АстрономияБиологияВоспитательная работаГеографияДиректору, завучуДоп. образованиеДошкольное образованиеДругоеИЗО, МХКИностранные языкиИнформатикаИсторияКазахский язык и лит.Классному руководителюЛогопедияМатематикаМузыкаНачальные классыОБЖОбществознаниеРусский язык и литератураСоциальному педагогуТехнологияУкраинский языкФизикаФизкультураХимияШкольному психологуЯзыки народов РФ Инфоурок / Русский язык и литература / Конспекты / План-конспект урока по родному языку (аварский язык) "Обособленное определение".\n8 классалда авар мац1алъул дарс. Тема: Бат1алъизабураб определение. Дарсил мурад: бат1алъизабураб определениялъе баян кьей, цебе малъараб такрар гьаби, авар каламалде рокьи базаби. Дарсил алатал: компьютер, интерактивияб доска, суратал, т1ахьал. Дарсил ин: 1. Рокъобе кьураб т1адкъай ц1ехезе. - Щал кколел У ва Гуро раг1аби? - Раг1аби- предложениязул кина – кинал тайпаби жеги нужеда лъалел? - Кинал лъалхъул ишараби лъолел раг1аби- предложениязулъ? Рокъобе кьураб х1алт1иялъухъ хал гьаби (Раг1аби - предложениялгун диалог ургъун хъвазе). Цо-к1иго ц1алдохъанас ц1ализе. 2. Цебе малъараб материал такрар гьаби. - Мац1алъул кинал разделал нужеда лъалел?(фонетика, морфология, синтаксис, пунктуация). - Кинаб разделалъул 8 классалда нилъеца бицунеб бугеб? (Синтаксис ва пунктуация). - Грамматика сунда абулеб? -Синтаксис щиб кколеб? -Г1уц1иялде балагьун, кинал тайпаби ругел г1адатал предложениязул? (т1ирит1арал, т1ирит1ич1ел, т1убарал, т1убач1ел, подлежащее баянлъич1еб,подлежащее гьеч1еб, бит1араб дополнение гьеч1еб, ц1арлъовул.) -Бицунеб жоялъул мурадалде балагьун кинал рук1унел г1адатал предложениял? (хабариял, т1алабиял,суалиял,ах1ул.) 3. Интерактивияб доскаялда г1адатал предложениязул тайпаби. А) Сон школалъул ахикь куракул гъут1би ч1ана. - Кинаб предложение кколеб? (подлежащее баянлъич1еб) Б) Рии бакьулъги Шишилик1- маг1арда ц1орон бук1уна. (подлежащее гьеч1еб) В) Х1алиматида Салих1атида зинк1к1ана. (бит1араб дополнение гьеч1еб) Г) Г1агараб дир росу! Церехун пихъил ахал, нахъехун г1урччинал муг1рул. (ц1арлъовул) Ц1алдохъабаз баян кьела кинал гьел предложениял кколелали. 4. Интерактивияб доскаялда. А) Асиятицаги, Г1умарицаги, Суайбатицаги сон авар адабияталъул дарсида куч1дул рицана. Б) Дагъистаналъул киналго шагьаразда: Гъизляралда, Хасавюрталда, Гъизилюрталда, Мах1ачхъалаялда т1орит1изе руго Бергьенлъиялъ 70 сон т1убаялъул байрамал. - Т1оцебесеб предложение ц1ализе, кинаб гьебали ц1алдохъанас баян кьезе. (г1адатаб, тайпа цоял членалгун, -ги союзгун х1алт1изабураб) - К1иабилеб предложение ц1алила ц1алдохъанас, баян кьела.(г1адатаб, тайпа цоял членалгун г1амлъул раг1и бугеб) -Г1амлъул раг1и г1урус мац1алда кин бук1унеб? (обобщающее слово) -Кинаб байрамалъул предложениялъулъ бицунеб бугеб? - Нилъер школа х1адурлъулеб бугищ байрамалде? (лъималазул жавабал) 5. Интерактивияб доскаялдаса предложение ц1алила ц1алдохъанас. а) Цо талих1алъ, дун дарсиде кват1ич1о. -Кинаб предложение гьеб кколеб? (гьоркьор кколел раг1абигун бугеб) - Г1урус мац1алде буссинабе гьеб предложение. К счастью, я не опоздал на урок. (предложение с вводными словами) 6. Предложение ц1ализе, членазде биххизе. Г1анк1ил бот1рода т1ад бук1ана ц1орораб х1ухьел. Предложениялъул аслу ккола бук1ана х1ухьел, бот1рода т1ад- бак1лъун бугеб х1ал, ц1орораб- рекъон ккараб определение, г1анк1ил - рекъон ккеч1еб определение. 7. Ц1ияб тема баян гьаби. а) Тетрадазда къо-моц1 ва тема хъвазе. Теорияб баян кьезе рат1алъизарурал членазе. Г1урус мац1алда гьел ккола обособленные члены. Доскаялда предложениял. Маг1арда нижеда батана цо нохъо, бец1аб ва къваридаб. Ц1алдохъабазул кумекалдалъун предложение членазде биххизе. Предложениялъул аслу: Нижеда батана цо нохъо. Маг1арда- бак1лъун бугеб х1ал. Бец1аб ва къваридаб- определение бат1алъизабураб . - Кинаб определениелъун? (рекъонккарал) - Определениелъун кинал каламалъул бут1аби ккун рук1ине бегьулел?(прилагательноял, причастиял, предметияб ц1ар, ц1арубак1.) Г1усманил ц1ияб ручка буго, сон тукадаса босараб. Ц1алдохъабазул кумекалдалъун предложение членазде биххила. Предложениялъул аслу - ручка буго. Г1усманил- рекъонккеч1еб определение. Ц1ияб- рекъонккараб определение. Сон тукадаса босараб- бат1алъизабураб определение. (причастияб сверел щиб кколебали рак1алде щвезабила) Ц1алдохъабазул к1вар буссинабила запятаязде, жиндие сипат-сурат гьабулеб раг1уде, причастияб сверел кида бат1а гьабулеб запятая лъун. Правило ц1ализе т1ахьаздаса. Т1ехьгун х1алт1и. Х1алт1и № 148 (2 предложение) рат1алъизарурал определениял ратизе, кколелъур лъалхъул ишараби лъезе, тетрадазда хъвазе. Х1алт1и № 149. Ц1алдохъабаз т1адкъай ц1ализе, рат1алъизарич1ел определениял рат1алъизарураллъун лъугьинаризе. (2 предложение тетрадазда хъвазе) Х1алт1и № 150. Причастиял сверелал рат1алъизарурал определенияллъун ккезарун, предложениял г1уц1изе(2 предложение хъвазе) Рек1елгъеялъул грамматика. Интерактивияб доскаялда лъабго раг1и. А)Адаб – базар, б) бет1ер – росу,в) кумек - кари Кьераз жиб-жиб раг1ул ахирисеб х1арп авалалда лъун, предметиял ц1арал ургъизе. Цо глаголалдасан цойги глагол лъугьинабизе х1арпал хисун: Абизе- баизе,\tбагьизе - гьабизе Рекьизе - кьеризе\tк1усизе – сук1изе 8. Интерактивияб доскаялда предложение. Х1алихьат нахъег1ан те, чохьой г1оло х1алт1улев. Цо параялъ ц1алун, хадуб бахчараб предложение членазде биххизе, абулеб мурадалде балагьун, кинабали бицине.(т1алабияб предложение, аслу: х1алихьат те. Нахъег1ан – х1ал. Чохьой г1оло х1алт1улев- бат1алъизабураб определение. - Гьединав чиясда божизе бегьулищ? Гьудуллъи кквезе бегьулищ гьесулгун? Щай? 9. Дарсил х1асил гьаби. - Дарсил тема щиб? - Сунда абулел рат1алъизарурал членалин? - Кин рат1а гьарулел рекъонккарал определениял? - Рат1алъизарурал членазда г1урус мац1алъ щиб абулеб? 10. Дарсида жавабал кьуразе къиматал лъела. 11. Рокъоб х1алт1и: параграф 37, х1алт1и № 150 лъуг1изег1ан хъвазе. Дарсил ахиралда кеч1 ах1изе. Жегиги гьит1инго эбелалъ дие, Ах1арал куч1дузул канлъи ва хинлъи. Хут1ана дилъ бессун, бакъул нур г1адин, Бокьула раг1изе маг1арул калам. Мун бук1инч1ебани, ч1ваби т1у-т1ураб Т1армида релълъине бук1ана г1умру. Г1агараб авар мац1- дир бакараб ц1ва, Бокьула раг1изе маг1арул калам. 7 абилеб классалда авар адабияталъул дарс. Тема: Асадулагь Мух1амаев къиса «Маг1арулай» «Ах1мад т1ад вуссараб сордо» - к1иабилеб бут1а. Мурад: асар пасих1го ц1али, асаралъул тема ва идея рагьи, г1адатаб анализ гьабизе ругьун гьари, калам цебет1езаби, Ват1аналде рокьи базаби. Дарсил алатал: т1ахьал, компьютер, слайдал, суратал. Дарсил ин: 1. Рокъобе кьун бук1араб т1адкъай ц1ехезе: - Щиб рокъобе кьун бук1араб? (А.Мах1амаевасул «Маг1арулай») къисаялдаса «Ах1мад т1ад вуссараб сордо» - 1 бет1ер). -Авторасул х1акъалъулъ щиб ц1алараб? (къокъго бицине гьесул х1акъалъулъ). -Къисаялъул кинаб бут1аялдаса нилъеца байбихьараб ц1ализе? - Лъил х1акъалъулъ гьениб бицунеб бугеб? - Щай руччаби х1инкъи бугеб Маккикъоринире арал? - Кинай ч1ужуг1аданлъун Х1афизат йихьулей нужеда? 2. «Ах1мад т1ад вуссараб сордо» - т1оцебесеб бет1ералъул х1асил бицина 2-3 ц1алдохъанас. 3. Рокъоб ц1алараб бут1аялдасан суалал: - Кинаб х1ал бук1араб к1иявго васасул хабар къот1иялъ Г1ашуралги Г1исалги? - Щай гьит1инав васасда Ах1мадилан ц1ар лъун бук1араб? - Рагъда лъукъ-лъукъарав Ах1мадил сипат - сурат кин бихьизабун бугеб? - Мах1ачин щай Ах1мадица васасда ц1ар тараб? Щиб лъалеб нужеда Мах1ачил х1акъалъулъ? - Асаралъулъ х1алт1изарурал кицаби рате ва ц1але. (Гьобол вокьуларесул йокьулей хваги. Гьобол вач1унареб къо бач1унгеги. Кибехун гъугъаниги, Гъуниб маг1арде. К1к1алахъе гурони, гьорчо гируларо.) Интерактивияб доскаялда эпиграф. Ниж цого Ват1аналъ г1езе гьарурал Гучаб Россиялъул солдатал руго! Гьезул пикру гьабе, гьел к1очон тоге! Гьадинго абулел раг1аби гуро! Гьел абула хвалда цере солдатаз Ва такрар гьарула ч1аго ругеца! Р. Х1амзатов. «Ах1мад т1ад вуссараб сордо» - к1иабилеб бут1а. Словарияб х1алт1и. Совещание - данделъи Жиг1изе – цаби цере рехизе Квач1 - квенч1ел Малг1ун - мунапикъ, наг1ана батад (тетрадазда хъвазе) К1иабилеб бет1ералъул абзац дицаго ц1алила. Т1ехьгун х1алт1и. 2 – 3 ц1алдохъанас, абзацал ккун, ц1алила.(…Цо заманалдаса лъавуде вач1ун балагьидал…) Нилъеца ц1алана кинабго бет1ер. - Кинаб тема бугеб гьаб асаралъул? (Ват1анияб рагъул тема) - Ват1анияб рагъул х1акъалъулъ щиб лъалеб нужеда? (1941 соналъ байбихьана фашизмаялде данде рагъ. Ват1ан ц1унизе бахъана кинабго халкъ. Рагъ лъуг1ана 1945 соналъ). - Кинаб байрам исана нилъеца к1одо гьабизе бугеб? - Рейхстагалда т1ад байрахъ борхарав дагъистаниясул ц1ар щиб? (Г1абдулх1аким Исмаг1илов). - Ват1анияб рагъул х1акъалъулъ кинал асарал нилъеца ц1аларал? («Россиялъул солдатал») - Кинал бах1арзазул ц1арал нужеда лъалел? ( М. Х1ажиев, Ю. Акаев, С. Мусаев, Къ. Абакаров, М-З. Г1абдулманапов). (Интерактивияб доскаялда рихьизаризе слайдал Рейхстагалъул, Освенцим лагералъул, рагъул суратазул, концлагералдаса эркен гьарурал г1адамазул. Г1исинккун бачунеб «Къункъраби» коч1ол бакъан). - Гьудуллъиялъул к1вар кинаб бук1араб рагъда? - Щиб жиндирго гьалмагъ Сурхайил х1акъалъулъ Ах1мадица абулеб бугеб? Рате гьел раг1аби. - Унгоги, халкъазда гьоркьоб бугеб гьудуллъиялъ кумек гьабуна фашизмаялда т1ад бергьенлъи босизе. Интерактивияб доскаялда гьудуллъиялъул х1акъалъулъ кицаби: Гьудуллъи – рух1ияб хазина. Лъик1ав гьудулас вацасул бак1 ккола. - Р.Х1амзатовасул кинаб кеч1 т1олгодунялалдаго лъалеб? - Гьеб асаралъулъ поэтасул аслияб пикру щиб кколеб? (Рагъалъ г1адамасул талих1 къинабула, балагь бач1инабула, г1умру ч1вала, гьединлъидал рекъел ц1унизе ккола ракьалда т1ад, гьудуллъи щула гьабизе ккола .) Художествиял асаразул кинал тайпаби ругел? (эпос, лирика, драма) - Гьезул киналде гъорлъе унеб нилъеца ц1алараб асар? (эпосалде) - Сундаса данде гьабун бук1унеб художествияб асар? (тема, идея, сюжет, композиция) - Композиция щиб кколеб? - Сюжет сунда абулеб? - Нилъеца ц1алараб асаралъул экспозиция бате. (къокъаб баян къисаялъул байбихьуда) - Асаралъул завязка бате (Ахикь руччабазул гара- ч1вари) - Кульминацияб х1алуцин щиб бак1алда бугеб? (Ах1мадица живго вук1ин рагьараб бак1) - Развязка кисан байбихьулеб? (киналго г1адамал дандеруссараб, Ах1мадил хабар лъуг1араб бак1) 3. Дарсил х1асил гьаби. - Жакъа къоялда ругищ рагъ бугел бак1ал? (Украина, Сирия) - Украиналда бугеб рагъул х1акъалъулъ щиб нужеда лъалеб? (Гьанжеги ракк- раккулел руго фашизмаялъул г1анграл) - Нилъеца классный часалда бицун бук1ана гьеб рагъул. Фатимае бокьун буго кеч1 ц1ализе киналго халкъазде ах1и, гьари балеб. Гьари, ах1дей, маг1у гьадингояб жо: Бач1ана замана, щвана жанавар Угьдулеб Одесса, зодихъ ц1адул мац1, Рух1ун жаназаби, ч1ег1ерк1к1уй бетун. Ах1дола малаик, борхун гьаракьгун: Ле, г1адамал, тархъе! Ч1а нуж, г1адамал! Зодихъе араб ц1а, бух1ун сверухълъи, Донецк, Краматорск,Славянск, Мариуполь, К1очонге гьал къоял, хваразул ц1арал… Щибго г1айиб гьеч1ел къурбаназул би! Кин г1умру гьабилеб, сверухъ кибго- рагъ? Интерактивияб доскаялдаса ц1алила эпиграф. Нилъер дарсил эпиграфлъун росарал Р.Х1амзатовасул коч1ол мухъаз бич1ч1изабула нилъ цо Ват1аналъул лъимал рук1ин ва х1адур рук1ин Ват1аналъе г1оло рух1 кьезе. Нилъеда кидаго рак1алдаса инаро рагъда камурал бах1арзал. Жавабал кьуразе къиматал лъела 4.Рокъоб ц1ализе к1иабилеб бут1а «Ах1мад т1ад вуссараб сордо» , суалазе жавабал кьезе, х1асил бицине. Автор Асадулаева Марзият Магомедовна\nДБ-096897 Получить свидетельство о публикации\n24.05.2016 Просмотров: 157 Комментариев: 0 Презентация к интегрированному уроку (русский и аварский языки)\n24.05.2016 Просмотров: 149 Комментариев: 0 Урок по литературе на тему:" Маша Миронова, её душевная стойкость и нравственная красота"\n24.05.2016 Просмотров: 330 Комментариев: 0 План-конспект урока родной литературы на тему "Произведения Омаргаджи Шахтаманова"\n24.05.2016 Просмотров: 197 Комментариев: 0 Интеллектуальная игра – конкурс для 9 класса «Знатоки русского языка»\n24.05.2016 Просмотров: 143 Комментариев: 0 Конспект урока русского языка по теме "Правописание приставок пре- и при-" (6 класс)\n24.05.2016 Просмотров: 201 Комментариев: 0 Конспект урока к сказке К.Г.Паустовского "Тёплый хлеб"(5 класс)\n24.05.2016 Просмотров: 106 Комментариев: 0 1097239109723510972201097218109719810971751097146


Гъарачилъиялде сверараб гъазават » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nШамил имамасул гIасруялъул ахиралда, 1859 соналъ байбихьана нахъеги рагъа-рачариял. ЛъугIана Кавказалъул рагъ. Амма кодоб ярагъгун хутIана рагъизе гуреб лъаларел рагъул лъимал. Диналде мугъчIвайги гьабун, хъачагълъи гьабизе лъугьана гьезул цо-цоял. Дагь-дагьккун гьезие мугъчIвай гьабизе бакIго къваригIинчIо. Цере-нахъе ралагьичIого, эркенго байбихьана бикъа-хъамизе ва чIвазе.\nУнкъоялда анцIабилел соназул ахиралда «ХIакъикъат» журналалда къватIибе бачIун букIана дагьав цевегIан гIумруялдаса ватIалъарав, мунагьал чураяв дир эмен Салдаса ИсмагIилил «Гъарачилъиялде сверараб гъазават» абураб макъала. Цодагьал тIадежураялги гьарун гьелъул хIакъалъулъ бицине бокьун буго дие. Щаяли нужеда нахъа бичIчIила.\nГьел хъачагъазул бандаялда вукIана анкьго чи. Цевехъанги вукIана гьезул кинавалиго Кьенсерухъа МухIамадтIали. Гьесда цадахъ рукIана гьесулго вацасул вас Пахрудин, Лъебелубаялдаса Бахъал ГIабдулмажид, ЧIарахъа ЩугIайб ва цойги лъабго чи. Гьел рукIана ЦIоралъул рохьаздаги рахчун хъачагълъи гьабулел. Цойгидаздаса гьезул тIокIаб жо букIана я хъизан, я лъимал гьечIолъи ва бер къапичIого бокьарав чиги чIван рохьоре ун бажари.\nЦIоралде унел чагIазухъа къайи бахъун, хасел тIамизе Алазаналъул жаниблъиялде унел гIухьбузухъа гIиял тIезарун, гьединаб зулму букIана гIадамазе гьел бандазул. ВукIинчIо живго лъугьун гьел гъачагъазде данде чIезе кIолев чиги. Гьел дандчIвачIого рукIине батIиял нухал ралагьулел рукIана сапаралъ рахъарал чагIи.\nДове-аниве валагьичIого битIун аслияб нухдасан ЦIоралде ине кIолев чи цо вукIана. Гьевги вукIана Къамилухъа МохIол ХIасанил Иляс абурав чи. Бицуна гьев вукIанила хIинкъи-къай лъаларев, кутакалда гIужилго речIчIулев, бахIарчияв чийилан. Гьес ругьел битIула бандазул цевехъан МухIамадтIалихъе: «Дие нух къазе ракIалде ккарав чи вачIа дида данде. Цойгидаз гIадин ЦIоралде унеб нух хисизе дида ракIалда гьечIо. Амма рохьорги рахчун нахъасан речIчIи дица рикIкIуна кIудияб хIалихьалъилъун. Бадиса бадиве вагъизе дун хIадурав вуго. Гьениса чIаго нуж тIадруссинги щакаб жо буго», - ян.\nМухIамадтIалихъе щола ругьел. Гьелдаса хадуб гIемераб заман индал живго МухIамадтIалица бицуна, жинца чанго нухалъ битIун Къамилухъа Илясил рекIеде ишан босун букIанила, амма речIчIичIила. РечIчIизе ракIалъ къабул гьабичIого дица виччан тананила гьевилан.\nБицуна цо нухалъ МухIамадтIалиги Илясги чуяздаги рекIун гьумер битIун дандчIван ругила АхIлъимал абураб бакIалда. Иляс сихIтун МухIамадтIалида аскIосан ун вуго жиндирго нухда. КIикъоялда анцIго метраялъул манзилалдасан чIезеги чIун МухIамадтIалица ишан босун буго Илясиде, дов нахъехун вуссани речIчIизеян. Довги вуссун гьечIо, асги речIчIун гьечIо. Гьединаб букIана мугIрузул кагътида хъвачIеб, гIасрабаца цIунараб ва наслабаз цоцахъе кьураб закон: нахъасан речIчIи бищун кIудияб нахъегIанлъи-къадарлъилъун рикIкIунеб.\nНахъа, лъеберабилел соназ МухIамадтIалил банда тIагIинабуна ЧКялъ. ЦIоралъул рохьахъ сверунги ккун чIвана гьел. ТIоцIеве чIвана МухIамадтIали. Пахрудин тIурун ворчIана. Бахъал ГIабдулмажид нохъодеги тIуризавун сверун ккун вукIана. Гьев рази гьавулев вукIана кверде вачIине, амма гьев мукIурлъичIо – босун пандургун байбихьана кечI ахIизе. Нохъо сверун ккурал чекистал гIодобе биччан ярагъгун лъугIизегIан гIенеккана жидерго тушманасул ахирисеб кочIохъ.\nАнкьракьалъул гIолохъабаз гьанжеги ахIула гьеб кечI. Гьелда цIарги буго Бахъал ГIабдулмажидил кечIилан. Гьале гьелъул цо чанго мухъ:\nБелокан, Къабагъчол ва ГIалиабад,\nДилъа кьад бох лъечIаб бакIгу бугудай?\nБехе Даначидул чIахIаял рохьал,\nДилъа дир чу бухьчIаб гъветIгу бугудай?\nБолмацIалда гьадин букIина:\nБелокан, Хъабахъчол ва ГIалиабад,\nДица хIетIе лъечIеб бакIго бугодай?\nБехе Даначидул чIахIиял рохьал,\nДица чу бухьинчIеб гъветIго бугодай?\nЖиндирго ахирисеб пашманаб кочIолъ гьес рехсолел руго гIолохъанлъуда жинцаго тиранщинал бакIал.\nВачIунаро кинго гьев кверде ва чекистаз нохъоде гранаталги рехун тIагIинавула. Гьеле гьедин бергьуна Советияб власть ЦIоралъул рохьабахъ ва Журмуталъул мугIрузда. Кинабго гьеб бандаялдаса цохIо Пахрудин лъутун ворчIула. Хадув гьевги ккола НКВДялъулаз. Пахрудиница чIварал Гъоркьнуб росулъа гIолохъабазул вацас гьев вичун восула чекистахъа. Абизе ккола Пахрудиница хвел бахIарчиго дандчIванилан. Вичун восарас, бадибе туманкIги битIизабун, гьикъула гьесда:\n- Пахрудин, доб дуца дир вацал чIвараб къойищ лъикIаб букIараб, жакъасеб къойищ, - илан.\nБер къапичIого гьес жаваб кьола:\n- Доб къоги лъикIаб букIана, жакъаги квешаб гьечIо. Гьеб суал дуца дие кьезе кколаан, яргъид гIуцIарал чекистазги сверун ккун гьаниб гуреб, дурго вацал чIвараб бакIалда, рохьоб.\nГъоркьнусес речIчIун чIвала Пахрудин. Гьеб лъугьа-бахъин ккола Тамара майданалдаса рикIкIад гьечIеб бакIалда, Журмут гIурул рагIалда. Гьенибго хобги буго гьесул. ГIадамаз гьеб бакIалда гьанжеги Пахрудин чIвараб майданилан абула.\nГьаниб абичIого гIоларо гIумруялъ гьев хъачагъас гьабун щинаб квешлъи ва къадарлъи гьеб бакIалда гIемерисел магIарулазе бахIарчиго хвел дандчIваялъ, ай гьесул жиндирго биялъ чуранин абизе бегьула. МагIарулазул цо хасияталъ гIажаиблъизавула дун - бахIарчияб хасияталъул чи вугони, бокьараб хIалихьалъиялдаса тIаса лъугьуна. КигIан кIудияб гIакълу-гьунаралъул чи вугониги, хIинкъарав чи вугони, гьесул къадру-къиматги букIунаро.\nЦересел бандитал бахIарзаллъун лъугьине байбихьиялъул мисал буго гьаб. ГIадамаз жакъаги ахIула хвалда цебе хъачагъас ахIараб кечI, кIочон толаро тункIил хIараялде бадиве валагьун цойги бандитас абурал рагIаби. Гьеб гуребги, гьезул хIакъалъулъ хъвала кучIдул.\nГьале цойги доба заманалъул Анкьракьалъул поэт – УхI МухIама. Гьев вукIана гIага-шагарго гьебго тайпаялъул чи, цIогьор, ккола жаниве, тIурула туснахъалдаса. Гьале эсул жиндир гьудулазаби, пишацоял ЧКялъ чIваялде хъвараб кечI:\nБецIал сардал хIалай ккун,\nБахIарзал сверун ккуна\nПирхараб пири гIадин\nПахрудин тIагIун ана...\nГьаниб махщалида бицунеб буго бандазе ахир кин лъурабали. Бандал бахIарзал гьарун руго, чекистал малгIуналлъул ва капурал чагIилъун рихьизарун руго. Гьаб кочIол автор КГБялъухъе щвечIого кин хутIаравали буго кIудияб балъголъи. Чиясул хIинкъи-къай гьечIолъи тIадегIан гьабулеб буго гIакълуялдасаги, къадруялдасаги, чилъиялдасаги, рухIияб рахъалдасаги, хIатта Аллагьасул нух кквеялдасаги. Гьаб кочIолъ чи вуго гIицIго кодоб ярагъ – хвалчен, ханжар, туманкI бугев ва хIинкъи лъаларев чи. ГIадамаз гьеб хасият чиясулъ бищун тIадегIанаблъун гьабулеб бугони – чара гьечIого букIине ккола рагъ. Гьеле гьеб буго бищун хIинкъизе ккараб жо.\nХадурагIи: Байбихьудаго гьанив рехсон вукIарав Къамилухъа Иляс берзукьа ворчIизе тана нилъеца. Нужер суалго бачIинчIищ, щайдай гьадал хъачагъаз речIчIулеб букIинчIеб досда, нахъе къан чIолел рукIаралилан? Сунца Къамилухъа МохIол ХIасанил Илясил гьединаб къадру-къимат букIарабилан?\nГьел лъугьа-бахъинал ккелалдего, къогогIан соналъ цебе ккун букIана цойги лъугьа-бахъин, Анкьракьалда, ЧIар-Белоканалда, хасго гуржиялъ гьев машгьурлъизавураб. Щиб лъугьа-бахъин гьеб букIарабали дица хадуб бицина.\n» Чекист Имаммуса ва Къамилухъа Хизри


Унго-унгоял бусурбабазе Европаялдаги буго бакI\nРоссиялда гьукъараб «Исламияб пачалихъ» гIадал террористиял гIуцIабаз ГIагараб Машрикъалдаги Европаялъул улкабаздаги гьарурал бидулал акциязда хадуб, европаялъулазул бербалагьи бусурбабазде ва жибго исламалде квешлъанин, гIемер бицунеб букIуна Россиялъул исламиял инфосурсатаз.\nРадикалиял гIуцIиязул хIаракатчилъи къувалъулеб букIиналде балагьун, Магърибалъул улкабазда гIумру гьабулел бусурбабазул гIумру гьанже, захIмалъизе бегьулин, абурал пикраби ахрисеб заманалда гIемер загьир гьарулел руго диниял информсурсатаз. Кинаб бугеб хIакъаб ахIвал-хIал ва кин бихьулеб бугеб гьеб жибго Европаялъул улкабазда гIумру гьабулел бусурбабазда? \nГIемер соназ Франциялда гIумру гьабун вугев чачаназул тарихчи Майирбек Вачагаевас абулеб буго, цо-цо информалатаз бихьизабухъе, Европаялъул улкабазда гьечIин исламофобиялъул гьединаб кIудияб даражайин. Гьелъие гIиллаги кколин, улкаялъул гIадамазда лъугьа-бахъунелъул хIакъал кьалбал кир ругелали лъалеб букIиналдайин.\nМайирбек Вачагаев: «Европаялъул гIадамазул 90-99 проценталда бичIчIуна гьелъул хурхен я диналда, я миллаталда гьечIеблъи. Амма кидаго ва кирго ратула цо-цо гIадамал, цо-цо къокъаби, жамгIияталъул пуланаб бутIа киналго балагьал исламалда, бусубабазда хурхараб бугин рикIкIунеб.\nБицен гьабулел гIадамал аслияб къагIидаялда ккола радикалиял, ультракваранал бербалагьиязул гIадамал, гьел рукIуна ультракваранал, фашистазул бербалагьиялъул гIуцIабазул ва партиязул гIахьалчагIи. Гьединазул хIаракатчилъилъи хурхараб букIуна бусурбабазул диналде бугеб рокьи хIакъир гьабиялда. Мисалалъе, Франциялдаги рукIана Парижалъул рагIаллъиялда мажгиталда аскIобе яги бусурбабазул хабзалалъе болъоналъул бетIерал реххиялъул хIужа, букIана релъараб хIужа Бельгиялдаги.\nГьединаб къагIидаялда гьезие бокьун бихьизабизе жидеца гьеб яги доб теракталъухъ бецIизабунин. Гьединал гIадамаз гьединаб къагIидаялда Бельгиялдаги Франциялдаги терактал гьарурал гIадамазул гIайиб киналго бусурбабазде тIибитIизабулеб буго. Гьебни гъалатIцин кколаро, гьеб такъсир ккола. Амма, талихIалъ бицен гьабулеб буго жамгIияталъул гьитIинабго къадаралъул».\nВачагаевасул рагIабазда, Франциялъул ва цогидал улкабазул бутIрузул гIуралъ цIодораб реакция букIуна цо-цо нухалда загьирлъулел гьединал инцидентазда хурхун.\nМайирбек Вачагаев: «ТалихIалъ улкабазул талъияз бицен гьабулел гIадамузул хIаракатчилъи гьоркьоб къотIизабула. Рехсарал гIадал хIужжаби загьирлъараб мехалда, премьер-министразцин жидецаго тIаса лъугьин гьарула бусубабазул уммаялдаса. Гьединаб къагIидаялда гьез чIван-къотIун бусурбабазда бихьизабулеб буго, миллатчагIазул къагIидаби жидеца къабул гьарулареллъи. Гьединаб къагIидаялда гьез бихьизабулеб буго гьединал актал пачалихъалъулги халкъалъулги пикру ва бербалагьи гьеб кколареблъи.\nУ, киналго улкабазда ратула бусурбабаздаги террористаздаги гьоркьоб ращалъиялъул гIаламат лъезе бокьарал гIадамал. Хасго "Исламияб пачалихъ" гIадал гIуцIабазул бидулаб багъа-башари загьирлъараб мехалдаса, гьединал радикалазул хIаракатчилъиги бихьулеб буго, мухIканлъизабуни, гьезул хIакъалъулъ дагьалъ цIикIкIун рагIунеб бугин, абизе бегьула.\nТеррористиял гIуцIабаз гIадамазул бутIрул къотIулел рукIин баянлъараб мехалда, гьез Европаялъул шагьаразда тIадекIанцIиял гьарун хадуб, Европаялъул радикалазул ресал цIикIкIана ислам агрессивияб ва дунялалъе хIинкъи бугеб дин бугин бициналъе.\nГьединал актазул гIемер бицунеб букIуна. Щуго гIан соналъ цебе гьединаб жо цебе чIезабизецин бегьулеб букIинчIо. Гьединаб хIакъикъаталъ гьа-гьай ургъел ккезабула, хасго хадур сунде гьелъ рачине рукIин лъалареб мехалда».\nIslamNews абураб сайталъул макъалаялда кIвар буссинабулеб буго, Россиялда православиязул аслияб къадар бугел регионазда, бакIалъулал администрациязул цояз гьукъулел ругин бусурбаби рукъизе бакIал кьезейин. Мисал хIисабалда автораз бачунеб буго Москваялъул хьибилалда бугеб Одинцово шагьаралъул талъиялъ бусурбаби рукъизе гьукъи.\nРукIунищ Магърибалъул улкабазда гьелда релъарал проблемаби? Суалалъе жаваб кьолаго, Вачагаевас абулеб буго, жиндир гIемер контактал рукIунин батIи-батIиял улкабазда гIумру гьабулел кавказалъулазулгун ва жинда киданиги рагIинчIин лъидасаниги гьединаб гIарзин.\nМайирбек Вачагаев: «Гьаниб Европаялда нужер чи хвани вукъизе рес буго. Амма проблема бугониги, гьеб хурхараб буго нилъер гIадамазул, Шималияб Кавказалъул халкъазул психологиялда.\nДица гIумру гьаниб гьабун бугел соназда жаниб дида бихьана, нилъер гIадамазе бокьуларо жидерго гIага-божарал гьанир рукъизе. Гьезие бокьула гьел Чачаналъ, Дагъистаналда, жидерго ватIаналда рукIизе.\nГьеб учузаб ишги гуро. Ниж гьанире щвараб мехалда гьелъие холеб букIана щуазарго гIанаб евро. Гьанжейин абуни, гьеб микь азаргоялдацин чIоларо.\nГьанир Европаялда бусурбабазул батIа чIарал хабзал кверзул кильщазда рикIкIине бегьулел ратила. Амма щибаб хабзалалъ руго бусурбабазе рихьизарурал бакIал. Гьел рукIуна христианаздасаги, жугьутIаздасаги, буддистаздасаги ратIа гьарурал, ратIа чIарал бакIал. Аслияб къагIидаялда гьел сверун ккун рукIуна хъархъил чалиялъ. Гьединаб бакIал руго гьанир жиб-жиб хабзалалъ.\nГьединал бакIазда рукъула аслияб къагIидаялда алжиралъулал, мароккоялъулал ва цогидал. Гьеб рахъалъан проблема дидани бихьуларо гьаниб.\nПроблема батаниги, гьеб буго гIицIго психологияб. Гьебги щиб нилъерал хIинкъун рукIуна, хварасул жаназа ватIаналде щвезабизецин гIарац гьечIин гьесулин, гIадамаз абизе бегьиялдаса.\nГьанир руго нилъер ракьцоязул хобал, довго Тапа Чермоевасул, Баммат ХIайдарил ва цогидазул.\nДие бокьун буго абизе, гьечIо гьаниб кинаб гIаги проблема бусурбаби рукъиялъул. Ай, лъицаниги абуларо нужеда, гьел рукъугеян, жаназабазул кремация гьабеян, ай, рухIеян. Гьединал жал гьанир рукIунаро. Кинабго жо дудаго бараб буго. Дуцаго ва дурго гIагараз бищула кин ва кив мун вукъивали".\nГьедин бицана нижер программаялъе гIемер соназ франциялда гумру гьабулев гIалимчи Майирбек Вачагаевас.\nБрюсселалда ккун вуго терактал гьариялъул щаклъи бугев 6-лев чи\nЩаклъи бугев лъабгояв ккун вуго Брюсселалда


Киб, кида ва щай?\nИсана Дунялалда ахIвал-хIал\nТарихалде ана ХХI гIасруялъул иргадулаб сон. Дунялалъул политикияб гIумруялда хIалуцараблъун букIана гьеб. Америкаялъул Цолъарал Штатазул кIигьумерчилъиялъул политикаялда хадур арал Европаялъул пачалихъаз Россиялде данде гьарурал санкциял нахъе рахъичIо. Нилъер пачалихъалъул социалиябгун экономикияб, гIелмиябгун техникияб цебетIеялъе гьелъ квешаб асар гьабичIого хутIулебги гьечIо. Гьебго кIигьумерчилъиялъул политика хIалтIизабулеб буго СШАялъ Сириялда гьабулеб рагъулъги. Кин бугониги, Россиялъул Оборонаялъул министерствоялъул рагъулалгун космосалъулал къуватазул кумекалдалъун, Сириялъул армиялъ террористаздаса улка бацIцIад гьабуна. ЛъикIаб гьечIеб ахIвал-хIал буго югалъулабгун бакъбаккул Азиялдаги. Кореялъул Халкъиябгун Демократияб Республикаялъ, дунялалъул улкабазул ва Цолъарал Миллатазул Генералияб Ассамблеялъул ахIиязул санги гьабичIого, ядернияб яргъил хIалбихьиял гьоркьор къотIизе толел гьечIо. Корея жидеца гIадлуялде бачинин ахIдолев Америкаялъул президент Трампги вуго, гьезие жаваб кьезе гIураб къуват жидер бугин кьварун чIун Северияб Кореялъул президент Ким Чен Ынги вуго. ХIасил щиб ккелебали лъаларо. Рес буго Америкаялъ Кореялде данде къуват хIалтIизабизеги.\nГIагараб Бакъбаккуда, Сириялда кьал лъугIун бахъиналдего сунеб букIараб цIадулъе нарт тIураб гIадаб лъазаби гьабуна Трампица Америкаялъул посольство Тель-Авивалдаса Иерусалималде бахъинабизе бугилан. БичIчIулеб жо, ГIизраилалъул цебегосеб анищ букIана Иерусалим жидерго тахшагьарлъун гьаби, гьезулгун дандбан загьир гьабуна жиндирго хIукму Трампицаги. Гьайгьай, палестинаялъулазе гьеб киданиги къабуллъизе гьечIо. Гьелдалъун хIалуцана Палестинаялдаги ГIизраилалдаги гьоркьоб ахIвал-хIал. Турциялъул президент Эрдогъаница, ГIарабазул Улкабазул Лигаялъ Америкаялъул президентасул лъазабиялде данде къабул гьаруна жидерго кIалъаялги хIукмабиги. Цолъарал Миллатазул Генералияб Ассамблеялда гьеб суал гьоркьоб лъедал, Америкаялъул вакилас, ветоги лъун, Трампил лъазабиялда дандечIараб хIукму къабул гьабизе кIвечIо.\nГьебго Америкаялъул зурмихъе кьурдулеб бугеб Украинаялдаги гIодобебиччай лъугьунеб гьечIо. Минскалъул къотIи-къаялги тIуразаричIого, Донецкалдаги Луганскалдаги кьвагьа-гIанхъиял гьоркьор къотIизе толел гьечIо.\nБакътIерхьул улкабаз нилъер улкаялда данде гьарурал санкциязухъ балагьичIого, Россия цебетIолеб бугин абуна президент В. Путиница 14 декабралда букIараб пресс-конференциялда. Гьеб тасдикъ гьабиялъе рехсана цо-цо хIужабиги. 2000 соналда дандеккун, Россиялда гIаммаб жанисеб къайи гьаби (ВВП) цIикIкIун буго 75 проценталъ, промышленнияб къайи гьаби – 70 проценталъ, хIалтIухъ мухь цIикIкIун буго 3,5 нухалъ, пенсиязул къадар – 3,6 нухалъ. 2017 соналда Россиялда бакIарун буго тIощалил 130,5 миллион тонна. ГьедигIанаб къадар хIалухъиналъул Россиялда киданиги бакIарун букIинчIо. ЦIияб соналда ункъо проценталъ харжал цIикIкIине ругиланги абуна президентас. Гьебго заманалда Россиялда гIумруялде рахъинарулел руго чIахIи-чIахIиял, улка экономикияб рахъалъ хадубккунги цебетIезабиялъе кIвар бугел проектал: Керченский заливалдасан Крымалъул бащдаб чIинкIиллъиялде автомашинаби ва поездал хьвадулеб кьо балеб буго; Арктикаялда нартил буругъал лъолел руго, ЧIегIерралъдал тIиналдаса Турциялде ва Европаялъул Балканалда ругел улкабазде лъезе байбихьана газалъул рогIрал.\n2017 соналда Дагъистаналда тIобитIана чанго политикиябгун культурияб тадбир. Гьединазул цояблъун ккана Кавказалъул рагъул заманалда бищунго гвангъараб ва хIалуцараб рагъ ккараб АхIулгохIда аскIоб бараб музеялъул комплекс рагьи. Гьединабго кIвар бугеблъун лъугьана МахIачхъалаялда «Россия – дир тарих» абураб интерактивияб музей рагьиги.\nРеспубликаялъул шагьараздаги районаздаги рагьана цIиял ясли-ахал, медицинаялъул пунктал, больницаби, школал. Хас гьабун абизе ккола, гъоркьиса кIвар кьунилан магIарухъе квегIенал ва санагIатал нухал гьариялде.\nСагъри кьодухъан бахъараб Гумбеталъул райцентралде щвезегIан хъил тIуна, ХIебдасан гIатIидги гьабун, хъил тIураб нух щолеб буго ЛъаратIе ва БежтIе нухал рикьулеб Анцухъе, гьединалго хIалтIаби унел руго КIаратIе ва Агъавалире унел нухаздаги. Цо-цо бакIазда, масала, Шамил районалъул росабалъ, жамагIатаз гIарацги бакIарун, жидецаго цIи ва гIатIид гьарулел руго росабалъе ругел нухал. Гьедин къачIан руго Къелере, ГIасаре, ТIаса ва Гъоркъа Бакълъухъе, Гьандихъе, Гьоорире, КъахIире нухал.\nДагьабго бугониги цебетIей ккана росдал магIишаталъул продукция гIезабиялъулъ, промышленносталда. Гъизляралъул электромеханикияб ва «Дагъдизель» заводазе Россиялъул Оборонаялъул министерствоялдаса заказал щвана рагъулаб къайи гьабиялъе.\nГьебго заманалда абизе ккола Дагъистан хутIун бугин Россиялдаго бищун гIодорегIанал харжал ругеб, мискинаб регионлъун.\nПолитикияб рахъалъул бицани, ункъо сонгун бащдалъ республикаялъе нухмалъи гьабурав Рамазан ГIабдулатIиповги хисун, Москваялдаса витIун вачIана Дагъистаналъул бетIерасул ишал тIуразе Владимир Васильев.\nВачIун лъабабилеб моцI балеб бугониги, рихьулел гьечIо В. Васильевас гьарулел хиса-басиял. Халкъалъул божилъиги буго гьесде. Абухъего: балагьила-бихьила, заманаялъ би-цина.\nПрочитано 560 раз\tПоследнее изменение Пятница, 29 декабря 2017 11:08\nДругие материалы в этой категории: « Машгьурал политикал\tСессия »\n12:08, 27 марта 2020, 123\n10:49, 27 марта 2020, 81


ЛъикIал тIабигIатазул ахикь | Экспертасул пикраби | Киназего гIаммаб Россия\nЛъикIал тIабигIатазул ах — гьадинаб хIикматаб цIар кьураб тIехь хъвана Дагъистаналъул муфтияс. ТIатIала юссун, чанго нухалда цIаланиги, цIидасанги ракI гьеб ахикье цIала. Лъималазеги, гIолилазеги, гьоркьохъеб ригьалъул гIадамазеги, гIумруялъул бакъ щинкIун унезеги — киназего гьеб тIехь ккола рекIеда кьаву чIвазе толареб рухIияб ирслъун. ТIоцебе гьеб цIалидал, дир рекIелъ рещтIараб асаралъул хIакъалъулъ бицине рагIабицин гIолел гьечIо. ГIумруялдехун букIараб бербалагьиги хисана, пикрабазул чвахиги хисана. ХIалбихьана дирго цо-цо гIамалал хисизаризеги. БитIарабги буго — лъикIлъи бекьани, гьелъ кьолеб бачIинги цIакъго бечедаб букIуна. Гьелъул хIасилалда гьулчун рачIуна лъикIлъиялъул карачелал. Гьез нилъер ракIазулъаги ракьалдасаги — киса-кибего хъамула квешлъи. Ва лъикIал тIабигIатазул ахикь бижараб пихъил букIуна гIажаибго берцинаб тIагIам. Санал аниги, инсанасул гIумру лъугIаниги, ракьалда хутIула лъикIал гIамалаздаса гьес гIезабураб ах. Гьенир хIухьбахъизе рещтIараз ракIалдещвезавизе вуго щибаб лахIзаталъ гьеб ахил бетIергьан.\nРакьалда лъикIлъиялъул лъалкIал тей — гьеле щивасул парзги суннатги. Дуцаго гьабураб лъикIлъиялъ цогидал талихIаллъун гьарулел ругони, гьелдаса кIудияб рохел щибха букIинеб!? Гьеб рохел букIине буго дур гIумруялъул сангарлъунги. Гьеб рохелалъ роцIинабураб гIумруги дуегоги лъугьине буго лъикIал тIабигIатазул ахлъун.\nВ районе прошли конные скачки в честь Муфтия Республики Дагестан - Ахмад – хаджи Абдулаева\n1) «Инсан» — гурхIел-рахIмуялъул фонд.\nФондалъ хIалтIи байбихьана МахIачхъалаялъул аслияб мажгиталда. Гьелъул хIакъалъулъ дица цебеги хъван букIана газеталда. ГIумруялдехун билараб божилъи гIадамазухъе тIадбуссинаби — гьеле фондалъул аслияб хIалтIи: гурхIел-рахIмуялъул акциял, мискинзабазе кьолеб садакъа, бесдаллъималазул къисматалъе гьимараб бакъ, бакъулаб хинлъигун чиякъазухъе, чадикъазухъе, унтаразухъе рещтIараб нур. Фондалъ кумек гьабула цохIо дагъистаниязе гуребги. Масала, гъоркьиса 11,5 млн. гъуршиде росарал кванил нигIматаздалъун кумек гьабуна Сириялъе.\n3) Балеб буго унго-унголъунги халкъияблъун лъугьараб ГIиса аварагасул цIаралда бугеб рухIияб центр. Гьелъулги мурад — гIемермиллатазулаб Дагъистаналъул рухIиял, культуриял ва цогидалги миллиял бечелъабазул цолъи. Центр лъугьине буго дагъистаниязул рухIияб гъанситолъун.


ЩУЛИЯЛ КЬАЛБАЗУЛ МАГ1ИШАТ. - 19 Июня 2020 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nВоскресенье, 07.03.2021, 03:22 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2020 » Июнь » 19 » ЩУЛИЯЛ КЬАЛБАЗУЛ МАГ1ИШАТ.\n-Зиявудин, «Машгьурал гӀадамал» абураб цӀаралда рекъараб хӀалтӀи бугищ магӀишаталъул?\n-Сверухълъиялдаги заманалдаги рекъон унеб буго хӀалтӀи. Къадру-къиматалда ругел гӀадамазул цӀар хвезабиларин абун, биххизе течӀого магӀишатги цӀунун хӀалтӀана дида цере рукӀаралги.\nЖакъа гӀемерисезе бокьулеб буго шагьар, амма гьениб киназего хӀалтӀи букӀунаро ва гьединлъидал дир кинабгӀаги щаклъи гьечӀо гӀадамал дагь-дагьккун ракь хӀалтӀизабиялде руссине рукӀиналда.\nГьаб буго, магӀарухъ рукӀаго, нижер умумузе кьураб, пачалихъалъ жамагӀаталда хадуб бухьинабураб ракь. Гьаниб буго 100-110 цӀараки.\n-Нужер буго 90-гӀанасеб бечӀчӀулеб гӀака. Рахь кибе кьолеб ва дотация кин щолеб?\n-ЛъагӀалида жаниб бечӀчӀула 150 тонна рахьдал. Гьеб кьола МахӀачхъалаялъул рахьдал заводалде. Гьелъул багьаги хисардула, масала, букӀана заман цо литралъухъ 20 гъурущ кьолеб. ГьабсагӀаталда кьола 19 гьурущ.\nГьелъухъ кьолел дотациялги рукӀана батӀи-батӀиял. ГьабсагӀаталда цо литралъухъ кьола 2-3 гъурущ, букӀана 7 гъурущ кьолеб мехги.\nХӀакъикъаталдаги рахь лъедасаги гӀемерго учузлъун буго. Гьебги буго жакъаги «дару» гьечӀеб «унти». Дотациял кьолел рукӀин буго кӀудияб мадар.\n-Гьединабго хӀал букӀана квасулги, ай гьеб бичиялъул пайдаго гьечӀеб. Нужеца кигӀан квас къунцӀулеб ва кинаб букӀунеб гьелъул хадусеб къисмат?\n-2018 соналда нижеца 18 тонна бичун букӀана 135 гъурщиде килоги гьабун. 2019 соналда къунцӀараб 20 тонна гьал къоязда бичана (70 гъурщиде кило гьабун, 30-40 гъурущ дотациялъул щвелин абураб хьулалда) Черкесск шагьаралъул квас къачӀалеб комбинаталъе.\n-Къинлъул кампания кин араб?\n-Гьеб рахъалъ исана ниж разияб хӀал буго. ГьабсагӀаталда бугеб хӀисабалда рекъон, кьегӀер бахъиялъул букӀина 100-105 процент, гъоркьиса букӀана 80-85 процент.\n-ГӀи-боцӀуе гӀураб къадаралда кӀалцӀи-хер нужедаго хӀадуризе кӀолищ?\n-ЛъагӀалие къваригӀуна 200-250 тонна кӀалцӀул, 2-2,3 азарго тонна харил. Гьел тӀалабал тӀурала нижецаго, гъоркьиса босизе ккана 100 тонна кӀалцӀул.\n-Исана 150 гектаралда нужеца бекьизе буго пиринчӀ. Гьеб бигьаяб хӀалтӀиги гуро. Гьелъие гӀураб къуват бугищ?\n-Гьеб хьазе хӀадурун букӀараб ракьалъул 300-400 гектар буго гьаниб. Дагьаб бугониги, санайил гьеб бекьулаан. Лъим бугони, гьеб бекьиялъе щибго къварилъи гьечӀо.\n-ГӀезабураб пиринчӀ кибе кьолеб?\n-Гъоркьиса гӀемер букӀинчӀо. Бугебги гьанире рачӀун гӀадамаз унаан босун (12-13 гъурущ кило гьабун). Г1адамазе бичунги Краснодаралде баччунги, пиринчӀ бичиялъе щибго къварилъи гьечӀо.\nИсана бекьизе буго 150 гектаралда. Цо гектаралдаса 30-40 центнер бачӀани, нижее щола 500-600 тонна. Гьеб къадар 12 гъурщиде кьабгӀани, 7 млн гъурущ щола. Гьелдаса 3 млн гӀезабулаго ун батани, 4 млн хутӀулеб буго магӀишаталъе.\n-ХӀалтӀи нухда бачине бигьаяб заман гьечӀониги, нужср СПКялъ гӀезегӀан кумек гьабулеб буго гӀагараб росдаеги росдал гӀадамазеги...\n-Гьаб буго гӀаммаб магӀишат, гьединлъидал жамагӀаталъеги щвезе ккола ресалда рекъараб кумек. МагӀарухъ бугеб школалъе гьабуна материалияб кумек, лъимал ругьун гьаризе босана цӀияб трактор, мажгиталъе ва ясли-ахалъе гьабуна кумек, тӀубана росдал лъел суал. Росулъ вуго 80-г1анасев пенсионер, сахӀал рахъулеб заманалда гьезул щивасе кьола нус-нус килограмм ролъул, 20-30 танг харил.\nСПКялде щварал ниж дандчӀвана 36 соналъ вехълъун вугев МухӀамад Г1убайдулаевгунги (гьесдаго цадахъ руго гьесул васалги - Шамил (сураталда), Рамазан, Юсуп).\n-МухӀамад, киналха ругел дандчӀвалел захӀмалъаби?\n-ЗахӀмалъулеб буго къунцӀараб квас бичи, гъоркьиса къунцӀарабги жеги бегун буго. Гьелдаса бугелъул нижер бетӀербахъи, нижее бигьалъулеб гьечӀо гьеб суал.\n-Кинаб бугеб вехьасул гьоркьохъеб хӀалтӀул къо?\n-Риидалил заманалда радал тӀаде вахъуна ва хӀалтӀи байбихьула сагӀат 4 тӀубараб заманалда, къаси сагӀат 7-8-ялда лъугӀизе тола. Г1одоркъоял рукӀунаро, нижецаго гьаруни гурони, байрамкъоялги рукӀунаро.\n-Чан гӀиялъажо бугеб дуца жаваб кьолеб ва кинаб бугеб дуе чӀезабураб мухь?\n-Дир ва дир васазул тӀалабалда буго 1200 гӀиялъажо. ЛъагӀалил мухь хӀисабалда нижер щивасе кьола 35 къинлъизесеб чахъу. Нижер щивасулги буго нус-нус бетӀер, гьелги хьихьула чӀорого.\n-Лъабавго дур васас вехьасул хӀалтӀи тӀаса бищиялдаса рази вугищ мун?\n-Васазул буго цӀала-къали, дие бокьилаан гьел шагьаралда, рекъараб хӀалтӀуда рукӀине. Амма щолеб гьечӀо хӀалтӀи. Гьединлъидал дун рази вуго гьал дида аскӀор рукӀиналдаса.\nЦинги ниж щвана 35 сональ вехьлъун хӀалтӀулев вугев Шарап ХӀайбулаевасухье (гьесда цадахъги вуго кӀиявго вас - Муслим ва МухӀамадрасул).\n-Шарап, кин араб г1и къинлъиялъул иш?\n-ГӀезегӀан захӀматгоги букӀана, амма хӀасил лъикӀаб ккана. 95 процент бахъанин ккола тӀинчӀалъул.\n-МагӀишаталъул чан гӀиялъажо бугеб дур тӀалабалда?\n-Дицаги, дир кӀиявго васасги, цоги вехьасги жаваб кьола 1200 бетӀералъул. Лъабасулго данде босун буго 800-гӀанасеб бетӀер гӀи- цӀцӀаназул. Мухь хӀисабалда нижее (щивасе) кьола 35 чахъу.\n-Дур кӀиявго вас дуда цадахъ вукӀиналдаса рази вугищ мун?\n-Дир хӀисабалда, къо бахъанагӀан бигьалъулеб хӀалтӀиги СПКялъ гьабулеб кумекги цӀикӀкӀунеб буго. Амма гӀолохъабазе бокьулеб гьечӀо гьаб иш. Диегоги бокьилароаан васал гьаб хӀалтӀуда рукӀине, амма гьез тӀаса бищун бугелъул, пашмангоги гьечӀо. Завод-фабрикалги гьечӀони, цоги хӀалтӀиги щолеб гьечӀони, рега- рахъун чӀунги нижехъа бажаруларо, магӀишат гьабизе кколелъулха.\nПросмотров: 137 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Эрдогъаница жаваб кьуна Москваялъ чIвалел гIайибазе\nТуркиялъул президент Ражаб Эрдогъаница хамиз къоялда лъазабуна жидехъ ругин «Исламияб Пачалихъ» абулеб террористияб гIуцIигун Россиялъ къануналде данде кколареб даран гьабулеб букIиналъул мухIканал далилалин.\nГьезухъа Туркиялъ нарт босулеб бугин Россиялъул лъазабиялги «аморалиял» ругин абуна Эрдогъаница.\n«Нижехъ руго далилал ва нижеца гьел дунялалъе рагьизе руго»,-ян абуна Эрдогъаница Анкараялда гьабураб телехитIабалда.\nЦебесеб къоялъ Россиялъул улкацIуниялъул министерлъиялъ Эрдогъанида ва гьесул хъизамалда гьабун букIана «Исламияб пачалихъ» террористияб къукъаялъухъа бичун нарт босиялъул гIайиб.\nГьеб лъазабиялъе далил бачинчIони-гьеб гьереси букIунин ва гьеб харбилъе жиндир хъизан жубазаби бищунго нич бахъараб жо букIанин абуна Эрдогъаница. Москваялъ бицунеб уяб гьабулеб далил бачани, жив хъулухъалдаса нахъе ине вугинги абуна турказул президентас.\nИГИЛалъухъа нарт босулев чиги Россиялъул паспорт бугев Сириялдаса Джоржд Хасвани вугин абуна гьес, гьеб бизнесалда гьев вугин бищунго кIудияв даранчиян.\nИГИЛалъухъа нарт босулев гьоркьохъан хIисабалда Хасваниде данде санкциял гьарун рукIана Америкаялъги Евроцолъиялъги.\nРоссиялъулги Туркиялъулги гьоркьорлъаби хвана 24 ноябралда Россиялъул СУ-24 Туркиялъул гьавадул къуватаз бортизабун хадуб. Анкараялъ абулеб буго, лъазабиязухъ балагьичIого, гьеб жидер территориялде боржун бачIанин. Москваялъ гьел гIайибал нахъчIвалел руго ва Туркиялде данде санкциял лъазарун руго.


20 соналда жаниб тIатинабураб 54 млрд гъурщил зарал\n29 сентябралда МахIачхъалаялда тIобитIана Россиялъул регионазда ругел ХIисаб кьолел палатабазул нухмалъулел. Гьез гьениб бицана Россиялда пачалихъияб гIарац бикъизе ругел аслиял нухазулги, къануназулъ мухIканлъи хIажат букIиналъулги, цогидалъулги.\nРоссиялъул регионаздаса ХIисаб кьолел палатабазул нухмалъулел МахIачхъалаялде ракIариялъе цо гIиллалъун ккун бугоан Дагъистаналда гьединаб идара гIуцIаралдаса 20 сон тIубан букIин.\nГьелда цадахъго гьезда ракIалде ккана щивас жиде-жидер мухъазда ругел масъалабазулги бицун, цоцазул хIалбихьи гIахьал гьаби.\nБайбихьуда Дагъистаналъул ХIисаб кьолеб палатаялъул нухмалъулес бицана жидерго хIалтIул хIакъалъулъ. 28 сентябралда парламенталъул сессиялда гьелъул нухмалъулев Билал ЖахIбаров хисаниги, аскIов гIодов чIун цIияв нухмалъулев Шабанов Темирланги тун, ЖахIбаровас букIана данделъи бачунеб.\nПалхIасил, Билал ЖахIбаровас бицана жидеца Дагъистаналъул бюджеталде тIадбуссинабунин хIиллачагIаз хIурудахъ биччазехъин батараб пачалихъалъул гIарцул 157 млн гъурущ. 2013 соналда дандеккун, кIиго нухалъ цIикIкIун бугин гьеб (жидеца тIатинабураб гIарац).\nГьаниб дандеквезе бегьула дагьалъ хадув кIалъарав Ростов мухъалъул ХIисаб кьолеб палатаялъул нухмалъулев хисулев Жуков Владимирица рехсарал тарихал. Гьес абуна жидеца бюджеталде нахъбуссинабунин хIиллачагIаз пасат гьабизе дагьалъ хутIараб 6 млрд гъурущ.\nГьеб мехалда журналистал лъугьана махсараби гьаризе Ростов мухъалдаса дагьалгIаги ратилинха хIиллачагIи Дагъистаналдаян. БитIараб бицани, Жуковас баян гьабичIо гьеб 6 млрд гъурущ кигIанасеб заманалда жаниб тIатинабурабали.\nАмма Билал ЖахIбаровас баян гьабуна Дагъистаналда гьеб палата гIуцIун араб 20 соналда жаниб гьезул хIалтIухъаби сабаблъун республикаялда тIатинабунин 54 млрд гъурщил къадаралда гьарурал хIиллаби. Жавабчилъиялде цIан вуго 1 600 чи.\nГьелдаса хадуб батIи-батIиял регионаздаса ХIисаб кьолел палатабаздаса вакилзабаз бицана жиде-жидер мухъазда дандчIвалел гIунгутIабазул. Гьезул гIемерисел цоцада релълъарал рукIана.\nУльяновск мухъалда ХIисаб кьолеб палатаялъул нухмалъулев Игорь Егоровас гьениб бицана Россиялда аслияб куцалда кIиго нух бугин хъулухъчагIаз гIарац бикъулеб.\nИгорь Егоров: «Улкаялда гIарац бикъулеб аслияб къагIида кIиго буго – бакIал раялдалъунги пачалихъиял хIажалъабазе къайи босиялдалъунги тIокI гьабула гIемерисел хIакимзабаз пачалихъалъул гIарац. Гьелъие нух къазе гIезегIан жал ургъун ругин ракIалде кканиги, хIиллачагIазда ресал ратулел руго цIогьодизе.\nМасала, пачалихъияб хIажалъиялъе босизе къваригIараб къайиялъул багьа бачIинахъего бихьизабулеб буго кIодо-кIодоги гьабун. Гьединлъидал нижеца Ульяновск мухъалда гIуцIана хасаб комиссия. Гьелда гъорлъе рачана гьел аукционаздаса хасаб мурад жидеего тIалаб гьабуларел гIадал гIадамал.\nГьедин гьанже гьеб комиссиялъ хал гьабун гурони щибниги босизеги биччаларо. Масала, гьезухъе битIула 3 млн-са цIикIкIун гъурущ хIажат бугин ремонт гьабизе яги бакIал разейин хъвараб документ, 10 млн-са цIикIкIун гIарац хIажалъулеб контракт.\nЦойги нижеца кутакалда кIвар кьолеб жо буго пуланаб контракталда гIахьаллъизехъин бугеб чанго идара, яги гIуцIи цоцазулгун кинаб гьоркьоблъиялда бугебали. Лъабго-ункъо гIуцIи гьениб гIахьаллъулеб бугони, контракталъул багьа кидаго мекъи бихьизабун батула».\nГьединго босизе къваригIарабин бихьизабураб къайиялда бан идарабазул нухмалъулез кинабгIаги баян кьураб бакIги букIунарин мех-мехалдайин тIаде жубана Егоровас.\nБюджеталдасан гIарац биччаялъул рахъалъ улкаялъул къануназулъ камиллъи гьечIиланги бицунеб букIана ХIисаб кьолеб палатабазул вакилзабаз. Масала, Владимир мухъалда бугеб ХIисаб кьолеб палатаялъул нухмалъулей Ирина Туляковалъ гьадин абулеб бугоан.\nИрина Тулякова: «Масала, муниципалитетазда жанисан рахъарал нухал къачIаялъе бюджеталдасан кигIан гIарац биччалебали чIванкъотIун бихьизабун гьечIо къануналда.\nГьебго жо буго территориял церетIезариялда бан гIарац биччаялъулъги. Масала, нижер дова цо муниципалияб гIуцIиялъул нухмалъулев хъулухъалдаса нахъе рехана пачалихъалъул гIарац пасат гьабун бугиланги абун.\nГьебги дагьа-макъаб жо букIинчIо. 20 млн гъурущ букIана. ЧIванкъотIун кибе чан гъурущ харж гьабизе изну бугебали къануналда бихьизабунгутIиялъ кколел руго гьединал хIужаби».\nТатарстаналдаса ХIисаб кьолеб палатаялъул нухмалъулев Валеевас бицана жидее лъикIаб хIалбихьи щванин Канадаялдасагун Великобританиялдаса.


Изну гьечIого яргъид гIуцIаразул кьерал лъедерлъана\nЦо сордо-къоялда жаниб Дагъистаналда полициялъул хIалтIухъабазде тIаде кIанцIи гьабурав 5 чи чIван вуго. Къуваталъул идарабазул баяназда рекъон гьел киналго кколел руго Гъадаралъулин абулеб изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къокъаялъул гIахьалчагIи.\nДагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъ кьурал баяназда рекъон 24 сентябралъул сардилъ анцIго тIубараб мехалда МахIачхъалаялдаса Хасавюрталде бугеб нухда полициялъул хIалтIухъабаз ВАЗ 2114 автомобиль чIезабизе къасд гьабуна, гьелде данде автомобилалъусан кьвагьдезе лъугьана полициялъулазде.\nНизам цIунулез дандеги кьвагьдон автомобилаъув вукIарав кIиго чи чIвана. Гьел кколел руго Буйнакск мухъалъул Карамахьи росулъа ТIагьир Сулейманов ва МухIамад Дадаев.\nСулейманов «Гъадаралъулаб»-илан абулеб изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къокъаялъул бетIер вукIанин лъазабулеб буго Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъ.\nГьебго къокъаялъул гIахьалчи вукIун вуго Дадаевги. ЧIваразул автомобилалда жаниб батун буго Калашниковасул автомат ва кIиго кверзулаб граната.\nГьебго сордоялъ Хъумторхъала мухъалъул Тюбе абулеб росдада аскIоб полициялъул хIалтIухъабаз автомобиль чIезабейин лъазабураб мехалда гьенисан кьвагьдон руго низам цIунулезде.\nПолициялъ дандеги кьвагьун Калина автомобилалда жанив вукIарав 60 сон барав Карамахьи росулъа Сулейманов Резван чIван вуго. Къуваталъул идарабазул баяназда рекъон гьебго сордоялъ чIварав «Гъадаралъул» ян абулеб изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къокъоялъул бетIер ТIагьир Сулеймановасул эмен кколев вукIун вуго гьев.\nГьединго талат къоялъ Буйнакск мухъалъул Эрпели росдада аскIор чIван вуго кIиго чи.\nТероризмалде данде чIараб идараялъ кьурал баяназда рекъон Эрпели росдада аскIоб бугеб рохьоб хал-шал гьабулаго къуваталъул идарабазул хIалтIухъаби яргъид гIуцIарал гIадамазул къокъаялде тIаде ккун руго.\nНизам цIунулез жалго сверун ккун рукIин лъарабго гьел кьвагьдезе лъугьун руго, кIиябго рахъалда гьоркьоб ккараб кьвагьиялъул хIасилалда яргъид гIуцIаразул кIигояв чIван вуго.\nТерроризмалде данде чIараб идараялъ гьел чIварал Буйнакскалъул изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къокъаялъул хутIарал чагIи ругин лъазабулеб буго, амма цIех-рех лъугIизегIан гьезул цIарал баян гьаричIо гьез.\nРехсарал лъугьа-бахъиназда хурхун Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъ Росиялъул такъсиралъухъ тамихI гьабиялъул кодексалъул полициялъул хIалтIухъабазде тIадекIанцIи гьабиялъухъ ва изну гьечIого ярагъ цIуниялъул, хIалтIизабиялъул ва гьабиялъул бутIабазда рекъон такъсиргьабиялъул иш рагьун буго.\nГьединго изну гьечIого ярагъ цIуниялъул ва гьеб хIалтIизабиялъул бутIаялда рекъон рагьараб такъсиргьабиялъул ишалъул цIех-рех гьабулаго , къуваталъул идарабазда, 25 сентябралда Каспийскалъуласул рокъоб ратун руго гранатаби, гулби, кьвагьулел жал гьаризе хIажалъулебщинаб.\nГьединго экстемистиял тIахьал, гьединалго записал ругел видео кассетаби. Гьеб кинабго батана гъоркьисала Хасавюрталда хасаб операция тIобитIулеб мехалда чIварав 21 сон барав МухIамадов МухIамадил рокъоб. Хасал идарабазул баяназда рекъон гьев кколев вукIун вуго Каспийскалъул изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къокъаялъул гIахьалчилъун.\nЯргъид гIуцIаразул кьерал лъедерлъана


Пачалихъалъул гIарац тIокI гьабизе классал къалел руго\nИсана 8 сентябралда Дагъистаналъул лъай кьеялъул министерлъиялъ хIукму гьабуна микьгоялдаса дагь цIалдохъан вугел классал къазе. Гьелъул мурад рагIула пачалихъалъул гIарац тIокI гьаби. КъачIого хутIарал классал цолъизаризеги бегьулин абулеб буго министерлъиялъул вакилзабаз. Амма гьеб хIукмуялдаса рази гьечIо мугIалимзаби.\nХунзахъ мухъалъул МочIохъа мугIалим Халилбегов МухIамадхIабибица ЭР-ялъе абуна классал къаялъ яги гьел цолъизариялъ кутакалда кIудияб зарал гьабизе бугилан. Гьединго лъай кьеялъул хIакъалъулъ бахъараб республикаялъул къануналда хъван бугила лъабго цIалдохъан вугел классалгицин цIунизе кколилан.\nХалилбегов МухIамадхIабиб: «Росаби чIороголъизехъин рукIиналъ гьабулеб жо букIана гъоб – гIисинал классал цIуни. Нилъеца киназго лъималазе гIололъидал гIумру гьабулеб. Амма жидер лъимал цIализе классалги хутIулел ратичIони, чанго анцIго километралъ рикIкIад лъималги цIализе ритIизе кколелги ругони, умумуз хIаракат бахъула росуги тун, лъарагIлъиялде рахъине.\nГьелъин абуни кутакалда квербакъи гьабизе буго росаби чIороголъиялъе. Нижер школалда II классалда руго гIурал цIалдохъаби. ХутIаразда гьечIо. Гьедин къазе ккезехъин буго лъабго-ункъо класс. Гьел къанани, мугIалимзабиги хутIизехъин руго харжалги гьечIого. Гьедин Дагъистаналда гьеб хIукму гIумруялде бахъинабулеб бугони, лъималазда, гIолилазда рохьоре аян абизе бегьилищха?\nГьелъул гIаксалда, рохьоре аралгицин тIадруссиналъе хIалтIи гьабулел нилъ ратани. Гьединлъидал дида ккола гьадаб бугин ургъичIого гьабураб гIантаб хIукму, Москваялда ругел тIадчагIазда, хас гьабун Путинида берцин рихьизе гьабураб хIукму. Амма гьезда берцин рихьарал гIолароха, халкъалдаги берцин рихьизе ккола».\nБицен гьабулеб хIукму рагIалде бахъинабулеб бугони, жидер мухъалда 42 класс къазе кколин бицана ЭР-ялъе Гумбет мухъалъул лъай кьеялъул бутIаялъул нухмалъулев Муса КъурамухIамадовас. Гьелдалъун мугIалимзабазул мухьги мукъсанлъулеб бугила, лъималазул эбел-инсуцаги лъимал шагьаразде ритIизехъин ругила, ритIизе рес гьечIез рокъорги тезехъин ругила.\nМуса КъурамухIамадов: «Классал цолъизарунигицин (1-2-3 классал цолъизарулел руго), ФГОСазул (федеральный государственный образовательный стандарт – ЭР) программаби руго цIакъ захIматал. Цо классалдацин бигьа букIунаро гьеб бичIчIизабизе. Чанго класс цолъизабураб бакIалда кин гьеб бичIчIизабилеб, къого минуталъ цоязда цо программа бичIчIизабун, цоги къого минуталъ цоги программа бичIчIизабун?\nГьедин лъималазе кьолеб лъай мукъсанаб букIинарищха? Гьединлъидал цо-цо эбел-эмен руго шагьаразде ритIилин лъималилан. Гьедин гьел анани дагь-дагьккун чIороголъиларищха росабиги. МугIалимзабазеги квеш ккезе буго. Пачалихъалъул гIарац тIокI гьабуралдаса нахъе, гьаниб, школалда кколе-толелъул ургъел гьечIеб къагIида. Нилъер республикаялда, хасго росабалъ, гьечIелъулха чIахIиял классал. Цинги щиб гьабизе кколеб? Классалги къан, киналго эхере рахъине ккелаха, цогидаз гьабураб гьабизе».\nПачалихъалъул гIарац тIокI гьабизелъун лъай кьеялъул министерлъиялъ къан руго къасисеб низамалъул школалги.


Каспий ралъдал рагъулаб флотилия. Гьениса Сириялде ракетаби риччалел руго.\nГьел оперативиял штабал гIуцIизе руго Симферополь, Мурманск, Петропавловск-Камачатский, Южно-Сахалинск ва Каспийск шагьаразда. Киналго гьел ккола ралъдада аскIор ругел шагьарал.\nГьел штабазда цебчIараб масъала буго Россиялъ жиндирго суверенитет билълъанхъизабулеб ралъдал бутIаялдаги, гьединго Россиялъул байрахъ тIад борчарал гумуздаги контртерроралъулал операциязде хIадурлъи гьабизе.\nГьел оперативиял штабазул нухмалъулелъунги тIамизе рагIула бакIалъулаб ХIинкъи гьечIолъи цIуниялъул хъулухъалъул, гIурхъаби цIунулеб идараялъул нухмалъулелъун ругел чагIи.\n«Эркенлъи» радиоялъ гара-чIвари гьабурал экспертаца ритIухъ гьабулеб буго гьел штабал гIуцIизе гьабураб хIукму.\n«Черновик» газеталдаса МухIамад МухIамадовасул пикруялда рекъон гьединал штабал хIажат руго, щайгурелъул гьесул пикруялда цо –цо къватIисел пачалихъазулгун ругел гьоркьорлъаби сабаблъун рагъулаб ахIвал-хIалалде бачIунеб буго иш улкаялда, гьединлъидал жиндирго рагъулаб къуват щула гьабизе гьединаб хIадурлъи гьабичIого гIоларин Россиялъ.\nМухIамад МухIамадов: «Нилъеда бичIчIулеб буго жакъа Россиялъул хIалуцараб гьоркьоблъи буго Турициялъуг ва европаялъул пачалихъазулгун. Гьеб киналъухъго балагьун бичIчIулеб буго нилъеца жакъа цIун-къай гьабизе кколеблъи.\nШай ралъдада тIадги контр терроралъулал операциязде хIадурлъизе кколелилан гьикъани, щайгурелъул, ралъдал диверсантал абулеб чагIаз бищунго гIемер терактал гьарула ралъдал портал кьвагьизарун, гьениб рагъулаб къуваталъе зарал гьабун.\nЖакъа гьединал терактал гьаризе кIолеб къуват Дагъистаналдаги, гьединго Шималияб Кавказалдаги гьечIо, гьенир ругел терроралъул къукъабазул гьединаб сурат гьечIо. Гьединаб хIинкъи Россиялъе буго къватIисан. Гьединлъидал гьел оператвиял штабаз гьабулеб хIалтIи букIине бугин ралъдал диверсантазулгунилан ккола дида».\nТерроралде данде къеркьолел Оператвиял штабал рукIине шагьаразул цояблъун Каспийск гIадада гурин тIасабищарабилан рикIкIунеб буго политолог Руслан Гереевас.\nТIоцебесеб иргаялд босани ракIалде щвезабилила 1996 ва 2002 соналъ гьениб ккараб кIиго кIудияб теракт. КIиабизе бугони жакъа къоялъ Каспийск кколин кIиго, лъабгониги рагъулаб бутIаги жаниб бугеб, Улка цIуниялъул министерлъиялъул рагъулал къуваталги жаниб цолъараб шагьар.\nГьединлъидал гьеб оперативияб штаб рагьун хадуб гьелъие киналго хIажатал сурсатал жакъа гьенир ругилан абулеб буго Русланица.\nРуслан Гереев: «Ахираб анлъго моцIида жаниб Россиялъе къватIисахун чанго ахIи щвана ва гьел ахIиял дагIба-рагIиялъе каву рагьулел гIаламатал ругин рикIкIуна дица. Къо бахъанагIан гьел ахIиял тIадеялдаса тIаде квешлъун гурони гIодоцине гьечIо. Гьединлъидал нилъер улкаялда тIадаб букIан гьел рокьукъал гьаркьазда данде тадбирал гьаризе.\nАхIвал-хIал кинаб рахъалдехун хисаниги гьелде хIадурго рукIине ккола. Дагъистанги Россиялъул регионалда гIадатияб гуреб ахIвал-хIал бугеб регионлъун буго. Гьеб гьедин кидаго букIана, гьабсагIатги буго. Кьвагьиялги, теракталги, хасал операциялги дагьлъанилан цо-цоял гаргаданиги щибниги хисун гьечIо.\nЩайгурелъул, гIолохъанаб ригьалъул гIадамазда гьоркьор радикалияб пикруялъул гIадамаз хIалтIи гьабулеб буго инсан квешлъиялде цIазе ва гIемерал чагIи унел руго Сириялде рагъизеян. Гьеб вербовка жакъа къоялъги лъугIун гьечIо.\nГьединлъидал гьеб оперативияб штаб рагьун хадуб кьварарал низамал цIикIкIинаризе руго республикаялъул гIорхъода. Щайгурелъул, чанги щакаб пикруялъул чи вугелъул республикаялде вачIун гьаниб гIал-гъважа гьабизе къваригIарав.\nГьединаздехун гьарулел тадбирал кьваризаризе руго, гьеб гьабизе кколин заманаялъ цере лъурал тIалабазги, гьединго цадахъго къануналъги абулеб буго».\nГьединго моцIалъ цебе гIадин Владимир Путинил хIукмуялдалъун Россиялда рагьун букIана терроризмалъе гIарац биччалел къукъабазде данде хIалтIулеб хасаб комиссияги.\nЦоги шагьаразда цадахъ Каспийскалда гIуцIизе буго терроргун къеркьолеб штаб


Авар архив, Сентябрь 01, 2015\nТалат къо 1 Сентябрь 2015\nСириялдаса тIадруссарал тамихIалде цIай халатбахъунеб буго, гьедин такъсир гьабиялъул иш рагьун буго Хасавюрт мухъалдаса Денгаев АхIмадида хурхун.\n1 сентябрь МахIачхъалаялда\n1 сентябрь. Школаби цIидаса лъималаз цIазеруна\nЧачанлъи. Надтеречный мухъалда\nЕлхоев Лечил суратал.\nКIиазарго гIанасел хIалтIи кьолел чагIаз Дагъистаналда хIалтIухъабазе бищун гьитIинаб къадаралдаса гIодебегIан бугеб мухь кьолеб буго. Сунца тIамулел гIадамал цIакъго гIисинал харжазухъ хIалтIизе.\nГIабдурашид СагIидов: «Дирги ГIадаллолги тIокIаб рес букIинчIо»\n30 августалда МахIачхъалаялда гIумруялдаса ватIалъана шагIир ГIадалло ГIалиев. БитIун советияб улка гучалда бугеб ригьалда официалияб куцалда Дагъистаналъул хъвадарухъабазул гIуцIиялдаса нахъе вилълъиндал гьесда сверухъ бахъараб ахIи-хIур такрарлъана 1990 абилел соназдаги.\n«Адабияталъул сон» ва нух къосараб адабият\nИсана Дагъистаналда ахихъанлъиялъул соналда цадахъ лъазабун буго «Адабияталъул сонги». Тамашаяб жо гьечIищха гьеб «адабияталъул сон» абураб жо? «Ахихъанлъиялъул сон» цебе тIамизе кIола нилъеда. Масала, пуланаб магIишаталда, росдада, районалда цебе лъела пуланаб къадар ахазул чIезе, пихъ бакIаризе ва гь.ц. Адабият? Гьаниб кин гьабилеб, щибаб росдада хадур кучIдул, къисаби, маргьаби хъваянищ лъелеб? Театралда пьеса лъезейищ тIамилел? Гьелъиеги жидерго къагIида батана адабияталъул жаваб кьолел чагIазда ва хIукуматалда.\nЦIалул сон байбихьигун байбихьулеб буго школазда батIи-батIиял гIиллабаздалъун улбузухъа гIарац бакIари. ГIарац бакIари гьукъун бугониги, улбузул комитетал гIуцIун бакIарулеб буго гьеб школазда.\nГьал къоязда Россиялъул цIех-рехалъул идарабаз чанго чIахIи-чIахIиял такъсирал гьариялъул гIайиб гIунтIизабун буго Дагъистаналъул пенсиязул фондалъул бетIер Сайгид МуртазгIалиевасде. Дагьав цевегIан гьев халкъазда-гьоркьосеб цIех-рехалдеги лъазавун вукIана.


Щай Данияловас ва Расулица Шамил какарав?\nImam Shamil-A photo of engraving, illustration,\nТарихиял цIаразда сверухъ цIакъ гIемер маргьабиги, ургъун рахъарал, гIадамаца жидерго гIиналда рагIизе бокьарал жал рукIуна рицунел. КигIанго жиндир хIакъалъулъ бицен гьабулев чи машгьуравги, лебалавги вугевгIан гьесул рахъалъ бицунеб хабарги букIуна хIакъикъаталдаса кьурараб, рикIкIадаб, санаца, гIасрабаца тIад гIадамаз батIи-батIиял кьерал, релъаби, лажбарал рахъараб.\nНилъер Дагъистаналъул тарихалда бищунго тIадегIанаб ва машгьураб цIар имам Шамилил букIиналда щаклъизе бакI гьечIоха. Бищунго гIемер маргьаби ва ургъун рахъарал жал руго Шамилил цIаралда сверухъги. Гьел мацIазул ва маргьабазулги буго батIи-батIияб даража: тIоцебесеб гъасда-цIадухъ гIадатиял магIарулаца цоцадехун бицун тIибитIараб, хIакъикъат кьуризабун, рагIизе бокьараб хIалалъ хисизабун, дир кIодоца дур кIододе абун букIанин бицун нилъехъе щварав Шамил ва гьесул гьунарал.\nКIиабилев - хIукуматалъ ва хIукуматалъул къайимлъиялда бугеб тарихияб гIелмуялъги, политикиялъги нилъее рагьулев Шамил. Гьев чанго батIияв гьавун вукIун вуго ХХ гIасруялда. Пачаялъул Россиялъ халкъ ва гIелму тун букIана вукIараб хIалалъ Шамилил бицине. Хадуб большевиказулгун партиялъулги гьесдехун дагIба букIинчIо, хIатта ватIанияб рагъул заманаялъ хIалтIана гьесул цIар Гитлерида данде бусурбаби рахъизаризецин.\nТун гьев вукIана хъахIав пачаясда данде хвалчен борхарав чи хIисабалда. 1940 абилел соназул ахиралда нахъойги какана Шамил, хIатта ЦКялъ тIамун нилъер ГIабдурахIман Данияловцин вахъана докладгун Шамил какун гIелмияб конференциялда кIалъазе. КакичIого ресги букIинчIо гьесул. Гьесухъги гIенеккун гIолохъанав Расул ХIамзатовасги хъвана гIумруялъ мугIрул халкъалда тIаса лъугьаян гьардезе ккараб, хадуб живго Данияловасцин бадибчIвай гьабураб "Имамасул хвалчен" абураб кечI. "Дун ЦКялъ тIамуна, мун лъицаго толарого гьеб чIанда хъвалев?- ин абунила жинда ГIабдурахIманица, хIакъикъат бичIчIарабго кватIун ватанаян бицунаан Расулица. Гьале гьеб кочIолъа мухъал:\n"...Хвалчаца цIунана анцI-анцI лъагIелаз\nМагIарул халкъалъе ракъи, хIакъирлъи\nЭбелалъе магIу, лъималазе хвел,\nЛъудбузе къороллъи, россабазе рагъ.\nЦIунана гьужумал, гьагал чабхъенал,\nЧачаназул рохьал, борхьазул рукIнал\nЖивго имамасул анкьайго чIужу\nМикьго росдал гIурцIмаз баччулеб месед..." - ин.\nГьанир рехсана имам какараб кочIолъа бищунго "тамахал" бакIал. Хадусеб гIумруялъ Расулица гьев кIодоги гьавуна, ракI бекун тавбуги гьабуна. Гьеб тарих нужеда лъала. Лъабабилев Шамил вуго нилъер заманаялъул политикаялъ гIадамахъе вугIулев, Россиягун ракълида рукIаян васиятал хъвалев имам Шамил, гьесул рахъалъ ва гьеб темаялда цебехун бицун букIана.\nВуго цойги имам Шамил жалго тарихчагIи дагIбадулев. Цоязе - кIудияв асир, гIакълуялда гьикъун, халваталда ун, Аллагьгун зобалгун кIалъан хадув хвалчен лъалиниб лъурав. Гьесда сверухъ жиндир гIагарлъиялъиги, чанго наибги, хиянатлъичIел дагьал чагIиги гурони рукIинчIо. КIиабилез абула имам гукканин Гъунив магIарда, рагъ чIезабуни СагIудиялъе виччазе вугин, хадуб гIурусаца хиянат гьабунин. ХIакъаб, киназдаго лъалеб хIакъикъат буго 1859 абилеб соналъул риидалиде гIемерисел имамасда сверухъ рукIарал наибзаби гIарцухъ ричун росун рукIин.\nФельдмаршал Барятинскиясда цадахъ меседил гъурщалгун казначей витIун вукIанинги абула. Иман загIиплъарабго, рагъул къуват чучлъигун гIарцухъ росана бусурбаби. Гьеб тIад калам гьечIеб хIакъикъат гьереси гьабулелги руго маргьаби. Масала, ахираб заманалда киналго социалиял гьиназда тIибитIун, телефоназ цоцахъе реххулеб буго Шамилил суратги, гьесул рагIабигияе абулел иргадулал маргьаби. Гьале гьел:\n"Имам Шамил Истанбулалда вукIараб мехалъ гьесий суал кьун буго:\n-Дагъистаналъул цойги хIукуматаздаса батIалъи щиб бугеб ?\nИмамас жаваб кьун буго:\n-Дида Дагъистаналъул мугIрузда тарал гIадинал бахIарчиял васал кирго гьечIо дунялалда тIад. Гьезул цо-цояв тушбабазул тIубараб боялда данде рагъизе кIола..."\nГьал рагIаби имамас Истанбулалда абиялда дун божуларо. ТIооцебесеб иргаялда гьесул тIубанго ракI буссун букIана жиндие хиянатлъараб Дагъистаналдаса. КIиабизе Шамил дова пресс-конференциял кьолев вукIинчIо, турказул султIанас къиматалда къабулги гьавун нухда регIана СагIудиялъе.\nЛъабабизе, анцIила хадуб соналъ гIурус пачаясухъ асирлъуда вугев Шамилиде гьес жиб таралдаса анцIгониги сон бараб, гIурус чакмабаца мерхьунеб Дагъистаналъул ахIвал-хIал гьикъуларо. Гьеб буго имамасе судулеб ругънаде тIаде цIам щвай гIадаб жо.\nГьесие дандчIвай гьабулел чагIиги гьедигIан ахIмакъал рукIинчIо. ХIасил калам жакъа информационияб дунялалда цIакъ гIемераб чIахI-къул буго, гьелда гъорлъа халкъалъе хIакъикъатги, хIажатаб каламги, хIакъаб рагIиги балагьизе квербакъани лъикIан гIелмуялъги, журналистикаялъги. ЦIиял харбал кIодоца ватсапалдаса хехго бицунел руго ва киналго информациялъул алатаздасаги цере. Хабар лъикIаб рагIайги.


Бакъул электростанциялъул кутак\nРеспубликаялда машгьурлъулеб буго бакъудаса пайда босун хIалтIизарулел электростанциязул суал. Гьелъул хIакъалъулъ бицана республикаялъул хIукуматалъул вице-премьерасул ишал тIуралев Манвел Мажонцица. ГьабсагIаталда гьединаб электростанция балеб буго Южно-Сухокумск…\nГIажизал лъималазе рукъзал\nРеспубликаялда бугеб 240 сакъатал лъимадуе кьезе руго рукъ босизе сертификатал. Инсанасул ихтиярал цIуниялъул рахъалъ тIобитIараб данделъиялда, ДРялъул омбудсмен Жамал ГIалиевас бицана гьелъул хIакъалъулъ. 2019-2021 соналда…\nБагьа учуз гьабеян кIалъана министр\nРеспубликаялъул энергетикаялъулгун ЖКХялъул министрасул ишал тIуралев Ризван Мурадовас хитIаб гьабуна АЗСалъул хважаинзабазде, цIатариялъухъ босулеб багьа хира гьабугейин абун. - Бензиналъухъ ва газалъухъ босулеб багьаялда бараб…\nЦIияб соналда цIиял стипендиял\nТIасияб соналдаса байбихьун республикаялъул ВУЗазда цIалулел студентазе стипендия цIикIкIинабизе буго. Гьединаб указ хъвана Сергей Меликовас гьал къоязда. 1000 гъурущ стипендия щолеб букIарал студентазе 3000 гъурущ,…\nХасел щвана, хинлъи гьечIо\n13 октябралдса 21 ноябралде щвезегIан, регионазул нухмалъулеб централде (ЦУР) 5 500 гIарза бачIун буго гIадамазухъан. Аслияб куцалда гьел руго ток, лъим ва нухазул гIунгутIиялда хурхарал.…\nГьунар бугев гIолиласе гIарцул шапакъат\nХIукуматалъул нухмалъулев ГIабдулпатахI ГIамирхановас 100000 гъурущ премия кьуна, искусственнияб интеллекталъул рахъалъ халкъазда гьоркьосеб конкурсалда бергьарав СагIид ГIазизовасе. AL Journey абураб конкурсалда гIинкъал гIадамазе квегIенлъиялъе гIололъун…\nЭнергетика: хасалиде 95 проценталъ хIадур руго\nАхирал соназда хисулел рукIараздаса 20 нухалъ цIикIкIун токалъул хIубал хисун руго исана республикаялда (7 120 хIуби), лъабго нухалда цIикIкIун рачун руго токалъул кваралги…\nСоветалъ кIвар буссинабуна\nДагьал церегIан къоязда ДРялъул Печаталъулгун информациялъул министерствоялда тIобитIана ДРялъул бетIерасда цебе гIуцIараб ЖамгIият цебетIезабиялъул ва инсанасул ихтиярал цIуниялъул рахъалъ советалъул данделъи. ЗахIматалъул ва социалияб цебетIеялъул…\nПремьер-министрасулгун редакторасул дандчIвай\nДагьал церегIан къоязда ДРялъул хIукуматалъул председатель ГIабдулпатахI ГIамирхановгун дандчIвана «ХIакъикъат» газеталъул бетIерав редактор ГIумахан ГIумаханов. Гьезул хабар ккана магIарул басмаялда тIасан – миллияб газеталъ кIвар…\n12:17, 02 июля 2022, 25\n12:06, 02 июля 2022, 32\n11:59, 02 июля 2022, 28


Россиялъул регионазул бищун лъикIал нухмалъулезул рейтинг гьабуна гьал къоязда «Известия» газеталъ. Бищун эффективиял нухмалъулезул сияхIалда гъорлъ вуго Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIипов. Рейтинг гIуцIун буго гIадатиял гIадамазул пикрабиги лъазарун, регионалияб экономикаялъул хал-шалги гьабун, социалиял масъалабиги хIисабалде росун.\nТIоцебесеб бакI рейтингалда ккуна Ямало-Ненцазул автономияб мухъалъул губернатор Дмитрий Кобылкиница. Шималияб Кавказалъул лъабго республикаялъул нухмалъулелги руго сияхIалда. Чечнялъул нухмалъулев Рамзан Къадиров 8-леб бакIалда вуго, ГIабдулатIипов 19-лелда вуго, Карачаево-Черкесиялъул нухмалъулев Рашид Темрезов 22-леб бакIалда вуго.\n«Инвестор» сайталъе кьураб баяналда политолог Василий Мархининица абулеб буго гьеб рехсараб рейтингалъ регионазда бугеб уяб ахIвал-хIал бихьизабулеб гьечIин. «Гьеб рейтингалда бищун кIвар кьун буго «гIадамазул пикру» абураб пункталъе. Регионазда бугеб политикиябгун экономикияб ахIвал-хIалалъул хал-шал гъваридго гьабун гьечIо рейтингалъул автораз», - илан рикIкIунеб буго политологас.\nМархининица абухъе, Дагъистаналъул ва Чечнялъул нухмалъулел эффективиял губернаторазул сияхIалде ккана гьездехун гIадамазул лъикIаб бербалагьи букIиналъе гIоло. «ХIисаб гьабе, Россиялъул цогидал регионазде дандеккун, я Дагъистаналда, я Чечнялда цебетIураб республика бугин абизе кIоларо. Гьеб рейтингалда хIисабалде росун гьечIо индустриализация, экономикияб динамика ва гь.ц. Гьелдалъун рейтингалда божи дагьаб буго», - ян абуна Мархининица.\nЭксперт рейтингазда божулев гьечIониги, гьезие кIудияб кIвар ГIабдулатIиповас кьолеб бугин абизе бегьила. Гьев президентлъун Дагъистаналде вачIарав мехалда цебе лъиданиги рагIичIеб «Народное мнение» фондалъ лъазабуна дагъистаниязул 90% рази букIин ГIабдулатIипов нухмалъулевлъун теялдаса. ГIабдулатIипов президентлъун тIамун нусго къо индал гьесул хIалтIудаса дагъистаниязул 91% рази букIинги тIатинабуна гьебго фондалъ.\nГIабдулатIиповас жинцагоги мех-мехалдасан статистикаялъул бицуна. Мисалалъе, цодагьалъ цебе гьес абуна хIукумателдехун бугеб халкъалъул бербалагьи лъикIлъанин ва цебе гIадамазул божилъи цIакъго дагьаб букIун батани, гьанже дагъистаниязул 70% божулел ругин хIакимазда. Амма ГIабдулатIиповас мухIкан гьабичIо гьел баянал гьес киса росаралали.\nАмма статистикаги батIи-батIияб букIуна ва республикаялда бугеб социалиябгун-экономикияб ахIвал-хIалалда лъикIаблъунилан абизе бегьуларо. Гьелъие нугIлъи гьабулеб буго «РИА Рейтинг» агентствоялъ гIуцIараб рейтингалъ. Чечня хутIизегIан Россиялъул регионазда гIумруялъул даража 2013 соналда кинаб букIарабали хал гьабуна гьеб агентствоялъ. 82 регионазда гьоркьосан Дагъистаналъе 73 бакI щвана.\nГIадамазе щолеб хайир, рукъ-магIищаталъул ахIвал-хIал, социалияб инфраструктура, демография, сахлъи цIуни, лъай кьей, экономикияб цебетIей, гьоркьохъеб ва гьитIинаб бизнесалъул цебетIей – гьал рехсаралщинал пунктазул халги гьабун кьуна регионазе къимат «РИА Рейтинг» агентствоялъ.\nЦогидаб рейтингги мисалъе бачина. «Безопасное отечество» абураб жамгIияб гIуцIиялъ пачалихъалъул хIажалъабазе къваригIараб къай-цIаялъул системаялда бугеб ришватчилъиялъул рейтинг гIуцIана. Пачалихъалъул хIажалъабазе къваригIараб къай-цIаялъул системаялъул 2013 соналда анализги гьабуна жамгIияб гуцIиялъ. Гьеб рейтингалда Дагъистаналъ ккуна кIиабилеб бакI. ТIоцебесеб бакIалда Чечня буго.\nПолитолог Энвер Кисриевасул пикруялда рекъон ГIабдулатIипов бищун лъикIал губернаторазул рейтингалде ккеялдаса гIажаиблъизе кколаро. Путиница ГIабдулатIипов президентлъун таралдаса хадуб хиса-басиял рукIинин хьул баккана гIадамазул илан абуна Кисриевас «Эркенлъи» радияолъе.\nЭнвер Кисриев: «Жеги-жеги хьул хутIун буго. ГIадамал балагьун руго кинал хиса-басиял ГIабдулатIиповас гьаризе ругелали. ГIабдулатIипов Дагъистаналъул нухмалъулевлъун тIамизе вугилан цебе лъиданиги ракIалде ккелароан. Республикаялъул цере рукIарал нухмалъулезда релълъинчIев политик вуго гьев. Политикаялде вачIана цIияв чи. Балагьила, щиб гьес гьабилеб, щиб хисизабилеб гьаб соналда. 20I3 сонни букIана хьулазул сонлъун».\nПолитологас гьединго тIаде жубана, ГIабдулатIиповасе чара гьечIого жиндирго команда къваригIун бугин. Гьев божизе бегьулел чагIазул къокъа гьесда аскIоб бугин жинда абизе кIоларилан тIаде жубана экспертас.\nДагъистаналъул прокуратура "Кавказпрессалде" данде


НАЛОГАЛ РАК1АРИЯЛЪУЛ БИЦАНА. - 9 Ноября 2019 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nВоскресенье, 15.12.2019, 02:55 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2019 » Ноябрь » 9 » НАЛОГАЛ РАК1АРИЯЛЪУЛ БИЦАНА.\nНАЛОГАЛ РАК1АРИЯЛЪУЛ БИЦАНА.\n6 ноябралда районалъул нухмалъулесул кабинеталда т1обит1ана налогал рак1ариялъул бицараб данделъи. Гьелда г1ахьаллъи гьабуна райадминистрациялъул отделазул начальниказ, налоговияб инспекциялъул вакилзабаз, районалда х1алт1улел ругел г1уц1абазул нухмалъулез ва цогидалги жавабиял х1алт1ухъабаз.\nДанделъиялда аслияб къаг1идаялда гьоркьоб лъун бук1ана районалда налогал рак1ариялъул х1алт1и ц1акъ заг1ипго унеб бук1иналъул суал. Гьедин исана 10 моц1ида жаниб ракьул налогазул план т1убан буго г1иц1го 25, 22%, физлицабазул буголъиялъул налог -15,10%. «Киназдаго ц1акъ лъик1 лъала законалда рекъон жидеего щвезе кколебщинаб г1арац, амма жидецаго кьезе кколелъул лъицаниги сан гьабуларо. Г1адамазда лъазе ккола бюджет налогаздасан г1уц1улеб жо бук1ин. Гьединлъидал, бищун цебе нилъеца, ай пачалихъиял хъулухъазда ругез мисал бихьизабизе ккола цогидаздаги. Ригьда ва т1олабго къадаралда кьезе ккола налогал, гьединго кьезе бух1араб ккола токалъухъ ва газалъухъ г1арацги. Нужеца кьурал налогал хут1ула нилъер районалдаго. Амма жакъа нилъер гьеб х1алт1и ц1акъ нахъеккун буго. Налоговияб инспекциялъ хъулухъ гьабулеб 9 районалда гьоркьоб налогазул налъабазул рахъалъ бищун цере руго нилъ. Гьединабго ах1вал-х1ал буго токалъухъ г1арац бак1ариялда хурхунги. Гьеб рахъалъги Дагъистаналдаго раг1алда руго нилъ, республикаялда токалъухъ г1арац кьеялъул рахъалъ бищун нахъа руго Хунзахъ, Новолак районал ва Бежт1а участок. 100 азарго гъурущги хвезабун отопление гьабун бажарулев чиясда к1везе ккела моц1ие 5000 гъурущ бух1араб токалъухъ кьезеги. Бажарулеб гьеч1они, отоплениеги, хинал ч1абаралги ва цогидабги гьабич1ого, бугеб ресалда рекъон рук1ине ккела. Гьединго нилъер районалда хадуб буго 47 млн. транспорталъулаб налогалъул налъи. Районалда лъик1ал нухал рук1ине рокьарал шоферзабазда лъазе ккола, гьел (нухал) гьез кьурал транспорталъулал налогазда бараб бук1ин. Нагагьлъун нилъер г1адамазе кьезе кколеб жо кьеч1ого хут1ани гьезул разилъунгут1иялъул раг1а-ракьан бук1унаро, амма гьез нусго багьана батула законалда рекъон жидецаго кьезе кколелдаса рорч1изе рук1инелъун. Гьедин бегьуларо. Гьезда лъазе ккола жидеца кумек гьабич1они, цох1о администрациялъухъа х1алт1и релълъунареблъи»,- ян абуна Нурмух1амад Задиевас. Данделъиялъул ахиралда районалъул нухмалъулес иш т1аде кколел х1алт1ухъабазе т1адкъай кьуна республикаялъ бихьизабураб заманалде (2 декабрь) налогал рак1ариялъул иш роц1ц1инабизе.\nПросмотров: 15 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Россиялъул сенаторас улкаялда жиндирго «суверениябин» абун рехсараб Интернет гIуцIиялъул тема тIокIаб борхизабулеб гьечIониги, Кремлалъ гIамал гьабулеб буго Интернеталда тIад жиндирго контроль чIезабизе. Кинаб тайпаялъул фильтр Россиялъ гьеб мурадалда халтIизабизе бегьулеб?\nИнтернеталда тIад дагьалъги хъачIаб контроль чIезабиялъул Кремлалъул проектал гьоркьор лъолеб мехалда ракIалда щвезабуна I966 соналъул мультфильмалъул персонаж. Апрелалъул ахиралда Россиялъул парламенталъул ТIасияб палатаялда гьоркьоб лъолеб букIана къватIисел улкабазда бихьулареб улкаялда жанисеб «Интернеталъул» суал. Сенатор Максим Кавджарадзеца цебелъей гьабуна гьединаб «Интернеталъе» Чебурашка абураб цIар кьезе.\nЦIиял шартIал рижунел руго Россиялда гьанжелъезегIан эркенаблъун букIараб Интернеталда сверун. Кинаб реакция интернеталдаса пайда босулезул букIине бугебали баянаб жо гуро. Апрелалда Пачалихъияб Думаялъ къабул гьабуна къанун Россиялъул гурел оператораздаса бакIалъулаб информация 6 моцIалде гIунтIун жибго Россиялда жаниб цIуниялъул тIалабалгун. «Коммерсант» газеталъ хъвалеб буго, Россиялъул президентас гIуцIараб хасаб комиссиялъ рекомендацияби гьарунин Россиялдасахун кьолеб контенталъул фильтрация гьабулеб система гIуцIиялъул.\nИнформация цIунулел серверал ва централ Россиялда гIуцIи гьеб цIакъ хирияб масъала ккола ва ине ругищали гьединаб галиялде мисалалъе Google яги Facebook, баянаб жо гуро. Баянаб жо гуро гьединго, мукIурлъичIел сайтазе хIалтIизе ресал къазе ругищали.\nПутинил хьвада-чIвади гьеб бакIалда гIорхъаби лъалареб Интеренталъул гIатIилъи жидеего мукIурлъизабизе хIалбихьулел автократиял лидеразул хьвада-чIвадиялда релъараб буго.\nКиналха рукIине бегьулел галаби Россиялъул нухмалъиялъи жиндирго мурадалде щвезе ккани?\nГьединаб «интернеталъул мисалал дунялалда руго.\nШималияб Кореялъул «Сверун ккураб ах»\n«Сверун ккураб ах» - гьеб хIакъикъаталдаги ккола лъиданиги бачIеб жанисеб «Интернеталъул» система. КъватIисан гьелъул контенталде раккизе рес гьечIо. Гьелъул хIакъалъулъ лъалеб жоги дагьаб буго. Амма «Ассошейтид пресс» агентлъиялъул репортажалда хъвалеб буго, гьеб системаялда бугин 5500 щвезеган сайтин. Гьел аслиял къагIидаялда кколел рагIула университетазул ва пачалихъиял структурабазул.\nГьединал ва гьездаго релъарал системаби руго Жанубияб Корея, Куба гIадал авторитариял, рагIул ва прессаялъул эркенлъиялъул рахъалъан бищунго нахъе карал, пачалихъазда.\nЩиб гьеб кколеб? «Меседил бача» абураб Китаялъул системаялъ нух къалеб буго яги фильтрация гьабулеб буго нухмалъуда бугеб Компартиялъе хIинкъи бугеб информациялъул. Нухмалъиялъ байбихьудаго хIукму гьабун букIун буго Интернеталда тIад контроль чIезабиялъул. Китаялда нормалъун кколеб рагIула Интернеталда пачалихъияб цензура. Магърибалъул кампаниязул захIмалъаби рукIараб мехалда Байду абураб информация балагьиялъул бакIалъулаб система цебетIолеб букIана.\nКитаялъул интернеталдаса пайда босулезда бигьаго бажарулеб буго цензураялде гъоркье кколарел провайдеразул «матуялъулалин» абулел сайтазде. Амма цебетIураб «бакIалъулаб» Интернеталъ гIуралъ мурадал тIуразарулел рукIиналда бан, абизегIанго тIалаб гьабулеб гьечIо цIиял нухал ралагьиялъул.\nИраналъул «ХIалал» - интернет\n2009 соналъул рищиязда хадуб Тегераналъул къватIазде аза-азар протесталъул гIахьалчагIи къватIире рахъун хадуб, Ираналъ бихьулеб къагIидаялда цIикIкIинабуна Интернеталда тIад контроль.\nНух къана Тweeter, Facebook ва Youtube гIадал магърибалъул сайтазде. 2011 соналда Ираналда гIуцIизе байбихьана улкаялда жаниб гурони хIалтIулареб «ХIалал» абураб система. Министразул цояс абухъего, гIадамазул рес букIине буго «этикиябгун моралияб даража цIунулеб» системаялдаса пайда босизе.\nУлкаялда жанисеб «интернет» гIуцIулеб заманалда, свак лъачIого хIалтIулел рагIула цензорал. Гьез исламияб республикаялъе хIинкъи бугел сайтал къалел руго нахъ тIамичIого. Китаялъул гIадаб системаялъул инфраструктура гIуцIи гьеб цIакъ захIматаб масъала кколеб рагIула. ГIемерисез пайда босулеб буго магърибьалъул системаялдаса «матуялъулал» сайталги хIалтIизарун.\nАраб соналда хIукуматалде данде протестал загьирлъизе байбихьараб мехалда Туркиялъул премьер-министр Реджеп Эрдоганица байбихьана Интернеталде данде рагъ. 20I4 соналъул байбихьуда гьесул хъизаналъул коррупциялде хурхен букIине бегьиялъул видео Интернеталда бахъун хадуб, Эрдоганил буюриялда рекъон? ресал къотIизаруна Tweeter ва Youtube рагьиялъе. Диваналъул хIукму букIаниги, гьанжеги Youtube рагьиpе рес гьечIин гIарp гьабулеб буго гIадамаз жакъаги.\nДагьалъ цебе муниципалиял рищиязда икъбал щвейги Эрдоганида бихьана Интернеталде данде репрессияби халат рахъинаризе рес хIисабалда. Гьанже гьес Интернтеладаса пайда босулезул информациялде раккиялъул ресал тIадеги цIикIкIинаруна Туркиялъул хасал хъулухъазе . Провайдераз хIалтIизаризе байбихьана Китаялъул гIадал технологиял.\nКинаб нух бищизе рес бугеб Россиялъ?\nТIоцебего кколеб буго, Россиялъе данде ккезе букIанин Китаялъул «Firewall». «Яндекс» яги «ВКонтакте» гIадал сурсатал цIакъ машгьурал руго Россиялда. Амма гьезул икъбал хIурхараб буго къватIисел моделал ва инвестициял хIалтIизариялда.\n«Яндексалъул» регистрация гьабун буго Голландиялда. Гьелъул акцияби ричулел рукIуна Нью Йоркалда бугеб NASDAQ-лъул биржаялда. Гьанже КIиябго компаниялъул нухмалъулез загьир гьабулел буго гьезул бизнесалъе зарал ккезарулел Россиялъул нухмалъиялъул тIалабазда разигьечIолъи.\nГьанжелъезегIан Россиялъ аслияб къагIидаялда квал-квал гьабулеб букIана ва къалеб букIана хасал оппозициялъулав Алексей Навальныясул гIадал сайтал ва блогал. Амма гьанже баянго бихьулеб буго, гьелдалъун Интернеталда гIорхъаби чIезариялъул Кремлалъул хIаракатчилъи лъугIине гьечIеблъи.\n«Суверенияб интернет» лъугьине бегьула Кремлалъул идеаллъун. Россиялъ бищизе бегьулин Туркиялъул гIадаб чанго даражаялъулаб системаян рикIкIунеб буго цо-цо экспертаз.


"Дун божуларо Жовгьарица чи чIванин абураб жоялда"\nЖовгьар Царнаевасул эбел-инсуца инкар гьабулеб буго прессагун дандчIвазе.\nМахIачхъалаялда гIумру гьабун рукIарал Царнаевазул эбел-инсулгун бухьен гьабизе щолеб гьечIо журналистазе – свинабун буго телефонги, ратулел гьечIо рокъорги.\nАмма гьел лъале-хъвалезги гIагарлъиялъги абулеб буго эбел-инсуе бокьун гьечIин лъилгунниги гара-чIвари гьабизе. ЭР-ялъе гьебго пикру загьир гьабун букIана Зубейдат Царнаевалъ Жовгьар Царнаевасе диван гьабизе байбихьараб къоялъго. Гьелъ абун букIана туснахъалъубеги гIицIго гьитIинаб Къуръан босейин гьаранин жидер васас.\n2013 соналъул 10 июлалда ЭР-ялъе гьадин бицун букIана Зубейдат Царнаевалъ: «Дица кутакалда гьарула нужеда тIаса лъугьайин. Амма интервью кьезе кIоларо. Щайин абуни Жовгьарида цадахъ хIалтIулел адвокатаз цIакь кьварун лъазабуна нижеда прессаялъулгун киналгIаги гара-чIвариял гьаругеян. Щайгурелъул гьелъ гIадамазда гьоркьор рижизаризе бегьулелъул нижее къабулал гурел батIи-батIиял пикрабиги харбалги. Нижеца кьураб баян журналистаз дагьа-макъаб тIаса къотIизе, яги мекъи къватIибе кьезе рес буго. Гьелъин абуни нижее, дир васасе зарал гьабизе рес буго».\nЦарнаевазул хъизаналъул ихтиярал цIунулей Хеда Саратовалъ гьадинаб баян кьуна бицен гьабулеб хIужаялда тIасан.\nХеда Саратова: «Нижер кIудияб хьул букIана гьададигIан кIудияб, демократияб пачалихъ гьеб лъимада данде чIеларин абун. Амма гьеб хьул дагь-дагьккун лъугIулеб буго. Гьеб киналдаго хадуб хал ккун ругел эбел-инсуда ракI гурхIун буго. Дун божуларо 18 сон барав Жовгьарица чи чIванин абураб жоялда. Гьебго ишалда хурхун сурав босулаго полициялъул бутIаялда чIвана щибниги гIайиб букIинчIев Ибрагьим Тодашев. Полициялъулас живго жинцаго цIунизе кколев вукIанин багьанабиги рачун. Гьелщинал полициялъулазда кIоларогойищ букIараб гьесдаса цIуна-къай гьабизе? Жидецаго гьабулелъе батулеб буго гурищха дозда данде абизе жо? Амма дида ккола жибго Америкаялда дагьал ратиларин хас гьабун Жовгьар Царнаевасул ургъел бугел гIадамал. Гьединлъидал цойги нухалъ хьул гьабизе бачIунеб буго ритIухъаб хIукму къотIилин гьесиеян. Дун кIалъана эмен Анзор Царнаевгун. Щай нуж руцIцIун чIун ругел, щай нужеца дунялалда рагIун ахIи баларебин гьикъидал, гьес абуна доб пачалихъалда ругин жидер цогидал лъималги. Гьезие зарал ккеларедухъ руцIцIун чIезе хIукму кканин жиндирги лъадулги».\nГъизляралда гIумру гьабун вугев Царнаевазул нахъегIанаб гIагарлъиялъул чи ккола жамгIияв хIаракатчи ХIажиясул МухIамад. Жовгьар Царнаев Бостоналда теракт гьабиялъе гIайибиявлъун рикIкIиналда бан, гьадинаб пикру загьир гьабуна гьес ЭР-ялъе.\nХIажиясул МухIамад: «Цого цо дида абизе кIолеб жо буго эбел-инсуе кIудияб балагь бугин гьебилан. Гьанирги рукIун, нахъасан балагьун чIун гурони, васасе сундалъунниги кумекги гьабизе кIолеб гьечIони, щибин абилеб? Дида Жовгьар гьедин лъаларо. Гьаниве вачIараб мехалда гьев цIакъго гьитIинав жо вукIана. Тамерланил рахъалъанги щибха абилеб? Гьесул къисмат кинаб ккарабали киназдаго лъалелъул. Гьезул гIагарлъиялъул ракIхун буго ккарабщиналда хадуб. Дида гьел гIезегIан лъикI ричIчIула. Гьезие бокьун гьечIо рагьун жидерго пикру бицине, гьединго прессагун кIалъазе. Гьел свакан руго. Гьединлъидал гьез жидецаго инкар гьабулеб бугеб мехалда, дицаги щибинха тIокIаб бицинеб?»\nЦарнаевазул хIакъалъулъ Дагъистналда пикру цоккураб бугин абизе бегьула. ГIемерисез рикIкIунеб буго гьев кIиявго вац гIайибияв гьечIилан. Цо рахъалъ босани, Россиялда бецIизе къваригIун бугин Америкаялъе, цогидаб рахъалъ абуни, жидеца гьеб теракт тIубан тIатинабунин чIезабизе къваригIун батулила цIех-рех гьабуразе.\nБостоналда теракт гьабиялъе гIайибиявлъун рикIкIаниги, Жовгьар Царнаевасда хурхун жеги ахирисеб хIукму гьабун гьечIо диваналъ. Прокуратураялъ тIалаб гьабулеб буго гьев чIвазе къотIи. Адвокатаз гьарулеб буго гIумруялъго туснахъ гьавун теян.\nЦарнаевасе кумек гьабурасе 25 сон кьезе рес буго\nЦарнаева Алинада тIад такъсир гьабиялъул ишал


Ракьалде бачIиндал, тIоцебе лъимералда дандчIвайги гьабула гьелъ. Гьеб гьаракьалъ дунялалъего бицуна жиндирго талихIалъул рохел.\nТалихIалда къвалги бан, гьеб боржуна зодор бищунго берцинал цIвабзахъеги. Гьезул маржаналги гьарун, жиндирго лъимадул горбода дализарула.\nЦинги кинидеги къулун йигей эбелалъул гьаракь гаргадула лъимергун, цо гьеб гьаракьалъ лъимер беэдун толеб куцха! Гьеб гьаркьица ахIарал лъугIи гьечIел сариназ нухарегIула нилъ талихIалде данде. Амма цо-цоял нух къосун ккедал, гьеб гьаркьил талихI къуна. Гьелъул угьи-зигара рагIани, зобалги ракьалги цоцалъ къабгIила.\nУнго-унгоги гьелъул букIунеб зириги зваргъиги, лъимер белъулеб мехалда. Лъимералъул талихIалда баулелъул, гьеб гьелчезе лъугьунеб куц!\nГIенекке цо лахIзаталъ. РагIулеб гьечIищ, васасул зонода къвалги бан, инагьдулей эбелалъул гьаркьил хъуди. Гьелъул гъугъадиялъ гъугъ гьабула гIумруцин, гьелъул гьелегьиналдаса лъугьараб пириги речIчIун, кьолболъанго чIурхIун рехула къисматалъул гъветI.\nГьале цоги лахIзат. Берккеялда хIинкъараб. Васасе ригьин гьабулелъул, гьелъул гьаракь кьурдулеб букIуна. Бакъул чIоразул кунчIигун жубараб гьеб рокьул дандерижилъун бессула лъималазул нусабго логолъ. Цинги цIидасанги – эбелги лъимерги. РекIел тIиналдаса роргьун рачIунел талихIалъул сариназулъ тIепун руго кIиялго.\nЭбелалъул гьаракь. ГIемеркьеразулаб: хъахIабги, чIегIерабги, бохарабги, пашманабги, гъугъабги, зирарабги…\nГьелъ чIегIербала, лъималазул талихIалда балагь кIетIедал. Гьеб гъугълъула, гьезул къисматалде гъегъ байдал, пашманлъула гьеб, лъималазул талихIги къисматги, рукъ тун, къватIир хутIидал.\nЭбелалъул гьаракь. Гьелда хъахIаб кьер чIвала, лъималазул талихIалда бакъул чIорал квалидал. Гьеб зирула, лъималазул къисматалъул щибаб тIанчида щубалъ расенал угьидал. Бохула, белъула гьеб, лъималазул талихIги къисматги, къватI тун, рокъоре тIад руссиндал.\nЭбелалъул гьаракь. ГIемеркьеразулаб. Кинаб кьералъулдай гьеб букIараб дир эбелалъул?!\nЗахIмалъулеб буго гьелъие жаваб кьезе. ХъахIаб кьералдасаги цIикIкIун чIегIералъ гIемераб хъвай- хъвагIай гьабураб гьеб гьаркьихъ урхъараб магIу, тохлъукьего рещтIараб гIумруялъул цIороялъ гIунизарурал дир гIанабиги чурулаго, тIинкIунго тIинкIун уна ракьалде…\nДругие материалы в этой категории: « ШигIрабазул гIидра тIегьалеб буго\tНур сунареб бакъ »\n00:21, 09 июля 2020, 13\n16:52, 08 июля 2020, 201\n16:23, 08 июля 2020, 72\n15:36, 08 июля 2020, 73\n15:27, 08 июля 2020, 83\n14:57, 08 июля 2020, 80\n14:51, 08 июля 2020, 75\n14:04, 08 июля 2020, 83\n14:00, 08 июля 2020, 81\n13:28, 08 июля 2020, 84\n12:25, 08 июля 2020, 89


МахIачхъала бикьизабулеб буго лъабго миниципалитеталде\nДагъистаналъул халкъияб мажлисалъ ахирисеб данделъиялда хIукму гьабуна МахIачхъала лъабго муниципалитеталде бикьизе. Цере рукIарал мухъазул бакIалда гьаризе руго гьел. Тахшагьаралъул мухъазул бутIрул рукIине руго гьезул нухмалъудаги. Гьел разиял руго гьеб къанун бахъиялда, гьезие гьанже цIикIкIун ихтиярал щолел руго. Гьеб къануналде данде чIун руго цо-цо сиясатиял партиязул вакилзаби.\n3 маялдаса нахъе МахIачхъала бикьизе буго лъабго муниципалитеталде, гьединаб къанун къабул гьабуна Дагъистаналъул парламенталъ хамиз къоялъ. Цебе тахшагьаралда рукIарал Ленинский, Кировский, Советский мухъазул бакIалда гIуцIизе руго муниципалитал. Мухъазулго рукIарал гIурхъабиги хутIизе руго гьезул.\nТIоцебе гьеб къануналъул халгьаби республикаялъул парламенталда 26 марталда тIобитIун букIана. Гьелда тIасан разигьечIолъи загьир гьабуна чанги сиясатчагIазги жамагIатчагIазги. ЖамагIатчагIи гаргалел рукIана гьанжеги цойги хIакимзаби раккизе ругила, хъулухъ къваригIарал чагIазе бакIал гьаризелъун гIуцIулел ругила гьелилан. Гьез абулеб букIана мухъазул бутIрулги течIого гьезда тIад цойги чи тезехъин ватилила муниципалитетазе нухмалъи гьабизейилан.\nАмма МахIачхъалаялъул бищунго кIудияб Ленинский мухъалъул бетIер Дарбищев ХIажияс «Эркенлъи» радиоялъе бицана мухъазул бутIрул рукIине ругила муниципалитеталъул нухмалъудаги. Гьединго хIакимчияс лъазабуна гьел гIуцIиялъ жидехъ цIикIкIун ихтиярал щвезехъин ругилан.\nДарбишев ХIажияв : «ГьанжелъагIан Махъачхъалаялъа шагьаралъул округалда цере гIуцIарал администрациял рукIун ратани, гьезул бакIалда рукIине руго муниципалитетал. Нижер ихтияралги цIикIине руго, бюджетги букIине буго нижерго. Цебе шагьаралъул бюджеталдасан харжал щун гурони, мухъазул администрациязде гIарац биччалароан. Гьединго нижерго депутатазул мажлисги букIине буго 25 чиясдасан гIуцIараб. Гьанже гьеб муниципалитет жибго жиндаго чIараб идаралъун рикIкIине бегьула».\nГьеб цIияб къануналда рекъон МахIачхъалаялъул бетIер вищизе вуго шагьаралъул мажлисалъул депутатаз. Киналго депутатаз гурев Дагъистаналъул нухмалъиялъул ва шагьаралъул депутатазул мажлисалъул вакилзабаздасан гIуцIараб хасаб комиссиялъ тIаса рищарал депутатаз. Шагьаралъул мажлисалде депутатал рищизе руго муниципалитетазул мажлисалъул депутатазда гьоркьоса. Ахирисел рищизе руго муниципалиял рищиязда.\nГьеб цIияб къагIидаялъ тIоритIизе ругел муниципалитеталъул ва шагьаралъул мажлисазул депутатазул рищиял тIалъиялъул вакилзабаз жидерго чагIазе санагIалъиялъе ургъун рахъарал жал ругин, цойгидазул ихтияралги хвезарулел ругин гьеб системаялъин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Дагъистаналъул коммунистазул партиялъул бетIер МахIмуд МахIмудовас.\nМахIмуд МахIмудов: «Нижеца рикIкIунеб буго гьеб къануналъ рищиязул гIахьалчагIазулги, цойгидал сиясатиял партиязул вакилзабазулги ихтиярал хвезарулел ругилан. Гьединлъидал гьеб къануналде дандеги рукIана ниж. Нижер пикруялда рекъон шагьаралъул мажлисалъул депутатал муниципалитеталъул депутатаз гурел, гIадатиял гIадамаз гIаммал рищиязда рищизе ккола. Гьеб цIияб рищиязул къагIида цохIониги къануналде данде кколеб жо гуро. Гьеб гурониги муниципалитетазул депутатазда гьоркьоса I5 чи вищизе ккола шагьаралъул мажлисалде. Нижеца тIалаб гьабулеб буго муниципалитеталъул мажлисалде рищаралгIан «Единая Россия» гуреб цойгидал партиялъул вакилзабазе шагьаралъул мажлисалдаги бакI кьейилан. Гурони тIалъиялъ рахъ кколеб цохIо «Единая Россиялъул» I5 депутатги вищун тезеги бегьула гьеб шагьаралъул мажлисалде. Гьедин мухъазул мажлисазде рорчIарал цойгидал партиязул 2-3 чиги шагьаралъулалде рорчIичIого хутIизе бегьула».\nГьединго МахIмудовасул пикруялда рекъон гьединаб къанун парламенталъ гуреб, тIолабго МахIачхъалаялъул жамагIаталда гьоркьоб референдумги тIобитIун къабул гьабизе кколеб букIун буго. Шагьаралъул гIадамаздаги цIехечIого тIалъиялъе дандекковухъе рахъизе бегьуларила гьединал къануналилан рикIкIунеб буго гьединго «Справедливая Россия» ва «Патриоты России» партиязул нухмалъулезги.\nЛъие къваригΙун бугеб цΙияб муниципалитет?


Донецкалда "рагIун" гьечIо Путинил ахIи\nФедерализация тIалаб гьабулезул лидераз хIукму гьабуна II маялде цIан бугеб Украиналъул машрикъалъул областазул лъиданиги бачIоголъиялда хурхараб референдумалъул болжал нахъе цIачIого тезе. Гьединаб ахIи гьабун букIана Россиялъул президент Владимир Путиница.\n«Донецкалъул халкъияб республикаялъул» лидеразул цояв Денис Пушилиница лъазабуна жидер данделъиялда батIияб хIукму гьабунин.\nДенис Пушилин: «Гьаркьал кьуна, гьелъул хIасилазда рекъон, нусго проценталъулаб хIукму гьабуна референдумалъул къо нахъе цIангутIиялъул. Гьеб тIобитIизе буго 11 маялда».\nАрбагI къоялда ОБСЕялъул бетIер, Швейцариялъул президент Дидье Буркхальтерилгун рукIарал кIалъа-басаязда хадуб Россиялъул президент Владимир Путиница Украиналъул федерализациялъул рахъ ккурал ахIун рукIана рехсараб референдумалъул болжал нахъе цIаялде? Кинаб магIна букIараб Россиялъул президентасул ахIиялда?\nВладимир Путин: «Нижеца рикIкIуна, бищунго аслияб жо кколин Киевалъул нухмалъиялдаги Украиналъул жанубиябгун машрикъалъул рахъалъул вакильзабаздаги гьоркьоб битIахъеб диалог гIуцIийин. Гьеб тIобитIулеб мехалда Украиналъул жанбиябгун машрикъалъул рахъалъул вакильзаби божизе ккола Украиналда гьезул къануниял ихтияразул гарантияби чIезарулел рукIиналда. Гьелда бан Украиналъул жанубиябгун машрикъал рахъалъул вакильзабазда, федерализациялъул рахъ кколезда ахIула, гьеб диалогалъе къваригIунел шартIал раккиялъул мурадалда, 11 маялда бихьизабураб референдумалъул болжал нахъе цIаялде."\nГьесго лъазабуна, 25 маялда тIобитIизе ракIалда ругел Украиналъул президентасул рищиял «битIараб рахъалдехун гали бугин».\nЦолъарал Штатаз ва Евроцолъиялъ лъикIаб къимат кьуна Путинил инициативалъе. Гьелъ хьулал раккизарунин, Путиница жиндирго тактика хисизабизе бегьиялда хурхаралин, хъвалеб буго цо-цо информалатаз. Гьелдаго цадахъ лъазабуна II маялда референдум тIобитIаниги, гьеб легитимияб букIине букIине гьечIин, гьединлъидал гьеб тIубанго нахъ бахъиялъул бицине кколин лъазабулеб буго СШАялъул ва Евроцолъиялъул дипломатаз.\nПольшаялъул премьер-министр Дональд Тускица лъазабуна, Магърибалъ цIодорго къабул гьабизе кколин Путинил лъазабиян. Гьеб кколарин кризис рагIалде бахъинин абизе бегьулеб лахIзат. Путинил рагIаби хурхарал рукIине бегьулин оптимистияб сценариялдайин, амма гьанжеги заман щун гьечIин гьедин абизейин.\nКиевалъ лъазабуна, референдумалда бараб жо щибниги гьечIин, антитеррористияб операция халат бахъинабизе бугин.\nУкраиналъул Миллияб хIинкъигьечIолъиялъул мажлисалъул бетIер Андрей Парубий: « Референдумалъул болжал нахъе бахъулеб батаниги, яги гьелъул хIасилал лъазарулел ратиниги, гьелъул кинабгIаги кIвар гьечIо. Антитеррористияб операция халат бахъине буго. Референдум ккола политикияб афера ва авантюра».\nГьелдаго цадахъ Украиналъул президентасул хъулухъ тIубазабулев Александр Турчиновас лъазабуна, Украиналъул нухмалъи хIадураб бугин Донецкалъул ва Луганскалъул жамгIияталгун диалогалдейин. Аммаян, жубана гьес, жидер кверазда би бугел яргъид гIуцIарал такъсирчагIазулгун, цивилизациялъулал пачалихъаз кIалъа-басаял тIоритIуларин.\nИТАР-ТАССалъул лъазабиялда рекъон, ОБСЕялъ Россиялъухъе кьун буго Украиналда ахIвал-хIал рукIалиде бачиналъул «нухлолаб карта». Данде ккезе бугищ Россиялъе ОБСЕялъул къагIидаби, гьанжеги лъазабулеб гьечIо.


Путиница кьовид гьарурал\nУкраина. Симферополь. Къадада сепаратистаз бахъараб Путинил сурат.\nЖидерго ватIаналдаса рикъарал ва къануналде данде кколареб къагIидаялъ Россиялда жанире тIамурал гIадамазул гIумру гьениб кIалъа-гъоркье буссанин. Щалъха гьел кколел? КIиго бихьинавги цо-чIужу-гIаданги ккана Кремлалъул цевехъанас халкъаздагьоркьосел нормабазде ва къануназде лъазабураб жигьадалъул къурбаналлъун.\nАхирисеб кIиго соналда жаниб Путиница гIемерал данде кколарел ишал гьарунин. Масала чияр улкаялъул территориялъул аннексия гьабунин. Гьеб бугин дунялалъул кIиабилеб рагъдаса нахъе тIоцебесеб нухалъ Европаялда гьабураб гьадинаб иш, ян абулеб буго нижер мухбирас Адольф Гитлерил ишал ракIалде щвезарулаго.\nГьеб гуребги, Владимир Путиница Россиялда ксенофобия бижизабунин, цIидахъан репрессиял байбихьанин. Владимир Путиница Европаялде унго-унгояб рагъ лъазабунин.\nКьовид гьаруразда гъорлъ вуго Эстониялъул гражданин Эстон Кохвер. Гьесда чIвараб гIайиб – жасуслъи. Аммаила, гьев жасус гурин, гьев вугин жиндирго хIалтIи паракъатго ва берцинго гьабурав чи. Гьев ккола Эстониялъул жанисеб хIинкъи гьечIолъи цIунулеб хъулухъалъул офицерлъун.\nКохверица контрабандаялъул цIех-рех гьабулаан. 2014 соналъул 5 сентябралъул радал гьев ккун вукIана Россиялъулгун Эстониялъул гIурхъида аскIоб бугеб Мииксе абулеб Эстониялъул росдал сверухълъиялда.\nГьесул хиял букIана жиндирго информаторгун данделъизе. Амма доб букIана Россиялъул хасал хъулухъчагIазул сихIираб план. Гьез Кохвер викъун, Россиялде щвезавуна. Россиялъул ва Эстониялъул гIурхъаби цIунулез хIужа ккараб бакIалда мухIканаб цIех-рех гьабуна.\nГъозул протоколалда хъван буго – лъалкъазде ралагьун, абизе бегьула хIакъикъаталдаги Эстониялде Россиялдаса гIадамал рачIанин хадур тIад руссанин. Псковск икълималъул диваналъ дагьалъ цебе хIукму гьабуна Кохвер 15 соналъ жаниве тIамизе.\nКкурав кIиабилев чи - режиссер Олег Сенцов. Гьесде гIунтIизабулуб гI айиб – терроризм. Щибх гьес гьабураб? Сенцов кьварараб къагIидаялъ данде чIун вукIана Москваялъ гьабураб аннексиялде. Гьес лъазабуна, жив хIадурав вугин жиндирго ватIан цIунизе ва гьеб лъазаби Москваялъ рикIкIана терроризмалде бараб ахIилъун.\nСенцов ккола цIар арав режиссер. Гьесул тIоцебесеб фильм бихьизабун букIана Роттердамалда 2012 соналда букIараб кинофестивалалда. Крымалда гьавурав ва гIурав Олег Сенцов ккола кIиго лимералъул эменлъун.\nУкраиналъухъа Россиялъ Крым бахъараб мехалда Сенцовас Украиналъул рагъулал хъулухъчагIазе кумек гьабулаан, гъозие кванил сурсатал щвезарулаго. 2014 соналъул 11 маялда Россиялъул хIинкъи гьечIолъи цIунулел агентаз гьев ккуна Симферопалалда ва щвезавуна Москваялде.\nГьесде гьединго гIунтI изабун букIана Крымалда ругел Единая Россия партиялъулги ГIурусазул жамгIияталъулги оффисазде гьужумал гьариялъул гIайиб. Гьеб гуребги, Россиялъул низам цIунулез абулеб буго Сенцовасул хиял букIанин Симферопалалда бугеб Ленинил статуя кьвагьизабизе.\nАмма прокуроразда кIвечIо чIван къотIарал далилал ратизе. Диваналда аслияв нугIлъун вукIарав Геннадий Афанасьевас цере кьурал жиндирго рихьизариялдаса хадуб инкар гьабуна. Гьес абуна, жинде низам цIунулез тIадецуй гьабунин. Амма гьелда балагьичIого Ростов-Доналъул диваналда прокурораз тIалаб гьабуна Сенцов 23 соналъ жаниве тIамизе. Доб данделъиялда Сенцовас абуна, щивасда лъалин кинаб бугеб оккупантазул диваналъул ритIухълъи. Жинца нужер рахIму-цIобалде хьул лъолеб гьечI ин ва гьеб гьарулебги гьечI ин, абуна Сенцовас.\nРоссиялъ гкьовид гьаюрай лъабабилейлъун ккола пилот Надежда Савченко. Москваялъ абулеб буго гьей чIвадарухъан йигин. Савченко ккола Украиналъул рагъулай йоржарухъан. Сепаратистаз гьей ккун йикIана гъоркьисала июнь моцIалда Луганск икълималъул Металлист абулеб росдал сверухълъиялда гьелъ Украиналъул аскариял хвасарарулеб мехалда.\n19 июнялда сепаратистаз суравалъул видео-хъвайхъвагIай загьирабуна. Цо чанго анкь ун хадуб баянлъана Савченко Россиялда йикI ин. Гьелде гIунтIизабун буго Россиялъул кIиго журналист чIваялъул гI айиб. Рес буго гьей 25 соналъ жание тIамизе.\nКохверги, Сенцовги, Савченкоги гьаруна ва гIуна Совет Союзалда. Жидер улкаби лъидаго рачIел ва эркенал пачалихъаллъун ккун хадусала гьел гIадамал ватIаналъе хъулухъ гьабулеб букIана. Владимир Путинил хIисабалда Совет Союз биххи балагь букIанин. Гьединлъидал рехсарал гIадамал жидерго ватIаназе хъулухъ гьаби – такъсирлъун рикIкIунеб буго Россиялъул президентас.


«Локомотивалдаса» «Анжи» къуна 0:1 хIисабгун\nПремьер-лигаялда футболалъул рахъалъ Россиялъул чемпионаталъул 17-абилеб туралда Каспийскалда «Анжи-Аренаялда» 19 ноябралда «Анжи» хIана турниралъулаб таблицаялъул тIоцебесеб бакIалда бугеб Москваялъул «Локомотив» командагун.\nГьеб хIаялда цебе 33 очко букIараб «Локомотив» ахирисеб анлъго матчалда къуна гIицIго цо хIаялда. Гьеб къуватаб командагун хIалаго кигIан хIаракат бахъаниги, «Анжи» къуна 0:1 хIисабгун. 42-абилеб минуталда гьелъул кавабахъе торгIо кьабуна «Локомотивалъул» полузащитник Алексей Миранчукица. Гьеб туралдаса хадуб «Локомотив» 36 очкогун турниралъулаб таблицаялъул тIоцебесеб бакIалда буго. «Анжи» 16 очкогун 15-абилеб бакIалда буго.


Дагъистаналъул бетIерасул ва хIукуматалъул администрациялъул нухмалъулесул ишал тIуралев МахIач ГIумаровас гIахьаллъи гьабуна республикаялъул бетIерасда цебе гIуцIараб ЖамгIият цебетIеялъул ва инсанасул ихтиярал цIуниялъул советалъул данделъиялда. Гьениб кIварбуссинабуна умумуз аманат гьабун нилъехъе кьурал Дагъистаналъул миллатазул гIадатал, мацIал, маданият, ай миллияб буголъи цIуниялда ва цебетIезабиялда сверухъ ругел гIунгутIабазде. КIалъазе вахъарав рехсараб советалъул председатель Зикрула Ильясовас бицана ахираб заманалда миллатазул аслулъун кколел мацIалги, гIадаталги, адабият-маданиятги дагь-дагьккун кIочон толел ругилан. Гьединго миллиял мацIазда къватIире рачIунел газет-журналазул подписка гIодобе кколеб букIиналъул, рахьдал мацIал малъиялда сверухъ школазда бугеб гIей гьечIеб ахIвал-хIалалъул, миллиял мацIазда хъварал цIалул тIахьал гьечIолъиялъул, республикаялда херазул рукъзабахъе рехун таразул къадар цIикIкIунеб букIиналъул хIакъалъулъ. Гьесул рагIабазда рекъон, гьабсагIаталда бугеб къагIидаялда гьеб кинабго тани, чанго соналдасан нилъ лъугьине руго миллатги, мацIги, гIадатги, гIамалги кIочарал манкурталлъун.\n- Жакъа гьанире ракIараразда гъорлъ руго министралги бажари-гьунар бугел гIадамалги. ХIажат буго гьеб рахъалъ ругел гIунгутIабазул бицун течIого, унго-унгояб къагIидаялда гьел тIагIинариялда тIад хIалтIизе, гьанир цере лъурал суалал ва масъалаби гIумруялде рахъинаризе. Нилъер щивасда тIадаб борчлъун ккола гьеб, - ан абуна З. Ильясовас.\nРеспубликаялъул лъай кьеялъулгун гIелмуялъул министр ЯхIя Бучаевасул рагIабазда рекъон, Дагъистаналъул школазда рахьдал мацIал малъиялъе рихьизарурал сагIтал рикьизе ихтияр кьун буго учреждениязул нухмалъулезухъе.\n- Нилъеца щиб бицаниги, жидер лъималазе рахьдал мацI хIажат гьечIин абулел эбел-эмен дагьал гьечIо республикаялда. Амма министерствоялъ миллиял мацIал, маданият ва Дагъистаналъул тарих цIуниялда сверухъ кIудияб хIалтIи гьабулеб буго. Мисалалъе, хIаракат бахъулеб буго Дагъистаналъул тарихалъул дарсал цIидасанги цIалул программаялда гъорлъе рачине. Гьединаб суал лъун буго Россиялъул Лъай кьеялъул министерствоялда цебе. Ресал ралагьулел руго тарихалъул ва миллиял мацIазул учебникал къватIире риччазеги. МугIалимзабазе харжал цIикIкIинаруна 23 проценталъ. Гьеб гIемер гьечIо, амма тIоцересел галаби тIамуна ва гьелда къокълъун чIезе ракIалдаги гьечIо, - ян абуна Я. Бучаевас.\nГьеб рахъалъ гьабулеб бугеб хIалтIул хIакъалъулъ бицана миллияб политикаялъул ва диниял ишазул министр Энрик Муслимовас, ЖамгIияб палатаялъул нухмалъулев ГIабдулмуъмин Ибрагьимовас ва профсоюзазул нухмалъулев ГIабдула МухIамадовас.\nКультураялъул министрасул заместитель Мурад ХIажиевас бицана, эпидемиологияб ахIвал-хIалги хIисабалде босун, культураялъул учрежденияз цебе лъураб суалалда хурхун гьабулеб бугеб хIалтIул хIакъалъулъ.\nДагъистаналъул туризмалъул ва халкъиял художествиял промыслабазул министр Эмин Мердановасул пикруялда рекъон, нилъехъе рачIунел туристал цIикIкIанагIан республикаялъул халкъазул миллияб маданиятги буголъиги рагIдукь бахчизе, тIагIине гьечIо, гьелъул гIаксалда, цIилъизе буго.\n- Туристазе къваригIун букIуна нилъер хаслъи бихьизе. Кинабго хIисабалдеги босун, нижеца хIадур гьарулел руго батIи-батIиял программаби, гIумруялде рахъинаризе руго батIи-батIиял проектал, - ан абуна Э. Мердановас.\nДанделъиялъул хIасил гьабулаго, М. ГIумаровас абуна Дагъистаналъул миллатазул гIадатал, мацIал, маданият, ай миллияб буголъи цебетIезабиялда ва инсанасул ихтиярал цIуниялда сверухъ гьабулеб хIалтIуде жеги цIикIкIун кIвар кьезе бугин.\nДругие материалы в этой категории: « «Къункърабазулгун» къо-лъикI гьабуна\tЧанахъабиги ччугIихъабиги ццидахун руго »