Асахъа Къамилухъе щвезегIан… » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nМагIарулазул жамагIатал. Сапаралдаса хъвай-хъвагIаял\nГIорхъоде ккарал магIарулазул гIузраби\nАрал анкьазда «Миллат» басмаялъул хIалтIухъабаз сапар бухьана улкаялъул гIорхъоде ккарал магIарулазул районазде – ЦIумаде, ЦIунтIе, БежтIе, ЛъаратIе (Анкьракьалде). ДандчIвана гIадатиял гIадамалгунги хъулухъчагIигунги, гIахьаллъана районазул нухмалъулез ва жамгIиял хIаракатчагIаз тIоритIарал батIи-батIиял тадбиразда. Салам кьуна нилъер кьварарал умумузул хобазе, лъелго харана некIсиял росабазул чIвадназухъе, ралагьана нус-нус сонал рарал кьалул ва цIаял ралел сиязул тункIазе гьарурал картIазухъан, рахана магIарул гIорул чвахиял, риччана цIадакь, цIорона гIаздал гIансазда аскIор, рухIана тIадмагIаруллъиялъул бакъуца, щвана лъеда рарал гьабахъе, рещтIана годекIабахъ, музеязда, корахъ, ккуна масакI ччугIа, бакIарана тарихияб щегI...\nГьаб рузман къоялъ нужеца цIализе бегьула гьеб сапаралдаса хъвараб репортаж.\nЛъебел боялъул бергьенлъаби\nЦересел номеразда нижеца хъван букIана ЦIумада бугеб ахIвал-хIалалъул хIакъалъулъ макъала. Гьединлъидал гьаб иргадулаб сапаралда аслияб кIвар кьуна ЦIунтIа, БежтIа, ЛъаратIа районазул масъалабазда гъорлъе раккиялде. Амма газеталда бахъараб цо макъалаялъ жанире рачунел суалал ва гIузраби гуро гьел ракьазда ругел. Жакъа нижеца дагьабго бакка-бахъи гьабила гьел унтабазде.\nЖакъа магIарухъ ругел бищун церечIарал, чара тIагIарал масъалабазул цояб ккола гьениса нилъер миллатцоял гIатIиркьазде гочин, росаби чIороголъулел рукIин, магIарухъ хIалтIулел бакIал гIуцIизе ккей, умумузул букIараб захIматбокьиялъул ва маданияталъул дагьабниги ирс нилъеца кодобе босизе хIажат букIин.\nГьеб рахъалъ мисалияллъун тезе бегьула Анкьракьалъул лъебелазул боялъул росаби: ЦIамилухъ, Росноб, ТIохьотIа, СанигIортIа, ТIалцухъ, Гъараколоб ва гь.ц. Цо бугони, гьел росабалъа гIадамал рахъ-рахъалде лъутулел, гочунел гьечIо. КIиабизе абуни, магIарухъ лъикI хIалтIулел руго (гIицIго тIохьотIисез хьихьун бугоан ункъазарго гIиялъажо). Лъабабизе бицани, гьенир цIиял гIелал цIикIкIунел руго, магIарулазул къадар борхулеб буго. Цо-цо цIех-рехчагIаз абулеб букIана, гьанже Анкьракьалъул демографияги цоги статистикаги лъебел боялъ ккун чIезабун бугилан. ЛъикIал гIадаталги саламатаб тарбияги бугоан гьезул росабалъ. Масала, гъараколосез гьалбадерида рохун бицуна, жидер росулъа цониги чи туснахъалде ккечIилан.\n«ГIорхъода аскIосеб низам»\nЦIумада районалъул ТIисси-Ахакь росдаде щвелелде батана гьеб мухъалда бугеб ахирияб пост. 1999 соналъул рагъда чIварав лъабго полициялъуласе бараб памятникалда аскIоб бугоан гьеб хъаравуллъиялъул чIел. Хандакъалги ругоан, ярагъ барал низам цIунулелги ратана гьенир. Хадуб щвана «гIорхъода аскIосеб низамалъул» ракьалде. ГIезегIан кIвекIана гьенир бацIцIадаб гIурус мацI бицунел гIорхъи цIунулез. Паспортазул хал-шалги гьабун, заставаялда вугев офицерасе хIисабги кьун, хIала-малалъ риччана ахир-къадги ЦIунтIа мухъалде цо хIалакъав майорас. Ракьулъ БТРги бахчараб постги бугоан гьениб, хIапун чIолареб гьвел жоги букIана, цIуяб лъаларо, бихьинаб лъаларо.\nЛъикIаланго халатаб читIир лъугьана гьениб машинабазул. ЦIунтIа мухъалъул гIадамаз речI тIолеб, ракIчучиялъе гIарз бахъулеб букIана «Миллаталъул» хIалтIухъабазде – гьал гIорхъи цIунулез рокъоре рачIинего бокьулареб унти ккезабулеб бугила, гIагараб росулъе щвей къватIисеб пачалихъалде иналда бащалъулила. Масала, МахIачхъалаялда хъвай-хъвагIай бугев цIунтIияв инсул росулъе зияраталъ ине ккани, азарго испаравкаги балагьун, хасаб кагъат тIалаб гьабизе тIамулила. Ахираб заманалда дагьал бигьалъабиги гьарун руго гьеб «гIорхъода аскIосел ракьазда». Амма гьениб хъвай-хъвагIай гьечIел чагIазухъ мекъи ралагьулел ругоан гIорхъи цIунулел.\nКвеш-лъикI гьал мухъазул автор сордо базе ЦIунтIа мухъалъул тахшагьар Кидерове ворчIана.\nМагIарулазул жамагIатал. Миллатцоял\n( КIиабилеб бутIа)\nГуржиязги гIурусазги бухIараб Асахъ щулалъи\nИсанасеб июналъул ахиралда Асахъ тIобитIана 1877 соналъул «Къокъаб шаригIаталъул» заманалда гIурус аскаралъ гьеб росу щущазаби ракIалде щвезабизе гIуцIараб мажлис. Гьеб дандеруссиналда кIалъаял гьаруна МухIаммад Цези абун лъалев жамгIияв хIаракатчияс, МагIарулазул миллиябгун маданияб автономиялъул ва Дагъистаналъул президентасул информациялъулабгун аналитикияб идараялъул нухмалъулев, тарихчи Маркъо ШагIбановас, ЦIунтIа мухъалъул имам МухIаммад-хIажияс ва цогидазги. Данделъи бачана магIарул болмацIалда.\nХадуб бищунго таваккалаз лъелго сапар бухьана кьурул гIусалда бараб некIсияб Асахъе. Панаяб сипат-сурат бугоан гьениб. Сиял жеги цIунун хутIун руго. Сверун маххул хьуриги чIван, адабалда цIунун ругоан росдал хабзалги. Гьеб росу асахъез таралдаса 136 сон ана. Гьанже гьел гIорул рагIаллъабазда ва гIатIиракьазда яшав гьабун руго.\nГьоркьохъел гIасрабазда мадугьалихъ ругел гуржиязулгун чанги кьалулал тунка-гIасиял ккун руго асахъезул. Амма Россиялъул империялъул рикIкIен гIемераб аскаралъул кумек щвечIого, гьеб бахIарзазул росдаде чабхъен гьабизе кIвечIо гуржиязда. ГIурусалгун цадахъ лъугьун, гьез кIицIуса бухIана Асахъ.\nБежтIадерил даруяб лъим ва дагIбадул спортзал\nБежтIа участкаялъул нухмалъулесул ишал тIуразарулев вуго цеве вукIарав бетIер Ризван КъурбангIалиевасул гIагарав чи ШагIбан ШагIбанов. Гьесда дагIба балезда гьоркьов вугоан райцентралда бугеб школалъул директор. Гьес абулеб буго, Лъай кьеялъул министерствоялдасан жиндица тIалаб гьабураб спортзалги школалъе бачIого, гьеб гIарац цоги кIудияб спорталъул кIалгIа баялъе харж гьабизе ракIалде бугин ШагIбановасдаян. Школа спортзалалдаса махIрум гьабулеб бугин гьесилан бицана директорас. Иш прокуратураялде ккун буго. Гьелъул хIасил кинаб ккарабали лъазабизе тIаде босулеб буго «Миллаталъ».\nБежтIа мухъалда буго даруяб, хинаб лъел ицц. Гьелда аскIоб сахгьариялъул санаторий базе (гIисиназеги чIахIиязеги санагIатаб) бегьилин гIакълу кьолеб бугоан участкаялъул нухмалъулезе экономистаз. Гьелда сверухъ туризмги цебетIезабизе бегьилилан пикру буго цIех-рехчагIазул.\nЦIунтIаго гIадин, БежтIаги къеркьей буго исана микьабилеб сентябралда гьел мухъазул нухмалъуде рачIине бокьарал гIадамазда гьоркьоб.\nАнкьракьалъул анкьабго нур\nЛъаратIа районалде ниж щваралго, гьеб муниципалияб гIуцIиялъул нухмалъулев МухIамад ГIалихановасул бетIерлъиялда гъоркь росабазул бегавулзабиги гIахьаллъараб данделъи тIобитIана. ТIоцебе кIалъай гьабурав, ЦIоралда тункараб Къамилухъ росдал бегавул Къурбан Рамазановас рехсана жинда гьаризе кIварал хIалтIаби. Гьесул хIаракаталъе лъикIаб къимат кьолелги ккана дандеруссиналда. «ГIорхъода аскIосеб низамалъ» гIухьбузецин квалквалал гьарулел ругилан абуна Рамазановас, чанцIулго нахъе гъунила гьел мучIдуздаса. Хасго цоги районаздаса рачIарал гIухьби риччалелго гьечIила гьенире. ХарибакIазде рецаризе арал гIадамазецин гIакъуба кьолеб бугила, паспортал рихьейилан.\nХасалиде районалъул ЖКХ хIадурлъи гIей гьечIеблъун рикIкIана сессиялъул гIахьалчагIаз, ва хIукму гьабуна гьелда тIад хIалтIизе. Кьиндаде тIурччи кинаб компаниялъухъа босилебан абураб суалалъги бахIсал рагъазизаруна залалда. Шурагьиб бугеб «Дружба» гIуцIиялъ цоги фирмабазе хIухьел цIазе толеб гьечIилан, гьеб квешаб монополист кколилан гIарзал рагIулел рукIана рахъ-рахъалдасан.\nХадуб чанго къоялъ тирана Анкьракьалъул росабалъ, мугIрузда, рохьазда, тарихиял бакIазда. Маркъо ШагIбановасги «Миллаталъул» бетIерав редактор МухIамад БисавгIалиевасги данде гьабулеб буго ЛъаратIа районалъул тарихалъул тIехь. Гьединаб мажмугI басмаялде бахъизе ракIалде ккун буго Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасда. Анкьракьалъул анцI-анцI росабалъ харабаз ва тарихалъул мугIалимзабаз бицана жидер росабазул араб-таралъул, тухумазул. ШагIбановас гIелмиял цIех-рехал гьаруна хабалалъги, сиязда жанирги, цоги некIсиял бакIаздаги.\nМагIарулазда лъикI лъалеб бугоан нилъер халкъалъул эркенаб «Миллат» газета. Гьелъги ракIал рохизаруна нижер. Аллагьас хъван батани, жеги гIемер дандчIвала, нилъер росабазул суалал рорхила, гьел тIураялъе кIвараб квербакъи гьабила, хIакъикъияб ахIвал-хIал бихьизабила. Гьединаб буго журналистазул хIалтIул борч. Улкабазул гIорхъоде ккарал магIарулазул гIузрабазде хасаб кIвар кьола нижеца. Гьединаб редакциялъулаб политикаялда гъорлъе уна ЦIоралъул магIарулазул захIмалъаби загьир гьариги.\n» Гъагъалъа ГIалибег – гIандадерил шамхал\nХисараб жо бугодай?\nМухъазул бутIрул хисана, амма масъалабазе цо кIудияб хиси ккечIо.


НУЖЕР Х1АРАКАТ-РАЙОН ЦЕБЕТ1ЕЯЛЪЕ ЛЪОЛЕБ ЩУЛИЯБ ГАЛИ. - 21 Апреля 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2017 » Апрель » 21 » НУЖЕР Х1АРАКАТ-РАЙОН ЦЕБЕТ1ЕЯЛЪЕ ЛЪОЛЕБ ЩУЛИЯБ ГАЛИ.\nНУЖЕР Х1АРАКАТ-РАЙОН ЦЕБЕТ1ЕЯЛЪЕ ЛЪОЛЕБ ЩУЛИЯБ ГАЛИ.\nХ1урматиял районалъул г1олохъанал гражданал! Дун г1орхъи гьеч1ого вохарав вуго районалда унго-унголъунги мустах1икъал ирсилал г1ун рач1унел рук1иналдаса. Бич1ч1ула г1олилал нилъер жакъасебги бук1инесебги кколеблъи, пачалихъги гражданлъиялъулаб жамаг1атги г1уц1улаго. Гьезлъидалха кодобе босизе бугеб ч1ах1ияз байбихьараб лъик1абщинаб. Вохула сундулъго цересел кьералъ рук1ине г1олилаз бахъулеб х1аракаталдаса, гьезул лъик1ал къасдаздаса, ургъулел ц1и-ц1иял проектаздаса. Нижеца х1аракат бахъила нужер г1уц1арухъанлъиялъулаб х1аракатчилъиялъул рахъ кквезе, нужеда кодоблъидалха бугеб районалъул, республикаялъул ва т1олабго улкаялъулго бук1инесеб. Божула гьеб бук1инесеб гьанжеялдаса г1емерго лъик1аб бук1инеблъиялда. Х1акъикъаталдаги гьединал х1аракатал г1адамал х1ажат руго нилъер жамаг1аталъе.\nРайоналъул нухмалъиялда бич1ч1ула нужер къасдал г1умруялде рахъинариялъе, ц1ияб г1умруялде лъугьунеб г1елалъе киналго рахъазулал шарт1ал г1уц1изе кколеблъи. Нилъее бокьун батани г1олилазул сахаб г1умру бук1ине, г1ей гьабизе бегьуларо г1иц1го пропагандаялде-разе ккола спорталъул ц1иял объектал. Политикияб г1умруялде гьел ц1азе ккани, кверч1вазе ккола г1олилазул г1уц1абазда. Г1елму-лъаялде васал-ясал руссинаризе кканиги ц1алулъ гьезул х1аракат борхизабизе ккола.\nГьабсаг1ат дица к1вар кьолеб буго г1олилазе ц1алуегун х1алт1уе ва х1ухьбахъиялъегун рек1елгъеялъе шарт1ал г1уц1иялде, гьелдаго цадахъ районалъул жамг1ияб г1умруялъулъе гьел рач1иналдеги. Гьеб мурадалда гьабулеб х1алт1и ккола райцентралда ва цо-цо росабалъ ран лъуг1арал ва ралел ругел спортивиял залал, бат1и-бат1иял х1аязе площадкаби, ц1и гьарурал школал, культураялъул рукъзал, х1ухьбахъиялъул паркал. Цо-цо бак1азда рехсарал х1алт1аби раг1алде рахъунел руго, цогидалъуб дагь-дагьккун гьаризе х1исабалде росунги руго. Гьай-гьай дица хадубккунги х1аракат бахъила нужее х1ажатабщинаб ч1езабиялъе. Биччанте нужер гъира, къасдал, г1олохъанаб жигар-жан г1агараб район цебет1еялде ва т1егьаялде ц1ияб галилъун бук1ине.\nСаг1ид Юсупов, «Хунзахъ район» муниципалияб районалъул бет1ер.


ДРялъул Журналистазул союзалъ кIодо гьабуна Печаталъул къо | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\n© Республиканская общественно-политическая газета на аварском языке\n— Республикаяъул ункъо газеталъ нахъа тана гIасруялъул нух. Россиялда 100 сон тIубарал газетазул юбилеял тIоритIана кIудияб къадруялда. Нилъер республикаялда абуни гьеб тарихияб лъугьа-бахъин, гIарац гьечIин багьанаги батун, тIаса бихьизабуна. Жеги кватIун гьечIо нахъеги гьеб суалалде тIадруссине, ян хъвалеб буго «ХIакъикъат» газетаялда.\nМиллиял газетазул дагьал гьечIо кIвар кьезе ккарал суалал. Гьел киналго руго республикаялъул ва газетазул нухмалъулелги данделъун тIуразе кIолел. Бокьилаан гьеб киналъулго бицун гара-чIвари гьабизе рес батани.\n— Дун хIадур вуго нужее кумек гьабизе ва гьел суалазул бицун мунгун дандчIвазе.\nДанделъи рагьулаго, ГIали Камаловас абуна: «Дагъистаналъул журналистикаялда руго гIемерал гIунгутIаби, гьезул нилъеца жакъа бицинаро. Гьезул гIемерисел руго регионалъул нухмалъиялда рухьарал, цадахъ рекъон хIалтIани, тIагIинарун бажарулел. Гьал къоязда букIана ДРялъул бетIерасулги республикаялъул печаталъул вакилзабазулги дандчIвай. Гьенире цо-цоял ахIун рукIинчIо. Хадубккун ракIалде ккола нилъеца гIолелги гIоларелги рахъазулги цогидалъулги цадахъ гIодорги чIун бицине батилин. Нилъер адаб гьабуларебани, гьанире хIукуматалъул вакилзабиги рачIине рукIинчIо. РачIа цадахъ хIалтIизе», — ян.\nКIалъазе вахъарав Анатолий Карибовас абуна: «ГIали Камалов ккола цевегоялдаса журналистикаялда гъорлъ вугев, хIалбихьи бугев, гьеб рахъалъул гIадамазда гьоркьов Россиялдаго хIурмат гьабулев, жиндирго пикруялъе хилиплъуларев инсан. Гьединлъидал гьес бицаралъухъ нижецаги гIинтIамула. Кинабго рагIа-ракьанде щвезабун бажаруларо, амма ругел гIунгутIаби нилъеца тIагIинарила. Баркула киназдаго профессионалияб байрам», — ян.\nДРялъул информатизациялъул, бухьеналъул ва коммуникациязул министр Сергей Снегиревасги баркана журналистазда байрам: «РФялъул Журналистазул союзалъул председатель Владимир Соловьевасги баркулеб буго Дагъистаналъул журналистазда байрам. ГIицIго нилъер регионалде битIун бачIун буго гьес баркиялъул телги. Гьес лъикIаб къимат кьолеб буго нужер махщалиеги. Аслияб жо буго, республикаялъул бетIерас, киназдаго рагIизабун, хIукму гьабуна киналго — пачалихъиялги жалго бетIергьаналги — басмабазул подписка гьабизе. РакIбохизабула, печаталъул СМИязул къадру ва гьез жамгIияталда мустахIикъаб бакI кколеб букIиналъги. Гьелде тIадеги, регионалъул бетIерасул руго журналалги газеталги церетIезариялъул хIакъалъулъ хасал пикраби», — ян абуна гьес.\n«Интернеталъул заманалда цIикIкIунеб буго печаталъул гурел, электрониял сурсатазул гьурмазде ралагьулел гIадамазул къадар. Абиларо, гьениб ритIухълъиги букIунин, мацIалъул бацIцIалъиги цIунулин абун, амма киназдаго лъала, гIолеб гIелалъе гьез кIудияб асар гьабулеблъи. Хехал тадбирал гьарун нижехъа бажарулеб батичIониги, нилъеца хIаракат бахъизе ккола, Интернеталъул сурсатазулгун къец гьабун бажарулеб хIалалда рукIине», — ян абуна Зубайру Зубайруевас.


КIагьадерил заводалъул пихъил тIагIамги дуниялги\nДида ГIарипов МухIамад рагIун гурони, вихьун лъалев чи вукIинчIо. Амма 35 соналъ гьес нухмалъи гьабураб кIагьадерил консервал гьарулеб заводалъул хIакъалъулъ рагIичIев чи республикаялдаго къанагIатги ватиларо. ГIемераб хIалбихьана гьесул бетIерлъиялда къватIибе биччараб нигIматалъулги. МоцIалъ цебе гIадин газеталъул редакциялда ккана гьесулгун лъай-хъвайги.\nМухIамад гьавуна Гумбет районалъул Ингишо росулъ. ГIодоса тIадего магIишат гьабизе гьунарги бугел, захIматги хириял гIадамал рукIана гьесул умумул. Кутакалда гIадамаз адабги гьабулев, сверухъ ругезе къимат кIудияв чи вукIанин бицана гьесул эмен ГIарипил хIакъалъулъги.\nИнсул эмен Халитги вукIана гьитIинго ах-хуралдехун рокьи бугев, захIмат хирияв чи. МагIарухъ колхозал гIуцIараб, киналго ахал гIаммаб магIишаталде гъорлъе руссараб мехалъги умумузул букIараб ах рехун течIого, гурараб гъеж гIодобе биччачIого гьелъие хъулухъги гьабун чIана, гьадин тIадчIун хъулухъ гьабичIони, ах чIунтизе бугинги абун.\nДухъа ун буго гурищ гьаб ах, щай мун гьелъие хъулухъги гьабун чIун вугевин гьикъидал, мунагьал чураяс абулаан жеги щибдила, дир лъимал, лъалеб дунялалъул иш кин букIинебали. Гьанже ккола дида жинцаго абулеб букIараб куцалда заман тIадбуссараблъи бихьизе, чIаго вукIаравани гъовилан.\nАмма цохIо гьелдалъун къокълъичIо гьес гIагараб росдае гьабулеб хъулухъ. Росуцояз жакъаги бицуна гьесул бахIарчияб мисалалъул хIакъалъулъ. Цо-цоккун, кIи-кIиккун гIадамал ккун рачун унел, хIинкъарал 1930-абилел соназда росдал советалъул председательлъун вукIарав гьес ярагъ борчарал гIадамазухъе печать кьун гьечIо, биланилан багьанаги батун. Гьеб сабабалъе ккун, чанги чи хутIана гьезул росулъа, руссунареб сапаралде рачинчIого, рокъор.\nКАВУДУХЪАН БАЙБИХЬУЛА НУХ…\nБайбихьул классалдаса нахъего цIализе лъикIав вукIана МухIамад, щуйил тун батIияб къимат гьесие щолеб букIинчIилан бицунаан гьесул учительзабаз. ТIоцевесев учитель ГIалиев УзунхIажил чIухIилъун вукIана гьев. Районалда гьесул дарсазул хал гьабизе лъай кьеялъул инспекторал рачIиндал, гьасул хIалтIуда ракI рекъечIого, гьез тIасан кIалъай гьабидал, яхI гьабизе кIвечIого: «Дун гьединав хашав мугIалим ватани, ГIарипов гIадав мисалиял цIалдохъаби киса рачIунха дир классалада гIурал»,- ин бадибчIвай гьабула мугIалимас гьезие.\nМеседил медалалда школаги лъугIизабун, Москваялда цIализе ине рес букIарав гьес, гьудулзабаз гьаридал, тIаса бищула ДГУялъул технологиялъул факультет. 1973 соналъ тIокIлъиялда гьеб лъугIизабурав ГIарипов МухIамадил бажариги бихьун, гьев хIалтIизе восула республикаялъул Росдал магIишаталъул министерствоялде. ХIалтIана инженер-технологлъун, бетIерав технологлъун, кIудияв экономистлъун.\nХадуб гьесухъе кьуна захIматаб участок – Хасавюрталъул магIишатазда гьоркьосеб предприятиялъул нухмалъулесул хъулухъ. ТIубан бичча-бихъан тун букIана гьениб хIалтIи, букIинчIо гIадлу-низам. ХIажат вукIана роцIцIараб пикруялъул, хIаракатав гIуцIарухъан. Гьеб букIана 1980 сон. АнцIго батIияб совхозалдаса пихъ бачIунаан гьенибе, цинги къачIан хадуб, битIулаан Россиялде. КIиго соналда берда бихьуледухъ хисизабуна ГIариповас гьениб хIалтIи. Хасавюрталда иш роцIцIинабун хадув, 1982 соналъ тIад вуссун Росдал магIишаталъул министерствоялде вачана гьев цIидасан.\nАмма цох1о х1алт1уде вуссун чIечIого, тIадеги жиндирго лъай камил гьабиялда тIадги хIалтIана МухIамад. Москваялъул пищевой институталда цIалун инженер-виноделасул махщелги щвана гьесие, гьелда чIечIого лъугIизабуна ТIолгосоюзалъулаб росдал магIишаталъул заочнияб институт (экономист) ва гьелдаса хадубги республикаялдаго тIоцевесезул цоязда гьоркьов гьев вукIана Москваялъул Менеджменталъул университеталъул хасаб лъабго курс лъугIизабурав чи.\nУнкъо батIияб тIадегIанаб цIалул идараялда щвараб лъайги камил гьабун, бокьараб магIишаталда гъеж гурун гьавудизе гъираялда вугев МухIамад 1986 соналъ витIула Гъуниб районалъул «Гьудуллъи» совхозалъул директорлъун. Амма цин гьениве вачIиналде, совхозалъул нухмалъулевлъун вукIарав ГIумаров МухIамаднабихъеги ун, гьесда абула: «Дида тIад къалеб буго совхозалъе нухмалъи гьабизе, амма дун духъа хъулухъ бахъизе вачIунев чи гуро, дур разилъи батичIони, дица гьеб тIаде босуларо», - ян.\nАмма гьелъие жиндир щибниги инкар гьечIилан гIодове виччазавула МухIамаднабица гьев. Цебесеб чIаголъиялда совхозалъе бетIерлъи гьабун бажарулеб гьечIин жинхъайиланги абула гьес. Гьедин вачIана МухIамад 1986 соналъул январалда Гъуниб районалде.\nНахъа ГIариповас махсараялдалъун ракIалде щвезабулаан жеги щиб-кинали лъалареб бакIалде ракь-хасало вачIине ккани лъабго росдал жамагIаталде гьоркьове гьебги бахIарчилъиялда бащадаб иш букIанин абун.\nЛъабго росу (ХIотIочI, Хьиндахъ ва Гъоркь КIогьори) жанибе унеб «Гьудуллъи» совхозалда дагьал рукIинчIо гIунгутIаби. Къокъабго заманалда гьесул хIаракаталдалъун бан бахъана Хьиндахъ росдае 320 чиясе цIализе бакI бугеб школаги, ясли-ахалъул корпусги. ХIотIочIисезе бана ясли-ахалъул кIиго корпусги тукенги, амма бищунго гьел рохараб жо ккана росулъе лъим бахъи. ТIокIаб жо гьабичIониги, росулъе цохIо лъим бахъаралъухъ тарихалде инин ГIарипов МухIамадин разиго абулаан гьез чанго сон ун хадубги.\nЦIияб школа бана Гъоркь КIогьорибги. Амма аслияб хIаракат ГIариповас буссинабуна гьеб росдал консервал хIадурулеб заводалде. Гьеб къачIана жаниса, босана цIияб къайи-цIа, амма бищунго кIудияб хIасиллъун ккана завод сордо-къоялъ чIечIого хIалтIулеб низамалде бачин. Гьединаб жо жеги лъугьун букIинчIо магIарухъ. Росулъ ругел гIадамал ругьунлъун рукIараб хIалтIул низам хисизабуна ГIарипов МухIамадица. Гьанже хIалтIухъаби вахтаялъул автобусалдаги рекIун сардилъ заводалде рачIунаан рогьинегIан гьенир хIалтIизе. Гьеб цIирагьиялъ хIасилги кьуна: сезоналъе 3,5 миллион банка къватIибе кьолеб букIараб заводалъ гьанже биччазе байбихьана 8 миллион.\nКъокъаб заманалда жаниб цебетIураб кIагьадерил заводалъул мисал бачине байбихьана мугIрузул мухъазда ругел гьединалго заводазе.\n1989 соналъ 12 районалъул 27 магIишаталъухъа 2000 тонна къабул гьабун букIана заводалъ, къватIибе биччана 8 миллион банка консервадул. Гьединаб хIаракатаб, бергьун кIудияб хIалтIухъ ГIариповас нухмалъи гьабулеб магIишаталъе щвана КПССалъул ЦКялъул, СССРалъул Министрзабазул советалъул , ВЦСПСалъул ва ВЛКСМалъул ЦКялъул ХIурматиял грамотаби.\n1995 соналдаса нахъе ахбазаналъул ва гIечул сокал росун руго «Россиялъул бищун лъикIал кванил нигIматал» абураб каталогалде.\nМАГIАРУХЪА НИГIМАТАЛЪЕ ОКЕАН БАХУН КЪВАТIИБГИ КЬУРАБ КЪИМАТ\nБазаралъулаб экономика улкаялда тIегьазе байбихьидал, цогидал консервал хIадурулел заводазул киназдаго гуро кIвечIо цIияб заманалъул конкуренция хIехьезе кIвараб цоцоял чIун хутIана. Амма «Гьудуллъи» АОялъул магIишат жакъа къоялъги цебехун туркIулеб буго.\nКIогьориб заводалъ хIадур гьабураб ахбазаналъул сокалъе кIудияб къимат кьуна Америкаялъулгун Россиялъул Дармилгун промышленнияб палатаялъцин. «КIудияб даражаялъул нигIмат хIадураралъухъ - ЦIияб Эра» абураб медаль кьуна гьез ГIариповас кIвар кьун гIезабураб нигIматалъе. Гьаб заманалъул, химиялда гъорлъ буцун гIезабураб тIагIам тукадул полкабаздаса нахъе цузе кIвелародайилан хьулалда, заводалъул нухмалъи РФялъул хIукуматалъул программаялда гъорлъ гIахьаллъизе ахIун букIана Москваялъул мэриялъги. ФРГялъул Ольденбург шагьаралъул бургомистрас цо выставкаялда, мугIрузул росулъ гIезабураб тIагIамалъул хIалги бихьун, абуна: «Огь, ахбазаналъул сокалъул гьуинлъи – зер гут абун». Немцазул мацIалда гьабураб гьеб кIудияб калам гьелдаса нахъе заводалдаса къватIибе унеб щибаб шишида тIад хъвазе тIалаб гьабуна ГIариповас.\nЦоги гьединабго выставкаялда доб заманаялъ Россиялъул росдал магIишаталъул министрасул тIоцевесев заместительлъун вукIарав МухIамадтIагьир ГIабдулбасировас цо нухалъ гьадин абуна: «ЦохIо ГIарипов МухIамад гурони лъаларо дида жиндирго мобильнияб телефоналъул номер къватIибе унебщинаб банкаялда этикеткаялда тIад хъвазе нахъе къачIев нухмалъулев. Жиндир нухмалъиялда гъоркь хIадур гьабураб нигIматалъул татуялда хурхун, лъилниги бадибчIвай щвани, живго гьелдаса хIинкъуларевлъи загьир гьабуна гьес. Гьединаб мисал, Россиялдани киб гурин, Европаялдацин гьечIо».\nКIудияб къимат гьабулаан ГIарипов МухIамадил, дол соназ Гъунив КГБялъул нухмалъулевлъун хIалтIулев вукIарав ГIандиса Жавпар Рамазановас.\nГьес ракIалде щвезабула цо гьадинаб лъугьа-бахъинги. Совхозалъе цIияб ах гIезабизе чанго гектаралъул ракь букIана райкомалъ бихьизабун, росун рукIана гьенир чIезе цIиял гъутIбиги.\nРайком хIалакун букIана гьеб суал роцIцIинабунилан баян республикаялъул обкомалде кьезе. Гьелъие гIололъун тIобитIун букIана данделъи.\nАмма гьанжеялдаго цIиял гъутIби чIезе жив рази гьечIилан лъазабуна данделъиялда ГIариповас. «Корводстрой» тресталъ цIияб ах лъалъазе насосалъулаб станция жеги бан бахъун букIун гьечIо, гIисинго ругел гъутIби лъалъазе лъимги гьечIого, гьел чIезе бегьулеб иш гурилан чIана совхозалъул директор.\nДоб мехалъ Гъуниб райкомалъул вукIарав секретарь М. У. ГIалиевасул цIакъ ццим бахъинабуна гьесул тIирунчIеялъ, хIатта ГIарипов хIалтIудаса вахъиялъул суал гьоркьоб лъезецин тадбирал гьарулел рукIана.\nАмма МухIамад жиндирго пикруялдаса вуссинчIо. Райкомалъул бюроялъул гIахьалчагIазда гьоркьоса гьесул рахъ ккуна цохIо Жавпар Рамазановас.\nПрочитано 115 раз\tПоследнее изменение Пятница, 26 марта 2021 15:50\nДругие материалы в этой категории: « "Шагьаралда рукъ гьечIони, цониги банкалъ кьолеб гьечIо кредит"\tБасриялъул бакIалда цIияб »


МухIамадрасул МАГЬДИЕВ, ЦIумада район.\nЦIумада районалдаса тIоцевесев медицинаялъул доктор, профессор ГIабдулаев ГIалихIажияс нухмалъи гьабулеб буго Дагъистаналъул медакадемиялъул кардиологиялъул ва хъизаналъулаб медицинаялъул факультеталъе. Гьев ккола 160 гIелмияб хIалтIул ва цIехрехазул авторги, ДРялъул мустахIикъав тохтурги, Дагьистаналъул кардиологазул обществоялъул председательги.\nГъоркьгьаквари росдал школалда цIалулеб мехалдаго аниш. букIана ГIалихIажил [тохтурлъун вахъине. Гьеб анищ ГIумруялде бахъинабизелъун IIIализе лъугьана Дагьмединституталде, гьелдаса хадуб лъугIизабуна Москваялъул кIиабилеб мединституталда цебе бугеб аспирантура. Дагьмедакадемиялъул студентазе дарсал кьей гуребги, гьев .хIалтIулев вуго МахIачхъалаялъул кIиабилеб больницаялдаги;\nАбизе ккола унтаралги цIакъ рази рукIунин ГIалихIажидаса. Гьелъие нугIлъи гьабулеб цо мисалги рехсезин. "ГIемерал соназ кIвекIана дун рекIел унтуца, ян хъвалеб буго Унсоколо районалъул ЦI тIанихъ росулъа ГIабдурашид МухIамадовас. ГIабдулаевас дир гIадаб унтиги сах гьабулин рагIидал, вилъана гьесухъе ва расги рекIекълъичIо. Гьанже дун сахсаламат вуго. РакIракIалъулаб баркала дуе, ГIалихIажи".\nЦебе букIинчIеб факультет буго хъизаналъулал тохтурзаби хIадур гьарулеб. Гьеб кафед раялъул заведующийги ГIабдулаев кколелъул ва гьелда тIасан хабар гьабидал, ГIалицIа жица гьадин бицана. Нижеца гьеб факультеталда хIадур гьарула хъизаназе тохтурзаби. Гьенир цIализеги ккола, хIалтIул хIалбихьи бугел микьго моцIалъ, гьечIел кIиго соналъ.\nЦIалун лъугIидал кьола хIалтIизе ихтияр бугеб сертификатги. Нагагь хъизаналъул тохтурасухъа сах гьабун бажарулареб, масала хирург гьорлъе жувазе кколеб гIадаб унти бугони, гьес унтарав вачине ккола хирургасухъе ва сахлъизегIан хадуб бербалагьиги гьабизе ккола. Нилъее гьединаб къагIида цIияб букIаниги, цогидал бакIазда гьеб цебего хIалтIизабулеб буго.\nГьеб цIияб къагIида цогидал бакIазда кин хIалтIизабулеб бугебали лъазелъунги, махщел камил гьабизелъунги ГIалихIажи щвана Латвиялде, Норвегиядде, кватIичIого ине вуго Америкаялдеги.


10 июналда Дагъистаналъул басмаялъулгун информациялъул министрас Хунзахъ тIобитIана мугIрузул мухъазул газетазул, пресс-хъулухъазул ва сайтазул нухмалъулезулгун данделъи. Гьелдалъун гьесие къваригIун буго бакIалъул нухмалъиялъе информалатаздасан гьарулел бадирчIваязе, ва какдариязе нухал къазе. Бугищха бакIалъул газетазул интернеталъе дандечIей гьабизе бажариги къуватги?\nБасмаялъулгун информациялъул министерлъиялъ зама-заманалдасан тIоритIулел гьединал данделъабаз хIасил кьоларин абураб пикру буго жалго редакторазул. Масала, ЭР-ялъе гьединаб пикру загьир гьабуна Болъихъ мухъалъул газеталъул бетIерав редактор ГIандиса ГIумаханица. Жибго гьеб министерлъиялъулги гьечIин бакIалъул газетазе тIириги кIварилан тIаде жубана гьес.\nГIандиса ГIумахан: «БакIалъул газетазе гьелдаса (министерлъиялдаса) щибниги кумекги гьечIо, щибниги асарги гьечIо. БукIине ресги гьечIо. Щайгурелуъл бакIалъул газетазул кинабго бюджет буго бакIалъул нухмалъиялдасан. БакIалъул нухмалъулесул щибаб гали бихьизабулеб газета буго гьеб. Дица цебегIанго президентасухъе хъвараб кагътидаги абулеб букIана гIадамазе цIализе рокьун ратани, гьел газетал басмаялъулгун информациялъул министерлъиялъухъе кьейилан. Гурони цIализе жого букIунароха. Киналали данелъабийила, буюрухъалила рачIуна тIасахун. Цебе министерлъиялъухъа газета кьабизе кагъатгIаги щолаан. Гьанже щибниги щоларо. Гьаб гьабе, доб гьабеян абураб гIолебищ. Жидехъго кинабгIаги къуватги гьечIого, малъаризе лъугьунел руго».\nХунзахъ тIобитIараб гьеб данделъиялда бакIалъул нухмалъиялдаса байбихьун республикаялъул тIалъиялде щвезегIан нухмалъулезда хIарщ речIчIулеб бугила интернеталдасан, къваригIун бугила бакIалъул прессаялъ гьелда дандечIей гьабизе. Гьелда гъорлъе цIазе кколила блогералги. Гьединаб баян кьуна ЭР-ялъе гьеб данделъиялда гIахьаллъарав ЛъаратIа мухъалъул газеталъул бетIерав редактор Ражабов Расулица.\nРажабов Расул: «Гъоб министерлъиялъул цо-цо хIалтIухъабазул пикруялда рекъон, хъубаб калам гьабулеб буго республикаялъул нухмалъиялде. Гьелда данде кIвараб хIалтIи гьабизе кколила муниципалиял нухмалъулезги гьезул прессаялъги. Гьелда гъорлъе рачине ругила блогералги. МагIарухъ цого куцалда хIалтIуларелъул киса-кибго интернет. Гьединлъидал гьелъиеги шартIал чIезарилин абуна гьениб».\nАмма гьабсагIат интернеталда ругел батIи-батIияб информациязда дандечIей гьабун бажаруларин бакIазда ругел газетаздаян абуна ЭР-ялъе Болъихъ мухъалъул газеталъул бетIерав редактор ГIадиса ГIумаханица.\nГIандиса ГIумахан: «Релъизе рачIунел жал рицунел руго гьещ. Интернеталад хъвараб жоялде данде щиб кьелеб бакIалъул газетаз. Гьезул агитациялде дандечIей гьабизе я рес, я къуват гьечIо бакIалъулал газетазул. Интернеталда хъванщинаб жо цIалуларо бакIалда ругел газетаз. Масала, газета халкъалъ цIализеги къваригIун буго дие, бакIалъул нухмалъиялъ малъарабги гьабизеги кколеб буго дица. КIиго цIаялда гьоркьове ккарав гIадин вуго. Критикиял макъалаби халкъалъ гъираялда цIалула, бакIалъул нухмалъиялъ гьел кьезе риччаларо. Гьез лъеян абурал макъалаби халкъалъ гъираялда къабул гьаруларо».\nХунзахъ тIобитIараб данделъиялъул магIна букIана информация тIибитIизабиялъул иш тIаде кколев щивав чияс гьеб рахъалъ жинди-жиндир хIалтIи роцIцIинабизе кколин абураб.


Роберт Гейтсица жиндирго техьалда какулев вуго Барак Обама\nЦолъарал Штатазул улка цIуниялъул министрлъун вукIарав Роберт Гейтсица америкаялъул президент Барак Обама какулев вуго Афгъанистаналда ракI чIечIел галаби гьариялъе гIоло.\n«Хъулухъ: рагъда вугев министрасул мемуарал» абураб бахъизе хIадурун бугеб техьалда Гейтсица хъвалеб буго, Афгъанистаналда бан жинцаго бищараб стратегиялда хурхун, Обама вас-васдулев вукIанин ва гьесул мурад букIанин гьеб улкаялдаса рагъул къуватал нахъе рачи.\nГейтсил рагIабазда, ГIиракъалдаги Афгъанистаналдаги рагъул операцияби тIоритIиялда хурхун президент Обамал бербалагьи байбихьудасаго букIана скептикияб, гьел рагъал Джордж Бушил администрациялдаса ирсалъе щварал рагъаллъунги рикIкIунин.\nЖиндирго техьалда Гейтсица гьединго какулев вуго Цолъарал Штатазул вице-президент Джо Байден. Гьес рикIкIунеб буго ХъахIаб Рукъалъулги Пентагоналъулги гьоркьорлъаби кьогIлъизариялъе квербакъи гьабунин Байденицайин.\nРоберт Гейтс улка цIуниялъул министрлъун лъугьана президентлъиялда республиканияв Джордж Буш вукIараб заманалдаго, 2006 соналда. Жанджирго хъулухъалдаса гьев нахъе ана 2011 соналъул июналда.


Заманалъул бергІеличІал: «Книготоргалъул» бакIалда «Барашка»\nИсанасеб сон Россиялда литератураялъул сонлъун лъазабиялда бан, 20 февралалда МахIачхъалаялда ГIурус театралде данделъун рукIана хъвадарулел чагIиги, республикаялъул нухмалъулелги, гьалбалги, цогидалги.\nШагIирзаби гIемерал Дагъистаналъул мадугьалзабазда гъорлъ Гуржияги Азербайжанги рехсана республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас. Амма советияб заманалда улкаялда бищун къуватаб Хъвадарухъабазул Союз Дагъистаналда букIанин абуна гьес. ГIадатго бицунеб хабаргицин дагъистанияз кочIохъе бицунила. Дагьалъ цебегIан гьес цо мухъалъул газеталда цIалун бугоан росулъ къачIараб иццул хIакъалъулъ. Амма гьеб хъван букIанила харбихъе, мугIруздаса биун бачIунеб гIазулги, цIоролги, чIурканаб тIабигIаталъулги бицун.\nРагIуе бегIерлъиги пикруги букIаниги, Дагъистаналъул шагIирзабазги хъвадарухъабазги, хасго ахираб заманалда, рорхичIин халкъалъе къваригIарал суалалин абуна ГIабдулатIиповас.\nРамазан ГIабдулатIипов: «Дагъистаналъул гIемерисел поэтаз асарал хъвана хъачагъазеги хIалихьалщинал чагIазеги сайгъат гьарун. Кив вугев гIадатияв чи, кив вугев живго поэт, пачалихъ? Машидат Гъайирбеговалъ дир хIакъалъулъ хъван буго тIехь. Амма хас гьабун цо дир хIакъалъулъ хъвазе кколароан. ТIолабго жамгIияталда бугеб хIалалъул хъвазе кколаан».\nРеспубликаялъул бетIерас гьединго ракIалде щвезабуна Калмыкиялъул халкъияв поэт Давид Кугультиновас абураб рагIабиги. Нужер дора гьанже поэтал гIемер ругищин гьикъидал, гьечIилан бицанила Кугультиновас, советияб заманалда жидее щибаб мухъалъухъ кьолаанила гIарац, гьанже кьоларила.\nГIарацги кьунищин хъвадарулел рукIарал АбутIалиб Гъафуровги, ГIумарил Батырайги, Ирчи Хъазахъги, цогидалгиян абуна республикаялъул бетIерас.\nДагъистаналда литератураялъул гьедигIан квешаб хIал гьечIин рикIкIунеб буго Марина АхIмадовалъ.\nМарина АхIмадова: «ЗагIипал асаралги ратила, дир хIисабалда, бахIсал къваригIун руго. КъваригIун буго нилъерго гIунгутIаби рихьизеги. Гьеб мехалда кIола нилъеда дунялалдаго рагIараб Дагъистаналъул адабият цIигьабизе».\nКочIохъан МухIамад ГIабасовас рикIкIунеб буго магIарул шагIирзабаз аслияб куцалда хъвалел ругин рикIкIунел кучIдул. АхIулел кучIдул дагьал ругин.\nМухIамад ГIабасов: «Нилъераз кидаго хъвала цIалулел кучIдул. Щайин абуни ахIизелъун хъвалеб бугони, поэт вукIине ккола музыка бичIчIулев чи. Такрарлъи гьабун хъвала ахIулел кучIдул: берал, берал, берал берцинай гьудул».\nКочIохъанги шагIирги Къурбан КIулизановас гьадинаб къимат кьолеб буго жакъасеб адабияталъе.\nКъурбан КIулизанов: «Поэтазда гъорлъеги рачIунел руго хIалакъаб поэзиялъул чагIи. Батизе бегьула гьездаги жидерго нух. Амма доб поэзиялдеги, дол шагIирзабаздеги гьел рахунароха».\nЖакъасел поэтаз хъварал жал щолел гьечIин цIалдолезухъеян рикIкIуна дагъистаниязул цо къадаралъ.\nГьелда бан гьадинаб пикру буго шагIир ТубхIат Зургьаловалъул.\nТубхIат Зургьалова: «ЦIалдолезухъе щолел гьечIелъулха тIахьал. АхIдола дораса-гьаниса, ТубхIат, киса щолеб дур тIехь абун. Доб мехалда гIадин «Книготоргги» гьечIо гьанже. Хъвадарухъабаздаги цIалдолездаги гьоркьоб кIкIал лъугьун буго. Цебе «Книготоргалъ» ричулаан нижер тIахьал. Амма гьанже гьениб жаниб «Барашка» абун ресторан рагьун буго».\nПалхIасил, жакъасел Дагъистаналъул поэтаз рихьизаризе кколин Шамалде рагъизе арал гIолохъабазул улбулги, гьабсагIаталда Дагъистаналда бугеб жамгIияб ахIвал-хIалгийин абураб хIасил гьабуна республикаялъул бетIерас 20 февралалда ГIурус театралда букIараб данделъиялда.


Нужер видео ва суратал, Январь 09, 2019\nЧачаналъ хъулухъалъул кIодолъиялде балагьун халалъула бертадул кортежги. Къадировасул вацасул васасул бертин. 30 апрель 2016 сон. (Файл битIана Имран Сатуевас)\n18 марталъул бакъанида Гъизляралда АЗС кьвагьун буго. Зарал ккун буго 30 гIанав чиясе. Файл битIана: ПатIимат\nЛъималаз басриял шприцазул гьабураб экскаватор.Файл битlарав чи: Ризван\nРахьдал мацIазул къо\n20 ва 21 февралалъ Авартеатралда тIобитIизе буго санайилаб, МагIарулазул миллиябгун маданияб автономялъ Авартеатргун цадахъ, Халкъазда гьоркьосеб рахьдал мацIалъул къо кIодо гьабун тIобитIулеб выставкагун ярмарка. Файл битlарав чи: Алиса\nДжемикенталъул ГИБДДялъул посталда ккана кьвагьи\nДжемикенталъул ГИБДДялъул посталда ккана къуватаб кьвагьи. Хвана кIиго чи, лъукъана щугояв. Файл битIана: ПатIимат\nГьал къоязда Дербенталъул мажгит сверун\nГьал къоязда Дербенталъул мажгит сверун букIараб ахIи-хIурги кьвагьиги. Файл битlарав чи: Рамазан\nКIочон хутIарал росабалъа ахIи\nЦIумада мухъалъул чанго росу жакъаги батIа тIун, кIудияб изоляциялда бугин, абизе бегьула. Гьенире гьечIо транспорт хьвадизе рес бугел нухал. Медикияб кумек гьенибе ахIиялъул бицен цин гьечIо. Амма цебего гIарз гьабулеб букIаниги, жал лъиданиги рагIулел гьечIин, абулеб буго росабазул гIадамаз.\nБуйнахъскалъул аслияб майданалда митинг гьабизе толеб букIинчIo полициялъ изну гьечIин абун. Гьедин бицунеб буго гьаб видеоялда шагьаралъул полициялъул бетIерас. Миниг гьабуна майданалда аскIоб. Гьенив вукIана 1000-1500 чи. Файл бачlана ПатIиматица\nХасавюрталъул лъимал гьаруле азарханаялда араб соналда кколеб кумек гьабичIого инвалид лъугьарай МухIмадова Узлипатил эбелалъ абулеб буго жидер ишалда сверун жеги такъсир гьабиялъул иш рагьун гьечIин ва гIарац босун жидеца рекъел гьабунин абураб гьереси бугин. Файл бачIана Умайсатица\n3 февралалда Хасавюрталъул азарханаялда цебе репортаж гьабулев "Россия" каналалъул журналистас бицунеб "Гьериси!"бугин ахIулеб букIана акциачагIаз. Файл бачlана Умайсатица\nХасавюрталъул азарханаялда хварай Далиева Залинай яс ГIайшат азархана цIунизе бачIараб полициялъул цоясда кIалъалей. Файл бачlана: Алисаца


Щиб ккараб Дагъистаналъул Пенсиязул фондалда?\nДагъистаналъул Пенсиязул фондалъул 100 ялдаса цIикIкIун чи жидеего бокьун гIарза хъван нахъе ун ругин абураб лъазаби бакIана информалатазда. Амма жибго идараялъул вакильзабаз абулеб буго гьел кIодо-кIодо гьарун рицарал харбал кколин.\n18 августалъ Дагъистаналда, жидеего бокьун гIарзаги хъван, хIалтIудаса нахъе анин Россиялъул Пенсионияб фондалъул Дагъистаналда бугеб идараялъул 104 хIалтIухъанин. Гьединго, гIуцIиялъул тIалъиялъ хIалтIудаса нахъе реханин 8 чийин, лъазабуна цо-цо интернет-сурсатаз.\nРИА Дагъистаналъул баяназда рекъон гьел хиса-басиял хурхарал рагIула гIуцIиялъулъ ришватчилъиялда данде хIалтIи гьабулеб букIиналда ва гIадамазул Пенсионияб гIуцIиялда хурхун гIарзал гIемерлъиялда. Гьаб соналъ гьел гIарзал цересел соназда данде ккун кIиго нухалъ гIемер ругила. Нахъе аразул гIемериселал ругила гIуцIиялъул бутIабазул нухмалъулел чагIийилан хъвалеб буго РИА Дагъистаналда.\nПенсионияб гIуцIиялъул нухмалъулев Сайгид МуртазгIалиевасул рагIабазда рекъон байбихьун буго гIуцIиялда ришватчилъиялда данде хIалтIи гьабизе. Киналниги мухъазда гьабулеб хIалтIулъ аслияблъун букIине кколин къануназда рекъон хIалтIийилан абун буго гьес.\nГьеб лъугьа-бахъиналда сверухъ харбал гемерал руго:\n«Эркенлъи» ралиоялъухъе щварал баянзда рекъон гьениса щивго нахъе ун гьечIо, гьезие моцIрол болжал кьун руго гъалатIал ритIизариялъе.\nГьедино Пенсионияб гIуцIиялъул хIалтIухъанас бицана гьел хиса-басиял тIоритIиялъе гIиллаби кидаго рукIунилан, амма жидеего хIажалъараб мехалъ гурого тIоритIуларин гьел гIуцIиялъул тIалъиялъ.\nНижеца бухьен гьабуна гIуцIиялъул пресс-хъулухъалъул вакил Альбина Сункулиевагун. Гьелъул баяназда рекъон гIадамал гIарза хъван нахъе ин чIорогоял харбал руго. Гьел харбал тIиритIизариги буго Сайгид МуртазгIалиевасде рагIад рехизе къваригIараб гIадаб жо.\nАльбина Сункулиева: «Гьел киналго харбал ритIарал гьечIо, иш гьадин букIана: нижер букIана данделъи, Дагъистаналда Пенсионияб гIуцIиялъул бетIер Сайгид МуртазгIалиевас ахIараб. Гьес сон кьварун лъазабуна республикаялъул киналго мухъазул пенсионияб гIуцIиялъул бутIабазул вакилзабазда, лъазабуна гьезул хIалтIуда тIасан гIарзал гIемрлъун рукIиналда бан гьезие кьолеб бугин цо моцIалъул болжал, моцIил заманалда жаниб гьел гIарзал лъугIичIони, жидеца гьаризе ругин хасал тадбирал, хIалтIудаса нахъе рехиялде гIунтIун. Гьенирго хIалтIудаса рахъана гIуцIиялъул 8 хIалтIухъан.\nАхираб заманаялъ гIуцIиялъул тIалъиялде гIемер рахунел рукIана гIарзал гIадатиял гIадамазул бакIазда, мухъазда ругел Пенсионияб гIуцIиялъул бутIабазул вакилзабаз гьабулеб хIалтIуда хурхун, гьез ришватчилъи гьабиялде гIунтIунцин. Гьелъ МуртазгIалиев Сайгидица цин гьезие цо моцIалъул болжал кьуна гьеб ахIвал-хIал хисизабиялъе. Гьеб мехалъги гьабулеб хIалтIи бихьичIони бицине бегьула хIалтIудаса нахъе иналъул. ГьабсагIат щивго нахъе ун гьечIо.»\nГьединго Сункулиевалъ бицана Пенсионияб гIуцIиялъул нухмалъиялда ракIалда бугин ришватал росиялда данде рагъ базе. Гьеб моцIил болжал кьурал хIалтIухъабиги I00 чиясдасаги гIемер ругин, гIадамазул гIарзал лъугIичIонани гьел хIалтIудаса нахъе инеги рес бугин.


Рахьдал мацIазул халкъазда гьоркьосеб къоялъул хIурматалда, 19 февралалда ДРя-лъул Миллияб библиотекаялда тIобитIана гIелмиябгун практикияб конференция. Гьелда гIахьаллъана Дагъистаналъул халкъазул мацIазулгун адабияталъул гIалимзабиги, республикаялъул вузазул преподавателалги, школазулгун школалда цебесеб лъай кьеялъул идарабазул педагогалги.\nКонференция нухда бачана ДНИИПалъул директорасул ишал тIуралей Меседу Шурпаевалъ. Гьелъ бицана 2019 соналда институталда гьарурал гIелмиял цIех-рехазулги, хIадурарал цIалулгун методикиял тIахьазулги, программабазулги хIакъалъулъ. «Дагъистаналда гIуцIун руго рахьдал мацIазда лъималазе лъай щвеялъул рахъалъ киналниги шартIал – къабул гьарун руго гьеб рахъ тартибалде бачунел къануназулгун нормативазул документалги. 2019 соналда ДНИИПалъул гIалимзабаз хIадурана ва «Просвещение» басмаханаялда къватIире риччана байбихьул школалъул цIалдохъабазе рахьдал мацIазулгун адабияталъул цIалул тIахьал. ХIадурун руго берцинхъваялъул ва хIалтIул тетрадалги, методикиял пособиялги», - ян бицана М. Шурпаевалъ.\nШколазе рахьдал мацIазул учительзаби хIадуриялъул хIакъалъулъ бицана ДГУялъул филологияб факультеталъул профессор, филологиял гIелмабазул доктор Муса БахIамадовас. Гьес абуна соналдаса соналде дагьлъулеб бугин РДОялда цIализе рачIунел гIолилазул къадар ва рехсана гьелъие ругел гIиллабиги. Масала, учителасул махщалил къадру гьечIолъи; учительзабазул харжал мукъсанал рукIин ва цогидалги.\nГьединал гIиллаби сабаблъун, масала, гъоркьиса цониги абитуриент вачIун гьечIо лезги мацIалъул группаялде.\nРахьдал мацIалъул дарсал кьолаго дандчIвалел масъалабазулги хIалтIизарулел методикиял къагIидабазулги хIакъалъулъ бицана щибаб мацIалъул секциялъул дандеруссиналда. Конференциялъул хIасилалда къватIибе биччазе буго методикиял макъалабазул мажмугI.\nДругие материалы в этой категории: « МугIрул тун авлахъалде гочарал магIарулал\tПикрабаз цIунула шигIру, шигIруялъ цIунула пикру »


Америкалъе рекIее гIечIо Эрдогъанил лъазаби\nЦолъарал Штатаз кьварун какана Туркиялъул премьер Ражаб Эрдогъанил лъазаби. Гьес абун букIана Мисралъул демократияб куцалда вищарав президент МухIамад Мурси реххиялъул гIайиб Израилалда бугин. ХъахIаб Рукъалъул вакил Джош Эрнстил рагIабазда рекъон, Эрдогъанил лъазаби битIараб гьечIо, гьелъие киналгIаги далилалги гьечIо.\nЭрдогъаница жиндирго лъазаби гьабун букIана талат къоялда жиндир партиялъул рахъ кколезулгун букIараб данделъиялда. Гьес абун букIана 3 июлалда Мурси рехарал мисралъул рагъулазда нахъа Израиль букIанин.\nThe Jerusalem Post абулеб израилалъул газетаялъ кьолел руго улкаялъул къватIисел ишазул министр Ихаль Палморил рагIаби. Гьес абулеб буго Эрдогъанил лъазаби нонсенс бугин ва гьеб комментариязегицин мустахIикъабги гьечIин.


Зана хьунни хьхьичIунсса хIасиллащал\nАвтор: Имара Саидова · 04.04.2021\nМартрал 28-нний Каспийск шагьрулий Аьли Аьлиевлул цIанийсса спортрал къатраву хьусса Дагъусттаннал каратэлул первенствалий гьуртту хьунни ЦIуссалакрал райондалул 1-мур ДСЮШ-рал ТIюхчардал шяравусса «Иппон» клубравасса 8 спортсмен.\nТренер ХIаммадов Русланнул хIадур бувсса «Иппон» клубравасса цинявппагу спортсментурал бувгьунни хьхьичIунсса кIанттурду.\nСсамадов Сиражуттиннул, Ссамадов Артурдул ва Хумаров Аьлил бувгьунни цалчинсса кIану, Айдаев МухIаммадлул ва Оьмариев Шамиллул – кIилчинсса кIану, Айдаев Исмяиллул ва Нажвадинов Нажвадиннул – шамилчинсса кIану.\nШиккува кIицI лаган, ХIаммадов Русланнул тарбиячитурал, республикалул ва кьатIувсса чемпионатирттай гьуртту хьуну, цимилгу хьхьичIунсса кIанттурду бувгьуссар. ЧIа учинну гихунмайгу тIайлабацIуртту.\n«Анжилул» кумаг бунни\nАьли Аьлиевлул турнирданий\nСледующая публикация ЦIуллушиву дуруччаврил ца хъар вайннайгур дусса\nПредыдущая публикация Цалчинсса цалчинмур кIану


Дагъистан ункъиде бикьизе буго\nПрезидент Рамазан ГIабдулатIиповас ХIукуматалъул нухмалъулев ХIамидов ГIабдусамад, президентасул администрациялъул нухмалъулев ГIалиев Рамазан, министрал ва федералиял идарабазул регионалиял бутIабазул нухмалъулел ракIарараб данделъиялда лъазабуна кватIичIого Дагъистаналда гIуцIизе бугин ункъо территориалияб бутIа.\nГIага-шагарго гьел рукIине руго Россиялда ругел федералиял бутIабазда релълъарал административиял гIуцIаби. Гьел гьариялъе гIиллалъун президентас рикIкIунеб буго нухмалъиялъулаб хIалтIи лъикI гIуцIиялъул мурад. Кинаб къагIидаялъ гьел бутIаби гIуцIизе ругел, кир рукIине ругел гьезул централ, щиб принципалда рекъон гьел данде рачине ругел мухIкан гьабичIо Рамазан ГIабдулатIиповас.\nГIемерисел политологазул ва экспертазул пикруялда рекъон, президентасе бокьун буго тIолабго республикаялда жиндир кверщел щула гьабизе жинца тIамулел территориалиял бутIабазул нухмалъулезул кумекалдалъун. Интернеталда ва блогосфераялда унеб буго гьеб тадбиралда тIасан бахIс. Бицунеб буго гьелъул лъикIал ва квешал рахъазул, гьабизе кколищ гьединаб нухмалъиялъулаб реформа ялъуни кколарищали. «Эркенлъи» радиоялъги цIех-рех гьабуна гьеб суалалда тIасан.\nЖамгIияв хIаракатчи Сулайман Уладиевасул пикруялда рекъон, гьеб хиса-баси гьабилалде цебе гIемерщинал хIужабазул хIисаб гьабизе ккола ва лъикI ургъизе ккола. «Эркенлъи» радиоялъе гьес жиндирго пикру гьадин загьир гьабуна:\nСулайман Уладиев: «Дида ккола гьединал ишал гьаризе байбихьилалде ургъизе ккола кигIанаб пайда бугеб гьелдаса эконокияб, политикияб, социалияб ва миллияб рахъалъ хIисаб гьабуни. Миллиябин дица абулеб буго щайгурелъул нилъер ругел мухъал гIуцIун руго миллияб рахъги хIисабалде босун ва гьеб рахъ цIацIазе бегьуларо. Экономикияб рахъ босани, гьенибги кIудиял хиса-басиял рукIине руго, экономистаз лъикI хIисаб гьабизе ккола, щайгурелъул, территориалиял бутIаби гIуцIулаго гьенир рукIине ккола хIакимзаби, гьел хьихьизе бюджеталдаса гIезегIан гIарац биччазе ккола. Бегьуларо гьелъулги хIисаб гьабичIого. Политикияб рахъ босани, нилъеда лъала щибаб мухъалда ва шагьаралда ругел бутIрул руго жидер бакIалда киналго ихтияралги ругел, бокьараб суал роцIцIунел чагIи. Разилъизе ругищ гьел жидехъе ругел ихтиярал президентас витIун вачIарав территориалияб бутIаялъул нухмалъулесухъе кьезе? Гьединлъидал, дида ккола гьеб гали цIакъ мухIканго ургъун гьабизе ккараб бугилан».\nБачIинахъего президентасул гьеб хIукмуялъе лъикIаб къимат кьуна журналист Маркъо ШагIбановас. «Эркенлъи» радиоялъе кьураб баяналда гьес бицана территориалиял бутIаби гIуцIиялдаса Дагъистаналъе кинаб пайда бугебали.\nМаркъо ШагIбанов: «Дир пикруялда гьеб гали битIараб буго. Гьелъ рес кьезе буго цадахъ регион цебетIезабизе, хасал территориалиял бутIаби церетIеялъе цогоял программаял гIуцIизе. Гьелъ рес кьезе буго цIигIуцIарал бутIабазул централ церетIезаризе. Дица рикIкIуна гьеб кIвар бугеб суаллъун, щайгурелъул гьабсагIаталда МахIачхъала хIалуцун буго, гьаниб цIакъ гIемер халкъалъ гIумру гьабулеб буго. ЦIигIуцIарал централ рукIине руго гIага-шагарго Дербент, Хасавюрт, Гъизляр гIадал шагьаразда, гьебмехалъ халкъги гьенибе бакIаризе буго, жалго шагьаразул гIумруги лъикIлъизе буго. ХIакимзаби гIемерлъизе руго, гьезие бюджеталдаса гIемер гIарац ине буго абураб пикруялда дун рази гьечIо, щайгурелъул гIемерал хIакимзаби гьенир рукIунаро, щибаб бутIаялда 20 чи вугони гIола. ТIадеги, гьел хIакимабазе ихтиярал кьолаго гьединалго мухъазда ругел чагIи хIалтIудаса эркен гьаризе руго, гьабсагIаталда пачалихъияб аппарат дагь гьабиялъул хIалтIи унеб буго».\nРамазан ГIабдулатIиповасул рагIабазда рекъон Дагъистаналъул политикияб нухмалъиялъулъ аслияб гIунгутIи буго щибаб иш гIумруялде бахинабиялъул жавабчилъи дагьаб букIин. Территориалиял бутIабазул нухмалъулезул букIине буго щибаб хIалтIуда хурхун кIудияб жавабчилъи. Анкьида жаниб цо нухалъ щивав нухмалъулес жиндирго бутIаялда бугеб ахIвал-хIалалда тIаса хIисабкьезе буго президентасда цебеян хъвалеб буго «Риа Дагестан» сайталда.


Мусульманские религиозные фильмы\nХарун Яхья. Пророк Мухаммад, мир ему\nХарун Яхья. Пророк Моисей, мир ему\nХарун Яхья. Пророк Сулейман, мир ему\nХарун Яхья. Чудеса Корана\nХарун Яхья. Благословенная личность, изменившая мира


Москваялда ГIидалъул как балел бусурбаби, 28июл2014\nБусурбабазул иргадулаб байрамалъ иргадулаб нухалда борхулеб буго Россиялъул тахшагьар Москваялда бусурбабазе какал разе гьечIел санагIалъабузал суал. Гьел санагIалъаби байрамкъояз рукIунаро мажгитазда жанир гьинчIел къватIазда какал разе ккарал бусурбабазеги гьел къватIазда ругел минабахъ гIумру гьабулел гIадамазеги. Бусурбабазул республикабазда гIадинан гьел байрамкъоял Москваялда гIодоркъояллъунги лъазарун рукIунаро. ХIалтIуде ине кколезе яги унтун хехаб кумек ахIизе ккарав чиясухъе тохтур щвеялъулцин букIуна гьениб санагIалъибахъи.\nЩибха гьабизе кколеб бусурбабазе жидерго байрам тIобитIизеги цоги диналъул гIадамазе гьел къоязда квал-квал гьабунгутIиялъеги?\nМосква шагьаралда ва гьелде гъоркьехун ругел мухъазда гIумру гьабун вугев батIи-батIиял баяназда рекъон, 2 милионалдасаги цIикIкIун бусурманчиясе диниял тадбирал тIоритIизе гьечIо кинабниги 8 гурони мажгитгун динияб идара.\nРамазан моцI лъугIидал рукIарал байрамалъул къоязда мужгитал сверун къватIахъ какал ралел бусурбабазул суратал иргадулаб нухалда кьолел рукIана россиялъул информалатаз.\nБакIалъул цо даптаралъ хъвалебцин букIана москваялъулазда гьел суратаз ккезабулеб букIанин жал бусурбабазул шагьаралда гIумру гьабун бугел гIадамал ругин. ХIакъикъаталдайин абуни россиялъул тахшагьаралда гIумру гьабун вугев 10 млн. цIикIкIун чиясул щуабилеб бутIа гурони бусурбабазул гьечIо.\nГьебго заманаялда гьел суратаз бихьизабуна цоги кIудияб проблемаги-диниял тадбирал тIоритIизе бакIал гьечIолъи.\nРоссиялъул бусурбабазул идараялъ 2008 соналдаса нахъе буго Москваялъул нухмалъиялда гьарулеб тахшагьаралда мажгитал разе бакIал рихьизареян. Москваялда 10 бугеб административияб мухъалъул щибалда цо-цо мажгит базе бокьун букIана\nШагьаралъул нухмалъиялъ гьел бакIал кьунгутIи бичIчIизабулеб бугин шагьаралъул гIадамазе гьел разе бокьун гьечIолъиялъиялдалъун.\nГьедин шагьаралъул халкъалъул пикру гIадахъ босулев мэр Сергей Собяниница живгоги жиндаго лъикIин ккарал проекталги гурони щайин халкъалъе кьоларебин абураб суал лъолеб буго Портала-Credo.Ru сайталда Феликс Шведовский абулев чияс. Масала, гьес бегьулаанин Москваялда мажгитал ранилан гьениб гIадамазе бакIал къварилъизе гьечIолъиялъул пропагандаялъул кампания тIобитIизе. Гьелде тIадеги гьенибго бицине бусурбабазул байрамазул заманаялда нухал къазе ккезе гьечIолъиялъулги, къотIнор какикьтIанал тIамиялде ккезарун бусурбаби инжит гьаризе гьечIолъиялъулги. Гьедин бусурбабаздехун москваялъулазул рокьукълъиги дагьлъизе букIанин гьел гьезукьа хIинкъизеги рукIинчIин хъвалеб буго Шведовскияс. Гьесго бицен гьабулеб буго Москваялда 200 килиса баялъул программаялда рекъон ралел бакIазда сверунги рукIанин шагьаралъул гIадамазул разилъунгутIиял, амма гьезул кIвар букIинчIин шагьаралъул мэриялъейин.\nГьеб киналдаго хурхун бусурбабазул бугин жидерго пикру, цояз махсаро гьабун цогияз унго-унголъунги ракIалде щвезабулин Константинополалда рукIарал гIемерал килисаязул къисматалъул, гьанже гьеб шагьаралда турк мацIалда Стамбулин абулин хъвалеб буго Шведовскияс.\nЭкстремистияб багъа-бачариялда хадуб хал кколеб Москваялъул «СОВА» централъул нухмалъулев Александр Верховскияс абулеб буго мажгит баялде данде гIадамал рахъиялъе гIилла бугин жамгIияталда гьоркьоб ксенофобиял ва этникияб рокьукълъиялъул пикраби гIемерлъи. Гьебги хурхараб бугин ахирал анцI-анцI соназда жаниб Москваялде славянал гурезул миграция цIикIкIиналдайин.\nАлександр Верховский: "Гьеб бакIалда аслияб факторлъун бугин абизе бегьула славянал гурел иммигрантаздехун рокьукълъи цIикIкIин.\nЖидее мажгит къваригIун гьечIин гIадамаз абулеб мехалда, гьелъул магIна ккола гьенире рачIунел азербайджанал, таджикал, чачанал жидее къваригIун гьечIин абураб. Гьеб проблемалъул буго динияб гуреб этникияб хасият».\n30 сон барай ортодоксалияй христианай Вера Куичица рикIкIунеб буго щибав чиясул букIине кколин как базе бакIин.\nДмитрий абулев херав чияс абуна жив кьварарав атеист вугин, амма мажгит баялъул рахъ жинца кколеб бугин.\nДмитрий: «Мажгит .. Дица гьелъул рахъ ккола. Щай гIисал дин цебе кквезе кколеб? Щай? Щай ГIиса авараг Мухамад аварагасдаса лъикIав вукIине кколев? Дица гьелъул рахъ ккола».\nМоскваялда гIумру гьабулеб буго 100-ялдаса цIикIкIун миллаталъ ва гьезул гIемериселги руго батIи-батIияб диналъул гIадамал. Аслияб къагIидаялда гьезда гьоркьор руго христианал, бусурбаби ва ягьудиял.\nЖакъа Москваялда бищунго кIудияб динияб идара ккола ГIурусазул килиса.\nТахшагьаралда буго гьитIинаб-кIудияб 900-гIан килиса, гьезулги бащдалда даимго тIоритIулел руго диниял тадбирал. Гьединаб баян кьолеб буго ГIурус килисаялъул пресс-хъулухъалъ.\nКилисаязда тадбирал тIоритIулел ратилин, амма килисаязде унел чагIи жинда рихьизего рихьуларин бицана Эркенлъи Радиоялъе 15-ялде гIагарун соналъ Москваялда гъоркьехун мухъалда гIумру гьабулев вугев Дагъистаналъул ЧIарада мухъалдаса ЖабрагIилица.\nМоскваялда бусурбабазул буго 6 мажгит ва 25 динияб жамгIият, ягьудиязул буго 5 синагога ва 15 динияб жамгIият. Кинабниги Москваялда буго 900 динияб идара.\nГьебго заманаялда бусурбабазул лидераз абулеб буго мажгитал раялде данде ругел гIадамазул щибго тIасанкIалъай букIунарин Москваялда ресторанал яги къасисел клубал раялде данде, ругониги гьезде лъицаго кIварги кьоларин.


КIкIуяда: 73 росу » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n2018 соналъул 15 июлалда Гъуниб районалъул «Сельсовет “Куядинский”» росдал поселениялъул ракьалда бугеб спортивиябгун сахгьариялъул «Сахлъи» лагералда хъвадарухъабаз дандчIвай тIобитIана гьитIинал цIалдолезулгун.\nДагъистаналъул районаздаса ва шагьараздаса 120 лъимер каникулазул заманалда «Сахлъи» лагералда хIухьбахъулеб буго.\nЛагералда ругел лъималазулгун дандчIваялда гIахьаллъана Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул председатель, Поэзиялъул театралъул художественияв нухмалъулев, халкъияв шагIир МухIамад АхIмадов, Россиялъул Хъвадарухъабазул союзалъул член, «Гумбет» газеталъул ва «Аварпресса.ру» порталалъул бетIерав редактор ХIамзат ГIизудинов, поэт, педагог МухIамад ХIасанов ва цогидалги.\nМухIамад АхIмадовас цIалана жиндирго цIиял кучIдул, лъималаздехун малъа-хъваялъулал рагIаби абуна, тIад хъвай-хъвагIаял гьарун, гьезие тIахьал сайгъат гьаруна. Лъималазе кучIдул цIалана ва пайдаял кIалъаял гьаруна ХIамзат ГIизудиновас, МухIамад ХIасановас ва цогидазги.\nГьеб тадбиралда гьединго гIахьаллъана Кьогьоб росдал библиотекаялъул нухмалъулей Гулжагьан ГIалибулатова ва ГIурала росдал библиотекаялъул нухмалъулей РайхIанат ХIасанова.\n«Лъимерлъиялдасаго тарбия кьезе ккола гIолеб гIелалъе. ХIадисазда хъван буго, кинидаса бахъараб лъималазе тарбия-лъай кьеян. Хьоподаго кьурейин жулилан абиги буго аваразул. Лъимал гIезе ккола ритIухъаллъун, ракIбацIцIадаллъан, лъай щвараллъун, кинабго рахъалъ церетIураллъун. ТарбиячагIазул, мугIалимзабазул, умумузул, тIолго жамгIияталъул масъалалъун ккола лъикIал тIабигIатал, хасиятал лъималазулъ куцай. Гьеб масъала тIубаялъе цо рахъалъ квербакъи гьабула художественнияб литератураялъги. ЛъикIалщинал хасиятал лъадарула чиясулъ искусствоялъ. Лъимерлъуда лъола кьучI вукIинесев инсанасул. Лъимал ругьун гьаризе ккола ургъизе, цере суалал лъун, гьел тIуразе, битIараб нухдасан церехун ине», – ян абуна ХIамзат ГIизудиновас.\nСпортивиябгун сахгьариялъул «Сахлъи» лагералъул нухмалъулев Мурад ГIалиевас гьалбадерида лъикIаб дандчIвай гьабуна, бицана гьезда гьеб идараялъул хIалтIул низамалъул, лагералда гIуцIарал шартIаздаса лъимал рази рукIиналъул.\nКIкIуяда ккола бечедаб тарихалъул ракь. КIкIуядисезул эркенаб жамагIаталда гьоркьобе уна 73 росу-кули. Цо-цо рукъ бугеб кули рикIкIани, 77-ялде бахуна гьезул къадар. БакътIерхьудасан КьилимегIералъ ва бакъбаккудасан ГъунимегIералъ сверун ккураб жаниблъиялда буго КIкIуяда. ТIабигIат берцинаб бакI буго гьеб. КIкIуяде хъилги тIун буго, лъаразда тIасан кьоялги ран ва ралел руго. КIкIуядаса ккола Россиялъул халкъазул мацIал школаздаса рачахъиялъул законопроекталда данде вахъине кIварав Дагъистаналъул Халкъияб Собраниялъул депутат МухIамад КIудиявмухIамадовги. «Сахлъи» лагералъул нухмалъулев Мурад ГIалиевас рагIи кьуна гьениб авар мацI лъазабулеб роолаб мактаб хIалтIизе биччазе. Гьеб иш гIумруялде бахъинабизе гьесие хIажат буго миллияб мацIалъул, адабияталъул ва маданияталъул хIаракатчагIазул квербакъи. Тавпикь кьеги лъикIал ишал гIумруялде рахъинаризе. Амин.


РЕСПУБЛИКАЯЛЪУЛ Т1АЛЪИ ХУНЗАХЪ БУГО МУН, Ц1АДА РОСУ, НУСГО Ц1АРАКИ ГЬЕЧ1ЕБ. - 18 Июня 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Июнь » 18 » РЕСПУБЛИКАЯЛЪУЛ Т1АЛЪИ ХУНЗАХЪ БУГО МУН, Ц1АДА РОСУ, НУСГО Ц1АРАКИ ГЬЕЧ1ЕБ.\nРЕСПУБЛИКАЯЛЪУЛ Т1АЛЪИ ХУНЗАХЪ БУГО МУН, Ц1АДА РОСУ, НУСГО Ц1АРАКИ ГЬЕЧ1ЕБ.\nЦебеккун районалъул басмаялъ лъазабухъе, араб анкьил шамат къоялъ Дагъистан Республикаялъул Бет1ер Рамазан Г1абдулат1ипов х1алт1улаб сапаргун вач1ун вук1ана Хунзахъе. Гьесдаго цадахъ нилъехъе бач1ун бук1ана республикаялъул т1алъиялдаса саламатаб делегацияги.\nРехселин гьезул цо-цоял: ДРялъул Х1укуматалъул Председателасул т1оцевесев заместитель А. Карибов, Муг1рузул территориалияб округалда Дагъистаналъул Бет1ерасул вакил Г1. Г1абдулмуслимов, республикаялъул маданияталъул министр Зарема Бутаева, хъвадарухъабазул союзалъул председатель М. Ах1мадов, нухазул Агентствалъул нухмалъулев З. Хочбаров ва гь.ц.\nТ1оцебесеб иргаялда республикаялъул нухмалъулев щвана «Хъах1ал къункъраби» мемориалияб комплексалде, хал гьабуна суратазул галереялъухъ, гара-ч1варана халкъгун. Гьелдаса хадуб гьалбал къокъана Ц1адаре. Гьениб дунялалдаго гьеб гьит1инаб росу раг1изабурал шаг1ирзаби Ц1адаса Х1амзатил ва гьесул вас Расулил памятниказда цере т1угьдул лъуна, хинал раг1абаздалъун рак1алде щвезабуна гьез инсанияталъе тараб рух1ияб ирс. Цинги республикаялъулги районалъулги нухмалъулез г1ахьаллъаразул хъатч1ваялда гъоркь рагьана цойги машгьурав ц1адасев, долго Х1амзатовазул хъизамалъул вакил, г1алимчи, филологиял г1елмабазул доктор, академик Х1ажи Х1амзатовасе бараб памятник. Гьелдаса хадуб киналго щвана росдал лъай кьеялъул г1уц1абазде – байбихьул школалде ва ясли-ахалде. Лъималгун накъит гьабун, гьезие сайгъатал кьун рохизаруна Г1абдулат1иповас ц1игьулдерил г1олеб г1елги. Влейболалъул площадкаялда ратарал жиндиргун гьеб спорталъул тайпаялде рокьи г1ахьал гьабулел г1олилазе тарг1алги кьуна ДРялъул Бет1ерас. Киса-кибего лъик1аб ремонт гьабун, т1егь-хер ч1ун берцинлъи г1уц1ун , лъугьун бугеб ч1аголъиялъеги къимат кьуна республикаялдаса гьалбадерица. Лъик1го г1адатал г1адамалгун харбидаги вук1ун, республикаялъул нухмалъулес сапар бухьана райцентралде – хунздерил Бах1арзазул паркалде (сверуда).\nНиж руго зах1маталъ берцин гьарурал г1адамал\nЛъабго зах1маталъул ва цо рагъул Бах1арзазул ц1аралда бугеб паркалъги к1удияб асар гьабуна Рамазан Х1ажимурадовичасе. Рак1алде щвезабилин, гьеб, 240 кв. метралда бугеб, райцентрго берцин гьабураб гъут1бузул «ч1инк1иллъи» къач1аялъе кумек гьабуна сахаватчи Гъази Малачиевас. Кинабниги 1.8 млн. гъурущ харж гьабун буго росуцояс гьеб берцинлъи нилъее сайгъат гьабиялъул мурадалда. Гьесул лъик1аб иш бихьич1ого хут1ич1о республикаялъул нухмалъулесда – «Г1агараб ракьалде бугеб рокьиялъухъ» медаль, гьеб паркалда жанир рук1аго, бана сахаватчиясул каранда. Районалда лъугьунеб бугеб цебет1еялъулъ «жакъасел т1алабазе жаваб кьолев, ц1одорав, х1алт1улев нухмалъулев» - Саг1ид Юсуповасул к1вар ц1ик1к1араб х1алт1уеги къимат кьуна Г1абдулат1иповас. Районалъул больницаялде щун, гьанжег1агар х1алт1изе кьезе бугеб поликлиникаялъул корпус бихьидалги, «москваялъул роцадулаб» ян т1адег1анаб къимат кьуна гьес, нилъер сахлъи ц1униялда батараб ах1вал-х1алалъе. Рецц-бакъ гьабулаго, иргадулаб нухалъги гьоркьор теч1о Бет1ерас нужер мут1иг1ал чукъби – газеталъул х1алт1ухъабиги. Бац1ц1адаб рахьдал мац1алда халкъалдехун к1алъалаго, гьес зах1маталъ берцин гьаруразда гьоркьор рехсана: районалъул гьанжесев нухмалъулевги, туризмалъул ва халкъиял промыслазул министр Мух1амад Г1исаевги, «кьоязулгун – нухазул Наполеон» Загьид Хочбаровги, нижги. Узухъда, гьеб ккола районалъул мухбирзабазе щвараб к1удияб божилъиялъул къарз. Щибаб къойил гурелъулха республикаялъул нухмалъулес «Росдал зах1матчи» кодобе босун ц1алулеб ва х1алт1уе гьединаб къимат кьолеб ?!. Паркалда лъик1аб х1ухьбахъи т1обит1изе к1очонгеян живгун дандч1вазе рач1аразе махсаро-хоч1ги гьабун, АРГ-ги х1алт1улаб къокъаги ана Россиялъул халкъазул традиционияб культураялъул централде.\nХъах1аб рокъоса байбихьун – щибаб росулъе\n«Дагъистан Республикаялда маданияталъул бугеб ах1вал-х1ал ва гьеб цебет1еялъе нухал» абураб суалгун т1обит1араб данделъи халалъана лъабгоялдаса ц1ик1к1ун саг1аталъ. Гьелда республикаялъул Бет1ерас бицана Дагъистаналда регионалияб, культурияб политикаялъул концепция х1адурун ва гьелъ жиндаса байбихьун бищун рик1к1адаб росулъе щун х1алт1и гьабизе бук1иналъул. Бих1изабизе ккола, РФялъул субъектазда гьоркьоб Дагъистаналда т1оцебе къабул гьабун буго гьединаб документ. Оптимизация т1обит1улебан, росабалъа г1олохъанаб г1ел нахъе унеб х1ал гьабизе бегьулареблъиги бихьизабуна регионалъул нухмалъулес.\n«Г1уц1аби къай гуреб, сурсатал х1алт1изари хисизабун, х1алт1и ц1и гьабун, х1ажаталъуб – рагьунцин бачине ккола х1алт1и» - ян абуна гьес.\nБиблиотекабазул х1алт1ул бицунаго, Г1абдулат1иповас т1адч1ей гьабуна гьанжесел т1алабазде данде кколел шарт1ал, т1адег1анаб даражаялъул материалиябгун техникияб хьезари жаниб ч1езабурал маданияталъулгун лъай борхизабиялъул централлъун лъугьине кколин гьелан.\nМуниципалиял нухмалъулез бак1азда ругел памятникал ц1униялде буссараб цо къадаралъул х1алт1и гьабизе ккеялдеги к1вар кьуна Рамазан Х1ажимурадовичас. Культура цебет1езабиялъе жиндаго рихьулел нухазул, х1алт1ул иналъул бицун к1алъана гьеб бут1аялъул министр Зарема Бутаеваги. Данделъиялъул ахиралда «Г1агараб ракьалде бугеб рокьиялъухъ» медалалдалъун к1одо гьаюна бащдаб г1асруялдасаги ц1ик1к1ун заманалъ г1олеб г1елалъе тарбиягун лъай кьеялда х1алт1арай Гусева Маргарита Петровнаги.\nЦояб – нухазул Агентствоялъгун районалъул бет1ерас, цойгияб – Х1укуматалъул нахърателалдасан\nХ1алт1улаб сапаралъул цо пунктлъун бук1ана республикаялъул нухмалъулес г1адатал г1адамал къабул гьариги.\nГ1араниса пенсионер Мух1амад Т1алх1атовас гьарана ДРялъул Бет1ерасда Илълъа росулъе рачунеб нух ва кьо къач1аялъулъ, автостанциялда сверухъ бак1алде хъил т1еялъулъ кумек.\nГьеб бак1алдаго республикаялъул нухазул Агентствоялъе ва районалъул нухмалъулесе т1адкъай гьабуна Г1абдулат1иповас гьеб суал т1убазе.\nЛъаг1илухъа Мух1амад Загьидовасул Лъаг1илухъ ва Ц1ельмес росабазул ясли-ахазе ремонт гьабизе кумек гьарараб суалалъейин абуни, ДРялъул Х1укуматалъул резервалъулаб фондалдаса г1арац биччазе буюрухъ кьуна республикаялъул нухмалъулес.\nГьединаб пайдаяб, г1одобкъо бук1аниги, ч1агояб бук1ана Дагъистаналъул т1алъиялъул Хунзахъе сапар.


Гъуниб мухъалда КТО халатбахъунеб буго\nГъуниб мухъалда халат бахъунеб буго 27 декабрялда лъазабураб терроралда данде чIараб операциялъул низам. Дагъистаналда бугеб терроралда данде чIараб Миллияб комитеталъ лъазабулеб буго цо чIварасул хIакъалъулъ.\nДагъистаналъул Гъуниб мухъалда 27 декабрялъул рогьалилъ сагIат анкьго тIубаралдаса нахъе лъазабун буго терроралда данде чIараб операциялъул низам. Рагъулаз тIоритIулел ругила изну гьечIого яргъидгIуцIарал ва гьезие квербакъи гьабулел рагьиялъул тадбирал. Гьедин лъазабулеб буго низам цIунулез.\nДагъистаналда бугеб терроралда данде чIараб Миллияб комитеталъ «Интерфакс» сурсаталъе кьурал баяназда рекъон, гьезухъе щун руго мухъалда изну гьечIого яргъидгIуцIарал рукIиналъул баянал, гьел тIатинариялъе ва тIагIинариялъе шартIал чIезарулел ругила жидеца.\nГьебго къоялъ, 27 декабрялъул бакъанидехун, низам цIунулез лъазабуна рохьахъ хал-шал гьабулаго рохьилазде тIадеккеялъул ва данде кьвагьдеялъул хIасилазда гьезул цояв чIван вугиланги.\nРагъулаз тадбирал тIоритIулеб бакI кколеб буго Ругъжаб ва БацIада росабазда гIагар, Шамиль мухъалъулгун гIорхъода ругел рохьал. БакIалъул гIадамаз «Эркенлъи» радиоялъе баян гьабухъе, гьенир руго чанго сухъмахъал, цо мухъалдаса цогидаб мухъалде ккезе рес бугел.\n28 декабрялда Дагъистаналда бугеб терроралда данде чIараб Миллияб комитеталъ мухIкан гьабуна чIварав «Сугъралъезул» абулеб рохьилазул къокъаялъул бетIер Шамиль НурмухIамадов вукIин.\nЖиндир цIар рехсезе бокьичIес «Эркенлъи» радиоялъе бицана, гьев гIага-божараз ватIавахъанин.\nАноним: «ЧIван вуго НурмухIамадов Шамиль. Гьев рикIкIунаан «Гъунисезул» абулеб къокъаялъул изну гьечIого яргъидгIуцIаразул бетIерлъун. Гьеб буго мухIканго лъалеб жо. Гьесул жаназа гIага-божаразда лъан буго. ХутIарал хIасилазул мухIканго лъалеб жо гьечIо.\nГьеб кинабго ккун буго Ругъжаб росдадаса рикIкIад гьечIеб бакIалда, рохьахъ. ГьабсагIат хасаб низам халатбахъунеб буго, амма рагIулеб кьвагьа-гIанхъи гьечIо. Жигараб фаза рагIалде бахъун буго».\n2015 соналъул 20 августалда Гъуниб мухъалъул НакIкIазухъ росулъ рокъоса викъун чIварав фермер МухIамадхIажи Зайдуев чIвай хурхинабулеб букIана НурмухIамадов Шамилида ва «Сугъралъезул» абулеб къокъаялъул изну гьечIого яргъидгуцIаразда.\nГьединго рукIана баянал чIварасда цадахъ рукIарал жеги кIигоязул хIакъалъулъ, гьезул цояв лъукъун ва цояв кверде вачIун вугилан. Амма гьеб информация мухIканаб гьечIин тIаде жубана жиндир цIар рехсезе бокьичIес.\nМухъалда лъазабун бугеб терроралда данде чIараб операциялъул низамалъул щибго квекIен гьечIин мухъалде рачIине ва ине, мухъалъул киналго социалияб кIваралъул бакIал хIалтIулел ругин лъазабулеб буго гIадамаз.\nДагъистаналъул Жанисеб ишазул министерлъиялъ кьурал баяназда рекъон, республикаялда 2015 соналда терроралъул хIинкъи тIадеги дагьлъун буго.\nГьедин, араб соналда ракълилаб гIумруялде рачIине бокьаразул къадар 28 чи вукIун ватанани, 2015 соналда ракълилаб гIумруялде руссине гъира загьир гьабунин 41 чиясин лъазабуна Такъсирияб ахIвал-хIал дагьлъизабиялъул комиссиялъул данделъиялда Рамазан Джафаровас.\nГьединго, 2015 соналда тIубан тIагIан кIвар «Имарат Кавказ» абураб терроралъулаб гIуцIиялъул. Гьедин, 2015 соналъ чIвана гьеб гIуцIиялъул кIиго бетIер, ГIалиасхIаб Кебеков ва МухIамад Сулейманов. ГьабсагIаталда «Имарат Кавказ» абураб гIуцIиялъул хутIарал изну гьечIого яргъид гIуцIарал ДАГIШ терроралъул гIуцIиялде гъорлъе унел руго.\n«Имарат Кавказ» абураб терроралъул гIуцIи гIуцIцIун букIана 2007 соналъ. Гъуниб мухъалъул БацIада росдада гIагар чIварав Шамиль НурмухIамадовас ДАГIШалъе гьа бан букIарабищали мухIкан гьабуле гьечIо.\nЛъабго къоялда жаниб Дагъистаналъул лъабго мухъалда КТО лъазабун буго\nКТО халат бахъунеб буго\nУнсоколо ва Хьаргаби мухъазда лъазабуна КТО\nДагъистаналъул ЦIумада мухъалда лъазабун буго КТО


Авар адабияталъул ва мацIалъул сагIат – Москваялда » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n2017 соналъул 6-10 сентябралда Москваялда, ВДНХ-ялда, тIобитIана Россиялъул халкъазул миллиял литературабазул фестиваль. МагIарул мацIалъул вакил хIисабалда гьеб тадбиралда гIахьаллъи гьабуна гьал мухъазул авторас. Россиялъул Федерациялъул Президентасул ишазул управлениялъ гIуцIараб Президентасулаб библиотекаялъул хIалтIухъан Максим Антипов вачIана кIалъаялдаса хадув аскIове: «Баркала дур каламалъухъ. Асаразе таржама гьабизе бокьани, дицаги кумек гьабила», – ян абуна гьес (гьанже «Миллат» басмаялъул лъай-хъвай буго Кремлиялъул вакилзабазулгун), гьединлъидал, багьанаго гьечIого басмаялде гъегъ балел эливашазе лъикI букIина чIолохъжо дугъдан кквей)).\nЩиб цӏияб-лъикӏаб бугеб Россиялъул адабияталъул дуниялалда Хӏамзат?


Лакрал театр – онлайн-кьаралданий\nКультура / Лакрал райондалия\nКоронавирусрал инфекция ппив хъанахъаву сававрайн бувсса ссуссукьушиннардал ппурттуву А. Къапиевлул цIанийсса Лакрал паччахIлугърал музыкалул ва драмалул театр,\nАьрасатнал цаймигу магьирлугърал идарартту кунма, зий буссия цIусса журалий – онлайн-кьаралданий.\nВа журалийгу, жула артистурал ккаккан дунни ларайсса пишакаршиву, ссахчIав къубурувгун, гъирарай зий бия ми ссуссукьушиннардал шацI бувсса лакрал тамашачитурал дакIру дан.\nЧялишсса гьурттушинна дунни артистурал щалвагу Аьрасатнал лагрулийсса гьарцагу акциярдай: «Библионочь 2020», «75 слов Победы», «Литература Победы», «Мы все равно скажем вам спасибо» ва цаймигу. Му журалий зий, виртуал пространствалий миннал цачIун бунни цикссагу азаллийсса дагъусттанлувтал.\nЮтуб-каналданий ккаккан бунни тамашачитуран ххира хьусса спектакллу ва проектру, дакIнийн бивчунни хьхьичIавасса спектакллу ва жуятува лавгсса артистал – сахIналул хIакьсса усттартал.\nОнлайн-кьаралданий зузиссаксса мутталий Лакрал театрданул Ютуб-каналданий бавтIунни ххюазарунния ливчусса тамашачитал. Мукунна чялишсса даву дуссия «Инстаграм», «Фейсбук», «Одноклассники» соцсетирттавугу.\n«Память нашей Победы» ва «Мы все равно скажем вам спасибо» тIисса, Ххувшаврил 75 шинан хас бувсса, так вай кIива акциягума соцсетирттаву ххал бувну бур ряхцIалазарийла.\nМукунма чялишну ккаккан бувссар онлайн-кьаралданий акция «Библионочь 2020».\nИюль зурул 18-нний 16.00 ссятраву Ютуб-каналданий ккаккан бантIиссар спектакль «Щарнил нину» (Г. Хугаевлул). Режиссёр-постановщик, чIярусса шинну Лакрал театрданущал уртакьну зий дурсса Геннадий Якунин, ччяни жуятува батIул хьусса. Ва спектакльдануву тамашачитуран ккаккантIиссар дакIния къауккайсса жула хъунасса артист Садикь МахIаммадов.\nИюль зурул 27- нний тIурча, 16:00 ссятраву халкьуннал балайрду ххираминнаща бюхъантIиссар ххал дан концерт «Чагъанттул чIурду», Навруз Шахбазовлул каялувшиндаралусса халкьуннал инструментирттал оркестрданухун.\nЦIанасса чIумал театр зий бур онланй-кьаралданий репетицияртту дуллай.\nУмуд бур ххирасса артистътурах мякь бувксса тамашачитал, чIал къавхьуну аьзизсса театрдануву хьунабакьинссар тIисса.\nЯлув ЧIатIлухъиял шяраваллий аргъ дирзун дия\nСледующая публикация «Илчи» кказит чичаврил жямрал хъиривсса ца-кIива пикригу\nПредыдущая публикация Давдихъал Увайслул тарихращалсса ихтилат


Владимир Зорин: "Пачаясул Россиялда кавказияфобия букIинчIо"\n1877 соналда пачаясул аскарияз бухIараб Сугъралъ росу.\nАхирисел моцIазда Россиялъул хIакъалъулъ гIемер бицулаан дунялалъул прессалъ. Жиндир иргаялда Россиялъул журналистаз ва экспертаз жавабал кьолел руго къватIисел улкабазда рахъарал макъалабазул авторазе ва жидерго баянал гьарулел руго улкаялда цере ругел проблемабазда ва бугеб ахIвал-хIалалда тIаса.\nМисалалъе босани кIудияб дандержи багъаризабун букIана ГъарачаIгун-Чергессиялда гьалкъояз тIобитIараб «Архыз-XXI» абулеб гIолилазул гражданияб форумалъ. Мисалалъе - Ставрополалдаса журналист Антон Чаблиница гьеб темаялда тIаса хъвараб макъалаялъ.\nРехсараб форумалде рачIарал экспертаз лъабго къоялда жаниб дандбалеб букIана Шималияб Кавказалъул Федералияб икълималда бугеб политикияб ва жамгIияб гIумруялъул суал.\nФорумалда гIахьаллъаразул цояз абулеб букIана Россиялъул жамагьат къватIисел къуватаз бикьулеб бугин. ТIоцебесеб иргаялда гьадинаб пикру загьирабуна форумалде вачIарав улкаялъул президентасул вакил Сергей Меликовас.\nГьес кIвар буссинабуна Крым Россиялде гъорлъе жубан хадусала улкаялда бахъараб – гьес абухъего – патриотизмалъул карачелалде. Хасго гьелдаса пайда бисизе кколин, пикру гьабуна президентасул вакилас. Аммаила, абулеб буго Ставрополалдаса журналист Антон Чаблиница, гьеб букIанин чIобогояб хабаралда релъараб каламилан.\nДалил хIисабалда Ставрополялъул журналистаз бачуцнеб буго гьадинаб хIужа – форумалъул хIасилалда я резолюция, ялъуни цебелъей къабул гьабун букIинчиIин.\nФорумалда кIалъазе вахъарав Россиялъул миллияб политикаялъул вукIарав министр, гьанже Россиялъул ГIелмабазул Академиялда цебе бугеб этнологиялъул ва антропологиялъул институталъул директор хисулев Владимир Зориница абуна, жакъа Шималияб Кавказалъул информациониябгун-идеологиялъул гIатIилъиялда лъугьа-бахъунеб – гьеб бугин гIолилазе гIоло унеб къеркьейилан.\nЖакъа щивав анцIабилев гIолилас –Шималияб Кавказалда гIумру гьабуле буго, ян баян гьабуна Зориница. Хасго гьеб хIужа гIадахъ босун бугин идеологиялъул форонталда.\nГьеб фронталда Россиялде данде чIолез квер-бакъи гьабулеб бугин миллияб эркенлъиялъе гIоло къеркьей гьабулезеги, диниял байрахъазда гъоркь террор гьабулезеги, системияб гуреб оппозициялъеги.\nГьелие кIиго гIилла бихьизабулеб буго: тIоцебесеб - дунялалъул геополитикаялда кколел хиса-басиял. Гьезул хIасилалда Россиялъ дагь-дагь ккун жиндие тIадегIанаб статус тIалаб гьабулеб бугин. Гьеб сабаблъун цогидал чIахIиял пачалихъаз Россиялде данде батIи-батIиял политикиял хIаял рагъаризарулел ругин.\nКIиабилеб хIужалъун Зориница рехсолеб буго миллатаздагьоркьосеб политика. Хасго Шималияб Кавказалда.\nЗориница ракIалде швезаруна исана 22 июлялда ХIинкъи ГьечIолъиялъул Шураялда Россиялъул президентас рицарал рагIаби.\nАслияб масъалалъун Владимир Путиница бихьизабуна миллатаздагьоркьосел бухьенал шулалъизари.\nСтаврополалдаса журналист Антон Чаблиница гьелда бан абулеб буго жив гьелда разияв вугин, гьеб берцинаб ва битIараб калам бугин, аммаила, гIумруялде гьанжелъагIан бачинчIеб мурад гьеб гурищилан, суал кьолеб буго гьес.\nФедералиял каналазда рихьизарулел программабазухъ хал-щал гьабуни – журналистаз абухъего, «квещал кавказиязул» ялъуни «нагIана батаял янкабазул» хIакъалъулъ гурони тIокIаб хабар рагIулеб гьечIин.\nГьел «янкаби» абулел чагIазул, ай американиязул рехсараб ахIвал-хIалалда кинабгIаги хурхен гьечIони, кавказиязе къимат кьей – жакъа байбихьараб ищ гурин. РакIалде щвезаризин довго гIурусазул шагIир Пушкинил рагIаби.\nКавказ гьесул хIисабалда «Хъачагъазул бусен» ккола. Зоринил пикру батIияб буго. ГIурус Кавказалъул рагъ хIисабалде босичIого, гьес абулеб буго Пачаясул заманалда гьениб кавказафобия букIинчIин.\nГьедин батани нус-нус росаби рухIиялда, лъимал ва руччаби чIваялда, гIайиб гьечIого Сибиралде аза-азар чи витIиялда щиб абизе кколеб?\nКин бугониги, Зориница прессалде ахIи балеб буго гIелин кавказофобиялъул бербалагьи тIибитIизе ян абун, ва гьеб лъикIаб гIаламатлъун рикIкIине ккола, ян абулеб буго журналистаз. Хасго тIадехун рехсарав Антон Чаблиница.


Женеваялда шамалъул делегацияз дандаразе руго гуманитариял суалал\nЖеневаялда халат рахъунел руго шамалъул оппозициялъул вакилзабазда ва президент Башар Асадил хIукуматалъул делегациялда гьоркьор кIалъа-ралъаял. Цо-цо баяназда рекъон, гьез дандразе руго гуманитариял суалал, гьездаго гьоркьор туснахъазда ругел руччабигун лъимал нахъе риччайин оппозициялъ цере лъуралги.\nГьел руго 2011 соналда Шамалда конфликт байбихьаралдаса нахъе гьел рахъазда гьоркьор тIоритIулел тIоцересел кIалъа-ралъаял. Гьел унел руго Цолъарал Миллатазул ГIуцIиялъул ва гIарабазул улкабазул Лигаялъул рахъалъан хасав вакил Лахдар Брахимица гьоркьохъанлъиги гьабунин.\n«Женева-2» абун цIар щвараб гьеб форум рагьун букIана арбагI къоялда швейцариялъул Монтрё шагьаралда. Гьелъул мурад буго Шамалда 2011 соналдаса нахъе халат бахъунеб жанисеб конфликт ракълидалъун рагIалде бахъинабизе нухал ралагьи. Гьеб конфликталъул къурбаналлъун ккун вуго гьанжеялде 110 азарго чи.


Ралагьулел руго "къватΙисел пачалихъазул агентал"...\nГъоркьиса Пачалихъияб Думаялъ къабул гьабураб къануналда рекъон, цо-цо коммерциялъулал гурел, пачалихъиял гурел гΙуцΙаби рикΙкΙине бегьула щаялиго "къватΙисел улкабазул агенталлъун." Гьединаллъун кватΙичΙого лъазаризе бегьула низам цΙунулел идарабаз чанго инсанасул ихтиярал цΙунулел гΙуцΙаби.\nРоссиялъул Генералияб прокуратураялъ нахъ чΙвалел руго коммерциялъулалгурел гΙуцΙиязул хал-шал гьабиялъ къанунал хвезарулел ругин абурал инсанасул ихтиярал цΙунулезул гΙайибал, гьел тадбирал гьарулел ругин планалда рекъонинги абун.\nАрбагΙ къоялда низам цΙунулел идарабазул хΙалтΙухъаби щвана Human Rights Watch ва Transparency International абурал халкъазда гьоркьосел гΙуцΙиязул москваялъул офисазде ва «Гражданское содействие» гΙуцΙиялде. Казаналда прокуратураялъ хал-шал гьабулеб рагΙула «Агора» абураб инсанасул ихтиярал цΙунулеб гΙуцΙиялъул.\nАрбагΙ къоялдаго Москваялъул прокуратураялде ахΙун вуго «За права человека» абураб инсанасул ихтиярал цΙунулеб багъа-башариялъул лидер Лев Пономарев. Гьесул рагΙабазда прокуратураялъул хиял буго диваналде хитΙаб гьабунм гьес нухмалъулеб гΙуцΙи къазабизе. Низам цΙунулел идарабазул вакильзабаз лъазабулеб буго, жидер тадбирал хурхарал ругин, цебесеб соналъул хаслихълъиялда къабул гьарурал НКОязда хурахарал къануназул тΙалабал тΙуразариялдайин.\nНабиев ГΙисалмахΙамад, жамгΙияв хΙаракатчи\nТакрарлъизе бегьулищ гьединал хΙужжаби Дагъистаналда? Кинаб бугеб бербалагьи низам цΙунулел идарабазул галабазде? Нижер гьединал суалазе жавабал кьуна инсанасул ихтиярал цΙуниялъул хΙаракатчи, Шоферзабазул лъиданиги рачΙел профсоюзазул бетΙер Набиев ГΙисалмахΙамадица.


Ккуллал райондалул администрациялий хьунни арулчинмур созыврал райондалул мажлисрал депутатътурал цалчинсса сессия.\nЦIакь хьусса низамрайн бувну, сессия, тIигу-тIивтIуну, бачин бувну ия депутатътураву яла хъунама Т1агьир Абакаров. Ванал бувсунни муниципал бувчIавуртту цукун ларгссарив.\nХъиривсса ххюра шинайнсса депутатътурал мажлис сакин хьуну бур кьуния ххюя депутатная: шама – Ккуллал шярава ва кIи-кIия – вайми шяраваллава. Сессиялий увчIин багьлай бия райондалул мажлисрал председатель. ЧIявуми депутатътурал чIурду буллуну, увчIунни Вихьуллал шяраваллил чулухасса депутат Малик Шагьмандаров. Барчаллагь увкунни Ккуллал райондалул муданасса депутат Гъази Оьмаровлухь.\nБатIаврий цIакь бунни депутатътурал мажлисрацIунсса ряхва комиссия, мивун бухлахиминнал цIардугу рирщуну. Райондалул бакIчи Шамил Рамазановлул, хьхьичIвами депутатътурахьгу барчаллагь куну, барча бунни цIуну бувчIусса депутатътал. Вихшала дирхьунни гай кIантту-кIанттурдай агьалинал мурадру дакI тIайлану буручлантIишиврийн.\nДакIнил гьавас, каруннал бюхъу\nОьрчIан нигьачIаву дакъасса гъи\nСледующая публикация Стартовала выдача персональных цифровых сертификатов\nПредыдущая публикация Бюхттулсса ХхувшавричIансса ххуллул ккаккия


ЗАМАНА - ГIямрула дяхIимцIала\n12:28 AM В Дагестанском перинатальном центре родилось 2797 детей\n01:00 AM В Крыму пропавшую шестилетнюю девочку нашли мертвой\nАвтор МяхIяммад Тахсурманов, РФ-ла журналистунала Союзла член\n26 марта, 2020. Четверг 10:22\n«Сагаси гьуникад» газетала агьлу ва ил газетализи макьалаби лукIути журналистуни ва шимала мухбирти нушала пахру саби. «Сагаси гьуникад» газета 95 дус биъниличил хIуша нуни уркIи-уркIиларад мубаракдирулрая!\nХIушаб шандайчибра чIумаси арадеш, зурхIябла рангван ухуси талихI, хIулбукIри ва гьарбизуни, разидеш ва балгундеш, гIярасайла ванзакад эркиндеш, бузерилизир дахъал чедибдешуни, талихIчерти ва духъянти гIямру дулгулра. Газетала агьлула кьалам бугабиаб, гIякьлу мурхьбиаб, пасихIдеш имцIадиаб, лукIнила устадеш бегIлара ахъси даражаличи абацIаб. Газета къулбасбиранти ва бучIанти бахъбааб.\nХIушала районна халкьлис дигуси хIурматла газета бетааб. Ил гьарилла хъули сагати ва гIяхIти хабуртачил абицIаб.\nИл гIямрулизиб чараагарли гIягIниси секIал саби.\nХIера газетали 95 дусла гьуни ахъиб, хIукуматлис марси къуллукъбирули, жамигIятлис ва халкьлис хабурти гьаладирхьули, кьячIикIунира гьалабизунира ахъили.\nРайоннизиб хIербирути жура-журала миллатла халкь цабалги, ца хъалибаргван разили хIербиахъес газетали мекелли халаси хIянчи бариб.\nДержлукьуни, хъулкни, кIибяхIянти, наркотикуначи гъаргъти, экстремистуни, камбиахъес, агарбиахъес газетали сунела бугаси ва дяхIягарси жида илдачи чIумали бяхIчиаиб.\nГьар мурталра гъайбулхъи газета нешла мез мяхIкамдарахъес, гьаладяхI дашахъес, чеункъдикIахъес, дебкIхIедебкIахъес кьасли. Масала, 1960 ибил дуслизиб нуни мезлис багъишлабарибси «Хъалта-кьарлизирад мар анкIи умударес» бикIуси макьала белкIунсири.\nИл макьалала чебкад, районна бахъал мугIяллимти гъайбухъунтири.\n95 дусла бухнаб заманала тарихли «Сагаси гьуникад» газетали чуйнара сунела у барсбариб: «Дарган», «Гьалмагъдеш», «Дерхъаб», «Колхозла хIеб».\nИл заманала бухIнаб редактортира барсбиуб.\nИлдани мекелли халаси хIянчи бариб районна газетала хIурмат-кьадри ахъдуцес, ил халкьлис къуллукъличи каэс, гьар хъалибаргличи баахъес, адамтачил бархбас чIумабиахъес, газета рухIла давлали бетаахъес.\nИлдала уми печатьла тарихлизи мургьила хатIличил делкIи сари.\nИлдазибадли МяхIяммадсалам ХалалмяхIяммадовра ГIямар ХIясановра дебали пагьмучебти редактортира гIяхIти журналистунира сабри, поэзиялара, прозалара пагь лебти, илдала тIалабуни далути.\n2006-дусличивад ишбархIиличи бикайчи «Сагаси гьуни» газетала бекI редакторли узули сай пагьмучевси журналист гьалав¬ла ил газетала редакторла ГIямар ХIясановла ва ил газетализиб бахъхIи хIянчи барибси Хадижат ГIямаровала урши – ХIямзат ГIямаров.\nГазетала редактортани халаси пай кабихьиб халкь уркIичеббирахъес, илди дагьрилашал, рухIлашал, культуралашал, гIяхIти гIядатуналашал, яхI-ламусла, адаб-адабдешла, сабур-хIяялашал чеахъбикIахъес. Газета гIямрула — дяхIимцIала саби.\nДяхIимцIай адамла сурат кьяйда, илини районнизир, республикализир, дунъяличир кадиркути баркьудлуми, анцIбукьуни, сагати секIал чедиахъу.\nГазетала бяхIяназир хIушани, делчIес дирудая районна экономика чеахъбикIниличила, халкьла яшавла шуртIрачила, техникала сагадешуначила, медицинали халкьлис бируси къуллукъличила, назмурти, хабурти илкьяйдали цархIилтира.\nДахъал белкIани дирар районна газетализир смортсментани Дагъистайзир, Россиялизир, дурала улкназир сархибти чедибдешуначила, учительтала бузериличила, дурхIнала белчIудиличила, культурала хIянчизартани сархибти халати чедибдешуначила, жамигIятла бузериличила, шими хала-жагадикIниличила. Хаслира дахъал белкIани дирар наркотикуначила, халкь рухIлашал, адаб-адамдешла, инсап-хIяяла ва дагьрилашал чеахъбиъниличила.\nГIергъиси замана шимала бургала бузериличила делкIунти гIяхIти макьалаби иштяхIличил делчIес вирар.\nКьанхIебиахъубли заманаличиб газета дурайули саби.\nГазетализи шимазирад дакIибти макьалаби имцIали кадирхъес гIягIнибиркур, хIукмуртани хIебицIахъили, цацахIели 2-3 бяхI дицIили дирар илдани.\nИлхIели газета тамашаласи бирар, дигесли бирар, бучIра гIяхIил бучIа.\nХIейгеси биалра, дарганти хIербируси районнизиб газета хIябдехI мезличил дурабулхъули саби: урусла, даргала, кIарахъала.\nГазетализир дахъалгъунти белкIани урус мезличил дирар, 3-4 бяхI.\nУрус мезличил лукIес дигалли, республикализир урус мезличил дурадулхъути 40-50 газета ва журнал лергу, ила лукIаб.\nБусягIятла замана дарган мез детхIехъахъес, чеункъдикIахъес, гьаладяхI дашахъес бузули саби мугIяллимти, студентуни, журналистуни, поэтуни, писательти, преподавательти, гIялимти, профессорти, академикуни, мез дигути, мезлизиб бузанти.\nРоссияла Президент В.Путиннира диштIати халкьанала мез мяхIкамдарахъес буриб.\nЖурналист сайливан нуни районна «Сагаси гьуникад» газетализи хабурти, назмурти, поэмаби, повестуни, очеркуни, макьалаби, жура-журала статьяби лукIули вирус.\nГьарил газета бучIули вирус. Иличи кьацI-шинничи кьяйда, хIерли вирус. Рахли ил чебетаахъили белчIес хIебикалли, уркIи паргъатхIебирар.\nДила лерилра гIямру газетабачил дархдасунти сари.\n1958 ибил дуслизиб нуни «Колхозла хIеб» газетализи бегI гьалаб биштIаси назму белкIунра. Ил назму газетализиб дураиб. Ну дебали разикайубра, лукIес иштяхI-гъира дакIудиуб.\nИлхIейчивад вехIихьили (1958д), ишбархIиличи бикайчи газетализи лукIулра, иличил чIумаси бархбас бихIулра.\nНаб дигулра районна газетала хIурмат-хатир ахъдикIули, илала кьиматбирули, даргантани къулбасбирули ва бучIули. Газета 95 дус биъниличил бархбасахъи, нушачибад арбякьунти, чули халаси чебетаибси, баркаллаличи лайикьси хIянчи барибти газетала хIянчизарти пахруличил гьанбушес дигулра: ПатIимат ГIямарова, МяхIяммадсалам ХалалмяхIяммадов, МуртазагIяли Мусаев, Кьурбан Муртазаев, Илияс ХIясанов, МяхIяммад Мусаев. ХIяжигIяли ГIябдуллаев, ГIямар ХIясанов, МяхIяммад ГIяшурилов.\nИлдани мекелли халаси пай кабихьиб газетала хIурмат-кьимат ахъдуцес, кьадри бакIахъес, лукIанти-бучIанти бахъбаахъес, газета тамашаласи, халкьлис дигесили биахъес, районна бузерилизирти чедибдешуни ва нукьсандешуни чедаахъес.\nБунагь-хатIаличивад Аллагь чевверхаб чула.\nАлжанала агьлула бараб саби. Амин!\n01:59, 30 мая 2020, 3466\n08:21, 29 мая 2020, 2895\n01:23, 01 июня 2020, 1237\n08:22, 27 мая 2020, 963\n01:30, 01 июня 2020, 861\n16:49, 28 мая 2020, 724\n14:30, 27 мая 2020, 693\nПутин рассказал о ситуации с коронавирусом в Дагестане


Бегьулищ трансвеститаз автомашина бачине?\nМосква, 31 май 2014\nРоссиялда гIакълу-лъаялъул рахъалъ хиса-басиял яги мукъсанлъи бугел гIадамазе гьукъулеб буго буго автомашина бачине. Гьездаго гьоркьоре кколел руго игромания, пиромания, клептомания бугел гIадамалги трансвиститал, садомазохистал гIадинал, жинсияб рахъалъ загIиплъи бугел гIадамалги. Гьединаб хIукмуялда гъоркь премьер Дмитрий Медведевас лъураб гъулбасалда разиял гьечIо Россиялъул президентасда цебе бугеб инсанасул ихтиярал цIунулезул шура. Гьелде тIадеги кин лъазе бугеб гIадамазул хьвада-чIвадиялъулъ гьединал хиса-басиял рукIин?\nАвтомобиль бачине изну гьечIел гIадамазда гьоркьор гьеб сияхIалда руго лъай-гIакълуялъул рахъалъ нахъе ккарал, эпилепсия, шизофрения, наркомания абураб унти жидеда бугел ва канлъуклъи бугелги чагIи. Гьединго гьеб сияхIалда буго балугълъиялда ригьалда щведал инсанасул гIамал-тIабигIат хиси абурабги бутIа. Гьеб бутIаялда гъорлъе унел гIадамал кколел руго эксгибиционистал, трансвеститал, гIисин лъималазда зулму-хIал гьабулел гIадамал. Гьединго квешаб тIабигIат-гIамалалде ругьунлъулел гIадамалги, клептоманал, пироманал ва гьел гурелги. Эксгибиционистал гьел ккола жидерго черхалъул бихьизабизе гьукъараб лага, гIаврат халкъалда рагьун бихьизабулел гIадамал. Клептоманал ккола цIогьодизе бугеб къасд рехун тезе кIоларел гIадамал. ХIасил-калам квешаб гIамалалде ругьунлъарал чагIи.\nРоссиялъул хIукуматалъ 8 январалда тасдикъ гьабураб документалда гьеб тайпаялъул гIузру бугел гIадамазул бутIа цIар-цIарккун рехсон гьечIо. Балугълъиялъул ригьалда шведал гIадамасул гIамал-тIабигIат хиси абураб бутIаялда гъорлъе унин гьел киналго чагIиян баян гьабулеб буго инсанасул ихтиярал цIуниялъул рахъалъ, Россиялъул Президентасда цебе гIуцIараб Шураялъул вакил Елена Масюкица. Амма гьел киналго чагIи гьеб сияхIалде гъорлъе рачин битIун гьечIин, дунялалъулго къануналъулаб практикаялда кин бугебалиги балагьун цIидасан хIадуризе кколин гьеб документилан абулеб буго гьелъ.\nХIакъикъаталдаги бегьунгутIи бугиш гьел гIадамазе автомобиль бачине риччазе бегьуларин абураб хIукму ва лъида гьел тIаде балагьун ратIа рахъизе лъалел абураб суал бижулеб буго гьениб. Гьеб суалалда тIасан жиндирго пикру «Эркенлъи» радиоялъе загьир гьабуна Липецк шагьаралъул азарханаялда тохтурлъун хIалтIулев вугев, Гъуниб мухъалдаса Шамхалов Шамилица.\nТIадехун рехсарал гIузрабазул цонигияб бугиш гьел бицен гьабулеб гIадамазулали лъазе, автомобиль бачине ихтияр кьолеб документ кьолаго хал гьабуел хасал тохтурзабазул комиссия букIонин абулеб буго Шамилица. Амма трансвеститал абулеб гIадамазе автомобиль бачине гьукъизе кколин абураб пикруялъул тIубанго рахъкколеб гьечIо гьесги.\nШамхалов Шамиль: «Автомобиль бачине гьезул щиб къварилъи бугеб? Дир хIисабалда ботIролъан гIунгутIи бугел гIадамазе кьезе бегьуларо автомобиль бачине ихтияр. Гьекъолдухъабазеги, наркоманазеги, гьезда релъараб къавмалъеги. Амма нилъер гьаниб гIала-гъважа буго гьелда сверухъ. ГIарац кьуни бокьарав чиясе кьола изну автомобиль бачине. Хасго Дагъистаналда».\nГъуниб мухъалъул аслияб азарханаялдаса тохтур-психиатр Мусаев Мусаца абуни рикIкIунеб буго Россиялъул хIукуматалъ тасдикъ гьабураб документалда эпилепсиялъ, наркоманиялъ унтаралги, канлъукълъи ва цогидалги гIузраби ругел гIадамал гурони, трансвеститал ва гьезда релълъарал, тIадехун бицен гьабулеб тайпаялъул гIадамал хас гьабун ресхон гьечIин. Инсанасул ихтияр цIунелез ургъунго ахIи-хIур бахъинабизе къваригIиндал жидецаго баян гьарун ругин гьел чагIи.\nМуса Мусаев: «ХIукуматалъул нухмалъиялда ругел чагIиги гIабдалзаби гурелъул, гьел бицен гьабулел чагIазе автомобиль бачине изну кьечIого тезе. Гьениб щибниги гIунгутIи гьечIолъи лъала гьездаги»\nТохтурас халги гьабун кьезе бегьуларин гьесие изнуян хIукмуги гьабун хъвараб кагъат бугони батIияб иш бугин, гурони гIамал-тIабигIаталъул рахъалъ кинаб хиса-баси бугев чи гьев вугевали кинанин лъалеб тIаде балагьунилан абуна «Эркенлъи» радиоялъе Инсанасул ихтиярал цIунулеб «Мемориал» гIуцIиялда хIалтIулей йикIарай адвокат Елена Денисенкоцаги.\nАмма нижергун гара-чIвари гьабурал тохтурзабаз хадуб тIаде жубана Россиялъул хIукуматалъ изну кьечIониги щибин, къанунияб куцалда гьеб хIукму рагIа-ракьанде щун тIубазабулареб мехалда. Бокьарав тохтурасе пуланаб къадар гIарцул кьуни гьес берал къанщулин бицен гьабулеб гIузру бугел гIадамазе автомобиль бачине изну кьолелъул.\nБегьулищ трансвиститаз автомашина бачине?


МухIамад Танкаев – рагъул гIахьалчи, генерал-полковник. Гьавуна ГIурада росулъ (1919-1998). КIиго соналда жаниб лъугIизабуна 4 класс. 1930 соналда ана Буйнакскиялде, рабфакалда цIализе. ЦIалана Гъунив - колхозазул гIолилазул школалда. Дагьаб заманалъ гIагараб росдал школалда хIалтIана учительлъун.\n1939 соналда, КIиабилеб дунялалъул рагъ байбихьидал, Дагъистаналъул росдал магIишаталъул институталда лъабабилеб курсалда цIалулев вукIарав МухIамад Краснодаралъул пехотаялъул училищеялде цIализе лъугьана ва гьеб лъугIизабуна КIудияб ВатIанияб рагъ байбихьизе щуго къо хутIараб заманалда.\nРагъул соназда М. Танкаевас нухмалъи гьабулеб букIана взводалъе, ротаялъе, полкалъе. Гьесул рагъухъабаз гIахьаллъи гьабуна бищунго захIматал рагъазулъ. Гьес нухмалъи гьабулеб полк, рагъулъ бихьизабураб бахIарчилъиялъе гIоло, мустахIикълъана Александр Невскиясул орденалъе.\nБергьенлъиялъул къоялъ гьев вукIана Прагаялда. МухIамадил полк гьоркьобе унеб 100-абилеб дивизиялъ Воронежалдаса Прагаялде щвезегIан нахъа тана 1700 км рагъулаб нухлул ва эркен гьабуна 1500 шагьаргун росу.\nРагъ лъугIулеб мехалда М. Танкаев вукIана подполковникасул чиналда. Рагъда бихьизабураб бахIарчилъиялъухъ гьесие кьуна «БагIараб Байрахъалъул» лъабго орден ва КIудияб ВатIанияб рагъул тIоцебесеб даражаялъул орденги.\nУлкаго чIухIарав багьадур\nХIурматияв ГIарипов ХIажилгун бицен ккедал, рагIи кьун букIана Танкаев МухIамад ракIалде щун кIалъай гьабизе. Гьеб кидаго дица рикIкIунаан дирго бацIцIадаб налъилъун. Амма щибаб нухалда нахъаса-нахъе тIамун хутIулаан.\nЧан нухалъха дун гьеб ниятгун рещтIарав дирго ругьунаб столалда нахъа ва кигIан халатал сагIтал сокIкIарал гIицIаб кагътиде тIадеги къулун къалам кIвекIулев! Унго, бигьа гьечIеб куц щущарал дирго пикраби данде ракIаризе ва дирго гIазизав гьудул-гьалмагъасул гьайбатаб сипаталъеги тIадегIанаб цIаралъеги мустахIикъаб даражаялда калам гьабизе.\nМухIамадил хIакъалъулъ дица цереккунги хъван рукIана цо-цо мухъал ва цо-цо тIанчал. Амма чанцIулго тIатIала вуссун хIисаб гьабуниги, щибаб нухалъ бищунго цебе ракIалде бачIуна МухIамадилгун ккараб тIоцебесеб дандчIвай. Гьаб жакъаги дида цере руго дол кIочонарел лахIзатал.\nДоб букIана 1958 соналда, Москваялда. Хинаб роол къо. БагIараб майдан. «Гум» абун улкаялдаго машгьураб бичулеб къайидулги гьеб босулел гIадамазулги бугIун цIураб тукабазул кIалгIа. ТIоцебесеб тIалаялъул ракьанда гьабсагIатги буго доб ххамил тукен. Тахшагьаралде щванщинахъе алхинчIого ваккулаан дун гьениве, дирго эбелалъе гьей разияй ретIел-кун босизе. Гьаб нухалдаги гьениве щварав дир гIинда рагIана цо нилъерго тайпаялъул хIеренаб кIалъаялъул сас. Хал гьабидал, аскIорго гIадин руго тIара-ахаде щун нилъерго гьидерил макъамалда хъахIаб кIазалъ яхчарай бахьинаб гьумералъул, беричаб лагаялъул сонал арай магIарулайги, гьимун бадивеги валагьун гьелъул-гун хIалимаб накъиталда эхетарав, борхатаб ва чергесаб лагаялъул гIолохъанав генералги. Гьезухъ балагьун хIайранлъарал гIадамал чанги рукIана, амма дир хIикмалъиялъул бицинегойишха ккелеб. АскIовеги вилълъун, дица салам-калам гьабидал, гьел кIиязулгоги тамашалъи расги къураб букIинчIо. Гьеле гьедин гIажаибго ккана нижер лъай-хъвай. Дунго гIадин МухIамадги вукIун вуго рикIкIадаб Дагъистаналдаса тIадмагIарулазул ГIурадаса Москваялде жиндирго вас вихьизе сапар бухьарай эбелалъе сайгъат-салам босизе вачIарав чи.\nУзухъда, дида рагIараб жо букIинчIо нилъер заманалда магIарулазда гьоркьоса вахъарав генераласул бицен. ЦIехараб мехалъ хIатта Дагъистаналдаги ватичIо дида гьеб лъалев чи. Гьеб букIана дие ракIалда гьечIого щвараб рохел ва чIухIи. ЧIухIиларевги кинха: цо рахъалъ – нилъерго дагъистанияв, цоги рахъалъ – нилъерго магIарулав, гьелде тIадеги гьададигIан сипат бугев, рагIи гьуинав, рекIелъ восулев, гIолохъанав, Советияб Армиялъул Генералияб штабалъул академиялда цIалулев, цIар рагIараб дивизиялъул лебалав командирасулгун божилъиги гьудуллъиги ккараб мехалъ. ХIисаб гьабе цо – ниж кIиязулго лъай-хъварай ккараб мехалъ МухIамад вукIана жеги кIикъойиде вахинчIев чи. ЦохIо гьелдалъун бичIчIулаан нилъеда, живго чIухIи гьечIев, гIадатияв чи вукIаниги, МухIамад гIадатияб гуреб гьунаралъулги, гIакълуялъулги, къадруялъулги бетIергьан вукIин.\nМухIамадицаги дицаги цоцахъе кьуна адресалги телефоналги. Гьел рукIинчIо цоцазде нух бахъизе захIматал адресал. Ниж рукIана цо шагьаралъул чагIи – тахшагьара-лъул «цIалдохъаби»: МухIамад - Генштабалъул, дун ЦКялъул «вепешаялъул». Дир рекIелъ цо къватIибе бицунареб чIухIи букIунаан тIоцеве нилъерго цIар рагIарав генераласулгун божи-рокьи ккарав чи дунго вукIиналдаса. МухIамадил гьудул абун рехсолеб цо къадругицин букIана дир гьалмагъзабазда гьоркьоб. Дидасан лъана Москваялдаги МахIачхъалаялдаги гIемерал дагъистаниязда МухIамадги, гьесул хIакъикъатги. Гьел рохун рукIунаан дида цадахъ МухIамадихъе ине, гьевгун цадахъ рукIине щвараб ресалдаса.\nМухIамад вукIана кутакалда жиндирго Дагъистаналде ракIги бугев, гьаниве щвезе гIищкъуги бергьарав инсан. Гьелдаго цадахъ къанагIат гурони рес щолароан гьесие гьададигIан жиндие хирияб ватIаналде ваккизе. ЦIакъго чIахIиял ва бакIал рукIана досул гъуждуз раччарал гьирал: нилъеда кидаго гуро ричIчIулел рукIарал улкаялда бищунго тIадегIанаб даражаялъул аскариял хъулухъазул хIалуцинги тIубан жинда жаваб кьезе кколел вазипабазул бакIлъиги, гьеб киналдаго хурхарал махIрумлъаби. Амма нилъеда бичIчIулаан, нилъерго генерал нилъерго ракIалде гIагар гьавизе, гьев Дагъистаналда щулаго вухьинавизе, гьанжеги нилъерго халкъалда гьев лъазавизеги заман щун букIин. Ва бихьулаан живго МухIамадилги гьединаб мурад букIин. МухIамадиеялдасаги гьеб цIикIкIун хIажат букIана нилъеего. МухIамад, нилъеда лъала, вукIана жиндирго нух жинцаго бищарав, жиндирго барти жинцаго квегъарав, жиндирго масъала чияде ккечIого, жинцаго борхарав ва гьаб жакъасеб тIадегIанаб даражаялде жиндирго хIатIаз вачарав щулияв, лебалав, гIакъилав багьадур. Амма жакъа тIаде щун букIана Дагъистаналъе жиндир Танкаевги ва Танкаевасе жиндирго Дагъистанги къваригIараб заман. Жиндир бищун цIакъал васазе мугъ рехулеб ВатIанги букIунареб, цIар тIокIаб ВатIаналде ракI гъоларел лъималги рукIунарел!\nЦо нухалда МахIачхъалаялде щварав дирги гьалмагъзабазулги бицен ккана нилъерго генераласул суалалда тIасан. РакI лъикIав, аваданав, сахаватав магIарулав вукIана мунагьал рахчаяв БакьагьечIиса Къадиев Зиявудин, дол соназда обкомалъул орготделалда замлъун жив хIалтIулев. Доб букIана республикаялъул Верховный Советалде рищиязде хIадурлъизе лъугьараб, гьенире кандидатал тIаса рищулеб заман. Зиявудин вукIана гьеб ишалда жанив гIурав, бугеб ахIвал-хIалги лъалев, кIудияб хIалбихьиги бугев саламатав, божарав чи. «Щай бегьулареб нилъерго Верховный Советалде нилъерго цо вугев генерал вищизеян» бадиве валагьидал, жиндирго ругьунаб гьимигун «гьесдаса лъикIал депутатал киса нилъеда ратилел!» абун кьабгIун квер бачана дир гьес. Гьебго къоялъ хIалчIахъаяв Къадиевас, Даниялов ГIабдурахIманида дандги бан, суал тIубазабуна. Нахъа-нахъаги ГIабдурахIманица дие рецц-бакъ гьабулаан, лъикIаб хIалтIи ракIалде щвезабунин жидедаян.\nГьелдаса нахъе рес щвана Танкаевасе щибаб соналъ жиндирго гIазизаб Дагъистаналде вачIинеги, хIасратаб гьидерил улкаялда гьоболлъи базеги, некIсиялги цIиялги гьудул-гьалмагъзабигун заманаби тIамизеги. Дида кIочонаро МухIамад гьелдаса рази вукIараб куц. Даим дие баркалаялда вукIунаан. Дида кIолеб букIарабани дунго вахъинавилаан дица депутатлъунилан махсараялда нахъе чIвалаан дица генераласул рагIи.\nГьайгьай, дирги МухIамадилги букIана хасаб гьудуллъи. МахIачхъалаялде щун, дир рокъове ваккичIого гьев нагагьги хутIулароан. ХIатта сардал ранги вукIунаан. Дир гIисинал лъималазул букIараб рохелалъул бицинегойищха ккелеб.\nГенераласул формаялъул пиджак тIад ретIине щванани ва гьесул таманчаялъ ишан босизе ихтиярги кьунани – тIокIабги щибха гьезие къваригIараб. Танкаев вачIун вугилан, авал-рохеналдаго букIунаан цо чIаголъи, тухум-кьибил бакIарулаан, гьудул-гьалмагълъи рещтIунаан. Гьидалъа, ГIурадаса рачIунаан МухIамадил гIагарлъи.\nУнго-унгоги букIараб цIакъаб, берцинаб заман!\nДирги МухIамадилги божилъиги гьудуллъиги, тIадехун бицахъе, букIана Москваялда бижараб ва щулалъараб. Гьудуллъи лъугьана ниж кIиязулго гьалмагъзабазда гьоркьобги. Гьеб букIана бихьиназул гьудуллъи: МухIамад Москваялда вукIана живго, хъизанги лъималги цинги нахъа рачана гьес Кривой Рогалдаса жиндаго аскIоре. Нижги рукIинарищха жалго-жалго бихьинал. Гьеб магIнаялда ниж рукIана «холостякал». Гьединлъидал гIемер кколаан цоцада цадахъ. Байрамал баркулаан цадахъ. Театразде унаан цадахъ. Цоцаде тIаде-гъоркье хьвади букIана ризго. Нижер «вепешеялде» Танкаевги гьесул гьалмагъзабиги рачIараб мехалъ цадахъ цIалулел нижер гьалмагъзаби рукIунаан генералзабазул къокъаялъухъ балагьун хIайранлъун. Нижер рекIел букIараб берцинаб макъам бичIчIизе захIматаб иш гуро.\nДида лъалаан МухIамадил 40 сон сверулеб букIин. Вепешеялда нижер хIукму ккана, щибниги гьасдаги абичIого, генераласул къоялде хIадурлъизе. Цо-кIиго къо хутIараб мехалъ нижеца МухIамадида лъазабуна. Нижеда гьоркьоб нижедаго гурони лъалареб цо рехсезе кколеб лъугьа-бахъин бугин, мунгун цадахъ гьабичIого гIолареб ва дурго божарал гьалмагъзабиги гIахьаллъизе кколеб. «Руччаби-чагIи ратани, гьелги бегьилилан» - махсара-хочIги гьабуна. ПалхIасил, цIараб гIужда МухIамадги вачIана, цадахъ кидагосев гьесул гьудул, рагъул заманалдаса нахъего аскIоса жив ватIалъичIев, аваданав, кIудияб кеп-хочIалъул ва квен-тIехалъул магIна лъалев генерал Антиповгун. Къокъвиццатав Антиповги, чIурканав, логода ворхатав Танкаевги: гIадамазе кеп щолаан гьезухъ балагьун, жидецагоги цо-цо махсароде рагIаби рехулаан жидедаго тIасан.\nГьоболлъиялъе, ВПШялъул хIа-кимзабазул изнуялдалъун къачIан букIана, гьитIинабго букIаниги, цо рекъараб, гIураб гIатIилъиялъул берцинаб рукъ. ВакIарун вукIана 20-гIанасев чи – нилъералгоги ва цогидал божа-рокьаралги. Столалда камураб тIагIам букIинчIилан бицунаан гьелдаса сонал ун хадубги МухIамадица. Дагъистаналдаса бачIинабун букIана батIи-батIияб сорталъул ччугIа. Икраги бакъвараб гьанги, горал-горал гьарун цере рехарал ракъварал бакьалги. РухIилаго хIохьлад росарал хинкIазул цIурал гъадрулги: хинкIал рукIана батIи-батIияб тайпаялъул, миллат рикIкIун цIар лъурал, цIуралги цIечIелги, тIереналги риццаталги. ЦIигьан букIана белъарабги бежарабги, пихъ-мичIги, гьакълил шушбиги – кинабго букIана нилъерго Дагъистаналдаса бачIинабураб.\nРехсечIого гIоларо – гьеб кинабго бажаризеги берцинлъизеги гьабурал, тIолабго гьеб тIотIол свериялда нур гьабурал чагIи рукIана кIиго дагъистанияй – нижгун цадахъ «Вепешеялда» цIалулел рукIарал Дадашева Бурлиятги Керимоваги. Дагъистаналда гьел лъикI лъалаан: цояй йикIана Минпрослъун, цогияй йикIана Минсоцобеспечениялда.\nБокьилароан гьел рехсарал сипатал жидеего рецц-бакъ гьабун рицунел рагIабилъун гIадамазда рихьизе. Бокьун цохIого цо жо – Танкаев Мамадидехун нилъерго букIараб ва абадиялъего нилъер хутIараб гIаданлъиги, хIурматги, рокьиги загьир гьабилъун ва гьелдаго цадахъ гьеб къоялъ, МухIамадил, гьеб данделъиялда гьесулги гьесул рагъулав гьудуласулги букIараб рохелги разилъиги ракIалде, цо гIуж-куцалъениги гьелъул бицен гьабилъун гьеб бичIчIизе. Генераласда нижер щивас баркана гьев гьавураб баракатаб къо, гьесул кIикъоябго сон баялъул рохел загьир гьабун, абуна рекIелъан рачIарал ва рекIелъе рортулел хIасратал рагIаби, гьарана гьесие щулияб сахлъиги, аваданаб гIумруги, лъугIи гьечIел бергьенлъабиги. Гьанже гIадин чIахIиял ва къиматал сайгъатал кьолеб гIадат доб заманалъ букIинчIониги, гIиси-бикъинабги сайгъат-салам камун течIо доб къоялъ нилъерго тIадегIанав генералги гьесул ракIбацIцIадав гьудулги.\nДандчIванщинахъе ракIалде щвезарулаан мунагьал чурадица доб къо: додинаб аваданаб, разияб, берцинаб данделъи нагагьги бихьичIилан абулаан ракIбохадица. Дуе хIалалаб букIанилан нижецаги абулаан…\nДирги МухIамадилги тIоцебе лъай ккаралдаса ана 40 сон. Гьале сверана 80 лъагIел. Нижер букIана берцинаб, лъикIаб, щулияб, «бихьинаб» гьудуллъи. Дир рекIелъги гIадалъги свин гьечIеб канлъи кьуна гьев МухIамадица дие. Гьеб гьудуллъиялъул нухазда нижеда дандчIвана ва цадахъ ккана гIемерал гIадатиялги машгьуралги гIадамал. МухIамад вукIана гьезие киназего гIажаибго хирияв, ракIалъ восулев, мукIурав, гьез кутакалда кIодо гьавулев ва гьединаб хIурматалъеги хъатиралъе-ги мустахIикъав инсан. Кавказ ва улка жиндаса чIухIарав бахIарчи. 20 гIасруялда вахъинчIо Дагъистаналда Танкаевасул даражаялда рагъулаб мазгьабалда ва аскариял гIелмабазда жанив хIалкIварав инсан. Гьеб киналъулго хIисабги гьабун, тIубан магIнаги бичIчIун, мустахIикъаб къиматги кьун гъваридал тIахьал хъван бажарулеб заман жеги бачIине буго ва хъвазе хIалкIолел гIадамалги жеги рукIине руго. Жакъа нилъеда мухIканго лъачIого гIоларо ва кIочон тезе ихтиярги гьечIеб жо ккола Танкаев МухIамад вукIин Дагъистаналъул тарихалда бищунго гучал, бажарарал, лебалал церехъабазулги багьадурзабазулги чIухIараб ччотIролъ хиси гьечIеб, мустIахъикъаб цо жинца хасаб бакI ккурав, амма жеги гьеб киналъего мустахIикъаб къимат кьун нилъедаса бажаричIев, бищунго тIадегIанаб даражаялъул инсан!\nМухIамад Танкаев ракIалде щун хъвазе жо дир гIемер бугоан. РукIана кIочонарел лъугьа-бахъинал, хутIана цоцаде хъварал кагътал, руго чIагоял пикраби.\nГIемерал асарал тана гьес нахъе. Абун гьечIищ: ракьулъ вукъунилан инсан холаро, халкъалда нур барал асарал тедал. МухIамадил гьеб рухIияб ирс чIаго гьаби, тIатIала руссун цIи гьаби ккола нилъер бацIцIадаб налъи.\nДругие материалы в этой категории: « Кассаялде инчIого кьезе бегьула\tМугIалимзабазулги мугIалим »