, «Авангард-М» фирмаялъул бетIер Гъафуров Мурадицаги хIилла-рекIкI гьабун пачалихъалъул гIемер гIарац бикъиялда щаклъи букIун 2014 соналда гьезда тIад такъсиргьабиялъул иш рагьун букIана.\nМутагировасул ишалда сверун гурони цIех-рех жеги рагIалде бахъун гьечIо, хутIарал гьеб лъугIизегIун рокъор туснахъ гьарун тун руго. Гьел ункъалго жидеде гIунтIизабулеб бугеб гIайибалъе мукIурлъана.\nПрокуратураялъул баяназда рекъон гьеб къокъаялъ ункъго соналда жаниб гьез 899 миллионги 400 азарго гъурущги бикъун буго. ХIакъикъаталдаги лицеялда цIалулел ругездасаги цIикIкIун чи вихьизавулев вукIун вуго гьез документазда.\nУнголъун лицеялда 700 чи цIалулев вукIун вуго, гьезда гьоркьоса 100 чи интернаталда гIумру гьабунги рукIун руго.\nГьеб гIарацбикъараз интертаналда гIумру гьабун 500 чи вугин бихьизабулеб букIун буго. Гьел лъималазул къадаралда рекъон биччалелъул хIукуматалъ гьел хьихьизе гIарацги. Гьедин гьел чанго нухалъ цIикiкIун биччараб г1iрац жидеего тIокI гьабулеб букIун буго гьез.\nГьебго къокъаялъ лицеялъул хIалтIухъабазе харжида тIадеги гIарац кьолеб букIанин бихьизабулеб букIун буго кагътазда, амма гьел хIалтIухъабазухъе щолебго букIун гьечIо гьеб.\nГьединго цIех-рехалъул баяназда рекъон «Авангард-М» ва «Алан» фирмабаз лицеялъул лъималазе рачIарал кванил нигIматазухъ кьураб гIарац хIисабалда гьезул счеталде реххулеб букIун буго гьеб гIарац.\nГьезда тIадхъван гIарац бикъиялъухъ гьел фирмабазул бетIергьабиги тамихIалде цIан руго.\nГьезул цояв Гъафуров Мурадида тIад гьабун буго такъсиргьабиялъул иш, «Алан» фирмаялъул бетIерги цойги чанго гьеб такъсирияб къокъаялда гъорлъ вукIарав чиги кквезе щун гьечIо, гьел тIолгороссиялъул цIех-рехалде лъазарун руго.\nГьезда гьоркьор руго лицеялъул йикIарай нухмалъулей Елена Квимсадзеги Дагъистаналъул лъайкьеялъул министрхисулевлъун вукIарав ХIажиев ХIажиги.\nГьеб такъсир тIатун хадуб экспертаз абулеб букIана гьеб республикаяъул тIалъигун рекъон гьабураб иш букIун батулилан, гурони гIадатияб гьеб лицеялъе гьебщинаб гIарац биччалеб букIин бихьидал ва гьезул бюджеталда гъоркь гъулбасулелъул Дагъистаналъул Халкъияб Мажлисалъ щайила щибниги абичIебилан.\nГьединабго пикру буго Дагъистаналъул ГIалибег Тахо-Годиясул цIаралда бугеб гIелмиябгун- цIех-рехалъул педагогикияб институталъул гIелмияй хIалтIухъан, педагогикиял гIелмабазул кандидат МухIидинова Бахулги.\nМухIидинова Баху:« ГIажаибаб хIукумат буго нилъер. Цо чияс миллиард бикъулеб мехалъ кире ралагьун рукIунел, цо чияс бикъунищ гьеб бажарулеб. Лъималазухъги бахъун гьеб гIарац бикъулеб мехалда цойгидал идараби кире ралагьун рукIунел. Гьев Мутагировасе диваналъ къотIараб тамихIги тIубан кепаб жо буго. ГIанкIу бикъарав чиясеги миллард бикъарав чиясеги цого тамихI гьабулеб буго.\nГIанкIу бикъарасегицин цIикIкIун санал кьола диваналъ. Гьесие кьураб щуго соналъ гьев чи къадлъи гьечIого къасилъи гьечIого, ракIбацIцIадго щибниги бикъичIого хIалтIани миллионци щоларо гьесие.\nГьеб кинабго буго пачалихъалъул юридикияб системаялъул рагIар-ракьанде щвечIолъи. Гьединал чагIазда абизе рагIигицин гьечIо дир. ГIакълу гьечIолъиялъул ва тарбия кьезе гIадамал регIун гьечIолъиялъул хIасил буго гьеб нилъеда бихьулеб бугебщинаб жо. Совет Союз биххун хадуб щивниги регIун вукIинчIо лъималазе тарбия кьезе.\nГьанже гьеб гIел буго кинабго бикъулебги, хъамулебги, чIвалебги. Тарбия щвечIебщинаб халкъалъул заман буго гьанже».\nАхирал саназда Дагъистаналъул лъайкьеялъул системаялда гIемер гIарац бикъиялъул хIужаби тIатун рукIаниги, гьеб такъсир гьабуразул чанго чи гурони тамихIалде цIан гьечIо.\nГьединазда гьоркьов вуго Дербенталъул лъайкьеялъул идараяъул бетIерлъун вукIарав Казимов Надир. 2015 соналъул июлалда ккуна гьев. Къуваталъул идарабазул щаклъи ккун буго гьес жиндирго хъулухъалдаса пайдаги босун шагьаралъул лъайкьеялъул системаялъе биччараб 47 миллионги 350 азарго гъурущги бикъун букIиналда.


Россиялъул политолог Андрей Пионтковскиясе туснахъалъул щуго сон кьезе бегьиялда хIинкъи буго, гьес абухъе, гьес пикрабалъ такъсир гьабуралъухъ. Дагьаб цебегIан Пионтковскияс хъван букIана Чачанлъи Россиялдаса батIа тIезабуни лъикIаб букIине бугин абураб магIнаялъул макъала. Гьесул пикруялда гIасрабаз гьоркьорлъаби гIуцулел ругел Россиялъулги Чачанлъиялъулги гьан жубаниги гьагIу жубалеб гьечIо.\nАндрей Пионтковский: «Цо улкаялда нилъ хIебтIуларо, нилъ ратIалъизе ккола. пачалихъазда гьоркьор рукIунел гьоркьорлъабаздеги рачIун Чачанлъиялъе лъидаго бачIеб пачалихъ букIине ихтияр кьезе ккола. Гьанже бугеб "проект Къадиров" абулеб кIигьумерчилъиялъулаб проекталъ лъикIлъиялде рачунаро».\nЧачанлъи Россиялдаса батIа гьабизе кколин хъвараб макъалаялъухъ туснахъалъул щуго сон кьеялъул хIинкъи бугин жиндие гьанжейин бицана Пионтковскияс нахъеги. ХIинкъаби араб рузман къоялда Грозный бакьулъ Чачанлъиялъул бетIер Къадиров Рамзанил рахъ ккураб митингалда Россиялъул либералазеги кьолел рукIанин, гьел хIинкъанадай абун гьикъана нижеца гьесда.\nАндрей Пионтковский: «Дун дунго вугин абизе бегьула оппозициялдаса чи, амма гьес кьолел хIинкъаби дица гIадахъ росуларо. Дуца абизе бегьула гьез Немцов (Россиялъул оппозициялъул лидеразул цояв Борис Немцов чIван вукIана 2015 соналда. ред) чIванин, гьез гьев жалго лъикIал лъугьун чIварав чи гуро. Гьедин гьез тIубазабулеб букIана Москваялъул мурад. Къадировас гьанже гьабулеб бугебщинаб гьеб буго Путинида жив гьесие мутIигIав гьве вукIин бихьизабизе бахъулеб загIипаб хIаракат».\nСоциалиял сайтазда гIемераз борхулеб буго Къадировасда ва Россиялъул оппозициялда гьоркьоб бахъараб гьаб ахIи-хIуралъул магIна щибан абураб суал. Лъица ва сундуе гIола багъарараб гьеб питна ва хас гьабун гьанже щай гьеб багъарараб?\nПионтковскияс рикIкIунеб буго гьеб кинабго капмания бугин цо чиясе гьабулеб жойин. Къадировасда лъалеб бугин ва гьеб балъголъи гурин Россиялъул къуватал идарабазе, добго ФСБялъеги армиялъе гьев рихарав чи вукIин, гьев гьезие байбихьудасанго рихаравги вукIанин абуна политологас. Пионтковскияс абуна «Эхо Москвы» радиоялъул нухмалъулев Алексей Венедиктовас 23 январалда жиндирго программаялда бицунеб букIанин Рамзанил эмен АхIмад Къадиров чIваялъул. Къадиров-эмен цIунулезул бетIерлъун вукIарав Лорд ай МухIамад Даудов тамихIалде цIазе кколеб бакIалда тIадеги цIикIкIараб хъулухъалда танин. Гьес гьанже чачаназул парламенталъе нухмалъи гьабулеб буго. Пионтковскиясул пикруялда, Венедиктовас гьениб ишара гьабулеб букIун буго Къадиров-эмен чIаялъулъ гIахьаллъи букIине бегьулел чагIазде.\nАндрей Пионтковский: «Гьанже бищунго кIвар кьезе кколеб буго, Немцов чIвайги хIалае ккун, Къадировасде тIадецуй гьабизе къуватал идарабазул чагIаз хIаракат бахъулеб букIиналде».\nРоссиялъул къватал идарабазе Къадировги нахъе рехун гьениб жидецаго ханлъи гьабулеб букIараб заманалде тIадруссине къваригIун бугин рикIкIунеб буго Пионтковскияс. Гьединлъидалги гьениб рахъ байбихьиялдаса Чачанлъи Россиялдаса батIа тIезабуни лъикIаб бугин абулеб буго гьес.\nАндрей Пионтковский: «Къадировас Россиялъул президент Владимир Путиние жиндир ритIухълъи бихьизабизе бахъулеб хIаракат гIемерго битIун гIуцIун гьечIин абила дица, щайгурелъул гьел мурадазе гьес либералал хIалтIизарулел рукIун. Гьеб цо либералазе гуребги тIолалго гIурусазеги рекIее гIолеб гьечIо. Бокьулеб гьечIо гIадамазе цо кинавалиго регионалияв нухмалъулес тIолабго Россиялъул суалазда хурхун жигар бихьизаби. Гьелде тIадеги Россиялъул шагьаразда чачаназул тIасан ккараб хьвада-чIвайиги бугони, Къадиров рехизе къваригIарал къуватазе гьеб киналъго халкъалъул рахъкквейги щвезабулеб буго. Къадиров кигIан дие вокьуларев вугониги абизе ккола, къуватал идарабазде данде дица гьесул рахъ кквелин. Къуватазе цо гьев нахъе рехизе гурелъул къваригIун бугеб, гьезие къваригIун буго Чачанлъиялда жидецаго ханлъи гьабулеб букIараб заманалде тIадруссине. Гьелъ рачине рес буго гьениб лъабабилеб рагъ байбихьилалде. Гьеб букIине буго Россиялъеги Чачанлъиялъеги катастрофа».\nРоссиялъул цониги федералияб каналалъ бихьизабичIин Грозныялда оппозиционеразе кьолел рукIарал хIинкъаби. Гьез абулеб букIанин Къадировасул рахъ ккураб митинг тIобитIанин гьенибин. Путинида ахирги бичIчIун бугин гьеб киналъго гьев лъикIалде вачине гьечIолъи ва Россиялъул жамгIияталъе вокьуларев чиясул рахъ ккурав чилъун живго вихьизе бокьун гьечIин Путиниейин абуна Пионтковскияс. Амма гьесул хIинкъи буго къуватал идарабазул церехъабаз, ахирги, Путин чачаналъ «гIадлу» гьабизе кколин абуралъе мукIур гьавизе бегьиялда, «гIадлуги» гьезие бокьухъе ай Къадировги нахъе рехун Чачанлъиялда къуватазул ханлъи чIезабизе бегьиялда.


Дагъистаналда наркотиказул суал хутIулеб буго кIвар бугеб суалазул цояблъун, бищун наркомания тIибитIараб буго гIолилазда гъорлъ. Чанги ясал росабазе унел руго вук1инесев рос наркоман вукIинги лъачIого. Щиб гьабилеб , рос – наркоман вугони?\nДинара гIумру гьабун йиго эбел-эменгун, гьелъул руго кIиго лъимал. Гьел хьихьизе рукIине Динара хIалтIулей йиго тукада йичарухъанлъун. Школа лъугIидал, танкан кьунила жий росасе ва хадубги тIадегIанаб лъай босизе ине рес щвечIин абулеб буго жийго Динараца. 15 сон бан буго гьелъ ригьнада, амма тIокIаб хIехьезе хIал букIинчIолъиялъ, нахъе йилълъанила лъималги рачун.\nДинарал рос вукIун вуго наркоман. ГIицIго росасе ун заман бан гурого лъан гьечIо гьелда гьеб. ЛъикIал эбел-инсул вас, Мурад наркоманлъун лъугьиналъе аслияб гIилла букIанила рокъосан инсулгун кьал букIин. Мурадил эмен вуго лъикIав тохтур. Лъимал гьарун хадуб гьев чIезе вугин абулеб букIанила, амма дагьабги тIаде квеш лъугьун гурого, щибго чучи букIинчIилан абулеб буго Динараца.\nАхирисеб тIирилъун гьелъул сабрулъе ккун буго росас жийго юхун гурейги, лъималазде квер борхи. Гьеб мехалъ ахIи бан рачIарал мадугьалзабаз полициялъулал ахIун, ккун вачун ун вуго гьев. Жийго Динарае бокьичIо, жинцаго баянал кьезе.\n«Эркенлъи» радиоялъ бухьен гьабуна Динарал рукIарал мадугьалзабигун, гьезул рукъалда дандбитIун нуцIа бугей Раиса Гилишевалъ бицана цIакъ гIемер рагIулаанин гьезул рокъоса къватIибе гIоди ва рагъ-муч, чанги щаклъи бугел гьудулзабиги рачIунананин Мурадихъе, Ама Динараца щибго хIал лъазе толеб букIинчIин. Ахирисеб нухалъ, гьей къватIие яхъун ахIтIедал наркоман кодоб нусгун ватанила.\nРаиса Гилишева: « Рокъоса къватIие яккун, ахIдана гьей, гьелъ рокъоса къватIивехун ккезавулев вукIун вуго Мурад, мадугьалзаби рачIун, жанире лъугьиндал, гьениб биччараб кечI-бакъанги, гIодулел лъималги рукIана. Цебе-цебеги, гьаракь, тунка-гIуси рагIулаан гьезул гьениб, амма хъизамалда бокьараб букIине рес бугин лъицаго кIвар кьечIого толаан. Гьей нахъе инчIого гьебги хIехьон жегиги чIун йикIарайани, гьес чIвазецин рес букIана. Къед бухун, рагI-мач гъурулеб гьаракь кидаго гьениб букIана».\nГьединаб ва гьелдаса пашманаб къисмат чанги букIунин наркоманазда аскIор ругезул, улбузул, вацал-яцазул хъизамазулин рикIкIунеб буго наркодиспансералъул хIалтIухъан Сабир Билаловас.\nЧияс дару-сабаб гьабун наркотиказдаса инкар гьабуниги, гьесул лъалел-хъвалез ракIалде щвезабураб гIолила, цIидасан наркотикал хIалтIизаризе байбихьизе. Наркотикал ва гьелда релъараб спайс ва цогидал жал хIалтIизарулезда гъорлъ ругила киналгIаги социалиял гъатазул гIадамал. ГьабсагIат наркологияб диспансералъул сияхIалда ругила микьазаргоялдаса цIикIкIун наркоманал, амма тIатинIел, лъаларел жеги цIикIкIн ругин баян гьабулеб буго Билаловас. Аслияб хIинкъи бугила жакъасеб гIолеб гIелалда, наркотикал тайпаялъул жал, спайс ва энергетикал хIалтIизари гуреги дезоморфин абураб наркотик хIалтIизабун, гIумруялдаса 18 соналъул ригьалде рахинчIел гIолилал ратIалъулеб мех.\nКъанагIалъи гурила кколеб хъизамалда наркоман вахчун, къватIире лъазе течIогон вукIин, гьелъие гIилла кколила «гIадамаз щиб абилеб» абураб жоялда бараб букIин Дагъистаналда кинабго жо ва гьев хисиялда божи букIинин баян гьабулеб буго психолог ГIалиасхIаб Мурзаевас.\nГIалиасхIаб Мурзаев: « Хьулалъ, наркотикал рехун телин бугеб хьулалъ хIехьола хъизамалда наркоман. ЧIужуялъ жийго къурбанлъун гьаюла, наркоманасда гьеб бичIчIилин ва гьесда жиндирго гIайиб бичIун гьес рехун телин наркотикал абураб хьулалда божун. Амма гьеб лъугьунаро, щайгурелъул инсанас наркотикал хIалтIизариялъе аслияб гIилла ккола чи жиндирго гIумруялдаса, жиндасаго рази гьечIолъи. Гьединлъидал кинабгIаги къурбаналъ гьев кантIуларо. Хъизамалда жаниб лъугIи гьечIеб гьеб къварилъи хIехьеялдаса, къваридаб бугониги ахир лъей лъикIаб буго. Психологияб кумек тIалаб гьабун рачIарал анцIгоязул цоял рукIуна хъизамалда наркоман вукIиналда хурхун рачIарал».\nДагъистаналда 2010 соналдаса хадуб сияхIалде росун руго 10 000 цIикIкIун наркотикал хIалтIизарулел чагIи, гьезул 70% кколел руго 30 соналъул ригьалде рахинчIел гIолилал.


Нилъер дарс нилъеца лъуг1изабила нилъерго Дагъистаналъул гимналдалъун.\nХ1анч1и х1айранлъана дир гьунаралъухъ Хъергъо пашманлъана дихъги балагьун. Дида лъалеб гьечIо лъил ракь гьабали. Лъималазда ц1ияб дарс малъи. Х1инкъи гьудул гуро, свакги лъаларо.\nСтихи на аварском языке. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное. Гьев нилъедаса ват1алъана соналъ 25 декабралда. Шамалъул мугьажирзабазул ирсилазул ахIи Шаг1ирас т1убазабулеб буго жиндирго учителасул т1адкъай.\nХвараздасацин бахъулеб буго магъало Кидаго гьей нухт1а ялагьун ч1ола. Для того, чтобы сгруппировать поисковые фразы нужно использовать скобки.\nЭбелалъул маг1у Дур лачен чучанин чи вач1ун вугин, Чаранлъе рек1еда, нижер бах1арай Багьадур къанщанин рогьел бач1ананин, Рачел щулаго къай т1улалъул яцал. Къуна дун Мух1амад, къарнудал рагъда. Щай гьаб ракьалда т1ад гьоркьохъеб г1умру, Анкьнусго соналъул бук1унеб гьеч1еб, Гьоркьоса цониги къо бахъич1ого, Эел- Ват1аналъе хъулухъ гьабизе?\nРак1алде щоларо гьесда кидаго Кинидахъ эбелалъ ах1арал куч1дул Гьеч1о гьезул намус, лъуг1ун буго нич Бичун буго иях1 ва маг1арул мац1. Поэтому для всех педагогов является актуальным повышение квалификации по этому направлению!\nКеч1 рик1к1ине рахъинарила Дица щиб гьабилеб бице Дагъистан Тана маг1арулаз дир маг1арул мац1 Маг1ил ц1урал бераз валагьун вуго, Балагь т1аде щвана, холеб буго мац1 Лъица ц1алилеб дир,ц1умур бараб кеч1 Ц1умал лъуг1ун руго иццал къун руго.\nДагъистаналда г1уцана Г1алимзабазул совет Шура. МагIарул гIораз кьолеб канлъи киб бугеб? Ирина Климова Шарабан Три аккорда Mp3. Кинал асарал гьес хъварал. ТIарамагъадисеб къвал балеб буго.\nГьале 11 октябралда къадаралде щвана Дагъистаналда ва Россиялъул бусурбабазда гьоркьов машгьурав г1алим, муг1алим, жамг1ияв х1аракатчи Гумбет районалъул Г1аркьухъа Дарбишев Мух1амад-х1ажи.\nАвар мацIалъе бакI гьарулев гуро. Амма гьал кьурабалъ улкаялъ рарал Мактабазда гьеб мацI малъизе ккела. Булбул Бертаде къач1алев вугилан ккунищ Дир кавут1а рещт1ун бакънал т1амулел? Гагарин вахъана гьабсаг1аалът дир.\nЮвеналий к записи Аллагьас мух1амад с.в т г1 миг1ражалда ах1и мавлид


ДАГЪИСТАНАЛЪУЛ КЪАДРУ БЕКЪЕЧ1ДЕРИЦАГИ БОРХИЗАБУНА. - 8 Августа 2015 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nВторник, 24.04.2018, 21:25 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2015 » Август » 8 » ДАГЪИСТАНАЛЪУЛ КЪАДРУ БЕКЪЕЧ1ДЕРИЦАГИ БОРХИЗАБУНА.\nДАГЪИСТАНАЛЪУЛ КЪАДРУ БЕКЪЕЧ1ДЕРИЦАГИ БОРХИЗАБУНА.\nДагъистаналъул къадру бекьеч1дерицаги борхизабуна\nГьал къояз Бакьагьеч1и росулъ кидаго бук1унареб г1адаб ч1аголъи бук1ана. Гьениб бук1ана «Росдал къо» т1обит1улеб байрам. Росулъе бугеб свериялдасанго байбихьун рарал байрахъазгун шараз ва баннеразда хъварал берцинал, г1акъилал раг1абаз ч1ух1изабун бук1ана кинабниги росу. Росуго ц1ун бук1ана машинабазул, г1адамазул, г1исин лъималазул релъи-хъуялъ.\nГ1елмиябгун экскурсиязул къо\nТ1оцебесеб къо байбихьана г1елмияб конференциялдалъун. Конференциялъул президиумалда г1одор ч1ун рук1ана росдал къадру Дагъистаналда ва гьеб тун къват1ибехунги машгьур гьабурал г1адамал, х1урматиял гьалбал ва 90-ялдаса г1умру т1аде арал, зах1маталъулъ г1умру лъадарарал росуцоял.\nКонференция рагьана ва саламалъул к1алъай гьабуна росдал администрациялъул бет1ер Мух1амад Г1абдулбасировас. Бекьеч1дерил жамаг1аталдехун баркиялъул к1алъаял гьаруна т1адег1анал гьалбал: ДГПУялъул профессор Зиявудинов Мух1амад Дибировичас, Дагъистаналъул Халкъияй поэтесса Залму Батировалъ, «Х1акъикъат» газеталъул хасай мухбир Шамай Хъазанбиевалъ. Гьел гьалбадерица абурал раг1абаз, гьез бекьеч1дерие кьураб т1адег1анаб къиматалъ, зодоре рахана бекьеч1. Гьединго бекьеч1дерида баркана, щиб гьабулеб бугониги цересел кьерда ратулел Баху Г1усмановнаялъ, Мух1амад Гьит1иновас ва Х1осен Х1амзатовас.\nКонференция нухда бачана, бекьеч1 х1алхьиялда толарев, нуж гьадингоял чаг1и гуро, г1алимзаби шаг1ирзаби г1емерал, тарих ва рух1ияб рахъ бечедал бекьеч1 ругилан, хъван, бицун, зама-заманалдасан, щиб багьана батунги, нилъ данде гьарун ч1оларев журналист, педагог, поэт Шамил Мух1идиновас.\nБакьагьеч1и росулъ рахъарал исламиял г1алимзабазул х1акъалъулъ доклад гьабуна Дагъистаналъул мац1азул ва адабияталъул г1елмияб институталъул г1елмияй х1алт1ухъан Г1алибегова Пат1иматица. Гьелъ докладалда бицана Бакьагьеч1иб росу революция ккелалде цересел соназда исламиял г1алимзабаздалъун машгьураб ва Дагъистаналъул динияб г1умруялъулъ к1удияб бут1а лъураб бак1лъун бук1анилан. Мисалалъе рехсана Бакьагьеч1иса Жамалудин Къадичуца нухмалъи гьабулеб 35 мутаг1ил жаниб ц1алулеб лъик1аб лъай кьолеб мадраса х1уригат бахъилалде цебе заманаялъ росулъ бук1ин, Бакьагьеч1ив 56 г1анасав г1алимчи вук1ин ва цого заманаялъ т1адег1анаб даражаялъул 12 г1алимчи вук1иналъ, цоцазул рак1 хвеч1ого бук1ине, щивас цо-цо моц1ица росулъ дибирлъи гьабулеб бук1иналъ. Г1алибеговалъ бицана Бакьагьеч1иб жакъаги анц1ила ункъго исламиял т1ахьазул библиотекаби ц1унун ругилан. Бицана Бакьагьеч1и росулъ анц1го г1елмияв докторги, 52 г1елмияв кандидатги ругиланги.\nКавказалъул рагъул заманаялда бекьеч1дерица бихьизабураб бах1арчилъиялъул х1акъалъулъ доклад гьабуна ДГИялъул доцент Шамил Мух1идиновас. Жиндирго докладалда гьес т1адч1ей гьабуна Ах1улгох1алъул бах1арчи Хьаргаби бук1араб рагъулъ шагьидлъарав Аваристаналъул муфтий, к1удияв г1алим Шахща-Къадил г1умруялда ва гьединго бах1арчияв Шамил-Имамасул мурид Г1усманил Мух1амадил, Г1онгосил Х1ажил, Щайхг1али-Х1ажил, Горо-Х1ажил, Х1ат1иласул, Г1умариласул, Хидиласул Мух1адил Кавказалъул рагъулъ бихьизабураб бах1арчилъиялда. Гьединго гьес бицана бекьеч1 аслияб къаг1идаялъ Кавказалъул рагъазда наиб Х1ажимурадил хьолбохъ рук1иналъулги.\nХадуб жиндирго докладалда врач, хъвадарухъан ва поэт Г1алиев Гъайирбегица бицана Бакьагьеч1и росу поэзиялъул иццлъун бук1иналъул. Мух1каанб баян кьуна росулъ лъугьарал поэзиялъул тухумазул х1акъалъулъ. Ч1анк1ал тухумалдасан рач1ун руго живго Ч1анк1а Тажудин гуревги Х1ажи Гъазимирзоев, Нурмух1амад Г1усманов г1адал поэталги. Шаг1ирзабилъун рук1ана Ч1анк1ал эбел Хъатунги, яц Хажаги. Муртазал тухумалдасан рач1араллъун рик1к1ана Х1айбулаев Г1алиги, Батиров Г1умарги, живго Муртазаги.\nХъазанбиевазул тухумалдасан рач1ун руго М1ух1идинги, Х1осенги, Гъазимирзаги, Бакьагьеч1иса Дациги.\nГъалбац1овазул тухумалдасан машгьурлъана Гъалбац1х1ажи, Гъалбац1ов Камал, Гъалбац1ов Жамал, Гъалбац1ов Гъазимух1амад. Х1айдарбеговазул тухумалдасан рахъана шаг1ирал Х1айдарбег, Г1алих1ажи, Гьудил Пат1имат, Мух1идинов Шамил.\nГьединго рехсана росулъа районалъул ва республикаялда машгьурал газетазда ва журналазда куч1дул рахъарал шаг1ирзабазул ц1арал. Гьезул къадарги Бакьагьеч1и 70-ялдаса т1аде анилан бицана Гъайирбегица. Бекьеч1дерил къоялде данде ккезе гьабун Г1алиев Гъайирбегица гьел киналго шаг1ирзабазул куч1дул данде гьарун къват1ибе биччана к1иго бут1аялдасан г1уц1араб «Бекьеч1дерил росу - адабияталъул ицц» абураб т1ехь, «Бекьеч1дерил маг1ихъаби», «Бекьеч1дерил сатира», «Сатираялъул ч1орал» абурал т1ахьал ва Шамил Мух1идиновгун цадахъ «Бекьеч1дерил бег1ераб калам ва кепал лъугьа-бахъинал» абураб т1ехь. Бекьеч1г1ан Аллагьги разилъаги гьесдаса!\nЦ1акъго г1олилазе ва гьезие гуребги рек1ее асар гьабулеблъун лъугьана ДГПУялъул доцент Г1усманов Мух1амадил бекьеч1дерил спорталъулъ ругел церет1еязул бицунеб доклад. Киналго росабалъ гурила СССРялъул ва Россиялъул ич1го спорталъул мастер вугев. Гьезда гьоркьоб рехсана Халкъазда гьоркьосеб классалъул спорталъул мастер, летчик Х1асанов Муслимил. Халкъазда гьоркьосеб классалъул спорталъул мустах1икъал мастерал вацал Сайгид ва Расул, халкъазда гьоркьосеб классалъул спорталъул мастер, гугарухъан Къурамух1амадов Арсенил ва цойгидазулги ц1арал…\nХадуб жиндирго к1алъаялда росдал тохтурзабазул х1акъалъулъ ва гьезул къадар нусгоялдасаги эхеде анилан бицана врач Гьиматов Мах1ачица.\nРосдал рессарухъабазул, хьухьарухъабазул, рукъарухъабазул ва цойгидалги махщелчаг1азул х1акъалъулъ ва Бакьагьеч1и х1алт1улеб бук1араб халичабазул фабрикаялъул бицана Батирова Нуцалалъ.\nБекьеч1дерил г1адамазул зах1мат бокьиялъул, цере т1урал г1ухьбузул, дояркабазул, механизаторазул бицана Ханмух1амадов Айтберица. Кинабго бицун бахъарабго, жинца г1адада бицунеб жо гурила, Бакьагьеч1ибги рук1ун цо г1акаг1аги хьихьич1ого рук1ине рекъон гьеч1иланги т1аде жубана гьес.\n«Бекьеч1дерил ясал меседил гарал» абураб к1алъай гьабуна тарихалъул учитель Хъазанбиева Хамизица.\nБекьеч1дерил минаби ралезул, инженеразул, къадахъабазул х1акъалъулъ бицана Ханмух1амадов Мух1амадица.\nКъадичу Жамалудинил г1умруялъул г1елмуялъул бицана Юсуп Мух1идиновас.\nКонференциялъул докладал ва к1алъаял данде гьарун бахъараб берцинго къач1араб т1ехь, блокнот ва ручка гьеб къоялъго щвана конференциялъул г1ахьалчаг1ахъе ва гьалбадерихъе.\nКонференциялдаса хадуб бекьеч1дерица гьалбал кьер-кьерал квенал кьун кваназаруна, махил рохьоре рачун чай-кофе т1уна ва жамаг1атгун цадахъ къукъа-къукъа ккун рачана, росдал гьит1инаб мехалъ жалго хьвадулел рук1арал, рокьулеллъун лъугьарал бак1азде: Г1асат1е, Ч1инаре, Бакъда раг1алде, Чинич1ире, Г1осот1е, Ц1огьорасул нохъоде, Аварагасул Пат1иматил нохъоде, Дорух1алие. Бекьеч1 к1одо гьарун гьеб къоялъ гьенире рач1ун рук1ана Шамил районалъул газеталъул бет1ерай редактор Пат1имат Гьит1инова, Хунзахъ районалъул газеталъул бет1ерай редактор Фатима Камиловна, шаг1ир Манарша Г1исаева, «Гумбет» газеталъул Дагъистаналдаго ц1ар раг1арав фотокорреспондент Гебек Гебеков.\nКъаси саг1ат анкьго т1убайдал байрамалъул рет1елгун, лъималгун аваданго киналго рак1арана берцинго къач1араб школалъул клубалде. Клуб ч1ух1изабун бук1ана бекьеч1дерил г1алимзабазул ва шаг1ирзабазул г1акъилал, ц1одорал раг1аби хъварал банераздалъун байрахъаздалъун ва шараздалъун. Цере рахъарал бекьеч1дерил хъутаналда бугеб Г1арада гьоркьохъеб школалъул ц1алдохъабаз бихьизабуна киназего рек1ее г1ураб г1ат1идаб программаялъул концерт. Цере рахъин г1уц1ц1ун бук1ана бекьеч1дерил шаг1ирзабазул тарихалъул ва адабияталъул мисалаздасан. Гьанже кинавго чияс сундаго г1ажаиблъи гьабулареб заманаялъ, бекьеч1дерил Г1арада школалъул ц1алдохъабазул махщелалъ риххун хут1изаруна ралагьаралщинал. Гьезул церерахъиналдаса хадуб, ч1ах1иялги г1исиналги гъорлъ г1ахьаллъараб к1удияб кьурдул свериялдалъун лъуг1ана т1оцебесеб къоялъул тадбир. Т1олабго жамаг1аталъ баркала кьуна гьеб церерахъин х1адураразе ва гьеб школалъул директор Бика Мах1мудовалъе.\nК1иабилеб къоялъ радалго росдал г1адамал ана жидерго лъималги рачун умумузул хобал рихьизаризе. Щивас жидерго г1агаразул хобазда аск1об къокъаб къулгьуги гьабун, лъималазда гьелги рихьизарун, киналго данделъана школалъул спортзалалда. Гьениб росдал дибирас Исмаг1ил-Х1ажица нухда бачана хадусеб тадбир. Гьаруна ваг1заби, ах1ана мавлидал ва нашидал. Гьенибго цадахъ жамаг1аталъ рузманги бана.\nГьеб къоялъ бекьеч1дерихъе гьоболлъухъ щвана Хунзахъ районалъул имам Х1адис-Х1ажи, Т1анусдерил дибир Башир-Х1ажи, Хъаладухъа Г1усман-Х1ажи, Шамил Имамасул ц1аралда бугеб Кизилюрталъул Исламияб институталъул проректор Т1алх1атов Мух1амад-Х1ажи.\nРузманалдаса хадуб цадахъ росдалго жамаг1ат ва гьалбал данделъараб баракатаб кванай г1уц1ана. Гьелдаса хадуб киназего бокьана росулъ ругел зияратазде щвезе. Зиярат гьабуна машгьурай вали, т1арикъаталъул т1адег1анаб макъамалде яхарай Пат1имат-эбелалъул х1ужраялде ва бихьана гьей халваталда ч1олей йик1араб хобалъул сураталда гьабураб бак1ги. Щвана исламияв г1алим Тажудин Ч1анк1ал музеялда бугеб х1ужраялде, Шагьид Шахща-Къадил, Къадичу Жамалудинил цогидалги исламиял г1алимзабазул хабалазде зияраталъе. Бакъанида какдаса хадуб росдал таг1зияталъул рокъоб киналго хваразул рух1азе т1олабго жамаг1атги бак1арун къулгьу гьабуна. Нахъойги киналго рак1арана школалъул клубалде ва ралагьана Бакьагьеч1иб «Милъиршо» ясли-ахалъул гьит1ичазул ц1акъ берцинаб церерахъиналъухъ. Гьез к1удияб асар гьабуледухъ ц1алана Къуръаналъул суратал, рик1к1ана назмаби ва рицана бусурманчиясда т1адал жалазул х1акъалъулъ. Гьит1инго исламияб адабалда куцарал лъималазухъ г1енеккизе ккиназего бокьана.\nСпорталъулгун, адабияталъул къо\nЛъабабилеб къоялъ рак1алда бук1ана палугьабазухъ ралагьизе, спорталъул къецал т1орит1изе, росдал тарихалъул ва машгьурал г1адамазул бицунел фильмазухъ ралагьизе, Гъазимух1амад Гъалбац1овасул пикруялда рекъон, росулъ т1ехьалъул памятникалъе кьуч1 лъезе ва Бакьагьеч1иб гьоркьохъеб школалъул ва Культураялъул х1алт1ухъабазул церерахъиналъухъ ралагьизе. Амма, Аллагьасул къадар нахъ ч1вазе лъидаго к1оларелъул, радалго лъана кьог1аб хабар ,машгьурав колхозалъул председатель Дудар Г1алиевасул вас къадаралде щванилан. Бекьеч1дерида рохел загир гьабизе гуребги къварилъиялъул адаб гьабизеги лъалелъул, х1укму ккана лъабабилеб къоялъул программа ич1абилеб августалде бахъизе.\nГьеб къоялъ бекьеч1дерихъе рач1ине рук1арал гьалбал радалго т1аде щвана. Рак1алда бук1араб х1алалъ кинабго билъинч1ониги, гьел рази гьарич1ого бекьеч1дерица теч1о. Т1оцере гьел рачана росулъа Ват1анияб рагъадаса руссинч1езул ц1аразда ч1ч1арал махил гъут1бузда гъоркье х1ухь бахъизе. Бекьеч1дерил байрам к1одо гьабун нижехъе рач1ун рук1ана «Дагъистан» журналалъул бет1ерав редактор Мух1амад Бисавг1алиев, «Миллат» газеталъул бет1ерай редактор Зульфия Х1ажиева, Авар автономиялъул нухмалъулесул заместитель, тарихчи Маркъо Шабанов, Мах1ачхъалаялъул администрациялъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулей Зайнаб Г1алимирзаева, жиндирго лъади Пат1иматгун «Кизилюртовские вести» газеталъул бет1ерав редакторасул заместитель Мух1амад Лабазанов. Спорталъул къоялде бекьеч1дерихъе щвана Россиялдаго щуго нухалъ бергьенлъи босарай чемпионка штангистка Зайнаб Булачева. Гьел щвана к1удияв шаг1ир Ч1анк1ал музеялде, Айцер Х1ажиясул гьалбадерие къач1араб рокъоре, гьенисан Хунзахъ т1алъиялда ругел берцинал бак1алде. Палугьаби квен-т1ехгун ана Моч1охъ х1орт1е х1ухьбахъизе.\nЦойги бекьеч1дерихъе гьоболлъухъ щвана, Дагъистаналда этно-туризм цебет1езавулев ва бищунго берцинал суратал рахъулев Шамил Шангереевасул нухмалъиялда гъоркь, к1удияб туристазул къокъа. Гьелги гьединго х1урматалда т1орит1ана бекьеч1дерица.\nК1удияб баркала кьезе бокьун буго гьеб байрам т1обит1иялъе квербакъарал, кинабго х1алт1и жедеде т1аде ккарал ва гьеб борхарал росдал г1адамазе. Росулъ рац1а-ракъалъи ч1езаби гуребги, х1адурун бугоан лъималазе расандизе площадка, парк, гьединго къач1ан буго гьалбал кваназарулеб рукъ, Ч1анк1ал музей, Айцер Х1ажиясул рукъ, Культураялъул рукъ… Росдадаго нур бан буго.\nТадбир лъик1 иналъе к1удияб жигар бахъана росдал бегавул Г1абдулбасиров Мух1амадица, Гьит1инов Мух1амадица, Баху Г1усмановнаялъ, Х1амзатов Х1осенаца ва гьесул нухмалъиялда гъоркь ООО «Сельводстрой»-ялъул х1алт1ухъабаз, квен-т1ехалъул иш роц1ц1инабина Гъазиев Борисил нухмалъиялда гъоркь Насух1ов Мансурица, Гьит1иновасов Султ1анах1мадица, Таймасханов Мух1амадица, Гьит1инова Г1ашица, Мусаева Паврузатица, Г1абдулганиева Мусица, Исрапилова Бахуца, Х1амзатова Сакица, Х1айдарбегова Марьямица, Мух1амадова Пат1инаца, Х1амзатова Пат1иматица, Мух1амадг1алиева Зарипатица, Шарипатица… ц1ар-ц1ар ккун рик1к1инч1ониги учительзабазул коллективалъ, ясли-ахалъул ва культураялъул х1алт1ухъабаз. Гьабулебщиналъулъ, иццал, къват1ал, музеял… къач1алелъуб кутакаб жигарчилъи бихьизабуна советалъул секретарь Мух1амадова Бадрисатица, Мух1амадов Муслимица, Гороев Расулица, Мух1амадов Т1алх1атица, Г1абдулбасирова Багица, Т1ич1аева Жавриятица, Г1абдулпатах1ов Мух1амадица, Къурамух1амадов Г1абдулбасирица, Нажмудинов Мух1амадица, Сатаров Сатарица ва киналниги росулъе рач1арал студентаз. Росдал жамаг1алъго гьеб тадбир лъик1 иналъе гьабуна г1арцудалъун бугониги, х1алт1удалъун бугониги, жиндихъа бажа-бажарараб. Т1асан гаргадун «кумек» гьабулелги камич1о. Киназдасаго Аллагь разилъаги тавпикъ кьеги!\nБищунго к1удияб баркала кьезе бокьун буго росдал жамаг1аталъул рахъалдасан Х1адисил Х1осение, я свак-зах1маталде, я гьабулеб харжалде вач1инч1ого, гьес росдае гьабураб к1удияб х1алт1ухъ. Гьединал васал г1емерлъаги Бакьагьеч1и.\nИч1абилеб августалъ «Бекьеч1дерил (лъабабилеб) къо» к1одо гьабун нижехъе рач1ани, ниж кутакалда рохила).\nПросмотров: 488 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Александр Хлопонинги нахъе вахъун Шималияб Кавказалда Россиялъул президентасул вакиллъун Сергей Меликов тIамуна президент Владимир Путиница.\nХъулухъ-ишалъул рахъалъ гьев рагъулав хъулухъчи кколев вуго. Гьес хъулухъ гьабун буго Украинаялдагун Молдоваялда. ГIахьаллъун вуго 90-абилел соназда Чачаналда букIараб рагъулъги. Москваялъул мухъалда гьавурав вукIаниги, Меликовасул умумул Дагъистаналдаса лезгиял ругин абулеб буго. Амма гьанжелъагIан гьесул хIакъалъулъ дагъистаниязда лъалеб жо букIинчIо.\nБицен гьабулеб суалалда тIасан ЭР-ялъе пикру загьир гьабуна Москваялда гIумру гьабун вугев Дагъистаналдаса политолог Руслан Къурбановас. Украинаялда бугеб ахIвал-хIалги хIисабалде босун къватIисел улкабаз жиндие гьабулеб дандечIей бихьигун Россиялъ хIалбихьулеб бугин жиндир рахъкколелщинал къуваталги цолъизаризе, гьединго загIипалщинал регионалги щула гьаризеян абулеб буго Руслан Къурбановас.\nРуслан Къурбанов: «ТIоцебесеб иргаялда, гьеб ккола Кавказ, Крым ва Дальний Восток. Гьедин тIамун вуго, дир хIисабалда, менеджер, магIишаталъул нухмалъулев Александр Хлопонинил бакIалде Кавказалдаса кьалбалги ругев, Шималияб Кавказалда вагъунги ругьунав Сергей Меликов гьеб хъулухъалде. ГьабсагIат Россиялъ кIвар кьезе буго Кавказалда ахIвал-хIал хIалуцинабизе рес бугел къватIиса улкабаздаса къуватал Кавказалде риччангутIизе.\nДида ккола гьеб бугин гьаб бачIунеб щуго соналъениги хIисабалде босун гьабулеб хIалтIи. Гьелдалъун щиб Россиялъ лъазе бугеб бакътIерхьул рахъалъул цолъараб блокалда дандеяли заманаялъ бихьизабила. Амма гьелде кутакалда хIадурлъи гьабулеб буго улкаялъ – политикияб, экономикияб, хIатта культураялъул рахъалгицин хIалтIизеги гьарун. Масала, «Евровидение» абураб конкурсалъе бойкотги лъазабун, гьелъул бакIалда «Евразиялъул гьаракь» абун конкурс лъазабизехъин бугелъулха Россиялъ.\nКавказалде тIадруссани, Хлопонинил заманалда гьанир кIвечIо гIумруялде рахъинаризе чанги проектал. Масала, туркластерал. Гьединго Кавказалъул республикабазда лъугьараб кутакаб цебетIейги бихьулеб гьечIо. ВГТРКялъул кьучIалда гьабизехъин букIана Шималияб Кавказалъул хIакъалъулъ передачаби. Гьелъулги жо ккечIо. Гьединлъидал рагъулав чи нухмалъиялде вачIунилан, Шималияб Кавказалда экономикияб рахъалъ кIудияб нахъеккей лъугьинаро, амма гьелъул бакIалде бачIинаха рагъулаб рахъ».\nГьедин бицана ЭР-ялъе политолог Руслан Къурбановас. Гьесулалдаго релълъараб пикру загьир гьабуна Дагъистаналдаса диванчи Шагьрудинил МухIамадицаги. Гьесги гьеб суал хурхинабулеб буго Украинаялъул кризисалда.\nШагьрудинил МухIамад: «Чачаназе гьабуна Хлопониница, Дагъистаналъе гьесдаса жо щвечIо. ОсатIиназе гьабуна. Ставрополалъе гьабуна. ГIарац чвахулеб гомог гIатIид гьабуна гьес гьезие. Дагъистаналъе щвараб шапакъат гьечIо гьесдаса. Экономист гуревги, дипломатги вуго Хлопонин. КIалъалеб мехалда тохаб рагIи борчIиладайин вукIуна гьев. Досдаги чIалгIунги батила гьеб хIалтIи. ЦебетIураб жоги гьечIелъулха щибниги. Цониги завод гьечIо бан бахъараб. Масала, Хасавюрталда чакар гьабулеб завод. Гьелъул бакIалда цIикIкIана такъсирчилъи.\nРоссиялъул генералияв прокурор Юрий Чайкаца дагьалъ цебе Пачалихъияб Думаялда абуна гъоркьисала Россиялда батанила яргъил щуазарго нахърател. Гьезул 80 процент – Шималияб Кавказалда. Гьединго 700 хъачагъги чIван рагIула гьанив. Гьелщинал чагIи киргIаги ратулел, инкубаторги гьаниб гьечIелъул. Дида ккола гьебги бугин Меликов нухмалъиялде тIамиялъе кIиабилеб гIилла. Гьединго дида ккола хасал операциялги гIемер тIоритIилин гьанже Шималияб Кавказалда».\nХлопонин хисун Меликов теялда батIи-батIиял информагентлъабазе батIи-батIиял экспертаз кьолел баяназул гIаммаб пикру буго киса-кирго рагъулал хъулухъчагIиги тIамун президент Путиница бакIал щула гьарулел ругин. Гьединго унголъунги рагъулаб лъадари щварав чи Шималияб Кавказалда президентасул официалияв вакиллъун тейги лъикIаблъун рикIкIунеб буго гьез, щайин абуни рагъулаб хIалбихьиялда рекъон тIалаб гьабизе бугила гьес щивасда тIадаб иш.\nГьединго рагъулав хъулухъчи Сергей Меликов гьеб хъулухъалде тIамун ватилин Чачанлъиялъул нухмалъулев Рамзан Къадировасул политикиял амбициял чIезаризе мурадалдаянги рикIкIунеб буго «Регнум» агентлъиялъе кьураб баяналда Дагъистаналдаса журналист Ханжан Къурбановас. Гьебго заманалда некIого къваригIун вукIанин хъачагъазулгун бухьен бугеб Дагъистаналъул политикияб бомондалда сверухъ гIадлу гьабулев чи.\nМеликовасда бан жиндирго пикру загьир гьабуна 13 маялда Рамзан Къадировасги. Гьесул рагIабазда рекъон, БакътIерхьул рахъалъги Европаялъги Кавказалдагун Россиялда политикияб ахIвал-хIал хIалуцинабизе хIалбихьиял гьаричIого тезе гьечIо. Гьединлъидал кутакалда лъикI буго Шималияб Кавказалда рагъулав хъулухъчияс нухмалъи гьабизе букIин. Рамзан Къадировас гьединго абулеб буго Меликовасул квербакъиялдалъун Шималияб Кавказалъул регионазда аслияб кIвар кьелин хIинкъи гьечIолъи чIезабиялдеги экономикияб рахъ цебетIезабиялдеги.