РОСДАЕ ВАСЛЪУНГИ УЛКАЯЛЪЕ ЧИЛЪУНГИ ВУГО. - 16 Июля 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nСуббота, 17.11.2018, 12:27 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2017 » Июль » 16 » РОСДАЕ ВАСЛЪУНГИ УЛКАЯЛЪЕ ЧИЛЪУНГИ ВУГО.\nРОСДАЕ ВАСЛЪУНГИ УЛКАЯЛЪЕ ЧИЛЪУНГИ ВУГО.\nГIезегIанго лъикI лъалев чиясул хIакъалъулъ бицине ва хъвазе бигьагоги букIуна, гьебго заманалда захIматги букIуна. Гьединаб асаралъул асирлъуде ккана дун Сайгидпаша ГIумахановасулгун гара-чIвари гьабидал. Дагьабищха гьесул хIакъалъулъ Дагъистаналъул ва Россиялъул СМИяз хъвараб. Дирго къалмикьанги гьесул гIумруялъул ва политикияб хIаракатчилъиялъул бицарал макъалаби дагьал инчIо.\nСайгидпашахъа бажарана заманаялъ гьесухъе кьураб чоде вахине. Гьесул сухъмахъазда рукIана гIемерал гохI-щобалги кIкIалалги, амма гьесда кIвана нухги кквезе, чодаги вукIине.\nЦо-цо мехалъ СМИяз гьев релълъинавула афгъаназул бахIарчи АхIмадшагь-Масудида, поэт МухIамад АхIмадовас гьев данде ккуна Робин Гудида, Россиялъул прессаялъ Дагъистаналъул политикаялда жанив бульдозералда релълъинавун вукIана гьев. ХIакъикъаталда гьес лъидаго релълъинелъун хIалтIи гьабуларо. Гьев гIицIго жиндаго релълъаравлъун вукIана ва хутIулевги вуго. Лъимерлъиялъул нухда дандчIваравги къисматалъ данде вачаравги гьес агъаз-сан гьабичIого рехун толаро. Росдае васлъунги вуго, улкаялъе чилъунги вуго. Гьеб кIиябго раччи гьесул кIигъуждузда, магIаруласул черхалда ханжар-рачел кинигин, рекъонги буго.\nСайгидпаша Дарбишевич ГIумаханов гьавуна I962 соналъул 3 апрелалъ. I997 соналдаса 20I6 соналде щвезегIан бетIерлъи гьабуна Хасавюрт шагьаралъе. I997-2003 соназ вищун вукIана Дагъистаналъул Халкъияб Собраниялъул депутатлъун. Чанго соналъ бетIерлъи гьабуна халкъазда гьоркьосеб Шамил имамасул фондалъе.\nГьев ккола МСГУялъул хIурматияв профессор, Россиялъул мустахIикъав тренер. МустахIикълъана Олимпиялъул комитеталъул, Гьудуллъиялъул, ХIурматалъул, Мининил ва Пожарскиясул орденазе, Г. К. Жуковасул цIаралда бугеб «Кавказалда хъулухъ гьабиялъе гIоло», «Кавказалда терроризмалде данде операциял тIоритIиялъе гIоло» ва гIемерал цогидалги медалазе, Петр ТIоцевесесул цIаралда бугеб ХIурматалъул гIаламаталъе. 2000 соналъ РФялъул президент В. В. Путиница гьесие сайгъаталъе кьуна тIад цIар хъвараб сагIат, ФСБялъул бетIер Н. Патрушевас - гьединабго сагIат ва хасаб ярагъ.\n2008 соналъ 29-абилеб олимпиадаялде спортсменал хIадур гьариялъулъ лъураб бутIаялъе гIоло, РФялъул Президент Д. А. Медведевас гьесие кьуна ХIурматалъул грамота, гьединго битIун бачIана баркалаялъул кагъат. Экономикиял гIелмабазул кандидат, юстициялъул полковник. Ахирал соназ С. Д. ГIумахановасул бетIерлъиялда терроризмаялде данде гьабулеб хIалтIи ЮФОялдаго лъикIаблъун рикIкIана. Спорталъул, культураялъул, сахлъи цIуниялъул, лъайкьеялъул ва коммуналияб бутIаялда республикаялда тIоцебесеб бакI ккола Хасавюрталъ. Жакъайин абуни, гьес нухмалъи гьабулеб транспорталъул, энергетикалъул ва бухьеналъул министерствоялъ кIудияб бакI ккола Дагъистаналъул экономика цебетIезабиялъе.\nСайгидпашалги лъимерлъи лъилалдаго релълъинчIеб, гIицIго жиндиего хасиятаб букIана. КIудияб хъизан букIиналъ, балугълъиялде вахиналдего щвана гIумруялъул дарс. Цоги вацал-яцаздего гIадин, рукъалъул тIалаб-агъазалъул раччиги гьитIинго бегана Сайгидпашал кIигъуждузде. КIудияв инсуца малъана гIараб гIелму.\nТIолалго лъималазулго гIадин, балугълъиялъул завалалда вугев ГIумахановасул къасд букIана гугарухъанлъун вахъине. РухIдаллъулаан чIахIиязул гугаризе бугеб махщалихъ балагьун. Школалда жанисел турниразда чIел босизе бугеб хIасраталъ вухIулев вукIунаан гьев. Гьедин, цо чанго нухалъ бергьун хадуб букIунеб лахIзаталъ веэдана Сайгидпашаги. ГIемер кватIичIого «Спартакалда» цебе бугеб олимпиялъулаб резервабазул клубалде хьвадана.\n- Дие битI ккана, гIумруялъул нухда халатккараб лага-черхалъул, живго нартав гIадинав тренер МухIамад ХIусеновасда цеве ккеялъ. Дие къисматалъ сайгъат гьабун батана гьесул къайицадахъавлъун лъугьинеги, - ян ракIалде щвезабула Сайгидпашаца.\nКибехун зоб гъугьаниги Гъунибе цIад балин абухъе, цониги бакIалда ахIвал-хIал хIалуцани, гьеб тIоцебе хъинтIичIого хутIуларо хасавюрталъулазда. Доб I999 соналъул август моцIалъ тIубараб дунялалъго халккун букIана Чачаналъа рачIарал гъарачагIазда хурхун хасавюрталъулаз щиб хIукму къотIулебали. Щайгурелъул, миллатал гIемераб бакI букIиналда бан, хъачагъаз тIаса бищизе рес букIана гьеб шагьар. РукIана гьезул рахъалдасан харбал Хасавюрт исламалъул тахшагьарлъун лъазабизе бугилангицин. Амма къо ккаралъур, цогояб халкъ киннигин, цолъулел гIемермиллатазул шагьаралъулаз къокъаб заманалда хъалаялде буссинабуна Хасавюрт. ГIадада гуро гьеб шагьар цIунун бугеб къагIида бихьун, хIикмалъарав генерал Виктор Казанцевас Хасавюрталъул администрациялъул бетIер Сайгидпаша ГIумахановасда абураб: «Цощинав мун профессионалияв рагъухъан гурищ?», - ан.\nТIоцеве Салатавияде щварав чи битIахъе хIикмалъизе тIамула тIабигIаталъул берцинлъиялъ: гьенир руго гьарзаял мучIдул, бечедал рохьал ва гIатIидал хурзал. Умумузда гьоркьоб бицен буго, гьанжеялдаса чанго анцIго соналъ цебеккун, гьенире гьоболлъухъ рачIун рукIарал гIарабияз, чанго моцIги гьудулзабазухъ бахъун нахъе унаго, нужер гIадаб гьайбатаб мегъ-ракь батиладаян абунилан.\nАмма нилъер умумуз НахъбакI абун жиндие цIар кьураб ракь-мухъалъул бищунго кIудияб бечелъилъун ккола гьениб гIумру гьабун бугеб авар халкъалъул кIудияб бутIа – салатавиялъулал. Гьеле гьединаб гьайбатаб бакIалда буго, магIарул тарихалъулъ гIемерал бахIарчиял хъвай-хъвагIаял жидер гIадамаз тараб Буртунай росуги. Буртабазул жамагIаталда гьоркьоб мустахIикъаб бакI ккола ГIумахановазул наслу-тухумалъ. Дарбищица ва гьесул лъади Забидатицаги лъикIаб тарбия-лъай кьун гIумруялде бахъинабуна ичIго лъимер, ункъго васги щуго ясги. Сайгидпашал гIумруялъул байбихьийин абуни, букIана, киназулго гIадаб гIадатияб: анкьго сон байдал цIализе лъугьана Хасавюрт шагьаралъул анцIила лъабабилеб школалде. Школалда цIалулаго гьесул ракI тIаде цIалел дарсаллъун рукIана математика, биология ва физкультура.\nГьитIинго машгъуллъана Сайгидпаша эркенаб гугариялде. Доб заманалда киналго васазул гъира букIунаан Дагъистаналъул цIар рагIарал Загъалав ГIабдулбеков, ГIали ГIалиев, Суракъат Асиятилов, Юрий Шахмурадов гIадал багьадурзабазул нухдасан ине. Школалда цIалулаго Сайгидпашае рес щвана ТIолгосоюзалъул гIолилазул къецазда гIахьаллъизе ва гьенив гIолохъанав гугарухъанасул тIадчIейги махщелги бихьарав украиназул командаялъул тренерас Сайгидпаша ахIана Харьковалъул машинаби гьарулеб техникумалде цIализе ва жидерго командаялъул кьеразулъ гугаризе.\nЦIали лъугIун хадубги Сайгидпашаца рехун течIо спорталъулгун бухьен, живго къецазда цеве вахъиналъул гIумруялдаса араб мехалда гьев хIалтIана тренерлъун ва абизе ккола гьес цIанин нилъее киназего бокьулеб спорталъул тайпаялде – эркенаб гугариялде гъорлъе жиндирго вацасул васал, Дагъистаналъул эркенаб гугариялъул тарихалъулъ мустахIикъаб бакI ккурал багьадурзаби: жидеда гъорлъа дунялалъул, Европаялъул ва олимпиялъул чемпионал рахъарал Багьавудин, Шамил ва Мурад ГIумахановал, кIицIулго Олимпиялъул хIаязул чемпион, яцалъул вас Мавлет Батиров.\nМахщел тIокIал гугарухъаби хIадур гьариялъулъ росарал бергьенлъабазе гIоло Сайгидпаша ГIумаханов I994 соналда мустахIикълъана Россиялъул Федерациялъул ва Еврропаялъул бищунго лъикIав тренер абураб тIадегIанаб цIаралъе.\nЗаманалдасан политикаялде гъорлъе лъугьиналъ Сайгидпаша ГIумахановас тренерасул иш рехун тезе ккана ва жакъа къоялда жанибги гIемерал гугарухъабаз жидерго насихIатчилъун гьев рикIкIуна. Сайгидпашаца гIолохъабазул жиндехунго бугеб мугъчIвай, гьез жиндирго гьабулеб адаб-хIурмат унго-унгояб талихIлъун рикIкIунеб буго.\nКиназдаго лъала жакъа гIадатияб халкъалъул гIумру цIакъго захIмалъун букIин. РакIчIараб харж щолеб хIалтIи гьечIого хутIарал гIадамал шагьаралдаги, сверухъ ругел росабалъги ва тIолалго районаздаги дагьал гьечIо. Гьединал чагIазе бажарараб кумек гьаби, гьезул къварилъи-захIмалъи бигьалъизаби Сайгидпаша ГIумахановас жиндирго гIумруялъул аслияб масъалалъун рикIкIуна. Гьеб рахъалъ гьес бихьизабулеб сахаватлъиялъул хIакъалъулъ гIадамазда гьоркьор биценал тIиритIун руго. Гьале Сайгидпашал хIалтIул гьеб рахъ рагьулеб цо гьитIинаб мисал. Шагьаралъул администрациялъул бетIерлъун вищун гIемер мех иналде, гьесухъе вачIуна лъабго херав чи ва цIакъго загIипаб гIурус мацIалда бичIчIизабула жидер росулъ балеб мажгиталъе щуго кубометр хъарщи-цIулалъул камун бугин ва бокьилаанин гьеб рахъалъ кумек гьабизейилан. Гьалбалги чаялъул тепсиялда нахъа гIодор чIезарун, Сайгидпашаца телефоналъ ахIула жиндирго божарав, бакIал раялъул материалазул дармида вугев базарганасухъе ва гьарула хераз абулеб тайпаялъул хъорщолги цIун машина администрациялъул минаялде аскIобе битIеян. Хераз, жидее кумек гьабизе рагIиги кьун, рекIкI гьабурав чанго чиясул цIар рехсана, амма Сайгидпашаца гьелде кIвар кьечIо. ГIемер заман иналде хабар лъана хъорщол цIураб КамАЗ къотIноб чIун бугилан ва чаялдаса хадуб гIетI бучIичIел херазул рохел бихьизе лъикIанха нужеда Сайгидпашаца нужер къваригIел тIубан бугин ва гьанже сапаралъ рахъине бегьулилан абидал. ЖамагIатчагIи, хважаинасдехун кIудияб адаб-хIурматги загьир гьабун, рахъана къватIире, хважаинасде мугъги рехичIого тана гьез кабинет. Чан гьединал лахIзаталха гьесул гIумруялда рукIун ратилел.\nДаим гIурччинаб накIкIигъветI кинигин, цо тIабигIат-гIамалалъеги миллаталъеги хисичIев Сайгидпашадехун лъикIаб гуреб бербалагьи букIана доб мехалъ тIалъиялда рукIаразул.\nЗарудаги яргъидаги закон бухьинабураб, къо-къад копоего гIадин гIужие росун нилъер диналъулги, гIелмуялъулги, ва цогидаб политикаялъулал мурадазе гIологи гIадамал чIвалеб мехалъ, жал дажалал ругин чIарал рекъалги гIинкъалги чагIазде данде гьумер битIун вагъулев вукIана Сайгидпаша. Гьеб зулму тIаса индал гьанже хъабчилъбагьадурзаби гIемерлъун руго. ГIадада батиларо шагIирас абураб:\n«Кьурде рахун руго кьвагьи къотIигун,\nКьвагьулел мехаца рахчун рукIарал.\nГъулгъуделел руго гъалбацIал жалин,\nЖакъа къо щвезегIан кутул рукIарал».\nДоб заманаялъ Дагъистаналда букIараб кверщелалъул гIуцIиялда хурхун, гьадин абуна Сайгидпашаца: «Кутакаб хехлъиялда унаго машинаялдаса бортараб таргьа гIадин буго. Гьеб батарал чагIи руго рохелалъ унтун, гьеб биларал руго ццидаца унтун».\nБокьараб обществоялда ахIвал-хIал борцунаго, жакъа аслияб роценлъун ккола миллиял гьоркьорлъаби. Гьелъулги бугеб хIал бичIчIизе бегьула гьал хадусел рагIабаздасан: Аллагьасул къудраталдалъун зобалги рекъон, бакъул гъадаролъун кьураб Дагъистаналда цоязе кьураб бакI гьанже тIегьан буго, цогиязе кьураб бакI чIунтун буго.\nДида гIемер рагIана ва ракIалде ккола цогидаздаги дагь рагIун батиларин рагъ-кьал ккаразги, ригьин-рукъ гIуцIулезги, адабияталъул агьлуялъги, политикаялъул къавмалъги даим абулеб Сайгидпашаца тIубалин жидер ишин, гIицIго гьесде бугин жидер божилъиги хьулгийилан.\nГIажаиблъи гьабизе ккараб жо гьечIищха тIубараб шагьаралъул ва гьанже кIудияб идараялъул министерствоялъул бетIерасул ишазде тIадеги Дагъистаналъул ва цогидал регионазул, Турциялда ругел магIарулазде гIунтIун, гIадатиял гIадамазул ургъалабаз кверде восизе ккани кигIан цIикIкIараб иманги ияхIги букIине кколеб. Гьеб жинца лъеберго соналъ Буртунай росдае дибирлъи гьабурав кIудияв инсул, Лабазанил баракатлъун батилин ккола. Бицен буго гьевги гьобол-гьудуласе гъеж гурарав чи вукIанилан.\nАбизе ккола гьев хъизаналъул рахъалъги битI ккарав чи вугилан. Лъицаниги абиларо кIудияб ишалъулги цIаралъулги чиясул хъизан гIадатияй гIадан ятилин абун. Жиндир рос гуревги, миллаталъул пикруги къасдги жинда бухьарав чи хIисабалдаги жинца гьесул къимат гьабулин йикIуна Бурлият. Хасго ракI бохизе бачIуна гьелъ лъималаздасан магIарул мацI цIунизе тIалаб гьабулеб бихьараб мехалъ.\nНемцазул хъвадарухъанас абуна гьунар бугев чи сундулъго гьунар кодосевлъун хутIулин. Нилъер гIагараб улкаялде кисанго тIадецуй гьабулеб мехалъ гьудуллъи-божилъиялъул кIвар цIикIкIараблъун хутIулеб буго, гьелъ рес кьолелъулха рукIа-рахъиналъул ва магIишатияб бутIаялда улка-ракь цебетIезабиялъе.\nДипломатиялъул бутIаялда жиндиего хасиятаб хатI толеб буго Сайгидпаша ГIумахановас. Гьале цо чанго сон сверана Турциялъул Ялово ва Дагъистаналъул Хасавюрт шагьаразул гьудуллъи-вацлъи лъазабуралдаса. Гьелъ рес кьуна кIиябго шагьаралъул рухIиялгун экономикиял ишал церетIеялъе ва цоцаздехун гIагарлъи-божилъи лъазабиялъе. Гьелъул кIвар бихьарал нилъер машгьурал ракьцоял Шигьабудин Озденица ва МухIамад Эркеница гьев жидергоги цевехъанлъун рикIкIунев вугоан.\nИнсан вичIчIизе ккани гьесул хIакъалъулъ халкъалъул пикру лъазабеян абун буго. Гьединлъидал, батIи-батIиял машгьурал гIадамазул Хасавюрт шагьаралъул бетIерасул хIакъалъулъ бугеб пикру цIехон, нижеца цо дагьалго гьел данде росана.\nТIоцебесеб иргаялда рехсезин кIудияв шайих, жиндир баракат нилъее щваяв ЧIикIаса СагIид-афандияс (къ.с.) I999 соналъ абурал рагIаби:\n«Дица Хасавюрталъе кIиго орден кьелаан,\nКIиго нухалъ жиндирго гьумер бихьизабидал,\nСайгидпашал каранда меседил цIва балаан,\nБис гIадин бандитазда цеве эхетун чIедал».\nГьединго, Хасавюрт шагьаралъул бетIер Сайгидпаша Дарбищевич ГIумахановасе «ХIурматалъул орден» кьолаго РФялъул президент В. В. Путиница абуна:\n«Хирияв Сайгидпаша Дарбищевич, мун кидаго ватана бищунго захIматал бакIазда ва дуца Дагъистаналъе сайгъат гьабуна гьелъул букIинесеб. Дагъистан Республика социалиябгун экономикияб рахъалъ цебетIезабиялъе гIоло, Россиялъул экономикияб ва хIукуматалъулаб гуч, гьединго Кавказалда рекъелгун чIара-гъараб гIумру щула гьабиялъе гIоло, Халкъаздагьоркьосел бухьенал ва хурхенал церетIезариялъе гIоло дуе, Хасавюрт МОялъул бетIерасе, кьолеб буго Россиялъул бищун кIудияб шапакъат – «ХIурматалъул орден», - абун.\n«Дагьаб гьечIо Сайгидпаша ГIумахановас Хасавюрт тIегьазабиялъе гьабураб хIалтIи. Дида гьев цевего ва цIакъ лъикI лъала машгьурав тренер ва спортсмен хIисабалда. РухIалда барахщичIого жиндирго сурсаталги хвезарун, гIемераб хIалтIи гьабуна гьес гIемерал соназ жиндица бетIерлъи гьабулеб Хасавюрт шагьаралда спорт цебетIезабиялъе. Хасавюрталъул гугарухъабазул школа буго гьунар кIудияб ицц. Гьениса лъим гьекъарав чи багьадурлъун вахъуна» - илан рехсана церегIан соназ гьанже Дагъистан Республикаялъул бетIерлъун вугев Рамазан ГIабдулатIиповас.\n«Дун, Расул ХIамзатовасда аскIов гIодовги чIун, турниралъухъ балагьун вукIана. Гьенир рукIана цебесеб СССРалъул батIи-батIиял шагьараздаса рачIарал тIадегIанал вакилзаби.\nТурнир гIуцIун бугеб тIадегIанаб даражаялъул хIисабги гьабун, дида ракIалде ккана, Сайгидпаша ГIумаханов гIадал бутIруз нухмалъи гьабулеб бугебани, гIагараб Дагъистаналъул цIар, къадру-къимат зобалазде бахун букIинаанилан», - абун бицана жиндир мунагьал чураяв ДАССРалъул Верховный Советалъул президиумалъул председателлъун вукIарав Шагьрудин Шамхаловас.\nГьеб сияхI халатаб буго. РакIалде ккола гьал гIадамал халкъалъул хIурматалъе мустахIикъал чагIи ругин ва гьезул пикруялда хадур рилълъине бегьулин абун. ТIаде рагIи абизе бакI гьениб гьечIин ккола ва гьез кьолеб къиматалда гъоркь киналго дагъистанияз гъулбас гьабизе букIиналда ракI чIола.\nКочIол мацIалда гьадин абулеб буго Дагъистаналъул халкъияй шагIир Залму Батировалъ:\nМУН ДАГЪИСТАНАЛЪУл ВАСЛЪУН ХУТIИЛА\nДур гъуждузда рарал погоназ гуро,\nДур цIар гIадамазда рагIизабураб.\nДур бахIарчилъиги, дур гIаданлъиги,\nГIаламалда лъана тIаде къо ккедал.\nДуца нугIзал ахIун, гьунар гьабичIо,\nГьунараз халкъалъе загьирлъана мун.\nАллагьасе гуреб бетIер къуличIо,\nКъвакIиялъ гьабуна халкъалъ дур къимат.\nМугIрул чундуз керчал рохьал таниги,\nКидаго чилъиялъ мун тезе гьечIо.\nЭхей чвахун унеб гIор лъалхъаниги,\nДуца бер къаларо, къо тIаде ккани.\nГьеб дур гIумруялъул картаялда тIад\nДуца нахъа тарал свераби лъуни,\nИманги, ияхIги, магIарул махIги\nДуца рехун тараб нух батиларо.\nЯкъут къимат гьабун цIунун букIуна,\nЦIунила халкъалъул рокьиялъ дур цIар.\nЦIия-цIиял сонал сверизе риччай,\nМун Дагъистаналъул васлъун хутIила!\nМагIарулазул эркенаб къеркьеялъул ва къохIехьеялъул абадияб силъун ва инсанлъиялъул тIадегIанлъи борцунеб борчлъун букIана ва хутIана АхIулгохI. Щибаб заманаялъе ва гIасрабазе хасиятаб букIуна гIумруялъ цере лъолел согIал ва цо-цо мехалъ гIасиял масъалабазе жавабчилъи жидеде тIаде кколел церехъаби рижин. АхIулгохI камураб гIасруялда жанир ругел чагIи нилъ ругониги, абизе ккола Хасавюрт шагьар сверанин кьвагьизе къачIараб чирмакъали гIадин, букIараб Дагъистаналъул черхалъул судулеб ругънае дару-сабаб батулеб бакIлъун, ай, регионлъун. Гьеб бихьана ва бичIчIана нилъер хIикматав шагIир МухIамад АхIмадовасда.\nДида ракIалде щола некIсиял дол бахIарзал,\nЯхIалъул борхалъуда байрахъалги чIван ругел.\nНилъер заманаялъул нич лъугIарал къоязда\nКъоло цоабилеб век берцин гьабулел ругел.\nМагIарухълъи цIунарал цIвайилал цIарал руго,\nЦIаразул борхалъуда Шамил имамги вуго.\nЩивав магIаруласул магIна борцине ккани,\nВукIине ккола рекIелъ кIудияв имам Шамил.\nСайгидпаша, гьаб кочIол магIна дуда лъикI лъала,\nИмамги иманги дур рекIелъ кидаго руго.\nШамилил борхалъуде рахунел дагьлъун руго,\nАллагьги АхIулгохIги дур къисматалъулъ руго.\nГьанже миллат борцине Шамиллъи хIажат буго,\nХIежги Дагъистаналда цохIо АхIулгохI буго.\nДуца ахIи барабго, яхIалъ жаваб гьабула:\n- Жакъасеб магIарул цIум, цIунаги мун халкъалъе!\nГьел бахIарзазда гьоркьов бакьулъ мунги вихьула.\nМагIарухълъи цIунулел даимал цIаразда гъорлъ\nДур цIар ахIулеб буго, АхIулгохIда кинигин.\nМугIрузул кавулъун, хъутабазул цагъурлъун жиб кколеб Хасавюрт гIадинаб шагьаралъе бетIерлъи гьабизе захIмат батилин тола дица тIубараб Дагъистаналъе бетIерлъи гьабиялдаса. ГIадада гурелъул нилъер хIурматияв муфти АхIмад-хIажица рикIкIунеб Хасавюрталда иш рекъани регионалдаго парахалъи букIунилан.\nЛъеберидаса сонал щинкIарав чи вукIана Сайгидпаша шагьаралъул бетIерлъун вахъиндал. Гьале гьесул рагьдухъе щун буго гIумруялъул кIиго щуйил сон. Абизе ккола гьеб къиматалда рекъараб лъалкIги цIарги танин гьес наслабазеги тарихалъеги.\nМухIамадрасул ШАЙХМУХIАМАДОВ, «Дружба» МБУ ОРГялъул бетIерав редактор.\nПросмотров: 109 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


О нас — Муниципальное казенное учреждение\nРайон г1уц1аралдаса байбихьун х1исаб гьабуни щаклъи гьеч1о бечедаб буго Унсоколо районалъул маданияталъул тарих.\n80-сонил тарихалда жаниб бат1и-бат1ияб заманаялда районалда рахъана г1емерал гьунар бугел, жидерго ракьалъул культурагун искусство ц1унулел махщел камилал маданияталъул х1аракатчаг1и.\nМаданияталъул идарабазул х1алт1и лъик1аб даражаялде бачиналъул к1удияб бут1а лъуна бат1и-бат1ияб заманаялъ районалъул культураялъул отделалъул нухмалъуда рук1арал Тажудинов Мух1амадица, Г1усманов Х1амзатица (Гьоц1алъ), Г1абдулаев Расулица (Гьарак1уни), Мух1амаев Х1ажияс (Унсоколо), Мух!амадов Х1айбулагьица (Рихьуни), Мух1амадов Сулейманица (Хъах1абросу).\nМаг1арул коч1олаб искусство цебет1езабиялъулъ жидеего хасиятаб лъалк1 тана Гьарак1униса Г1айишатица, Генуса Ума Нурмух1амадовалъ, Г1айишат Мух1амадовалъ, Г1ашильт1аса Т1агьаца, Аминица, Написат Исх1акъовалъ. Гьезул ирс босарай Дагъистаналъул халкъияй артистка, РФялъул ва ДРялъул культураялъул мустах1икъай х1алт1ухъан, ансадерил булбул Патимат Магаевалъул гьаракьалъги, кеч1 ах1иялъул хаслъиялъги х1айран гьаруна маг1арулал гьелъ кеч1 ах1изе байбихьараб къоялдасаго байбихьун. Районалъул г1адамазе культурияб х1ухьбахъи г1уц1иялъулъ ц1и-ц1иял ресалги, къаг1идабиги ратун х1алт1улеб буго жакъа Унсоколо районалъул культураялъул управлениеги гьелъул росабалъ ругел культураялъул учреждениялги.\nРайоналда буго 63735 т1ехьги жаниб бугеб, жиндир 18 филиалги бугел библиотекабазул цолъи. Гьеб рагьараб 1979 соналдасан байбихьун 37 соналъ централияб бибилиотекаялъе нухмалъана Написат Г1абдурах1мановалъ. Гьелдаса хадуб 2008 соналдаса байбихьун жакъа къоялде щвезег1ан нухмалъи гьабулеб буго Аг1ищат Г1абдурах1мановалъ.\nРайоналъул культураялъул управлениялде гьоркьоре унел 9 культураялъул центразги, 7 Россиялъул халкъазул маданияталъул центразги, искусстовоялъул школалъги бажари гьунар т1ок1ал махщелчаг1и данде гьарун бажарарабщинаб х1алт1и гьабулеб буго районалъул маданияб г1умру борхизабизе. Рецц-бакъалъе мустах1икъал руго Шамилхъала посёлокалъул, Унсоколо, Г1ашилт1а, Ц1ат1анихъ, Хъах1абросо, Гьарак1уни росабазул культучреждениял.\n1997 соналъ районалъул культураялъул управлениялда цебе г1уц1араб «халкъияб» ц1ар щвараб фольклориябгун хореографиялъул ансамбль «Унсоколо» район, республика ва улка бахун къват1ибехунги г1ахьаллъула. 2006 соналъ Польшаялда т1обит1араб халкъазда гьоркьосеб фольклоралъул халгьабиялда «Унсоколо» ансамбль бахъана лауреатлъун ва цо чанго нухалъ т1олгороссиялъул даражабазул фестивалазул дипломантлъун. Гьединго районалда руго ансадерил искусствоялъул школалда цебе г1уц1араб «Муг1рузул талих1», «Гъойсу», г1олилазул «Маг1арулай» ва вокалиябгун инструменталияб «Ансал» ансамблял. «Муг1рузул талих1» ансамбль ккола т1олгороссиялъул даражабазда т1орит1арал цо чанго къецазул, фестивалазул лауреат. Рехсеч1ого г1оларо г1исинал кьурдухъабаз машгьураб «Рогьалил ц1ва» телепередачаялъ россиялъул даражаялда т1обит1араб конкурсалда босараб т1адег1анаб Гран при шапакъат. Ансамблялъе лъеберго соналъ нухмалъи гьабулеб буго ДРялъул культураялъул мустах1икъав х1алт1ухъан Мух1амад Мух1амадовас. 80 сонил тарихалда жаниб районалъул маданият ц1униялъе х1алт1и гьабуралщиназул ц1арал гьанир рехсон х1ал к1веларо, гьезул щивас жидерго бажариги, гьунарги кьуна г1агараб районалъул г1умру берцин гьабизе.


Учитель, дур цIаралда цебе…\nБайрамкъоялде рижарал пикраби\nВаллагь, гьал учительзаби рукIун ругел хIалихьатал чагIиха! Пикру гьабеха, ришватчилъи нилъер улкаялда байбихьана учительзабаз. БожичIони, балагье официалияб статистикаялъухъ! РФялъул Верховный Судалъул председатель Вячеслав Лебедевас 2012 соналда гьабураб судазул делабазул хIасилалда рекъон, «Россиялъул ришватчагIазда гьоркьоб тIоцебесеб бакIалда руго тохтурзаби (гьелда бан судалде гъоркье ккаразда гьоркьоб тохтурзабаз ккола 22 процент) ва кIиабилеб бакIалда – учительзаби (10 процент). Ай ришватчи хIисабалда тIадго ккурав чиясул щивав лъабабилев ккола тохтур яги учитель».\nАмма гьел хIалихьатал ришватчагIазе гьебги гIоларого буго. Гуребани, рищиязул комиссиязда тIад кверщел гьабилаанищха гьез? Комиссиялдаги рукIун, жидеего хIажатав кандидат бергьинавиялъул мурадалда, цадахъго гIемерал бюллетеналги рехула гьез къолонире. Лъикьаниги нечезегиха нечоларел! Гьеле гьедин рехарал бюллетенал сабаблъун бергьинчIо Россиялъул президентлъиялде коммунистазул кандидат Павел Грудинин. Гьесги телищха бецIичIого – киналго учительзаби туснахъ гьаризе кколин ахIи балеб бугоха гьанже гьес! Гьелги жанир тIамун, комиссиялде рачине ккола ракIбацIцIадал гIадамал… щалгIагидай рачинел? Жалго кандидатал рачани, щибдай ккела? Яги гьезул божарал гIадамал? Ялъуни, гьел рищиял гIуцIулел хIакимзабийищ? Гьезие гурищха гьанже «гъирабазабиялъул мурадалда» тIадеги кьезехъин бугеб 630 млрд гъуруш. Риччанте ракIбацIцIадго рищиял гIуцIизеги бищунго лъикIал, гьунар тIокIал, махщел камилал кандидатал Думаялдеги цогидал идарабаздеги рорчIизаризе хIаракат гьабизе. Щиб лъалеб, гьебмехалданиги улкаялда гIумру лъикIлъизеги батилеб, жиндир кисаби цIезариялъул гуреб, гIадамазул пикруги гьабизе байбихьилеб ва инсанасул ракIразиял законалги къабул гьарилел.\nАмма гьанжесеб бада-гъудураб гIумруялъул гIайиб, гьайгьай, учительзабазда буго. Гьез цадахъго гIемерал бюллетеналги рехун рищарал хIалихьатал депутатаз къабул гьарулел руго жамгIияталъего заралиял законалги, кьолел руго гьаркьал НДСги пенсиялъул ригьги цIикIкIинариялъул ва капремонталъухъ гIарац бакIариялъулги рахъги ккун! Гьелъухъ батиларищха ракIбацIцIадал ва жамгIияталъул ургъалица керен кванарал депутатазги учительзабазе квешезего гьезул моцIрол харжаздаса гIарац къунцIулебго къунцIулебги бугеб! Гьелги хвезе чIелищха: цIалдохъабазухъа гIарац бакIарула, школалда яги классалда ремонталъеян абун; ОГЭялде яги ЕГЭялде цIалдохъаби хIадуризе заман гIоларилан зигардула (жидер классалдайилаха 40-ниги цIалдохъан вугила, гьезда гьоркьор камуларила сакъаталги, гьездаги цо щиб букIаниги малъизеги кколелъул, нужер лъималазда дарс малъизе заман кисадила балагьилеб, дарсилги 45 минут гурони гьечIеб мехалда); кIиго ставкаялда хIалтIула (хасго математикалги физикалги – учительзаби гIоларилан багьанаги батун).\nБегьилищха гьел хвезе! Гьез цIалдохъабазе тарбиягун лъай кьезе ккола, гьезул сахлъиялъул тIалаб гьабизе ккола. Жеги гIемер жо гьабизе ккола: переменаялъул заманалда лъимал кваназе рачинеги, жанахIазда «дежурство» гIуцIизеги, дарсал лъугIун хадуб – гордал чуризеги, азбар бакIаризеги, цIалдохъабаз батIи-батIиял сайтазда хъварал чорокал мухъал яги «репостал» хъвагIазеги, классалъул лъималазухъе рокъоре гьоболлъухъе хьвадизеги, гьенире щвараб мехалда, хъизамалъул холодильникалда жаниб квен бугищали халгьабизеги, къаси, метерисел дарсазде хIадурлъун рахъараб мехалда, батIи-батIиял кагътал цIезаризеги...\n20 соналъ цебе райОНОялда хIалтIулаан 4-5 инспектор. Гьезда лъикI лъалаан школалда церечIарал хIакъикъиял масъалаби ва гьезухъа бажарулаан районазул школазул халгьабизеги учительзабазе хIажатаб методикияб кумек гьабизеги. Жакъа инспекторазул къадар чанцIулго цIикIкIана ва щивас тIалаб гьарула кагътал: планал, программаби, хIисабал… Школалда цониги дарс кьечIев РУОялъул хIалтIухъанас тIалаб гьарула бищун гIемер кагътал. Учителасулги хутIуларо аслияб хIалтIуе заман – дарсазде хIадурлъизе. Гьеб зулму хIехьонги бажарула гIицIго пенсиялъул ригьалъул педагогазухъа. Гьезие гьечIелъулха цогидаб бакIалда хIалтIи балагьизе рес. Пенсия гIолеб буго гIицIго ЖКХялъухъ кьезе яги чедги Китаялъул лапшаги босизе. Гьединлъидал хIалтIизеги кколел руго гьел. Нилъер улкаялъул хIукуматалъ кигIан гIемер бицаниги (масала, РФялъул лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министр Ольга Васильевалъул баяналда рекъон, 2018 соналъул январалдаса июналде щвезегIан учителасул харж цIикIкIана 9,3 проценталъ ва гьабсагIаталда гьоркьохъеб харж буго 42,2 азарго гъуруш), учитель божулевго гьечIо жиндир моцIрол харж цIикIкIинабун бугин абураб пикруялда. Кинха божилев, школалъул уборщицаялъе учителасдаса цIикIкIун харж щолеб мехалда, амма гьелъул магIна кколароха уборщица цIакъ бечедай махщелчIужу кколин абураб.\nГьале гьанжеги Пачалихъияб Думаялда бицинехъин буго харжал цIикIкIинариялъул хIакъалъулъ. Кинабдай ккелеб гьелъул хIасил? Абиладай гьанжеги: «ГIарац гьечIо, амма нуж къвакIун чIа», - ян?\nХIурматиял учительзаби! Баркула нужеда Учителасул къо! Гьарула нужее щулияб сахлъиги кинабго лъикIабщинабги!\nПрочитано 260 раз\tПоследнее изменение Вторник, 09 октября 2018 10:07\nДругие материалы в этой категории: « «Маялъул» указ\tГьудуллъиялъул кьо »


Дунял ва Динал, Февраль 08, 2019\nРузман къо 8 Февраль 2019\n«Европаялда Кавказалъул эмиграция сон ва жакъа»\nРавил ГIайнудин: "Туркал нилъер тушбаби гуро"\nТуркиялъулгун Россиялъул гьоркьобакI квещнун хадуб цо-цо улкабаз цере рахъана гьоркьохъанлъиялъул жигаргун. Масала Азербайжан ва Иран. Гьадинабго жигаргун цеве вахъана Россиялъул муфтиязул Шураялъул бетIер Равиль ГIайнудинги. Гьелъухъ гьесде цо-цояз гIунтIизабуна пантюркизмалъул идеяби тIиритIизариялъул гIайиб. Жиндирго позиция нижер радиоялъе бичIизабуна живго ГIайнудиница.\nЛъил шагьарлъун кколеб Дербент?\nГьалкъояз кIудияб халкъаздагьоркьосеб конференция тIобитIана некIсияб Дербент шагьаралъул юбилеялда бан. БатIи-батIиял улкабаздаса гьенире рачIарал гIалимзабаз къабул гьабуна гьадинаб пикру – Дербент гIицIго Дагъистаналъул, гIицIго Россиялъул чIухIи гурин, гьеб бугин тIолго дунялалъул ирс.\nА.Остальский: «Гьадинаб буго инсанасул хасият, гьадинаб буго инсаният»\nКир ва сундуе гIоло рагъдолел дагъистаниял? Щиб букIине бугеб Парижалъул теракталдаса хадуб? Бугищ дунялалда цивилизациязул дандечIей?\nЧачаназул тIадтарал цойги нухалъ къосана\nЧачан Республикаялъул бетIер Къадыров Рамзаница ракIалдаго гьечIого кIудияб ахIи-хIар багъаризабуна дунялалъул прессалда, жиндирго Инстаграммалда гьересияб информация загьирабун. Гьес лъазабуна Цолъарал Штатаз, Евроцолъиялъ, Цолъарал Миллатазул ГIуцIиялъ ва гIемерал цогидал улкабаз террористкияблъун рикIкIунеб «Исламияб пачалихъ» абулеб багъа-бачариялъул бутIрузул цояв Тархан Батирашвили – тIокIцIар – ГIумар аш-Шишани – чIван вугин абун. Щайха гьес гьадинаб гъалатI гьабурабали?\nБусурбабазул радикалал - Америкалде данде\nСагIудиязул ГIарабустаналъул муфти шайих ГIабдул ГIазизица талат къоялъ лъазабуна Аль КъагIида ва дагьалъ цебе халифат лъазабураб гIуцIцIаби Ислам диналъул тIоцересел тушбаби ругин абун.\nСагIудияз радикалазе кумек гьабулеб бугищ?\nЦIурал мажгиталищ чIорогоял килисаялъищ?\nИсана бусурбабазул КIалбиччанкъо данде ккана гIемеразда лъалареб бугониги-Русалъ ГIисал дин боси- абулеб пачалихъияб байрамгун. Щибха букIараб гьеб къоялъ «ГIурус дунялалъул» тахшагьарлъун рикIкIунеб Москваялда? Гьениб, аслияб хутIизегIан, цоги килисаби чIорого рукIанин абизе бегьула, амма рогьаралдаса къватIал цIун рукIана тIолабго дунялалъул бусурбабазго гIадин ГIидалъул къо кIодо гьабулел ва ГIидалъул какал ралел бусурбабаз. Гьелда хадубго интернетги цIуна гьезда разиял гьечIез сайтазда лъурал суратазулги комментариязулги. Щай Москваялда бусурбабазул байрамкъо цоги нухалдаги гьездехун рокьукълъи загьир гьабулеб къолъун кколеб?\nШайих Къарадагъил декларациялда тIасан пикраби\nДагьалъ цебе Дагъистаналда тIобитIараб исламияб конференциялда хурхун шайих МухIидин Аль-Къарадагъица гьабураб хIасил гIарабалдаса гIурусалде буссинабун буго Дагъистаналъул бусурбабазул идараялъ. Масала, гьениб Къарадагъица баян кьолеб буго гIадамал жалго жидецаго кьвагьиялъе, бечедал гIадамазухъа гIарац бахъиялъе ва Дагъистаналда гIемер кколел хIужабазе.\nРоссиялда гьукъараб ХIизб-ут Тахрир гIуцIи Украиналда гьукъун букIинчIо гьанжелъизегIан. Крымалъул аннексия Россиялъ гьабун хадусала гьеб гIуцIиялъул хIаракатчилъиялъе гIурхъи тIамизе буго, ян лъазабулеб буго цIияб тIалъиялъ. Хасаб къанун жеги къабул гьабун гьечIониги, ХIизб-ут Тахриралъул вакилзабазде тIадецуй гьабизе байбихьана гьениб.\nАзаналъ бахъинабулеб "хъуй"\nЕвропаялъул Цолъиялъул нормабазда рекъон, «хъуялъул» стандартал чIезаризе ракIалда буго Косовоялда, амма гьенир бусурбабазул жамгIияталда кколеб буго гьеб бугин как ахIиялде данде гьабулеб тадбирин.


ЭР-ялъулгун гара-чIвариялда вукIарав гIалимчи ГIабдулкъадирил МухIамадица бицунеб буго Дагъистаналда рахьдал мацIал малъулелъул хIисабалде босизе кколила Тифлисалда билълъанхъизабулеб гIадаб Болоналъул къагIида. Масала, студентас лъазабулеб аслияб мацI магIарул батани, гьес жиндиего бокьун тIаса бищизе кколила Кавказалъул миллатазул цойги мацIги.\nДагъистаналъул ГIелмияб Централъул хIалтIухъан ГIабдулкъадирил МухIамад: «Дир курсцояй Баранидзе йиго доя институталъул нухмалъулейлъун. Дагьалъ цеве Тифлисалде щведал, гьелъ дихъе вачун вачIана берцинго магIарул мацIги лъалев, ункъабилеб курсалда цIалулев вас, гуржияв. Гьеб къагIидаялде рачIине ккола нилъги. Амма нилъер гьаниб жидерго рахьдал мацI лъаларелгицин ругелъулха гIадамал. Гьебго заманалда мацIал лъазаризе къваригIарал чагIиги гIемер дандчIвалел руго. Багьавудинил МухIамад абун вуго гьанив мугIалим. БакIал раялъул техникумалда (МахIачхъалаялда) гIодоркъояз малъизе буго рахьдал мацIазул школа. ГIарцухъ бокьарал чагIазда малъизе руго гьел».\nРахьдал мацIазул хабар баккидал, Дагъистаналда гIемерисез, хасго эбел-инсуца абула гьездаса щолеб хайир гьечIин жидер лъималазе. Рахьдал мацIалда тIад унеб заман гьез ингилис, паранг, немец мацIазда тIад инабиларищин.\nГIалимчи ГIабдулкъадирил МухIамад: «Рахьдал мацIаздасан пайда щолеб гьечIо щибниги. Амма гьелъул зарал буго нилъер чагIазда берцинго кIалъан бажарунгутIи – хвалилъги гIолилъги рукIун бажарунгутIи, жидер тун батIияб мацI лъаларел чагIазда кIалъан бажарунгутIи. ГIадамалъа вахъийин абула гьелда. Чанги халкъазул бугеб масъала ккола гьеб – жидер мацI чIахIияб гIелалда лъан, гьитIиназда лъачIого. Руго халкъал тIубанго жидер мацI тIагIине тун рукIун, гьанже гьеб цIи гьабулелги, масала, шотландиялъулал. Квешаб хIал буго нугъаязул, калмыказул».\nЧанго азарго чи кIалъалел кIаралазул, гIандадерил, гIахьвалазул мацIазе даража чIезабизе ккеялъул суалги баккула зама-заманалдасан Дагъистаналда. Гьелъие гIоло гьел хъвадарула дунялалъул цолъарал миллатазул гIуцIиялде гIунтIунгицин.\nГьарадерихъа ГIабдулкъадирил МухIамад: «Гурин, гьеб даража тIалаб гьабун нуж къватIире рахъине кколин абулеб буго гьел мацIазул чагIазда. Уйилан гьездаги кколеб буго, жидер мацI университетаздаги букIине кколин, школаздаги букIине кколилан».


ЦIияб цIалул соналда цебе цIиял проблемаби\nМахIачхъалаялъул 9 лицейги къан гьелъул бакIалда цIакъго пагьму-гьунар бугел лъимал цIалулеб хасаб цент рагьизе хIукму къотIун буго Дагъистаналъул лъайкьеялъул министрелъиялъ.\nГьеб центр исана рагьиялъе киналгIаги шартIал чIезарун гьечIолъиялъ, гьеб тIасияб соналъ рагьизе тезе бугин, гьенир чIахIиял классазда цIалулел лъимал тун, хутIарал батIиял школазда тIадрикьизе ругин лъазабун буго лъайкьеялъул министрелъиялъ. Гьелдаса разигьечIел эбел-инсуца данделъи гIуцIун букIана арбагI къоялъ лицеялда.\nДагъистаналъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазаница исана январь моцIалда лъайкьеялъул суалал гьоркьоб лъураб данделъиялда лъазабун букIана республикаялда цIакъго пагьму-гьунар бугел лъималал цIалулеб, гьел хIадурулеб хасаб центр рагьизе кколилан. ГIабдулатIиповасул гьеб амру тIубазабиялъе гIоло МахIачхъалаялъул 9 лицей – интернаталъул бакIалда гьеб ценр гьабизе бугин лъазабун буго гьал къоязда Дагъистаналъул лъайкьеялъул министерлъиялъ. Гьеб лъазабиялдаса хадуб школа цебе букIараб хIалалъ хIалтIизе гьечIин, гьенир цIалулел рукIарал лъималги нахъе ине кколел ругин абурал харбал тIоритIун руго цIалдохъабазул эбел-инсуда гьоркьор. Гьел киналго хиса-басиялдаса разигьечIел сон МахIачхъалаялъул аслияб майданалдеги рахъун гьенир жидерго тIалабал рицине лъугьун рукIун руго, гьелдаса хадуб 160 цIикIкIун чиясул гъулбасги бакIарун гьеб школалда цIалулел лъималазе квекIенал гьаругейин абураб хитIабги хIадурун буго гьез. Умумуз бахъинабураб ахIи-хIуралдаса хадуб, лицеялъул бакIалда хасаб центр гIуцIиялда хурхун кинал хиса-басиял ккезе ругелали бицине жакъа 9 лицеялда букIараб данделъиялде вачIун вукIана Дагъистаналъул лъайкьеялъул министрхисулев ГIалиев Ширали.\nХIакимчияс данделъиялда лъазабуна Дагъистаналъул тIалъиялъул хIукмуялда рекъон гIуцIулеб жо бугила гьеб центр, гьединлъидал нуж щибилан ахIданиги гьеб гьеб иш рагIалде бахъинабичIого тезе гьечIила. Амма исана гьеб центр букIине кколеб хIалалда хIалтIизе биччазе хIажатал шартIал гьечIила, гьел гIуцIун рахъинегIан заманалъ гьенир чIахIиял классазул цIалдохъаби гурони тезе гьечIилан.\nШирали ГIалиев: «Лъайкьеялъул тIалабазда дандекколедухъ гIуцIарал хасал программабазда рекъон гьаб школалде росун рукIарал 8,9,10,11 классалъул лъимал гьанирго цIализе руго. Гьаб школа лъугIараб мехалда, гьеб лъугIиялъе нугIлъи гьабулеб хасаб документги кьезе буго гьезие. Гьанир цIалулел лъималазул ихтиярал исана соналъ хвезаризе гьечIо. Гьел лъимал церего гIадин гьаб лицеялда букIараб лъайкьеялъул программаялда рекъон цIализеги руго. Исана гьанире цIикIкIараб пагьму-гьунар бугел лъимал цIалулеб централдейилан абун росун рукIарал гьединал лъимал цIализе ресал гьечIо. Нужеда гьелъул щибниги гIайибги гьечIо, гьеб буго нижер гIайиб, амма гьединаб центрилан цIар бугеб бакIалда кколел шартIал рукIинаричIого, гьенир цIалулел лъималазе киналго ресал чIезаричIого гьеб рагьизе гьечIо. Исана соналъ гьаб лицей ценралде буссинабиялъе хIалтIи гьабизе буго, гьаб къачIазе ккола. Гьаб сагIат бугеб хIалалда кваналеб бакIги, лъималаз цадахъ гIумру гьабулел бакIалги гьединаб ценралда рукIине бегьуларо».\nГьединго Ширали ГIалиевас лъазабуна цойгидал школаздаса нахъеги рачун исана гьеб централде цIализе лъугьине ракIалда букIарал 5-6 классалъул цIалдохъаби тIадеялъул киналгIаги экзаменалги кьечIого жанире росизе ругин. Гьес гьединго абуна гьел лъимал цIидасан жалго рукIарал школазде нахъруссине киналгIаги квекIенал рукIине гьечIилан. Гьанже гьеб суал тIубазе ккани гIарац къваригIунила, гьеб кьечIого лъимал цIидасан школазде росун бажаруларин абун умумузул ахIи бахъараб мехалда, ГIалиевас лъазабуна гьединал квекIенал гьарулел чагIазул хIакъалъулъ жинда бицейила, хас гьабун жинца гьеб суал тIубазе бугилан.\nГIалиевас абухъе гьеб центр рагьиялъе шартIал чIезарун гьечIел ратани яги гьел рукIинаризе рес гьечIеб батани щайила июнь моцI лъугIизегIан гьенире лъимал росаралин абун разигьечIолъи буго цIалдохъабазул эбел – инсул. Жидее гьеб лицеялда щиб цIар букIаниги ургъел гьечIила, жидер лъималазе лъикIаб лъай щвезе рес кьеян абуна «Эркенлъи» радиоялъулгун букIрааб гара-чIвариялда 5 классалъул цIалдохъанаалъул эбел ХIажиева Марияцаги.\nХIажиева Мария: «Министр хисулес нижер лъималазе лъикIаб букIине кколеб лъай щвезе рес толеб гьечIо. Гьес абулеб буго пагьму-гьунар цIикIкIарал лъимал цIалулеб гьел хIадурулеб центр рагьизе ккани хIажалщинал шартIал чIезарун гьечIилан. ГьечIеб мехалда исана июнь моцIалъул ахиралдалъагIанищха гьеб цIа-цIазабизе кколеб букIараб. Нижер лъималаз жанир цIализе лъугьине экзаменал кьолеб мехалда рукIун рагIула гьел шартIал, гьанже гьел тIагIун рагIула. Гьадингоял чIандаби рицунел руго гьел. Бокьараб цIар лъейин абе гьалда, нижее гьеб гуро къваригIун бугеб, нижее къваригIун буго лъималазе лъикIаб лъай щвезе. Гьанир гьединаб лъай кьолел мугIалимзабиги руго. Гьесни тIадеялъул росилин нижер лъималин абуна, амма букIине лъалареб букIинареб лъалареб жоялъухъ балагьун чIезе ракIалда гьечIо нижеда. ЦIидасан гьанжеги школа хисизеги бокьун гьечIо. Гьебго тIалаб гьабулеб буго цойгидал умумузги, министерлъиялъ жидерго хIалтIи букIине кколедухъ гьабичIогойин абун нижее заралищ ккезе кколеб? Гьеб киналдаса разигьечIолъи загьир гьабун I64 чияс гъоркь гъулбасги гьабураб кагъат битIана дица Россиялъул президент Владимир Путинихъеги, премьер-министр Дмитрий Медведевасухъеги».\nГьеб данделъиялда борхана мугIалимзабазул хIалтIул суалги. Гьезул рахIат хвезабун букIана чIахIиял классазул лъимал гурони цIалуларел ратани, гIисиназе дарсал кьолел рукIараз щибин гьабизе кколебилан абун. Гьел суалазе жаваб кьолаго Ширали ГIалиевас лъазабуна киналгIаги мугIалимзаби жиде-жидер хIалтIуда рукIине ругила, хасаб центр гIуцIараб мехалдаги, гьезде тIадеги махщалилал росун гурони, цере хIалтIулел рукIарал мугIалимзаби хIатIудаса реххизе гьечIилан.\nЦIалул соналъул байбихьи гIагарлъанагIан цебе республикаялда мугIалимзабазулги школазулги суалалги масъалабиги гIемер рорхулел руго. Гьедин гьал къоязда Гумбет мухъалъул МелъелтIа гьоркьохъеб школалъул мугIалимзабазги лъазабуна жидее кьезе кколеб коммуналияб гIарац кьечIого жал хIалтIизе рахъине гьечIилан. Исана июнь моцIалдаго гьеб гIарац тIалаб гьабун митинг тIобитIизехъин букIана гьез, хадубги риидал моцIал лъугIизегIан жидер гьеб суал тIубазе рес кьелин тIалъиялъе, гьеб роцIцIинабичIони жал 1 сентябралъ хIалтIизе рахъунарин лъазабун букIана гьез.


«ГIурусазул марш», Москва, 04Ноя2012\nКавказалъулал метроялда рагъана, Дагъистаниял Москваялда берталъ кьвагьдана, Кабардиназул цIогьал ккуна -гьадинаб къагIидаялъул бутIрул ругел макъалабазул читIир бихьула щибаб къоялъ интернеталда ва халат бахъараб заманаялъ рейтингалда тIоцересел бакIазда рукIуна гьел.\nГьедин рикIкIунеб буго Дагъистаналъул техническияб университеталда цIалулев АхIмадов Рамазаница. Гьес бицунеб буго жив ракI унтун валагьулин кавказияздехун рокьукълъи тIадеялдаса тIаде цIикIкIунеб букIиналъухъ ва гьеб ишалъулъ информалатаз гьабулеб хIалтIухъ. «Дида ккола гьаб къагIидаялъ иш ани кватIичIого пачалихъ хIисабалда Россия картаялдаса тIагIине бугилан» - абун хъвалеб буго гьес жидерго цIалул идараялъул сайталда. Гьесда разилъулел руго гIемерисел. Камулел гьечIо кавказиязда гIайиб чIвалелги. «Щал ругониги гIайибал тIаде реххулел чагIи къваригIун руго, гьабсагIаталда нилъ руго гьединаллъун» - абун тIаде жубалеб буго Рамазаница.\nИнформалатазда гIайибал чIвалел руго АхIмад Буро абурав «Кавказская политика» сайталда хъвадарулев журналистасги. Макъалаялда цIар буго «Кида дагъистанияв, кида юрист». Гьениб журналистас данде кколеб буго чанго анкьалъ цебе Москваялда берталъ дагъистаниял кьвагьданилан информалатазда бахъинабураб ахIи-хIур ва гьенибго Москваялда цо чияс жаваб гьечIеб рокьи сабаблъун чанго чи чIваялъул хIужа.\n«ТIоцебесеб нухалда киса-кибего хъвалеб букIана кьвагьдарал дагъистаниял рукIинилан, кIиабилеб нухалъ рехсолеб букIана гьев юрист вугилан, гьесул миллаталъул бицинчIого пиша рехсолеб буго» - ян хъвалеб буго АхIмад Буроца. Хадубги гьес тIаде жубалеб буго миллаталде балагьун такъсиралъе къимат кьолеб бугин. «Журналистазул этикаялъухъ балагьичIого, бокьахъе кьолеб буго информация. Нилъер жамгIият унтун буго, гьеб жамгIияталъул бутIалъидал журналисталги» - абун лъугIизабулеб буго макъала журналистас.\nГIадатиял дагъистанияз гьеб проблемаялда хурхун батIи-батIиял пикраби загьир гьарулел руго. Тарихиял гIелмабазул кандидат, мугIалим Нугъаев МухIамадица рикIкIунеб буго цохIо кавказалъулаздехун рокьукълъи бижи гуреб, киналго миллатазул цоцадехун рокьукълъи цIикIкIун бугин. Гьелъие гIиллалъунги гьес рикIкIунеб буго пачалихъалъул гIаммал, гIадамал данде гьарулеб идеология гьечIолъи.\nНугъаев МухIамад: «Кавказалъулаздехун рокьукълъи ахираб заманалда баккараб жо гуро. ГьабсагIат гьеб тIубанго къватIибе загьирлъун буго. Цебеккунги букIараб гьеб, халкъалъ жанибго тун букIана. Советияб пачалихъ биххун хадуб гIадамазул букIараб гIаммаб идеологияги биххана. Доб пачалихъ гIемерисезда лъала гIемерал миллатаз ракълида гIумру гьабулеб букIараб, миллазул рекъел тIоцебесеб бакIалда лъолеб, щулияб идеологиялъул пачалихъ хIисабалда. Пачалихъ биххарабго раккарал гIунгутIабазул ва жидерго балагьазул гIайибал лъиде ругониги гIунтIизаризе кколелъул. Гьебмехалъ бищунго бигьаго букIана цоги миллаталде тункизабун тей.\nГьабсагIаталда Владимир Соловьевасдаса байбихьун Россиялъул журналистаз ва Владимир Жириновскиясдаса байбихьун политиказ гьабулеб бихьарабго дида бичIчIулеб гьечIо сундуе гIоло гьеб гьабулеб бугебали. Нилъер кавказиязул цо-цояз законалда данде кколарел ишал гьарулел рукIин гьеб балъголъи гуро, гьелги гIадамаллъидал, жидерго гIунгутIаби ругел. Такъсирал гьари цохIо кавказиязе хасиятаб жо гурелъул, такъсирчагIи киналго миллатазул рукIуна. Нахъойги абулеб буго, гьелъие аслияб гIилла буго гIаммаб идеология гьечIолъи».\nГьеб проблема роцIцIине ккани Нугъаев МухIамадица рикIкIунеб буго тIалъиялъ рекъезабизе кколин информалатаз информация кьолеб къагIида ва гIураб къадаралъ цензура хIалтIизабизе кколин.\nНугъаев МухIамад: «Гьеб суал роцIцIине бокьани тIалъиялъе, гьеб цIакъ бигьаго роцIцIинабизе кIола. Щайгурелъул нилъер тIалъиялъул руго гьелъие гIурал сурсатал. ТIалъиялда гьабизе кIола кинабго. ТIоцебесеб иргаялда хал гьабизе ккола информация кьолеб къагIидаялъухъ. Телевидениялдаса, газеталдаса ва радиоялдаса миллат гIодобегIан гьабулел программаби гьукъизе ккола. Гьеб буго тIоцебесеб гали. КIиабилебги, дир хIисабалда, школазда рукIине ккола киназего тIадал, лъималазда халкъазда гьоркьосеб рекъел малъулел дарсал. Школалдаса нахъего лъималазда малъизе ккола цоги миллаталъул чи тушман кколарин, гьенисанго гьезда бичIчIизабизе ккола Россиялда цохIо гIурус миллат гуреб, I60 гоялдаса цIикIкIун батIи-батIиял миллатал рукIин».\nРоссиялъул Президентасухъ Дагъистаналдаса вакил МахIачев ХIажица «Runovosti» сайталда гьабураб гара-чIвариялда бицунеб буго миллаталъухъ балагьичIого такъсирчиясе гьесие рекъараб тамихI гьабизе кколин, кавказалъулазда аскIоб ахIи-хIур бахъинабиялъ нилъ лъикIалде рачине гьечIин. «Гурони щибха гьабилеб? Цо заманалда Америкаялда «Негразе гьукъун буго жанире лъугьине» абурал хъвай-хъвагIаял рукIана. Гьелъухъего, «Кавказалъулазе гьукъун буго» абун хъвайха, хас гьабун кавказалъулал ратIа рахъизе нужее бокьун батани. Армиялде кавказалъулал росулел гьечIо, цIалулел бакIазде росулел гьечIо, гьанже гьеб хутIун буго гьабизе жо» - ян абулеб буго Дагъистаналъул вакилас.


Стихотворное наследие Арадерихского поэта Абдулпатаха Ибрагимова. | Сайт села Арадерих\nАвтор: admin, 04 Окт 2011 • 21:46 • 6441 просмотров Отзывов нет\nЖив г1урав ракьалде рокьи гьеч1ев чи\nБокьоб х1айваналда релъун вихьула\nЖив вижараб росдал къадру ц1унич1ев\nКъадги канлъи гьеч1еб гьоров хут1аги.\nНижер росда т1аса "Т1ох-мег1ер"буго\nТ1аде ваха мунго борхалъи лъазе.\nБорхатаб маг1арда т1егь бижун буго\nТ1ун мах1 сунт1е гьелъул гьуинлъи ц1узе.\nГьанив вахунелъул т1агъур шула ккве\nТ1аса нак1к1улъ тункун бортизе гурин\nБатани чабхилъ ч1ун чанил хал гьабе\nЧорхол х1ал хьеч1ого борч1изе гурин.\nБан чангитгун ккун ч1а, чорхол хиялал\nЧвархъан куркьбал рижун воржине гурин\nВижараб ракьалде г1ищкъу бахчун ч1а\nМуг1руз дандеги къан къвал базе гурин.\nГанч1икьан т1инк1улеб т1ок1к1араб ицда\nТ1инде ккарал ч1имхал маххалин ккола\nМех-мехалъ х1охь балеб ц1орораб лъеда\nЦ1орол мат1уялда релъен бук1уна.\nЦ1огьохъе гьороца гьурмада ч1валеб\nГьуинаб мах1алъ рак1 х1айран гьабула\nХ1анч1аца рачунел берцинал бакъназ\nБугеб ургъел ун черх аваданлъула.\nБахьинаб г1и буго сага кваналеб\nКвине гьан бокьани гьоркьоса баче\nКвасул х1еренлъиялъ х1ули к1очарал\nХ1ан рахьдал бахъизе чахъаби гьале.\nГьанир чуял руго чундулг1ан хехал\nЧангит шулаго ккве т1ад рек1унелъул\nТ1алил най бихьула х1е бак1арулеб\nХ1ет1 ц1одорго бахъе ч1инт1иларедухъ.\nГьаниб г1ураб куйдул квилоялъубе\nКило тамхьил уна ц1азе бокьани\nЦ1ан путал рахъулеб оцол т1ат1уда\nТ1аде ц1ам х1улула чед къазе ккани\nЩибаб качаналда килаби ругеб\nХъарпуст1ан бихьулищ хурзабахъ бижун\nЖидер бак1лъи ц1ик1ун ц1ан г1одорегун\nБог1ол т1урал руго т1огь ракьдаги цун.\nТ1ок1аб жо гьеч1они гьоло г1еларищ\nГьирилъ къвариг1ани къали жубазе\nКъвац1иялда квине ламадур гьеч1ищ\nГьац1ул т1аг1амалда т1огьол мах1 бугеб.\nХьул лъурас ч1уч1ани ч1ерлъун барсизе\nБакъдебусил бет1ер т1арсг1ан бук1уна\nТ1ат1улъ бежаниги жибго кваниги\nБет1ер куйдулг1анаб картошка г1ола.\nУмумузул кицабалъ камилаб г1акъло буго\nКидаго херлъулареб хазина-маг1на буго\nХалкъалъ г1умру гьабулеб дунял бугебг1ан мехалъ\nГьеб г1акълудал гъваридаб гъуйлъун хут1изе буго\nНужеда гьеб раг1анищ раг1ич1ебищ лъаларо\nЛъабго чиясда т1убан божаян абуларо:\nЙокьун дуца ячарай чидар яс лъадиялда,\nЦеве мискинав вук1ун бечелъарав чиясда,\nГьединго ханзабазда хвараб мехалъ гурони\nХалкъалъе г1адлуялда г1адамаца таниги.\nГьаб кици х1акъабищан х1акъикъат лъазабизе\nХ1укму рак1алъги гьабун вук1ана дун ургъулев.\nЛъеберго соналъ дица жив ц1унарав ханасул\nЖаниб бокьоса бикъун бахчана куй цо гьороб\nДирго куй хъун белъана хъизангун цадахъ квана\nХанасул куй хъурабин хъизаналда абуна.\nМадугьаласухъе ун анц1го гъурущ босана\nАнкьго къоялдасан къарз бец1изе къот1и ккана\n(Гьев мадугьал вук1ана цеве ц1акъ мискинав чи\nГьанже жив бечелъарав бич-хисалъул даранчи)\nРокъове швараб мехалъ шибго г1айибго гьеч1ей\nЩай егун ч1арайилан ч1ужу дагьай юхана.\nДуца доб куй бикъун хъвей ханасда бицинилан\nЦцин бахъун к1алги гьикъун къват1ие лъутун ана.\nНахъисеб къоялдего ханас судалде кьуна\nСудалде дун инаго мадугьал хаду гъана\n– Нагагь судалъ мун къуни къарз кин бец1илебилан\nКъварилънхъдун г1одизе г1ангур г1адин лъугьана.\nСудияс суал кьуна бикъанищ дуца куян\nДица жаваб гьабуна гьединаб иш кканилан\nХанас ч1ванкъот1ун суал ч1вазе ккелилан лъуна\nЧ1орг1ан бит1арабилан судалъ х1укму гьабуна.\nЦинги дица судалда раг1и кьеян гьарана\nКьогеян хан к1алъана кьеян халкъ т1аделъана\nДадеги вахъун дица ккарабщинаб бицана\nБожизе бегьуларел гьезул ц1арал рехсана.\nЦ1ан бахъун анц1го гъурущ мадугьаласе кьуна\nГьороса ханасул куй бачине чи вит1ана\nЙокьун ячарай лъади цодагьай юхунилан\nХанасда куй бикъараб бицине ун ятана\nСудалде унев вугев ургъел дир гьабич1ого\nАнц1го гъурщил багьияв мадугьал гьеч1ев лъана\nЛъеберго соналъ дица жив ц1унарав ханасги\nЦо куй бикъунин абун ч1вазе х1укму къот1ана\nХалкъалда цебе лъадул лъабабго ц1ар т1амуна\nМадугьал лъадул г1адин лъабго ц1ар т1амун тана\nЛъеберго соналъ дица г1умру кьурав дов ханги\nХалкъалда лъан бук1ине лъабго ц1ар т1амун тана.\nМекъаб судалъул х1укму халкъалъ хвезе гьабуна\nХанги киналго рекъон кварида ван гъанкъана\nКъарумав дов мадугьал мискинлъун вакъун хвана\nТ1екълъи дуниялалда даимлъулареб лъана.\nЦересел г1асрабазул г1адамазул бицунеб\nГ1емераб къиса буго къват1иб жеги бахъич1еб\nКъвак1арал рак1азулги рек1араб хвалчадулги\nХабар таманаб буго таптаралда угьич1еб.\nГьаниб дица бицунеб цо лъугьа – бахъин буго\nЦересел ханзабазул хабал занилъун ч1вараб\nГ1емерисел къисабалъ къадру гьеч1ел шаг1ираз\nКъаг1идалъун ккун буго бечедал чаг1и каки\nАмма х1акъаб жо буго бечедазда гьоркьорги\nГ1адлу, г1акълу бит1арал бут1рул рук1араблъиги\nХунздерил т1алъиялда т1ибит1ун бицен буго –\nТ1олго Кавказ мук1урав вук1аравила цо хан.\nРик1к1адал улкабазде вакилзабиги рит1ун\nДармил ва рагъ-кьалалъул гьоркьоб лъулаан суал.\nЦо нухалъ вакилзаби Ираналде унелъул\nУна бет1ерлъун гьенив Гьоц1алъа Г1алисканди.\nГьунар раг1уе т1ок1ав, бот1ролъ г1акълу къулг1аяв\nКъажаразул шагьасде швезе уна сапаралъ.\nЦин к1вар бугел бах1сазде байбихьилалдего доз\nДагъистаниязул х1ал бихьизе къасд гьабула\nКъот1ун цо роходаса к1иябго рахъ бащадаб\nРохти гьалъул кисабан кодобе бегьула х1ехь.\nХ1орил лъелъе рехидал рохти бигьаго лъала\nЛъелъе ц1ик1ун т1ерхьинч1еб т1огь бук1ин мух1канлъула.\nГьеб х1ал бихьиялъ къурав къажаразул шагьасда\nКъвариг1ел гьеч1еб пикру каранда басандула.\nКисаго рас х1улараб х1ама цебе бач1уна\nГьалъул г1умру лъайилан г1амал к1одого ч1ола.\nГ1алискандица гьесий рекъараб жаваб кьола\nКъажарасулгин х1амил х1исаб цойиде ц1ала.\nЦересел умумузул кици бугин абула –\nКинго лъазе к1оларин гьел к1иязулго г1умру.\nГьанже ццин гьалаглъарав шагьас х1укму гьабула\nХ1ажаталде инаго гьасде гъалбац1 гьусизе.\nГъирун к1алгун бач1унеб жанаваралда к1алдиб\nК1удияб т1агъур бахъун буг1ун къазе гьабула.\nКъвариг1ани батулеб маг1арулазул хонжрол\nХвалил ругънал гъорлъе ккун гъалбац1 г1ебеде лъола.\nГьеб мехалда шагьасул кумакчаг1и риххула\nДуца гьабураб шибан гьесде т1аде рортула.\nШагьасул гучаб гъалбац1 гъванщилъ ханжар бан ч1вазе\nМун кин х1инкъич1евилан х1икматго ралагьула.\nГьал каг1ал цо гважуца цадахъ ич1го гьарулин\nГьезде цо кверги хьваг1ун Г1алискандиги уна.\nДагъистаналъул халкъгун къец гьабун лъик1 гурилан\nКъурав шагь живго хаган хадув валагьун ч1ола.\nГьениб къот1и ккун буго къануналда разилъун\nКъажараз Дагъистангун дармида байбихьизе.\nГьаб хабар бицана Гумбет районалдаса цо логода ворхатав чияс 1962 соналъ.\nГьаб МахIачхъалаялъул ралъдал рагIалда ругел\nЧК-ялъул подвалахъ туснахъалде ккана дун.\nЛъеберабилел соназ туснахъал хIалтIизарун\nНижеца бараб бyгo бащдаб шагьар доб мехалъ,\nТуснахъ гьарун рукIана мискинал магIарулал,\nМацIихъабазул гIapзаз гIайиб гьечIого ккурал.\nСовет хIукуматалде квешаб рагIи абунин,\nКаммунистаз гlapзал кьун, гIадада жанир лъурал.\nЩибаб сордоялъ рачун къогогIан чи унаан,\nКъваридаб камералде киналго гьел руссинчIо.\nГьересийищ уябищ мухIканлъи лъалароан,\nАмма гьел чIвалел pyкlин балъгояблъун букIинчIо.\nГьури гIодой биччараб карачел гьечIеб радал\nРалъдал рагIалде щвани багIарлъун батулаан…\nБункерилан цIар бугеб гьениб букIараб гьабихъ\nТуснахъал ххунел pyгин хабар камулароан.\nЦо пуланаб сордоялъ дунги чамго гьалмагъги\nЧК-ялъул хIакимас допросалде axlaнa.\nДида щибго лъалареб — «гIайибги» гIунтIизабун\nMyкIурлъеян кIалгьикъун кIвараб хIалалъ вухана.\nКинха чи мукIурлъилев букIинчIеб гIайибалъе!\nКин рагIанин абилеб paгIичIeб гIинги тIад тун!?\nГьедин гIакъуба кьеялъ гleмеpaв чи холаан.\nЦо-цояв гьересиго гьенир «мyкIурлъулаан».\nГьенисан ятабалде ритIулейилан абун,\nБосун нижерго къайгун, цо рокъоре рачана.\nГьенир гIодор рукIине бакIал рукIинчIолъиялъ.\nГIицIаб чIарбида кIусун кIигоявги ватана.\nГьебсагIат ниж кIyсapaб чIабарги гъоркьа тIагIун.\nТIатIалаго речIчIана цо къвакIараб маххуда.\nДун цо букIнилъ бyкlapaб\nкартIиниб килщалги къан\nЖаниве вортичIого гьенив далун хутIана.\nДир тIолго гьалмагъзаби «гьабица» гъурун ралеб.\nругънал лъун лъай босана,\nЛъавуде вачIун хадуб хал-шал гьабураб мехалъ.\nБункералъул цо бокIнилъ рекIухъе хутIун вуго.\nБаккун бачIунеб моцIрол канлъи тIаде щвечIого.\nКонвойги нахъ буссун ун дун рагIдукь кьерун вуго,\nГьабизе жо, лъачIого лъикIалан заманаялъ\nГьеб бакIалда кьерухъе кьуричIого вукIaна.\nГъурун дир гьалмагълъигун гьеб сагIат къотIун ана,\nВихьулев рагIулелъув, гIадан гьенив гьечIоан,\nГIисин ккун карачелаз бачунеб наку гуреб.\nЧиясе жиндирго pyxl цIакъ хирияб жо бyгo\nХвезе бокьулев гIадан гIемep ватизе гьечIо.\nХвечIого хутIиялда ракI чIун букIинчIониги,\nЦIорораб ралъдал лъелълъе\nхъвараб ккаян кIанцIана.\nKIвaрaбгIан pикlкlaдегIан лъедон рагIалде щвана,\nРагIалда цо хъощ батун гьелда жанив лъугьана.\nЖанив хъаравул гьечIо, хъабарча далун буго.\nБиччараб ретIел бахъун хъабарча тIад жемана.\nЧерхалъул сири къотIун дагьав хинлъун лъугьана.\nХал гьабун квал-квадидал спичка, кодой щвана.\nГазета тIад жемараб чадил кесек батана,\nЧорхолъе, махIабалъе pyxl бачIун гIадин ккана.\nГьенисан до чали-чIван унев вукIарав дида\nАзбаралда бакъвазе бараб ретIел батана.\nГьениса ретIелги щун Россиялде лъутана,\nБатIияб цlapалда гъоркь гьениб къого сон бaна.\nГьале тIад вуссун хадуб,\nМишал МухIамад лълъвана.\nДокументал, цIаги гъун, цIергIадин рухIун рана.\nДун хунилан гIодарал гIaгapал-божараца\nХабалъа вахъун щведал рохалил магIу тIуна.\nГьанже ургъараб мехалъ цо-цо хиял гьабула\nЩайдай дун хвасарлъарав\nДие пенсия гьечIо. Хьихьизе лъимал гьечIо,\nЛъаларо кидалъагIан гIумру дий бугебали.\nГIемерго кватIичIого конец ккезе батани,\nДунго вукъизе гIураб гlapaцни кодоб буго.\nНижер мадугьалихъ Чириюрталда\nЧупринин абулев гIурусав вуго.\nГIемераб мехалда ралел бакIазда\nЭкскаваторщиклъун хIалтIулев вуго.\nХIалтIи лъугIун хадуб, выходной къоялъ\nГьекъезе бокьулеб хасият буго.\nХеккого кеплъулев, хабар бицине\nЦогидав толарев товарищ вуго.\nГьекъолеб мехалъги цо живго гурев\nЦадахъ компания гlуцIизе буго.\nЦадахъ гьекъезе чи рокъов щвечIони,\nБосун поллитрагун вачIине вуго.\nЦо къоялъ дир рукъоб, гьекъараб гIужалъ\nДун гIажаиблъана гьес бицаралда.\nГьереси батилин щаклъизе ккани,\nЩибниги букIинчIо элъие гIилла.\n— «Двигатель-строй» бакъбаккул paгlaл\nДун гьенив хIалтIана бульдозеристлъун.\nДица кьучI бухъичIеб, подвал бахъичIеб\nБалеб бакI букIинчIо ралъдал рагIалда.\nЦо нухалда, сардилъ вахъине гьавун,\nБухъизе тIамуна тIуцабго цо щоб.\nЩалайгин салиги ралъдалъе цвине\nЦадахъго тIамуна ункъо бульдозер.\nТIаде вачIунев чи гьукъун вукIана.\nKъватlиp рахъунгеян кабиналъуса\nКинасего нижей приказ букIана.\nЩиб жо цунаниги карачалабаз\nКваналеб букIана гьеб лахIзаталде.\nCвак тун цун балаан биччараб кIкIабатI.\nГьеб щобдa гъоркь гьабун\nЩунусго метрагIан халалъи бугеб.\nХал гьабураб мехалъ гьелъул гIеблъуда\nЩуго-анлъго метрa батилин тана.\nПодвал цIун бугоан жаназабазул,\nЦоял турун хварал рукьби хутIарал,\nЦоял халалъухъе, цоял гIеблъухъе,\nАнлъго гъат бугоан тIатIала сокIун.\nГьурмада бугоан чIегIеркIуяб рас,\nЧIaго гIадин вуго цо-цояв xyтlyн.\nХухун, тIутIун арал тIaxьил гьарурал\nТIимгъалги тIагъралги ругоан хIулун.\nБерда рихьарабго лъана нижеда\nГьеб кинабго цадахъ цун бульдозераз\nБана ралъдал тIинде рогьел лъалелде.\nЛъаларо чамго чи гьенив вyкIapaв\nЧамго азарго чи вукъараб цо хоб…\nХерал магIарулал, гIайибго гьечIел,\nГIадада чIвана нуж НКВД-ялъ".\nЛъебералда ичIилъ адрес биларал\nГьеле нужер адрес ралъдал тIиналда!\nРукъизе нуж щвечIо гIагаразухъе,\nЧчугIбузе щун руго рукьби хъарсине.\nНужой суд гьабичIо, сибир къотIичIо,\nКъасде рачун ана «Черный вороналъ»,\nНужер хабар лъачIо лъидаго щибго,\nЯ лъазеги гьечIо гьеб киданитги.\nКин лъалеб гьеб хабар?!\nБалъго чIван лъурал,\nБалъго, сардилъ рачун,\nНужер гьаб ракьалда лъакIал хутIичIо,\nХутIичIо кибниги кагътида хъван xlapп.\nНуж мацIихъабазул хъубал мацIаца\nРацIцIад ругониги «хъублъизаруна».\nХъубал законазул бетIергьабаца\nБитIун рукIаниги «гьетIизаруна».\nЩиб нужода гIайиб? ГIараб цIалийищ?\nГIелму доб мехалда цоги букIинчIо.\nНужоца бикъичIо. Нужоца чIвачIо.\nНуж хIурияталда данде рагъичIо.\nДида нуж рихьула гIараб цIалулел,\nГIадамал гуккизе мурадлъун гуреб —\nНужорго paкl чIaраб дин бацIцIалъизе\nДаимго шаргIиял шагьра-нухазда.\nНужер гьел нухазда къорал гъуразда\nКъиямасеб къоялъ дир ракI гурхIула…\nДунялалда тIадги paкI бохун гIумру\nБукIунгутIиялда тIубан ракl чIола.\nДицани гьаб Гъуниб гъогъол си гIадин\nГъваридаб кIалахъе цун реххилаан,\nЩайгурелъул гьаниб гъалбацIал кквезе\nГъирун гIурус гьабзаз гьужум гьабидал.\nДицани гьаб Гъуниб гъвар-гъвариялда\nГъурараб щегI гIадин щущахъ балаан,\nЩайгурелъул гьаниб гьаб Улкаялъул\nГьунарги чIухIиги хIатIикь мерхьидал.\nЩайгурелъул гьаниб Дагъистаналъул\nЦIар рагIарал васал асир гьаридал,\nЩай гурелъул гьаниб шаргIалъул хвалчен\nШамилил кодоса капирас индал.\nГьанисан байбихьун дин – исламалъул\nАслу мукъсанлъизе гIурус нух лъейдал,\nГьанисан байбихьун магIарулазде\nГIурусхъахIбалъидул хъублъи бахъидал.\nГьанисан бегьараб гIурусчакмаялъ\nЧан магIаруласул магIирукъ лъураб?\nГьанисан байбихьун рихьулищ лъимал,\nМагIарул мацI кIочон гIурус босарал.\nЧан жал бусурбанал эбел-инсуца\nАслу капурлъарал лъимал гьарурал?\nЛъикIаб тухумалъул магIаруласул\nМиллатцин лъаларел лъимал дандчIвалел.\nКупру тIибитIана, дин загIиплъана\nЗулмучагIаз имам асир гьавидал,\nИмам – исламалъул кьучI жагъаллъана\nКьурул хъалаялде хъазахъ бахиндал.\nХъала босунилан, сардар воххизе,\nСокIкIун гъонода лъе гъурараб солдат.\nГъалбацI кверде унин князь чIухIизе\nКамурав анлънусго апицер рикIкIе.\nАмма гьаб кинабго историялда\nАрабги хварабги хайир щиб бицун\nХвезегIан вихьичIев Буденныйил цIар\nЦIакъго рекъон гьечIо гьадаб кавуда.\nКавуда цIар лъезе цIунун хутIарал\nЦIцIарал рекIелъ руго рикIун халкъалъул.\nРугънал картIинибе квас-квас бугIарал\nКида дол кIочонел чарамул ракIал?\nМалачил Сурхайил хабар кIочонищ,\nХвалчаца нух бахъун хъазахъ гъурарав,\nХирасул ГIалибег гIоларогойищ\nГIурусаз лъукъараб гъеж тIун реххарав;\nКодоб хвалченги ккун сахабаб квералъ\nСолдатазул боял бидулъ релъарав.\nСугъулдерил мурид МокъмухIамадий\nМех унин кIочонищ кIудияб гъерей.\nНужеда рагIичIищ МаллагIалил цIар\nЦIаруй гIурус гунгрул гиргизарурав,\nГодекIаниб хераз бицинчIогойищ\nБодаго цIар арав Ахъбердиласул.\nЧан цIар хутIарал, цIар хутIичIелги\nБахIарзал рекьарал ракьул чохьонир\nБекьарабщинаб жо тIирщулеб гIадат\nГьал бахIарзал щайдай тIирщулел гьечIел?\nКигIан кватIаниги дидани ккола\nТIирщ къватIиб баккараб къо бачIинилан…\nКъватIул бахIрабаца щиб бацаниги\nШаргIги динги инсул дуруслъилилан.\nКъоял, кавабазда – кир ратаниги\nКвешезе теларин тушбабазул цIар…\nГьаб памятник гуро историялъул\nГьаб ахирлъун ккола историялъул…\nМетки: Абдулпатах Ибрагимов, Аварцы, Арадерихцы, Поэт из Арадериха, Сайт села Арадерих\nПредыдущая страницаТворчество Юсупа Магомедова из Арадериха Следующая страницаПерепись населения села Средний Арадерих от 1886 года


Рамзан Къадиров сентябрь моцI щвезегIан Чачан республикаялъул бетIерасул ишал тIуралевлъун тана Россиялъул прездент Владимир Путиница ва цIидасан гьеб хъулухъалде вищиялда хьул бугилан абуна.\nЦебеккун политологазгун экспертаз лъазабулеб букIана, Къадировасул амбициял Шималияв Кавказалдаса къатIире рахъун ругин, гьев Кремлиялда хIалтIизе унев вугин. Щиб хисизе бугеб гьев Чачаналда хутIиялъ мадугьалихъ бугеб Дагъистаналда, кин роцIцIине ругел республикаялда ругел чачаназда хурхарал суалал, хисизе ругищ кIиябго республикаялъул гьоркьорлъаби абурал суалал кьуна «Эркенлъи» экспертазе.\nЖакъа, 25 марталда Россиялъул президент Владимир Путиница Чачан республикаялъул бетIер Рамзан Къадировасда лъазабуна, гьев заманаялъ республикаялъул бетIерлъун толев вугин. Ай, сентябралъул рищиял щвезегIан. Гьединго улкаялъул нухмалъулес абуна, жиндир хьул бугин Къадиров гьел рищиязда гIахьаллъилин ва чачаназ гьесда божилъи гьабилин.\nЦебегоса нахъе экспертаз ва политологаз рикIкIунеб букIана, чачаназул лидер республикаги тун Москваялде ине вугин хIалтIизе, гьесул амбициял ва политикияб ригь кIодолъун бугилан. Кин бугониги, республикаялда гьев хутIиялъ аскIор ругел регионазда кинаб асар гьабизе бугеб Москваялъул квербакъи бугев ва хас гьабун Владимир Путинида мугъчIвай гьабулев политикас? Гьединаб суал кьуна «Эркенлъи» радиоялъ полотолог Ханжан Къурбановасе.\nГьесул пикруялда рекъон, кIудиял хиса-басиял регионалда рукIине гьечIо, щайгурелъул, Къадиров цевеккунги гьебго даражаялда вукIанин ва гьес ургъунго кIудияб асар гьес мадугьалихъ ругел регионазда гьабизе хIаракат бахъулеб букIинчIин. Гьес кинабго кIвар кьолеб букIанин жиндирго регионалда жаниб вертикаль щула гьабизе.\nХанжан Къурбанов: «Гьес чанцIулго абун букIана, жив бокьараб мехалда хъулухъалдаса ине хIадур вугин, жив Путинил рагъухъан вугин. Дида ккола, кинаб бугониги рагъулаб хъулухъ кьелин гьесие, кьуниги. Гьеб гьесие бокьулеб пиша буго.\nКинаб асар букIине бугеб Дагъистаналда абун цIехани, гIемерисез рикIкIунеб буго гьесие кIвар бугеб суал бугин ГIавухъ мухъ цIигьаби, Дагъистаналда хасаб чачаназул мухъ гIуцIи. Амма, дир хIисабалда, гьесда бараб жо дагьаб буго. ГIемерисеб бараб букIине буго республикаялъул бетIерлъуда вукIине вугев чиясда. Рамазан ГIабдулатIипов жиндир болжал рагIалде бахъинегIан гьенив хутIани, гьеб иш рагIалде бахъине буго хехго.\nХутIичIони, цIияв республикаялъул бетIерас гьабулелда бараб букIине буго цIикIкIун. Чачаназул нухмалъиялъул кIудиябго Дагъистаналда асар гьабизе хIаракат цебеккунги букIинчIо. РукIана гIицIго цеве вукIарав парламенталъул нухмалъулев Духваха ГIабдурахIмановасул лъазабиял, территориалиял претензиял. Амма гьел лъазабияллъун хутIана, чIван къотIарал галаби рукIинчIо».\n«Черновик» газеталъул политикияв журналист МухIамад МухIамадовасул пикруялда рекъон, Къадиров хIакъикъаталдаги политикияб рахъалъ жиндирго республика тун къватIиве инегIан кIудияв гIун вуго. Гьединлъидал, мадугьалихъ ругел регионазда гьесул асар цIикIкIине буго.\nДагъистаналда руго гьесул лъикIал позициял. Гьел ккола Пенсионнияб фондалъул нухмалъулевлъун вукIарав Сагид МуртазагIалиевасул команда ва Чачан республикаялъул нухмалъулев иш бажарулев чи вугилан ракIалде ккарал, телевизоралъухъ балагьун гьесие къимат кьолел дагъистаниял.\nРеспубликаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповги Рамзанил асаралда гъоркь вугев политик вугилан рикIкIине бегьула. Гьев кIияв цого политикияб даражаялъул нухмалъулев вугилан абуни мекъи ккезе руго. Гьеб бихьулеб буго, гьес ГIавухъ мухъ гIуцIиялда хурхун гьарулел лъазабияз абун рикIкIунеб буго МухIамадовас.\nГьединго, журналистасул пикруялда рекъон, Дагъистаналъул политикияб элитаялда Рамзан Къадиров вихьулев вуго цо кинабалиго политикиял къуватал жинда аскIоре цIалев центрлъун, гьесул кумекалдалъул Москваялда суалал роцIцIине бегьулин абураб пикруялда ракI чIун буго гьезул.\nГьединазда гъорлъ рикIкIине бегьула Рамазан ГIабдулатIипов ва парламенталъул спикер Хизри Шихсаидов. Цогидаз рикIкIунеб буго, Рамзанилгун нейтралиял гьоркьорлъаби цIунизе кколин ва гьесда бухьинабулеб гьечIо жидерго политика. КидалъагIан гьеб хIал халат бахъине бугеб, заманаялъ бихьизабизе бугилан бицана журналист МухIамадовас.\nЛъалеб букIахъе, Къадировасул нухмалъиялъул болжал лъугIизе кколаан 7 абилеб апрелалда. ЦIиял рищиял рукIине руго 18 сентябралда. Чачаналда рищиял руго тIолгохалкъалъул.\nИ. Яшин: "Къадировасдаса хIинкъи буго Россиялъе"\nКъадировас лъазабуна жиндир болжал лъугIанин\n#Рамзаннеуходи абулеб хештег сундуе къваригIараб?


Гьенир кьолел рукIана чачаназул парламенталъул спикер ГIабдурахIаманов Дуквахаца 2006 соналда абун рукIарал рагIаби.\nГьезда рекъон, Хасавюрт, Гъизляр и ЦIияб Лак мухъ рукIун руго тарихалдасанго чачаназул ракьал ва гьедин гьезие рес щун букIун буго Каспий ралъдахъе нух бахъизе.\nГьаб бакIалда ракIалде щолев вуго россиялъул солдатаз Индиялъул ралъдалъ чакмаби чуризе бицунев вукIарав россиялъул ЛДПРалъул лидер Владимир Жириновский.\nГьебго магъалаялда хъвалеб буго жакъа гIавухъаз цIидасан гIуцIизе тIалаб гьабулеб ва цебе жидер букIарабин абулеб ГIавухъ мухъ гIуцIиялъул амру къабул гьабун букIанин 1943 соналъул 5 октябралда. Гьеб гIуцIунги букIун бугин цебе Хасавюрт мухъалъе кколел рукIарал ракьазда. Бицен гьабулеб амру нахъе бахъун букIун буго 1944 соналъул 7 марталда ва гьелъул бакIалда гIуцIун буго ЦIияб Лак мухъ. Гьедин ГIавухъ мухъин абураб территориалияб бутIа картаялда букIун буго гIицIго 5 моцIалъ.\nТарки мухъ цIи гьабизе тIалаб гьабулеб букIана Пятигорскаялда съездалде ракIарун рукIарал лъарагIазги.\nГьез кIвар буссинабулеб букIана, гьезул пикруялда, Дагъистаналъул цIияб нухмалъиялъул лъарагIазде данде чIараб политикаялде. Гьеб съездалъул делегатазул цояс бицунеб букIана Чачаналда лъарагIазе лъикI бугеб куцалъул ва Дагъистаналда гьебго миллаталъе квеш бугеб куцалъул ва вецIцIулев вукIана чачан администрациялъул бетIер Къадиров Рамзан.\nГьеб комментарий РИА Дагестан сайталдаса нахъе гьабун букIана 24 сагIаталда жаниб. Лъаларо гьеб бараб бугищали информациялъул Министерлъун лъарагIав вукIиналдаяли.\nДагъистаналда жидерго разилъи гьечIолъиялъул лъазабулеб букIана гIавухъалгун лъарагIаз гуребги. Москваялда пресс-конференция кьун букIана жанисел ишазул министерлъиялъул рукIарал ва ругел хIалтIухъабаз.\nГьез бицунеб букIана министерлъиялда финансазул ва кадразул рахъалъ къануналде данде кколарел ишал гьарулел ругин ва гьенир хъулухъал ричулел ругин.\nГьезулго рагIабазда рекъон гьел киналго къанун хвезабурал хIужабазул цIикIкIунисезул гIайиб буго Дагъистаналъул жанисел ишазул министр МухIамадов ГIабдурашидида.\nМухIамадов вуго Дагъистаналъул нухмалъиялда ГIабдулатIипов Рамазан таралдаса жиндирго хъулухъ цIунарал министразул цояв. Гьелъие гIиллаги буго субъектазул жанисел ишазул министрал улкаялъул президент Владимир Путиница тIамулел рукIиналда.\nЧачаналъа араб анкьалда бачIараб цIияб хабар хурхараб букIана Франциялдаса магъалоялъукьа лъутун Россиялъул гражданлъи босарав актёр Жерар Депардьее Грозныялда кьураб рукъалъухъ къануналда рекъон магъало кьезе кколеб букIиналда. Грозный-Сити абулеб гIемер тIалаязул комплексалда щуго рукъалъул квартира кьун букIана гьесие Къадиров Рамзаница.\nРоссиялъул Магъалоязул кодексалда рекъон, цо чияс цоги чиясе сайгъат гьабураб буголъиялда лъола магъало. Гьебги рикIкIуна буголъиялъул базар- багьаялдаса. Гьединаб магъало кьезе кколареб буго гIицIго гIагарал чагIаз цоцае кьураб буголъиялдаса.\nРоссиялда бащдаб лъагIалидаса дагьаб заманаялъ гIумру гьабулел чагIаз, гражданлъи бугониги кьезе кколеб буго жиндир сайгъаталъул базар-багьаялъул 30 % бащадаб магъало.\nГрозный-Ситиялда ругел рукъзазул цо метралъул багьа бащалъулеб буго 80 азарго гъурщида. Депардьее кьураб рукъалъул кIодолъи буго 200 квадратияб метр ва гьелъул багьа бахунеб буго 16 млн. гъурщида.\nГьедин Депардьеца кьезе кколеб магъалоаялъул къадар бащалъулеб буго 4,8 миллиона гъурщида ай 120.000 евроялда.\nГьелде тIадеги гьес кьезе кколеб буго буголъиялъул абулеб магъалоги. Грозныялда гьеб бащалъулеб буго 500 азарго гъурщидаса хирияб буголъиялъухъ 0,3 проценталда. Амма кин бугониги гьел киналго магъалоял Франциялда кьезе кколездаса дагьал руго.\nГьебго заманалда Новосибирскалдаса блогерас прокуратураялде хъван буго гIарза. Гьелда абулеб буго пачалихъияб ва муниципалияб буголъиялдаса рукъ язихъаллъун лъазарурал гIадамазе гурони кьезе бегьуларин, гьебги гьединазул читIиралда ирга щвараб мехалдайин. Узухъда Чачаналда рукъ щвезелъун Депардье читIиралда вукIинчIо ва цIобол ахазул гектарал ругев гьев язихъавлъун лъазавураб документги гьечIо.\nАхиралдаги Къадировасул пресс-хъулухъалъ лъазабуна Грозный-Сити пачалихъалъул гIарцуде бараб букIинч1ин.


Памфилова – Къадировасда: 17 сон барай яс 57 сон барав полициялъуласе кьезе йиччаге\nРоссиялъул президентасда цебе бугеб инсанасул ихтиярал цIунулеб аппараталъул нухмалъулей ай омбудсмен Элла Памфиловалъ абуна Чечняялда Россиялъул къануналхвезари риччазе бегьуралин. Гьелъ гьедин абуна Ножай-Юрт мухъалъул РОВДялъул нухмалъулев 57 сон барав Нажуд Гучиговас 17 сон барай цIалдохъан Хеда Гойбалиева чIужулъун ячуней йигин информациялда тIаса баян кьолаго.\nПамфиловалъ Рамзан Къадировасухъе ругьел битIана гьединал хIужжаби риччазе бегьуларин республикаялдаян. Гьелъул рагIабазул рахъккуна инсанасул ихтиярал цIунулеб президентасул шураялъул нухмалъулев Михаил Федотовасги.\nГьединго Санкт-Петербургалъул парламенталъул депутат Виталий Милоновас гIарза хъвана Россиялъул МВДялъул нухмалъулев Владимир Колокольцевасухъе гьеб хIужжаялъе къимат кьеян. Полициялъул моралияб рахъ хвезабулеб бугин Гучиговасул ишалъилан рикIкIунеб буго Милоновас.\nАмма Гучиговасе 17 сон барай цIалдохъан кIиабилей чIужулъун ячине изну кьуна Чечняялъул бетIер Рамзан Къадировас. «Новая газеталъ» хъван букIана гьелъул хIакъалъулъ. Газеталда гьеб информация бачIун хадуб, ахIи-хIур бахъана республикаялда. Къадировас хасаб данделъи гьабуна ва гьениб бицана жинца божарав чи витIанин росулъе ва гьес лъазабунин яс рази йигин Гучиговасул кIиабилей чIужулъун яхъинеян.


Dagestan / The strike of truck drivers.\nДагъистаналдаса къайи баччулел кIудиял автомобилазул бетIергьабаз хитIаб гьабулеб буго Россиялъул тIалъиялде. КватIичIого жалгоги рачIине руго гьел Москваялде читIирги гьабун.\nАмма гьезул цо-цоял божулел гьечIо гьелъ хIасил кьезе букIиналда. Гьединго хIинкъи буго гьезие провокациял гьариялда. КIудиял автомобилазул бетIергьаби-дагъистанияз тIалаб гьабулеб буго жидедаса магъало бакIарулеб «Платон» абураб система жеги лъабго соналъ билълъанхъизабичIого теян.\nИчIго къоялъ цере МахIачхъалаялда аскIоре ракIарун чIарал чIахIиял автомобилазул бетIергьабаз кагъат хъван буго Россиялъул президент Владимир Путинихъегун хIукуматалъул бетIер Дмитрий Медведевасухъе. Гьез тIалаб гьабулеб буго лъикIалан ургъизегIан, Россиялда «Платон» система лъабго соналъ билълъанхъизабичIого тезе.\nИсана 15 ноябралда байбихьун цIикIкIинабуна рикIкIадаб манзилалъ къайиги баччун унел чIахIиял автомобилазул бетIергьабазда тIад лъолеб магъало. Цо километра рикIкIун 3 гъурущ ккола гьеб. Къануналъ тIалаб гьабулеб куцалда цо км-лъухъ 3 гъурущ кьезе разиял ругин жалин абулеб букIана байбихьуда автомобилал рачунез, амма цо шартIгун – баччизе ихтияр бугелдаса цIикIкIун цIайиялдаса инкар гьабулеб бугони. Цо-цо пачалихъазда инкар гьабун буго гьелдаса - автомобилазе изну буго бокьанагIан къайи баччизе.\nГьанже забастовкаялде рахъарал КамАЗазул бетIергьабаз тIалаб гьабулеб буго цо км рикIкIун босулеб гьеб 3 гъурущ кьечIого тезабизе. Щайин абуни лъабго нухалда кьезабулеб бугин жидедаго цого магъало, щибаб нухалда бахъулеб цIокойищин букIунебин рази гьечIо гьел. Гьединго КамАЗазул бетIергьаби рази руго гьеб гIарац цойги хIажалъиялде тIаде рехизе – жидеца босулеб цIатариялде яги магъалоялде тIаде жубазе.\nМоскваялде хъвараб кагътица хIасил кьеларин абураб пикру буго МахIачхъалаялда аскIор читIирги гьабун чIарал КамАЗзул бетIергьабазул цояв – ГIумардибирил.\nГIумардибир: «Дида кколеб буго Москваялде хъвараб кагътица хIасил кьеларилан. Бихьулеб буго чIезабураб багьа гьанже гьез нахъе бахъизе гьечIеблъи. ЦIатари тIолел станциязде нижеца кьурал акцизалгицин ракIаризе кIоларел гьезда кин гьеб система тIубанго хисизабизе кIолеб? ЦIатариялъухъ нижеца кьураб гIарац хутIулеб буго бечедал гIадамазе. Олигархаз ричун росулел руго гьел депутаталги, гьезги гIарцухъ кьолеб буго жидерго гьаракь.\nГьел ургъулел рукIаралани гIадамал гIадинан, цебего нахъе бахъизе букIана гьеб багьа (км рикIкIун 3 гъурущ). ЦохIо нижеда чIахIиял автомобиль бачунезда гуребги, гьеб суал хъинтIула тIолабго улкаялъул экономикаялдаги. Хьул бищун ахиралде холин буго гIурусазул кици. Гьединлъидал хьул буго Владимир Владимировичасниги кIвар кьелин гьеб суалалде ва гьесниги нахъе бахъилеб батилин гьеб багьайилан».\nГIумардибирица гьединго тасдикъ гьабуна кватIичIого жидерал дандечIеялъул марш гьабун Москваялде ине рукIинги. Амма битIараб бицани, гьабуналдаса гьабичIого лъикI бугила гьеб. Щайин абуни, къанун цIунулезул рахъалъан провокациял рукIине рес бугила. Гьединал хIужаби рукIанин бицана цогидал КамАЗазул бетIергьабаз. Жал чIараб горсверудеги рачIун цо-цо низам цIунулез байбихьулила рагIаби реххун, жидер ццим бахъинабизе. Яги рачун унила суалал кьезе къваригIун бугилан.\nГьединго Бабаюрталда, Каспийскалда, Манасалда рукIун руго низам цIунулез КамАЗистал нахъе гъезе хIалбихьарал хIужабиги.\nЧанго къоялъ цебе Дагъистаналдаса КамАЗистазда цадахъ «Платон» системаялда дандечIей бихьизабизе инкар гьабун, Белоруссиялдаса шофер вуханин хъвалеб букIана прессаялдасан.\nГьеб жо гьереси бугин бицана ЭР-ялъе забастовкаялда гIахьаллъулев МухIамадица.\nМухIамад: «Гьереси, лахIгIан чIегIераб гьереси буго гьеб кинабго. Гъаякенталда аскIосан унаго нижерго пишацояв Закир абурав гIолохъанчи чIезавизе къасд гьабун буго гьез, гьеб мехалъ монтировкаялъ нижер цоявги кьабун вуго гьес. Кквезе щун хадув нижераз кьабунги вуго гьев. полициялде гIарзаги хъан гьечIо гьес живго кьабуниги. Гьеб иш ккун букIана, амма Белоруссиялдаса чи кьабунилан абураб жо гьереси буго».\nРотенбергазул фамилиялда хурхун хIадурарал игIланалги руго «Платоналда» дандечIей бихьизабулел КамАЗистазул. Масала, гьадинаб: «Ротенбергал ИГИЛалдасаги квешал руго».\nМахIачхъалаялда маршруталъул таксиялъухъ багьа борхизабун буго


Хачмас мухъалъул Храх-Убы ва Урьян-Уба росабазул гIадамал жакъа къоялъги руго жидерго рукъ гьечIого. Гьезие рихьизарурал ракьал рихьулел гьечIо гIадамазда. Биччан бугилан абулеб бугеб гIарац кида щвелебали лъалеб гьечIо.\n2010 соналъ Россиялъулгун Азебайджаналъул гIорхъи чIезабулел къотIи-къаял гьарун хадуб рагьун хутIана Храх-Убы ва Урьян –Убы абурал росабазул суал. Гьенир гIумру гьабулел 500ялдаса цIикIкIун Дагъистаниял жидер росаби Россиялъул рахъалъ Азербайджаналъеги кьун рукIине рукъ гьечIого хутIана. МухIарамкент мухъалъул рукIарал гьел росаби ана Азербайджаналъул Хачмас мухъалда гъорлъе. Росабазул жамагIат чанго нухалъ рахъун руго митингазде, тIалъиялъ жидер къварилъиялде кIвар кьезе букIине. Гьедин 2012 соналъ гьезие кьун руго ракьал МухIарамкент мухъалъул цIияб росу абулеб бакIалда.\nХрах-убы ва Урьян-Убы росабазул гIадамазе цIияб росу абулеб бакIалде рахъине биччан бугин кинабниги 900 миллион гъурщидаса цIикIкIун гIарац, амма гIемерал квекIенал ругин жегийилан лъазабуна журналистазулгун букIараб кIалъаялда госдумаялъул депутат Гаджимет Сафаралиевас.\nЭкспертазул пикруялда; Россиялъ цо рахъалда жидер ракьал цIунун нахъе тIалаб гьари , мисалалъе босанани- Крым, цогияб рахъалъ батIияб хIукуматалъе майилан ракьал кьей бичIчIизе захIмат буго. Амма гьеб хурхараб бугила Азербайджаналъулги Россиялъулги газ бичиялда сверухъ ругел къотIи-къаязда ва тIалъиялъул гIадамазе жидеего бугеб пайдаялдайилан рикIкIунеб буго гьез. Гьединго кIвар бугеб хIужалъун ккола, гьел ракьал МухIу ГIалиев Дагъистаналъул бетIерлъиялдаса вугебгIан мехалъ гьес инкар гьабулеб букIана ракьал кьезе, гьев ун хадуб ракьал танкан Азербайджаналъе щун рукIин.\nЖидехъе щвараб гIарацги жеги гьечIин кьурал ракьалги кир ругелали бихьизабеян абидал гьелги рихьизарулел гьечIин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Храх-Убы росулъа Алахвердиев Изамудиница.\nАлахвердиев Изамудин: «МухIарамкент мухъалда рихьизарун руго нижее 87 гектар ракьул. Ниж гIемерал рахъана гьел ракьал рихьейин нежедайилан абун, амма нижеда гIицIго 35 гектар ракьул гурого бихьичIо, хутIараб ракь киб бугебилан гьикъидал гьел батIи-батIиял коммуналиял ва цогидал къваригIелазе рихьизарун ругилан абуна нижеда, жакъа къоялъги гьел ракьал гьезда рукIин бихьизабизе кIоларо. Нижехъе щварал баяназда рекъон, гьел ракьал ричун руго . Нижехъе гIемерал чагIи рачIана, миллияб политикаялъул министерлъиялъул чагIи, жамгIиял гIуцIиязул вакилзаби, амма кигIан нижеца абуниги нижер ракьал нижеда рихьичIо.»\nГьединго, Регионалъул цебетIеялъул министерлъиялъул кагътазда рекъон гочинарурал гIадамазе 900 миллион гъурущ гIарац биччазе хъван бугин, ама щиб соналъ гьеб щвелеб ва кинал идарабаз гьеб биччазе бугебале лъаларин, гIарацги хъвараб бакIалда щвезе бугин абураб жо букIин гурони гьечIин бицана Изамудиница.\n«Садвал» абураб лезгиязул жамгIияб гIуцIиялъул вакил МухIамадрагимов Русланица «Эркенлъи» радиоялъе баян гьабуна, жиндир пикруялда чиновниказ тIаса къунцIулел ругин гочинарурал гIадамазе рихьизарурал ракьал, гIарац кьеялъул суалги бараб бугин росабазул жамагIаталъе гьеб гIарац жидерго чагIазухъе гIуцIун дирекциягун щвезе къварагIун букIин, амма тIалъиялъ, жидеего тIаса къунцIизе щвезе букIине, халатбахъинабулеб бугин гьеб суалилан.\nХрах-Убы росдал жамгIияб гIуцIиялъул бетIер Мамедов Бахтиярица «Эркенлъи» радиогун букIараб гарачIвариялда бицана гьел ракьал Азербайджаналъул рахъалъе кьолаго гьабураб хIиллаялъул; гьесул рагIабазда рекъон офицалиял кагътазда бихьизабун буго гьел ракьал хъутаби рукIанилан, амма Бахтиярида бичIулеб гьечIо, кин хъутабазул ракьалда гIадамазе паспорталда хъвай-хъвагIай гьабулебали, ва кин гьел росдал гIадамаз ВатIанияб рагъулъ гIахьаллъи гьабурабали, гIицIго 50-абилел соназ байбихьун букIараб мехалъ хъутаби гIуцIи.\nМамедов Бахтияр: «Путинил буюрухъалда рекъон биччазе бихьизабун буго 900 миллион гъурущ, амма гьеб гIицIго кагътазда бугеб гIарац ккола. Кисан ва кида гьеб гIарац бачIунебали нижеда лъаларо. Нижее буго 86 гектар ракьул. ГIабдулатIиповасулгун ва Регионалъул цебетIеялъул министергун нижер букIараб данделъиялда нижеда абуна кумек гьабилин, амма чиновниказ кинабго лъикI бицуна гьабулеб жо букIунаро. Ракьги нижеда гIицIго I5 гектар гурого бихьичIо, гьебги хъитIал, кIкIалал ругеб бакI буго. Нижер гIадамалги Дагъистаналда, доре гьанире гочунел руго, жидерго рукъ гьечIого. Лавровас абун буго гьел ракьал хъутабазул ракьал ругин, амма гьеб гьедин гуро бугеб ВатIанияб рагъде ана нижер росабалъа гIадамал. Хъутаби гьаризе байбихьана гIицIго 50абилел соназ.»\nАзербайджаналъулгун Россиялъул гIорхъода ругел гIемер ракьал руго жал кIиябго улкаялъ жидерлъун рикIкIунел. Гьединазул цояб кколеб буго Самур гIурул лъим босулеб станция бугеб бакIги. Жакъа гьеб гIурул лъел бащалъи хIалтIизабулеб буго Азербайджаналъ, лъимги щвечIого хутIун бакъвалеб буго хIикмалъилъун рикIкIунеб лианазул рохь.


Владимир Васильевас тIобитIараб данделъиялда бицана | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nВладимир Васильевас тIобитIараб данделъиялда бицана\nДагъистаналда шагьарал раялъулги архитектураялъулги хIакъалъулъ\nЛъабабилеб авгутсалда тIобитIана ДРялъул бетIерасда цебе бугеб ДРялъул шагьарал рай ва архитектура цебетIезабиялъул советалъул данделъи. Гьенир церелъурал масъалабазда гьоркьоб букIана МахIачхъалаялъул аслияб майдан цIигьабиялъул суалги. Гьениб бицана тахшагьаралъул тарихияб сипат цIуниялъулги, рекламабазул хIаракат низамалде ккезабиялъулги, аслияб майданалдасан транспорт хьвадиялъе рес кьеялъулги хIакъалъулъ, — ян хъвалеб буго ХIакъикъат казияталда.\nРегионалъул нухмалъулес абуна, гIемерал соназ тIурачIого тун ругин рехсарал масъалаби. «РукIана хIукмаби гьарун, изну гьечIого ва низам цIуничIого тахшагьаралда рарал минаби риххизариялъул хIакъалъулъ. Гьел риххизаризе байбихьунги букIана, амма, гIадамал гьелда разилъунгутIиги кьочIое босун, хIукмаби гIумруялде рахъинаричIого тун руго. Хадубккунги гьединал ишал ккунгутIизе хисана бетIерав архитекторги гIуцIана Шагьар баялъулгун архитектураялъул комитетги. Гьелъул нухмалъиялда тана дагъистанияв, гьеб рахъалъ лъайгун бажари бугев махщелчи. Хьулги буго, гьесулги нилъерги цадахъаб хIаракаталдалъун гIемерисел масъалаби тIуразе бажарилин», — ян бицана Владимир Васильевас.\nРехсараб комитеталъул бетIерлъуда тIамун вуго Незир ХIусейнов. Гьес абуна, МахIачхъалаялда хIалтIи гьабулаго, аслияб кIварбуссинабизе бугин тахшагьаралъул тарихияб сипат цIуниялде. «ГIумруялъул шартIал хисиялда цадахъго хисулеб буго чIахIиял шагьаразул сипатги. Гьебго бихьулеб буго МахIачхъалаялдаги. Шагьаралъул архитектуриябги, тарихиябги, миллиябгун маданиябги хаслъи цIунизе хIаракат бахъизе буго нижеца, цIияб инфраструктураги, маданиялгун выставкабазул комплексалги, цогидал объекталги ралеб мехалда. Щибаб шагьаралъул букIине ккола гIицIго жиндие хасиятаб бакI. Гьединал бакIазде ракIцIазе ккола гIадамазул ва гьел рукIине ккола транспорт хьвадулареллъун», — анги бицун, ХIусейновас рехсана тахшагьаралда гьаризе ракIалда ругел тадбирал.\nДРялъул маданияб нахърател цIуниялъул агентствоялъул нухмалъулев Заур Кагьримановас абуна, республикаялда бугин маданияб ирслъун кколеб 6354 объект ва гьелда гьоркьоса кIиазаргогIанасеб кколин федералияб кIваралъул объектлъун. Гьел киналго росун руго федералияб реестралде ва щибалъул буго паспортги. МахIачхъалаялда бугин пачалихъалъ цIунулеб 48 памятниканги тIаде жубана гьес.\nМахIачхъалаялда рекламалъул хъарщал чIваялда тIасан букIуна гIемераб хабар. Гьеб иш низамалде ккезабиялъул мурадалда, Незир ХIусейновасул пикруялда, хIадуризе ккола цIиял тIалабал ва гьезда мухIканго хъвазе ккола, кинаб роценалъул хъарщи яги цогидаб конструкция букIине колебали ва кинаб бакIалда гьеб базе бегьулебали. Гьел тIалабазде рекъонкколарел рекламаби шагьаралъул къватIазда разе риччазе бегьиларин абуна гьес. «КъотIи гьабулелъул чарагьечIого хIисабалде босизе ккола пуланаб реклама архитектуриябгун художествияб сипаталде рекъонкколищали», — ян абуна бетIерав архитекторас.\nДанделъиялда Незирица бихьизабуна МахIачхъалаялъул Ленинил цIаралда бугеб аслияб майдан цIигьабиялъул проектги. Владимир Васильевас абуна, майдан цIигьабиялъе гIарцул кумек гьабулеб бугин Москваялъул мэриялъги — 350 млн гъуруш. «КъачIазе ккола Ленинил памятник. Ургъизе ккола Дагъистаналъул улбул абураб памятник киб лъелебалиги. Цебеккун абулеб букIана гьеб лъезе кколин аслияб майданалдаян. Гьеб пикру жамгIияталъулгун дандбазе ккола. Цо пуланаб рахIмуялъул гIуцIиялъ улкаялъул шагьаразе рикьулел руго фонтанал — кватIичIого гьелъул вакилзаби рачIине руго Дагъистаналде. Ургъе, кинаб бакIалда гьеб фонтан лъуни, гIадамазе цIикIкIун пайда букIинебалиги», — ян кIалъана гьев.\nДагъистаналъул нухмалъулес кIварбуссинабуна шагьаралде рачIунел шагьранухазул рагIаллъабазда гъутIби чIеялдеги. «Нилъер къватIал, шагьраби чIорого руго. Нижеца къотIи гьабун буго, Дагъистаналда ругьунал гъутIби гьенир чIезе. Шагьарбалъул масъалаби тIуралаго, гьеб суалги кIочонге», — ян абуна гьес.


Зодор кенчIолел цIвабзазухъги балагье\nМурадис Салимханов гьавуна Хунзахъ районалъул ГьоцIалъ росулъ. 1989 соналда лъугIизабуна Дагъистаналъул пачалихъияб университеталъул юридикияб факультет. ХIалтIулев вуго адвокатлъун. 1999 соналдаса нахъе гьеб ишалда вуго Москваялда. ХIалтIулаго дандчIварал батIи-батIиял гIадамазул къисматазул хIакъалъулъ хъварал «Биологиялъул учитель», «ТIоцебесеб гIазу» ва «ХIожо» абурал къисабиги данде гьарун, дагьалъ цебе Москваялъул «ВатIан» абураб басмаханаялда къватIибе бачIана хасаб тIехь. Гьесулгун буго нижер гара-чIвари.\n- Мурадис, сундул хIакъалъулъ бицунеб бугеб дур тIехьалда ва щай дуда ракIалде ккараб художествияб асар хъвазе? Гьезие кьучIлъун щиб кколеб?\n- Дирго хIалтIул хIалбихьи, гIумруялда дандчIварал, ай дица ихтиярал цIунизе хIаракат гьабурал хIакъикъиял гIадамазул сипаталгун къисматал. Гьезул цо-цоял гьабсагIатги чIаго руго. Гьайгьай, руго авторасул тIадежураялги. Дие бокьун буго гIадамазда абизе: мех-мехалда нужедаго сверухъ балагьизе ккола, пикру гьабизе ккола гIумруялда лъугьа-бахъунеб жоя-лъулги. Цо гIакъилас абун буго: «Бищунго гIодобегIанасеб даражаялда гIумру гьабулев чиясулги буго, наялде дандеккун, цебеккунго хIисаб гьабизе, гьаризесел ишал къалмиде росизе бажари». Инсанасда тIадабги буго гьедин гьабизе, щайгурелъул гьес жинцаго пикру гьабизе ккола букIинеселъулги, жакъасеб хIакъикъаталъулги, нахъа тараб гIумруялъулги. Иммануил Кантица абухъего, гьесда батизе ккола заман, гьоркьо-гьоркьор зодор кунчIулел цIвабзазухъ\n- Кинаб жанралда хъварал асарал ругел дур?\n- Жакъасеб гIумруялда релълъарал – гьел руго драмаялъул асарал. Масала, гьал къоязда «Черновикалъул» сайталда дида бихьана къварилъиялъ къвал барав инсул сурат. Гьес кодоб ккун ругоан полициялъулаз чIварал васазул суратал. Дица хъварал къисабазул аслияб мурад буго гьединал хIужабазде гIадамазул пикру буссинаби. Жакъа дов вуго пашманго, метер дидеги рещтIине бегьула гьединабго къварилъиян абураб жо бичIчIизе ккола щивасда.\n- Дур тIоцебесеб тIехьищ кколеб гьеб?\n- ТIоцебесеб тIехь къватIибе бачIана 2016 соналда азарго экземпляр тиражгун. Гьеб хехго бичун ана. ТIехь цIаларал гIадамазул гьариялда рекъон, гьеб цIидасан бахъана 2017 соналда. Гьебмехалда дихъе рачIине байбихьана кагътал: цIалдолез гьарулеб букIана, аслияв багьадурасул къисмат кин ккарабали баян гьабулеб асар хъвайилан абун. Гьебго соналъул ахиралде хъван бахъинабуна дица кIиабилеб тIехь – «ТIоцебесеб гIазу». Гьебги бичун ба-хъана къокъабго заманалда. Дихъцин хутIичIо гьелъул цогIаги экземпляр. Гьанжеги гьарана дида, хадусеб тIехь хъвайилан. Дица хъвана ахирисеб бутIа ва гьелда лъуна «ХIожо» абураб цIар – гьеб босана халкъияб биценалдаса.\n- Щай дуца тIехь хъвараб гIурус мацIалда?\n- Бокьун букIана магIарул мацIалда хъвазе. Амма рокъоса къватIиве вахъарав чи ккола батIияб культураялъул къвалакье. Рахьдал мацIалда цIалдолел гIадамазул къадар цIакъго дагьлъун буго. Гьединлъидал дида мекъаблъун бихьана магIарул мацI лъаларел дагъистаниял гьениб бицунеб хIакъикъаталдаса махIрум гьари. Гьенир рехсарал лъугьа-бахъинал руго щивав дагъистаниясда хъинтIулел, жалго цIуниялъул мурадалда щивасда ричIчIизе кколел, щивасул рекIелъ бусен лъезе мустахIикъал.\nДица бажарухъе къокъ гьабуна сюжет. Жа-къасел гIолилазе рокьуларо халатал къисаби.\n- Рахьдал мацIалъ кинаб бакI кколеб дур гIумруялъулъ?\n- Бицинеги, хъвадаризеги, цIалдезеги лъала. Хъизамалдаги бицуна рахьдал мацI. Дида ракIалда буго, Хунзахъ районалъул судалъул данделъи тIобитIулаан магIарул мацIалда. Туснахъ гьавиялъул хIакъалъулъ хIукмуги бахъулаан магIарул мацIалда ва хадуб буссинабулаан гIурус мацIалде. Амма жакъасеб хIакъикъат тIубанго батIияб буго. Пачалихъиял идарабаздаги школаздаги – киса-кибего чучлъун буго рахьдал мацIалде кьолеб кIвар.\n- Гьанжесеб судалъул системаялдаса рази гьечIел гIадамал гIемер руго. Судияс ришватал росулин, адвокатал гьезукьа бергьунарин абулел хIужабиги дагьал гьечIо. Дур пикруялда рекъон, щиб гьелъие гIилла?\n- Ахираб 20 соналъул хIасил буго гьеб. Судалъул система гьел соназда гIуцIана административиябгун командаялъулаб къагIидаялда. Сахаб жамгIияталъе хIажатаб букIуна ритIухъаб суд. ЖамгIияталдаго ритIухълъи гьечIеб мехалда рес гьечIо судаздаги ритIухълъи батизе. Пуланав социологас абулеб буго, гIолохъанал, цебетIеялъе рес бугел гIадамаз жалго жидецаго чIваялъе гIилла бугила, социалияб рахъалъ ритIухълъи цIунунгутIи, букIинеселде божилъи гьечIолъи. Гьеб бичIчIарав чиясул я гьекъолдухъан вахъуна, яги гьев хола, живго жинцаго чIван. ЦIунулел гьечIо ихтиярал, чIезабун гьечIо ихтияразулъ ращалъи. Демократиялъе битIараб къимат кьун букIана Владимир Лениница: гьеб кколила бечедазе алжанлъун, мискиназе жужахIлъунин абун. Нилъер улкаялда демократия гьечIо, гьечIо сундулго цебетIей. Гьединаб хIалалда кинаб ритIухълъи букIинеб судалдаги?\nДругие материалы в этой категории: « Ибрагьим АХIМАТIОВ: «Дир изну букIинчIо батIиявлъун вукIине...»\tДагъистаналдаса Ломоносов »\n22:51, 08 апреля 2020, 8\n22:22, 08 апреля 2020, 12\n17:55, 08 апреля 2020, 169\n17:03, 08 апреля 2020, 78\n16:51, 08 апреля 2020, 207\n16:41, 08 апреля 2020, 76\n16:37, 08 апреля 2020, 24\n16:31, 08 апреля 2020, 27\n16:28, 08 апреля 2020, 30


Инсанасул ихтиярал цIуни– жамгIияталъул аслу\nГьал къоязда Дагъистаналъул хIукуматалъул рокъоб араб соналъ гьабураб хIалтIул хIасил гьабуна республикаялъул БетIерасда цебе бугеб жамгIият цебе тIеялъул ва инсанасул ихтиярал цIуниялъул Советалъ.\nДанделъи рагьулаго, Советалъул председатель Зикрула Ильясовас бицана Россиялъул Президентас Федералияб Собраниялде гьабураб ХитIабалда инсанасул ихтиярал цIуниялде, халкъалъул рукIа-рахъиналъул даража борхизабиялде кьураб кIваралъул ва нилъер республикаялда гьел суалазда хурхун бугеб ахIвал-хIалалъул ва араб соналда Советалъ гьабураб хIалтIул.\nГьес тIадчIей гьабуна республикаялда гIаммаб куцалда инсанасул мурадал тIураялъе гьабулеб хIалтIи, гIадамазул жамгIияб хIаракачилъи тIадеялдаса тIаде борхулеб бугониги, гьеб рахъалъ цо-цо районазда ва шагьаразда ругел гIунгутIабаздаги. Хасго гьел руго халкъалъе медицинаялъул рахъалъ гьабулеб гIей гьечIеб хъулухъалда рарал.\nАраб соналда Лаваша, Гъизилюрт районазда, Избербаш шагьаралда Советалъул членаз гIадамал тIаде къабул гьарун, гьезул суалал тIураялъе кумек гьабуна.\nАмма гьелдаго цадахъ республикаялда ккана журналист, «Черновик» газеталъул мухбир ГIабдулмумин ХIажиевасул ихтиярал мукъсан гьарун, гьев туснахъалда лъеялъул хIужаги. Жегиги тамихIалде цIан гьечIо вацал МуртазгIалиевал чIварал такъсирчагIиги.\nСоветалъул данделъиялда гьоркьоб лъуна гьаб соналъ гьаризе ругел хIалтIабазул план ва гьеб къабул гьабуна.\nПрочитано 80 раз\tПоследнее изменение Пятница, 31 января 2020 13:53\nДругие материалы в этой категории: « Гьобол вачIунареб къо бачIунгеги\tГьев даим вукIина росулъа васлъун »\n17:55, 08 апреля 2020, 149


МагIарулал - бергьенлъиялъул тахида\nКоманда из Дагестана победила в телешоу «Детский КВН»\tДетская команда из ...\t- 06 июль 2020\nВ Кайтагском районе идет ремонт в трех детских садах\tВ трех детских садах ...\t- 06 июль 2020\nГIабдурашид Садулаевас бергьенлъи сайгъат гьабуна имам Шамилие\nДагъистаналде тIадруссана эркенаб гугариялъул рахъалъ Россиялъул тIасабищараб командаялъул мухъилъ Дунялалъул чемпионаталда церерахъарал Дагъистаналдаса спортсменал. Гьезда дандчIвай гьабизе МахIачхъалаялъул «Уйташ» аэропорталде щвана ДРялъул бетIерасул ва хIукуматалъул администрациялъул нухмалъулев Владимир Иванов, спорталъул министр МухIамад МухIамадов ва аза-азар дагъистаниял. Хадуб эркенаб гугариялъул ва боксалъул рахъалъ дунялалъул чемпионатазда лъикIал хIасилал рихьизарурал спортсменал ва гьезул тренерал къабул гьаруна ДРялъул бетIер Владимир Васильевас. Щварал бергьенлъабиги баркун, Дагъистаналъул бетIерас тIоцересел бакIал росарал атлетазе кьуна пачалихъиял шапакъатал.\nЭркенаб гугариялъул рахъалъ дунялалъул чемпионат тIобитIана Казахстаналъул тахшагьар Нурсултаналда. Гьенир лъикIал хIасилал рихьизаруна Россиялъул тIасабищараб командаялъ. Олимпиялъул анлъго цIайиялда ункъо меседил медалалъе мустахIикълъана россиялъулал.\nБищунго тIадагьаб 57 кг цIайиялда цевевахъунев Хасавюрталдаса гугарухъан Заур Угуев финалалда дандчIвана Турциялдаса спортсмен Сулейман Атлыгун ва 3:13 хIисабгун бергьана дандиясдаса.\n65 кг цIайиялда цоги дагъистанияв ХIажимурад Рашидов вахъана дунялалъул чемпионлъун. Финалалда гьев дандчIвана Казахстаналдаса гугарухъан Даулет Ниязбековгун. 11:0 хIисабгун бергьана ХIажимурад дандиясдаса.\n74 кг цIайиялда Россиялъул байрахъалда гъоркь ургуялде вахъарав Северияб Осетиялдаса речIчIухъан Заурбек Сидаков финалалда дандчIвана Италиялдаса спортсмен Франк Чамизогун. Россиялъулав гьесдаса бергьана 5:2 хIисабгун. Сидаковас дунялалъул чемпионаталда къезавуна Америкаялъул Цолъарал Штатаздаса спортсмен, Олимпиялъул чемпион Джордан Бэрроузги.\n86 кг цIайиялда Россиялъул тIасабищараб командаялда гъорлъ цевевахъунев Северияб Осетиялдаса спортсмен Артур Найфоновас гIей гьабуна мазгарул медалалда. Бащдаб финалалда гьев дандчIвана Ираналдаса спортсмен, Олимпиялъул чемпион ХIасан Язданишаратигун. ХIасаница россиялъулав тушеялда лъуна. Лъабабилеб бакIалъе гIоло Найфонов дандчIвана Сан-Мариноялдаса речIчIухъан Амин Майлза Наземогун ва бергьана гьесдаса 6:0 хIисабгун.\n97 кг цIайиялда киналго балагьун чIун рукIана ГIабдурашид Садулаевасдагун Америкаялъул Цолъарал Штатаздаса гугарухъан Кайл Снейдерида гьоркьоб букIине кколеб букIараб речIчIиялъухъ. Амма гьаб нухалда Азербайжаналъул тIасабищараб командаялъул рахъалдасан цевевахъунев дагъистанияв Шарип Шариповас бащдаб финалалдаго къезавуна американав. ГIабдурашидидагун Шарипида гьоркьоб букIараб финалияб къеркьеялъул гIадамазе цо кIудияб интерес букIинчIо. Гьеб къеркьеялда 4:0 хIисабгун Садулаев бергьана Шариповасдаса.\nГугарун хадуб букIараб пресс-конференциялда ГIабдурашид Садулаевас гьадин абуна: «Шарипов вуго къуватав гугарухъан. Гьединав вукIинчIевани, гьев Олимпиялъул чемпионлъунги вахъинароан. Дица жакъасеб бергьенлъи сайгъат гьабула Дагъистаналъулги Чачаналъулги имам Шамилие. Гьесда релълъараллъун рукIине хIаракат бахъула Кавказалъулго гIолилаз. Гьесул кIодолъиялъулги, гьес нахъе тараб ирсалъулги бицун хIалкIоларо», - ян.\nГьебго цIайиялда лъабабилеб бакI щвана Македониялъул тIасабищараб командаялъул мухъилъ цевевахъунев Дагъистаналдаса речIчIухъан МухIамадхIажи Нуровасе. Мазгарул медаль гьесие щвана 8:5 хIисабгун ургуялъул хважаин, Казахстаналдаса гугарухъан Ергали Алишерги къезавун. 97 кг цIайиялъул финалиял къеркьеял байбихьараб заманалда цо-цояз социалиял гьиназда хъвалеб букIана Казахстаналда эркенаб гугариялъул рахъалъ Дагъистаналъул чемпионат унеб бугин. Щайгурелъул финалалде ворчIарав ункъо спортсменасда гьоркьоса лъабго дагъистанияв вукIана, гьебги лъабавго магIарулав.\nОлимпиялъул гурел цIайиязул категориязда Россиялъул тIасабищараб командаялъе меседил медаль щвана гIицIго 70 кг цIайиялда. Гьеб категориялъул финалалда Северияб Осетиялдаса гугарухъан Давид Баев дандчIвана Казахстаналдаса речIчIухъан Нуркожа Кайпановгун. 14:2 хIисабгун бергьана Давид дандиясдаса. Гьебго цIайиялда лъабабилеб бакIалъе мустахIикълъана Польшаялъул байрахъалда гъоркь цевевахъунев Дагъистаналдаса спортсмен МухIамадмурад ХIажиев.\nОлимпиялъул гуреб цIайиялда, ай 92 кг цIайиялда мазгарул медалалда гIей гьабуна Россиялъул командаялъул речIчIухъан ГIали ЖабрагIиловас.\nПалхIасил, Казахстаналда букIараб эркенаб гугариялъул рахъалъ дунялалъул чемпионаталда тIоцебесеб бакI ккуна Россиялъул тIасабищараб командаялъ. Гьединго россиялъулазе гьениб щвана анлъгоялда гьоркьоса щуго Олимпиялъул лицензияги, ай бищунго бакIаб цIайиялда хутIун.\nОлимпиялъул цIайиялъул категориял:\n57 кг 1. Заур Угуев (Россия) 2. Сулейман Атли (Турция) 3. Кумар Рави (Индия) 3. Нурислам Санаев (Казахстан) 5. Реза Атринагаричи (Иран) 5. Стеван Мичич (Сербия).\n65 кг 1. ХIажимурад Рашидов (Россия) 2. Даулет Ниязбеков (Казахстан) 3. ИсмагIил Мусукаев (Венгрия) 3. Баджранг Пуния (Индия) 5. Такуто Отогуро (Япония) 5. Тулга Тумур Очир (Монголия).\n74 кг 1. Заурбек Сидаков (Россия) 2. Франк Чамизо (Италия) 3. Джордан Барроуз (США) 3. Зелимхан ХIажиев (Франция) 5. Мао Окуи (Япония) 5. Дайнар Кайсанов (Казахстан).\n86 кг 1. ХIасан Язданишариати (Иран) 2. Дипак Пуния (Индия) 3. Артур Найфонов (Россия) 3. Стефан Рейхмут (Швейцария) 5. Карлос Мендес (Колумбия) 5. Милес Амин (Сан-Марино).\n97 кг 1. ГIабдурашид Садулаев (Россия) 2. Шариф Шарифов (Азербайжан) 3. Кайл Снайдер (США) 3. МухIамадхIажи Нуров (Македония) 5. Элизбар Одикадзе (Грузия) 5. Алишер Ергали (Казахстан).\n125 кг 1. Гено Петриашвили (Грузия) 2. Таха Акгюль (Турция) 3. ХIасанбой РахIимов (Узбекистан) 3. Александр Хоцяновский (Украина) 5. Баджа Хутаба (Сирия) 5. Живей Денг (Китай).\nОлимпиялъул гурел цIайиялъул категориял:\n61 кг 1. Бека Ломтадзе (Грузия) 2. МухIамадрасул Идрисов (Россия) 3. Рауль Авар (Индия) 3. Бенам Эшанпур (Иран).\n70 кг 1. Давид Баев (Россия) 2. Нуркожа Кайпанов (Казахстан) 3. МухIамадмурад ХIажиев (Польша) 3. Юнес Эмамичогаеи (Иран).\n79 кг 1. Кайл Дейк (США) 2. ЖабрагIил ХIасанов (Азербайжан) 3. Таймураз Салказанов (Словакия) 3. ХIажи Набиев (Россия).\n92 кг 1. Джейден Кокс (США) 2. Алиреза Карими (Иран) 3. ГIалихан ЖабрагIилов (Россия) 3. Иракли Мцитури (Грузия).\nПрочитано 141 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 30 сентября 2019 10:41\nДругие материалы в этой категории: « Дагъистаналъул "ЦIум" - улкаялъул багьадур\tХIадур вуго бокьаравгун къеркьезе »\n10:51, 06 июля 2020, 7\n10:30, 06 июля 2020, 4\n23:34, 05 июля 2020, 72\n23:23, 05 июля 2020, 17\n23:04, 05 июля 2020, 73


Районаздаса харбал » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Новости - ЦIиял харбал » Районаздаса харбал\nДобавил(а): istina от 18-12-2015, 10:37\nВатIаналъул БахIарзазул къоялъул хIурматалда, Гумбет районалда тIобитIана КIудияб ВатIанияб рагъул гIахьалчагIазулгун дандчIвай. ГIолилал щвана рагъул гIахьалчагIазухъе. Гьез ветераназе кумек гьабун гIаздадаса нухал рацIцIад гьаруна, лъел цIуна, цIул бичIана.\nГъуниб Гъуниб библиотекаялда тIобитIана поэт-фронтовик, драматург, таржамачи ГIабдулмажид Хачалов гьавуралдаса 90 сон тIубаялъул хIурматалда данделъи.\nГьелда гIахьаллъана районалъул бетIерасул заместителал ПатIимат Абакарова, МухIамад ГIисаев, районалъул школазул учительзаби ва цIалдохъаби. Данделъи рагьана шагIир, композитор Варис Нуровас. Бихьизабуна ГIабдулмажид Хачаловасул гIумруялъул ва творчествоялъул бицунеб фильм.\nШагIирасул гIумруялъул бицана ПатIимат Абакаровалъ, лъай кьеялъул отделалъул начальник МурсагIали МуртазагIалиевас, захIматалъул ветеран Камалудин МухIамадовас. ЦIалдохъабаз рикIкIана шагIирасул кучIдул.\nХунзахъ 14 декабралда ТIануси росдал библиотекаялъул ва культураялъул рукъалъул хIалтIухъабаз бихьизабуна кун дургъиялъул мастер-класс. Библиотекаялъул заведующая ПатIимат ГIабдулаевалъ бихьизабуна кун дургъизе бугеб махщел, бицана гьелъул балъголъабазул.\nРайоналъул культураялъул отделалъул начальник Ирайгьанат МухIамадовалъ бицана жакъа умумузул гIадатаздеги махщелалдеги районалъул щибаб росулъ кьолеб бугеб кIваралъул.\nХьаргаби росулъ, 14 соналде рахарал гIолилазе кьуна паспортал. Гьел кьеялъул тадбиралда гIахьаллъана ва кIалъаял гьаруна районалъул УФМСалъул начальник ГIабдула ГIабдулманаповас, ОМВДялъул инспектор Манаша Шарапудиновалъ, №1 гьоркьохъеб школалъул директорасул заместитель Шамил ХIажиевас, классазул нухмалъулез.\n15 декабралда Хьаргаби районалъул бетIер Рамазан Малачилов журналисталгун, районалъул собраниялъул председатель МухIамадбашир ТIагьировгун, социалияб идараялъул специалист ДавудихIма ГIумаровгун цадахъ щвана Хъвартихьуни росулъа Насибова Махмусатил минаялда цIа ккараб бакIалде. Махмусатил хъизаналда буго инвалидазул рокъоса хьихьизе бачараб анлъго лъимер. Районалъул бетIерас рагIи кьуна гьеб хъизамалъе кумек гьабизе.\n14 декабралда ЦIунтIа районалъул бетIерасул заместителаз ва районалъул Собраниялъул вакилзабаз гIадамал къабул гьаруна. ЦIицIимах росулъа Н. ГIалиевас гьарана гIаздадаса нухал рацIцIад гьаризе кумек гьабейилан. КIиго-сордо къоялда жаниб нухал рацIцIад гьаризе рагIи кьуна районалъул бетIерасул заместитель ХI. ХIажимухIамадовас.\nМокъокъ росдал гьоркьохъеб школалъул учителас гIарз бахъана учительзабазе харжалде тIаде кьезе кколеб гъирабазабиялъул бутIа кьолеб гьечIин. Районалъул бетIерасул заместитель М. ГIабдулаевас рагIи кьуна гьеб суал тIубазабизе. Гьинухъ росдал директор М. Юсуповас гьарана школалъе капиталияб ремонт гьабизе гIарац биччайилан. Районалъул собраниялъул председатель Аюб ХIамзатовас абуна кумек гьабизе хIаракат бахъилин. Казбек\nРайоналъул бетIер ХIажимурад Мусаевасул тIадкъаялда рекъон, халгьабуна гIи-боцIуца хасел тIами кинаб ахIвал-хIалалда бугебали. Аслияб къагIидаялда магIишатазул хIадурлъи лъикI буго, амма "Хубар" МУПалда гIолеб гьечIо лъим.\nИсана районалда цIикIкIана гIи-боцIул къадар, гIачияздаса бечIчIулеб рахь. Масала, араб соналде дандеккун, рахьдал къадар цIикIкIана 30 тоннаялъ, гьанал - 11 тоннаялъ.\n14 декабралда Унсоколо районалъул администрациялда районалъул бетIер ГIиса НурмухIамадовас, гьесул заместителал ХIажимурад ГIалихановас, администрациялъул юрист ПатIимат ГIалиевалъ тIаде къабул гьаруна районцоял.\nГIадамазул суалал рукIана нухазда, лъеда, газ бачиналда хурхарал. Гьеб къоялъ администрациялъул хIалтIухъабаз къабул гьавуна 17 чи.\nШагьараздаса харбалРайоназдаса харбалРайоназдаса харбалРайоназдаса харбалРайоназдаса харбал