Олимпиялъул чемпионасул призазе гIоло » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Спорт » Олимпиялъул чемпионасул призазе гIоло\nОлимпиялъул чемпионасул призазе гIоло\nДобавил(а): istina от 15-02-2016, 13:24\nЭркенаб гугариялъул рахъалъ Дагъистаналъул чемпионаталда гIахьаллъана 250 спортсмен\n6-7 февралалда Каспийскиялда ГIали ГIалиевасул цIаралда бугеб Спортивияб кIалгIаялъуб тIобитIана Северияб Кавказалда тIоцевесев Олимпиялъул чемпион Загъалав ГIабдулбеговасул призазе гIоло эркенаб гугариялъул рахъалъ Дагъистаналъул чемпионат. Араб соналъул декабралда машгьурав спортсменас тIубана 70 сон. Гьеб юбилеялда бан З. ГIабдулбеговасе кьезе бихьизабун букIана "Дагъистан Республикаялъул цере гьарурал тIокIлъабазе гIоло" орден. Гьеб заманалда сах гьавизе ун вукIиналда бан, Мюнхеналъул Олимпиялъул хIаязул чемпионасе гьеб кьун букIинчIо. Исана чемпионат рагьиялъул тадбиралда гIахьаллъарав ДРялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас гьеб орден Загъалав ГIабдулбеговасухъе кьуна.\nЧемпионат рагьиялъул тадбиралда гIахьаллъи гьабурав республикаялъул бетIерас тIадегIанаб къимат кьуна З. ГIабдулбеговасул спортивияб хIаракатчилъиялъе. "Загъалас гIемерал соназ нухмалъи гьабуна "Динамо" стадионалъе. Гьес гIемераб хIалтIи гьабуна Дагъистаналда спорт цебетIеялъе. Дуца дунялалдаго машгьур гьабуна нилъер республика. Гьеб буго дур захIматалъул тIадегIанаб хIасил", - ан абуна Рамазан ГIабдулатIиповас.\nЧемпионаталда гIахьаллъи гьабуна микьго цIайиялъул категориязул 250 гугарухъанас.\nКъецал тIоритIараб тIоцебесеб къоялъ медалазе ва СКФОялъул чемпионаталде путевкабазе гIоло къеркьолев вукIана 136 гугарухъан. Бищунго цIикIкIун гугарухъаби рукIана 61 кг цIайиялда. Ургуялде вахъана гьеб цIайиялда 56 спортсмен.\n57 кг цIайиялда ургуялде вахъана 2014 соналда гIолилазда гьоркьов олимпиялъул чемпионлъун вахъун вукIарав ИсмагIил ХIажиев. Араб соналда гьев вукIана юниоразул кьеразулъ ва Европаялъул чемпионлъун вахъана. Исанасеб Дагъистаналъул чемпионаталдайин абуни МахIачхъалаялдаса И. ХIажиевасе щвана чIахIиязда гьоркьоб меседил медаль. Гьесул букIана щуго дандчIвай, щуялдаго ракIчIун гугарана ва чемпионлъун вахъана.\n"Травма ккун букIиналда бан республикаялъул гIолилазул къецазулъ гIахьаллъизе дие рес ккечIо, гьединлъидал хIукму гьабуна Дагъистаналъул чемпионаталда чIахIиязда гьоркьов гугаризе. Киналго дандиял рукIана физическияб рахъалъ къуватал, гьадин захIматго бергьенлъи щвей дида ракIалда гьечIо. ХIисабалде босун буго Р. Дмитриев ракIалдещвеялъе марталъул байбихьуда Якутскиялда тIобитIизе бугеб гIолилазул турниралда, хадуб улкаялъул чемпионаталда гIахьаллъизе. Араб соналда гьел къецазда дун вукIана кIиабилев призерлъун. Гьанже масъала буго гьениб тIоцебесеб бакI кквезе ва дунялалъул чемпионаталда гIахьаллъизелъун гIолилазул тIаса бищараб командаялда гъорлъе ккезе", - ян абуна ИсмагIил ХIажиевас.\n61 кг цIайиялда финалалде вахъана Хасавюрталдаса кIиго гугарухъан. Гьеб къеркьеялда 8:1 хIисабгун бергьенлъи босана Халкъазда гьоркьосеб континенталияб кубокалъе гIоло къецазул призер ХIажимухIамад ГIалиевас. Гьев бергьана цебе тIобитIун букIараб республикаялъул кIиго чемпионаталда тIоцебесеб бакI ккун букIарав Шамхал Хизриевасдаса.\n65 кг цIайиялда МахIачхъалаялдаса ХIажимурад Мачилаевасдаса финалалда бергьана ва чемпионлъун вахъана Каспийскиялдаса Шамил Рашидов.\n97 кг цIайиялда хIалбащадаб къеркьеялда Канзула МухIамадовасдаса финалалда бергьана МухIамадрасул МухIамадов. Чемпионат тIобитIараб кIиабилеб къоялъ ургуялда къеркьей букIана 70, 74, 86 ва 125 кг цIайиязул гугарухъабазда гьоркьоб.\n70 кг цIайиялда чемпионлъун вахъана Хасавюрталдаса Руслан АхIмадов. 74 кг цIайиялда тIоцебесеб бакI ккуна МахIачхъалаялдаса МухIамадхIабиб КъадимухIамадовас. 86 кг цIайиялда бергьана Гъаякент районалдаса ЖабрагIил Шапиев. 125 кг цIайиялда Дагъистаналъул чемпионлъун вахъана МахIачхъалаялдаса МухIамад ТашавхIажиев.\nГьел къецазул хIасилазда рекъон щибаб цIайиялда тIоцебесеб - щуабилеб бакIал ккурал гугарухъаби гIахьаллъизе руго СКФОялъул чемпионаталда.\nХасавюрталда - СКФОялъул къецал\nЩуабилеб-анлъабилеб февралалда Хасавюрталда ХI. ХIамидовасул цIаралда бугеб Спортивияб кIалгIаялъур тIоритIана 1996 соналда гьарурал гIолилазда - васазда ва ясазда - гьоркьор бакIаб атлетикаялъул рахъалъ Северияб Кавказалъул федералияб округалъул къецал.\nГьезда гIахьаллъи гьабуна РСО - Аланиялъул, Чачан Республикаялъул, Кабардино-Балкариялъул, Карачаево-Черкесиялъул, Ингушетиялъул, Ставрополь краялъул гIолохъанал ясаз ва васаз. Къуватаб команда букIана Дагъистаналъулги. Къецал тIоритIараб тIоцебесеб къоялъ цере рахъана ясал. ЩуазаргогIан болельщикас салам кьуна спортивиял делегациязе, судьябазе, гьединго къецазул хIурматиял гьалбадерие. ХIурматиял гьалбадерида гьоркьор рукIана ДРялъул транспорталъул, энергетикаялъул ва бухьеналъул министр Сайгидпаша ГIумаханов, Россиялъул БакIаб атлетикаялъул федерациялъул вице-президент Александр Коробейников, ДРялъул физическияб культураялъул ва спорталъул министрасул тIоцевесев заместитель Зайнал Салаутдинов, 1996 соналъул Атлантаялъул олимпиялъул чемпион, дунялалъул ункъцIул чемпион ва рекордсмен, Европаялъул анлъцIул чемпион Андрей Чемеркин.\nКъецал рагьулаго Хасавюрт шагьаралъул бетIер Зайнудин Окмазовас абуна: "ГIадада гуро Хасавюрт шагьар тIаса бищараб гьадинал тIадегIанаб даражаялъул къецал тIоритIизе. Спортивиял бергьенлъабаздалъун цебегоялдаса нахъе машгьураб нижер шагьаралда ахирал соназда ракIчIарал галаби тIамулел руго бакIаб атлетика гIадаб гьадинаб "бихьинчияб спорталъул" рорхалъабазде рахиналъе. Шагьаралъул бакIаб атлетикаялъул ункъо спортивияб школалде хьвадула батIи-батIияб ригьалъул 200-ялдаса цIикIкIун спортсмен. Хасавюрталъулал, соналдаса соналде жидерго бергьенлъабазул хIасилалги лъикIлъизарулаго, кидаго рукIуна гьеб спортивияб тайпаялъул батIи-батIиял чемпионатазул ва турниразул бергьаразул ва призеразул кьеразулъ".\nБакIаб атлетика бокьулезде хитIаб гьабулаго Россиялъул БакIаб атлетикаялъул федерациялъул вице-президент Александр Коробейниковас абуна Хасавюрталда гьал къецал Сайгидпаша ГIумахановасул хIаракатчилъиялдалъун тIоритIулел ругилан.\nХадуб Сайгидпаша ГIумахановас ракIалдещвеялъе сайгъатал кьуна Александр Коробейниковасе, Андрей Чемеркиние ва Хасавюрт шагьаралъул ХIурматияв гражданин Владимир Туривненкое.\nХадур тIоритIана юниоразда гьоркьор къецал. Къецазда бищунго лъикIал хIасилал рихьизаруна Дагъистаналдаса, Ставрополь краялдаса ва Северияб Осетиялдаса спортсменаз. Гьел къецазул чемпионаз ва призераз гIахьаллъи гьабизе буго март моцIалда Владимир шагьаралда тIоритIизе ругел Россиялъул къецазда.\nАвтор: ФИО или Гьумер хIадур гьабуна ГIабдула Хазамовас\nГазета №: 6, от 12. 02. 2016 г.\nЦIиял цIарал загьирлъанаЦIиял цIарал загьирлъанаСтудентазда гьоркьов улкаялъул чемпионГьанже сапар – СофиялдеГIабдулбеговасул призалъе гIоло


Дагъистаналъул парламенталъ рахъккуна Сириялде рагъизе арал россиялъулал Россиялъул гражданлъиялдаса махIрум гьаризе кколин республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас цебе лъураб суалалъул.\nГьелда хурхараб хитIаб Дагъистаналъул депутатаз Пачалихъияб Думаялде битIулеб буго. 25 ноябралда МахIачхъалаялда Халкъияб Мажлисалъул сессиялда гьелъул хIакъалъулъ бицана къануназул рахъалъ гIуцIараб комитеталъул нухмалъулев Фикрет Ражабовас. Цинги депутатазги разилъи кьун, бутIрул хьвагIулел рукIана. Гьадин абуна Фикрет Ражабовас.\nФикрет Ражабов: «Ахираб заманалда Россиялъул гражданал терроризмалъул пишабазулъ гIахьаллъи гьабизе гIорхъи тун къватIирехун унел хIужаби раккун руго. Гьезул гIахьаллъиялдалъун зарал кколеб буго Россиялъул Федерациялъеги».\nХадуб Фикрет Ражабовас рехсана гьанжегIагар Синаялъул бащдаб чIинкIиллъиялдаги Туркиялдаги рортизарурал Россиялъул аэропланал.\nХас гьабун Сириялда гурелги, Россиялъул гIорхъи тун къватIире Россиялъул гIадамаздаги, гьелъул армиялдаги, гьелъул официалиял вакилзабаздаги данде рагъизе арал чагIи тамихIалде цIазе гьабулеб жо бугин гьебилан мухIканлъизабуна жиндирго кIалъай Фикрет Ражабовас.\nКъватIисеб политикаялъулъ Россиялъул бугеб гIахьаллъиялъул бицунеб мехалда нилъеца цебе чIезабулила кутакалда къуватаб армияги, хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул хъулухъги, цогидабги бугеб улкаян абуна ЭР-гун букIараб гара-чIвариялда журналист ва бакъбаккул рахъ лъазабулев Илясица. Амма сонисел студенталгун, кодоб ярагъги ккун гьаниса гIебеде рекерахъдулел гIолилалгун рагъизе тIокIаб батIияб рес батизе бегьуларебищин гьединаб къуватаб улкаялъ.\nИляс: «Гьадин бачIинахъего Россиялъул гражданлъиялдаса махIрум гьаризе кколин Сириялде рагъизе анщинал чагIиян гIорхъи чIвалалде, цин чIванкъотIун лъазабизе ккела чан чи дова вугев, унголъунги рагъулел рукIанищ гьел дора рукIинчIищали. Гьединго хIисабалде босизе ккола гьадинаб хIужаги – дида рагIана жидеего бокьичIого Сириялде ккарал гIадамалги ругилан. Гьедин цо пуланаб заманалдасан лъазеги бегьула гьезул хIакъикъияб къадар.\nГьеб мехалда билълъанхъизабизеги бегьилаан гьеб тамихI – Россиялъул гражданлъиялдаса махIрум гьари. Амма дора рукIаго жидерго цIарал хисун рукIинеги рес буго гьез. Гьединлъидал захIмалъизе буго гьел тIатинаризе. ТIатинаризе кIолеб гьечIони, Сириялдаса тIадвуссунев дагъистаниясул яги россиялъуласул, масала, Туркиялъул гIорхъода цIакъго тIаде кIвар кьун хал гьабизеги батила, киса щивали лъазе».\nБуйнакскиялдаса адвокат НурмухIамад МухIамадовас цIунулев вукIарав Унсоколо мухъалъул ХарачIиса чи туснахъ гьавуна дагьалъ цеве Сириялда вагъулев вукIанилан. Амма гьев живго гьелъие мукIурлъичIо диваналда цеве. Жив Египеталда цIалулев вукIанин абуна гьес. Гьедин гьанже Туркиялде букIаниги, Египет букIаниги, гIараб улкабазде гIемер унила дагъистаниял цIализе яги хIалтIизе, гьанже нуж Сириялда рукIанин гIайибги гIунтIизабун тамихIалде цIазе рес бугин гIадамалин рикIкIунеб буго адвокатас. Гьединго бицен гьабулеб суалалда – ай Сириялда рагъулел рукIиналъ Россиялъул гражданлъиялдаса махIрум гьаризе рукIиналда - тIасан хIукму къануналда данде ккей-ккунгутIи цин Россиялъул Конституциялъул Диваналъ къотIизе кколин тIадежубана адвокат НурмухIамад МухIамадовас.\nНурмухIамад МухIамадов: «Дида гьеб хIукму битIараблъун бихьуларо, диваналдасан гьабун гурони. Гражданлъиялдаса махIрум гьаризе ккани, цин балагьизе ккола гъоз ватIан бичун бугищ, гьел гьелъие хилиплъун ругищали. Дир хIисабалда, нилъер халкъги рихун, ватIаналъеги хилиплъунилан арал чагIи ратиларо гьел, гIицIго динияб бербалагьиялда ун рукIин гурони.\nМасала, жидергун динцоязе зулум гьабулеб бугилан, гьезие хIалае рахъинейин ун рукIине рес буго. Жибго гьеб жоялъул – гражданлъиялдаса махIрум гьариялъул - процедураги кинаб букIинебали бичIчIулеб гьечIо. Гьелъие хIукму къотIизе ккола Конституциялъул диваналъ, къануналда данде кколищ гьеб, кколарищали. Гьеб мехалда гурони гьелъие къанунияб аслу букIинаро».\nГьаниб ракIалде щвезабизе бегьула терроралда данде чIун 20 ноябралда МахIачхъалаялда тIобитIараб данделъиги. Гьениб республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас къанун цIунулезе тIадкъай кьуна терроралдехун хурхен бугелщинал чагIазул хIакъикъияб къадар чIезабеян. Цебеккунисеб сияхIалда рекъон, кодоб ярагъгун рохьалъ рахчаразул 40 чи рагIула республикаялда.\nСирия: радикалиял бусурбабазда гьоркьоб кьал


Авар мац1алъул дарс: "Предметияб ц1ар" » Ассоциация учителей аварского языка\nАУАЯ » Авар мацI » Авар мац1алъул дарс: "Предметияб ц1ар"\nДобавил(а): Нурмагомедова Шамеседо Ахмедовна\nРаботаю в МКОУ "СОШ№8"г. Кизилюрт учителем родного языка\nГlадатияб гуреб дарс.\nТема: «Предметияб цlар»\nДарсил мурадал ва масъалаби:\nЛъай кьеялъул. Предметияб цlаргун практикияб къагlидаялъ лъай-хъвай гьаби. Предметияб цlаралъул предложениялда жаниб бугеб кlвар бичlчlизаби ва гьеб каламалда хlалтизабизе лъай.\nЛъай цебетlезабиялъул. Гъалатl биччачlого авар мацlалда жаваб кьезе ругьун гьари. Гlадатал предложениял гlуцlизе малъи. Кlалзул калам цебетlезаби.\nТарбия кьеялъул. Литературияб каламалъул кумекалдалъун цlалдохъаби авар мацl цlунизе ва гьеб бокьизе ругьун гьари. Цоцаздехун адаб-хlурмат гьабизе куцай. Тlабигlаталде, Ватlаналде рокьи бижизаби\nДарсил тайпа: комбинированияб.\nДарсил алатал: Предметияб цlаралъул таблица, суратал-карточкаби, тестал,конвертал,слайдал.\nЦlалдохъаби дарсиде хlадур гьари.\n-Салам, лъимал, гlодор чlа. Нилъеца жакъасеб дарсида кlвар кьезе буго нилъер мацl пасихlлъиялда, гьеб бечелъизабиялда тlад. Нилъеца хlаракат бахъизе ккола нилъерго рахьдал мацl лъикl лъазе, гьеб бокьизе. Гьеб масъала тlубазе ккани, нилъеда лъазе ккола литературияб мацlалда гъалатl биччачlого кlалъазеги, цlализеги,хъвазеги. Гьелъие кумек гьабилин ракlалде ккола нилъер гьаб жакъасеб дарсалъ.\n-Цlумур кьабуна! Хал гьабе, лъимал,\nХlадурун ругищ нуж дарс байбихьизе?\nРучка,къалам,тетрадь ва цогидабги\nЦадахъ босун бугищ,цебе лъун бугищ?\nЖакъа буго,лъимал, нилъер г1адатияб гуреб дарс.\n-Лъида бихьараб, лъимал,передача «Щиб?Киб?Кида?»\n-Нилъеца гьанже класс бикьизе ккола 2 командаялде, капитаналги рищизе ккола.\nНужеда данде,лъимал,хlазе руго жакъа гlалхул хlайванал. Гьез нужее гlуцlун руго батlи-батlиял т1адкъаял . Нуж хlалтlизе ккола хехго. Жаваб кьола тlоцебе байрахъ борхараб командаялъ, гъалатl ккани цогидаб командаялъе рес кьола жаваб кьезе. Гьединлъидал, лъикl кlвар кьун гlенекке! Битlун жаваб кьурасе кьола жетон, бергьуна дарсил ахиралда цlикlкlун жетонал щвараб команда.\n---Нуж хlадурун ругищ, лъимал?\nБайбихьулеб буго хlаялде.\n1.Тlоцебесеб суал нужее кьолеб буго цlодораб гlакъилаб рузалъ:\nЩай рузалде ц1одорабилан абулеб?\nТlанкlазул бакlалда кинаб хlарп лъезе кколеб, рагlаби лъугьине ккани: гъ гь г1\n…ури …обо …обол …ещт1еро\nГьел раг1абазе кинаб суал кьезе бегьулеб?\nКинаб каламальул бут1аялъе кьолел гьел суалал?(предметияб ц1аралъе)\nНилъер жакъасе дарсил тема буго:Предметияб ц1ар.\nХадусеб суал кьолеб буго сих1ираб цералъ: Бицанк1о.\nЦер кинаб г1алхул х1айван кколеб?\nГьеб киб бук1унеб? Гьелда сих1ирабин щай абулеб?\nГьеб дуда батараб раг1и кинаб жинсалъул кколеб?\nГьеб бицанк1оялда жаниб чан предметияб ц1ар бугеб?\nЦиялъ кьолеб буго суал:\nЦиялъе бищунго щиб, лъимал, бокьулеб?\nХъах1ал циял кир рук1унел?\nПредметияб ц1аралъул г1адатаб падеж чан бугеб?\nГьезул ц1арал хъвай.\nХадусеб суал кьолеб буго гъалбац1алъ:\nПредметияб ц1ар ккола…\nВ)раг1и 3 мисал баче.\nГьаб суал кьолеб буго баг1насалъ:\nГ1емерлъул формаялда ругел предметиял ц1арал рихьизаре:\nА) рии, къо, авал, сахлъи\nГьаб суал кколеб буго ц1иркъалъ:\nЦ1иркъалъул х1акъалъулъ щиб нужеда лъалеб?\nЦ1иркъал кинал улкабазда рук1унел?\nГ1алхул х1айваназул кинаб пайда бугеб?\nКамурал х1арпалги лъун, ясазул ц1арал хъвай:\nР.Х!. «Маг1арулал» (аудиозапись)\nГьаб т1адкъай кьолеб буго капитаназе маймалакалъ:\nГьоркьор риччарал х1арпалги лъун, хъвай:\nК…р…н к…шм…ш к…рп…ч кв…р\nб…т1…р гь…ц1… кв…рт1…\nк…с…к… …ргъан к…л…щ т1…нк1\nм…ц1 ц1…л…ц1 ц1…нц1р…\nУдарение лъе, г1урус мац1алде руссинаре.\nБицанк1аби кьолел руго нужее попугаяз.\nГьез щиб кваналеб?\nПопугаял кинал улкабазда рук1унел?\nА)Араб, т1ад буссунареб жо? Заман\nБ) Ц1аги гуреб бух1улеб, зазги гуреб х1унчулеб? Мич1\nВ) Жибго гьит1ин, гьунар к1одо? Ц1унц1ра\nГьел предметиял ц1аразул жинсги формаги бихьизабе.\nТ1асабищул диктант. Суал кьолеб буго бац1алъ.\nТ1абиг1ат ц1уни лъималазулги т1адаб иш ккола.\nЗах1мат бихьич1ого рах1ат щоларо.\nЦа тараб раг1уца мег1ерги тола.\nК1ух1алалъул хуриб ч1ах1 бижула, ч1ух1аралъул хуриб заз бижула.\nПредметиял ц1арал рате, гьезие суалал лъе.\nГьанже нилъер х1ай лъуг1ана,лъимал.Кинаб х1асил ккараб нилъер дарсил?\n1.Кинаб каламалъул бут1аялъул нилъеца жакъа дарсида бицараб?\n2.Кинал суалал кьолел предметияб ц1аралъе?\n3.Предметияб ц1аралъул чан жинс бугеб?\n4.Гьезие кинал суалал кьолел?\n5.Предметияб ц1аралъул чан форма бугеб?\n6.Г1емерлъул формаялъе кинаб суал кьолеб?\n7.Предметияб ц1аралъул чан г1адатаб падеж бугеб?\n8. Цоги сундул х1акъалъулъ нужеда жакъа лъараб?\nЦ1ик1к1ун жетонал щвана…………………….командаялъе.\nГьезие кьолел руго……………………..\nЦогиязе кьела хут1арал жетонал.\nавар мц1алъул дарс авар учитель Шамеседо Нурмагомедова\nДобавлено: 17-04-2017, 14:32\nШамеседо Нурмагомедова - Авар мацIалъул дарс "Малъе , эбел,рахьдал мацI"\nГIадатал падежал такрар гьари\nМэр Кизляра: В 2018 году трудоустроено 823 безработных горожан\nПредприятиями и организациями Кизляра в 2018 году было заявлено 895 вакансий. При содействии ...\nОбращаясь к педагогам, Салим Абдулкадыров отметил, что этих учителей судьба наделила чрезвычайной ...\nВ Дагестане снизился оборот розничной торговли\nВ прошлом году оборот розничной торговли в Дагестане снизился по сравнению с показателем 2017 года ...\nВ Махачкале состоялся концерт ко Дню защитника Отечества\nПраздничный концерт ко Дню защитника Отечества прошел сегодня в Русском драматическом театре им. М. ...\nГоворя о сути Послания в целом, мэр города отметил, что Владимир Путин, обращаясь к Федеральному ...\nГлава Дагестана Васильев прокомментировал Послание Президента России\nПослание Путина тесно связано с нацпроектами и майскими указами. Подробнее смотрите в видеосюжете ...\nВ минтрансе Дагестана обсудили пассажирские перевозки в Махачкале\nПо словам первого заместителя министра транспорта и дорожного хозяйства Дагестана Леонида Липсица, ...\nЖительница Махачкалы записала благодарность родителям уроженца Киргизии, который работает таксистом ...


Кьвагьиязул хъуй тагIунеб гьечIо...\nАрбагI къоялъул бакъанида МахIачхъалаялда гьабураб кIиго кьвагьиялъул хIасилалда хун вуго цо, анцIгоялдасаги цIикIкIун чи лъукъун вуго.\nЛъеберабилеб октябралда МахIачхъалялъул Къоркъмасовасeлгун Дахадаевасул цIаралда бугеб къватIал цолъулеб бакIалда гьабураб кIиго кьвагьиялъул хIасилалда хвана цохIо чи Гьев ккола 63 сон барав МахIачхъалаялъулав. Лъукъун руго полициялъул щуго хIалтIухъанги 12 гIадатиял гIадамазул чагIиги. ГьабсагIат гьенир хIалтIулел буго цIех-рехчагIазул кIудияб къукъа. КIиябго кьвагьи ккун буго гьоркьоб щуго минут гIанасеб заманги, къаси сагIат щуго тIабазе I5 минут хутIараб мехалъ.\nКьвагьиялъул хIакъалъулъ Дагъистаналъул жанисел ишазул пресс-хъулухъалъ кьурал баяназда абулеб буго 14-абилеб маркаялъул автомобилалда рекIарал чагIиги рачIун руго кIиябго тукада цеб кьвагьул алатги лъун ун ругин гьел нахъеян. Кьвагьиялъул хIасилалда Дербент абураб гIаракъигун чахир бичулеб тукен тIубанго бухIун лъугIун буго. Гьединго зарал ккун буго мадугьалихъ рукIарал тукабазеги.\nКьвагьи ккун арал тIоцересел сагIтаз абулеб букIана гьеб теракт кколилан. Амма нахъисеб къоялъ батIи-батIиял баянал раккана гьелда сверухъ. Мисалалъе нижехъе щварал мухIкан гьаричIел баяназда рекъон чанго къоялъ цебе гьеб кIиябго тукадул бетIергьабазухъе рачIун лъазабун буго жидее гьеб бакIалда 10- тIалаялъул кIудияб мина базе ракIалда бугин нужеца гьеб бичейин жидеейилан. Тукадул бетIергьабаз гьезие кинаб жаваб кьурабали лъалеб гьечIо, амма кьвагьи гьабун букIиналъ гьеб киналъего кьучIчIаб жаваб кьолеб букIин бихьизабулеб бугилан рикIкIунеб буго экспертаз.\nЭркенлъи радиоялъул хIалтIухъан щвана кьвагьи ккараб бакIалде. Кьвагьараб тукадул цохIо чIваднал руго гьенир эхетун. Тукадул бетIергьабазул щалниги нижехъе кIалъазаризе щвечIо, гьел гьенир рукIанищ рукIинчIищалиги лъихъаниги баян щвечIо, кьвагьи ккараб бакI низам цIунулел сверун ккун букIана, гьенире аскIоре щалниги риччалелги рукIинчIо. Диктофоналдасан жиндир гьаракь бахъулеб батичIони бицинилан нижее шартIги лъун гIицIго цо чIужугIадан разилъана жиндирго пикру бицине. Гьале гьелъ кьураб баян.\n«Кьвагьи ккелалде цебе цо гIолохъанчи вукIана таманаб мехалъ кьвагьараб тукен бугеб рахъалдехунги валагьун чIун. Жиндего щаклъи цIикIкIинабулеб хIалалъ чIун вукIана гьев гьенив эхетун. Низам цIунулезе бокьун букIарабани гьезда кIолаан гьеб кьвагьи чIезабизе. ТIад таманчаги барав чи вачIинеги вачIун гьенибе кьвагьул алатги рехун ун вуго нахъе. Гьеб кинабго къватIир ругел видеокамераяздеги бахъун рагIула. Гьединго бицунеб букIана кьвагьилалде цебе тукадеги рачIун гьел чагIаз абун бугин нижеца гьаб бакI кьвагьизабизехъин бугин нуж нахъе айилан. Цебеккунго гьединаб баян щун букIаго щайха хехал тадбирал тIоритIичIел полициялъ. Дица гьеб киналъулго сон кьвагьи ккун хадуб бицине байбихьидал цояс абуна дида, Йо, мун кийин йигей гьабсагIат гIумру гьабун. Дица абуна кийинха йикIиней Дагъистаналда йигинхаян. Йигей ятани кIалги къан юцIцIухIун йикIанин, дур хIакъикъат гьаниб лъиениги къваригIун гьечIилан».\nТакъсирчагIи тад рекIун букIараб автомобиль тахшагьаралъул Ермошкинил ва Ярагъиясул къватIал цолъулеб бакIалде рехун батун буго, кIалалда скотчги жемун гьелъул шофер ватун вуго.


Пачалихъалъ бесдалазе рукъзал росизе кьураб гIарац, гьелги росичIого, МахIачхъалаялдаса, Избербашалдаса, Хасавюрталдаса ва Хасавюрт районалдаса нахъбуссун республикаялъул бюджеталдего бачIине рес буго.\nГьедин бицана гьал къоязда хIукуматалда тIобитIараб данделъиялда ДРялъул лъай кьеялъулгун гIелмуялъул министрасул ишал тIуралев ЯхIя Бучаевас.\nГьеб идараялъул сайталда хъвавухъе, республикаялда буго жанир чIезе рукъ къваригIараб 3223 бесдал лъимер. Гьезда гьоркьоса 1011 лъимер ккола эбел-инсул цонигиял гьечIеб. Гьел киназего рукъзал росизе хIажалъулеб буго щуго миллиардгIанасеб гъурущ.\nЯ. Бучаевасул рагIабазда рекъон, исана гьезие рукъзал росизе республикаялъул бюджеталда бихьизабун букIана 588 млн гъурущ (гьелда гьоркьоса 138 млн ккола федералияб бюджеталдаса биччараб).\nАмма гьабсагIаталда бесдалазул гIицIго 15 проценталъ гурони рукъзал росизе рес гьечIо, ай гьеб ккола 484 лъимер.\nБайбихьуда бицен гьабураб гIарац бюджеталдего нахъе щай буссинабизе кколебали гьадин бицана жамгIияй хIаракатчIужу, бесдал лъималазе рукъзал росизелъун хIукуматалъ гIуцIараб комиссиялъул вакил Раисат ГIусмановалъ:\n- Сергей Меликов гьанжего-гьанже Дагъистаналде вачIиндал, дица борхун букIана гьеб суал. Гьеб мехалда гьес балагьана 630 бесдал лъимералъе рукъ босизе хIажатаб гIарац. Амма хадубккун, аукционалги цогидабги лъазабун, гьел рукъзал росиялде иш ккедал, загьирлъана бесдалазе кьолеб гIарацги гIемертIалаял минаби ралез чIезарурал нормативалги данде кколел гьечIолъи. Пачалихъалъ бесдалазе рихьизарурал нормативазда рекъон ралел минаби гьечIо гьанже. Законалъ бихьизабухъе, квадратияб 18 метр ккола гьеб.\nТIадежоялъе, пандемиялда дандеккун хиралъана сундухъго багьабиги. Масала, бесдалазе пачалихъалъ кьолеб 1 млн 400 азарго гъурщиде босизе бегьулеб букIараб рукъалъул багьа гьанже 200-300 азарго гъурщица хиралъун буго.\nГьединлъидал гьеб суал бараб буго гIемертIалаял минабазул бетIергьабаздаги. Гъоркьисала, масала, гьединав цо чияс киридахъ тIадеги квадратураги кьун, ункъо рукъалъул секция щвана бесдалав инвалид вугеб цо хъизамалъе. Жеги рукIана гьединал мисалал.\nДица добго данделъиялда абун букIана бесдал лъималазе хIажатал нормативазда рекъон цохIо подъездалданиги рукъзал райин абун щай застройщиказда цебе суал лъоларебин абун.\nГьаниб суал бачIунеб буго хас гьабун бесдал лъималаз гурони жаниб гIумру гьабулареб мина базе бегьулародай абун. Гьеб мехалда бихьизабизе бегьилаан гьениб жаниб щивасе пачалихъалъ чIезабураб квадратураги. Амма Раисат ГIусмановалъ рикIкIунеб буго гьединаб жо гьабизе бегьуларин. Щайин абуни, гIадатиял хъизамаздаса батIа кIанцIун гьел бесдалал чIезарулеб гIадаб жо ккезе бугила гьелъул. ГIадатиял хъизамал мадугьалихъ ругони, бокьараб ишалъулъ гьездаса кумекниги щвезе рес бугила бесдалазе.\nДругие материалы в этой категории: « 25 соналъ ссудулеб ругъун\tБастрыкин Дагъистаналда »


ГIагарал къоязда Россиялъул цIияб «Восточный» абулеб космодром хIалтIизе лъугьана. 28 апрелалъул радал гьенисан тIоцебе «Спутник-2.1» абураб ракета боржана космосалде. Амур икълималда бугеб гьеб цIияб космодромалъ Россиялъе лъидаго бачIого космосалде роржине рес кьолеб буго.\nГьеб кутакалда кIвар бугеб стратегиялъулаб бакI бугила, улкаялъул букIинеселъе ва хIинкъигьечIолъи чIезабиялъе кIудияб хIалтIи гьабизе бугин гьелъилан абулеб буго экспертаз. Россиялъул президент Владимир Путиница 2007 соналда хIукму къотIун букIана гьеб космодром базе. Гьенир хIалтIизе россиялдасаго махщелчагIи рачIун рукIун руго. Студентазул къокъабиги хIалтIулел рукIун руго гьенир. Дагъистаналъул халкъияб магIишаталъул институталъул студенталги хIалтIун руго гьенир ункъго моцIица.\nГьел студентазул къокъаялъул нухмалъулев Шихаев Эльдарханица «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда бицана гъоркьисала тIоцесеб нухалда риччан рукIанила кавказалдаса студентал гьеб космодром балеб бакIалда хIалтIизейилан. Гьелде щвезегIан цониги кавказалдаса чи вукIун гьечIо гьенив. Дагъистаниязда цадахъ Шималияб Кавказалъул цохIо чачанал хутIизегIан киналго республикабаздаса гIолохъаби рукIун руго гьенир хIалтIилел.\nДагъистаналъул захIматалъулгун социалияб цебетIеялъул министерлъиялда цебе гIуцIараб гIадамал хIалтIудалъун хьезариялъул централъ лъазабун буго гьезул институталда космодром балеб бакIалде хIалтIизе ине гIадамал къваригIун ругилан. Гьабураб хIалтIухъ гIарацги кьунин жидеейилан бицана Шихаевас.\nЭльдархан Шихаев: «Нижер институталдаса анцIила цо чи вукIан гьенив хIалтIулев. Гьез махх рекъеялъул, бетон тIеялъул, къадал гьариялъул хIалтIаби тIаде росун рукIана. ЛъикIалдаса лъикIал студентал гурони гьенире риччанги рукIинчIо. Институталда ректорас тIаса рищун рукIана бищун лъикI цIалулел, махщел бугел. Гьелда тIадеги лъикIаб, щулияб сахлъиги букIине кколаан гьенире унезул.\nГьеб гурониги къуваталъул идарабазул хIалтIухъабиги дандчIван рукIана нижер щивавгун. Щиб нижеца гьениб гьабизе бегьулеб, бегьуларебали бичIчIизабуна. Жибго космодром балеб бакIалдаги хIалтIигьечIого хьвахьвалел рукIине бегьулароан ниж, гIадлу хвезабиги гьукъун букIана. ХIалтIи гьабулеб бугеб бакIтун къватIире ине бегьулароан. Щибаб къойил автобусалъ нижер чIчIей бугеб бакIалдаса хIалтIулеб бакIалде рачунаан».\nГьединго Эльдарханица бицана жал космодромалъул аслиял бакIазде аскIоре къазецин толел рукIинчIилан. Гьенире хасал чагIи гурони риччалел рукIинчIилан. Ракетабиги спутникалги гьарулел, дандралел, космосалде риччазе хIадурулел бакIал жидеда рихьичIилан.\nЭльдархан Шихаев: «Ракетабиги гьарулеб бакIалда нижеца щибниги хIалтIи гьабулеб букIинчIо. Гьеб космодромалъул хIалтIухъабазе балеб гьитIинаб шагьар буго гьениб. Гьеб лъедалъул хьезабизелъун, гьенибе лъимкьабулеб хасаб си балел рукIана ниж. Щибаб хIалтIул къокъаялъул жиде-жидер объект букIана. ЧIезабураб, хIалтIул низамги букIана нижер, гьелъулги мухъдаса таризе бегьулароан. ЦIараб заманалда гьениреги, цIараб заманалда нахъеги.\nЩибаб гьабулеб хIалтIи лъугIизабизе кколел болжалги рукIунаан. Нижеца гIезегIан лъикIал хIасилал рихьизаруна, цониги тIадкIалъайги букIинчIо нижедехун. Гьабураб хIалтIухъ лъикIаб гIарацги кьуна нижее. Гьелда тIадеги лъикIаб хIалбихьиги щвана. Гьелъ ратилин ккола дида исанаги гьенире хIалтIизе ине бокьарал студентазул къокъаби ракIарулел руго. АнцIгогIан соналъ балеб бугеб гьеб космодромалда цересел саназда цониги кавказалдаса чи вукIун гьечIо, гьанже гIезегIан рукIине руго».\nКавказалъулал ругилан абун нужедехун гьениб хасаб, рекъечIеб гIадаб бербалагьи букIарабищин, нужедехун божилъи гьечIолъи бихьизабулеб букIарабищин космодромалъул хIалтIухъабазин цIехараб мехалдаги Эльдарханица абуна щибниги хIаллъалеб жо букIинчIилан.\nТIолабго Россиялдаса гIадамал рукIанила гьенир хIалтIулел киназдехунго цого тIалабалги рукIанила. Гьел хвезарулел гьечIони гьезда тIадкIалъалев чиги вукIинчIилан.\nДагъистаналда кIиго институт къалеб буго


МагIарухъ – авар басмабазул цолъи » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nМаг1арухъ - авар басмабазул цолъи\nЗама-заманалдасан данделъун, ругел зах1малъаби рицун, лъик1аб-квешаб рехсон, гьабулеб-толеб дандбан пишацоязул годек1ан г1адин лъугьун буго дагьаб цебе г1уц1араб маг1арул басмабазул цолъи (ассоциация). Бат1и-бат1иял районазде сапарал гьарун, бак1азде щун, казияталъул х1алт1ухъабазда цадахъ чай гьекъон, ц1ик1к1аразухъ г1енеккун, г1исиназда малъа-хъван берцинго инеб буго гьелъул х1алт1и. Гьале исанаги щвана Бакълъулазухъе. Киназего рач1ине рес щвеч1ониги г1емерисел рач1ана, ва цо хъизан г1адин, роха-хинлъун данделъана.\nМаг1арул районазул казияталъул къисмат г1емерисеб бараб буго бак1алъул нухмалъиялда, жибго казияталъул г1уц1и – редакторасда. Маг1арул районазда рахъулел казиятал жакъа республикаялъул бокьараб казияталдасаги мац1алъул бечелъиялъул ва информациялъул рахъалъ цере ккарал руго. Гьеб буго щибаб бак1алда пишаялда рекъарал, жидерго х1алт1и лъалел, миллаталъухъ рак1 унтарал х1алт1ухъаби лъеялъул х1асил. Гьединго жакъасеб къоялъул Интрнеталде халкъ буссун бук1иналъ ассоциациялъ рагьана сайт – кинабго маг1арулъи жанибе бачараб. Гьаниб гьелъул бицине бак1 г1еларо, нужго ракке гьаб адресалда avarpressa.ru .\nКазияталъул къиматги къуватги бич1ч1улев т1адчияс к1вар кьола гьеб ц1униялде ва жиндирго кумекчилъун лъугьинабула. Гьеб лъаларесе ургъел бук1унаро. Районалъул казиятал руго унго-унгоги критикаги гьабулеб, х1акъикъатги бицунел заманаялъул мат1аби. Дида бицана Шамилил мухъалъул цо бегавул росулъ векерахъдулев вук1анила кьишни-къул бак1арулев. Щай гьадин виххун ккаравин гьикъидал гьес жаваб кьун буго Гьит1инова яч1иней раг1улилан. (Гьит1инова, «Цолъи» казияталъул редактор). Жиндирго х1алт1и рак1бац1ц1адго гьабич1ев бегавул редакторалъул ругьел щведал векерахъдизавун вуго. Гьаниб щибго къуват-гуч гуро бугеб, редакторалъул рит1ухълъиги, т1екъалда т1екъаб абизе нахъе къангут1иги буго. Гьединал мисалал чанги рачине бегьула нилъер районазул редакторзаби ва мухбирзабазул х1алт1иялъул.\nАмма, буго цо тайпа х1акимзабазул (чукъбузул) гьеб данделъи рек1ее г1еч1еб, редакторзабазул гьудулъи (цолъи) шокъроб ракьа г1адин къарал, ва щиб гьабунги гьел казиятал къазе кколин бюджеталъе экономия бук1ине абун бут1рузда цере х1ел-х1едулел. Казиятал къай батун буго эзда кибе ун лъуг1улеб бугебали лъалареб бюджеталда экономия гьабизе бак1. Жив вугин бищун кутакав г1акъил абун ч1арав чиясдасаги к1удияв г1абдал вук1унарин абухъе, гьадинги лъуг1ун унеб бугеб мац1ги ц1арги ц1унизе рахъине кколел чаг1и, кепказе г1оло миллаталда т1ад михир бачине лъугьиналдасаги к1удияб зарал г1агараб халкъалъе кинха гьабилеб? Жиндаго жо бажарич1еб мехалъ щиб гьабунги т1ок1ворч1изеги ккеларищха хъулухъ ц1униялъул мурадалда. Гьединав чиясда абун буго г1акъилас «Аллагьас ц1унайги ц1еч1еб ц1урахинк1алдаса»,- ян.\nАссоциация буго щибго х1укуматалъул кумек гьеч1ого, жалго рекъон, милатги мац1ги кколеб бугеб бак1 бихьун, гьелъухъ рак1 унтарал редакторзаби данделъун г1уц1араб цолъи. Гьелъ гьеб щулалъулеб буго. Баркала буго «Миллат» казияталъеги нилъер пикраби рахъизе бак1 таралъухъ.


КIочонарел цIарал Унго-унгояв магIарулав, сахав инсан - Районные новости - Новости - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nКIочонарел цIарал Унго-унгояв магIарулав, сахав инсан\n02.07.2019 15:36 Вторник\nШамилил районалда гIемер рукIана ва руго халкъ жидедасаго чIухIарал гIалимзаби, багьадурзаби, гIакъилзаби ва батIи-батIияб махщел гьунаралъул машгьурал гIадамал.\nГьел цIар рагIарал гIадамазда гьоркьоб, киналго магIарулал жиндаса чIухIулеб, 50 соналъ ТIидиб гьоркьохъеб школалъе нухмалъи гьабурав Ибрагьимхалилил хIакъалъулъ цо дагьал рагIаби хъвазе бокьун буго дие.\nЦебесеб кици буго: рухIияб бечелъи бугила нилъехъа бахъизе кIолареб жо. Гьединаб жо ккола инсанасда бугеб гIакълуги, лъайги. ТIидиб школалъеги лъималазеги кьуна Ибрагьимхалилица жиндирго гIумро. Гьедин хIалтIизе ккани инсанасе цIакъго рокьизе ккола лъимал, росу ва росдал жамагIат.\nТIидиб школа лъугIарал цIалдохъабазул рахъана Шамилил районги, Дагъистанги, Россияги чIухIарал специалистал.\nБатIияса букIине ресги букIинчIо Ибрагьимхалил гIадав, унго-унгояв магIарулас, сахав инсанас бергьараб гьунаралъул учителас нухмалъи гьабулеб школалда.\nГьесул букIана кIудияб къимат росулъги, районалдаги, Дагъистаналдаги:\nИбрагьимхалил вищун вукIана обкомалъул членлъун, доб заманалда гьеб букIана Верховный Советалъул депутатлъиялдаса, щайгурелъул Дагъистаналъул бетIер вищулаан обкомалъул членаз.\nРайоналде рачIарал партиялъулги, хIукуматалъулги нухмалъулезе бокьулаан ТIидиб школа бахъизе. Нухмалъулел рачIаниги, учительзаби ва бокьарав гьобол вачIаниги Ибрагьимхалилица гIадин гьобол кьабул гьавизе гьунар бугев чи къанагIатги вукIинчIо. Гьес кIудияб рохел загьир гьабулаан, вачIарав чиясда кколаан жиндихъ балагьун чIун вукIарав гIадин.\nХунзахъ гIагарал чагIи данделъараб бакIалда 55 соналъ мугIалимлъун хIалтIулей йигей, киназего къимат-къадру бугей Атаева Жапаратица бицуна ТIидиб школалде щвеялъул. Кинабго бихьараб мехалъ ракIалде кканила жиндир талихI букIарабани жий гьаний гьаюн ятилаанин.\nДир рес ккун букIана Ибрагьимхалилгун дандчIван гьесда бицине, кьураб кIудияб кьиматалъул. ТIокIаб кIудияб къимат дида лъаларо, жив-живасе вижараб росу цIакъ хирияб бакI бугелъул.\nИбрагьимхалил кинаб гIаданлъиялъул чияли цоги гьитIинаб мисал: Хунзахъа гьобол МахIмудов МухIаммад щун вуго Суракъатил турниралде васги вачун. Турнир лъугIарабго Ибрагьимхалилица кафеялде рачун руго кваназе, кафеялда ругелщинал тIаде рахъанила Ибрагьимхалил вачIингун, гьесул адаб гьабун.\nМухIаммадил вас турниралдаги къун настроение хун вукIанила. Ибрагьимхалилица кьун буго тIоцебесеб бакI ккурасе гIадаб гIарцул приз. Хадусеб нухалъ мун бергьунин абун вохизе гьавун вуго гьитIинав чи.\nИбрагьимхалил гьудул-гьалмагъзаби гIемерав чи вукIана. Институталда цIалулеб мехалъ, студентас бищун къимат гьабулев, гIамал лъикIав, къадруяв чи вукIанин бицунаан цадахъ цIалулев вукIарав жиндир мунагьал чураяв Хунзахъа Гаджиев ГIабдулхаликъица.\nСовет ХIукуматалъул посольствоялда ООНалъул кIиабилев секретарлъунги хIалтIун нахъвуссингун хъварал мемуарал тIоцере ритIун рукIана Ибрагьимхалие. Мемуарал рукIана цIакъ гъваридал, ГIабдухаликъ вукIана Россиялдаго лъалев полковник (СВР) разведкаялъул.\nИбрагьимхалилида сверун ругел киналго рукIана цIакъ бажари бугел, яхI-намус цIикIкIарал, гьунар бугел гIадамал.\nКиназго мисал босулел школалги гIуцIун Ибрагьимхалилица нилъ тана гIелмуялъулги лъаялъулги лъугIи гьечIеб ахикь.\nРайоналдаго лъалеб цойги букIана Ибрагьимхалил цIакъ къанагIатаб ва гьечIого гIолареб, амма цIакъ захIматаб гьунар. Гьев вукIана унго-унгояв дипломат. Район тун къватIивеги ахIулаан гьев маслигIат гьабизе. Гьесухъ киналго гIенеккулаан, вацIцIадав, гIадамал хирияв, тIекъаб жо бокьуларев чи вукIиналъ.\nИбрагьимхалил цIакъав вукIана рохел гIемер гьабизе, къварилъи бикьизе, гьеб бигьа гьабизе. Нилъеца киназго ва гIун бачIунеб гIелалъ мисал босизе вижарав инсан вукIана.\nТIидиб школалда вахъана Дагъистаналдаса тIоцевесев «Учитель-года» Россиялъул Ахбердило Ахбердилов. КIудияб баркала буго, бергьараб хIалтIухъ ва Ибрагьимхалилил хIакъалъулъ хъвараб тIехьалъухъ.\nИбрагьимхалилил хIакъалъулъ хъвазеги бицинеги гIемераб жо буго.\nДида ракIалде ккола гьев ракIалдещвеялъул данделъаби гIезегIан рукIинин росулъги ва районалдаги.\nИбрагьимхалилил гIадав магIаруласул хIакъалъулъ поэтесса Майсарат МухIамадовалъ хъван руго гьадинал рагIаби:\n«ЦIар бугеб кьолбода кьурараб месед,\nРакьулъ букьунилан къимат холебищ?\nКъарнабазе нахъе цо цIар гуребги,\nЦIар араб намусги тун буго дуца..»\nХунзахъа АхIмадов Халилбег\nКПССалъул Советский (с) райкомалъул 1 секретарьлъун хIалтIарав,\nШамил районалъул хIурматияв гражданин


Россиялъул Даптар, Июнь 20, 2019 page 1\nХамиз къо 20 Июнь 2019\nБечедаб укаялъул мискинлъи\nЕвропаялъул ва Америкаялъул санкциязде данде жиндирго санкциязул лъазабуна араб анкьалда Россиялъ. Гьезда рекъон, лъагIалица гьукъун буго Россиялде цо-цо кванил нигIматазул экспорт. Гьебго заманаялда лъазабулеб буго гьеб болжалалъул цIидасан хал гьабизеги рес бугинги.\nКъанун цIунизейин рахъараз жидецаго хвезабизе бегьуларо гьеб\nЖакъа Унсоколо мухъалъул Балахьуни, Майданское, Зирани росабалъ ахIвал-хIал парахатаб буго. Гьенир рукIарал аслиял аскаралги нахъе ун руго чIовудабакIазда гьитIинал къукъабиги тун. Гьедин бицана гьел росабалъа гIадамаз Эркенлъи Радиоялъе. Щиб кколеб букIараб гьел къоязда гьел росабалъ ва щай иш гьелде ккараб?\nЧиясул пикруялде данде «гулла» бугебгIан заманаялда...\nАраб соналда Дагъистаналда викъун вукIун вуго 200-гIан чи. Гьезулги цIикIкIунисел рукIун руго лъадилъун ячине ясал хъамиялъул хIужаби. РукIун руго гIарац бахъизелъун викъарав чанго чиги, камуфляж ретIарал чагIаз гIадамал рикъиялъул 30-гIан хIужаги. Гьел хIужабазда сверун такъсир гьабиялъул ишалги рагьун ругин лъазабулеб букIана араб соналъул хIасилал гьарулаго Дагъистаналъул прокурор Шахнавазов Рамазаница. ГIадамал рикъиялда ва рикъарал ралагьиялдаса сверун кинаб бугеб исана Дагъистаналда ахIвал-хIал?\nЦоял хьулалгун, цогиял хьулкъотlун\nУкраиналъул Луганскалъул ракьалда гIумру гьабулеб буго 30 азарго бусурманчияс. Крымалъул бусурбабазул жамгIияталда хадуб, гьеб буго Украиналда бищунго кIудияб бусурбабазул жамгIият. Гьезда гьоркьоса 2000 чи вуго дагъистанияв ва гьел данде руго гьенир ругел сепаратистиял бербалагьиязде. Гьедин бицуна Луганскалда 35 соналъ вугев профессор дагъистанияв Рашидов Сейфуллагьица. Гьесго бицухъе, Луганскалда гlадамаз сепаратистазул рахъ кколеб буго кlудиял пенсиязде ва харжазде хьул лъун. Россиялде гъорлъе араб Крымалдаги иш гьедин гьечlин бицунеб буго Крымалдаса журналисталъ.\n«ХъахIаб альбомалде» сверараб протест\nРоссиялда протесталъул багъа-башари ахирал моцIазда гъодобе ккун бугин рикIкIунеб буго экспертаз. Ахирисеб гьединаб акция букIана 15 марталда Украиналъул жанисел ишазде гьоркьобе Россия лъугьиналде данде. Амма протесталъул багъа-башариял гьечIониги протестияб бербалагьи гIадамазул ва хасго музыкантазулъ цIикIкIунеб ва гьезул асаразулъ загьирлъулеб букIин бихьулеб буго «ХъахIаб альбом» абулеб проект гIуцIиялъулъ ва гьеб соналдаса соналде кIодолъулеб букIиналъулъ.\nИсана сон байбихьаралдаса ксенофобиялъул ва миллияб рокьукълъиялъул кьучIалда чIван вуго анкьго ва лъукъун вуго 29 чи. Гьедин лъазабулеб буго инсанасул ихтиярал цIуниялда сверун «Сова» централда. Цо-цо баяназда рекъон, Россиялъ Крымалъе аннексия гьабуралдаса улкаялъул информалатазда кавказофобиялъул яги исламофобиялъул магIна бугел баянал дагьлъун руго ва киназулго кIвар Крымгун Украиналде ва магърибалъ Россиялде данде гьаризе рес бугел санкциязде буссун буго. Амма «Соваялъ» къватIире кьолел баяназ бихьизабулеб буго Россиялда национализмалъул проблема кIочон гьечIолъи.\nБихьинчилъиялъухъ премия кьурай магIарулай\nДагъистаналдаса адвокат ва инсанасул ихтиярал цIунулей МухIамадова Сапият гьал къоязда мустахIикълъана Homo Homini абулеб халкъазда гьоркьосеб премиялъе. Гьеб Сапиятие кьуна чехазул инсанасул ихтиярал цIуниялъул рахъалъ «Къварилъиялде ккарав инсан» абулеб идараялъ. Премия кьолеб бакIалда гIахьаллъана Чехиялъул юстициялъул ва культураялъул министралги, Прагаялъул мэрги, жамгIиял хIаракатчагIиги халкъазда гьоркьосел инсанасул ихтиярал цIунулелги. Гьеб цо нух гуреб Сапиятие бихьинчилъиялъухъ пермия кьолеб бугеб.\n23 февралалда тIубана 70 сон Сталиница чачаналгун-гъалгъаязе депортация гьабуралдаса. Цо сордо-къоялда жаниб абухъе гочинабула цебе Чечено-Ингушетия республикаялда гIумру гьабун рукIарал чачаназул ва гъалгъаязул халкъазул цIикIкIунисеб бутIа. Жеги цо-кIиго къо уна республикаялъул мугIрул росабалъа гIадамал гочинарулагоги. Гьел киназего депортация гьабула Гьоркьохъеб Азиялде.\nР.Къурбанов: ... къапила унеб буго\nДагьаб цебегIан интернеталда You Tube-сайталда лъун букIана изну гьечIого яргъидгIуцIараз МахIачхъалаялъул амир вищиялъул бахъараб видео. Видео лъун букIана Дагъистаналъул рахъалъан Россиялъул Пачалихъалъул Думаялда вугев депутат Ризван Къурбановасул цIаралда рагьараб аккаунталдасан. Гьенибго лъун букIана гьесул суратги.\nСочи: алжанищ жужахlищ?\nРоссиялда хасалил Олимпиада байбихьилалде цебе хIалтIизе бичIчIан бугин абизе бегьула хIинкъигьечIолъи чIезабиялъул ва цIуниялъул рахъалъОлимпиадаялъул хIаязул тарихалда жанибго бищунго кIудиябин абулеб операция. Гъорхъолъа рорчIарал ахIвал-хIалазда сверун министр Владимир Пучковас абуна талат къоялдасан байбихьун Олимпиадаялъул хIаязда хIинкъигьечIолъи чIезабизе бугел киналго къуватал рагъулаб хIадурлъиялда чIезарулел ругин.\nПенсиязул реформа-лъикlалъейищ квешалъейищ?\nРоссиялъул Пачалихъияб Думаялъ къабул гьабун буго пенсиязул реформаялда хурхараб къануналъул проект. Гьелъул аслияб концепция хисизабун гьечIо, амма руго гьелда кIвар бугел хиса-басиял гьарунги. Гьезда рекъон, хIалтIул пенсия бихьизабизе буго хасал балазде балагьун. Щал жал кколел гьел баллал ва кин гьел ракIарулел? Щиб ккараб пенсиязул реформа гьабиялъего гIиллалъун?


Щибаб какда цебе-нахъе дица гьабулеб дугIа\nАлхIамдулиллагьи раббил гIаламина аллагьумма салли гIала саййидина МухIаммадин ва гIала али саййидинна МухIаммадин ва саллим.\nЯ тIадегIанав БетIергьан Аллагь Дуца ниж тIаде рачIулел мунагьаздасаги балагьаздасаги цIуне. Дунял кIочараб ахират кье Аллагь. Квещаб тезеги лъикIаб гьабизеги тавпикъ кье Аллагь. ХIалалаб ризкъи цIикIкIизе гьабе хIарамаб ризкъи рикIкIад гьабе Аллагь. КигIан гIасиял, кигIан фасикъал Дур лагъзал ниж ругониги Мун нижедаса тIаса лъугьа Аллагь, ниж битIараб нухде ккезаре Аллагь, нижер мунагьал чуре Аллагь, рухI иманалда бахъе Аллагь, Мункар - Накирасе жаваб кьолезда гъорлъе лъугьине гьаре Аллагь. ШайтIанги илбисги рикIкIад гьаре Аллагь рухI бахъулелъул, гьез лъим кьолел чагIазда гьоркьоре ккезаруге Аллагь ниж. Лаилагьа иллаллагь абулеб ракIги, кIалги, мацIги букIун бахъе Аллагь ахирияб нижер хIухьел. Эбел-инсулги, вац-яцалазулги, кIиябго рахъалдаса хварал гIагарал божаразулги, дугIаялда хьул лъуразулги, нижеда тIад мунагьгун хваразулги мунагьал чуре Аллагь, гьел алжаналъул агьлолъун гьаре Аллагь, гьел нижееги Дудасан шафагIат гьарулезде гъорлъе лъугьине гьаре Аллагь. Бараб какги, цIаларал къуръаналъул аяталги, бачараб зикруги, битIараб салатги, ккураб кIалги, гьабураб лъикIаб гIамалги Дуца гIадада тоге Аллагь, къабул гьабе Аллагь, азар-азаргоялде бахине гьабе Аллагь. Капурчиясул зулмуяб квералдасаги мацIалдасаги цIуне Аллагь ниж. Алжан хIалал гьабе жужахI хIарам гьабе Аллагь нижее. Дур шафагIаталдаса рикIкIад гьаруге, Дуца шафагIат кьолезде гъорлъе раче Аллагь. Нижер хъизамал мун разияб хIалалда хьвадулеллъун гьаре Аллагь. РекIекъав вуго Аллагь гьарурал мунагьаздаса астагъфируллагь, астагъфируллагь, астагъфируллагь Аллагь Мун тIаса лъугьа, жужахIалъул цIаялдаса цIуне БетIергьан. Дир гIисиналги кIудиялги мунагьал рахче я Халикъ астагъфируллагь, астагъфируллагь, астагъфируллагь Аллагь. Ахираталъул рукъ лъикIаб кье я Бечед астагъфируллагь, астагъфируллагь, астагъфируллагь Аллагь. Мун дида гурхIа я РахIим астагъфируллагь, астагъфируллагь, астагъфируллагь Аллагь. Гьаб дунялда Мун разияб куцалъ хьвадизетавпикъ кье я Гъафур, ахираталда Мун вихьулезда гъорлъе ваче я Малик. ГIарабиязул улкабаздаги тIолго дунялалдаги ругел бусурбабазде тIасан гIаси-гIасиял балагьал нахъе росе я ГIазиз. Иманги, исламги, динги дагъистаналдаги дунялалдаги тIибитIизабизе Дуца квер бакъе я Къагьгьар. Раббана атина фи ддуня хIасанатан ва фил ахирати хIасанатан вакъина гIазабаннар ва адхилнал жжанната магIал абрар я ГIазизу, я Гъаффару, я Аллагь.\nАллагьумма инни асалука мин хайри ма саалака мингьу Набиййюка МухIаммадун (с.гI.в.) ваа гIузубика мин шарри мастагIазака мингьу Набиййюка МухIаммадун (с.гI.в.) ва антал мустагIану ва гIалайкал балагъу вала хIавлавала къуввата илла биллагьи. АлхIамдулиллагьи раббил гIаламина аллагьумма салли гIала саййидина МухIаммадин ва гIала али саййидинна МухIаммадин ва саллим. Аль фатихIа АлхIам цIалила. Амин, амин, амин бирахIматика я архIама ррахIимина. СубхIана раббика раббил гIиззати гIамма юшрикун ва саламун гIалал мурсалина вал хIамдулиллагьи раббил гIаламина.


Воскресенье, 18.03.2018, 14:39Читайте, комментируйте, спрашивайте.\nРехсараб макъала хъваялъул аслияб мурад бук1ана газет ц1алулел пикру гьабизе т1ами. Гьеб мурад, Ш. Мух1идиновас абухъе, т1убан бугин ккола. Амма кибехун пикру сверизабизе дие бокьун бугеб - Т1адег1анав Аллагьасул нухдарейищ яги гьелдаса нахъейищ дица ц1алел ругел – щивав виччанте ургъизе. Мух1идиновасда ккун бугоха дин гьабизе ихтияр кьей дие кьог1лъун бугилан. Жакъасел «ц1орораб лъималъухъ кьезе г1арац гьеч1ел», «щивав чиясул чантиниса г1арцалги рахъун», «ваучералги т1ирит1изарун халкъ махсароде кквеялъул» ва цогидалги г1узраби рехсей дида ч1валеб г1айиб батани – бокьилаан нилъеца рищарал нилъерго депутатазда гьикъизе: «Щай нуж гьадин пакъирлъиялда нижги тун «бат1иял пачалихъазул курортазда» кеп кьабг1улел ругел, Аллагьас киназего г1ахьал гьарун кьурал маг1даналги, нартги ва гь.ц. ножоца ножоего ккун ругел?» - абун. Анц1-анц1 нухалъ Х1ежалде унезеги кьезе ккела гьебго суал: «Къеч буссинабизе рес гьеч1ел диналъул вацалги рук1ахъе тун, кинг1аги ножеда к1олеб суннатаб гьеб ишалъе щибаб соналъ аза-азар доллар харж гьабизе?»-ян. (Цо сордо-къоялъе Маккаялда гостиницалъухъ 7000 доллар кьолелги «х1ажизаби» руго гурищ нилъер гьаб бакъулаб Дагъистаналда! Бищунго дагь гьабун Х1ежалда балеб 15 сордо-къо кьабе анкьазаргоялда. Гьеб ккола 105 000 доллар. Макка-Мадинаялъухъ урхъарав г1одовег1ан 50 муъминав мискинчи къеч буссинабизе доб Замзамалъухъе щвезавизе бегьилаан гьез). Х1урматияв гьалмагъ ва педагог Мух1идинов, дие гуро, гьезие кьезе ккела дуца суал: щай доб советияб замана алжанияблъун бихьулеб бугеб чанги дагъистаниясда ва щай гьез (х1ажизабаз, депутатаз, министраз) гьеб пикруялде халкъ бехъерхъараб? Щибаб соналъ ине т1адаблъунги гьабун гьеч1елъул, анц1го нухалъ самолеталда инч1ого, цох1о нухалъ лъелго иналъул ва т1олго сардал Х1арамалъул ч1арбида рогьиялъул даража ц1ик1к1араб бук1инародай?\nДие динияб идараялъул ишал ва пикраби рек1ее г1олел ратич1они, дица дирго пикру хисизе бегьилин хъвалеб буго дуца. Гьелъул маг1на кколеб бугоха дин хисизе бегьулин абураб (Астагъфируллагь!). Гьедиг1ан ц1акъ демократиялъул рахъалъ идара цебет1ун бук1ин дида лъалеб бук1инч1о. Вабабай, балагье бусурман чияс бусурман чи гьусулев вугеб бак1алъухъ! Гьелъул ва гьеб пикру хисиялъул цо-цо лъик1ал г1аламатазул х1акъалъулъ дица гьаб хъвай-хъваг1аялъул ахиралда бицина.\nГьанже рач1инин дол дур «хъах1ал макказде». Сиясиялгун маг1ишатиял мурадал т1олго Россиялда 1999 соналда киса кирего цогоял рук1ана, амма би т1еялде ккеч1ого Дагъистан хут1ич1о. Гьебги диналъул суалал сабаблъун ккана. Шарг1 билъанхъизабизе гурищ Ц1умадегун Болъихъе нилъер диналъул вацал рач1арал? Дица гьикъулеб буго -нужер пикруялдаги дозул пикруялдаги ШАРГ1 бат1и-бат1ияб батиялъе г1илла щиб? Росдал учителасищ, яги шагьаралда вугев инженерасищ шарг1иял суалазул рахъалъ гьал рит1арал ругин, дол т1екъал ругин килишги бит1ун рихьизаризе кколел? Щай нужоца (жал г1алимзаби кколин жодерго зараз жодерго курмул рухулез) гьеб суал т1олго Дагъистан гьаргьадизабизе т1амич1ого т1убазабич1еб? Гьелъие жибго Шарг1алда жанир гурищ киг1ан рокьаниги ресал кьун ругел?\nГьанже «Хъах1ал макал» кколел раг1улаха нуж, идараялъулал… Гьеле гьелда хурхун батизе ккола, «Аллагьасда лъала, дида лъаларо»,-ян хъван буго гьунар т1ок1ав аваразул цо шаг1ирас.\nДиналъул рукнаби т1орит1иялъе законал х1ажалъуларо абураб дир каламалда данде «дин гьабизе ихтияр кьейги закон ккола»,-ян хъвалеб буго дуца, гьалмагъ Мух1идинов. Валлагьилг1азим, раг1унцин бук1инч1о гьединаб законалъул х1акъалъулъ. Х1алч1ахъаги дур. Баркала дарсихъ! Гьеб закон бахъизег1ан как-к1ал т1убач1ого хут1аразда гурх1ич1ого чара щиб гьанже? Вач1инахъего инсан Аллагьас ЭРКЕНАВЛЪУН вижанин вук1ана дун. Эркенаб пикруги гьеб пикру загьир гьабизе бугеб ресги кколин г1ат1идал ихтияразузул нухда бугеб пачалихъалъул г1емерал г1аламатаздаса цоябан малъулаан дидани ч1ах1иял г1алимзабазул т1ахьаз….\nУчителасде бук1ине кколеб рокьулги буго дуца бицунеб. Даг1ба гьеч1о, учителасул адаб гьабизе ккола, амма рокьи эбел-инсуде г1адинаб цогиязде бук1ине рес гьеч1ин ккола дидагони. Гьеб гуребги, т1оцебесеб иргаялда Аллагь вокьизе кколаян гурищ Къуръаналда хъван бугеб? Учительзабиги бат1и-бат1иял рук1унелъул, «г1елмуялъул суалазулъ хасго гьел (ц1алдохъаби) эбел-инсухъалдасаги учителасухъ г1енеккизе ккола» абурал дур раг1абаз дида рак1алде щвезавуна дов тараш Павлик. Т1аса лъугьа, дуда тункизе бачараб мисал гуро дир гьеб… Рук1ана дирги бат1и-бат1иял учительзаби. Киданиги к1очене гьеч1о дие химиялъул дарсал кьурав Агъвали школалъул муг1алим Ах1мад Х1амзатов. Исламалъул роценазда рекъон гьесие къимат кьезе лъугьани, гьесул рахъалъ абизе жо дагьаб батила. Амма гьесг1адин жиндир дарс рук1к1алиде щун, киназдаго бич1ч1уледухъ, берцинго ва г1ат1идго малъулев учитель доб заманалда Дагъистаналда вук1ин шакаб жо ккола. Исламги адабиятги рекъарав, рат1лилъги г1амалалъулъги берцинав, раг1и гьуинав, авар мац1ги адабиятги лъик1 лъалев ва гьелде нижелъги рокьи бижизабурав, мунагьал чураяв Мух1амадт1агьир Г1алиев. Гьанибго бицизе кколеб буго дунго кинго т1ад рекъезе к1олареб жоялъул х1акъалъулъги. Х1урматияв г1алимчи (динияб рахъалъги, медициналъул рахъалъги) Абубакаров Хасмух1амадил х1акъалъулъ т1ехьги биччарав, авар мац1алъул учительлъунги х1алт1арав Гьонодаса Каримуллагьица рагьун хъвалеб буго: жинцадила дарсазда лъимал т1амулел рук1анила… Къуръаналъул сураби рек1ехъе лъазаризеян. Авар мац1алъул бак1алда Къуръанги малъун лъолаанила жинца къиматал. Гьединлъидал гуродай жакъа авар мац1алда г1урус раг1и х1алт1изабич1ого г1адамазда цере рахъун к1алъазе к1олел х1акимзаби т1аг1арал? Гьединлъидал гуродай аваразул бечедаб болмац1алда рек1елъеги г1адалъеги бортуледухъ ваг1за-насих1ат гьабизе бажарулел будун-дибирзаби телевидениялдани киса, мажгитаздацин кан бакун ралагьаниги рихьулел гьеч1ел? Гьединлъидал гуродай жакъа рахьдал мац1алда ругел т1ахьал ва газетал первоклассниказ г1адин гурони ц1алун бажарулареб авар ИНТЕЛЛИГЕНЦИЯ бижараб? Гьабищ нужор мурад? Рахьадал мац1 лъалареб интеллигенция – гьеб ккола беццаб, рекъаб, г1инкъаб г1адатияб руккел. Аллагьасе рецц, жакъа президент Мух1у Г1алиевас к1вар кьезехъин г1адин буго рахьдал мац1ги адабиятги ц1илъизабиялде.\nМакъалалда рехсараб идараялъулазулгун гара-ч1вари ккана лъабго соналъ цебе. Гьебшинаб мехалъ дун сабруялда г1енеккун ч1ана, дие бокьун бук1инч1о рагьун гьаб суал борхизе – хьул бук1ана гьез жидерго иш-пища гьабиялъул къаг1идаби хиса-басизарилин. Амма киг1ан заман бахъаниги гьел добго-добалдаса кьурич1о. Гьале гьелъие г1емераздаса босараб цо х1ужа. Гьебгиха сон-церекъадцин нилъер киназулго гьал беразда бихьараб. Цебеккунго милицаялги гьезда цадахъ г1унк1рукьазул щук1дузда рат1ал бугел г1емерал г1олохъабиги рит1ун, Шамхалалда мажгиталъул дибир нахъе вачахъи. Х1асил кинаб ккараб? Кьвагьдей, би т1ей! Гьаб жакъаги микьго-ич1го гуллаги щун Магьди-х1ажи больницаялда вегун гурищ вугев? Шамхалалъул жамаг1атги гьанже к1ибикьизабун буго… Гьаниб цо суал кьеч1ого ч1езе кинго к1олеб гьеч1о дида: щай ва лъие гьеб кина-шинабго къвариг1араб, мурад щиб?! Яги, дуцаго абухъе, гьабги нужор бах1сздаса цоябиш?\nГьанже вуссинин доб «пикру хисиялъул» суалалде. Кидаго гуро гьеб бегьулареб жолъун рик1к1унеб. Масала, кьер хисич1ев аллагьеч1 (атеист) тавбуги гьабун диналде вуссин ц1акъ беццун буго Къуръаналда. Гьеб цо. К1иабилеб, Мух1идиновас нахъе-нахъеги борхулеб буго дир «пикру хисиялъулги» доб Исламияб партия г1уц1иялъулги суал. Гьале дир къокъаб жаваб. 1989соналъ дун щвана мунагьал чураяв Абубакаров Саг1идмух1амадихъ гьабулеб бук1араб данделъиялде. Гьенив партия г1уц1иялъулги гьелъул программаялъулги бицун к1алъазе вахъун хадуб Абубакаров Хасмух1амадидаги цойгияздаги дица гьарана: «Московалдаги ч1ун партиялъе бет1ерлъи гьабун дида бажаруларо, дир бак1алда тезе гьанисаго чи валагье»,-ян. «Гьаниб минаги босила дуе, къвариг1анщинабги ч1езабила»,-ян абуна гьез, амма дица гьезул гьари къабул гьабич1о. Гьеб мехалъ к1алъана мунагьал чураяв Сулейманов Мух1аммадида. Депутатлъиги, тохтурлъиги, диагностикалъулаб централъе нухмалъиги… гьанже гьеб партияги т1аде босизе жиндир х1ал г1оларилан гьесги инкар гьабидал, данделъиялъ дида абуна гьебго суалгун мун Суракъатихъе ваккеян. Лъалхъич1ого ун университеталда бугеб гьесул кабинеталде жанире лъугьана дунги, Шанавазовги, Гьаквариса Микатовги. Документазул хал-шал гьабулаго, гьенир Ленинил х1акъалъулъ мах1ги берцинал гурел раг1аби ратигун, Суракъат квешго цидахана, жиндирго рокьоб г1анасеб килишги диде хьваг1езабулаго, гьес ц1акъ хъач1го абуна: «коммунист ккола, ле, дун! К1удияв Ленин тиран вук1анин абизе к1варав, щив чиг1аги мун кколев? Валълъа, гьал дурго кагъталги рак1арун, гьаниса нахъе т1аг1а!»,-ян. Нуц1ил к1алт1е щварав дун нахъ вуссинавуна гьес. Хъач1го к1алъаялдаса рек1екълъунг1аги гуродай гьаван бижараб дир хьулалъеги гьенибго ахир лъуна гьес: «Цо гьари буго дир. Гьал кагъталгун дихъе щвараблъицин лъиданиги дуца бицунге, дие дур г1ала-гъважа сабаблъун х1алт1удаса мах1румлъизе къвариг1ун гьеч1о!». Дун дирго «г1ала-гъважаги» бак1а-бахарун гьениса нахъе ана. Аллагьасе рецц, дица г1уц1араб партиялъулазул х1аракаталдалъун, чамги рак1бац1ц1адго х1алт1арал диналъул вацазул – мунагьал чураяв Саг1идмух1амадил, Эндиреялдаса Саг1идах1мадил, Гъизилюрталдаса Х1усен-Апандил, Жунгъуталдаса Арсанг1алил, шаг1ир ва жамг1иявгун-сиясияв х1арактчи Адаллол ва г1емерал цойгиязул жигаралдалъун нус-нус дагъистанияз коммунист-партбилетал рехун тана ва пикру хисун, лъик1алде сверана. Цох1о гьелъие г1олоцин Исламияб партия г1уц1и г1адада ккеч1ин тола дица. Гьеб г1уц1иялъул ишалъулъ квербакъаралщиназе рак1-рак1алъ к1удияб баркалаги кьун, дун диего бокьун 1993 соналъ нахъе ана ва дирго хъах1аб халг1аталъулъе вуссана. Вассалам, вакалам!\nP.S. Хадубги, (дагьаб хут1ана к1очонтезе) – жакъа доб партия Суракъатил бет1ерлъиялда гъоркь буго.\nПросмотров: 1110 | Рейтинг: 5.0/6 | - Оценить -ОтличноХорошоНеплохоПлохоУжасно


Пашманаб детектив: кино гуро, жакъа къоялъул гIумру...\nДагъистаналда тIагIун вуго Казбек мухъалъул Дылым росулъа Гъанаматов ХIабибуллагь. Мухъалъул полициялъул хIалтIухъабаз хадуб хал кколеб букIин лъарав гьев лъутун аралдаса гьесул хабар лъалеб гьечIо гIагаразда. Гьезул рагIабазда рекъон салафиязулгун, я рохьилазулгун щибниги бухьен гьесул букIун гьечIо. Низам цIунулез гьесде гIунтIизабулеб гIайиб кьучI гьечIеб бугилан абулеб ХIабибулагьил хъизаналъул адвокат Сапият МухIамадовалъги.\nГьеб лъугьа-бахъин ккун буго 29 октябралда. Дылым росулъ жидерго гIагарал чагIазухъеги щун тIадруссун рачIунел Изиги гьелъул рос ХIабибулагьги. Телефоналда жанибе гIарац рехизе къватIиве вахъарав ХIабибулагьида аскIоре рачIун руго лъадарел чагIи гьезул цоясда тIад ярагъги букIун буго. ГьебсагIат жалго рекIун рукIараб автомобилалда жанивеги кIанцIун гьадал чагIаз дун я викъизехъин ватулин ялъуни чIвазехъин вугилан хъизамалдаги абуна хехго гьениса нахъе тIуризе гIамал гьабун буго гьес. Амма до чагIи хъахIаб, 14 маркаялъул автомобилалда гьазда хадур рачIунел руго. Гьалъ рачIунгеян къватIие яккун квер гьабуниги гьел нахъаруссун гьечIо, гьебмехалъ кодов ккун вукIарав микьго моцI барав вас автомобилалъул гордухъа къватIиве ваккизавун вуго Изица гьелъниги чIезе гьарилародайин гьелан. Амма гьелъги хадур рачIунезе щибниги асар гьабун гьечIо.\nХIабибулагьица кIудияб хехлъиялда хъамулеб букIиналъ жиндир лъимал рахъ-рахъалде речIчIизарулел рукIанилан бицунеб буго Изица хадубги. Лъимал хIинкъун ахIдезе, гIодизе лъугьун руго. Чара хварай гьелъ телефоналадса ахIи бан буго гьал гьоболлъухъ рукIарал ХIабибулагьил яцалъухъе щалали лъаларел чагIи жидеда хадур кколел ругилан. автомобиль жиндирго яцалъул мина бугеб рахъалдехун сверизе гьабун гьес, дол чагIи гьениреги рачIун руго. Рукъалда аскIор Изида рихьун руго гьазул ахIиялъухъе къватIире раккарал ХIабибулагьил гIагарлъиги, гьез кумекалъе ахIарал чагIиги. Гьезул рукъалда аскIоб чанго свериги бахъун рохь бугеб рахъалдехун сверун, гьанже нуж берцинго рукIаян гьазадаги абун рохьове тIурун ун вуго гьев.\nХIабибулагьида хадур кколел рукIарал чагIи ратун руго Казбек мухъалъул полициялъул хIалтIухъаби. Гьел гIажаиблъун хутIанин жидирго цIарги росасул цIарги бицараб мехалъ. Балагьараб мехалъ гьел цогидал чагIазда хадур сверулел рукIун ратизе ругилан абулеб буго Изица.\nГьелдаса хадуб полициялдеги ячун Изидаса гьез тIалаб гьабун буго гьай рекIун йикIараб автомобилалъур жегиги чагIи рукIанилан абураб кагътида гъоркь гъулбасизе гьабеян. Амма гьелъ инкар гьабун буго:\nГъанаматова Изи: «Дир далил буго гьелъие. Автомобилалда жанир дида аскIой нахъехун рахъалда дир яс гурев чи вукIинчIо. Гьеб гьезда жидедагоги бихьана. Амма хадур гьел лъугьана автомобилалъул богажникалда жаниса кIиго чи къватIиве вахъанин жидецаян, амма гьеб гьереси буго. Гьереси бугилан дица ахIи-хIур байдал руцIцIунги чIана гьел».\nХIабибулагь рекIун вукIараб автомобиль бикъараб бугилан абун буго низам цIунулез. Гьес гьеб босаралдаса бан букIун моцIгIанасеб заман. Росас лъихъа гьеб босун букIарабалиги Изида лъалеб гьечIо. Гьебго къоялъ гьалъухъа изнуги босичIого ХIабибулагьил рокъоб чIухьги бан буго Казбекалъул низам цIунулез. Полициялъул хIалтIухъабаз хадуб хал кквезе гIадаб жо гьес гьабун букIинчIилан абулеб буго буго чIужуялъ, ралел бакIаздаги хIалтIун хъизан рукъалъе гIарац балагьулев вукIанин гьев. Я салафиязулин, я цоги гьезда релълъараб умматалъулгунги щибниги гьоркьоблъи букIинчIин гьесул.\nГьабсагIат ХIабибулагьил хIакъалъулъ лъалеб хабар гьечIо щибниги. Гьесул хъизам Изил ихтиярал цIунулел руго Хасавюрталдаса адвокат Сапият МухIамадовалъ. БетIергьабаздаги лъачIого гьезул рокъоб чIухь барал полициялъул хIалтIухъаби тамихIалде цIазе кколилан абулеб буго гьелъ. Гьелъул хIакъалъулъ Жанисел ишазул министрасухъеги цIех-рехалъул комитеталдеги гIарза хъвазехъин буго гьелъ.\nЖинда бахъараб ццим ХIабибулагьида бецIулеб бугилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе Эсенаев Давудица. Гьев ккола Казбек мухъалъул мажлисалъул депутат.\nАраб соналда полициялъул хIалтIухъан чIваялъе гIайибияв чи вугиланги абун жиндир вас Эсенаев Зураб кквезе тIубараб хасаб операциялда релълъараб жо гьабун букIанин гьез жиндир рукъалда аскIоб. ХIалае Чачаназул Ханкала абулеб городалдаса рагъулаб автомобиль «Урал» цIун къуваталъул хIалтIухъабиги ахIун. Амма гьеб букIанин живго Казбек мухъалъул жанисел ишазул идараялъул нухмалъулес жиндир васасда бугьтанги лъун гьабураб ахIи-хIур. Исана гьез гIужие восанин ХIабибулагьги:\nЭсенаев Давуд: «Дирги полициялъул нухмалъулесулги дагIба ккеялдалъун байбихьи лъуна гьелъие. Дир автомобильбатана рукъалад аскIоб гьакибурдулги эхедехун сверизарун лъун. Гьелъие гIайибиял чагIи ратизе заман байдал дица скIове вачIун абуна гьес рачIайила гьеб иш къазе, лъагIалил ахирги щолеб бугин, жинца гьабураб хIалтIул баянги кьезе кколила жанибе, гьелъул квал-квал кколеб бугила жинде абун. Дица инкар гьабидал гьев дие хIинкъи кьезе лъугьана. Дицаги кьварун лъазабуна дие щибниги гьабуни дуеги лъикI ккезе гьечIилан. Гьелдаса хадуб рачIана гьел дир васада хадур».\nКазбек мухъалъул полициялъул нухмалъиялъул рахъалдаса гьеб тIоцебесеб нух гурин гIадамазе гIакъуба кьолеб бугелдасян цIакъ ракIбакъван буго Давудил. МахIачхъалаялде минитгалде рахъунги гьелъул хIакъикъат президентасухъе щвезабичIого чIезе ракIалда гьечIо гьесда.


Шималияб Кавказ- бищунго криминал дагьаб бакI\n4 апрелалда Россиялъул Генералияб прокуратураялъ презентация гьабуна такъсиразул статистика гьабулеб crimestat.ru сайталъе. Гьелда кьурал баяназ рес кьола такъсир киб ва лъица гьабурабали лъазе. Гьединго лъала кинаб лъай щварал ва щиб ригьалъул гIадамал гьел рукIарарали ва гь.ц.\nГьелда кьурал баяназда абулеб буго, масала, Россиялда криминалияб ахIвал-хIаалде балагьун бищунго хIинкъи гьечIеб бакIа Шималияб Кавказалъул республикаби ругин.\n«Нижеца даимго тIатинабула балъго гьабун букIараб лъабго миллион гIанасеб такъсир. Лъабго миллион гIанасеб нухалда къанун хвезабун батана статистакаялъул суалазулъ» ,-гьедин абуна араб анкьалда Россиялъул генералияв прокурор хисулев Александр Буксманица Москваялда кьураб пресс-конференциялда. Аммаян лъазабуна гьес гьанже такъсиразул унго-унгояб статистика балъголъи букIине гьечIин ва гьеб кьезе бугин цIи рагьараб crimestat.ru сайталдайин.\nПрокурор хисулесул рагIабазда рекъон, жанисел ишазул министерлъиялъ жидерго статистика лъикIаблъун бихьизабизе гьабичIеб жо тун гьечIо. Цо-цо мехалда иш «жасусазул щакъиялдецин» щун бугоанин бицана гьес. Гьеб щакъиялъ хъвараб жо хинлъизабураб мехалда тIагIунеб буго. Чиясул гъулбас хутIизегIан хъвалеб букIун буго гьеб щакъиялъ, хадуб гьебги тIагIинабун, бокьараб жо хъалеб букIун буго тIамчида.\nСайталда «Россиялда такъсиразул къадар» абураб бакIалда бихьизе бегьула 2012 соналда улкаялда 2302168 такъсир гьабун букIараблъи. Гьезул бищун цIикIкIараб къадар букIун буго Москваялда ва Москваялъул мухъалда, лъабабилеб бакIалда буго Свердловалъул мухъ.\nБищунго дагьал такъсирал руго Ненецкалъул автономияб мухъалда, кIиабилеб бакIалда Чукоткаялъул автономияб мухъ ва лъабабилеб бакIалда буго Гъалгъаязул республика.\nАмма 100 азарго чиясда гьоркьосан такъсир гьабулезул къадаралъухъ балагьани тарихал батIиял раккулел руго. Улкаялдаго бищунго хIинкъи бугеб мухълъун батун буго Забайкальский ракь. Хадур руго Алтай ва Бурятия республикаби, Сахалиналъул, Магаданалъул ва Приморский мухъал.\n100 азарго чиясда гьоркьосан такъсир гьабуразул къадаралде балагьун бищунго хIинкъи гьечIеллъун ратун руго Шималияб Кавказалъул республикабиги Тюменская ва Рязанская ракьалги.\nМосква батун буго гьеб сияхIалъул бакьулъ.\nРоссиялъул информалатазда гIатIидго бицунеб букIуна кавказалъулазул такъсиразул. Такъсиралда кавказалдаса чиясул гIахьаллъи батани, чара гьечIого рехсола гьев кисаяли. Цогиязул такъсиразул бицунаго ратула «гIайиб гIунтIизабулев», «мадугьал», «щакав чи» ва гьезда релъарал цоги рагIаби, амма гьев чи, масала, гIурусав вукIанин абулеб бакIал букIунаро. Гьедин абуна Эркенлъи Радиоялъе «Коммерсант» газетаялъул мухбир Мурадов Мусаца.\nШималияб Кавказалъулаз такъсирал дагьал гьарулел ругин Россиялъул генералияб прокуратураялъ лъазабулелдаги тIад рекъолев вуго Муса ва гьес бицунеб буго щаяли.\nМурадов Муса: «Шималияб Кавказалда криминалиял такъсирал дагь гьарулел рукIиналда дир гIажаиблъизе бачIунаро. Щайгурелъул гьел гьаричIого тезе гIиллаби нилъер гIемерал рукIун. Эбел-инсудаса яги мадугьалзабадаса, росуцояздаса нечола нилъер гIолилал квешал жал гьаризе. Россиялда такъсир гьабуразул аслияб проблема букIуна гьеб бахчи. Кавказалда абуни, наккдалъ бахчун варани тIубаларо.\nГьениб чияс гьабураб квешлъиялъул рагIад цо гьесде гуребги, гьесул вац-ясаздеги, эбел-инсудеги, тухумалдеги, росу-ракьалдеги рещтIуна.\nБатIалъи гьечIо гьез такъсир киб гьабуниги. Масала гьез Москваялда рехараб камчIил гьаракь рокъобе рагIинчIого хутIуларо. Гьелдаса цIодор чIезе хIаракат бахъула нилъер цIикIкIунисел гIолилаз».\nДагъистаналда жакъа аслияб кIвар кьолеб буго экстремизмгун ва терроризмгун къеркьеялъе. Гьебго заманалда цоги такъсирал гьариялъул яги гьел рагьиялъул баянал гIемер рагIунаро. Гьезде ирга щоларогойищ бугеб, гьезул бицинчIогойищ толеб бугеб яги гьел гьезегойищ гьечIел? Гьел суалал нижеца кьуна информалатазулгун ва жамгIиятгун бухьен гьабиялъул рахъалъ Дагъистаналъул прокурорасул кумекчи Насимов Шамилие.\nНасимов Шамиль: «Статистикаялъул гIаммал баяназде балагьун, узухъда, Дагъистан гьечIо цебесеб кьерда. Экстремизмгун ва терроризмгун къеркьолаго цоги такъсиралги кIвар кьечIого тун гьечIо. Гьел гьарулелги руго рагьулелги руго. Амма тарихаздалъун дица щибго абиларо, статистикиял баянал дихъа гьабсагIат гьечIо».\nЭркенлъи Радио: «Кинаб къимат дуца кьелеб жакъа Дагъистаналъул цIех-рехалъул идарабазул хIалтIухъабазул хIалтIуе? Хас гьабун республикаялдаго машгьурал адвокатал-руччаби низам цIунулез рухиялда сверун гьабулеб цIех-рехалъе яги жиндир нус чIваразе тамихI тIалаб гьабун низам цIунулезул кабинетал чанго соналъ тIатIала мерхьунев вугев Маматханов БайсултIанил ва цоги гIемерал гьезда релъарал ишазул цIех-рех гьабулеб бугеб куцалъе?»\nНасимов Шамиль: «Щибха абилеб, рукIунаха ишал рагьулел къалел. Щибалъе бихьизабула къануналда рекъон гIилла».\nЭркенлъи Радио: «Дуца абила гьел ишазул щибалъул хал батIа-батIаго гьабун кьезе кколин жавабин. Кинаб къимат дуца кьелеб Дагъистаналда кIудиял ахIи-хIурал рахъинарурал чIвай-хъвеязул цIех-рех гьабулеб бугеб куцалъе?»\nНасимов Шамиль: «Гьединазул 90 процент рагьулеб бугин абизе кIола дида, хасго низам цIунулел идарабазул хIалтIухъаби чIваялда сверун такъсирал, лъицалиго тIадкъай кьун гьарурал чIвай-хъвеял. Гьел диваназдеги щола...»\nЭркенлъи Радио: «КIудиял ахIи-хIурал рахъинарурал чIвай-хъвеялин дица абурал ишал хурхарал руго республикаялъул информационияб политикаялъул министрал чIваялда, жанисел ишазул министр чIваялда, муфтий чIваялда, журналистал чIваялда...»\nНасимов Шамиль: «Гьел ишазда сверун цIех-рех чIун гьечIо, гьел ишал къанги гьечIо. ХIалтIи унеб буго, аслияб къагIидаяла оперативияб хIалтIи. 2007 соналдаса нахъе прокуратаруялъ жинцаго гьабуларо цIех-рехалъулаб хIалтIи. Гьанже прокуратураялъ иш буго цIех-рехалъул идарабаз жидерго хIалтIи гьабулеб бугеб куцалда хадуб тохаллъи гьаби».\nНасимов Шамилица бицухъе, гIадамаз прокуратураялда хъвалел гIарзабиги гьез кьолел руго цIех-рехалъулал идарабазухъе ва гьездаса тIалаб гьабулеб буго жидее ва гIарза хъваразе жаваб.\nТIадехун рехсараб crimestat.ru сайталъул баяназда рекъон, 2013 соналда мехтарал чагIаз бищунго гIемерал такъсирал гьарун руго Челябинскалъул мухъалда, хадуб Пермалъул ракьалда, лъабабилеб бакIалда Москваялъул мухъ буго. Чачаналъ абуни гьединаб такъсир моцIалда жаниб цониги букIун гьечIо. Хакасиялда, Гъабардагун-Балкариялда, Дагъестаналда, Гъалгъаялъ, Шималияб Осетиялда, Магаданалда ва Чукоткаялда гьединаб такъсир букIун буго цо-цо.\nТакъсиралги аслияб къагIидаялда гьарулел руго 30 соналдаса 50 соналде щвезегIан ригьалъул ва хIалтIул цо ккураб бакIал гьечIел бихьиназ. Бищунго дагь такъсирал гьарун руго балугълъиялде рахинчIел ясаз. Генералияб прокуратураялъул сайталда кьолел баяназда рекъон, гьезул къадар ункъго проценталде бахун гьечIо.\nМаххул хьуриялда нахъасан босараб ишан\nЩай ШугIайбов Дагъистаналде вачинчlев?


Автор: ilchi · 23.07.2021\nКонституция кьамул даву – ихтиярдал паччахIлугърай демократия дишаврил ххуллий ца агьамсса иширан ккаллиссар. Мунияту чIявуми билаятирттай му кьини байран кунна кIицI лагайссар. Дагъусттаннай гьашину ДАССР-данул 100 шин шавугу хIисавравун лавсун, жунна ва кьини кIилийнусса байран хъанахъиссар.\nДагъусттаннай Конституция кьамул дурну дур 1996-ку шинал июльданул 26-нний. Байрандалул агьамшиву хъанай дур Закон кьамул даву билаятирттангу, республикалунгу къабигьасса чIумал. Му кьамул даврийну бювхъуссар Дагъусттаннай дуруччин дакьаву, паракьатшиву, цашиву.\nМунийн бувну, Дагъусттаннал Конституциялул Кьини байран хIисаврай гьартану кIицI лагайссар.\nЦIусса Конституция кьамул давривух гьуртту хьуну дур Дагъусттаннал ХIукумат ва Верховный Советрал Конституциялул Комиссия, мукунма аьлимтал, правоведтал ва юристътал.\nБилаятрал ва республикалул жяматрал ва политикалул аралуву хьусса дахханашивурттайну, 2003 шинал июльданул 10-нний Конституциялуву дурну дур цаппара дахханашивуртту ва кьамул дурну дур цIусса Конституция. Амма инсантурал гьар шинах ДР-лул Конституциялул Кьини кIицI лагай июльданул 26-нний, му кьини кIицI даву аьдатравун дагьну дуну тIий.\nДагестан получил новые реанимобили\nВ Дагестан поступили новые аппараты ИВЛ\nСледующая публикация Хъунама санитар хIакиннал хIукму\nПредыдущая публикация Туристы поделились с Сергеем Меликовым впечатлениями о Дагестане


Нухал. Нухал. Нухал…\nМагIарул театралияб маданияталъул цевехъанасул гIумруялъул сухъмахъазда\n«Бокьун буго ракьалда диргоги лъалкIал тезе. Биччанте хадусел наслабаз дир хIалтIуе битIараб къимат кьезе. Абизе бокьун буго - дир гIумру гIадада инчIо, бажарана инсанлъун хутIизеги. Биччанте магIарулазул ракIазулъ хутIизе дир гьитIинабго хIалтIул шавкъалъул лъалкIал».\nТеатр - гIумруялъул матIу\nЩиб жо кколеб театр? МатIуялъусан гIадин бихьула гьенисан инсанасул къисматги, гьесул рохелги, магIуги, сухъмахъал-шагьрабиги. Театралъул актер. Щивха гьевги кколев? Гьес, цин велъун, цинги гIодун гIадамазе бицуна гьезулго гIумруялъул хIакъалъулъ. Цингиги театр сценаялда лъурасул щиб кIварха бугеб? Гьев ккола жибго гIумруялъул режиссерги дирижерги. Гьес, кверги ккун, нухарегIула театр кIудияб сапаралде. Гьелъул рукIуна жиндирго сухъмахъал. Гьел сухъмахъалккун цебехун унаго, гьелда цо-цояз зинкIкIула, цогидаз гIодоб ккезабула, тIаде бахъинабула, лъабабилез гьеб къабул гьабула, гIумруялъ жидерго къисматалъе кьолеб салам гIадин. Гьеб сапаралда театралда цадахъ даим вукIана ва гьанжеги вуго гIемерал соназ гьенив бетIерав режиссерлъун хIалтIарав ва гьанже, гьелде тIадеги, гьелъул художествияв нухмалъулевлъун кколев магIарул тIоцевесев профессионалияв режиссер ХIайбулагь ГIабдулгъапуров.\nРакIалъ ахIулев вуго\nБотIрода савуялъ бусен гьабулеб гIужалда, цIакъ бокьула гIумруялъул тIохьол тIанчал нахъехун регизе - дун дандчIвала лъимерлъигун. РакIалъ хIасратго ахIулев вуго гьениве. ХIохьбала гьелъул иццухъ, ва цере рачIуна, кIудияб дунялалде дун витIулаго, гьелъ дие гьарун рукIарал малъа-хъваял. Дида бичIчIулеб букIана дирго, гьитIинав бесдаласул, хвасарлъи цохIо дилъго букIин. Лъимерлъиялъ дун лъадарана. Бокьун, бичIчIун гуро лъаялда хадувги лъугьарав - гьеб киналдего дун кантIизавуна гIумруялъ. ГьитIинго бичIчIана гIумруялъул магIнаги. Бесдаллъиялъул согIаб квачIалъ дун тIамуна гIумру буххизе.\nГIемер чиясухъа гуро бажарулеб, херлъаниги, лъимерлъун хутIизе. Амма рацIцIадал пикрабазулги тIокIкIарал анищазулги ХIайбулагьида дица абилаан даимаб лъимерилан.\nБалагьана. Бихьана. Пикру гьабуна\nГьавуна ХIайбулагь Шамил районалъул Ракьуб росулъ. Заманалдасан хъизан гочинабуна Чачаналъул Нажавюрт районалде. ГIагараб росу тун унел магIарулазул кинаб хIалха букIун батилеб! Руссана гьенисаги гIагараб ракьалде. Бажарана гIумруялъул карачелазде данде лъедонги. Жибго гIумруялъ малъана гьеб. Гьелъ кантIизавуна гIемераб жоялъул пикраби гьаризеги. Ва ХIайбулагьица гIолохъанлъиялде каву къирана.\n1959 сон. ХIайбулагь ГIабдулгъапуров уна цIализе Типлисалде Шота Руставелил цIаралда бугеб театралияб институталде. ЦIалул отличник хIисабалда, ХIайбулагьие щолаан К. Марджанишвилил цIаралда бугеб стипендия. Гьев кколаан институталъул гIелмияб советалъул членги. 1964 соналда, багIараб дипломалда институтги лъугIизабун, хIалтIизе лъугьана Буйнакскалда МагIарул театралде. Дол соназ МагIарул театралда вукIинчIо режиссер. Дагъистаналъул хIукуматалъул гьариялдалъун Типлисалъул театразул нухмалъулезухъе хъвала цо МагIарул театралъул актерасе режиссерлъиялъе цIализе бакI гьабейилан. Ва гьениве цIализе цIидасанги витIула гIолохъанав актер ХIайбулагь. 1967 соналда багIараб дипломалда гьеб цIалиги лъугIизабула актерас. КIиго соналъ тIадеги цIалана Москваялда, Маяковскиясул театралда. Гьединго кIиго соналъ стажировка гьабуна Ленинградалда.\nХIайбулагьил гIумруялъул дарсал\nДун гIемер ургъула мунагьал чураяв хъвадарухъан МухIамад Сулимановасул цо пикруялда тIад. Дос гIемер такрар гьабулаан: «Дун Культураялъул министерствоялъукьа гуро хIинкъулев. Дун хIинкъула культура гьечIеб министерствоялъукьа», - йилан.\nДида гьел рагIаби гIемер щола ракIалде жакъаги. Гьеле гьениб буго кинабго хIабургъинабун. Жиде-жидер бакIазда гIадамал гьечIолъиялъ хIалтIи цебетIезе квалквал гьабулеб буго. Цояв цоясул гIагарав, гъов гъовцоясул гIагарав, цогидав - цогидасул гьудул-гьалмагъ - гьеле гьеб даражаялда ругони, кинха нилъ церехунги инел.\n- ГанчIалцин рихьуларез чIинхазул бицунеб заман буго гьаб.\nГьанибго бицен гьабизе бокьун буго поэзиялъул хIакъалъулъги.\n- Поэзия букIине ккола жибго гIумруялдасаги тIадегIанаблъун. Гьеб хъирщадизе бегьуларо. Гьанже гIемерисеб шигIру гьединаб буго.\n- Щивав чиясул букIине ккола щибаб секундалъ, щибаб лахIзаталъ жиндиего кьолеб суал. Гурони, нилъ гIумруялъ нахъа тола.\n- Кинавго чиясе лъикIавлъун вукIине, гьесие дандекколедухъ гIумру гьабизе хIалкIоларо инсанасда. ЦIакъго гIемер лъикIлъи цого чиясеги гьабизе бегьулеб жо батичIо дида. Гьелда дица абилаан хIалихьатаб лъикIлъийилан.\n- ГьитIинго бесдаллъиги ракъиги бихьарав дица тIубараб гIумруялъ хIаракат бахъана гIаданлъун вахъине ва хутIизе. Лъана ччугIалъун лъедезеги хIинчIлъун воржинеги буго махщел.\n- Жакъа гIемерисез хIаракатго бахъулеб гьечIо гIадамаллъун лъугьине ва хутIизе. Рагьараб ццидацаги балъгояб жахIдаялъги кунеб буго инсанасул гIумру. Гьеб кIиябго жоялъ квалквал гьабулеб буго гIадамазе жакъаги. КъобахъанагIан гьеб кIиялъго гьужум гьабулеб буго гIадамазде, ва хIалуцунеб буго гьезул гIумруги. РухIияб бечелъиялда чIвараб кьавулъун руго жахIдаги ццинги.\nГIумруялъул тIохьол тIанчал цIидасанги нахъехун регулелъул, дурго кинаб гIамалалдаса инкар гьабулеб букIарабилан кьураб суалалъе ХIайбулагьица кьуна гьадинаб жаваб:\n- Дир буго, щвараб гIор гIадин, гьулчун бачIунеб гIамал. Гьелъго батила, цо рахъалъан босани, дие гьадинавлъун хутIизе кумек гьабураб. Цоги рахъ босани, квалквалги буго - лъиениги бокьулеб гьечIо жидерго рахъалъ абулеб битIараб, ритIухъаб рагIи рагIизе. Эбелалъ гъоцIоца лъимер бухулеб гIадин, вухулев вуго гIумруялъ. Унго-унгоги зама-заманалдасан гьелъ зинкIкIунги толеб куцха!\n- Дида гIумру гьабизе тIахьаз малъана. Гьезго малъана битIараб абизеги, ритIухълъиялъе гIоло къеркьезеги, хIалихьалъигун вагъизеги.\n- Дида абулеб бугони гIумруялъул сухъмахъазул киналдаса инкар гьабилеб букIарабилан, дица цонигиялдаса инкар гьабилароан, гIумруги байбихьилаан гьелго сухъмахъаздасан.\nАдабияталда ва маданияталда\nХIайбулагьица гвангъарал лъалкIал толел руго миллияб адабияталдаги маданияталдаги.\nГьесул буго кIиабилеб рукълъун жиндие лъугьараб ва абадиялъго хутIизе бугеб МагIарул театралъе сайгъат гьабураб тIехь. Гьениб гьес кIудияб рокьигун ва адабгун бицунеб буго театралъул тарихалъул, гьелъ магIарулазул гIумруялъулъ кколеб бакIалъул, театралъул машгьурал артистазул хIакъалъулъ. Гьев ккола 18 литературиябгун драмаялъул асаралъул авторги. Гьес магIарул мацIалде буссинабуна 55 пьеса ва гьезул кьучIалда хъварал спектаклял лъуна театралда. Масала, магIарул адабияталда хасаб бакI ккола гьес магIарул мацIалде руссинарурал К. Хетагуровасул «Фатима», А. Навоил «Лайла ва Мажнун», В. Пшавелил «Гьобол ва хважаин» абурал ва цогидалги асараз. Хъвала ХIайбулагьица шагIирзабазул, хъвадарухъабазул, композиторазул, артистазул юбилеялъулал тадбиразе сценариялги. Гьес хъварал сценариязда рекъон, тIобитIана 30-ялдасаги цIикIкIун тадбирги дандеруссинги.\nГьединго гьес хъвана гIемерал макъалабиги, кучIдулги, драмаялъул асаралги. Масала, пьесаби «МахIмудги Муиги», «БакьайчIиса ЧIанкIа», «Унсоколоса ХIожоги гуржиявги» (биценалъул кьучIалда) ва цогидалги. Хъвана ХIайбулагьил хIакъалъулъги. Гьелъие мисаллъун ккола магIарул хъвадарухъан ГIарип Расуловас гьесул хIакъалъулъ хъвараб «Театр. Режиссер. Спектакль» абураб тIехь. ХIамзатил Расулица ХIайбулагьие сайгъат гьабураб кочIоца бицунеб буго магIарулазе гьесул пишаялъул бугеб кIваралъулги, миллатцоязул гьесде бугеб адабалъулги рокьулги хIакъалъулъ:\n- …Къоял дуе - русби, санал дур – гуми,-\nГаван пагьмуялъе бугищ, адмирал!\nДуниял - театр, гIалам - актерал,\nАэродром гьечIеб самолет - гIишкъу…\nЩуго тIадабги бан, анлъабилебги\nАллагьасе базе ккола нилъеца.\nБекьулеб ракь дагьаб авар халкъалъе,\nЩибаб росдай хасаб устарлъи кьедал…\nБокьараз бокьараб бицеян абе,-\nНилъер алмазалда рекIинаро гъиз.\nГъоба гъварилъуда гъулгъулел иххаз\nАхирги ралъдалъе балагьила нух…\nШагIирас кочIолъ рехсараб устарлъиялъул хважаинлъун ккола ХIайбулагьги. Хасаб устарлъиялъулха. Гьеб ккола, кинаб заман бачIаниги, кинав хIаким вачIаниги, лъидаго, сундаго гьесухъа бахъизе кIвечIеб гIагараб театралде бугеб хIикматаб рокьи.\nТеатр - гIумруялъул магIна\nЖакъа ХIайбулагь ГIабдулгъапуров вуго жинцаго тIасабищараб гIумруялъул борхалъуда. Гьесда гIураб къобихьана, гьелъул сухъмахъал ва шагьраби нахъа толаго. Амма цо къоялъ таричIо гьев, ана цевехун. Ва гьесул хьолбохъа багъаричIо доб жинцаго нахъе рехилаанин абулеб бугеб щвараб гIор гIадин гьулчун бачIунеб гIамал. Гьелъ течIо гьесие гьерсиеги тIекълъиялъеги бетIер къулизеги жахIда-хIусудалъулгун гьудуллъи кквезеги.\nРачIаха, цIидасанги цодагьалъ нахъехун бегилин ХIайбулагьил гIумруялъул тIехь. Гьеб тIехьалъул хасаб бутIа буго театралъе кьураб. РакIалдещвезарулел руго режиссерас хъварал литературиялгун драмаялъул цо-цо асаразул цIарал:\n«ХIажимурад» (Л. Толстоясул къисаялдасан), «АхIун бахъинчIеб кечI» (музыкалияб драма), «Жигит»-радиопьеса, «Ниж- гIолохъанаб гIел» (гIолилазе хъвараб музыкалияб драма), «Эбелалъул хIакъалъулъ кечI» ( Расул ХIамзатовасул асараздасан), «Пандур ва ханжар» (литературиябгун музыкалияб композиция), «Релъиги магIуги» (литературиябгун музыкалияб композиция) ва цогидалги.\nХIайбулагьица МагIарул театралъул сценаялда лъуна гIурус, Дагъистаналъул ва къватIисел пачалихъазул авторазул асараздасан 180-ялдасаги цIикIкIун спектакль.\nТеатралде тIамураб тIоцебесеб галилъун гьесие ккола Р. Фатуевасул пьесаялдасан лъураб «МагIарулал» абураб спектакль. Гьелъухъ ХIайбулагьие щвана тIоцебесеб даражаялъул диплом. Гьелдаса хадур – М. Горькиясул «Херав», Софоклил «Антигона», Бомаршел «Севильский цирюльник», Расул ХIамзатовасул «МагIарулай», ГI. Хачаловасул «Аманат»… Гьедин 50 соналъ ахIана ХIайбулагь ГIабдулгъапуровас МагIарул театралде гIагараб халкъ.\nЦохIо МагIарул театралда гуребги лъуна ГIабдулгъапуровас спектаклял. Масала, Лезги театралда - Х. Авшалумовасул «Имам Шамилил тилмач», ГIурус театралда - Р. Фатуевасул «МагIарулал», Тумазул театралда - А. Нухирашвилил «Чинчрака», ЛъарагI театралда - С. ГIабдулал «ТIагьир ва Зугьра». Даргиязул драматург С. Рабадановасул «Батирай» абураб пьесаялда рекъон лъураб спектаклялъухъ гьесие щвана Дагъистаналъул пачалихъияб премия.\nТеатралияб махщелалъул борхалъуда\nТеатралъе кьураб 50 сон. Дагьабищ гьеб яги гIемерищ? Амма лъала ХIайбулагьица абизе бугеблъи гьеб байбихьи бугилан.\n- Бокьун буго хIалхьиялде ине, хIалтIиги гьечIого вукIине гуребха. Хъвазе ракIалда буго гIагараб росдал тарихалъул хIакъалъулъ тIехь. Гьединго бицина магIарулазе миллиб маданияталъул матIулъун кколеб МагIарул театралъул тарихалъулги цебетIеялъулги хIакъалъулъ, - илан абуна ХIайбулагьица.\nРачIаха цоги нухалда раккизе режиссерасул гIумруялъул тIохьоде:\n1964 сон - МагIарул театралъул актер.\n1970 сон - ДАССРалъул Культураялъул министерствоялъул ХIурматалъул грамота.\n1971 сон - РСФСРалъул театралиял хIаракатчагIазул союзалъул член.\n1971 сон - МагIарул театралъул бетIерав режиссер.\n1972 сон - СССРалъул бокьараб профессионалияб театралда хIалтIизе ихтияр бугеб удостоверение щвана.\n1972 сон - «ДАССРалъул искусствоялъул мустахIикъав хIаракатчи» абураб цIаралъе мустахIикълъана.\n1980 сон - ХIайбулагь ГIабдулгъапуровасе кьуна «ДАССРалъул халкъияв артист» абураб тIадегIанаб цIар.\n1988-2009 сонал - МагIарул театралъул бетIерав режиссер.\n2009 сон - МагIарул театралъул художествияв нухмалъулев.\n2011 сон - «Адабият» литературиябгун театралияб гIуцIиялъул художествияв нухмалъулев- директор.\nЖакъа ХIайбулагь ГIабдулгъапуров ккола МагIарул театралъул художествияв нухмалъулевги бетIерав режиссерги.\nНухал. Сапарал. Нухал\nЖакъаги сапаразда вуго ХIайбулагь. Гьез гьев вачуна гIумруялъул кIичI-кIичIарал нухаздасан театралияб махщелалъул мутIигI гьаризе захIматал рорхалъабазде. Амма гьеб борхалъи мутIигI гьабизе бажарана ХIайбулагьихъа, щайгурелъул гьеб букIана режиссерасул рекIел ахIи. Гьесда кIвана жинцаго залимаб гъветIилан рикIкIунеб театралъул гъварилъуде ваккизе. Ва гьес щибаб къойил лъалъана ва гьанжеги жиндирго лъаялъги, гьунаралъги, тIадегIанаб махщелалъги лъалъалел руго гьелъул кьалбал.\nНухал. Сапарал. Нухал – театралъухъе – магIарулазухъе - театралъухъе…\nПрочитано 402 раз\tПоследнее изменение Четверг, 03 мая 2018 14:17\nДругие материалы в этой категории: « Даимал сапаразда\tХIуриял кучIдузул квацIи »\n12:08, 27 марта 2020, 126\n12:00, 27 марта 2020, 48\n11:39, 27 марта 2020, 44\n11:33, 27 марта 2020, 49\n11:13, 27 марта 2020, 94\n11:02, 27 марта 2020, 46\n11:01, 27 марта 2020, 42\n10:49, 27 марта 2020, 84


Яралиев миллион кьун «эркен» гьавун вуго\nДербенталъул экс-мэр Яралиев Имам\nМахIачхъалаялда байбихьун буго Дербенталъул экс-мэр Яралиев Имамил ишалда хурхун диваналъул халгьаби.\nДербенталъул экс-мэр Яралиев Имамида гIунтIизабулеб буго пачалихъалъе 36 миллион гъурущалъул зарал гьабиялъул гIайиб. Диваналъул хIукмуялда рекъон, Яралиев цо миллион гъурущ гъоркьлъалиеги кьун рокъов туснахъ гьавун тун вуго. Гьеб хIукмуялда разиял гьечIо прокурорги адвокаталги.\nГьал къоязда диваналъ Дербенталъул вукIарав мэр Яралиев Имам миллион гъурущ гъоркьлъалиеги кьун рокъов туснахъ гьавун тун вуго. 1 февралалда гьеб хIукмуялдаса разиял гьечIел Яралиевасул адвокатазулги, гьединго дивааналъул хIукму цIакъго тамахаблъун рикIкIунеб бугеб прокуратуралъги гьелда тIасан хъварал гIарзазул халгьаби тIобитIизеги бегьула. Диваналда гьеб халгьаби кида букIине кколебали мухIкан гьабичIо. Диванчи регIиялда бан бугин гьебилан лъазабуна гьез. «Эркенлъи» радиоялъул гьаб программа къватIибе иналде, гьел церехун бицен гьабурал, гIарзазул халгьабун букIинчIо.\nГьев Яралиевасда тIад гьабураб такъсиргьабиялъул ишалъул тIоцебесеб халгьаби 29 январалда МахIачхъалалъул Советский диваналда байбихьана. Дербенталъул вукIарав мэрасде гьес хъулухъалдаса букIине кколелдаса цIикIкIун пайда босиялъул гIайиб гIунтIизабулеб буго. Гьедин Дербенталъул мэрлъун вугев мехалда Яралиевас федералиял ракьал мухъалъул буголъиялда сверизарунин гьелдалъун улкаялъе 36 миллион гъурщил зарал гьабун бугин лъазабулеб букIана Дагъистанаалъул цIех-рехалъул идараялъ. Гьелда хурхун 20I5 соналъул 3 февралалда гьесда тIад такъсиргьабиялъул ишги рагьун букIана.\n29 январалда гьеб ишалъул халгьабулаго диваналъ гъоркьлъалие гIарацги кьун Яралиев заманалъ рокъов туснахъ гьавизе хIукму къотIанила бицана «Эркенлъи» радиоялъе МахIачхъалаялъул Советский мухъалъул прокуратураялъул хIалтIухъан МахIмудов Русланица.\nМахIмудов Руслан: «Рузман къоялъ санкция букIана Яралиевасул ишалда бан. Гьеб иш бачунев вугев цIех-рехчиясул тIалабалда рекъон Яралиев кквезе хIукму къотIун букIана диваналъ. Кида гьеб къотIун букIарабали мухIкан гьабун бажаруларо дихъа гьаб сагIат. ГIемер мех ун батуларо гьелдаса нахъе. Дида лъалеб бакIалдаса гIебеде диванчиясул хIалтIулеб рокъоб букIун буго гьелда хурхун халгьаби. Гьединал гIадамазда хурхарал киналго ишалги руцIцIухIунги рукIун гьарула.Диванчияс цIех-рехчиясул тIалабалъул рахъккуниги вачун гьеб сагIатго заманалъ гIадамал жанир тIамулел туснахъалъув тIамуларо Яралиев гIадал чагIи. Гьединлъидал диваналъ миллион гъоркьлъалиеги кьун гьев эркен гьавизе хIукму къотIараб».\n«Эркенлъи» радиоялъухъе щварал баяназда рекъон живго Яралиев Имам гьеб диваналда вукIун гьечIо. Гьесул адвокатги цойги кIиго вакилги рукIун руго.\nГьеб ишалъул мухIканлъи цIехезе Яралиев Имамил кумекчи хIисабалда лъалев журналист Фатулаев Милрадихъе ахIараб мехалда гьес лъазабуна Яралиевасул иш диваналде щун бугин абураб информация гьеб гьересияб бугилан.\nФатулаев Милрад: «Социалиял сайтазда гьеб Яралиевасул ишалда хурхун хъвараб кинабго инфомрация гьересияб буго. Гьеб диванги жеги гьабизецин гьабичIо, кин гьеб гьабулеб жеги гьеб такъсиргьабиялъул иш диваналде кьунцин гьечIеб мехалда. Гьесде гIайибги жеги гIунтIизабун гьечIо. Гьединлъидал гьеб буго Яралиев дандекколарез ургъунго гьесие квешезе интернеталдасан багъаризабураб акция. Гьеб кинабго гьереси буго, гъоркьлъалие гIарацги кьун гьев къватIиве виччанин абиги буго гьебго гьереси».\nЯралиевасда тIад такъсиргьабиялъул иш рагьараб мехалда ва гьелда хадубги гьесул рахъкколез лъазабулеб букIана гьеб ургъунбахъун гьабураб иш бугилан. Доб мехалда Дагъистаналъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазание гьев Дербенталъул мэрлъиялдаса вахъизе къваригIун вукIанила, гьединлъидал гьес Яралиевасде тIаде киналго къуваталъул идарабиги халгьабулел хъулухъалги тIамун рукIанин лъазабулеб букIана гьез.\nГьес гьеб Дербенталда аскIоб бугеб цебе чIобогояб бакIлъун букIанаб гьеб гектаргун бащадаб ракьул, жиндидего гурила сверизабун букIараб. Яги лъие букIаниги гурила бичараб. Ракьул суалал тIуралеб кадастровияб палатаялъ букIинекколедухъ гьел ракьазда гIурхъаби чIван гьечIила. Киб бакIалда гьениб муниципалияб ракь бугеб кинаб федералияб кколебали лъалеб хIал гьечIила, гьединлъидал гьел ракьул бетIергьанлъи чIезабулаго гъалатIал риччан ругин абун гьадингояб багьана батанила республикаялъу тIалъиялъе гьесде тIаделъизейилан лъазабулеб букIана гьез. Доб мехалда Дербенталъул бетIерлъудаса гьев Яралиев Имам вахъизе гьабулеб букIун батани гьесда данде гьебщинаб жо, гьанже гьев хъулухъалдаса вахъаниги гьесухъа гIарац бахъичIого теларин лъугьун ругин республикаялъул тIалъийилн лъазабулеб буго гьез.\nДербенталъул экс-мэр Яралиев Имамил ишалда хурхун иргадулаб диваналъул данделъи кида тIобитIилебали жеги лъалеб гьечIо. Гьаб сагIат гьесде гIунтIизарулел ругел гIайибазул хIисаб гьабун Россиялъул къануналда рекъон анкьго соналде щвезегIан туснахъ гьавизе бегьула гьев.\nЯралиевасда тIад диваналъул процесс\nМ.ХанмухIамадов: «Имам Яралиев хадуб вертолет бачIиналде тIурун ине вуго»


Бахчизе кIолеб ва кIолареб хIакъикъат\nРихьдае ва ххвалие гьабулеб ишалда гIурусаз абула «потемкинские деревни» ралел ругин. Григорий Потемкин абулев чи вукIун вуго гIурус пача Екатерина КIиабилелъул божарав чи.\nРоссиялъ турказухъа Крымалъул рагIаллъи бахъарабго улка сверизе яхъарай пачаялда бихьизе Потемкиница пача унеб нухлул рагIалда росабазда релълъарал кагътил макеталъул минаби сокIкIунел рукIун руго. Пачагун карета иргадулаб бакIалде щвелалде гьелго макетал гочинарулел рукIун руго цойги бакIалде.\nГьеб букIана тIадегIанай пача жиндир улка-ракьалдаса разилъизе гьабулеб хIалтIи. Гьелдаса хадуб бижана гIурусазда гьоркьоб ххвалие ва рихьдае гьабулеб хIалтIуда «потемкинские деревни» ралел ругин абураб кици.\nКиналго Россиялъул регионал федералияб централда цере , муниципалитетал регионалъул тIадчагIазда, росаби муниципалитетазда цере "потемкинил росаби" ралел руго. Лъаларо гIурус пачаялда Григорийил Потемкинил макру тIатун букIанищали.\nЛъалеб жо буго жакъасеб Россиялъул тIалъиялда тIарадаса ахаде, Кремлиялдаса магIарухъ бугеб колохъ щун лъала гьел "макетал кагътил" рукIин, амма лъицаниги абуларо щай дуца дун гуккулевин.\nЩай? Щай гурелъул тIад вугесе божизе бокьун буго гьел рукъзал хIакъикъиял рукIиналда. Щай гьес гьереси къватIиб чIвазабилеб живгоги гьел "макетазул" ва гьересиросабазул кумекалдалъун тIараде арав чияс. Амма Шималияб Кавказалда гьел "потемкинил росабазулги" буго жидерго хаслъи.\nНилъеда лъала 2000 абилел соназул байбихьудаса нахъе гьаниб аслияб къагIидаялда тIадчагIаз Москваялъул ва гьалбадерил гIаданибе бугIулеб пикру буго гьаниб террор гуреб, лъикIаб, парахатаб гIумру бугин абураб. Амма гьелъ дагъистаниязул гIумру лъикIлъулеб гьечIо, лъикI бугел ххвелал концертаздаги, фестивалаздаги, форумаздагилъун гьаруниги.\nКъокъ гьабун абуни, гIемерисел Кавказалъул республикаби щвалде щварал федерациялъул субъектал гурел - тIубараб ВДНХялъул павильоназе сверун ругин абизе бегьула.\nГIадамаца чвердон хадуб черхалде махI гьуинаб лъим, дезодорант речIчIизабула. Цо-цоязин абуни, чвердезе кколеб бакIалда, гIетIул махI чIвазе речIчIизабула гьеб. Амма гIемерисеб мехалда гьелъ кIиябго махI жубараб жо лъугьуна. Гьединаб асар гьабулеб букIана цересел соназда терактазгун фестивалаз ва форумаз Дагъистаналда. Квеш лъикI террор къезабизе кIвана нилъеда.\nРохьгун хIалтIулеб власталъул чагIазда чангитги бан, жалго данде чIарал цоял тIагIизарун, кIиабилел къватIире ун, лъабабилезе гьанир пачалихъгун рагъизе данде кколел шартIал гьечIолъиялъ. Гьеб ахIвал-хIалги гIадатияб бакIалда бижараб букIинчIо.\nЦояб рахъалдаса жидедаго бичIчIулеб ислам яргъидалъун бугIизе рагъарарал гIабдалздаби рукIун ратани, цогтдаб рахъалдасаги букIуна гьеб рагъ хIажатаб партия. Гьанир тIритIулел КТОязул, ричулел жаназабазул ва "рагъда щолел чиназухъ ва цIаразухъ рагъулел.\nИзну гьечIого яргъид гIуцIаразе изнугун яргъид гIуцIараз гIакъубаби кьеялъул, балъгоязул сияхIазул, диван гьечIел къисасазул, ботIрода таргьабиги къан рикъун кьолел гIакъубабазул къурбанал ва гьезул дандечIей. Гьеб ахIвал-хIалалъул гъоркьлъалида букIуна республика анцIила щугогIан соналъ.\nРеспубликаялъул политикияб нухмалъиялъ гьабизе кIолеб жоги букIинчIо. ХIатта гIолилазда гьоркьоб бижун бачIунеб букIана мегеж тарав, автомат бугев ва бечедазухъе магъало бахъун флешкаби ритIулев бахIарчиясул культ. Социалиял сетазда гIемерисел хIакъикъияб цIар бахчун хъвадарулел гIолилазул букIана гьеб образ ва " Абу..." щивалиго абурал цIарал.\nГьеб ахIвал-хIал хисана къуваталъулгун поитикияб нухмалъиялъул цадахъаб хIалтIул хIасилалда. Гьелдаса кIвар бугеб масаъалаги букIинчIо республикаялда цебе. Цебесеб нухмалъиялъ террор бахчизе, бихьичIеб хвел гьабизе форумал тIоритIун ратани жакъаселда цере руго цIиял ва цIакъго захIматал масъалаби рачIунел. Улкаялда лъугьун бугеб экономикияб тIоцебесеб иргаялда, хадуб финансовияб кризис форумаз бахчизе кIоларо.\nГIетIул махI чIвазе дезодарант гIадин гьелъие хIалтIулеб сабаб бати захматаб суал буго. Унсокологи Губденги бугеб хасаб операция хъинтIулеб букIана гьеб оперция бугеб росулъ.\nГьаб чадикълъи, доходал дагьлъи, харжал рили ва пенсиял кватIи гIадаб жо бачIине буго рукъ рикIкIун. Гьаниб дезодранталъ гIетIул махI гуро чIвазе кколеб, гIет тIун тIубараб гIалам хIалтIизе ккола централъул пенсиялъухъ ралагьун чIун рукIинчIого. Кагътил макетазул росабазулги дезодарантазулги заман геты, нилъее хирияллъун ругел лъарагIаз абухъе. Хабар лъикIаб рагIайги.\nПутинил «чIагояб эфир» рихьдае гьабураблъун бихьана россиялъулазда


Коррупция: цо хъван, кIиго ракIалда ккун\nАхираб заманалда Дагъистаналда къойилго гIадин рагIулеб буго пачалихъалъул гIарац бикъа-хъамизе хIукму ккарал хIакимзаби тамихIалде цIалел ругилан. Гьедин Каспийск шагьаралъул администрациялъул хIакимчияс томографалъул багьа 19 млн гъурщица цIикIкIун бихьизабун батун буго. Гьеб босизе къотIи-къайги 2006 соналъул январалда гьабун букIун буго. Гьебщинаб зарал пачалихъалъе гьабурав чи тамихIалде цIаялъе хIалтIи гьабулеб буго цIех-рехчагIаз.\n18 сентябралда Дербенталъул мухъазда гьоркьосеб цIех-рехалъул бутIаялъ байбихьун буго Табасаран мухъалъул Хучни росдал бегавуласда сверухъ цIех-рех. Цебеккун кибниги лъазабиги гьабичIого, пачалихъалъул гIарцухъ гьес жиндирго васасе «Шевроле Нива» босун буго. Цинги гьелдаса заман индал гьабун буго гьелда тIасан росдал жамагIаталъул данделъи.\nДербенталъул прокуратураялъ байбихьун буго Митаги-Казмаляр росдал бегавулас гьабураб хIилла тIатинабизеги. Гьелъул хIалтIухъабазул щаклъи буго гьев чияс росдал гIадамазухъа млн-лде гIагарун гъурущ бакIарун букIиналда. ЦIадаз гьабураб зарал бецIизе пачалихъалъ биччалеб гIарац щвезе ккани, хIадурулел документазухъ кьезе кколинги абун, бегавулас росдал гIарац жиндиего тун бугин рикIкIунеб буго прокуратураялъ.\nГьединго тIатинабун буго Гъаякент ва Сергохъала мухъазда гьабураб цIогьги. Гьеб кIиябго мухъалда ругел ракьал лъалъазе рогIрал лъезе бахъараб проекталдалъун пачалихъалъул 4 млн гъурущ бикъун батун буго бакIалъул хIакимзабаз. Гьез документазда гьаризегицин гьаричIел хIалтIаби рихьизарун ратун руго. Мисалалъе, ракьал лъалъаялъе хIажатаб хIалтIи хIакъикъаталда 45 млн гъурщиде гьабун буго. ХIисаб кьураб бакIалдайин абуни буго 49 млн гъурущ.\nНизам цIунулезухъ руго баянал Казбек мухъалъул администрациялъул вакилзабаз анкьгогун бащадаб млн гъурущ бикъиялъулги. Гьеб букIун буго цIадаз хвезарурал лъел рогIрал къачIазе Калининаул, Ленинаул, ЦIияб Данухъ, ЦIияб ГIаркьухъ росабазе биччараб гIарац. Гьанжеялдаса кIиго-лъабго соналъ цебе биччараб гIарац букIун буго гьеб.\nНургьамудин Идрисов, ришватчилъиялда данде Казбек мухъалда гIуцIараб комитеталъул вакил: «Доз хIалтIи гьабичIелъул. Доб буго хIалтIи гьабунинги абун гIуцIун гьереси-документалгун, хIалтIухъабазда гъулбасалги лъезарун босараб гIарац».\nАмма хIакимзабаз пачалихъалъул гIарцул 7 млн гуребги бикъиялда щаклъи буго ришватчилъиялда данде Казбек мухъалда хъвай-хъвагIай гьабураб жамгIияб гIуцIиялъул вакилзабазул. Гьезул баяназда рекъон, гьениб бикъун буго 50 млн-са цIикIкIун гъурущ. Гьез дагIба балел хIужаби жеги гIезегIан руго. Амма ревизия гьабизе Казбек мухъалде ритIун рачIанщинал чагIи жидехъ гIенеккичIин гьанжелъагIанин бицана жамгIияв хIаракатчи Идрисов Нургьамудиница. Масала, администрациялъул кIиго КамАЗ автомобиль бичун батун буго. Гьезул цояб босун буго Казбек мухъалъул Дубки росдал бегавуллъун вукIарав МуртазагIалиев Элдарица. Гьев гьабсагIаталда туснахъалда вуго.\nХасавюрталъул мухъазда гьоркьосеб цIех-рехалъул бутIаялъ баян гьабулеб буго рукIа-рахъиналъул хъулухъазухъ кьолеб гIарцуда тIаде Казбек мухъалде риччарал субсидиял кире аралалиги.\nНургьамудин Идрисов: «Хасавюрталда гьелъул ревизия гьабулаго ункъо-щуго моцI унеб буго. Гьоркьоб араб гIарцул къадар буго 30-40 млн гъурущ. Гьеб ревизия анлъго моцIалъ щай халатбахъунеб бугебин гьезда гьикъулев чиги гьечIелъул. Ришватчилъиялда данде къеркьолеб комиссия буго. Гьелъул нухмалъулев вуго ГIабдулатIиповги (президент – авт.). Гьенибеги хъван букIана, амма гьенибе щун гьечIоха гьеб».\nБицен гьабулел суалазда тIасан Казбек мухъалдаги МахIачхъалаялдаги митингал тIоритIизе ракIалда буго ришватчилъиялда данде къеркьолеб Казбек мухъалъул комитеталъул вакилзабазда. Дагъистаналда цIи гIуцIараб хIукуматалда буго цебехун букIинчIеб комитет - гьеб ккола пачалихъиял хIажалъабазе гIоло къайи босулеб комитет. ГьанжелъагIан республикаялда букIана гIицIго сайт, пачалихъиял хIажалъабазе гIоло къайи къваригIун букIинги, гьеб босулеб букIинги лъазабулеб. Россиялдаго рагIун ахIи-хIур бахъун букIана гьеб сайталдасан Дагъистаналъул хIакимзабаз босулеб къайи бихьидал. Дагъистаналъул финансазул министерлъиялъ гьеб сайталдасан лъазабулеб букIана микьго млн гъурщил багьаяб цо автомобиль босулеб бугин жидеца. Гьеб тIатинабуна Россиялда машгьурав оппозициялъулав Алексей Навальныяс. Цинги хъата-масан республикаялъул финансазул министерлъиялъ, цо гъалатI борчIун батанинги абун, сайталдаса нахъе босана жидерго лъазаби.\nБицуна пачалихъалъул гIарац бикъа-хъамизе хIукму ккарал хIакимзабаз хIиллаби ургъулин гьеб сайталда лъазаби кьолеб мехалда – кIудиял хIарпазул бакIалда гьитIинал хъван, яги кколареб бакIалда тIанкIал, лъалхъул ишараби лъун, жидедаго гурони, цогидазда гьеб лъазаби бихьулареб хIилла ургъулила. Сайтги къваригIараб жо гуро гьединал хIакимзабазе. Гьеб буго нагагьлъун нужеца киназдаго бихьун лъазаби кьун гьечIилан цIех-рехчагIаз дагIба бани, валлагь бугинги абун гьеб къватIибе бахъизе санагIатаб алат.


Зейналовасул адвокатас гьев кквеялда тlасан гlарза хъван буго\nМоскваялдаса Егор Щербаков чIваялъул гIайиб гIунтIизабулев вугев Орхан Зейналовасул адвокатас гIарза хъван буго гьев туснахъалъув кквеялда тIасан. Диваналъ гьеб гIарзаялъул хал гьабизе бугеб къо-моцI жеги бихьизабун гьечIо.\nАраб анкьалда, диванханаялъул хIукмуялда рекъон, Азербажаналдаса Орхан Зейналов туснахъалъув кквезе бихьизабуна 10 декабралде щвезегIан. Гьесда гIунтIизабулеб буго чи чIвай абураб гIайиб. Гьев гIумруялъго жанив тIамизецин ресги буго. Зейналовас живго гIайибилавлъун рикIкIунев гьечIо.\nРоссиялъул ишазе комментариял кьолаго, Азербажаналъул тIалъиялъ лъазабуна чиясда гIайиб гьечIолъиялъул презумпция Москваялъ гьеб суалалъулъ гIадахъго босулеб гьечIин.\nЩербаков чIван хадуб Москваялъул Бирюлово мухъалда къватIахъе вахъун гIадлу-биххиял гьарулел рукIана гIемерв чияс. Ккун вукIана 400 чи, гьезул ункъгоясда гIунтIизабун буго хулиганлъиялъул гIайиб. Гьединго мигрантазде данде полициялъ гьарурал рейдазул хIасилалда ккун вуго 1500 ялдаса цIикIкIун чи.


Даунил синдромалъул унтидул лъималазул хасаб центр базе гIарац бакIарулеб буго\nФевраль лъугIизегIан халат бахъине буго Дагъистаналда цохIо гурони гьечIеб Даунил синдромалъ ва аутизмалъ унтарал лъимал цIалулеб центр цIидасан кIодогьабун базе гIарац бакIариялъул акция. Гьаб сагIат МахIачхъалаялда бугеб гьеб школалда 50 цIалдохъан цIалулев вуго, 300 гIан чи иргаялдаги чIун вугин, лъазабуна гьеб централъул бетIер ХIамзаева ГIайшатица.\nТIокIав чи цIализавизе бакI гьечIолъиялъ чIун хутIун руго гьелщинал лъимал иргаялда. Гьеб центр цIидасан кIодогьабун базеялъе гIоло ХIамзаева чанго соналъ къеркьелей йиго. Гьеб баялъе гIарац бакIаризе букIине 17 февралалда РГВК каналалдасан кIиго сагIаталъ лъасаб рахIму-цIобалъул марафонги тIобитIана. Гьеб акциялда жидее кумек гьабун батIи-батIияб пишаялъул гIадамалги рачIун рукIанин бицана «Эркенлъи» радиоялъе ХIамзаева ГIайшатица.\nХIамзаева ГIайшат:«Нижер гьеб акциялъе квербакъи гьабуна Дагъистаналъул бетIерасги, МахIачхъалаялъул администрациялъги. Гьединго нижер рахъккун гьеб марафоналъулъ гIахьаллъизе рачIун рукIана гIалимзаби, артистал, спортсменал, жамгIиял хIаракатчагIи.\nГьел киназго гIарцулаб кумек гурониги щивас жинди-жиндир пишаялъул, хъулухъалъул рахъалдасан гьеб цеб центр баялъе квербакъи гьабилилан лъазабуна. Киназдаго бичIчIизе ккола гьеб Аллагьасул рахъалдасанги гIадамазул рахъалдасанги цIакъ кIудияб баркала бугеб иш букIин.\nГьел унтарал лъимал чияр рукIунаро, гьел киналго руго нилъер. Гьел лъималазе рукIине кколел шартIалги чIезарун, гьезда тIад хасал педагогалги хIалтIун, гьел куцани гьел заочно букIанигицин университетаздацин цIалун бажарула.\nНижер школалда гьел лъимал куцаялъе кIвараб хIалтIи гьабула, амма нижер дора цIалулел 50 лъимералъе кумек гьабизе кIваниги хутIаразда щиб гьабилеб ? Нижер гIадаб центр Дагъистаналда цониги гьечIо, руго унтарал лъимал кьолел хасал интернатал, амма нижер гIадаб цIалул программа бугел бакIал кирниги гьечIо.\nГьединлъидал гьезие цIияб кIудияб центр базе къваригIун буго нижее. Гьелъул мина базени гIарац бакIаризе кIванигицин гIелаан нижее. Жаниб лъезе къайи дагьабго бугониги нижерго буго».\nГьединго ГIайшатица бицана гьеб акциялъул хIасилал жеги данде гьарун гьечIила, кигIан гIарац гьеб марафоналда бакIаризе кIварабали лъаларилан. Гьеб ишалъе квербакъи гьабизе бокьараз хасаб номералде смс битIун, яги гьелъие бихьизабураб хасаб банкалъул счеталде битIизе бегьулеб буго гIарац. Гьединго гьеб гIарац бакIаризе хасал къалал лъун руго МахIачхъалаялъул супермаркетаздаги.\nГьеб централъул минаялъул хасаб проектги бахъун бугила, гьеб баялъе хIажатабщиналда тIад гьаризе ккезе ругел харжазулги хIисаб гьабидал гьеб иш рагIалде бахъинабизе пачалихъалъ яги чIахIиял бизнесчагIаз кумек гьабичIого бажарилин кколарин жиндидайилан абулеб буго ХIамзаева ГIайшатица.\nХIамзаева ГIайшат: «Гьеб центр баялъе цIакъго-цIакъ гIемер гIарац инехъин буго. ЦохIо къадалги тIохги гьабизегицин 50 миллион гъурущ хIажалъизехъин буго. Бищун гIемер гIарац жаниса гIебеде хIалтIаби гьариялъелъидал къваригIунеб. 300 чиясе бакI бугеб гьеб школа гIезегIан кIудияб бакI ккола.\nТIоцебе дица гьел батIиял лъималазе школа рагьараб мехалда гьезул эбел-инсуца гIарацги бакIарун гьелде къваригIараббги босун хIалтIилел рукIана ниж. Хадур спонсорал щвана нижее, чанго хитIабал гьарун, гIемер дун гьардон республикаялъул тIалъиялъги кумек гьабуна нижее. Гьанжеги пачалихъалъ яги рес бугел гIадамаз квербакъани гурони садакъаялъе бачIараб гIарцуде гьеб нижеца кидалха бан бахъинабилеб.\nГьеб цIияб школа базе ракь гьечIолъиги букIана нижер кIудияб проблемалъун. Чанго соналъ тахшагьаралъулги, республикаялъулги тIалъиялъухъе хьвадилей йикIана дун гьеб ишалъе кумек гьабейилан. ГIабдулатIипов Рамазан вачIараб мехалда гьес гурони гIинтIамичIо дихъ.\nГьесул амруялда рекъон МахIачхъалаялъул администрациялъ Ленинкент росухъ ракь бихьизабун букIана нижее школа баялъе, амма гьелъул документал гьаризе лъугьараб мехалда гьеб ракь щуго соналъ цебего цойгидал чагIазе кьун букIин тIатана.\nЦойги батIияб бакIалда балагьилин гьеб школа базе бакIилан абуралдаса гIезегIан заманги ун букIана. Гьанже гьеб рахIму-цIобалъул марафон бугеб мехалда гьениве вачIун шагьаралъул администрациялъул вакилас лъазабуна гьебго Ленинкенталда нижее школа базе цIияб бакI бихьизабун бугилан, амма гьелъул документал жеги кодоре щвечIо дихъе».\n2015 соналъ Дагъистаналъул захIматалъул ва социалияб цебетIеялъул министерлъиялъул баяназда рекъон республикаялда буго 32 азаргогIан сакъатаб лъимер. Гьезул ункъазаргогIан чи гурони хасал интернатазда гьечIо.