ЖАМГ1ИЯБ Г1АДЛУ-НИЗАМ Ц1УНИЯЛДЕ АХ1АНА. - 3 Июля 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Июль » 3 » ЖАМГ1ИЯБ Г1АДЛУ-НИЗАМ Ц1УНИЯЛДЕ АХ1АНА.\nЖАМГ1ИЯБ Г1АДЛУ-НИЗАМ Ц1УНИЯЛДЕ АХ1АНА.\nКъо бахъанаг1ан ц1илъулеб ва берцинлъулеб буго район. Ралел руго ц1иял паркал, лъималазул площадкаби, ч1олел руго гъут1би ва т1угьдул. Амма камулел гьеч1о гьединаб х1алт1ул къимат хвезабизе лъугьунелги. Киг1ан г1емерал субботникал т1орит1аниги лъуг1улеб гьеч1о кьишни-къул, чорок гьарулел руго райцентралда ругел паркал. Г1адамазе жидерго рокъоса къват1ибе ккезабуралдаса нахъе, хадубккун кибе баниги ургъел гьеч1о мусоралъул. Г1емерисел лъугьун руго, бикъа-хъамун, ях1-намус бичун, х1илла-рек1к1 гьабун, ай кисан щваниги дунялалъул боц1уда хадур. Гьединал эбел-эмен рег1улел гьеч1о жидерго лъималазе бит1араб тарбия кьезе. Гьелъул х1асилалда ахираб заманалда загьирлъулел руго гьекъон-мехтун цо-цо г1олилаз жамг1ияб г1адлу-низам хвезабиялъул х1ужжаби. Гьел ва цогидал суалазда хурхун, 22 июналда Хунзахъ культураялъул к1алг1аялда т1обит1ана районалъул нухмалъи росдал жамаг1атгун дандч1вай. Гьелда г1ахьаллъана районалъулгун росдал т1алъи, диниялгун ихтиярал ц1унулел идарабазул вакилзаби, жамг1иял х1аракатчаг1и ва г1адатал г1адамал. Данделъи нухда бачана росдал бегавул Т1алх1атов Хизрица.\nТ1оцебе к1алъазе вахъарав районалъул бет1ер Саг1ид Юсуповас бицана г1олилазул бук1ине кколеб г1адлу-низамалъул ва цо-цо тарбия щвеч1ел г1оркьилал сабаблъун районалъулги росдалги ц1ар басра гьабизе тезе бегьунгут1иялъул. Эбел-эмен, жамг1иял г1уц1аби, учительзаби ва цогидалги ах1ана г1ун бач1унеб г1елалъе тарбия кьеялде ц1ик1к1ун к1вар буссинабизе. Районалъул полициялъул начальникасда лъазабуна къаси саг1ат анц1го т1убан хадуб г1исинал лъимал къват1ир тогеян ва берцинго бицун бич1ч1уларезе кьварараб г1адлу-низам гьабеян.\nХ1инкъи гьеч1олъиялъул рахъалъ районалъул бет1ерасул заместитель Х1амид Гьит1иновас бицана кват1ич1ого росулъ дружиниказдасан г1уц1араб хасаб къукъаялъ дежурство гьабизе байбихьизе бугилан. Районалъул нухмалъулесул цоги заместитель-Шамил Г1аммаевас гьабуна г1олилал г1агараб росу-ракь бац1ц1а-бакъадго ц1унизе ах1араб к1алъай.\nРайоналъул полициялъул начальник Т1айгибов Х1ажимурадица бицана районалда г1адлу-низам ц1униялъе гьабулеб бугеб х1алт1ул. Гьесул раг1абазда рекъон, г1олилазда гьоркьоб гьекъел-мехтел т1ибит1иялъе г1иллабазул цояблъун кколеб буго цо-цо тукенчаг1аз къасимехалъги балъго жидерго рокъосан бат1алъи гьеч1ого г1исиназеги ч1ах1иязеги г1аракъи бичулеб бук1ин. Гьединал нич т1аг1арал даранчаг1и т1атинеги гьарун, гьезие кьварараб г1адлу гьабизе бугиланги бицана гьес. Гьединго г1олилазда гьоркьоб т1ирит1арал жал кколел руго правилабиги хвезарун, ц1ик1к1араб хехлъиялда машина бачин, спайсал, х1атта наркотикал х1алт1изаригицин.\nРосдал дибир Мух1амадов Мух1амад-х1ажица бицана ислам-диналда жаниб кинаб къаг1идаялда жакъасев г1олилав хьвадизе кколевали. Ахиралда росдал бегавулас баркала кьуна данделъиялъул киналго г1ахьалчаг1азе ва абуна гьадинал дандч1ваял хадубккунги зама-заманалдасан т1орит1изе рак1алда ругилан.


ТIасан амру бачIунищ хисулев имам?\nМахIачхъалаялда цойги мажгиталда имам хиси тIалаб гьабулеб буго Дагъистаналъул муфтияталъ. Венгерских бойцов къватIалда бугеб мажгиталда имам хиси ва гьенив муфтияталдаса чи тIамизе хIажат букIин муфтияталъ нахъеги бичIчIизабулеб буго къуваталъул идарабаз гьеб мажгитги къазехъин букIиналдалъун.\nЖидер мажгитги гьез кколеблъи лъалеб букIанин, амма «Надирия» мажгиталда гIадин гьеб иш гьабун бажарулареблъи бичIчIун, гьез кIалъаяздасан байбихьанин абулеб буго Венгерских бойцов къватIалда бугеб мажгиталъул имам хисулев МухIамммад МухIамадовас.\nМуфтияталъе жидерго чи мажгиталда тезе хIажат вукIин лъалеб букIанила, гьединлъидал жал ун рукIанила Москваялде, гьениб тIадегIанав Муфтий хисулев Нафигулла Ашировгун дандчIванила ва Россиялъул муфтияталда гьелъул хIакъалъулъ щибго лъалеб батичIин баян гьабуна гьес «Эркенлъи» радиоялъе.\nАраб рузман къоялъго лъалеб букIанила жидер мажгитги гьез гьединго кквезехъин букIин, гьелъ мажгиталъул жамгIияб мажлисалъул чагIи дандчIванила муфтиятгун ва гьеб дандчIваялда муфтияталъ лъазабун бугила гьеб мажгит къуваталъул идарабаз къазехъин букIин, гьеб муфтияталъул кверщалида гъоркье инчIонани. Венгерских бойцов къватIалда бугеб мажгиталде имамлъуде тIамизе чанго кандидатура бихьизабун буго муфтияталъ.\nАмма муфтияталъ рихьизарурал чагIи данде кколарин, мажгиталъул жамагIаталъе гьел къабуллъуларин, жамагIаталъе къабуллъичIого, хIал гьабун гьенив тIамурав имам вугони гьеб кколин мажгит кквейин рикIкIунеб буго имам хисулев МухIаммад МухIамадовас.\nМухIамад МухIамадов: «Нижеда лъалеб букIана гьединаб лъазаби букIин, гьаб рузман къоялъ рачIинеги кколел рукIана гьел. Амма киназдаго хъахIалда чIегIералъ хъвараб гIадин бихьулеб буго гьеб мажгит кквей букIин. Амма гьаб нухалъ гьез хIал бихьулеб буго кIалъаяздасан тIубазе иш. Сон мажгиталъул жамгIияб мажлисалъул вакилзаби ун рукIана муфтияталде, гьениб букIараб кIалъаяздасан лъалеб буго гьез нахъеги мажгит кквей ритIухъ гьабулеб букIин къуваталъул идарабаз мажгит къазехъен бугин абураб жоялъ. Амма кинал къуваталъул идараби, щалали мухIкан гьабулеб гьечIо.\nГьабсагIаталда мажгиталде бачIунеб жамагIаталъе данде кколарев чи имамлъун тей мекъаб иш буго, имамлъун тезе ккола мажгиталъул жамагIаталъе къабулав чи. ГьабсагIаталда гьел мажгитал муфтияталъ кквеялъ, мажгиталде рачIунел чагIи лъолел руго шартIазда цере, гьелъ радикализациялде цIазе бегьула гIадамал. Амма мажгиталъул имамасул, яги гьев хисулесул изну гьечIо жамагIаталъе данде кколарев чи гьенив имамлъун толев вугилан жамагIаталда абизе, гьедин имам тейги легитимияб кколаро. Гьебго Котрова къватIада бугеб мажгиталда имам хисиги легитимияб кколаро, лъица щиб абуниги».\nГьабсагIаталда Венгерских бойцов къватIалда бугеб мажгиталъул имам вуго Ниматулла Раджабов. Гьев кколев вуго Закаталаялдаса цIар рагIарав суфиязул шейхасул наслуялъул чиги.\n24 ноябралда Котрова къватIалда бугеб мажгиталда имам хисиялда бан тIобитIараб пресс-конференциялда, хадубккун гьеб мажгиталда имамлъун тарав МухIаммадрасул СагIадуевас Венгерских бойцов къватIалда бугеб мажгиталда рес бугищ гьединго имам хисун, муфтияталъул чи тезейин журналистаз цIехедал жаваб гьабун букIана, гьеб букIине рес гьечIеб жо бугилан. Дагъистаналъул муфтиясги гьединго лъазабунин, Котрова мажгиталда имам хиси цогидал мажгитазда тIибитIизе гьечIилан.\n«Новое дело» газетаялъ лъазабухъе, имам хисун муфтияталъул чи тей гьединго тIалаб гьабулеб буго Тарки росдал мажгиталдасаги.\nДагъистаналъул муфтияталъ гьеб киналдаго тIасан баянал кьолел гьечIо.\nРузманалъул вагIза ва жаваб балагьулел суалал\n"Жеги къачIеб мажгит телариланищ?.."\n"Надирия" мажгиталъул къисмат тIубанго баянлъичIо


Сириялда рагъулел дагъистаниязул къадар анлънусилъа ана\nСириялда вагъулев АхIмадил эмен МухIамад\nИсана 12 январалда Туркиялда теракт гьабурал россиялъулазул цояв Дагъистаналдаса Камалудин Бабаев вугин чIезабулеб буго гьеб улкаялъул хасал хъулухъаз.\nГьединго хутIарав кIигояв - Татарстаналдаса ХIайдар Сулеймановги Руслан ХIайбулловги - кколин бицунеб букIана байбихьуда. Гьел лъабазулго бугила ИГИЛалдехун хурхенги. Лъабалго ун рукIун ругила Египеталде 2000 соналда динияб цIали гьабизеги.\nАмма дагьалъ чIун, Туркиялъул диваналъ туснахъалдаса эркен гьаруна Татарстаналдаса кIигоял. Гьезул телефоназда жанир ратун руго ИГИЛ какун гьарурал хъвай-хъвагIаял.\nАмма дагъистанияв туснахъалъув кквеялъе гIиллалъун Туркиялъул диваналда бихьун буго Камалудин Бабаевасул телефоналда жаниб туманкIги кодоб ккун бахъараб сурат бати. Гьесул адвокатас абулеб буго гьеб кколин Дагъистаналда вугеб мехалдаго Бабаевас бахъун букIараб сурат. Чанахъанлъи гьабулаанин гьес доба.\n12 январалда Туркиялда гьабураб теракт сабаблъун гIумруялдаса ватIалъана 11 чи, лъукъа-къотIана 14-яв.\nБабаев Туркиялде анин салафияв вукIиналъ Дагъистаналда къанун цIунулезулгун данде ккунгутIаби рукIун, амма Туркиялда гьев гIиси-бикъинаб бизнесалда вукIанин бицунеб буго гьесул адвокатас.\nПалхIасил, Дагъистаналда къанун цIунулезул пикруялда рекъон, ахираб заманалда Сириялде ИГИЛалда гъорлъе унез гьезул лъалкI къосинабулеб буго бачIинахъего Туркиялде инчIого. Гьез тIаса бищулеб буго Азербайжаналдасан, яги Гуржиялдасагун Украинаялдасан нух.\nГьедин Гуржиялъе инин жив гIагарлъиялъухъе гьоболлъухъилан чIун вукIун вуго байбихьуда Дагъистаналъул Сергохъалаялдаса Чараков АхIмад. Инсуца изну кьолеб букIун гьечIо. Йокьарай ясги хъамун туснахъалде ккун, гьениса эркен гьавураб заман букIун буго гьесул гьеб. Гьабизе хIалтIи щварабго, цадахъ вачунев вукIун вуго гьес вас.\nАмма туснахъалдаса гьев цо батIияб гIамал-хасиятгун вачIанин ракIалде щвезабуна гIагарлъиялъ. Жалги гьитIинаб къоялдаса нахъе дин гьабулел чагIи рукIанила, амма АхIмадица цо батIиял гьукъа-къаял гьаризе лъугьанила. Гьебги чIахIиязе гуребги, гьанжего-гьанже гаргадизе лъарал лъималазегицин. Гьедин вусса-сверизавун вачIанила жидер вас Россиялда бугеб туснахъалъуса.\nПалхIасил, Сириялде вагъизе арав Сергохъалаялдаса 5-6 чиясда гьоркьоса цояв ккола Чараков АхIмад. Гьесул гIагарлъиялда лъалеб гьечIо хас гьабун ИГИЛалда гъорлъищ, Ан-Нусраялда гъорлъищ, яги цогидал къокъабазда гъорлъищ жидер вас вагъулев вугевали.\nРокъоса ун бараб лъагIелги лъабго моцIалдаги жанив цониги нухалда жидергун бухьеналде вачIинчIин абулеб буго гьез гьев. Амма гьев Сириялда вукIин гьезда къанун цIунулел идарабаз бицун буго.\nАхIмад Чараков Сириялда чIван вугилан цо заманалда хабарги бачIун, гIагарлъиялъ садакъадуй жоги кьун, зикруги бачун буго гьесда хадуб. Дагьалъ чIун хабар щун буго лъукъун вукIун вугин гьев, гьанже чIаго вугилан.\nГьадин бицунеб буго АхIмад Чараковасул эмен МухIамадица ЭР-ялъе.\nМухIамад Чараков: «Лъукъунги вукIун, чIаго хутIун вуго гьев. ТIаде бачIараб цогидаб къокъаялъ хвасар гьавун вуго.\nПалхIасил, дица гьадин абила. Президент Путиние бокьун буго улкаялда гIадлу чIезабизе. Амма гьесул вассалаз хвезабулеб буго кинабго. ГIанкIу бикъарав – лъабго сонги кьун туснахъ гьавулев вуго, миллиардал рикъаравин абуни рокъов парахат вукIунев вуго.\nГьеб жо пачалихъ гуроха. Гьабулеб батани, киназего гIахьалаб куцалда гьабизе ккеларищ гIадлу? ЧIезаризе ккеларищ гьезие шартIалги. Гьале нижер росулъ хIалтIиги гьечIого, гьабилеб жо лъаларого руго гIолохъаби. Гьедин анин тола дица Сергохъалаялдаса васалги Сириялде. Эбел-инсул горбода рекIун кидалъагIан гьел рукIинел?\nСириялде рагъизе иналъе гIиллаги дин бугин рикIкIунаро дица. ТIоцебе пачалихъиял хъулухъчагIаздаса байбихьун чIезабулеб букIарабани гIадлу, щивниги кивениги унароан. Амма рагьун гьедин абизеги хIинкъулел руго гIемерисел, щайгурелъул къасиялдаса радалалде рачIун, ругеб бакI лъачIого тIагIинарулелъул.\nГьединго къваригIелалъ кире аниги, цодагьа-макъаб жо кьейин чIола хъулухъчагIи. Дун ун вукIана дагьалъ цеве бакIалъул администрациялде. Гьеб администрациялъул нухмалъулев хисулев вуго абулев ришват бащадаб лъиеялиго, бащадаб цогидазе кьейила. Гьеб жо тIалъийищ, тIалъийищ гьеб? Аллагьас цIунагийин, гьадаб Сириялда бугеб балагь гьанибеги щвечIони…»\nКъанун цIунулезул баяназда рекъон, Сириялда хIукуматалъул аскаразда данде рагъулел дагъистаниязул къадар анлънусилъа борчIун буго.


Абхазаз Шотландиялъе квер-бакъи гьабулеб буго\nХамиз къоялъ Шотландиялъул халкъалъ тIобитIараб референдумалда хIукму гьабизе кколаан – хутIизе бугищали гьеб улка КIудияб Британиялъул Цолъараб Къираллъиялда, ялъуни батIа чIараблъун букIине бугебали. КIудияб квербакъи гьабулеб букIана Шотландиялъе Абхазиялъул халкъалъ.\nГуржистаналдаса батIалъараб ва жинца жиндаго лъидаго бачIеблъун лъазабураб Абхазиялъул гIадамаз кIудияб квер-бакъи гьабулеб буго Шотландиялъул халкъалъе. 18 сентябрялда гьениб букIараб референдумалда гьоркьоб лъун букIана цохIого цо суал - бокьун бугищ нужее КIудияб Британиялъул Цолъараб Къираллъиялдаса ратIалъизе ян абураб.\nГьенир гIемерал игIланалги рихьулаан ва рагIулаан – «Шотландиялъул эркенлъиялъе гIоло» ян абурал. Сухумиялда гIумру гьабулев Энвер Чамагуаца абулеб буго Шотландиялъул халкъалъул къисмат релъараб бугин гIасрабазда жаниб Гуржистаналдаса ратIалъизе къасд гьабулеб Абхазиялъул къисматалдеилан.\nЭнвер Чамагуа: «Руго цо-цо тарихиял моментал. Гьелги руго ниж гIадин эркенлъиялъе гIоло къеркьолел, гIасрабазда жаниб Англиялъукьа хвасарлъизе къасд гьабулеб букIана гьез».\nАбхазиялъ жиндирго мацIалъул ва миллияб хаслъиялъул тIокIлъи тIалаб гьабизе байбихьана Совет Союз Шушаралдаса хадуб. Хасго гьеб сабаблъун гьениб кIиго захIматаб рагъги багъарун букIана.\nГьеб рагъда аза-азар абхазав ва гуржияв чIвана. 1999 соналда Абхазиялъ жиндирго лъидаго бачIеблъи лъазабуна гьениб дагIбадул референдум тIобитIун. Гьелъул хIасил къабул гьабуна Никарагуалъ, Венесуэлаялъ ва Россиялъ.\nЖакъа 240 азаргогIан абхазав ккола Россиялъул гражданал. Гуржистаналъ гьеб республикаялъе экономикияб блокада лъазабуна, амма Кремлалъ гьелъие гIарцул кумек гьабулеб буго.\nРелъараб бугищ Шотландиялъул референдум – Абхазиялда тIобитIараб референдумалде, ян абураб суалалъе жаваб батизегIан ракIалде щвезабизин гьадинаб хIужа: Шотландиялъул референдумалъул хIасилал къабул гьаризе Британиялъул хIукумат разилъана.\nГьелъул гIаксалда – официалияб Тбилисиялъ Абхазиялъул референдумалъул хIасил нахъ чIвана. Гуржистаналъ гьанжелъагIан гьеб республика рикIкIунеб буго жиндирго ракьул бутIалъун. Гьедин бугониги, абхазав Георгий Габунияца гьадин абулеб буго:\nГеоргий Габуния: «Далил хIисабалда рехсезе ккола Сухумиялда бугеб Шотландская абулеб ва Шотландиялда бугеб Сухумская абулеб къватIал. Гьебги буго цойги хIужа, Шотландиялъул халкъалъе нижерго квербакъи загьирабизе нижеда тIадаблъун гьабулеб.\nНижеда ккола гIемерал гIаммал жал руго гьаб кIиябго халкъалъул. Ва нижее бокьилаан цойги гIаммаб жо - Шотландиялъулги Абхазиялъулги лъидаго бачIеблъи».\nИраклий Хинтба ккола Абхазиялъул де-факто къватIисел ишазул министр хисулев. Гьез санал рана Женеваялъул кIалъа-басаязда гIахьаллъулаго ва гуржиязулгун-абхазазул дагIбадул масъала ракълилаб къагIидаялда тIубазаизе къасд гьабулаго.\nИраклий Хинтба: «Гьанжесеб цебетIеялъул кIвар цIикIкIараб тенденциялъун ккола халкъазул лъидаго бачIеблъиялъе ихтияр. Ва дида ккола Европаялда ракълилаб къагIидаялда цIиял улкаби раккулеб ва гIурхъаби хисулеб мехалда гьединаб хIужаялъ Магърибалъе асар гьабун, Абхазиялдеги Жанубияб Гьиристаналдеги бугеб бербалагьи хисизе бегьулин.\nГьел рехсарал республикабаз кIудияб къасд гьабуна халкъаздагьоркьосеб статусалде щвезе ва кьучIги лъун буго гьелъие».\nРелъараб бугищ-гьечIищали абхазазул къисмат Шотландиялда бугеб ахIвал хIалалда? Гьаб суалалда тIаса баян гьабулаго гIемерал экспертаз ракIалде щвезабулеб буго гьадинаб хIужа.\nАбхазиялъул референдумалда гIахьаллъарал рищарухъабазул 98 проценталъ гьаркьал кьун бугониги, гьезда гъорлъ рукIун гьечIин гьениса хIалица нахъе гъурал гуржиял. ГIаммаб къадаралда жидерго рукъзал тун, нус-нус азарго гуржияв лъутанин Абхазиялдаса.\nГьединлъидал хIатта Шотландиялъ лъидлаго бачIеб пачалихълъун ккани, гьелъ Абхазия гьадинабго лъидаго бачIеб улкалъун рикIкIине гьечIин, абулеб буго Магърибалъул экспертаз ва политиказ.\nГьедин бугониги, Абхазиялъул Пачалихъияб Университеталъул профессор Иван Тарбаца гIайиб тIоцебесеб иргаялда Гуржистаналъул тIадтарал гIайибияллъун рикIкIула.\nИван Тарба: «Доба халкъаздагьоркьосеб даражаялда гьеб референдум унеб буго. Гуржистаналдайин гьадинаб иш гьабизе цониги юридикияб ихтияр букIинчIо. Гьаниб букIана диктатура. Доба абуни - демократиялъул кьучIалда улка бикьулеб буго. Бищун лъикIаб жо буго - гIадамал цоцаздаса ракълида ратIалъи».\nАбхазаз Шотландиялъе квер бакъи гьабулеб буго


Балагьаздасан байбихьараб анкь\n20 маялда МахIачхъалаялъул Орджоникиндзел цIаралда бугеб къотIноб кIиго кьвагьи бахъана.\n20 май Дагъистаналда лъугьа-бахъиназдалъун бечедаб букIана.\nБайбихьи лъуна Гъаякент мухъалъул Башлыкент росдал 24 минаялъубе лъим кIанцIиялдасан. Гьелъие гIиллалъун ккана гьал ахирал къоязда Дагъистанада рарал чваххунцIадаца росдада аскIоб бугеб лъим цIунараб бакIалъуб жаниб лъим гIемерлъун гьеб тIасан кIанцIи.\n96 чияс гIумру гьабун бугел гьел минабахъ 20 сантиметралде бахараб лъим чIун букIана, росулъ газги, токги къотIинабун букIана.\nГьебго лъим цIунулеб бакIалдасан тIасан кIанцIараб лъеца хвезабун буго Башлычай гIурудасан тIасан бугеб кьо.\nГьенисан автотранспорт хьвадун бажарулеб хIал гьечIо. Дагъистаналъул гIорхъолъа арал ахIвал-хIалазул министерлъиялъул баяназда рекъон 20 маялъул къадиялде жанибе лъим кIанцIарал минабахъа гьеб нахъе ун буго, росулъ киса кибего токги бачIун буго, биххараб кьо къачIан бахъинегIан заманаялъ гIортIасан доре-гьанире хьвазие санагIалъиялъе ресалги ралагьулел руго.\nГьебго итни къоялъул радал гIужги балагьаб хабаралдасан байбихьана. Дагъистаналъул гIорхъолъа-рорчIарал ишазул министерлъиялъул лъазабиялда рекъон Буйнахъск мухъалъул Доргъели росулъ рокъоб газги кьвагьун лъагIел бараб лъимер хун буго, цоги кIиго лъимадуеги гьезул эбелалъеги зарал ккун буго.\nГьабсагIат гьел азарханаялда регизарун руго, тохтурзабазул рагIабазда рекъон гьезул ункъго моцI барай яс цIакъго захIматаб хIалалда йиго.\nГьединго итни къоялъул къалъуде хабар щвана ГIахьвахъ мухъалъул КIаратIа росдал школалда кьвагьи бахъанилан ва гьелъул хIасилалда кIиго лъимадуе зарал кканилан.\nДагъистаналъул ЦIех-рехалъул идараялъул вакиласул рагIабазда рекъон лъимал дарсидеги инчIого жанисан классги рахан гьениб жаниб кьвагьулеб алаталда квал-квадилел рукIун руго.\nРасул Темирбеков: «Кьвагьараб жо буго промышеннияб детонатор. Кин гьеб лъималазухъе щварабалиги лъаларо. Физкультураялъул дарсидеги инчIого классалда рукIун руго гьел. Гьениб жидехъго букIараб мобильный телефоналъул батареялда цвизабун буго гьез кьвагьулеб алаталъул кварал, гьебги кьвагьун бугоха.\nЗарал ккарал лъимал ккола КIаратIа школалъул 7 классалъул цIалдохъаби КъурамухIамадов МухIамад ва ШугIайбов МухIамад. ГьабсагIат гьел КIаратIа азарханаялда регизарун руго, гьезул гIумруялъе хIинкъи гьечIо. Гьаб сагIат ккараб-таралъул цIех-рех гьабулеб буго, уголовияб иш рагьиялъе баянал данде гьарулел руго», - ян бицана Эркенлъи радиоялъе Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъул хIалтIухъан Расул Темирбековас.\nГIахьвахъ мухъалъул азарханаялъул бетIер ТурачгIали ХIажиевасул рагIабазда рекъон кьвагьиялъул хIасилалда зарал ккарал лъималазе букIине кколебщинаб кумек гьабулеб буго.\nГьесул рагIабазда рекъон МухIамад КъурамухIамадовасул цояб квералъул килщал рекун руго, тIаса тIомги тIе-тIезабун буо, ШугIайбовасул гьумер дагьабго хвезабун буго.\nБалагь жибго бачIунарин абулелъул гьебго къоялъ къад лъабго тIубараб гIадаб заманалда МахIачхъалаялъул Орджоникиндзел цIаралда бугеб къотIноб кIиго кьвагьи бахъана. Цин нухлул рагIалда чIезабураб автомобиль кьвагьун буго гьеб кьвагьиялъул хIасилалда кIиго чиясе заралги ккун буго. Кьвагьи бахъараб бакIалда полициялъул хIалтIухъаби рачIараб мехалда цойги автомобильги кьвагьун буго.


Багьаби цIикIкIун руго 20 проценталъ\nСон байбихьаралдаса чанго нухалда хиралъун руго Россиялда кванил нигIматазухъ багьаби. Гьезда гьоркьоб бищунго багьа эхеде бахараллъун рикIкIунел руго рахьдал нигIматал. Статистикаялъ кьурал баяназда рекъон бищунго цIакъ кванил нигIматазул багьаби хиралъун руго Шималияб Кавказалъул республикабазда. Дагъистаналда кинаб къагIидаялъ багьабазул иш бугебали лъазе гьикъа-бакъи гьабуна нижеца.\n2014 сон байбихьаралдаса чанго нухалда хиралъун руго Россиялда цо-цо кванил нигIматал. Январь моцIалдаса байбихьун киналго кванил нигIматазул багьаби гьоркьохъеб къагIидаялъ 17 проценталъ хиралъун ругин абураб баян кьолеб «Росстаталъ». Хасго хиралъун рагIула рахь, ччугIа, пиринчI ва пихъ гIадал нигIматал.\nЦентралияб Россиялда гьел хиралъун руго микьго проценталъ, бищунго цIакъ багьаби эехеде рахин загьирлъун буго Шималияб Кавказалъул регионазда, къого проценталъ.\nФедералиял чиновниказ мукIурлъун абулеб буго жидер къуват гIолеб гьечIин гьелда цебе нух къазе Регионалъул нухмалъулез абуни хIаракат бахъулеб буго кина-кинал нухал ратунги кванил нигIматал чIезаризе, ханждал нахърателал гьарун, ярмаркаби тIоритIун ва гьел гурел цогидалги нухал хIалтIизарун. Амма киналго регионазда гуро бажарулеб бугеб гьеб къагIидаялда хIалтIизе ва гьез улкаялъул хIукуматалдасан кумек гьарулеб буго багьаби рукIалиде рачIинарулеб нух балагьеян абун.\nШималияб Кавказалъул цо- цо регионазда гьел бищунго цIакъ хиралъун ругин абураб баянги хIисабалде босун «Эркенлъи» радиоялъ цIех-рех гьабуна МахIачхъалаялъул цадахъго кванил нигIматал росулеб базаралда ругел ричарухъабазда гьоркьоб. Гьез тасдикъ гьабуна хIакъикъаталдаги рахьдал нигIматал хиралъун рукIин. Ричарухъабаз бицунелда рекъон гъоркь букIараб багьаялде дандеккун 10 проценталъниги исана хиралъун буго «Кубанская Буренка» абулеб ракь. Гьеб рахь Дагъистаналде бачIуна Краснодаралдаса. ГьабсагIат гьелъул цо ящикалъул багьа баханин 860 гъурщидеян бицана «Эркенлъиялъе» аслияб куцалда цохIо гьеб маркаялъул рахь бичулев, бицен базаралда хIалтIулев Манапица.\nРахь хиралъиялда цадахъ хиралъанин рахьдал гьарулел цогидалги нигIматалгиян бицана цогидай йичарухъан Гульнараца. Гьелъги рахьдал гьабураб батIи-батIияб чанго нигIмат. Гульнарал рагIабазда рекъон циндаго гуреб, сон байбихьаралдаса дагь-дагьккун хиралъун буго рахьги ва гьелъул гьарулел цогидалги нигIматал. Гьелъул пикруялда рекъон, гьедин рахь хиралъиялъе кинабго гьечIониги цо бутIа гIайибалъул жалго гIадамаздаги бугилан рикIкIунеб буго гьелъ. Щаяли гьадин баян гьабуна гьелъ\nГульнара, йичарухъан: «Рахь гьабсагIат киналго ричарухъабазухъ хираго буго бичулеб. Ва киназго гIочIол тIогьиб чIвазабулеб буго боцIуе кьолеб рагIи-хер ва цогидабги жо хиралъун бугин, рахьги хира гьабизе кколеб бугилан. Амма араб соналда цIадалги лъикIго ран рагIи хер гьарзаго бижун букIана ва гьелъул нахърател гьабизе щибниги квал-квалги букIинчIо. Мисалалъе, дун гьитIинаб заманалда росулъ кин хIалтIулел рукIарал? ХIаталдасаги цIикIкIун гIемераб рагIи-хер данде гьабулаан хасало боцIуе ва кигIан бокьаниги букIунаан гьеб гьорахъ цIунун. Гьанже абуни кIохIаллъулел руго гIадамал хер хъвазеги, гьеб бакIаризеги ва хадур зигардулелги рукIуна харил цо магьихъ ва кормадухъ гьабгощинаб гIарац кьунилан».\nЦIех-рехалдасан баянлъана цохIо рахь гуреб хутIарабщинаб жо гьедигIанго бицинегIанасеб хIалалъ хиралъун гьечIеблъи. Рахьдалго гIадин багьа тIаде бахъун бугин пихъилгиян бицана «Эркенлъиялъе» вичарухъан Юсупица. Амма соналдаса соналде багьа хисулеб букIиналде ругьунлъун ругин гIадамалилан абулеб буго гьес.\nЮсуп, вичарухъан: «Цебе гьезул кIудияб гIарз букIунаан багьаби хиралъун ратидал. Нужеца ургъунго хира гьабулеб батулин нужерго даран ккезеян абин добилан. Гьанже гьел ругьунлъун руго багьаби хиралъулел рукIиналде, гьезул психология хисун бугин абизе бегьила багьабазда хурхун, щайгурелъул бичулеб жо хиралъулеб буго тIокIаб чIечIого. ЦIин доллар хиралъанилан, цин бензин хиралъанилан хIукуматалъги щибниги хIалтIи гьабулеб гьечIо гьезда хурхун».\nЦо-цо конфет-печенье гIадал гьуинал кванил нигIматазухъ багьаби гIаксалда учузлъун ругилан бицана ричарухъабаз. Амма кватIичIого тIаде щолеб Рамазан моцIалъул кIиабилеб бащалъиялде гьел нахъойги хиралъизе ругин.\nБагьа цIикIкIун буго 20 проценталъ


Дагъистаналъул парламенталде рищиязде хIадурлъулел партиязулъ тIатунел руго батIи-батIиял къуватал. Ахираб заманалда чIаголъи бихьизабулеб «Халкъ коррупциялде данде» абураб партия гIемерисез рикIкIунеб буго республикаялъул Муфтияталда бухьараблъун. Жидер лидеразул цоявлъунги гьез муфтиясул заместитель МухIамадрасул СагIадуев вугиланцин лъазабуна букIана.\nЖакъа жамгIияб палатаялда тIобитIараб данделъиялда Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабулатIиповас бицана рухIаниял политикаялда гъорлъ жураялде жиндирго бугеб бербалагьи.\nИсана сентябрь моцIалъ тIоритIитIизе кколел рищиязда гIахьаллъизе гъира загьир гьабулеб буго батIи-батIиял политикиял къуватаз. Киназего ругьунал парламенталъулал партиял гурел, загьирлъулел руго цоги, цере кирниги загьирлъичIелги. Гьединазул цояблъун рикIкIунеб буго «Халкъ коррупциялда данде» абураб партия.\nРеспубликаялъул информалатазда ва блогосфераялда гьеб бухьинабулеб буго Дагъистаналъул муфтиясда ва гьесда сверухъ ругел чагIазда. Ва гIемерисез гьеб рикIкIунеб буго кIудияб рес бугеб, рищиязда гIемерал гьаркьал росизе кIолеблъун. ХIатта, гьелдаса тIалъиялъул партияйин рикIкIунеб «Цолъараб Россиялъе» хIинкъи бугилан рикIкIунелги руго.\nПартиялде гIадамаз цIикIкIун кIвар кьезе байбихьана гьез жидер партиялъулаб сияхIалда жанив республикаялъул муфтий хисулев СагIадуев МухIамадрасул вугилан баян кьурабго. Гьединаб лъазаби гьабун букIана Шамил мухъалда тIобитIараб данделъиялда регионалияб бутIаялъул нухмалъулев Тажудинов МухIамадхIабибица. Гьес абуна, жидеца партиялде росулел ругин чияр гъин квинчIел, гIадамазда гьоркьоб къадру бугел, гIадамазул божилъи бугел чагIийин. Гьединавлъунги жидеца СагIадуев рикIкIунев вугилан.\nХадубккун «Новое дело» газеталъулгун гьабураб гара-чIвариялда рехсараб партиялъул вакилзабаз абуна, живго муфтиясулгун кинабниги гьоркьоблъи гьечIин партиялъул, муфтий политикаялда гьоркьове жувалев гьечIин, гьев кидаго гIадин жиндирго жамгIияб хIалтIуда вугин. МухIамадрасул рищиязде унев вугин Муфтияталъул вакил хIисабалда гурев, гражданин хIисабалда.\nРеспубликаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасулгун жидер кинабгIаги рагIи дандеккунгутIи гьечIо, гьелъул гIаксалда, гьес жиндирго хитIабазда абулел щинал ишал гIумруялде рахинарулел ругилан жидецаян абулеб буго партиялъул вакилзабаз. Гьес ритIарал жал рицунел ругин, амма гьел тIуралел чагIи гьечIин, гьесул сверухълъиялда ругел чагIаз хIалтIи гьабулеб гьечIин.\nРеспубликаялда ругел, тIалъиялдаса разилъи гьечIел жамагIатал жидер рахъалде цIазе харакат бахъулеб буго рехсараб партиялъ. Гьелъ рес кьезе буго гIемерисел муниципалитетазда бергьенлъи босизеян рикIкIунеб буго журналист Эдуард Уразаевас.\nЛъалеб букIахъе, сон «Халкъ коррупциялда данде» абураб партиялъул вакил жив вугилан лъазабуна Тарки, Кяхулай, Альбурикент абурал жамагIатазул лидер Залимхан Валиевас. Рехсараб лъабго росдал жамагIатаз чанго соналъ ккун буго Караман абураб бакIалда ракьал, жидер колхозазул цере рукIарал ракьал нахъе кьеян.\nРеспубликаялъул тIалъиялъ ракь гьезухъе кьолеб гьечIо ва гьел гьенисан нахъе къотIизе кIолеб гьечIо. Уразаевасул пикруялда рекъон, гьединал, тIалъиялдаса рази гьечIел, жалгоги гъункарал, цокIалал жамагIатал гIемер ругин республикаялда ва гьел жидер рахъалде рачине кIвани рехсараб партиялъ гIемераб хъуй гьабизе бугин.\nЭдуард Уразаев: «Республикаялъул тIалъиялде ва цо-цо бакIалъулаб муниципалияб тIалъиялде халкъалъул бугеб дандечIей бихьизабулеб буго араб соналъул сентябралда Буйнакск шагьаралда ккарал лъугьа-бахъиназ. Доба «Цолъараб Россия» къезабуна рищиязда лъидаго лъалареб партиялъ.\nДица доб мехалъго абулеб букIана, цо халкъалда гьоркьоб къадру бугев, жинда сверухъ чагIи ракIаризе кIолев, чIагояв политик ваккани, гьединал ракIалде гьечIел хIасилал рищиязда ккезе бегьулин бокьараб шагьаралда ялъуни мухъалда. Рехсараб «Халкъ коррупциялда данде» абураб партиялъулги гIезегIан ресал руго.\nАмма киса-кирего гьел бергьизе ругиланги дида абизе кIоларо. Республикаялда лъалеб буго гьезул рухIаниязде бухьен букIин. РухIияб рахъги светияб рахъги батIа-батIаго букIине кколилан рикIкIунел чагIи республикаялда гIемер руго. Гьединлъидал, дида ккола гьеб партиялъулгун «Цолъараб Россиялъул» ращадал шансал ругилан.\nРухIияб рахъгун светияб рахъ батIа гьабизе ккеялъул хIакъалъулъ жакъа бицана республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасги. Гьес абуна, жинда мекъи бихьулин диниял чагIаз политика гьабулелъул, ялъуни политикал рухIиял суалазда гьоркьоре журалелъул.\nРамазан ГIабдулатIипов: «Диниял хIаракатчагIаз диналда хурхарал суалал ва гьезда хурхарал жамгIиял суалал роцIцIине ккола. Дица абуни, пачалихъияб политикаялда хурхарал суалал роцIцIине ккола. Мисалалъе, дица диниял суалал роцIцIине байбихьани, МухIамдрасулие гьеб букIине буго кепаб, жибгоги божизе захIматаб жолъун. Гьанже гьев МухIамадрасулица политика гьабизе байбихьарабго, дун гьелда тIад рекъезе кIоларо. ХIатта, ниж кIиязго гIаммаб ишалъе гIоло цого хIалтIи гьабулеб буго».\nЛъалеб букIахъе, Дагъистаналъул Халкъияб мажлисалде ва Пачалихъияб думаялде рищиял тIоритIизе ккола исана I8 абилеб сентябралда.


Хасго гьаб ахираб заманалда гIемер бицунеблъун кколеб буго Дагъистаналда ругел миллиял мацIал лъугIун иналъул хIинкъи букIиналъулги, гьел мацIал цIунулел къанунал къабул гьарунгутIиялъулги. Масала, «РФялъул халкъазул мацIазул хIакъалъулъ» федералияб къануналъул микьабилеб бутIаялда хъвалеб буго гьадин: «Миллияб мацI цIунизе, цебетIезабизе, гара-чIвариялъе ва цIали гIуцIиялъе, тарбия кьеялъе къваригIараб бакIалда хIалтIизабизелъун рахьдал мацI тIаса бищизе» Россиялъул гражданазул ихтир бугилан. Гьелдаго цадахъ, РФялъул Конституциялъул 68-абилеб статьяялда рекъон, миллиял республикабазе хасаб ихтияр кьун буго жидерго рахьдал мацIал пачалихъиял мацIаллъун чIезариялъеги. Гьединал ихтияралги кьун рукIаго, Щайха Дагъистаналъул хIукуматалъ мацIалда хурхураб къанун тасдикъ гьабуларого бугеб?\nСулейманова Кавсарат, фольклорист ва рахьдал мацIалъулгун адабияталъул мугалим\nГьеб ва цогидал суалазда тIасан нижеца гара-чIвари гьабуна филологиял гIелмабазул кандидат, мацIазда тIад хIалтIулей гIалимчIужу Сулейманова Кавсаратилгун.\nСулейманова Кавсаратилгун интервьюялъухъ гIенеккизе бегьула гьаниб\nАхиралда рехсезе ккола цо гьадинаб хIужаги. 2012 соналъ Пачалихъияб Думаялда бугеб миллиял ишазул идараялъ, гьелъул нухмалъулевлъун ккола дагъистанияв СапаргIалиев ХIажимет, Россиялъул халкъазул мацIазул хIакъалъулъ къануналъул проект хIадурун букIана. Гьелъул автораз загьир гьабураб пикруялъул магIнаги букIана гIурус мацI чара гьечIого малъизе кколин, миллиял мацIал малъиялъул иш умумузда дандбазе кколин ва хадубккун гьелдаса тIубан инкар гьабиялде рачIине ресги щвелин абураб. Амма гьединал пикрабаз миллиял республикабазул вакилзабазул ва гражданазул разилъи гьечIолъи бижизабуна.


ХарачIисев викъана МахIачхъалаялда\n3 июналда МахIачхъалаялда викъарав АхIмад Къудбудиновасул хIакъалъулъ тIаде лъалеб жо гьечIин бицана ЭР-ялъе гьесул лъади ГIабдураева ПатIиматица. Диагностикаялъул централде ясалъул хал гьабизе рачIун рукIун руго гьел.\nБицен гьабулеб хIужаялъул хIакъалъулъ гьадин бицунеб буго ЭР-ялъе ПатIимат ГIабдураевалъ.\nПатIимат ГIабдураева: «Диагностикаялъул централда рукIана ниж ясалъе УЗИ гьабулел. Машинаялъур гIодор чIун рукIана гъолги (Къудбудиновги гьесул вацгIал Адам МухIамадовги – ЭР). Ниж къватIире рачIиналде ун ватанаха. ТIокIав кив вугевали лъалеб жо гьечIоха. Гъов вацгIаласдаги вихьизе тун гьечIоха, гIодов вегизавун вуго гъоз гъов».\nЭР: «Нужеца гIарза цохIо «Мемориалалде» гурони кьун гьечIо, уйинщ?»\nПатIимат ГIабдураева: «Нижеца сон киса-кибего хъвана. Амма кив вугевали лъалеб гьечIо».\nВацгIалгун цадахъ Диагностикаялъул централъул азбаралъуб чIараб машинаялъуса къватIире рахъинехъин рукIаго, яргъид ворчарав анцIгогIан чи тIаделъун вугин АхIмад Къудбудиновасдеги гьесул вацгIал Адам МухIамадовасдегиян бицана ЭР-ялъе «Мемориал» централъул МахIачхъалаялда вугев вакил Сиражудин МухIамадовас. ХваштIан кIиялго гIодор регизарун ругила, ботIрода лъураб тIагърил шурун цебегIан цIан букIиналъ жинда гьезул гьурмал рихьулел рукIинчIин бицун буго Адам МухIамадовас. Хадуб гьесул цIараладсан ЭР-ялъе гьадин бицана Сиражудин МухIамадовас.\nСиражудин МухIамадов: «Рагъаруге! ян кьолеб буюрухъ дагъистаниязул кIалъаялъул лугъаталда рагIулеб букIиналъ, гьел чагIи Россиялдаса командировкаялъ Дагъистаналде рачIарал низам цIунулел гурел, Дагъистаналдасаго низам цIунулел рукIин бичIчIун буго Адам МухIамадовасда. БачIинахъего телефонги бахъун ун буго доз гьесухъа, цинги гьесул вацгIал Къудбудинов АхIмадги жидерго машинаялда рекIинавун ун руго. АхIмад Къудбудинов бакIал раялда хIалтIулев вукIун вуго. Гъоркьисала анлъго чигун (бусурбабигун) цадахъ Унсоколо мухъалъул полициялдеги вачун вукIана гьев. Гьеб мехалда гьесде гIайиб гIунтIизабулеб букIана низам цIунулезда дандечIей гьабунилан. Гьедин анлъго моцIги туснахъалъуб бан, исана 15 маялда къватIиве вачIун вукIана Къудбудинов АхIмад. ГIагарлъиялъ рикIкIунеб буго жанив лъезе къваригIун ургъараб хIилла букIанин гьесие гьеб доб мехалда, гьанжейин абуни гьев викъун вугин низам цIунулез».\nМахIачхъалаялдаса Къудбудинов АхIмад викъулеб заманалда гьесул ХарачIи росулъ аскарияз хасаб операция тIобитIулеб букIана. Гьезул щаклъи буго Шамалъул хIукуматалда рагъулел гIадамазда гъорлъе гьеб мухъалдаса гIолохъаби унел рукIиналда. Гьедин гьабсагIаталдаги вуго ХарачIиса гIолохъанчи МахIачхъалаялда туснахъ гьавун. Низам цIунулез абулеб буго гьев Шамалдаса тIадвуссун вачIанин, амма досул гIагарлъиялъ бицунеб буго вукIинчIин, гьев Мисралде гIараб цIали гьабизе ун вукIанин.


23 январалда Хасавюрт-МахIачхъала шагьранухда гIадамал раччулеб «Газель» автомобилалда речIчIараб «Тигр» бронетранспортер бачуневукIарав ккун вуго. Гьеб авариялъул хIасилада ункъго чи хвана, 20 чиясе зарал ккун буго.\nГьеб лъугьа-бахъиналда хурхун цIех-рех гьабун бахъинегIан кIиго моцIица туснахъ гьавун тезе вугин гьевилан лъазабулеб буго республикаялъул цIех-рехалъул идараялъ.\nДагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъ 25 январалда ккун вуго МахIачхъалаялдаса Хасавюрталде нахъе гIадамал раччулеб «Газель» автомобилалда речIчIараб бронетранспортералъул шофер. Дагъистаналъул туснахъазда хадуб халкколеб идараялъул ай УФСИНалъул автомобиль букIун буго гьеб бронетранспортер, гьеб идараялъул хIалтIухъабиги рачун хасаб ишалъ Хасавюрталде ине букIараб.\nГьеб цебехун бицен гьабураб авария 23 январалда Хасавюрт мухъалъул Тотурбийхъала росдада аскIоб ккана. Гьелъул хIасилалда укъго чи хвана 20 чиясе заралги ккун букIана. ЦIех-рехчагIаз лъазабулеб буго жиндирго нухда ине букIараб «Газель» алда дандекIанцIизабун бугин бронетранспортерилан. Амма гьеб «Газель» ги цIакъго хехго бачун бачIине букIун бугила, гурони гьедигIан цIакъ кIудияб зарал кколароанила гьелъиейилан абулеб буго гьез. Газеталъул кузов гьаказдаса борчIизабун бугоан дандречIчIиялъул кутакалъ, кабинаги автомобилалъул нахъияб рахъги бащадабниги цоцадаса тIезабунги бугоан.\n«Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъул вакил Темирбеков Расулица абуна гьев ккурав шофер цебе-цебеги автомобиль бачунеб къагIида хвезабиялъухъ чанцIулго административияб тамихIалде цIан вукIанилан.\nТемирбегов Расул: «Гьаб сагIат кIиго моцIица туснахъ гьавун вуго гьев чи. Авариялдаса хадуб гьевги азарханаялде вачун вукIана. Тунка-гIуси щун гурони гьесие кIудияб къварилъи ккараб хIал гьечIо. Гьеб ишалда хурхун цIех-рех лъугIун бахъинегIан кIиго моцIица гьев туснахъ гьавун тезе хIукму къотIана итни къоялъ диваналъги. Гьесни абулеб буго жив гьеб «Газелалалде» данде кIанцIизе тIамунилан. Гьесул рагIабазда рекъон цойги ВАЗ автомобиль бронетранспортералде тIаде бачун бачIине букIун, нухлул цойгидаб рахъалде бачине ккун буго гьес жиндирго автомобиль. Гьенисан бачIине букIараб Газелалда дандречIчIун буго гьеб мехалда. Газелалда жанир рекIун рукIаразги гьелъие нугIлъи гьабулеб буго. Гьеб кинабгоги хIисабалде босун цIех-рех гьабизе буго нижеца».\nДагъистаналъул сахлъикьеялъул министерлъиялъул ахирисел баяназда рекъон гьеб цебехун бицен гьабураб авариялъул хIасилалда ункъго чи хун вуго. Газелалъул шоферги цебесеб бакIалда рекIун рукIаралги авария ккарабго гьеб бакIалдаго хун руго. Цойги чIужугIадан гьатIан къоялъ Хасавюрталъул азарханаялда къадаралде щун йиго. Гьелъул цIакъго захIматаб хIалалъ габурги, бетIерги бекун буго. Талат къоялде гьеб бронетранспортерги Газельги цоцалъ речIчIиялъул хIасилалда зарал ккаразул кинавниги ичIго чи вуго Гъизилюрталъулги Хасавюрталъулги азарханабазда. Гьезда гьоркьоса кIигоял цIакъго захIматаб хIалалда ругила, гьезул гIадалнахуе зарал ккун бугила, гьумер гъур-гъурун бугин, хутIаразул гьаб сагIат квешаб хIал гьечIин лъазабулеб буго сахлъицIуниялъул министерлъиялъ. Гьезулго баяналда рекъон гьел захIматго ругел сах гьаризе дагьалги лъикIал ресал ругел азарханабазде рачун бажарулеб хIалалдаги рагIуларо гьаб сагIат.\nГьединго захIматаб хIалалда Гъизляралъул азарханаялда руго 24 январалда Гъизляр мухъалъул Крайновка росдада аскIоб кIиго автомобиль цоцалъ речIчIиялъул хIасилалда зарал ккарал. Гьеб авариялда ункъго чи хвезеги хвана. Гьебго къоялъ МахIачхъалаялда аскIоб Кривая Балка абулеб бакIалда гьединго кIиго автомобиль цоцалъ речIчIун лъабго гIолохъанчи хвана. Цойги гьебго 24 январалда Избербаш шагьаралда аскIоб 17 тонна газалъул тIад бугеб кIудияб юк баччулеб автомобиль бегана. Гьелъул хIасилалда лъиениги зарал ккечIо.\nЦебехун «Эркенлъи» радиоялъ бицун букIахъе Общенародный Фронт абураб жамгIияб багъа-бачариялъул баяназда рекъон транспорталдалъун гIадамазе цIикIкараб хIинкъи бугел шагьаразда гьоркьоб цебесеб кьерда буго МахIачхъалаги. Гьез лъазабулеб буго цересел саназде дандеккун 2015 соналда, МахIачхъалаялда нухда ккарал авариязул къадар 24 проценталъ цIикIкIун бугилан.\nЦIунтIа мухъалда хун вуго чанго чи\nМагIарухъ цIидаса автомобиль бортана\nДагъистаналда автоавариязда хун вуго 200 чи


Россиялъул Централияб банкалъул нухмалъулев хисулев Г.Лунтовский цIияб банкнотагун.\nГIарац къарзалъе босула лъагIалил ахиралда гIарац дагьлъараб мехалъ. Гьедин гьабула щибаб соналъ ва гьеб цIияб къагIида гуроян бичIчIизабуна Россиялъул гIелмияб академиялъул гIалимчи, базаралъул проблемабазул институталъул эксперт, Михаил Чернышовас.\nГьесул рагIабазда рекъон гьединаб къагIида цохIо Дагъистаналда гуреб, гIемерисел дотацияз хьихьулел регионаз хIалтIизабула. Къарзалъе гIарац босула аслияб къагIидаялъ добго федералияб бюджеталдаса ялъуни цоги банказдаса.\nГьелдаго релълъараб пикру загьир гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе бюджеталъулал гьоркьорлъабазул рахъалъ эксперт, экономист Туманянц Кареница.\n3 млрд гъуруш гIарац гIемераб гьечIо, араб соналъ республикаялъул бюджет 7 млрд дефицитгун къабул гьабун букIанаян бицана гьес.\nКарен Туманянц: «Регионалияб бюджет тIубазабулаго гIарац гIолеб гьечIони, гIемерисел регионаз къарзалъе гIарац босула. Цо-цо регионаз жидерго облигациял риччала, цогидаз федералияб бюджеталдаса гIарац босула жеги къарзалъе, щайгурелъул гьенисан босизе учузго буго.\nАмма федералияб бюджеталъги ахираб заманалда гIарац кьоларо бокьарабгIан. Гьединлъидал батила Дагъистаналъул хIукуматалъ Сбербканкалдаса гIарац босараб.\nЦойги нух буго гIарац къваригIарал регионазе. Гьеб ккола пачалихъияб буголъи бичун гьенисан гIарац боси.\nАмма бокьарабгIан бичизе гIураб пачалихъияб буголъи гьечIо кибниги, гьеб ахирал саназ гIезегIан бичана, Дагъистаналда батаниги, Ставропольгун Астраханалда батаниги.\nТIокIаб батIияб къагIида хIалтIизабуларо регионаз. Бищунго лъикI букIинарищха гьединаб гIарац босизе ккараб хIалалде иш ккечIони, ккун хадуб гьединал тадбирал гьари гурони тIокIаб нух гьечIо.\nЯлъуни дагьаб харж гьабизе ккола регионалъ, ялъуни цIикIкIун гIарац бикизе ккола. Гьеб буго бацIцIадаб математика, батIияб гIелму гьаниб гьечIо».\nБюджеталда гIарац камиялъул проблема гIемерисел регионазда буго.\nГьелъие гIилла буго федералияб централъ регионазда тIад гIемерал социалиял масъалаби тIад къай абун бицана Эркенлъи радиоялъе «Эксперт-Юг» абураб журналалъул нухмалъулев хисулев, экономист Проценко Николайица.\nПроценко Николай: «ГьабсагIаталда гIемерисел, хасго Шималияб Кавказалъул регионазда буго гьединаб ахIвал-хIал. Бюджеталда гIарац гIоларого гьез къарзалъе гIарац босулеб буго.\nЩибниги гIажаиблъи гьабизе ккараб жо гьениб гьечIо, щайгурелъул гьаб соналъул маялда Россиялъул парламенталъ къабул гьарурал къануназда рекъон регионалиял бюджетазда тIадкъан руго аслиял социалиял масъалаби ва гьел тIуразе ккани гIарац гIемер къваригIуна.\nГьеб къарзалъе босичIого тIокIаб рес гьечIелъул. Къарзал росиялъул къагIида цIакъ лъикIаб гуреб къагIида буго, щайгурелъул процентал рецIизе ккола жеги, гьелъ зарал гьабула.\nАмма гьединаб буго Россиялъул хIукуматалъул бюджеталъулаб политика. ЧIванкъотIарал масъалаби регионалияб тIалъиялда цере лъолел руго федералияб централъ, гьел тIуразе рес бугищ гьечIищали халгьабичIого».\nДагъистаналдаса экономист, цевеккун Президентасул экономикияб советалда хIалтIулев вукIарав Михаил Чернышовасул пикруялда рекъон, гьабсагIат жеги цудунго буго къарзалъе гIарац босиялъул лъикIал ялъуни квешал рахъазул бицине.\nЖибго гьединаб къагIида лъикIаб гьечIо, кидалъагIан Москваялде кверги битIун чIелел нилъ, амма жибго Москваялъги нилъеда цере цо-цо мехалъ тIуразе захIматал масъалаби лъолаян бицана гьес.\nДагъистаналъул магъалаби ракIариялъул идаралъ информалатазе лъазабухъе, исана республикаялда магъалаби ракIариялъул план цIикIкIинабун буго.\nЛъагIалил ахиралде республикаялъул бюджеталде щвезе ккола 20 млрд. гъуруш гIарцул. Араб соналда данде ккун гьеб гIемерго цIикIкIун буго.\nТIубазе бугищ гьеб план ялъуни гьечIищали жеги бицине захIмат буго. Амма лъагIалил ахиралда гьедигIан гIарац щвечIони, республикаялъул хIукуматалъ 3 мрлд гуреб, 10-гоялдаса цIикIкIун миллиард гIарац къарзалъе босизе ккезе бугоян бицана экспертас.


Дин ва гумру. (статья на аварском языке)\nНа заре Советской власти наши народы претерпели серьезные испытания. Одним из таких испытаний является уничтожение исламской интеллигенции путем расстрела алимов, высылки их в Сибирь и Казахстан. Однако, не всех успели «наказать», оставшиеся на Родине алимы тайно обучали азам исламской и богословской наук. Потомок династии алимов стал победителем конкурса среди чтецов Корана.\nГъазимухIамаддибир абун Дагъистаналдаго машгьурлъарав Сагитил вас гьавуна ЦIунтIа районалъул Гъалокь росолъ. Мокъокъдерил дибир ЧIиркъалав Рамазан наибасул секретарьлъун вачун хадув, дибирлъун вищун вуго ГъазимухIамаддибир (Хето). Гьесул нухмалъиялда гъоркь Мокъокъ росдал масжид, биххизеги биххун, цIидасан бан буго. Гьениб жанибго гьабун 25 мутагIиласе бакI бугеб рукъги. Бицуна гьесда цеве лъебергоялдаса цIикIкIун мутагIил цIалулаанилан.\nГъазимухIамаддибирил эбел, ПатIимат, йикIана ункъракьалул ЦIумада районалъул Метрадаса. Метрадерил росу бухIун гочинабулеб къоялъ, гьел рещтIун рукIун руго аскIоб бугеб цIунтIадерил Сагьада росулъ. Болъихъ базаралдеги ун, рокъове вачIунев вукIарав Сагитги сордо базе рещтIун вуго Сагьада. Сагит рещтIунеб гьоболасул доя ятарай гьасда Метрадаса ПатIимат. Цоцахъ рокьиги ккун, лъун магьаригун, гьав Гъалокье тIадвуссуна лъадигун цадахъ. Гьазие гьаруна лъабго ясги, цо васги. Гьев васасда Сагитица лъола имам ГъазимухIамадил цIар.\nМикьго сон барав ГъазимухIамад инсуца гIелму цIализе кьун вуго. Цин росулъго, хадув Гьаквари ва цогидал росабалъ цIалулев вукIун вуго ГъазимухIамад. Метрада вукIун вуго МирикIа абун ункъракьалдаго цIар арав бечедав чи. Гьев хIукуматалъ туснахъ гьавун тIагIинавун вуго. КватIичIого гьесул чIужуги хванила. Гьезул цохIо хутIарай гьитIинай яс ячун йиго ГъазимухIамадица.\nГьайги ячун росулъе щварав ГъазимухIамад эбел-инсуца нахъисеб къоялъго 10 сонил болжалги цIан, гIелму цIализе витIула. Гьев цIалана Гьаквари, ГIасаб, Гьидалъ, Сугъралъ, Щулани, ЧIохъ, ахиралда КIарахъа МухIамад ТIагьирида цеве. АнцIгосонилаб цIали лъугIарав гьес къоло микьго сон бан букIана, гьесул лъади ПатIиматица – къоло кIиго сон. Росулъе тIадвуссарав ГъазимухIамад цо чанго соналъ Мокъокъ, Гъолохъ, Хъетохъ росабазул дибирлъун хIалтIула.\nЛъеберабилеб соналъ Даглал Валил бетIерлъиялда гъоркь ЦIунтIа букIана восстание. Гьеб заманалда ГъазимухIамад хъизан лъималгун гочана эбелалъул росулъе, Метраде. Мокъокъдерил жамагIаталъ унгеян гьарулеб букIун буго. ГъазимухIамадица жаваб кьун буго: «Умумузул кици гьечIищ, «квешал чагIазул баркат гьечIолъи ралъдал тIинда вугесдеги бахунилан». – Гьаб хIажат гьечIого гьабураб ишалъ цо баракат гьечIолъи хъвазе бугила жамагIаталда», - янги абун, къо-лъикIги гьабун, росулъа ун вуго.\nМетраде щвараб мехалда, кIудияб рохел гьабунила росдаца ва гьеб росдада сверухъ ругел жамагIатазги. Гъокь йигей чIужуги хун, цойги чIужу ячине кканила. Гьелъиеги гьарунила лъабго лъимер: кIиго яс, цо вас.\nКигIан хIукумат дандечIараб бугониги, балъго ГъазимухIамадица гIелму малъун гIезарунила ункъо гIалимчи: НасухI, ХIусен, Абусупьян, Шайихислам. ГъазимухIамадица сардилъ вахъинеги гьавун, микьго сон барав жиндирго вас АхIмадидаги балъго гIелму малъана. 9 соналъ инсуда цеве цIаларав АхIмадидасан вахъана унго-унгояв гIалимчи.\nАнцIила анкьго сонил гIумруялда АхIмад вукIаго, Аллагьасул къадарги щун нилъедасан ватIалъана ГъазимухIамаддибир. Аллагьас гьесул баракат щваги нилъееги. АхIмадица бицунаан: «Цо къоялъ дунги эмен ГъазимухIамадги Тазили абулеб колода гIиял хьихьулел рукIанила. Къалъул заманги щун, иццухъе как базе анила. Какие чурун, какикьжоялдаго цере кверлаги ккун дугIа гьабулаго, зодовеги валагьун, инсуца абуна: балагье, дир вас, ГIалиласул МухIамад (Хъебалъа гIалимчи) хвараб куц буго. Доле зодоб малаикзабаз мали босун унеб буго», - ян абунила. «Какги бай, боцIиги жанибе гъун, дове-гьаниве вуссинчIого, кьабун рукъове а мун. «Дун гьаниса гIорги (Туш) бахун, магIардасан Хъебалъе ина», - ян тIадеги жубана инсуца. Дун росулъеги щун, бакъанил как балев вукIаго, рачIана инсуда хадур, гьев Хъебалъе вачине. Хъебалъа ГIалиласул МухIамадица васият гьабун букIун буго, хабада тIалкъин ГъазимухIамаддибирас цIализе. ГъазимухIамддибирас, живго унтун холев мехалда, абунила яцалъул вас щвезаве дун хабалъ лъелелдеян, ва Мокъокъе чи витIанила. Хадусеб къоялъ рилъанила яцалъул вас Паризалав МухIамадги (къуватав гIалимчи), гьесул вас Увайсги.\nМетраде щвезелъун ГIанди гIурухъан цо лъикIалан манзилалъ ине кколаанин бицана Увайсица. Метраде тIаде рахунаго свакарал ниж цо дагьалъ лъалхъанила. «Росулъе ниж гIагарлъулеб мехалда, гьениса бакканила хабалалъе босун унеб мали. АхIанила: «Паризаласул МухIамад! ХIетIе хехлъизабе, тIаде вахъаяня!…». Мали босун хабалъе рачIунаго, щибго гIоди букIинчIила бицунаан Увайсица.\nГIазимухIамадица абухъе, хабалъ дов лъелелде, яцалъул вас Паризаласул МухIамад Мокъокъиве щвана Метрадаса. ГъазимухIамаддибирасул вас АхIмад гьавуна 1920 соналъ, хвана 2001 соналъ росулъ (Метрада) лъабго къоялъ халатккараб унтиги чIван.\nАхIмадида гIелму малъизе байбихьана микьго сон барабго. Гьесда дарс малъулаанила къаси сордо барщараб мехалъ тIадвахъинеги гьавун. Киназдаго лъалеб жо лъималазе их чIаралдасаго макьу гьуинлъулеблъи. Сардилъ тIаде вахъинавулаго, гьаракь биччан ахIизе бегьулебги букIун гьечIелъул (НКВДялъул агентал рукIунаанила, балъго нуцIихъа, гордухъан яги тIохдеги рахун гIенеккулел, хасго машгьурал гIалимзабазда хадур). ГъазимухIамаддибирас кьижарав васасда тунк-тункулеб букIун буго, гьединги ворчIичIони, бигьагьабун бохги цIан, бусадаса чIарбиде вортизавулаанила. Гьединги ворчIичIони, гьурмаде хъатцIун цIорораб лъим речIулаанила.\nВорчIаравго, 1-2 кесек чакаралъул кваназабулаанила, хадуб гьумер чуризе тIамулаанила, гьелдаса хадуб байбихьулаанила дарс малъизе. Малъулаанила гIелму гIияде вачун гIалхудаги. «ХIатта росуцояздагицин лъалеб букIун гьечIила инсуца дида малъулеб гIелму», - ян бицана АхIмадица. ГъазимухIамад холеб соналъ гьаранила анцIила анкьго сон барав АхIмадие чIужу, росулъго бищун лебалай Муъминат абурай гIадан. Гьелъ щибго хIалтIи гьабизе толароанила АхIмадида. Хурги бекьулаанила, бихьинчияс гIадин, рохьоб цIулги гьабулаанила, хурибе ракги чIвалаанилан бицунаанила росуцояз. Цо гьабураб квен кванай гуреб жо букIинчIила АхIмадил. АхIмад кидаго гIелмуялда тIад вукIунаанила. Гьедин банила гьез анцIгогIан сон, гьебщинаб заманалъ гьезул рукIинчIила лъималги. Ахирги гьеб гIилла сабаблъун гьал ратIалъанила. Инсул нухги ккун, васасги байбихьанила росулъ ругел лъималазда гIелму малъизе. Лъималазе гьесда аскIор цIализе рес щванила 1944 соналдаса нахъе. Росулъ рукIарал мацIихъаби гочун Чачаналде анила. АхIмад паракъат росулъ вукIанила, шаргIияб заманалдаго гIадин гIелму малъулев. Ахирги лъималазда малъун, жинцагоги такрар гьабун АхIмад лъугьанила фикъгьиялъул аслиял тIахьал рекIехъе лъалев чилъун.\nРагьда бертин бугони, къасилъизегIан АхIмад къватIиве ваккулароанилан бицуна гьев лъалез. Колоде унаго яги росулъе къваригIелалъ унев вугони, бихьинчи вукIа, чIужугIадан йикIа – нухда дандчIварав чиясул хIатIал рихьун гурони, чи вихьулароан гьесда. Живго АхIмад вукIанила жаниб цIураб чералъул, борхатаб лагаялъул чи. Эмен ГъазимухIамадица, живго хвезегIан, щибаб лъагIалида хьихьараб оц кваназабулаанила АхIмадида.\nЦIиячарай чIужуялъ АхIмадие лъабго вас ва лъабго яс гьаруна. Лъималаздаги малъанила АхIмадица гIелму. АхIмадил вас ГъазимухIамаддибир ккола «Хьулалъул нур» гурхIел-рахIмуялъул фондалъул председатель. Гьес жамагIаталъе чIорого Къуръанал рикьула, росулъ балеб буго мадраса, лъималазда гьоркьор батIи-батIиял исламалъул къецал тIоритIула ва ресукъал хъизамаздаса лъималазе гIарцудалъун кумек гьабула.\nУмумузул гIанса магIида бан течIо, кодоб ккуна АхIмадил лъабавго васасги: МухIамадица, ГъазимухIамаддибирица ва ХIусеница.\nМухIамадил вас АхIмад цIалулев вуго Хасавюрт мадрасаялда. Исана гьев гIахьаллъана Хасавюрталда Северияб Кавказалъул гIалимзабазда гьоркьоб тIобитIараб къецалъулъ. Гьениб АхIмад тIоцебесеб бакIалъе мустахIикълъана ва гьесие машина кьуна. РакI-ракIалъ баркула гьеб бергьенлъи эмен МухIамадида ва киналго хъетолазул тухумалда.\nАвтор статьи: ХIусенапанди МухIамадов, ЦIунтIа район, Мокъокъ росу\nДругие новости на 17.12.2012


Тохтурзабаз лъимер хвасар гьабун гьечIо\nГьал къоязда Каспийскалъул азарханаялда 10 моцI барав вас хун вуго. Гьесул эбелалъ азарханаядла васасе букIине кколеб кумек гьабичIин, тохтурзабазул гIайибалдалъун хванин гьевилан рикIкIунеб буго. Жиндир вас хвеялъе гIайибиязе букIине кколеб тамихI гьабейин тIалаб гьабун республикаялъул прокуратураялде гIарза хъван буго гьей гIаданалъ. Бицунеб буго нижер мухбир МахIмудова ПатIиматица.\nКаспийскалдаса Исламова Дианал 10 моцI барав вас хун вуго азарханаялда. ТIубан гьелъие гIайибиияллъул Каспийскалъул азарханаялъул тохтурзаби ругин рикIкIунеб буго хварав васасул эбелалъ. Гьелъ бицухъе тохтурзабаз гьелъул унтарав васасухъ гIинцин тIамун гьечIо. Гьел тохтурзабазда тIасан гIарза хъван буго Дианаца Дагъистаналъул прокуратураялде.\nИсламова Диана: «Дир вас 10 марталда унтун лъугьана, гьев кьижаралъуса ворчIизавулев вукIана квешаб, хIапдолеб гIадаб хъегIиялъ. ЦIа-канги бахун букIана гьесул. Дица рокъобго дару кьуна гьесие.\nГьелъ дагьаб мадарги гьабун кьижун ккарав гьев кIиго-лъабго сагIаталдасан дагьабги цIакъ унтун лъугьана. Гьеб мехал къаси 7 тIубараб гIадаб мехалда дица хехаб медицинаялъул кумек ахIана, нужехъе битIизе автомоль гьечIиланги абун гьелги рачIинчIо. Чара къосарай дун эменги ахIун гьесул автомобилалда щвана Каспийскалъул азарханаялде.\nГьенир лъималазул бутIаялдаса ниж рахунел унтабазул бутIаялде ритIана, васасул бахунеб хIалцен бугинги абун. Гьениб нижеда абуна васасул щекъер унтун бугила, гьесие къваригIунел дарабиги гьечIила гьанирилан. Нижецаго росана гьелги. Гьеб мехалда тохтуралъ цоцада хадуб цояб гьабун тIатIалаго лъабго батIияб дару биччана гьесие. Гьебги цIакъ хехго-хехго гьабуна. Гьелъги расги мадар гьабичIо васасе, гIанкъулев вукIана гьев».\nГьедин захIматаб хIалалда вугониги, дарабазги кумек гьабулеб гьечIолъи бихьаниги тохтурзабаз унтарал регулеб рокъоре жалги ритIун, тIокIаб гIинго тIамичIила жидехъилан, тохтурги кьижун вукIанила, медсестраги жидеде регIун йикIинчIилан абулеб буго Диана Исламовалъ. Гьеб мехалда ахIи-хIур бахъинабизе лъугьун йиго гьей.\nИсламова Диана: «Дица ниж реанимациялде рачейин, цойги тохтурзаби ахIейин абун дун лъугьаниги, дихъ гIенеккулев чи вукIинчIо. Гьедин къаси 8 тIубаралдаса радакь 5 тIубазегIан рукIана ниж. Нижер ургъел гьабулев чи гьечIолъи бихьараб мехалда дун хIатIилгIицIго кодов васги ккун ренимациялде екерана.\nГьенив реанимациялда вукIарав тохтур дун ячIараб мехалда кьижаралъуса вахъун вачIана. Диде ахIдезе лъугьана гьев, унтарал регулеб рокъоса къватIий къотIана дун. Унтун холев вугев дир васасде аскIовегицин къачIого гьесие щибго къварилъи гьечIи вуго тохтур дида вахъунев. Хинаб лъелъ хIатIал лъейила гьесул, цIакъго квеш лъугьани жиндица хасаб мащу кьелила хIохьел цIазе бигьалъиялъейилан абуна гьес.\nТIокIабги кигIан цIакъгIаги гьев дир вас унтизе кколев вукIаравали. Дица гьесда абуна дир васасун унтул хъвай-хъвагIай гьабураб кагътал кьейилан, гьелги кьечIо гьес, гьев къабул гьавизе инкар гьабулеб бугин абураб кагъат кьейин, дун МахIачхъалаялде йиччайин васги вачунин абураб мехалдаги инкар гьабуна гьес.\nГьедин ниж цIидасан рахунел унтабазул бутIаялде ине ккана, гьелъул нухмалъулей ячIинегIан чIайилан лъазабуна дида. Амма гьелъги щибго кумек гьабичIо, диде тIаде ахIдон, дир йихха-хочи бихьараб мехалда дун хIакъир гьарулел рагIабиги абун ана гьей».\nГьеб бакIалда комаялде ун вуго Дианал вас. Гьелдаса хадуб ахIи-хIур бахъинабизе лъугьанила тохтурзаби, гьесие кумек гьабизейин абун жал-жал гьарулел рукIанила, амма гьелъул щибго хIасилги ккечIоо 4 къоялдасан жиндир вас хванилан бицана гьелъ «Эркенлъи» радиоялъе.\nВас хун хадуб тохтурзаби Дианада гIайибал чIвазе лъугьун руго. Дуца гьев цIакъго кватIун вачIанин азарханаялде вачун, гьедин захIматго унтарав чи рокъов сах гьавизейищила хIалал рихьулелин абун тIаделъун руго гьел васасул эбелалде. Дианал вас хун хадуб гьесие щибго къварилъи гьечIин абулев вукIарав реанимациялъул тохтур азарханялдаса нахъе ун вуго.\nЖиндие гьел гьедигIан ургъел гьечIел, жидерго хIалтIи гьабун бажаруларел тохтурзаби киналго хIалтIудаса рачахъизе къваригIун бугила, цойги бакIалда хIалтIизе рес щолареб хIал гьабизе къваригIун бугин абулеб буго гьелъ. Жиндица гьел тохтурзаби тамихIалде цIачIого тезе гьечIила, гьеб тIоцебесеб гьединаб лъугьа-бахъин гурила, жакъа жинда бихьараб къо метер цойгидаздаги бихьизе бегьулила гьединлъидал гьеб иш кIвар кьечIого тезе бегьуларин абулеб буго Исламова Дианаца.\nГьел тохтурзаби тамихIалде цIайилан тIалаб гьабун гьелъ прокуратурялде гурониги гIарзал хъван руго Дагъистаналъул сахлъикьеялъул министерлъиялдеги, медицинаялъулаб страхование гьабулеб идараялдеги.\nCахлъиякьеялъул министерлъиялъ гьеб лъугьа-бахъиналда тIасан хасаб халгьаби тIобитIулеб бугила, гьелъул хIасилаздаса хадуб гурони кинабгIаги хIукму къотIуларилан абураб баян кьун буго гьез тIибитIизабураб баяналда. Исламовалъул вас хвеялда бан цониги Каспийскалъул азарханаялъул хIалтIухъан заманалъгIаги хъулухъалдаса ватIа гьавунги гьечIо.\nТохтурзабазде цIидасан гIайибал чIвалел руго


Экспертал: Немцов чIвараб бакIалъул ва заманалъул кIвар кIудияб буго\nAgentura.ru сайталъул редактор Андрей Солдатов\n27 февралалда опоозиционияв политик Борис Немцов чIваялъул цIех-рех тIадбан унеб буго ва гьелъие нухмалъи гьабулеб бугин абизе бегьула Россиялъул низам цIунулел идарабазул бищунго тIадегIанасеб даражаялдайин. Гьебго заманаялда хIинкъигьечIолъи цIуниялъул рахъалъ эксперт Андрей Солдатовасул кинабгIаги хьул гьечIо гьеб такъсир киданиги рагьизе кIвезе букIиналда.\nОппозиционияв политик Борис Немцов чIван вукIана Кремлалда гIагарлъухъ, Россиялъул бищунго контроль цIикIкIарабин абизе бегьулел бакIазул цоялда. Гьебго заманаялда Agentura.ru сайталъул редактор ва Россиялъул хасал хъулухъазда хурхун чанго тIехь хъварав Андрей Солдатовасул хьул гьечIо гьеб такъсир рагьизе ва гьеб гьабурал тамихIалде цIазе рукIиналда.\nАндрей Солдатов: «Дир хьул гьечIо гьеб такъсир рагьизе букIиналда. Гьелъиеги буго кIиго гIилла: цо бугони, дида ракIалдаго гьечIо гьединаб тIадегIанаб даражаялъул «ликвидациялъул» хасаб операция (гьелда гьедин абизе бегьулеб батаниха) кида гьабун букIарабали, кIиабизе- гьелдаса гIемерго гIодобегIанасеб даражаялда гьарурал такъсиралцин ай чи чIвазе тIадкъаял кьун гьарурал такъсиралцин рагьун рукIинчIелъул. Узухъда, гьеб кьерулъ тIоцебесеб бакIалда буго Анна Политковская («Новая газетаялъул» эксперт ва инсанасул ихтиярал цIунулей. ред) чIваялъул иш. Пачалихъалъ лъазабулеб буго гьеб иш рагьун бугин, щайгурелъул гьеб иш гьабурал чагIи ккун ругин, амма гьеб гьабизе тIадкъай кьурал чагIи щалалицин лъазабулеб гьечIо».\nСолдатовас кIвар буссинабулеб буго гьеб такъсир гьабулеб заман камераялъ бахъун букIаниги, гьеб параялда камераялдаги, ракIалде кковехъе, Немцовгун гьесда цадахъ йикIарай гIаданалдаги гьоркьобе къватI бацIцIунеб машина бачIин гьев чIваялъул операциялде гьоркьобе унеб букIараб батизеги рес букIиналде.\n2 марталда Коммерсанталъ хъвалеб букIана гьеб камераялъ бахъараб видео гурониги, гьелдаса такъсир ккараб бакIалде гIезегIанго аскIорегIан ругел камерабаз бахъараб къватIибе кьолеб гьечIин, гьеб къоялъ гьел камераби хIалтIулел рукIинчIогойин. Амма дагьаб кватIун цIех-рехчагIаз нахъчIвана гьеб версия.\nСолдатовас рикIкIунеб буго Немцов чIваялъул такъсир цоцалъ лъикIаб координация букIарав чанго чияс яги чанго командаялъ гьабураб бугин.\nАндрей Солдатов: «Гьеб бакIалъул проблема батIияб буго: гьеб камерабазде бахъун букIиналъул яги букIунгутIиялъул гуреб, проблема буго гьениб кколеб аскIосан унел автомашинабазда рекIаразда яги цоги гIадамазда бихьичIого хутIизе рес гьечIолъиялъулъ. Гьеб бакIалда щиб букIаниги гьабизе тIаде босарал чагIазда гьоркьоб букIине ккола цIакъ лъикIаб бухьен ва гьеб цIакъ мухIкан ургъун букIине ккола. Дир ракI чIараб буго гьеб ишалъулъ чанго чи гIахьаллъун вукIиналда. Рес буго гьениб чанго команда гIахьаллъун букIинегицин».\nГьесул пикруялда, Немцов цоги бакIалда яги заманаялда гIезегIан бигьаго чIвазе рес букIана, амма хас гьабун гьеб заманаялда ва гьеб бакIалда гьев чIваялъул буго символикияб магIна.\nАндрей Солдатов: «Рес букIана гьеб такъсир гьабизе гьелдаса гIезегIанго «лъикIаб» бакIал балагьизе. Рес букIана гьединго такъсир гьабураб ярагъ яги къагIида гIемерго лъикIал тIаса рищизеги. Гьеб бигьаго гьабизе бегьулеб иш букIана, масала рукъалъул кIалтIа яги цоги гьелда релъарал бакIазда. Амма гьаб нухалда тIаса бищун буго захIматаб къагIида. Гьелда гIахьаллъизеги кколел рукIана кутакалда махщел бугел, гьебги гIемерал, гIадамал. Гьелдалъун дие абизе бокьун буго, ГРУялъул гIадатияб спецназалъул хIадурлъи гьеб ишалъулъ гIезе букIинчIин. Гьеб буго цIакъ профессионалияб командаялъ гьабураб иш.\nБичIчIулеб буго марш тIобитIун анкьидасан гьединаб жо гьабизе гIемерго бигьаго букIараблъи. Амма, щаялиго, гьев чIвана маршалда цеве. Гьелъулъги буго хасаб магIна».\nНемцов чIваялда хурхун ругел версиял\nНемцовасул хвел дагъистанияз кIвар кьечIого тана\nГIаламалда тIад борхараб гьумер\nБорис Немцов вукъиялъул церемониялда


Памфиловалъ инкар гьабун буго Къадировасда, гьев какаралъухъ, тIаса лъугьайин гьаризе\nРоссиялъул инсанасул ихтиярал цIуниялда сверун вакил Элла Памфиловалъ инкар гьабун буго Чачанлъиялъул нухмалъулев Къадиров Рамзанида, гьев какаралъухъ, тIаса лъугьайин гьаризе.\nГьеб гьарани лъикIаб букIинин абун букIун буго пачалихъияб Думаялъул депутат Шамсаил Саралиевас. Памфиловалъ абулеб буго жинда тIадаб бугин кинабго даражаялъул нухмалъулездаса Конституция цIуни тIалаб гьабизейин.\n«Дун кутакалда гIажаиблъизаюна гьев дупутатасул магIна гьечIеб цебелъеялъ. Конституция хвезабулел хъулухъчагIи какиялъухъ гьезул щивасда тIасалъугьин гьарулеб бугони дун гьаб хъулухъалдаса нахъе ине ккола. Конституция цIуни гьездаса тIалаб гьабизе кколей чIужу йиго дун»,-ян абуна Памфиловалъ РИА Новостиялъе.\nГьелдаса цебе Къадировас лъазабун букIана системаялъул гуреб оппозициялдехун «халкъалъул тушбабаздехун» гIадинаб бербалагьи букIине кколин. Гьесул гьеб калам какун букIана цо-цо политиказ ва жамгIиял хIаракатчагIаз.


ГIабдусаламов МухIамадие мадар кколеб буго\nДагъистаналдаса боксер ГIабдусаламов МухIамадица квер багъаризабуна абураб информациялъ рохизаруна араб анкьалда гьесул сахлъиялъул хал ккурал дагъистаниялги цоги МухIамадие ккаралда гIагалун рукIаралги. Гьединалги дагьал гьечIин абизе бегьула гьесул вац ГIабдусаламица бицаралде балагьун. Боксалъулгун яги спорталъулгунцин бухьен гьечIел гIемерал гIадатиял американиял МухIамадил сахлъиялъул хIал цIехезе азарханаялде рачIиналъ жидее кIудияб асар гьабунин бицана гьес Эркенлъи радиоялъе кьураб интервьюялда.\nВац сахлъизе вукIиналда ракI чIараб буго ГIабдусаламил.\nГIабдусаламов ГIабдусалам: «Гьанже тохтурзабаз абулеб буго хьул цикIкIунеб бугин. РакIалъул кьабиги, бидул тIадецуйги, ботIрода жаниб бидул тIадецуйги рукIалиде бачIине ккола цинги гьев аппаратаздаса ватIа гьавизе вуго.\nТIоцересел къоязде дандеккун жал гIемерго гIодоре риччан ругин ва тохтурзабаз бицунебги хьул лъезабулеб хабар бугин абуна ГIабдусаламица жеги.\nГIабдусаламов ГIабдусалам: «МахIамадие операция гьабулеб букIана сагIатгун бащдабгIанасеб заманаялъ. Гьесул тохтурас абуна 30 соналъ ботIрое жагъаллъи ккарал унтабазе дару гьабулеб бугин жинца, амма гьесул гIадинаб захIматаб хIал бугев кIиго чи гурони жинда дандчIван вукIинчIин. Гьесие 50 сон букIарабани, жинца гьев тIадеги восизе вукIинчIин. Гьев спортсмен вукIиналъ ва гьесул жиндирго черх унтуде данде къеркьезе букIиналда хьул букIиналъ тIаде восулев вугин жинца гьев, гурони гьесда хьул гьечIин».\nМухIамадил гIадазул нахулъ гьитIинаб бакIалда би сверун букIун буго. Гьебги ккун буго гьев рингалда вукIаго тIоцересел раундаздаго. БукIаниги гьев вагъун вуго ахиралде щвезегIан.\nТохтурзабаз операциялдаса хадув комаялда чIезавурав МухIамадил квералда гьанже тохтурас рукIкIен хIунчидал цогияб квералъ гьев нахъе цузе къасд гьабун буго гьес. Гьеб лъикIаб ишара бугин рикIкIунеб буго тохтурзабаз. Гьедин лъазабуна журналистазда МухIамадил менеджер Борис Гринбергица.\nГIабдусаламов МухIамад Нью-Йоркалъул Рузвельтил цIаралда бугеб азарханаялде щвезавун вукIана гIагараз ва гьудулзабаз 2 ноябралда кубаялдаса Майкл Пересгун букIараб къеркьеялдаса хадуб. Гьесул гьудул ГIабдулал пикруялда гьеб дандечIей байбихьудасаго мекъса унеб букIана.\nГIабдула: «Узухъда, нижее бокьун букIинарищха МухIамад бергьине, амма байбихьудасанго иш битIун унеб гьечIолъи бихьулеб букIана. Гьесда гIемер кьабулеб букIана. Гьесгияли жаваб кьолеб букIана, амма бичIчIулеб букIана дандечIей кидаго унеб букIарабгIадаб гьечIолъи. Иш мекъса унеб букIана. Гьенире гьоркьоре лъугьине нижер рес букIунарелъул. дандечIей чIезабизе яги цоги тадбирал гьаризе профессионалаллъидал гьенир рукIарал тренералги тохтуралги».\nГIагарал тIад-тIад руссун балагьулел руго гьеб дандечIеялъухъ.\nГьеб букIана МухIамадил 19-билеб данделъи. Гьелдеялде 18 нухалда гьев бергьун вукIана жиндир дандиял нокауталде ритIун.\n1981 соналда МахIачхъалаяда гьавурав ва гIурав ГIабдусаламов профессионалияб боксалде вачIуна 2008 соналда. Гьелдаса нахъе бергьенлъаби гурони рукIинчIев МухIамадида кIвечIо 2 ноябралда WBC версиялда америкаялъул чемпионасул цIар цIунизе, Пересикьа къана гьев. ТIоцебесеб раундалда квер беканиги 10 раундалъ гьесие дандечIей гьабула МухIамдица.\nМухIамадил буго лъабго лъимер. КIудиясе микьго сон, гьитIинасе микьго моцI. Гьесул хъизанги эбел-эменгун вац-яцалги руго Америкаялда.\nБоксер М. ГIабдусаламов захIматго вуго


Туснахъалъув жив цIунизе чагIи теян гьарулеб буго Павлюченковас\nДмитрий Павлюченков, 12Дек2012\n«Новая газетаялъул» журналист Анна Политковская чIваялда сверун жанив тIамурав Дмитрий Павлюченковас гьарулеб буго жив чIунизе чагIи теян.\n«Коммерсант» газетаялъ хъвалеб буго адвокат Карен Нерсесянида мугъчIвайги гьабулаго, Павлюченковас абулеб бугин, гьеб такъсир гIуцIарал чагIазда ракIалда бугин цIех-рехалъул изоляторалда, къваригIел гьечIев нугI хIисабалда, жив чIвазейин. Гьелъие гIиллалъунги ккун бугин февралалъул ахиралда гьес кьурал цIиял баяналин.\nГьеб мехалда Павлюченковас цIех-рех гьабулезда бицун букIана Политковская чIваялъул иш гIуцIарав чачаназул криминалияв авторитет Лом-ГIали Гайтукаевасул ва лазанская абулеб къукъаялдаса гьесул рагъухъабазул гIахьаллъи букIине бегьулин Forbes даптаралъул гIурус версиялъул вукIарав бетIерав редактор Пол Хлебников ва «Тольяттинское обозрение» газетаялъул редактор Алексей Сидоров чIваялъулъин.\nАраб соналъул ахиралда Павлюченковасе кьун букIана туснахъалъул 11 сон Анна Политковская чIваялъулъ гIахьаллъаралъухъ. Гьес рекъонхIалтIиялъул къотIи гьабун буго диваналъулгун ва гьелдалъун 20 соналдаса цIикIкIун жанив тIамизе рес букIарав гьесие болжал дагьлъизабун букIана.


ЗАМАНА - Кьиматчертазибадра кьиматчебси\n30 сентября, 2021. Четверг 11:09\nМугIяллим. Сецад мягIна бухIнабуцилил ил девли. Гьарил адамлис ил декIарси рангличилсили бетарар. Къугъали ихтилатикIес балуси, халаси сабурличилси, мурхьти багьудлумачилси адам мугIяллим ветарар. МугIяллимла санигIят хIурматла ва дебали тамашаласи саби. Илини дурхIни халатала гIямрулизи абацIахъес кумекбиру, илди хIурматбирутили, дигичебтили, рухIлашал давлачебтили бяркъес хIяракат дакIубиру.\nМугIяллимла санигIят инсаниятличил барх акIубси саби викIалра, хатIа бетхIерар. БегIлара цаибти санигIятуни дакIудухъунхIейчирад, касибти устадеш ва багьудлуми наслубачирад-наслубачи диахъули, ишбархIира пайдаладирули сари.\nМугIяллимла дебали къиянси, халати жавабкардеш дихуси санигIят саби. Илини пасихIси, санигIятлис марси, бархьдеш дигахъуси виахъес тIалаббирули саби.\nМугIяллимли дурхIнала хIурмат сархни дебали мягIничебси масъала саби. Ил секьяйда сархес вирара? МугIяллим вегIла баркьудиличи ва дурхIначи дигичевсили виэс гIягIнибиркур, илкьяйдали илис мурхьти багьудлумачилси, санигIят ункъли бяркъурси, даим гьалавяхI вашусили виэсра чебиркур. ДурхIни багьудлумачи бегIбарес илцад-декIарли гьамадси баркьуди ахIен. МугIяллимла кьиматчебдеш сай багьудлумачилси виънилизибцун ахIенну, сунени кабирхьуси дарс дурхIнази иргъахънилизиб саби.\nМугIяллимла санигIят — мурадличи биути, цархIилти багьудлумачи бегIбарес бажардибиркути, илдази устадеш гIерасахъес бирути адамтани биркIуси санигIят саби. ДурхIни чихъти адаб-хIяяла къиликъуначилти бетаахъес багьандан, мугIяллимли гьар бархIи халаси къайгъи дакIубируси саби.\nХIурматчевси, пикриикIес балуси адам вяркъни ва багьудиличил вегIварни мугIяллимла бекIлибиубсигъуна мурад саби ва гьаннала жамигIят гьалабяхI башнилизиб ил цаибил шартIли бетарули саби. Россияла челябкьла, илала сархибдешуни багьудичебти адамтазибад, илди ахъанайтачи баэс гьуцIбикIнилизибад дигахъути сари.\nЧесабиуси санигIятлашалси байрамличил бархбасахъи, лебилра мугIяллимти уркIи-уркIилабад мубаракбарес дигулра. ХIушаб къаркъаван чIумаси арадеш, кахIедурхути цIакьани, уркIила малхIямдеш, илкьяйдали белчIудиличи гъирачебти дурхIни, хIушала бузерилизир сархибдешуни дулгулра.


24 ноябралда ДРялъул хIукуматалъул минаялъуб тIобитIараб данделъиялда бицун букIана республикаялъул шагьранухазда гьечIеб лъикIаб хIалалъул хIакъалъулъ. Масала, 10 моцIида жаниб 1145 авария ккун буго республикаялда. Хун вуго 247 чи, лъукъун больницаялде ккаразул къадар бахун буго 1606 чиясде.\nГьединаб талихIкъосараб хIал республикаялда батани, гьелда бан гьабулеб хIалтIи цIакъго тIаса-масагояб букIин бихьулеб бугин абуна данделъиялда гIахьаллъи гьабурав республикаялъул бетIер Сергей Меликовас.\n- Бищун аслияб гIиллалъунги бихьулеб буго жинца гьабураб такъсиралъухъ тамихI букIине гьечIеблъиялда машина бачунесул ракIчIун букIин. Гьединал чагIи сабаблъун холел руго гIемерал гIадамал, гIумруялъго сакъатлъун хутIулел руго жеги цIикIкIун. ЦIакъ пашманаб сурат буго. Нухда гIадлу-низам хвезабурав гIолохъанчи ватаниги, ригьалде вахарав ватаниги, гьесда лъазе ккола жаваб кьезе букIин, - илан абуна бетIерас. Гьелда тIад ракIунтун хIалтIизе ахIана гьес низам цIунулелги.\nАраб анкьалда тIолабго улкаялдаго рагIараб иш ккана Москваялъул Кутузовасул цIаралда бугеб проспекталда. Кутакаб хехлъиялда бачIунеб BMW маркаялъул машина речIчIана жеги кIиго автомобилалда. ХIасилалда BMWялъув вукIарав кIигояв хвана. Гьезул цояв ккола рулалда нахъа вукIарав СагIид Губденский. Автомобилазул темаялда социалиял гьиназдасан гIемер цеве вахъунев блогер вукIана гьев. Социалиял гьиназда цIакъ машгьурлъунги букIана гьесул цIар. Цадахъ вукIарав гьесул гьудул, Дагъистаналъул автомобилистазул ва мотоциклистазул ассоциациялъул нухмалъулев Заур Ибрагьимов больницаялда хвана.\nСоциалиял гьиназда хъвалеб букIана СагIид Губденскияс жиндирго цо видеороликалдасан гIолилазде хитIаб гьабулеб букIанин нужеца машинаби хъамугейин абун…\nЦерегIан къоязда Дагъистаналдаги ккана вахIшияб авария. Шамхал-Термен поселокалда аскIоб, «Приора» автомобиль речIчIана бетоналъул хIоболъ. Гьенир жанир рукIаразул цояв хвана, цогидал захIматаб хIалалда больницаялде ккана.\nДругие материалы в этой категории: « Газалъ талихIкъосиналде рачана\tЦIиял машинаби »


Х IажимухIамад КУЧУЕВ\nГьаб иш ккана КIудияб ватIанияб рагъул заманалда. МестIерухъа АсхIабов тажудин вукIана Румыниялъул ракьалда. Тажудин вукIана гIараб гIелму лъалев гIалимчи. Цо нухалда, немцазул гучги цIикIкIун, нилъер аскарал нахъе къазе ккана. Киналгоги нахъе ун, кIудиял тIалабазда гьоркьов, как кватIизе гурилан, ракьуца таямумги гьабун, как базе лъугьана тажудин. Какие салам кьезе цояб рахъалде вуссарав гьесда 40-50 рагъухъан вугеб немцазул къокъа бихьана тIаде щолеб. Кумекалъе чиги гьечIого живго цохIо хутIарав гьес лъутизе хивал гьабуна. Амма иман бугев чи вукIиналъ, «Лъутун киве дун ворчIилев? Аллагьас хъвараб жо бихьичIого хутIуларо. Щиб лъалеб Аллагьас щиб хъван бугебали», - ян пикру гьабуна.\nТажудиница автомат босана ва речIчIаризабуна. ГIемерисел чIвана, чIаго хутIарал лъутун ана. Амма цIидасанги рачIине лъугьана немцал. Тажудинихъа гулла-хер лъугIана. Чара тIагIарав гьес Аллагьасда гьарулеб букIана жив хвасар гьавеян, устарзабаздеги ахIи бана кумек гьабеян. Цойидасан Тажудинида немцазул гаргар рагIизе лъугьана. БетIер борхун балагьарав гьесда цояс граната бахъулеб бихьана.\nЛахIзаталдасан гьесухъ кодобго граната кьвагьана ва кIиявго немцавги чIвана. Бигьагьавун гьезде аскIовеги хъурщун, кIиясулго автоматалги росун, гьезул горбода рукIарал сумкабиги рахъун, Тажудин тIад вуссана.\nГьес санагIатаб бакIалда щулалъи ккуна ва лъутун унел тушбабазда хадуб автоматалдасан чIер барсизабуна. Щобде нахъе щвезегIан нахъе балагьичIого тIурана чIаго хутIарал немцал. Дов чIварав кIигоясул сумкабазухъин абуни Тажудинида автоматалъул кIи-кIи рожокги батана. ПалхIасил, щуябго диск лъугIизегIан гъурана гьес фашистал.\nЖивго хвасарлъиялъе Аллагьасе щукруги гьабун, щукрудал какги бан, гьес БетIергьанасда гьарулеб букIана: «Я, БетIергьан Аллагь, киданиги дица гIадамасе зарал гьабичIо, гьадалгощинал фашистал чIвай дица гьабураб гъазаватлъун рикIкIеха, Аллагь», - абун.\nГьеб заманалда нилъер аскар тIад буссун бачIана. Цеве-цеве вукIарав командирасда жиндирго как-диналда\nТажудинги вихьана. АскIовеги ун, командирас гьесда гьикъана: «Ты у немцев был?» - ан. «Бил», - ан абуна Тажудиницаги. «Расстрелять подлеца!» - ян буюрухъ кьуна командирас.\nЦевеги къотIун, чIвазе вачун унев Тажудин вихьана полкцояв хунзахъесда. Гьес гьикъана щиб ккарабин.\n- Дуца немцал чIванищилан командирасги гьикъана, чIванилан дицаги абуна. Гьанже киве вачунев вугевали дидаги лъаларо, - ян жаваб кьуна Тажудиница.\nПалхIасил, полкцояс цIех-рех гьабуна ва баянлъана гIурус мацI лъангутIиялъ Тажудиние тамихI гьабизехъин букIин.\n- Тажудин, хирияв вац, «был» абурабги «бил» абурабги рагIабазул магIна батIи-батIияб буго. Гьанже гьеб нилъеца рекъа-решезабилин, рилълъа командирасухъе…\nХунзахъес командирасда бицана Тажудиница жиндаго бицараб жо -гьадалгощинал фашистал чIварав чи Тажудин вукIин: нилъ киналго нахъекъалеб заманалда как балев живго Тажудин хутIиялъулги патроназул щуго рожок лъугIизегIан немцал гъуриялъулги.\nЦо-цо гурого рожокги (диск) кьун букIинчIин рагъухъабазухъе, гьесие щугояб киса щвараб, гьес гьереси бицунеб батилин командирас абидал, тIалабазда нахъа лъун рукIаралъуса щуго дискги лъабго автоматги Тажудиница хунзахъесдаги командирасдаги цере рехана. Хунзахъес командирасе таржама гьабуна местIерухъес бицараб.\n- Ох, дурак! Чуть не убил я Героя Советского Союза! Ты же герой! Через неделю получишь звезду Героя! - янги абун, командирас жиндирго заместителасе буюрухъ кьуна Тажудиние БахIарчиясул цIар кьезе материал хIадуреян…\nАмма Тажудиние БахIарчиясул цIар щвечIо, кире ккаралали лъачIого тIагIана хIадур гьарурал кагъталги. Гьезул тIалаб гьабизе гIурус мацI лъалебги букIарабани, цIар-рецц хIажатав чи Тажудинги вукIаравани, ГIахьвахъ районалда цоги БахIарчи вукIинаан.\nПрочитано 417 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 13 апреля 2020 22:56\nДругие материалы в этой категории: « Солдатасул къисмат\tВетеранасе кумек щолеб гьечIо »


Бугебги бичун бечелъизе бахъараб ахlи\n900 млн гъурщил бакIалда 300 млн. гIанасеб гъурщиде бичана гьал къоязда "Дагъистаналъул авиалиниял" абураб гIуцIи. Гьелдаса моцIалъ цебехун 250-гIан млн. гъурщиде бичана МахIачхъалаялъул автовокзал. Бичизехъин буго Гъизляралъул коньяк гьабулеб заводги, "Газпромалъул" магIишатги. Гьелда бан цо-цояз гIайиб-гъвел гьабулеб буго республикаялъул нухмалъиялда. Руго гьел галаби ритIухъ гьарулел пикрабиги.\nМоцIгIан мех гурони гьоркьоб инчIо МахIачхъалаялъул аэропортги, автовокзалги бичаралдаса.\nГьезул бетIергьабилъун рахъана олигарх Сулейман Керимовги, цеве Дагъистаналъул хIукуматалда жинца транспорталъулсуалал тIуралев вукIарав СагIид СагIидовги. Гьединабго къисмат букIинехъин буго Гъизляралъул коньяк гьабулеб заводалъулги.\nРеспубликаялъул мал-мулкалъул министерлъиялъул баяназда рекъон, исана приватизация гьабизе буго пачалихъалъухъ букIараб 13 объекталъул. Гьелдалъун нухмалъиялда ракIалда буго дотацияз хьихьараб республикаялъул бюджеталда рухI речIчIизабизе. Амма гIемерисеб мехалда гIадатиял гIадамазул буго гьелдаса разилъи гьечIолъи. Гьедин хIукуматалъул мал-мулкалъул бетIергьанлъи хасал гIадамазухъе кьолеб бугилан, гIайиб-гъвел гьабулеб буго Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасде. Гьелдаса пайда босулеб буго гьесул оппозициялъги.\n10 июналда республикаялъул журналистазе пресс-конференция кьолаго, «Дагъистаналъул авиалиниял» росарав чи Сулейман Керимов кколин мухIкан гьабичIо мал-мулкалъул министр Зейдула Юзбековас. Абуна гIицIго «Международный аэропорт Махачкалы» абураб гIуцIи бергьанин гьениб. Керимовасда цадахъго аукционалда гIахьаллъизе гIарза кьун букIун буго «Северный морской путь» абураб банкалъул бетIергьаби, вацал Ротенбергаз. Амма Украинаялда ругел лъугьа-бахъиназдалъун экономикиял санкциял чIезариялъ, аукционалда гIахьаллъун гьечIо гьел.\nАэропорталъул аукционалда бан гьадинаб баян кьуна журналистазе министр Юзбековас.\nЗейдула Юзбеков: «Дагъистаналъул авиалиниял» ричана 298 млн гъурщиде. Гьеб кутакалда учузго бугилан дагIба балеб буго цо-цояз. Амма жакъасел тIалабазда дандекколедухъ аэропорт къачIазе ккани, дов инвесторасдаса тIубанго цIоко бахъизе бегьилищ? Германиялда, масала, хIулун тIатIала кколел ругел, гьединал бакIал ричула гьвел багьаялде – цо маркаялъухъ. ГIицIго инвесторасулгун къотIи гьабулаха гьеб гьеб объект цебетIезабизе тIаде босулеб бугилан абун. Гьеле гьединаб шартIалда хIалтIизе буго аукционалда бергьараб «Махачкалинский аэропорт» абураб гIуцIиги».\nБайбихьудайин абуни «Дагъистаналъул авиалиниязул» багьа чIезабун букIана 900 млн гъурщиде гIагарун. Гьединаб кIудияб багьаялдаса гъоркье кин рачIаралали мухIкан гьабулеб гьечIо республикаялъул нухмалъулез. Министр Юзбековасухъаги бажаричIо гьелъие чIванкъотIараб жаваб кьезе. Сулейман Керимовас босиялдалъун кутакалда битI кканин МахIачхъалаялъул аэропорталъейин абуна гьес гIицIго. Гьеб гуребги, Дагъистаналъул бюджеталъе магъалабиги кьолев, олигарх Сулейман Керимов гIадал инвесторазул хIурмат гьабизе кколила. Гьединго адаб тезе бегьуларила Дагъистаналъул миллиардеразулги политиказулги.\n30 апрелалда бичана МахIачхъалаялъул автовокзалги. Гьелъул бетIергьанлъун вахъана СагIид СагIидов. Цеве транспорталъул рахъалъ республикаялъул хIукуматалда бугеб бутIаялъул нухмалъиялда вукIана гьев.\nЗейдула Юзбеков: «Автовокзал бичана 252 млн гъурщиде. Байбихьуда гьелъул багьа I00 млн гъурущ чIезабун букIана. Гьеб ккола республикаялда аукционал гьаризе байбихьаралдаса нахъе тIоцебе гьабураб бищун ритIухъаб аукцион».\nГъизляралъул заводалда сверун буго Гъизляралда ахIи-хIур. Гьелъул цеве вукIарав нухмалъулес гьеб завод дагь-дагьккун банкроталде бачунеб батанилан, заводалъе приватизация гьабизе ракIалда буго республикаялъул тIалъиялда.\nГьелда бан гьадин бицана мал-мулкалъул министр Юзбековас.\nЗейдула Юзбеков: «Россиялда чогърол киналго заводал руго акциячагIазул гIуцIиялде сверизарун. Нилъер заводалъ гьеб шартI цIунулеб гьечIони, лъикIаб букIунаро».\nМинистрасул рагIабазда рекъон, Гъизляралъул заводалъул налъабазул къадар гьелъ жинцаго хIадурараб коньякалдаса щолеб хайиралдасаги цIикIкIараб буго – цо млрд гъурущ.\nБицен гьабулел суалазда тIасан ЭР-ялъе пикру загьир гьабулеб буго «Дагъистан» журналалъул бетIерав редактор МухIамад БисавгIалиевасги.\nМухIамад БисавгIалиев: «Гъизляралъул коньяк гьабулеб заводалъул суал ГIабдулатIиповас Москваялда улкаялъул нухмалъулезулгун дандги бан рагIула, 20I6 соналде щвезегIан киналго ГУПал акциячагIазул гIуцIабазде сверизаризе кколел руго, гьезул пайда букIине кканани. Москваялде щвезегIан рагIула гьеб заводалъ хьихьарал чагIи. Гьединлъидал ахIи-хIурги рагIула гьезги оппозициялъги багъаризабураб. Гьелъ цодагьалъ чIезабунги буго. Дида ккола гьелъие приватизация гьабулила. Хайирги бачIунеб, белтазул рахъалъ гIадамазе санагIалъиги бугеб аэропорт гьабизе ккани, гъодин гьабичIого бажарулароан. КIудияб багьа чIезабуни, бизнесменал гъоре рачIунаро.\nАвтовокзалги бичана – Чубайсица приватизация байбихьаралдаса нахъе, базаралъул багьаялде гIагарараб куцалда объект бичараб цого цо хIужа ккана гьеб. 10-15 млн гъурщиде ричулел рукIана нухмалъиялъ гьанир ришваталги росун кIуди-кIудиял заводал».\nКватIичIого ричизе руго «Газпромалъул» къайимлъиялде кколел газил магIишаталъул цо-цо бутIабиги.


Аллагьасул гIаламат » MAARULAL.RU :: Аварский Культурно-Просветительский Портал\n» Аллагьасул гIаламат\n11 ноября 2009 | Общество, Религия | добавил(а): s_xanaev | Просмотров: 13936\nКиналгоязда рагIун батила Дагъистаналъул Гъизлар районалдаса хIикматав гьитIичасул. Гьелда релълъараб гIадаб иш ккана мадугьал Азербайжаналъул Белокан районалъул Къабахчоли росулъги. I997 соналъул сентябралъул анцIабилалда гьаюрай Чунаев МухIумал яс Айнурилги лугбазда раккизе лъугьун руго хириял хъвай - хъвагIаял. ГIажагIибабго жо ккола гьеб хъвай - хъвагIи баккизе лъугьин Айнурил гьаюрабго къоялъ, ай 2009 - леб соналъул анцIабилеб сентябралда, гьелъие анцIила кIиго сон гIураб къоялъ. Абула Айнурица Дагъистаналда гьабураб лъимер телевизоралда бихьидал Аллагьасдаса жиндиеги гьединабго гьарун букIун бугилан. Айнур йиго школалдаги лъикI цIалулей, мажгиталде гIараб лъазабизе хьвадулей цIодорай яс. Жалго Чунаевалги руго диналде руссарал, гIодор риччан рукъалъул магIишат тIибитIулел чагIи.\nУмумуца яс ячун йиго росдал тохтирасухъе, районалдаго цIар рагIарав МухIамад ГIуркаевасухъе. Врачас спирталъ бацIцIун буго Айнурил рукьалда букIараб хъвай - хъвагIай. Амма гьебго жо нахъеги загьирлъизе байбихьидал тIокIалъ гьеб бацIцIине инкар гьабун буго тохтурас.\nРайоналъул полициялъул идараялда гьеб рагIарал, гьелда божичIел хIалтIухъабаца гьеб гьереси бугин ва жидехъе халкъалъул пикру базабизе эбел - инсуца гьабураб жо бугилан абун буго. Гьеб иш рагьизе ва лъугьа - бахъунеб жоялъе баян кьезе следовательги витIун вуго начальникас. Ясалъе бабацайищ ялъуни инсуцайищ гьабурабин, гурони дуцагойищ гьабурабин суал кьолев полициялъул хIалтIухъан гьеб хъвай - хъвагIай загьирлъулеб жиндагоги бихьун нахъе ун вуго. Амма гьелдалъунги гIодове виччачIев началникас Айнур хъаравуллъиги тIамун, халкквезе видеокамераги лъун, тIаде - гъоркье ваккизе чиги толарого цо чанго къоялъ чIезаюн йиго районалъул централияб больницаялда. Врачацаги баккарабшинаб хъвай - хъвагIи спирталъ бацIцIиналъ ясалъул тIомги загIиплъун бугилан абулеб буго гьей йихьарай гIадамаца. Амма гьабураб жоялъул пайда гьечIеблъи, ва жидеда кковухъе кинабниги гьересиги гьечIолъи батун яс рокъое йитIун йиго больницаялдасан. Гьелъул хIакъалъулъ бицана Азербайжаналъул цо - цо телеканалацаги.\nАбизе ккола Айнурил чорхол лугбазда загьирлъулел гьел хъвай - хъвагIаял ругин чIегIераб щакъидул кьералъул. Сураталда гьеб бихьарав чиясда гьеб тIоцебе шакъи бугилан ккезеги рес буго. Амма Чунаевазул нуцIа кидаго гьоболчиясе рагьараб буго, ва чанги нухалъ гьеб хъвай - хъвагIай загьирлъун буго рачIарал гьалбазул беразда цебе. Абула тIоцебе хъвай - хъвагIи баккулила тIомалда, ай тIомалъул тIасияб гъаталда, амма хаду - хадуб гьеб бессулила гьанада жанибелъун, къо бахъанагIанги гьай гIажагIибай ясалда гьел цIикIкIун гурони дагьлъулелги гьечIила.\nГьитIинай ясалъул черхалда гьел хъвай - хъвагIаял къойил загьирлъулел руго, хIатта кIалдиргицин ругилан абула гьей йихьарал чагIаца. Гьанже Чунаязул рукъ лъугьун буго гIадамаца зиярат гьабулеб бакIлъун.\n#1 написал(а): xali (16 июля 2011 02:31)\nцакъ боржизе зх1матаб хабар буго гьеб!!!


«Сариназул сиялъ» гьабураб асар\nВ Избербаше создан фонд для поддержки людей на самоизоляции\tВ Избербаше реализуются ...\t- 07 апр 2020\nВ Кизлре стартовала акция «Довези врача до дома»\tАкция «Довези ...\t- 07 апр 2020\nЛюдям на карантине будет оказана психологическая помощь\tЛюдям на карантине будет ...\t- 07 апр 2020\nДагестан получит более 1 млн средств индивидуальной защиты\tДагестан в ближайшее ...\t- 07 апр 2020\nВ Махачкале создан центр поддержки учителей по вопросам ...\tГорячие линии для ...\t- 06 апр 2020\nПонедельник, фев 17 2020\n5 февралалда МахIачхъалаялда, Расул ХIамзатовасул цIаралда бугеб миллияб библиотекаялда данделъун рукIана, Дагъистаналъул халкъияй шагIир Баху-Меседу Расуловалъул проекталда рекъон, къватIибе бачIараб «Сариназул си» абураб, 15 авторасул кучIдуздаса гIуцIараб, тIехьалъул хIакъалъулъ бицине.\nТадбир нухда бачарав МагIарул миллиябгун культурияб автономиялъул нухмалъулев МухIамад МухIамадовас бицана магIарул адабияталъулги тIехьалда лъурал кучIдузул авторазулги хIакъалъулъ.\n- Рохизе ккараб хIужа буго рахьдал мацIал загIиплъулел гьаб заманалда, гьел мацIазда хъвадарулезул къадар цикIкIунеб букIин. Щивав авторги мустахIикъав вуго рецц-бакъалъе. Гьезул кучIдузулъ загьирлъун буго ватIаналде хIасратаб рокьиги, жакъасеб къоялъул масъалабаз, миллат-мацIалъул ургъелаз ракIазулъ бижараб рахIатхвейги. ШагIирасул рагIуца цIунана ва жакъаги цIунулеб буго ватIаналъул тIадегIанлъи, - ян абуна гьес.\nДандеруссиналда кIалъана шагIирзаби МахсутI ЗайнулгIабидов, Сабигат МухIамадова, Залму МухIамадова, Шамил МухIидинов, ТубхIат Зургьалова, «ХIакъикъат» газеталъул вакилзаби, тIехьалъ кучIдул жанире рачарал авторал ва цогидалги.\nИмам Шамилил цIаралда бугеб фондалъул нухмалъулев ГIалиасхIаб Хархачаевас авторазе кьуна фондалъул цIаралдасан ХIурматалъул грамотаби.\nМагIарул адабияталъул горсвери берцин гьабуна Дагъистаналъул халкъияв артист Абакар ГIумархIажиевас. ЖабрагIил ХIасановасул рагIабазда гьес ахIараб кечIалъ гIумруялъул пикру гьабизе тIамулел рукIана гIенеккарал. АхIана гьенир тIехьалъул авторазул цояйлъун кколей МахIачхъалаялъул рикIкIадасан лъимал цIализариялъул централъул мугIалим ГIайшат ХирамухIамадовалъул рагIабазда нашидалги.\nДругие материалы в этой категории: « ГIахьвалазул азбука\tРеццани - рохун, какани - барщун »\n09:01, 07 апреля 2020, 6\nВ Избербаше создан фонд для поддержки людей на самоизоляции\n08:56, 07 апреля 2020, 5\nВ Кизлре стартовала акция «Довези врача до дома»\n08:54, 07 апреля 2020, 7\nЛюдям на карантине будет оказана психологическая помощь\n08:49, 07 апреля 2020, 5\nДагестан получит более 1 млн средств индивидуальной защиты\n18:22, 06 апреля 2020, 24\nВ Махачкале создан центр поддержки учителей по вопросам дистанционного обучения


Россия-Америка: жасусазул скандал\nМоскваялъ Вашингтоналъе лъазабулеб буго протест Америкалъул дипломатас россиялъул хасал хъулухъазул хIалтIухъан жидеего хIалтIизе мукIур гьавизе гIамал гьабуралъухъ.\nГьединаб магIнаялъул нота кьун букIана арбагI къоялда Россиялъул къватIисел ишазул министерлъиялъ Москваялда вугев Америкалъул вакил Майкл Макфолихъе. Гьес гьеб ситуациялъе кинаб букIаниги комментарий кьечIо.\nЦебесеб къоялъ Москваялъ "персона нон-грата" вугин лъазабун вукIана Америкалъул вакиллъиялъул лъабабилев секретарь Райан Фогл. Гьев Россиялдаса нахъе ине ккола.\nФогл ккун вукIана Москваялда талат къоялъул къаси, ФСБялъ абухъе, Россиялъул хасал хъулухъазул хIалтIухъан жидеего хIалтIизе мукIур гьавулеб мехалда. Гьесухъ ратун руго парикалги, гIемераб гIарацги, компасги, картабиги цогидабги.\nАмерикалъул ЦРУялъул аукIарав хIалтIухъан Питер Бруксица кIудияб щаклъи загьир гьабулеб буго гьеб информациялда. CNN-налъе кьураб интервьюялда гьес абуна америкалъул цониги гьединаб цIех-рехалъул хъулухъалъул хIалтIухъанас жиндего данде хIалтIизабизе бегьулеб гьединаб «арсенал» цадахъ босуларин.


Бидулъ бессараб мацI, миллат ккураб мацI » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГIорал гаргадула авар мацIалда\n2019 соналъул 21-24 февралалда МахIачхъалаялда тIобитIана Халкъазда гьоркьосеб рахьдал мацIалъул къоялде гIуцIараб Авар мацIалъул анлъабилеб фестиваль\nИсанасеб фестивалалъул тадбирал байбихьана Расул ХIамзатовасул цIаралда бугеб Дагъистаналъул миллияб библиотекаялда ГъазимухIамад ГъалбацIовасул «Тирулеб, сверулеб гьобоги буго» абураб, МагIарул мацIалъул мугIалимзабазул ассоциациялъул нухмалъулей Баху МухIидиновалъ гIуцIараб презентациялдасан.\nРахьгIан гIагараб мацI, рухIгIан тIокIаб мацI\n23-24 февралалда фестивалалъул тадбирал тIоритIана ЦIадаса ХIамзатил цIаралда бугеб Авартеатралда. Цересел соназдаго гIадин, исанаги фестиваль гIумруялде бахъинабуна МагIарулазул миллиябгун маданияб автономиялъ, Авар мацIалъул мугIалимзабазул ассоциациялъ ва Авар басмабазул цолъиялъ. Гьеб иш лъикI иналъе квербакъана Авартеатралъул хIалтIухъабазги.\nСанайилго гIадин, гьеб фестивалалда данделъана магIарул мацIги, адабиятги, маданиятги хириял гIадамал. ХIажатаз росизе цере тIиритIун рукIана ансадерил месед тIад бекьарал цIулал тIагIелал, гьоцIдерил гIарцул алатал, ичичIалисезул гIертIал ва цоги халкъияб гьунаралъ гьабураб къайи-цIа.\nФестиваль рагьиялъул тадбиралда гIахьаллъана МагIарулазул миллиябгун маданияб автономиялъул нухмалъулев ШагIбан ХIапизов, Дагъистаналъул миллияб сиясаталъул министр Татьяна Гамалей, Авар басмабазул цолъиялъул бетIер МухIамадрасул ГIумаров, Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул Союзалъул вакилзаби, Гъуниб мухъалъул бетIер МудунхIажи ТIагьиров ва цогидалги.\nГьитIинго кинида дуруслъараб мацI\nТIоцебесеб къо букIана МагIарул мацIалъул мугIалимзабазул тадбиразе тун. Авартеатралъул сценаялдасан художествиял номерал рихьизаруна, сценкаби хIана, кучIдул ахIана ва рикIкIана школазул цIалдохъабаз ва мугIалимзабаз. Цересел соназда гьарурал тадбиразулъ тIокIлъи загьир гьабуразе ва лъагIел халаса лъикIаб хIалтIи гIуцIаразе шапакъаталги кьуна. Анкьида жаниб ункъоги щугоги сагIат авар мацIалъул цIунизе кIварал школазул директорзабазе хасаб баркала загьир гьабуна Баху МухIидиновалъ. ХIакъикъаталдаги гьанжесеб ахIвал-хIалалда гьединал директорзаби бахIарзаллъун рикIкIине бегьила. «Миллат» казияталъул редколлегиялъги баркала кьолеб буго нужее. Нуж гIадинал, гIагараб халкъ хириял нухмалъулел гIемерлъаги Дагъистаналда!\nСсун ракIгун, каранлъе биун тIураб мацI\nКIиабилеб къоялъ Авартеатралда тIоритIана Авар басмабазул цолъиялъул тадбирал, кIалъаял, дандчIваял ва цоги лъугьа-бахъинал. Авар мацIалда рачIунел казиятазул ва журналазул редакторзабаз бицана жакъа миллияб печаталъул бугеб ахIвал-хIалалъул. Гъваридаб, цере чIарал масъалаби тIуразе пайда босизе бегьулеб калам гьабуна Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул авар адабияталъул секциялъул нухмалъулев, «Гьудуллъи» журналалъул редактор МухIамад ПатахIовас, «Цолъи» газеталъул бетIерай редактор ПатIимат ГьитIиновалъ, «Гъуниб» басмаялъул бетIерав редактор МухIамад Къебедовас ва цогидазги.\nСанайилго фестивалалда лъикIаб гIахьаллъи гьабула Унсоколо мухъалъул «ГIияхъан» казияталъ (бетIерай редактор – Саният КъебедмухIамадова), ЧIарада мухъалъул «ЧIарада» басмаялъ (бетIерай редактор – Аминат Ибрагьимова), Лаваша авар мацIалда биччалеб казияталъ (редактор – Мадина Сайгидова) ва цогидазги.\nИсана Авар мацI цIунизелъун гIуцIарал гьел тадбиразда чIаголъи бихьизабуна Дагъистаналъул миллиял казиятазда гьоркьоб бищун тираж цIикIкIараб магIарул мацIалда къватIибе биччалеб «Ас-салам» казияталъги (редактор – ГIабдуллагь-хIажи МухIаммадов).\nЦIар-цIарккун рехсечIониги, лъикIаб хIалтIи бихьизабуна магIарулазул районазул публицистаз. Амма гьеб нилъер миллаталъего гIаммаб ишалда гьоркьор тасамахIлъи биччалел чагIиги руго. Бокьилаан гьелги миллиял суалал рорхулел мажлисазда ва дандеруссиназда цогидазда аскIор кьерда чIани, гъеж гурун, гвай бан, киназдаго хъинтIулел гIазраби лъугIизариялда тIад хIалтIани.\nМагIарулазул миллиябгун маданияб автономиялъ халкъалъе кIвар бугел, кIудияб магIна ва чара гьечIеб хIажалъи бугел ишал, проектал гIумруялде рахъинарулел гIадамазе шапакъаталги кьуна фестивалалда.\n2011 соналдаса чияда бачIеб, эркенаб, халкъалъул масъалаби рорхулеб «Миллат» казият къватIибе биччалев вугев МухIамад БисавгIалиевасе кьуна «Миллаталъул чухIи» абураб тIадегIанаб шапакъат. «Миллат» басмаялъул редколлегиялъ баркула МухIамадида гьеб мустахIикъаб шапакъат ва гьарула сундулъги битIккей, лъикIабщинаб!\nГьединго «Миллаталъул чIухIи» абураб шапакъат щвана Дагъистаналъул халкъияв шагIир, машгьурав хъвадарухъан ва жамгIияв хIаракатчи МухIамад ХIамзаевасе ва «Концерн КЭМЗ» ОАОялъул нухмалъулев Ибрагьим АхIматIовасе.\nДагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул нухмалъулев, халкъияв шагIир МухIамад АхIмадовасе кьуна Шамил имамасул орден.\nКиналго шапакъатал щваразда ракI-ракIалъ баркула ва гьарула хадубккунги кинабго сахабщинаб насиблъагиян.\nФестивалалда рихьизаризе видеосюжеталги хIадур гьарун рукIана «Аварпресса.ру» сайталъ. Гьезие хъварал ва цо-цо лауреатазул хIаракат цебе чIезабулел гьитIиналго макъалабиги рахъулел руго «Миллаталъул» гьаб номералда.\nГIаммаб куцалда босани, Авар мацIалъул анлъабилеб фестиваль лъикI ана. Гьенир кIалъана Бузнасан нух бахъулел ругел хIаракатчагIиги, нилъер халкъалъе кIвар бугел цоги суалал рорхизе кIварал миллатцоялги. Хадусел соназги, тIаса чи камичIого, нилъерго мацIгун, рагIигун, хасиятгун, хатIгун гьадинал пайдаял тадбиразда гIахьаллъизе хъван батани нилъ. Амин.\n» Кьураби кIалъала магIарул мацIалъ…


Полициялъул хъулухъчагIи рахъана хIалтIудаса\n29 июлалда Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъ лъазабуна гьеб идараялъул финансаздалъун хьезариялъул бутIаялъул нухмалъулевги, гьесул лъабго хIалтIухъанги хъулухъалдаса нахъе рехханилан.\nГьел хIалтIудаса рахъиялъе аслияб гIилла бугила гIарац кколеб хIалалъ харж гьабичIолъи.\nРоссиялъул цIех-рехалъул комитеталъ хал гьабун хадуб 2012 соналъ Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул бюджеталдаса 28 миллион букIине кколелъуб хIалтIизабун гьечIин лъазабулеб буго гьеб идараялъ. ЦIех-рех лъугIизегIан гьеб гIарцул жаваб кьезе кколел финансаздалъун хьезариялъул бутIаялъул ункъавго хIалтIухъанасда цIарал рицунел гьечIо къуваталъул идарабаз. Гьеб гIарац хвезабиялда хурхун ункъавго полициялъул хIалтIухъанасда Россиялъул такъсиралъухъ тамихI бихьизабураб кодексалъул 285 бутIаялда рекъон тIад такъсиргьабиялъул иш гьабун буго. Къануналда рекъон бищун цIикIкIун 5 соналъ туснахъ гьаризе бегьула гьеб гIайиб тIадчIезабурал.\nГьебго къоялъ Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъ лъазабуна МахIачхъалаялъул полициялъул отделалъул нухмалъулесул ишал тIуралевлъун Юсуп МуртазгIалиев танилан. Цебе гьеб хъулухъалда вукIарав ГIащикъов Раип 4 моцIалъ цеве заманалъ хIалтIудаса нахъе гьавун вукIана. Гьелъие гIиллаги ГIащикъов батIи-батIиял такъсиразул гIахьалчи вукIиналда щаклъи букIин кколин лъазабуна къуваталъул идарабаз, амма мухIканго кинал такъсирал ва щиб гIайиб гьесде гIунтIизабулеб бугебали бицинчIо гьез.\nДагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъул бетIер ГIубайдатова Фатинаца «Эркенлъи» радиоялъе бицана жиндида мухIканго кинаб такъсир гьабиялъул гIайиб ГIашикъовасде гIунтIизабизехъин бугебали бицун бажаруларила, цохIого – цо гIемерал такъсирал гьариялъул гIайибги гIунтIизабун жанив тIамун вугев Кизляралда прокурорасул кумекчилъун вукIарав ГIабдулхIалимов МухIамадилгун хурхен букIин чIезабун букIин лъалила жиндайилан.\nФатина ГIубайдатова: «Хас гьабун кинаб такъсир гьабиялъул гIайиб ГIашиковасде гIунтIизабулеб бугебали бицун бажаруларо дихъа. МухIканго лъала дида гьев ГIабдултIалимов МухIамадилгун хурхеналда вукIараблъи. Гьезул цадахъал ишалги рукIараллъи чIезабун буго цIех-рехалъул идарабаз. ТIокIаб дица щибго бицун бажаруларо щай гурелъул я нижер идара я Дагъистаналда бугеб Россиялъул цIех-рехалъул идараялъухъе кьечIо гьесул иш. Хас гьабун гьеб ишалъул хал гьабулеб буго Россиялъул цIех-рехалъул идараялъул хIалтIухъабаз»\nГIащикъов Раипил адвокат МухIамадова Сапиятил рагIабазда рекъон гьесда хурхун такъсирчилъиялъул иш гьабун гьечIо, гьединго хIалтIудаса гьев нахъе рехханин абураб цониги кагъатги бачIун гьечIо я ГIащикъовасулхъе я гьесул адвокатазухъе.\nМухIамадова Сапият: "Я дихъе яги гьесухъе жиндихъего гьев хIалтIудаса нахъе рехханин абураб цониги кагъат бачIинчIо. Гьеб бачIани нижеца диванханаялде гIарза хъвазе буго, щай гурелъул ГIащикъов Раип ХIалтIудаса вахъиялъе гIилла гьечIелъул. Гьесда тIасан ГIабдулхIалимов МухIамадил такъсирияб къокъаялда гьоркьов вукIанин, гьанив вукIанин, дова вукIанин абун бицунареб хабар гьечIо, амма цониги Раипил гIайиб бихьизабулеб далилги гьечIо лъихъниги. Кинал далилал гьезухъ рукIинел гьесда щибго гIайиб гьечIулъул.\nБокьарав чиясда лъалеб жо буго Раип ГIащикъов вацIцIадав чи вукIин. Гьев гIадамазги, цадахъ хIалтIулезги адаб гьабулев, бажариги бугев чи вукIиналъ, хасго Дагъистаналъул жанисел ишазул министрлъун вахъине гьесул цIикIкIарал ресал рукIин лъарабго, гьев данде кколарел тIалъиялъул чагIаз багъаризабураб жо буго ГIащикъова Раипиде данде гьебгощинаб чороклъи. ЧIван къотIун гьел гIадамазул гIайиб чIезабун бажарулел далилал гьечIолъиялъ гьезул цIарал рехсон бажарулеб гьечIо дихъа, амма ГIащикъовасда сверун гьабулеб бугебщинаб ахIи-хIур тIалъиялъул заказ бугин абизе кIола дида."\nГьединго адвокат МухIамадовалъ «Эркенлъи» радиоялъе бицана Раип ГIащикъовасул иш жий хIалтIулей коллегиялъул адвокатаз тIаде босун хадуб жидее хIинкъаби кьезе лъугьанилан.\nМухIамадова Сапият: «Гьоркьоса къотIичIого телефоналде хъвадарун, кIалъан, гьазухъ – дозухъ ругьалаби ритIун хIинкъизаризе лъугьана нижер адвокаталги дунги , гьеб ГIащикъовасул ишалде гьоркьоре лъугьун хадуб. Нуж чIвазе ругин, кьвагьизарилин, кесказде къотIун реххилин, коллегия кьвагьизабилин абун хIинкъизарула ниж. Гьеб лъил хIалтIийилаги лъала нижеда, амма далилал гьечIо гьеб чIезабиялъе. Гьединлъидал дицаги гьединго дидаго цадахъ хIалтIулев адвокат Сусланов Мусацаги нижее хIинкъаби кьолел ругин гьединлъидал пачалихъалъ букIине кколеб цIуна-къай чIезабейин нижеейилан кагътал хъван руго хасал идарабазде».\nГIащикъовасул адвокатаз баян гьабухъе гьев полициялдаса тIурахъдилев яги вахчарилев гьечIо. Гьев жиндаго гIайиб гьечIолъи чIезабиялъе далилал ралагьулев вуго. Адвокатаз абулеб буго гьаб сагIат къуваталъул идарабазухъе кверде ани ГIащикъов Раип гьез жанивги тIамун, киве аравали лъачIого тIагIинавулин. Гьединлъидал гьев киналниги такъсиразда гьоркьов вукIинчIолъи чIезабун хадув ГIащикъов живго ине вугила полициялдейилан.


С.МухIамадова: «Жидеего цIар гьабизелъун цIех-рехчагIаз бокьараб гьабулеб буго»\nАдвокат Сапият МухIамадовалъ лъазабулеб буго Хасавюрталъул цIех-рехалъул идараялъул хIалтIухъабаз 9 чи балугълъиялде яхинчIей яс хIалгьабун, инжит гьайиялъул гIайибги гIунтIизабун туснахъ гьаризехъин ругилан. Гьеб такъсирги, гьезде гIунтIизарулел гIайибалги ургъун рахъарал ругин лъазабулеб буго адвокаталъ.\nЦIех-рехчагIаз гьеб гIайиб тIаса инабизе букIине нус-нус азарго гъурущ ришваталъеги тIалаб гьабулеб букIанилан. Гьеб киналдего дандечIарал гьел гIолилазул эбел-инсуца абулеб буго ритIухълъи бергьиналда жидер божилъи гьечIила, гьединлъидал жал митинг гьабизе ва ракъунчIей лъазаабизе хIадур ругилан.\nКIиго соналъ халат бахъунеб бугеб Хасавюрталдаса 15 сон барай ясалда ичIго чияс хIал гьабиялъул иш ахиралде щолеб бугин, гьеб такъсиргьабиялъул гIайиб гIунтIизабулел гIолилазе диван къотIиялде щун бугин лъазабулеб буго адвокат Сапият МухIамадовалъ.\nАмма цониги гьеб ишалда гъорлъ ругез гьей ясалда хIал гьабичIин, гьеб гьабичIолъи цIех-рехчагIаздаги лъалила, гьеб иш ургъун бахъун багъаризабунила гьезилан лъазабулеб буго адвокаталъ.\nСапиятица бицухъе 2013 сентябралда Хасавюрталдаса 15 сон барай ясалъ цIех-рехалъул идараялде гIарза хъван буго жиндида хIал гьабунин абун. Гьебго къоялъ хасаб экпертизаялде йитIун йиго гьей, экспертизаялъ бихьизабун буго гьей жеги жинсиял гьоркьолъабазде лъугьун гьечIилан.\nГьедин букIаниги гьебго соналъул октябралда цIех-рехагIаз гьеб ишалда хурхун такъсиргьабиялъул иш рагьун буго ва чанго къоялдасан , гьеб такъсиралда гъорлъ вукIанин абун ясалъ вихьизавурав ГIумархIажиев ГIалибулат ккунги вуго. Амма гьелда гьев ГIумархIажиев вихьизавураб мехалда гьев жинда лъалев чи гурин, жинда хIалгьабулезда гьоркьов гьев вукIинчIинги лъазабун буго гьелъ.\nГьеб лъазабиялдаса хадув ГIумархIажиев виччан вуго цIех-рехчияс. Цо чанго къоялдасан Антаев Шамиль ккун вуго гьебго ишалъул гIахьалчи хIисабалда, амма гьей ясалъ жинда хIал гьабунин абулеб заманалда гьев Астраханалда вукIун вуго, гьев гьенив вукIараблъи бихьизабулел документалги нугIзалги рукIун руго. Гьелдаса хадув гьевги виччан тун вуго низам цIунулез.\nГьедин иргадал цин ккун хадур риччазе ккун анлъго чи гIун вуго. Анкьабилев Ибрагьимов Рамазан ккун хадуб цIех-рехчагIаз гьесда тIадецуй гьабунилан лъазабулеб буго адвокаталъ.\nСапият МухIамадова: «Жив ккун хадув цIех-рехчагIаз цо кагътазда гъулбасал гьаризе тIамунила жив, жинца инкар гьабураб мехалда вухун, гIазаб кьунила жиндиейилан бицана Ибрагьимовас. Гьеб букIун буго дой ясалда хIал гьабунин жиндицайилан абун хъвараб кагъат. Гьевги цойгидал гьеб такъсир гьабиялъул гIайиб гIунтIизабулел ругел васалго гIадин балугълъиялде вахинчIев чи вукIана.\nГьединлъидал адвокат яги эбел –эмен аскIор гьечIого кинал рукIаниги цIех-рехалъулал хасал тадбиралги тIоритIизе бегьулароан гьевгун. Гьеб гурониги гIемер къанун хвезабиялъул хIужаби руго гьел цIех-рех чагIазул хIалтIулъ.\nГьезие щив щваниги щвара-щварав ккун гьелги жанир тIамун жидеего цIар гьабизе къваригIун букIана. Гьелде тIадеги гьеб ишалда тIад гIарац гьабизе хIалалги рихьана гьез. Дида лъана гьев ичIавго васасул щивасул эбел-инсухъа гIарац тIалаб гьабулеб букIун буго гьез гьеб ишалда гьоркьор рукIинчIин гьелилан абун чIезабизе».\nСапиятица лъазабулеб буго цониги далил гьечIила цIех-рехчIазул гьел церехун бицен гьабурал гIолохъабаз дой ясалда хIал гьабиялъул. Гьеб ишалда гъорлъ гьел рукIине рес гьечIеблъи бихьизабулел далилал жиндихъ кигIан бокьаниги ругилан.\nАмма гьедин букIаниги гьел васал гIайиб гьечIониги туснахъалде ккезехъин рукIин бичIчIулеб бугила гьезул эбел –инсуда. Гьединлъидал гьез гьеб ишалъулъ ритIухълъи чIезабейилан абун гIагараб заманалда митинг гьабизехъин бугила ва ракъунчIей лъазабизехъин бугилан.\nСаида: РакIгIаги щайдай гьазул гурхIулареб дида?\nИраналъул руччабазул «балъгояб эркенлъи»\nЖакъаги рухулищ росабаз лъудби?\nС. МахIамадова: «Cулаев полициялъул статистикаялъул къурбанлъун гьавулев вуго».\nС. МахIамадова: "ЦIех-рехчагIазул хьвада-чIвади логикаялде данде кколеб гьечIо"\nХасавюрталъул СИЗОялда чангояв вухун вуго\nЛъикIлъи гьабулаго щвараб тамихI\nСапият МахIамадова: «ГIундул степлералъ рорлъун гIазаб кьун буго Ражитхановасе»