ИчичIалиса Муса (1894-1968) » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nИчичIалиса Муса (1894-1968)\n«…1934 абилеб сон букIана. Дун мина базе букIине къадахъабазда хадув магIарухъе ун КъахIиве щвана. Гьенив гьоболасда рещтIиндал дие бокьана устарасухъе зияраталъ ине. Гьеб букIана дун жеги тIарикъаталде лъугьинчIев мех. Гьоболас устарасда бицана дун щивали ва дир мурад. ХIасан-афандияс дун хIужраялъув жиндирго накабазда накабиги цузарун гIодов чIезавуна ва бералги къанщун ракIалъухъ балагьеян абуна. Дун гьеб лахIзаталъ лъавудаса ун вукIине ккола, циндаго макьидаса ворчIарав гIадин вигьун вачIана. ХIасан-афандияс квербацIалъ дир мегIер бацIунеб бугоан, гьеб квербацIги букIана бидул цIун, ва гьесул цояб хъатинибги бугоан гьитIинабго щурун, жаниб дир магIрзукъалахъа бачIараб гIанкIу хъураб гIадаб биги бугеб. Дир черх абуни гьабсагIат чвердон вахъарав чиясул гIадин гIетIуца биччун бугоан. Дун цIакъ намуслъана амма щибго абизе бажаричIо устарасда. «Гьедин гьабеха, дир вас», - абуна устарас, ва тIадеги жубана, хIалуциналъ батилила дагьабго би кIанцIанин дур къалахъаян. Дида щибго рагIун гьечIелъул щибдай гьабилаян вукIана, хадубги ракIалде ккана гьоболасда цIехелин абун, устарас щиб малъарабилан. Кинниги, нахъе унаго устарас дагьалъ чIаян абун гьабизе кколеб жо хъвараб тIамач кьуна дихъе…». ТIоцеве живго устарасухъе щвеялъул гьадин бицун буго камилав мурид, гIалим ИчичIалиса Мусаца.\nМусал хIакъалъулъ бицунаго ЧIикIаса СагIид-афандияс (къ.с.) хъвалеб буго: «Муса ИчичIалиййи гъамисин бахIрил файзи», ай, файизалъул ралъдалъ тIерхьарав абун. ТIокIабги батIияб къимат нилъеца кьун релъунаро, ва лъугьунаро.\nМусал хIакъалъулъ гIемераб бицуна росуцояз ва муридзабаз. ХIакъикъаталдаги вукIун вуго мунагьал чурад, гIажаибаб къисматалъул, цо киналиго бигьаго гьаб гIумруги гьабурав, гьебго заманалда гIибадаталъулъги лебалав, гIелмуялъулъги камилав чи.\nИчичIалиса Муса гьавун вуго I894 абилеб соналъ гьанжесеб Гумбет районалъул ИчичIали росулъ. Гьесул эмен ДарбишмухIаммад-хIажи кIицIул лъелго хIежалде арав лъикIав муъминчи вукIун вуго. Гьесулги эмен НурмухIаммад-хIажи кколев вуго гIемерал соназ, Къарахъ росабалъ дибирлъиги гьабурав, варагI бугев, жамагIатазеги вокьулев гIалим.\nГьитIинаб къоялдасаго нахъе Мусаца гIелму цIализе байбихьана. ТIоцевего гьев цIалун вуго Инхо ва Игьали росабалъ. Гьенив 24 сонил гIумруялде щвезегIан цIаларав гьев тIадеги анкьго соналъ РикIваниве уна цIализе. ЦIалараб жо ракIалда чIолев, пагьму бугев мутагIил вукIун вуго Муса. ГIемерал соназ гьев цIалун вуго Инхоса ГIабдалхIамид-афандиясда (къ.с.) цадахъги.\nКинниги, цIали дол соназ бигьаго щолеб букIинчIелъул мутагIилзабаздаги чIалгIунеб букIун буго, ва цо-цо гогьдариги камуларан. Цо росулъ цIалулаго Мусал гогьал махсараби ричIчIичIого эв росулъе нахъвуссине кун вуго. Рокъове вачIиндал (бакъани мехалъ) эмен ватун вуго асда чода тIукъби чIвалев, эбелги чол бох квезе кумекалъе ячун. Гьенибго кумек гьабизе лъугьун Мусаца бох кун букIадго тIикъва магIалъ Мусалги тIажу бихъун бохалдаса би баккизабула. Гьелъул кIварго гьабичIого инсуца щай вачIаравилан гьикъула гьасда. Васас гьадин кканин абун бицун лъугIилелдего гIемераб гамачI-жо хадуб балаго хъамун вугоха тIаса гIодове Инховехун валагьизавун. Гьениб сордоги бан нахъисеб къоялъ доб росулъа гIадамазда маслихIатги гьарун, цIидасан цIализе лъугьанила. Нахъа Мусаца абулеб букIун буго, доб къоялъ инсуца жинда речIчIулел жал ганчIал рукIун гьечIин, гьацIул гарал рукIун ругилан.\nИнкъилабалъул сонал Дагъистаналда ва Шималияб Кавказалдаго рукIана, хIалуцарал, чIвай-хъвай гIемерал, битIараб ва тIекъаб батIа бахъизе захIматал. Гьел соназда Муса, Кавказалъулаб Исламияб Эмират гIуцIулев Узун-хIажил пикруги битIун бихьун гьесда цадахъ чIола. Гьев хатIги берцинав, гIелмуги бугев чи ватун Узун-хIажияс жиндирго мирзалъун (писарь) тола, хадув жиндирго хъулухъчилъунги гьавула. Узун-хIажи хваралдаса хадув Муса ХIоцоса Нажмудинида цадахъ вукIун ватизеги рес буго. Гьелъие цо гьитIинаб хIужа буго гьаб кагъат:\n«Бисмиллагьи ррахIмани ррахIим. Ва гIалайна ва гIалайкуму свалата ва саламу ва рахIматаллагьу ва баракатагьу даиман абадан.\nБахъа кагъат тIаде, тIубай дир мурад,\nРекIел гьудуласде гьабе зиярат,\nБице цIакъаб салам, сабру тIагIараб,\nТIасаго унареб жиб абадияб,\nГIенекке я дир вац, цо хабаралде,\nГIисал Инжилалъул аят цIализин,\nНахъеги балагье гьагав чиясухъ,\nМусал Тавраталъул тавассилазде,\nДир рекIел къварилъи къалмида чучун,\nКъокъаб кагъат хъвазин гьудуласухъе.\nЦо кагъат бачIана Гумбеталдасан,\nКинабго Дагъистан тагIвир гьабураб,\nТамашаяб гIелму жиндилъ гIемераб,\nГIадамасул гIакълу нахъ гIунтIулареб.\nДуца кьолел харбал, бицунеб калам,\nЦо макьуцин гурищ гьуин бихьараб.\nУяб батанани дур кIалзул гьури-\nГьечIин дуе тIагIам аб дунялалъул.\nКьолел хабаразул хилап батани,\nДуего мунагьал ракIалъул гьудул,\nМалаикзабаца хъван рахъунарел.\nДуцани вуго дун энив ахIулев,\nИнсул ватIаналде вачIа цойилан.\nВатIанали дида кIочон толаро,\nЧорхол къуват гьечIо сапар бухьине.\nЗаман къокълъун буго, къоял щун руго.\nКъаданив вахъун чIун ГIизраил вуго.\nНужер хIалалдаги дун хIайран вуго,\nХIисаб рекъоларо къватIив вахъине….\nСуряни мацIалда цIалдолел хIанчIаз,\nЦIалуларел киндай дир кагътал дуе,\nЦIоралъул рагIалде мугIрул гIансаялъ,\nБосун бачIунарищ дир салам духъе.\nИхдаде ахIтIолел булбул хIанчIаца,\nБицунарищ дуда дир бугеб ахIвал….\n… Амма, гьанже дир хирияв вац, Муса, нилъ цоцазда лъайдал дирго хIакъалъулъ дагьабго магIлумат кьезин. Дун тIоцеве Дагъистаналдаса ана Ираналде гьенисан вачIана гьаниве, ГIиракъалдеги щвана, Гьиндустаналдеги щвана, гьениса ГIарабустаналдеги щвана. Гьеб кинабго бакIги сверун гьанив Туркиялде вачIана дун. Гьанив цIализеги цIалана: история – тарих, георгафия. Дида ингилис, франц, гIурус, турказулги парсги мацIал лъала. Дун гьанже пенсиялда вуго, ралъдал рагIалда рукъзалги руго, дие гIураб гIарац пенсияги босула, щибго къваригIараб жо гьечIо, цIакъ рахIаталда вуго. Амма, кигIан лъикI вукIаниги щибха, ватIаналде хIасраталъ къаси-къад чIечIого вухIулев вуго. Жакъа дир буго 72 сон. Гьениве вачIине кIолеб букIарабани гьаб кинабго жоги тун вачIинаан. Гьанже дир вац, Муса, тIокIаб дуе бицине дир хабар гьечIо. ЧIалгIараб, чIобогояб салам дуде, дур агьлу-хъизаналде, дуе рокьулезде, мун вокьулезде, кинабго росдал агьлуялде. Гьаза ва ссаламу дунги нужое сахлъи гьарулев АхIмад аварии Бакълъухъа. Воре, дугIадул аманат»\n15 июль. Истамбул.\nГьаб кагъат хъварав Бакълъухъа Авар Ахмад (Махол МухIаммад) вуго дол хIуригаталъул соназда ХIоцоса Нажмудинида цадахъ вукIараб хадув къватIиве арав чи. Дир пикруялда Мусаги АхIмадги цого заманалда цадахъ рукIун ратизе кола хIуригаталъул соназда. Гьелъ гьез цоцазул бухьенги букIун батила. Амма, долдаса хадув (1972 абилеб соналъ) Авар АхIмад Дагъистаналде вачIун вукIана ва гьаниб моцIалдасаги цIикIкIун заманги бан, нахъвуссун Турциялдего ана ва гIемер кватIичIого къадаралде щвана. Гьаб кагъат лъей лъикIаблъун бихьана, Мусал некIсиял гьудалзабазулгун кир эл ругониги бухьенги букIараблъи ва гьесдехун рекIел ургъелги бикьулеб букIараблъиялъе мисаллъун букIине.\nХIуригаталъул соназда большевикалги бергьун хIукуматалъ диналда данде рагъ гьабизе лъугьарал соназ Масаца, кIвараб жигар бахъана жиндирго лъимал ва гIага-божарал исламалда цIунизе ва иман щула гьабизе. Гьев батIи-батIиял росабалъе гочун хIалтIулев вукIунаан. Цо заманалда Чачаналъ (Итумакла) вукIана, лъарагIазул Аксай росулъ вукIана, ва гьесул лъабго чIужуги йикIана: ИчичIалиса Зубайрил ГIайшатица – анкьго лъимер гьабуна, чачанай Аминатица –кIиго лъимер гьабуна. ХIикматаб жо буго дол атеистазул зулму бергьарал соназ, лъабайго хъизан гьес цоцазда гьоркьоб жахIда гьечIого рацал гIадин хьихьун тIубан рукIин. Гьеб батилаха руччабазулги иман щулалъи ва росасулги ритIухълъи бергьин.\n1944 абилеб соналъул 23 абилеб февралалъ Сталинил буюрухъалдалъун чачанал ва ингушал гочинаруна Казахстаналде. Гьеб буго халкъазда цIакъ гIемераб къоги бихьараб, гIемерал гIадамал квачалъги ракъуцаги хвараб вахIшияб иш киданиги гьел миллатазда кIочене рес гьечIеб. Нилъер бицен батIияб бугелъул, халат гьабиларо гьелъул бицун. Чачанал гочинарурал бакIазде дозул рукъзал кквезе, боцIи тIубазе цогидал хур-хералъул хIалтIаби гьаризе Дагъистаналдаса росаби-росабиго гочинаруна. Гьедин гочинабун чачаналъ бугеб Ведено росулъ рукIана ИчичIалиселги. Мусаги гьездаго цадахъ вукIиналъ жиндирго гьобол Байсулагьил рокъове лъугьана кигIан гьеб мина росу кIалалда букIун гъачагъаздаса цIунизе захIматаб бугониги. Дов Байсуллагьил вас Курбица бицараб хабар буго гьаб: «Ведено росулъ гIумру гьабун рукIана ниж ва кIудияб хъизаб букIана нижер. I944-абилеб соналъ гочинарурал ниж ккана Казахстаналда бугеб цо росулъе. Хасаб документ гьечIого росу тун къватIирги ине риччалароан. КIиабилеб хасел доба бачIана цIакъ квачараб. Нижер хъизан цIакъ кIудияб къварилъиялде ккун букIана, я хинаб ретIел гьечIого, я квен гьечIого, я хIалтIи гьечIого. Нижер инсуца росдал сельсоветалъул адресалда кагъат битIун ана росу тIарада бугеб жиндир минаялда жанив щив вугевали лъазабеян гьарун. ГIемер мехго инелде нижер рокъов гIумру гьабун вугев ИчичIалиса Мусаца бачIана жаваб. Гьеб жавабалъ нижер эменги эбелги рохараб куц бихьидал нижеда ккун букIана ниж рокъоре риччалелцин ратилин. Гьеб мехалъ инсуца хехго Мусахъе кагъат битIана жиндир пуланаб рукъалъул кIиго къед бугин бакьулъ гьодориялда жаниб бахчун хIокIида-цIоросаролъги бугин. Гьеб цIоросаролъги бичун жидее кванил нигIматал ва хьитал гьаризе буртина битIизе кIоларищан, цIакъ къваридаб хIалалда ругин нижилан. Гьеб кагъат хъваралдаса моцI инелде Мусахъа тIоцебесеб посылка щвана нижехъе. Гьес битIун бачIана мох-мох, махул банкабазда жанибе чIвараб лъолъол урба, хьитал гьаризе лъутIун къачIараб гIандадерил буртина, бакъвараб гьан, ва цогидабщинабжоги. Щибаб моцIалъ Мусаца цо-цо посылка (тIокIаб биччалароан) хадуб битIун лъагIел инелде микьго посылка щвана нижехъе. Гьесул чIаголъиялдалъун ниж Аллагьас доб соналъ хвалидаса хвасарлъана. Нижер эмен дова къадаралде щвана ва цониги лъимер камичIого анкьалго ниж эбелалда цадахъ анцIила лъабго соналдасан нахъруссун рокъоре щвана. Мусаца нижер мина жиндирго гIадин цIунун батана ва жиндиего кьураб компенсациялъул бащадаб гIарацги нижее кьун Хасавюрт районалде цIидасан ахаде лъугьун магIишаталде байбихьизе ана. Гьале кигIан заман аниги Мусал лъималазулгун ва лъималазул лъималазулгун нижер гьоркьоблъиги биххичIо тIаде-гъоркьеги щола. Нижеда эбелалъ васият гьабун буго, нужила Мусае дугIа гьабун свакагейила, гьев вукIинчIевани нилъ Казахстаналда ракъуцаги хун рукъун рукIиналда щибго шаклъи гьечIилан».\nЦIакъ гIемераб гIакъуба бихьун буго гочинарурал чачаназда гуребги гьезул бакIалде рахъинарурал дагъистанияздаги.\nЩибаб бакIалда кIудияв- гьитIинав ватIа гьавичIого Чачаналъе рахъинарун рукIиндал, гьездаго гъорлъ гIемерав гIалимги гIабидги вукIун вуго. Гьедин Даргъобе гочинабун букIана ТIухьитIа росдал жамагIат. Гьезда гьоркьов вукIана гIалимчи, загьид ГIумарил МухIаммадги. Гьев дове щведал чияр магIишаталда хъвачIого цо окоп гIадаб бакIги бухъун хъизан-лъималги рачун гьенив чIун вукIуна. Дова цIаларав чи вугин рагIун Муса ана гьесухъе щвезе. Гьел кIиялго цоцазе цIакъ рекIее гIола ва вацазул гIадаб гьоркьоблъи лъугьана гьезул. Гьелдса хадув Муса къойилго гIадин вачIунаанила гьокоги бачун рохьовеги ун мокъдулги къотIун ва гIагарлъи мадугьаллъиги бакIарун гвайял ран кIиго рукъги бан МухIаммад жаниве вахъинавуна. Гьениб аскIобго бокьги гьабуна, гIака хьихьизе санагIат букIине. Гьелдса хадув жиндирго васги витIана Къуръан цIализе досухъе. Амма гьев вас КГБ-ялъ тIагIам течIого Мусаца школалде витIизе ккана ва гIелму цIалиялде регIизе течIо.\nМусада цIакъ бичIчIулеб букIун буго диналъе ихтияр къан бугониги диналда рекъараб гIамал гьабизе гьукъун гьечIолъи ва бугебщинаб рес гьес мискин-пакъирасе кумек гьабизе хIалтIизабуна. Чачаналъ рукIадго Килалъа эменги хун хутIарал ункъо лъимал ва гьезул эбел жиндаго аскIореги рачун цояб рокъор тун лъикIаб тIалаб-агъазалда хьихьана ва чиялъе рахъинаруна. Цадахъго рес рекъохъе дин-исламги малъана. Гьезул цояв вас ИбнумасхIудица гIемерал соназ килдерие дибирлъи гьабуна ва жамагIат тIубана.\nМусаца кьурал «бадригунал»\n«1944 абилеб соналъ ниж Казахстаналде гочинарулеб мехалъ дида аскIов вукIана ИчичIалиса Муса,- ян бицунеб буго Итумхъалаялдаса Пайзуллагьица. Гьелдеги ниж лъикIаб гьоркьоблъиялда рукIана ва Мусаца малъун дица диналъул аслаби мухIкан гьарун рукIана. Доб къоялъ Мусаца кидаго цадахъ букIараб «Бадригун» кьуна дихъе ва каранда чвантинибги цIунейин, гIемераб цIализеги цIалейин, гьелъ дунялалдаги ахираталдаги цIунилин мунан абуна. Гьелъул гьунаралда тIуванго божун вукIинчIониги гьудуласул сайигъат кодоб цIунун букIана. Казахстаналде щваралго нижеда лъазабуна ругеб шагьаралдаса кирениги анани яги цо кило сундул бугониги бикъани микьго сонил туснахъ букIине бугилан. ХIалтIи балагьулаго къойил дун шагьаралда сверулев вукIунаан. Цо къоялхъ дида бицана мясокомбинаталда букIунилан гьоркьо-гьоркьоб хIалтIи. Дове индал дида абуна чIараб хIалтIи букIунарила, амма хъвезе боцIи бачIиндал хIалтIухъ мухьалъул бакIалда гьан кьолилан. Дун щибаб къоялъ хъвезе боцIи бачIун бугищали балагьизе щолаан дове. Гьедин цо нухалъ тIубараб къоялъ хъвехъаризеги тIамун дие бакъанида кIиго кило гьанал кьуна. Дица гьеб гьан чияда бихьани вухизеги вухун бахъилин хIинкъун цо чIортоялдаги жемун черхалда бищун гъаркьехун щула гьабуна. Рокъове унаго циндаго милициялъ цо къватI сверун куна ва гьениса къогогIанав гIолохъанчи отделениялде рачана. Дунги гьезда гьоркьове ккана. Киназухъго чIухь балеб букIана ва кодоб жо батарав чи жанив лъолев вукIана. Дидеги щвана ирга ва кодоб батараб гьан столалде следователасда цебе рехана бикъараб батулиланги абун. Гьениб дир кисбахъ батарабщинаб жоялъул опись гьабулаго бадригуназде ирга щведал, гьаб щиб ва кин квалебилан гьикъана дида. Дица абуна дир къойил цIалулеб жо бугин гьебилан. Гьенив ниж рачIаладасаго нахъе гордухъехун вуссун гIодов чIун вугоан цо ригь арав чи. Гьев вукIун вуго гьазул начальник казахав- бусурманчи. Следователас досда гьикъана гьаб кин хъвалеб абун. Начальникас дида гьикъана гьаб цIализе лъалищан. Лъалин абидал кIигониги бакIалдаса цIализе тIамуна. Бадригунги дихъе кьун кисиниб лъеян абуна ва хIалтIухъабазда абуцна дун виччан теян. Доз гьев виччазе бегьуларин гьесухъ бикъараб гьанги бугин абидал казахав цим бахъун ахIдана гьаб жо кодоб бугев чи цIогьодуларин ва кIигояв машинаялдеги вахинавун дун вугеб рукъалъул кIалтIе щвезе гьавеян буюрана. Гьалеха кIикъоялда анцIгоялдасаги цIикIкIун сонал ана жеги гьадаб бадригун дица кодоса биччачIо. Ва кидаго дир гьудул Мусае Аллагь разилъагиян дугIаги гьабула».\nМуса кидаго вукIана гIелму хирияв, гьелда тIад чIей течIев, гIумруялъго мутагIалим вугин живан абун цIали къотIизе тIечIев чи. ХIасан-афанди (къ.с.) накълулъаралдаса хадув гьев лъугьана МухIаммад-ГIариф-афандиясул лъикIав гьудулълъун. Гьеб гьудулъи гьезул хвезегIан тIечIо. Гьелдаса хадув Муса лъугьана ХIумайд-афандиясул (къ.с.), ГIуриса ХIусенил МухIаммад-афандиясул (къ.с.), Инхоса ГIабдулхIамид-афандиясул (къ.с.) муридлъун, ва цIакъго щулияб бухьен букIана гьесул Бакълъухъа СагIадухIажиясул МухIаммад-афандиясулгунги (къ.с.). ГIелмияб суал цIехон гIалимзабазухъе хьвадулаан, рикIкIад ругезухъе кагъталги ритIулаан. Гьес абулаан жив хвезегIан мутагIиллъун вукIине вугилан ва рехсолаан Аварагасул (с.т.гI.в.с.) хIадис: «Щив чи вугониги гIелму цIалулаго хварав, Аллагьас гьесул хабалъе малаикзаби ритIула, гьев Дир лагъасда Къиямасеб къо чIезегIан гIелму малъеян. Гьев чи Къиямасеб къо чIедал тIадеги вахъунила кинабго жо рагIа-ракьанде щун лъалев гIалимчилъун»,- абураб. Гьесул киса-кирего гIемерал гьалбал ва гьудулзаби рукIана жал гIелмуялда тIад чIарал: гьездаса ккола Алмахъалдаса ГIабдурашид, ТIухьитIаса Давуд, Абу Муслим, ГIумарил МухIаммад, Сасикьа ХIайбуллагь, ХIусен, Игьалиса Тажудин ва гIемерал цогидал. Гьесул жиндиргоги гIемерал лъугьа-бахъинал руго гIадамал гIажаиблъизарулел. ЦIакъ гIемерал кагътал руго гьесул бакI-бакIазде хъварал, гьесул гIелмуялъул бичIчIиги гъварилъиги бихьизабулел. Живго Мусаги вукIун вуго цIакъ баракат бугев жиндаса гIадамазе лъикIлъи щолев чи. Гьесул бицунаго цо гьадинаб гIажаибаб къиса бицинчIого тIубаларо.\nМуса кидаго жиндирго лъималазул кинаб гьудул-гьалмагълъи бугебали, гьезул иш пиша цIехолев вукIунаанила. Цо нухалъ кIудияв васасухъе СалахI-хъутаналде (гьанжесеб Сивухъ росу бугеб бакI) щварав мехалъ гьес цIехола цадахъ хIалтIулел чагIи щал ругелилан. (Дов вас хIалтIулев вукIана Хасавюрталъул водорайоналда). Жинда цадахъ Умалатов ХIусен абулев лъарагI миллаталъул чи вугинха хIалтIулев абун васас абидал Мусаца досул иш-пиша цIехон буго. Васас жаваб гьабун буго дагьабго жоги гьекъолев, гьекъедал хъизаналъеги хъачIав чи вугинхаян. Муса ургъула щибдай гьабилаян, гьединав чиясда цадахъ тани васги гIадада хвезе бегьулин, хIалтIудаса нахъе вачани, цойги хIалтIи щвезеги захIмат букIинин абун. Мусал хIукму ккана Хусенилгун лъай-хъвай гьабизе, гьевги рокъове ахIун. Хабар-кIалалда рукIаго ХIусеница бицуна жал лъабго васги цо ясги эбелалъ хьихьун гIунин гьитIинго эменги хванилан. Мусалги ХIусенилги цIакъ берцинаб гара-чIвари ккана ва гьеб сордо кIиясго харбида рогьана. Жеги гьединаб насихIат ва малъа-хъваял щун рукIинчIев ХIусеница тавбуги гьабун дин-ислам ккола ва гьелдаса нахъе киданиги квешал пишаби-гIамалал гьаричIо. Гьес кинабго исламалъул аслаби мухIканго лъазарула тIарикъаталъул устарзабазда аскIов гIунтIула гIалимзаби хирияв чилъун лъугьуна. ХIусен живго вукIана ресалда вугев чи ва цIакъ садакъа гIемерав, савахатав чиги вукIана. Мусалги гьесулги унго-унгояб Аллагьасе гIололъун бугеб вацлъи лъугьана. ХIусеница гьесда Аци-ян абулаан.ХIусение тIатIалаго ункъабилейги яс гьаюрай мехалъ Мусаца махсараде гIадин гьесда гьикъун буго мун цощина ясал гьарунилан чIужуялда рекIекълъунцин вугищилан. ХIусеница жаваб кьола Аллагьас кьуралда рази вугин живилан, амма, битIараб бицани, васасухъги урхъун вугинхаян. Мусаца гьесда абула, гьедин батани дуца тIаде босейин, Аллагьасда цебе, вас гьавуравго Авараг (с.гIс.) вецун мавлид гьабизе ва гIуравго васасда Исламияб динги малъизе. ХIусеница гьединаб ниятги гьабун гьеб щулалъиялъеги ахIула мавлид. Гьоркьор сонал иналде ХIусение гьавула вас. Гьесда цIарги ИсмагIил лъола, ва къотIиялда рекъараб мавлидги ахIула. КIиго сон баралдаса нахъе ИсмагIил инсуца гIелму малъизе Хасавюрталда чIарав гIалимчи ГIаркьухъа Дарбишил МухIамадихъе кьола. (Гьев дол лъарагIазул лъималаз абав- эмен абун Абав абураб цIаралда машгьурлъана). Гьелдаса хадурги ХIусение кIиго вас ва ункъо яс гьаруна. ТIадеги ХIусеница эбел-эмен хун хутIарал азербажаназул кIиго васги вачана хьихьизе. Гьел киназего исламияб тарбияги кьуна, ва чидалъе рахъинаруна. Гьев кIиявго васасул чIаголъиялда Астраханалда бугеб МахIмуд-афандиясул (къ.с.) зиярат къачIан буго ва сверухъе гIемерал хIалтIабиги гьарун руго, аскIобго мажгитги бан буго. Аллагь разилъайги эл киназдасаго. Жакъаги ХIусенил лъимал цIакъ берцинаб яшавалда ва вацлъиялда руго.\nМуса вукIун вуго жинца тIаде босараб иш щиб гьабунги тIубазабизе яхI бахъулев, бусурманчиясул къваригIел тIубазе хIадурарав чи. Киса-кибего сверухълъиялда гьесул цIар маслихIатчи гIадин тIибитIун букIана. ЦIакъ гIемерал мисалал ва биценал руго гьес рекъел гьабиялъул. Гьесул кIудияб гьунар букIана исламалде гIадамал ахIиялъе, мисалаздалъун харбидалъун гIадан мукIур гьавизе. Гьес исламалде ахIарал гIадамазул наслаби жакъа къоялъги цере руго, жидеца боцIудалъун ва бажарараб жоялдалъун кIвараб пайда дин цебетIеялъе гьабулеб.\n1968 абилеб соналъ тIоцебе чорхолъ унти речIчIарабго Муса ТIаса Гъазданушиве Сайфуллагь-къади (къ.с.) вукъарав хабалалъе ун жиндиего хобалъе бакIги хIадурун, зани босизе гьоболасухъе гIарацги кьун, ЧIикIаб ГЭС балеб бакIалда хIалтIулев вас Расулида аскIове вачIуна ва гьенибго бугеб больницаялда вегизавула. I5-абилеб июналда вегун вукIадго гьес палатаялда ругел бихьиналги ракIарун мавлид гьабула. Гьелдаса хадуб давление борхун лъугьана гьев. Муса чIечIого «Аллагь, Аллагь» бачунев вукIана. Гьений йикIарай тохтуралъ давление борцинегIан вуцIцIаян абидал Мусаца аскIор рукIараздехун абула гьалда лъалищали цо ракIалъ зикру бачинилан. Гьеб мехалъ дой тохтуралъ абун буго: «Рот уговорила молчать, а теперь само сердце кричит «Аллах, Аллах»,- илан. Дагь-дагь ккун унти цIикIкIине лъугьиндал Муса васас рокъове вачана жиндирго бакIалде. Унтун лъабабилеб къоялъ гьесде ваккизе вачIана КъахIиса МухIаммад-ГIариф-афанди (къ.с.). КъутIбуяс аскIовеги вачIун Мусал кверги босун салам кьуна, асул гIамал хисичIо, кIиабизеги кьуна- хисичIо, лъабабизеги кьедал Мусаца берал рагьана ва загIипабго гьаракьалъ салам буссинабуна. Цинги МухIаммад-ГIариф-афандияс (къ.с.) лъикIаланго жо цIалана дугIа гьабуна ва пашманго унтарасухъги валагьун, къваридаб ракIгун къватIиве лъугьун ана. Гьев ун гIемер мехго бахъилелде Мусал рухI босана.\nЧурун-вухьун лъугIидал Муса къасиялде Буйнакскиялъул мажгиталде восана. Хабар лъазабунцин букIинчIониги рогьалилъ цудунго МахIачхъалаялдаса тIаде щвана МухIаммад-ГIариф-афандиги (къ.с.). Гьес бачIинахъего Мусал рекIеда тIад кверги лъун лъабго нухалъ тIаде цун - биччан гьабуна. КъутIбу дугIаги гьабун тIаде вахъиндал аскIор рукIаразги гьабуна гьедин ва киназего якъинлъана ракIалда сверухъ рокьогIанасеб бакI бухIадго бугеблъи ва ракIги хIалтIулеб бугеблъи. Цо-цояз абулеб букIана Муса хун гьечIилан. Гьеб мехалде тIаде щварав Инхоса ГIабдулхIамид-афандияс (къ.с.) абуна «Нижерал гьадин хола», -ян ва тIадеги жубана рекIел зикруялда даимлъараб Мусал ракI жеги хабалъги гIезегIан заманаялъ Алллагь, Аллагь бачунеб букIине бугин, живго эв накълулъун вугин, вукъизе гIамал гьабеян. Муса вукъана 1968 абилеб соналъул I8 абилеб июналда, ТIаса Гъазданущив Сайфуллагь-Къадиясда (къ.с.) гIагарда. Гьев гьенив вукъиялъулги буго гьадинаб бицен. Хвалиде гIагарлъарав Мусада дов ХIусеница абун буго мун ТIаса Гъазданущив вукъизе щвей цIакъ захIматаб суал бугилан, щибдай гьабилаян. Мусаца абун буго ХIусенида жив хварав къоялъ мун хвайин. «БичIчIана, аци!»,- ян абун буго ХIусеница. Ва кигIанги квал-квалал кканиги ХIусенил лебаллъиялъ ва хIаракаталъ Муса дол хабзалалъ вукъизе виччан вуго. Гьебго къоялъ Мусал хъизамалъеги бакI ккун букIун буго аскIобго. Амма лъималаз гьарун долъ росулъ юкъеян абун буго. Доб бухъун букIараб хабалъ ХIусен вукъун вуго Мусада аскIов.\nГьадинаб гIажаибаб ва лъугьа-бахъиназул цIураб гIумру букIун баго бищунго нилъер халкъазе захIматал соназда гIумру гьабурав, Аллагь жиндаса разилъаяв, нилъее баракат щваяв камилав мурид ИчичIалиса Мусал.\n» Туркиялъул магIарулал. 2-абилеб бутIа\n» Ва бана гIазу


Журнал Tatler Октябрь 10 2016\nНазвание Журнала : Журнал Tatler Россия / Татлер Россия обложка журнала Где скачать Журнал Tatler Октябрь 10 2016 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobitНомер : 10 Октябрь Год : 2016 Язык текста : рус...\nЖурнал Tatler Февраль 2 2016\nНазвание Журнала : Журнал Tatler Россия / Татлер Россия обложка журнала Где скачать Журнал Tatler Февраль 2 2016 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobitНомер : 2 Февраль Год : 2016 Язык текста : русск...\nЖурнал Tatler Июнь 6 2015\nНазвание Журнала : Журнал Tatler Россия / Татлер Россия обложка журнала Где скачать Журнал Tatler Июнь 6 2015 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobitНомер : 6 Июнь Год : 2015 Язык текста : русский Раз...\nЖурнал Tatler Май 5 2015\nНазвание Журнала : Журнал Tatler Россия / Татлер Россия обложка журнала Где скачать Журнал Tatler Май 5 2015 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobitНомер : 5 Май Год : 2015 Язык текста : русский Разме...\nЖурнал Tatler Апрель 4 2015\nНазвание Журнала : Журнал Tatler Россия / Татлер Россия обложка журнала Где скачать Журнал Tatler Апрель 4 2015 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobitНомер : 4 Апрель Год : 2015 Язык текста : русский...


Пешаваралда рагIалде бахъана хасаб операция\nПакистаналъул Пешавар шагьаралда яргъидгIуцIараз цIалул идараялде тIадекIанцIи гьабиялъул хIасилалда чIван вуго гьезул анлъго чи. Гьедин лъазабулеб буго пакистаналъул рагъулаз операция лъугIун хадуб.\nТIалибаз лъазабулеб букIана жидеца школалде витIун вугин «шагьиадазул» ручлул рарав анлъго хвалде уневин.\n130-ялдаса цIикIкIун чи, аслияб куцалда цIалдохъаби, чIван вуго гьенир тIалибаз. Гьеб буго армиялъул къайимлъиялда бугеб цIалул идара. Нус-нус чи гъоркьлъалие восун вуго гьенив. Гьезул аслияб къадарги кколеб буго 10-ялдаса 20-яде щвезегIан сонал ругел лъималгун гIолилал.\nЭбад: «Ниж аудиториялде лъугьараб мехалда байбихьанаха кьвагьи ва гьенире жанире кIанцIун рачIана яргъидгIуцIарал. Гьез гьенив гIемерав чи чIвана. Дида бихьулаго чIвана 40-50 чи. Гьез полковникасдеги кьвагьулеб букIана. Бомбабиги рукIана гьенир кьвагьулел».\nГьедин бицана 10 классалъул цIалдохъан Эбадица жиндаго бихьаралъул Эркенлъи Радиоялъул Пакистаналъул хъулухълъун кколеб Радио Машаалалъе.\n«Тегьрик-е ТIалибан Пакистан» абулеб къукъаялъ босун буго гьеб гьужумалъул жавабчилъи жидедего тIаде. Гьез абулеб буго гьеб бугин улка цIуниялъул министерлъиялъ Шималияб Вазиристаналда тIалибазде данде тIобитIараб операциялъухъ къисас босийин. Радио Машаалалъе гьедин лъазабун буго гьеб къукъаялъул вакил МухIаммад Хорасани вугин живан абулев чияс. Гьесго абухъе, гьез гьужумалъе школа тIаса бищиялъе гIиллалъун ккун буго хIукуматалъги гьезул хъизабазде, руччабигун лъималазде тIадекIанцIиял гьарулел рукIунин.


Парашюталъ кигIан гIемер кIанцIаниги, ругьунлъизе заман щун бугониги, рекIелъа хIинкъи тIагIунеб гьечIин абулаан Танкаевас\nМеседил медалалда академия лъугIизабидал, МухIамад Танкаевасе рес щвана хъулухъ гьабизелъун аскаралъул бокьараб тайпа тIасабищизе. Гьесда абула гьаваялъулгун десанталъулал аскаразде айилан. Гьевин абуни киданиги самолеталдасан парашюталъ кIанцIун вукIинчIо, парашют бихьунцин букIинчIо...\n- ХIалтIи байбихьизе ккана парашют лъазабиялдаса, - ян бицунаан МухIамад Танкаевичас, ва тIадеги жубалаан зодор киналго ращадал рукIунин абун. Самолеталдаса кIанцIулелъул, лъиданиги гьикъуларо мун командирищ яги мухъилавищ кколевилан. Тренировкабазул бицани - гьеб буго цIакъго кIудияб, кутакалда къобихьулеб захIмат. Тренажералги, залги, кIанцIиялги. Гьеб киналъго нилъедаса тIалаб гьабула къохIехьейги бахIарчилъиги. Гьелде тIадеги нижеца, командирзабаз, солдатазда малъизе кколаан кIанцIизе гуребги, рагъизеги. Гьезда малъизе ккани, цин дидагоги лъазе ккеларищха. Жиндаго лъалареб жо кинха командирас солдатазда малъилеб.\nМедкомиссия тIобитIулелъул, тохтурзабаз Танкаевасда абуна жидеца гъукъулила дуе гьеб пишайилан. Гьелъие гIиллаги букIана гуллица рас-расун рарал гьуърул. Гьеб лъугьа-бахъин ккана 1941 соналда Калининский фронталда. МухIамад Танкаевичас ротаялъул солдатал гьужумалъ рахъинаруна. Цо заманалдасан хьибил бухIун ана. Гьесда бичIчIана лъукъаравлъи, амма чIезе заман букIинчIо. Гьев цеве ана, хадур солдаталги рачун. Ва гIаздада гIодов ккана. Гьелдаса хадубги гьев чанго нухалда лъукъана. Масала, 1943 соналда Ворошиловградалда ккарал рагъазулъ. Гьеб киналъулго хIисаб гьабуна тохтурзабаз. Амма гьез хIисабалде босичIо МухIамадил къохIехьейги, бихьинчилъиги, таваккалги. Штабалъул офицерзабазул къокъаялда цадахъ гьев тIоцебесеб нухалда кIанцIана парашюталдасан. Цинги - кIиабилеб, лъабабилеб... ва 125-абилеб.\nДунялалдаго бищун цебе БагIараб Армиялда гIуцIана десантниказул къокъа. Гьебги букIана 1930 соналъул 2 август. Гьеб мехалда къокъаялда вукIана 10 чи. КIудияб ВатIанияб рагъул заманалда гьаваялъулгун десантазул аскарал машгьурлъана Сталинградалда, Дальний Востокалда, Кавказалда, Днепралда ккарал рагъазулъ. Смоленщинаялда ккараб киназдаго ракIалда буго. 1942 соналъул январь-февралалда тушманасул тылалде рехун вукIана анцIазарго чи. Доб заманалда ре-къон, гьеб букIана кIудияб къадар ва тушманасде гьабулеб кIудияб гьужум. Гьеб киналъулго хIакъалъулъ бицунаго пикрабалъе ккана Танкаев.\n- Рагъдаса хадуб чанго сон ана, халгьабе десантниказул аскаразулъ ккараб хиси, - ян абуна Танкаевас. - «Ил» ва «Антеи» самолетазул кумекалдалъун зодоре рахинарун бажарана танкалги, санитариял машинабиги, рагъухъабазул тIубарал подразделениялги, артиллерияги.\nГазеталдасанги гIемер цIалана десантник кколин ракетчикги, танкистги, саперги, артиллеристги абун, гьесда лъазеги кколин бокьараб яргъил хIалги, гьаваялдасан рагъулаб техника киб бугебали лъазабизе бажаризеги кколин. Гьединго десантник вукIине кколин лъикIав самбистлъунги, лъазе кколин каратэялъул приемалги. Гьеб киналъего рагъухъан куцалев вуго кIиго соналъ. КIвеладай кIиго соналда жаниб рагъухъанасда гьеб лъазабун? Гьелъул хIакъалъулъ гьикъана МухIамад Танкаевичасда.\n- Гьеб гIураб заман буго армиялде лъикIаб хIадурлъигун рачIаразе. Амма загIипал гIолилазе жеги бащдаб лъагIелги тIаде жубалаан дица, - ян абуна Танкаевас. - Цо-цо нухалда дир ццимгицин бахъуна, армиялда хъулухъ гьабулел гIолилазухъа бищунго бигьаялцин упражнениял гьарун бажарулеб гьечIеблъи бихьидал. Кинго ричIчIизе кIоларо спорталъулгун дагьабгIаги хурхен гьечIел гIолилал. ЗагIипазе армиялда захIматго букIуна. Гьединазда рагъалъги гурхIел гьабичIо. Сахаватлъиги къохIехьейги гьечIони, унго-унгояв десантниклъун вахъунаро. Инсанасе захIмат букIуна ругьунлъизе, хасго зодил «чIобоголъиялде». Гьеб дидагоги бихьана. Солдат лъадаризе ккола киналъего. Кин? Офицерзабазулгун сержантазул мисалаздалъунги лъикIаб рагIудалъунги. АхIи-хIуралъги, хIалица гьабизе тIамиялъги, буюрухъалъги хIасил кьоларо. ЛъикIаб, ракIбатулеб рагIуца инсан сах гьавула.\nГIумруялдехунги гьединабго бербалагьи букIана гьесул. Гьединавлъун вукIана гьев рагъдаги, гьелъие ритIухъавлъун хутIана ракълилаб заманалдаги.\n- ТIубарал къояз гьев вукIунаан ротабазда, батальоназда, - ян бицунаан Вера Николаевналъ.- Гьедин букIана гьес полкалъе нухмалъи гьабулеб лъабабго соналда жаниб. Цогидал офицерзабазул руччабаздасан лъалаан дида гьевги парашюталдаса къаси мехалда кIанцIулевлъи. Дунги кьижулароан, ясги йикIунаан зурзудилей, рогьалилъ ваккун вачIунаан.\nЦо гьадинаб лъугьа-бахъинги ккун букIана. МухIамад Танкаевичасда ракIалда букIинчIо зодове вахине. Солдатал ругьун гьурулел рукIана. Гьесда рагIана кIигояв парашютгун кIанцIизе хIинкъун вугилан. Десантникасул форма ретIана гьес ва сагIаталдасан солдатазул цIияб къокъа гIуцIана. Гьелда гьоркьове вачана хIинкъарав дов кIиявго солдатги. Гьес щибго калам гьабичIо, гьезие бадирчIваял гьаричIо. Самолеталда рекIун унелъул, гьезда аскIове ана ва абуна гьабсагIаталда жив кIанцIилин, жинда хадур кIанцIизе хIадурлъейин. КIудияб божилъигун гьезухъги валагьана. Гьеб божилъи бихьана гьел солдатаздаги. Парашютги рагьун, МухIамад эхеде валагьана ва вохана, жиндаго хадур рачIунел солдатал рихьидал.\n- Жеги-жеги хIинкъула дун, - ан бицана гьес, - жакъа дир букIана 62-абилеб кIанцIи, ругьунлъизе заманги щун буго, бугониги рекIелъа хIинкъи тIагIунеб гьечIо. Лъалищ нужеда дие сунца кумек гьабулебали? Дица кидаго ракIалдещвезарула рагъул заманалда тушманасул тылалде парашютгун аралги, 30-абилел соназ тIоцебе зодоре нухал рагьарал бахIарчиял гIадамалги. Гьезда гьоркьов вукIана дир ракьцояв Наби Аминтаевги. Абизе бегьула ниж рукIанин кIицIулго ракьцоялин. 1935 соналдаго гьев кIанцIана, кислородалъул маскаги гьечIого, 7600 метралъул борхалъудасан ва чIезабуна дунялалъулго рекорд. КIиго соналдасанги кIанцIана 10000 метралъул борхалъудасан. Рагъул соназдаги гьев хIинкъи лъаларев рагъухъан тушманасул тылалде воржана чанги. Гьес партизаназухъе щвезарулаан ярагъги, дарабиги, рагъулал сурсаталги. РукIана цогидалги. Гьездаго гьоркьор ясалги. Ва цо кинабалиго жанисеб гьаракьалъ дида абула гьабизе, кIвезе, бажаризе кколаян.\nЦо солдатас абуна гьел рукIанин жидерго ишалъе гIоло сундаго барахщи гьечIел, кIудияб гьунаралъул гIадамалилан.\n- Гьелги циндаго гуро ра-хъарал тIадегIанаб классалъул махщелчагIилъун. Спорталде бугеб рокьиялъги, тIасабищараб ишалде бугеб кIудияб гъира-шавкъалъги бажарана гьезухъа бищунго захIматал тIогьал мутIигI гьаризе ва жидерго цIарал машгьур гьаризе, - ян бичIчIизабуна МухIамад Танкаевичас солдатазда. - Гьезул анцIгогIан лъикIал парашюталги руго нилъер. Нилъ, нужги дунги, ккола ватIан цIунулел рагъухъаби. Гьеб нилъеда кидаго ракIалда букIине ккола.\nПрочитано 299 раз\tПоследнее изменение Вторник, 29 октября 2019 10:23\nДругие материалы в этой категории: « Ракьалда лъалкIал\tХвалилгун дандчIвай ва тIоцебесеб пашманлъи »


Автор: ilchi · 02.07.2019\nВа зурул 22-23-нний Турциянаву, Анталия шагьрулий, хьусса ментал арифметикалул щаллагу дунияллул олимпиадалий Лаващиял гимназиялуву дуклакиссассурваврал – Луиза ва Шуаьнат МахIаммадовахъалгу чемпионкахъал цIарду ларсунни: Шуаьнат – суперчемпионка хьунни, Луиза – чемпионка.\nКIинниннагу дуллунни олимпиадалул бахшишругу, кубокругу. Душваврал ххувшаврия социал сетирдайгу, «Илчилул» сайтрайгу хьхьичIва-хьхьичI бусансса тIайлабацIугу жун хьунни, жула муданасса маслихIатчи Алексей ХIажиевлул хавар бувну. Ххувшаву барча дуван душваврал ниттичIан, ЗаирачIан, оьвчайхту, мунил бувсунни душру ттинингу цимилагу ххув хьушиву укунсса журалул конкурсирттай, амма, пахру-ххара бакъасса бушиврийн бувну, тай ххувшавуртту ххютулу лирчIшиву.\n— На хъунмасса барчаллагьрай бура лакрал кказитрайн, укунсса къулагъас дурну, жул душваврал ххувшаврия республикалул СМИ-лийн ва социал сетирдан баян буваврихлу. Душру Лаващав дуклай буссар, сайки гьарца бигьалагай кьинирдай ва каникуллай МахIачкъалалив бучIайссар Ширавова Барият каялувшиву дуллалисса Uskill центрданийн, — увкунни Заира МахIаммадовал.\nЖунгу тIааьнну бур, Дагъусттаннал оьрчIал щаллагу дунияллул лагрулийсса олимпиадарттай, яъни интеллектуал кIулшивруву, ххуйсса ккаккияртту чIалай. Дурккусса, итххявхсса оьрчIал кIунттихьри Дагъусттаннал бучIантIимур буссагу.\nСледующая публикация Укунми дунияллийн нажагь бакъа къабуккайссар\nПредыдущая публикация Ххувшаврихлу жува буллусса багьа хъамабитан хьунсса бакъар


Бищун "камилаб" гьереси-гIарац дагъистанияз гьабула\nРоссиялъул жанисел ишазул министерлъиялъул баяназда рекъон, Дагъистаналда ккун буго гьереси-гIарац гьабулел чагIазул къокъа. Аслияб куцалда гьез щуазарго гъурущ къотIулеб букIун буго. Абулеб буго гьелдаса щвараб хайир хIилла-чагIаз террористазе битIулеб букIун бугилан.\nГьереси-гIарац къотIулел чагIи Ростовалдагун Дагъистаналда ралагьизе байбихьун букIун буго жанисел ишазул министерлъиялъулгун хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул федералияб хъулухъалъул хIалтIухъабаз. Гьезул кинавниги 300 гIан чи вукIун вуго.\nРоссиялъул жанисел ишазул министерлъиялъул официалияв вакил Андрей Пилипчукица гьадин баян гьабулеб буго гьеб хIужа.\nАндрей Пилипчук: «Гьеб къокъа тIатинабизе байбихьун букIана гъоркьисалаго. Гьеб мехалда лъана Шималиябги Жанубиябги Кавказалда гьеб гьереси-гIарацги бичун хIилла-чагIазе цо млн-са цIикIкIун гъурщил хайир щун букIин. Гьедин гьереси-гIарац гьабулел чагIазул рукъзабахъги, офисаздаги, гаражаздаги 23 чIухь бана. Гьениб низам цIунулезда батана гьереси-гIарац гьабулеб алатги, щуазарго гъурщил багьаяб гъурщил сурат кIиябго рахъалъан бахъараб чанго флеш-картаги, нусго долларалъул сурат кIиябго рахъалъан бахъараб негативги».\nГIаммаб куцалда абун гурони, хас гьабун Дагъистаналъул киб бакIалда гьел хIилла-чагIи тIатинарун ругелали баян гьабулеб гьечIо низам цIунулез. Гьединго гьереси-гIарцудаса щвараб хайир террористазе кьеялда банги гьечIо чIванкъотIи. Гьединабго гIиллаялда бан, ай террористазе кумекалъе битIулеб букIанин щвараб хайиринги абун, гIезегIан банкалги къана Дагъистаналда.\nАмма гьереси-гIарцуда бан абуни, цебегоялдаса нахъе жалго низам цIунулез кIудияб къимат кьола Дагъистаналда гьабулеб гьереси-гIарцуе.\nГьебго пикру тасдикъ гьабулеб буго ЭР-ялъе ЛъаратIа мухъалда экономикиял такъсиразда данде къеркьолеб полициялъул хIалтIухъан ГIалиев Рамазаница.\nРамазан ГIалиев: «Низам цIунулез гIемерисеб мехалда абулеб жо бугоха гьеб – хъачагъазе кьолин хIиллачагIаз гьелдаса щвараб хайир, гьезда нахъа хасал къуватал ругилан. Дидаги гьедин ккола, ратизе рес буго. Лъица батаниги кумек гьабулеб буго гьезие. Россиялда бищунго тIибитIун буго Дагъистаналда гьабураб гьереси-гIарац. Хабаров мухъалда гьеб гIарац гьабулев ватанин цо лъаратIисевилан гьесул рокъор чIухь базе гьанире магIарухъе рачIун рукIана низам цIунулел. Гьеб рахъалъ бищун камилал махщелчагIи дагъистаниял руго».\nГьереси-гIарац гьабулел чагIи аслияб куцалда шагьаразда гурони, магIарухъа гIебеде дандчIваларин бицана Рамазан ГIалиевас. Гьебги цебе аза-азар гъурщил кагътал къотIулел рукIун ратани, гьанже аслияб куцалда щуаза-азар гъурщил кагътал гьарулила.\nГьелда бан гъоркьисала декабралда МахIачхъалаялдагун Избербашалдаги ккун вукIана щуго чи. Гьереси-гIарацго гIадин, ярагъги батанин гьезухъилан абун букIана низам цIунулез. Масала, хIилла-чагIазул цояв ватана Дагъистаналъул Халкъияб Мажлисалъул депутатлъунги казначейлъиялъул нухмалъиялъул хисулевлъунги вукIарав ГIисахIажи ХIажиев. Гьелдаса лъагIалица цебеги, 2012 соналъул марталда МахIачхъалаялда тIатинабун букIана гьереси-гIарац къотIулеб цехги. Гьениб батун букIана гIарац къотIулеб щуго алат.\nГьединабго цех 2011 соналъул хаслихъеги тIатинабуна МахIачхъалаялда. ГIарац къотIулел алаталги, релъеналги, гьереси-гIарцул суратал рахъулеб хасаб программа жаниб бугеб компьютерги, кагъатги, гьелда тIаде Калашниковасул автоматги батун букIана гьениб. Ккун вукIана ичIго чиги.


Пункт 7 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nПункт 8 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nПункт 9 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nПункт 10 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nПункт 11 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nПункт 12 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nПункт 13 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nПункт 14 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nПункт 15 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nПункт 16 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nПункт 17 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nПункт 18 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nПункт 19 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nПункт 20 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nПункт 21 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nПункт 22 вступает в силу с 1 января 2016 года.\nФедеральный закон от 23.11.2015 N 323-ФЗ "О внесении изменений в часть вторую Налогового кодекса Российской Федерации" Статья 2


ХIеж - 2014: кинаб гьеб букIинеб исана?\nИсана хIежалде инелъун Россиялъе бихьизабураб 16400 бакIалда гьоркьоса Дагъистаналъе бихьизабун буго анлъазарго бакI.\nЦересел соназде дандеккун гьеб къадар дагь гьабиялъе гIиллалъунги ккола Маккаялда бугеб ХIарамалъул мажгиталда къачIа-кIатIаялъул хIалтIаби ва гьеб гIатIид гьабулеб букIин. Гьединлъидал, СагIудиязул ГIарабиялъул тIалъиялъ гьабураб хIукмуялда рекъон, тIолабго дунялалъулго улкабазе рихьизарурал бакIал гIемерго дагь гьарун руго. Гьадин бицана Дагъистаналъул Динияб идараялъул преес-хъулухъалъул нухмалъулев ГIумаров МухIамадрасулица. Гьесул рагIабазда рекъон, цересел соназ Дагъистаналъе бихьизабулаанила микьазаргоялдаса дагь гьечIеб бакI. Гьелдаго цадахъ сахаватчи ва бизнесмен Керимов Сулейманил цIаралда бугеб гурхIел-рахIмуялъулаб фондалъги чIобого витIулаан лъабазаргогIанасев дагъистанияв хIежалде. Исана Керимовасул фондалъ гьединаб кумек гьаби гьоркьоб къотIизе тана ва щиб гIиллаялда бан гьединаб кумек гьаби гьоркьоб къотIизе тарабали жидедаги лъаларин бицана ГIумаров МухIамадрасулица.\nХIажизаби хIежалде ритIиялъул тадбир гьабизе ихтияр бугеб лъабго фирма буго Дагъистаналда. ГIумаров МухIамадрасулица бицухъе, тIоцебесеб рейс гьабун буго 17 сентябралда, МахIачхъалаялъул аэропорталдасан. Гьениб къачIа-кIатIаялъул хIалтIаби гьарулел рукIиналда бан, гIемерисел хIажизаби ритIизе ругила Грозныялъул аэропорталдасан.\nГIумаров МухIамадрасул: «МахIачхъалаялъул аэропорталдасан къад-къад кIи-кIи аэроплан гурони боржине биччалеб гьечIо. Нижеда кIвана МахIачхъалаялдаса Мадинаялде роржунеб къагIида гьениб цIунизе. ХутIарал, ай ГIакъабаялде, Иорданиялде роржунел ине руго Грозныялъул аэропорталдасан. Гьединго, Грозныялде нахъруссинеги руго. Доре-нахъе рачине чIезарун руго автобусалги».\nГIадамазул гIарз букIуна щибаб санайил цого чагIи рукIунила хIежалде унел, цIиял чагIазе цIакъ захIматго гурони санагIалъи кколарила хIежалде ине. Гьединаб къагIидаялдаса рорчIиялъул мурадалда исана ургъун букIана электорнияб ирга абураб ирга. Гьелъул мурадлъунги букIана бокьарав чиясда жиндирго цIар иргаялда букIин бихьизаби. Гьелъул ккараб хIасилалъул бицунагоги гьадинаб баян кьуна Динияб идараялъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулес.\nГIумаров МухIамадрасул: «Электрониял иргабазда цIарал хъварал лъабазарго чи исана хIежалде ине вуго. Масала, МахIачхъалаялдаса уневщинав чиясул цIар хъван букIана гьединаб иргаялда».\nМахIачхъалаялдаса ГIабдурахIман абулев чияс бицухъе, щибаб санайил цого чагIи хIежалде унеб къагIида букIунеб рагIула. ЦIиял чагIи къанагIатги рихьуларила ва гьединазе бакIалги щоларила. Цебе-цебе гьединаб къагIида букIун батаниги, исана гьеб рахъалъ нижеда щибго гIайиб чIвазе бакI гьечIин бицана хадубги ГIумаров МухIамадрасулица.\nГIумаров МухIамадрасул: «Абизе бегьула исана гьеб тадбир лъикI лъугьанин ва гьеб масъала тIубазабиялда тIад чIараб хIалтIиги гьабуна. Дагъистаналъул гурел къватIиса фирмабаздаса гьединал чагIи ана, амма хIежалде гIадамал ритIизе ихтияр бугеб Дагъистаналъул лъабабго фирмаялъ яхI бахъана исана тIоцебесеб нухалда унел гурони ритIичIого тезе».\nХIежалде араб бакIалда нилъеразул лъикIаб гуреб хьвада-чIвади букIиналъул гIемер бицуна. Хасго абула хIежалде унел ругиланги абун, дармие хьвадулезул къадар цIикIкIараб букIунилан. Масала, МахIачхъалаялдаса ГIабдурахIманица бицана араб гIасруялъул ункъоялда анцIабилел соназ чанго нухалъ хIежалде анин жив ва нечон вукIунаанин нилъеразул хьвада-чIвади бихьун. ХIежалде гуреб, дармие хьвадулеб хIисаб букIунаанила.\nГIабдурахIман: «Цебе хIеж борхизейиланги абун дармие рачIунелги гIемер рукIана. Доб мехалда пачалихъ мискинго букIиналъул гIаламат букIунги батилаха, рекъечIеб хьвада-чIвади букIунаан. БитIахъе «дикий туристал» гIадин рукIунаан. Гьанже тIубанго хисун буго, ресалда рукIиналъ дармиде ва цогидалде регIун рукIунаро».\nГIумаров МухIамадрасулица бицухъеги, ахирал соназда нилъер хIажизабазда тIасан лъикIаб гурони хабар бицунеб рагIуларо сагIудиязги.\nГIумаров МухIамадрасул: «Нилъер фирмабазе къимат кьола доз, ай гьел кин хIалтIаралали бицуна. Цебе гIарзал рукIана нилъер хIажизабазда хурхун. Гьанже нилъер хIажизаби гIадлу хвезабиялдеги цогидалдеги регIун рукIунаро, хIеж гьабун бахъиндал рокъоре тIадруссине ккола».\nХIежалде унезул рагIабазда рекъон, исана щибго квалквал ккун гьечIо визаби лъеялъул ва гьел рачIунарого заман баялда бан. Цересел соназ гьединал лъугьа-бахъинал гIемер кколаан ва хIажизабазул гIарзалги камулароан. Динияб идараялда бицухъе, исана гьеб рахъги роцIинабизе кIун рагIула.


ТалихIалъе гIорхъи букIунаро\nГIадатияб гуреб рукIа-рахъиналъул гIадамазул хIакъалъулъ\nФанатазул субкультура. Гьезда гьоркьоре уна футболалъул фанаталги. Гьединал гIадамал нилъеда гьоркьорги гIемер ратизе бегьула. Гьезул руго жидерго хасал СМИял - «фанзины» абулел. Гьел ккола фанатазе риччалел хасал журналал.\nДГУялъул филологияб факультеталъул\nПрочитано 1446 раз\tПоследнее изменение Пятница, 13 июля 2018 15:37\nДругие материалы в этой категории: Лъималазда куркьби гъола »


ХIуриял кучIдузул квацIи\n10 маялда 90 сон тIубана машгьурай кочIохъан гьаюралдаса\nАраб гIасруялъул кIиабилеб бащалъи. МагIарул кочIол маданияталде, ракIчIараб галиги тIамун, ячIана ЧIарада районалъул ЦIуриб росулъа ХIурия Кантулова.\nДир гIелалъул ва дагьалги цIикIкIарал магIарулазда лъикI лъала ХIуриял кечI. Гьелъул кучIдузул борхалъиялда жеги-жеги тIавап гьабулел руго мугIрул чIужугIаданалъул намус-яхIги тIадегIанлъиги.\nСон 90 сон тIубана халкъалъе йокьулей кочIохъаналъ. Ва газеталъул редакциялъул хIалтIухъабазда ракIалде ккана гьелда юбилей баркизе.\nДун гьелъул рокъое лъугьунаго, дица гьелъие махсара гьабуна:\n- АхIея, ХIурия, цо халкъияб кечI, - илан.\nБитIун бицани, ракIал-децин ккечIо гьелъ ахIилилан. Сабураб гьаркьидалъун гьей кечI ахIизе лъугьиндал, дун дагьайго йихха-хочун лъугьана.\n- Дирго вокьулесе кьурайани дун,\nГIурда кьегIер гIадин, ясандилаан,\n- илан ГьаракIуниса ГIайшатил бакъаналда халкъияб кечI ахIулеб букIана гьелъ.\nГьале доб магIаруллъиги гьелъул берцинлъиги. Гьеб боржунеб букIана хъачIал кьурабазухъеги, кьурабиги рикьизарун лъугьарал къваридал сухъмахъазухъеги, сухъмахъаздасан хьвадарал захIмалъи-гIакъуба бихьарал магIарулазухъеги.\nТIоцебесеб кечI ХIурияца ахIана гIагараб районалъул Кьорош росдал школалда щуабилеб классалда цIалулеб мехалда. Гьеб букIана ЦIадаса ХIамзатил рагIабазда партия беццун ахIулеб кечI. ЦIалдохъабазда гьоркьор тIоритIарал къецазда гьелъ босана тIоцебесеб бакI. Гьеб къоялдаса нахъе боржана мугIрузда тIасан ХIуриял кечI.\nХIурия хIалтIана районалъул газеталъул редакциялда – гьелъ хIарпал рищизе кколаан.\nГьей ккола рагъул соназул яс. КIудияб хъизам (лъабго васги лъабго ясги), ватIан цIунизе арав эмен. 13-14 сон барай ХIурия хIалтIана колхозалда бригадирлъун, фермаялъул заведующаялъун. Амма киса-кибего гьейгун букIана кечI. Гьеб кочIое эркенлъи щвечIого букIинеги бегьулаан, ХIуриял гIумруялъул гьудул Кантулов МухIамадица кочIое роржен кьечIебани. Киназего гуро дандекколей лъади-кочIохъан.\nКъойидаса къойиде машгьурлъулеб букIана магIарул бакъназда ахIулеб ХIуриял кечI. 50-абилел соназда гьей ахIана МахIачхъалаялде, радиокомитеталда хIалтIизе. КъобахъанагIан цIубалеб, тIегьалеб букIана кочIохъаналъул пагьму-гьунарги.\nГьей гIахьаллъана Москваялда тIобитIараб фольклоралъулаб фестивалалдаги. Дагъистаналдаса гIолилалъул кочIоеги гьаркьиеги хъатчIвана СССРалъул батIи-батIиял шагьаразда.\nЛъабго соналъ радиокомитеталдаги хIалтIун, гIагараб районалде тIадюссана ХIурия. МухIамадги хIалтIизе лъугьана районалъул культураялъул отделалъул нухмалъулевлъун, ХIурия – гьебго отделалъул хIалтIухъанлъун. Гьел щвечIел магIарул районалги росабиги рукIун ратиларо доб заманалда.\n1985 сон. ГIумруялдаса ватIалъана МухIамад Кантулов. КочIолгун къо-мехлъикI гьабизехъин букIана ХIурияца. Амма гьелда ракIалде рачIана МухIамадица абулел рукIарал рагIаби:\n«ХIурия, кечI буго дур рухI. Дуца гьеб рухIалъе чIаголъи кье. Гьеб чIаго букIине буго, дуца кечI ахIулебгIан заманалъ. Щиб къварилъи-захIмалъи духъе бачIаниги, кечI рехун тоге». Гьединаб букIана МухIамадил васигат.\nЦохIо кечI ахIизе гуребги букIана ХIуриял махщел – гьелда лъалаан юкъаризеги, хьухьаризеги, ессаризеги, шалал-квербацIцIалги рукъулаан, гьезда расеналги угьулаан гьелъ. Гьединал руччабазда магIарухъ абула чIужуберцинилан. Гьединай йикIана ва жакъаги йиго Дагъистаналъул культураялъул мустахIикъай хIалтIухъан ХIурия Кантулова.\nЖакъасеб магIарул кочIол дунялалда бугеб ахIвал-хIалалъул хIакъалъулъ гьикъидал, гьелъ абуна жиндие бокьулила ГIайшат Насрулаевалъ ва Хадижат Жамалудиновалъ умумузул бакъназда ахIулел кучIдузухъ гIенеккизе.\n- КочIолъ батана дида талихI ва цIидасанги гIумру байбихьизе рес букIарабани, кочIодаса инкарги гьабилароан, - илан абуна ХIурияца.\nГьанжеги дида рагIулеб бугин ккола магIарул радиоялъул диктор ПатIимат Рамазановалъул гьаракь. Гьелъ лъазабулеб буго:\n- АхIулеб буго ХIурия Кантуловалъ, - илан. Ва нахъеги чвахулеб буго магIарул кечI. Гьелъ нухарегIана дунги ХIуриял минаялъуса.\nБиччанте ХIурия Кантуловалъул кочIолаб дунялалда тIегьарал тIугьдузул махIалъ сверухълъиго цIезе.\nПрочитано 409 раз\tПоследнее изменение Среда, 16 мая 2018 13:01\nДругие материалы в этой категории: « Нухал. Нухал. Нухал…\tЗурмихъан »


Баркала, Клара Цеткин, нечезаруна… » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nБаркала, Клара Цеткин, нечезаруна…\nМаданият / Адабият / Хасаб пикру\nГьабсагIат кIанцIун вахъун бихьиназда микьабилеб март баркизе лъугьани, гьезие бокьичIого букIинеги бегьула. Амма бокьарас бокьараб бице – микьабилеб март буго бихьиназул къо.\nМикьабилеб марталъ радакь рахъун бихьиназ кIиго–лъабго нухалъ кIкIвала мегеж. Ункъабилеб–щуабилеб нухалда мегеж кIкIвалелги рукIуна, маркIачIул гIужалдехун. КатIари битIизабула. ГIумруялъ гьоркьо бихьичIеб рас букIуна, хъатинибеги ту–тун, ботIрода кверги бахъун, цIвакизабун чIезабун. КъачIа–кIатIала. МаркIачIул мехалде щвезегIан дора–анир хъваларел къагIидаялъ рукIуна хьвадилел къададасан гач бахинчIого букIине. ЦIакъго микьабилеб март хириял бихьинал рукIуна фанерадул хъарщалги ботIроде ккун хьвадилел, тIаде хIинчI билълъичIого букIине. Гьединан чIалгIаде хьвадилелги рукIунаро бихьинал, гьезда цебе чIараб чIванкъотIараб масъала букIана – сайигъатал. Сайигъатал щивав бихьинчиясул батIи–батIиял рукIине бегьула: вертолет, трактор, щакъи гьабизе хъирмиз, хурибе базе телешка цIун рак, чакаралъул хъап, руччабаз гьурмада рахунел батIи–батIиял кьерал (гьединал жалги руго), шампунь, сапун, духи, щватаби, гIундузда разе махх–кIач, аргъан, Сулейман Стальскиясул тIехь, спагетал ва чIагояб хъаз.\nАмма кинаб сайигъат бихьиназ босулеб бугониги, гьелда цадахъ чара гьечIого букIине ккола чIахIги: роза, фиалка, ландыш, манаша, лъабгIин, цIекIма, люцерна ва гвоздика. Гьеб чIахI цадахъ гьечIони, кепкил мунпагIалъи букIунаро кинаб сайигъат кьуниги. Гьеб хIаларо.\nЧIахIги кодоб бугони, кисиниб лъун яги рукъалда нахъа чIезабун кинаб бугониги сайигъатги бугони, къачIа–кIатIанги вугони, цIвакизабун катIариги бугони, сипатги къунцIа–кIутIун бугони, бихьинчиясдаса талихIав чи вукIунаро гьеб къоялъ. Гьединан щибаб санайил микьабилеб марталда бихьинал талихIаллъун лъугьунеб мехалда щай микьабилеб март бихьиназул къо бугилан абизе бегьилареб ва гьезда гьеб къо баркизе бегьулареб?\nЩиб жо бихьиназ гьабулеб бугониги, гьеб ахир–къадги руччабазе гIоло гьабулеб батула. Щиб жо руччабаз гьабулеб бугониги, гьебги ахир–къадги гьез бихьиназе гьабулеб батула. Гьедин ккана Клара Цеткин абулей гIаданалъул микьабилеб март ургъулеб мехалда. Руччабазе ургъараб жо бихьиназе ккун батана. ЧIужугIуданалъул гIакълу квенчIелда букIунилан абулелъул умумуз – гьеб аби ритIухъ гьабуна гьей гIаданалъ. ТIаде рахъаралго бортун унеб рагIула руччабазул гIакълу. Кидаго гIодой кIусун чIолей чIужугIаданги кисаха яхъилей. Микьабилеб марталъцин чIоларо чIужугIадан цо бакIалда кIусун жиндиего чIахI бачIинегIан. Данде рекерун рачIуна бугебщинаб гIакълуги квенчIелдаса бортизе биччан.\nКлара Цеткин абулей немцалъ кIиго гъалатI биччан буго. ТIоцебесеб гъалатI ккола руччабазул къо микьабилеб марталъ гьаби. Микьабилеб марталъ гьабичIого руччабазул къо гьабизе кколаан къоло лъабабилеб февраль бачIиналдего, мисалалъе, къоло кIиабилеб февралалъ. Гьеб мехалда, къоло кIиабилеб февралалда, рукIинаан бихьинал сайигъаталги кодор ккун рекерахъдилел, кьелаан гьел руччабазе, берцин йихьа–йихьаралъе. Хадуб, нахъисеб къоялъ, къоло лъабабилеб февралалда ургъилаан руччаби жиндие лъица щиб бачIараб ва бихьиназул къо баркун жиндица щиб кьезе кколебали. ЦIуралъухъ цIураб. Гурони, жакъа бугеб къагIида лъикIаб гьечIо. Къоло лъабабилеб къоялъ бихьиназда гьезул къо баркичIого хутIарай гIаданалъул «положение» лъикI ккезехъин гьечIо. Гордохъан ялагьунищ гьей тIубараб къоялъ йикIиней? ХIисаб гьабураб мехалда гьей Цеткиница тIадеги яхъун, квенчIелги битIизабун къотIун букIун буго хIукму руччабазул къо микьабилеб марталъ гьабизе. Яги Клараца, кIал биччан къо гIадин, сверулеб къагIидаялъ гьабизе кколаан руччабазул къо.\nКлараца биччараб кIиабилеб гъалатI ккола, гьеб микьабилеб марталъул байрам Имам Шамилил заманалдаго ургъичIолъи. Лъие бокьилареб букIараб нилъерго муридзаби рихьизе кодор ккун тIугьдулгун руччабазда микьабилеб март баркулел. Хасго рекъав ХIажимурадихъ рекъелаан ландышал.\nХIасил, нилъеда бичIчIана микьабилеб март бихьиназул къо букIин.\nГьанже рачIа руччабазул бадисан ралагьилин микьабилеб марталъухъ. «Щай, мисалалъе, бихьиназ бечIчIизе бегьулареб гIака? Кверал гьечIогонищ яги моцIо бугеб бакI лъаларогойищ? Щай гIеретIги баччун иццде ине бегьуларев бихьинчи? Ицц бугеб бакI лъаларогонищ яги гьод кихIи бекилин хъинкъунищ? Корохъ щай ав вукIине бегьуларев? ГодекIанир ругел ганчIаздаса корохъ хинабги букIунин…»\nГьабсагIат ниж кIалъалел рукIана доб заманаялъул руччабазул кIалдисан.\nГьанже нилъерго заманалъул руччабазухъ гIенекке. «ШубагIаги рокъобе бачIунарев рос лъие къваригIарав чи, щибаб микьабилеб марталдаса микьабилеб марталдегIаги? Галкиница Алла Пугачевалъе кьолебщинаб жоялъухъ валагье, мунго нечезе! Щибаб марталъ килщал рукIуна дир квачан холел гьезда тIад жавгьаралъул баргъичал ххечIого хутIун. Мерлин Монроян абурай цо гIаданалъ ретIун букIараб гIадаб гордегIагийищ босизе кIолареб?! Тьфу!!! Ав дие, ХъахIабросулъа МахIмуд гIадин кучIдул рикIкIине вачIинев… Путинил чIужу йихьана дида телевизоралдасан… ДосукьагIагийищ нечоларев?! Богорокъоса залалъуе унеб мехалда хисун ретIине горде гьечIо дир!»\nАмма лъица щиб бицаниги, бихьинал руго «магIу баккичIого гIодизеги» «релъи–хъуй гьечIого роххизеги» кколел гIадамал. БачIун бугоха нилъеде исанаги аб микьабилеб март, рачIа, цо кIудияб релъи–хъуй гьабичIого, роххизе. ТалихIал, лъикIал, берцинал, гIаданлъи бугеллъун хутIаги нилъер руччаби, гьаб роххел нилъеде бачIинабурал! Роххун таги ясал!\nАвтор: Гъазимух1амад Гъалбац1ов\n» Баркала, Клара Цеткин, нечезаруна…\n» Гьадин гьабе, гьудул, гьадин гьабе\n» ХисизабичIого къватIибе кьелеб батани, дирги буго пикру\n» Доб дунялалде кагъат\nМихъида хIур хъвачIого 55 сон\nРес къотIаралги къо бухIаралги руччабазегун лъималазе кумекалъе ятулей\nКидадай Дагъистаналъул хIукуматалъ МочIохъ хIоралде пикру буссинабила?\nСалат-салам лъеяв Авараг Маккаялдаса ТIаифалде ин ва гьесда гьениб дандчIвараб зарал\nМискинчиги меседил гъурщалги


- Лъадиялъе росасда тIад кинал хIакъал ругел?\nЧи лъазе бокьани гьесул телефон рагье\nДунялалдаго 4,5 миллиард чияс хIалтIизабулеб буго Интернет. МугIрул росабалъцин гьеб камураб рукъ къанагIат батила. Интернеталда гьава-бакъ цIехола сапаралъ рахъиналде, хур-хералъул хIалтIи байбихьилалде яги цогидал ишазде…\n«Дир гIумрудул мурад – мажгитал рай»\nРеспубликаялъул «Народная газета», «Медицина Дагестана», «Молодежь Дагестана» ва гьанже «ХIакъикъат» газетазда хIалтIулаго, дун гIемер дандчIвана жигарал жамагIатчагIигун, анцI-анцI макъалаби ва очеркал хъвана жидерго росдае,…\nДицаги лъилниги гIумру хвасар гьабилаан…\nДагьал церегIан къоязда социалиял гьиназда тIибитIун букIана инсан хварабго гьесул лугбал цогидав унтарав чиясе (реципиентасе) лъезе изну кьолин абун анкетаялда гъулбасине тIамулел ругин поликлиникаялдаян бицунеб…\nХIижаб – фарзищ, модайищ?\nТIоцебесеб февралалда дунялалъул гIемерисел улкабазда кIодо гьабула хIижабалъул къо. Гьелъие кьучI лъуна Бангладешалдаса Назма Кханица. Назма жеги гьитIинго йикIаго, гьелъул эбел-эмен гочун руго СШАялде. Америкаялъул…\nГIелму – гъветI, гIамал - пихъ\nБусурбабазул гIалимзабаз батIи-батIияб заманалда, батIи-батIиял гIелмиял бутIаби церетIезариялъулъ лъураб лъалкI буго цIакъго гъваридаб.\nШколалъе мадрасаялъул квалквал бугищ?\nГъоркьиса Болъихъ районалъул МигIарсо росу бакьулъ бан лъугIун хIалтIизе биччана 60 чиясе бакI бугеб мадраса. Рега-рахъине, цIализе, кваназе киналго санагIалъабиги чIезарун руго жанир. Росдал лъималазе…\nДуниялги динги – къаркъалагун рухI\nПарахатго рокъой тун хьихьараб рахIат магIарул чIужугIада-налда кидаго бихьун батиларо.\n"Муслимат" гIуцIиялъ, магIарул ва гIурус мацIазда, лъагIалида жаниб кIиго нухалда къватIибе биччала руччабазул исламияб календарьги.\n19:55, 07 апреля 2020, 5\n17:40, 07 апреля 2020, 13\n17:23, 07 апреля 2020, 13\n17:06, 07 апреля 2020, 17\n16:57, 07 апреля 2020, 12


Мун лъил чи?\nНоябрь 11, 2015\nРоссиялдаги Дагъистаналдаги хъулухъалъул ракьанда вугев чи кидаго вукIуна цо «лъилалиго чи». ГIемер рагIана нилъеда гьелъул бицунеб – «президентасул чи», «мэрасул чи», щивалиго авторитетас хъулухъалда лъурав чиян бицунеб. СанагIат гьечIеб жо букIуна гьеб саламатав, эркенаб пикруялъул магIарул чиясе «мун лъил чи?» ян кьолеб суал. Гьелдасаги квешаб буго дуда гьикъичIого мун лъиеялиго кьей.\n«Лъилниги чи гуро дун, дир инсул вас, Аллагьасул лагъ, эркенав чи, цо чиясе бетIер къуличIо, хIеличIо, дир пикруялда, тIад лъиданиги ханлъи гьабизе кIоларо»,- ян керен бухиги тIубараб гIакъиллъиян кинха рикIкIинеб?\nИнсанасда тIад батIи-батIияб асаралъ ханлъи гьабула. Цо рахъ буго, пуланав чиясда рекъараб мацIги бицун, гьес абуралда тIадги рекъон, хIакимасул ракьанда чIей. Гьев вуго чадие гIоло ургъунго нилъеца вищарав «бетIергьан». Гьесул квешаб рахъ буго нилъее вокьун гьечIониги, цо-цо мехалда чадица тIамула гьев чи данде вачине. Цогидаб рахъ буго, дур пикрабазда тIад ханлъи гьаби, дуе асар гьаби.\n«Мун лъил чи?» - ян дие суал кьун бачIани, кIоларо дида лъицаниги дие асар гьабуларин, дун тIуванго эркенав чи вугин абизе. ТIуванго эркенав ва лъилниги пикруялъул сан гьабуларев чи вукIуна гIабдал яги унтарав чи. ГIадада гурелъул кIудияца пикру унтарал чагIазул рахъалъ абулеб «гьав вугин гьанивги доваги жиндие бокьухъе тарав чиян» (кIиябго дунялалда).\nМун Аллагьасул лагъ вукIинги, эбел-инсул вас вукIинги киназего хIакъаб жо бугоха. ХутIарал чагIаца дур пикрабазда тIад ханлъи гьабула дур дунял бихьиялда, дур гIакълугун лъаялда, дур интересазда, дур гьездехун бугеб бербалагьиялда рекъон. Тарихалъул хIисаб гьабурабго дуда тIад ханлъи гьабула тарихалда лъалкI тарал, дуе асар гьабулел машгьурал гIадамаца, тарихиял цIараца. Гьединго рукIуна литератураялда, культураялда, искусствоялда дуе асар гьабулел гIадамал. Бищунго асар гьабурал лъугьуна кумираллъун. Гьел чагIи рикIкIине бегьула дур «хважаиналлъун», дур пикрабазда ханлъи гьабулел чагIи рукIиналъ.\nЧан чияс «ханлъи гьабураб» дида тIад? Поэзиялъулъ - М. Лермонтовас ва Расул ХIамзатовас, МахIмудица ва Пушкиница, прозаялъулъ – Чеховас, Буниница,Марк Твеница, Пушкинил «Белкинил повестаз», Достоевскияс, Толстояс, гьанир пикраби хисула мех-мехалда. Тарихиял цIаразулъ - имам ГъазимухIамадица, Шамилица ва Наполеон Бонапартица, гIурус пача Александр КIиабилес. Цо къоялъ дун кверде восула ГIирбанил ХIажиясул кIиго мухъалъ, ГъалбацIовасул хабаралъ, росулъа цо чияс абураб кепаб рагIуца, мачIхъадерил росдал лъималаца жидее садик рагьеян Путинихъе хъвараб кагътица, фейсбукалда данде гаргадулей ясалъ, гьадинго дандчIварав чияс.\nБатIи-батIиял «хважаинзаби» рукIуна дуда тIад, батIи – батIияб заманалда. 1990 абилел соназул байбихьуда «Тенгликалъ» нухал къайгун Шамилил фронтгун цеве вахъарав МахIачевас «асир гьаруна» магIарулал чанго сонаца, хадур политикияб майданалде рачIана цIиял бахIарзал, гъоркь рукIарал рагIдукье ана. 1997 абилеб соналъ Хасавюрт шагьар кодобе босана цевехун гIемер рагIичIев Сайгидпаша ГIумаханов абурав чияс. Доб рахъалда Россиягун багъулеб Чачанги, гьанив ханлъи гьабулев МухIамадгIалиги гьес жиндир шагьаралдецин риччачIо. Гьеб галиялъ магIарулазул пикрабазда тIад «ханлъи гьабуна» чанго соналъ Хасавюрталъул мэрас. ГIумаханов жакъаги хутIулев вуго аваразе бищунго рейтинг бугев политиказул цоявлъун, хъулухъалдаса нахъе аниги. Нилъ «асир гьаруна» жинда гьикъичIого къазавурав А.Радченкоги хъамун, Дербентги чурхъун, Дагъистаналъул цо метра ракьул кьеларин азирбажаназеян Москваялдаги лъазабун борхун бетIергун хъулухъалдаса арав тIоцевесев ва ахирисев магIарулазул президент МухIу ГIалиевас. Нилъ тIубанго «асир гьаруна» республикаялъул бетIерлъунги вачIун анцI-анцI сонаца чияр миллаталъул гъоркьпалугьанлъуда рукIарал магIарулал «эркен гьарурав» Рамазан ГIабдулатIиповас. Цо-цояз керен бухила рукIинчIин лъилниги асаралда гъоркь абун, нилъ рукIунарищ, жинца нилъ "эркен гьарунин" абулев живго Рамазанидацин букIана гьезул асар.\nНилъ рукIана 2013 абилеб соналъул тIоцебесеб июналда Амиров вачун иналъул асаралъ кверде росун. Гьелдаса нахъе чанго моцIаца нилъ рукIана гьеб «маххул хIинчIалъул» асираллъун. ХIатта майдан бакьулъ Ленинил бакIалда гьелъие памятник лъезе кколинги рукIана нилъ. Нилъеда бихьулеб буго кина-кинал «хважаинзаби» нилъер гIумруялъулъ рукIунелали. Наполеонидаса рахъарал ГIирбанил ХIажиясде щвезегIан.\nЛъида кIолеб дуниялалда дун эркенав чи вугин абизе? Амма буго цо аслияб асирлъи - намусалъул ва ияхIалъул гъоркьлъалида ин, жинда дунял бичIчIиялъул ва бихьиялъул нухда къеркьей ва гьеб асаралъул асирлъун хьвади. Дида Дагъистаналъул цIияб тарихалда гьединав чи цохIо рагIана - Вазиф Мейланов. 1980 абилел соназул ахиралда академик Сахаров цIунизе цеве вахъарав ва гьеб сабаблъун туснахъалда 8 сон барав. Гьеб ритIухълъи цIуниялъул асаралъ ва бахIарчилъиялъ гьавула инсан инсанлъун ва хутIанщинал рахъал мукъсанлъула гьеб даражаялда аскIор.\nХабар лъикIаб рагIайги!\nАвторасул пикругун Эркенлъи Радиоялъул пикру данде ккечIого букIинеги рес буго.


Иргадулаб нухалда салафиязул имам ккун вуго\nСалафиязулин рикIкIунеб «Восточная» мажгиталъул имам МухIамадов МухIамаднаби низам цIунулез кквеялдаса разигьечIезда итни къоялъ митинг тIобитIизе ракIалда букIана.\nБищун дагьалдасан 7-8 азарго чи гIахьаллъараб акция букIине бугин гьебилан лъазабулеб букIана имамасул сверухълъиялдаса гIадамаз. Гьаб сагIат заманалъ гьеб тадбир нахъбахъизе ракIалде кканила жидеца, имам эркен гьавиялда тIад хIалтIилев адвокатги вугилан лъазабуна МухIамадовасул гIагарлъиялъ «Эркенлъи» радиоялда.\nАмма букIине кколедухъ къануналда рекъон имамасул адвокат хIалтIизе толев гьечIони ва диваналъ къуваталъул идарабазе дандеккараб гьабулеб бугони, жал бокьараб мехалда митинг гьабизе хIадур ругинги абуна гьез.\nГъоркь рузман къоялъ Хасавюрталда азарханаялда аскIоб бугеб мажгиталъуса къватIире рачIунел салафиязул анцIгогIан гIолохъанчи ккун вукIун вуго низам цIунулез. Гьел кквезе лъугьиндал полициялъулазда дандечIчIей гьабизе лъугьарал нахъе гъезелъун автоматазул кьвагьи бахъинабун буго гьез.\nГьеб лъугьа-бахъиналъул нугIзаз «Эркенлъи» радиоялъе бицана полициялъулаз зодой гурони, хIатIалъги речIчIулеб букIанилан. Гьеб кьвагьиялъул хIасилалда мажгиталда аскIов вукIарав цо таксичи захIматго лъукъун вуго. Гьединго цо полициялъуласул гIинда лълъурун ун бугин цо гуллайиланги абуна гьез.\nГьеб къоялъ ккурал гIолохъаби эркен гьарейилан ва гьел кквеялъе щиб гIилла бугебилан цIехон полициялъул бутIаялде араб бакIалдаго ккун вуго МухIамаднабиги.\nАнцIго къоялъ цебего такъсиргьабиялъул иш рагьун букIанила гьесда тIад, имамас гIадамал терроризм ва экстремизм ритIухъ гьабиялде ахIулел рукIун ругин, гьелъие далиллъун бугила интернеталда лъураб имамасул кIалъаялъул видеозаписилан лъазабулеб буго полициялъ.\nШамат къоялъ МахIачхъалаялъул Советский мухъалъул диваналъ цIех-рех лъугIизегIан кIиго моцIица туснахъ гьавуна МухIамадов МухIамаднаби. Гьесул адвокат МухIамадов Селим диваналъул гьеб хIукмуялда рази гьечIо ва гьелда тIасан жиндица гIарз хъвалеб бугин абуна гьес «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда.\nМухIамадов Селим: «Диваналда прокурорас рихьизаруна ФСБялъ ва Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул экстремизмалде дандечIчIараб централъ МухIамаднабида тIасан хъварал рапортал. Гьез гьениб хъван бугоан имам къватIисел улкабазде тIурун инехъин вугин, батIиял пачалихъазде ине рес кьолеб паспортги бугин гьесулилан.\nГьединго гьез абулеб букIана имамас гьесул ишалда хурхун баянал кьезе ругел нугIзадериде тIадецуй гьабизе бегьулин. Гьеб кинабгоги хIисабалде босун цIех-рех лъугIизегIан гьев туснахъ гьавун тейилан. Гьезда лъидасаго лъикI лъала гьев кивениги тIуризехъин вукIичIолъиги, гьес тIадецуял гьарулареллъиги.\nГьезие багьана къваригIун букIана ахIи-хIурги гьабичIого берцинго гьев кквезе. ГIемерисеб мехалда гьединал диниял церехъаби ккун хадуб, гьезул ишазда сверун гьарулел цIех-рехал лъагIалабаз халат рахъуна. Цо жанир тIамуни тIокIал гьел къватIире рорчIизеги риччаларо.\nДица диванчиясда абулеб букIана имамасул анкьго лъимал ругин гьес тIалаб гьабизе кколел, гьезул щугоял гIисиналги ругин. Гьединго гьесул цIобалде ккарал херал эбел-эменги ругин гьесул, гьесул жаваб кьолила жиндицайилан абизе имамасул росдал Кироваулалъул бегавулги вачIун вукIана. Амма диваналъ дица абуралъухъ гIинги тIамичIого туснахъ гьавуна имам».\nГьал къоязда низам цIунулезул ишазда тIасан цойги гIарза хъвана салафиязул вакилзабаз. ГьатIан къоялъ ГIумаровасул къотIноб бугеб салафиязулин рикIкIунеб мажгиталдеги рачIун мехтарал полициялъулал лъугьун руго гьенир как-кIалалда рукIарал гIадамал инжит гьаризе, гьел кквезе.\n«Новое Дело» газеталъул бетIергьан Чилилов АхIмад гьоркьов лъугьун хадуб нахъа анила гьел полициялъулал, амма гьезие букIине кколеб гIадлу гьабейилан абун гIарз хъван бугин жидеца Дагъистаналъул жанисел ишазул министрасухъейилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе гьеб мажгиталъул администратор МухIамадов МухIамадица.\nМухIамадов МухIамад: «Гьеб нижеца хъвараб гIарзалъе жеги кинаб букIаниги жаваб щвечIо. АхIмад Чилилов экстремизмалде данде къеркьолеб централъул бетIер Кулиев АхIмадгун дандчIван вуго. Гьел низам цIунулел гьекъон рукIун ратизе гьечIин чIчIун вукIун вуго Кулиев. Кин бугониги гьеб лъугьа-бахъиналъул цIех-рех гьабилин жиндицайилан лъазабун буго гьес.\nЧилилов гьенив вукIинчIевани щиб пасалъи гьел полициялъулаз мажгиталъуб гьабилеб букIарабали лъаларо дида. Чорокал хьиталги ретIун жаниреги рачIун, гьенир как-кIалалда рукIарал херал чагIи инжит гьаризе, гьенир рукIарал гIолохъаби кквезейилан лъугьун рукIана гьел. Гьакълил махIги букIана гьездасан.\nМехтичIел чагIаз гьарулел гIадал жал рукIинчIо гьеб къоялъ гьез гьарулел. Чилиловас аскIовеги ун гьезда живго щивали бицун ва документал рихьизарун хадуб рекерун ана гьел къватIире. КIудияв чи вугелъул АхIмад гьезда хадув векеричIо, амма къватIире щун хадубги гьесде хъубал инжитал жал ахIулел рукIана гьел низам цIунулел».\nИнсанасул ихтиярал цIунулеб «Мемориал» гIуцIиялъ МухIамаднаби МухIамадов кквеялда бан официалияб хитIаб гьабуна. Гьез абулеб буго имамасда тIад гьес гьаричIел такъсиразе гIоло иш рагьун бугин, гьереси гIайибалги гIунтIизарун гьев жанив тIами кутакалда мекъаб иш бугилан.\nГьев имам кидаго экстремизмалдеги гIолохъаби рохьахъе иналдеги данде вукIанилан, ва гьелъул бицун кидаго хутIбабиги гьарулаанин гьесилан. Гьев гIадал чагIигицин жанирги тIамун республикаялда ахIва-хIал хIалуцинабизе къваригIун букIин бихьулеб бугила хасал гIадамазейилан лъазабулеб буго «Мемориал»-алъ.


Цогиги лагъ эркен гьавуна Дагъистаналда\nЛаваша мухъалда лагъзаз яшав гьабулеб букIараб бакI.\nДагъистаналда гьал къоязда эркен гьавун вуго цоги лагълъуда хIалIтизе тIамун ватарав Подмосковьеялдаса чи. Гьев эркен гьавураб «Альтернатива» къукъаялъ абулеб буго чанго нухалъ тIуризе хIалбихьун хадув полициялъул хIалтIухъабазухъе кквезе щун нахъвуссинавун вугин гьев хIалтIулев вукIараб бакIалде. Амма гьев хIалтIизе тIамун вукIараб бакIалъул хважаинас инкар гьабулеб буго гьел рагIабаздаса.\nДагъистаналъул Лаваша мухъалда лагълъуда хIалтIулев ватун, гьал къоязда эркен гьавурав Подмосковьеялдаса чи рокъоса аралдаса ункъо сон балеб букIун буго исана. 2010 соналдаса нахъе валагьулев вукIун вуго гьев гIагараз.\nГьев эркен гьавураб «Альтернатива» абураб къукъаялъ, гьеб къукъаялъул чанго сон буго дагъистаналда лагълъуда хIалтIизе тIамулел ратарал гIадамал эркен гьаризелъун хIалтIи гьабулелдаса.\nГьал къоязда гьез эркен гьавурав чи ватун вуго Лаваша Мухъалъул Мекеги росулъ бугеб гамачI бекулеб карьералда хIалтIизе тIамун.\nЛагълъудаса эркен гьавурав чи живго дагъистаналдаса, лъарагI миллаталъул чи вукIаниги гьев киданиги гIумру гьабун гьенив вукIун гьечIо, гьесул гIага-божарал рагIула Чачаназул республикаялда, живго гьев гIумру гьабун Москваялад аскIоб бугеб шагьаралда вукIун вуго хъизангун.\nГьединаб баян кьуна гьев хавасар гьавурав ИсмагIилов Закирица. Гьев ккола «Альтернатива» къукъаялъул Дагъистаналда вугев вакил «Эркенлъи» радиоялъе гьес чанго моцIалъ цебеккунги бицун букIана Дагъистаналъул кирпич къотIулел заводалдаса гIадамал эркен гьариялъул.\nГьал къоязда Фейсбук сайталда гьес хъвана тIокIаб чIечIого гIарац гьаризе кколеб букIиналъги ва гьелда рачIел цогидал гIиллабаздаги бан жидеца чIезе тун букIанин Дагъистаналда жидерго хIаракатчилъи, амма гьал къоязда жидеца цоги чи лагълъудаса эркен гьавунилан.\nГьеб букIана Мекеги гамачI бекулеб бакIалда хIалтIизе тIамун ватарав Москваялда чиясул хIакъалъулъ баян. Гьев чиясул цIар рехсолеб гьечIо гьениб.\nАмма гьев чи жиндица хIал гьабун хIалтIизе тIамун вукIинчIилан абулеб буго информ алатазе кьураб баяналда Мекеги бугеб гамачI бекулеб карьералъул хважаин ГIабдулхаликъица.\nЖинда гьев лъалелдаса лзабабго сон бугин. Амма гьеб лъабабго соналъ къо камичIого жиндир гьенив хIалтIулевги вукIинчIин гьев. Цо чанго моцIалъ жиндир гьанивги хIалтIун зама-заманалдаса гьев Ставрополалде унаанин жиндиего бетIербахъиялъе хIалтIи балагьизе.\nЗаманалъ гьанив гIумру гьабун вугев чи хIисабалда гьесие документалги гьарун рукIанин. Жиндица гьединго телефонги босун букIанин, гIагаразухе кIалъайиланги абун букIанин жиндица гьесда, амма гьев кIалъачIин гьелъие гIилла жинда\nГьебго пикру гIахьал гьабулеб буго Каспийскалдаса Исрапилов Бадрудиница. Гьесул гьалмагъасул эмен ккола Каспийскалда ругел кирпич къотIулел заводазул цоялъул хважаин.\nБадрудинида лъалеб буго гьенир Россиялъул батIи-батIиял шагьаразадса рачIарал гIадамал хIалтIуле рукIин. Амма хIал гьабун гьел хIалтIизе тIамун ругилан абураб жоялъул рахъкколеб гьечIо гьес, щайгурлъул россиялдаса рахъарал гьанире щвезегIан рачIарал гьезул гIемерисел рукIунин гьекъолдухъаби ялъуни щвараб щварабги гьабун рукIунел гIадамал.\nБокьараб мухь щолеб хIалтIи гьабизе разилъарал гьел разилъулин кирпич къотIулел заводалда хIалтIизе.\nИсрапилов Бадрудин: «Жал лъагълъуда хIалтIизе тIамунилан абулеб гьезул гьерсазда дун божуларо битIараб бицани. ТIоцебесеб иргаялда хIал гьабун гьел хIалтIизе лъицаниги тIамизе гьечIо, гьесие жиндего бокьичIони. Гьесие жиндего бокьунлъидал гьев хIалтIизе вачIунги вугев.\nГьесухъа паспорт нахъе босун анигицин гьесул ихтияр буго бокьараб полициялъул бутIаялдеги ун жиндего заманаялъ паспорт тIалаб гьабизе. Щайгурелъул Дагъистаналда вугониги гьев вуго Россиялъул ракьалда.\nДида цIакъ лъикI лъала гьесие цо кирпич къотIун кIиго ва щуго гъурущ кьолеблъи, гьединлъидал гьел маргьаби гIисинлъималазе рицеян абе. Гьесие бокьичIого гьесда тIад зулму лъицаниги гьабизе гьечIо».\n2013 соналъ гIемерав чи лагълъудаса эркен гьавун вуго Закирил «Альтернатива» къукъаялъ. Нижеца гьесда гьикъун букIана гьел тадбираздаса хадуб кинаб букIаниги хиса-баси лъугьанищин Дагъистаналъул кирпич къотIулел заводазда, лагъзадерил къадар дагьлъичIищан.\nДагьлъичIин гьел дагьалги цIикIкIунел ругилан абулеб буго Закирица. Кинавниги жакъа къоялъ лъагIан Закирил «Альтернатива» групааялъ эркен гьавун вуго 120 лагъ. Амма лагълъуда гьабсагIат ругезул чIванкъотIараб баян лъалеб гьечIо гьесда.\nЦогиги лъагъ эркен гьавуна Дагъистаналда


«ЧIвалел руго дур васал, холел руго дур вацал»\n26 июналъ Дербенталда тIобитIараб хасаб операциялъул хIасилалда чIван вуго цо изнугьечIого яргъидгIуцIаразул къокъаялъул гIахьалчи, гьесда цадахъ рокъор рукIарал лъади ва гьелъул эбел чIаго хутIун руго. Гьебго къоялъ МахIачхъалаялдаги къуваталъул идарабаз чIван вуго экстремистазул кьерулъе гIолохъаби ахIулев вукIарав, МахIачхъалаялъул изнугьечIого яргъид гIуцIаразул къокъаялъул гIахьалчиги.\nХамиз къоялъ Дагъистаналда къуваталъул идарабазул вакилзабаз изнугьечIого яргъид гIуцIаразул кьерулъ ругелин рикIкIунел кIиго чи чIвана. АрбагI къоялъул сардилъ 11 тIубараб мехалда Дербенталда\nтерроризмалде данде чIараб низамги лъазабун Наримановасул къотIноб бугеб цо минаги сверун ккун, къуваталъул идарабазул хIалтIухъабаз хасаб операция байбихьана.\nНизам цIунулез гьеб рокъор ругел чагIазда кверде рачIайин абураб жоялъул пайда ккечIила, гьенисан полициялъулазде кьвагьи бахъинабунин абун лъазабулеб буго Россиялъул терроризмалде данде чIараб комитеталъ.\nХадубги цо чанго сагIаталдасан гьенир жанир рукIарал кIиго чIужугIадан къватIие ячIун йиго, полициялъулазде кьвагьделев вукIарав чияс кверде вачIине инкар гьабун буго.\nСордоялъ гьеб рукъ сверунккун букIун буго, радал цIидасан байбихьараб хасаб операциялъул хIасилалда чIван вуго гьеб минаялъув вахчун вукIарав Улубеков Малик.\nГьев кколев вукIун вуго сугъулдерил изнугьечIого яргъидгIуцIаразул къокъаялъул жигарав гIахьалчи, сверун ккураб рокъоса къватIире рачIарал руччабазул цояй гьесул лъади йикIун йиго, цойгидай кколей йиго гьелъул эбел.\nКъуваталъул идарабаз кьурал баяназда рекъон чIварав Улубеков Малик рохьове ун вуго 2013 соналъ, гьес гIахьаллъи гьабун букIун буго 15 маялда Гъуниб мухъалда полициялъулазде гьабураб тIаде кIанцIиялъулъ. тIадекIанцIиялъулъги. Гьелъул хIасилалда чIвана полициялъул 2 хIалтIухъан, 10 лъукъунги вукIана. Цойги кIиго полициялъул хIалтIухъан чIвараб цойгидаб такъсиралъул гIахьалчилъунги вукIун вуго гьев.\nГьединго арбагI къоялъул радал МахIачхъалаялда сверун ккураб рокъоса кодоб ярагъгун къватIие ворчIизе хIаракат бахъулаго полициялъул хIалтIухъабаз чIвана 1976 соналъ гьавурав Таймурадов МахIач.\nРоссиялъул терроризмалде дандечIараб идараялъул баяназда рекъон гьев кколев вукIун вуго гьаб сагIат Дагъистаналда бугеб изнугьечIого яргъидгIуцIаразул багъа-бачариялъул бутIрузул цоявлъун.\nГьебго идараялъ кьурал баяназда рекъон 2005 соналъ гIадамал жигьадалде ахIиялъухъ, гьел вагьабиязул кьерулъе рачине хIалал рихьиялъулъ мажгиталдаса нахъе къотIун вукIун вуго МахIач Таймурадов.\n2007 соналдаса нахъе изнугьечIого яргъидгIуцIаразе жигараб кумек гьабулеб букIун буго чIварас. Хасал идарабаз лъазабухъе, ахираб заманалда гьесул щулияб бухьен букIун буго Доку ГIумаров чIван хадуб Имарат Кавказалъул бетIерлъун вахъарав ТIелекьа Кебеков ГIалиасхIабилгун.\nГьедин чIварав Таймурадов вукIун вуго Шималияб Кавказалда гIолохъабазда гьоркьоб бичIчIикьеялъул, гьел экстремистазул кьерулъе ахIиялъе нухмалъи гьабулев чилъун ва Гъизилюрталъул изнугьечIого яргъидгIуцIаразул кьерулъ вугев чилъун.\nГьев изнугьечIого яргъидгIуцIаразул жигарав гIахьалчи вукIиналъе нугIлъи гьабула интернеталда бугеб гьес жал жигьадалде хIадур ругилан, гьеб сундухъниги балагьичIого гьабизе кколин абун гьарурал кIалъаязги.\nГьел видео-клипазда кодоб ярагъги ккун гьумерги бахчун МахIачица Абу-ГIубайдайилан абурав чиясдехунги вуссун абулеб буго джигьадалъе къваригIанщинаб жоги бугила жидехъ, 4 автоматги бугила, жеги тIадеги ярагъги щвезе бугилан, дагьалги гIадамалги рачIине ругилан.\nМахIач Таймурадов кколаан Гумбет мухъалъул Игьали росулъа чи. 2008 соналъул февралдаги 2010 соналъул октябралдаги жиндица кинабго экстремистияб ишги лъугIизе танин, жиндиего бокьун гьеб къануналде дандекколареб пишаялдаса инкар гьабулеб бугин лъазабун лъазабун букIун буго гьев Гумбеталъул амирлъун тун вукIарв Таймурадовас.\nКIиабилеб нухалда чIварас жиндирго росдал мажгиталда, Игьалиб халкъалда цебе лъазабун букIун буго жиндица кинабго экстремистияб багъа-бачариялдаса инкар гьабуле бугилан, гьенивго гьедунги вукIун вуго гьев кинабго къваригIел гьечIеб иш-пишаги тун жив ракълилаб гIумруялде вуссине вугилан.\nИгьелдерицаги гьесда лъазабун букIун буго мун битIараб нухде лъугьинчIони, мунги дур кинабго хъизан-кулпатги росу тун къватIире къотIизе ругилан. МахIач кверде вачIун хадуб гьес полициялда лъазабун буго жив экстремистаз хIинкъабиги кьун тIамунила жидерго кьерулъе лъугьинейилан.\nМахIач Таймурадов: «Дие гьез хIинкъаби кьолел рукIана, жидее кумекги гьабичIого мун полициялъулгун хурхеналда ватани жидеца чIвазе вугин мунин лъазабуна гьез. ЦохIо дие гурониги хIинкъи букIана дир хъизамалъеги.\nГьез дун гIадамал жигьадалде ахIулел, гьезда гьоркьоб вагьабизм тIибитIизабиялъулал кIалъаял гьаризе тIамулаан. Дие данде кколеб жо букIинчIо гьеб. Дун киданиги гьеб рагъ-кьалалъул чи вукIинчIо, гьединав вукIаравани диего бокьун квердеги вачIинароан дун».\nКверде вачIунелъул чанго автоматги, гьезул гулбиги кьун рукIун руго Таймурадовас полициялде. Амма гьелщинал лъазабиязда хадубги, жамагIаталда цебе жив битIараб нухдаса вилълъинин гьедун хадубги, гIемер мехго иналде МахIачица цIидасан ругьунабго иш байбихьун буго.\nГьев нахъойги жиндаго сверухъ гIолилаги ракIарун гьел экстремизмалде ахIизе лъугьиналъ къуваталъул идарабаз валагьулев вукIана гьев. Гьевги гьесул къокъаялъул цойгидал гIахьалчагIи ралагьизелъун тIобитIун букIана исана март моцIалда Гумбет мухъалда хасаб операция.\nРохьор гьезда хадур лъугьунаго гьабураб кьвагьа-гIанхъиялъул хIасилалда Гумбет мухъалда 2 анкьица бухIулеб букIана рохь.\nГьал къоязда ЦIумада мухъалдаги изнугьечIого яргъидгIуцIарал ралагьизе хасал тадбирал тIоритIулел руго. Гьедин 25 июналдаса нахъе гьенибги терроризмалде дандечIараб низам лъазабун буго.


Бищун лъик1ав рахьдал мац1алъул муг1алим. Мухӏидинова Баху » Ассоциация учителей аварского языка\n23 мар 21:23Блогал\nБищун лъик1ав рахьдал мац1алъул муг1алим!\nГьеб ц1аралда гъоркь санайил т1обит1ула нилъер республикаялда рахьдал мац1азул муг1алимзабазул къецал. Гьениб бергьенлъи щварав Россиялъулго къецазулъги г1ахьаллъула.\nЩивха гьев бищун лъик1ав рахьдал мац1алъул муг1алим?\nБищун лъик1ав рахьдал мац1алъул муг1алим вуго ц1алдохъабазул мац1алде рокьиги гьеб лъазабизе гъираги бижизабун бажарулев муг1алим. Гьеб мац1алдеги, миллаталдеги, адабияталдеги, маданияталдеги, тарихалдеги рокьиги гъираги бижизабиялъе бищунго цебе муг1алимасе къвариг1уна жиндица гьабулеб бугеб х1алт1уде ва цере ц1алулел ругел лъималазде г1орхъолъа араб жиндирго рокьи ва иш лъай.\nКонкурсалъул дарсал кьезе муг1алимзабазе бигьаяб жо гуро. Гьез дарсал кьезе ккола жеги жидеда рихьич1ел, мац1алъул даража кинаб бугебали жидеда лъаларел лъималазе. Гьел лъималазул дарсиде гъира базабизе к1вей, гьел гъираялда дарсида х1алт1изаризе к1вей буго гьезда цебе ч1араб аслияб масъала. Жюриялъ х1исабалде росула дарсил г1емерал рахъал ва ц1адирабазда лъола г1емерал суалал.\nНижер, жюриялъул членазул х1исабалда, гьеб масъала бищунго лъик1 т1убазабуна Гъуниб районалъул Ругъжаб росдал гьоркьохъеб школалъул авар мац1алъул муг1алим Мух1амадова Сапият Давудовналъ. Гьей г1олохъанай муг1алималъ зах1матаб грамматикаялъул темаялдасан дарсги кьун, дарс байбихьудаса лъуг1изег1ан лъимал гъираялда х1алт1изаруна ва араб лъач1аго дарсил заманаги ана. Гьеб заманалда жаниб дарсил рук1ине кколел щинал рукналги т1урана, х1асилги гьабуна, рокъобе х1алт1иги кьуна. Сапиятил дарсидаса хадуб нижер цонигиязул т1оцебесеб бак1 лъие кьелебилан абураб суалги хут1ич1о.\nДарсил анализ гьабизе г1одор ч1ейгун нижеца Сапиятида гьикъана, кисан дуда гьедин берцинго бицине бац1ц1адаб литературияб мац1 лъарабилан. Ругъеждерил мац1 нилъеда лъалелъулха. Гьелъ абуна жиндица школа шагьаралда лъуг1анила, авар мац1алде рокьи эбел-инсуцаги, авар мац1алъул муг1алимасги бижизабунила, ц1акъ бокьулаанила школалда рахьдал мац1азул конкурсазда г1ахьаллъизе, фестивалазда цее яхъине, маг1арул мац1алда т1ахьал ц1ализе.\nКин дуда к1вараб гьадал лъималазул гьададиг1ан бокьилареб г1адаб темаялде гъира базабизе ва гьел х1алт1изаризейилан гьикъидалги Сапиятица абуна, жиндие бищун бокьулеб г1елму бугила психология. Гьениб батанила жинда г1емерал гьединал суалазе жавабал, гьеб г1елмуялъул к1удияб кумекги бугила жиндие х1алт1улъ.\nРоссиялъулго рахьдал мац1азул муг1алимазабазул къецаздаса Сапият юссингун, нилъеца гьелъулгун к1удияб гара-ч1вари гьабила.\nЦойги гьаниб абизе бокьараб жо, жюриялда бихьулеб буго, сонидаса сониде муг1алимзабазул махщелги камиллъулеб бук1ин, рахьдал мац1алъул дарсазул даражаги борхулеб бук1ин. Гьеб бит1унги буго. Цебет1ей бук1ине ккеларищха гьабулеб х1алт1ул.\nКонкурсалда, кутакаб махщалида, рук1унел ва рук1ине бегьулелщинал ц1иял технологиялги х1алт1изарун г1ажаибго лъималазул гъира баледухъ дарс кьуна Ленинкенталда бугеб Мах1ачхъалаялъул 2 гьоркьхъеб школалъул муг1алим Мух1амадова Пат1имат Мух1амадовналъ. Кинабниги техникаялдеги гаджетаздеги ругьунал ц1алдохъаби рук1ана киналго дарсал гьадинал щайдай рук1унарелилан кодор пульталги ккун муг1алималъул суалазе жавабал кьолел.\nГ1ажаибго рек1ее асар гьабулеб, мац1алдеги, миллаталдеги, росу-ракьалдеги, Ват1аналдеги бугеб рокьиялъ бадиб маг1у ххулизабулеб дарс кьуна Хунзахъ районалъул Бакьайч1и гьоркьохъеб школалъул муг1алим Шаг1банова Фирюза Мух1амадовналъ. Х1ажи Гъазимирзаевасул нек1ого халкъияллъун лъугьарал куч1дуз х1айран гьаруна гьелъ киналниги классалда рук1анщинал.\nБолъихъ районалъул Кьохъ росдал гьоркьохъеб школалъул муг1алим Х1асанова Гьадигат Мух1амадовналъе ва Шамил районалъул Микьигьуриб гьоркьохъеб школалъул муг1алим Х1адисова Умагьани Зубаировналъе бат1аго к1удияб баркала кьезе бокьун буго, цересел саназ къецазул кьог1лъаби рихьун рук1аниги, дагьабги лъик1 х1адуризеги х1адурун, кинабго рахъалъ щвалде щварал, кутакалда лъик1ал дарсал кьезе цере рахъаралъухъ.\nГъизилюрт шагьаралъул 3 школалъул авар мац1алъул муг1алим Ах1мадова Загьрат Мусайхановналъ ц1алдохъабазул «ц1одорал» ва «г1едерал» к1иго къокъаги г1уц1ц1ун, цоцалъ къацандун х1алт1изаруна лъимал дарс лъуг1изег1ан. Ц1акъго лъик1 х1алт1арал г1ададаги толел рук1инч1о – меседил гъурщал рикьулел рук1ана.\nКазбек районалъул Дилим росдал гимназиялъул авар мац1алъул муг1алим Батиева Динара Кехурзаевна нилъеда лъала х1албихьи бугей, цогидал муг1алимзабазе кумекалъе ятулей, кутакалда махщел т1ок1ай муг1алимлъун. Гьелъул дарсида лъималаз басриябги такрар гьабуна, ц1иябги лъана, ц1оросаролъги ч1уч1ана, квасги ч1вана, кинабго х1алт1иги гьабуна, варххиялда маг1арул мац1ги бицана.\nБуйнахъск районалъул Ч1ик1аб росдал лъайкьеялъул централъул авар мац1алъул муг1алим Х1ажиева Барият Зубаировналъги бихьизабуна ц1иял технологиялги х1алт1изарун лъимазда мац1 малъизе жиндир бугеб махщел.\nЦ1иял технологиял, сахлъи ц1униялъул тадбирал, театралиял сценкаби, кеч1-бакъан, кьурди-хъат, бикьулеб гьуинаб-ц1ек1аб, зодоре риччалел ц1ваби, партабазда т1угьдул… Муг1алимзабазе къец бук1ун батаниги, ц1алдохъабазеги жюриялъеги гьеб бук1ана унго-унгояб байрам.\nДарсги лъуг1ун къват1ире унаго лъималазул рагъа-рачариялъухъва кенч1олел беразухъ балагьун бихьулеб бук1ана нижеда щибаб дарсил даража. Ц1алдохъабазул авар мац1алде гъира базе, гьел кидадай хадусеб дарс бук1инебилан ралагьун ч1еледухъ кьолел рук1ана муг1алимзабаз дарсалги. Дун гьит1инаб мехалъ гьадинал дарсал рук1аралани, киг1андай дие гьел рокьилел рук1аралилан гьанжесел ц1алдохъабазда бахиллъун дунги йик1ана.\nЩибаб дарсил анализги, т1адеялъул конкурсалде рач1ине рак1алда бугел муг1алимзабаз сунде квар кьелебалиги хадусел номеразда нижеца хъвала. Жакъа рак1-рак1алъ баркизе бокьун буго киналниги маг1арулазда, Дагъистаналъул киналго миллатазул рахьдал мац1азул муг1алимзабазда гьоркьой авар мац1алъул муг1алим Мух1амадова Сапиятица конкурсалда т1оцебесеб бак1 кквей. Гьанже нилъер Сапият х1адуризе ккола Россиялъулго «Бищун лъик1ай рахьдал мац1алъул муг1алим» конкурсалда т1оцебесеб бак1 кквезе. Нилъеца дуг1а гьабилаха.\n"Бищун лъикӏав рахьдал мацӏалъул мугӏалим-2019" Блогал Баркула магIарулазда бергьенлъи! Лъазабиял Координаторазул иргадулаб данделъи.Пат1имат Къурбанг1алиева Гъизилюрт УО методист Блогал Дир рак1 Г1андих1орихъ хут1ана...Г. Ибрагьимова Хьаргаби №1школалъул авар мац1алъул муг1алим. Цолъиялъул хIалтIи / Блогал Пачалихъалъул лъайкьеялъул стадартазда (ФГОС) рекъон авар мац1алъул дарсазда ц1иял педагогикиял технологиял х1алт1изари. ГIелмиял хIалтIаби / Докладал


Хьувча ялун нанисса никиран дарсну |\nХьувча ялун нанисса никиран дарсну\nАпанни Къапиевлул цIанийсса Лакрал музыкалул ва драмалул театрданул тIиртIунни ирглийсса сезон Халкьуннал шаэр Сибирбаг Кьасумовлул пьесалиясса «Оьтту ва макь» тIисса спектакльданийну.\nВа спектакльданул премьералийну ларкьуссия хьхьичIмур сезон. Хъунмасса тIайлабацIулущал кьамул бувна спектакль Гъумук ва Ваччавгу.\nРежиссер Дагъусттаннал Халкьуннал артист Аслан МахIаммадов; сценограф – Дагъусттаннал Халкьуннал художник Ибрагьимхалил Супиянов; хореограф — Аьрасатнал лайкь хьусса артист Муса Оздоев; музыкалул композициярттал автор Дагъусттан Республикалул магьирлугърал лайкь хьусса ишккакку Рамазан Фаталиев. Ишла бувну бия Аьрасатнал Халкьуннал артист Ширвани Чаллаевлул музыка.\nСпектакльдануву гьурттуну бия Лакрал театрданул щала труппа ва Оьруснал театрданул цаппарасса актертал.\nСпектакль хас бувну бур Дагъусттаннал ва Чачаннал агьлу гьурттуну бивкIсса 1877 шинал хьусса Оьруснал паччахIнайн къаршисса бунтираву ливтIу-бивщусса дагъусттаннал ва оьруснал чиваркIуннал аьпалун.\nДакIнийн бутанну, Дагъусттаннал тарихраву кьурчIисса кьадарну хьусса иширттая бусласисса проект чулийн бувкссар Республикалул БакIчинал грантрацIух.\nСпектакльдануву ккаккан бувну бур ПаччахIнал хIаписартурал ва кIантту-кIанттурдайсса бакIдургьуминнал буллалисса зулмурду ва рахIму бакъашивуртту духIан къахъанай, Дагъусттаннал халкь паччахIнайн къаршину гьаз хьуну бивкIсса ишру. Ярагъуннил балгусса паччахIнал аьралуннаяр цивппа ххув хьуншиврийн щала вихну къабивкIхьурчагу, бунтираву чялишсса гьурттушинна дурну дур лакрал дакIмяшсса, язисса арантуралгу. Миннавагу кув ттупал ва ттупангирттал кьатI бувну, кув аьс бувну, кувгу махругу дирхьуну Сибирнавун тIайла бувккун бур. Тайннах увкусса зумалул махъру бухьунссар халкьуннал балайлийн кIура бавсса «Вай ци ххитри ххуллийхсса?» тIисса халкьуннал балай. Тамашачитурал оьтту-ттурчIавун зурзу багьанну увкунни театрданул актрисахъал ва балай.\n«Жула миллатрал хьхьичIавасса балайрдах вичIидирхьусса чIумал оьттул лицIлацIисса гьухъа хьхьицIлацIисса кунмасса асар бияй,» — учай жула хъунасса композитор Ширвани Чаллаевлул. Циван къабикIави, туну, жула балайрду зумардаха лавхьхьусса, ци-цигу оьсса кьинирду ппухълуннал бакIрачIан дуркIсса чIумал.\nДагъусттаннал Халкьуннал шаэр Фазу Аьлиевал: «Чув ттупанг битарчагу, ккулла ниттихъал къюкIливухри буккайсса» тIисса махъру дакIнийн багьлай бия ца чулуха лакрал ниттихъул «АьтIийннари дусса ниттихъал дакIру» тIисса балай тIий, вамур чулуха оьруснал аьралитурал ниттихъул цалами арсваврах зума тIий бувксса чIумал. Циксса бакъахьунссар чил мурадру щаллу бан зунттавун тIайла бувккун бивкIсса паччахIнал аьралитал, гъурбатрай гьаврду нясив дурсса.\nХьувча ва спектакль ялун нанисса никиран лавгмунил дирхьусса дарсрунугу, ялун бучIантIимунихсса пикринугу.\nПредыдущая записьХхайжани букан, СсухъияхьхьунСледующая записьАьрасатнал Халкьуннал Цашиврул кьини


ХАЛКЪИЯЙ ПОЭТЕССА РАК1АЛДЕ ЩВЕЯЛЪУЛ ВЕЧЕР Т1ОБИТ1АНА. - 13 Февраля 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Февраль » 13 » ХАЛКЪИЯЙ ПОЭТЕССА РАК1АЛДЕ ЩВЕЯЛЪУЛ ВЕЧЕР Т1ОБИТ1АНА.\nХАЛКЪИЯЙ ПОЭТЕССА РАК1АЛДЕ ЩВЕЯЛЪУЛ ВЕЧЕР Т1ОБИТ1АНА.\n9 февралалда Мах1ачхъалаялда поэзиялъул рокъоб т1обит1ана «Дун гьаюна хасало» абураб Дагъистаналъул халкъияй поэтесса нилъер ракьцояй Фазу Г1алиева рак1алде щвезайиялъул сордо. Гьениб г1ахьаллъи гьабуна республикаялъул нухмалъиялъ, маданияталъул ва исскуствоялъул вакилзабаз, поэтессаялъул г1ага-божараз, гьелда цадахъ х1алт1араз.\nРеспубликаялъул бет1ерас бицана, поэтесса нилъедаса ят1алъи к1удияб камилъун кканин г1иц1го гьелъул г1ага-божаразе гуребги т1олабго Дагъистаналъегиян. «Фазу Х1амзатовнаялъе киналго дагъистаниял кколаан г1ага-божараллъун, щайгурелъул гьелъие кутакалда бокьулеб бук1индал Дагъистан ва киналго дагъистаниял. Гьей жиндирго г1амал-хасияталдалъун кидаго йик1ана дагъистанияйлъун. Кий гьей йик1аниги, гьелъ жиндирго рек1елъ кидаго ц1унун бук1ана жиндирго росу-ракь, жиндирго т1алъи. Гьей йик1ана х1еренай эбеллъунги, лъик1ай лъадилъунги, бажари бугей пачалихъияй ва жамг1ияй х1аракатч1ужулъунги. Жиндир ахирисеб къоялде щвезег1ан, гьей йик1ана ц1ияб жо г1уц1улейлъун ва гьелда т1ад ургъулейлъун. Фазу лъалей йик1аралщинал рук1ине ккола гьелъул пикруцояллъунги гьелъул поэзия халкъалда гьоркьоб т1ибит1изабулеллъунги. Дида рак1алде ккола Фазу Х1амзатовнаялъ жиндирго асаразулъ щивав дагъистаниясул г1умруялде к1вар кьунин. Гьелъги бицунеб буго, гьей рак1 рагьарай ва киналъулго ургъел гьабулей инсан йик1араблъи. Узухъда, гьелъие кутакалда рокьулаан жиндирго васал. К1удияй поэтесса йик1иналда цадахъго, ункъго вас гьави ва тарбия-лъай кьун гьел г1езари – гьеб ккола унго-унголъунги к1удияб иш. Г1емерисезда абизе к1ола гьей лъик1ай гьудул-гьалмагълъунги йик1анилан. Дир рак1ч1ола Россиялъул ва Дагъистаналъул халкъал регебг1ан мехалда Фазу Г1алиевалъул ц1ар ч1аго хут1изе бук1иналда»,- ян абуна Рамазан Х1ажимурадовичас.\nДагъистаналъул хъвадарухъабазул Союзалъул председатель Мух1амад Ах1мадовас бицана жив жеги божулев гьеч1ин халкъияй поэтесса нилъгун цадахъ гьеч1ин абураб жоялдаян.\n«Хъвадарухъан Константин Симоновас хъвана гьудулзаби холарин, гьел г1иц1го нилъеда аск1оса нахъе унилан. Гьединалго раг1аби абизе бегьула Фазул х1акъалъулъги. Гьей йик1ана жиндилъ к1удияб махщел ва бихьинчилъи бугей г1аданлъун. Дида кидаго рак1алде кколаан, гьей киданиги хвеч1ого абадиялъ нилъгун цадахъ йик1инилан. Гьединго кколаан дида Расул Х1амзатовасда хурхунги. Дида цебе ч1езабизе к1олароан гьел гьеч1еб г1умру, рак1алде кколаан гьел къанщидал улкаги, республикаги, поэзияги щущан инилан. Х1акъикъаталдаги, гьел к1иялго к1удиял шаг1ирзаби цереса индал, поэзиялъул дунял бесдаллъанин абизе бегьула. Дие рокьулаан гьелъул асарал ц1ализе, дир куч1дул гьелъиеги рек1ее г1олаан. Дие гьей йик1ана унго-унголъунги к1удияй гьудуллъун. Дир рес бук1ана бокьараб мехалда гьелъухъе г1акълу дандбазе ине ва гьелъ кидаго дие кумекги гьабулаан дир творчествалъул нухда»,- ян абуна Мух1амад Ах1мадовас. Ахиралда гьес ц1алана Фазуде жинцаго гьарурал куч1дулги.\nРеспубликаялъул ТОКСалъул командир, х1алхьиялда вугев генерал-майор Г1умар Муртузалиевасги бицана улкаялъеги республикаялъеги х1инкъи бугеб заманалда поэтессаялъ бихьизабураб къвак1иялъул ва х1инкъи гьеч1олъиялъул. «Дида рак1алда буго 1999 соналъ гьелъ жиндаго т1адаблъун рик1к1унеб бук1ана террористаздаса нилъер республика ц1унун рагъулезухъ хьолбохъ ч1езе. Гьеб х1алуцараб заманалда гьелъ рахъ ккуна Дагъистан Россиялда гъорлъ ц1унун хут1иялъул. Фазу нилъедаса ят1алъаниги гьей кидаго хут1ила нилъер рак1алде щвеязулъ, щайгурелъул, гьелъие рух1г1ан хирияб бук1индал Дагъистан, киданиги хисич1о гьудуллъиялъе, гьей йик1ана ва хут1ила Дагъистаналъул гвангъараб ц1валъун. Г1умрудул ахирисеб къоялде щвезег1ан, г1емераб х1алт1и гьабуна гьелъ нилъер республикаялъул ц1ар раг1изабизелъун, к1удияб бут1а лъуна нилъер г1адамазул, хасго г1олилазул рак1азулъ Ват1аналде рокьи бижизабиялъулъ. Гьей йик1ана нилъер республикаялъул ц1ар раг1изабурай г1аданлъун ва нилъеца жеги г1емераб жо гьабизе ккола абадиялъго гьей нилъер рак1азулъ хут1изелъун»,- ян абуна генерал-майорас.\nГьединго, поэзиялъул рукъалъул сценаялда Фазу Г1алиевалъул х1акъалъулъ жидерго рак1алде щвеязул бицана Дагъистаналъул халкъияв поэт Мух1амад Х1амидовас, республикаялъул халкъияв хъвадарухъан Мух1амадрасул Расуловас, цее Дагъистаналъул йик1арай пачалихъияй секретарь Ажа Г1абдурах1мановалъ ва цогидазги. Киналго к1алъазе рахъараз бицана Фазу Г1алиевалъ жиндирго творчествоялъе рит1ухълъи ц1унанин абун.\nВечералда ах1ана Фазу Г1алиевалъ хъварал куч1дул ва рихьизаруна поэзиялъул композициял. Гьединго, тадбиралъул программаялда рук1ана театралъул артистаз ва концерталъулал г1уц1абаз бихьизабураб гьит1инабго концертги.\nХ1акъикъаталдаги, Фазу Г1алиева йик1ана Дагъистаналъул гвангъараб ц1валъун, гьелъ меседил х1арпаздалъун хъвана жиндирго ц1ар Россиялъул ва Дагъистаналъул адабиятазул фондалда. Абадиялъ нахъе хут1ила дунялалъул 68 бат1иял мац1азде руссинарурал гьелъул пероялъ хъварал ункъогоялдасаги ц1ик1к1ун поэзиялъул ва прозаялъул т1ахьал.\nПросмотров: 202 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Дир Ихтиярал-Дир Эркенлъи, Январь 01, 2013\nКъадировасул "рецепт" нилъее данде кколаро\nНизам цΙунулел идарабазул къуватазул бутΙа чачаналъа Дагъистаналде бахъиялъул хΙалтΙи халат бахъунеб буго. Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъ лъазабулеб буго, гьеб кколин планалда рекъон гьабулеб тадбир ва хурхараб бугин мадугьалил республикаялда ахΙвал-хΙал парахалъун букΙиналда ва Дагъистаналда гΙагсалда хΙалуцин цΙикΙкΙунеб букΙиналдаян. Информалатазул цоязда гьеб галиялда нахъ бихьулеб буго сепаратистазде данде къеркьеялъул чачаназул хΙалбихьи Дагъистаналда хΙалтΙизабизе бегьиялъул ишара.\nАльтернативияб мажлис: къватІиб гурони загьир гьабизе бегьулареб хІакъикъат\n26 октябралда Москваялда «Космос» петералда тІобитІана Дагъистаналъул халкъазул альтернативияб мажлис. Щай гьеб кколеб альтернативияб? Щай гьеб МахІачхъалаялда гуреб, Москваялда тІобитІараб? Щай гьенибе сапар бухьарал делегатазул цо бутІа нахъе бусине ккараб? Гьел ккола гьеб форумалда хурхун раккулел гІемер суалазул аслиял.\n"Экстремистияб" лезгинка - миллатчагІазе сайгъат...\nМоскваялда букІа, цогидал шагьаразда букІа кавказалъул гІолилазул сурукъаб хьвада-чІвадиялъ къимат хвезабулеб буго гьезул республикабазул. Гьел гІолилазул гІахьаллъиялдалъун лъугьарал негативиял хІужжабаздаса жакъа пайда босичІого толаро националистаз. Кавказалъулазде хурхен бугел лъугьа-бахъинал жакъа гьезие сайгъатгІадаб жо ккола.\nЛъица цІунизе кколеб Дагъистан?\nДагъистаналда жамгIияб гIадлу-низам цІуниялъе гIадатиял гIадамаздаса хасал къокъаби гIуцIиялъул буюри бахъун, республикаялъул бетIер МухIамадов МухIамадсаламица муниципалиял гІуцІабазул бутІрузда тІадкъана бакІазда гьединал къокъабазде гъорлъе ине бокьаразул сияхІал гІуцІизе. Цо-цо экспертаз риккунеб буго гьединал къокъабаз нилъ мурадалде щвезаруларила ва гьел къокъаби гІуцІизецин бажаризе букІиналда бан кІудияб щаклъи бугин.\nРикъаразда сверун статистика низам цIунулезул батIияб буго\nГьаб соналъул байбихьуда Дагъистаналъул цIех-рехалъул комитеталде гIадамал рикъиялда хурхун 96 гурони лъазаби щун гьечIо. Гьезда гьоркьосан 72 лъазаби ккола чIужулъун ячине яс хъамиялда хъинтIараблъун. Гьедин лъазабулеб буго комитеталъ.\nКьвагьдолеб бакΙалда гулбузул къадар рикΙкΙине кΙоларо\nЧехиялдасан машгьурай журналист Петра Прохазковалда лъикΙ лъалеб рагΙула Шималияб Кавказалъул регионалъул проблемаби. Жиндир заманалда макъалаби ракΙалъе гΙечΙого, Россиялъул нухмалъиялъ гьелъие щуго соналъ нух къан букΙана нилъер улкаялде. Аммаян абуна гьелъ, жинца кΙвар кьун хал гьабулеб букΙанила регионалда лъугьа-бахъунелда хадубила, Чачаналъги Гъалгъалъги ругел гьудул-гьалмагъзабазулгун бухьен хвезе течΙила жинца, абун бицана гьелъ ЭР-лъе комментариял гьарулаго. Гьелъул пикруялда, Дагъистанада ахΙвал-хΙал рукΙалиде бачине, чΙагояб гражданияб жамгΙият гΙуцΙизе ва халкъ цолъун, жидерго гΙумру лъикΙлъизабизе нухал ралагьизе квал-квал гьабулел рахъазул цояб ккола республикаялда гΙемер миллатал рукΙин. Гьеб ккола къватΙисан бугеб бербалагьи. Кин бихьулеб бугеб Прохазковалъул пикру жанисан? Гьелъул пикруялде бугеб жидерго бербалагьи загьир гьабулеб буго дагъистаналъул машгьурал журналистаз.\nПрезидентасул «цІалкІогун» нахъ буссинабураб къанун\n8 соналъ цебе Владимир Путинил инициативаялда рекъон, нахъе рахъун рукІана губернаторал кинабго халкъалъ гьаркьал кьун рищиялъул къагІида. Улкаялда цого-цо Дагъистаналда киданиги хІалтІизабун букІинчІо гьединаб къанун. Гьанже Пачалихъияб Думаялъ къабул гьабураб гьединал рищиял нахъе руссинарулеб къануналда рекъон, гьединал ресал раккулел руго республикаялдаги. Щиб гьеб кколеб Дагъситаналъе? БукІинищ гьелъул лъикІаб асар чанго соналъ чІечІого кьвагьиялги, тІадекІанцІиялги загьирлъулеб ахІвал-хІалалде. Лъугьинищ гьеб коррупционеразе нухмалъиялде нух къаялъе багьаналъун? Раккизаризе ругищ гьелъ цогидал позитивиял тенденцияби?\nЦебесеб гьатІан къоялда Москваялда тобитІана «Миллионазул марш» абураб протесталъул акция. Гьеб байбихьана Владимир Путинил Россиялъул президент хІисабалда инаугурациялъул цебесеб къоялда. Оппозициялъул лидеразул рагІабазда, гьелъул мурадги букІана жидеца Путин улкаялъул легитимияв бетІер хІисабалда къабул гьабулев гьечІеблъи бихьизаби. Гьеб тадбир халат бахъана бергьенлъиялъул къоялъги тІолабго анкьалъги. БатІи-батІиял лъазабиязда рекъон, гІаммаб къагІидаялда низам цІунулел идарабаз Москваялда ккун вуго 400-ялдасан 600-ялде бахун акциялъул гІахьалчи. ГьабсагІатги полициялъухъ руго жидее административияб аресталъул І5 сордо-къо бихьизабурал протесталъул акция гІуцІарал Алексей Навальныйги Сергей Удальцовги.