Аслияб къагlидаялда Страсбургалде гΙарзаби хъвалел руго Шималияб Кавказалдаса. «Астреаялъул» юридикияй директор Анастасия Кушлейкол рагΙабазда рекъон, Шималияб Кавказалда бищунго хΙалуцараб хΙал Дагъистаналда бугониги, Евродиваналде гьениса ритІулел гΙарзаби гІезегlан дагьал руго чачаналъа ритІулезде дандеккун. Гьелъие ругел гІиллабазул цояблъун Кушлейкода бихьулеб буго гІадамал хІинкъизарун рукlин.\nСонгун бащдалъ халат бахъунеб история- Гъизилюрт шагьаралда бухІун буго автотранспорталъул идараялъул инженер ГІабдулаев МахІамадил рукъ. Камуфляж ретІарав нусгогІан чияс сверун ккун буго мадугьал Атаев Русланил азбар. Хасаб операциялъул тадбиразда хадуб цІа рекІун буго аскІосеб щуго, гьездаго гъорлъ ГІабдулаевасул рукъалдаги. Гьесул рагІабазда рекъон, Атаев тІагІинавун хадубги "силовиказ" рес кьун гьечІо цІа синабулезе жидерго хІалтІи гьабизе. РухІун руго киналго минаби, кинабго къайи-цІа. МахІамадица рукъ бан гІемер заман бан букІун гьечІо.\nФранция. Страсбург. Европаялъул инсанасул ихтиярал цІуниялъул диваналъул мина\nАмма бищунго тамашалъизабулеб хІакъикъат загьирлъанила хадуб, жив махІрумлъараб минаялъухъ ва цогидаб буголъиялъухъ компенсация пачалихъалдасан тІалаб гьабизе байбихьун хадубила, бицана ГІабдулаевас. Гьес абулеб буго, жив щвечІел дагъиситаналъулги федералиялги идараби хутІун ратиларилан. Москваялдеги МахІачхъалаялдеги хъварал къагътазулги риккен лъаларила. Жиндир хитІабазде кьолел жавабаз жив цІакъ гІажаиблъизавунила, хасго гьез жиндие компенсация кьеялъе багьана гьечІилан жаваб кьураб мехалда. ТІоцебе Гъизильюрталъул мухъалъул прокуратураялдасан бачІун буго жаваб, нухмалъиялъул идарабазда бихьулеб гьечІин гьесие коспенсация кьеялъе къанунияб багьанайила хъвараб жаваб, хадуб Федералияб хасаб хъулухъалъ нахъ чІван буго гьениб хасаб операция тІобитІиялъул жибго хІужацин. ФСБялде хитІаб гьабун букІун буго, Дагъситаналъул гІорхъолъан рорчІарал ахІвал-хІалалъул министрелъиялъ, жинца ккараб зарал бецІизе бугин, рехсараб къоялда ва бакІалда хасаб операция тІобитІи бихьизабулеб ФСБ-ялдасан документ жидехъе щвезабуниян, гьесда лъазабун хадуб.\nГІабдулаевасул бербалагьиялда, гьес абухъего, гІинкъабги, беццабги, гьерсазулъ къарабги, низам цІунулебин абизецин данде кколареб системаялъул хІалтІухъабазда жидеего пайдаяллъун рихьулел руго гьел хасал операцияби. Гьелъие аргументал рачунаго, гьес абулеб буго жидер рукъазда кьвагьдеялъе гІоло гурин цІа рекІараб, гьезда хасаб операция тІобитІулез ургъунго цІа лъунин.\nГІабдулаев МахІамадица абулеб буго, жиндир ракІ буссун бугила республикаялъулги, жибго улкаялъулги идарабазул хъулухъчагІаздасанги ва гьединаб тІасса-масабго хІалтІи гьабулеб системаялдасангийила. Гьев хІадурулев вуго Европаялъул инсанасул ихтиярал цІунулеб диваналде (ЕСПЧ) хитІаб кьезе.\nКинаб бугеб нужехъе Дагъистаналдаса бачΙараб ахирисеб гΙарза? Гьелда хурхун хΙалтΙи унеб батани, божулищ мун гьеб кьурал гΙадамалги нужги мурадалде щвезе рукΙиналда? Гьадинал суалал кьуна нижеца «Правовая Инициатива» абураб инсанасул ихтиярал цΙунулеб идараялъул Москваялда партнер «Астреа» гΙуцΙиялъул юридикияй директор Анастасия Кушлейкое.\nА. Кушлейко, "Астреа" гΙуциялъул юридикияй директор\nАнастасия Кушлейко: "Дагъистаналдаса нижехъе ахирисеб хитΙаб букΙана февралада. Гьеб хурхараб буго МахΙачхъалаялда кΙиго вас киве ккаравали лъачΙого тΙагΙиналда. Гьел рикъун руго къад, киназулго берзуда цере, базаралда аскΙор. Дида ккола гьеб ишалда икъбал щвезе бугин. Европаялъул инсанасул ихтияразул диваналде гΙарза кьезе гьезул гΙагаразе кумек гьабулаго, нижеца хΙалтΙизабуна хасаб къагΙида. Гьезулалда релъарал лъугьа-бахъинал загьирлъаралго гΙарзаби ритΙани, гьеб диваналъ гьел къабул гьарула киналгΙаги тΙокΙал ишал тΙалаб гьаричΙого. Гьелъие къваригΙунаро улкаялда диваналъул киналго инстанциябазул хукΙмаби. ГΙадатияб къагΙидаялда Европаялъул диваналде хитΙаб гьабизе бегьуларо Россиялда диваналъул системаялъул киналго даражаби нахъ тун хадубгурони.»\nКушлейкоца рехсарал гІолохъаби ккола вацгІалзаби - 24 сон гІелалъул Сиражудин ва ГъазимахІамад ГІалиевал. ТІоцевесесул эмен Низамудиница нижер программаялъе комментариял гьарулаго абуна, жиндир къварилъи бичІунев хъулухъчи кивниги жиндие ватичІила.\nГІалиев Низамудин: "Щиб, гьев рохьовейищ аравин гьикъула. Мугъзал гьодалде хІал ккун, щуго минуталъ вахъун чІезе я гІодовчІезе кІоларев вас вуго гьев. Кинаб рохь букІунеб! Цинги, тохтурзабаз кьурал кагъталги ругеб мехалда, гьедигІан цІакъ гІад-хочІ гьаризе, инжит гьаризейищ кколел?"\nКъуватиял идарабаз гьеб ишалда хурхун гьабулеб хІалтІи жинда тасса-массаблъун бухьулин, абулеб буго ГІалиевас.\nГІалиев Низамудин: "Такъсирияб ишги цІехх-реххги гьабун буго тІасса-массаго, гьел ралагьулел рукІин бихьизабиялъе. Кинабго киназдаго лъала. Бокьарас бокьараб гьабулеб буго. Амма киналго руго бадиб хьухь баралгІадин. Гьедин буго иш. Гьезда тІокІаб жо гьабизеги бажаруларо."\nЕвропаялъул инсанасул ихтиярал цІунулеб диваналде гІарза хІадур гьабун битІизе кумек гьабун буго "Астреаялъул" юридикия директор Анастасия Кушлейкоца.\nЭР: Аналитиказул къиматалда жакъа Чачаналъ гΙуралъ гΙодобе биччараб ахΙвал-хΙал буго. Дагъистаналда гΙагсалда тΙокΙал чΙечΙого кьвагьи-гΙанхъиял, тΙадекΙанцΙиял, гΙадамал рикъи, гьезие гΙазаб кьей ва цогидал лъугьа-бахъинал загьирлъулел рукΙуна. Гьелде балагьун бегьулищ жакъа Европаялъул инсанасул ихтияразул диваналде хитΙабал республикаялдасан гΙемерлъун ругин абизе? Кинаб хасияталъул рукΙунел аслияб къагΙидаялда гьединазул гΙарзаби?\nАнастасия Кушлейко: "Нижехъе хитΙабал гьарула гΙемер. Аслияб къагΙидаялда гьел хурхарал рукΙуна хΙал гьабун рачун ун, хадур кире ккаралали лъачΙого тΙагΙиналда, ккураб мехалъ гΙазаб кьеялда, къокъго абуни, арест гьабулеб мехалдаги арест гьабун хадубги зулму гьабиялда.\nГΙарзабазул киналго гурел щолел Европаялъул диваналде. Сунда бараб гьеб бугеб? Нагагьлъун низам цΙунулел идарабаз ккурал эркен гьарулел ругони, гΙадамаз жидерго гΙарзаби нахъе росулел руго нижехъа яги байбихьарал процедураби гьоркьор къотΙизарулел руго. Щай? Щайгурелъул хΙинкъи хутΙулеб буго жидерго гΙага-божаразул гΙумруялда хурхун. Гьедин гΙемер гΙарзаби хутΙула Европаялъул диваналде щвечΙого. Гьединабго хΙакъикъат буго гΙадамал кире ккаралил лъачΙого тΙагиΙналда банги.\nНижеца чанги балагьалде ккаразул гΙарзабазда рекъон байбихьулеб буго хΙалтΙи. ГΙагаразде тΙадецуй гьабулеб буго. Гьез нижехъа нахъе росулел руго документал. Проблемаби рагΙалде рахъун рукΙиналъгуреб, гьезие хΙинкъиял кьун, тΙадецуй гьабулеб букΙиналъ. ГΙарзаби цΙакъ гΙемер руго, амма хΙассил гьитΙинаб буго. ЦΙакъ хΙалуцараб ахΙвал-хΙал букΙаниги, Дагъистаналдасан Европаялъул диваналде щолел гΙарзабазул къадар гьитΙинаб буго.»\n«ГІумаров ва партенарал» абураб адвокатазул коллегиялъул бетІер ГІумаров Адильгерейица абулеб буго, хІинкъи кьолеб бугин абуралъни гьеб рахъалъан Дагъситаналда бугеб хІакъикъат тІубанго бихьизецин гьабуларин.\nГІумаров Адильгерей: «ХІинкъизарунни щиб, гІарза хъваницин росун жанире рехулел руго, гІазаб кьолеб буго, чІвалел руго. ХІинкъизарулел руго, тІадецуй гьабулеб буго, низам цІунулел идарабазе, цебе доб кулакал тагІинариялъе кьолеб букІарабгІадаб, план кьурабгІадин. Зама-заманалдасан жидецаго ракьулъ гаранатаби яги цогидаб ярагъ букъунцин гьединал жал гьарулел руго гьез. БакІалъулав полициялъулас кьолеб буго диваналде информация, гьав пуланав чиясул жидехъ регистрация гьабун буго вагьабияв хІисабалдайила. Гьединаб къимат кьей гьеб щиб кколеб? Гьелъищ бихьизабулеб чиясул кинабго хасият ва хьвада чІвади! Амма Европаялъул диваналде гІарзаби хъвачІого чІолел руго хІинкъизариялъе гІоло гуребги, лъаларагоги. ГІадамазда берцинго лъалел гьечІо жидерго ихтиярал. Лъалеб гьечІо кибе хитІаб гьабизе колебали. ГІемерисел кватІулел руго гьел хитІабал гьаризе.»\nГІумаровас абулеб буго, гьезул клиентални щиб, жалго адвокатаз жидедаго гьабулеб тІадецуялъе гІолоцин Евродиваналде хитІаб гьабизе ккезарулел ругин. Гьединабго галиялде ккун йиго машгьурай адвокат МахІамадова Сапиятги. Гьелъул рагІабазда гьелъие щибаб къойилгогІадин хІинкъиял кьолел руго. Гьелъги абулеб буго республикаялда ритІухълъи балагьизе хІалбихьулезе чваялъулцин хІинкъи бугилан.\nАдвокат МахІамадова Сапият\nМахІамадова Сапият: "Дагьалъ цеве чІвана сонал ругев чи. Гьес хІалбихьулеб букІана ритІухълъи балагьизе, хасаб операция унеб мехалда 20І0 соналда щибниги гІайиб гьечІел васги васасул вацгІалги чІван хадуб. Гьев нижехъе вачІун вукІана гІарзагун. Нижеца гьесие кумек гьабуна хитІаб хІадур гьабизе. Гьес ахІулел рукІинчІо Россиялде данде рагъ гьабиялде. Гьес тІалаб гьабулеб жо букІана ритІухълъи. Щибха цинги? Ахирисел харбал цІалулеб мехалда дие батулеб буго информация, Гъумторхъала мухъалда машинаялдасан жанисан къватІивеги вахъун ясалъул берда цеве комуфляж ретІарав лъабго чияс гьев чІван вугилан абураб информация."\nЭР: - Логикаялда рекъон, Дагъистаналда бугеб ахΙва-хΙалалде балагьун, унгоги жакъа гьенисан рукΙине кколаан Евродиваналде кьолел гΙарзабазул аслияб къадар. Амма дуца абулеб буго, бищунго гΙемер хитΙабал чачаналъа ругин. ГΙадамазде тΙадецуй гьабулеб букΙингуреб, цогидаб багьана бугиш гьелъие, дур пикруялда?\nЕвропраялъул диваналъул хΙукмуялда рекъон Россиялъ букΙине кколеб къагΙидаялда моралиябгун материалияб компенсация кьолеб буго гІадамзе. Кушлейкоца абулеб буго, гьеб кколарила россиялъул тІадтарал инсанасул ихтиярал цΙуниялъул рахъалъан гΙемер проблемаби рукΙиналъе мукΙурлъулел ругин абураб жо.\nАнастасия Кушлейко: "Узухъда, Европаялъул диваналъул хΙукмаби хурхарал гьечΙо гΙицΙго гΙарац бахъиялда. Гьелъ къотΙараб хΙукмуялъул кΙабилеб бутΙа хурхараб букΙуна , такрар гьабила, цΙех-рех миллияб даражаялда халат бихъинабиялда. Гьеб бугоха дурусго Россиялъ жакъа кΙвар кьечΙого толеб рахъ, дицани жубала, кинабгΙаги кΙвар абун. Гьединаб рагΙалде рахъинарурал ишал риккине бегьула квералъул килщал риккун. Россиялъ систематикияб къагΙидаялда кьолеб букΙуна компенсация, амма систематикияб къагΙидаялдаго инсанасул ихтиярал хвезарулел рукΙиналда мукΙурлъуларо гьеб. Гьеб гуришха унго-унгояб балагь кколеб!"\nРитΙухълъияде Страсбургалдасангурони нух гьечΙищ?


Състав: 95% памук, 5% еластан Произход: Турция Леко ватирана памучна материя Тъмносин цвят Текстов печат със ...\n(92р.) Размер: 92р. 13.50 BGN Блузи с дълъг ръкав In Stock бм6144\n(98р.) Размер: 98р. 13.50 BGN Блузи с дълъг ръкав In Stock бм6144\n(104р.) Размер: 104р. 13.50 BGN Блузи с дълъг ръкав In Stock бм6144\n(110р.) Размер: 110р. 13.50 BGN Блузи с дълъг ръкав In Stock бм6144\n(116р.) Размер: 116р. 13.50 BGN Блузи с дълъг ръкав In Stock бм6144


(«Авар мацI» гьумералдасан гьаниб битӀана)\nАвар мацӀ ялъуни магӀарул мацӀ ([aw.ˈar mat͡sʼː] яги [ma.ˈʕa.rul mat͡sʼː]) ккола Бакъбаккул Кавказалда жиб бугеб Нахгун-Дагъистаналъул хъизаналъул, Авар–гIандисезул–цІунтІасезул гIаркьелалъул Авар-гIандисезул къокъаялъул мацI.\nАвар мацІ тІибитІун буго аслияб къагІидаялъ Дагъистаналда ва ЦІоралда, буго гьединго Чачаналъда, бакъбаккул Хъизихъалда, ва Туркиялда ругел магІарул мужагьирзабазда гьоркьоб. Ккола Дагъистаналъул расмиял мацІазул цояблъун, гьединго Дагъистаналъул бакътІерхьуда, ай тарихияб Аваристаналда бугеб лингва франкалъун (БолмацI). Авар адабияталъулаб мацІалъул кьучІалда буго гьебго БолмацI — магӀарухъ гӀумру гьабун ругел гьитӀинал тухумазул ва тайпабазул жидедаго гьоркьоб бо (аскар) бакӀарараб мехалъ бицунеб букІараб мацӀ, жибги авар мацIалъул шималияб тІадкаламалде гъорлъе кколеб. КІалъалезул къадар бахуна цо миллион чиясде.\nАвар мацІалъул фонетикияб гІуцІиялда буго гІатІидаб рагьукъал гьаркьазул (консонантазул) система, жиндида жаниб къвакІарал (геминатал) ва лабиалиял рагьукъалги ругел. Рагьараб гьаракь адбияталъулаб авар мацІалда буго щуго, гьел руго гІадатал, кирго абула рацІцІадго, амма адабияталхулаб мацІалде бищун гІагараб кколеб хундерил мацІалъул сверелалъул гаргаразда халатал рагьарал гьаркьал дандчІвала.\nАвар мацIалъул буго чанго сверел, гьел рикьула хьундасеб ва бакъдасеб тІадкаламазде. MацIалъул свералабазда гьоркьоб буго фонетикияб, морфологияб ва лексикияб батIалъи. Стандартияб, киназе гІаммаб ккола шимлияб тІадкаламалде гъорлъе унеб адабияталъулаб мацІ.\nТІоцебесеб авар мацІалъ хъварал хъвай-хъвагІаби ккола гуржи хатІалъ хъанчабазда гьарурал. XV гӀасаруялдаса байбихьула гІараб хатІги кьучІалъе лъун гьабураб гІажам алипба хІалтІизабизе. 1928 — 1938 соназда авар мацӀалъе хӀалтІизабулаан латин алип. 1938 соналъ гьеб алип бачана кирилицалде, ва жакъа къоялъги гьелдаго буго.\n↑ 10,0 10,1 "Аварский язык", Михаил Алексеев, Борис Атаев, Москва, 1997\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=Авар_мацІ&oldid=72596»\nПоследний раз редактировалась 30 Июль 2020 в 18:11\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 18:11, 30 Июль 2020.


"Зулмуялъ зулму гурони гьабуларо"\nЗаирбегов АсхIабгIали, Гъизильюрталъул полициялъул бетIер\nГъизилюрт мухъалъул полициялъул нухмалъулев Заирбегов АсхIабгIалица иргадулаб видеохитIаб гьабун буго гьеб мухъалъул амир ТIалхIатов ХIажимурадиде .\nПолициялъул нухмалъулес абухъе, цебеккун ХIажимурадица гьабун букIун буго Чонтаул росдаде гьединабго хитIаб. Цо сордо-къо кьолеб бугин жинца нужее ярагъ гIодоб лъезе. Жидер мина-карт цIунун чIарал чагIазде гьед хитIаб гьабизе кин дуда кIолебин абулеб буго полициялъул нухмалъулес. Хадуб гьес цо-цо ккун бицунеб буго ХIажимурадидаги, гьесул къокъаялда гъорлъ ругел цогидазулги такъсиразул.\nЗаирбегов АсхIабгIали: "Дуца гьеб кIалъаялдалъун гIодобегIан ва инжит гьабулеб буго гIадатияб халкъ. Халкъалъул къимат гьабизе ккола. Гьелъул адаб хвараб щибаб рагIухъ нилъеца халкъалда тIаса лъугьаянги гьаризе ккола. Жиндир халкъалъул къимат гьабуларев чи ккола талихI къосарав чи".\nХадубго гьадинги гьикъулеб буго полициялъул нухмалъулес:\nЗаирбегов АсхIабгIали:"Эркеналлъун рукIине къваригIун батани, къануналъул лагълъун вукIине кколин абулаан некIсиял румаз. Дуе лъица квалквал гьабулеб бугеб гьаб дунялалда парахатго гIумру гьабизе?"\nТIалхIатов ХIажимурадидего гIадаб видеохитIаб Заирбеговас исана риидал гьеб мухъалъул амир Темирбегидеги гьабун букIана. Гьесул ккараб ахирги ракIалде щвезабулеб буго гьаб цояб видеохитIабалда полициялъул нухмалъулес.\nАхираб заманалда Гъизилюрт мухъалъул полициялъул нухмалъулесулгун Комсомольское ва Чонтаул росабазул гIадамазул буго дандеккунгутIи. Масала, дагьалъ цере Чонтаулалдаса ХIажиева Салиматил рокъореги рачIун маскаби ххурал чагIаз хIалбихьана бензинги тIаде тIун тIубараб хъизан бухIизе. Гьез ралагьулел рукIун руго Салиматил ясалъул васал АсхIабги Шагьрудинги. Амма гъоркьисала низам цIунулез ккун вачун арав АсхIаб тIурун ворчIун вуго. Гьелдаса хадув я гьев, яги Шагьрудин кир ругелали жидедагогицин лъаларилан бицана Салиматица.\nГьеб бакIалда бензинги тIаде тIун рухIулел рукIарал руччабазул цояй ккола ЦIумада мухъалъул Лъондодаса ГъазимухIамадов Шагьрурамазанил яс. Гьединго ясалъул яс йиго берги гIинги бухIун.\nПолициялъул нухмалъулев Заирбеговас гьеб хIалтIи жидер пиша гурин абуна, амма росдал гIадамаз рикIкIуна гьел чагIи полициялъулал рукIанилан. Гьединаб хIалтIуца лъикIаб хIасил кьезе рес гьечIин абуна ЭР-ялъе Шагьрурамазаница.\nГъазимухIамадов Шагьрурамазан: "АсхIабгIали вачIинегIан гьаниб букIинчIо гурищ гьадинаб жо. Гьес нахъе гIенеккун гьабизе ккола жиндирго хIалтIи. Цо чияс щибали такъсир гьабунин абун тIубараб тухумго тIагIинабулеб жойищ букIунеб? нусго гIагарав чи вукIина гьесул, нусавгойищ тIагIинавилев? Дунялалда кибниги гьечIо гьединаб низамги къанунги. Гьа, вачIана гьаниве АсхIабгIали. Гьес гьаниб гьабураб хIалтIул хIасил кинабха бугеб? Кинабниги гьечIо. Щибниги бегьулареб жо гьабурав чиясе гIадлуги гьабе, гурони ракълидалъун лъугIизабе кинабго. Гьеле гьеб буго киназулго пикру".\nЭР: "Дагъистаналда салафиязда ращалъизарулел руго рохьор чIарал чагIиги бечедал чагIазда тIад магъало лъун флешкаби ритIулел гIадамалги. Кинаб гьоркьоблъи бугеб гьел кIиязулго?"\nГъазимухIамадов Шагьрурамазан: "Аллагьас Къуръаналда абулеб буго цояс гьабураб мунагь цогидазда баччизабуларилан. Ратила жиде-жидер пикруялъул чагIи. ГьабсагIаталда цохIо Каиралда салафиязул ункъазаралда хадув чи цIалулев вуго. Гьел руго аслияб куцалда гьаниб гьаб питнаги ахIи-хIурги букIун къватIире арал чагIи. Нужеда лъала, тIоцебесеб иргаялда, гьел флешкаби гьезухъеги рачIунел рукIин. Гьеб мехалда гьалги долги цого чагIи кин рукIунел? Нужецаго цIехеха щал дора ругел, щай дол рохьоре аралали. РухIияб идараялъулгун рекъел гьабуниланги, цогидалъе гIологи гIезегIан ругелъулха салафиязе хIинкъаби кьолел. Гьеб лъалеб жо буго".\nГьал къоязда букIараб республикаялда тIалъиялъул данделъиялда Дагъистаналъул нухмалъулев МухIамадов МухIамадсаламица абуна республикаялъе бищун кIудияб хIинкъи терроризмалдасан бугилан.


РацIцIалъи алжаналъуса бач1араб буго - Статьи - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nРацIцIалъи алжаналъуса бач1араб буго\n06.04.2017 09:35 Четверг\nЩибаб моцIалъул ахирисеб рузманкъоялъ тIобитIула районалъего гIаммаб субботник. Гьелъие районалъул бетIерасул хасаб хIукмуги буго. Араб рузманкъоялъ районалъул росабалъ гьарурал х1алт1абазул баян кьолеб буго гьаниб гъоркьехъун.\n31 марталда районалъул тIолалго идарабазул хIалтIухъабаз кьищни-къулалдаса рацIцIад гьаруна щибаз жиде-жидер идарабазул минабазда сверухълъи. Райцентралдаса къватIибе баччана кьищни-къулалъул чанго машина.\nМисалияб х1алт1и гьабуна культураялъул, казначействоялъул райадминистрациялъул, КЦСОНалъул, лъай кьеялъул отделалъул, ХIебда ясли-ахалъул, поликлиникаялъул, военкоматалъул, ХIебда росдал администрациялъул хIалтIухъабаз. Росулъ киса-кибего гьабулелъул т1алабги гьабун, х1ажаталъуб кумек гьабуна Х1ебда росдал нухмалъулез.\nАмма, жидерго росу бац1ц1ад гьабиялъулъ г1ахьаллъи гьабич1о Х1ебда росдал жамаг1аталъ. Росдал бегавулас абун гуребги рузманалда росдал имамас лъазабун букIаниги, субботникалде гьел рахъинч1о. Гьебго пикру загьир гьабуна ХIебда росдал бегавул МухIамад МухIамадовасги.\nТIидиб росдал жамагIатги бахъун росулъ рацIцIа-ракъалъи гьабун буго. Гьединго субботникалъул къоялъ къач1ан буго росулъ жаниб бугеб кьодул сак ва бан буго кьода аскIоб гIурул рагIалда щулалъиялъул къед.\nГъоркьа Бакълъухъ, Къах1иб, Гьандихъ ва ТIогьохъ муниципалияб гIуцIиялда гьоркьоре унел росабалъги росабалъ жамаг1атал рахъун гьарун руго росабазул нухалъ къач1аялъул, къват1ал рац1ц1иялъул х1алт1аби.\nP.S. Г1емериселго гьал баянал редакциялде кьурал, т1адехун рехсарал бегавулзабазе баркалаги загьир гьабулеб буго нижеца. Лъаларо, гьаб анкьго росулъ гурони цогидал росабалъ щибго х1алт1ийищ гьабич1ебали, нижехъе гьаб гурони баян щвечIо. Щибаб росулъ гьабураб хIалтIул баян редакциялде кьеян щивав бегавуласда лъазабунги буго районалъул нухмалъулез.


Россиялъул президент Владимир Путин, Москва, 19Дек2013\nПротесталъул багъа-башари Россиялда байбихьунго букIана 2011 соналъул 4 декабралда Пачалихъияб Думаялде рищиял тIоритIун хадуб ва гьеб халат бахъун букIана 2012 соналъул 4 марталда улкаялъул президентасул рищиязул кампаниялъул заманаялдаги. Гьел рищиязда Владимр Путин бергьун вукIана тIоцебесеб туралдаго.\nАкциячагIаз лъазабулеб букIана гьел рищиял къануналги хвезарун, кIудияб рекIкIги гьабун унел рукIанин. Гьезул аслиял игIланазул цоябги букIана «РитIухъал рищиязе гIоло!» абун. Акциялъул символлъунги букIана хъахIаб чIоло.\nХъахIаб кьер кьочIое босана гьеб протесталъул акциялдасан бижараб цоги проекталъги. 2012 соналъул 12 июналда къватIибе бачIун букIана нус-нус музыкант гIахьаллъараб «ХъахIаб альбом». Гьелда жигараб гIахьаллъи гьабулеб букIана «ДДТ», «Крематорий», «Браво» гIадинал машгьурал музыкалиял къукъабазги, лъидаго бачIеб сценаялъул вакилзабазги, цере лъидаго рагIинчIел къукъабазги.\nГьелдаса нахъе чанго сон аниги гьелъул гIахьалчагIазда хурхун цересел принципал цIунун ругин жидецайин бицана Эркенлъи Радиоялъе гьеб альбом гIуцIаразул цояв музыкант Василий Шумовас.\nВасилий Шумов: «Рссиялда протесталъул багъа-башариялъул рахъ кколел киналго музыкантал бегьула гьеб проекталда гIахьаллъизе. Гьез нижехъе битIун бачIине бегьула бокьараб магIанаялъул кечI, бегьула гьеб жибго бакъан букIинецин. Гьеб музыкалияб асаралъул протесталъул магIна чара гьечIого букIине кколаро. Нижее гIола живго музыкантас протесталъул идеябазул рахъ кколеб бугони».\nГьеб альбомалда кьолеб букIана Сергей Поповасул «Вова, Прощай!» абун лъалеб кечIги.\nВасилий Шумовасул рагIабазда рекъон, исана 12 июналдаги гьез лъазабизе буго иргадулаб «ХъахIаб альбомалъул».\nВасилий Шумов: «ХъахIаб альбом» цин чIечIого цIезабулеб букIунин абизе бегьула. ЛъагIалида жаниб цо нухалда-I2 июналда-гьеб къо рикIкIуна ХъахIаб альбом бижараб къолъун-нижеца гьарула хIасилал, анонсал ва дандбала хадусеб хIалтIи. Исанаги ракIалда буго гьеб къоялда цIияб альбом бичIчIаялъул суалазда сверун цебесеб лъазаби гьабизе. Гьеб альбомалъул идеябазул рахъ кколел бокьарал музыкантаз бокьараб трек битIизе рес буго гьенибе. Аслияб къагIидаялда нижеца гьенире росула жидер асарал гьенир цере кьун рукIинчIел цIиял музыкантал. Цере гьелда гIахьаллъун рукIаразулги цIиял асарал росула нижеца. Аслияб къагIидаялда гьезул асаразда бицен гьабулеб букIуна улкаялда кколеб бугелъул ва кьун рукIана гьелда хурхун жидерго комментариял. Гьединлъидал цо авторасул чанго асар букIинеги рес буго гьениб».\nЦо-цо музыкалиял критиказул пикруялда рекъон, гьел альбомал музыкалияб рахъалъ щвалде щварал гьечIониги гьел магIнаялъул рахъалъ къуваталлъун руго. Живго Шумовас рикIкIунеб буго жидеца къуват къадруялъухъ балагьичIого проекталде босулин гIенеккизе бегьулеб кечIин.\nВасилий Шумов: «Дица рикIкIуна гьел асаразухъ гьедин балагьизе бегьуларин. Нижеца гьезие гьабуларо музыкалияб рахъалъ щвалде щвараб бугищан экзамен яги советияб заманаялда гIадин худсоветалда гьоркьор лъоларо нижеца гьел. Нижеца къабул гьарула гIенеккизе бегьулел ва аудио берцинго хъварал кучIдул. Гьезул къадруялъе къимат кьоларо нижеца».\n«ХъахIаб альмобалда» жидерго асарал загьир гьарулел машгьурал музыкалиял къукъабазул цояб ккола «ДДТ». Россиялда протестияб багъа-башариялъул рахъ ккола гьелъул солист Юрий Шевчукица.\n15 марталда букIараб «Ракълилаб маршалдаса» хадуб Россиялъул информалатазда багъарун букIана кIудияб кампания «Машина Времени» абулеб музыкалияб къукъаялъул лидер Андрей Макаревичасде данде гьев гьеб маршалда гIахьаллъаралъухъ. РукIана Макаревичасе кьурал пачалихъиял шапакъаталцин нахъе рахъизе кколин гьарулел ахIиялги. Макаревич цевегоялдаса лъала жиндирго позиция бугев музыкант хIисабалда. Кьолеб буго гьесул «Крысы» абулеб кечI.\nАхирисеб «ХъахIаб альбомалда» хасаб бакI кколеб буго Аркадий Коцил «Стены» абулеб кечIалъ.\n«ХъахIаб альбомалъул» цересел версиязде росун рукIана Болотная майданалда ва Сахаровасул къотIнор рукIарал митингазул рахъ ккурал ва политикиял туснахъазе гьездаго гьоркьор Pussy Riot къукъаялъул ясазе эркенлъи тIалаб гьабулеб магIнаялъул кучIдул. Гьанжесеб «ХъахIаб альбомалда» Крымалда ва Украиналда сверун Россиялъул политикаялъул бицен гьабулеб бугищан гьикъидал альбом гIуцIаразул цояв Шумовас абуна кинабго лъазе бугин 12 июналдайин.\nАльбом гIуцIиялда тIад хIалтIулеб буго Александр Липницкий, Артемий Троицкий ва Василий Шумов гъорлъе унеб инициативияб къукъа. Жакъа къоялде гьелде босун буго 500 ялдаса цIикIкIун трек.\nПутинил 12-билеб «битIараб бухьен»\nПутиница лъабгоясда цIар чIвана


Полициялъулав Берлиналъул мажгиталъул кIалтIа\nГьев лъалила Мурад Атаев абураб цIаралда гъоркьги. Жеги тIубан мугъчIвай гьабизе бажаруларел баяназда рекъон, гьев вукIине ккола дагъистанияв. Амма гьабсагIаталда Дагъистаналда гьесул хIакъалъулъ лъалеб жо гьечIо.\nБерлиналъул прокуратураялъул цо хIалтIухъанас прессаялъе гьабураб лъазабиялда рекъон, Мурад Атаевасда камилго лъалел руго гIурусги чачаназулги мацIал.\nГерманиялда бугеб Россиялъул вакиллъиялъул пресс-секретарь Сергей Беляевас журналистазе бицун буго кумек тIалаб гьарун гьев чияс жидехъе хитIаб гьабичIилан.\nПолициялъул щаклъи буго Мурад Атаевас интернеталдасан вагIзаби гьарун, гIадамал ИГИЛалда гъорлъе цIалел рукIиналда, гьединго гьес гьеб гIуцIиялъе хIажатал алатал росиялда. ТIадежоялъе гьесул лъай-хъвай бугин дагьалъ цеве ИГИЛалъулазе кумек гьабулев ватун туснахъалъув лъурав динияв хIаракатчиясулгунилан рикIкIунеб буго полициялъ.\nЭР-гун букIараб гара-чIвариялда жиндирго цIар бицине разилъичIев, Берлиналда гIумру гьабулев чияс бицана жинда рагIанила чанго къоялъ цеве полициялъ вачун ун вугин цо мажгиталда вагIзаби гьарулев вукIарав дагъистанияв. Гьесда лъалеб бугоан гьеб мажгитги. Амма гьенире хьвадулел гIадамазухъ балагьун, жинца хIаракат бахъанин гьениве хьвадунгутIизеян абуна гьев чияс.\nГьев живго Гьоркьохъеб Азиялдаса ккола, чанго сон буго гIумру гьабун Германиялда вугелдаса. Дин цо букIаниги, Шималияб Кавказалдаса яги гIарабалъа гIадамазулгун гьалмагълъи гьабичIого чIезе хIаракат бахъулин жинцаян бицана гьес, щайин абуни гьезда гьоркьор гIемер дандчIвалила гьеле гьел диниял ахIиял гьарулел чагIи.\nАмма кавказиязда данде ккун, жалго гIарабазгицин гьедигIан тIатун бихьизабуларила дин батIияздехун рокьукълъи. Масала, шигIиял гъуризе Сириялде ине кколин малъа-хъваял гьаризе лъугьунила Европаялда ругел Шималияб Кавказалдаса суннитал.\nАмма гьел суннитал рижарав Аллагьасго гурищдила шигIиталги рижун ругелин суал лъолеб буго дов Гьоркьохъеб Азиялдаса чияс. Гьедин Германиялда цIакъ гIемер чи кколев вугин жинца бицунел чагIазул асаралда гъоркьейин тIаде жубана Гьоркьохъеб Азиялдаса чияс.\nАмма Австриялда гьеб рахъалъ иш дагьа-макъабго роцIцIунеб бугин гьанжеян бицана ЭР-ялъе гьеб улкаялда гIумру гьабулев чачанав ГIабдулагьица. Гьедин къанагIатги унарила гьениса Сириялде рагъизе гIадамал.\nГьенире рагъизе гIадамал ахIулев вукIарав дагъистанияв, мажгиталъул имам кквеялда бан гьадин бицана ГIабдулагьица ЭР-ялъе.\nГIабдула: «Нилъер гIолохъаби, чачаналги дагъистаниялги, кIудиял мажгитазул имамаллъун гьечIо гьанир, Европаялда. Мусаля абун рукIуна какал ралел бакIал. Гьенир хIалтIулел рукIине рес буго гьел. Гьединго гьел дора-гьанир кколел кавказиялги унголъунги террористазулгун гьоркьоблъиялда рукIун ратизеги бегьула. Щайгурелъул гьезул бухьенал руго Туркиялдаги Сириялдаги.\nУзухъда, ахир-къадги Европаялъул хасал хъулухъазул кIичIикье ккола гьел. Амма гьелги ккола гIиси-бикъинаб пишаялъул чагIи. Гьеб вала-рахасалъул байбихьуда ругел аслиял чагIи къанагIатги кквезе щоларо хасал хъулухъазухъе. Киналго ккун рахъинегIан, гьезде ирга щоларо. ГъанцIаялъ ккола гIицIго гьезул рачIчIалда ругел чагIи».\nГьабсагIаталда Россиялъул гIалимзаби хIалтIулел рагIула Facebook, «ВКонтакте», Twitter гьиназдасан ИГИЛалда гъорлъе гIадамал цIалев чиясул гIаммаб сипат тIатинабулеб хасаб программа ургъиялда тIад.\n16 октябралда Дагъистаналъул гIалимазул гIуцIиялъ хасаб лъазаби гьабуна Сириялда лъугьараб ахIвал-хIалалда тIасан. Гьелда абулеб буго хасал къуватаз къосинеги гьарун ритIулел ругин гIолохъаби ИГИЛалда гъорлъе.\nДиниял гIалимзабаз кигIан гьукъа-къаял гьаруниги, гьезул санги гьабичIого анин гьел Сириялде, гьанже гьел жалго ругин гIорхъолъа борчIараб ахIвал-хIалалде ккун. ГьабсагIаталда Россиялъ Сириялда гьарулел тадбиралги гьеб пачалихъалда рекъелгун парахалъи чIезабиялъе гIоло гьарулел ишал ругин.


Коррупциялда данде къеркьейищ, президентасда данде хIалтIийищ?\nДагъистаналъул прокуратураялъ республикаялъул бетIерасухъе хасаб кагъат хъван буго гьесул Администрациялда хIалтIулел чагIазда бан гIунгутIаби тIагIинареян.\nПрокуратураялъ дагIба балеб буго пачалихъиял хъулухъчагIазул мал-мулкалдаги, гьединго пачалихъияб хъулухъалда тIадеги гьез гьабулеб батараб цогидаб хIалтIудаги.\nГьеб гIиллаялъе гIоло жавабчилъи тIалаб гьабун буго республикаялъул бетIерасул администрациялдаса ункъо чиясдаса. Гьединго божилъи хвеялда бан хъулухъалдаса нахъе рехун вуго республикаялъул бетIерасулги хIукуматалъулги пресс-хъулухъалъул нухмалъулев хисулев.\nПрокуратураялъул сайталда гьеб баян цIакъго мукъсанго кьун буго. Рихьизарун гьечIо жидее щолеб хайир хIукуматалдаса балъго гьабурал ва пачалихъияб хъулухъалда цадахъ цойги хъулухъ тIубазабулел, яги бизнес гьабулел ратун жавабчилъиялде цIарал хIалтIухъабазул цIарал.\nЖибго президентасулгун хIукуматалъул сайталдаги гьечIо гьелда хурхараб баян.\nРеспубликаялъул тIалъиялда хIалтIулел рукIаниги, гIиси-бикъинал хъулухъазда ругел информациялъул бутIаялъул хIалтIухъаби гурони, дагьал кIудиял хъулухъазда ругел хIакимзаби-ришватчагIи тIатинаризе щайин бегьуларел прокуратураялъилан, гьеб информация гIад-хочI гьабулел чагIи дагьал гьечIо интернеталдаги цогидаб бакIалдаги.\nГьединлъидал абулеб буго жал хIалтIулел ругилан ккезе прокуратураялъ тIадехун ругезда берцин рихьизе гьарулел тадбирал рукIине рес бугила гьел. Гьединго дов божилъи хвеялда бан хъулухъалдаса нахъе рехарав республикаялъул бетIерасулги хIукуматалъулги пресс-хъулухъалъул нухмалъулев хисулев цоги чиясе хъулухъ эркен гьабизе мурадалда нахъе витIун ватилин абураб пикруги буго.\nЦо-цо баяназда рекъон, нахъе рехарав чи Альберт ХIасанов ккола. Администрациялда жаниб бугеб дандечIеялда хурхинабулеб буго гьев хъулухъалдаса махIрум гьави.\nПрокуратураялъ тIалъиялда гьарурал гьел хал гьабиялги багьанадуй рачун Дагъистаналдаса юрист Расул Къадиевас гъегъ балеб буго республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасде. ГьанжелъагIан гьесги баян гьабулароанила моцIи-моцIие, лъагIа-лъагIалие жиндие щолеб хайир.\nАмма гьебги гьанже, президентлъун вахъаралдаса, цебеялда дандеккун лъабго нухалда дагь щвезе лъугьанин ГIабдулатIиповасе, кинабго хайирги жиндирго лъадуда хъванилан абулеб буго юрист Расул Къадиевас жиндирго блогалда. Кибейила араб гьесул пенсияги, тIахьал хъван щолел гонораралги, банказда бугеб гIарцуде рачIунел проценталги.\nГIабдулатIипов республикаялде нухмалъи гьабизе вачIаралдаса гьесда дандечIарал макъалаби хъвалин Расул Къадиевасилан рикIкIуна Дагъистаналда.\nПалхIасил, прокуратураялъ республикаялъул нухмалъулесул администрациялда хал гьабиял цо хасал мурадазе гIоло тIоритIун ратилин абураб пикру загьир гьабуна ЭР-ялъе Буйнакскиялда рагъулаб бутIаялда биччалеб газеталъул редактор Саният Мансуровалъ. Гьединлъидал гьадинал суал рижулел ругила.\nСаният Мансурова: «Гьел хал гьабиял тIоритIизе тIоцеве ракIалде ккарав чи щив, гьеб хал гьабулеб къокъаялда гъорлъ щал рукIарал? Ургъунго республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасда данде гьабулеб хIалтIи бугодай гьеб? Масала, хIалтIизе бажарулел чагIи гьесул командаялдаса эркен гьарулел рукIинеги рес буго.\nЖурналист хIисабалда, дие кIвар букIуна республикаялда кколел-толел, тIоритIулел тадбиразул. Амма кинабгIаги гъварилъиялдеги раккичIого гьарулел руго гьел. Гьезул гIемерисел руго гьабсагIаталда цо сунда бугониги бараб полоп кинигин, цIакъго тIаса-масаго гьарун толел тадбирал».\nПрокуратураялъул сайталда лъураб баяналда рекъон, коррупциялда данде къеркьеялъул мурадалда исана сон байбихьаралдаса араб бащдаб лъагIалида жаниб гьеб идараялъ тIатинабун буго коррупциялда хурхараб лъабазаралда хадуб гъалмагъир. Гьелда бан диваналде битIун буго 250 гIарза. Жавабчилъи тIалаб гьабун буго анкьнусиде гIагарун чиясдаса.


«ДУН Ч1УХ1УЛА ВА ВОХУЛА» - 16 Декабря 2018 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nПятница, 23.08.2019, 23:23 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2018 » Декабрь » 16 » «ДУН Ч1УХ1УЛА ВА ВОХУЛА»\n«ДУН Ч1УХ1УЛА ВА ВОХУЛА»\nАби буго, эбелалъе ясги, инсуе васги рокьулин жидедасаго лъик1аллъун лъугьине. Унго-унгояв учитель вугони, гьесиеги рокьулин жиндаго цере ц1аларал ц1алдохъаби жиндасаго лъик1ал рук1ине ва гьев гьездаса ч1ух1унги вук1унилан.\nГьеб аби рит1ухъ гьабуна дие, гьал къоязда живго гьавураб къо к1одо гьабулев вугев Хунзахъ № 1 школалъул директор Атаев Расул Х1усенх1ажиевичас. К1удияб ч1ух1игун ва рохелгун бицана гьес цере ц1аларал ц1алдохъабазулги, гьезул церет1еязулги школалъулги х1акъалъулъ.\n1970 соналъ Хунзахъ гьоркьохъеб школаги лъуг1изабун Дагъистаналъул пачалихъияб педагогикияб институталда щуго соналъги ц1алун, т1ад вуссана Расул Атаев г1агараб районалде х1алт1изе. Т1оцебе х1алт1ана районалъул Спортивияб комитеталъул председательлъун. Гьев ккола районалда т1оцебе дзюдоялъе ва самбоялъе кьуч1 лъурав чилъун. Хадуб гьев х1алт1ана Хунзахъ гьоркьохъеб школалъул класстун къват1ибехунисеб х1алт1ул г1уц1арухъанлъун. Гьенисан Расулил х1алт1уде бугеб гъираги, рокьиги бажариги бихьун гьесда т1ад къана директорасул х1алт1и.\nХунзахъ гьоркьохъеб школа ккола районалъул базовияб бищунго ч1ах1иял школаздасн цояблъун. Гьеб лъуг1аразда гьоркьор рахъана г1емерал врачалги, педагогалги, инженералги, г1алимзабиги, министралги ва цоги-цогидалги цебет1ураб х1албихьиялъул махщалилалги. Гьединаб школалъе нухмалъи гьабизе ккей к1удияб жавабчилъиги, лъайги, махщелги х1ажалъулеб х1алт1илъун ккола. Жакъа нижедаги Расул Х1усенх1ажиевичасдаги гьоркьоб ккана гьадинаб гара-ч1вари:\n-Расул Х1усенх1ажиевич, бокьилаан Дуца чанго раг1и абуни школалъул ва гьениб х1алт1и г1уц1ун бугеб куцалъул х1акъалъулъ.\n-Жакъа школалда г1ун бач1унеб г1елалъе лъайгин тарбия кьеялъул масъала т1убазабиялда т1ад х1алт1улел руго 63 муг1алим. Гьезда гьоркьор руго Дагъистаналъул мустах1икъал учительзабиги, лъай кьеялъул отличникалги, РФялъул лъай кьеялъул Х1урматиял х1алт1ухъабиги, жеги ц1арал цере ругел, х1алт1уде рокьиги, лъик1аб бажари-гьунарги бугел церет1урал муг1алимзабиги.\nШколалда ц1алулев 476 ц1алдохъанасе гъваридаб лъайги, нилъер умумузул кьуч1алда мисалияб тарбияги кьей рик1к1уна муг1алимзабаз жидерго аслияб масъалалъун. Гьелъие г1оло гьоркьоса къот1ич1ого х1алт1ула педагогал жидерго махщел камил гьабиялда т1ад.\nШколалъул буго лъик1аб материалиябгун техникияб база. «Лъай кьеялъул инновациялъулал программаби» абураб конкурсалда бергьенлъиги босун школалъе щвана 1 млн гъурущ г1арац, Президентасул грант. Гьелъулги к1удияб кумек-квербакъи ккана лъималазул ц1али ва гьезул цебет1ей борхизабиялъе.\n-Школалъе директорлъи гьабулелъул мун дандч1вала г1емерал бат1и-бат1ияб г1амал-хасияталъул муг1алимзабигун, ц1алдохъабигун ва гьезул умумулгун, зах1мат бук1унарищ гьезулгун гьоркьорлъаби гьаризе?\n-Дир г1умрудул аслияб мурадлъун ккола к1олеб бак1алдасан чиясе кумек гьаби, дида к1олеб батич1они, гьесие заралг1аги гьабич1ого тей. Дица жигар бахъула гьел киналгогун лъик1аб гьоркьоблъи гьабизе рит1ухълъиялъул, киназдего адаб-х1урмат гьабиялъул, щивасул психология лъазабун, гьезул рек1елъе нух батиялъул кьуч1алда, сабруялда х1алт1и бачине.\nДида рак1алде ккола дун гьездаги дида гьелги цоцазда лъик1 рич1улилан.\n-Кинав учителасда абизе бегьулеб цевет1урав учителилан?\n-Школалъул г1умру цо бак1алда ч1ун бук1унаро. Гьениб кинабго гьалдолеб, беролеб, сверулеб бук1уна. Цо бак1алда ч1ун вук1инч1ого, кинабго лъималазе г1олон гьабулев, киналго ц1илъаби, цебет1ураб х1албихьи лъазабун, жиндирго педагогикияб махщел борхизабизелъун цевехун унев, рак1 лъик1ав, рит1ухъав, гъорлъ восарав, зах1малъабаздаса х1инкъуларев муг1алим ккола, дир х1исабалда, цеве т1уравлъун.\n-Кинаб бербалагьи бугеб, Дур, ахирияб заманалда г1ат1идго т1ирит1арал г1адатиял гурел дарсал кьеялде, ЕГЭ, ОГЭялде?\n-Ц1алдохъабазе доба-аниса кумек щвеч1ого, рит1ухъаб къаг1идаялда ЕГЭ ва ОГЭ гьабизе лъугьаралдаса лъималазул, гьезул эбел-инсул ва жалго педагогазул ц1алудехун гьабулеб бербалагьи г1емерго лъик1лъана. Школалъул ц1алдохъабаз гьел кьуна лъик1ал х1асилалгун. Киналго предметазул гьоркьохъеб балл республикаялдаго ккаралдаса г1одобег1ан ккеч1о.\nДица рахъ ккола киналго церет1еязул кьуч1алда х1алт1улел муг1алимзабазулги, гьез рачунел дарсазулги, г1адатияб гуреб къаг1идаялда кьолел дарсазулги. Мисалалъе босани, школалъул г1урус мац1алъул ва литератураялъул муг1алим Магърибова Заира к1иго соналъ т1ат1алаго муниципалияб этапалда бергьана «Лъаг1алил учитель…» конкурсазда. Муг1рузулаб зонаялда гьоркьоб бук1аралда, гьей ккана 10 бищунго лъик1ав муг1алимасде гьоркьое. Ниж ч1ух1ула нижер педагогазул церет1еяздаса.\nГ1адатиял гурел дарсал кьейги ц1алдохъабазе хайир бугеблъун ккола. Нижер школалда г1емер т1орит1ула гьединал дарсалги. Гьел ва цогидалги тадбиразул х1асилалда, районалда т1орит1улел предметазулал олимпиадабазда школалъул г1аммаб командаялъ щибаб соналда ккола т1оцебесеб бак1. Дун х1алт1изе вач1аралдаса школалдасан къват1ире риччана 100-ялдасаги ц1ик1к1ун медалист. Цох1о исана гьелъие вихьизавун вуго 8 ц1алдохъан.\n-Расул Х1усенх1ажиевич, дурго х1алт1уда гьоркьоб аслияблъун щиб Дуца рик1к1унеб?\n-Х1алт1улъ аслияблъун дица рик1к1уна лъай кьеялъул даража борхизаби, ц1алуда хадур гъоларел заг1ипал ц1алдохъаби дагь гьари, маг1арул ях1-намусалда куцарал, ц1алуде рокьи бугел ц1алдохъаби г1емер гьари, к1вах1-свак лъач1ого х1алт1улел муг1алимзаби к1одо гьари. Школалда лъугьунеб-толелда хадуб мух1канаб хъаравуллъи кквей.\n-Гьабсаг1аталда тарбиягун лъай кьеялда г1олареб рахъ кинаб бугеб?\n-Дида рак1алде ккола лъималазе бук1ине кколеб эменазул тарбия щолеб гьеч1илан. Хъизамалда эмен рег1улев гьеч1о лъималазе тарбия кьезе, гьезие г1иц1го эбелазул тарбия щолеб буго. Школалдаги г1емерисел учительзаби руччаби руго. Гьеб рахъ х1исабалде босани лъик1аб бук1инаан нилъер бихьиназ.\nХ1урматияв, Расул Х1усенх1ажиевич!\nРак1-рак1алъ баркула Дуда гьавураб къо.\nЮбилей-гьеб ккола щивав чиясул г1умруялда к1вар бугеб бут1алъун. Гьеб ккола бечедаб г1умруялъул х1албихьилъун, гьеб ккола г1акълу, махщел ц1убаялъул байрамлъун. Жакъа мун ккола-коллективалъул творческияв насих1атчилъун, лъик1ал ишазул цевехъанлъун. Жакъа духъ к1удияб божилъигун, хьулгун Духъ ралагьун руго киналго муг1алимзабиги, ц1алдохъабиги, умумулги.\nГьабулебщиналъулъ бит1 ккейги, чорхое щулияб сахлъиги, хъизан-рукъалда талих1ги, Дуе!\nРайоналъул лъай кьеялъул отдел,\nПросмотров: 171 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Москваялъул метрополитеналда рагьана Дагъистаналъул выставка | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\n© Ф. Маммаева\nМоскваялъул метрополитеналда рагьана Дагъистаналъул выставка\nМоскваялъул метрополитеналда рагьана I6 февралялъ дагъистаналъул промыслабазул выставка. Гьебги рагьана Сокольники мухъалъул, «Воробьевы горы» абураб станциялда.\nДагъистан ккола гIемерал батIи — батIиял махщнлчагIазул улка, гьеб гьедин букIин мухIкан гьабула гьеб станциялда рагьараб, гIемерал батIи батIиял устарзабазул берциналщинал тIагIелел жанир лъурал цIорол колбада жанир лъурабщиналъ. Гьенир рукIана берцинал тIансабиги, баргъич — курхьабиги, щагIил батIи батIиял тIагIалабиги, унсоколосезул цIулал вазабиги, берцинго миллияб къагIидаялъ ретIа къарал маникеналги ва гь.ц.\nГьеб рагьизе ракIаранун рукIана гIемераб халкъ. Гьезда гьоркьор хас ахIун рачIарал гьалбалги рукIана. Гьеб выставка рагьиги баркун кIалъазе рахъана Москваялъул метрополитеналъул представитель, постпред Изумруд Мугутдинова ва Москваялъул правительствоялъул хъулухъчи.\nВыставка «Народные художественные промыслы Республики Дагестан» гьениб букIине буго апрель моцIалде щвезегIан.\nВыставка рагьулаго рахъарал суратазухъ балагье>>


Цадахълъел №1 - Программаби V-IX ва X-XI классазе Дагъистан Республикаялъул лъайкьеялъул ва гIелмияб министерствоялъ...\nАвтобусги бачIун буго\nV – IX КЛАССАЗДА АВАР МАЦIАЛЪЕ КЪИМАТАЛ ЛЪЕЗЕ ЧIЕЗАРУРАЛ НОРМАБИ 1. КIалзул жавабазе къимат кьолеб куц\n2. Диктантазе къимат лъолеб куц\nV–IX КЛАССАЛДА АВАР МАцIАЛЪЕ КЪИМАТАЛ ЛЪЕЗЕ ЧIЕЗАРУРАЛ НОРМАБИ\nКъиматал лъолеб куцалъе баян\nШколалъул реформаялъ тIалаб гьабулеб буго гIунбачIунеб гIелалъе тарбия кьеялъул иш жеги тIадегIанаб даражаялде бахинаби, цIалдохъабазулъ ракIа-рахари, гIадлу-низам, жавабчилъиялъул асар куцаялде цIикIкIун кIвар кьей ва таваккалаб къагIидаялъ школалдаса формализм лъугIизаби, цIалдохъабазул лъай борциналъулъ, цIалул ва тарбия кьеялъул ишалъулъ тIаса-масагояб бербалагьи гьабиялъе ахир лъей, процентазда хадур лъугьун, цIалуда хадургъеялъул иш цIахъа-рахъан бачиналъул хIужжаби тIагIинари.\nЦIалдохъабазул гIамал куцаялъе кIудияб кIвар буго битIараб къагIидаялъ жиндир заманалда лъималазул лъай ва бажари борциналъул, гьезие мухIканаб ва хIакъикъияб къимат кьеялъул. БитIараб тIалабчилъиялда лъолеб къиматалъ квербакъула лъималазул цIалул даража борхизабизе, цIалулъги, хIалтIулъги, гIадамазда гьоркьобги гIадлу цIунизе, жидедехунго жавабчилъи бижизе, жидерго къимат гьабизе, ритIухълъиялъе, намус бацIцIалъиялъе гIоло къеркьезе ругьунлъизе. Гьелъул гIаксалда, агъаз гьечIолъиялъ, лъай гьечIониги, лъикIаб къимат лъеялъ, гьединго, лъалаго къимат гIодобе бачиналъ цIалдохъабазул гIадлу ва гIамал хвезабула, захIмат бихьичIого, бигьаго лъай щолеб бугин ккеялде, гIетI бачIого, гIумру гьабизе лъугьиналде, обществоялда цебе жидер жавабчилъи тIагIиналде рачуна.\nПроцентазда хадур лъугьинги формализмаги школалдаса лъугIизабиялъул мурадалда къваригIараб буго лъималазул лъаялъул гъварилъи ва щулалъи борцине, малъараб теориялъулаб материалалдаса эркенго ва лъан пайда босизе бажарулеб бугищали хал гьабизе ва гьелъул кьучIалда къиматги лъезе.\nАвар мацI малъулаго, цIалдохъабазе щвараб лъай, лъугьараб бажари ва ругьунлъиялъул даража цого тIалабазда рекъон борцине чIезарун руго къиматазул гьал нормаби. Гьезда гъорлъе уна:\n1) битIун хъваялъе, калам цебетIеялъе, хабаралъул (кIалъаялъул) магIнаялъе къимат кьеялъул цогоял къагIидаби чIезари;\n2) лъаялъе, бажариялъе ва ругьунлъиялъе къимат лъеялъул нормаби;\n3) батIи-батIиял хъвавул хIалтIабазе лъолел къиматазул къадар;\n4) батIи-батIиял хъвавул хIалтIабазул роцен.\nЦIалдохъабаздаса тIалаб гьабизе ккола гIицIго гьезда малъараб, тIад хIалтIараб материалалда рекъараб лъай ва. бажари. Авар мацIалъул дарсида, хал гьабун, борцуна:\nа) мацIалъул гIелмуялдаса, малъарал баянал лъай;\nб) битIунхъваялъе ва лъалхъул ишараби лъеялъе ругьунлъи;\nв) калам гIуцIизе бажари.\nМацIалъул хIакъалъулъ малъарал гIелмиял баянал лъалел ругищали хал гьабула кIиго къагIидаялъ:\nцIехеялдалъун (рокъобе кьураб тIадкъай тIубаялъул хал гьабулаго яги хасал дарсазда гьикъун);\nхъвавул формаялда (контролиял диктантазда тIаде яги хасал дарсазда грамматикиял тIадкъаял кьун).\nБитIунхъваялъул ва лъалхъул ишараби лъеялъул рахъалъ лъай борцуна:\n1) контролиял диктантазул кумекалдалъун;\n2) изложениязулгун сочинениязул кумекалдалъун. Изложениял, сочинениял тIоритIула калам гIуцIизе бажариялъул хал гьабизе;\n3) тестазул кумекалдалъун\nМацIалда хурхарал гIелмиял баянал цIехолелъул, цIалдохъанасул жаваб букIине ккола 3–4 минуталдаса халат бахъинчIеб. Малъарабщинаб грамматикияб материал гьикъичIого, цо чIванкъотIараб баян лъалеб бугищали цIехани, лъикIаб буго. Масала, рагIул цо магIнаяб бутIаялъе баян кьезе, яги предложениялъул тайпа батизе, яги лъалхъул ишара лъеялъе гIилла бицине тIами.\nЦIалдохъанасул жаваб мухIканаблъун рикIкIуна, гьес тIокIкIинабун, тIубараб определение кьунани ва гьеб ритIухъ гьарулел мисалалги рачани.\nГрамматика лъалеб бугищали хал гьабула диктанталда цадахъ тIуразе тIадкъаял кьунги. Гьелъул мурад буго сундулъ цIалдохъабазул гъалатIал кколел ругелали лъазаби. Гьединлъидал диктанталъул тексталдаса росарал битIунхъваялъул ва теориялъул баянал кьеялда хурхарал тIадкъаял ругони, лъикIаб букIина. Масала, падежалъул ахир -лъ, гъоркь хIучч цIан, батIа гьабизе ва гьелъул битIунхъваялъул бицине: яса – лъ (цIалула: ясалълъ), хIарщу – лъ (цIалула: хIарщулълъ).\nЦIалдохъабаз риччарал киналго гъалатIал ритIизарула, гьезда тIад хIалтIула, амма къимат лъезе рикIкIунеб мехалъ, хIисабалде росула гIицIго малъарал битIунхъваялъул ва лъалхъул ишараби лъеялъул къагIидаби цIуничIолъиялъ ккарал гъалатIал.\nЦIалдохъабазул лъай борцине гьарулел хъвавул хIалтIабазе росизе лъикIал рукIуна цо тIубараб магIна жаниб бугел хабариял текстал.\nКонтролияб диктанталъе босулеб текст букIине ккола лъималазда магIна бичIчIулеб, бацIцIадаб литературияб мацIалда хъвараб, школалда малъуларел къагIидабазда хъвазе кколел хIарпал, рагIаби, гьединго магIна бичIчIуларел рагIаби, малъичIеб тайпаялъул предложениял гъорлъ гьечIеб.\nКъимат лъолелъул, хIисабалде босула гъалатIал такрарлъиги, гьел цого тайпаялъул рукIинги.\nЦого рагIулъ яги кьибил цоял рагIабазулъ гъалатI такрарлъулеб бугони, гьеб рикIкIуна цо гъалатIлъун.\nЦого тайпаялъул гъалатIазул тIоцебесеб 3 цоялъул бакIалда рикIкIуна, щибаб хадусеб гьединабго гъалатI батIа-батIаго хIисабалде босула.\nГьединлъидал изложениялъеги сочинениялъеги лъола кIиго къимат: тIоцебесеб – хIасил кьезе ва калам гIуцIизе бажариялъе; кIиабилеб – битIунхъваялъе (битIунхъваялъул ва лъалхъул ишараби лъеялъул къагIидаби цIуниялъухъ).\nХъвавул хIалтIабазул кIодолъи борцуна рагIабаздалъун ва чIезабун буго гьезие гьаб къадар.\nБаян. 1) ХIасилазул (контролияб) диктантги гьебго роцада гьабила, амма цадахъго грамматикиял тIадкъаял кьолел ругони, диктант къокъ гьабизе бегьула 10 рагIиялъ.\nСочинениялъул мисалияб кIодолъи чIезабун буго, цо дарсие хIисаб гьабун.\nТексталде гIагарун, гIатIидаб изложениялде хIадурлъизе ва хъвазе кьола кIиго сагIат, малъараб материалалда хурхинчIеб, хасаб изложениязул тIехьалдаса босун гьабулеб бугони. Малъараб асаралдаса босараб тексталда тIасан изложение тIобитIулеб бугони, гьеб хъвазе кьола цо сагIат, хIадурлъиялъул хIалтIи гьабула литератураялъул дарсида, кIалзул изложение хIисабалда, хIасил бицине ругьун гьарулелъул.\nКонтролияб изложениялъе хIадурлъиялъул заман къвариггунарелъул, гьелъие кьезе бегьула бихьизабураб мисалияб къадаралдаса 40–50 рагIиялъ кIудияб текст.\nИзложениязул ва сочинениязул битIунхъваялъе къимат лъола, диктантазе чIезарурал нормабазда рекъон.\nИзложениялъул ва сочинениялъул магIнаялъе къимат кьолелъул, кьочIое росула:\nа) кьураб темаялдаса кьуричIолъи ва гьеб тема рагьиялъул щвалде щвей;\nб) магIнаялъулъ гъалатI биччачIого, гIатIидго хъвай, хIужжаби битIун рихьизари;\nв) хадуб-цебе рекъон бачIин (хъвараб яги ургъараб планалда рекъон хIасил кьун букIин).\nИзложениялъул (сочинениялъул) хIасил магIнаялда хъван бажари бараб буго калам гIуцIизе цIалдохъанасул бугеб лъаялда, ругьунлъиялда. ЛъикIаблъун рикIкIуна бечедаб, мухIканаб, сипатияб калам. Гьединлъидал къимат кьолелъул, хIисабалде босула:\n1. РагIулаб бечелъиги батIи-батIиял тайпабазул предложенияздаса пайда босиги.\n2. Каламалъул мухIканлъи.\n3. Изложениялъул (сочинениялъул) мацI магIнаялда рекъараб, бечедаб букIин.\nКалам гIуцIиялъул рахъалъ цIалдохъабаздаса гьабулеб тIалаб букIине ккола гьезул гIелалда ва гьезие грамматикаялдаса щвараб лъаялда рекъараб.\nЗагIипаблъун рикIкIуна мукъсанабго лексикаялъул, цого тайпаялъул предложенияздаса данде гьабураб калам. Гьеб букIуна жидеда гьоркьоб чIимигIаб гурони хурхен гьечIел, къокъал, цого тайпаялъул предложенияздаса гIуцIараб хабар. Текст биххун бугин ккола къотI-къотIараб къокъал жугьабазде. Гьединаб тексталда жаниб, хIажат гьечIого, такрарлъула цого рагIаби. Гьез чIезабула текст тIубанго биххун инчIого.\nКаламалъул мухIканлъи бараб буго магIнаялда рекъарал рагIаби ва жугьаби тIаса рищизе цIалдохъанасул бажариялдаги гьел рагIабазул кьучIалда якъинго пикру къватIибе кьолел предложениял гIуцIизе ва дандразе лъаялдаги.\nТексталъул мацI магIнаялда рекъараб, сипатияб букIин бараб буго жиндир каламалъ тIубазе кколеб мурад бичIчIун, хъвалев чияс рагIаби ва жугьаби тIасарищиялда ва эркенго гьел хIалтIизаризе бажариялда. Масала, гIелмияб мацIалъе хасиятал терминалги, предложениязул гIуцIиги, сверелалги гъорлъе рачани, художествияб тексталъул калам яги гIадатияб гара-чIвариялъул мацI бакIлъула, гьелъул нур суна, бичIчIизе захIмалъула, гьединго художествиял асаразе хасиятал эпитетал. метафорал ва гь.ц. рекъон кколаро гIелмияб яги документазулаб мацIалъе. Гьелъ каламалъул магIнаялъе ва сипаталъе жагъаллъи ккезабула, гIунгутIабазде рачуна. Каламалъул сакъат, гIунгутIи борцуна загьир гьабулеб пикруялъул роцIеналде ва хIабургъиналде балагьун. Каламалъул гIунгутIи тIатуна тексталда жаниб. Гьениб гурони рагIулъ яги каламалъулъ ккараб сакъат батизе кIоларо. РагIи ва рагIул дандрай рекъон ккун бугищали хал гьабула предложениялда жаниб, предложениязул дуруслъи борцуна харбилъ рекъеялде балагьун.\nЦIалдохъабазул хIалтIабазе къимат кьолелъул, хIисабалде росула калам гIуцIиялъулъ риччарал гьадинал гIунгутIаби:\n1. Жиндир магIнаялда данде кколареб бакIалда рагIи хIалтIизаби. Масала, Мусада бихьана бахьинаб машина бачIунеб.\n2. РагIабазул дандраязулъ дандеккунгутIи: хераб росу (басрияб, некIсияб), басрияб чу ва гь.ц.\n3. ТIокIлъиялъе кколеб рагIи хIалтIизаби: херал харабаз, гIолохъанал гIолилазе насихIат цIалана. ЧIунтараб чIвадниб мичIчI бижана.\n4. Цого рагIи такрар гьаби. Нижеда рохьоб бихьана залимаб ци. Гьеб циялдаса хIинкъун, ясал лъутана. Васал ахIтIедал, гьеб ци лъутун ана... Авараз жидее гьабураб зулму, гьелда данде жидецаго гьабураб къеркьей мацIалдалъун бихьизабула.\n5. ХIажат гьечIого, диалектиял (бакIалъул) рагIаби хIалтIизари. На зоралда зузудана. Эбелалъ гIарац, кудари босизе, битIана.\nГрамматикаялъул аслиял нормабиги цIунун гIуцIараб калам рикIкIуна битIараблъун. Грамматикиял нормаби абуни, рихьизарун руго рагIи лъугьиналъул, хисиялъул ва дандбаялъул, предложениял гIуцIиялъул къагIидабазулъ. Гьединлъидал цIалдохъабазул хIалтIабазе къимат кьолелъул, хIисабалде росула гьадинал грамматикиял гъалатIал:\n1. РагIи лъугьинабулаго ккараб гъалатI: гамачIрукъ (ганчIирукъ), кьурдихъан (кьурдухъаи), лъаббокIон, (лъабокIон), чIегIер кару (чIегIеркару), квер бакъи (квербакъи).\n2. РагIул форма лъугьинабулаго ккараб гъалатI: гъоздахъа (гъозухъ), бацIиде данде (бацIида данде), гIансал (гIунсби), ракьаби (рукьби).\n3. Рекьонккеяльулъ биччараб гъалатI: РагIулеб букIана рокьулел бакънал, Лъимал рачIун рукIана дида хадуб. Нижее бихьана берцинаб хIинчI.\n4. Глаголазул заманалъулаб тартиб цIуничIолъи: Инсуца ахикь гъветI чIана ва лъалъалеб буго. ЦIад бана ва нур чIун буго.\n5. Деепричастияб сверел мекъи хIалтIизаби: ТIохде вахунаго, малидул гIучI бекана.\n6. Жубараб предложение мекъи гIуцIи: Автобусги бачIун буго, нилъ рилълъун лъикI. МагIарде щолеб мехалъ, бакъ тIерхьана.\n7. БитIарабги хъвалсарабги калам жуба-гъубазаби: Расулил инсуца абуна дун шагьаралде щвезе вугилан. (Жив абизе кколаан).\nРехсарал гъалатIалги риччачIого, калам битIун гIуцIиялъ бихьизабула цIалдохъанасда грамматика лъикI лъалеб ва мацIалъул законаздаса пайда босизе бажарулеб букIин.\nV – IX КЛАССАЗДА АВАР МАЦIАЛЪЕ КЪИМАТАЛ\nЛЪЕЗЕ ЧIЕЗАРУРАЛ НОРМАБИ\n1. КIалзул жавабазе къимат кьолеб куц\nГьикъи ккола цIалдохъабазул лъай борцунеб цо къагIида. ЦIалдохъанасул жавабалъе къимат кьолелъул, хIисабалде босула:\nа) жаваб битIараб ва тIубараб букIин;\nб) малъараб материал лъаялъул даража;\nв) жавабияб калам битIун гIуцIизе бажари;\nЦIалдохъанас гIатIидго кьолеб жаваб букIине ккола магIнаялъул рахъалъ хадуб-цебе рекъонккараб, цIехолеб тема рагьулеб. Гьелъ бихьизабизе ккола мухIканго определение кьезе ва гьеб кьучIаблъун гьарулел чIванкъотIарал мисалал рачине бажарулеб куц. Масала, гьесда тIадаб буго учителасул тIадкъаялда рекъон кинал рукIаниги грамматикиял гIаламатал ратизе, предложениялда (тексталда) ругел грамматикиял формабазе баян кьезе, теориялдаса, малъарал баяназде мугъги чIван, пикру кьучIаб букIин чIезабизе. Гьел шартIалги хIисабалде росун, кIалзул жавабазе къимат «лъезе ккола гьал нормабазда рекъон:\n«5» к ъ и м а т лъола, мухIканго, гIураб гъварилъиялда малъараб материал цIалдохъанас бицунеб ва мацIалъул гIелмиял баяназе битIараб определение кьолеб бугони, гьединго цIехолеб материал тIокIкIун лъалеб ва, гьелдаса пайдаги босун, т!ехьалда ругел гурелги, жинцаго ургъарал мисалаздалъун жавабияб пикру кьучIаблъун гьабизе кIванани ва гьеб битIараб литературияб мацIалъ, хадуб-цебе рекъезабун, бицине бажарани.\n«4» к ъ и м а т лъола щуйил къиматалъе мустахIикъаб, амма магIнаялъулъ яги хадуб-цебе рекъон бачIиналъулъ, 1–2 гьалатI яги бицадулъ 1–2 сакъат ккараб жавабалъе.\n«3» к ъ и м а т лъола цIехолеб материал аслияб куцалъ цIалдохъанасда бичIчIун ва лъан букIин бихьизабулеб, амма, определение кьолаго яги битIунхъваялъул къагIида бицунаго, гIунгутIаби риччараб, тIубараб мухIканлъи гьечIеб; жиндирго мисалалги рачун, гIураб гъварилъиялда пикру кьучIаблъун гьабизе кIвечIеб, бицалъги ва хадуб-цебе рекъонккеялъулъги гъалатIал тIатараб жавабалъе.\n«3» къиматалъ бихьизабула хадуб бачIунеб материал бичIчIизе гIураб даражаялъул лъай цIалдохъанасул букIин.\n«2» к ъ и м а т лъола малъараб материалалъул цIикIкIунисеб бутIа цIалдохъанасда лъалеб батичIони, определение кьолелъул, битIунхъваялъул къагIида бицунелъул, гьезул магIна хисулел гъалатIал риччани, бакI-бакIалде кIанцIун, бигъа-бетизабун бицунеб бугони. «2» къиматалъ чIезабула хадуб бачIунеб материал бичIчIизе гIураб лъай цIалдохъанасе щун гьечIолъи.\n«1» к ъ и м а т лъола цIалдохъанасул жавабалдасан тIолабго малъараб материалалдасан гьесда бичIчIараб ва лъараб жо гьечIолъи бихьулеб бугони.\nЦIалдохъанасе «5», «4», «3» к ъ и м а т лъезе бегьула, лъай борцине цеве вахъинавураб мехалъ гуребги, тIолабго дарсил заманалъ гьес битIун кьурал жавабазухъги щвараб теориялъул лъаялдаса пайда босизе бажарулеб букIин баянлъидалги.\nДиктанталъе босизе лъикIаб буго цого магIнаялъул хабарияб текст. Гьеб букIине ккола цIалдохъабазда бигьаго хIасил бичIчIулеб, бацIцIадаб литературияб мацIалда хъвараб асар яги гьелъул санагIатаб цо бутIа. Диктанталъул букIине кколеб кIодолъи (рагIабазул къадар) кьун буго таблицаялда.\nЦо пуланаб темаялда тIасан тIобитIулеб контролияб диктанталъе босизе ккола гьеб темаялда малъарал битIунхъваялъул ва лъалхъул ишараби лъеялъул къагIидабазда хурхараб 2–3 мисал гъорлъ бугеб текст. Цебеккун гьеб классалда малъарал битIунхъваялъул аслиял къагIидабазда тIасанги 2–3 орфограмма (битIун хъвазе кколел рагIул бутIаби, хIарпал) кьезе ккела. Цересел классазда малъаралги дандекъан, кинабниги битIунхъвазе ва лъалхъул ишараби лъезе кколеб бакI цо диктанталда жаниб цIикIкIине бегьуларо гьаб къадаралдаса:\nОрфограммаби (битIун хъвазе кколел рагIаби)\nХIасилалъул диктанталъул тексталда гъорлъе рачине бегьуларо, 2–3 дарсиданиги тIад хIалтIун, гIураб къадаралда щулалъизаричIел цIималъарал орфограммал.\nТIоцебесеб четверть лъугIизегIан, диктантазул кIодолъи букIина цебесеб классалъул роцада.\nЦо хасаб тема лъималазда лъан бугищали хал гьабизе тIобитIулеб диктанталда рукIина гьеб темаялда малъулел аслиял орфограммал яги лъалхъул ишараби, гьединго цебеккун цIалдохъабазе щвараб лъаялъул щулалъи борцунеб материалги.\nБащадаб лъагIалил ва лъагIалил ахиралда тIоритIула малъанщинал темабазда тIасан хIасилалъул диктантал. Гьез борцуна цIалдохъабазе щвараб лъай.\nДиктанталъул хал гьабулелъул, ритIизарула, амма къиматалъе рикIкIунаро битIунхъваялъул ва лъалхъул ишараби лъеялъулъ риччарал гьадинал гъалатIал:\n1. Школалда малъуларел битIунхъваялъул кьагIидаби цIуничIолъиялъ ккарал.\n2. Жеги малъичIел къагIидабазда тIасан ккарал.\n3. БитIунхъваялъул хасал къагIидаби гьечIел рагIабалъ ккарал\n4. Авторас жиндиего бокьухъе лъурал лъалхъул ишараби цIуничIолъиялъ ккарал.\n5. РагIи бикьун цIияб мухъиде босиялъулъ ккарал.\nРикIкIинчIого ритIизарун тола абулареб къагIидаялъ рагIул гьаркьилаб халип хисизабулел, цIалдохъанасда жидер битIунхъвай лъалел рагIабазулъ ккарал гъалатIал: сасулъ (салулъ), рокьоса (рокъоса), бацIицIа (бацIица).\nДиктантазе къимат лъолелъул, гьединго хIисабалде босичIого гIоларо гъалатIазул кIодолъи-гьитIинлъи. БитIунхъваялде рагIад рехизабуларел гьитIинал гьалатIал хIисабалде росула ва кIиго гьитIинаб гъалатI къиматалъе цо гъалатIалъул бакIалда рикIкIуна.\nГьитIиналлъун рикIкIуна гьадинал гъалатIал: 1) битIунхъваялъул къагIидабазе мутIигIлъуларел рагIабазулъ ккарал; 2) журарал хасал цIаразулъ, гьединго цогидал миллатазул хасал цIарал хъвалелъул ккарал; 3) гIадин, гIадаб, гIоло абурал рагIаби рекIун хъвай, чIванкъотIун, берчIвана гIадал глаголал кIиго рагIудалъун хъвай; 4) цо лъалхъул ишараялъул бакIалда цогияб лъей; 5) геминатал рагIулеб къагIидаялъ хъван рати: ссан, сси, чIчIана, ссудана, реххана, яццалъ ва гь.ц.; 6) хадур-цере лъезе кколел лъалхъул ишарабазул цояб гьоркьоб биччай яги гьелъул тартиб цIуничIолъи.\nХIасилалъул (контролияб) диктанталда 5-ялдаса цIикIкIун хъвавулъ мекъи ккараб бакI битIизабун батани, цо къадаралъ къимат гIодобе бачуна, амма гьелъие гIоло цIалдохъанасе къадараб къимат («2») лъезе бегьуларо. Гьединго «5» къимат лъоларо лъабго ва цIикIкIунги битIизабураб бакI бугони. Гьел рахъалги (шартIалги) хIисабалде росун, диктанталъе къиматал лъола гьал нормабазда рекъон:\n«5» к ъ и м а т лъола гъалатI гьечIеб хIалтIуе. Гьеб къимат лъолеб диктанталда букIине бегьула битIунхъваялъулъ биччараб I сакъат (гьитIинаб гъалатI) яги лъалхъул ишараби лъеялъулъ ккараб гIунгутIи.\n«4» к ъ и м а т лъола битIунхъваялъулъ 2 ва лъалхъул ишараби лъеялъулъ 2 гъалатI бугеб, яги битIунхъваялъулъ 1, лъалхъул ишарабазулъ 3, яги битIунхъваялъулъ цониги гъалатIги гьечIеб, лъалхъул ишарабазулъ 4 гъалатI биччараб диктанталъе.\n«4» к ъ и м а т лъезе бегьула битIунхъваялъулъ цого тайпаялъул 3 гъалатI ккун батаниги.\n«3» к ъ и м а т лъола битIунхъваялъулъ 4 ва лъалхъул ишараби лъеялъул 4 гъалатI батараб диктанталъе, яги битIунхъваялъулъ 3 ва лъалхъул ишараби лъеялъулъ 5, яги битIунхъваялъулъ цониги гъалатI гьечIеб, лъалхъул ишараби лъеялъулъ 7 гъалатI ккараб хIалтIуе.\nV классалда «3» къимат лъезе бегьула битIунхъваялъулъ 5 ва лъалхъул ишараби лъеялъулъ 4 гъалатI бугеб диктанталъе. Гьединго «3» къимат лъезе биччала битIунхъваялъулъ 6 ва лъалхъул ишараби лъеялъулъ 3 гъалатI бугони.\n«2» к ъ и м а т лъола битIунхъваялъулъ 6 ва лъалхъул ишараби лъеялъулъ 8, яги битIунхъваялъулъ 5 ва лъалхъул ишараби лъеялъулъ 9, яги битIунхъваялъулъ 8 ва лъалхъул ишараби лъеялъулъ 6 гъалатI биччараб диктанталъе.\n«1» к ъ и м а т лъола кIийилаб къиматалъе рихьизарураздаса цIикIкIун гъалатIал ругеб диктанталъе.\nДиктанталъе къимат лъезе гъалатIал рикIкIунеб чанго батIияб къагIида бихьизабун буго. Амма щибаб къиматалъе гъалатIазул гIурхъи чIезабун буго. «4» къиматалъе гьединаб гIурхъилъун ккола битIунхъваялъул 2 гъалатI, «3» къиматалъе 4 битIунхъваялъул гъалатI, (V классалъе битIунхъваялъул 5 гъалатI), «2» къиматалъе 7 битIунхъваялъул гъалатI. Гьеб чIезабураб гIорхъодаса гъалатIазул къадар тIаде ани, рехсарал къиматал лъезе бегьуларо.\nДиктанталда тIадеги грамматикаялъул, битIунхъваялъул, лексикаялъул тIадкъаял кьураб хIасилалъул (контролияб) хIалтIуе кIиго къимат лъола: цояб – диктанталъе, кIиабилеб – тIадкъаял тIураялъе.


ТалихIалъул рукъ цIеги\nГьалеха, хIурматиял цIалдолел, тарихалде ана миллияб маданияталъе ва адабияталъе сайгъат гьарурал гьурмал. Гьез нужее араб соналдаги бицана миллаталъул адабияталда ва маданияталда ккарал лъугьа-бахъиназулги, шагIирзаби-хъвадарухъабазулги, магIарул кочIолаб дунялалъулги.\nНужеца цIалана магIарул музыкалияб дунялалда цIвабилъун кенчIолел ругел МухIамад ГIабасовасулги, Абакар ГIумархIажиевасулги, ГIабдула МухIамадмирзоевасулги, МухIамадтIамир Синдикъовасулги, МухIамадтIагьир Къурачевасулги, Хадижат Жамалудиновалъулги, ХIамзалав ХIамзаловасулги, Зайнаб Махаевалъулги ва цогидалги магIарул кочIол къагIидаги ссиги цIунарал кочIохъабазул сариназул къиса. Гьездаго аскIор руго магIарул композиторазул цIаралги. Гьезул бакънал роржуна нилъехъе магIаруллъиялъул рогьелги гьогьенги босун. Гьел ккола магIарул бакъназул устарзаби ГIали Абакаров, Ибрагьим Ибрагьимов, АхIмад ГIамирханов ва Каримула ГIабдулаев. Гьезул кечI кидаго буго халкъгун. Бицана нужее ракIунтун гьеб дунялалде жанире лъугьине хIаракат бахъулел ругел цо-цоязул концертазул хIакъалъулъги. Гьенир ахIулел чIорогоял кучIдуз щибго кеп кьолеб гьечIин дида кколеб букIараб батаниги, гьездасан гIурабго пайда босана, рагIабазухъги гIинтIамичIого, кьурди-хъатги ахIи-хIурги бокьулел гIоркьилазги.\nГьединго хъвана росабазул, шагьаразул библиотекабазул ва музеязул хIакъалъулъги. Газеталдаго цадахъ миллияб театрги ккола магIарулазул гIумруялъул матIулъун. ХIаракат бахъана гьелъул артистазулги, рихьизарулел спектаклязулги хIакъалъулъ нужее бицине . Хасгьабун бицана театралда жидерго кунчIарал лъалкIал тарал артистал ГIабдурахIман Магаевасул, Басир Инусиловасул, Муса ГIабасовасул, ГIайшат Къурбановалъул, Зайнаб Набиевалъул ва цогидазулги хIакъалъулъ.\n«Кин йигей, магIарулай?» рубрикаялда бицана магIарул гIадатиял руччабазул хIакъалъулъ. Хъвана гьезул къисматалъулги хIалтIи-пишаялъулги хIакъалъулъ.\nГьединго бицана цIалдолезе магIарул адбияталда бугеб ахIвал-хIалалъул хIакъалъулъги.\nТIоритIана шагIирзабазулгун гара-чIвариял, газеталда рахъана гьезул асарал ва гьезие къимат кьурал макъалаби.\nХъвана магIарул мацIалда къватIире рачIарал цIиял тIахьазул хIакъалъулъги, бицана санайил Дагъистаналда тIобитIулеб адабияталъул байрамлъун кколеб «ХъахIал къункърабазул» къоязул хIакъалъулъги. ДандчIвана шагIирзабигун. АхIана гьел школалде цIалдохъабигун дандчIвазеги. Гьединго щвана Нурадин Юсуповасул ва Расул ХIамзатовасул цIаразда ругел библиотекабазда маданияталъе ва адабияталъе сайгъат гьарун, тIоритIулел тадбиразде.\nАмма ракIбакъвачIого хутIуларо, цо-цо «шагIирзабазул» кучIдул цIалараб мехалдаги. ШигIрияб улкаялда чIобоголъиялъе бакI букIине бегьуларо, гьениб ханлъун чIагояб гьунар букIине ккола. ШигIруялъ тарбия кьезе ккола инсанасе.\nРакIалда буго исанаги цIикIкIараб кIвар кьезе росабалъ лъугьа-бахъунелдеги. Нужер кумекалдалъунха, хIурматиял цIалдолел! СанагIалъи ккаралъуре, нужеца ахIани рачIина, нагагь рачIине бажарулеб гьечIони, хъванги битIизе бегьула. Нижехъе гьоболлъухъе рачIани, цIакъго рохизеги рохилаан. Щайгурелъул аслияб къагIидаялда газеталъул гьудулзаби магIарухълъидалха ругел.\nИсана дун щвана ЧIарада, Хунзахъ, Казбек районазде, Хасавюрт, Буйнакск, Гъизилюрт, Гъизляр шагьаразде ва цогидалги бакIазде. Ана магIарул мацIалъул учительзабазул дарсазде, бицана магIарул мацI лъазабизе ва цIунизе ккеялъул хIакъалъулъ.\nГьале тIаде щвана цIияб сон. Биччанте гьеб букIине талихIаблъун, лъималазулги гьезулги лъималазулги бадисан нужее гьимизе талихI.\nРиччанте бакъул чIораз берцин гьабизе нужер къисмат. РекIел мурадалги тIурайги, цIиял анищалги тIирщаги, лъагIалил ахиралде тIегьанги рачIаги гьел.\nДругие материалы в этой категории: « ТIоцебесеб дандчIвай\tИнсул росулъе сапар »


Иван Ярыгин ракIалдещвеялъе эркенаб гугариялъул рахъалъ XXIX халкъазда гьоркьосеб турнир | Спорт | Киназего гIаммаб Россия\nИван Ярыгин ракIалдещвеялъе эркенаб гугариялъул рахъалъ XXIX халкъазда гьоркьосеб турнир\n26-28 январалда Красноярскалда тIобитIана эркенаб гугариялъул рахъалъ Гран-при «Иван Ярыгин» абураб халкъазда гьоркьосеб турнир. Дагъистаналъул командаялъе гьениб щвана тIоцебесеб бакI ва батIи-батIиял даражабазул 11 медаль?— ян хъвалеб буго "ХIакъикъат" казияталда.\nТурнир тIобитIулеб ахирисеб къоялъ ункъабго финалалда тIоцересел бакIал кквезе ресал ругел гугарухъаби рукIана бищунго къуватал. Гьединаб мехалда гугариялъухъ балагьаразе бокьула цIиял цIарал лъазе, дагьал загIипал гугарухъабазул рахъкквезе. Масала, гьедин букIана 2014 соналда, доб мехалъ гIемерисезда жеги лъаларев, ГIабдулрашид Садулаев Красноярскалда чемпионлъун вахъиндал ва хадув гьев дунялалдаго машгьуравлъун лъугьиндал. Амма гьеб къоялъ кинабго букIана цебеккунго хIадурараб сценариялда рекъон гIадин. Гьевго Садулаев, тIоцебесеб бакI кквезе рес бугев гугарухъанасул даражаялда, 6:0 хIисабгун бергьана Кабардино-Балкариялдаса Анзор Уришевасдаса. Финалалде вахъинегIан Дагъистаналъул командаялъул цевехъан кIиго дандчIваялда 10:0 хIисабгун бергьана ва гьесул финалияб гугариялъухъ балагьун бихьулеб букIана цIияб — 92 кг цIайиялда гугаризе гьесие кинабгIаги квалквал гьечIеблъи. Цевехъанасул бакI кквезе букIиналде ругьунлъун вуго Аланиялдаса Хетаг Цаболовги. 74 кг цIайиялда гьесде вахарав гугарухъан Россиялда гьабсагIат гьечIо. ЦIияб — 79 кг цIайиялде дагъистанияв АхIмад ХIажимухIамадов индал, 2017 соналъул дунялалъул чемпионаталъул финалистасул аслиял дандияллъун рикIкIине бегьула Хетагил ракьцоял. АсатIиназул бетIерлъи гьоркьоб къотIизабизе гьеб къоялъ хIалбихьун букIана 70 кг цIайиялда Россиялъул чемпион МухIамадхIабиб КъадимухIамадовасги, амма тIасарищиялъе букIараб дандчIваялда махIачхъалаялъулав 3:5 хIисабгун къуна Кахабер Хубежтыдаса. Гьевин абуни бащдаб финалалда 0:5 хIисабгун къуна Заурбег Сидакъовасдаса. АсатIиназул кIиабилеб дандечIей букIана, 3:1 хIисабгун Цаболов бергьараб финалияб къеркьеялда.\nЦохIого-цо 86 кг цIайиялъул Россиялъул цониги гугарухъан финалалде вахъинчIо. Дунялалъул чемпионаталъул призер, Аланиялдаса Владислав Валиев бащдаб финалалда 1:2 хIисабгун туркав ПатихI Эрдинидаса къолев вукIана, хадуб гъежалъе жагъаллъи ккун бащдаб финал лъугIизегIан Валиевасда гугаризе кIвечIо. Гьеб цIайиялда чемпионлъун вахъана, Эрдинил мугъ ургуялда цузабурав, СШАялдаса Дэвид Тейлор. Валиевасе щвана лъабабилеб бакI.\nГьеб цIайиялда турниралъул бищунго лъикIав гугарухъан хIисабалда хасаб приз кьуна американав Кайл Снайдерие.\nКрасноярскалда гъоркьиса букIараб Гран-приялдаго гIадин, 97 кг цIайиялъул финалалда Снайдер гугарана Дагъистаналдаса Расул МухIамадовгун. Американав бергьана. Гьеб цIайиялда лъабабилеб бакI щвана Узбекистаналъул командаялда гъорлъ гугарулев вукIарав дагъистанияв МухIамад Ибрагьимовасеги.\nТурниралда меседил медалал щвана Дагъистаналъул командаялъул гугарухъаби: Заур Угуевасе (75 кг), ХIажимурад Рашидовасе (61 кг), Иляс Бекбулатовасе (65 кг), МухIамад КъурбангIалиевасе (70 кг), АхIмад ХIажимухIамадовасе (79 кг), ГIабдулрашид Садулаевасе (92 кг) ва Мурадин Кушховасе (125 кг).\nГIарцул медалазе мустахIикълъана ИсмагIил Мусукаев (61 кг), АхIмад Чакаев (65 кг), МухIамадрасул ГъазимухIамадов (70 кг) ва Расул МухIамадов (97 кг).\nТурниралъул чемпионазе кьуна 100 азаго гъуруш, кIиабилеб бакIалъухъ 75 азарго ва лъабабилелъухъ — 50 азарго гъуруш. Красноярскалда бергьарал ва призалъулал бакIал щварал Россиялъул цо-цо гугарухъабазе рес щвана исана ихдал Каспийскалда тIобитIизе бугеб эркенаб гугариялъул рахъалъ Европаялъул чемпионаталда гIахьаллъизеги. Дагъистаналъул гугарухъабазе гьеб чемпионат, узухъда, букIине буго рокъосеблъун. Красноярскалда чемпионлъун вахъарав анкьго ва призерлъун вахъарав ункъо гугарухъанасе ихдал тIобитIизе бугеб Европаялъул чемпионаталде путевкаби гьанжего щвана.


ГIабдулатIиповасул кIиго сон: лъикIабги квешабги\nРамазан ГIабдулатIипов (бакьулъ)\nРамазан ГIабдулатIипов Дагъистаналде нухмалъи гьабизе витIаралдаса гьал къоязда тIубана кIиго сон. Гьеб заманалъул хIасил гьабураб ва цо рахъалъул пикру кьураб видео буго anna-news сайталда. Гьелда бицунеб буго ахираб кIиго соналда жаниб Дагъистан биххун иналде ккун бугин. Кинабгойищха гьениб бицухъе квеш бугеб Дагъистаналда ва ГIабдулатIиповасул хIалтIулъ?\nAnna-news агентлъиялъ тIибитIизабураб Марат Хайрулинил видеороликалда лъазабулеб буго Дагъистаналда катастрофа лъугьун бугин, гьеб релълъун бугин бацIараб найил тIулиялда.\nГьенир тIокIалъ чIечIого гIадамал ругин ракъунги чIун тIалъиялда цере жидерго тIалабал лъолел. Гьелда цадахъго ахIи-хIур бахъун бугин республикаялъул нухмалъулесул сверухълъиялъ росулел ришватазул. Гьес хъулухъазда лъолел гIагарал чагIаздайин абуни кIолеб гьечIин документазда гъалатI гьечIого жидерго цIар хъвазегицин. Хайрулиница бицунеб буго гьеб киналъго халкъалъул божилъи хун бугин ГIабдулатIиповасда, гьединав нухмалъулевин абуни тун вугин улкаялъул бищунго ахIвал-хIал хIалуциналда хIинкъараб бакIалъул бетIерлъун. РакIалде щвезабейин президент Путиница абураб жо – Россиялъул тушбаби бокьараб бакIалде лъугьине рес бугин. Жиндирин абуни, хас гьабун Марат Хайрулинил, ракIчIун бугин гьел Россия биххизабизе къваригIарал тушбаби церего рорчIун ругин Рамазан ГIабдулатIиповасул горсвериялде, цебего байбихьанин гьез гьаниб хIалтIи гьабизеги.\nМарат Хайрулиница чIванкъотIун щал гьел тушбабияли бицунеб гьечIо. Амма рагIи кьолеб буго тIасияб видеороликалда гьел рехсезе.\nГIабдулатIиповас Дагъистаналъе гьабураб бищун кIудияб квешлъилъун рехсолеб буго Гъизляралъул коньяк гьабулеб заводалъул нухмалъулев хиси. Цинги гьеб федералияб кверщелалде кьей. Гьелдалъун республикаялъул бюджеталъе зарал кколеб бугила.\nГьеб заводалда бан унголъунги гIемер ахIи-хIур букIана республикаялда. Живго Рамазан ГIабдулатIиповас абун букIана гьениб коньяк гьабулеб батанила чорокаб спиртги гъорлъе жубан. Гьениса щолеб хайиралда тIад кверщел гьабулеб батанила Гъизляралдаса байбихьун Москваялде щвезегIан, цо хасал чагIаз. ГIемерисеб хайирги гьезул чвантинибе унеб батанила. Гьединлъидал жиндир рес букIинчIила гьеб завод федералияб кверщелалде кьей гурони.\nМарат Хайрулиница абулеб буго республикаялда бищун лъикIав нухмалъулев Къурбановги вахъанила ГIабдулатIиповас Дербент мухъалъул нухмалъиялдаса.\nАмма ЭР-сан жидер цIар бицине разилъичIел Дербент мухъалдаса гIадамаз абуна жидеда чIалгIун букIанила 20-30 соналъ Къурбановазул тухумалъ гьениб гьабулеб букIараб ханлъи. Киса-кирго хъулухъаздаги гьес жиндиего хIелхIедулел чагIи тун рукIанила. Къурбановас Дербенталда кинабго гьабулеб бугин Азербайжаналъул президент Ильгам ГIалиевасухъги гIенеккун.\nХайрулиницаго гIадин, Рамазан ГIабдулатIиповасул политика данде кколарел цогидал чагIазги гIайиб гьабула гьесде кIуди-кIудиял хъулухъазда жиндирго гIагарал чагIиги гьудулзабиги толел ругилан. Гьелда бан гьадин абуна республикаялъул нухмалъулес гьал къоязда МахIачхъалаялда букIараб данделъиялда.\nРамазан ГIабдулатIипов: «Гьагъале, дица цо чанго чи вачун министрлъун лъун вукIана. ТIадбалагьун лъай бугел, гIумру лъалел гIадал чагIиги рукIана. Амма хIалтIи тIадкъайдал, щибниги гьабун бажаричIо. Гьедин дица гьел нахъе ритIана. Гьеб мехалда гьезулгун дир гьудуллъи хвана. Гьудул камуниги кIваричIо, Дагъистан камичIелдаса».\n20I4 соналда Дагъистаналда ккечIо цониги теракт, лъугIана флешкабги ритIун, бизнесчагIазухъагун хIакимзабахъа гIарац бахъулеб къагIидаги.\nРамазан ГIабдулатIипов: «Нилъеда кIвана хIинкъи гьечIолъи цIунизе, кIвана терроралъул чанго къокъа тIагIинабизе. Гьединлъидал чанго анцI-анцI соназ республикаялда гIумру гьабун ругел гIадамазда лъала кинаб батIалъи гьанжеги цебги бугебали. Гьезда лъала кинаб ахIвал-хIалалда жал хIалтIизе кколел рукIаралали, сардилъ шагьаралда тира-сверун жидехъа бажарулеб букIинчIолъи. Гьезда лъала кинаб хIалалда аэропортгун вокзал ва нухал рукIаралали. Лъала школалда щибаб экзаменалъухъ ришват кьезе кколеб букIараблъи. Лъала цогояб пачалихъияб экзамен Дагъистаналда сунде сверизабун букIарабали, гьединго ришват кьечIого ясли-ахалде лъимал росулел рукIинчIолъи. Гьелги жеги аза-азар суалалги тIуразе кIвана гьаб кIиго сон иналде».\nГьаниб ракIалде щвезабилин 20I4 соналъул ахиралда Россиялъул премьер-министр Дмитрий Медведевас Дагъистаналда хурхун къабул гьабураб Россиялъул хIукуматалъул документ. Гьелъул магIна ккола гьанжеялдаса хадуб Москваялъ Дагъистаналъе гIарац улкаялъул цогидал субъектазда бащад биччазе бугин абураб. ГьанжелъагIан гьеб цIакъго дагь биччалаан.


"Дождь" телеканал эфиралде биччалеб гьечIо\n"Дождь" телеканалалъул студия.\nРоссиялъул кабелияб телевидениялъул провайдераз заманалъ «Дождь» абулеб телеканалалъул программабазе нух къана эфиралде. ГIилла - Дунялалъул кIиабилеб рагъда Ленинградалъул блокадаялъул хIакъалъулъ дагIбадул суалал эфиралде биччай. Амма жибго рехсараб телеканалалъул вакилзабаз абулеб буго гьеб хIужа багьанадуе босун бугин оппозиционияб телеканал къазелъун.\nЛенинградалъул блокада ахиралде щваралдаса 70 сон тIубалел къояз «Дождь» абулеб телеканалалъ захIматаб суал цебе лъуна – Ленинград нацистазе кьун букIарабани нус-нус азар чиясул гIумру цIунилаан гури?- абураб (гIаммаб къадаралда доб заманалда миллион гIанасев чи гIумруялдаса ватIалъана).\nГьелда бан гьабунбукIана гьикъа-бакъиги. Гьединаб суал цIакъ квешаблъун бихьана гIемерал россиялъулазда.\nРехсараб суал хехго нахъе босун букIана телеканалалъул тIадтараз ва тIаса лъугьин гьарана. Амма гьелда балагьичIого Ростелекомалъул вакил Валерий Костаревас 30 январалда лъазабуна - «Дождь» телеканалалъул программаби эфиралде кьей заманалъ чIезарун ругин абун.\nРоссиялъул президен Владимир Путинил пресс-секретарь Дмитрий Песковасги абуна телеканалалъул журналистазул хьвада-чIвади инсаниятлъиялде данде кколарин.\nЦебе НТВ телеканалалда хIалтIулев вукIарав, гьанже «Дождь» телеканалалъул программаби рачунев Павел Лобковас жиндир иргаялда нижер радиоялъул мухбир Владимир-Кара-Мурзагун гара-чIвари гьабулаго гьадин абуна:\nПавел Лобков: «Блокадаялда хурхараб суалалъул бицани - гьеб буго гIадатияб политтехнология. Щай гурелъул аудиториялъе асар гьабизелъун къваригIунеб бугин гьадинаб унтараб тема, блокадаялда хурхараб букIа, инкъилабалда хурхараб букIа, 1930-билел соналда рукIарал репрессиязда хурхараб букIа».\n«Дождь» абулеб телеканал рагьун букIана 2010 соналда. Гьелъ эфиралде кьолаан маданияталъул ва адабияталъул гурелги – политикиял программабиги.\nМасала 2011 ва 2012 соналда Россиялъул президентасул рищиязда цересел протесталъул акциябиги Владимир Путин президентлъун вищиялдаса разилъи гьечIеб оппозициялъул демонстрациябиги.\nГьединго эфиралда рагIулел рукIана гIемерал оппозициониял хIаракатчагIазул комментариял ва интервью. Хасго коррупциялде данде чIарав блоггер Алексей Навальныясул.\n«Дождь» телеканал тIубанго къан гьечIо. Гьелъул программаби ратизе бегьула интернеталдаги. Гьеб гуребги – руго провайдерал ва операторал гьелъие квербакъи гьабулел.\nАмма аслияб проблема – батIияб буго: хIинкъи буго Россиялъул Генералияб прокуротуроялъ хасаб цIех-рех гьабиялъул.\nПолитолог Борис Вишневскиясул эбель-инсуда бихьана Ленинградалъул блокадаялъул захIмалъи. Ва гьес абулеб буго Дождь телеканалалъ къурбаназул адабги, прессаялда хурхараб къанунги хвезабичIин.\nБорис Вишневский: «Россиялъул Генералияб прокуроротураялде хитIаб гьаби гIададисеб иш бугин, щай гурелъул гьадинал яги додинал суалал кьезе гьукъулеб къанун гьечIо.\nГьеб гуребги, абизе кккараб буго гьаб суал цIияб гурин. Лъеберго соналъ цебеги гьаб суал борхизабуна гIурусазул кIудияв хъвадарухъан Виктор Астафьевас.\nГьес тIубараб тIехь хъвана гьеб темаялда бан. Гьелъул аслияб пикру - Ленинград нацистазе кьезе кколаан абураб.\nГьедин батани, рачIезин чанго соналъ цеве хварав Виктор Астафьевги диваналде цIазе ва гьесул тIехь гьукъизе».


СагІудиялъул къиралзабазул сияхІ — Википедия\nСагІудиялъул къиралзабазул сияхІ\n(«СагІудиялъул ханзабазул сияхІ» гьумералдаса гьанибе буссинабуна)\nСагІудиязул ГІарабиялъул Къирал ккола пачалихъалъул ва СагІудиязул ханлъиялъул Рукъалъул бетІерлъун. СагІудиязул ГІарабиялъул тІоцевесев ханлъун вукІана Нажд ва ХІижазалъул хан ГІабдул-ГІазиз ибн СагІуд; киналго хадур ккун рачІарал ханзаби ккола гьесул лъималлъун. СагІудиязул ГІарабиялъул аслияб къануналда рекъон сагІудиязул тахбакІиде рахине изну буго гІицІго ГІабдул ГІазизил лъималазе ва лъималазул лъималазе, амма тартиб бачн гьабун гьечІо. 1986 соналдасан байбихьун сагІудиязул ханасул тІокІцІар буго КІиябго хІарамалъул хъулухъчи абураб.\nГІабдул ГІазиз 26 ноябрь 1880 22 сентябрь 1932 9 ноябрь 1953\nСагІуд 12 январь 1902 9 ноябрь 1953 2 ноябрь 1964\n(тІаса рехана) 23 февраль 1969\nФейсал 14 апрель 1906 2 ноябрь 1964 25 март 1975\nХалид 13 февраль 1913 25 март 1975 13 июнь 1982\nФагьд 16 март 1921 13 июнь 1982 1 август 2005\nГІабдуллагь 1 август 1924 1 август 2005 23 январь 2015\nСалман 31 декабрь 1935 23 январь 2015\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=СагІудиялъул_къиралзабазул_сияхІ&oldid=71533»\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 11:47, 23 март 2020.


«ГIайиб чIезабичIого «гIайибиял» гIемерлъулел руго Дагъистаналда\nМахIачхъалаялъул Советский мухъалъул диваналъ кIиго моцIалъ жанир тIамизе хIукму къотIун буго ХIамзатов МахIачиеги, ГIашурбегов Зауриеги. Гьезде гIунтIизабулеб буго изну гьечIого яргъидгIуцIаразе кумек гьабулеб букIанилан абурабги гIайиб. Жанир тIамуразул гIагарлъиялъги гьезул адвокатазги абулеб буго гьеб провокация бугин. Цо-цо баяназда рекъон, жанир тIамурал рухулелги руго.\nГьединго «Эркенлъи» радияолъухъе щварал баяназдасан лъана жанир тIамуразда тIад хIал гьабулеб букIиналъулги\nЖанир тIамурав цоясул ХIамзатов МахIачил вац ХIажимурадие рес щун буго къокъабго заманаялъ вацасда берчIвазе. Гьесул тIубараб гьумер хъахIиллъун букIанилан бицунеб буго гьес. Гьесги МахIачил хъизан Лимарацаги абулеб буго гьесда изну гьечIого яргъид гIуцIаразе гьес кумек гьабулеб букIанилан абураб баян гьересияб бугилан.\nМахIачидеги ГIашурбегов Зауридеги цIех-рехчагIаз гIайиб гIунтIизабулеб буго гьез Буйнакск шагьаралда ва гьебго мухъалда рукIарал изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къукъаялъе кумек гьабулеб букIанилан абун. Гьеб мухъалда ругел такъсирчагIаз апрелалъул 30 къоялъ кьвагьдон рукIана полициялъул хIалтIухъаби тIад рекIараб автомобилалде, доб мехалъ гIумруялдаса ратIалъун рукIана полициялъул лъабго офицерги, жеги кIигоял лъукъун азарханаялда регизарунги рукIана\nИнформалатаз бицухъе ХIамзатов МахIачги, ГIашурбегов Заурги тIагIун рукIиналъул хабар гьезул гIагараз тIибитIизабун букIана маялъул 12 къоялъго. Гьеб лъугьа-бахъин ккун буго МахIачахъалялда ХIамидовасул къотIноб бугеб «Спортмастер» абураб тукада цебе. Вачун унеб заманалад МахIачида цадахъ гьединго йикIун йиго гьесул хъизанги гьей тунткун автомобилалъуса къватIие рехун йиго. МахIач вачун араб автомобиль ккола «Приора» абураб маркаялъул.\nГьев цIунизе тIаде восун вуго МахIачхъалаялдаса адвокат МухIамадов Мурадица, амма низам цIунулел хIалтIухъабаз гьал дол багьанабиги ратун виччалев гьечIо гьев МахIачихъе тIаде.\nМухIамадов Мурад: «Цин дида абуна гьев гьезего гьечIин гьанивилан, хадуб цIех- рехчи чIана жиндаги вихьичIин гьевилан абун, хадуб цIех-рехчиясда лъан буго гьев гьенив вукIин ва жиндеги гьерсал рицун рукIин. ГIиллаби гIемерал ургъулел руго дида гьев вихьичIого вукIине. Гьев дида вихьичIолъиялда бан дирго рес кколеб гьечIо гьесул кинаб позиция бугебали лъазе, бугиш гьесда гIайиб гьечIищали чIезабизе квал-квал гьабулеб буго диеги».\nГьанже Мурад МухIамадовасда ракIалда буго гьелда тIасан прокуратураялде гIарза хъвазе. Жанив тIамурасухъе жив виччазе багьанаби ралагьи цIех-рех чагIаз ургъунго гьабулеб пиша букIиналда щаклъи гьечIо гьесул. Гьединго МахIачил щаклъи гьечIо гьабичIеб такъсирияб хIужаялъе мукIурлъизелъун цIех-рехчагIаз ХIамзатов МахIачида тIад хIал гьабулеб букIиналдаги.\nМухIамадов Мурад: «Цереккун сурав босулаго гьес кьурал киналниги баяналги гьесда тIад хIал гьабиялъул хIасил ккола. Гьеб дида якъинго бихьана ва бичIчIана диван тIобитIулеб бакIалда гьесул гьумер бихьидалги, бидул цIун букIана гьесул куц-мухъ. БатIияб гIилла гьелъие гьечIо».\nПолициялъулаз рухун хадуб сахлъиялъе зарал ккун букIиналда бан ХIамзатовасеги Зауров ГIашурбегиеги, тохтурзабазул кумек хIажат букIиналъул ходатайство битIун буго МахIачил адвокатас хамиз къоялъ, амма цIех-рехалъул идараялъ инкар гьабун буго гьелъиеги\nГьединго араб арбагI къоялъ Гъизляр мухъалъул Косякино росулъ чанго мина свурен ккун гьениб полициялъулаз хал шал тIобитIулеб букIиналъул баян кьуна информ.алатазе Правозащита централъул вакил Рустамова Гульнараца. Гьелъул хIакъалъулъ бицун Гульнарахъе ахIун бачIун буго Косякино росулъа ГIалиева Марьямица. Радал сагIат 6 тIубараб гIужалъ сверун ккун буго гьелъул мина. Гьеб заманалда рокъор цохIо гьей гурейги рукIун руго гьелъул кIиго сон барай ясги эбелги, жиндирго ясгун цадахъ Марьямил ункъгIалги. Низам цIунулез гьединго сверун ккун буго мадугьалихъ бугеб цоги минаги. КIиябго минаялъул бетIергьаби Рамазанов ГIабдулги ва АхIмад абурав гIолохъанчиги гьез цадахъ рачун руго. Гъизляр мухъалъул жанисел ишазул идараялъ тасдикъ гьабулеб гьечIо гьеб баян.\nГражданияб рагъул цIияб ишара\nПайда гьечIеб къуват\n«ЧIегIераб сияхIалде» умумулги росун руго


КъватIибе бачIун буго тарихчагIи ХIажимурад Доногъоца ва ШагIбан ХIапизовас хIадур гьабураб «Аваразул рагъулаб тарих» абураб тIехь. Гьеб ккола магIарулазул тарихалда жанир рукIарал рагъазул, гьелъул гIахьалчагIазул, рагъулъ гьез хIалтIизабулеб букIараб ярагъалъул ва ратIлил цо-цо хаслъабазул бицунеб тIехь. 10 июналда МахIачхъалаялъул Миллияб басмаханаялда тIобитIана гьелъул презентация.\n«Аваразул рагъулаб тарих» абураб проекталда гIахьалъи гьабун буго чанго тарихчияс. Гьел киназулго батIи-батIияб заманалда рахъун рукIарал тарихиял макъалабиги данде ракIарун хIукму кканин гьелъул басма хIадуризеян бицана гьединаб тIехь хIадуризе тIоцебе ракIалде ккарав, тарихчи ХIажимурад Доногъоца\n«Аварал ккола умумузухъанго гьезухъе бачIараб, кIудияб даражаялъул рагъулаб культура бугеб халкъ. Гьеб рагъулаб культураялъ аваразул жамгIияб гIумруялъул киналго рахъазда гьоркьосанги ун, кIудияб бутIа лъуна магIарулазул гIадатияб культураялда жанибги ва гьелъул цо-цо рахъал рихьизе бегьула инсанасул дунял бичIчIиялда, фольклоралда, ва диниял хаслъабазда жанибги. МагIарул халкъалъул тарихалда ва маданияталда хасаб бакI кколеб рагъулаб гIелму нус-нус сонаца букIана магIарулазул бихьиназул аслияб пишабазул цояблъун.\nСогIаб гIумрудул нухда, рагъулаб гIелму тIокIкIун лъазабиялде хIажаталлъун кколел рукIана гьел, гьелъ жанибе бачун букIана халкъалъул рухIияб къуват»,- илан бицана презентациялда ХIажимурад Доногъоца. Хас гьабун магIарулазул рагъулаб тарихалъул хIакъалъулъ щай гьеб тIехь бугеб, цогидал миллатазулги рукIаралъул тарихалда жанир рагъалилан гьикъидал гьес абуна, тIоцебе бугони тIехьалда тIад хIалтIарал киналго тарихчагIиги магIарулал кколин. КIиабилеб гьелъие бугеб гIилла баян гьабулаго гьес гьадинан бицана.\nХIажимурад Доногъо: «КIиабизе бугони, дида ккола гьелда лъицаниги дагIба баларилан, рагъулаб ишалъул рахъалъ магIарулал цогидал миллатаздаса кидаго рукIана цере, гьеб гьезул тарихалъул тIамчида жаниб бищун гвангъараб хIучч ккола. МагIарулал гIахьаллъана рикIкIен гIемерал рагъазулъ. Кавкзалъул рагъул аслиял лъугьа-бахъиналги ккана магIарулазул ракьалда, мисалъе рехсезе бегьула СалтIа, ЧIохъ, Хьаргаби, Гъуниб ва АхIулгохIалда ккараб тарихияб къеркьей. Дица цебехун абухъе магIарулазул тIолабго тарихалда гьоркьосанги ун, гьезул рукIа-рахъиналда, маданияталда, этнографиялда ва цогидабги бутIаялъулъ рагъулаб ишалъ гIахьаллъи гьабичIеб бакI гьечIо».\nГьеб тIехь бикьун буго чанго бутIаялде ва гьеб щибаб бутIа мустIахикъаб бугин тарихчагIаз батIаги босун гъварилъуде раккун гьелъул хал гьабизеян абуна ХIажимурад Доногъоца хадубги.\nТарихалда жанир магIарулаз гьарулал рагъулал дандечIеязе бергьун кIудияб къимат кьуна тIехьалъул авторазул цояв, тарихчи ва «Аваразул миллиябгун маданияб автономиялъул» нухмалъулев хисулев Маркъо ШагIбановасги. Гьесул рагIабазда рекъон, гьоркьехъел ва анцIила микьабилеб ва анцIила ичIабилеб гIасрабазда магIарулаз рагъулъ бихьизабураб гьунар такрар гьабун бажарун гьечIо дунялалъул бокьараб пачалихъалда.\nМаркъо ШагIбанов: «ВатIаналде бугеб рокьи нахъе реханиги, Кавказалъул рагъулъ магIарулаз бихьизабураб бажариги, бергьун кIудияб бахIарчилъиги цIакъго кIудияб букIана. Щай абуни гIурусазул армия доб заманалда букIана тIолабго дунялалда машгьураб, кIудияб къуват. 18I2-18I4 соназда, тIолабго Европа накалда ккезабураб Наполеонил армия гьез щущахъ биххизабуна, гьевги тахидаса рехана. Гьелъул кьучIалда нилъеца чIванкъотIун абизе бегьула анцIила ичIабилеб гIасруялъул тIоцебесеб бащалъиялда, тIолабго Евразиялда ва хIатта дунялалдацин гIурус армиялдаса кутакаб къуват букIинчIо. Дида ккола гьеб бакIалда дида тIад рекъелин бокьарав тарихчиян.\nГьебго заманалда байбихьана магIарулазулги дандечIей гьанибе бачIунеб гIурус армиялде данде. Гьениб магIарулаз рихьизарурал гIадаб бахIарчилъиги, бажариги цогидалги тIокIлъаби лъилниги рукIинчIо. Гьеб гуребги антиколониалиял рагъазулъ магIарулаз бихьизабураб бахIарчилъиги, рагъулаб сурсат хIалтIизабиялъе гьезул букIараб гIадаб махщелги цогидал улкабазул рагъухъабазул букIинчIо. АнцIила ичIабилеб гIасруялда рукIарал антиколониалиял рагъазде балагьизе ккола нилъ, Кавказалъул рагъулъ имаматалъул заманалда магIарулаз бихьизабураб къеркьеялъе къимат кьезе кканани. Гьединлъидал анцIила ичIабилеб гIасруялда дунялалъулго тарих босаниги, магIарулаз гIадин колониалиял империязде дандечIей гьабун лъихъаниги бажаричIо».\nГьеб тIехьалда кьун руго Аваразул «Сарир» абураб пачалихъалъул хIакъалъулъги, ГIумахан Нуцаласул заманалда магIарулаз мадугьалихъ ругел ракьазде гьарурал тIадекIанцIиязул, Кавказалъул рагъалъул тарихалъул, машгьурав Шамилил наиб ХIажимурадил хIакъалъулъги цо-цо баянал. Гьениб гIурусазул армиялъул офицерзабазцин кIудияб къимат кьолеб буго магIарулазул рагъизе бугеб гьунаралъе. Аваразул тарихалда «бо» ва «болмацI» кин бижарабили бицунел хIужаби, Шамил имамасул аскаразулъ рукIарал «муртазекал» абурал хасал рагъухъабазул тарих, рагъулъ магIарулаз хIалтIизабулеб букIараб ярагъалъул ва гьел гурел цогидабги рагъулаб тарихалъул хIужаби гIатIидго рагьун руго гьеб басмаялда. МагIарулазе кидаго хасиятал рукIана рагъулъ загьир гьабулеб бахIарчилъиги къохIехьейги, гьеб кинабго цолъун букIана унго-унгояб магIаруласул хасияталда.


«Полициялъул хIалтIи дружинниказ гьабизе кколаро»\n22 маялда Гъуниб мухъалъул Сугъралъ росдал данделъиялда хIукму гьабун буго росулъ, жидеего бокьун гIадлу-низам цIунизе рахъаразул къокъаби гIуцIизе. Гьеб мухъалда ругел изнугьечIого яргъидгIуцIаразде данде къеркьеялъе гIоло гIуцIулел ругел гьел къокъабаз лъикIлъиялде рачунарилан рикIкIунеб буго жалго сугъулдерица.\nХамиз къоялъ Сугъралъ росдал жамагIаталъул данделъи ахIиялъе аслияб гIилла ккун буго дагьал церегIан къояз гьеб мухъалъул изнугьечIого яргъидгIуцIаразул къокъаялъ полициялъул хIалтIухъабазде тIадекIанцIи гьаби. Гьеб балагьаб лъугьа-бахъиналъул хIасилалда 3 полициялъулав чIвана ва 7 лъукъана.\nГьединлъидал экстремизмалде данде рахъине кколин, цадахъ рахъун гьелде данде къеркьечIони хIасил букIунарин лъазабулеб букIана гьеб дандеруссиналда.\nХас гьабун гIахьаллъи гьабизе Сугъралъе рачIун рукIана Дагъистаналъул бетIерасул жанисеб политикаялъул идараялъул нухмалъулев Исрапилов Артурицаги, Сугъралъа республикаялъул жамгIияб палатаялъул бетIер ХIамзатов ХIамзатицаги, Дагъистаналъул бетIерасул гIакълучи Амиров Сатмарицаги.\nГьел киналго кIалъаре рахъараз лъазабун буго росулъ рикьалаби риччазе бегьуларин, цоцалъ гъункун рукIине кколиланги.\nДанделъиялда гIахьаллъи гьабун буго кинабниги 300 гIан чияс. Гьеб экстремистазде данде къеркьезе ккеялъул хIакъалъулъ кIалъаял гьарулаго гьеб тадбиралъул цо-цо гIахьалчагIаз абун буго росулъ ругелщинал салафиял нахъе къотIизе кколилан.\nГьединго росулъ гьел эксремистал тIатинаризе, гьел ралагьизе полициялъулазе кумек гьабиялъе хасал жидеего бокьун гIадлу-низам цIунизе рахъаразул къокъаби ай дружинаби гIуцIине кколинги лъазабун буго данделъиялъул гIахьалчагIаз. Амма экстремизмалде данде къергьезе гьел къагIидаби хIалтIизаруни гьелъ лъикIалде рачунарин рикIкIунеб буго цо-цо сугъулдерица.\nГьединазда гьоркьов вуго сугралъа «Новое Дело» газеталъул бетIерав редактор Сагидов ХIажимурадги. «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда гьес бицана сугъулдерил жамгIаталда гьоркьор чанги дандеккунгутIиялги, проблемаби рукIинги хIакъаб жо бугила, амма росулъ бугеб захIматаб хIал гьел дружиниказ дагьабги хIалуцинабун гурони лъикIлъизабуларилан.\nСагидов ХIажимурад: «Дир пикруялда рекъон гьел дружинаби къваригIарал жал гуро, гьел гIуцIияз квешал хIасилалде рачине бегьула. Нагагь гьедин ккани пачалихъалъ киданиги гьелъул жавабги кьоларо.\nХалкъалъ улкаялъе гIезегIан магъалабиги кьун кигIан бокьаниги гIемер къуваталъул идарабазул хIалтIухъаби хьихьун руго гури. Гьез гьабизе те ха жидедаго тIадаб хIалтIи. Гьел щибизе ругел чагIи?\nЦойгидазе щолареб гIанасеб гIарацги кьун тун ругел гьел хасал идарабаз гьабизе кколеб хIалтIи дружиниказде реххи гьеб расги лъикIаб жо гуро.\nТIадежоялъе гIадамал цоцалъ разаризеги бегьула гьелъ. Цониги чи жив дружиник вугинги абун гIадлаби гьаризе лъугьаниги, росуцоязда гьеб данде ккеларо, гьелъие гIоло гIадамазда гьоркьоб кьалги ккезе бегьула.\nГьадингоги росулъ бугеб захIматаб хIалалде тIаде гьеб тунка-гIусиги расги хIажат гьечIо. Гьел кодоб ярагъги ккун рагъуе хIадурарал экстремистазде данде дружиникал тIами, дир пикруялда рекъон гIадалаб иш буго».\nГьединго ХIажимурадил пикруялда рекъон дагьаб цебегIан гьениб изнугьечIого яргъидгIуцIараздаги, полициялъул хIалтIухъабаздаги гьоркьоб ккараб рагъ-кьалалда низамцIунулезе кIудияб ками ккеялъе гIайиб буго къуваталъул идарабазул нухмалъиялда.\nСагидов ХIажимурад: «Дагьаб цебегIан Гъуниб мухъалда ккараб-таралъ бихьизабулеб буго республикаялъул къуваталъул идарабазул нахъеккей. Щай гурелъул, кодоб ярагъги бугел, рагъуе лъикI хIадурарал экстремистазде данде гIадатиял полициялъул хIалтIухъаби ритIи, гьеб буго къуватазул идараялъул нухмалъиялда хIалтIизе лъангутIи.\nГьеб мухъаллъул бутIаялда хIалтIулел полицилъулал рагъуе хIадурун рукIунаро, гьезда тIад батIиял ишал рукIуна. Гьезул букIине кколеб хIадурлъиги, хIалбихьиги букIинчIолъиялъха гьелщинал камиял ккарал полициялъулазе.\nГьел экстремистазде дадне къеркьеялъе гIуцIарал низамцIунулезул хасал хIалтIухъаби руго гури, гьел ритIизе кколаан экстремистал ралагьизеги, гьезде данде рагъизеги.\nМухъалъул полициялъул хIалтIухъабаз гьабулеб хIалтIи гуро гьеб. Гьелде тIадеги лъукъарал полициялъулазе кумек гьабулел рукIарал нижер гIадамал, экстремистазулгун хурхен бугин, рокъоб ярагъ батанин абун багьанабиги чIван жанир тIамун руго.\nКиназдаго лъала низамцIунулез гьеб ярагъ жидецаго реххараблъи. Гьелдаса хадуб кинаб божилъи букIунеб гIадамазул къуваталъул идарабаздехун. Киназдаго лъалеблъидал гьев чиясда щибго гIайиб гьечIолъи, гьев лъукъарал полициялъулазе кумек гьабулев вукIараблъиги.\nЖидецаго жидедаго данде тIамулеб буго гьез халкъ. Гьелъ бихьизабулеб буго нилъер полициялъулги, пачалихъалъулги бажаригьечIолъи. Пачалихъалъул нахъеккейги бажаригьечIолъиги ккола цоял цойгидаздеги тIамун гьелъ жиндирго суалал тIурай»\n15 маялда Гъуниб мухъалда изнугьечIого яргъидгIуцIараз низамцIунулезде тIадекIанцIи гьабун хадуб Сугъралъ росу сверун ккун букIана ва гьениб чанго чиясул рокъоб чIухь бана.\nГьел тадбиразул хIасилазда чанго чиясул рокъоб ярагъ батанин, гьезул экстремистазулгун хурхен бугинги лъазабун полициялъ ккун рукIана сугъулдерил чанго чи. Гьезда гьоркьов вукIана школалъул директор АхIдуханов МухIамадги.