МагIарул цIалдолел рохизаризе жанги, жигарги, тавпикъ-икъабалги кьеги гьесие ва гьесул нухмалъиялда гъоркь тIолабго коллективалъе.\nФондалъул президент ГIалиасхIаб Хархачаев\n«ХIакъикъат» газеталъул нухмалъиялъулъ ккарал хиса-басиял лъикIалъе ратаги ва лъикIлъиялъул бутIа щивав цIалдохъанасе гьарзаго щвейги буго нилъер мурад.\n«ХIакъикъат» буго магIарулазе цIи-цIияб хабарги босун бачIунеб чапар. Информация чара гьечIого хIажатаб ишлъун букIиналъ инсанасе хиралъана газеталъул хъулухъги. Цоцазе гIакълаби кьезе, сверухъ кколеб-толелъул хIисаб-суал гьабизе, лъикIабги квешабги батIа бахъизе лъазе малъулеб казият камун нилъ хутIугеги. Гьединлъидал, гьеб букIинеги ккола щибаб гIелалъ цоцахъе мадиро гьабун кьураб ишлъун: ригь араз - цIияб гIелалъухъе.\nДица гьелъул ва инсанасул гIакълу-къасдалъе пайдаял рахъазул пикрабаз борца-къотIана гIемерал рахъал. Гьелъие гIиллалъунги букIана «ХIакъикъат» газеталъул бетIерав редактор Камалов ГIали нахъе индал, гьесул бакIалде, ай гьабсагIаталда редакторасул ишал тIуралевлъун ГIумахан ГIумаханов (ГIандийский) танилан рагIи.\nАра-таралъухъ ва хIалтIулъ бихьизабураб хIаракатчилъиялъухъ ракI-ракIалъулаб баркалаги ГIалие кьун, ГIумаханиеги гьарула икъбал. Дида цевегоялдаса нахъе лъала махщел камилав журналист, гIаданлъи бугев инсан ГIумахан. Гьесул гьунаргун хIаракатги бихьана «Сабаб» журналалда, «ХIакъикъат» газеталда, Болъихъ районалъул газеталъул бетIерав редакторлъун хIалтIулеб заманалдаги. Дица тIадегIанаб къимат кьола гьесул шигIруялъулаб ва журналистикаялъулаб гьунаралъе.\nМагIна гъваридаб, хъвале-толелъулъ унго-унголъунги миллияб адабият ва маданият хIалтIизабизе лъай, тIадегIанаб махщелгун къалмикьа арабщиналъе цо хасаб магIна-гIиналъул куц бати, - гьесие хасиятаб нух букIуна. Гьединлъидал дун божарав вуго «ХIакъикъат» магIарулазе жеги хирияблъун лъугьине букIиналда. Гьелъул гьурмазда магIарул махIги-яхIги, гIаданлъи-намусги, иманги-исламги камилго загьирлъиялда ракIчIараб букIиналда дир кигIан дагьабниги щаклъи гьечIо.\nБаркула, гьитIинав вац, магIарулаз дуде гьабураб божилъи. «ХIакъикъаталъул» байрахъ борхатго кквезе дуе сахлъиги бажариги кьеги БетIергьанас.\n"Баркула-баркуларо" абураб калима буго магIарулазул, цо иш лъикIищ ккелеб, квешищ ккелебали лъаларого ругеб мехалда абулеб.\nГьеб ракIалде бачIана дидаги ГIумахан ГIумаханов нилъер магIарул казияталъул удаманлъун тIамунин абураб хIукму министрас цIалараб мехалда. Баркула гьеб жавабияб ва захIматаб хIалтIуда ишги лъалев, лъайги бугев, творчествоги бичIчIулев къалмил агьлуялъул чи, пасихIав рагIул устар, гIужилав сатирик тIамун вукIиналъ.\nБаркуларо, гурхIула тIаде ккараб гьир бихьун, гIадамазул газеталдехун гьечIеб бербалагьи бихьун, гьеб цIализе тIамизе гIураб пикруялъулги, гьунаралъулги, хъвай-хъвагIаялъулги чагIаз цебего казияталъулгун къо-лъикI гьабунги букIун. МагIарул миллаталъулги газеталъулги цебего бухьен тIун букIун, киналго диналъул вацал социалиял гьиназ, диналъул яцал - ватцапалъул гудраз ккун рукIун. Гьел дагьабниги пикруги, гIакълуги, асарги бугеб хъвай-хъвагIай цIализе тIами жакъа цIакъ захIматаб ишги буго. Гьелъие гъеж гуризе ккола тIоцебе дуцаги, хадур цIазе ккола хутIарал, дагьабниги пикру ва гьунар бугелщинал гIадамалги.\nТIадбуссинабизе ккола нилъер миллияб басма 90-абилел соназда букIараб къадруялде ва машгьурлъиялде. ГIали Камаловас газета хIабургъарал 90-абилел соназда гьунар бугел гIолохъабазе бакIги кьун гIезеги гьабуна, хадуб гьелго гIолохъабазулгун рагъ бан, тIалаб гьабичIого, гъорлъе рачинчIого хвезеги гьабуна. Кин батаниги, нилъеца гьесие баркала кьела компартиялъул догмабаздаса газета хвасар гьабиялъухъги, тIаса лъугьун тела хадусел гъалатIалги.\nГIайиб камурав чи вукIунареблъиги хIисабалде босун. Дирго рахъалдаса гъалатI ккараб, адаб тараб жо букIун батани, ракI-ракIалъ тIаса лъугьаянги гьарула ГIали Камаловасда. Гьарула цIияв редакторасе къалмие бегIерлъи, пикруялъе гъварилъи, каламалъе пасихIлъи, кидаго цебехун тарихалдаго букIараб магIарул газеталъул къадру ва цIар борхизабизе къуватги гьунарги.\nРеспубликаялъул художествиябгун публицистияб "Дагъистан" журналалъул бетIерав редактор МухIамад БисавгIалиев.\nПрочитано 354 раз\tПоследнее изменение Вторник, 05 ноября 2019 12:58\nмеждународный фонд имени имама Шамиля,\nДругие материалы в этой категории: « ГIагараб тIалъи - гIаммаб рукъ\tЦIиял пикрабигун, цIиял ишалгун »\n15:59, 09 июля 2020, 35\n16:23, 08 июля 2020, 179


Автор: ilchi · 28.05.2020\nпремия ласун хъит учара\nРеспубликалул Халкьуннал творчествалул къатлул кьамул буллай бур «Душа Дагестана» премиялийнсса документру.\nДакIнийн бутан, ва хъанахъиссар региондалул премия, цил прообразнугу хъанахъисса федерал даражалий дулайсса «Душа России» премия. Премия дуллалиссар аслийсса халкьуннал культура дуруччавриву ккаккан дурсса ларайсса ккаккиярттахлу. Премиялийнсса конкурс шайссар «халкьуннал къавтIаву», «халкьуннал балай», «халкьуннал музыка», «халкьуннал аслийсса культура», «халкьуннал усттар», «чIава гьунардучи», «халкьуннал театр», «халкьуннал музыкалул инструмент» номинациярттай.\nДокументру кьамул буллалиссар сентябрьданул 1-ннин.\nЦIусса дачIугу, аккордеонгу\nБарият Мурадовал цIанийсса Республикалул искусствардал школалийн бивунни музыкалул цIусса инструментру. Дагъусттан Республикалул Культуралул министерствалул пресс-службалул бувсъсса куццуй, школалун буллуссар цIусса аккордеон, электро ва акустикалул гитарарду, гармонну, дачIурду ва цаймигу кьай-кьуй. Му бакъасса, «Культурная среда» подпроектрал лагрулий школалун ларсъссар офисрал техника ва аьркинсса оборудование.\n«Музейрдал хьхьугу» – манзилданий\nГьарца шинал щаллагу дунияллий кIицI лагайсса Музейрдал кьини ххуйсса сакиншиндарай Дагъусттаннайгу шайссия халкьуннал дянивсса «Музейрдал хьхьу» акция. Махъсса цинярдагу шадлугъру кунна, ва ххуллухмур «Музейрдал хьхьу» тIурча, хьунни виртуал журалий. Республикалул музейрдаву ва иширан хасну хъанахъисса давуртту хьунни онлайн режимрай.\nСледующая публикация ЦIарая мюхчанну бикIияра\nПредыдущая публикация Кризисрайн къаршисса чаранну


Дин, Сентябрь 02, 2015\nАрбагI къо 2 Сентябрь 2015\nБерцинлъиялда ва сурукълъиялда гьоркьоб\n«Ираналъул руччабазул балъгояб эркенлъи» абулеб гьумер рагьун буго Fasebookaлда. Гьелде жидерго хIижабалги ретIичIого балъго рахъарал суратал рачIунел руго тIолабго улкаялдаса. Гьедин бицунеб буго сайталъул администратораз. Ираналъул руччабаз гьедин лъазабулеб буго жидее ругел гIурхъабазе протест. Дагъистаналда абуни руччабазда ва ясазда гьоркьоб къо бахъанагIан машгьурлъулеб буго пластикияб хирургия. Кинал ругел гьелъул лъикIалги квешалги рахъал?\nГIибадулло Наботовасда хурхун хIукму гьабуна диваналъ\nМахIачхъалаялъул салафиязул мажгиталъул будун ва хIафиз ГIибадулло Наботовасе 6 моцI туснахъалъул кьун буго диваналъ. ХIафизасда гIайиб гIунтIизабун буго кодоб изну гьечIого цIунараб ярагъ батиялда бан. Амма гьев лъалезул рагIабазда Наботов гIайибияв вуго гIицIго гьев салафиязул мажгиталъул хIалтIухъанлъун вукIиналъулъ.\nИсламофобиялъул кьалбал Кавказалда руго\nЦIалул идарабазде хIижаб чIван хьвадиялдехун кинаб бербалагьи бугебали Россиялъул регионазда тIобитIараб цIех-рехалъул гIахIалчагIаз аслияб куцалъ гьелда данде ругилан пикру загьир гьабун буго. Экспертасул пикруялда, хIижабалде данде бугеб халкъияб пикру кколеб буго халатбахъараб заманаялъ Россиялда тIибитIизабулеб букIараб исламофобиялъул хIасиллъун.\nЩиб сабаблъун ккурал гIолилал?\nБатIиял пачалихъазда исламияб лъай щварал гIолилал кколел руго Дагъистаналда низам цIунулезул рахъалъ хасаб кIвар бугеллъун. Гьедин , 13 марталъ ярагъ рехун, ккун рачун арал вацал ХIажиевазул цояв Каир шагьаралда исламияб лъай щварав вукIанин , гьеб гуреб батIияб гIиллаги жидеда бихьуларин лъазабулеб буго гьесул гIага-божараз. Дагъистаналда хIалуцараб ахIвал-хIал цIуни хIажалъун бугин низам цIунулезейин тIаде жубалеб буго гьез.\nИсламияб литератураялъул «чIегIераб сияхI» халалъулеб буго\nРоссиялда экстремизмалъул магIна бугебин абулеб литератураялъул федералияб сияхIалде дагьаб цебегIан босун буго жеги микьго цIияб тIехь. Гьезда гьоркьор руго цереккунги гьебго сияхIалде босун букIараб «Крепость мусульманина» абураб тIехьалъул кIиго батIияб версияги. ХIакъикъаталдаги экстремизмалъул магIна бугебин абулеб литературалъун рикIкIине бегьулищ гьел тIахьал?\nБусурбабаздехун бербалагьи квешлъун бугищ Европалда?\nПарижалда Charlie Hebdo сатирияб даптаралде тIадекIанцIи гьабиялъул жавабчилъи тIадебосун буго Йеменалда бугеб «ГIарабазул бащдаб-чIинкIиллъиялда бугеб Аль-КъагIидаялъ». Гьезул нухмалъиялдаса Наср Аль-Анси абулев чияс видеоялда абулеб буго гьеб тIадекIанцIи букIанин МухIамад аварагасухъ (с.гI.с) къисас босийин. Гьелдаго цадахъ талат къоялда Парижалда бичулеб букIана Charlie Hebdo-ялъул цIияб номер ва гьелда тIад цIидасан кьун букIана аварагасде бахъараб карикатура.\nИсламалда гьечIо руччаби инжит гьаризе бегьулин абураб бакI\nГIиракъалда «Исламияб пачалихъин» жинда абулеб радикалияб къукъаялъл чагIаз рикъулел ва тIад зулму гьабулеб буго езидазул руччабигун ясазе. Гьелъул бицунеб доклад биччан буго гьал къоязда Amnesty International абулеб халкъаздагьоркьосеб инсанасул ихтиярал цIунулеб идараялъ.\n«Рохьазде» нух къай мурадгун\nЖакъа Дагъистаналда изну гьечIого яргъидгIуцIарал къукъабазда вуго кIинусго чи вуго, жеги кIинусго дагъистанияв Сириялда «Исламалъул пачалихъ» абулеб радикалияб къукъаялъул ахъккун вагъулев вуго. Гьедин лъазабулеб буго республикаялъул Жанисел ишазул министерлъиялъ. Гьединазул къадар дагьлъизабиялъул мурадалда гьал къоязда Дербенталда рагьун буго экстремизмалъе профилактика гьабулеб центр\nKилисаялъе бегьулеб мажгиталъе бегьун гьечIо\nАхираб заманаялъул гIаламатлъун лъугьун буго Россиялъул жамгIиял лъайкьеялъул школазда ва ТIадегIанал цIалул идарабазда динияб ишара бихьизабулеб ретIел, гьездаго гьоркьоб хIижабал яги бусурманаял ясаз кIазал къай гьукъи. Гьелдаго цадахъ, ГIурус килисаялъ хIалбихьулеб буго Россиялъул школазда гIодор къоязда лъималазда ГIисал диналъул аслуял малъулел дарсал лъезе. Килиса пачалихъалдаса батIа бугин рикIкIунеб Россиялда кин гIуцIизе бугеб гьеб хIалтIи ва цоги диналъул вакилзабаз щиб гьабизе кколеб?\nГьаб нухалда халкъалъул цолъи полициялдаса бергьана\nРузман къоялъ МахIачхъалаялъул Венгерских Бойцов къотIноб бугеб мажгиталде рачIарал гIадамаздаги полициялъул хIалтIухъабаздаги гьоркьоб тунка-гIуси ккун буго. Гьелъул хIасилалда низамцIунулез 5 чи ккун вуго.


Муниципалиял ва пачалихъалъул кверщаликь ругел идарабазул нухмалъулезул хIалтIи борцинелъун Дагъистаналъул нухмалъулесул сайталда байбихьун буго халкъалда гьоркьоб гьикъа-бакъи гьабизе. Унголъунги хIасил кьезе бугищ гьединал гьикъа-бакъияз, гьезда рекъон хъулухъалдаса махIрум гьавизе вугищ пуланав нухмалъулев, ялъуни гьеб къагIида цо щив вугониги нухмалъулесе квешезе ургъараб жойищ?\nМуниципалиял ва пачалихъалъул кверщаликь ругел идарабазул нухмалъулезул хIалтIи борцинелъун Дагъистаналъул нухмалъулесул сайталда байбихьун буго халкъалда гьоркьоб гьикъа-бакъи гьабизе. Гьенир рорхулел руго жидер мухъазда ва шагьаразда лъимгун хинлъи чIезабиялъул рахъ кинаб бугебин, транспорт кин хьвадулебин абурал ва гьезда релъарал цоги суалал.\nДагъистаналъул нухмалъулесул сайталда кьураб гьикъа-бакъиялъулъ чан чи гIахьаллъулев вугевали бихьулеб гьечIо. Амма гьел жавабал процентаздалъун рихьулел руго. Мисалалъе, МахIачхъала шагьаралъул нухмалъулев восани, жаваб кьуразул къого проценталъ абулеб буго жал рази ругин гьесул хIалтIудаса, 54 процент – рази гьечIо. МахIачхъалаялда жаниб транспорт лъикI хIалтIулин рикIкIунеб буго 24 проценталъ. 66 процентин абуни рази гьечIо транспорталъул хIалтIудаса. МахIачхъалаялда ругел шагьранухазда ракI рекъолеб гьечIо гIадамазул 93 проценталъул. ГIицIго 5 проценталъ гурони жаваб кьолеб гьечIо гьел нухал лъикIал ругилан. Гьикъа-бакъиялъухъ балагьун, махIачхъалаялъулазул гIемерисел рази руго лъедалъун, газалдалъун, хIухьлаца рукъзал хинлъизариялдалъун. Гьал жавабазда тIасан хабар ккедал, цо-цоязда битIараблъун бихьулеб гьечIо гьабсагIаталда вугев Дагъистаналъул тахшагьаралъул мэрасде тIубанго гIайиб гьаби. Щайин абуни гьев гьеб хъулухъалда гъоркьисала риидалалдаса нахъе гурони гьечIо.\nБицен гьабулеб гьикъа-бакъиялда магIарулаз гIумру гьабулел мугIрузул мухъал росани, жавабал кьуразул гIемерисел рази гьечIо жидер шартIаздаса. Рази гьечIин кьурал жавал цIикIкIун руго, хасго гьекъолеб лъим чIезабиялъул, шагьранухазул ва цогидалъул рахъалъ.\nДагъистаналъул нухмалъулесул сайталдасан гьабулеб гьеб гьикъа-бакъи лъикIаблъун бихьулеб буго ЭР-ялъ гара-чIвари гьабурал цо-цо гIадамазда. Гьезул пикруялда рекъон, гьелъ рес кьела тIадчагIаздаги халкъалдаги гьоркьоб лъугьараб кIудияб кIкIал лъугIизабиялъе.\nАмма жалго гьел жавабал хIакъикъияллъун бихьулел гьечIо гIадамазул цо къадаралда. Масала, фейсбукалдасан гьелда тIасан пикру загьир гьабулаго, ТIалхIат Мирзаев абурав чияс хъвалеб буго Буйнакскиялда цо сордо-къоялда жаниб цо сагIаталъ гурони лъим кьолареб мехалда, сайталдасан гIадамазул 25 проценталъ жаваб кьолеб бугила жал рази ругин лъел суал тIубалеб куцалдасаян. Гьелъул магIна щибила? Гьединлъидал Мирзаевасда лъикIаблъун бихьулеб буго сайталде ваккулев чиясул жаваб гьес гьениб хасаб куцалда жиндирго хъвай-хъвагIай гьабураб мехалда гурони къабул гьабунгутIизе.\nЦогидазул пикруялда рекъон, сайталда гьарулел гьел гьикъа-бакъияздаса пайда босизе буго пуланав хъулухъчи хIалтIудаса вахъизе къваригIараб цо хасаб къокъаялъги.\nГьединал гьикъа-бакъиялда тIасан гьадинаб пикру буго Хунзахъ мухъалъул газеталъул бетIерай редактор Фатима МухIамадовалъул.\nФатима МухIамадова: «Узухъда, гIадамазда гьоркьоб цIех-рех гьаби лъикIаб хIалтIи буго. Гьелъул хIасилалги данде росулел ругони, гьезда хадуб халкколев, гIунгутIаби тIагIинарулев чиги вугони. Цо-цо газетазда гьарулел рейтингазин абуни гIодобегIан ккезабула цIар бугел, цIайи бугел нухмалъулезул авторитет, гIадамазул харбилъа жал камуларел, лъикIаллъунги рикIкIунел политиказул цIарал ккун ратула сияхIалъул бищун цере, гъоркьа тIаде. Дица рикIкIуна хасал гIадамазул мурадалда гIуцIарал рейтингазгун гьикъа-бакъияз политикияб ахIвал-хIал хIалуцинабиялъе, гIадамазда гьоркьор къваригIел гьечIел харбал рижизариялъе квербакъулилан. Гьарурал цIех-рехазе жавабал кин рижаралали лъазеги гьабулеб бугони, гIунгутIи тIагIинабиялъе гьабулеб гьикъа-бакъиги бугони, дун кIиябго кверги эхеде борхун разилъила гьединал тадбиразулъ гIахьаллъизе».\nДагъистаналъул нухмалъулесул сайталдасан хъулухъчагIазул хIалтIуе къимат кьолеб гьикъа-бакъи ургъи лъикI бугоанин, амма букIине кколеб куцалда гьеб нухда ине биччаниян абуна ЭР-ялъе живгоги пачалихъияб идараялъул хIалтIухъан МухIамад Цезица.\nМухIамад Цези: «ГьанжелъагIан гьенир хъулухъазда рукIаралго гIадамалги гьенир ун гьабулеб батани хIалтIи, гьелъ хIасил кьезе гьечIо, битIараб бицани. Гьикъа-бакъиялги жидеего бокьухъе гьаризе руго гъоз. Жибго лъикIаб пикру буго гьеб, амма гъоб горсверуда рукIине ккола рацIцIадал хъулухъчагIи. Киналго хIакимзаби ругьунлъун руго 20 соналъ мухьги чвантиниб лъун, хIама хIортIе «бачанищ-бачана» гьабизе, гьекъанищ гьеб гьекъечIебищали ургъел гьечIо».\nПалхIасил, Дагъистаналъул нухмалъулесул сайталдасан лъазабичIониги, гIезегIан руго хъулухъчагIазул хIалтIул даража лъазабизе тарал пачалихъиял идарабиги, гьеб бицен гьабулеб сайталдаго буго божилъиялъул абун цIар тараб телефоналъул номерги. Гьезда тIадеги руго ункъиде бикьун республикагун гьарурал хасал мухъалги, гьенир тарал Дагъистаналъул нухмалъулесул вакилзабиги. Гьел толеб мехалда нухмалъулес абун букIана жиндие къваригIун бугин пуланаб бакIалда бугеб унго-унгояб ахIвал-хIал лъиданиги базабичIого гьел чагIаз бачIинахъе жинда бицинеян.


Бакълъулал - Шамилил наибзаби » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n260 наибасда гьоркьоса 19 чи гьанжесеб Гумбет мухъалдаса вукIун вуго\nДирго хъвай- хъвагIаял байбихьулаго, цIалдолесда гьадинан абизе бокьун буго. Гьаб заман буго\nинформация гIемераб, гьелде хIажалъи ккарасе бокьараб жо балагьизе рес бугеб.\nВа амма тIехь цIали модаялдаса араб, тIахьазул тIалаб гьабулел дагьлъараб заман.\nНилъеда киназдаго тIадаб буго нилъер цересел умумузулги, арал гIасрабазулги тарих лъазабизе, кIвараб куцалда гьеб бечед гьабизе. Амма тарих-гIелму математика гуро, гьенир мухIканал баянал дагь рукIуна, пачалихъалъул политикаялда бан цого лъугьа-бахъиналъе къиматги батIа-батIайиса кьола. Жакъа нилъ жанир ругеб заманалъегицин мухIканаб къимат кьезе нилъеда лъаларо. Пуланаб ишалда вугев хIаким веццизе ва гьесул политикаялъул рахъ кколел чагIи ралагьизе къваригIарасда гьел кигIан бокьаниги ратула. Гьевго чи какизе бокьани, элъие мисалалги, хIадурарал гIадамалги гIемер ратула. Масала, жакъа Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасул ишазе ва политикаялъе чIванкъотIараб, дагIба гьечIеб къимат кьезе лъида кIолеб?\nНилъеца бицен гьабулеб буго гьанжеялдаса 200-гIан соналъ цере лъугьарал ишазул. Доб заманалда хъвай-хъвагIай ва документал рукIинчIо, яги цIакъ дагьал рукIана, рукIаралги киналго цIунун ва кодоре щун гьечIо. Ва дица гьанир рехсолел хIужабиги цIаралги мухIкан гьаризе кколел ратила.\nЦо нухалъ дун больницаялда вукIаго дида цадахъ ккана ГIоротIаса чи. АхIулгохIалъулги Шамил имамасулги бицен ккедал, дица абуна Гумбеталда прокурорлъун хIалтIулев вукIарав ГIоротIаса ХIасанов АхIмадида лъикI лъалин гъазаваталъул тарихин. Живго ворхалъизе ва дов АхIмад гIодовегIан гьавизе бокьун, ас дида абуна АхIмад щиб лъалев чийин, лъалеб батаниги эсда лъалила жиндица, яги жив гIадинас бицарабилан. Дица гьесда абуна дур битIараб бугин, амма дуда лъалеб жо батилинха мунго гъазаваталда гIахьаллъун вукIиндал лъараб. ТIокIаб гIоротIисес дун вугеб бакIалда гъазаваталъул бицен гьаби жибго тана…\nНаиб абулеб рагIи буго гIараб мацIалдасан бачIараб рагIи, гьелъул магIнаги, гьанжесеб къагIидаялъ абуни, заместитель абураб ккола. Къоло щуго соналъ гъазаваталъе цебехъанлъи гьабулаго имамасда хьолбохъ чIун, гурун гъежгун гьесие кумекалъе рахъаразда гъорлъ гIемер рукIана бакълъулазул жамагIаталъул вакилзаби. Гьезда гьоркьоса цIакъго ритIухъал ва бахIарчилъи бихьизабуразда гъорлъа рищун толаан наибзабилъун. БатIи-батIиял документазда батIи-батIиял автораз рехсолел наибзабазул къадар цо ккураб гьечIо. ХIисаб гьабураб мехалъ, гьезул къадар 260-ялде бахуна. Гьездасан бакълъулазул росабалъа наибзабилъун рукIанин бицен гьабулезул къадар бахуна 19 ялде, гьездасан кIигоял рукIуна мудираллъунги (генерал). Пачаясухъе хъвараб рапорталда (22 март 1843 с) Шамилил бодулъ щуго генерал вукIанин бихьизабулеб буго. Гьезул гIемерисезул къисматги хобал ругеб бакIги мухIканго лъалеб гьечIо. Росабалъ ругел тарихалъул мугIалимзабазеги гьезул цIалдохъабазеги цIех-рех гьабизе гIемераб хIалтIи бугоан гьеб суалалда сверухъ. Дихъе щварал баяназда рекъон, Бакълъулазул рахъалдасан наибзабилъун рукIарал чагIи ккола гьал:\nАргъваниса Абакар-дибир - наиблъун тана 1842 соналъ. Гьев вукIана Гумбеталъул ва Салатавиялъул наиб, 1850-1851 соназ Чачаналъ имамасул мудирлъиги гьабуна, гьев «мудир» абулев чиги ккола цо чанго наибасда тIад тарав чи, генерал-губернатор гIадав чи. Вукъун вуго Аргъванив.\nИгьалиса АхIмад (АхIматIилав). Баянал гьечIо\nМелъелтIаса Батир - наиблъун вукIана къокъабго заманалъ - 1851 соналда (Аргъваниса КъурбангIалида хадув). Хунзахъа ХIажимурадица Хайдакъ-Табасараналде гьужум гьабулаго гьезда гъорлъ вукIун, Буйнахъ росдада аскIоб 1851 соналъул 2 июлалъ ккараб рагъулъ захIматго лъукъарав гьев цо чанго къоялдасан шагьидлъана ва хоб буго Табасараналда.\nИгьалиса Бабал МухIамад. Ункъракьалъул наиб, АхIулгохI цIунулезе бетIерлъи гьабулезул цояв. Къарахъа МухIамад-ТIагьирица гьесул хIакъалъулъ хъвалеб буго цо къоялъ нусгоялде гIагарлъун капурчи чIванин гьесул хвалчацаян. АхIугохIда шагьидлъана.\nЧIиркъатIаса ХIадис. Шамилгун цадахъ ГьаракIуниса СагIидида цеве ва ЧIиркъатIа мадрасалда цIалулев вукIун имамасул гьудул ва гьобол вукIана. Аргъваниса Абакар-дибир Бакълъулазул наиб вугеб заманалъ ЧIиркъатIа ва сверухъ ругел хьиндалазул росабалъ наиблъун вукIана ХIадис. 1853 соналъ наиблъун вукIиналъе нугIлъи гьабулеб Шамилил кагъат бати гуреб, наиблъун вукIарал сонал мухIкан гьаризе кIвечIо.\nДанухъа ГьитIин - наиблъун тана I839 соналъ, шагьидлъана 1845 соналъ Чачаназул Балгъатиб (Белгатой) росулъ, хобги гьениб буго. 1844 соналъ Буртиналда ккараб рагъулъ бихьизабураб бахIарчилъиялъухъ Шамилица гьесие кьураб орденалда хъван букIана «Гьав вуго бахIарзазулги бахIарчи» абун.\nДавудхIажияв ЦIиликьа, 1845 соналъ Данухъа ГьитIин чIвайдал эсул бакIалда тана.\nИчичIалиса Къади - наиблъи гьабуна 1848-1859 соназ. 1851 соналъ Хайдакъ-Табасараналде гьабураб гьужумалда муридзабазе кIудиял камиял ккана ва мурад тIубачIого гьел нахъе къала. Гьеб сабаблъун имамас лъабгоял наиблъиялдаса эркен гьаруна, гьел рукIана СалтIаса ГIумарги, ИчичIалиса Къадиги, Къарахъа НурмухIамадги. ГIемер заман гьоркьоб иналде ГьитIин нахъеги наиблъун тана ва Шамилил заман лъугIизегIан наиблъун вукIана.\nАргъваниса КъурбангIали - наиблъун вукIана 1851 соналъул июнь-ноябрь моцIаз. ГIолохъанаб заманалъ 1843 соналде щвезегIан наиб Ахъбердиласул бодулъ нусилбетIер вукIана. Рагъ ахиралде щолеб заманалъ (1858 с.) Чачаналъ муфтийлъун вукIана. Вукъун вуго Чачаназул ГIурус-Мартаналда.\nКази (Гъази) ЧIиркъатIаса, ЧIиркъатIа наиблъун вукIана, кIудив гIалим, АхIугохIда шагьидлъана. Цоги мухIканал баянал гьечIо.\nМухIамадсултан - Игьалиса СагIидил вас, 17 сонил ригьалда АхIулгохIил рагъда вукIана, ЩулалъулгохI (Сурхаева башня) цIунарав 100 чиясдаса 6-7 чи хутIула чIаго, эзда гьоркьов вукIана МухIамадсултанги. ЩулалъулгохI цIунаразул бетIер вукIана Хириясул ГIалибег, эв чIван хадуб, гохI цIунаразе бетIерлъи гьабуна гьас (гьедин хъван буго Багьавудин Хурщица жиндирго «АхIулгохI» тIехьалда)\nМелъелтIаса МухIамадгIали, наиблъун вукIараб заман ккола гIага-шагарго I853 -1859 сонал. Наиблъи гьабуна Чачаназул Ведено ва Бакълъулазул хьиндаллъиялда. 1859 соналъул апрелалъ наиблъиялдаса эркен гьавуна. Богоссалъул мугIрузда рагъулъ шагьидлъана. Гьавураб-хвараб заман мухIкан лъаларо.\nГьарадирихъа НургIали. Наиблъи гьабуна 1839-1853 соназ, имамасул мухтасиб (контролер-инспектор). Киналго Шамилил аслиял рагъазул гIахьалчи. Наиблъи гьабуна Чачаназул Чеберлойгун Шубуталда ва Кабардаялда. Хвана 1853 соналъ, цо-цоязул баяназда рекъон, вабаъ унтиялъ, цогидаз абухъе - рагъулъ.\nГьарадирихъа Оцав. Цо-цо документазда Усав абун буго. Шамилица тIоцебе наиблъун таразул цояв. АхIулгохIда хандакъахъ ругел гъазаватчагIазул тIадчи, гьенив шагьидлъана.\nИгьалиса СагIид. ГьоцIалъа имам ХIамзат чIван хадуб, Дагъистаналъул лъабабилев имам вищулеб мехалъ, Шамилица СагIид вищеян абулеб букIана, амма СагIидица жиндаса Шамил мустахIикъав вугин абун, имамлъи гьабизе инкар гьабула. Гьев ккола ГъазимухIамадица Агъачхъалаялде гьабураб гьужумалъул гIахьалчи, имамлъун ХIамзат вугелдаса нахъе наиблъиги гьабуна. Шамилица бо бакIаризе Чачаналъе витIула 1836 соналъ, гьениб загьро кьун хола.\nИнхоса СагIид - имамасул мудир. ТIоцебесев имам ГъазимухIамадил заманалдаса нахъе бодул цевехъан, хьиндалазул 4 наиблъиялда тIад мудирлъи гьабуна. Цоги мухIканал баянал гьечIо.\nМелъелтIаса Уцуми - наиблъи гьабуна къокъабго заманалъ, имамасде гIемераз мугъ рехараб 1859 соналъ. Гьав ккола наиблъун вукIарав МелъелтIаса МухIамадгIалил вас, МухIамадгIалидаса хадуб наиблъиги гьабуна гьес.\nАргъваниса Шамхал. ГIавухъазул наиблъун тана бищун имаматалъе захIматаб заманалда - 1859 соналъул 24 марталда, захIматго унтарав Эндиреялдаса Идрис-эфендил бакIалда.\nВа ахиралда Шамил гIурусазул кверде индал гьабураб туркиялдаса цо кесекги рехсезин:\n…МелъелтIа КьабкIва ХIусен, Кьохъа Рашид-хIажияв,\nБурунчахъалъул хъала бахъараб щуго гъалбацI,\nКъаламул тартиб гуро, кагъаталда хъван лъазе\nТIубаларин нуж ракьулъ, рахъа гьанже нуж къватIир.\nЛачен ХIажимурадгин Гьигьалъа ХIажар-дибир,\nАнсухъдерил ГIадалав, Сугъралъа Букъ-МухIамад,\nБакъдаса КъурбангIали, Хунзахъа Инквачилав,\nИчичIалиса Къади, ГIавухъалъа Гъойтимир,\nНахъбакIалъа Гъайирбег, нужер хвалчен бекидал,\nЧехь кIудиял гIулбуца ккун анин имам Шамиль.\nАргъванив Шамхал-къади, цинги Абакар-дибир,\nДаргъиб ХIоцо-МухIамад, кIвечIищ яхI бахъизего?!\nCураталда: Ибрагьимица нухмалъи гьабулеб музеялдаса экспонатал.\nЦоц1ул кьвагьулеб таманча\nГ1арададул гумпара. Ах1улгох1да бук1ун буго гьединаб 34 г1арада.\nТуманк1алда жанибе балеб хер борцунеб, къваридаб рахъалдасан ц1улал лъут1ги къазабулеб лълъар. Бихьинал рагъулелг1ан заманалда жаниб руччабазги лъималазги ц1езабулеб гьеб лълъаргун, яргъида жанибе балеб бук1ун буго буго хер.\nАвтор: Ибрагьимов Ибрагьим, ЧIиркъатIа музеялъул директор\n» МохIоса Дамадан ( хв. 1726 с. )\n» МагIарул рухIалъул хIалбихьулеб мех\nК1вар кьун ц1алана,Баркала буго гьединго жидерго росу-ракь бокьулев чиясе.Жеги ц1ализе бокьилаан


Экстремистияб статусалъе мустахIикълъараб мухъ\nДагъистаналъул бетIерас лъазабуна Унсколо мухъ гIицIго экстремистияб статусалъе гурони мустахIикъаб гьечIин.\nДагъистаналъул Унсколо мухъалъе экономикиябгун экологиялъул рахъалъ хасаб статус кьезе кколин абураб пикру загьир гьабуна гьал къояз МахIачхъалаялда тIобитIараб Экологиялъулаб форумалда Экологиялъун институталъул директор Гъаирбег ГIабдурахIмановас. Амма Дагъистаналъул бетIерас лъазабуна гьеб мухъ гIицIго экстремистияб статусалъе гурони мустахIикъаб гьечIин. Дагъистаналъул бетIерас цо мухъалъе гьединаб хасаб статус кьолеб батани, Россиялъул президентас Дагъистаналъеги бегьилин гьебго статус кьезейин рикIкIунеб буго цо-цо дагъистанияз.\nЭкологиялъулаб форумалда гьабураб кIалъаялда Дагъистаналъул Экологиялъул институталъул директор Гъайирбег ГIабдурахIмановас рорхана МахIачхъалаялда «Эльтав» заводалда гIагар бугеб рохьалъе паркалъул статутус кьеялъул, Самуралъул рохь цIуниялъул ва ГЭСазул суалал.\nГьеб форум кколин тIоцебесеб нух, республикаялъул нухмалъулес экологиялъул суалал рорхун тIобитIулеб гьединаб тайпаялъул данделъиялда гIахьаллъи гьабулеб. Жакъа бицине нечараб жо бугин, гIоралги лъаларги гIемераб Дагъистаналда лъим гьечIел бакIал ва шагьарал рукIин, масала шагьар тайпаялъул поселок Мамедхъалялда гьечIин бачараб лъимин бицана ГIабдурахIмановас. Гьелда тIад Рамазан ГIабдулатIиповас баян гьабуна, Азербайжангун цадахъ тIубалеб бугин лъедалъун хьезариялъул суал. Цогидаб, кIвар бугеб суаллъун ккана Терек гIурул бугеб хIалалъул суал. Гьеб цIакъго хъублъун бугин баян гьабуна Гъайирбег ГIабдурахIмановас. Цо цинк гьабулеб заводалъ Терек гIурулъе ралел ругин хутIелал, азарго нухалъ лъелъ букIине бегьулелдаса циIкIараб къаларалда. Гьединлъидал, хIажат бугин тIолго Шималияб Кавказалъул округалъул даражаялда Терек гIурул экология цIигьабиялъул суал борхи. Цогидаб, Гъайирбег ГIабдурахIмановас борхараб суал хурхараб букIана Унсоколо мухъалда бугеб квешаб экологиялъул ахIвал-хIалалда. ГЭС баралдаса мухъалда экологиялъулаб даража цIакъ гIодобегIанисеб бугин бицана ГIабдурахIмановас.\nГъайирбег ГIабдурахIманов: « Гьеб мухъ буго квешаб экологиялъул хIал бугеб мухъ. Гьале 20 сон буго дица хIакимзабазул гьелде кIвар буссинабизе хIаракат бахъулеб бугелдаса. Рихьуни ГЭС баралдаса гьеб мухъалда экологиялъул хIал квешлъун буго ва х1ажат буго лъикIаб гьечIеб экологиялъул ва экономикаялъул хIал бугеб мухъалъе гIадин хасаб статус кьей».\nГьелда бан, Рамазан ГIабдулатIиповас баян гьабуна, гьеб мухъалъе эксремистияб мухъалъул статус кьезе ккелин.\nРамазан ГIабдулатIипов: «Гьеб мухъалъе кьезе ккела экстремистияб мухъалъул статус. Жиндир заманаялъ, ГЭС баялъ анцI-анцI, нус-нус гIадамазе хIалтIул бакIал кьуна. КIиабилеб абуни, гьабураб жоялда данде къеркьезе гурел, гIуцIун бугеб жо пайда кьолеб хIалалда хIалтIизабизе ккола. Щиб гьабулеб букIараб гьеб мухъ 20 соналъ? 20 соналъ гьеб мухъалда рукIана рецIалил гIарац цуцада гъорлъ бикьулел. Гьелдалъун ккана къокъаби лъугьун, гьезда гъорлъ рагъал: цояз мугжул тун, цояз бутIрул кIкIван».\nАмма кин бугонини, гьеб мухъалда ругел гIадамалги нилъер гIадамал кколин ва гьеб мухъалда ругел гIадамал сах-саламатаб гIумруялде руссине рес букIине, гьеб мухъалъе 10-15 соналъул болжалазда хасаб, экономикияб ва экологиялъулаб статус кьезе бегьилин баян гьабуна Гъайирбег ГIабдурахIмановас.\nГIабдулатIиповас Унсоколо мухъалъе экстремистияб статус кьезе кколин абураб жоялда тIасан батIи-батиIял пикрабу руго дагъистаниязул, цоязда гьеб бихьулеб буго мекъаблъун, цояз абулеб буго, Унсоколо мухъ мустахIикълъанин гьеб цIаралъе.\nМасала, Тимур ГьиматхIажиевас рикIкIунеб буго, гьел рагIабаздалъун гIадатиял гIадамаздеги гамачI реханин ГIабдулатIиповас, амма жиндир заманаялъ, гьениб 30-40 чияс мухъ бегуниса чIвалеб мехалъ, гьел руцIун чIун рукIанила.\nТимур ГьиматхIажиев: «Гьеб экстремизм тIибитIизабулел 30-40 чиясдаса вукIинчIо гьеб мухъалда, гьел чагIаз кверде босун букIана тIубараб мухъ. Щиб жо кколеб 30-40 чи, тIубараб мухъалда данде ккун. Цо-цоял гьел системаялда гъорлъго рукIана, цогидал руцIун чIун рукIана. Гьез кодоб ккун букIана тIубараб мухъ, мухъалде бачIунебщинаб гIарацги гьезухъе унеб букIана Цогидаб рахъалъ, гьениса рачIарал гьевго ГъазимухIамадовги, ХIажидадаевги цогидалги, гьенисан рачIана бищунго цIар арал экстремистал. Жеги 10-20 сон хIажалъизе буго Унсоколо мухъалъе гьеб экстремистиябин абун халкъалда гъорлъ чIвараб цIар нахъе бахъизе».\nЖакъа Дагъистаналъул бетIерас цо мухъалъе экстремистияб статус кьезе кколин абулеб бугини, Россиялъул президентасги цо регионалъе, Дагистаналъе, гьединабго статус кьезе ккелин абулеб буго блогер Мурад Мустафиновас.\nМурад Мустафинов: «Жакъа ГIабдулатIиповас Унсоколо мухъалъего экстремистияб статус кьезе кколин абулеб бугони, гьенир ругел квешал, лъикIал гIадамал батIа гьаричIогон, тIубараб мухъалда гьеб цIар чIвалеб бугони, нилъер республикаялъего бегьила Россиялъул президентас гьебго экстремистияб статус кьезе. БитIараб букIинищ гьеб, президентас, гьаниса экстремистал лъгьанин абуна гьединаб статус республикаялъего кьунани».\nСоциалиял гьиназда, гьелдаса тIаса баянал гьарулаго хъвана, Шамильхъалаялда, азархааялда цебе букIараб ГIабдулатIиповасул сурат бихъ-бихъун бан батанин, гьенирго рукIарал Расул ХIамзатовасул ва Имам Шамилил суратазда лъицаго квер хъвачIин. Гьединлъидал, Дагъистаналъул бетIерсаулги Унсколо мухъалъулги цуцаде гьединаб «рокьи» бугин.


Аль-Багъдадица цIидасан хIинкъаби кьолел руго\nРоссиялда гьукъараб «Исламияб пачалихъ» абулеб экстремистияб къукъаялъул лидер Абу Бакр аль-Багъдадица цIидасан хIинкъаби кьолел руго. Интернеталда баккараб аудиоялда гьеc Израилалъе кьолеб буго кIватIичIого жиндир рагъухъаби Палестиналде рачIине ругин ва гьенибги «Исламияб пачалихъ» гIуцIизе бугин жидецайин абун хIинкъаби.\n«Гьанже нижгун гIицIго хъанч-барал гурониги, нижгун тIубараб дунял багъулеб буго», -ян абулеб буго Багъдадица.\nГьес СагIудиязул ГIарабиялъул халкъ ахIулеб буго тIалъиялде данде бахъине. Гьеб улкаялъ 15 декабралда лъазабун букIана «Исламияб пачалихъалде» данде багъулеб 34 улкаялъул коалиция гIуцIулеб букIиналъул.\n«Хаарец» абулеб Израилалъул газеталъ лъазабухъе, Багъдадица бицунеб цо-цо жоялде балагьун, абизе бегьула гьеб аудио хъван бугин Сириялде Россиялъ бомбаби разе байбихьун дагьаб заманаялдасайин. Гьес гьениб абун буго Россиялъул ва Америкаялъул авиакьабияз гьесул къукъа дагьабги къувалъизабунин. Гьеб буго ахирисеб анкьго моцIалда жаниб баккараб Багъдадил тIоцебесеб аудио.


Лъаялъул къоги онлайн къагIидаялъищ?\n1 сентябралда республикаялъул киналго школал рагьизе руго щибниги хис-баси гьечIогоян лъазабуна ДРялъул Лъай кьеялъул министерствоялъ гьал къоязда. Байрамкъоялъул дандеруссиналги цогидаб гьабулебщинабги гIадатияб куцалъ тIобитIизе буго, амма Роспотребнадзоралъул тIалабалги цIунун.\nКоронавирус тIибитIиялъул хIин-къи бугеблъиги хIисабалде босун ва РФялъул президентасул тIадкъаялда рекъон, Роспотребнадзоралъ тасдикъ гьаруна лъай кьеялъул идарабазда цIали гIуцIиялъул рахъалъ цIиял тIалабал, ай санитариял нормаби.\nТIоцебесеб сентябралде школазда ва вузаздагун колледжазда гьабизе ккола «генералияб уборка». ЦIалул идараялде жанире лъугьиналде щибаб къоялъ борцине ккола дарсазде рачIунел цIалдохъабазул температура. ЦIа-кан бахун батани, цIалдохъаби школалде риччазе бегьуларо. Школалъул кIалтIа цого заманалда гIемер чи вакIарунгутIиялъул мурадалда рагьухъего рукIине ккола школалъул минаялда жанире лъугьунел киналго нуцIби (гьайгьай, щибаб нуцIихъ эхетизе ккола температура борцунел чагIиги).\nНижеца цебеккунги хъван букIана Роспотребнадзоралъул киналго тIалабазул хIакъалъулъ. 12 августалда РФялъул регионазде битIараб Роспотребнадзоралъул кагътида рекъон, цо дагьалъ хисизарун руго гьел. Масала, щивав цIалдохъанас маска ххезе кколаро – гьелда бан хIукму гьабизе ккола цIалдохъабазул эбел-инсуца. Амма богорукъалъул хIалтIухъабазда тIадаб буго маскабигун квердаххелал разе. Маска базе ккола учительзабазги. Жиб-жиб классалъе киналго дарсал кьезе руго цого кабинеталда, амма дарсида хасал алатал хIажалъулел ругони, гьел рачине бегьула алатал ругеб кабинеталде. Масала, химиялъул, биологиялъул, физикаялъул дарсазда опытал гьарулел ругони, гьел дарсал кьезе руго хасал кабинетазда.\nГьукъун буго классазда ва школазда гьоркьосел цадахъал тадбирал тIоритIизе. Гьукъун буго 2020 соналъул ахиралде щвезегIан гIемер чи гIахьаллъулел тадбирал гIуцIизеги. Масала, Лъаялъул къо тIобитIизе ккола щибаб классалъ батIаго ва азбаралда яги майданалда. Гьелъул гIахьалчагIазда ран рукIине ккола маскаби, хасго цIалдохъабазул эбел-инсуда.\nДарсал байбихьизе ккола радал сагIат микьгоялдаса хадуб. Факультативазул ва батIи-батIиял предметиял кружоказул дарсал кьезе руго каникулазул заманалда яги гьатIанкъояздагун байрамкъоязда.\nРехсараб кагътил ахиралда хъван буго: «Эпидемияб ахIвал-хIал хIалуцани, рикIкIадасан цIали гIуцIиялъе ресал ратизе ккола», - ян абун.\nДругие материалы в этой категории: « «Нижеца ГIадилгерей тIасавищана»\tХасавюрталъул цIияв мэр »


Шималияб Кавказалдаса кумекалъе къайи бачIарал гIадамазе баркала кьолеб буго Донецкалъул мэр Игорь Мартыновас.\nГьал къоязда Дагъистаналъул бетIерасул официалияв вакил ГIалибег ГIалиевгун цадахъ Донецкалде щвана, гуманитарияб кумек хIисабалда, батIи-батIияб къайи – кванил нигIматазул, горда лъолеб цIорол, ретIел-хьиталъул, хинлъизаризе хIажалъулел печазул, цементалъул ва цогидалъул 120 тонна.\nАмма интернеталда камулел гьечIо зама-заманалдасан Крымалдегун Украинаялдаса ратIалъарал ракьазде гуманитарияб кумекги босун унел Дагъистаналъул хIакимзабазда тIасанкIалъаял. Гьелдалъун гьез Россиялъул президентасда жалго берцин рихьизарулел ругила. Аскарияз чурхъун бараб Временное росулъе щайила гьеб кумек битIулареб, яги цIадуца бухIараб ЦIунтIа мухъалъул росдал гIадамазе щайила гьеб кьечIеб?\nГьелда бан гьадинаб пикру буго Дагъистаналъул бетIерасул официалияв вакил ГIалибег ГIалиевасул.\nГIалибег ГIалиев: «ЧIалгIанаха! Гьабураб жо кирилъун хъвайин абизе кколеб бакIалда … Щиб? Бюджеталдаса кепекги инчIо гьенибе. Дица командировкаялъухъ кьолеб гIарацгицин босичIо».\nЭР: «Бечедал чагIазищ кумек гьабураб?»\nГIалибег ГIалиев: «Гуро. Гъизляралъул «КЭМЗ» абураб заводалъ биччалеб буго къуватаб продукция. Гьелъул директор Ибрагьим АхIматIовас кьуна гьенисан къайи. Лаваша мухъалъул бетIерас жиндирго хуриса кьуна хъапустIа, гьединго ГIахъуша мухъалдаса – картошкаги. Гьеле гьединал яхI бугел чагIаз кьолеб буго гъоб. Амма къватIиреги рахъун жидеца гьабунилан бицунеб гьечIелъул гьез гьелъул хIакъалъулъ. Цинги интернеталдасан дол чагIи щай гьедин хъвадаризе кколел?».\nХадубго ГIалибег ГIалиевас тIаде жубана 1970 соназда Дагъистаналда ракь багъарараб мехалда Украинаялъги цере Советияб Союзалда гъорлъ рукIарал республикабазги гьабураб кумек кIочон тезе бегьуларин. Гьединго инкъилаб ккун хадур Дагъистаналъул рикIкIада мугIрузде ритIун рачIун рукIанин гIурус ва Украинаялдаса мугIалимзаби.\nГIалибег ГIалиев: «Нижехъги (ЛъаратIа мухъалда – ЭР) рукIана дол, цогидал бакIаздаги рукIана. Жакъа нилъ роххизе ккола гьададинаб къварилъиялдаса цIунун танин нилъилан. БатIаго нилъедаса гIемер рикIкIад гьечIо дол, гьанибго гьебго балагь-базар букIине бегьулаан. Жидерго гурони ургъел гьечIеб халкъалъ чIезабун буго дозда доб къо. ХIисаб гьабе дуцаго, 1970 соназда Совет Союзалда рукIарал гIадал тукабиги, минабиги, къватIалги гьабсагIатги руго дора. ТIад ретIине жоги гьечIого мискинго хутIараб халкъ бихьизе бокьилаан дуда доба. Нух ккун унеб мехалъ рихьула гьанжего-гьанже рухъарал хобазул кьерал. Аллагьасе рецц гьабизе ккеларищ гьададинаб къоялда гьечIин нилъилан. Гьаниб (Дагъистаналда – ЭР) гIолареб жо щиб бугеб? Гьедин гIайибал чIвалел чагIаз щай гъол рощногохIазде чед рехулел чагIаздаги малъулареб гьедин гьабизе бегьуларилан?»\nДонецкалде гуманитарияб кумекги босун Северияб Кавказалдаса киналго республикаби ун руго, Чачан Республика хутIизегIан.\nУкраиналъул 6 рагъулав хун вуго улкаялъул машрикъалъул рахъалда ккарал кьвагьиязул хIасилалда\nУкраиналда цо чанго аскарияв чIван вуго\nУкраиналда цIияб кьал\nЛенинил иргадулаб памятник хвезабуна Украиналда\nУкраиналъул парламенталъ ДНРги ЛНРги лъазаруна нухмалъиялъул хасаб режим ругел территориябилъун


БАРКАЛАЯЛЪУЛ КАГЪАТ.. ИНСАНАСУЛ Г1УМРУЯЛЪУЛ ХЪАРАВУЛЗАБИ. - 28 Июля 2018 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2018 » Июль » 28 » БАРКАЛАЯЛЪУЛ КАГЪАТ.. ИНСАНАСУЛ Г1УМРУЯЛЪУЛ ХЪАРАВУЛЗАБИ.\nБАРКАЛАЯЛЪУЛ КАГЪАТ.. ИНСАНАСУЛ Г1УМРУЯЛЪУЛ ХЪАРАВУЛЗАБИ.\nБицеха лъил бугеб тохтурасул г1адаб гьайбатаб, х1ажатаб, х1урматияб х1алт1и? Аллагьги разияб г1адамасул баркалаги ц1ик1к1араб.\nЩивав унтарасул мац1алда шурулеб, нус-нус пашманаб бералъ сверун ккураб. Тохтур дур цо раг1и х1ерен к1алъалеб гьеб гуребищ унтарасул рек1елъе т1инк1улеб найил гьоц1о. Инсанасул г1умруялъулъ дуца х1ала ц1акъго ц1ик1к1араб жавабияб роль. Гьит1инго берцин бихьулаан хъах1аб халг1ат рет1арал хъах1ал макказул х1алт1и.\nНуж руго унтарасул мугъ ч1валеб кьуруги, кьураб раг1иялъул бет1ергьабиги.\nБусурбабазул бищунго хирияб к1ал биччан къоялъ т1ат1алго рач1арал приступаз рах1ат хвезабурав дир вас ккана райбольницаялде. Гьенив дежурствоялда вугоан Мутаг1илов Мух1амад. Ургъелги т1алабги гьабуна гьес ц1акъ. Руго больницаялда халкъалъ ц1акъго къиматги гьабулел, гьелъиеги мустах1икъал хирургал, жал г1емер соназги х1алт1ун махщелги бажариги щварал. Дие бокьун буго «Росдал зах1матчи» газетаги гьоркьоб ккун к1удияб баркала кьезе Х1осенов Ах1мадие, Х1ажиев Мух1амадх1ажиясе, Хочоев Мух1амадрасулие, анестезиолог Шамилие. Унтараздехун х1еренал раг1абаздалъун бербалагьи-т1алаб ц1ик1к1арал медсестраби Мадинае, Умакусумие, Лаюзае. Гьарула т1олабго хирургиялъул отделениялъе х1алт1улъ бергьенлъаби, гьабулеб ишалъулъ бит1ккей. Т1урайги нужер бищунго анищал мурадал, хъизан-лъималазулъ талих1 ва бищунго къиматаб сахлъи.\nЗаман зах1мат бугин рак1 къварилъич1ел\nХъах1аб халг1аталъул дир тохтурзаби.\nНамусги иях1ги чорхолъ ц1унарал,\nУнтарасе дару-нужер цо калам.\nМеседил кверазул махщалил устар,\nНусго сон базег1ан хут1айги Ах1мад.\nРазияб гьимигун гьуинаб калам\nКверзул махщалида цадахъ рекъарав.\nСахлъи кьеги дуе Мух1амадх1ажи.\nХирургасул х1алт1и цебе бачине\nМаг1арул намусги иман-иях1ги,\nАллагьас т1ок1лъигун чорхое кьурав.\nБаркала дуеги, Мух1амадрасул\nХъизан-рукъалдаса вохун хут1айги.\nИнсул хинлъи лъач1ей гьудулалъул яс\nДур лъимерлъи дида ц1акъ лъик1го лъала\nЕлъун гуронани чигун к1алъач1ей.\nГьеб дур х1алт1иялда данде кколеб куц.\nСоназ йохун таги мунги, Мадина\nГьарула дица дуй к1удияб талих1.\nГьими камугеги дур свериялда\nКидаго сунгеги дур гъасда канлъи.\nУмакусум, Лаюза, баркала нужей\nУнтарал разиял дир медсестраби\nНужер цо гьимигун берцинаб калам\nГьеб гуребищ дару аптека ц1ураб?\nНужее к1удияб баркалаги загьир гьабулаго эбел Пат1имат Мух1амадова ва т1олабго г1агарлъи, хъизан-лъимал.\nПросмотров: 29 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Театр – гIумруялъул матIу\nБулбулалъул кочIол хIасратал саринал\nАраб анкьалда МагIарул театралъул артистаз бихьизабуна И. Юзеевасул пьесаялда рекъон лъураб «Булбулалъул кечI» абураб спектакль. СалихI Имангъоловасго лъун букIараб гьелда кIиабилеб рухI гъуна ХIайбула ГIабдулгъапуровас.\nЦIидасанги сценаялдасан гIоли-лазда кIалъана билулеб бугеб намус, гьеб хIинкъулеб букIана насихIатал гьаризегицин. ГIумруялъул бецIаб бокIнилъ кьеризабун бугеб загIипаб гьеб къабул гьабизе щивго хIадур вукIинчIо. Амма спектакль байбихьаралдаса лъугIизегIан гIодулеб намусалъул гьаракь сородулеб букIана. БухIулеб бугеб гьелъул махI чIвараб кинигин, кватIараб кантIиялъ ахиралда тIуркIизаруна больницаялда унтун регун ругел гIолилал. Гьезул палатаялъуве вачIуна ункъабилев унтаравги - ХIамзалов (Россиялъул мустахIикъав артист ХIусен Казиев).\nКъваридаб каламги, пашманаб балагьиги, ургъел гьечIолъиялъ унтараб сверухълъиги, тIабигIаталдехун бугеб хашаб бербалагьиги – гьеб киналъго ракI унтизабурав КIудияб ВатIанияб рагъул бахIарчи ХIамзаловасул рекIел угьиялъухъ гIинтIамидал, гIодулеб букIана яхI. Гьесда цадахъ палатаялъур регун рукIарал унтарал рукIана цIакъго согIал гIоркьилал. ХIамзаловас гьезие бицунеб букIана кIудияб гIелалъул адаб гьабизе, аралъул къимат гьабизе, тIабигIат цIунизе ккеялъулги хIакъалъулъ.\nХIамзаловас унтаразул цояв гIолиласда ракIалдещвезабулеб букIана эбелалъухъе щвезе ине заман кидаго букIине кколин лъималазулилан. Рохьихъан ХIамзалов гIорцIулев вукIинчIо булбулалъул хIасратаб кочIол берцинлъиялъул хIакъалъулъ бицун. Кинха гьеб бичIчIилеб букIараб яхIалда кьаву чIван бугел гIолилазда (артистал – ХI. Хасаев, С. Батиров, М. ГIабдулатIипов).\nГьенибго бихьизабуна гIолилазул цо рихьарабго кколеб рокьиги ХIамзаласулги гьесул Шамалалъулги даимаб рокьиги (Шамалай – Дагъистаналъул мустахIикъай артистка ПатIимат Казиева).\nАхиралда херав чIалгIарал гIоркьилаз гIарза хъвала жидеда аскIоса гьев нахъе вачейилан. Цинги, къвалакь къандалъоги ккун, херав живго уна нахъе. Ва гьеб лахIзаталъ цояв гIолилав-унтарав кантIула. Намусалъ гIадалъ хъат кьабарав гьев ви-гьана ва цогидаздаги бичIчIизабула жидецаго херасул гьабичIеб адаб. Ва гьел цадахъ уна ХIамзалов тIадвуссинавизе. Амма кватIун ккана – гьебсагIаталда тохтурас лъазабула херав хванилан. Амма хвезе гьечIо булбулалъул даимлъиялде араб кечI. Биччанте гьеб кочIол абадиял сариназ чIаго гьабизе чIунтулеб гIумруги гIолилазул къасдалги. Биччанте булбулалъул роцIараб гьаракьгун цадахъ гьезухъе тIадбуссине эбел-инсуде бугеб гIищкъуги, лъималазде бугеб рокьиги, рокьул цIурал ракIазулъан цIидасанги гьимизе билизехъин бугеб намус. ГIицIго гьелъулъ буго инсанияталъул хвасарлъи.\nДида гьенибго ракIалдещвана театралъул артистка Майсарат ГIабдулмажидовалъ бицарабги.\n- «Я къвал бала, я къоно чIвала» спектаклялдаса хадуб чанги лъимал ана магIарухъ хутIарал эбел-эмен жидедаго аскIоре шагьаралде рачине. Гьеб рагIараб мехалда, цо дун йохун йикIараб куцха. Гьеле гьелъулъ буго театралъул къуват», - илан абуна гьелъ.\nЩиб лъалеб, гьаб спектаклялдаса хадубги цо-цониги гIолилал кантIизеги бегьула.\nГьединго спектаклялда ролал хIана М. НурмухIамадовас (тохтур), Майсарат ГIабдулмажидовалъ (санитарка), Разият Дибировалъ (медсестра).\nПрочитано 258 раз\tПоследнее изменение Вторник, 06 августа 2019 11:20\nДругие материалы в этой категории: « Театралъул ватIаналда\tМиллаталъул цолъи »


Халкъ гимналъухъ гIенеккизе регIараб хIал гьабизе ккола\nДагъистаналъул халкъияб мажлисалъул ахирисеб данделъиялда республикаялъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазаница лъазабунаДагъистаналъул гимн чи хвараб мехалда бачунеб бакъаналда релълъун бахъунеб бугин. Гьединго хIакимзабазда тIасангIадатиял гIадамаз хъвалел гIарзаздаги релълъинабуна ГIабдулатIиповас Дагъистаналъул аслияб бакъан-къоно. Гьеб кинабгогихIисабалде босун гьелъул бакIалда цIияб гимн букIинабизе кколин лъазабуна Дагъистаналъул нухамалъулес.\nДагъистаналъул гимн хъван буго Дунялалдаго цIар рагIарав композиторЧалаев Ширваница. Гьев ккола гIемерал бакъназул, операзул, кучIдузул, кинофильмазе хъварал бакъаназул автор. ГIабдулатIиповас гьесул гимн цойги цIар арав Дагъистаналъул композитор Кажлаев Мурадица хъвараб бакъаналда, Расул ХIамзатовасул рагIабазда ахIулеб гимналде хисейилан лъазабун буго.\nГIабдулатIиповасул гьеб пикруялдаса разигьечIолъи загьир гьабулеб буго интернеталда хъвадарулел гIадамаз. Гьезул гIемерисез, Чалаевас хъвараб гимналда щибго багьана гьечIин рикIкIунеб буго.\nДагъистаналъул лъайкьеялъул министрхисулей ва журналист Муслимова Миясатица «Фейсбукалда» хъвалеб буго берцинлъиялъул ва гьайбалъиялъул рахъалъ Дагъистаналъул гимналде бахараб цониги гимн гьечIила. ГьединагIан кутакаб бакъан хъварав Чалаев Ширванилги хIалчIахъагиян. Гьединго Миясатица хъвалеб буго цохIо Дагъистаналъул бетIерасе дандеккечIогойин абун хисулеб жойищила букIунеб парламенталъ бищун букIараб гимн.\nГьебго гимн хисиялда тIасан МухIамад ГIумаров абурав чияс хъвалеб буго ГIабдулатIиповас жиндир республикаялъул гимн чи хвараб мехалда бачунеб бакъан бугин аби гьеб гимн инжит гьаби кколилан. Республикаялъул бетIерас гьединал рекъечIел жал рицине бегьуларилан.\nДагъистаналъул гьеб гимн гIадамазда кинаб жо бугебалицин лъаларин абун хъвадарулеб буго цо-цо халкъ. Гьеб лъалеб гьечIолъиялъул гIаламатгIадинаб жо ккана гьеб гимнхисиялъул бицине байбихьараб халкъияб мажлисалъул данделъиялдаги. Гьениб аппаратураги хIалтIичIого Дагъистаналъул ва Россиялъул гимнал риччан бажаринчIо. ГIабдулатIипов Рамазаница гьеб биччачIого жинца данделъи байбихьуларин лъазабураб мехалда депутат Шабанов МухIамадица микрофоналда цебеги ккун жиндирго планшеталдасан биччана Россиялъул гимн. Я гьесул гьениб, яги нусидаса цIцIикIкIун ругел цойги депутатазухъ батичIо гьеб Дагъисталъул гимн.\nГIадамазда Дагъистаналъул гимн кинаб жо бугебалицин лъаларила, гьединлъидал гьеб берцинаб бугищ гьечIищалиги къимат кьезе бажарулеб гьечIила гьезухъа, республикаялда гIумру гьабун вугев щивасда лъалеб гIадаб букIине кколила гьеб, лъазе букIине цо-цониги биччазеги кколилан рикIкIунеб буго жамгIияв хIаракатчи ва Кубачи росдал бегавул Куртаев Расулица.\nКуртаев Расул: «Дагъистаналъул гимналъухъ гIенеккизе лъугьана дун гьеб хисизабизе кколин лъазабун хадуб. Гьелъул щал гIунгутIаби ругелали лъазе къваригIун букIана дие. Гьелде щвезегIан киданиги рагIунцин букIинчIо дида гьеб. Дун гIадинал чанги руго гIадамал. Дида ракIчIун абизе кIола жеги гIумруялда жаниб цониги нух нилъер республикаялъул гимн рагIичIел гIадамал кигIан бокьаниги ругин нилъер гьанирилан. Нилъе гьанир тIоритIулел чIахIи-чIахIиял спортивиял къецаздацин рагIичIо дида гьеб. Хъулухъчи хIисабалда дидацин лъалареб гьеб гимн, гIадатиял гIадамазе гьелъул ургъелго батиларо. ГIенеккизе бокьилеб гIадаб гимнги гьечIо нилъер, гьеб буго чIамучIаб, рекIелъе къварилъи бачIинабулеб бакъан-къоно.\nГимн гьединаб букIине бегьуларо, гьелъ гIадамазул ракIал роххизаризе ккола. Гьелъул рагIабазги ватIан бокьизе ккеялъул хIакъалъулъ бицине ккола. Гьенир рехсон рукIине ккола цIаррагIарал бакIазулги, гIадамазулги цIаралги. ДунгIадин ахIи бахъарабго гимн балагьизе лъугьинчIого рукIине лъималазда школалдасанго малъизе ккола гьеб. ГьитIинго малъараб жо гьезда кIудиял гIураб мехалдаги ракIалда букIуна. Цебе Совет союзалъул гимн лъалаан гIадамасда хутIичIого, гьединго гьаб гимнги лъазабизе ккола. Гьелъул рагIаби хъварал тIанчал рикьун, гьел рагIаби ракIалдасан лъазарие тIамун батIи-батIиял къагIидаби ургъизе ккола лъималазда гьеб малъизе».\nГьединго Расулица абуна Дагъистаналъе цIияб гимн бищулеб мехалда гьеб цо чияс, яги хIатта парламенталъгицин гьабизе бегьуларила. Гьеб тIолабго халкъалъ бищизе кколила, гьанже гьелъие чанги ресалги ругила, интернеталдасанги тIубазабизе бегьулила гьеб гимн бищиялъул хIалтIи. Жиндицаго нухмалъи гьабулеб буго Кубачи росдал гимнги, гербги бищулеб мехалдаги Расулица росдал жамагIаталдаги, росу тун къватIир ругел кубачияздаги дандбан, гIадамазе бокьараб тIаса бищун букIун буго.\nГимн хисизабиялде щвезегIан чанги батIиял захIмалъабиги, масъалабиги ругин Дагъистаналда, гьел тIуралел рукIинчIого гьазие гимн щайилан абулеб буго МахIачхъала шагьаралъул музеялъул нухмалъулей Дадаева Заремаца.\nДадаева Зарема: «Дагъистаналъул буго берцинаб гимн, гьелъ дие лъикIаб асарги гьабула, гьеб марш гьечIониги кьучIаб, цIубараб бакъан буго. Гьелъулъ киналго нилъер миллиял хаслъабиги руго. Бугеб хIалалъ жибго гимнги тун цойги чара гьечIого тIуразе кколел суалал щай гьеб тIалъиялъ тIубаларел. КигIан бокьаниги руго гури нилъер гьанир гимн хисизабиялде щвелалда цере тIуразе кколел суалал. ГIадада хун ине буго нилъер халкъги, миллаталги. Гьел тIуразе кколел суалазда гьоркьор руго маданияталъул, адабияталъул, лъайкьеялъул суалал. Гьелде хасго кIудияб кIвар буссинабизе ккола. Гимнги цойгидабги хисизабилалда цебе, киналго цадахъ лъугьун гьел кIварцIикIкIарал тIуразаризе ккола цин».\nГьединго Дадаева Заремаца лъазабуна гимн букIунин абун цо-цо азарида гьоркьоб хIукуматалъул данделъабаздаги биччан лъугIулеб жо букIунарила. Гьеб гIадамаздаги, хасго гIун бачIунеб гIелалдаги рагIизеги лъазеги гIеме-гIемер биччазе кколила. Щибаб къойил радал школазда биччаниги лъикI букIинилан.


Баракатаб хIалтIиги хIалалаб магIишатги\nГъуниб районалъул ГIобохъ росулъе щведал, ниж данд чIвана «Урусов» КФХялъул нухмалъулев ГIабдусамад Урусовгун. Гьеб магIишаталда бугеб 40 бетIер чIегIербоцIул (гьезда гьоркьоб 4 бечIчIулеб гIакаги) тIалаб гьабула ГIабдусамадица, гьесул хъизаналъ ва 2 васас.\n- ГьабсагIаталда хIалтIи захIмат бугин абизе бегьиларо, - ян бицана ГI. Урусовас. – Эркенлъи буго бокьарабгIан боцIи хьихьизе. Гьебго заманалда захIматаб масъалалъун лъугьун буго гIезарурал нигIматал ричиялъул суал. Масала, хIан, нах бичиялъул къварилъи гьечIо, гьан бичиялъул рахъалъ буго захIмалъи.\n- ЧIегIербоцIуе хIажатаб кIалцIи-хер кин хIадурулеб, лъица тIубалеб ветеринарияб хъулухъ?\n- ИсаналъагIан нижецаго хIадурулаан харил хIажатаб къадар. Сон ракъдалаб букIиналъ, исана босизе ккана 300 танг къараб харилги (190-200 гъурущ цо тангихъ хIисаб гьабун). ЛъагIалие нижее къваригIуна отрубазул 300 хъап. БацIцIадаб кIалцIул 10-20 хъап гурони босизе кколаро нижеца. Кинабго ветеринарияб хIалтIи тIубала росулъ вугев ветеринарияв хIалтIухъанас\n- МагIарухъ ругел шартIазда рекъон, гIи хьихьийищ яги чIегIербоцIи хьихьийищ пайдаябги бигьаябги бугеб?\n- БоцIи хьихьи бигьаяб буго. Гочинабун хьихьизе рес бугони (ихдал магIарухъе хаслихъе гIодоблъиялде), гIи хьихьи гIезегIан лъикIаб, гьабизе бегьулеб магIишат буго. Амма цохIо магIарухъ гьеб хьихьизе ккани, кутакалда захIмалъула, хасго хасало къо бихьула. Хайирияб рахъ босани, гьаб заманалда гIиязул, хасго хухазул къимат буго, лъикIаб багьа буго гIиял гьаналги. Гьединлъидал гIияхъанлъиялъул ва боцIухъанлъиялъул пайда-хайир цого даражаялда бугин абила.\n- КигIанасеб рахь бечIчIулеб ва щиб гьелда гьабулеб?\n- Маялдаса бахъараб октябралде щвезегIан, къойида жаниб, гьоркьохъеб хIисабалда, бечIчIула 60 литр рахьдал (гьеб ккола 6 кило хIанил). Кинабго рахьдал нижеца гьабула хIан, нах ва аслияб куцалда гьеб бичула райцентралда.\n- Нужеца боцIийищ бичулеб яги гьанищ?\n- КIиябго бичула. ЧIагояб боцIи босизе рачIуна даргиял. Багьа чIезабула тIаде балагьун, мисалалъе, лъагIелгун бащдаб бараб баси бичула 35-40 азарго гъурщиде.\n- Советияб заманалда къиматалда букIана чIегIербоцIул къехь, тIом...\n- Гьанже гьеб лъиениги къваригIун гьечIо. Гъоркьиса хъураб боцIул тIомал, гIодоре рехизеги барахщун, гIодор лъуралъурго руго. Цо нухалда Хьаргаби базаралдецин ун вукIана, лъицаго росичIо.\n- Пачалихъалъул гIезегIан руго фермеразе кумекалъе программаби. Дуе щванищ гьединаб кумек, киданиги лъугьине кканищ къарзазда хадув ва гьебго заманалда хисулеб бугищ пачалихъалъул идарабазул халгьабиязул, хIисаб-суалазул къадар?\n- Чанго соналъ цебе щун букIана грант, ай нахъ буссинабизе кколареб гIарцул цо млн гъурущ. Гьел халгьабиязул бицун пайдаго гьечIо, хасго доб грант щун хадуб бизар гьавуна. Гранталда, ракьул ва цогидал суалазда хурхун гьанибе щвечIеб комиссияги, баккичIеб идараги хутIун батиларо. Аллагьасе рецц, гьаб ахираб заманалда лъалеб хIалалда гIодобе биччана гьезул букIараб тIадецуй. Гранталдаса хадуб бихьараб гIела, бокьиларо цоги нухалда добго гвандиниве лъугьине. Гьединлъидал дун лъугьинчIо къарзалда хадув, лъугьине ракIалдаги гьечIо.\n- МагIишат гIатIид гьабизе ракIалда бугищ?\n- Аллагьас квербакъани гIатIид гьабизе буго, хасго цIикIкIун кIвар кьезе буго рахьдаде.\n- Гьаб хIалалда гIуцIараб магIишат дур васаз хвезе телин абураб хIинкъи бугищ?\n- ГьечIо. Дицаго абулаан гьезда шагьаралда бигьалъиги бугин, айин гъоре абун. Амма гьез инкар гьабуна. Гьезие бокьун буго росулъ чIезе, гьаб хIалтIи гьабизе.\nДир эменги гIумруялъго вехьлъун вукIана, дунги киданиги пашманлъичIо гIи-боцIуда гьоркьов вукIиналдаса. ЦIикIкIараб хайир гьечIеб бугониги, баракатаб хIалтIи буго гIи-боцIи хьихьи.\nДругие материалы в этой категории: « ХIалтIухъабазул захIмат киназдаго бихьула\tГьунар цIехон хъирщула »\n14:56, 23 ноября 2020, 76\n14:55, 23 ноября 2020, 67\n14:54, 23 ноября 2020, 64\n14:54, 23 ноября 2020, 68\n10:53, 23 ноября 2020, 123\n10:48, 23 ноября 2020, 112\n10:36, 23 ноября 2020, 134\n10:20, 23 ноября 2020, 118\n09:54, 23 ноября 2020, 132


Миллияб сценаялъул устарзаби » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Культура - Маданият » Миллияб сценаялъул устарзаби\nМиллияб сценаялъул устарзаби\nДобавил(а): istina от 21-04-2017, 11:41\nШапи Казиевасул пикрабазухъ гьоболлъухъ\nХъвадарухъан. ШагIир. Драматург. ГIагараб ракьалъухъ рокьи ккарав дагъистанияв\nДагъистаналъул маданиятги адабиятги бокьулезда лъала Шапи Казиевасул цIар. Гьесул асараз нилъее рагьула бахIарчияб тарихалъул цIиял тIанчалги, тарихалда лъалкIал тарал магIарулазул къисматалги, къисматалъ ватIаналдаса рикIкIад гьаруразул рекIел хIалги.\nХъвана гьес имам Шамилил хIакъалъулъги. Шапи Казиевасул кучIдузулъан цIалдолезухъе щола ватIаналде бугеб бухIараб рокьиги, гIагараб халкъалде бугеб рокьул цIураб урхъиги, урхъи буссинегIан, къвал базе анищ ккараб хунздерил тIалъиги, тIолго магIаруллъиялде бугеб гIищкъуги, гIагараб ГIобода росулъ рещтIен гьабулел хивалал-хьулалги. Хъвадарухъанасул къалмикь гьаб нухалда хIайранаб цIваялъул сипаталда паркъана Дагъистаналдаса дунялалдаго машгьурав художник Халил-Бег Мусаясул цIар. "Апараглъиялъул кьерал" абураб тIехьалда цIидасанги кенчIана художникасул къисмат. Ва цIалдолезда цевечIана лъалевги лъаларевги Халил-Бег. Дагьал церегIан къоязда МахIачхъалаялда ГI. Тахо-Годил цIаралда бугеб тарихалъулгун архитектураялъул цолъизабураб музеялда тIобитIана Шапи Казиевасул Халил- Бег Мусаясул хIакъалъулъ хъвараб "Апараглъиялъул кьерал" абураб тIехьалъул презентация. Гьенире данделъун рукIана хъвадарухъаби, шагIирзаби, гIалимзаби, студентал. ТIехь къватIибе бачIине кумек гьабун буго художникасул гIагарлъиялъ. Шапи Казиевас бицана, тIехь хъвалелъул, живго щварал бакIазул хIакъалъулъ, лъай- хъвай гьабунщинаб архивалъул материалалъул. Халил-Бег Мусаясул гIагарав чи ХIасан ГIабдулаевас кIудияб баркала загьир гьабуна авторасе.\n- Нижер тIолабго гIагарлъи налъулаб буго Шапи Казиевасда цебе. Гьес нижееги рагьана лъаларев Халил-бег. Авторас мухIканго бицун буго художникасул гIумруялъул ва пагьму- гьунаралъул хIакъалъулъ, - ан абуна гьес.\nЦоги тIехь. Цоги къисмат. Цоги цIва. Миллат чIухIараб цоги цIар. ТIадегIанлъиялъул ва борхалъиялъул цоги гвангъараб мисал. Гьединав вукIана ва вуго ватIаналда ракь насиблъичIев, гьелъухъ магIу тIолаго къоял арав, рикIкIада Америкаялда вукъун вугев Дагъистаналдаса Халил-Бег.\nГьал къоязда редакциялде вачIун вукIана Шапи Казиев. Нижер мухбирас гьесулгун гара- чIвариги гьабуна.\n- Шапи, дуца хъвана ахирисев багьадурасул хIакъалъулъ тIоцебесеб тIехь. Сунца тIамурав мун "искусствоялъулъ Шамилил" (гьедин абуна ХIамзатил Расулица Халил-Бегида-ред.) хIакъалъулъ тIехь хъвазе?\n- Дица гIемер цIалулаан художни-касул хIакъалъулъ хъвараб литература. Бокьун букIана, тарихалъул гъварилъуде ваккун, гьесул къисмат лъазабизе. Гьебго гьаригун дихъе рачIун рукIана гьесул вацасул лъималги. Дун кIудияб гъираялда жувана Дагъистан дунялалда машгьур гьабурав ракьцоясул къисматалъул къиса хъвазе. Роман дица хъвана лъабго соналъ. Дида Халил-Бегилги диргоги къисматалъулъ цо кинабалиго релълъен-хъвайги бихьула. Гьеб ккола ватIаналъухъ чIалгIен. Москваялда вугев дир ракI кидаго гIагараб Дагъистаналда букIуна. Гьаниве щведал, дандего бортун бачIунеб дунялалда бищунго тIагIамаб ва гьуинаб ватIаналъул махIалъ бицуна магIаруллъиялъул. Гьелдаса кIудияб талихI щибха букIинеб ватIаналъухъ урхъарав дие! - ТIехь хъвалагоги, Халил-Бегил къисматалъул цIиял тIанчал ралагьулагоги, кинал захIмалъаби дандчIварал?\n- Дица гьел захIмалъабийиланцин рикIкIунаро. Германиялда, Франциялда, Италиялда, Ираналда, Турциялда, Америкаялда ва цогидалги пачалихъазда жиндирго суратаздасан Дагъистаналъул хIакъалъулъ бицарав машгьурав художникасул хIакъалъулъ хъвазе бигьаго букIана. ТIехьалда руго гIемерал цIирагьиял. КъобахъанагIан хIайран гьавулев вукIана дун Халил-Бегил къисматалъ. Роман байбихьула 1921 соналдасан. Гьеб соналда уна 24 сон барав художник Европаялде, Мюнхеналде. Лъай-хъвай ккола Турциялда ва Европаялда рукIарал Кавказалъул ва гIурусазул эмигрантазулгунги машгьурал гIадамазулгунги. Гьезда гьоркьор рукIана С. Есенин, А. Дункан, А. Розенберг, Ф. Рубо, Л. Рифеншталь, П. Пикассо ва цогидалги. Щвана Франциялде, Египеталде, Швейцариялде. - Рагъул заманалда Германиялда вукIарав Халил-Бегил хIакъалъулъ батIи-батIиял харбал рицуна, масала, гьес концлагеразда рукIарал асирлъуде ккарал советиял солдатал Гитлерил рахъкквезе ахIулел рукIанила. Дуца щиб абилеб цIалдолезда?\n- Гьел руго щибго кьучI гьечIел чIорогоял харбал. Гьес асирлъудаса чанги солдат хвасар гьавуна. Асирлъудаса рорчIаразе ватIаналде тIадруссине бокьун букIинчIо. Гьениб гьезухъ балагьун хвел букIиндалха. Халил-Бегицаги гьесул лъади Меланицаги гьединазе кумек гьабуна Америкаялде ине ва гьезул гIумру цIунизе. Гьезие хIалтIи щвезе кумек гьабуна гьез. Гьелъул хIакъалъулъги хъван буго романалда. Халил-Бегида кIвана цIакъго захIматал шартIазда рукIарал асирал, жиндирго рукIарал бухьеназул кумекалдалъун, Берлиналъул заводазде ва цогидалги шагьаразде хIалтIизе ритIизаризе.\n- Шапи, редакциялъ хIадур гьабулеб буго 300 машгьурав магIаруласул хIакъалъулъ тIехь. Дуца лъил цIаралда аскIоб хъвалеб букIараб Халил-Бегил цIар?\n- Шамилида хадуб, ХIамзатил Расулил цIаралда аскIоб. КIиязго дунялалдаго машгьур гьабуна Дагъистан. Гьел ккола гIун бачIунеб гIелалъе ватIан бокьиялъул кIудияб мисаллъун. Гьез ракьалда тарал лъалкIал цIвабилъун кенчIолел руго жакъаги.\n- Шапи, цоги кинаб асаралдалъун дуца дурго цIалдолелги адабият ва маданият бокьулелги рохизаризе ругел? Бугищ дур хъван бахъараб асар?\n- Хъван лъугIун буго ХъахIабросулъа МахIмудил хIакъалъулъ киносценарий. Амма кино бахъизе ккани, гIарацги къваригIинарищха. МахIмудилги Муилги рокьул къисаялъул хIакъалъулъ хъвараб пьесаги буго дир. Дагъистаналъеги, дунялалъеги, магIарулазеги цIияв Халил-Бег рагьана Шапи Казиевас. Гъуниб районалъул ЧIохъа магIарулас цIвабзазда гьоркьоб хъвана Дагъистаналъул цIар. Гьес бухIигун, угьигун, урхъигун ахIана ватIанилан. Автор: ФИО или фамилия и инициалы автора\nТIехьалъул презентацияАдабияталъул сордо"ГъалатI ккезе ихтияр гьечIого"ТIабигIаталде бугеб рокьиМаккаялъул имам, Дамаскъалъул къади


Байрандалул мажлис Хъювхъиял шяраву\nЩалагу республикалий лахъа-хъунну кIицI лаглай бур Дагъусттаннал автономия сакин хьуну 100 шин шаву. Ва иширацIун бавхIуну сайки цинявппа идарарттай хъанай дур личIи-личIисса мероприятияртту. Ххаллилсса шадлугърал мажлис хьунни вай гьантрай, царагу байран лях гьан къаритайсса, Хъювхъиял шяравусса Аьрасатнал халкьуннал аслийсса культуралул центрданийгу. Байрандалун лархьхьуну чIюлу дурну дия Центрданул къатри.\nЛавхъун бия танийвасса ДАССР-нул ттугъ. Ккаккиялун дирхьуну дия жула буттахъал, буттал буттахъал ишла дуллай бивкIсса матахI.\nМероприятиялул сакиншинначитал – Центрданул каялувчи Рукьижат Оьмаева ва Хъювхъиял школалул учительница Сапият Кьурбанова цивппагу, дуклаки оьрчIругу бия Дагъусттаннал миллатирттал янналуву.\nМажлис тIитIлай, ихтилат бувна Рукьижат Оьмаевал. Ванил бувсунни Дагъусттаннал автономия сакин дурну диркIшиву 1921 шинал январь зурул 21-нний ВЦИК-рал декретрайн бувну, вара шинал, декабрь зуруй, щалагу Дагъусттаннал Советирттал цалчинсса съездрай баян бувну бивкIшиву Республикалул Конституция.\nДуклаки оьрчIал дурккунни Дагъусттаннахасса назмурду, увкунни балайрду, ккаккан дунни Дагъусттаннал халкьуннал къавтIавуртту.\n«БургъичIан бивгьуну нанисса шаэр»\nБусалардавун агьсса къавтIалал аьпалун\nСледующая публикация В посёлке Родниковый дан старт производству минерально-лимонадной продукции\nПредыдущая публикация «Буттал улча — Дагъусттан»


Лъица гIадамал диналде гIагар гьаризе кколел?\nДагъистаналда буго батIи-батIияб даражаялда исламияб лъай кьолеб цIалул 1 847 идара. Гьел ккола мадрасабиги, мажгиталги, цогидалги. Амма гьенир хIалтIулел чагIазул жидерго лъай мукъсанаб буго.\nГьединаб магIна букIана 13 июналда Дагъистаналъул Халкъияб Мажлисалъул данделъиялда гьабураб Мурад Заргишиевасул кIалъаялъул. Гьев ккола динияб суал тIаде кколеб комитеталъул нухмалъулев. Гьеб данделъиялда гьоркьоб лъун букIана Дагъистаналда исламияб лъай кьеялъул суал.\nГьениб бицана пачалихъги динги батIа-батIаго букIине кколин рикIкIинчIого, хIукуматалъул рахъалдасанги букIине кккелин диниял гIуцIабазе кумек. Масала, гIатIид гьаризе ккелин цереккун гIуцIун рукIарал программаби, мажгитазул дибирзабазул лъай борхизабулел хасал курсал рукIине ккелин. Гьеб хIалтIуда гъорлъе журазе ккелин республикаялда ругел исламиял цIалул идарабазул хIалтIухъабиго гIадин, блогералги, цогидалги. Дибирзабазе аттестация гьабизе кколин суал дагьалъ цебе республикаялъул нухмалъулесги борхана.\nАмма бусурбабазул идараялъул вакилзабаз ЭР-ялъе абун букIана гьединал аттестациял жидеца тIокIалъ чIечIого гьарулин, Рамазан ГIабдулатIиповасул тIадкъаялда бараб жо гьениб гьечIила.\nГьезие гьединго бокьуларо мажгитазул имамзаби лъаялъул рахъалъ гIодобегIанаб даражаялъул ругилан абизе, гьединго рекIее гIоларо исламияб лъаялда хадур дагъистаниял гIараб улкабазде инги. Гьенире щвезегIан инчIониги гIураб лъай Дагъистаналдаги щолин рикIкIуна бусурбабазул официалияб идараялъ.\nЛъаялда хадур дагъистаниял гIараб улкабазде ине бокьунгутIиялъе гIилла буго гьениса руссингун гIолилазулъ радикалияб бербалагьи цIикIкIунин абураб пикру лъугьун букIин. Гьедин республикаялда кколел кьвагьа-гIанхъиязулъ аслияб гIахьаллъи радикалазул букIунилан низам цIунулезулги буго гьездехун дагIба. Диниял дандеккунгутIабазда бан жалго салафитазул дагIба-рагIи тIарикъатчагIазулгунги букIуна.\nСалафитал гIемерал мухъазда гьоркьоб цо-цо мехалда ЦIумада мухъги рехсола республикаялда. Амма гьабсагIаталда жидер мухъалда салафитазулги суфиязулги гьедин бицинегIанасел дандеккунгутIаби гьечIин бицана ЭР-ялъе ЦIумада мухъалъул нухмалъулев Камилов МухIамадица. Жидедаго тIадаб динги гьабун, жамагIаталъул хIалтIабалъги гIахьаллъун рукIунила гьел. ТIадежоялъе жидер салафитал ругила спорт бокьулел чагIи.\nМухIамад Камилов: «Жидерго команда гIуцIана гъоз. 30 командаялда гьоркьоб тIоцебесеб бакIги босана. КинабгIаги дандечIейги гьечIо гьезул. Ккараб бакIалда субботникалде рахъуна, ккараб бакIалда хIалтIула, жиедего магIишат гьабулел рукIуна.\nМегеж тун бугилан цо-цо харбал рукIуна. Биччай абе, сунна буго гьеб. Мегеж тунилан тушманлъийищ гьабизе кколеб? ГьечIеб бакIалда проблема гьабизе бегьуларо. Щивав чияс Аллагьасда цебе кьела жаваб – жиндирго хIалтIулги, ишазулги, гIамалалъулги. Гьанже рохьор ругезулгунги гьечIо проблема. Гьенирги нижехъа чагIи гуро рукIарал. КъватIиса рукIана. Гьанже гIодобиччай лъугьун буго, хасго республикаялъул нухмалъиялде Рамазан ГIабдулатIипов вачIиндал. Гьес халкъалдехун вуссун хабар бицунеб букIиналъулги батилаха кумек. Гьединго къойилго бицине рес гьечIониги, зама-заманалдасан гIалимзабазги бицуна гIадамазе хIакъикъат…».\nГьес бицунел салафиталги руго аслияб куцалда гIараб улкабазда лъай щварал.\nДоб цебехун бицен гьабураб Халкъияб Мажлисалъул данделъиялда МахIачхъалаялъул Жума-мажгиталъул дибир СагIадуев МухIамадрасулица абуна лъай кьезе гIалимзаби къватIиса ахIулеб гIадат букIанила цо заманалда. Гьеб къагIида гьанжеги такрар гьабизе бегьилила.


Конституция: пачаясул чIужуйищ, пачалихъияб къанунищ? » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nКонституция: пачаясул чIужуйищ, пачалихъияб къанунищ?\n26 июль гIодобкъолъун лъазабун буго. Гьеб къоялъ къабул гьабун буго «Дагъистан Республикаялъул Конституция». Москваялда бикьизе ришватги яхI-намусги баччиялъ ва дагъистаниязул мурадазе хилипаб сиясат бачиналъ МугIрузул Улкаялъул тIалъуде ккараб цо-цо царал агьлуялъ жидерго зурма-къолохъе кьурдизабуна гьеб «аслияб закон», «аслияб документ» - конституция.\nТIадчагIазе бокьун буго 26 июль Дагъистаналъул миллияб байрамкъолъун лъугьине. Амма гIадатиял гIадамазе, гIемерисел дагъистаниязе чIегIербараб къолъун ккола гьеб. Нилъер республикаялъул цIикIкIанисел разияб документ гьеб батани, щайха кагътидаго хутIун бугеб, гIумруялда билълъанхъулареб?\nРачIаха цоги нухалъ цIализин гьеб «аслияб къануналда» хъвараб жо (бокьанщинахъе тIадчагIаз гьелда жанир гьарулел хиса-басиялги гIадахъ росун, ахирисеб тексталъул халгьабилин).\n11 бетIер буго Дагъистаналъул конституциялъул. Цо-цо мехалда гьел бутIрул, аздагьодул бутIрул гIадин, дагъистаниязде цIа пунхъизе журала, квешезего гьеб законалъе гIаксияб куцалда «хIалтIизе» тIадчагIи лъугьиндал. Гьанже рехсезин конституциялъул цо-цо бутIрул ва нусиялда щуябго статьяялъул бищунго гIемер хвезарулел.\n«Инсан, гьесул ихтиярал ва эркенлъаби бищун тIадегIанаб хазина ккола. Инсанасул ва гражданинасул ихтиярал ва эркенлъаби рикIкIин, гIумруялде рахъинари, цIуни пачалихъалъул борч ккола» (лъабабилеб статья).\n«Дагъистан Республикаялда кверщел гьабула гьелъул гIемермиллатазул халкъалъ…Халкъалъул кверщелчилъи бихьизабулел бищун тIадегIанал гIаламатал ккола референдум ва эркенал рищиял. Дагъистан Республикаялда тIад кверщел хIалгьабун жиндихъего бахъизе лъилниги ихтияр гьечIо» ( ункъабилеб статья).\n«Милллаталъул» гьаб номер цIаларазда бихьила Дагъистаналда инсанасул ихтиярал цIунулин аби кIудадал маргьа букIин. Гьаниб халкъалъ нухмалъи гьабулеб бугилан абурасдаги нилъер халкъалъ бадибе твизе буго. Рищиязул багьа-къиматги киназдаго лъала.\nРачIаха бер щвезабилин цоги статьябаздеги.\n«Дагъистан Республикаялъул пачалихъиял мацIал ккола гIурус ва Дагъистаналъул халкъазул мацIал. Дагъистан Республикаялъул киналго халкъазул щулияб ихтияр буго рахьдал мацIал цIунизе, гьел лъазаризе ва церетIезаризе шартIал гIуцIизе» ( анцIила цоабилеб статья).\n«Дагъистан Республика социалияб пачалихъ ккола, гьелъул сиясат буссараб буго лъикIаб, мустахIикъаб гIумру букIинабиялъе ва эркенго чи цеветIеялъе шартIал гIуцIиялде. Дагъистан Республикаялъул экономика социалияб нухдасан унеб буго, экономикияб хIаракатчилъиялъе эркенлъи буго ва ритIухъаб дармил къецалъе шартIал гIуцIулел руго».\n«Рахъа, хъуру-хъара, нухал гьаризе!» - абун хъван букIана къо бухIарав шагIирас. Кутакаб социалияб ритIухълъи буго Дагъистаналда, учителасул моцIрол харж щуазарго гъурущ бугеб, керимоваз чIинкIиллъабиги, республикабиги, материкалги ричун росулеб! КватIичIого моцIродасаги бахъила гьез чIегIернарт, дораги рала «санта-барбараби».\n«Щивасул ихтияр буго гIумру гьабизе»(къоло лъабабилеб статья). Бихьулищ? Аллагьас вижарав чиясе гIумру гьабизе ихтияр кьолел руго гьал. Амма беркъапичIого чиги чIвалев вуго. Гьеб 23-абилеб статьяялда хъван буго чиясе хIал-зулму гьабизе бегьуларилан. Къуваталъул идарабазда лъалебдай Россиялъул ва Дагъистаналъул конституциял рукIинцин? Гьоркьохъел гIасрабазда хъанчил чабхъенал гьарулеб тIури щвараб Европаялъул гIадал гIасиял инквизициялъул къагIидаби хIалтIулел руго гьабсагIат Дагъистаналда.\nРоссия абураб пачалихъалда халкъалъул къимат киданиги букIинчIо. Гьединлъидал 1905 соналда гурони Россиялъул империялъ конституцияги къабул гьабичIо, парламентги бищичIо. Гьебмехалъги гьел хиса-басиял рукIана холев чиясда кIалдибе лъим тIинкIи гIадаб жо. ТIатIала ккана пачалихъ ва хадуб билбагIараб бидуца цIуна къоабилеб гIасру.\nДекабристал лъугьун рукIана кIинусгогIан соналъ цере Россиялда конституция билълъанхъизабилилан. Унго-унголъунги цIакъ рикIкIад рукIана гьел халкъалдасаги тIадчагIаздасаги. Сенаталъул байданалде жидеего мутIигIал солдатал рачунелъул, декабристазул церехъабаз гьезда абулеб букIун буго нилъ законияв пача Константинил ва конституциялъул рахъккун къватIире рахъунел ругилан. Лагълъуда ругел лъавукъал мужикъаздаса «куцарал» солдатазда конституция щибали лъалищха, гьел пакъиразда ккун буго конституция Константинил чIужу йигилан. Гьелдаса кIиго гIасру сверулеб бугониги, пачаясул (улкаялъул бетIерасул) чIужулъун хутIана Россиялда конституция, гIурус ракьалда билълъухъе, бухулеб, кьабулеб букIуна гьеб «росас», гьоркьо-гьоркьоб цадахъ гьекъезе-мехтизеги гьабула.\nДагъистаналъул конституциялъул цогидал статьябазда щиб хъван бугебали къокъго бицани, гьениб абулеб буго республикаялда чIорого цIалиги сахлъи цIуниги чIезарун рукIине кколилан, лъабабго тIадчилъиялъул тартиб-низамги рехсон буго, бетIергьанал рукъзал рукIинеги изну бугила, гьединго рагIуеги дин бищизеги ихтиярал кьолила, чияда рачIел, эркенал ва ритIухъал диванбегзабиги ругила, тарихги маданиятги цIунизе щивасда тIалъулила.\nКIикъоялда анцIила анкьабилеб статьяялда гьадин хъван буго : «Дагъистан Республикаялъул ракь цогояб буго, гIемермиллатазул Дагъистаналъул халкъалда гьикъичIого, гьелъул гIорхъаби хисизаризе бегьуларо». Гьеле гъоб вахIго-вахI. Лезгиязул Храх-Уба ва Урьян-Уба росаби нилъеда цIехонищха къажаразе кьун рукIарал? КвергIатIидал, сахаватал чагIини рихьула дагъистаниял, азарил соназ гIураб ракь цIунун рагъарал нилъеца гьадин бигьаго гьеб бокьа-бокьаразе «сайгъат гьабулеб» батани.\nУнкъоялда лъабабилеб статьяялда хъван буго Дагъистаналъул президентасе импичмент абураб операция гьабулеб куцалъул. Сунат гьабиги гьеб гуро, хъулухъалдаса яризави буго. Халкъияб Собраниялъул лъабго бутIаялъул кIигоялъ цевеса тIагIаян абуни, мугъ берцин гьабизе кколеб буго президентас. Лъаларо, нилъер депутатазулъ гьединаб жан-жигар батизего батилищали.\n«Дагъистан Республикаялъул тахшагьар ккола МахIачхъала» ( нусиялда цоабилеб статья). Ахираб къого соналда жаниб Дагъистаналъул официалияб гуреб тахшагьар Лаваша бугилан абулелги руго. Щиб лъалеб, Питерги Москваги гIадин, нилъерги кIиго батизе бегьула тахшагьар.\n«Миллаталъул» гьудулзаби! ЦIале Дагъистаналъул Конституция! ЦIале хасго лъимал кьижулел гьечIони – гьеб маргьаялъ хехго макьу речIчIизабила гьезда.\n» Улка-ракь гIемерав квер гьечIев Сурхай цо къо къалъилелде кверде восана


ЛъикIал ишал » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Общество - ЖамгIият » ЛъикIал ишал\nДобавил(а): istina от 9-06-2017, 10:13\nХасавюрт районалъул Сивухъ росулъа пенсионеркаялъ жиндирго лъабго соналъул пенсия кьуна нухал рахъизе ва къачIазеАраб анкьалда Россиялъул информациялъул киналго агентствабаз гьедин хъвалеб букIана ПатIимат СайгитмухIамадовалъул хIакъалъулъ. Киназго тамашалъи гьабулеб букIана херай гIаданалъ гIемерал соназ бакIарараб гIарац нухде харж гьабиялда. Гьеб суалалъе жаваб балагьизелъун "ХIакъикъат" газеталъул мухбирзаби щвана Сивухъе. Росдал бегавул ГIали ГIалиевас ниж рачана ПатIимат-кIодохъе гьоболлъухъ ва гьединго росулъ гьарурал хIалтIаби рихьизе.\nРосдал къисмат ПатIимат СайгитмухIамадова (МухIамадова) гьаюна 1933 соналда Гумбет районалъул Сивухъ росулъ. Гьелъул эмен гIумруялъго вехьлъун хIалтIана. 1944 соналъул марталда Сивухъ росулъа гIадамал гочинаруна чачаназул Ножаюрт районалъул Гендерген ва Даттах росабалъе. Сивухъ ккола Гумбет районалдаса Чачаналде гочинабураб цого-цо росу. Гьелъие гIиллалъунги рикIкIуна районалъул ва республикаялъул нухмалъуда ва НКВДялда сахъадерил цониги хIаким вукIинчIолъи. ГьитIинаб мехалъ ПатIиматида бихьана ракъиги, къечги, колхозал гьарулаго букIараб гIакъуба-гIазабги. Гьелъ 11 сон бан букIана росу гочинабураб мехалда. 1951 соналда ПатIимат росасе ана ГIабдулатIип СайгитмухIамадовасе. КIиго соналдасан гьезие гьавуна васги. 1957 соналда чачаназе рес кьуна ватIаналде тIадруссине, гьебго заманалда сахъал гочине ккана Хасавюрт районалде. Гьениб гIуцIана гьез гьанжесеб Сивухъ росуги. СайгитмухIамадовазул хъизамги гочана гьенибе ва хIалтIизабизе байбихьана гIурукъараб ракь. Пачалихъалъ гьезие кумек гьабулеб букIинчIо, жидецаго газа-белалъ рухъун гьаруна ракьулъ рукъзал. Хинлъиялъе хIалтIизабулеб букIана муцIи, къадал рохьулел рукIана хIатIуца. Квен хIадурулеб букIана хIатIул коразда жаниб. Корониб бакулаан тIинцIи. ТIохдаги кколаан муцIи. Хасалихъе, чвахунцIадал рараб мехалъ, рукъзал лъел цIолаан ва гьеб лъим къватIибе буххизе кколаан. Гьебго соналъ сахъал тIамуна "Ильичил васиятал" абун цIар лъураб колхоз гIуцIизе, ракьал хIалтIизаризе. ЧIезарун рукIана захIматкъоялги, колхозалъул щивав членасда тIадаб букIана анлъго моцIалъ гьенив хIалтIизе. Инкар гьабуралги административияб тамихIалде цIалаан. ПатIиматил сахаватлъи\n1964-1972 соназда "Ильичил васиятал" колхозалъе нухмалъи гьабулеб букIана ПатIиматил рос ГIабдулатIипица. Гьелдаса нахъе гьеб колхоз лъугьана районалда гуребги республикаялдаго церетIуразул цояблъун. ПатIиматил рагIабазда рекъон, гьелъул бищун кIудияб бечелъи ккола 9 лъимер, 35 лъималазул лъимер ва гьезулги 30 лъимер. Гьел щибаб къоялъ гIадин щола кIодохъе ва гьелъие кумекги гьабула. - КигIан гIарац харж гьабураб нухал рахъиялъе, лъим бачиналъе ва чали къаялъе? - ян гьикъана нижеца ПатIиматида\n- 200 азаргогIан гъуруш.\n- Кинха дуца гьеб бакIарараб?\n- Пенсиялъул гъуршал данде рехулаан. РакIалда букIана гьеб кинабго садакъаде бикьизе. Дир васият букIана, дун хведал, дида хадуб чакарги ролъги бикьейин абураб. Гьеб тIубазабизе тIадкъарав, Сириялда исламалъул институт лъугIизабурав дир яцалъул васас абуна, нухал рахъиялъе, лъим бачиналъе кьураб гIарцул гIемерго цIикIкIараб пайда букIунин, гьединаб садакъа бикьиялдаса. Щайгурелъул гьаб заманалда гIемер гьечIелъул ракъарал, ай садакъаялде ккарал гIадамал. Гьебмехалда дицаги хIукму гьабуна нахъе лъун букIараб гIарац гьеб мурадалда харж гьабизе. - Нух ва кьо балел хIалтIухъабазе кигIан гIарац кьураб? - Гьел хIалтIана мухь босичIого. Гьенир гьединго хIалтIана дир лъималги лъималазул лъималги. ЖамагIаталъул газа\nПатIиматил яцалъул вас ХIасандибир ХIасандибировасул рагIабазда рекъон, гьанже цIияб нух гьабураб бакIалда букIинчIо гIадамал рилълъине бегьулеб хIал. "Нижеца, гьудул-гьалмагъзабигун, гIага-божаралгун цадахъ лъугьун, гьеб бакI бацIцIад гьабуна харидаса, гьенибе бана ракь, лъуна цIиял лъел рогIрал, хисана басрияб чали. Цинги нухде хъилги тIуна. Хадуб бана Хасавюрт районалъул чанго росулъе унеб бакIалда цIияб кьо, лъуна бетоналъул цIияб рогIоро. Жеги хадубги бакIарана 60 азарго гъуруш. Гьелдаса хадуб байбихьана росулъ цIиял бакIал раялъе, къачIаялъе киназго гIарац бакIаризе. ГьабсагIаталда гIолохъабаз гIарац данде гьабулеб буго хIухьбахъиялъул ах базе. Гьелъиеги росулъ гьарулел цогидал хIалтIабазеги щивав чияс моцIие кьола 100 гъуруш. Цогидаз байбихьана гIадамал рилълъине тротуарал гьаризе. ГьабсагIаталда росулъ бан буго лъабго мажгит, кIиго мадраса (бихьиназулги руччабазулги), рес бугел гIадамаз къачIазе байбихьана стадион. Чанго соналъ цебе росулъа предприниматель ХIайдар ГIалиасхIабовас жиндирго сурсатаздалъун, ункъо миллион гъурушги харж гьабун, бана тазият. Цебе, квачараб заманалда, цIад балеб мехалда, къватIир эхетизе кколел рукIана бихьинал. Гьанже гьениб гьабун буго киналго санагIалъаби ругеб лъикIаб рукъ. Богучар шагьаралда гIумру гьабун вугев предприниматель Иляс МухIамадовас 100 азарго гъуршиде хисана участковияб больницаялда лъел киналго рогIрал, сантехника. Гьединал предпринимателал росулъ гIемер руго, киналго рикIкIун хIалкIвеларо", - ян бицана ХI. ХIасандибировас ва ГI. ГIалиевас. 2013 соналда ДРялъул хIукуматалъул квербакъиялдалъун росу бачун букIана "БацIцIадаб лъим" абураб проекталде гъорлъе. Гьекъолеб лъим чIезабиялъе харж гьабуна 72 миллион гъуруш. Жакъа къоялде киналго хIалтIаби рагIалде рахъун руго. Мини-футбол хIалеб стадион баялъе гIарац биччазе бугин абураб жиндирго рагIи ккуна хIукуматалъул председатель ХIамид ХIамидовасги. Гьес администрациялъул счеталде рехана 3 млн гъуруш. Исана сентябралда кIодо гьабизе буго росдае кьучI лъуралдаса 60 сон тIубаялъул юбилейги. Бияхъай МухIамадов Автор: Бияхъай МухIамадов\nГазета №: 22, от 9. 06. 2017 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.\nАдминистарциялъул ишалЛъикIаб ишАнкьил хIасилалБакълъадеридаса мисал босизе бегьила цогидазгиЛъикIлъи гьабулесул гIумру халатаб


«Гьанже заманалъул лъай кьеялда тарбия кьей: аслиял масъалабаздаса цIиял программабаде» - гьединаб темаялда гIуцIараб семинар тIобитIана педагогиял хIалтIухъабазул санайил букIунеб хIасилияб конференциялда.\nДанделъи букIана Республикаялъулаб лъай кьеялъул централда. Гьелда гIахьаллъана кIинусгоялдаса цIикIкIун педагогги, школазул директоразул тарбия кьеялъул рахъалъ заместителалги, классалъул нух- малъулелги.\nДРялъул лъай кьеялъул ва гIелмуялъул министрасул тIоцевесев заместитель МухIамад ГIабидовас бицана республикаялда лъай кьей цебетIезабиялъулги жамгIияталда педагогасул бугеб кIваралъулги хIакъалъулъ. Лъай кьеялъул рахъалъ пачалихъияб политикаялда кIудияб бакI ккола социалияб жавабчилъи чорхолъ бессарал гIадамал куцаялъин абуна гьес.\nДРялъул Педагогазул ассоциациялъул председатель, РЦОялъул директор Анжела Байрамбековалъ бицана гьанже заманалъул лъай кьеялда тарбия кьеялъул бугеб кIваралъулги гьеб рахъалъ хIадурараб цIияб программаялъулги хIакъалъулъ.\nСеминаралда бихьизабуна цIалдохъабазулъ ватIаналде рокьи куцаялъул модельги. Бицана гьениб батIибатIиял школазда гьеб рахъалъ бугеб хIалбихьиялъул хIакъалъулъги.\nДРялъул Лъай кьеялъул ва гIелмуялъул министерствоялъул пресс-хъулухъ\nДругие материалы в этой категории: « ЦIале, цIале, дир цIодор… Сентябрь щолелъул, улбузде бегулеб ургъалил бакIлъи\tХунзахъ тIалъиялда гьимараб къисмат »\n08:33, 21 октября 2021, 7\n16:33, 20 октября 2021, 91\n16:14, 20 октября 2021, 137


САРАТ МУХУМАЕВА Авар мацIалъул гIадатияб гуреб рагьараб дарс.(ФГОС) » Ассоциация учителей аварского языка\nАУАЯ » Авар мацI » САРАТ МУХУМАЕВА Авар мацIалъул гIадатияб гуреб рагьараб дарс.(ФГОС)\nДарсил тема:Предметияб цIар.Прилагательное.Такрар гьаби.\nДарсил тайпа: гIахьал гьабиялъул\n1.Лъай кьеялъулаб:каламалъул бутIабазул лъималазда лъалеб такрар гьаби ва щула гьаби,\n2.Лъай цебетезабиялъул:цIалдохъабазда авар грамматика лъаялъул рахъ цебетIезаби,цIалул ва хъвавул каламалъулъ кколел гъалатIал дагьлъи.КIалзул калам пасихIго гIуцIизе ва пикраби загьир гьаризе цIалдохъаби ругьун гьари.ГъалатIал ккеялда хIинкъичIого,цIалдохъаби жавабал кьеялда тIад хIалтIизе куцай,\n3.Тарбия кьеялъул:литературияб каламалъул кумекалдалъун цIалдохъаби авар мацI цIунизе ва гьеб бокьизе ругьун гьари.Цоцаздехун адаб-хIурмат куцай,цоцалъ рекъон хIалтIизе ругьун гьари,гьелдалъун лъималазул гьудуллъи щула гьаби ,гьоркьоблъи гьуин гьаби.Рахьдал мацIалде ва ВатIаналде гьезул ракIазулъ чIухIи ва рокьи бижизаби.\nДарсил алатал :\n«Горянка» сурат Хайрулагь Къурбановас бахъараб\nГимн и флаг Дагестана Ширвани Чалаев\nДагъистаналъул гимн : рагIаби Расул ХIамзатовасул,бакъан ГIабдулгъапур МухIамадовасул\nКарточкаби –къокъабазе тIадкъаялгун.\nСтолазда тIад лъезе табличкаби,каламалъул бутIабазул цIарал хъварал\nI. Авалияб гIуцIи.Класс дарсиде хIадури. (1 слайд)Ассаламу гIалайкум!Дида цIар буго Сарат МухIамадовна.Дун ячIана нужехъе Гъизилюрт шагьаралдасан.Дида рагIана нужер школалда магIарул мацIги бокьулел,гIамал-хасиятги берцинал лъимал цIалулел ругилан.Гьединлъидалин дун нужехъе ячIарай.\nII.Лъималазда дарсил тема ва мурад бицин.\n(2слайд)Нилъ жакъасеб дарсида гIадатияб гуреб сапаралъ рахъине руго .Щай гьеб сапар гIадатияб гуреб кколеб?Щайгурелъул гьеб буго унго-унгояб гуреб,виртуалияб сапар.Щиб жо кколеб виртуалияб сапарали нужеда-гьанжесеб гIелалда,гIезегIан лъикI лъала .Кодоб босулеб къайиги тIад рекIунеб жоги –гьебги гIадатияб гуреб буго гьаб сапаралде рахъунезул.Нилъее нилъер ВатIанги ,магIарул мацIги кигIан цIакъ бокьулеб батаниги,гьеб рокьул къадаралда чуялги кьолон,нилъеда рахьдал мацI кигIан лъикI лъалеб батаниги,гьеб лъай жаниб лъураб бечелъиялъул гъамасги кодоб босун рахъина нилъ къватIире.\nЩайгурелъул, сапар буго нилъер Каламалъул улкаялде,гьединаб гIажаибаб цо улка буго,нужги чанги щун рукIун ратила магIарул мацIалъул дарсазда гьенире. Нилъер сапаралъул мурадги буго нужеда каламалъул бутIаби лъикI лъай, авар каламалъул берцинлъиги камиллъиги цойги нухалъ нилъедаго бихьи.\n(3 слайд)Гьеб виртуалияб хIаялда цIар буго «Каламалъул бутIаби хвасар гьаре!». Гьеб хIай байбихьизе ккани,нилъеда лъикI лъазе ккола каламалъул бутIаби.Гьел лъикI лъалел гьечIони нилъеда каламалъул бутIаби хвасар гьаризе кIвелищха,кIоларо.Жакъасеб дарсида нилъеца хвасар гьабизе буго кIиго каламалъул бутIа.\n(4 слайд)ХIаялъул буго чанго нахъа тезе кколеб захIмалъи-уровень,болъодухъан тIаде рахунел киниги,цоялда хадуб цояб захIмалъи нахъаги тун,рахина нилъ гьаб хIаялъул борхалъиялде.Гьеб щибалъул тIадкъай тIубан гурого хадусеб хIокIиде рахине рес букIунаро.ТIадкъаял тIуразе бихьизабураб заманги буго нилъее.Гьединлъидал,заман гIадада хвечIого букIине нилъ рикьила кIиго къокъаялде.Щибаб къокъаялъ тIаде босила цо-цо каламалъул бутIа хвасар гьаби.Жибго хIай байбихьизе кканиги,пароль лъазе ккола нилъеда гьелъул.\n1.Нужеца гьал тIанкIазул бакIалда каламалъул бутIаялъул цIар битIун хъвазе ккола.Гьал ишарабазул магIнаги лъазе ккола.Цинги цо-кIиго мисал бачине тIамила.\n2.КIиго къокъа гьабила.Лъималаз хъвала\nПредметияб цIар.Прилагатаельное.Слайд бачIина гьаркьилаб\n«Сапар байбихьана.Нух битIаги!СагIат лъикIаб батаги!»\nНухда рахъине кканани,цин нилъеца хъвазе ккола тетрадазда къо-моцI, анкьил къо ва дарсил тема.\nIV.Такрар гьаби.Киназего гIахьалаб цIех-рех гьаби.\n1.ТIоцебесеб болъо.Схемабазда рекъон, квер битIарал рахъинарила бицине.\n1.Предметияб цIаралъул грамматикаял гIаламатал .Гьелъие гIаммаб баян кьей.\nПрилагательноязе гIаммаб баян кьей.\nV.Дарсил темаялда тIад хIалтIи.\n-ЛъикI бугоха,лъимал.Нилъеца цебе лъараб такрар гьабуна. Лъималаз бицаралде тIаде жубала ва гIахьал гьабун бицина дицаго.Гьанже нужеца бицарабщинаб мухIкан гьабизе щибаб къокъаялъ цо-цо каламалъул бутIаялъул разбор гьабизе ккола.\nЧанги ахIмакъ вахъараб панаяб гьаб дуниял…(И.ГI.-ХI.)\nПанаяб щибилан абулеб жо,лъимал?Нужеда лъалищ гьеб рагIул магIна?(СЛАЙД)\nБренный мир, в котором возродилось немало глупцов.\nГьаб предложениялъулъа «панаяб дунял»рагIабазул дандрай босе ва :\n1.Гьеб рагIабазул дандрай гIадатал падежазде сверизабе\n2.Гьел рагIабазул разбор гьабе\n1 къокъаялъ: предметияб цIаралъул\n2 къокъаялъ: прилагательноялъул\n2 къокъаялъе: панаяб\nГьаже кIиябго къокъаялъ панаяб дуниял гIадатал падежазде сверизабизе ккола цо минуталда жаниб.Цебе лъугIаразе щола цо бонус-меседил гъурущ.\n2.Хадусеб уровеналда нилъ рахине ккола магIарул тIалъиялде, цIар рагIараб росулъе. Гьеб буго Хунзахъ районалъул ЦIада росу.Сундалъун гьеб росдал цIар ун бугеб? Гьеб росдаца нилъее кьуна кIиго машгьурав шагIир: эменги васги. Лъица гьезул цIарал рицинел?\nЦIадаса ХIамзатги Расул ХIамзатовги. Лъица картаялда бихьизабилеб гьеб росу.Хунзахъа цIалдохъан вугищ гьанив цониги?Цойги кинал машгьурал хъвадарухъаби яги кочIохъаби рахъарал ,лъимал ,Хунзахъ районалда.ГIабасил МухIаммад,Залму Батирова,МухIамад Сулиманов,Фазу ГIалиева.БакьайчIиса ЧIанкIаГьел цIарал рикIкIун хIалкIоларо.\nГьеб росулъ нилъеца хвасар гьабизе ккола авар адабият.Аздагьоялъ нилъер адабияталъул канлъун ругел камилаб рагIул устарзабазул асаразда гьоркьоса цо-цо рагIаби нахъе росун руго .Гьел рагIаби рукIаралъур лъезе кIвезе ккола нилъеда.\nКьела лъималазухъе кIиго кочIолъа къотIелал.Амма гьел мухъалъа цо-цо рагIаби камун руго.\nГьединго гьел рагIабазул автор ва кечIалда цIар лъани,тIаде бонусал щола. Лъималазухъе кучIдул кьела.КIиго минуталда жаниб тIубазабизе ккола гьеб тIадкъай.\nЦIада росулъе лъим бахъи.\nМугIрул __________гIелмуялъ гаргар гьабунин,\nЛъим кколел ___________къайи тезабе.\nКIвар кьун кьабун хадуб,____________рекIунеб.\nКьучIаб кици нужей,-цолъарал квераз\nГучал мугIрул-щобал щущазарулел(ЦI.ХI.)\nМагIарухъе унел ____________накIкIал,\nХъван битIани кагъат тIобитIиларищ?\nХунзахъе щолелъул ,шамалъул гьури,\n_____________сайигъат боссе квеларищ?(ЧIанка)\nКомпьютералъ хадусеб уровеналде нух кьела.\n«БитIун буго!Нух рагьана!»\nГьаб уровеналда хIаялъулъ йигей хъарталъ журазарун руго падежазул суалал.Гьел суалал жиде-жидер падежалде данде ккезарун лъечIони авар каламалъулъ квешаб гъала-гъважа ккола.Гьеб тIадкъай тIубазабизе буго тIоцебесеб къокъаялъ,компьютералда нахъа гIодорги чIун.\n1 къокъаялъ хIалтIи карточкабазда гьабила.\n2 къокъаялъ гьебго заманалда цо-цоккун доскаялдеги рахъун , кумек гьабизе ккола халкъиял кицабазул берцинлъиги цIодорлъиги,магIнаялъул гъварилъиги хвасар гьабизе.\nа.Доскаялде бачIина кици.\nЦояв гIадалав вугони,дандиявгIаги цIодорав вукIине ккола.(магIарулазул аби)\nКачествиял прилагательноязда гъоркь хIучч цIай.Гьел качествиял рукIин чIезабе.\nГIадалав(цакъго гIадалав)цIодорав(дагьавги цIодорав)\nГьаб предложениялда гьоркьоблъиялъул прилагательноял рате.Гъоркь хIучч цIай.Гьел гьоркьоблъиялъул рукIин чIезабе.\nБагIарараб роолил къоялъ ралъдалаб гьава цIузе вахъана АхIмад-хIажи.\nГьаб предложениялда бетIергьанлъиялъулал прилагательное бате ва гъоркь хIучч цIай . Гьеб бетIергьанлъиялъул букIин чIезабе.\nБорхьилаб гIамалалъул гIадамал рокьуларо дие.\nVI. ХIалхьиялъул лахIзат. «Музыкалияб хIокI»\nГьанже нуж свакаралгIадин рихьула, рачIа цодагьабго хIухьбахъи гьабизе.\nРахъана киналго тIаде\nСундухъха нилъ гIенеккарал гьабсагIат?Дагъистаналъул гимналъухъ.Лъица хъвараб тIоцебесеб гимналъе бакъан?Ширвани Чалаевас.КIиабилеб гимналъе бакъан хъварав композитор лъалищ нужеда? ГIабдулгъапур МухIаммадов.КъачIан рекъезабун буго Абусупьян Аликараевас.Гьеб гимн хъваялъул гьадинаб …буго.ГIумархIажи Шахтамановас…(бицина )РагIаби?Расул ХIамзатовасул.\nКинаб асар гьабураб ,лъимал,нужее гьелъухъ гIенеккидал?Сундул хIакъалъулъ ахIулеб бугеб гьениб?Кинал прилагательноял хIалтIизарун ругел Дагъистаналдаса чIухIи загьир гьабизе авторас?Щиб бихьараб нужеда?Дагъистаналъул байрахъ.Кинал кьерал ругел гьеб байрахъалъул?ГIурччинаб,хъахIилаб,багIараб.Гьел кьералги кинаб каламалъул бутIаялъ рихьизарулел ?Прилагательнояз.Щиб гьабизеха нилъее каламалъулъ къваригунел прилагательноял?Прилагательнояз нилъер калам берцинлъизабула,пасихлъизабула,нилъер пикраби загьир гьаризе кумек гьабула.\nГьанже нилъеца гьаб кIиябго каламалъул бутIаялъул хIакъалъулъ лъалебщинаб щула гьабила.(интерактивияб доскаялда)\n-Кин лъараб нужеда каламалъул бутIа?\nДифференцированнияб тIадкъай(цIалдохъабазул лъаялда ва бажариялда рекъон)).\n-Лъимал,гьанжелъизегIан нуж хIалтIана цоцалъ рекъон,цоцазе кумекги гьабулаго.Дун йоххарай йиго нуж гьединал гъорлъ росарал,цоцалъ рекъон хIалтIизе лъалел лъимал рукIиналдаса.Амма хIаялъул тIалаб буго гьанже нужер щивасул лъаялъул хIалбихьизе.Нужеда цере руго захIмалъиялъул рахъалъ 3 батIияб къагIидаялъул тIадкъаял.Нужер лъаялда ва бажариялда рекъон,гьабизе хIалкIолеб цо-цо тIадкъай бище тIаса щивас.(слайд)\n-БитIун буго.ХIалчIахъаги ,меседал,нужер.\nЦо жакъасеб хIаялъулъ кинго хIалкIолароан нилъеда киналго каламалъул бутIаби хвасар гьарун.Гьеб хIаялъул буго чанго этап.Жакъасеб дарсида нилъ рергьана.Хадусел этапаздаги нилъ бергьиналда дир щаклъи гьечIо.\nСлайд бачIина лъималазе каламалъул бутIабаз баркала кьолеб.\nVIII.Творческияб тIадкъай ва рокъобе хIалтIи.\nГьаб буго дагъистаналъул художник Къурбанов Хайрулагь МухIаммадовичас бахъараб магIарулалъул сурат «Горянка».\nДие цIакъ бокьилаан нужеца гьалъие гьитIинабго къимат кьезе,кумекалъе кIванагIан прилагательноялги хIалтIизарун.\n-Щий йихьулей йигей нужеда сураталда?\n-Щиб гьелда тIад ретIун бугеб?\n-Кинаб кIаз чIван бугеб?\nКIазида гъоркьан щиб къан бугеб?\n-Гьелъул чIеялъулъ,къадруяб балаялъулъ нилъеда бихьула магIарулалъул унго-унгояб сипат,магIарул чIужугIаданалъе ва бусурманчIужуялъе хасиятаб къадруги,сабруги гъорлъ бугеб…Дирго пикру бицина цин.\n-Гьей сундул пикрабаздадай ,лъимал,йигей?Дида ккола гьей гьаб хинкъараб заманалда жиндирго лъималазул ургъалида йигилан.Гьелъул рахIатхвараб балаялъ бицунеб бугилан кколеб буго магIарулалъул рекIелъ бугеб хIинкъиги ахIиги: «Аллагь!ЦIуне дуца дир лъимал гьаб нахъзаманалъул балагьазукьа!ЦIуне рагъалдаса!ЦIуне ракъи-къечалдаса!ЦIуне тIабигIиял балагьаздаса!ЦIуне умумузул мацIги ,гIамал-хасиятги,берцинал гIадаталги кIоченалдаса!ГурхIел,рахIму ,цIоб гIатIидав БетIергьан,цIуне дуца тIолабго Дагъистан!\n-Кинал рагIабаз кумек гьабураб нилъее магIарулалъул сурататалъе къимат кьезе?\nГьел кинал каламалъул бутIаби кколел?\n-Сундуеха нилъее къваригIунел каламалъул бутIаби.\n-Калам гIуцIизе,гьеб пасихI гьабизе,берцин,камил гьабизе.\nГьаб буго нужее рокъобе хIалтIи.Дица хIадурарал тIанчIазда нужее калам гIуцIизе кумекалъе хъварал каламалъул бутIабиги хIалтIизарун,гьел тIанчIазда бугеб магIарулалъул суратги кьочIое босун,рокъоб гьитIинабго мини-сочинение хъвай нужеца.Гьунар бугел ратани,кочIодалъунги хъвазе бегьила.Амма унго-унгояб сураталъул берцинлъи бихьизе дица нужеда абилаан,рикIкIадги гьечIеб мехалъ,музеялде (изобр.искусств) айилан,нужерго авар мацIалъул мугIалималда цадахъ.Гьеб бихьараз сочинение цIакъго берцинаб,магIнаяб,чIагояб хъвалин ккола дида.Музеялда гьеб гуребги гIемер руго дагъистаналъул художниказул суратал.Лъай-хъвай гьабе,дир магIарулал,унго-унгояб берцинлъигун.Гуккизе рукIунге гьаб заманалъул квешлъабаз,Берцинаб бералдаги бихьани,гIиналдаги рагIани,гьелъ нужер тIабигIатги берцинлъула.Гьеб буго нилъее къваригIараб жо.МагIарулазул анкьумумулъан бачIараб гIамал-хасият хиси гьечIого нужелъги куцазе,нужги гьеб цIаралъе мустахIикъал рукIине.Баркала нужее магIарул мацI хвасар гьабизе жакъасеб дарсида дие гьабураб кумекалъухъ.Аллагьас тавпикъ кьеги магIарул мац IцIер гIадин роцIцIун ва бацIцIадго лъазе киналго гIисинал магIарулазе.Къо-мех лъикI!Нух битIаги нужее!СагIат лъикIаб батаги!\nIY. Дарсил хIасил гьабила\n-Щиб бокьараб бищунго?\n-Щиб лъараб цIияб жо?\n-Нилъеца кинаб масъала тIубазабураб жакъасеб дарсида ?\n-Бищунго щиб захIмалъараб?\n-Гьаб хIаялъулъ гIадин,гIумруялъулъ бугищ,лъимал,хIинкъи нилъер авар каламалъе?Кинаб?\n-ГIисинаб гIелалда рахьдал мацI кIоченалда буго хIинкъи.\n-Щиб гьабизе кколеб нилъеца нилъерго рахьдал мацI кIоченчIого букIине?\nЛъималазул жавабазухъ гIенеккила.Дицаго хасил гьабила.\nДарсихъ къиматал лъела.\nАварский язык авар учитель Сарат Мухумаева авар мацiалъул дарс\nДобавлено: 16-04-2017, 06:34\nКак сообщили «Лезги газет» в пресс-службе Администрации Главы и Правительства РД, в Махачкале ...\nВ Махачкале прокуратурой Ленинского района возбуждено уголовное дело в отношении застройщика, ...\n19 февраля в рамках заседания правительства РД были обсуждены принципы формирования Республиканской ...\nВласти Дагестана планируют впервые внедрить высокоточные методы диагностики при злокачественных ...\nКак сообщает РИА «Дагестан», ссылаясь на пресс-службу Минтранса РД, в прошлом году на территории ...\nВ своем выступлении Руководитель республики напомнил о ситуации в Каякентском районе, когда в ...\nФонд капитального ремонта и администрация Каспийска, сообщает пресс-служба города, подписали ...\nВ министерстве по национальной политике и делам религий подвели итоги года. Так, в 2019 году ...


Кавказалъулаз «ккурал» Москваялъул университетал\nМоскваялъул университетазда бюджеталъулал бакIал кавказалдаса абитуриентазе кьолел ругин ахIи балеб буго цо-цо интернет-сайтаз. Гьениб хъвалеб буго москваялъулал хIинкъун ругин пачалихъияб экзаменалда баллалги гIарцухъ росун Кавказалдаса абитуриентал университетаз кIалъай гьечIого цIализе Росиялдаса.\nГьал къоязда вузаз цIализе росарал абитуриентазул сияхIал загьир гьаруна. Журналистаз гьел сияхIазул хал-шал гьабуна.\nМисалалъе, «Комсомольская правда» газеталъ хъвалеб буго кавказалдаса абитуриентазул цIарал гIемер ратизе бегьулин цо-цо университетазда.\nДагъистаналдаса абитуриентал гIемер ратун руго Москваялъул пачалияхъияб баязул хIалтIабазул университеталда.\nГьеб ВУЗалъ цIализе росарал кавказалъулазул гьедигIан кIудиял баллал гьечIо батIаго, гьединалго баллал руго гIурусазулгиилан хъвалеб буго газеталъ.\nФинансазул университеталъул ректор Михаил Эскиндаровас абуна журналистазе жидер вузалде цIализе росанин Кавказалдаса абитуриентал, цогидаздаса къурал баллалги гьезул рукIинчIин.\n«Амма цохIо кавказалъулал гурони вузалда цIалулел ругин абизе бегьуларо. Россиялъул цогидал регионаздасаги гIемер студентал руго вузалда», - илан абуна Эскинадаровас.\nГьесул рагIабазда рекъон, пачалихъияб экзаменалда баллал гIарцухъ росун ратазеги бегьула кавказалдаса студентаз, амма гьезул лъаялъул хIал лъазе буго тIоцебесеб сессиялда.\nГьеб сессиялда экзаменалгун зачетал кьечIел студентал нахъе гъола вузалдаса.\nТехническиял вузаздани Кавказалдаса абитуриентазул цIарал къанагIат гурони ратулароилан хъвалеб буго «Коммерсант» газеталъ.\nГазеталъ хъваралда рекъон, гIарцухъ росарал баллалгун Физикияб институталда ва Бауманил цIаралдалъун бугеб университеталда цIализе лъугьине пайда гьечIо.\nГьел вузазда балагьуларо дур гIарцуда, эбел-инсуда, цохIо лъаялъул гурони къимат гьабуларо гьениб.\nАмма Нарталъулгун газалъул Губкинил цIаралдалъун бугеб университеталда руго цIалулел кавказалдаса студентал. Журналистаз лъазабун буго гьеб вузалда Чечнялдаса ва Ингушетиялдаса абитуриентал росулин регионалиял квотабаздалъун.\nГьезул цIалиялъухъ гIарац кьола яги республикаялъ, яги мухIканаб компаниялъ. Котракталда рекъон, университет лъугьун хадуб гьел студентал тIадруссине ккола республикаялде гьенире хIалтIизе.\nАмма гIемерисел Москваялда чIола, щай абуни контракт хвезабурал студентазе тамихI гьабуларо лъицаниги.\nМедикиял вузаздаги руго Кавказалдаса гIемер студенталилан хъвалеб буго «Инфокс» агентствоялъ. Гьенирги цIализе росула квотабаздалъун. Амма щай рокъоре тIадруссунарел университетал лъугьарал?\n«Инфокс» агентствоялъ хъваралд рекъон, гьеб захIматаб суалалъе кьезе бегьула бигьаяб жаваб: Москваялда харж цIикIкIун щола лъикIал специалистазе.\nГьелдалъун гIемерисел студентазе бокьуларо тIадруссине жидерго республикабазде.\nДагъистаналда абитуриентазе цIализе лъугьине бищун бокьараб вуз кинаб бугебали лъазе бегьула пачалихъияб экзаменалъул хIасилазул хIисаб гьабуни.\nДагъистаналъул цIалдолез исана бищун лъикI кьун руго биологиялъул ва химиялъул экзаменал. Гьел экзаменал къваригIуна медикияб вузалде цIализе лъугьунеб мехалда.\nДагъистаналъул лъайкьеялъул министр Артур ТIалхIатовасул рагIабазде рекъон, исана лъикIал хIасилал цIалдолезул рукIана биологиягун химиялъул экзаменазул гурелги, лъикIал баллал рукIана математикаялъул ва тарихалъул экзаменазулги.\nГъоркьисала рукIарал хIасилалгун исанасел хIасилал дандеккурал мехалда бичIана исана гьел экзаменазда рекордал оъун ругеблъи цIалдолез.\nМинистрас абуралда рекъон, киналго экзаменазул хIасилазул халгьабуна. Мисалалъе, биологиялъул экзаменалъул кIиазарго чиясул хIалтIи хал-шал гьабуна. Гьел хIалтIабаздаса 600 хIалтIи нахъе чIвана, щайгурелъул гьенире ратана интернеталдаса хъварал жавабал.\nГьанибго ракIалде щвезабила Росссиялъул лъайкьеялда хадуб хал кколеб идараялъ лъазабуна пачалихъиял экзаменазда исана тIолгоулкаялда 863 биххизаби батанин, гьезда гьоркьосан 336 биххизаби Шималияб Кавказалда батун буго.\nМоскваялъу финансазул вузалъул ректор Михаил Эскинадровасул рагIабазда рекъон, Кавказалдаса студентазда дандечIарал чагIи рукIинароан, гьел студентазул тIаса ккараб рукIа-рахъин букIинчIебани.\nГьесул рагIаби уял ругин абулеб буго Москваялда цIалулел ругел Кавказалдаса цо-цо студентазги. Гьезул рагIабазда рекъон, гIемерисел Москваялда цIализе рачIунел гьечIо, кеп-хочалъе гурони.\nФинансазул университеталда цIалулев вугев ЦIумада мухъалдаса Шамил ГIалибеговас абуна «Эркенлъиялъе», Кавказалдаса студента Москваялде кеп-хочалъе рачIунин.\nШамил ГIалибегов: «Кинабго цадахъ бачине захIматго букIуна. ЦIалиги, хIалтIиги, ихтилат-кепги. Гьезда гьоркьосан цояб бищизе ккола. Лъаларо щай, Кавказалдаса студентаз бищулеб буго ихтилат-кеп.\nГьелда масъалаилан абичIого чIезе бегьилаан, амма нилъераздо лъаларо гIорхъолъа рорчIичIого кеп-хочалда рукIине. Нормалияб къагIидаялда хIухь бахъине гьезда лъаларо».\nМоскваялъул маданияталъул инистуталъул студент Анвар Исаевас бицана «Эркенлъи» радияолъе кавказиял рокьунгутIизе гIилла бугин гIурусазул.\nАнвар Исаев: «Дидаго бихьула кавказулъулазул рукIа-рахъин кинаб букIунеб Москваялда. ГIадамал гIемер ругел бакIалда гIагIадун релъанхъула, миллияб музыка бичала, гьаракь борхун жидерго мацIалда кIалъала.\nДолго гIурусазул гьединаб рукIа-рахъин Дагъистаналда букIарабани, гьездехун нилъеразулги бербалагьи гьездехун лъикIаб букIунароан.\nГьанире цIализе рачIаразда кIоченеб буго жиндирго халкъалъул вакил вугеблъи. Гьеб мекъабги батила, амма халкъалъе къимат кьола цо чиясул вукIа-вахъиналдаса».\nИсаевас абуралда рекъон, цIализе бокьарасе ва лъай бугесе Москваялда чанги нуцIа рагьун букIуна, амма лъаялда хадур рачIунезул къадар дагьаб буго.