Къурбан Рамазанов: «Пандемиялъул заманалда ЧIарада районалда цониги чи хвечIо ковидалъ»\nЦIуриб больница балагьулаго, битIун гьелда аскIосан ун ратана ниж, гьеб районалъул нухмалъиялъул минаянги ккун. ТIадбалагьун, бокьараб районалъул администрациялдаса къураб жоги гьечIоан гьелъул. Амма нижги гIемерго мекъи ккун ратичIо – кидаялиго партиялъул райкомалъеян бараб мина букIун буго гьеб, хадуб больницаялъе кьураб.\nТIубанго больницаялъе данде ккечIониги, жибго санагIатаб бакIалда, шагьраялдаса гъоркьехун ккола гьеб; къватIисанги жанисанги цIакъ къачIа-кIатIанги буго, гьечIоан больницабазда жаниб букIунеб цо гIадатияб махIги.\nГьелъул бетIерав тохтур Къурбан Рамазановги фейсбукалдасан хъвадарун гурони, жеги бал битIун вихьун вукIинчIо. Кутакалда гIаданлъи бугев чи ватилин ккана гьев, тIубараб коллективгун цадахъ нижеда дандчIвазе азбаралъув вахъун чIун ватидал.\nЦинги Къурбан Рамазановас газеталъе бицана больницаялъе цоги корпусги кIиго специалистги хIажат вукIиналъулги, ковидалъул заманалда жидеца хIалтIи гIуцIараб куцалъулги, больницаялъе квербакъулел меценатазулги, цогидалъулги.\nМахIачхъалаялда мединститут лъугIун хадув Къурбан Рамазанов тохтурлъун Псков областалде витIана. Гьедин 1981 соналдаса 1985 соналде щвезегIан гьев хIалтIана психиатриялъул больницаялда отделениялъул заведующийлъун, бетIерав тохтурасул заместительлъун, цингиги - больницаялъул бетIерав тохтурлъун. Псков областалде кIудияб хъулухъалде тIамулев вукIун, цевесев нухмалъулес жиндирго бакIалде Къурбан Рамазанов вихьизавула.\nДагъистаналде гьев тIадвуссана 1985 соналда. Цинги ичIго соналъ хIалтIана ЧIарада ТМОялъул психиатр-наркологлъун. 1994 соналда Къурбан Рамазанов коллективалъ вищана гьеб ТМОялъул бетIерав тохтурлъун.\n1997-2008 соназда гьес нухмалъи гьабуна районалда бугеб Госсанэпиднадзоралъул централъе.\n2008 соналдаса нахъе Къурбан Рамазанов ккола ЧIарада районалъул больницаялъул бетIерав тохтур.\nГьесул руго ДРялъул мустахIикъав тохтур, сахлъи цIуниялъул отличник абурал цIаралги.\n- Партиялъул райкомалъе бараб мина буго гьаб. Гьединлъидал больницаялъе данде кколаро гьаб проект. Гьоркьоса къадалги рахъун, чанги кабинетал цолъизаруна дица гьанир палатаби гьаризе.\nГIезегIан соназ халатбахъинабуна гьаб базеги. Долгострой абула гьалда. Гьанибе биччараб цемент бакъулев ватун цо прораб (батIияб миллаталъул чи) жанивгицин тIамизавуна райкомалъул председателас. ЛъикIги-квешги, ниж гьанир жанире рахъана 1997-1998 соназда. Хадур нижеца тIаде рана поликлиника, инфекционный корпус. Гьеб корпус бан букIинчIебани, ковид тIибитIараб мехалда щибдай нижер ккелаанин вуго дун. Биххун тIатIала ккезе къачIан, цIад банщинахъе мокърукьбакI гIеккон, чияда сурараб куцалда букIана гьеб корпус. Гьеб мехалда кумек гьарун дун ана сахлъи цIуниялъул министрлъун вукIарав Иляс Мамаевасухъе. Гьес витIана экономикаялъул министрасул заместителасухъе, гъосги – цогидасухъе. Дун тIаса вихьизавулев гуро гьез вукIарав. ХIажатал документал ракIаризе тIамулев вукIана. Доб мехалда районалъул нухмалъулесдацин лъалароан дица инфекциялъул отделениялъе цIияб корпус базехъин букIин.\nГьабсагIаталда нижер больницаялъе чара гьечIого къваригIун буго административияб корпус. Гьаниб цебе буго гьеб базе гIураб больницаялъулго ракьги. Гьеб бани, цIияб корпусалде рахъине бегьулаан больницаялъул нухмалъулел, бухгалтерия, касса. Гьелдалъун эркенлъилаан унтарал чагIи регизаризе тIадеги бакIалги.\nГьединлъидал районалъул нухмалъулев МухIидин МухIамадовасда дандги бан, нижеда ракIалда буго гьеб суал 21 июлалда борхизе – гьеб къоялъ ЧIарада районалде вачIине вуго ДРялъул бетIер Сергей Меликов.\n- Камурал отделениял кинал ругел?\n- Киналниги гьечIо! Гьаниб буго 20 чи вегулеб терапиялъул отделение, 14 койкаялъе бакI бугеб лъималазул отделение, 16 койкаялъе гIураб хирургиялъул отделение, 18 чIужугIаданалъе бакI бугеб лъимал гьарулеб ва гинекологиялъе къваригIунеб отделение. Гьединго - 10 чи вегулеб инфекциялъул отделение.\nГьелда тIадеги районалда буго ремонтал гьарун, къачIараб участкаязул ункъо больницаги кIиго амбулаторияги.\nГIицIго хIажат буго Сачадаги Хитабги фельдшерлъиялъул кIиго пункт базе. Сачада бухIун букIана гьеб пункт.\nХIажат вуго анестезиолог-реаниматолог ва хирург\nТохтурзабазул рахъалъ абуни, дие хIажат вуго анестезиолог-реаниматолог ва хирург. Гьанив вукIана кутакалда лъай бугев хирург (дир заместительги кколаан гьев), Хьаргаби районалъул больницаялде бетIерав тохтурлъун тIамуна гьев гъоркьисала.\nГьесул бакIалда хирурглъун гьанже гьанив гIолохъанчи, дирго дурц вуго. Амма цохIо чиясухъа бажарулеб жо букIунаро тIубараб районалда гьеб хIалтIи. Цогидаб махщалил анцIго тохтур гьечIониги тIувалин ккола дида, цохIо хирург гьечIого хутIизегIан. Гьединлъидал хIалбихьи бугев хирург ватани, нижеца хIалтIуде восилаан гьев. Хъизан-лъималгун цадахъ жанир чIезе бакIги кьела, цогидаб кумекги гьабила.\n«Земский доктор» абураб программаялда рекъон хIалтIизе рачIарал гIезегIан васал-ясал руго нижер больницаялда. Амма хирургал гьечIо гьезда гьоркьор.\nБайбихьуда, битIараб бицани, цо-цоязда дир ракIчIолебги букIинчIо. Амма дагь-дагьккун тIубанго хисана гьел, цоцаздаса мисал босун хIалтIизе журана. МоцIрое щолеб харжил гурони ургъел букIунарилан, цо-цо больницабазул бетIерал тохтурзабазе бокьуларо гIолохъанал махщелчагIи хIалтIуде росизе. Щиб жо лъалел чагIи гьелилан, кверги хьвагIун тола. Амма дида гьезул цониги чияс гьикъичIо жидее кигIан гIарац щвезе кколебилан. Жидедаго малъараб ва тIадаб жоги гьабун, парахат чIола дир нервабиги хвезаричIого.\nКутакалда лъикIаб коллектив буго гьаниб. Дида ракIчIун лъала гьез киданиги унтаразухъа ришват тIалаб гьабизе гьечIолъи, жидерго хасал мурадаздасаги цебе хIалтIул ургъел гьабизе букIин. Цоцаздехун яцал-вацазул гIадаб бербалагьи буго гьазул. Я гьекъолев, яги хъалиян цIалев цониги чиги гьанив гьечIо. Дин гьабулел, чанцIулго хIежалде щварал чагIи руго гIемерисел. Дунгоги 12 нухалда щвана хIежалде. Гьединлъидал коллективалъеги унтаразеги как балеб бакIги гьабуна больницаялда.\nЦоги мисалги бачинин.\nРАНалъул член-корреспондент, медицинаялъул гIелмабазул доктор, Москваялъул урологиялъул институталъул директор Олег Аполихин вачIун вукIана нижехъе моцIалъ цеве. ЧIарада район гIуцIаралдаса гьаниве щварав тIоцевесев академик ккола гьев. Аполихинида цадахъ рукIана церетIурал Москваялдаса тохтурзабиги. Районалъул гIадамазул хал-шал гьабулелъул гьезда цадахъ нижер больницаялъул тохтурзабиги рукIана. Дирго хIалтIухъаби реццулеб мех гуро, амма Аполихиница гьезие кьураб къиматалъ кутакалда асар гьабуна дие. Жив улкаялъул гIезегIан регионазде щолила, амма ЧIарада районалъул больницаялда гIадаб дандчIвай жиндие кибниги гьабичIилан абуна гьес.\n- Хас гьабун нужехъе щай гьев академик вачIун вукIарав?\n- «Мужское здоровье» абун федералияб проект буго Аполихинил квербакъиялдалъун билълъанхъизабулеб. Гьелъулъ гIахьаллъана нижги. Цереккун академикги гьесул къокъаги ун рукIана Сергохъала, ЛъаратIа, Болъихъ, Хунзахъ районазде.\nГьедин Москваялъул тохтурзабаз цадахъ бачIана урологиялда хурхарал суалалги ругеб азаргониги анкета. ГIадамаз гьезие кьурал жавабаздасан тохтурзабазда бихьулеб букIана кIварщумахъалда бараб унти лъил бугеб-гьечIебали. Азарго анкетаялда гьоркьоса нижеца тIаса бищана 316 анкета. 40 сонил ригьалдасаги арал, урологиялъул унтаби загьирлъизе рес бугел чагIи ккола гьел. Росабалъе хьвадун, гьев 316 чиясе УЗИ гьабуна нижеца, биги бахъана. Республикаялъул урологиялъул централъул бетIерав тохтур Дибир ХIажиевас МахIачхъалаялдаса эхеде бачIун букIана гьеб УЗИ-аппаратги (нижер куратор ккола гьев).\nГьезда гьоркьоса 18 чиясул чорхолъ тIатинабуна гьанжего-гьанже багъаризе хIадурулеб батараб онкология. Заманалда кквезе щвани, кьолболъанго тIагIинабизе бегьулелъулха гьеб унти.\nГьединго нижеца хIисаб гьабуна гьел чагIазул щал районалдаго сах гьарилел, щал МахIачхъалаялде Дибир ХIажиевасухъе яги Москваялде Олег Аполихинихъе ритIилелали.\nГьеб кинабго хIалтIи гьабуна чIобого.\n- Гьадинаб бацIцIадаб тIабигIаталда гIумру гьабулел нужер гIадамазулъ онкология щайдай батулеб?\n- ЧIарада, Кули, Лак, ЛъаратIа районал рикIкIуна гIадамал бищун гIемер онкологиялъ унтулел бакIаллъун.\n- Бицуна советияб заманалда гьел районазда рукъун рагIулин ураналъул хутIелал. Гьелда бараб жо бугодай гьеб?\n- Лъаларо, амма цIа бакаралъуб гурони кIкIуй бахъунарин абулаха.\n«Унтана, амма хIалтIуда чIана»\n- Ковидалда дандечIезе цIакъго захIмалъанищ, гьелъ унтарав чан чи вукIарав районалда?\n- Гьелъ унтиялда щаклъи ккарав 496 чиясда гьоркьоса 280 чиясул ковид букIин чIезабуна. Республикаялъул даражаялда босани, нижер районалда ковидалъ тIоцевесев чи унтана киса-кибго лъугьунеб жо лъугьун бахъиндал, бищун ахиралда. Гьебги гьаниве зигараялъ щварав шагьаралдаса чияс босун бачIана.\nГьединлъидал дихъе МахIачхъалаялдасан ахIунгицин бачIана нужер районалда унтарав чигойищдила гьечIев, дуца балъго гьабулеб батилила гьеб. ВукIинчIеб мехалда кисаха дица унтарав вахъилев.\nСергохъалаялъул больницаялъул бетIерав тохтур ккола дир курсцояв. Гьединлъидал гьалмагъ хIисабалда дихъе кIалъан вукIана гьев жидер больницаялда тIубан инфекциялъул отделениялъул хIалтIухъаби унтун ругила, гьединлъидал нужер гьениса цо чанго тохтур витIиларищилан. Амма доре-гьанире нижерго хIалтIухъабиги ритIун, хадуб гьаниб щиб ккелебали лъалеб букIинчIелъул. Гьезул надалда хъван букIунарелъул жал ковидалъ унтун ругилан. Масала, тIоцевесев унтарав вукIана нижехъе панкреатитги багъарун вачIарав чи. Хадуб гурони лъачIо гьесулъ вирусги букIин.\nНижеда мадугьалихъ районаздани кутакалда хIинкъараб хIал лъугьун букIана гьеб мехалда. Къойилго холел рукIана гIадамал. Амма ЧIарада районалда цониги ккечIо ковидалъ чи хвараб хIужа. Цо рахъалъ, Аллагьасул хъвайги букIинарищ гьединаб. Цогидаб рахъалъ босани, инфекциял тIиритIунгутIиялда хурхун гьабулеб хIалтIи нижер гьаниб битIун гIуцIун букIана. ГIемер букIуна гьелда бараб жо. Санэпидстанциялда хIалтIулеб мехалда щвараб хIалбихьиги батила дие гьеб.\nДица лъазабуна тIадагьаб куцалда унтарал чагIи рокъо-рокъор сах гьареян, гьоркьохъеб куцалда унтарал – участкаязул больницабазда регизарейин. Райбольницаялде раччана гIицIго захIматал унтарал. Гьел гурони къабулги гьаричIого, цогидал унтабаз унтаразе къазе ккана больница.\nГьелда тIаде тохтурзаби къойилго хьвадулаан щибаб рокъореги (цо тохтурги кIи-кIи медсестраги ругеб анкьго бригада букIана гьеб). ЦIа свинабулезул машинаялъ речIчIизабун, тIокIалъ чIечIого дезинфекция гьабулаан къватIазе, гIадамал ракIарарал бакIазе. ГIорхъичIвай гьабулеб букIана районалде рачIунел машинабазеги.\nРеспубликаялда абуни батIияб къагIида букIана гIадамал больницабазда регизариялъул. Дагьа-макъалго унтаралги захIматаб хIалалда ругелги журазеги гьарун, ахиралда бакIалги гIоларого хутIун рукIана больницаби. Гьелъ рихха-хочизарун рукIана тохтурзабигицин. Гьединлъидал хIалтIизе инкар гьабурал медикалги ккана цо-цо бакIазда. Нижер больницаялда абуни цо чигицин тIуркIичIо. Масала, ункъайго медсестра унтана гьеб мехалда. Гьел хIалтIуда чIана.\nГьединго ТIалхIатова Асият абун инфекционистка йиго нижер. Гьей жийго унтана гьаний. Гьелъул эменги вукIана гьеб мехалда гьанив вегун. Амма кигIан нижеца рокъое айин абуниги, хIалтIи рехун течIо гьелъ. Гьабулаго жиндиего дару-сабабгун хIалтIулей чIана. Гьелъул рокъоб абуни гьитIинаб лъабго лъимерги букIана. Зама-заманалдасан дида кколаан моцIаца рихьулел лъималги гьечIин жинда, сваканги йигин, дагьаб мехалъниги жий рокъое йиччаян гьаризе Асият ячIани, щибдай дица гьабилаян.\nАмма цониги нухалъ хIалбихьигицин гьабичIо гьелъ нахъе ине. Гьарарабани, йиччазеги кколаан. Гьеб мехалда гьелъул хIалтIи гьабизе чи валагьизе кколаан. Киса щал ралагьилел рукIаралалиги лъаларо. Больницаялъул медперсоналги сунца квер балелали лъаларого рукIана байбихьуда. ЦIияб вирус букIиналъ инфекционистка Асиятгицин байбихьуда жеги гъорлъе ккун йикIинчIо. Сах гьариялъул къагIидаби хисизареян зама-заманалдасан кIалъан рачIунаан министерствоялъул хIалтIухъабиги. Гьанже гьеб рахъалъ лъикIаб хIалбихьи щвана Асиятие, гьединго нижер цогидал хIалтIухъабазеги.\nАмма гьазие чIезарулел шартIаздаги кьолеб жоялдаги дунги барахщичIоха. Кумек гьарун инчIеб бакIги дун кIалъачIев чиги хутIун ватиларо. Доб мехалда дир кабинет дарабазул кьабун цIун букIана. Дербенталъул мэрлъун вукIарав Хизри Абакаровас тонна дезрастворалъул битIун бачIана нижее. Цо млн-гун 270 азарго гъурущ бачIана меценат МухIамад Мусаевас. Гьеб гIарац нижеца бикьана больницаялъул хIалтIухъабазе. Инфекциялъул отделениялда хIалтIаразе дагьаб цIикIкIун кьунаха.\nДарабиги медицинаялъул къайи-цIаги гIолеб гьечIилан республикаялдаго ахIи-хIур бахъараб мехалда нижер гьаниб гьеб гIунги-тIокIги букIана. Масала, ИВЛалъул аппарат букIана цин анкьго. Гъоркь букIараб щугоялда тIаде цо гьеб кьуна ДРялъул ХIисаб гьабиялъул палатаялъул нухмалъулев Билал ЖахIбаровас, цогидаб – сахлъи цIуниялъул министерствоялъ. ГьабсагIат СИЗазулги (средство индивидуальной защиты) саламатаб нахърател гьабун буго нижеца, нагагьлъун цIидасан додинабго къо тIаде бачIани, гьардезе ине ккечIого рукIине.\nКиданиги ниж рехун толарев чи вуго Дербенталъул чогърол заводалъул гендиректор МухIамад Садулаевги. Бищун захIматал 1990 абилел соназда рикIкIунго рикIкIун миллионал кьолаан гьес нижее. Нужерго больницаялъе бокьараб жо босеян гьел соназда 10 млн гъурущ кьун букIана. Доб мехалда улкаялдаго язихъаб хIалалда рукIана больницаби – макърал шприцалгицин къанагIатал жал рукIана. Цогидал сферабазе бикьун бахъун ахиралда гIарац хутIани, бихьизабулаан медицинаялъеги мукъсанабго гIарац.\nГьанжени тIубан батIайисан хисана медицинаялдехун хIукуматалъул бербалагьи.\n- Ковид тун батIиял унтабазул бицани, районалда бищунго кина-кинал гIузраби цIикIкIун ругел?\n- РекIелгун бидурихьазул унтаби. Цо рахъалъ, гьел загьирлъулел ратила гьанже пачалихъалъ диспансеризация гьабизе тIамулел рукIиналъги. Цогидаб рахъалъ босани, стрессалги гIемерлъун гьечIищха нилъер гIумрудулъ.\nДругие материалы в этой категории: « «Гьересиял сертификатал ричи такъсир ккола»\tКислородалъухъ -50 млн.гъурущ »\n20:04, 07 декабря 2021, 67\n20:00, 07 декабря 2021, 76\n19:58, 07 декабря 2021, 72\n19:56, 07 декабря 2021, 132\n19:54, 07 декабря 2021, 77\n19:52, 07 декабря 2021, 76\n19:49, 07 декабря 2021, 74\n19:47, 07 декабря 2021, 82\n19:43, 07 декабря 2021, 82\n14:55, 07 декабря 2021, 108\n14:52, 07 декабря 2021, 63\n11:29, 07 декабря 2021, 116


«Кьвагьиял хисун бачIараб сихIкъотIи биххизеги рес буго Дагъистаналда»\n2010-2015 соназда Шималияб Кавказалда къурбанлъун ккун вуго 6074 чи\nГьезда гьоркьоса бащадалдасаги цIикIкIун гIадамал ккола Дагъистаналда чIварал ялъуни лъукъарал чагIи. Щуго соналда жаниб республикаялда чIван вуго 1871, лъукъун вуго 1420 чи, гIаммаб куцалда 3291 чи. Аслияб куцалда гьел ккола хасал операциязданиги, контреррроралъула низамал лъазарураб мехалъ чIварал ялъуни лъукъарал гIадамал.\nГьеб ккола Кавказ Узел сайталъ тIобитIараб цIех-рех. ЦIех-рехалъул статистикаялъул халгьабидал бихьулеб буго бищунго гIемерал гIадамал 2010-2012 соназда чIван ругеллъи. ЧIварал ва лъукъаразул рахъалъ кIиабилеб бакIалда буго Чачан республика.\nЧIварал лъукъарал малъун гьенив рагъулал тунка-гIусиязул къурбанлъун ккун вуго 873 чи, дагъистаналъул 3300 гIанасеб тарихалда дандеккун гьеб гьитIинаб къадар ккола, амма Чачаназул рахъалъ гьеб тарих цIакъго дагь гьабун бугилан рикIкIунеб буго Дагъистаналда биччалеб «Московский Комсомолец» газеталъул редактор» ХIапизов Юсупица. Гьелъие мисалъун цо гьадинаб хIужа бачунеб буго гьес\nХIапизов Юсуп: «2013 соналъул декабралда Москвалядаса махIачхъалед нахъвуссунев дун рештIун вукIана Грозныялда. Гьеб букIана Грозныялъул Басмаханаялъул мина изну гьечIого яргъидгIуцIараз ккураб къо. Абулеб букIана 15 гIанасев чи вугин гьезул гьенивилан. Цо гьеб мина гуребги школаги цоги идараялъул минаги букIана гьез кIиго къоялъ ккун.\nСуал бачIунеб буго 15 гIанасев чиясда бажарулиш кIиго-лъабго къоялъ лъабго ункъо мина ккун чIезабизе. Бищун дагьалдаса 150-200 чи вукIун ватила гьенив изну гьечIого яргъидгIуцIаразул. Дагъистаналдаги руго гьел, амма Чачаналда гьезул къадар гIемерго цIикIкIун буго, гьезул нухмалъиялъ гьеб къадар бахчулеб букIаниги. ТIадежоялъе Дагъистаналда терактал ккечIелдаса лъабгониги сонги буго балеб».\nТIаде балагьун бербиххизабулеб тарих бугилан кканиги 3291 чи чIванги лъукъунги вугин республикалда щуго соналдаян абураб жоялда гIажаиблъи гьабизе бакI гьечIилан рикIкIунеб буго Черновик газеталдаса МухIамад МухIамадовас.\nРеспубликаялда гьоркьоса къотIичIого тIоритIулел хасал операциял рукIаралъул. Гьадинги нилъер республикаялдехун цIоро-гъорораб балагьи бугел россиялъулазда тIадеги рихине бугин гьеб, гьелгощинал чи чIван ругин Дагъистанаялдаян рагIаниян абуна гьес гьединго. ТIадежоялъе МухIамад МухIамадовас рикIкIунеб буго гьабсагIаталда заманалъулаб сихIкъотIи букIаниги Дагъистаналда, гьел чIварал лъукъаразул къадар гьоркьоб заман индал цIилъизеги рес бугилан.\nМухIамад МухIамадов: «Дагъистаналда гьеб къадар цIикIкIинеги рес буго, гIакъилал, хIасил кьолел тадбирал тIоритIичIогоатни нухмалъиялъги, къуваталзул идарабазги. Жибго жиндасаго лъугIун инин гьебилан чIей гIадаллъи буго. Хасавюрталдагун Дербенталда ккарал лъугьа-бахъиназул хIасил гьабуни гьелъги тасдикъ гьабулеб буго гьеб. Сверухълъиялда жиндир къадур-къимат бугев салафиязул имама ккун вачун ана гьениса низам цIунулез.\nГьелдалун гIадамал ццидаххине тIамулел руго гьез. Ахираб заманалда республикаялда лъугьараб сихIкъотIиги гьезул хIалтIул тIокIлъи кколаро, гьеб буго бакIазда ругел имамзабазул вагIза-насихIаталъул хIасил. Гьез лъикIаб вагIза гьабун гьукъулел руго гIадамал Сириялдеги, цогидал биял тIолел рагъал ругеб бакIазде ине».\nСириялда рагъулел ругел дагъистаниял нахъруссине рес бугин ва гьелдалъун республикаялда криминалияб ахIвал-хIал нахъойги хIалуцине бегьулин бураб пикру хутIулеб буго Дагъистаналда ахираб заманалда бищунго актуалияблъун.


Щай дагъистаниял россиялде гочунел?\nИнтервью Абдухабирова Магомеда газете "ХIакъикъат"\nМухIамад, дуца Москваялда гьабулеб аслияб хIалтIи щиб?\nДун хIалтIулев вуго дунялалдаго машгьураб Халкъазул гьудуллъиялъул Россиялъул университеталъул медицинаялъул факультеталъул травматологиялъул ва ортопедиялъул кафедраялда. Дица дарсал кьола ва лекцияби цIалула Африкаялдаса, Индиялдаса, Пакистаналдаса, Парабиязул улкабаздаса ва цогидалги къватIисел пачалихъаздаса цIализе рачIарал студентазе. Гьединго дица хъвала медицинаялъул факультеталда цIалулел студентазе тIахьал. Гьеб хIалтIи дие бищунго рекIее гIола. Цоги абизе, исана, октябрь моцIалда нижеца тIобитIизе буго травматологиялъул ва ортопедиялъул рахъалъ гIолохъанал гIалимзабазул конференция. Гьелъул мурадги буго гIолохъанал, махщел ва лъай бугел специалистал тIатинари.\nДагъистаниязда мун лъала Москваялда тIоцебе культураялъул центр гIуцIарав чи хIисабадда. Жакъа кин бугеб гьелъул иш?\nМоскваялда нижеца рагьун буго Дагъистаналъул тIолалгоязде гIунтIун мацIал малъулеб школа. Гьенибго малъула Дагьистаналъул кьурдаби гьаризе ва ксчI ахIизе. Гьарула мижеца батIи-батIиял юбилеял, выставкаби. Лъида ракIалда гьечIел араб соналъул август моцIалъ ккарал лъугьа-бахъинал? Исана лъагIел сверана чачаназул къачагъаз Дагъистаналде гьужум гьабуралдаса. Нилъедаго гIадкн, москваялъулаздаги цIакъ рекIеда хIунсана гьеб иш. Доб мехалъ нижеца гIуцIун букIана "Ниж мунгун руго Дагьистан" абураб жамгIияб комитет. Гьелъул членаллъун рукIана депутатал, губернаторал, Россиялъул ва къватIисел пачалихъазул жамгIиял хIаракатчагIи. Комитеталъул хIаракаталдалъун тIобитIун букIана Дагьистаналъул къо. Гьенире рачIун рукIана Москваялда гIумру гьабулел чачаналги. Гьезги загьир гьабуна Хаттабица, Басаевас ва цогидалги хъачагьаз гьарулел такъсираздаса разилъи гьечIолъи. Дида Москваялда дандчIвачIо хъачагьазул рахъ кколев цониги чачанав. ЦIумада, Болъихъ ва ЦIияблак районазул росабазе бажарараб кумек гьабизе хIадурлъи загьир гьабулеб букIана гьез.\nДур хIисабалда, щиб жо кколеб Чачаналда рагь ва лъие гьеб хIажат бугеб?\nИчкерия жакъа захIматго унтун буго. Сунца? Чачаназул буго жидеца бокьараб гьабизе бегьулин ва жал лъиего мутIигIлъуларин абураб хасият. Жибго жиндаго чIараб лъугьани "алжан", Дудаевас абухъе, "Кувейт" гIуцIун бажариялда ракIчIун букIана гьезул. Гьеб кинабго батана маргьа. Гьеб пикру батана бидулаблъун. Гьелъие квербакъиги гьабуна Ельциница, Дудаевас ва гьезул командабаз. Гьанже цере лъугьана хъачагьал. Гьелги руго кIудияб политикаялъул гIухьбузул тIилазда цере ругел гIиял гIадал чагIи. Унеб буго Россиялда данде рагъ. Россиялъе квеш бугебгIан, лъикI буго цоцо улкабазе. Масала, Россиялъухъа бажарулеб гьечIо чIегIернарт къватIисел пачалихъазе бичизе. Гьеб бичулеб буго цогидал олигархаз, гIемерго багьаго ва гьел бечелъулел руго. Гьединго, исламалъул батIибатIиял фондаз, гIуцIабаз бакIарулеб буго гIарац Россиялда ислам цIунизе абун. Гьеб гIарцул 10 процент гурони Чачаналде щолеб гьечIо. ХутIараб рикIкIен гIемераб гIарац кисиниб лъолез квербакъи гьабулеб буго рагь лъугIичIого букIине. Цоги, Чачан буго ярагъ бичизе киналгIаги ресал ругеб бакI. Аслияб къагIидаялда гьениб ярагь бичулеб буго жалго россиялъулаз.\nНаркобизнес буго жакъа къоялъ бищун хайир цIикIкIараздасан цояб. Ратун руго наркотикал гIезарулел, Радуевасул ва Басаевасул кверщаликь ругел хурзал. Къокъго абуни, Чачанадда буго чIегIерал ишазул "алжан". ХIатта лагьлъиялде гIадамал рачунги гьабулеб буго гьениб гIарац.\nКиназдаго лъалаха Дагьистаналде хъачагьал дур гIагараб ЦIумада районалдасан рачIараллъи. Кин дуца къабул гьабураб гьеб хабар?\nГьеб лъугьабахъин ккелелде анкьалъ цеве Эчеда игГйданалда дун дандчIван вукIана бтевикалгун. Гьенире рачIун рукIана Багьавудинил вакилзаби. Гьезда гьоркьор рукIана хIатта пакистаналъулалгицин. ДандчIваялда гIахьаллъи гьабуна цIумадисезул вакилзабазги. Боевиказ бицунеб букIана Дагъистаналда шаригIат, ай бацIцIадаб ислам тIобитIизабизе хIажат букIиналъул.\nДун рази вукIана гьез бицунеб цо жоялда, ай Дагьистаналда ришватчилъиги,\tгьекъелмехтелги,\nхъахIбалъиги, наркоманияги цIикIкIун букIиналда, гIолохъабазе хIалтIизе бакIал гьечIолъиялда. Амма дун рази вукIинчIо иш лъикIлъизабиялъе яргьица кумек гьабиялда. Боевикал дида разилъичIо ва яргъица гурого нух бахъулареблъиялда ракIчIун букIана гьезул. Кин букIаниги, гьез дие рагIи кьун букIана жидеца питна байбихьиларилан. Кьураб рагIи гьез хвезабуна.\nБищунго дида квеш букIараб жо, Иорданиялъул, Пакистаналъул, Афгьанистаналъул хъачагьазул нухмалъиялда гьоркь нилъерго чагIи нилъедетIаде кIанцIи. Амма дагьистанияз букIине кколеб дандчIвай гьабуна гьел гъарабашазда.\nЧачанги тун, рачIа Москваялда гIумру гьабулел дагъистаниязул хIакъалъулъ бицине. "Кавказалъул миллатазул гьурмал". Кинаб бербалагьи бугеб жакъа гьездехун гIурусазул?\nДагъистаниязда, хасго магIарулазда лъазе ккола Москваялда гIумру гьабун ругел дагъистанияз гьениб жеги цониги такъсир гьабичIеблъи. Такъсирал гьарула тIаде рачIарал дагъистанияз, хасго магIарулаз. ТакъсирчагIазул цебесеб кьерда руго\nчIарадисел, къахIисел ва гьизилюрталъулал. Москваялда гьечIо дун жаниве щвечIеб туснахъ. Кисакирго ратула нилъерал. Гьез гьарурал такъсиралги рукIуна рагIизе нечарал: руччабазда хIал гьаби, рукъзал рикъи, рэкет, хъахIбаби ричи. Нилъер магIарулал ратула бищун къабихIалщинал ишал гьарулел. Гьелдего тIаде, азербайжаналъулал руго базаразда тIалъи гьабулел, гуржиял -"законалда ругрI цIогьал". Рихьулиш такъсирчагIи руго тIаде рачIарал' кавказалъулал. Гьайгьай, москваялъулазе гьеб иш квеш буго. ТIадеги, тахшагьар бакьулъ кIиго кIудикIудияб мина кьвагьизабураб мехалъ байбихьана унгоунгоял халгьабиял. Москваялда хъвай-хъвагIай гьечIев чи туснахъ гьавулев вукIана.\nДица ритIараллъун рикIкIуна мэр Лужковас гьарулел тадбирал. Милициялъулаз цIакъго гIорхъолъа рорчIарал ишал гьаризе байбихьараб мехалъ, нижеца тIалаб гьабуна гьевгун дандчIвазе.\nДандчIваялъул хIасилалда гIуцIана хасаб комиссия. Москваялъул администрациялда рагьана божилъиялъул телефон. Дагъистанияздехун гьабураб законалда данде кколареб бокьараб иш тIубазе кIола гьанже. Дие бокьилаан Москваялде дагьистаниял цIогьодизе, бикъахъамизе ва цогидалги такъсирал гьаризе гурел, жидерга бизнес гьабизе рачIине.\nРугищ Москваялда ялъуни областалда дагъистаниязе хIалтIизе бакIал?\nМоскваялда руго хIалтIизе гIемерал ресал. Бокьани бакIал раялда хIалтIе, бокьани Подмосковьеялда рукъалъул хIайванал (гIачи, гIиял, гIанкIухIелеко ва цогидалги) гIезаре. Гьабе цогидабги даран.\nЛужковас кидаго рахъ ккола гьоркьохъеб ва гьитIинаб бизнесалъул.\nГьелъин ккун бугеб Москваялъул бюджеталъул 60 процент.\nКинал ресал ругел Москваялда ругел бусурбабазе дин гьабизе?\nЮ. Лужковас рахъ ккола киналгIаги диназул. Москваялда хIалтIулеб буго анкьго нухалъ имам Шамилица жаниб как бараб мажгит. Гьединго хIалтIулел руго Соборалъул мажгит, КIудияб ВатIанияб рагьда хварал ракIалде щвеялъе бараб мажгит. Гьанже изну кьун буго имам Ша.мил ракIалде швеялъе мажгит базе. Дица гьарула дагьистаниязда Лужковасе бетIер къулеян, гьесухъе баркалаялъул кагьат хъваян. Москва бакьулъ, христианазул ракьалда гьес ихтияр кьун буго бусурбабазе мажгит эхетизе. ТIадеги, жидерго бюджеталдаса гIарцулаб кумек гьабулеб буго гьеб базе. Мажгит базе гIараи тIалаб гьабулеб буго батIибатIиял гIуцIабазухъаги. Гьелъие дагъистаниязги кумек гьабилин хьул буго.\nЧан дагъистанияв вугев Москваялда ва областалда жакъа къоялъ?\nМоскваялда ва областалда гIагашагарго 100 азарго чи ватилин ккола.\nКин бичIчIилеб бищунго гIакъилал дагьистаниял Москваялда хIалтIулел рукIин?\nДагъистаналда хIадтIизе ресал гьечIолъиялъцин гуриШ гьел гьенире унел?\nГьайгьай, тахшагьаралле цIала киналго щайгурелъул гьенир руго гIелмияб цIехрехалъул бищунго лъикIал институтал, заводал, фабрикал ва цогидабги. Россиялъул бизнесалъул 80 процент Москваялда гьабулелъул, гьелъги батила. Москваялда квеш букIарабани гьениве щивго инароан. Гьеб цо. КIиабизе абуни, мукIурлъизе ккола Дагьистан тухумазде бикьун букIиналъе. Цояз ччугIил, кIиабилез чIегIернартил, лъабабилез банказул, ункъабилез бакIал раялъул, газалъул ва цогидабги бизнес гьабун, гIадатияв чи хIалтIи гьечIого хутIун вуго.\nЛъикIаб хIалтIи щвезе ккани, гьесие къваригIунеб буго лъикIаб лъайхъвай ялъуни гIемераб гIарац. Парацги гьечIони, бажари бугел чагIазулгун лъайхъвайги гьечIони, кигIан гIакъилавги чи гIадада хвезе рес буго нилъер гьанив.\nГьединго, Дагьистаналъул ВУЗазде, хIатта техникумаздецин цIализе лъугьинё кканани, хIажалъулеб буго гIарац. Гьелъги долъги гIадада холел руго гIолохъаби. Полохъабазул къварилъабазул тIалаб гьабулеб цониги гIуцIи гьечIин ккола республикаялда. Кинха Дагьистанадда гIумру гьабилеб? Гьеб буго гIемерисел иш бажарулел дагьистаниял Россиялде гочиналъе гIилла.\nЩибха гьабизе кколеб иш лъикIлъизабиялъе?\nГIолохъаби цIализе росизе ккола гIарцухъ балагьун гурел, лъаялъухъ балагьун. ХIалтIуде чагIи росизе ккола лъайхъваялдалъун гурел, махщалиде ва лъаялде балагьун. Гьабизе кколеб жо киназдаго лъала, амма кисинибе унеб шагьипараялъул гурони ургьел гьабулев чи гIагарал соназ дандчIваялда хьулго гьечIо.\nГарачIвари гьабуна ГI. ГIИСАЛМУХIАМАДОВАС.


Борхалъи цIунана къвекIаб ЦIудуца\nАбу-Дабиялда, РечIчIухъабазул чIинкIиллъиялда, тIобитIараб UFC 254 турниралда «Дагъистаналъул ЦIум» ХIабиб НурмухIамадов дандчIвана СШАялдаса спортсмен Джастин Гэтжигун. Гьеб букIана нилъер речIчIухъанас рехсараб гIуцIиялъул рачел лъабабилеб нухалдаги цIуниялъул къеркьей.\nОктагоналъул нуцIби къайги ХIабибица дандиясде гьужумал гьаризе байбихьиги цо ккана. ТIоцебесеб раундалъул ахиралде щвезегIан\nспортсменал къеркьана эхетун. Киназдаго лъала гугаризе ХIабибиде вахарав речIчIухъан UFCялда гьечIеблъи, амма эхетун вагъунги гьес Гэтжи къезавилилан лъидаго ракIалде ккун букIун батиларо. Чанго нухалъ гьесул гьурмалъ зарги щвезабун, НурмухIамадовас Джастин октагоналъул чIарбида лъуна ва хIалбихьана гъеж бекулеб прием гьабизе. Гэтжил талихI ккана ва гьеб заманалда тIоцебесеб раунд лъугIана.\nКIиабилеб раундалдаги гIодов лъуна ХIабибица америкаялъулав. Гьаб нухалъ дагъистанияс дандиясе гьабуна гъанкъулеб прием. Гьелдаса ворчIизе кIвечIев Джастин лъавудасацин ана. Гьеб лахIзаталъ судияс спортсменал ратIа гьаруна ва…\nЭмен, мун вукIина\nБергьараб заманалда ХIабибида цеве вачIун ватиларищха эмен ГIабдулманап. РакIалде щун батила гьес, кверги ккун, живго спорталде вачараб къо, гьеб даражаялде вахинегIан гьарурал малъа-хъваял, насихIатал. Гьедин, лъабабилебги нухалъ UFCялъул рачелги цIунун, Дагъистаналъул ЦIудуца лъазабуна жинца профессионалияб спорта-лъулгун къо-лъикI гьабулеб бугин. Эбелалъе къабуллъулеб гьечIин жив эмен аскIов гьечIого цеве вахъинеян лъазабуна спортсменас.\n«Аллагьас хъвавухъе букIуна кинабго. АлхIамдулиЛлагь, жакъасеб бергьенлъиялъухъ. Баркала буго гIемерал соназ дида ва дир инсуда цадахъ гьаб халатаб, захIматаб нух нахъа тарал гьудулзабазе, командаялъе, тренер Хавьер Мендесие. Гьединго баркала буго, гьаб даражаялда къеркьезе рес кьураб UFC гIуцIиялъе, гьелъул президент Дана Уайтие. Гьалдалъун дица спорталъулгун къо-лъикI гьабулеб буго. Дун Джастингун къеркьезецин бокьун букIинчIо эбелалъе. Гьалдаса хадуб тIокIалъ октагоналде вахъинарин абун букIана дица гьелда. Эбелалъе кьураб рагIуе дун хилиплъуларо. Гьанжеялдаса микьго соналъ цебе, ай 2012 соналда тIоцебе UFCялъул турниралда цеве вахъиндал щивго божун вукIун ватиларо ахир гьадинаб ккелилан. Сон вацас абуна интернеталда бищунго цIикIкIун рехсолеб цIар ХIабибил бихьизабулеб бугин. Гьаб захIматаб гьир баччизе диде тIаде ккелин ракIалдецин кколароан. Нужер эбел-эмен ратани, гьезда аскIоб тIаме цIикIкIун заман, гьабе адаб-хIурмат», - ан абуна НурмухIамадовас. Бергьенлъиги гьес сайгъат гьабуна мунагьал чураяв инсуе.\nТурнир лъугIун хадуб букIараб пресс-конференциялда UFCялъул президент Дана Уайтица абуна: «ХIабиб вуго кутакалда къуватав ва къвакIарав спортсмен. Гьеб гьедин букIин нилъеда жакъалъизегIанги лъалаан. Амма, эхетун вагъизеги гьесул бергьараб гьунар букIин гьанже гурого лъачIо. РекIее бокьухъе вагъулев вукIана гьев Гэтжигун. Цо-цо мехалъ Джастинида ракI гурхIизецин бачIунеб букIана. НурмухIамадов UFCялъул турниразда жеги цониги раундалда къечIо. Гьединал хIасилал рихьизаризе бокьа-бокьарасухъа бажаруларо. Гьединлъидал, ХIабиб дица рикIкIуна ММАялъул рахъалъ бищунго къуватав спортсменлъун. РакI къварилъана гьес спорталъулгун къо-лъикI гьабулеб бугин абидал. Бокьилароан чемпион лигаялдаса нахъе ине. Ахирисеб къеркьеялде вахъунелъул гьесул хIатIил килщал рекун рукIун руго. Гьедин бицана дие ХIабибил секундантаз. Профессионалияб спорт буго цIакъ захIматаб жо. Гьелда сакъатал камуларо, гьебго заманалда, захIмат-гIакъуба бихьула килограммал тIаса рехулагоги. ХIабиб дида жегиги вихьичIо. Хадуб бицина нижеца гьесул хIукмуялъул, дандбала гьабизесеб».\nГьитIинаб Дагъистаналдаса кIудияв ХIабиб\nЛъидаго къезавизе кIвечIев, къуватав, къвакIарав, гьунар тIокIав - гьединал эпитетаз цIун руго социалиял гьинал. Бищунго лъикIав абураб рагIуе синонимал ралагьулезда гьоркьоб къецал унел ругеб хIисаб буго интернеталда. ГIадатиял гIадамаздаса байбихьун машгьурал спортсменазде щвезегIан ХIабиб НурмухIамадовасул бергьенлъия-лъул бицунарев чиго ватиларо. Гъоркьехун кьолел руго цо-цоязул пикраби ва баркиял.\nДаниэль Кормье - UFCялъул\nБаркула UFCялъул тарихалда бищунго къуватав речIчIухъан ва дир вац ХIабиб НурмухIамадовасда бергьенлъи. Рехсараб гIуцIиялда гьесул гIадинаб гвангъараб карьера (хIасил) цониги спортсменасул букIинчIо. 29-0. Гьелда сверухъ дагIба базе бакIго гьечIо. ЧIухIарав вуго мун лъалев вукIиналдаса, дир гьитIинав вац.\nМэнни Пакьяо - профессионалияб боксалъул рахъалъ дунялалъул чемпион\nДун вуго ХIабиб НурмухIама-довасул фанат. Гьалгощинал соназ гьесда хадуб халкквезе щвей букIана рохеллъун. Эбел-инсул адаб-хIурмат гьабизе кколеб къагIидаялъул мисал бихьизабуна дуца дунялалъулго халкъалда. Баркала, чемпион, кина-лъухъго!\nДжордж Сент-Пьер - UFCялъул\nСпорталъул тIогьиве вахиндал гьелъулгун къо-лъикI гьабизе кIвей бахIарчилъи ккола. Дун мукIурав вуго ХIабибил гьунаралъе. Джастин Гэтжигун къеркьолелъул бихьизабуна гьес унго-унгояб къуват. Гьединав НурмухIамадов цевеккун лъалев вукIинчIо. Гьесул гIадинаб карьера ккола бокьарав спортсменасул анищ.\nАлександр Шлеменко - Bellator гIуцIиялъул экс-чемпион\nРоссия, Дагъистан - киназдаго баркула ХIабибие щвараб бергьенлъи. Джастин гурев щив данде виччаниги къезавулаан НурмухIамадовас жакъа. Щайгурелъул, гьес бергьенлъи инсуе сайгъат гьабизе букIун. ГIабдулманапица абулаан ХIабибица профессоналияб спорталъулгун къо-лъикI 30 сон бараб мехалъ гьабизе бугин. Гьесул рухI бохун батила васасухъ балагьун.\nТарихалде ана НурмухIамадо-васулги UFCялъулги гьоркьоблъиялъул 12 сон. Дагъистаналъул ЦIудуца борхалъи босараб гьеб сапаралъул хIакъалъулъ дунялалъул спорталъул тарихалъул тIанчазда хъвала меседил хIарпаз. Жеги ХIабиб вуго гIолохъанго, гIумру буго цебе. Щиб лъалеб…\nХIабибил тренер Хавьер Мендесица абуна спортсменас хадубккун цIиял чемпионал куцазе жиндие кумек гьабизе бугин. Амма живго НурмухIамадовас ракIалда бугелъул хIакъалъулъ жеги халкъалъе загьир гьабичIо.\n«ХIакъикъат» газеталъул коллективалъ ракI-ракIалъ баркула ХIабиб НурмухIамадовасда щвараб къиматаб бергьенлъи. Россия, Дагъистан, магIаруллъи чIухIула дудаса.\nДругие материалы в этой категории: « Россия бахилаб бергьенлъи щвана


СУАЛАЛ К1ВАР БУГЕЛ РОРХАНА. - 22 Июля 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Июль » 22 » СУАЛАЛ К1ВАР БУГЕЛ РОРХАНА.\nСУАЛАЛ К1ВАР БУГЕЛ РОРХАНА.\n19 июналда райадминистрациялда т1обит1ана администрациялъул коллегиялъул иргадулаб данделъи. Гьелда г1ахьаллъи гьабуна районалъул бет1ерас, гьесул заместителаз, администрациялъул отделазул нухмалъулез, росабазул бегавулзабаз ва цогидазги. Данделъиялда гьоркьор лъеялъе росун рук1ана сентябралда т1орит1изе ругел рищиязде х1адурлъи, приоритетниял проектал г1умруялде рахъинари ва росабазул налогазул базабазул актуализация гьаби, физическиял лицабазухъа ракьул ва мал-мулкалъул налогал рак1ари.\nТ1оцебесеб суалалда хурхун к1алъазе вахъана райадминистрациялъул юрист Г1абдулаев Х1асан. Гьес бицана рищиязул комиссиязе кумек гьабизелъун районалда 11 чиясдасан штаб ва 57 участкаязулаб комиссиял г1уц1ун ругилан, гьезда гьоркьоса 14 участок бугила гъутабазда. Киналго районалда ругел избирателазул къадар бащалъулеб буго 20361 чиясда.\nК1иабилеб суалалда хурхун баян кьуна районалъул проекталъулаб офисалъул нухмалъулев Зайнудин Гьит1иновас. Жиндирго к1алъаялда гьес г1ат1идго бицана щибаб проекталда хурхун районалда гьабулеб бугеб х1алт1ул. Гьеб х1алт1ул х1асилалда, приоритетниял проектал т1уразариялъул рахъалъ гьаб соналъул т1оцебесеб бащалъиялда нилъер район бач1ун буго бищун лъик1ал х1асилал рихьизарурал анц1го районалъул сиях1алде гъорлъе.\nРосабалъ налогазул базабазул актуализация гьабиялъул ва физическиял лицабазухъа ракьазул ва мал-мулкалъул налогал рак1ариялъул бицана районалъул нухмалъулесул заместитель Саг1адула Батировас. Гьесул баяназда рекъон, исана т1оцебесеб июналдаса байбихьун 180 материалалда рекъон межевание гьабун буго. Гьебго заманалда жаниб 42 ОКСалъе ва 38 ракьул участкабазе гьарун руго зеленкаби. Исана т1оцебесеб кварталалда физическиял лицабазухъа ракьул ва мал-мулкалъул налогазул бак1арун буго 93140 гъурущ г1арцул, ай гьеб рахъалъ план т1убазабун буго 122 %.\nДанделъиялъул ахиралда г1одобе бичараб ах1вал-х1алада араб рак1 рагьараб гара-ч1вариялда Саг1ид Камиловичас гьаруна т1адкъаялги бадибч1вай гьабуна х1алт1улъ тасамах1лъи биччарал жавабиял г1адамазеги ва ч1ван-къот1арал жавабал кьуна х1алт1уда хурхун данделъараз загьир гьарурал суалазеги.


Масала, Халкъазда гьоркьосеб, инсанасул ихтияразул рахъалъ федерациялъул вакил Александра Кулаевалъул пикруялда Шималияб Кавказалдаса, хасго Чачаналъа рачIарал гIадамал террористал ва радикалияб бербалагьи ругел чагIазде сверулел ругила Европаялдаса гIадамазул жамгIияб пикруялъулъ.\n22 марталда Брюсселалъул халкъазда гьоркьосеб аэропорталда ва метрополитеналда ккана лъабго кьвагьи. Гьелъул хIасилалда гIумруялдаса ватIалъана 32 ва лъукъана 250 цIикIкIун чи. Терактазул жавабчилъи жидедего тIаде босана Россиялда гьукъараблъун лъазабураб ДАГIШ терроралъул гIуцIиялъ.\nТерактаздаса хадуб лъазабуна гьел гьариялда щаклъи ккун ккурал лъабгоязул, гьезда гъорлъ Беларуссиялъул гражданлъи бугев дагъистанияв Марат Юнусовги.\nЛъазабулеб букIана Россиялъул хасал хъулухъаз гьев Беларуссиялъул рахъалдаса вачIунев террорист вугин абураб информация кьун бугин, амма хадубккун живго Юнусовас лъазабуна жинца жавабчилъиялде ахIизе ругин жив террорист вугин абураб хабар тIибитIизабурал журналистал. 28 марталда Беларуссиялъул хасал хъулухъаз лъазабуна Юнусовасдехун щибго тIадкIалъай гьечIин жидер.\nБельгиялда ккараб кьвагьияздаса хадуб батIи-батIиял экспертаз загьир гьабуна пикру, гьел кьвагьияз Шималияб Кавказалдаса лъутун рачIун Европаялда чIейи гьабун ругездехун негативияб бербалагьи букIиналъул ахIвал хIал хIалуцунеб бугин.\nМасала, Инсанасул ихтияразул халкъазда гьоркьосеб федерациялъул вакил Александра Кулаевалъ «Кавказский узел» сурсаталъе баян гьабулеб буго, Шималияб Кавказалдаса, хасго Чачаналдаса гIадамал террористал ва радикалияб исламалъул чагIи хIисабалда къабул гьарулел ругин Европаялъул улкабазда.\nГьелъул пикруялда, гьевго Марат Юнусовасул Бельгиялда ккараб теракталъулъ гIахьаллъи бугин абураб тайпаялъул информация тIибитIизабиялъ Шималияб Кавказалдаса лъутун рачIараздехун божилъи тIагIунеб буго ва гьоркьолъаби холел руго Европаялъул халкъалгун.\nМасала, ноябралда ва январалда Франциялда ккарал терактаздаса хадуб, нахъиял сардаз анцI-анцI чачаназул хъизамазде чIухь базе рачIун ругила полициялъулал.\nБельгиялда ккараб теракталда хадуб байбихьараб гьетIараб куцалда информация тIибитIизабиялъги квешаб ахIвал-хIал лъугьинабулеб бугила. Медиасурсатаз хIадурараб тушманасул сурат кьолеб бугила, тIубан мухIканаб гуреб информациялда тIад гIуцIараб.\nГьабсагIаталда Европа дандчIванила жегиги букIинчIеб хIинкъигун, гьелъ, хасго информациялъулаб политика цIакъ цIодорго тIобитIизе кколила.\nКинаб бугеб террактаздаса хадуб Европаялъул улкабазда хIал. Хисун бугищ Шималияб Кавказалдаса гIадамаздехун бербалагьи – гьел суалал кьуна «Эркенлъи» радиоялъ Дагъистаналдаса ва Чачаналдаса Европалъул улкабазда гIумру гьабун ругезе.\nАвстриялда 10 гIан соналъ гIумру гьабун вугев ГIалица бицана, щибго гьесда лъалеб хисараб жо гьечIилан. Цо-цо миллияб рахъалъ кколел ричIчунгутIиял рукIунила кидагоги, амма гIаммаб куцалда хисараб жо ккечIила Бельгиялда ва Франциялда ккарал кьвагьияздаса хадуб.\nГIали: «Гьел террактаздаса хадуб, гьаниб Австриялда щибго хисараб жо ккечIо. Австрия буго Шималияб Кавказалдаса гIемер гIадамал ругел улкабазул цояб. Амма дида лъалеб, кавказияздаса хIинкъи, яги рокьукълъи загьир гьабиялъул гIаламатал гьечIо. БукIине бегьула, цо кинаб бугониги шагьаралда, цо пуланав Фридрихица цояв дандхаризави, амма гьединаб жо бокьараб улкаялда букIуна, терактазда хурхарабги гьеб гьечIо».\n22 къоялъ Брюсселалда ккараб кьвагьиялъул хIасилалда чIваразда ва лъукъаразда гъорлъ ругин гIемерал бусурбабиги, амма Россиялъул информалатаз гьелъул бицун бати щакаб бугин. Кинабгоги, Россиялда ругезда Бельгиялда ккараб теракт бихьулин батIаго, хIакъикъаталдаги бугелдасайин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Бельгиялда гIумру гьабун вугев чачанав Алан Бергманица. Европаялда бугеб толлератияб жамгIият абураб рагIабазул магIна бичIчIун бажаруларила Россиялда рукIаго.\nАлан Бергман: «Кавказиязул я цере ккарал, я гьанже ккарал терактаздехун щибго хурхен гьечIо. Гьел терактал гьарурал ва гIумруялде рахъинарураздаги тIоцебе гIайиб чIвай гьабулел руго Кавказиял. Гьанир гIумру гьабун руго толерратияб жамгIияталда. Цо кинав вукIаниги МахIмудица цо жо гьабунилан, кинабго цо гъуниялде баларо гьаниб.\nГьеб теракталъул хIасилалда зарал ккаралги руго гIемерал бусурбаби. Брюсселалда руго кIудияб къадар бусурбабазул. Гьанир гьел инжит гьарун, батIа тIун тун гуро ругел. Гьел журан руго улкаялъул гIумруялъулъ: администрациялда, полициялда, армиялда, батIи-батIиял идарабазда хIалтIулел руго гьел. Гьединлъидал гьечIо гьединаб жо, бусурбаби яги кавказиял батIа гьарулин абулеб».\nРукIанищ Брюсселалда ккарал кьвагьиязда хадур гьенир гIадамазул рукъзабахъ чIухьал райин цIехана нижеца, амма Аланица баян гьабухъе, гьесда лъалел гьединал лъугьа-бахъинал рукIун гьечIо.


ЩИВАСДА Т1АДАБ БУГО ЖИНДИРГО САХЛЪИ Ц1УНИЗЕ. - 15 Января 2018 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2018 » Январь » 15 » ЩИВАСДА Т1АДАБ БУГО ЖИНДИРГО САХЛЪИ Ц1УНИЗЕ.\n-Гьанив цеве вук1арав бет1ерав врач хъулухъалдаса нахъе унев вук1иналда бан, дие предложение кьуна гьесул бак1алде х1алт1изе вач1ине. Абулеб бук1ана къвариг1ун вугин гьанив гьавурав, районалъул г1адамалги гьезул ах1вал-х1алги лъалев чиян. Чанго къоялъ ургъун хадув дун разилъана. Зах1малъабиги г1узрабиги киналго х1алт1абазулъ рук1уна. Гьел къезаризе хьулалда вач1арав вуго дунги.\n-Кинал х1алт1аби гьарун бажарарал дур нухмалъиялда гъоркь?\n-Дун вач1инег1анги больница х1ажатаб техникаялдалъун хьезабун бук1ана, бицинег1ан кутакал г1унгут1абиги дида гьанир ратич1о, амма г1иси-бикъинал жал камунги рук1инищха. Гьедин г1унгут1и бук1ана больница лъедалъун хьезабиялъул. Хасало лъимги ц1орон гьеб баччизе кколаан. Райадминистрациялъул кумекалдалъун лъел ц1ияб мухъги бачун гьеб г1унгут1и лъуг1изабизе к1вана. Гьединго законалъул т1алабазда рекъон т1охикье бачана медицинаялъул къишни-къул балеб бак1. Х1адурана санитариял автомашинабазе хъулухъ гьабулеб площадка. Рат1а гьаруна дежурнияв тохтурасул ва хехаб кумекалъул кабинетал. Т1оцебесеб т1алаялдаса лъабабилелде бахъана реанимациялъулаб отделениеги.\n-Кинаб даражаялда бугеб гьабсаг1аталда районалда сахлъи ц1уни?\n-Абизе ккола аслияб къаг1идаялда районалъул сахлъи ц1униялъе райбольницаялъ жидедаго т1адал ишал т1уразарулел ругилан. Гьелъие киналго шарт1ал г1уц1унги руго. Больницаялда регаразеги ч1езарун руго къвариг1унеб дару-саба, квен-т1ех, хинлъи ва цогидалги х1ажатал шарт1ал. Нагагь ток свани унтаразе бищунго х1ажатал аппаратал х1алт1изаризе нижер буго дизелалъулаб генератор. Цогидал аппараталги киналго х1алт1улел руго.\n-Кинабго лъик1 батани, щайха г1адамазул г1арзал ругел больницаялда регизе бак1 щоларин, дараби гьеч1ин ва цо-цо тохтурзабазул унтараздехун хъач1аб бербалагьи бугилан?\n-Г1адамаз рицунел киналго харбазда божизе бегьуларо, гьел ккола къват1ул харбал. Г1емерисел гьединал харбал рицуна мух1канго медицинаялъул х1алт1ул х1акъалъулъ лъаларел г1адамаца. Дарабазул рахъалъ нижер щибго г1унгут1и гьеч1о, божуларев чи хас гьавун дихъеги вач1ине бегьула, дица гьесда бихьизабила дараби рук1ин. Унтаразе регизе бак1 г1оларого бук1уна г1иц1го терапиялъул отделениялда. Гьениб 30 унтарасе гурони вегизе бак1 гьеч1о, амма гьенибги ц1акъго халатаб ирга бук1унаро. Унтарал рук1уна нахъбахъич1ого регизаризе кколелги ва планалда рекъон ирга щвезег1ан тезе бегьулелги. Нахъбахъич1ого вегизавизе кколев унтарасе нижеца щиб гьабунги бак1 бахъула. Планалда рекъон регизаризе кколел чанго къоялъ иргаялда ч1езе кколаха.\nТохтурзабаз унтараздехун хъач1аб бербалагьи гьабиялъул х1ужаби х1акъикъаталдаги камуларо. Амма дица гьеб суал кидаго дирго хасаб бербалагьиялда гъоркье босун бук1уна ва щибаб данделъиялда гьелъул биценги гьабула.\nНижер буго 8 хехаб кумекалъул автомашина ва цо бригада. Гьезул 3 буго участковиял больницабазда. Цо-цо ккола хехаб кумек к1иго бак1алде цадахъ ах1арал х1ужабиги. Гьединаб мехалда цо бак1алдаса хехаб кумек т1адбуссинег1ан тезе бегьулеб х1ал унтарасул батич1они нижеца цоги машина къват1ибе бахъинабула ва больницаялда ругел тохтурзабазул бригадаги г1уц1ун унтарасухъе.\n-Кинаб ах1вал-х1ал бугеб росабалъ ругел медпунктазда?\n-Квешаб х1ал гьеч1о. Кинабниги дир нухмалъиялда гъоркь буго 50 медпункт. Гьезул 11 ккола гъутаналда. Капиталияб ремонт гьабун къач1ана 23 медпункт. Узухъда гьенирги г1иси-бикъинал г1унгут1аби камун ратилищха. Мисалалъе, рук1уна хасал унтарал зама-заманалдаса жидехъе рокъоре щвезе кколел. Харбал рук1уна нижер х1алт1ухъаби гьезухъе унарилан. Гьедин батизеги бегьула. Гьединлъидал гьеб бут1аялда жеги гьабизе х1алт1и цебе буго.\n-Советиябги гьаб заманалъулги медицина данде ккуни кинаб къимат дуца кьелеб?\n-Цебеялде данде ккун жакъа сахлъи ц1униялъул технологиял цере т1урал руго. Раккун руго советияб заманалда рук1инч1ел унтарал сах гьариялъул г1емерал ц1и-ц1иял къаг1идаби. Амма тохтурзабазул г1аданлъиялъул ва ях1-намусалъул рахъ босани цебе г1емер лъик1 бук1анин тола дица. Гьединаб ях1-намусги кинаб нух батунги унтарасе кумек гьабизе бажариги г1олеб гьеч1о жакъасел тохтурзабазе.\n-Кинал зах1малъаби дандч1валел нужер х1алт1улъ?\n-Цониги учреждениялда зах1малъаби камун рук1унаро. Аслияб зах1малъи буго ФОМСалъ биччараб г1арац г1олеб гьеч1олъиялъ. 2017 соналда нижер бюджет бук1ана 164 млн гъурущ. Гьеб г1арцул 93% уна х1алт1ухъабазе харжал кьеялъе, хут1араб дагьабго къадар г1арцул дарабиги росизе квен-т1ехги ч1езабизе налогалги кьезе ва цогидабги х1ажатаб жоялъе харж гьабизе г1олеб гьеч1о. гьединлъидал гьаризе кколел руго налъаби. Гьабсаг1аталда больницаялда буго 23 млн гъурущ налъи. Хьул буго финансовияб рахъ дагь-дагьккун лъик1лъилин ва гьел налъабиги рец1изе к1велилан.\nЦоги зах1малъи буго цо-цо специалистал гьеч1олъиялъ.\n-Ахиралдаги щиб дуца абилеб бук1араб районцоязда?\n-Т1оцебесеб иргаялда дица районцоязда абилаан нижедасан рицунел къват1ул харбазда божугеян. Нижги ч1агоял г1адамаллъидалха гъалат1ал ккеч1ого нижехъаги хут1уларо. Х1алт1улел чаг1азухъа кколеб г1адат буго гъалат1. Гьединлъидал нужеда пуланаб хабар раг1ани яги цониги г1унгут1и бугони нахъасан гаргадич1ого, дихъе рач1ине бегьула, дица бугеб х1акъикъат бицина ва бажарараб кумек гьабила.\nЦоги нилъер г1адамазул г1адат буго ригьда хал гьабизеги рач1инч1ого, унти т1убанго чорхолъ бессизег1анги тун, ахиралда ц1акъго зах1матаб х1алалде ккедал гурони больницаялде рач1унарел. Узухъда, гьединаб х1алалда унтарасе гьабизе к1олеб кумекги дагьаб гурони бук1унаро. Бокьараб унти сах гьаби бараб бук1уна гьеб байбихьудаго т1атинабиялда. Гьединлъидал, дир к1удияб гьари буго киналго районцояздехун лъаг1алида жаниб цоц1улг1аги медосмотр гьабизе рач1аян. Щивасда т1адаб буго жиндирго сахлъи ц1унизе. Бет1ергьанчиясул чехь унтич1они, чияр мугъ унтуларин абухъего бищун цебе нужецаго ц1унизе ккола нужерго сахлъи. Инкар гьабизе ккола киналго заралиял жалаздаса, лъик1аб буго спорталъулгун гьудуллъи ккуни ва кванил низам ц1унани. Больницаялда регун ругел 10-15 къоялъ гьабураб дару-сабабалъ хроническиял унтаби ругел г1адамал т1уранго сах гьаруларо. Гьез хадубккунги жидецаго хъаравуллъи кквезе ккола жидерго сахлъиялда хадуб. Гьаризе ккола врачас рихьизарурал дарабиги ц1унизе ккола низамги. Гьединго гьари буго нижеца рихьизарурал прививкаби гьаризе инкар гьабугеянги.\nДица киназего гьарула щулияб сахлъи, халатаб ва талих1аб г1умру, хъизан-лъималаздаса рохун тайги нуж.\nГара-ч1вари гьабуна И. Мух1амадовас


Афгъанистаналда зулму цΙикΙкΙунеб буго\n2013 соналъул анлъго моцΙида жаниб тунка-гΙусиязул, терактазул ва тΙадекΙанцΙиязул хΙассилалда холел гражданиял гΙадамазул къадар Афгъанистаналда бихьулеб къагΙидаялда тΙаде ана.\nГьелъул хΙакъалъулъ лъазабулеб буго арбагΙ къоялда загьир гьабураб Цолъарал миллатазул гΙуцΙиялъул докладалда. Январалдаса июналде щвезегΙан Афгъанистаналда, экспертазул хΙисабалда, хвана 1300-ялдасанги цΙикΙкΙун гΙадатияв чи. Зарал ккун буго 2500-гΙан чиясе.\nЦебесеб соналъул гьединабго заманалде данде ккун гьеб къадар цΙикΙкΙун буго ункъго бутΙаялдаса цо бутΙаялъ.\nГΙемерисел афгъаниял хун руго яргъид гΙуцΙарал тΙаде кΙанцΙиялъул хΙассилалда. ГΙадамал хвеялъул кΙиабилеб багьана хурхараб буго экстремистаздаги хΙукуматалъул къуватаздаги гьоркьор унел тунка-гΙусиязда.\nЦебесеб моцΙалдаса байбихьун улкаялда хΙинкъигьечΙолъиялъул жавабчилъи тΙад буго афгъанистаналъул армиялда ва полициялда. Хадусеб соналъул ахиралде щвезегΙан Афгъанистаналдаса нахъе ине ккола НАТОялъул къуватазул аслияб бутΙа.


Ким Чен Ын Москваялде вачIине гьечIо\nКореялъул Халкъиябгун Демократикияб Республикаялъул цевехъан Ким Чен Ын Москваялда букIине бугеб Бергьенлъиялъул къоялъул байрамалда гIахьаллъизе гьечIо, ян лъазабуна Россиялъул президентасул пресс-секретарь Дмитрий Песковас.\nГьединаб хIукму гьес гьабун бугин улкаялъул жанисел проблемабазда бан ва гьелъул хIакъалъулъ лъазубан буго дипломатиялъул даражаялда. Дагьалъ цебе Россиялъул президентасул кумекчи Юрий Ушаковас лъазабун букIана Шималияб Кореялъул цевехъанасде вачIаян ахIи бан букIанин ва дов разилъанин.\nМоскваялде рачIине хиял бугел цо-цо къватIисел улкабазул тIадтаразе бокьун гьечIин Ким Чен Ын жидедаго цадахъ вихьизе ян абулеб хабар Кремлалъ нахъ чIвана.\nМоскваялда Бергьенлъиялъул Къо кIодо гьабиялъул байрамалда гIахьаллъи гьабиялдаса инкар гьабун буго лъебергогIан улкаялъул церехъабаз. Гьезда гъорлъ – Цолъарал Штатазул, Польшаялъул, Литваялъул, Латвиялъул, Швециялъул, Норвегиялъул ва КIудияб Британиялъул.


«Экспресс» банкалъул клиентазул цоязде щаклъи буго\n"Экспресс" банк банкротлъиялде кколеб мехалда гьелъул клиентаз цебесеб соналъул февралалда жидерго гIарац нахъе тIалаб гьабун тIобитIун букIана митинг.\nАраб соналъго банкроталде ккараб дагъистаналъул "Экспресс" банкалъул цо-цо клиентазда кIолеб гьечIо жидерго гIарац тIадбуссинабизе. Щай гьединаб проблема бижараб ва кинаб бугеб гIаммаб къагIидаялда гьеб проблемаялда сверун ахIвал-хIал?\n«Экспресс» банкалъул клиентазул цо-цоязда кIолеб гьечIо гьеб банкротлъун лъазабун лъагIалиде гIагарун заман аниги гьенисан жидерго гIарац щвезе. Аслияб къагIидаялъ гьел руго гIадатиял гIадамал. Гьединаб баян кьуна «Эркенлъи» радиоялъе МахIачхъалаялдаса адвокат Къадиев Расулица.\nЛъалеб букIахъе, банк «Экспрессалда» сверухъ ахIи-хIур байбихьана 2012 соналъул ахиралда. Ноябрь моцIалъ рукIана харбал, банкалъе ахир лъолеб бугин абун, гьединлъидал гIемерал гIадамаз бахъизеги бахъана банкалда цIунараб жидерго гIарац. Хадубккун банкалъ лъазабуна гьеб гьереси бугин ва банк букIараб хIалалъ хIалтIизе бугин, гьересиял харбал риччарал чагIиги тамихIалде цIазе ругилан. Жидер банкалъул коммерческияб къадру гIодобегIан гьабун бугилан диваналде гIарзацин кьун букIана. Амма дагьабго заманаялдаса, ай 2013 соналъул январалда Россиялъул Централияб банкалъ лъазабуна «Экспресс» банк лицензиялдаса махIрум гьабулеб бугин. Гьелъие гIилла бугин федералиял къануназда рекъон хIалтIунгутIи ва Централияб банкалъул тIалабал тIурангутIиян лъазабулеб букIана Центробанкалъул официалияб лъазабиялда.\nКъануналда рекъон, банкалда гIарац цIунулел рукIаралщинал, намус бацIцIадал клиентазе кинабго гIарац бецIизе ккола хасаб федералияб страховияб идараялъ. ГIемерисел гIадамазе гьеб гIарац бецIана рехсараб идараялъ Сбербанкалдасан. Амма ахирисел баяназда рекъон, Федералияб хIинкъи гьечIолъиялъул идараялъул цIех-рехчагIазул тIалабалдалъун, МахIачхъалаялъул Советский диваналъ туснахъ гьарун руго 2012 соналъул 8 ноябралдаса 2013 соналъул 12 январалде щвезегIан рагьарал счетал. Ай, гьел кколел руго банкалда сверухъ ахIи-хIур бахъаралдаса хадур рагьарал счетал.\nЦIех-рехчагIазул пикруялда рекъон, банкалда сверухъ ахIи-хIур бахъаралдаса гьенибе гIарацгун ун руго цебеккун банкроталдаса жидеего хайир бугел чагIи. Гьединлъидал, диваналда хал-шал гьабун гурони кьолеб гьечIо гIарац. ГIарац босизе кIолеб гьечIо 11 азарго чиясдаян бицана «Эркенлъи» радиоялъе адвокат Къадиев Расулица.\nКъадиев Расул: «МахIачхъалаялъул Советский диваналъ туснахъ гьарун руго гьел гIадамазул счетал араб соналъул апрелалдаго. Гьедаса нахъе унел руго диваналда халгьабиялъул хIалтIаби. Дун гьезул цо-цоязул адвокат вуго, бихьулеб буго хIалтIи цIакъ хIинцго унеб букIи. РакIбацIадго жидер гIарац цIуниялъул мурадалда гьеб банкалде арал клиентазе гIарац кьезеги гIемер заман балеб буго.\nЦIех-рехалъул идараби щаклъизе бакIги буго гьениб, щайгурелъул, цоял гIадамаз жидер бугеб гIарацги гьениса нахъе босулеб мехалда, гьаз ун гьениб гIарац лъеялда щаклъизе бачIуна. Дица жидер ихтиярал цIунулел клиентал гIемерисел руго гIадатиял гIадамал».\nГIадамазул банкалда лъураб гIарац бецIулеб страховияб агентствоялъ лъазабулеб буго «Экспресс» банкалъ банкротлъун гьеб лъазабун хадубги жинда тIадаб хIалтIи гьабун гьечIин. Мисалалъе, банкалъул хважаинзабаз ва цере рукIарал нухмалъулез цIиял, заманаялъулал нухмалъулезухъе киналго ихтиярал кьолел рукIун гьечIо ва банкроталъул процесс рагIалде бахъинабиялъе къваригIараб кинабго информация рагьулеб букIун гьечIо. Къануналда рекъон гьеб тIадаб буго банкалда.\nГьеб хIужа ккола тIадехун рехсарал счетал диваналъ туснахъ гьариялъе ругел гIиллабазул цояб абун лъазабулеб буго Россиялъул цIех-рехалъул комитеталъул официалияб сайталда. Гьединго лъазабулеб буго ЦIех-рехалъул комитеталъ, банкалъул нухмалъулезда ва хважаинзабазда щаклъи бугин банкрот букIине бугин якъинлъарабго гIарацго гьечIого жидецаго банкалда счетал рагьиялда.\nКъануналда рекъон, 700 азаргоялде щвезегIан гIарац батани счеталда, гьеб бецIизе ккола страховияб агентствоялъ. Гьеб агентсвоялъул нухмалъулев Юрий Исаевас информалатазе лъазабухъе, лицензиялдаса махIрум гьарурал Дагъистаналдаса Трансэнергобанкалда ва Экспрессбанкалда рагьун буго 12 млрд гъуршиде фиктивиял, ай мекъал счетал. Гьесул рагIабазда рекъон, «Экспресс» банк банкроталде унеб бугилан харбал раккарабго гьенибе гIарацгун рачIунел чагIазул къадар дагьлъичIо, тIадеги цIикIкIун гурони.\nРугел счетаздаса гIарац бахъулеб буго гIадамаз, гьелъул бакIалда цогидаз цIиял рагьулел руго. Гьел рагьулел рукIун руго гIарацги гьечIого, гIицIго хадубккун агентствоялдаса бецIун гIарац щвеялъул мурадалдаян бицана Юрий ГIисаевас. Адвокат Расул Къадиевас рехсолев II азарго клиентги щаклъи бугезул сияхIалда гъорлъе кколел руго гIицIго гьез счет рагьараб заманаялъухъ балагьун.\n«Экспресс» банкалъул клиентазда щаклъи буго


Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdra #feltdragon - sare\nPurple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdragon Purple passion felted dragon. #feltdra


Гъоркь рузман къоялъ Буйнакскалда ветераназул партиялъул депутатазулгун дандчIваялде рачIараздаги низам цIунулездаги ккараб тунка-гIусиялъул гIахьалчагIи иргадал полициялъул бутIаялде ахIулел ругила, гьезде тIадецуй гьабулеб бугин лъазабулеб буго, гьеб цебехун рехсараб партиялъул вакилзабаз.\n«Эркенлъи» радиоялъ цебехун бицун букIана 16 октябралда Буйнакскалъул шагьаралъул мажлисалъул Россиялъул ветераназул партиялъул рахъаласан ругел депутатазулги шагьаралъул жамагIаталъулги дандчIвай тIобитIизе кколаан Буйнакскалъул администрациялъул минаялъуб.\nАмма низам цIунулез риччачIо гьенире я гIадатиял гIадамал я депутатал. Гьеб мехалда шагьаралъул аслияб майданалда гьеб дандчIвай тIобитIизе депутатал лъугьараб мехалда полициялъ нужеца къануналде данде кколаредухъ митинг гьабулеб бугинги абун рухулаго нахъе рачахъана гьениса гIадамал.\nГьедин гьел къуваталъул идарабаз рухаразул жеги-жеги азарханаялдаго вуго гьеб гъалмагъиралда гьоркьове ккарав 65 сон барав ХIажи МухIамадов. Полициялъулаз кьабарал резнал тIилал щун руго гьесдаги. Гьев гурони азарханаялда вегизавурав чи гьечIила, амма полициялъулаз рухаразул къадар анцIгогIан чиясде бахунеб бугин бицана «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда ветераназул партиялъул вакил Марат Жанхаевас.\nМарат Жанхаев: «Депутатазул анкьго чи вухун вуго полициялъ, цо херав чи гьаб сагIат жеги азарханаялда вегун вуго. Гьесул кверзул лъабго килищги бекун буго, ракIел унтиги бачIун букIун буго гьесде. Чанго нухалъ резнал тIилги кьабун полициялъулаз гьев тункун речIчIизавураб куц видеоялдецин бахъун буго. Гьев гурониги цойги кIиго гIолохъанчиги вуго низамцIунулездасан кьаби щварал. Депутатазул цоясул ботIролъ жо щун буго, цо-цоязул къаркъала хъахIиллъун буго тIилал кьабиялъ, цойдасул бохдуда электрошокер речIчIизабиялъ вилълъине кIолареб хIал букIана.\nЖидеца щибго гьабичIин рахъунелъул кидаго полиция, ниж гьеб гъалмагъир ккарабго буйнакскалъул диваналъулаб экспертизагьабулеб бакIалде ана, амма ниж гьенире щвараб мехалда эксперт хIухьбахъиялде ун вугинги абун нижехъ гIинтIамичIо лъицаниги. Гьез гьереси бицун букIин хадуб тIатана. Гьеб мехалъ ниж ун МахIачхъалаялде экспертасухъегун нижеда рухун лъурал гIужазул суратал рахъана. Гьеб кинабго тIубан бахъун хадуб нижеца прокуратураялдеги, цIех-рехалъул комитеталдеги гIарзал хъвазе байбихьараб мехалда ниж ахIана Буйнакскалъул диваналъулаб экспертизаялде. Нижеца ахIи бахъинабураб мехалда хIухьбахъиялда вукIанин абулев вукIарав экспертги хIалтIудаго ватана.\nНизам цIунулезе къваригIун буго гьеб тунка-гIуси нижеца багъаризабунин абизе, ниж тIаделъанин полициялъулаздейин абун баянал кьолел руго гьез. Гьеб буго гьереси, гьез хвезабуна къанунги халкъалъул ихтияралги. Гьединлъидал республикаялъулги Россиялъулги прокуратураялде, цIех-рехалъул идараялде ва ФСБялде гIарзал хъвана нижер киналго депутатаз гьел полициялъул хIалтIухъаби тамихIалде цIайилан тIалабги гьабун».\nРагъ-кьалалде буссараб гьеб дандчIваялъул 10 гIан гIахьалчи ккун вукIанин рузман къоялъ полициялъулаз, гьел киналгоги къватIире риччан ругин бицана депутатас « Эркенлъи» радиоялъе.\nДагъистаналъул жанисел ишазул министрелъиялъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулей Фатина ГIубайдатовалъ «Эркенлъи» радиоялъе баян кьолаго лъазабуна гьеб Буйнакскалда букIараб тунка-гIусиялъул чанго гIахьалчиясда тIад административияб иш рагьун бугилан.\nФатина ГIубайдатова: «ГIадлу-низам хвезабурав анкьго чиясда тIад протокол гьабун буго нижер хIалтIухъабаз. Гьел киналго административияб тамихIалдеги цIазе руго, гIакIаби тIад къотIун лъугIилин ккола дида гьеб иш. Нижеца щивниги ккунги вукIинчIо, гьанже-гьанжеги кколев гьечIо. Ккун рачарал чагIи кIиго сагIаталдаса нахъе риччаларо. Видеоялда бихьулеб буго гьел гIадамал низам цIунулезде тIаделъун рукIараб куц, гьез гьеб митинг гьабиги къанун хвезаби буго. Гьезда лъазабун букIана гури нужеца гьел тадбирал тIоритIугейин, амма гьез гIинтIамичIо. Гьезие ахIи-хIур къваригIун букIун бугоха. Гьединлъидал гьеб митингалда гъалмагъир гьабизе лъугьараб мехалда цIакъго кутак гьабулел рукIарал заманалъ полициялде рачун рукIана, ккун щивниги вукIинчIо гьезул».\nБуйнакскалъул бетIерасул хъулухъалъе гIоло къеркьей жеги халат бахъине бугин абураб пикру загьир гьабулеб буго Дагъистаналъул экспертаз. Гьелдаго рази вуго журанлист Маркъо ШагIбановги. Гьесул пикруялда рекъон Буйнакскалъул гьаб сагIат вугев мэр ХIусен ХIамзатовги гьесул бакIалде вачIине къваригIарав ГIусман ГIусмановги цоцадеги тIамун, гьезул цохIонигиявги течIого лъабабилев тIубан батIияв чи тезе вуго мэрлъун.\nХIамзатовги жиндие данде кколареблъи бичIчIизабунила ГIабдулатIиповас, ГIусмановги гьенив тезе бокьун гьечIолъи лъазабунила гьес, гьединлъидал кигIан цIакъ шагьарлъул мажлисалда 80 % бугел ветераназул партиялъ ГIусманов гурони жидее шагьаралъул бетIерлъуда къваригIун гьечIин лъазабуниги гьев Буйнакскалъул нухмалъуде вачIин щакаб жо бугин абулеб буго ШагIбановас.\nБатIи-батIиял кьучI гьечIел баяназда рекъон Буйнаксалъул нухмалъуде рачIине бегьулезд гьоркьор рехсолел руго Дагъистаналъул Таможнялъул нухмалъулевлъун вукIарав Закарья ГIамиров, республикаялъул транспорталъул идарабазда гIемерас саназ хIалтIарав СагIид СагIидов ва республикаялъул коммуналиял хъулухъазулгун бакIал раялъул митистрхисулев МухIамад ГIабдулкаримов.\nБацIги циги багъана, цараца би чIчIикIана ..


Медиарейтингалда Дагъистаналъул бетIерасул цIар тIаде ун буго\nРоссиялъул губернаторазул медиарейтингалда Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIипов 12 абилеб бакIалда вуго. Гьелда цебехун гъоркьисала риидал гьабураб рейтингалда гьев 15 абилеб бакIалда вукIана.\nМедиарейтингалъул байбихьуда руго Чачан Республикаялъул нухмалъулев Рамзан Къадировги, Москваялъул мэр Сергей Собянинги, Крымалъул нухмалъулев Сергей Аксеновги.\nГьеб медиарейтингалда вихьизавун вуго кинавниги 85 губернаторниги субъекталъул нухмалъулевниги. Дагъистаналъул нухмалъулев вачIун вуго 12 абилеб бакIалде. Рейтингалъул ахиралда вуго ЖугьутIазул автономияб мухъалъул нухмалъулев Александр Винник.\nЩибаб нухалда медиарейтингалъул байбихьуда яги Чачан Республикаялъул нухмалъулев Рамзан Къадиров, ялъуни Москваялъул мэр Сергей Собянин рукIунеблъи хIакъаб жо бугин бицана ЭР-ялъе Денга Халидовас. Гьев ккола Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасул гIакълучи. Чачаналъ букIараб кIиябго рагъул хIисабги гьабун, Къадировасдехун президент Путинил хасаб бербалагьи бугин абулеб буго Халидовас.\nМедиарейтингалъул 12 абилеб бакIалда Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIипов ватани, гьебги гIезегIан лъикIаб хIасил буго, Халидовасул пикруялда рекъон. Прессаялдасан ГIабдулатIиповасул цIар рехсезе лъугьанин исана 22 январалда гьес Халкъияб Мажлисалде гьабураб хитIабалъе гIоло ва гьанжегIагар МахIачхъалаялда тIоритIарал стратегиял сессиязе гIолойин рикIкIунеб буго республикаялъул бетIерасул гIакълучияс.\nХас гьабун республикаялда жаниб гьабулеб хIалтIи борцунеб букIарабни, жинца гьев лъелаанин бищун лъикIал губернаторазул щугоясда гьоркьовин абуна Денга Халидовас.\nАмма гьаб ккола Россиялъул ва къватIисел улкабазул журналистаз цIар рехсеялда бан гIуцIараб рейтинг. Гьедин гьез Рамзан Къадировасул цIар гIемер рехсанин Украинаялда хурхун гьарурал кIалъаязе гIологи, МухIамад Аварагасул цIар цIунун Грозныялда тIобитIараб митингалъе гIологийин абуна ЭР-ялъе Денга Халидовас.\nДенга Халидов: «Къадиров федералиял СМИяздасан кIалъана Украинаялда бугеб ахIвал-хIалалъе къимат кьун. Гьединго Парижалда МухIамад Аварагасда тIасан карикатураби рахъиялда данде кIудияб митинг гьабуна. Гьединлъидал гьесул рейтинг киданиги гIодобегIанаб букIунаро. Нилъерасин абуни (Р. ГIабдулатIиповас – ЭР) кIвар кьола рейтингалде гуреб, республикаялда гьабулеб хIалтIул хIасилалде: тIуралел ругищ республикаялда чара гьечIого хIажатал проектал, гьечIелищали. ГьечIел ратани, щал гьелъие гIайибиял: бакIалъул министралищ, федералиялищ? Гьединлъидал, Къадировасда дандеккун, ГIабдулатIиповасул рейтинг дагьаб батаниги, республикаялда жаниб гьес гьабулеб хIалтIи халкъалда бихьулеб буго».\nРамзан Къадировасдехун федералиялги къватIисел улкабазулги журналистазул интерес бижиялъе цойги гIилла буго. ГьанжегIагар раккун рукIана гьев Россиялъул цо министерлъиялъул нухмалъуда толев вугилан абурал баянал.\nАмма Къадировас гIадин Украинаялда яги Парижалда гьабураб теракталда хурхун кIалъаял гьаричIониги, медиадунялалда Рамазан ГIабдулатIипов цIакъ машгьурав чи вугин абуна ЭР-ялъе МухIамад БисавгIалиевас. Гьев ккола «Дагъистан» журналалъул бетIерав редактор. Цин бугони, Россиялда кIуди-кIудиял хъулухъаздаги хIалтIун некIого машгьурлъун вукIанила гьев. КIиабизе бугони, Рамазан ГIабдулатIиповасе жиндиегоги бокьулила журналистазулгун гара-чIвариял гьаризе.\nМухIамад БисавгIалиев: «Информациялъул щиб агентлъи батаниги, гьезул щибалъе жаваб кьола гьес. Гаргадизе бокьула гъосие».\nРамазан ГIабдулатIиповасда дандеккун, цогидал губернаторал, нухмалъулел ругин прессагун дандчIвазе бокьуларел, гьелдаса рикIкIад чIолелин абуна МухIамад БисавгIалиевас.\nГьаниб тIаде жубазе ккола, Шималияб Кавказалъул республикабазул бутIрузул рейтингалда Дагъистаналъул бетIер кIиабилеб бакIалда вуго. Чачан Республикаялъул бетIер гьенивги тIоцебесеб бакIалда вуго. Лъабабилелда вуго Ингушетиялъул нухмалъулев.


ЦIияб портги ччугIил консервазул заводги\nРеспубликаялда байбихьана инвестициялъулаб проект гIумруялде бахъинабиялъул хIалтIи. 12 гама чIезе санагIатаб портги, 40 миллион консервазул банка къватIибе биччалеб заводги базе буго кватIичIого.\n«Каспиялъул маяк» абураб предприятие рагьана республикаялда инвестораз, Каспийскиялъул килькаялъул бачIин цIикIкIинабиялъул мурадгун. ЧчугIил бачIин цIикIкIинабизе ккани, хIажалъана тIадеги цоги портги базе.\n«12 гама чIолеб порталда рукIине руго гуми къачIалел бакIал, ккураб ччугIил 30 млн тоннаялъул тадбир гьабулеб бакIги, гьединго, лъагIалие 40 млн банка хIадур гьабулеб консервазул заводги базе буго гьениб аскIобго», - ян бицана хIукуматалъул нухмалъулесул заместитель ГIабдулмуслим ГIабдулмуслимовас.\nГьесул рагIабазда рекъон, цIияб заводалда букIине буго 450 чиясе хIалтIизе бакIги. Гьеб проекталъул багьаги буго 1 млрд. гъурущ.\nАслиял хIалтIулал бакIал рукIине руго Избербаш шагьаралда. Исана июлалда тIабигIиял сурсатазул рахъалъ министр Набиюла Гъарачаевас абун букIана республикаялда кколеб ччугIил къадар лъабго соналдаса 50 000 тоннаялде бахинабизе бугин. ГьедигIанасеб къадаралда ччугIа кколеб букIана республикаялда СССРалъул заманалда.\nДругие материалы в этой категории: « ЦIунтIадерил депутатаз ганчIал речIчIана\tВахIшичи кIиго соналдасан ккуна »


"Дие лезгинка бокьула!" БагIараб майданалда\nРоссиялъул шагьаразул къватIазда кавказалдаса гIолохъабаз лезгинка кьурдиялдаса разилъи гьечIолъи загьир гьабула Кавказалдаса гуреб россиялъул халкъалъ.\nПолицияги гьоркьоб лъугьунги цин гьеб гьукъизеян лъугьуна, гражданазул рахIат хвезабулеб бугин Лезгинка кьурдиялъинги абун. Мисалаллъун ккола Ставрополалда, Пятигорскиялда карал лъугьабахъинал.\nЦо-цояз абулеб буго: «Гьеб гIицIго кьурди гурищ. Гьебгун къеркьей гIакълу гьечIолъи буго»-ян абун.Цо-цояз рикIкIунеб буго лезгинка- кавказалдесез социалиял бакIал жидерголъун гьабиян, жамгIияб рахIат хвезабилъун, ва гьел шагьаразда цIикIкIун бугеб миллаталъул культураялъулгун-гIадатазул къимат гьабунгутIилъун.\nЛезгинкаялъул рахъ кколезги, гьелде данде чIаразги цере лъолел руго жиде-жидер бичIиялги. Гьаб буго блогерас жиндирго чIагоб журналалда хъвараб:\n«Киналго миллатазул культураялдехун бугеб хIурматалъухъ балагьичIого захIмат буго кавказалъул гIолохъабаз гIурусазул шагьаразда бергьадулаб лезгинка кьурдулеб куцалъухъ балагьизе. Путиние гьелъул кеп батизеги бегьула.Гьел гьесул рукIинесел гьев цIунулел ругелъул. Амма гIадатив ,европаялъул къагIидаялъ тарбия щварав чияс кьурдабазухъ сценаязда балагьула.КъватIазда жидерго жанаваразул гIадинал эмоциял загьир гьарулел ругони халкъ жидерго хIикъи гьечIолъи цIунизе лъугьуна»-абун хъван буго цо кинавали Димаца жиндирго чIагояб журналалда.\nГьале цоги аргументал. Мисалалъе, чачаназул президент Рамзан Къадыровасул рагIабазда рекъон лезгинка умумузго нус нус соназ цебего кьурдулеб батана, хадуб ккун кьурдизеги буго лъица щиб абуниги, лезгинка кьурдиялда гьоркьоб гьечIо кинаб букIаниги криминалги.\nДагъистаналдаса Москваялда хIалтIулей юрист ПатIиматидаги бихьулеб гьечIо лезгинка кьурдиялда гьоркьоб кинаб букIаниги къанун хвезабиялъул иш.\n«ГьедигIан квешаб лезгинкаги цIорда кьурдун олимпиадаялъул меседил медалал щайха росарал»-абун ракIалде щвезабулеб буго ПатIиматица\nЛезгинка гIадатияб кьурдиги кколин гьебги багьанади ккун миллатазда гьоркьоб рокьокълъи бижизабизе бегьуларин рикIкIунеб буго Настя Кириенкоца. Лъелъ цадахъ жиндирго пикроцоялги рачIун Дагьаб цебегIан Москваялда БагIараб Майданалда тIобитIана «ГIурусаз лезгинкаялъул рахъ ккола»-абураб акция.\nНижер радиоялъе Настя Кириенкоца бицунеб буго сунца тIамурал гьел гьединаб акция тIобитIизеяли.\nНастя Кириенко: "Ахираб заманаялъ лезгинка-кьурдиялде данде гIемерал репрессиял руго.Гьелда хадуб дица хал ккун бугелдаса гIемераб заманги буго. Дида гьеб гIалъун букIана щай гурелъул дун цIалулей Парижалда йикIун. Гьенибин абуни бокьараб метроялда цебе букIа цогидаб бакIалда букIа ракIарун дандегун 50 гIанасев чияс бокьарал кьурдаби кьурдула. Ва гьел гьукъун рукIунаро.Россиялдайин абуни лезгинкаялде данде репресиял руго институтаздасанги цин нахъе гъолел руго гьеб кьурдунилан .27 декабралда лъана дида Ингушетиялдаса вас гьев россиялъул гражданин вукIаниги лезгинка кьурдунилан колониялде лъагIелги кьун витIун вукIин. Гьес кьвагьун буго кьурдулаго ругъун лъезабулеб таманчаялдасан къварилъи карав чиги вукун гьечIо,амма гьеб видеоялъухъ балагьулаго дида бихьулеб букIана цIех-рех гьабулес хас гьабун лезгинкаялде –халкъалъе хIикъи буб кьурдиялде гIадин кIвар буссинабулеб букIин. 27 декабралда дица гIуцIана къокъа «ГIурусаз лезгинкаялъул рахъ ккола»- абураб.\nДида бихьана ЦIияб сон кIодо гьабулеб сордоялъ Москваялда БагIаб майданалда Таджиказ лъаларо,Узбеказ лъаларо лезгинкаги кьурдулаго бахъараб видеороликалъ ютюбалда ракIаран щинал пикраби, киб балагьун бугеб полиция,щай гьеб кьурдизе толеб абурал, дирго коллегабазги цин цо-цоязул лезгинкаялде данде чIарал бербалагьиял рагIулел рукIана дида. Дида кколеб букIана цо дун ятилин лезгинкаялъул рахъ колей чIужу. Амма дица гIуцIараб къокъаялде гьоркьоре гIемерал гIадамал жрана. гьеб къокъаялъул гIахьалчагIигун цадахъ 6 январалда нижеца БагIараб Майданалда лезгинкаги кьурдулеб букIана.хас гьабун гьеб кьурдизе лъазабизе щивниги ун вукIинчIо .МагIна гьеб кьурдизе лъаялъулъ гурелъул бугеб гьеб кьурдул лъалел къагIидабиги гьарун къанунги хвезабичIого лъиениги квалквалги гьабичIого кьурдулел ругони щай гьеб бегьулареб."\nНастя Кириенкол рагIабазда рекъон полициялдаса хIинкъунги рукIун руго гьел. Нахъисеб къоялъ хIалтIизе инее колел рукIиналда бан полициялъул отделениязда ратизе бокьизехъин гьечIин абулеб буго Настяца. Документал тIалаб гьарулел рукIун руго полициялъулас амма жиндица гьесда сверунги кьурдун махсаро-хочIалде буссинабизе хIаракт бахъанин байрамги бугелъул ян бицунеб буго Настяца. Амма ксенофобия россиялда руцIун чIезе бегьулареб бакIалде бахун буго Настя Кириенкол рагIабазда рекъон.\nНастя Кириенко: "Ксенофоби бахун буго фантастикияб мохъилъе. Чанги тIадегIанаб цIали кодоб бугезги цин абулеб буго лезгинка абун Дица москваялда 7 сон балеб буго лезгинка кьурдулеб цо нухалъ гурони бихьичIей чIужу йиго дун. Гьаниб гьеб дагьаб гурони кьурдуларо. ГIадамазда гьеб бихьулеб буго ютюбалда. Жидерго цим бахъинабулеб буго. Цинги ксенофобиял бербалагьиял загьир гьабулел руго. Комсомольская правда газетаялда журналистаз лезгинка волгоградалда гьарурал кьвагьияздаги цин рухьинаризе хIаракат бахъун бугоан.»\n6 январалда «ГIурусазе лезгинка бокьула» абураб акция тIобитIараздасан цояй. Настял рагIабазда рекъон гьеб гьезул ахираб акция гуро. Олимпиада тIобитIилалдеги цебе тIобитIизе бегьулин гьелдаго релъараб ация йин лъазабуна Настяца.


ГIинтIидул тIугьдузул бика » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГIинтIидул тIугьдузул бика\nРос кьижун вукIиналда ракIчIарабго, Роза бигьа гьаюн ана гьалбадерил рокъое. МатIуялда цее лъалхъидал, гьелъухъ гьенисан балагьун бугоан хIалакъаб, кьер тIураб гьумер. Щибго хутIун гьечIоан гьелъулъ цее йикIарай берцинал, гIурччинал беразул, хъахIаб, гургинаб гьумералъул ясалдаса. ЛъикIго кодоб хенезеги гьабун, магнитофоналда жаниб лъуна кассета. Берцинаб гьаракь чвахана гьелъул ракIалъе дару-дарманлъун: «.. .мун ячIана дир гIумруялде ва тIолабго дунял къалъун тIегьана дие. Лъугьана тIугьдузул дунял ва мун-гьезул хан, гIадада гурелъулха дуда гьединаб берцинаб цIар лъураб. ТIоцебесеб къоялъго дида ракIалде ккана гьаб гIинтIи дул тIогьое хважаин хIажат вугилан...». Гьеб кассета кьун букIана гьелъухъе Камилица. Камилилги гьелъулги кинабго букIана цIакъго лъикI, иш дагь-дагьккун гIагарлъулеб букIана бертаде. Гьедин букIана гьезул гIумруялда Мухтар ваккизегIан.\n-Гьадав щив мегIерберцин дуда хадув чIарав? Чанго нухалъ вихьана дида дов дур институталда, рукъалда сверун лъугьун?!\n-Щакдарулевищ? -Гьедин батани, йокьулей йихьула. Лъаларо дида дов,-илан Розаца тIоцебесеб нухалъ Камилие гьереси бицана. Кинха гьесда бицинеб букIараб къойилго абизе гIадамал ритIун, кагътал хъван гьелда хадув чIарав чи Мухтар вукIин. Гьаб рокьи ккаразул хабар халалъизе бегьилаан чанго талихIаб соналъ, къисматалъ жиндирго ихтияр хIалтIизабичIебани.\nАварияги ккун, инвалидазул коляскаялде вухьана Мухтар. Гьанже байбихьана ясалъе унго-унгояб гIазаб кьезе. Мухтарил кагътал хисана гьесул эбелалъул къойилго ячIиназдалъун ва гьелъул гIодияздалъун: «Хвезе тоге, дир яс, Мухтар. Гьесул гI умруялъул нур ссун унеб буго. Дуда кIола гьесие кумек гьабизе. Тохтурзабаз абуна гьесул бохдузда вахъине рес бугилан. Аллагьасе гIоло кумек гьабизе. Розае кинго бокьун букIинчIо гьел чияр гIадамазе гIоло жиндирго рокьиялдаса ва талихIаб гIумруялдаса инкар гьабизе. РакIалъ гьей ахIулей йикIана гурхIел-рахIмуялде, гIакълуги рекIел гьаракьги кьеркьолел рукIана цоцалъ жеги чанго къоялъ...\nГьелда лъалаан гьеб къоялъ Камилилгун ахирисеб дандчIвай букIин.\n-Дуда лъалищ жакъа бугеб рохалилаб, талихIаб къо?!-ян гьес ясалъе щибго бицинего течIо. -Дица бицана хабар эбел-инсулгун, ракIалда чIа 28 августалъул къо! Даимаб цадахъаб гIумру, Роза....\n-Камил, дун росасе уней йиго.\nГIолилав циндаго вуцIцIун чIана, гьесда кинабго бичIчIана ва тIадеги вахъун, гьев нахъе ана. Гьанже Розада бихьана скамейкаялда Камилида кIочон тун хутIараб багIараб кIуни. Гьелда жаниб бугоан гIинтIидул тIегьалъул сипаталда гьабураб меседил баргъич. Хадуйги екерун, ясалъ гьеб Камилихъе бегьана: -Дуда кIочон тана...\nКамилица ясалда кодосаги босун, «Дуда кколищ гьанже гьаб лъиего хIажат бугилан ва дие сундулниги кIвар бугилан?!»-ги ахIун, кIуниги хIарщулъе хьуризабун, Камилица нух босана. ТIокIалъ гьел дандчIвачIо...\n-Роза! Кий йигей мун?! Мухтарил гьаракь ва инвалидазул гьакил къирщ-къирщи рагIун, гьей макьидаса йорчIизаюрай гIадин, тIуркIун нахъехун юссана.\n-Мухтар, дуе щиб букIаниги хIажатищ бугеб? Щиб ккараб?\n-Дуего щиб ккараб? Сунца дур paxl ат хвезабулеб бугеб?-ян гьикъана росас.\n-Кинабго лъикI буго, дуца, сундулниги ургъел гьабуге,- йилан Розаца бадиса магIу бацIцIана.\n» БакьайчIиса ЧIанкIа, "Гулишатиде"\nГьав Мухтарил х1алихьалъи бихьулищ,вач1ун гьоркьове рокьи щущазабуна!


Украиналъул рагъулал Крымалда гьанжеги хутIулел ругин, лъазабулеб буго Украиналъ\n10-ялдаса 15-азаргоялде щун Россиялъул рагъулал ругин Украиналъул гIорхъабазда асIкорин, лъазабуна Украиналъул вице-премьер Виталий Яремаца.\nГьесул рагIабазда, рагъулазул кIудияб къадар рагIула гьединго Украиналъулгун Приднестровьеялъул гIорхъода аскIобги. Гьесул рагIабазда гьеб рахъалда жигараб хIалтIи гьабулеб рагIула Россиялъул хасал хъулухъаз.\nЯремаца гьединго нахъ чIвана Крымалдаса материкалде Украиналъул киналго къуватал щвезарунин абураб Россиялъул улка цIуниялъул министр Сергей Шойгул лъазаби. Гьесул хIисабалда, Крымалда гьанжеги хутIулев рагIула 400-гIанав Украиналъул рагъулав.\nСергей Шойгуца лъазабун букIана микьазаргоялдаса цIикIкIун Украиналъул рагъуласе бокьанин Россиялъул рагъул къватазда хъулухъ гьабизейин ва документал кьунин Россиялъул паспорт щвеялъул мурадалдайин. Гьесулго рагIабазда, гьезул лъабазаргIогIанав чиясе рихьизарун руго хъулухъал.


Открытый урок Ц1адаса Х1амзат "Дир г1умру" - прочее, уроки\nОткрытый урок Ц1адаса Х1амзат "Дир г1умру"\n«Открытый урок Ц1адаса Х1амзат "Дир г1умру"»\nМКОУ "Чунинская СОШ»\n1.Дарсиде х1адуриялъул лах1зат.\n2. Раг1икъот1 ц1езаби.\n3. Сураталда т1асан к1алъай гьаби.\n4. Дарсил тема, мурадал, масъалаби баян гьари.\n5. Литературияб диктант.\n6. Цебе малъараб такрар гьаби\n7. Ц1ияб тема.\n8. Поэмаялъухъ г1енекки.\n9. Асаралъул анализ\n10. « Лъие бокьун бугеб Ц1адаса Х1амзатихъе щвезе?» -х1ай\n11. Ц1адаса Х1амзатил музеялде виртуалияб сапар.\n12. Ц1адаса Х1амзатил интервью.\n13. Дарсил х1асил гьаби, баркалаялъул кагътал рикьи. Рокъобе т1адкъай кьей.\nПрезентациялгун, х1айгун, слайдалгун, халкъиял бакъналгун.\nВасазе ва ясазе миллияб рет1ел.\nБаг1арал ва хъах1илал карточкаби – бонусал.\nБат1и – бат1иял асараздаса багьадурал-ц1алдохъаби, гьалбал: Ц1адаса Х1амзат,рет1а-къала дандекколеб къаг1идаялъ.\nДарсил тайпа: ИКТ х1алт1изабураб г1адатияб гуреб адабияталъул дарс\nКласс бец1 гьабун буго. Классалъуве лъугьуна муг1алим ва лъималазе салам кьола:\nМуг1алим: Рорч1ами, лъимал!\nЦ1алдохъабаз цадахъго жаваб кьола, ва авар мац1алъул х1акъалъулъ ругел мухъал ц1алула.\n1 Слайд - пандуралъул бакъаналда гъоркь рагьула Хунзахъ районалъул карта\nМуг1алим: Лъимал, нилъер жакъа буго г1адатияб гуреб дарс. Гьеб ине буго г1адатияб гуреб х1алалда, лъугьине руго г1адатиял гурел ишал. Жакъасеб дарсил маршрут ва тема бищизе т1амизе руго нужго. Рази ругищ?\nЦ1алдохъаби: Рази руго!\n2 Слайд – ч1обогояб кроссворд.\nМуг1алим: Дарсил маршрут бищизе буго раг1икъот1 ц1езабиялдалъун. Гьеб бук1ине буго нилъер дарсил сапаралъулаб т1амачлъунги. Кире ва лъихъе – гьел суалазе жавабал щола раг1икъот1 ц1езабун хадуб.\n- Лъимал, бокьун буго к1вар буссинабизе: ц1ик1к1ун баг1арал бонус – карточкаби щварав ц1алдохъанасе щвезе буго «Г1акъилзабазулги г1акъил» абураб ц1ар.\nЦ1алдохъаби: Нижеца х1аракат бахъила!\nМуг1алим: 1 суал: Кив гьавурав Ц1адаса Х1амзат?\nЦ1алдохъаби: Хунзахъ районалъул Ц1ада росулъ\nМуг1алим: Бит1ун буго.\nМуг1алим: 2 суал: «высокомерие, чванство, гордость» маг1арул мац1алде буссинабе?\nМуг1алим: Х1алч1ахъадал! 3 суал: Ц1. Х1амзатил кеч1 антиреклама?\nМуг1алим: ц1акъ лъик1 буго! 4 суал: бахчараб дандекквей ккола …?\nМуг1алим: 5 суал: Ц1. Х1амзат вук1ана гьурмада … бугев чи.\nМуг1алим: Гьаб раг1и нужее зах1малъизеги бегьула, бугониги х1албихьизинха. 6 суал: «взятка» маг1арул мац1алде буссинабе?\nМуг1алим: Рищват! Х1алч1ахъад!\nМуг1алим: ахирияб 7 суал: авторасул бицунеб жоялдехун бугеб бербалагьи загьир гьабулеб гъвангъараб сипатияб раг1и ккола:\nМуг1алим: Бит1ун буго. Дун нужедаса рази йиго.\nСлайд 3- ц1езабураб раг1икъот1.\nМуг1алим: - Гьанже ц1ализе бегьула сапар кибе бухьине бугебали:\nЦ1алдохъаби: Ц1. Х1амзат. Нилъ рилълъине руго Хунзахъ районалъул Ц1ада росулъе.\nМуг1алим: - Бит1ун буго. Лъица бицинеб лъил х1акъалъулъ нилъеца жакъасеб дарсида бицине бугеб?\nЦ1алдохъаби: Дарсил тема ккола: Ц1адаса Х1амзат «Дир г1умру» (поэма)\nСлайд 4 – Ц1адаса Х1амзатил портрет.\nМуг1алим: Лъицаха нилъер гьалбазе Ц1. Х1амзатил х1акъалъулъ бицинеб?\n(Портреталда т1асан к1алъай.)\nГьев гьавуна 1877 соналъул 21 августалда. Х1амзатил эмен Юсупил Мух1ама вук1ана эркенав узденчи. Гьесул бук1инч1о хъат ч1вазег1анасеб ракь, амма бук1ана 7 лъимер, гьезда гьоркьосан г1иц1го Х1амзатица лъолаан т1агъур. 7 сон гьес байдал, хола эмен. К1удияб хъизаналъул т1алаб т1аде ккарай эбелги кват1ич1ого хола. Бест1алазул т1алаб гьабула инсул вацг1алзабаз. Мух1амадсултаница Х1амзат кьуна Гиничукье мадрасаялде г1араб ц1ализе. Хисана г1емерал росаби, дибирзаби. Гьелъие г1илла Х1амзатил сатириял куч1дул рук1ана.\nГьесда бихьана мискиназда бугеб къварилъи, росдал бечедазул хъант1и, гьез махсароде кколеб халкъ.\nХ1амзатил творчество байбихьанин абизе бегьула жеги мутаг1иллъуда вугеб мехалъго. 14 сон барав Х1амзат судалде кьола Г1алибег абулев бечедав\nмадугьалас, цо кинабалиго т1аг1ел бикъун бугин багьанаги батун.\nГьеб бук1ана 1891 сон-гьесул пагьмуялъулги пасих1лъиялъулги гъансиниб лъураб т1оцебесеб хазиналъун жиб ккараб «Г1алибегил гьве» абураб кеч1 хъвараб сон.\nГьес С. Стальскиясда (проекторалда суратал кьола) цадахъ кьуч1 лъуна т1олабго Дагъистаналъул г1аммаб советияб литератураялъе. Гьесда лъик1 лъалан г1арабазул литература. Х1амзат шаг1ир гуревги вук1ана драматург, хъвалаан критикаялъул, публицистикаялъул, литератураялъул х1акъалъулъ х1алт1аби.\nХ1амзатица нахъа тана бечедаб адабияб ирс: руго гьесул маргьабиги, баснябиги, сатириял асаралги,поэмабиги,публицистикаги,таржамабиги.\nГ1ужда щолеб, бег1ераб пасих1аб каламалъул устар - гьесул куч1дуздасан цо-цо мухъал халкъиял абиязде, биценазде сверана. Гьел куплетал халкъалда рек1ехъе лъала.\nМуг1алим: Баркала, Дица цодагьаб т1адежубай гьабила дарсил темаялде. Ц1адаса Х1амзат «Дир г1умру».\nСлайд 5, 6- дарсил тема, масъалаби, мурадал.\nНилъер масъала: шаг1ирасул г1умруялъулгун, ширг1ияб ирсалъулгун дагьаб г1ат1идго лъай-хъвай гьаби, калам цебет1езаби, пикру бег1ери, жакъасеб къоялъулгун малъулеб асарлъул бухьен ч1езаби.\nСлайд 7 –дарсил эпиграф\nМуг1алим: ц1але ва к1вар кье дарсил эпиграфалде.\nЦ1алдохъаби: Х1амзат, дур асараз инсан куцана,\nБец1ал г1адатал къаникьги рукъун.\nМуг1алим: Баркала, нилъ жеги гьелде т1адруссина. Гьабсаг1ат нилъеца гьабизе буго литературияб диктант. Т1убалеб къаг1ида: дица ц1алулеб предложение нужеца лъуг1изабизе.\nСлайд-8 –Литературияб диктант:\n1. «Дибирги г1анхвараги» абураб кеч1алъул автор…\nЦ1алдохъаби: Ц1адаса Х1амзат\n2. Жиндир хасав автор вугеб асар ккола…\n3. Инкъилаб абураб раг1иялъул синоним …\n4. Ц1адаса Х1амзатил революциялда цересел асарал …\nЦ1алдохъаби: «Ашбазалде», «Г1алибегил гьве», «Дибирги г1анхвараги».\n5. Кинаб жанралъе кьуч1 лъураб Ц1. Х1амзатица …\n6. Сатириял асараз къват1иб ч1вазабула…\nСлайд 9 - Викторина «Асаралъул ц1ар ва автор абе»\nУчитель: Киналго лъик1 х1алт1ана. Гьанже х1алт1изе руго къокъа-къокъаккун. К1иго командаялдеги рикьун, цоцазе кьезе буго цо суал: «Асаралъул ц1ар ва автор абе»\nКъокъабаз, цин-цин гьабун, ц1алула куплетал:\nДуца гьудуллъун ккве квер г1ат1идаб т1ехь\nКида бокьаниги, дуй пайда кьолеб.\nГьалмагълъун ккве дуца литература\nМун хисарданиги, цо х1алккун ч1олеб\nЦ1алдохъаби: Ц1. Х1амзат. «Гьудуллъи лъилгун кквелеб?»\nКутакалде мугъ ч1вараб\nЧ1ух1араб пил бихьулищ\nЛолен г1адин, ц1унц1раялъ\nЦ1анбит1ун г1одоб лъураб\nЦ1алдохъаби: Ц1. Х1амзат «Пилги ц1унц1раги»\nЖиндир хъулухъ гуреб иш\nМисалалъе гьаб раг1и\nГ1унги т1ок1аб буго\nЦ1алдохъаби: Ц1. Х1амзат «Маймалакги ц1улал устарги»\nГьедиг1ан инжитго данде гьабураб\nДунялалъул боц1и бакьанго гуро\nШагьи –параялда дун урхъуларо\nЦ1алдохъаби: Ц1. Х1амзат «Ашбазалде»\nИсана дидасан бегьараб зарал\nЗакат-сах1алдасан босеха, дибир,\nТ1аде-хариялде я дунго хвела,\nЯлъуни дибирлъун бат1ияв ккела!\nЦ1алдохъаби: Ц1. Х1амзат «Дибирги г1анхвараги»\nСлайд 14 – Цере малъарал асаразул ц1аралгун.\nЦересел классазда малъана:\n5 кл.- «Гъалбац1ги г1анк1ги», «Гьудуллъи лъилгун кквелеб?»\n6кл.- «Маймалакги ц1улал устарги», «Пилги ц1унц1раги», «Шамилиде»\n7кл.- «Ашбазалде», «Дибирги г1анхвараги»\nМуг1алим: Нилъеца Х1амзатил цере малъарал асарал такрар гьаруна. Лъица бицинеб, гьел асараз нилъ сунде ах1улел ругел?\nЦ1алдохъаби: Нилъго нилъерго г1амал-хасияталда т1ад х1алт1иялде.\nСлайд 15- Дарсил тема\nМуг1алим: «Дир г1умру» абураб поэмаялда жаниб бицунеб буго авторас жиндирго г1умруялъул ва творчествоялъул х1акъалъулъ. Поэмаялъул т1оцебесеб бет1ералде ц1ар буго «Мискинаб рукъ». Мискинаб г1умруялъул байбихьи кьун буго гьеб бет1ералда. Слайд16-17\nК1иабилеб бут1аялде ц1ар «Ц1ализе кьей». Гьениб авторас рагьун буго матаг1иллъиялъул заман. Слайд18-\nЛъабабилеб бут1а «Рукъалде вуссин». Хъизан- рукъ гьабиялъул бицун буго гьеб бут1аялда. Слайд 19-\nХадусеб бут1а «Дибирлъи». Г1езег1ан заманалда жиндирго росулъ дибирлъун вук1ана Ц1адаса Х1амзат.Слайд20-21\nБищунго х1алуцараб бак1азул цояб ккола поэмаялда «Инкъилаб» абураб бут1а. Пача т1аса рехиялда бук1араб хьул, анищ т1убала.Слайд22-23\n«Совет х1укуматалъ гьабураб х1урмат» абун тун буго хадусеб бут1аги авторас. Слайд24-25\nАхирисеб бут1аялде ц1ар кьун буго «Ват1анияб рагъул заманалда». Гьенибги авторас К1удияб Ват1анияб рагъде г1олилал т1орит1изе жинцаго гьабураб жигаралъул бицунеб буго. Нилъеда лъала Х1амзатил к1иго вас ч1вана гьеб рагъулъ. Слайд26-27\nСлайд 28– Словарияб х1алт1и\nМуг1алим: Тексталъулъ дандч1валел зах1матал раг1абазе баянал нужеца словаралда хъвазе бегьула.\nХьин – цебе маг1арулаз ургазда жаниб лъолеб бук1араб тамахаб хер.\nКъайим – т1алаб гьабизе т1аде босарав чи.\nКъанун – закон.\nЦ1июр – цо чанго соналъ ц1аларав к1удияв мутаг1ил.\nСлайд29. «Дир г1умру» -поэмалъухъ г1енекки\nМуг1алим: Гьанже поэмаялдаса цо-цо бут1абазухъ г1енеккизин\nМуг1алим: - Бокьанищ нужее поэма? Рач1а гьанже нилъеца поэмаялда т1асан гьабизин гара-ч1вари.\nСлайд -30 –Асаралъул анализ\nСлайд -32- Асаралъул аслияб пикру\nЦ1алдохъаби: Идея – Г1умруялъул зах1малъабазги заманалъул хис-басиязги инсан куцула.\nМуг1алим: Х1алч1ахъадал! Божула нужеда. Гьабсаг1ат х1алт1изе руго т1ехьгун. Нужеца поэмаялда сипатиял раг1аби ратизе руго: 1 группаялъ-т1оцебесеб бет1ералда эпитетал, 2 группаялъ – к1иабилеб бет1ералда матафораби, 3 группаялъ лъабабилеб бет1ералда дандекквеял.\nБиччала халкъияб бакъан\nМуг1алим: Ц1акъ лъик1 буго!\nХ1ухьбахъиялъул лах1зат х1исабалдаги лъик1 х1алт1аралъухъги дица нуж рачине руго Ц1. Х1амзатил музеялде.\nГьесул буго юбилей –гьавуралдаса 140 сон т1убай, баркилищ?.\nСлайд 33 –Ц1адаса Х1амзатил юбилей\nЦ1алдохъаби: Ц1акъ бокьила!\nСлайд -34 «Лъие бокьун бугеб Х1амзатихъе щвезе?»\nМуг1алим: Нилъеца гьабизе буго х1ай: «Лъие бокьун бугеб Х1амзатихъе щвезе?»\nГьелъул.буго «Миллионерлъун вахъине лъие бокьун бугеб?» абураб х1аялъулго г1адаб къаг1ида\nБаккула х1ай, гьеб г1уц1ун буго суалал-тестаздасан:\nКида гьавурав Ц1. Х1амзат?\nЦ1. Х1амзатил фамилия, инсул ц1ар?\nЦ1адаса Х1амзатил т1оцебесеб асаралда ц1ар щиб?\nЦ1. Х1амзатил т1оцебесеб т1ехь къват1ибе бахъараб заман?\nЦ1.Х1амзатил кеч1 –антиреклама?\nЦ1. Х1амзатица асарал хъварал адабиталъул тайпаби?\nХ1амзатие «Халкъив поэт» абураб ц1ар кида кьураб?\nГьодораб хабар – сипатияб калам?\nМетафора –баян кье?\nМуг1алим: Х1алч1ахъадал! Бихьулеб буго нуж лъик1 х1адурун рук1ин ва нужее шаг1ир вокьулев вук1ин! Сапаралъ рахъинин!\nСлайдал 42-52 халкъияб бакъан. Ц1. Х1амзатил рукъ-музей.\nГьалбазда дандч1вай гьабула Ц1. Х1амзатица-ц1алдохъанас:\nХ1амзат: Дун ц1акъ вохарав вуго, хириял, нуж рач1иналдаса, лъик1 щварал!».\nДунни нужеда к1очон тун ватилилан вук1ана.\nЦ1алдохъаби: Телищха. Нижеда мун к1очон толаро, ц1алула дур асарал.\nЮбилей баркизеги бокьун буго.\nЦ1алдохъаналъ Х1амзатиде гьабураб асар рик1к1уна.(Ада Асх1абова кеч1)\nХ1амзат: Баркала, херав вохизавуна нужеца.\nСлайд 53- Ц1адаса Х1амзатил интервью\nЦее яхъуна, кодоб микрофонгун, журналистка.\nЖурналистка: «Х1акъикъат» газетаялъе цо дагьал суалазе жавабал кьезе разилъиларищ, х1урматияв?\nХ1амзат: Гьай-гьай, разилъила.\nЖурналистка: Лъазе бокьилаан т1оцебесеб асаралъул х1акъалъулъ?\nХ1амзат: Мутаг1иллъиялъул соназдаго хъвана «Г1алибеги гьве». Дир бук1ана 14 сон. Гьеб асар сабаблъун чанго нухалъ судалъул скамейкаялда ч1езе ккаравха дун.\nЖурналистка: «Ашбазалде» абураб асар ц1акъ бокьана. Гьелъулги бицинарищ?\nХ1амзат: Х1ажияс дие гьеб асар къват1ибе бахъич1ого таралъухъ кьолораб чу кьолеб бук1ана (гьанже ч1ух1араб машина г1адаб жоха). Амма кват1ун ккана: киназго, цоцазул к1алдиса босун, рик1к1унеб бук1ана гьеб. Ашбазги кват1ич1ого къазе ккана.\nЖурналистка: Х1амзат Мух1амаевич, бищунго рак1алда ч1араблъун кинаб сон ккараб?\nХ1амзат: Узухъда, дир т1анч1и, 1934 сон. Гьеб соналъ канлъи бихьана дир «Г1адатазул жул» абураб т1оцебесеб т1ехьалда, дие кьуна халкъияв шаг1ирасул ц1ар, гьебго соналъ восана хъвадарухъабазул союзалде, Мух1мадмирзаца дида абуна «Аваразул Чехов» абун\nСлайд 54- Мух1мадмирза Хизроев «Ц1адаса Х1амзатил х1акъалъулъ»\nХ1амзат: Дие цебего гьикъизе бокьун бук1ана нужеда. Дида раг1ана гьанже маг1арул мац1 бокьуларел лъимал ругилан. Нужеда гъорлъ ругищ гьединал?\nЦ1алдохъан: Дица кьела, Х1амзат Мух1амаевич, гьеб суалалъе жаваб. Нижеца гьединазул рахъ кколаро. Амма х1аракат бахъула гьел мекъи рук1ин гьезда бич1ч1изабизе.\nГьабсаг1ат нижеца бихьизабила «Ашбазалде» абураб коч1олъа цо гьит1инабго сценка.\nХ1амзат: Дун вохарав вуго дир асарал нужее рокьиялдаса. Х1алч1ахъаги нужер.\nЦ1алдохъаби: Х1амзат Мух1амаевич, мунги свакан ватила. Баркала к1удияб. Нижееги т1адруссине заман щвана.\nМуг1алим: Бокьанищха сапар? Сваканищ?\nМуг1алим: Ахиралде щвана нилъер сапар.\nБиччала проектор. Гьеб заманалда муг1алимас ц1алдохъабазул карточкабазул хал гьабула ва ц1ик1к1ун бонусал щварав вихьизавула\nДарсил х1асилал гьаризин? Вугищ к1алъазе вахъине бокьарав чи?\nЦ1алдохъан: Дие поэма бокьана. Гьелъ дида Ц1адаса Х1амзатил г1умру гъваридго лъазе гьабуна.\nЦ1алдохъан: «Ашбазалде» сценкаялъ лъик1аб асар гьабуна.\nЦ1алдохъан: Экускурсия бокьана. Нужее баркала.\nМуг1алим: Баркала, лъимал. Гьанже цеве вахъинавизин «Г1акъилазул г1акъил» абураб ц1аралъе мустах1икълъарав ц1алдохъан.\nКъиматал лъола, баркалаялъул кагътал рикьула.\nСлайд- 70-76 - Гьалбазул малъа-хъваял\nМуг1алим: Т1адруссинин дарсил эпиграфалде: Х1амзатил асарал инсан куцалел къебелъи ккола.\nРокъобе т1адкъай: Сочинение хъвазе цо дарсил кьуч1алда.\nНомер свидетельства: 576542


Гьукъарал нигIматазул мониторинг\nМонополиялда дандечIараб хъулухъалъ байбихьулеб буго Россиялде рачIине гьукъарал кванил нигIматазул багьабазул мониторинг гьабизе. Халкквезе рагIула гьел нигIматал опталъул къагIидаялда босулелдасаги цIикIкIун багьаялде ричулел ругищали, ратани жавабчилъиялде цIазе ругин гьелъие гIайибиялин лъазабулеб буго гьеб идараялъул вакилзабаз.\nГьеб ккола къватIиса бачIараб гIи-боцIул гьан, болъонил гьан, гIанкIудал гьан, ччугIа, щарил нах, рахь, картошка, хъапустIан, пер, ламадур, гIеч.\nЛъалеб букIахъе, Америкаялъул Цолъарал Штатаздаса, Европаялъул шураялда гъорлъе унел улкабаздаса, Австралиялдаса, Норвегиялдаса кванил нигIматал Россиялде рачIине гьукъана исана 7 августалда Россиялъул хIукуматалъ гьабураб хIукмуялда бан. Гьеб гьукъа-къаялъул болжал ккола цо лъагIел.\nАмма гьанже монополиялда данде чIараб комитеталъ гьел кванил нигIматазул багьабазда хадуб халкквезе лъугьиналъул хIасил кинин кколеб Россиялъул цогидал субъектазда гIадин кIуди-кIудияб къадаралда нигIматал рича-хисулел чIахIи-чIахIиял супермаркетал Дагъистаналда гьечIеб мехалдайин абураб пикруги бачIунеб буго. Гьедин гIадамаз аслияб куцалда кванил нигIматал базараздаса росула, гьениб ричарухъабаз жидецаго рекъезабула багьаги.\nМасала, дагъистаниязул гIарз букIуна бусурбабазе бищун хирияб КIалбиччанкъоялде республикаялда зодоре рахинарулин багьаби, лъиданиги, кинабгIаги идараялда гьел гъоркье рачIинаризеги кIоларин.\nЖидеца базаразда яги супермаркетазда ругел багьабазда хадуб халкквезе гьечIин баян гьабуна ЭР-ялъе Наталья Шкандыбаца. Гьей ккола монополиялда данде чIараб комитеталъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулей.\nЖидеца хал гьабизе бугила дол Россиялде рачIине гьукъарал кванил нигIматал хIадурулел къватIиса пачалихъазул компаниязул Дагъистаналда ругел филиалазул.\nНаталья Шкандыба: «Рахьдалги ччугIилги нигIматал хIадурулел дозул вакилзаби руго гьанир».\nБазаразулги супермаркетазулги тIалаб гьабулел чагIи экономикаялъул министерлъиялъул вакилзаби кколин тIадежубана Шкандыбаца. Амма я гьеб министерлъиялдаса, яги цогидаб бакIалъа хал гьабизе жидер базаралде жеги щивниги ваккичIин бицана ЭР-ялъе МахIачхъалаялъул базаралдаса Юсупица.\nЦIумадисезулин абулеб гьеб базаралда аслияб куцалда рукIуна кванил нигIматал. Гьелги гIемерисел Дагъистаналдаго гIезарурал. Гьадин бицунеб буго вичарухъан Юсупица.\nЮсуп: «Нижехъе гьедин хал гьабизе чагIи рачIун рукIинчIо. Химикатал гурони, гьел улкабаздаса рачIарал кванил нигIматал рукIунаро гьанир. Гьеб гьукъа-къаялда бан цIурабакь хиралъулеб бугилан рагIана. ЯщикIалда тIаде 300 гъурущ бачIунеб бугила. ГIицIго «Гауди» абураб хIан букIуна Европаялда бачIараб.\nГьеб хиралъулеб бугилан рагIичIо. Хириял жал нижер базаралда росуларо.\nГIадатиял чагIи рачIуна гьанире, элитаялъул чагIи унаха супермаркетазде. Хирияб къайи цебе лъуни босуларо гIадамаз, щайила эб, жидеда лъалареб жо».\nГьанжелъагIан информалатаз кьвагьа-гIанхъиялъул рахъ-мухъилан абураб пикруги бижизабун, гьанже Россия кваназабулеб республика хIисабалда Дагъистаналде божилъи гьабулеб буго долго информалатаз.\nАмерикаялъул Цолъарал Штатаздаса, Европаялъул шураялда гъорлъе унел улкабаздаса, Австралиялдаса, Норвегиялдаса къайи гьукъаниги, гьел киназего гIун Дагъистаналда кIолила гьеб чIезабизе. Цо-цо экспертазул пикруялда рекъон, кIвезеги бегьула.\nАмма Дагъистаналда гьечIо гIезабураб къайи жанир цIунулел хасал бакIал, гьечIо гьединго кигIан экологиялъул рахъалъ бацIцIадабги, сахлъиялъе лъикIабги букIаниги, гьеб къайи, кванил нигIматал тIасан къачIан, гьеб босулел чагIазда берцин бихьизабун лъолеб къагIида ва гьелъие ресал.


НАТО-ялъ Эгей ралъдалъ хасаб операция байбихьулеб буго\nНАТО-ялъ Эгей ралъдалъ хасаб операция байбихьулеб буго Европаялде мигрантал щвезарулел контрабандистазде данде. Гь адин лъазабуна Шималияб Атлантикияб альянсалъул Генералияв секретарь Йенс Столтенбергица Брюсселалда тIобитIараб НАТО-ялъул улкаби цIунулел министрабазул данделъиялъул хIасилалда.\nКватичIого гьеб акваториялде ралъдал группа битIизехъин буго доба хал-кквей гьаби мурадалда, ян абуна Столтенбергица. Ассошиэйтед-пресс агентлъиялъул баяналда рекъон Эгей ралъдал гIатIилъиялде Германиялъул лъабго гама унеб буго.\nНАТО-ялул улкабазул министраби разилъана «Исламияб Пачалихъалде» данде рагъ бачунел Цолъарал Штатазе хIалае AWACS (АВАКС) тайпаялъул боржароби кьезе. Гьединаб боржароялда буго радиолокационияб къагIидоялъ объектал тIатинарулеб алат.


ЦIидаса чIвана тIелкьадерил бегавул\nЩалали лъаларез 21 ноябралда чIварав Шамиль мухъалъул ТIелекь росдал администрациялъул бетIер Мухтар Къурбанов чIварал ралагьизелъун, республикаялъул къуваталъул идарабаз, гьеб мухъалда хасаб терроралде данде чIараб низам лъазабун буго.\nБакIалъул гIадамаз баян гьабулеб буго тIелкьадерил росдада сверухъ гуребги тIолабго мухъалда жанисел ишазул идарабазул хIалтIухъабаз цIех-рехалъулал тадбирал тIоритIулел ругилан.\nАмма, республикаялъул жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъул баяналда рекъон гьеб такъсир гьабиялда щаклъи бугев цониги чи ккун гьечIо жеги. Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъ гьев Къурбанов Мухтар чIваялда бан Россиялъул къануналъул чанго бутIаялда рекъон такъсиргьабиялъул ишги рагьун буго.\nГьезго лъазабулеб буго тIелкьадерил бегавул Шамиль мухъалъул изну гьечIого яргъидгIуцIаразул къокъаялъул гIахьалчагIаз чIван вугилан. Гьеб такъсир кIиго чияс гьабун бугин аби гурони, гьезул хIакъалъулъ кинал рукIаниги баянал кьолел гьечIо цIех-рехчагIаз. Цебехун бицен гьабураб гьеб Шамиль мухъалъул экстремистазул къокъа 4-5 чиясдасан гIуцIун бугин, гьебги чанго къокъаялъул нахъе хутIараздасан данде гьабун бугин абурал баяналги кьолел руго хасал идарабаз.\nЖалго тIелкьадерил ракIчIун буго Мухтар жидер росуги, гьеб мухъги цIакъго-цIакъ лъикI лъалев чияс чIван вукIин. Гьедин букIинчIебани гьел такъсирчаги додин хехго тIурун рорчIулароанилан бицана «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда гьев Мухтар чIвараб бакIалде бищун цеве тIадеккаразул цояв ТIелекьа ГIумаров МухIамадица.\nГIумаров МухIамад: «Додинаб жо жеги бихьичIел чагIи риххун ккеларищха, ккола. Дун тIаде щваравго гIодов ккараб хIалалда ватана дида гьев, дица бералги тIупана, нилъуги бухьана гьесул. Гьав гьадин тезе бегьуларин нахъе восизе кколин абун нахъеги вачана. Гьеб такъсир гьабулеб мехалда рокъой гьесул лъадиги лъималги рукIун руго. Лъималазул руруялъ лъана чи чIван вукIин.\nДун гьениве векерун щвана, бищун араб батани 10-15 минут ун батила. Гьел чагIи (такъсирчагIи) нухдасан гьенире рачIинчIеблъи лъараб мехалда дун хадув вортана гьезда, амма гьезул лъалкIцин хутIун букIинчIо. Гьел тIурун араб къваридаб нух гьеб бакIалда букIинцин лъалеб букIинчIо дида. Гьединлъидал нижер росулъи гьеб мухъги цIакъго лъикI лъалев чияс гурони, батIияв чияс гьабураб иш гуро гьеб».\nГьединго МухIамадица бицана чIварав жидер бегавуласе цере-цереги хIинкъалаби кьолел рукIараблъи лъалаанила жидеда, амма гьелдабан гьес къуваталъул идарабазде гIарза хъван букIанин абун рагIун букIинчIилан.\nГIумаров МухIамад: «Гьев (чIварав бегавул) цеве полициялъул цIех-рехалъул бутIаялда (уголовный розыскалда) хIалтIулев вукIарав чи вуго. Гьелдаса нахъего рукIун руго гьесие «рохьилаз» хIинкъаби кьолел.\n«ЭР»: «Гьеб полициялда хIалтIиги тунищха гьев бегавуллъуде вачIун вукIарав?»\nГIумаров МухIамад: «У, жамагIаталъ гьарун вачIун вукIана гьев. Гьев вищаралдаса исана июлалъ лъагIел бан букIана».\n«ЭР»: «Нужеца гьел вагьабиялин абулел чагIазда росу тезабун букIана гури, росулъ чи хутIун вугищ гьезул?»\nГIумаров МухIамад: «ХутIун гьечIо гьел росулъ, гьезда росу тезабун букIиналълъидал гьез рецIел босун гьел ишал гьарулел ругел».\nГьединго ГIумаров МухIамадица абулеб буго бищунго квеш ккараб жо бугила гьаб сагIат цереги росулъ чIвай-хъвеял ккараб мехалда росдал гIолохъабаз ТIелекье бачIунеб щибаб нухдаги сверухълъиялдаги гьарун рукIарал хасал постал нахъе рахъизарун рукIин. Росулъе рачIунезул-унезул гIадлу –низам букIинелъун гьарун рукIун руго гьел постал тIелкьадерица, амма кодоб ярагъги гьечIого нуж гьенир чIеялъул пайда букIине гьечIила, жидее нужеда гьоркьор дагьалги къурбанал рукIине бокьун гьечIинги абун бакIалъулаб полициялъ нахъе рахъизарун рукIун руго гьел. Жалго низам цIунулелги цо-цо хал-шал гьабизе гьенирехун рачIин гурони, кидаго росу цIунун чIолел гьечIо ТIелекь. Гьединлъидал бокьарав чи бокьараб мехалда эркенго вачIинеги инеги рес бугин абулеб буго росдал жамагIаталъ. ЧIварав бегавул Къурбанов Мухтарил букIун буго 36 сон, гьесул нахъе хутIун руго лъадиги лъабго гIисинал лъималги.\nГьесда цеве ТIелкьадерил бегавуллъун вукIарав Къебедов Халидги 2013 соналъул 6 декабралда гьединго экстремистаз чIван вукIана. Имарат Кавказалъул кIудиявлъун вукIарав тIелекьа Кебеков ГIалиасхIабил гIагарлъиялъ чIванила гьев Къебедовилан лъазабулеб букIана цIех-рехчагIаз. ТIелкьадерица росдал жамагIаталда дандги бан гьел вагьабиязул киналго хъизанал росулъа нахъе гочиниризе хIукму къотIун букIана.\nГьел гIемерисел Кебековасул гIарагал чагIи рукIун руго. ГьабсагIат гьесул гIагарлъиялъул росасда йигей чанго чIужугIадан гурони росулъ чи хутIун гьечIин, амма гьезие тIад руссине къваригIун бугила, гьединлъидал жидедаго дандечIарав дагьавниги рагIи билълъарав чи толев гьечIила гьезилан абулеб буго тIелкьадерица.\nТIелекь росдал бегаул чIван вуго


Суалал кlвар бугел рорхана\nХунзахъ районалъул администрациялда тlобитlана ДРялъул Жамгlияб палатаялъул Советалъул данделъи. Гьелда гIахьаллъана республикаялъул Жамгlияб палатаялъул Председатель Гlабдулмуъмин Ибрагьимов, палатаялъул батlиял-батlиял комиссиязул председателал, гьезул заместителал ва цогидалги…\nЗаконал рахъилалде, цин халкъалъухъ гIенеккизин\nГьал къоязда ДРялъул Халкъияб Собраниялъул депутат, лъай кьеялъул ва гIелмуялъул рахъалъ Халкъияб Собраниялъул комитеталъул председателасул заместитель ГIабдулвахIид Лабазанов дандчIвана Гъизилюрт районалъул Акнада ва гочинабун гIи-боцIи…\nГурхIелалъул гIорхъиги рахIмуялъул роценги букIунареб\nАхирал соназда дунялалдаго хехаб куцалда цIикIкIунеб буго бусурбабазул гурхIел-рахIмуялъул фондазул къадар. Цо-цо улкабазул бечелъи буго жидеего къваригIунеб къадаралдаса цIакъго цIикIкIараб, хасго кванил нигIматазул рахъалъ. Гьебго…\nСунде машгъуллъун вукIинев пенсионер?\nЖакъа херал чагIазул гIемерисел хутIун руго лъиего хIажаталлъун гьечIолъиялъул ва гIадамазул тIалаб-агъазалдаса махIрумлъиялъул асаралда гъоркь. Экспертазул пикруялда рекъон, гIемерисел харабазул буго цIияб хIукуматалъул гIуцIиялъ жал…\nКIудияб дармидаса рохаги!\nЩибаб соналда дунялалдаго кIодо гьабула Хъизамалъул халкъазда гьоркьосеб къо. Россиялда гьеб кIодо гьабизе байбихьана 1995 соналда. Исламалъги кIудияб кIвар кьола хъизам гIуцIиялде, иман бугел лъимал…\nАваразул Гъойсу, къаралазул гIор… (ГIурул рагIал бацIцIад гьабулаго хъвараб репортаж)\n14 маялда Унсоколо районалъул Майданское росдада цебе, АваргIурул рагIалда тIобитIана кIудияб тадбир. ГIурумухъалъул рагIа-ракьанде бакIарун чIараб кьищни-къул бацIцIад гьабизе субботник лъазабун букIана гьениб. МугIрузул район…\nСеверияб Кавказалъул халкъазул педагогияб культура\nСеверияб Кавказалъул педагогияб культура лъугьана халкъазул гIумруялда гIасрабаз дандчIвараб захIматаб хIалбихьиялъул кьучIалда. ГIелмияб педагогикаялъ гьелда абула мугIрузул халкъазул тарбия кьолеб къагIидайилан. Гьеб къагIидаялъул тарбия кьеялъул…\nКкураб кIал къабул гьабеги! Ифтарал, кIалбиччанкъо ва гьеб гуреб цогидабги\nХIурматиял «ХIакъикъат» газета цIалулел. Гьале исанаги ахиралде щвана бищун хириял моцIазул цояб, жинда жаниб рахIматалги гIемераб, баракатги гьарзаяб рамазан моцI. КIалбиччанкъоялде столал къачIалел, натIухI къалел,…