Мадрасалда - дин, школалда - лъай\nДагъистаналда цо-цо цIалдохъаби гIадатияб школа рехун, цIализе унел руго мадрасазде. Гьелдаго цадахъ цо-цо бакIазда диниял хIаракатчагIаз гIамал гьабулеб бугин гIадатияб школалде щун лъай кьеялъул процессалде жидерго асар гьабизегийин, абураб пикру загьир гьабун буго анкьалъул ахиралда букIараб лъай кьеялъул системаялъул хIалтIухъабазул гIадатияб «августалъул данделъиялде» щварав республикаялъул бетIерас.\nДагъистаналда гIолилазул къадар буго 30% цIикIкIараб, гьелъ Дагъистан кколеб буго бищун гIолохъанаб республикалъун. Школалъул хIалтIиги учителасул хIалтIиги кидагоги букIана цIакъ кIвар бугеб, амма жакъа къоялъ гьелъул цIайи дагьабги кIудияб букIине кколилан бицана мугIалимзабигун букIараб данделъиялда Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас. Жакъа киналго гIарзагъунел руго школаби гьечIилан, лъималазе спортзалал гьечIилан, гьел гьарулел руго хIукуматалъ. Жакъа дагьавниги ресалде вахарав чияс балеб буго мажгит, щай жамагIаталъ жидецаго балареб цогIаги социалияб объектилан абун гьикъана кIалъаялда ГIабдулатIиповас. Дагъистналъалул бетIерасул рагIабазда рекъон росабалъ жанир нухалцин къачIалел гьечIо гIадамаз, нухал къачIазе биччалеб гIарцухъ балагьун чIун. Гьеб кколила жамагIат абураб рагIул магIнаги билун, жибго рагIи хутIун бугин абулеб жойилан бицана гьес.\nДагъистаналда, ахирияб 20 соналда жаниб, инсанасул рухIияб рахъ цебе тIезабизе ран руго гIемер мажгитал, мадрасаби, дин лъазабулел идараби, амма гьезул къадар гIемерланагIан дагьлъулеб бугин инсанасулъ иман ва яхI-намусилан рикIкIунеб буго экспертаз.\nГьединго соналдаса соналда цIикIкIунеб буго диналъул школалъул гIумруялда гъорлъжубай. Гьедин,цо-цо росабазул школабазда щибаб анкьалъ букIунеб классалъул сагIаталъул бакIалда росдал дибирги вачIун, киналго лъималги ракIарун гьабулеб буго вагIза. МугIалимзабазеги гьеб данде кколеб буго, гьезие бигьаго буго жидер хIалтIи тIаса ун, амма гьеб классалъул сагIаталда жаниб лъималазда цIияб тIаде жо лъалеб гьечIо, гьениб цого вагIза цIалулеб буго , цин мажгиталда рузманкъоялъ букIараб, гьелдасаги цебе цогидав росдал дибирас жиндирго хутIбаялда цIалараб. Кинав вукIунев росдал дибир, жиндаго вагIза хъвазе лъаларевилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе цIар абизе бокьичIей мугIалималъ.\nХунзахъ мухъалдаса мугIалим ХIусейнова ГIайшатица, хас гьабун «Эркенлъи» радиоядлъе, бицана жидер школалда бугеб ахIвал-хIалалъул. Гьелъул рагIабазда рекъон, школалда бетIерлъи гьабизе лъугьунев вуго росдал дибир: школалда мавлидал гьарейилан абун, батIи-батIиял тадбирал гьаризе толарогон. Гьелъ, ГIайшатил пикруялда лъимада жаниб кIиго батIияб идеология лъугьунеб буго, цинги инсанул гIумруялде бугеб бербалагьи лъугьинчIого, цIубачIого хутIулеб бугилан бицана гьелъ.\nХIусейнова ГIайшат: «ЦIалул сон лъугIараб мехалъ, школалда бал гьабизе хIадурун рукIана лъималги эбел-эменги. Гьедин, хIадурун рукIаго, жаниве кIанцIун вачIана росдал дибир, росдал гIолохъабиги ругила рагьда чIун, гьаниб тунка-гIусиги ккезе бегьулила, гьединлъидал бал гьабиларила, исламский вечер гьабизе кколиланги абун. Лъималазул ракI лъукъараб жо ккана. Гьезие бокьун букIана аваданлъиги рохелги. ЖужахIалъуреги алжаналдеги дибирасищ ритIулелали лъаларо, дида бичIчIулеб гьечIо, цогидал педагогаздаги гьединго бичIчIулеб гьечIо, щай гьес гьеб гьукъизе кколебали, щай гьаризе кколел мавлидал школалда,школа динияб бакI гуреблъидал, школа буго светияб лъай кьолеб бакI.»\nХIусейновалъ рикIкIунеб буго гьеб школалъул тIалъиялъул тамахлъиялъул хIасил бугилан.\nМугIалим, Сулейманова Башатил пикруялда ахираб заманалъ гьоркьохъеб гIасрабазда гIадаб бербалагьи лъугьун буго цо-цо гIадамазул,масала: мугIалималъ суал кьолеб буго, кинал чагIи унелинан гьеб рухIияб цIали гьабизе? - Башатица бицана гIемерисел, школалда цIализе кIвечIого, гьенисан нахъе арал чагIи унин рухIияб лъай босизе. Гьенисан кIиго-лъабго соналда нахъ руссун рачIунин гIалимчагIи рахъарал хIисабалда:\nСулейманова Башат: «Дида бичIчIуларо, кин, школалда лъай босе кIвечIел чагIи рухIияб лъай щун рачIунелали. Уна школалдаса гъалмагъир гьабулел, рокъосан мугъчIвай щвечIел, тарбия щвечIел чагIи. Къокъабго заманалда жанир нахъ руссун рачIуна мадрасабиги лъугIун. Цинги гьел тола рухIиял церехъабилъун. Руго гIемерал унгоял гIалимчагIиги, амма гьезда цо рухIияб гуреб лъайги букIуна. ГьабсагIат бугеб жо дида бичIчIуларо.»\nБатIи-батIиял пикраби загьир гьарулел руго гьеб суалалда тIасан экспертаз. ЖамгIият кIийиде бикьулеб бугила: светияб рахъ ккурал цоял, рухIияб рахъ ккураб цогиял. КъобахъанагIан гьеб ахIвал-хIалги хIалуцунеб бугилан абулеб буго гьез.


Дунялалъул борхалъи босарал гьалбал - Газета "Единство" - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nДунялалъул борхалъи босарал гьалбал\n20.07.2017 13:31 Четверг\nРайоналде вачIун вукIана дунялалъул бищун борхатаб Эверест мегIералъул тIогьиве жив вахарав тIоцевесев дагъистанияв, нилъер районцояв, Хучадаса ХIажиясулов Рашид ГьитIиномухIамадович.\nАраб анкьил ахиралда районалде вачIун вукIана дунялалъул бищун борхатаб Эверест мегIералъул тIогьиве жив вахарав тIоцевесев дагъистанияв, нилъер районцояв, Хучадаса ХIажиясулов Рашид ГьитIиномухIамадович.\nГьевгун цадахъ рукIана дунялалдаго жив машгьурав альпинист, СССРалъул ва Россиялъул альпинистазул командаялъул мустахIикъав тренер, ункъойилъа жиндир гIумрудул сонал арав Владимир Николаевич Шатаев, ХIажиясулов Рашидгун цадахъ Эвересталъул тIогьиве вахарав Ингушетиялдаса МухIамад Дзейтов, туризмалъул инструктор Евгений Федорович Козорезов, таможенияб хъулухъалъул федерациялъул председатель Мамаев МухIамад Маллаевич, нилъер районцояв, Россиялъул МЧСалъул центроспас отрядалъул подразделениялъул нухмалъулев Гьоориса Къурбанов Къурбан МухIамадович ва цогидалги. Гьеб къоялъ районалъул бетIерасул заместителал МахIач МахIачевас, ГIабдуразакъ Рамазановас, Информцентралъул хIалтIухъабаз ва Рашид ХIажиясуловасул гIагарлъиялъ хIурматиял гьалбадерида дандчIвай гьабуна районалъул гIорхъода ва гьениса ана Хучада росулъе. Лъималазул хIухьбахъиялъул лагералда лъикIаб хIадурлъигун дандчIвай гьабуна гьалбадерида. Лъималаз рикIкlана альпинистазде гьарурал кучIдул, рихьизаруна церерахъинал, кIалъаял гьаруна Гьандихъ школалъул директор МухIамад Гъазалиевас ва цогидазги.\nСССРалъул ва Россиялъул альпинистазул командаялъул мустахIикъав тренер В.Н. Шатаевас Рашид ХIажиясуловасе кьуна альпинистазул тIадегIанаб шапакъат «Орден Эдельвейс».\nРехсараб шапакъат Р.ХIажиясуловасе кьеялъул В.Н. Шатаевас бицана, араб талат къоялъ районалъул бетIерас жиндихъего къабул гьаридалги.\nГьалбадерица районалъул бетIерасе бицана туризм цебетIеялъе нилъер ракьалда гьалбал хIисабалда жидедаго рихьарал ресазул, тIабигIаталъул берцинлъиялъул. ЛъикIаб къимат кьуна архитектураялъул памятниказда сверухъ, нухазда ва хIухьбахъи гьабулел бакIазда нилъер гIадамаз цIунун бугеб рацIцIа-ракъалъиялъеги. Районалъул бетIер М.ХIасановас гьалбадерие бицана умумузул некIсиял росаби, сиял цIуниялъе, гьенире рачIунел туристазе шартIал чIезариялъе районалда гьарулел ругел ва хIисабалде росарал хIалтIабазул.


Тарихрал паркран – шанна шин\n«Аьрасат – Ттул тарих» тIисса цIанилусса Тарихрал парк жулла республикалул хъуншагьрулий тIивтIуну вай гьантрай шанна шин хьунни. Ва таварихран хасну, тарихрал паркраву хьунни ТIиртIу нузардил кьини.\nМу кьини музейравун бувкIминнаща бюхълай бия гьарцагу залданувух уквасса экскурсияртту буван, халкьуннал канил пишардал усттартурал буллалисса мастер-классирттавух, Хъун дяъвилуцIун дархIусса викторинардавух гьуртту хьун, хасъсса яру бивхьуну, му дяъвилул талатавуртту къизгъинний хьун.\nВа кьини музейравун бувкIминнал итталун яла-яла дагьлай дия мастер-миниатюрист Аьбдулнасир МахIаммадовлул «Ссяткарнал театр» тIисса выставка.\nТIиртIу нузардил лагрулий ва кьини музейравун бувкIунни 700-нния ливчусса инсантал.\nПобедителями полуфинала «Цифровой прорыв» стали IT-специалисты из Дагестана\nСледующая публикация ЦIанихсса къавтIалтрансса Къатта\nПредыдущая публикация Законну кIулшиврул конкурсрал финал


Дагъистаналъул Дербент шагьаралда лъукъун вуго шагьаралъул аслияб синагогиялъул, ай жугьутIазул мажгиталъул цевехъан. Лъукъарасда тIадекIанцIи гьабуразул лъабгоял рукIанин абулеб буго лъугьа-бахъин ккараб бакIалда аскIоб гIумру гьабун ругез.\nДагъистаналда жугьутIазул дин хIалтIизе байбихьаралдаса гьеб кколеб буго гьеб диналъул вакилзабазде квер борхиялъул тIоцебесеб хIужа. Щив вукIине бегьулеб гьеб такъсиралда нахъ.\nДербенталъул синагогалъул нухмалъулев ИсхIакъов Артур лъукъун вуго 24 июлалъул къаси сагIат цо тIубараб гIадаб гIужалъ. Жиндирго рукъалде аскIове щолаго кьвагьун буго гьесде такъсирчагIаз. Гьесда лъураб ругъун гIезегIан захIматаб кколилан тохтурзабаз, амма гьесул гIумруялъе гьабсагIат хIинкъи гьечIин.\nГьеб мухъалда ругел жугьутIазул жамгIияталъ лъазабухъе лъукъарасде тIадекIанцIи гьабуразул лъабго чи вукIун вуго. Лъилгунниги жеги дагIба-рагIи карав чи вукIинчIин гьевилан абулеб буго гьев лъалев вукIараз. Насраниялгун ва бусурбабигун гьесул лъикIал гьоркьорлъаби рукIанин.\nДагъистаналда гьеб тIоцебесеб такъсир кколеб буго жугьутIазул диналъул вакиласда хурхун гьабураб.\nЭкспертаз лъабго батIияб пикру загьир гьабулеб буго гьеб такъсиралда хурхун. Гьеб букIине бегьулин криминалияб такъсирлъун, политикияб мурадалда гьабураб тIадекIанцIи, гьединго экстремистазул хIалтIилъунги.\nИсламиял цIех-рехал гьарулеб централъул нухмалъулев Гереев Русланица абулеб буго битIараб бицани лъаларин гьезда гьоркьоса кисаб аслияблъун рехселебалицин.\nТакъсир гьабураб куцалъухъ балагьун хIисаб гьабуни гьеб релълъараб гьечIин рохьилазул пишаялда, амма гьезул хIалтIи гьеб букIинеги бегьулин.\nГьединго абулеб бугин гьениб гьоркьоб гIарцуда хурхараб гIала-гъважаги бугилан, цодагьаб цебе гIадин лъугIун буго Дербенталда бугеб аслияб синагогалъул мина къачIаялъул хIалтIи, амма гьеб хIужаги такъсир гьабиялъе гIураб гIиллалъун бихьулеб гьечIо Гереевасда.\nПолитологас пикруялда рекъон политикиял мурадазе гIололъун гьабураб такъсир букIинеги бегьулин гьебилан абураб пикруялъги аслияб бакI кквезе бегьула гьениб.\nРеспубликаялъул хIукуматалда жанир кколел ругел кIуди-кIудиял хиса-басиязул кьучIалда жамгIияталда гьоркьоб ахIвал-хIалуцинабизелъун гьабураб такъсир букIинеги бегьулин гьебилан.\nМахIачхъалаялда бугеб жугьутIазул жамгIияб гIуцIиялъул вакил Дибияев Шимица абулеб буго санаде рахинчIел лъималаз гьабураб такъсиралда релълъунеб бугин гьебилан\nШими Дибияев: «Дун цIакъ гIажаиблъизавун гьеб хабаралъ. 40 соналда жаниб гьеб тIоцебесеб такъсир ккола жугьутIзул диналде квер борхараб.\nГьениве ине бокьун букIна дие хабар лъарабго, амма вачиIне кколарин гьев рокъове вачун паракъат гьавун вугилан абуна дида гьесул гIага-божараз. Метер дугIа-алхIамалъул къоги буго гьениве ина дун.\nДида кколеб буго гьеб такъсир гьабурал чагIи кIудиял чагIи гьечIин, хIалбихьи бугел чагIи рукIарални гьез чIвачIого тезе вукIинчIо гьев, амма гьесда лъураб ругъун хвалилаб гьечIо»\nЖугьутIазул диниял гIуцIабазул цIакъ рахIат хвезабун бугин гьеб хабаралъилан абулеб буго интеренталда. Гьеб гIуцIиялъул вакилзабаз ГIизраилалда тохтурзаби тIад ругеб хасаб аэроплан битIулеб бугин Дагъистаналдеян абурабги баян кьуна информ алатаз къватIибе.\nЖугьутIазул россиялда вугеб бищун кIудияб цевехъан Берл Лазарица улкаялъул нухмалъиялдаса тIалаб гьабулеб бугеб кигIан кIваниги хехго гьеб такъсир гьабурал чагIи ратеян.\nДиванцин гьабичIого тIуранго ракьалдаса тIагIинаризе кколин гьелилан кьварараб лъазаби кьуна гьес интернеталдасан.


Автор: ilchi · 04.07.2019\nДагъусттаннай июньдалул 28-нния июльданул 5-ннин нантIиссар ЮНЕСКО-лул хъаттиралусса «Зунттал агьлу» тIисса IX-сса дунияллул халкьуннал дянивсса фольклорданул ва аьдатрал культуралул фестиваль.\nВа фестиваль жучIара дувайссар Дагъусттан Республикалул БакIчи, АьФ-лул Культуралул министерство, Аьрасатнал ПаччахIлугърал Халкьуннал творчествалул къатта ва ЮНЕСКО-лул иширттаха зузисса Аьрасатнал хасъсса комиссия чIарах бацIаврийну.\nГьар шинах кунма, гьашинугу фестивальданий гьурттушинна дуван бучIантIиссар Чехиянавасса, Словакиянавасса, Сербиянавасса, Ираннаясса, Индиянавасса, Азирбижаннаясса, Къазахъисттаннаясса ва жула билаятрал 20 региондалиясса фольклорданул коллективру.\nФестивальданул лагрулий хьунтIиссар гала-концертру, фестиваль тIитIлатIисса ва лакьлакьисса шадлугъру, республикалул каялувчитуращалсса хьунабакьавуртту, халкьуннал усттартурал дурсса затирттал ярмукIартту.\nСледующая публикация ДяТтуплислив хьунаавкьунни лаккучу\nПредыдущая публикация Хъамакъабитулул ва хIасратрал кьини


ХIукуматалъул гарантиял кьолел руго "Авиаагрегаталъе"\n«Авиаагрегат» заводалда автомобилал риччалеб комплекс гIуцIиялъе 500 млн. гъурущие хIукуматалъул гарантия кьолеб бугин лъазабуна Дагъистаналъул тIалъиялъул гарантиял кьолеб комиссиялъ.\nЭкспертасул пикруялда автомобилал риччалеб комплексалъул букIинесеб буго, щай гурелъул жакъаго гьезда хадур иргалда чIарал гIадамал рукIиналъ.\n13 апрелалъ Дагъистаналъул тIалъиялълда хIукуматалъулал гарантиял кьеялъул комиссиялъул данделъиялда «Авиаагрегат» заводалъе ва «Государственная нефтегазовая компания Республики Дагестан» абураб гIуцIиялъе гьезул экономикиял проектал гIумруялде рахъинаризе гIарац кьезе букIиналъул бицана. Гьедин, Авиаагрегаталъе автомобилал риччалеб комплекс гIуцIиялъул проект гIумруялде бахъинабизе биччазе бугила 500 млн. гъурущ. Гьеб проекталда рекъон заводалъ риччазе ругила къайи тIад лъолел тайпаялъул автомобилал, цо тоннаяде щун бакIлъи жидеца баччулел. Гьединго раккизе ругила 1000 чиясе цIиял хIалтIул бакIал.\nЗаводалъе хIукуматалъул гарантиял, ай республикаялъул бюджеталдаса кинаб бугониги проект гIумруялде бахъинаизе биччалеб гIарац кьей кколила гьеб гIуцIиялъе кьолеб рес, цогидаб нух батун гьеб хвасар гьабизейин баян гьабулеб буго гIелмабазул академиялъул социалиябгун экономикияб политикаялъул Институталъул хIалтIухъан АхIмадуев ГIабасица.\nМасала, Авиаагрегаталъе гьеб гарантиялда рекъон гIарац биччазе бихьизабун букIанила 2014 соналъго, батIи-батIиял гIиллабаздалъун нахъбахъанила гьеб. Цоги шартI кколила республикаялъул бюджеталъул сурсатал рукIин. Жакъа Дагъистаналъул гарантиял кьолел фондалъул сурсатал мукъсанал ругила.Цо лъагIалида жаниб, республикаялъул бюджеталдаса бихьизабураб гарантия биччан хадуб, гIуцIиялъ гьеб тIубан хIалтIизе биччачIони, гьеб къотIизабулилан тIаде жубана экономистас.\n«Авиаагрегат» заводалда автомобилал риччалеб комплексалъул проект гIумруялде бахъинабиялдаса экономикияб хайир букIин мухIканаб бугин, амма гьеб 500 млн. гъурущ автомобилал ракIарулеб комплекс базе гIоларин баян гьабуна экономист Андрей Меламедовас.\nАндрей Меламедов: «Заводалъ хIалбихьиялъе Китаялдаса гьел къайи баччулел автомобилазул цо партия босун букIана, гьел хIажатал ругищ Дагъистаналдаяли хал гьабизе. Автомобилал киналго ричун ана, гьелда тIадеги жеги иргаялда чIунцин рукIана гIадамал. Аслияб куцалъ гьезул пайда буго жакъа Дагъистаналда ругел предприятиязе. Цогидаб суал ккола, гьеб гарантиялда рекъон биччалеб бугеб 500 млн. гъурущ гIицго автомобилал ракIариялъуд цо этапалда гурого гIунгутIи. Проекталда рекъон, заводалда ракIалда букIана автомобил бакIаризе хIажатал тIагIалабазул 70 проценталде щун гьенирго риччазе, амма Внешэкономбанкалдаса араб соналъго гарантиялда рекъон биччазе кколеб букIараб гIарац щвечIолъиялъ, гьеб проект тIубан гIумруялде бахъинаби дагьабго халалъизе буго».\nЭкономистас баян гьабуна гьал къояз жив «Авиаагрегат» гIуцIиялъул нухмалъулев хисулевгун дандчIванин, гьесул рагIабазда рекъон, киналгIаги документал хIадур ругила. Гьаб нухалъ заводалъе гарантиялда рекъон гIарац биччазе бугила Россельхозбанкалъ.\nПроекталъул цебебоси гьабулаго, гьеб гIумруялде бахъинабизе 460 млн. доллар хIажалъун лъазабулеб букIанила проекталъул автораз, гьеб гIарацги Внешэкономбанкалдаса биччазе кколеб букIанилан баян гьабуна Меламедовас., амма гьеб иш халатбахъанила батIи-батIиял гIиллабаздалъун. ГьабсагIат Дагъистаналъул тIалъиялъ хIукму гьабун бугила гьеб проект бутIа-бутIаккун гIумруялде бахъинабизе.\nХIукуматалъул гарантиял ккьолел руго "Авиаагрегаталъе"\n"Кристалл-Сити": инвесторал рачIиналде хьулалгун


Гьезул тIоцересезул кьерда рехсезе бегьила машгьурав хIаракатчи, гъваридго фикгьи ва гIараб грамматика лъалев гIалим, мадрасабазе ва Исламияб гIелму тIибитIизабиялъе кьучI лъурав ГIурадаса ИбрагьимхIажи. Гьелда тIадеги ИбрагьимхIажи тарихалда хутIана 1740 абилел соназда къажаразул Надиршагьасда данде дагътстаниял рахъизаруразул цевехъан хIисабалдаги. Гьаниб абичIого гIоларо, гъоркьехун кьолел баянал киназдего гIагарун руго нилъер заманалъул кIиго машгьурав гIалимчиясул цIех-рехазул хIасилал Т.М. Айтберовасул «ГIурадаса ИбрагьимхIажил биографиялъул цIиял баянал» ва А.Р. ШихсагIидовасул «ГIурадаса ИбрагьимхIажил гIелмияб ирс» абурал цIех-рехазул.\nИбрагьимхIажи гьавуна ГIурада росулъ машгьурав фикъгиялъул ва гIараб адабияталъул гIалим, мадрасалъе кьучI лъурав гIуцIарухъан ХIажимухIамадил хъизамалда. Ибрагьимие лъикIаб лъай щвана бакIалъул гIалимзабаздаги, жиндирго инсуда цебеги, гьединго цIалана Дагъистан бахъун хадубцин. Жалго гьидерида гьоркьор хутIарал биценазда рекъон Ибрагьим вукIун вуго цIакъ захIмат бокьулев ва гIелмуялъухъ къечарав чи. Гье ун вукIун вуго ХIежалде, гьениб бухьен ва лъай-хъвай ккун буго Маккаялъул,Бусраялъул ва Дамаскалъул гIемерал гIалимзабазулгун, гIахьаллъун вуго гIелмиял суалазда тIаса кIвар бугел данделъабазда ва бахIсазда. ГIелмуялда гьесул букIараб къадруялъул бицана хадусел гIасрабазул гIалимзабацацин.\nМашгьурав гIалим, имам Шамилилгун пикруцояв ва тарихчи Гъумекиса ГIабдурахIманица (1837-1901) жиндирго «РакIалдещвеязулъ» ГIурадаса ИбрагьимхIажи рехсолев вуго ХVII- ХIХ гIасруялъул аслияв гIалим-факъигьлъун.\nШайих ЧIохъа МухIамадгIалица ИбрагьимхIажил рахъалъ хъвалеб буго: « Гьев вукIана гъваридаб гIелму щварав чи, ХIежалде ва ГIумраялде гьарурал сапаразги рес кьуна гьесие гIелму босизе. Гьев дандчIвана машгьурал фатваби кьурав Маккаялдаса СагIидгун, Дамаскалда шафигIитазул муфтийлъун вукIарав ал-Гъазигун, хъвана аль-Бухариясул хIалтIабазе баянал» - ин.\nПерсазул кьалбал ругев Бакихановасул (1846 абилеб соналъ хвана) пикруялда рекъон бакъбаккул мацIал лъалел гIалимзабалъ рехсезе мустахIикъав вуго анкьго чи, гьезда гъорлъ вуго ИбрагьимхIажиги. Багинуса ШугIайб-Апандияс машгьурал аваразул гIалмазабалъ рехсолел руго ИбрагьимхIажиги, МачIадаса ХIадисги, Байбунги.\nТумав ЗамиргIалица (хв.1940) ГIурадаса ИбрагьимхIажи рикIкIунев жиндир заманалъул бищунго камилав юристлъун. Гьесул руго гIемерал фатваби, хасго гьел хIажалъана Закавказьялде чабхъенал гьарулел магIарулазе баяналъе. ХIасил калам, бакъбаккул мацIалги лъалел, исламияб гIелмуялъул лъикIаб лъайги щварал батIияб заманалъул ва батIи-батIиял миллатазул гIалимаз кIудияб къимат кьолеб буго гIалим ГIурадаса ИбрагьимхIажиясе.\nГIалимчиясул библиотека – рухIияб ирс\nГIалимчи Амри ШихсагIидовасул пикруялда рекъон гIемерал тарихиял ва гIелмиял бухьеназул кьучIалда Дагъистаналда лъугьана интеллектуалияб фонд – гIараб гIелмуялъул тIахьал. Гьединаб къиматаб хазиналъун рикIкIине бегьула ГIурадаса ИбрагьимхIажиясул хъвай-хъвагIаязул ва тIахьазул фондги.\nГьенир руго ХII абилеб гIасруялдаса бахъараб ХIХ абилеб гIасруялде щвезегIан рукIарал хъвай-хъвагIаял, живго гIалим хваралдаса тIаде лъуралги. Аслияб къагIидаялда руго ХIII абилеб гIасруялъул. Гьезде щвараб къиматалъул ва кIваралъул хъвай-хъвагIаял гьечIо Дагъистаналда. Руго некIсиял хIалтIабиги. Масала ан-Нававил хIалтIуда тIаса цогидав машгьурав гIалим, Мисриялъул юрист Ибн ХIажар ал-Хайтамица (1565с) къокъ гьабун гьабураб хIалтIи. ИбрагьимхIажихъе гьеб щвана ирсалъе. Копиялда тIад хъван буго гьеб хIалтIи кагътиде босанин «Гьидерил ва ГIурадисезул кIиябго хIужраялъубе зиярат гьабурав ГIалил вас МухIамадица 1684 абилеб соналъул риидал». ГIагарлъиялъул хIаракаталдалъун, хасго ХХ абилеб гIасруялъул 20-30 абилел соназда цIунизе кIвараб ГIурадаса ИбрагьимхIажил тIахьазул ва хъвай-хъвагIаязул нахърател буго Дагъистаналъул бищунго къиматаб хазинабаздаса цояблъун. Гьезул къимат тIадегIан гьабулеб цойги хIужалъун буго гьел киналго некIсиял хъвай-хъвагIаял рукIин ХIII абилеб гIасруялдаса бахъараб хIатта ХVIII гIасруялде щвезегIан хъварал рукIиналъ. Киналгго хъвай-хъвагIаял руго гIараб мацIалда, кIиго гьитIинабго гIараб алфавиталда авар мацIалда хъварал кагътал хутIун.\nИбрагьимхIажил биография ва наслу\nГIурадаса ИбрагьимхIажи мухIканго чанабилеб соналъ гьавуравали чIезабизе захIмат буго, гьел баянал гьечIо. Цониги гIалимас гьев гьавураб соналда хурхун хъвай-хъвагIай тун гьечIо. Гьелда хурхун гIалимчи Тимур Айтберовас хъвалеб буго ИбрагьимхIажил цIар тIоцебе дандчIвалеб бугила Хъазанищиса къади ШайихмухIамадица 1735 абилеб соналъ ГIурадаса гIалимасухъе хъвалеб кагътида. Гьеб заманалда гIага-шагарго ИбрагьимхIажиясул букIине ккола лъеберго сонин ри кIкIунеб буго Т.Айтберовас. Живго ИбрагьимхIажи кколев вуго 1700-05 абилел соназда гьавурав чи. ИбрагьимхIажи хвараб мехалда хурхун руго батIи-батIиял хъвай-хъвагIаял:1761,1810, 1850 сонал.\nЧIохъа МухIамадгIалил пикруялда гьев хун вуго 1810 абилеб соналда, гьелда тIад рекъолев гьечIо Дургъелиса Назир, гьесул пикруялда ИбрагьимхIажи хвана 1760-61 абилел соназдаго. Амма ГIурада цо зонода гьабураб хъвай-хъвагIай батIияб буго. ИбрагьмхIажил хоб буго некIсиял хабзалалъ, Лъахъ росдал рахъалдаса рачIунаго нухлул квегIаб рахъалда. Хабада тIад буго борхатаб зани, сверухъ гIемерал ххамил кескал тIад рухьараб – гьеб буго Ислам бачIинелде цере рукIарал гIадатздаса цояб. Гьедин къачIалел рукIана диниял чагIазул,\nАллагьасдегIанал чагIазул хабзал ругел бакIал.\nГанчIида берцинго бекIкIун гьабураб хъвай-хъвагIай кагътиде босана ГIаламудин Шейхилавица: «1184 абилеб сон (1770-71). Гьаб хъвай-хъвагIай гьабуна Ибрагьимил васас. Нилъер беразда цереса зияратал арабго цIикIкIун хиял лъола гьезухъ. Нилъеца ганчIазда рекIкIана нилъее рокьулезул цIарал, гьел лъугьуна гIузрабазе дарулъун. Гьаб хоб буго шайихзабазулги шайих, шаригIат лъаялдалъун машгьурав, къавудаялъул гIазабалъукье ккарав, цере арал гIалаимазул лъалкIал цIи гьарурав ХIажи Ибрагьимил, гIакъилав ва лъай бугев ХIажи МухIаммадил вас, гьесулги эмен ХIажигIали. Аллагь гурхIайги гьасда алжаналъув».\nГьаб къо-моцI данде кколеб буго Рихьуниса Дибир МухIамадица ХIХ абилеб гIасруялда хъвараб Т.Айтберовас бахъараб хъвай-хъвагIаялда. Гьелда рекъон «1184 абилеб соналъ (1770-71) Гьидалъе щвана къавуда унти, хвана гIалимал: ХIадис, хIажи – Ибрагьим, Байбун ва Багъужалав ва цогидал машгьурал гIадамал» - ин хъвалеб буго гьениб. Зонодаги къавудаялъ хванин хъван букIиналъ данде кколеб буго гьеб кIиго хъвай-хъвагIай.\nГьелъул рахъалъ руго щивали чIезавизе кIвечIев авторасул рагIабиги, къавудаялъ гIадамал хвезарураб Гьидерил ракьалде щун хадур хъварал:\nТIагIаталда чIараб гьидерил боги\nТIагIуналъул унтуд гъурулеб буго…\nГьаб Дагъистаналда гIелму тIибитIун,\nГIарабустаналда хIукму тIибитIун,\nХIежгин гIумра гьабун ГIураде щведал,\nГIунтIумо батанин Бичасул гIажал.\nВуссанищ ракьалде, Ибрагьим-хIажи?...\nГьал мухъаз бицунеб буго ХIежалдаса тIад вуссун заман балелде ИбрагьимхIажи къадаралде щванин. ЗамиргIалица бицунеб буго гьеб соналъул ихдал ИбрагьимхIажи кIиабизе анин ХIежалде, доба къадар щвелин хьулгун, доваго хвезегIан чIезе ниятгун. Амма «кинаралиго цIунтIасез» гьесул кIиго вас чIваялда бан тIад вуссине ккана ИбрагьимхIажиян. Амма гьидерил хъвай-хъвагIаязулъ бицунеб буго ГIахьвахъ гьесул цо вас ГIабдула чIваялъул. Лъалеб жо буго доб заманалда тIад гIахьвалазда ЦIунтIа-ГIахьвахъ абулеб букIараблъи, гьенив хун ватизеги бегьула ИбрагьимхIажил вас. ЧIужуялъ хъван буго ИбрагьимхIажихъе кагъат тIад вуссаян. Гьеб гIиллаялъ тIадги вуссуе вуго гIалим, амма росулъе щвезегIан доба къавуда батун росдадаса рикIкIад хъошги гьабун чIун вуго, гьенибеги щун буго унти гьесда хадуб ва хвана 1770-71 соналъ. Лъалеб жо гьесул эмен МухIамадхIажи хвана 1747 абилеб соналъ херав чи, 100 сонил ригьалда.\nГьесул тIахьазда гъорлъ батана цо къиматаб хъвай-хъвагIай хъизамалъул бицараб: «КIудияв ХIажи ва гьесул лъимал: ХIажи Ибрагьим ва ДархIа ( гьеб рагIуда тIаде жубан буго: «тIоцебе букIараб цIар») ГIабдурахIман ва МухIамад, Ганжадулавин абулев. ХIажи Ибрагьимил лъимал – Самилав, ГIабдулагь. ДархIал лъимал – ГIали, Абубакар, ДархIалав, ГIумар».\nХъвай-хъвагIаязулъ рехсолел руго гьезул наслабазул цIарал. Гьени в ГIали абурав чиясе гьавун вуго вас МухIамад, гьесие гьавула лъабго вас: Ибрагьим хадув ИбрагьимхIажилъун вахъарав, ГIабдурахIман хадуб ДархIа абураб цIар рекIарав ва МухIамад – Ганжадулав абулев.\nМухIамад (Ганжадуласул) йиго кIиго яс – Хадижат ( Меселасул МухIамад гьавурай) ва Хатимат (Рокьолав гьавурай) ва вас ХIажиясулав ва гьесул вас МухIамад, хадуы ЦIахIилав абун цIар тарав.\nДархIал рукIана ункъго вас: ГIали, Абубакар, ДархIалав ва ГIумар. ДархIал лъималазул лъугьана кIудияб наслу-тухум. ГIалил рукIана кIиго вас – Ибрагьимхалил ва ГIусман, Абубакарил вас – ГIаликъади, дархIаласул - НурмухIамад ва хIажияв, ГIумарил вас – ГIумарилав абун машгьурлъарав. Библиотекаялда руго хъвай-хъвагIаял живго ИбрагьимхIажил наслуялъул бицунелги. Фикъгьиялъул техьалда тIIад гьабун буго хъвай-хъвагIай:\n«Ибрагьимил вас ХIажил рукIана кIиго лъимал, цоясда лъун букIана 1742 абилеб соналдда хварав вацасул цIар. Хадув гьесул гьавуна цойги вас ГIабдулагьин цIар лъурав 1747 абилеб соналъ. Хадув ИбрагьимхIажил вас Сомоласул гьавуна МухIамад абурав вас 1767 абилеб соналъ. ГIабдула чIвана ГIахьвахъ, гIага-шагарго 1770 абилеб соналъ 23 соналъул ригьалда. Гьелда бан аслияб машгьурлъи ва наслу лъугьана гьесул цояв вас Сомоласул. 1759 абилеб соналъ хъвана чанго тIехь, гьениб тун бугоан гьаб хъвай-хъвагIайги.\nГьаниб ракIалде щвезабизе кколеб буго дагьаб кватIараб тарих, Генуса ХIасанилас (хв 1898 с.)абурав чияс авар мацIалда хъвараб, гьес бицунеб буго имам ГъазимухIмадил умумул рукIанин Гьидалъаян. ХIасанилас хъвавухъе имам ГъазимухIамад вукIана ГIурадаса ИбрагьимхIажиясул вас ИсмагIилил МухIамадил вас. Амма хъвай-хъвагIаязулъ батулеб гьечIо ИбрагьимхIажиясул ИсмагIил абурав вас вукIиналъул хIакъалъулъ. Гьаниб бачIунеб буго гьадинаб пикру, рес буго Сомолав абун гьидерица тIокIцIар лъурав чиясда битIараб цIар ИсмагIил батизе. Гьеб мехалда лъугьунеб буго ИбрагьимхIажиясда ва имам ГъазимухIамадида гьоркьоб бухьен имам лъугьунев вуго машгьурав гIалимасул васасул васасул вас. ГъазимухIмадил эмен ИсмагIилил МухIамад гьавун 1767 абилеб соналъ Гьидалъ, вас гьавун вуго 1795 соналъ Генув.\nНадир-шагьасда данде къеркьеялъулъ ИбрагьимхIажияс гьабураб хIаракаталъул жеги лъазабизе ккола мухIканго. Лъалеб букIахъе ИбрагьимхIажица машгьурав ва гIалиим хIисабалда Дагъистаналда машгьурав чи вукIиналъ кагътал хъвалел рукIана жамагIатазухъе зулмучагIазда данде къеркьезе рахъаян. Гьел кагътал цIунун хутIун руго ГьаракIуниса НурмухIамадил МухIамадихъе, лъикIго гIараб лъалев гIалимасухъ. Гьел жеги басмялда рахъичIо, я гьезие баян кьечIо лъицаниги. Гьезул рахъалъ баян кьун букIана НурмухIамадил МухIамадица 1990 абилеб соналъ «Бартовдовскалъул цIалиязулъ». Гьениб бицунеб буго ИбрагьимхIажил ункъго кагъаталъул, цо кагъат хъван буго живго Надир-шагьасухъе.\nРакIалде щвезабулеб буго 1741 абилеб соналъ ГIаймаки росдал къварилъухъ ккараб рагъ ва шагьасул аскар цIикIкIараб букIиналъ магIарулал нахъе къазе ккеялъул. Кагътида хъван буго: «… чIухIуге нуж гIемер ругин, кIоларо ниж квегъизе нужеда. Нижги реххун тун рокъоре тIад руссани ритIун ккезе руго нуж». ХутIарал кагътал руго магIарулазул жамагIатазухъе хъварал. Гьидехъе хитIабалда хъван буго: «Нужеда тIадаб буго ТIидиб росдада сверухъ гъварилъи бухъизе ва кванил нахърател чIезабизе… Къеркьезе ккола бусурбаби цолъизариялда тIад ва тIамила нилъеца тушман рекъел гьабизе» - ян. Цойги кагъат битIун буго бакълъулазул, гIандадерил, балъхъадерил ва ансалтIисезул жамагIатазухъе. Гьел ахIулел руго рагъде хIадурлъизе. Профессор В.ХIажиевас «Дагъистаналда Надир-шагь щущахъ виххизави» абураб тIехьалда лъун буго кагъат.\nГьел кагътазул хIакъалъулъ ЗамиргIалица ХХ гIасруялъул 30 абилел соназда бахъараб макъала букIана тумазул мацIалда. ИбрагьимхIажиясул гьел кагътал рахъун рукIана 1990 абилеб соналъ «Советский Дагестан» журналалда. ЗамиргIалида балагьараб мехалда лъалел рукIун руго ИбрагьимхIажияс аварзул жамагIатазухъеги, Надиршагьасухъе ва гьесул рахъккурав лъарагIазул шамхал Хасбулатихъе хъварал кагътал рукIараллъи: «Лен уж, Надирил рахъ ккурал, щибизе нуж нижеда тIаде рачIунел, ниж бусурбаби гурелищ? Нужеца къисас босана Сурхай ханасдаса, Нужеца абухъе, нужер ракьаздаса араб бечелъиги бахъана гьесухъа. Нужеца махIрум гьавуна гьев киналдасаго. Щиб нужее цойги хIажат бугеб? Ниж Исламалде рачинеян рачIун ратани, гьединаб хIажалъи гьечIо, ниж капурзаби гуреллъидал, нижеда магъало лъезе рачIун ратани гьебго нижеца кьоларо, ниж эркенал чагIи руго, лагъзал гуро. Нижеца лъиданиги тIад зулму гьабулеб гьечIо, ниж руго мискинаб ва къварид гьабураб халкъалъе гIоло къватIир рахъизе ва рагъизе хIадурлъун. Ниж чIезаризе кIвезе гьечIо я нужер аскаразда, я нужер къуваталда. Аскарал кIудиял кидаго гурел бергьунел, гIезегIан руго мисалал дагьал бояз кIудиял аскарал лъутизариялъул»\nЖамгIияб ва гIелмияб хIаракат\n1736-37 абилел соназда Гьидерил Лъахъ росулъ ИбрагьимхIажияс байбихьана лъималазда исламиял гIелмаби малъизе. Амма гьесул гIумру ва хIаракат гIицIго гIелмуялдалъун лъугIулеб букIинчIо. ЗамиргIалица хъвалеб буго ИбрагьимхIажи гIицIго гIалим гурев « кидаго цеве ине нахъе къаларев кIудия бахIарчиги вукIанин». РукIун руго гьесул Гуржиязде гьужумазулъ аскаразе нухмалъиялъул мисалалги. Амма гIицIго гьесул гурони цойги бакIалда гьидерица гуржиязде ИбрагьимхIажил нухмалъуда гьарурал чабхъеназул бицунеб гьечIо. Амма гIелмияб хIаракат гьесул цIикIкIун цебе бачIунеб буго. 1750 абилел соназда росулъ ГIурада вукIаго ИбрагьимхIажил унеб буго хъвай-хъвагIаял цогидал гIалимазулгун. Гьесухъе хъвалел руго кагътал дагIба бугел суалазе Исламалъул баян кьеян. Гьесул кагътал ва бухьенал диниял суалазулъ рукIана КIаратIаса Теталасулгун, МухIамад аль ХIанафи абурав гIарабасулгун, Муса абурав Гъолодаса гIолохъанав гIалимасулгун. ГIемерал суалазулъ фатваби ва баянал кьуна ИбрагимхIажияс. Гьев вукIана тIоцебе гIелмуялъул Исламалда чIужугIаданалъул ругел ихтияразул рахъалъ нилъер гьаниб суал борхарав гIалимлъунги.


Кьищни-къулалъ нахъеги «ахIи» бахъинабуна\nМахIачхъалаялдагун Каспийскиялда бугеб кьищни-къулалъул суал гьоркьоб лъураб данделъи тIобитIана гьал къоязда, ДРялъул Халкъияб Собраниялъул нухмалъулев Хизри ШихсагIидовас. Нилъер гьанир шагьаралъул бутIрул хисула, кьищнийин абуни бугелъубго хутIулин абун гIайиб гьабун кIалъана спикер.\nШихсагIидовас кIвар буссинабун бугин гьеб суалалдеян абураб хIужаялда хурхинабун кьолеб гьечIо нижеца гьаб баян газеталдасан. Кьищни-къулалъул гъуназул цIун ругел МахIачхъалаялъулги Каспийскиялъулги къватIал нижер щивасдаги рихьула.\nЦебеккун киданиги гьединаб хIалкъай букIинчIеб Каспийск шагьаралда магъакь-кIачаралъул гъунал рихьидал, караххун лъугьана гьенир гIумру гьабун ругел гIадамал.\nГьанжелъагIан нилъерго гьаниб бугеб кьищни-къул бакIарулеб компаниялъ гьабулеб букIараб хIалтIи, МахIачхъалаялда бугеб «Лидер» компаниялъухъе кьезе щиб гIиллайин букIарабилан хъуй букIана гIадамазул.\nГьеб компаниялъул вакиласухъе кIалъайдал, гьес абуна цохIо нужер азбаралъуб гуребги кибго бугин нахъе бакIаричIого кьищни.\n- Гьеб хъулухъ тIубалел хIал-тIухъабаз жакъа инкар гьабуна хIалтIуде рахъине. Харж дагьаб бугин чIун руго гьел. Амма ургъел ккоге, метералде нужер гьениса кинабго кьищни бакIаризе буго, - ян бицана гьес.\nАбизе ккола, хIакъикъаталдаги нахъисеб къоялъ кинабго гIала-гъважаялъул гъуни нахъе бакIарана гьез. Гьеб букIана гьаб анкьалъул байбихьуда, сентябралъул 13-14 къоял.\nПарламенталъул спикерасул рагIабазда рекъон, Каспийскиялда цо-цо бакIазда нахъе жеги бакIаричIого буго рищни-къул. Жив ралъдал рагIалда ругел къватIазде щун вукIанин, бихьизе нечараб хIал бугоанин гьениб.\nПрочитано 131 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 21 сентября 2020 11:53\nДругие материалы в этой категории: « Хасавюрталъул цIияв мэр\tБахIарзалги гIолилалги »\n11:38, 16 января 2022, 32\n11:36, 16 января 2022, 34


Дагъистаналъул бетIерасул рейтинг борхана\nРоссиялда бищун лъикI хIалтIулев 20 губернаторасда гьоркьоб рехсолеб буго Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасул цIар.\nГьеб ккола гражданияб жамгIият цебетIезабиялъул рахъалъ гIуцIараб фондалъул рейтингалъул хIасил. Гьенив Рамазан ГIабдулатIипов 16 абилеб бакIалда вуго.\nАмма Дагъистаналдаса журналист ва политолог Эдуард Уразаевас щаклъи загьир гьабулеб буго гьеб рейтингалда. Хас гьабун абуни, рейтинг гIуцIулаго, гьеб фондалъул вакилзабазухъе Дагъистаналдаса вакилзабаз мекъи баянал кьун ругин абураб щаклъи буго Уразаевасул. ТIалъиялъулгун бухьен бугел чагIи рукIине рес бугила гьел.\nГьединго жинда бичIчIулеб гьечIин ахираб заманалда Дагъистаналда чIахIи-чIахIиял хъулухъчагIи туснахъ гьариялъ, гьеб рейтингалъе асар гьабичIолъиян абуна Эдуард Уразаевас. Кин букIаниги гьел республикаялъул тIалъиялдаса чагIи туснахъ гьариялъ къимат хвезе рес бугила республикаялъул бетIерасул.\nАмма, гьелъул гIаксалда, гьел хъулухъчагIи туснахъ гьариялъ тIадеги къадру борхун батилин Рамазан ГIабдулатIиповасулин рикIкIунел чагIиги руго республикаялда. Щайин абуни чорокал хъулухъачагIаздаса республикаялъул тIалъи бацIцIад гьаби гIадин бичIчIизе бегьулила гьеб.\nАмма гьебго заманалда Эдуард Уразаевас рикIкIунеб буго Россиялъул бищун лъикIав 20 губернаторасда гьоркьове ккеялъе Рамазан ГIабдулатIиповасе квербакъун батилин ахираб заманалда республикаялъул росдал магIишаталъулъ, инвестициял рачIинариялъулъ, бакIал раялъулъ ва цогидалъулъ бугеб дагьа-макъабго цебетIеялъги.\nУразаевас кIвар буссинабулеб буго 13 сентябралда республикаялда рукIарал рищиязда «Единая Россия» партия къейги, гьенир лъугьарал чорокал хIужабиги гьеб рейтингалда хIисабалде росун гьечIолъиялде. Гьединго дагьалъ цебе Россиялъул хIукуматалъе къваригIун хасаб цIех-рех гьабун букIанин хъаравуллъиялъул федералияб хъулухъалъ. Гьениб кутакалда гIодобегIанаб къимат кьунин республикаялъул идарабазул хIалтIуе, амма щаялиго гьаб рейтингалъе гьелъги кинабгIаги асар гьабун гьечIила.\nХадубги гьадин тIаде жубана Эдуард Уразаевас.\nЭдуард Уразаев: «Дагъистаналъул, гьединго федералиял информалатаз цо нухалда гуро хъвараб ГIабдулатIиповасул гIагаразе ва гьединго росуцоязе хIукуматалъул нухмалъиялда щварал хъулухъазулги гьезие щолел пачалихъиял заказазулги. Гьединлъидал гIажаибаб жо кколеб буго, ГIабдулатIипов бищун цебесеб кьерда лъолеб фондалда гьеб кинабго кин бихьулеб гьечIебали бичIчIулеб гьечIо. Буго цойги рейтинг - социалияб рахъалъ регион цо хIалалда чIей абун, Санкт-Петербург шагьаралъ тIобитIулеб рейтинг. Гьеб рейтингалда Дагъистан ахирисел кьеразда буго.\nБитIараб буго, информалатазда, гьединго социалиял гьиназда гьев цIакъ машгьурав чи вуго. Жиндирго лъикIал хIасилазул ва гьабураб хIалтIул гьес щибаб нухалда къватIибе лъазабула, амма гьел баяназда щаклъи бижула цо-цо экспертазул. Гьединлъидал дида кколеб буго гьеб рейтинг хIакъикъияб гьечIилан».\nРамазан ГIабдулатIиповасул рейтинг борхиялда кинабгIаги щаклъи букIине кколарин абуна ЭР-гун букIараб гара-чIвариялда Дагъистаналъул бетIерасул курсалъул рахъ кколеб жамгIияб багъа-бачариялъул нухмалъулев хисулев Шамсудин Асламхановас.\nШамсудин Асламханов: «Щай? Щайгурелъул республикаялъул бетIерас дагь-дагьккун - цоялда хадуб цо – хIалтIи гьабулеб буго. Халкъалда гьеб бихьулебги буго. Масала, ралел руго школал, ясли-ахал. Гъоба букIараб рихха-хочIи, хIалуцин тIагIунеб буго. Гьеб рукIалиде бачине тIамун руго тIубарал хъулухъал.\nГьединго кланал, тухумчилъи лъугIун унеб буго. Ункъо-щуго кланалъ кверщелги гьабун, гьезул гурони чагIиги хъулухъазде тIамуларого рахIатхун букIана Дагъистаналъул. Гьанжейин абуни цо лъагIалида жаниб «кIобокIана» чанго клан. Гьебги гьабуна гIадатиял гIадамазе квекIен кколаредухъ, гIодориччан, ахIи-хIурги гьабичIого.\nКIудияб кIвар буссинабулеб буго гIолохъанлъиялде, гIун бачIунеб гIелалде. Масала, 13 сентябралда рукIана рищиял. Гьенир депутаталлъун рищарал чагIазул 20 процент гIолилазул буго. Кабинеталги ккун рукIарал чиновникал дагьлъулел руго. Жеги дагьлъизаризеги ккола гьел. Гурони цо бакIалъа рахъун, цоги бакIалде гьел тIамиялъул щиб ккелеб? КъваригIун руго иш бажарулел чагIи тIамизе. ТIамулелги руго. Гьединазул рахъ кколеб букIиналъги батила гьеб рейтингалда республикаялъул бетIерасул иш лъикI бугеб».\nИсана февралалда гьабураб Россиялъул губернаторазул медиарейтингалда Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIипов 12 абилеб бакIалда вукIана.


Къисматалъул къалъарал чIорал\nДаимаб цIадул хинлъиялъухъ\nРатизе рокьула лъикIал гIадамал\nИнсанасул гIумруги рукIа-рахъинги дагьабги берцин гьабула сверухъ ругел лъикIал гIадамаз, цIиял гьудулзабаз ва лъай-\nхъваяз. Нилъер къисматалъулги цо чIор буго, лъикIал гIадамазда гурони кунчIизабизе кIолареб. Написат Рашидова лъараб къоялъ къалъараб дир къисматалъул чIор даим къалъахъе хутIизе букIиналда ракIчIана гьелъулгун хабаралдаса хадуб. Щийха кколей Написат Рашидова? Тахшагьаралъул Редуктор поселокалда гIумру гьабун ругел киназдаго лъала гьей хIикматай магIарулай. Сундулъха бугеб гьеб хIикмалъи? ТIоцее йихьулей, лъалей дида кидаго лъалей гIаданалда гIадаб дандчIвай гьабуна гьелъ. Гьелъулъ батана гIаданлъиги гIадатлъиги. Бералги рукIана гьелъул гьимулелго гьимулел. РекIел матIуйилан абуларищха беразда.\nНаписат Рашидова ккола МахIачхъалаялъул №1 больницаялда цебе бугеб поликлиникаялда хIалтIулей участкаялъулай тохтур-терапевт. ХIалтIул къоялъул ахир бугиланги абун, бакъанида гьение щварай дун лъикI мехалда гIодой чIезе ккана. Написатил хIалтIул къо гьанжего гьанже байбихьараб гIадин букIана. Ирга щвезегIан, къватIир гIодор чIараздаги гьикъана дица гьелъул хIакъалъулъ. Киназулго букIана цохIо калам.\n- Нижер Написат йиго гьаб заманалда цо дагьаб къанагIалъулеб бугеб кIудияб лъикI-лъиялъул гIадан. Гьелда свак лъаларо, унтарасул ва цогидалги жиндихъего рачIаразул къваригIел тIубачIони. Нагагь къваригIел тIубазе санагIалъи кколеб гьечIони, лъимер гIадин къварилъахъдула гьей, лъида гьардонги, нижер ракIал рохизаризе лъугьуна. Гьелъухъа гьеб бажаризеги бажарула. Аллагьас нижее йитIун ячIарай хIурулгIин ккола гьей. Нижер сахлъиги цIехон, телефоналдасан кIалъазе заманги батула гьелда, - ян абуна гьез.\nАхир-къадги щвана дидеги ирга.\nКабинет къалъ-къализабун бугоан хъахI-\nмакказул сипаталда гьенир ратарал Написатицаги медсестра, Шамил районалъул Бакълъухъа ХIасибат ХIажиевалъги. Дир къваригIелги бицун, гьез какал ран рахъинегIан пикрабазде юссана.\n- ТалихIал гIадамал ратила тохтурзаби. Чан гIумруялъе гьез нухал рагьулел, чан талихIалда бичIчIулеб, лъалеб гьезул мацI, чан эбелалъул кочIое гьез роржен кьолеб. Гьеле гьединал чагIи руго тохтурзаби. Гьезие гIодула, гьезие релъула, гьезухъ ралагьула, кумекги гьарун, гьезде ахIи бала гIумру цIунеян. Гьезулъ бугебщинаб сабру, щивав унтарасе гьесул унтуда рекъараб. Гьезул рекIел кIутIи кидаго хIалуцахъе букIунеб батила. Гьебги сабруялда чIани, щибха унтараз гьабилеб? Тохтурасул хъахIаб халгIатги кколеб батила гьесул къисматалда чIвараб кунчIараб нурлъун. ХъахIаб кьер. Гьеб ккола чороклъи, хъублъи аскIобе къазе рес гьечIеб бацIцIалъи. Нагагьлъун гьелда ланг лъуни, гьеб ккола гIумруялда лъураб, сунданиги нахъе инабизе кIвезе гьечIеб чороклъи. Гьелъул магIнаги ккола тохтурасе ТIадегIанас мекъи ккезе, гъалатIал ккезе ихтияр кьун гьечIин абураб…\nГьединал пикрабазда йигей дир берчIва-\nна Написатил столалда тIад лъун бугеб магIарул шагIир ТубхIат Зургьаловалъул «Маржанал» абураб тIехьалда. ТIехь бегулаго, тIаде ккана шагIиралъ тохтуралъе сайгъат гьарурал кочIол гьадинал жугьабазде:\n- Гиппократил гьацин\nДур халгIатги, колпакги,\nРашидил цIар цIунарай,\nтIанчIазе цIа цIунарай,\nДур эбеллъи, якьадлъи,\nцинги - чIужугIаданлъи!\nМун йижараб КIуяда,\nмун хьвадараб гьелъул ицц.\nГьардаралгун дахIалал дур гIагарлъи,\nцIуне гьай гIадан гIадамазе,\nМагIил горо гиризе\nгIилла гьелъие тоге.\nТалихI билараб лъимерлъи\nДунялалъул берцинлъи бичIчIилалде, гьелъул гьуинаб махI цIвилалдего, рещтIана Написатихъ бесдаллъи. КIиго сон гьелъ бараб мехалда, хвана эмен. Амма гьелда бесдаллъиялъул кьогIлъи лъазе биччачIо эбелалдаго цадахъ инсул эбел РахIаниятицаги. Написат гIолей йикIана кIодоэбелалъул гIакълабазул гъанситохъ. ГьитIинай Написатие гIумруялъулъ ккараб кIудияб икъбаллъун рикIкIине бегьула гьеб заманалда гьезул гьенив хасал органаздаса лъутарав кIудияв гIалим, ЦIумада районалдаса ХIайбулагь гIумру гьабун вукIинги. Эмен чIаго вугеб мехалдаго, вачIун вукIана гьев гьениве. Гьес кIудияб бутIа лъуна Написатил рухIияб бечелъиялда рухIги жанги лъеялъулъ. Жакъа къоялъги кIудияб адабалда ва рокьигун рехсола Написатица жиндие хириявлъун хутIарав инсанасул цIар.\nНаписат гIун ячIуней йикIана талихIаб лъимерлъун. Гьелда жеги лъалеб ва бичIчIулеб букIинчIо жиндие къисматалъ хIадурулеб бугеб цоги «сайгъат». Абуларищха бесдаллъи-ятимлъиялъул куркьбал гIемер рукIунилан. Цого кваркьиялда боржине бокьичIеб бесдаллъиялъ микьабилеб классалда цIалулей йигей Написатихъа кьурун бахъана эбелалъул кечI. Радал боцIи рохьдолъе гъезе арай гьей тIокIалъ тIадюссинчIо Написатихъе. Кьурулъа гъоркьеги йортун, хвана. Бекана Написатил, эбел хвараб мехалда гурони бекулареб рекIел тIегь.\nГьелъул бакI ккуна бичIчIизе ва къабул\nгьабизе захIматаб чIобоголъиялъ. Дагь-\nдагьккун гьей ругьунлъулей йикIана эбелалъул кечI гьечIеб дунялалде. Гьей Написатие хисана кIодоэбелалъ. Гьелъ гIолилай куцалей йикIана мугIрузул законазда рекъон гIумру гьабизе. АнцIго сон бараб мехалдаго Къуръан цIаларай гьей ругьунлъулей йикIана магIарул гIадатаздеги исламияб нухалдеги.\nЦIияб талихIалъул цIиял чIорал\nГIурала микьгосонил школаги лъугIизабун, 1967 соналда Написат цIализе лъугьана Каспийскалъул медучилищеялде. Гьенирги хIажалъана магIарулалъе кIодоэбелалъул гIумруялъул дарсал. Киназго мисал босулеб хьвада-чIвадиги цIала-къалиги букIана гIолилалъул. Гьеб букIун батула гьитIинго гIумруялъ ругънал лъурай, къисматалъул согIазул кьогIлъи лъарай гIолилалъе гьимулеб цIияб талихIалъул цIиял чIорал. ЦIалудаго цадахъ хIалтIиги гьабулаан Написатица. Гьей чIухIулароан кинаб бугониги хIалтIудаги. ГьитIинго лъана ва бичIчIана гьелда жиндирго гIетI тун щвараб гъурщил къимат.\n1971 соналда Написатица багIараб дипломалда лъугIизабуна училище. ТалихIалъул цIурай гIолилалъул рукIана жиндирго балъголъабиги, анищалги, хьулалги. Амма кIодоэбелалъе бокьана, жиндирго бетIер бегилалде, Написат ригьнаде кьезе. Гьелъ Написатидаги бичIчIизабула гьеб.\n- БитIарабги буго кIодоэбелалъул. Дида жаниб рухIги жанги лъун бугей гьелъул кин ракIбакъвазабилеб. Гьейги цееса ани, дун тIуянго бесдаллъилагури. Дица гьелъ малъараб гьабила, - ян ракIалде ккана гьелда.\nГIуцIана Написатица жийго бетIергьанаб хъизан. Бакана цIияб гъанситохъ цIияб цIа. Гьеб цIадул хинлъиялъухъ жакъаги баркала кьолеб буго гьелъ гIумруялъул гьудул Рашидие.\n- Гьев вукIинчIевани, гьадинаб къисмат букIинароан дир. Рохалилъги, пашманлъиялъулъги, магIу-релъиялъулъги гьев дунгун вукIана. Гьелъ бигьалъана дие гIумруялъул сухъмахъаздаса эхеде инеги,- ян абуна Написатица.\nГара-чIварун ниж рукIаго, кабинеталде жаниве лъугьун вачIана гьев. Гьеле гьединавлъун цеве чIезавунги вукIана дица гьев. Санал ран, ботIрода саву ккун бугониги, жеги ссиялда вугев гьесул лъадуде бугеб адабалъ хIайран гьаюна дун. Къойил гьединал махсарабиги рагIулей, гьединаб каламалъ асирги гьаюлей чIужугIаданалъул талихIалъул магIна тIубанго бичIчIана дида.\nХIеренго гьесие жавабги кьун, гьесул махсарабакьа дагьайго нечезеги нечон, гьелъ Рашид рокъове нухарегIана, жий кватIилариланги абун. Хадуйги гIенеккана дун, кIалдиб хIацIу ккун, бицунеб тохтуралъул къисаялъухъ.\nНаписат хIалтIана росулъ акушеркалъун. Гьей йохун йикIунаан, гIадамазе кумек гьабизе щвеялдаса. Гьезул талихI бихьидалги, лъимер гIадин, йоха-хинлъулаан.\nЗаманалдасан Написатие бокьана дагьабги цIикIкIун талихI гIадамазе сайгъат гьабизе. Гьеб пикруялда 1979 соналда цIализе лъугьана Дагъистаналъул мединституталде.\nКамиллъана Написатил махщел. Щвана гьелъие тIадегIанаб лъай. Институтги гьелъ лъугIизабуна багIараб дипломалда.\nИнститут лъугIаралдаса нахъе Написат Рашидова хIалтIулей йиго МахIачхъалаялъул №1 больницаялда. Цебе гьелда абулеб букIун буго «Дагрыба» больницайилан. Гьений хIалтIулагоги, гIадада заман биччалароан гIолохъанай тохтуралъ. Жиндирго аслияб хIалтIудаса эркенаб заманалда гьелъ лъухьулаан больницаялъул азбар.\n- Цо нухалда, хIалтIул къо байбихьилалде, рогьалилъго больницаялъул азбар лъухьулей йикIана. Унтарал рачIиналде, гIедегIунги йикIана. Киназдаго гурелъулха лъалеб букIараб дун больницаялъул «дворник» йикIинги. Лъараб мехалда, гьезул букIараб рихха-хочи. Дун йикIана хехго кIудияй гIезе ккараб лъимер. Гьединлъидал щвараб хIалтIи гьабизеги ругьунлъун йикIана, - ян бицана Написатица.\nДоб мехалда больницаялда букIана жинде божилъи гьабураб тохтурилан (доверенный врач) абураб хъулухъги. Гьей тохтурлъун, къад къо гурого, къаси сордо гурого, хIалтIулей йикIана Написат. Редуктор поселокалда гьей лъаларев чиги вукIун ватиларо.\nГьелда лъалаан жинца тIаде босараб иш цIакъго тIадегIанаб ва жавабчилъи цIикIкIараб букIин. Гьелъго батила ТIадегIанасги гьелъие кумек гьабулеб букIараб. ХIисаб гьабеха цохIо минуталъ: гьанже гIадал шартIалги рукIинчIо доб мехалда, чере-хелейги квераз гьабулаан, хIукуматалъул хIалтIиги, хIалтIудаса хадуб – хъизан-рукъги, эбелалъухъ урхъарал лъималги, лъимал реэдизе урхъарай гIолохъанай эбелги. Гьеб кинабго букIинчIого букIинеги бегьулаан, хъизамалъул гъасда цIалъун Рашид вукIинчIевани.\nХабар-кIалалда ниж рукIаго, Написатил хIалтIул къо ахиралде щвана. РакIалде ккун букIана гьанже цо дагьабго гIодоре риччан кIалъазе щвелилан. Амма гьелъухъе рачIунел лъугIулелго рукIинчIо.\n- Дур хIалтIул къо лъугIанагури, - ян дица абидал, гьей елъана.\n- Цо-цо мехалда микьго-ичIго тIубазегIанги хутIула. Кири букIинарищ дие хIалтIудаса гIедегIун рачIунел гьезул къваригIел тIубани. Тохтурасул хIалтIул низам букIинецин бегьуларо. Щайгурелъул гьесул низамалда рекъон унтуларелъул гIадамал, - илан абуна гьелъ.\n- Дагьабги захIматаб ва хIалуцараб, доб лъимал гIисинаб мехалдацин, щолароан дун ригьда рокъое. Гьанже эркенаб заман цIикIкIун буго. Дицаги хIаракат бахъула, гьаний хIалтIулей йигебгIан заманалъ, дихъе рачIанщинал унтаразул мурад тIубачIого, рокъое унгутIизе, - ян тIадеги жубана.\nАхир-къадги ХIасибатица Написатида ракIалдещвезабуна кIалбиччазе заман некIого щванилан. ТIокIай батIияй медсестра Написатида цадахъ хIалтIизе ресги букIинчIо. ГIодобе биччараб каламалъул, тIоцее гьей йихьарасулгицин рекIелъ йосулей гIолилай йигоан ХIасибат. Иманалъул цIураб гьумералъул гьей диеги йихьидалго рекIее гIуна.\nХIасибатица лъагIел бан буго Написатида цадахъ хIалтIулаго. Эбелги ясги гIадин ругел гьезухъ бахилго ялагьана дун.\n- Гьаб буго кIалбиччаялъул цебехъан, - иланги абун, чайги тIуна гьелъ нижее. МугIрузул хурдузул чайги, чаялда нахъа бицунеб гьуинаб хабарги, гьединго гьуинаб Написатил къисматги. Дица цIехана гьелда лъималазул хIакъалъулъги.\nГъанситохъ рекIараб цIа даимаб батаги\nНаписатил руго кIиго васги кIиго ясги. Вас МухIамад ккола ФСБялъул полковник, хIалтIулев вуго РУСГИДРОялда. Яс Хадижат хIалтIулей йиго МахIачхъала шагьаралъул администрациялда. Яс Асият ккола Горводоканалалъул хIалтIухъан. Вас ХIажимурадги хIалтIулев вуго МВДялда. Написатил гIумруялъул гьудул Рашидги хIалтIулев вуго №1 больницаялъул пресс-централда.\nГьеле гьединаб талихIаб хъизамалъул гъасда цIаги бакун, паракъат йиго Написат. Гьеб талихIалда берккогеги. Гьеб батизе буго гьитIинго бесдаллъиялъул рагIдукье, лъимерлъиялдаго гIумруялъул карачелазде данде лъедезе ккарай сабру бергьарай чIужугIаданалъе ТIадегIанасул шапакъат.\n- Рецц Аллагьасе. Бесдаллъи кIочене Гьес дие Рашидги кьуна, лъималги щвана, ракIалъ тIасабищараб хIалтIуе ритIухъайлъунги хутIана. Лъималазул лъималаги рукъалде руссунел руго. Гьанже дун налъулай йиго гIумруялъе – дир лъималазулъ такрарлъичIо дир лъимерлъи. Гьанже цо ахирисеб мурадги буго дир. Гьеб киналго руччабазулалда релълъараб буго: дунялалда рекъелги рокъоб гьуинлъиги. Бихьугеги умумузда лъималазул рухIел. Такрарлъугеги дир лъималазул лъималазул лъималазеги дир гIадаб лъимерлъи, - ян абуна Написатица гара-чIвариялъул ахиралда.\nЦIи-цIиял лъай-хъваяз цIия-цIиял лъалкIал тола дир рекIелъ. Гьедин ккана гьаб нухалдаги. ТIаде яхъиналдеги, чанго нухалъ ялагьана дун талихIалъ кенчIелей йигей Написатихъ. Даимаб батаги гьелъул хъизамалъул гъасда чанго соналъ цебе бакараб цIа. Абадияб батаги гьелъул хинлъи.\nГьелдаса цо батIияб тIагIамалъул хинлъи диеги щвана. Дун чIухIулей куцха гIадамаз жидер адабги гьабулел, мугIрузул тIадегIанлъиги жиделъ бугел, жидерго гIадатлъиялъ гIадамазеги кIодолъарал миллатцояздаса. Гьединазул цояйги ккола тIадегIанаб категориялъул терапевт, Дагъистан Республикаялъул мустахIикъай тохтур, Гъуниб районалъул КIуядаса Написат Рашидоваги.\nПрочитано 310 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 30 сентября 2019 10:26\nДругие материалы в этой категории: « Ботулизм - банкабазухъ къараб загьру\tХараби гурелги унтула »


Сочи: бергьаралги къуралги якъинлъана. ТIоцебесеб бутIа\nРоссия. Сочиялъул Адлер мухъалда бугеб Олимпиялъул ахикь хIухь бахъулел хIалтIухъаби. 2014 соналъул 25-билеб январь.\nОлимпиадаялде хIадурлъи гьабиялъ Сочиялда рукIа-рахъин гьабулел гIемерал гIадамазул гIумру кIала-гъоркье сверизабуна.\nДмитрий Абжанил рукъ биххана ракьул гъат ччукIун бачIиналъ. Гьебги ккана юк бачунел автомобилаз гьениса рищни-къул нахъе босулеб мехалда.\nДиваналъ гьабураб хIукмуялда рекъон Абжание зарал бецIизе ккола. Амма гьеб къотIи тIубазабун гьечIо. Гьанже 27 сон барав Абжаница жиндирго хъизам-кулпатгун гIумру гьабулеб буго чIунтизабураб рукъов.\nГьеб бугин космосалда кинниги, ян махсаро гьабулеб буго гьес. Ва тIаде жубалеб буго – хIакимзабаздехун вуссун гьабулеб гIарз жаваб гьечIого хутIулеб бугин.\nДмитрий Абжан: «Щибниги гьабун гьечIо. Киндай букIина хадуб - лъаларо. Щиб гьабилебали, лъидехун вуссун гIарз гьабизе кколебали? Лъимал хьихьизе ккола. Гьезул тIалаб-агъаз гьабизе ккола. Амма гьанир гьарурал ва гIурал ниж гьанже бомжал гIадин хутIана».\nВидеоялда Д.Абжаница бихьизабулеб буго жиндирго рукъ\nСочиялда 7 февралялда байбихьулеб Олимпиадаялде гьабураб хIадурлъиялъул багьа 51 миллиард долларалде бахунеб буго.\nЦо рахъалъан гьенир рихьула цIакъ берцинал стадионал, чIухIарал гIемертIалаялъул минаби, цогидаб рахъалъан балагьани – Абжанилги гIемерал гIадатиял гIадамазулги мискинал ва чIунтарал рукъзал.\nАхшатыр абулеб росдал гIадамал газ гьечIого хутIана. Цо чанго гъуялъуб лъим къана. Киса-кибго бихьулеб буго хъахIаб цементалъул хIур. Гьелдалъун пихъил тату хвезабун буго. ГIадамазда кIоларо гьеб бичизе.\nКрасная Поляна абулеб Олимпиадаялъул аслияб бакIалде цIияб нух бокъинабун хадусала къотIун буго Ахшатыралдаса жамгIияб транспорталдехун унеб букIараб нух. ЦIияб нух базе бугин абураб тIадтараз кьураб рагIи тIубазабун гьечIо.\n65 сон барав Виктор Коленин ккола 1986 соналда Чернобылялда букIараб балагьалъул хIасилалъул ветеран. Гьес абулеб буго жив хIинкъулев вугин хIухь цIазе – гьениб цементалъул хIур букIиналъ.\n53 сон барай Елена Руновичица жиндирго хIалтIи тана ясалъе гIоло - щибаб къоялъ яс мактабалде нуха регIизе ккола рукъзал ралел бакIаздасан ва гIатIидал шагьранухаздасан. Гьениб кIудияб хIинкъи щолеб бугин лъималазе, ян абулеб буго гьелъ.\nГьел гIадамаз абулеб буго – Олимпиада жеги байбихьун гьечIониги – «бергьарал» ва «къурал» якъинлъанин.\nЕлена Рунович: «Щайдай цоязе - кинабго, цогидазе щибниги? - ян абураб суалалъе жаваб кьеха!»\nВиктор Коленин: «Адлер мухъалда бищун берцинаб росо букIана нижер росо. Гьанже гьаниб къищни-къул лъун буго. Администрациялда гьеб лъалеб бугони, сан гьабичIого толеб буго».\nДмитрий Абжанил мадугьаллъун кколей 85 сон барай Полина Калайжаница гIумру гьабулеб буго 89 сон барав росгун.\nГьездаго цадахъ руго гIага-божаралги – гIаммаб къадаралда анцIго чи вугеб рукъ дагь-дагь ккун бегулеб буго. Гьезиеги компенсация кьезе кколаан, ама хьул къотIун буго.\nПолина Калайжан: «Нижеца кагъат битIана Владимир Путинихъе, битIана кагъат Дмитрий Медведевасухъе, Краснодаралъул администрациялде. Гьез жаваб кьолеб буго – гьеб бакIалъулаб тIалъиялъул ищ бугин абураб.\nАмма бакIалъулал тIадтараз тIалаб-агъаз гьабулеб гьечIо. Гьез абулеб буго жидеда кIоларин нижее кумек гьабизе».\nСочиялда минаби ва стадионал раялъул хIасилалда ток бачин чIечIого гьоркьоса къотIулеб буго. Мех-мехалъ хIатта кIиго сордо къоялда жаниб ток гьечIого Ольга Агалакова абулей блоггералъ жиндирго интернет даптаралда абулеб буго гьанже моцI кканин канлъи кьолеб аслияб магIданлъун.\nДмитрий Абжаница абулеб буго гIадамал хIинкъулел ругин Олимпиада лъугIараб мехалда жидерго къисмат кIочон тезе бегьиялдаса.\nДмитрий Абжан: «Ниж гуро гьанире кIиго-лъабго къо базе рачIарал, ниж ккола гьанир гьарурал ва гIурал гIадамал. Ниж гурелги - нижер умумулги гьанир гьаруна. Гьеб буго нижер гIагараб ракь, амма ниж бомжал хIисабалда гьанир чIун руго.\nНиж рорхатал руго гьаб Олимпиадаялдаса, щай гурелъул - гьеб лъикIаб тадбирги буго, гьелъие гIоло нухалги къачана, минабиги рана, амма бакIалъулаб халкъги кIочон тезе ккелароан.\nЦо жо гIадамазухъа бахъани, гьелъул бакIалде цогидаб жо кьеха. РачIана, рихх-риххана, гIадамал рукъзал гьечIого тун ва Олимпиадаги тIобитIун ана. Гьединаб хиял битIарабдай?»\nСочи: бергьаралги къуралги якъинлъана # 1


ЦIулада кьабураб накъищалъулъ бахчараб гIасру\nУнсоколоса МухIамадгIали МухIамадгIалиевасулгун дир лъай-хъвай ккана кIиго соналъ цебе Авар театралда, Рахьдал мацIазул къоялъул хIурматалда тIобитIулеб фестивалалда. Жинцаго хIадур гьарурал ансадерил машгьурал цIулал тIагIел-алаталги цере тIиритIун ватун вукIана гьев. Доб мехалъ, гьитIинабго кIалъайги ккун, лъугIун букIана нижер бухьенги.\nИсана гьев вачIана «ХIакъикъаталъул» редакциялде. Наслабаз наслабахъе кьун, ансадерил умумузул махщел кодобе босизесев чи хутIун гьечIин, кан бакун валагьизе кколев вугин гьединав махщелчи жакъа-йилан пашманго бицана гьес. Пашманлъиялда расги гIайибги гьечIо. Советияб заманалда ссиялда букIараб ансадерил художествияб фабрикаялда жакъа хIалтIулеб буго гIицIго цо цех. Гьебги МухIамадгIалил бажариялдалъун.\nГIанчил ишанги, гIансаги, ражибухги\n- Унсоколо жакъа цо дун гурони гьел тIагIелал гьарулев устар гьечIо, - ян байбихьана гьес нижергун гара-чIвари. - Щибаб соналъ гIахьаллъула батIи-батIиял выставкабазда, щвана 18 батIияб пачалихъалде. Анасадерил машгьураб гIансаги, щакъитIелги, ражибухги, цогидал тIагIелалги жакъа дунялалдаго лъала.\n- МухIамадгIали, тIоцебе кида байбихьараб гьеб махщалие куцазе?\n- 1991 соналда школа лъугIарав дун ургъулев вукIана цIализедай ина яги хIалтIидай балагьилебин абун. Гьеб мехалъ дирго гьудул-гьалмагъас абуна, рилълъайин фабрикаялде хIалтIизейилан абун. Гьенив хIалтIулев гьесул кIудияв эмен, МухIамаев ГIабдулагьги вукIана. Исана хвана гьев мунагьал чурад. Гьес ругьун гьаруна тIоцере махщалиеги. ТIоцебесеб гIанса гьабизеги гьес куцана дун. БитIараб бицани, хIинкъунги вукIана бажариладай абун. ГIабдулагьица, гьес таваккалги тIамизабун, чанго къоялдасан ругьунлъана гIонсода накъищ кьабизе. Гьедин байбихьана дица умумузул машгьурал тIагIелалгун алатал хIадуризе. ТIоцебесеб гIанса дица гьабуна 18 сон бараб мехалда. Хадув дун армиялде ана. Гьениса вуссиндал, къисматалъ добго фабрикаялде вачана. Гьале 35 сон буго дир гьенив хIалтIулелдаса. Фабрикаялда жакъа хIалтIулеб буго цого-цо цех. Доб мехалда 250 чи хIалтIулев вукIараб фабрикаялда жакъа цо дун гурони цIулада накъищ кьабулев устар гьечIо. Сапаралъ дунго араб мехалъ къан букIуна цех.\nЦо-цо дунго хутIараб мехалъ пикру гьабула, щайдай дие гьаб махщел рекIее гIагараблъун лъугьарабилан абунги. Нижер тухумалда абула ГIанчи абун. Гьединго нижер буго ГIанчи абун хасаб накъищги. Дир кIудияв инсул вац вукIун вуго ХIасан абун бергьарав устар. ГIанчи-ХIасанилан абулаан гьесда. Микьабилеб классалда цIалулеб заман букIана дир, гьеб мехалъ хIалбихьана дица тIоцебе накъищ кьабизеги. СагIаталъ тIадчIун гьабураб хIалтIудаса хадув ругьунлъана гьелде. Гьаб устарлъиялде тIоцересел галаби тIамизе байбихьаралдаса нахъе анищ букIана дир, цо лъиданиги релълъинчIеб хасаб хатI бугеб дирго накъищ ургъизе. Гье-лъие пайда босизе гIадин батана нижерго кьолбол мугьру – кIудияв инсул вацасго ургъун букIараб накъищ. Гьедин дирго хIаракаталдалъун фабрикаялда гьабулеб хIалтIи гьоркьоб къотIизе течIого, байбихьана устарлъи цебетIезабизе. Заманалдасан лъай-хъвай ккана республикаялъул Халкъияб махщалил ру-къалъул нухмалъиялъулгун. Гьезул квербакъиялдалъун рес щвана батIи-батIиял конкурсазда гIахьаллъизеги. Щвана Россиялъул чанго шагьаралде, гьединго, гIемерал къватIисел пачалихъазде. Гьелъ тIуванго дирго творчествоялда тIад хIалтIизе заманги хутIулеб гьечIо.\nУмумузе бергьараб Гран-При ва ансадерил устарзабаз Парижалде гьабураб кIиабилебги сапар\n- КъватIисел пачалихъазул гIадамазе кинаб асар гьабураб дур махщалица? Бищунго цIакъ кинаб тIагIел гьезие рекIее гIураб?\n- Дир хIалтIаби рихьидал, гьез абулеб букIана художникас гIадин релъабаз тIад сурат гьабураб накъищ батилин гьебилан. Хадур гьел хIикмалъун хутIулаан дица квералъ ишанги кьабун гьабураб хIалтIи гьеб букIин лъайдал.\nКъватIисел пачалихъазда нилъер тIагIел-алатазул цIакъго кIудияб къимат бугин абиларо. Амма интерес бугищин абуни, буго. Цо мисалги бачинин. Исана дица тIубараб моцI бана Франциялда, нилъер республикаялъул делегациялда цадахъ. Гьениб тIобитIулеб букIана фестиваль.\n1937 соналда гьенибго, ай Парижалда гIахьаллъи гьабун букIана нижер тухумалъул устарзабазги. Доб мехалъ гьениб Гран-При бергьанилан, тIад паранг мацIалъ хъвай-хъвагIайги бугеб, гьениса кьураб диплом букIана дица цадахъ босун. 80 сон ун хадуб дир хIалтIаби рихьидал, умумузул букIараб махщел жеги чIагойищин бугебилан, гIажаиблъун кIалъалел рукIана гьел.\nНижер ансадерил гьаб устарлъиялъул тарих байбихьанин абула 250 соналъ цебе. Гьелдаса нахъе цебеса-цебе кьун щун буго жакъа дихъеги. Амма, битIараб бицани, расги беццизесеб хIалалда гьечIо жакъасеб гьелъул къисмат. Цересел устарзаби херлъун руго, цIияб гIелалъулъ гьаб махщалиде ругьунлъиялъе цо кIудияб гъираго бихьулеб гьечIо.\nАмма дица дунго талихIав чи-лъун рикIкIуна. Лъабго лъимер буго дир - кIиго яс ва цо вас. КIияйго ясалъ лъугIизабуна педуниверситеталъул художествиябгун графикияб факультет. Цояй ясалъул диплома-лъулаб хIалтIи букIана, тIад берцинаб накъищ кьабураб мельхиоралъул гьабураб ансадерил гъутухъ.\nВасас исана бала 18 сон. Дица гьев вачунаан дидаго цадахъ выставкабазде. Гьанже живго витIула. Дагьаб цебегIан Татарстаналъул Елабуга шагьаралда тIобитIараб выставкаялдаса гьев вуссана тIоцебесеб бакIги босун. «За креативное мышление» абураб номинациялда хасаб сайгъатги, гьединго 5000 гъурущ премияги щвана гьесие.\nИсана 29 августалда дицаго гIахьаллъи гьабуна «Русское поле» абураб фестивалалда. Гьенив финалалде ворчIана дунги Кубачиялдаса устарги. «Халкъияв художник» абураб номинациялда кIиабилеб бакI щвана дие. 58 батIияб регионалдаса 2000-гIанасев чияс гIахьаллъи гьабураб гьеб фестивалалда диего щвараб шапакъат кIудияб бергьенлъи-\nЦо гIансаялъул балъголъи ялъуни цIулада кьабураб накъищалъ бачунеб макъан\n- МухIамадгIали, лъимерлъудасаго дида цIакъ берцин бихьулеб сурат букIана, магIаруласе хасиятаб куцалъ ретIа-къарав херав чиги, гьесухъ кодоб ккураб гIансаги. Дида кколеб буго, цебе гIадин, гIунсбуздехун цо кIудияб гъираго гьечIин гьанже нилъер гIадамазулилан. Мекъи ватизеги бегьула дун…\n- Ансадерил фабрикаялъул цере ккурал алаталъун кидаго рукIана гIансаги ражибухги. ГIурусалъ абуни, нижер махщалил визитная карточка буго гьеб. Амма лъикIаб гIанса гьабизе расги бигьаяб масъала гуро. Гьеб гьабула жуламул цIулал. Хъарахъ гIадин бижулеб гъветI ккола гьеб. ЛъикIаб, бицатаб рохти лъугьине ккани, 10-15 сонги базе ккола гьелъ. Хадуб гьеб цIан битIараб лъугьине ккани, лъелъ лъезе ккола. ТIад араб гъийиналъул хIисаб гьабуни, дица абила цо гIанса гьабизегIан тIугьдул жаниб лъолеб анцIго ваза гьабизего бокьилин. Амма, кин букIаниги, гIунсби дица гьарула, гьезул гIурал заказалги рукIуна.\nТIоцебе гIонсода накъищ кьабизе хIалтIизабулеб букIун буго белъа-раб ракьа. Рагъда хадусел соназда байбихьун буго гIарцул накъищ кьабизе, гьелдаса хадуб - мельхиор хIалтIизабизеги. Мельхиоралда гъорлъги цо бутIа гIарцул букIаниги, жибго гIарцул накъищ кьабизе захIматаб букIуна.\n«МагIарулал Ленинихъ» ва цо магIарулав Путинихъ гьоболлъухъ\nНилъеда лъала, Дагъистаналдаса вакилзаби Ленинихъе ун рукIин. Гьез цадахъ росун рукIарал сайгъатазда гъорлъ рукIана ансадерил щакъитIелги гъутухъги. Гьел тIагIелаз асар гьабурав Лениница абун буго гьадинаб искусство киданиги хвезе бегьуларин, гьеб нахъе хутIизе кколилан. Кутакаб ракъул заманалда вагон цIураб тIощелги битIун буго гьес Дагъистаналъе. Гьеб рахIмуяб иш кутакалда рекIелъ хутIана умумузда. Лениние сайгъат гьарурал ансадерил алатал музеялда цIунун рукIана. Заман индал, дагьал басралъун рукIиналъ, гьел къачIа-кIатIазе ккеялъул хIакъалъулъ суал борхидал, нижер кIиго устар ахIун вукIана Москваялде. ХIалтIи лъугIун хадуб гьезие мухь кьолеб букIун буго, амма гьез босун гьечIо. Гьабураб захIматалда рекъон, дагьаб гурони гIарац кьечIин жидее абун ракIалде ккун батилин гьездаян пикруги гьабун, дагьабги цIикIкIун кьезе къасд гьабидал, гьез абун буго, гьал рукIанин нижер умумуз Лениние сайгъат гьарурал алатал, гьанже гьел къачIаралъухъ гIарац босизе нижер намусалъ къабул гьабуларин абун.\nДиргоги ккана цо гьадинаб лъугьа-бахъин. КIиго соналъ цебе Сочиялъул «Красная Полянаялда» букIана выставка. Гьениб нижеца щибаб санайил гIахьаллъи гьабулеб «Кавказский павильон» абураб бакI буго. Гьелъул нухмалъулес ахIун бачIана, «жакъа Путин вачIине вугин выставкаялде, хех гьабун дурго тIагIел-алаталгун къватIиве вахъа», - йилан. Дун божун вукIинчIо, кIиабизеги гьес ахIун бачIиндал, вахъана къватIиве.\nЦере тIиритIун дирго алаталгун вукIана, президент вачIиналъухъ балагьун. Лъиданиги чIванкъотIун лъалеб букIинчIелъул гьев вачIине вугищ-гьечIищали. БакъинегIан хутIана гьенир эхетунги. Ахирги, вачIиналдаса хьул къотIун рукIаго, цо заманалдасан дагьаб рихха-хочи лъугьана. «ВачIунев вуго, вачIунев вуго», - ян шур-шур бакана халкъалда гьоркьоб. Нижеда цебеккунго лъазабун букIана гьесухъе кодоб кквезе щибго жо кьогейин, гьесул квер бачунгейин, кIалъагейин абун. Дунги вукIана сихIкъотIун чIун. ВачIинахъего нижер столалда аскIове вачIана гьев (нижер стол бищун цебе букIана). Гьесда цадахъ Индиялъул премьер-министрги вукIана.\n- Бищун гьалбал хирияб ракь нижер гьаниб Кавказ кколин, гьале Дагъистаналдаса рачIарал устарзабазул стол, - илан нижер хIакъалъулъ баян кьуна президентасеги гьесул гьоболасеги. Нижеда лъазабун букIиндалха кIиго минуталдаса цIикIкIун заман гьес цо столалда аскIоб баларин, гьединлъидал нижеда аскIой йикIарай таржамачIужуялъ, кIиго минуталда жаниб бицунеб бахъунеб хIалалъ, кечI гIадин ракIалда чIезабун букIана гьезие бицинесеб хабар. Амма гьейги циндаго гьоркьой къотIизаюн, чIая, кин дуца гъоб абурабилан Индиялъул премьер-министрас гьелъие суал кьейдал, гьейги дагьай йихха-хочарай гIадин лъугьун, цо лъалхъи ккана гьениб. Путин вукIана битIахъе дида цеве эхетун. Гьеб кинабго дагьаб халатбахъине лъугьиндал, Путиница кодобе босана цо стакан. Лъим гьекъолеб хъабаги, гьеб тIад лъураб тепсиги, лъабго стаканги букIана гьениб. Гьезул цоябги кодобе босун: «Гьадинаб искусство тIоцебе бихьулеб буго», - ян президентас абидал, дицаги, гьеб лахIзаталдаса пайдаги босун, абуна: «ХIурматияв Владимир Владимирович, гьаб буго нижер умумузулго букIараб махщел, наслабаз цоцахъе кьун жакъа дихъе щвараб», - илан. БетIерги кIибикIун, гьимун дие жавабги гьабун, цогидаб столалде цеве ана Путин, гьоболги цадахъ вачун.\nДругие материалы в этой категории: « ЛъикIаб букIинеселде божилъигун\tБайрамалда - байрам, хIалтIуда - хIалтIи »\n13:36, 22 января 2021, 185\n13:13, 22 января 2021, 172\n13:12, 22 января 2021, 180\n13:11, 22 января 2021, 170\n11:40, 22 января 2021, 192\n11:38, 22 января 2021, 183\n11:37, 22 января 2021, 188\n11:35, 22 января 2021, 186\n10:16, 22 января 2021, 196\n10:11, 22 января 2021, 192


Путепровод, соединяющий Махачкалу с 18 горными районами ...\tПутепровод, соединяющий ...\t- 30 нояб 2020\nДагестанские куклы, обучающие главам Корана пойдут на ...\tДагестанские ...\t- 30 нояб 2020\nВ I Национальном конкурсе региональных брендов «Вкусы ...\tВ I Национальном ...\t- 30 нояб 2020\nВ Дагестане отметили восьмую годовщину со дня включения в ...\tВ Дагестане отметили ...\t- 30 нояб 2020\nХъахIаб халгIаталда кунчIана орден\tГIайшат Идрисова ккола ...\t- 30 нояб 2020\nВторник, 10 марта 2020 15:31\nБичулелъе босулев камуларо\nМахIачхъалаялда бугеб бизнесчагIазул ассоциациялда гьоркьове уна анлънусгоялдасаги цIикIкIун чи. Гьезул цояв ккола Шамил районалъул Ракьуб росулъа ГIали ХIасановги. Гьес лъугIизабуна ДГУялъул советияб дармилаб факультет, хIалтIана даран-базаралъул бутIаялда. 1994 соналдаго рагьана магIишатияб къайи-цIа бичулеб тукен ва гьабсагIаталдаги вуго гьеб хIалтIуда.\n- ГIали, щиб гIиллаялдалъун дуца тIаса бищараб дармилаб факультет?\n- Дун гIуна Гъизилюрт районалъул Стальское росулъ. РакIалда букIана политехникияб институталде лъугьине, амма гьенивеги ворчIичIого ана армиялде. Гьениса вуссиндал, лъугьана доб заманалда ДГУялда букIараб гьеб факультеталдеги.\nЦебе къайи-цIаялъул ва нигIматазул рахъалъан букIана къанагIалъи, пачалихъалда кIолеб букIинчIо гIадамал хIажаталдалъун хьезарун. Гьединлъидал завмаггун завскладасул гуребги, гIадатияв вичарухъанасулги букIана къадру, гьел рукIана киназего хIажатал гIадамал. Гьединаб хIужаги кьочIое босун батиларищха гьениве лъугьунелъул.\n- Гьеб хIалтIуда вукIаго кIванищха бечелъи данде гьабизе?\n- Бечелъизеги бечелъичIо, гъурщида хадувги киданиги лъугьинчIо. Дица хIаракат бахъана законалда рекъонги, гIаданлъиялъул гIурхъи цIунунги хIалтIи гьабизе.\n- Жакъа мун вуго бизнесчагIазул ассоциациялъул кьеразулъ. Гьенив вукIиналъ щиб дуе кьолеб?\n- Ниж, гьоркьохъеб бизнесалда ругел гIадамал, руго пачалихъалъ рехун тарал, налогал ракIарулелъул гурони лъидаго ракIалде щоларел чагIи. Гьединлъидал гьечIого гIоларо нижеца мугъчIвай гьабизе бегьулеб идара. Ассоциациялъул нухмалъулев ГIабдулахIаким Пахрудинов вуго бокьараб бакIалда кьучIаб рагIи абун бажарулев, нижер тIалабал цIунизе кIолев чи. Гьениб нижее щола хIажатаб кумек. Гьелъ квербакъула цоцазда лъаялъе, гьоркьорлъаби щула гьариялъе, цадахъ рекъон иш гIуцIиялъе.\nНилъер гьаниб квеш ккараб жо буго налогал кьеялъул бичIчIулеб цо къагIида гьечIеблъи. ХIалтIуде регIизего толаро гIемерал документал рекъезаризе кколел рукIиналъ.\n- ХIукуматалъул идарабаздасан щолеб кумекго букIунищ?\n- Жеги цониги чи вачIинчIо аскIове дуе хIажатаб щиб бугебилан цIехон. РачIуна документал ругищин, налогал кьунищин абун цIехезе. Амма, талихIалъ, ахирал соназда дагьлъана халгьабулезул къадар.\n- Ахираб заманалда гIемер рехсолел санкциял нужер дараналда хъинтIанищ?\n- Дармил иш мукъсанлъана. Амма гьелъие гIилла буго, хIалтIи гьечIого рукIиналъ, гIемерал гIадамал даран-базар гьабизе лъугьин, тукабигун базарал гIемерлъи. Цо рахъалъ конкуренция букIин лъикIги буго.\nВторник, 10 марта 2020 15:29\nКоронавирусги къезабун бажарула\nРеспубликаялъул рахунел унтабазул централъул БОКС-отделениялъул заведующая, тохтур-инфекционист ТIайгибат Хазамова дандчIвана регионалиял СМИязул журналисталгун. Гьелъ бицана коронавирусалдаса цIуниялъе Дагъистаналда гьарулел ругел тадбиразул хIакъалъулъ.\nОпубликовано в Сахлъи\nВторник, 10 марта 2020 15:23\nЦIалиялъул кьибил - кьогIаб\nШколаздаги тIадегIанал цIалул идарабаздаги лъимал цIалулел гьечIин, гIемерисеб мехалда гьел телефоназде тIаде къулун рукIунин гIарз букIуна учительзабазулгун преподавательзабазул. Цо-цо гIолилазулгун гара-чIвари гьабидалги бихьулеб буго гьезие хIажатаб жо диплом щвей букIин. Амма, талихIалъ, гьединал гIолилал гIемер гьечIо. ЦIикIкIарасеб къадаралъул мурад буго лъай боси ва гьелда рекъараб махщел щвей. Масала, гьединазда гьоркьов рехсезе бегьула Хьаргаби районалъул Хъвартихьуни росулъа МухIамадов Мусакъади. Гьев цIалулев вуго ДГУялъул экологиялъул институталда. Мусакъадил ниятги буго, багIараб дипломалда институтги лъугIизабун, гIелмуялде тIаделъизе.\nОпубликовано в ЖамгIият\nХIалтIулъ батана талихI\nГьал къоязда 80 сон тIубала Шамил районалъул МачIада росдал школалъул учитель, ДРялъул мустахIикъав учитель, ДАССРалъул лъай кьеялъул отличник МухIамад Хираевас.\nВторник, 10 марта 2020 15:17\nМахIачхъала шагьаралъул Батирайил къватIалъул №39/18 адресалда гIумру гьабун вугев С. Шамсудиновас редакциялде битIун бачIараб кагътида хъвалеб буго: «АнцIго сон буго коммуналиял хъулухъазухъ гIарац кьезе дун хьвадулев вугелдаса.\nОпубликовано в РекIел ахIи\nВторник, 10 марта 2020 14:25\nРохьил ахалъуда ватана Къурбан\n22 февралалда ЧIарада районалъул Гьилиб росулъ вилана лъабго сон барав вас. КватIичIого васасул эбелалъ ахIи бана районалъул полициялъул отделалде.\nОпубликовано в Лъимал-нилъер букIинесеб\n18:10, 30 ноября 2020, 50\nПутепровод, соединяющий Махачкалу с 18 горными районами открыли в Дагестане\n18:09, 30 ноября 2020, 50\nДагестанские куклы, обучающие главам Корана пойдут на экспорт\n18:09, 30 ноября 2020, 49\nВ I Национальном конкурсе региональных брендов «Вкусы России» принимает участие дагестанский урбеч\n18:06, 30 ноября 2020, 50\nВ Дагестане отметили восьмую годовщину со дня включения в состав Краснознаменной Каспийской флотилии ракетного корабля «Дагестан»\n16:15, 30 ноября 2020, 33\nХъахIаб халгIаталда кунчIана орден\nАвтор Шамай Хъазанбиева\n11:47, 30 ноября 2020, 36\nДагестанцев приглашают к участию во Всероссийском правовом (юридическом) диктанте\n10:56, 30 ноября 2020, 410\n30 лет Миннацу Дагестана\n10:53, 30 ноября 2020, 424\nВ Махачкале открыли путепровод на северном выезде из города\n10:50, 30 ноября 2020, 415\n10:44, 30 ноября 2020, 423\nМногодетные матери Дагестана получили госнаграду


Гьерсиказул агьлуйищ яги мекъи ккаралищ? » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nБитIараб жо бицани, киданиги мекъи кколарилан вукIунаан мунагьал чураяв ГъалбацIов. БитIарабги буго.\nБитIараб ахIвал-хIал лъалеб бугони, кигIан рекIелъ рекъолареб гIадаб гьеб бугониги, кин гьеб битIизабилебали нух балагьизегIаги бегьула. Цо гьересиялда тIад цойги гьереси лъун, гьелдаги тIад цойги рекIинабун, гьеб гьерсил гохIалтIе дагьабги тIаде жубан, тIад кIусиялъул щиб хIасил ккелилан ва кьелилан нилъ ругел?\nНужеда дов толохIочарав хан ракIалда вугищ?\nДов пакъир ханни, гьерсал рицунел чагIи рукIунеллъицин лъаларев, Аллагьасул вали вукIун вуго. Эдинав вукIин лъан махсародеги ккун вуго. Ал нилъер «ханзаби» «валабиги» гуро, цониги нилъеца бицараб жоялдаги божуларо… Щайха гьерсал рицунел? Яги, битIарабги бицун, бугеб ахIвал-хIалги лъан, ракI кьвагьун ал хвелиланги хIинкъун, кири батулел гьерсал рицунелищ нилъ?\nГьанир рукIун шуршудун, дорехун рилълъун хьимхьидун рукIинчIого, щай бегьулареб битIараб бицине? Нилъер мурад щиб? Нилъ берцин рихьийищ, гьабулеб ишалъул хIасил ккейищ? (Гьаб бакIалда ракI бацIцIадго жаваб кьезе кколаха нилъецаго нилъеего).\nАбеха, ле, бихьинчияс гIадин, валлагь, бетIерчIахъад, гьеб хIалтIи нижеца гьабизеги гьабичIо, гьабизе ракIалдаги гьечIо, ракIалде кканиги гьабунги бажаруларо, щибго гьабун бажарулел хIалтIухъабиги гьечIо нилъер, киналго гIарцухъ росарал руго… Мун тIасаги лъугьа, хIалчIахъад, дур ракI бакъвазабунилан, аммарагIи, гьедин бугоха аб магIладерил колхозалъул ишилан.\nАбуларо. Канищнайила, дур кIалдиса къватIибе иналдего тIубазабунила, гьебги гьабунила, добги гьабунила, добцоябги гьабунила… цойги анцIго тIадкъай кьуниги, алхIам цIалилалде эб кинабгоги тIубазабулила….\nГьеб гьерсил гохI гIуна, цохIо гIарац щвей гурони тIокIаб мурад гьечIел чагIи нилъ лъугьаралдаса нахъе. Гьеб унтиялда цIарги буго жагьиллъи. Жагьилчиясул лъугьуна чIухIухъан, чIухIухъанасул – веццарухъан…\nЧан чияс я букIинеселъул, я хадусел гIелазул гIумруялъул, я цебе букIаралъул, я хадуб букIине бугелъул пикру гьабулеб? Жакъа чехьги цIун бугони, чвантиниб гIарацги бугони, шагьар бакьулъ гьундулги ругони, гъоркь рекIун чIухIараб машинаги бугони, лъанги лъачIогоги бицунеб гIурус чIван ингилис чIван мацIги бугони, цо-цо диниял чагIазда жидерго чийин ккезе, гьоркьор речIчIизаризе гIараб рагIабиги лъалел ругони, къиямасеб къо чIчIаниги ургъел щибха бугеб букIинеселъул. Гьеб санагIалъабазул зона цIунизелъун рицине кколел руго дол гьерсалги.\nДунялалъул батIияб бакIалда гьединаб ахIвал-хIал бугониги, сунца ккунха эб эдин букIинаребилан абун тезе бегьилаан. Дагъистаниял гурищ кинавго чиясда диналда рекъон кин хьвада-чIвадизе кколебалиги лъалеб, киназдаго малълъаризеги лъалеб, киналго как-кIалалъеги цIакъал, АхIулгохIтIе каки чури гьечIого ине бегьулареблъиги лъалел, гьенир гIурусазул суратал рукIине бегьулареблъиги лъалел, гьеб гуреб цойгидаб, гIисси-бикъинабги шаргIалде данде кколареб жоги хIехьоларел гIадамал? Аб дир хIалтIухъ дие щолеб гIарац хIалалаб бугодайилан щайха пикру гьабулареб? Унго-унгоги вугодайха дунги дир гьав васги инвалидалилан щай суал кьолареб? ХIалалго-бацIцIадго щварал кепказухъ гIумру гьабун чан чи вугев нилъер?\nГьабичIеб хIалтIи гьабунилан абун, борхьил мацI бицун, ришват кьун, хIелхIедун щвараб магIишатги, шапакъаталги, рарал рукъзалги, рекIарал машинабиги бегьулел руго. РекIетIаса ун гьабулеб бертин хIалалаб гIарцухъищ, хIарамаб гIарцухъищали цIехоларо, амма эниб умумулъанго батараб кечI ахIани, яги ихтилат-кеп гьабуни, хванаха иш. ХIарам!\nУ, гьаб хIарам! Гьереси – хIалал! Ришват – хIалал! ХIелхIелчилъи ва хIалихьалъи – хIалал! Гьебгощинаб «шаргIалда данде кколеб» щинаб жоги гьабун щвараб магIишатги, магIишаталъул бетIергьанги – кутакав чи. Гьесие къулила, гьимила, нуцIа рагьизе векерила, бажарулеб бугони, хIежалтIе витIизецин квербакъила… щиб лъалеб пайда букIинеги бегьулелъул.\nГIадамазе, росу-ракьалъе, ВатIаналъе, хIукуматалъе, дунялалъе пайда бугел, киданиги кIочонареб лъалкI дунялалдаги толел, ахиратги кIочон толарел гIадамалги нилъеда гIемер лъала. Аллагьас кIодо гьареги! Гьездаса мисал босизе нилъееги къуват кьеги. Амма, гIадамазе пайда гьабизейищ дун вижун вугев, дир диего буго пайдайилан, дунял хачалел кьохорхабиги кигIанги лъала нилъеда.\nБацIцIун хIарам кунел ругел чагIазул кинаб разилъунгутIи букIине кколеб гьаб сверухъ бугеб ахIвал-хIалалдаса. ГIайибиял щал?\nЩиб бицаниги малаикзаби нилъ гуро. ЛъикIал чагIиги квешаздаса гIемерал руго. РачIа цо, гьерсалги рицинчIого, ракIбацIцадго хIалтIиги гьабун, хIалалаб боцIиги кун цо лъагIел тIамизе КИНАЗГО… КIалагъоркье чIвараб аб жамгIият тIаже бахъунеб куц бихьизе. (Байбихьи тIадчагIаз гьабизе кколаха, кинабго тIасанлъидал байбихьулеб).\nНамусалъул лагълъун ва напсалъул ханлъун вукIине тавпикъ кьегиха щивав бусурманчиясе!\nГ1адада къацандана,г1адада гьедарана,хъвана Расулица цо коч1олъ!


АДАБАЛЪЕГИ, КЪАДРУЯЛЪЕГИ МУСТАХ1ИКЪАЛ. - 4 Ноября 2018 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2018 » Ноябрь » 4 » АДАБАЛЪЕГИ, КЪАДРУЯЛЪЕГИ МУСТАХ1ИКЪАЛ.\nАбуге гьедин, абуге - ян гьел руц1ц1инарулел руго цойги г1аданалъ. Нилъги кидалго гуро г1олохъанго рук1ине ругел. Щвела нилъедеги гъодинаб заман. Гъойги кидаго гурелъулха херай йик1арай.\nГьеб лах1заталда дида цере рач1ана авал-къоного, росуго ц1ун рук1унел рук1арал, гьанже ч1агоязда гъорлъ гьеч1елги, ругелги, ригь арал г1адамал. Гьел рук1унаан бертин роц1ц1инабулелги, гьениб квен-т1ех гьабулелги, т1аде рач1аразулгун дандч1вай гьабулелги, гьениб тамадалъи гьабулелги. Гьелги рук1ана г1олохъанго. Амма заманаялъ жиндирабго гьабич1ого толаро. Гьезул цо-цоял хут1ана рукъ ц1ун рук1арал лъималги рахъ-рахъалде ун, г1умрудул гьудуласдасаги рат1алъун жалго цох1о. Харабазул доб цебе бук1араб г1адаб къуватги, сахлъиги батич1ониги, буго г1умрудул х1албихьи, лъай-г1акълу. Гьезие бокьун бук1уна, г1олохъанаб г1елалъ г1ин т1амуниги, т1амич1ониги щиб-щибниги гьезда малъизе, г1умрудул х1албихьи г1ахьал гьабизе, рехун тараллъун, лъиего х1ажалъулареллъун рук1инч1ого, г1адамазда гьоркьор рук1ине. Гьелъго яч1ун йик1ун ятила дой херай к1одоги рехсараб берталъе.\nРигь арал рохула, гьезда цадахъ х1алт1улел рук1аралги, г1агарлъиги, мадугьаллъиги гьезухъе раккизе рач1ани, гьел к1очон тун гьеч1еблъи гьезда бич1ч1изабуни. Нилъер харабаз материалияб рахъалъул бицинего бицунаро. Пенсиялде ун хадуб учузаб рет1ел-кунги босун, гьелдаго релъараб квенги кванан рук1уна. Амма г1адамазулгун гьоркьоблъи гьаби, гьелгун гара-ч1варизе щвей, гьезие к1удияб рохеллъун бук1уна.\nРигь арал г1адамал мустах1икъал руго к1удияб адаб-х1урматалъеги, берцинаб раг1уеги.\nГьанжесел харабаз гурищ г1умру ц1и гьабиялъе, нилъер бук1инеселъе кьуч1 лъураб? Дол зах1матал рагъул соназда бихьиналги Ват1ан ц1унизе ун руччабаз гурищ пурцил г1оркь ккураб, рагъдаса хадубги ч1унтараб маг1ишат бахъинабулелги, жиб-жиб г1уц1абазда х1алт1и кьуч1дасанго роц1ц1инабулелги гьабсаг1ат ругел ригь арал г1адамал гурищ рук1арал? Гьез лъураб кьуч1алда т1ад къед гьабулел гурищ гьанжесеб г1олохъанаб г1ел бугеб?\nГьебги бич1ч1ун районалда ругел К1удияб Ват1анияб рагъда россал т1аг1арал руччабазухъе щун, т1алаб гьабизе чи гьеч1ого жалго хут1аразухъе раккун, доб заманаялъул зах1маталъул церехъабазулгун гьоркьоблъи ккун, ригь арал г1адамал рохизариялъе цо къадаралъул х1алт1и гьабула райадминистрациялъул бет1ерасул нухмалъиялда гъоркь районалъул руччабазул комитеталъул председатель Пат1имат Набиевалъ.\nГьале, гьаб нухалдаги Пат1имат Набиева щвана зах1маталъул ветеран, махщел т1ок1ай педагог, Байикь росулъа Дибирмух1амадова Сукайнатихъе.\n50 соналъ х1алт1ана Сукайнат муг1алималъул зах1матаб ва гьелдаго цадахъ жавабияб х1алт1уда. Х1алт1ана Ч1ондокь, Г1арани, Байикь байбихьул школазда. Доб заманалда рук1унаро школазе хас гьабун рарал минаби, ц1алдохъабазе ц1ализе г1урал шарт1ал. Гьел ч1езариялъе к1удияб бут1а лъуна т1оцере школал рагьараб мехалда рук1арал учительзабаз. Байикь школалъе, - ян бицана Сукайнатица, - кьун бук1анила колхозалъул картошка балеб бук1араб бак1. Бихьулеб къоялде яч1инч1ого жигар бахъанила жиндица гьеб бак1алда лъималазе ц1ализе г1урал шарт1ал ч1езариялъе.\nЖиндирго аслияб х1алт1уда цадахъго, жамг1иял т1адкъаялги т1уразарулаан Сукайнатица. Гьелъул вук1арав учитель Хунзахъа Г1амиров Гъазимух1амадица «восьмерка»-абун ц1ар лъун бук1анила жинда, аслияб х1алт1уда т1адеги 8 бат1ияб х1алт1и гьабулеб бук1иналъ, абун елъулаго бицана Сукайнатица. Гьей йик1уна бат1и-бат1иял заманазда росдал комсомол организациялъул секретарлъун, руччабазул советалъул председательлъун, профкомалъул председательлъун, росдал советалъул депутатлъун, КПССалъул Хунзахъ райкомалъул ва гьединго бюроялъул членлъун, гьоркьоб заманалда росдал парткомалъул секретарлъун. Гьел киналго ишазде т1адеги Сукайнатица т1уразарулел рук1ана районалъул халкъияб судалъул заседателасул ишалги.\nКинаб иш т1ад къаниги, щибго к1вах1-свак лъач1ого бажарун т1убазабулаан Сукайнатица гьеб. Сукайнатил х1алт1и бихьун, Хунзахъ росулъ гьей дандч1вайдал, дурго къвариг1елалъищ яги росдал къвариг1елалъищ яч1араян ц1ехолеб бук1ун буго гьей лъалейщиназ.\nЖегиги г1исинал лъималги (цояв васасул к1иго сон, цойгиясул 10 моц1) нахъе тун, авариялъул х1асилалда Сукайнатидаса ват1алъула рукъалъул бет1ергьанчи. Амма Сукайнат къуркьич1о. Рукъалъул маг1ишатги бачана лъималазеги къвал къана. К1иявго васасул буго т1адег1анаб лъай. Цояв вас Мух1амад ккола ветеринарияв врач, гьит1инав Ах1мад лъималазул тохтур. К1иявго васасе жиндидасаго бат1аго гьелъ рана жанир ч1езе минабиги. К1иялго руго г1адамаз адаб-х1урмат гьабулел махщел т1ок1ал тохтурзаби. Руго Сукайнатил ц1акъ к1одоэбелги йокьулел, гьелъиеги рокьулел васазул лъималги. Васазе рукъзал ралеллъулги г1езег1ан къо бихьун х1алт1ула. Мугъалъ баччанила рукъзабазе гьец1оги, ракьги. Рукъзал т1ад разе рахал росизе Буйнакскиялде хьвадулаанила. Гьел гурелги, г1емерал х1алт1аби гьаризе кканила жинде, хьолбохъ ч1езе рос, эмен, вац гурей ч1ужуг1аданалде, - ян угьун биччана Сукайнатица.\nСукайнат йиго рак1 аваданай, г1амал берцинай, к1удиясдаги гьит1инасдаги гьоркьоб х1ал рекъезабулей г1адан. Кинаб тадбир районалда т1обит1улеб бугониги гьей гьениса камулароан. Руччабазул данделъаби, пленумал, партконференциял т1орит1улелъул Сукайнат гъеж гурун гьезул цеехъанлъун ч1олаан.\nСукайнатил х1аракатаб х1алт1иги, жамг1иял ишазулъ гьелъ лъолеб бугеб бут1аги бихьун 1980 соналъ районалдасан ч1обого туристазулаб путевкаги кьун Чехословакиялдеги йит1ун йик1ана гьей. Гьединго, гьелъул зах1мат к1одо гьабуна г1емерал Х1урматалъул грамотабаздалъун, Х1урматиял ц1араздалъун, медалаздалъун. Сукайнат мустах1икълъана «Х1урматалъул г1аламат» орденалъеги.\nТ1убараб октябрь моц1алъго нилъер республикаялда к1одо гьарулел рук1ана ригь арал г1адамал, гьал г1агарал къоязда к1одо гьабуна к1одоэбелазулги, к1удаэменазулги къоги.\nБокьун буго Сукайнатида гьел байрамалги баркулаго, гьаризе гьелъие чорхое щулияб сахлъи. Дурго васаздасаги, гьезулги лъималаздасаги йохун хут1айги мун, жеги анц1-анц1 соназ, Сукайнат.\nПашманлъуге, Сука хъах1лъулей йигин,\nНилъер муг1рул т1огьал хъах1алин ругел.\nРасги ургъел ч1ваге херлъулей йигин,\nДуца рарал сонал г1емерал гьеч1ин.


Пандемия байбихьаралдаса нахъе Дагъистаналда коронавирусалъ унтаразул къадар 55000 чиясдасаги цIикIкIун буго. 26 октябралда республикаялда коронавирусалъ унтун вуго 154 чи, больницаялдаса рокъове виччан вуго 115-яв, больницаялда вегун вуго 1522 чи, хун вуго анлъгояв. Унтаразул къадар цIикIкIунеб букIин хIисабалдеги босун, 30 октябралдаса бахъараб анкьабилеб ноябралде щвезегIан гIодоркъоялги кьолел руго нилъее. Гьединлъидал лъикIаб букIинаан гьел къоял хъизан-лъималазда аскIоб, рокъоб тIамуни. Нилъеца цIодорлъи гьабуни, гъоркьиса букIараб гIадаб хIалги, къойилго рагIулел рукIарал пашманал харбалги такрарлъиларин абураб хьулги буго. Коронавирусалъ сахлъи кIвекIараз бицуна гьеб унтул вахIшилъиялъулги гьелдаса цIуниялъулги къагIидабазул хIакъалъулъ. Масала, Унсоколо районалдаса ункъо лъимадул эбел ПатIиматица бицунеб буго коронавирусалдаса кин жий йорчIараяли ва унтудаса хадуб гIумруялъул къагIида хисараб куцалъул хIакъалъулъ.\nНилъго цIунарал гIоларо\n- Пандемия багъараралдаса нахъе цIуна-къай гьабулаан дица, гIадамал гIемераб бакIалдеги унароан. Амма кигIан цIакъ цIунун чIаниги, унтичIого хутIичIо. Унтаралги холелги гIемерлъараб май моцIалъ ккана больницаялде. Дир хIисабалда, къойил хIалтIуде хьвадулев росас бачIанин ккола вирус рокъобе. Лъабго къоялъ 38 градусалде цIа-канги бахун йикIана. ХIалцен букIинчIо, амма щокърониб цо жо къан бугин кколаан. КъулчIунги унароан, тун къватIибеги бачIунароан. ХIухьел цIазе захIмалъана. Лъабго сордо борчIана хIухьел цIазе, кьижизе кIоларого. БетIергьанчияс ячана гьуърузул сурат бахъизе. Росасул гьуърул рацIцIадго ратана, дирал жагъаллъун ругин абуна.\nБольницаялда егана 12 къоялъ. Гьениб, аппараталъул кумекалдалъун цIалеб букIана хIухьел. Аппараталъ кьолеб бацIцIадаб гьаваялдаса хадуб, гIадатияб гьава цIазе захIмалъулебги букIана. Дица гьелъул хIакъалъулъ бицен гьабидал, тохтуралъ абуна дурго чорхол хIал дудаго лъалин, приборалъул бацIцIадаб гьаваялдаса хадуб гIадатияб къагIидаялда хIухьел цIазе захIмалъулин. ХIухьел цIалелъул, хьалбал ва керен рукIкIназ бас-басизабулеб бугин кколаан. Сурат бахъарав тохтурасги дир гьуърузул ахадаса бащалъи жагъаллъун бугин абуна.\nДида аскIор палатаялда ругелги аппараталдалъун хIухьел цIазе захIмалъулеб бугин абун рукIунаан. 49 сон барай, захIматго унтарай гIадан йикIана аскIой. Гьелдаса бахъизего бахъулароан ИВЛялъул аппарат.\nЦIияб, хIал лъалареб унти букIиналъги батила доб заманалда цо чIараб къагIидаялъул дару гьабулаан унтаразе. Тохтурзабаз ва медицинаялъул цогидал хIалтIухъабаз цIакъ тIадчIей гьабулаан щивав унтарасда. Кин букIаниги, больницаялда гьабулеб дару дие данде ккечIо. Антибиотикал гьарулелъул дица гьезда абулаан дир аллергия бугин, хIалбихьи лъечIого, воре, нужеца дие дару гьабугеян. Гьезги абулаан гьал дараби киназего дандекколел ругин. Цо къоялъ радал капельница лъедал аллергия бана. Къаркъала битIахъе бухIулеб букIана. Холей йигин дунин абун, дунялалдасаго хьул къотIун букIана. 10 чиясда гьоркьоб гьеб капельница цохIо дие дандеккун гьечIо.\nХIинкъиялъ чIвала сахлъи\nБольницаялда егаралдаса нахъе, гьенир къойилго гIадин холел рукIана гIадамал. Цогидаб палатаялъуса чи хванин рагIанщинахъе, дирго ункъабго лъимадул сипат бачIунаан цебе. Вай, дир Аллагь, дир яц гуро, вац гуро, эменги хвана, цохIо хутIарай эбелалде рехун хутIугеги дир лъималин абун зигардулаан дун. ПатIимат, дуца гьедигIанго ургъел гьабугеян, гIицIго дурго сахлъиялъул пикру гьабун йикIаян абун телефоналдасан кIалъан рачIунаан гIагарлъиги. КигIан хIинкъаниги, Аллагьасда мугъчIвай гьабун чIолаан. КигIан захIмат букIаниги, какги течIо.\nХIинкъиялъги цIакъго багъаризабуна унти. ХIинкъизе бегьулебго букIун гьечIо.\nДида аскIой йикIана 64 сон барай гIадан. Гьей больницаялдаса васас эхееги ячун, КТги гьабун ячIана. 15-20 процент букIана гьелъул. Гьей цIакъ къвакIарай гIадан йикIана ва хехго сахлъизеги сахлъана. Цогидай, ай 49 сон барай йикIана захIматго унтун. Жиндирго хроническиял унтаби рукIана гьелъул. Аппараталдасан хIухьел цIалей йикIунаан гьей. ХIажатханаялде инецин рухIги букIинчIо. Нижеца ккун ячунаан. Гьелъул букIана хIинкъи. ГIадамалги холел рукIиндал батилаха, ниж цIакъ хIинкъун рукIана.\nДун больницаялда егун йигебгIан заманалда 50-ялдаса цIикIкIун сонал рарал чангоял хвана, цо гIолохъанчиги хвана. 26 сон барав чи вукIана гьев. Гьесул цIа-кан гIодобе ккезабизе кIолеб букIинчIо. Гьуърулги гьорон хванин гьевилан бицана тохтурзабаз.\nБайбихьуда цо-цоял божулароан гьеб унтуда. Дун божулаан, цIуна-къайги гьабулаан. ГIадамал унтулелги холелги рихьулел ругеб мехалда божичIого кин йикIиней? БетIергьанчияс дида абулаан гIадамазда гьоркьое гIемер къватIие яхъуней йикIарайани, мун унтукьаги хIинкъун йикIинчIейани, унтичIого хутIизеги бегьулаанин абун.\nРокъой йикIиналъ иммунитет загIиплъун букIун батизеги бегьула. БетIергьанчиясдаги букIаралъул коронавирус, амма гьев унтичIо. ГIицIго кванил тIагIам лъалеб букIинчIин абула гьес.\nДун больницаялда егидал, дир хъизамалъеги карантин лъун букIана. Рокъоса къватIире риччалароан. ТалихIалъ, лъималазде бахинчIо унти.\nГьале лъагIелгун бащдалдасаги заман ана гьелдаса нахъе, дир черх жеги лъавуде бачIинчIо. ГIумруялъго бидул тIадецуй гIодобе ккараб (90-70 яги 80-60) букIунаан дир. Коронавирусалъ унтун хадуб гьеб 150-ялде бахине лъугьана, хехго свакала, загIиплъула. Бидул тIадецуй 120-ялде баханигицин, бетIер багъаризабизе бажаруларо.\nКоронавирусалъ унтун хадуб бищунго захIматаб жолъун батана рихха-хочиялъулаб хIинкъи (паническая атака).\nЦогIаги бакI унтани яги коронавирусалъ унтун чи хванин рагIани, рекIелъе хIинкъи бачIуна. Чанго моцIалъ загIипго букIана къаркъала. Гьелдаса хадубги бидул тIадецуялъ рахIат течIого чанго нухалда больницаялда егизаюна. Анкьида жаниб лъабцIулгIаги хехаб кумек ахIизе ккараб заманги букIана. Нечон холей йикIунаан дун гьезул хIалтIухъабакьа. Гьале жакъа къоялда жанибгицин давлениялъул, рекIел дараби гьекъолей йиго.\nТохтурзабаз абула цебе нилъер букIараб гьитIинабниги гIузру къватIибе кьолин коронавирусалъ унтун хадуб. Университеталда цIалулеб мехалда квач хъван, дир гьуърузул бронхит лъугьун букIана. Гьелдаса нахъе гьуърул унтунги рукIинчIо. Цо нухалда бетIергьанчигун цадахъ авариялде ккун бетIерги букIана кьабун. ЛъагIалида жаниб цо-цо нухалда дару гьабулаан бетIер унтидалги. ТIокIаб дир унтараб бакIги букIинчIо. Гьанжейин абуни, ботIрол унтиги къотIуларо, киданиги унтунго букIинчIеб щитовидкаялъул унтиги загьирлъана. Гьелъие операция гьабизеги хIинкъана.\n64 сон барай дир эбелалъ риидал коронавирусалде данде вакцина гьабуна. Гьейги гъоркьиса коронавирусалъ унтун йикIана. Гьаюралдаса нахъего цояб ургьисала гьечIо гьелъул. ЦIидасан коронавирусалъ унтани, гьеб хIехьезего кIвеларин хIинкъи букIана гьелъул. Прививкаялъул тIоцебесеб компонент гьабулелъул дагьабго захIмалъараб гIадин йикIана гьей. КIиабилеб нухалда бигьаго ана. Гьанже лъикI йиго эбел.\nДуцаги прививка щай гьабуларебин абун йикIана эбел. Цоги нухалъ коронавирусалъ унтилин хIинкъунги йиго дун. Вакцинациялъ гьеб унтудаса цIунулел ратани, гьабунго лъикIин абун ракIалде ккола. Цогидаб рахъалъ абуни, гьеб гьабун хадуб цо-цоязда хIехьезеги кIвечIого холел ругин абун харбалги рагIун, хIинкъунги чIола.\nДица абилаан, унтун хадуб, хIинкъи рекIелъе биччагеян. Унти бахинаредухъги гIемерал гIадамал ракIарараб бакIалде инчIого чIун лъикI. Дица лъимал ругьун гьарун руго къватIисан рачIунаго ва кире щваниги кверал чуризе, школалдаги рацIцIалъи цIунизе.\nЖакъаги коронавирусалда божуларелги чанги гIадамал руго. Мадугьалихъ ругезгицин абула политика бугин гьеб, унтуда божугеян. Къойилго щвечIониги, анкьида жаний цо-цо нухалдагIаги щай мун мадугьалзабазухъе ячIунарейин бадибчIвайги гьабула гьез. Нуж унтудаса цIуниялъе, нужецаги цIодорлъи гьабиялъе гIоло йикIунин абула дица гьезда. Щивасда дандчIвачIого гьеб унтул кутак бичIчIуларо. Дидаго бихьараб бугелъул, лъималги дунгоги цIунун, гIемерал гIадамал ругеб бакIалде яхъунаро.\nКиназего сахлъи кьеги, гьаб унти БетIергьанас рикIкIад гьабеги.\nДругие материалы в этой категории: « ГIодоре риччан чIолеб хIал гьечIо


КватIичIого басмаялда бахъизе буго цересел гIасрабазда Гуржиялъе чабхъад рахъунел рукIарал дагъистаниязул хIакъалъулъ гуржияз хъвараб гIелмияб макъала. Гьелъул авторал ккола Кавказ лъазабиялъул рахъалъ Тбилисиялъул пачалихъияб университеталда цебе рагьараб институталъул директор Цира Барамидзеги гьелъул бетIергьанчи, гьебго институталъул профессор Сардион Зеделашвилиги.\nЧабхъад рахъарал дагъистанияз Гуржиялъа бачIараб давлаялда гъорлъ букIунаан къиматаб къайи-цIа гуребги, хIатта гьезул лъималги гIолохъан руччабигицин. Гьедин гьел лъималгун гIолил ясал, Дагъистаналдеги рачIун, гуржияз ричун росулаан. Амма росизе рес гьечIез гьел дагъистаниязухъго толаан. Гьедин гуржиязулъа лъугьарал наслаби руго гьабсагIаталда Дагъистаналда. Хъузхъулин абула гьезда. Гьеб ккола магIарулаз некIо Гуржиялда абулеб букIараб цIаралдасан бачIараб жо – Хъизихъ.\nХъизихъалде чабхъенал гьарулаан Сарир пачалихъалъул хан КIудияв ГIумаханидаса, имам Шамилидаса байбихьун дагьалниги цIар бугелщинал магIарул церехъабаз. Гьедин Къарби гIурухъа рикIкIад гьечIого бараб некIсияб хъала буго ГьерекIли КIиабилес. Ниахурисцхили – Ниахуралъул хъала. Чабхъадулал тIаде кIанцIидал жиндирго кулпат бакIарулеб букIун буго гьес гьениб жанибе. Гьедин цо нухалда КIудияв ГIумаханасулгун Къарби гIурухъ ккараб рагъулъ гуржи-ханасе кумекалда рукIун руго гIурусазул аскаралги.\nГьелъул хIакъалъулъ гьадинаб баян кьолеб буго тарихчи Маркъо ШагIбановас.\nМаркъо ШагIбанов: «Доб мехалъ лъукъана чода тIад вукIарав КIудияв ГIумахан. Сачма кьвагьун бачIун, мачIчIалда щун буго гьесда. Амма гIурусаз хъвавухъе, гьеб ругънадаса хварав чи гуро гъов. МагIарулал рачIун рукIана гьал цере ругел мугIрузда нахъасан. Сагареджо абураб шагьар буго гьезда цебе, гьенисан буго нух Типлисалдеги. Гьеб кIиябго шагьаралде кIанцIизе хIадурулел рукIарал гъол Къарби гIор тун цояб рахъалда чIана. Цогидаб рахъалда рукIана гIурус аскаралги (гуржиязе хIалае рахъарал - авт.). Гьел рихьидал, ГIумаханица буюрухъ кьезегIанго чIечIого, магIарулал гьеза тIаде кIанцIизе лъугьана. Амма цо-цо гIурус тарихчагIаз хъвалеб буго гIурусалгун гуржиял магIарулазде тIаде кIанцIанилан. Гьеб мекъи буго. ГIаксалда букIана гьеб. ГIурусазул гIарадабиги рагъулаб цогидаб техникаги букIинчIебани, гъол къолеблъи хIакъаб жо букIана».\nГьенисан магIарул аскарал чанго километралъ гурони рикIкIад гьечIеб Билкан шагьаралдехун уна.\nЧабхъадулазул хIакъалъулъ гьарурал халкъиял кучIдулги руго магIарулазул. Масала, гьезул цоялда абулеб буго гьадинан:\nОноге ЦIоралде, цIумур бараб хIинчI,\nМун ЦIоралде ани, цIоролин керен.\nБахунге Алазан, гIангис буртина,\nАлазан бахарал нахъруссунарин.\nГьабсагIаталда магIарулаз гIумру гьабулеб Сарусо росдада дандбитIун буго Ахалсопели росу. Гьенибе Дагъистаналдаса тумазул хан Сурхайица гьабураб чабхъадул гьадин бицунеб буго тарихчи Маркъо ШагIбановас.\nМаркъо ШагIбанов: «МагIарулаз Шорохъги абула, Хъаладухъ гIоринги абула (Ахалсопелиялда гъоркьехун чваххулеб гIор – авт.). Гьелда тIадехун буго Ахалсопели. Борда лъарагI абун хасало рачIун чIолеб росу букIана магIарулазул гьениб. Нахъа гьениб Гавази абураб росуги букIана. 1730 соналъ тумазул Сурхай-ханги вачIун гьеб росу бухIана, цинги таманаб халкъ лагъзал хIисабалда бачун ана Гъумекибеги Кура мухъалдеги. Гьезул цогидаб бутIа гочана, магIарулал (дагъистаниял) дагь щолеб мухъин абун, Алазаналдехун. Гьадабго заманалда – 1730 соналда – гуржиязул ханзабазулгун къотIи-къайги гьабун гьанир чIана магIарулал. Квачараб мехалъ гьенир рукIун, хутIараб мехалда (дунял хинлъидал) магIарухъе рахъунаан гьел. Нахъа, гIурусал гьанире рачIиндал, 1852 соналда гьаниб лъугьана Ахалсопели росу. Гуржи мацIалдаса гьеб буссинабула ЦIияб росу абун».\nГьанив цевехун рехсарав профессор Сардион Зеделашвилица ЭР-ялъе бицана гьел чабхъенал гуржиязе гьедигIан кIудияб балагьлъун рукIинчIин. Гуржиязе къварилъи цойги хIужаялъ гьабунилан.\nСардион Зеделашвили: «Нужедаги гIезегIан лъикI лъалеб батиларищха доб заманалда Кавказалдего сири базабулел Авар Нуцалазулги гьезулго ракьцоязулги хIакъалъулъ. Дие, битIараб бицани, бокьуларо гьеб заман. Амма Гуржиялъе гьеб кутакаб балагь, къварилъи букIанин абиларо дица. Гьелдасаги кIудияб балагьал рещтIун рукIана монголал, гIарабал тIаде кIанцIидал, гьединго турказ гуржияхъа умумузул ракьал рахъидал (гьанжеги гьезухъ руго гьел). КIудияб къварилъиян рикIкIине бегьула гIурусаз гуржиязе гьабураб оккупацияги. 1801 соналда Россиялъ Гуржия махIрум гьабуна пачалихъалъул даражаялдаса. Георгийил къотIи-къаялда рекъон, Россиялъ Гуржиялъе кумек гьабизе кколаан Ираналдаги Туркиялдаги данде рагъизе. Амма гьеб къотIи тIубазабичIо Россиялъ. Гьединго пачалихъ хIисабалда жиндаго жаниб нухмалъи гьабизе биччачIо Россиялъ Гуржиялъе. Гьеле гьеб букIана нижее кIудияб къварилъилъун. ЛекIианоба (чабхъенал) гьабулеб букIана Ираналъул тIадкъаялда рекъон, ялъуни гьез гьусун. Пачалихъ хIисабалда Гуржия биххизабизе къваригIун гьарулел рукIинчIо магIарулаз гьел чабхъенал, мал-мулкалъе гIоло гьарулел рукIана».\nСардион Зеделашвилица гьединго тIаде жубана жиндир кIудияв эмен цеве гIемер унаанин гIиял рича-хисизе Дагъистаналде. Гьедин магIарулалгун ракълида рукIайин, гьел кутакалда лъикIал гIадамал ругин жидеде гьес гьабураб васиятги бугила.\nЧабхъенал: мегIер бахъун доб рахъалдаса бербалагьи


Предлагаю услуги: Бухгалтер, адвокат Харьков. Все бухгалтерские услуги Харьков - Заказать: Бухгалтер, адвокат Харьков. Все бухгалтерские услуги Харьков, Харьков - Бухгалтерские и аудиторские услуги Харьков - 2915001\nБухгалтер, адвокат Харьков. Все бухгалтерские услуги Харьков - Бухгалтерские и аудиторские услуги\nКод: 2915001 Создано: 17-11-2021 19:39\nПредлагаю услуги: Бухгалтер, адвокат Харьков. Все бухгалтерские услуги Харьков - Заказать: Бухгалтер, адвокат Харьков. Все бухгалтерские услуги Харьков, Харьков - Бухгалтерские и аудиторские услуги Харьков - 2915001. Детали объявления