Лъайги тарбияги щолеб къебелъи\n13 октябралда Шамил районалъул Гьандихъ росулъ рагьана мадраса\n«ЖамагIаталъул газа кьурдаги рекIуна» абураб умумузул аби цоги нухалда ритIухъ гьабуна гьанхъадерил жамагIаталъ. Гьез къокъабго болжалалда росурагIалда, ай «ГIарукь» абураб бакIалда бана, Дагъистаналда цоги кибго гьечIеб гIадаб, цIакъ берцинаб кIудияб мадраса. Цо-цо чагIазул кумек щваниги, аслияб куцалда мадраса бана жамагIаталъ. Гьеб баялъе кIудияб хIалтIиги гьабуна росдал бегавул МутагIилов ГIабдурахIманхIажияс. Гьевин абуни ккола, хIукуматалъ кьолеб мухьги босичIого хIалтIулев вугев бегавул. Жиндиего щолеб харж гьес кьола росдал хасаб фондалде ва, гьесдаса мисалги босун, жамагIаталъги байбихьана гьединго фондалде, ресалда рекъон, гIарац кьезе. Гьедин данделъараб гIарцухъ гьаруна мадраса баялъе гIемерисел хIалтIабиги.\nМадраса рагьулеб къоялъ тIобитIараб мажлисалда гIахьаллъизе гIемерав чи вачIун вукIана Гьандихъе. Гьезда гьоркьор рукIана ДРялъул муфти, шайих АхIмад-апандиги, гIалим ХасмухIамад-хIажиги, муфтията-лъул мугIрузулаб округалда вугев вакил Магьди-хIажи ГIабидовги, СагIид-апандиясул цIаралда бугеб исламияб университеталъул ректор ГIабдула Ацаевги, муфтиясул заместитель Магьди-хIажи МутагIиловги ва районазул, росабазул имамзабигун диниял хIаракатчагIиги. Гьенир кIалъазе рахъараз бицана гIолеб гIелалъе лъайгун тарбия кьеялъул бугеб кIваралъул, гьудуллъи-вацлъи цIунизе ккеялъул, щивав чияс тIабигIат берцин гьабиялде кIвар кьезе кколеблъиялъул хIакъалъулъ. Накъшубандиябгун шазалияб тIарикъаталъул шайих ХIумайд-апандиясул цIар кьураб мадраса рагьулелъул, устарасул гIумруялъул, гьес ракьалда тараб гъваридаб лъалкIалъул хIакъалъулъ бицана МутагIилов Магьди-хIажица.\nИнкъилаб ккелалдеги гьелдаса хадуб дагьабго заманалъги гIезегIан машгьураб мадраса букIана Гьандихъ. ХIатта Дагъистаналдаго цIар рагIарав гIалим Кьохъа СултIанмухIамад-хIажица бицунаан гьанхъадерил мадрасаялда цIаларав чи вугин живилан.\nМадраса рагьиялъул хIурматалда тIобитIараб мажлисалда кIудияб кIалъай гьабуна ДРялъул муфти, шайих АхIмад-апандицаги. Гьес гIолеб гIел ахIана исламиябги дунявиябги лъай тIалаб гьабизе ккеялде, бицана жагьиллъи лъугIизабиялъе сабаб лъай щвеялъулъ букIиналъул хIакъалъулъ. Умумузде хитIаб гьабулагоги абуна лъималазе тарбиягун лъай кьезе сундаго барахщизе бегьуларин ва жакъа нилъее нигIматлъун ругел телефоналги, компьютералги, интернетги гIакълуялда рекъон пайдаялъе хIалтIизаризе кколин.\n«Дун вуго гIемерав чиясул бакIалде щолев чи. Амма, киве щваниги, дида лъилниги столалда тIад лъун бихьичIо я месед, я бриллиантал, хIатта гIараццин. Гьеб кинабго жаниб лъолеб гъутухъцин бихьичIо. Дида лъала гьеб бечелъи щивас, гIадан-чиясул бер речIчIулареб бакIалда бахчун букIунеблъи. Гьеб киналдасагоги нилъее хирияб жо буго нилъерго рижи, лъимер, вукIа гьев вас яги яс. Амма нилъеца гьел цIунулел гьечIо, гьелъул гIаксалда, хасго ясал, кодоре хириялдаса хириял телефоналги кьун, битIахъе витринаялда лъун рукIуна. Гьедин бегьуларо. Гьезда малъизе ккола адаб, гьел ругьун гьаризе ккола захIматалде, гьел рукIине ккола тарбияги лъайги бугеллъун. Гьеле гьеб мехалда нилъер жамгIиятги букIине буго цебетIурабги гъункарабги. Ясаз, руччабаз гьарула аварагзабиги, гIалимзабиги, гIакъилзабиги, бахIарзалги. Гьединлъидал нилъеца нилъерго наслу, хасго ясал цIунизе ккола щибаб къойил тIаде гьулчун бачIунеб бугеб гьаб чороклъиялдаса», - ян кIалъана Дагъистаналъул муфти.\nГьединабго магIнаялъул ва кIваралъул кIалъаял гьаруна цогидазги, ахIана мавлидал, гьабуна дугIа-алхIам ва, тIаде вачIанщинав чиясе рекъараб гьоболлъиги гьабун, гьалбалги нухарегIана гьанхъадерил жамагIаталъ.\nПрочитано 359 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 29 октября 2018 10:33\nДругие материалы в этой категории: « Сордо халалъунин дунял рогьинчIого чIоларо\tНухлулазе гIанса »\n16:12, 09 июля 2020, 34\n16:07, 09 июля 2020, 36\n15:59, 09 июля 2020, 37\n15:46, 09 июля 2020, 41\n15:31, 09 июля 2020, 45\n13:38, 09 июля 2020, 56\n13:27, 09 июля 2020, 61\n16:23, 08 июля 2020, 181\n15:27, 08 июля 2020, 186


Дербент ккола Россиялъул бищун некIсияб шагьар. 2015 соналда гьелъие кIинусазарго сон тIубана цо-цо гIалимзабазул хIисабалда. Цо-цо бахIсал рагIула шагьаралъул ригьда сверухъ гуребги - цогидал хIужабаздаги бан. Гьелъул хIакъалъулъ бицен гьабулеб буго Дагъистаналъул гIалимзабаз.\nДербент шагьаралъул юбилей тIобитIизелъун гIуцIун букIана хасаб халказдагьоркьосеб комитет. Гьеб юбилей тIобитIизехъин буго исана сентябрь моцIалда. Амма гьелда хурхарал тадбирал соналъул халалъиялда тIоритIулел руго. Юбилеялда хурхарал цо-цо бах1сал рагъарун руго гьалкъояз. Гьезул гьадин бицунеб буго Дагъистаналъул тарихчи Айтберов Тимурица.\nТимур Айтберов - БахIсал\nДербент шагьаралъул тарихалъул къокъ гьабун нижер программаялъе гьадин бицана профессор ХIажиев МуртазагIалица.\nХIажиев МуртазагIали: «ГIарабаз чIей гьабулаан Дербенталда цин 642-645 соназда, цинги шагьар Сураки ибн Амру абулев Парсазул Сасанидазул сардарасе мутIигIлъана, кIалъа-басаязул хIасилалда къотIи гьабун. Доб букIана мисал гьечIеб къотIи-къай.\nГьелъул текст Ат-Табари абурав некIсияв тарихчиясул тIехьалдаги буго. Доб къотIиялдалъун шагьар магъало кьеялдаса эркен гьабун букIана. Гьелда тIадаблъун букIун буго Халифат чабхъабаздаса цIунизе ва гIарабазе квербакъи гьабизе. Доб къотIи-къаялъ батIи-батIиял диниял жамагIатазул ихтияралги мул-малкги цIунулаан.\nАдольф Шрейер. ГIарабал Кавказалъул Албаниялда.\nГьенир рукIана мажуси, ай Зартушт-диналъул, ГIисал-диналъул жамгIиятал. РакIалде щвезабизин - 552 сон щвезегIан гьениб букIана Кавказалъул Албаниялъул католикосасул тах. Ва гьесул кIалгIаги гьениб букIана VIII-гIасруялда гIарабаз шагьар бахъизегIан.\n642 соналдаса байбихьун 652 сон щвезегIан гIарабаз щуго рагъулаб экспедиция гьабуна гьенибе Машрикъалъул Кавказалда ва Дербенталда жиндирго бакI щулаго кквей мурадалда. Ахир-къад VIII-билеб гIасруялда Дербенталда Ислам-дин тIад чIезабун букIана.\nГьениб 732-733 соназда бан букIана гьанжеги цIунун хутIараб ва дунялалда бищун некIсияблъун рикIкIунеб Жума мажгит гуребги – щибаб авалалда рана гIемерал мажгиталги. Ва гьениса дагь-дагь ккун Ислам-дин тIибитIизабулаан Машрикалъдехун буссун. ТIоцебесеб иргаялда Дагъистаналда.\nНужеда лъалеб батила, Дагъистаналда Ислам-дин тIибитIизабулаан азаргогIан соналда жаниб, VII-билеб гIасруалдаса байбихьун XVI-гIасруялде щвезегIан.\nДагъистаналдаса хадуб - Волга-гIорул рагIаллъиалдаги бугеб Булгариялда. Булгариялъе гьединго асар гьабулаан Гьоркьохъеб Азиялдаса рачIунел бусурбабазул рухIаниязги. Цо-цояз абула - Ислам дин хасго Дербенталдаса Россиялде бачIун бугин. Амма абизе ккараб буго доб мехалъ Россия гуребги, хIатта НекIсияб ГIурус пачалихъцин букIинчIин».\nИслам дин Дагъистаналда тIибитIизабиялъул бицен гьабулаго, профессор ХIажиев МуртазагIалица рехсана «Хъала-къурайш» абулеб тарихияб бакI.\nХIажиев МуртазагIали: «Хъала-къурайш - гьеб ккола ккола Ислам-дин Дагъистаналда Ислам-дин тIибитIизабиялъул кIиабилеб этап. XI-XII-билел гIасраби. Гьелъие гьединаб цIар кьун бугониги, къурайшитазда кинабгIаги хурхен гьечIо гьелъул.\nГьеб буго халкъиаб хабар. Доба къурайшитаз гIумру гьабулаанин абизе кьучI гьечIо. Дора ругел хабзал XII-билеб гIасрудул хабзаллъун ккола. Гьелъие мухIканал далилал рачун рукIана XIX-билеб къарнуялда. Гьединлъидал Дербенталда бугеб Кирхляр абулел хабазда МухIамад-аварагасул шагьидлъарал ансарал рукъун руго, ян абураб халкъияб хабар мекъаб бугин абизе ккола».\nАмма профессор ХIажиевас бицаралъул гIаксалда Айтберов Тимурица абулеб буго къурайшитазул наслудул чагIи Шималияб Кавказалда гьанжеги ругилан.\nТимур Айтберов - Къурайшитал\nАйтберов Тимурица абулеб буго ахирисеб заманалда цо-цояз абулеб буго Дербент Дагъистаналъул шагьар гурин, ва жив гьелда разияв гьечIин.\nТимур Айтберов - Дербент - лъил?\nСундул мацIалъ кIалъалаан некIо заманалда Дербенталда гIумру гьабулел гIадамал? Гьаб нижер суалалъе гьадинаб жаваб кьолеб буго профессор ХIажиев МуртазагIалица\nХIажиев МуртазагIали: «Дур суалалъе жаваб кьезе захIмат буго. Щай? Щай гурелъул доб заманалъул чIагоял гьаркьал археологаздаги тарихчагIаздаги рагIуларо. Амма пикру гьабизе рес буго.\nГьалеха, Дербент баккана ва цебетIолаан Кавказалъул Албаниялъул заманалда. Хадуб жиндирго кIиазаргосоналъулаб тарихалда жаниб Дербент батIи-батIияб пачалихъалде гъорлъе ун букIунаан.\nРехсезин: добго Кавказалъул Албания, Сасанидазул Иран, ГIарабазул халифат, Хазаразул каганат, жибго жиндаго чIараб Дербенталъул эмират, хадуб - Дербенталъул ханлъи, Сельжуказул пачалихъ, Хулагуидазул пачалихъ, Меседил Орда, Сефевидазул пачалихъ, Ширван-шахазул пачалихъ, ГIусманияб Империя, Россиялъул империя, Совет Союз, Россиялъул Федерация. Гьалеха нужее тIубараб сияхI.\nУзухъда, гьел киналго политикиял хиса-басияз асар гьабулаан этникияб, маданияталъулаб ва динияб ахIвал-хIалалъе. ПалхIасил, некIсияб заманалда гьенир рагIулаан Кавказалъул Албаниялда рукIарал миллатазул мацIал.\nСасанидазул заманалда гьениб рагIулаан парс мацI, цо-чанго къадада VI-къарнуялдаса хутIарал парс мацIалъ хъвай-хъвагIаялги руго гьенир. ГIарабазул заманалда-гIараб мацIалъ кIалъалаан Палестиналдаса, Мосулалдаса, Жазиралдаса гьенире рачIапал гIадамал. Хазаразул заманалда рагIулеб букIана турк мацIги.\nХIасилукалам - жиндирго кIиазаргосоналъулаб тарихалда жаниб чIахIияб халкъаздагьоркьосеб дармил центр хIисабалда ва Каспий ралъдал кIудияб порт хIисабалда Дербент кидаго букIана киналго пачалихъазул мурадлъун. Гьез хIалбихьулаан шагьаралъе жидерго ханлъи гьабизе.\nИспаниялдаса гьениве вачIарав тарихчи гIарабияв аль-Гарнатица нугIлъи гьабулеб буго гьадинаб хIужаялъе: Дербенталъул эмирас тIад къана гьенире рачIунел цIар арал бусурбабазул рухIаниязул каламал гIемерал Дагъистан мацIазде руссинаризе.\nМисалалъе - сарир, ай - авар мацIалде, лагзан, ай - лезги мацIалде, зирехгеран, ай - дарги мацIалъул кубачиязул диалекталде ва цогидазде. Гьадинал кIудиял шагьарал – гIемер миллаталъулал рукIана киса-кибго ва кидаго».


Йеменалда иргадулаб авиакьабиял щвезаруна хуситазул позициязда\nРекъелалъул режим байбихьизе чанго сагIат хутIараб мехалда СагIудиязул ГIарабиялъул нухмалъиялда гъоркь халкъаздагьоркьосеб коалициялъ Йеменалда къуватал авиакьабиял щвезаруна шиитал-хуситазул позициязда. Гьелъул хIакъалъулъ лъазабулеб буго информагентлъияз, бакIалъулал гIадамаздаги базабун.\nКоалициялъул вакильзабаз лъазабуна, жидеца тIубазабизе бугин гьатIан къоялъул богода байбихьулеб щугокъоялъулаб рекъелалъул тIалабин. Гьелъ рес кьезе бугин гражданиял гIадамазе гуманитарияб кумек щвезабизе.\nЗаманалъулаб рекъелалъул режим лъазабуна 24 июлалда централияб Таиз провинциялда бомбаби раялъул хIасилалда 80 чи, гьездаго гъорлъ гIадатиял гIадамал, хун хадуб.\n25 миилион чи вугеб улкаялъул халкъалъул 80 проценталъул къварагIел буго гуманитарияб кумекалъул доб яги гьаб тайпаялъул.\nИраналъ квербакъи гьабулел хуситазде данде гьаваялъулал рейдал гьаризе байбихьана гьаб соналъул марталда ва гьелъ шиитазул гьужумалъе гIоло улкаялдаса лъутизе ккарав Йеменалъул президент ГIабд-Рабби Мансур Хадие рес кьезе кколеб букIана жиндирго тахиде нахъе вуссине.


Районалъе пайдаяйлъун йикIина\nАвтор: Залимханова Хадижат М.\nАхираб заманалда гIемерал бакIазда рехсолеб рагIизе лъугьана Загьра ГIабдурахмановалъул цIар. Рехсана гьелъул цIар район гIуцIаралдаса 80 сон тIубаялъул хIурматалда тIобитIараб тадбиралдаги гьеб кIодо гьабизе рачIарал гьалбадерил цIаразда гъорлъги…\n- Дун йиго нилъерго цIумадисей, нужер ракьцояй, - ан гьимана Загьра дун аскIое щвараб мехалъ, дир суал бичIчIараб гIадин.\nАбдурахманова Загра .\n- Дир эмен Асадулагь ккола Хушети росулъа цIаларав гIалимчи, вукъунги вуго Буйнакскиялда гIараб гIелмуялъул гIалимазда цадахъ. ГIарабист гуревги, гьев вукIана жамгIияв хIаракатчиги. Гьесул хIаракатчилъиялдалъун гочинабуна гIумру-яшавалъе захIматал шартIал ругеб мугIрузул ракьанда бугеб, жакъа-электроникаялъул технологиял церетIураб XXI гIасруялда, автотранспорталъул нух гьечIеб рикIкIадаб росулъа лъарагIлъиялде росу-жамагIат. Эбелги ГIащаса ккола.\n2007 соналъ Президент МухIу ГIалиевасул амруялдалъун тана дун Дагъистаналдаса Киров областалда кидагосей вакиллъун. Гьелде швезегIан дун гIемерал соназ хIалтIана росдал магIишаталъул министерствоялда аслияй специалистлъун ва Швейцариялъул «Цептор» фирмаялъул Дагъистаналда бугеб филиалалъун нухмалъулейлъун. Киров областалдеги къисматалъ ячана. Дир росасул буго гьениб фирма, бизнес ва дунги гIемериселъ гьесда аскIой гьений хутIула бизнес цебетIезабиялда тIад хIалтIулей. 2006 соналдаса нахъе аслияб чIей гьенибго букIунин абуниги мекъи ккеларо. Гьединлъидал батилаха МухIу Гьиматовичас дир жамгIияб хIаракатчилъи ва цогидабги хIисабалдеги босун дида цIар чIварабги. Гьеб бихьиназ баччизе кколеб бакIаб гьир лъуна гьес дир гъуждузда. Гьелда хурхун дир кIиго батIияб пикруги букIана: кIвеладай гьеб хIалтIи нухда бачинеян бугеб хIинкъиги, киназдаго гьоркьоса дида цIар чIванин абун рекIелъ чIухIиги.\n- Дур жамгIияб хIалтIулъ аслияблъун щиб кколеб? Сундалъун бечедаб бакI гьеб бугеб, щай бизнесалъе гьеб тIаса бищараб?\n- Киров область тIабигIаталъго буго бечедаб ракь. ГIемер буго гьениб рохь. Рохьалда хурхараб буго нижер бизнесги. Областалъул гIаммаб гIатIилъи буго I2I 000 кв. метр, халкъалъул къадар буго гIицIго 1300000 чи. ХIисаб гьабеха, цо-цо чиясе щолеб бугеб ракьул къадар. Гьоркьохъеб хIисабалда I кв. м. буго. Нилъер Дагъистаналъул буго гIицIго 51 000 кв. м., амма халкъ кигIанги цIикIкIараб буго. Гьединлъидал дир жамгIияб хIалтIул цо бутIалъун дица рикIкIуна гIатIидал ракьазда гIатIидго яшав гьабизе дагъистаниял гьенире ахIи, ай, «вербовка гьари». Дора ресал гIемерал руго сундуего. Абиларо гьенир дагъистаниялги цIумадиселги гьечIилан. 3 000 чиясдаса цIикIкIун халкъ буго доба нилъеразул. Гьезул цIикIкIарасезул аслияб магIишат буго фермерлъи гьабиялда хурхараб. Руго цогидаб бизнесалда ва лъикIал ишалхъулухъазда ругелги. Дагьал гьечIо областалъул батIи-батIиял цIалул идарабазда Дагъистаналдаса студенталги, армиялда тIадаб рагъулаб хъулухъ тIубалелги. РукIунаро гьезул рахъалъ квешаб цIар босиялъул, мекъал пишабазда гIахьаллъиялъул хIужаби. Ккаралъуб гьезиеги кумекалъулаб квер бегьула нижеца. Кумек щола студентазеги. Гьезда, лъидасаго лъикI бичIчIула диаспорялъул ва халкъалъул къуват цолъиялъулъ, гъункиялъулъ, цоцае хIалае рахъиялъулъ ва ратиялъулъ букIин. ГIурус халкъалъулгунги гIаммаб мацI батун буго нилъераз. Гьудуллъи-вацлъиялда гIумру гьабун буго гьез.\nДир цогидаб хIалтилъун кола Киров областалдаса церетIурал бизнесменал Дагъистаналде инвестораллъун гьари. ХIалтIуде лъугьаралдаса гIемераб мех ун гьечIелъул, абиларо цIакъго гIемераб хIалтIи гьабунин дица абун. Дун божула дир планал гIумруялде рахъинилан. Гьелъие дие кидагосеб квербакъи ва кумек нилъер республикаялъул президентасдасаги щола. Нилъер районалъе, республикаялъе пайдаяйлъун йикIине хIаракат бахъизе буго.\n- Бокьилаан дурго пикру загьир гьабизе районалъул юбилеялда хурхун тIобитIараб тадбиралда тIаса.\n- Дун йиохарай йиго гьудул-гьалмагъзабигун цадахъ дирго гIагараб районалде, гьелъ нахъе тараб 80-сонилаб гIумруялъул тадбиразда гьитIинабго бутIа лъезе, араб-таралъул, гьаризе ругел, гьарула ругел хIалтIабазулъ гIахьаллъизе рехсеялдаса. Тарихалде араб хIужа буго гьеб. Районалъе гьарула кинабго лъикIабщинаб: экономикиябгун социалияб цебетIей, халкъалъе гьарила даимаб талихI, сахаб гIумру, гIумру гьабиялъе шартIал бигьалъи, ай хехго нухал къачIай, газ ва лъим щибаб ригьде бачин.\nТадбирги цо-цо гIунгутIаби камичIониги, гIезегIан лъикI ана. Тавпикъ кьеги нилъее гьудуллъи-вацлъи жеги щулалъизабизе. Дида цадахъ бачIун букIана Киров шагьаралъулгун областалъул телевидениязул ва цо-цо газетазул журналистазул коллективазул делегация. Гьел цIакъ рохун руго гьанире щвеялдаса. Кинацаго абулел «Дагъистаналда кьвагьа-гIанхъи буго, чIвай-хъвей цIикIкIун буго» абурал рагIаби ритIухълъичIолъиялдасаги букIана гьезул гIорхъи гьечеб рохел. Турцияги Канаралъул чIинкIиллъабиги гьанирго ругин абун руго гьел гьаниб бугеб тIабигIатги бихьун. Жидеца районалъул хIакъалъулъ-гьелъул квербакъи ккелин пикру буго районалда цо-цо хIухьбахъулел бакIал рагьун, туризм цебетIезабиялъе. ГьабсагIат туризм буго киналгIаги церетIурал пачалихъазул бюджеталда аслияб бутIа кколеб ва лъолеб бизнес. Гьелъиейин абуни, нилъер, лъидасаго лъикIал руго ресал ва шартIал. Божула, Чиндерчирого гIадаб, цIар рагIараб бакIлъун бахъилин нилъер районги цо 5 – 10 соналдаса туризмалъул рахъалъ.\nБаркала дун ракIалде щун гьание ахIаралъухъ. Нужер газеталъеги цебетIей ва тираж цIикIкIин гьарула.


Дагъистан Республикалис бекIдеш дируси С.Меликовли пагьмучебти дурхIни белгибирнила ва илди гIеббурцнила Центр тIашбатахъес регионна БекIла резиденция (регионна БекIлис декIарбарибси мер) бедиб, балахъули саби ТАСС-ли.\n02 декабря, 2021. Четверг 11:39\nИшди бурхIназив «АхIерси Дагъистан» ва «Халкьла пикри» жамигIятла цалабяхъунала Союзла комиссияла вакил Абубакар КьурбанисмягIилов Сергокъалала районна центральная больницала коллективличил гьуниваиб. Гьунибаънила мурад сабри комиссияла\n02 декабря, 2021. Четверг 11:38\nХайдакьла районна Мажалисла шилизибадси Рабазан Идрисович ва Зубайдат Иманшапиевна ХIясановхъала хъалибарг лебил Россияла «Дусла хъалибарг - 2021» бикIуси конкурсличиб чедибикиб.\n02 декабря, 2021. Четверг 11:37\n«Дагестанская правда» газетала редакциялизиб «Литературная газетала» 34 эсил бекI редактор Максим Замшев ДР-ла СМИ-бала вакилтачил гьуниваиб. Нушала республикализи ил вакIнила мурад сабри жагьти писательтала\nГIямрула гьуни баргес\nНушала жамигIят дебали гIяжаибси цахIнабик саби. Чула къушумлизивадси ахIенси адам илдани дебали къиянни кьабулвиру, яра бекIлил тяйдили валта. Дила пикрили, ил адамтала дагьрила шайчибси\n02 декабря, 2021. Четверг 11:33\nДагъистанна арадеш бихIнила Министерствола сайтличир регионна БекI Сергей Меликовла хъарбаркь хӀясибли, 100000 ПЦР-тест асниличила баянти гьаладирхьули сари. Илди тестанала кумекличил 10-15 минутла бухӀнаб коронавирусла\n26 ноября, 2021. Пятница 13:30\nИшди бурхIназиб «Дагъистан» РИА-лизиб «Россети Северный Кавказ» — «Дагэнерго» ПАО-ла филиалла вакил, компанияла санигIятлашалси управлениела начальник Кьурбан ГIямаровличил республикала журналистунала гьунибаъни бетерхур.\n26 ноября, 2021. Пятница 10:47\nДагъистанна Тахо-Годила уличилси Пачалихъла Востокла ва Миллатла музейли «ГIярбукI-Зирехгеран. Гьаб-убла шагьарла тарихла сурат» ибси уличил выставка гьалабихьиб. Выставка «Культура» бикIуси миллатла проектла дазурбазиб бетурхуси\nБархибси заманаличи хIерхIеили…\nНушала улкала лерилра театртазиб кьяйдали, Даргала театрлизибра «Искусстволи цаладирхъулра» ибси жиличил «Искусствобала дуги» бикIуси лебил Россияла балбуц бетерхур. Шадлихъла балбуцличиб чула дигути хIербикIути разибарес\nАвтор: Маргарита Арсланбекова, ГI.Батирайла уличилси Даргала театрла жамигIятличилти бархбасунала шайчирси специалист\n11 ноября, 2021. Четверг 11:48\nГьалабван МяхIячкъалализибси ХI.ЦIадасала уличилси КIарахъала музыкала-драмала театрлизиб дураберкIибси республикала «Халкь бахъал — улка ца» ибси конкурслизир бутIакьяндеш дарибси Хайдакьла районна культурала хIянчизартала творческий коллектив


Комсомол гIуцIаралдаса тIубана 100 сон\nВладимир Иванов посетил "Аул ...\tВ субботу, 24 августа, Руководитель Администрации Главы и ...\t- 25 авг 2019\nВладимир Иванов побывал на ...\tВ субботу, 24 августа, Руководитель Администрации Главы и ...\t- 25 авг 2019\nВладимир Васильев поздравил ...\t24 августа, Руководитель Администрации Главы и ...\t- 25 авг 2019\nВладимир Иванов по поручению ...\t24 августа, Руководитель Администрации Главы и ...\t- 25 авг 2019\nМинистр Культуры РД Зарема ...\tВ рамках рабочей поездки Министр культуры РД Зарема Бутаева ...\t- 25 авг 2019\nВторник, нояб 06 2018\nВатIаналъул кIалтIа къараб хъаравул\nГьал къоязда нилъер улкаялда кIодо гьабулеб буго комсомол гIуцIаралдаса 100 сон тIубаялъул юбилей\nУлкаялъул тарихалда ккарал лъугьа-бахъиназул, комсомолалъ гIахьаллъи гьабичIеб, цониги хутIичIолъиялъе гIемерал мисалал рачине бегьила.\nДагъистаналъул гIолилазул гIуцIиялъ нилъер умумуздасанго рачIарал адаб-хIурматалъул гIадаталги хIисабалде росун, кIудияб гъира-шавкъалда хъулухъ гьабулаан захIматалъул ветераназе, ригь арал, сакъатал гIадамазе.\nКомсомольцаз кIудияб захIматалъул бутIа лъуна халкъазда гьоркьоб гьудуллъи щула гьабиялъулъ ва гIолилазе рухIияб тарбия кьеялъулъги.\nДун комсомолалъул кьеразулъе лъугьана 1965 соналъул маялда. Университет лъугIаралдаса, школалда дагьабго мехалъги хIалтIун, ахIана комсомолалъул Казбек райкомалде хIалтIизе. Гьеб букIана 1974 сон. Гьеб заманалда гIолилазул гIуцIиялъул букIана гIицIго 56 сон.\nРайоналъул комсомолалъул гIуцIиялда хIисабалда вукIана 1500-ялдасаги цIикIкIун гIолилав. Гьел рукIана гIолилазда гьоркьор бищунго жигарал васал ва ясал. Районалда, росабалъгун райцентралда букIана комсомолалъул 50 гIуцIи. Гьез жигараб гIахьаллъи гьабулаан районалъул социалиябгун экономикияб цебетIей букIинабиялъулъ.\nДол соназда гIадатлъун билълъун букIана комсомольцазулгун гIолилазул бригадаби гIуцIи. Районалда букIана гьединаб 25 бригада. Аслияб куцалда гьел хIалтIулел рукIана гIи-боцIухъанлъиялда, хурухъанлъиялда, хасго картошка гIезабиялда. Районалда гIуцIун рукIана республикаялъул цо-цо промышленниял заводазул филиалалги. Гьезул цIикIкIарасел рукIана МахIачхъалаялъул радиозаводалъул «тIанчIи». Гьел рагьизе гIемераб хIалтIи районалъул нухмалъулезда цадахъ гьабуна комсомолалъул райкомалъги. Филиалал гIуцIун рукIана Дилималда, Гуниялда, Буртунаялда, Ленинаулалда. Гьенир хIалтIана нус-нус гIолилал. Гьезул лъикIал рахъазул цояб букIана промышленнияб къайи гьабулел гIуцIаби ругониги, росдал магIишаталъул хурзабахъ гьабулеб хIалтIи хIалуцараб мехалъ, колхозалъе, совхозалъе кумек гьабизе цадахъго рахъин.\nЦIияв инсан куцай - аслияб масъала\nГIолилазда гьоркьоб гьабулеб хIалтIулъ гьезул хъизан-рукъалъул суалазде гIунтIун кинабго хIисабалде босулаан. Мисалалъе, районалда 1975 соналда цо росулъ кIиго гIолохъанчи, ригьин гьабун нахъисеб къоялъ, жалго жидецаго гъанкъун ратана. Гьеб иш букIана жиндехун кIварбуссинабизе кколеб лъугьа-бахъин. Гьебги хIисабалде босун, комсомолалъул хIалтIухъабаз хъизан гIуцIиялъул, гIолохъанал рос-лъадуда жанир рукIине кколел гьоркьорлъабазул специалисталги ахIун, районалъул росабазул гIолилазда гьоркьоб гьабуна кIудияб бичIчIикьеялъулаб хIалтIи. Гьелъул хIасилалда бажарана тIоцебе рукъалде руссарал гIолилазе хъизамалъул рахъалъ тарбия кьеялъул иш лъикIлъизабизе.\nРайоналъул комсомолалъул гIуцIиялъ лъикIаб хIалтIи гьабулаан гIолилазул халкъазда гьоркьосел ишал, бухьенал гIатIид гьаризе. Районалдаса нус-нус гIолилал, туристал хIисабалда, щвана батIи-батIиял пачалихъазде.\nБилизе тараб тарбияб бечелъи\nАбизе бегьула гIолилазул комсомол гьединаб жамгIияб гIуцIи кибго букIинчIилан. Амма квеш ккараб жо буго гIолилал куцазе букIараб гьелъул хIалбихьи, махщел гьанжесел гIолел гIелазе тарбиякьеялъулъ хIалтIизабулеб гьечIолъи. ГIемераб жо, кIвар кьечIого, билизе тана. Гьединабго ахIвал-хIал буго гьабсагIат районалдаги. ГьечIо комсомолалъул музей ялъуни бокIон. КIудияб ВатIанияб рагъулъ бергьенлъи босаралдаса 30 сон тIубялда бан гIуцIун букIараб эстафетаялъул нахъе цIунун щибго гьечIо. Гьеб заманалда росулъа росулъе, ракIарун гIолилалгун, рохалилаб ахIвал-хIалалда кьолеб кIудияб «Щивго кIочон гьечIо, щибго кIочон гьечIо!» абураб цIаралда альбом букIана. Гьелда жанире щибаб росдал комсомолалъул хIаракатчагIаз ракIарун рукIана росулъа рагъде аразул цIарал, гьезул биографиял ва рагъулал нухазул хIакъалъулъ баянал. Гьелги нахъе цIунун гьечIо.\nКазбек районалдаса рагъде ун вуго 1640 чи, гьезул 894-яв рагъдаса тIадвуссинчIо. ТIадруссаразулги жакъа къоялъ гIицIго 3 чи гурони хутIун гьечIо. Гьединлъидал лъикIаб букIинаан, районалъул гIолилалги цолъизарун, музей гIуцIиялъул суалалда тIад ургъани.\nКомсомолалъул кьеразулъа рахъана партиялъул, советиял ва магIишатиял гIемерал нухмалъулел. Гьезул цо чангояз республикаялъул кIвар бугел бутIабазда хъулухъги гьабуна. Гьелги ккола Юсуп Салманов, Сапивула Темирбулатов, Юсуп МухIамадов, Асланхан Мусаев, Юсуп Дадаев, ГIабдуразакъ ХIосенов, АхIмадпаша Зиявдинов, СагIадат ГIабдуразакъова, Зайнудин Охъмазов, Ибрагьим Идрисов, МухIамадсагIид Мамайханов, Темирсултан Къадиев, Абубакар Ибрагьимов, Сайрудин Эмеев, Гъайирби Гъайирбиев, Анварпаша Гъайирбегов, Кульписат ГIабдулманапова, ГIадукав Базаев ва гIемерал цогидалги.\nРайоналъул комсомолалъ тарбия кьун гIезавуна лъабго Россиялъул БахIарчи - Ленинаулалдаса Юрий Салимханов, Гуниялдаса Арзулум Илясов ва Калининаулалдаса МухIамад-Казим Гъайирханов. Гьездаса чIухIарабги буго Россия.\nКомсомолалъул белтал хиси\nГьеб букIана комсомольцазул гIумруялда жаниб цIакъ кIвар цIикIкIараб политикияб лъугьа-бахъин. Комсомолалъул документал хисулеб заман букIана дун комсомолалъул райкомалъул тIоцевесев секретарьлъун хIалтIулеб мех. КIиазариде бахараб къадаралъул ВЛКСМалъул членазул белтал хиси букIана дол шартIазда цIакъ захIматаб суал. Щайгурелъул, мисалалъе, гьезул щивасул суратал рахъизе кколеб мехалда, районалда цо гурони суратал рахъулев чи вукIинчIолъиялъ, цIараб болжалалда гьеб хIалтIи лъугIизаби букIана жавабчилъи цIикIкIараб иш. Гьеб гуребги, щивав комсомолецгун дандчIван, гьесул кинабго рахъалъан бугеб ахIвал-хIал лъазабизе кколаан.\nБайбихьуда цогидал районаздаса нахъекколел рукIаниги, хадуб, рукIа-рахъиналъул хъулухъ гьабулеб комбинаталъул нухмалъулев МухIамад ГIазаевгун цадахъ лъугьун (суратал гьенир рахъулаан), гьеб иш гIуцIизе нижехъа бажарана.\nРайоналдаса рахъарал гIуцIарухъаби цо-цоял жакъаги республикаялъул магIишаталъул кIвар бугел хъулухъазда хIалтIулел руго. Республикаялъул гидроэнергетикаялъе кьучI лъуна КIудияб ВатIанияб рагъде комсомолецлъун арав, гьенив батальоналъул командирлъун вукIарав ГIабдулвагьид Муслимовас.\nРеспубликаялда министрзабилъун хIалтIана районалдаса ХIаписат МухIамадова, Сайгидпаша ГIумаханов, Башир Байтемиров, ГIабдулмуслим ГIабдулмуслимов. Дагъистаналъул прокурорлъун ва хадув Конституциялъулаб судалъул председательлъун хIалтIана Салман ХIажимухIамадов, Дагъистаналъул ХIинкъигьечIолъиялъул советалъул секретарьлъун вукIана АхIмаднаби МагьдихIажиев. Республикаялъул Верховный судалъул президиумалъул членлъун къогоялдасаги цIикIкIун соназ хIалтIана юрист Гунащ Набиев. Гьел киналго руго комсомолалъул тарбия щварал гьалмагъзаби.\nНилъ рохизе ккараб хIужа буго республикаялдаса 24 комсомолец Ленинилаб комсомолалъул премиялъе ва ВЛКСМалъул централияб комитеталъул хIурматияб гIаламаталъе (знакалъе) мустахIикълъиги. Гьал къоязда басмаялда бахъана гьезул хIакъалъулъ гьал мухъазул авторас хъвараб «ГIумруялъул цебесеб кьерда» абураб мажмугIги.\nЖакъасел шартIазда комсомол яги гьелъ гIадин гIолилал куцалеб цоги гIуцIи букIарабани, узухъда, нилъер гIолеб гIелалъул гьумер дагьабги берцинаб букIинаан. Квеш букIинароан комсомолалъул букIараб хIалбихьиялдаса гьанжеги пайда босани.\n1975-1980 соназда ВЛКСМалъул Казбек райкомалъул\nПрочитано 101 раз\tПоследнее изменение Вторник, 06 ноября 2018 11:09\nДругие материалы в этой категории: « Инсан\tПодписка - 2019 »\nМасъалаби гIемер руго\n260 чиясе хIалтIизе бакI\nРайоналъ - 90 сон\nВладимир Иванов посетил "Аул мастеров" в рамках празднования 90-летия Хунзахского района августа 25, 2019\nВладимир Иванов побывал на родине великого поэта Расула Гамзатова августа 25, 2019\nВладимир Васильев поздравил хунзахцев с 90-летием района августа 25, 2019


Буйнахъск мухъалда кIигояв чIван вуго\n27 январалда Дагъистаналъул Буйнахъск мухъалда чIван вуго кIиго чи. Низам цIунулез гьезул цIарал тIатинарун гьечIо, амма абулеб буго, ракIалде кковухъе, изну гьечIого яргъидгIуцIаразул чагIи рукIине рес бугин гьелин. Изну гьечIого яргъидгIуцIаразде данде низам цIунулезул хIалтIи хIасил кьолеб бугин лъазабун букIана гьал къоязда Дагъистаналъул жанисел ишазул министр ГIабдурашид МухIамадовас. Диваназде «рохьилазда» хурхун ишал ритIиялъул хIужабиги гIемерлъулел ругин, гьел чIвачIого кверде росизе хIаракатги бахъулеб бугин жидецайин абун букIана министрас.\nИзну гьечIого яргъидгIуцIарал къукъабазде гъорлъе унел кIигояв чIванин Буйнакск мухъалда полициялъул хIалтIухъабазилан лъазабулеб буго Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъ. Лъазабиялда рекъон, лъугьа-бахъин ккана Гъоркьа Гъазданушиб росда гIагарда.\n«Гьеб росуда аскIоб полициялъул заманалъулаб пост буго ва гьеб посталда ругел полициялъулаз хал-шал гьабизеян автомобилал чIезарулел рукIана. ЧIегIераб кьералъул «Лада-Приора» автомобиль чIезабуна полициялъул хIалтIухъабаз, амма салоналда жанир ругез низам цIунулезул рахъалдехун кьвагьдезе байбихьана», - ян бицана жанисел ишазул министерлъиялъул вакилас.\nКкараб тунка-гIусиялда автомобилалда жанир ругел чIвана полициялъулаз. ТIадежоялъе кьвагьа-гIанхъиялда автомобилалъул бакалде щун буго чанги гулла ва гьелда цIа ккун буго. Гьелдалъун, чIваразул рухIарал жаназаби экспертизаялде ритIана. Гьеб льугьун хадуб лъазе буго мухIканго щал автомобилалда жанир рукIаралали.\nРоссиялъул цIех-рехалъул комитеталъул Дагъистаналда бугеб идараялъ такъсир гьабиялъул иш рагьана тамихIалъул кодексалъул кIиго къануналдалъун. Гьелги: низам цIунулеб идараялъул хIалтIухъан чIвазе хIалбихьи ва къануналда рекъечIего ярагъ тIибитIизаби. ЧIвараллъун щал рукIине бегьулелян гьикъидал, цIех-рехалъул идараялъул вакил Расул Темирбековас мухIканаб жаваб кьечIо. Низам цIунулезул баяназда рекъон, «Буйнакскалъулаб» абураб терроралъулаб къукъаялде гъорлъе унеллъун рукIун ратула чIварал.\nСоциалиял сайтазда ругел Дагъисталъул чанги къукъаялда Буйнакск мухъалда ккараб лъугьа-бахъиналда тIаса чанги баянал ратизе бегьула. Гьел баяназул аслияб пикру букIана гьадинаб: «КидагогIадин полициялъулаз автомобиль чIезабизе хIалбихьана, жанир ругез гьездехун кьвагьдана, полициялъулаз гьел чIвана ва хадуб абила чIварал террористаллъун рукIанин, амма ахир-къад чIвараллъун ратизе руго гIагарлъиялъ къуваталъулаз рикъараллъун рикIкIунел; низам цIунулезе жидеего чIалгIичIодай гьеб схема?»\n«Эркенлъи» радиоялъ Дагъистаналда ругел инсанасул ихтиярал цIунулел гIуцIиязде - «Дагъистаналъул улбул» гIуцIиялде, «Мемориалалде», «Правозащитаялде» - ахIана. ГIуцIиязухъа щварал баяназда рекъон, ахирисеб моцIалда Буйнакск мухъалда рикъарал яги риларал чагIазда тIаса информация гьезухъ гьечIо. «ЧIваразул цIарал лъан хадуб кьезе бегьула мухIканал баянал», - илан абуна «Дагъистаналъул улбул» гIуцIиялъул нухмалъулей Светлана ГIисаевалъ.\nНизам цIунулезул лъазабиязда рекъон, ахIвал-хIал республикаялда лъикIаб рахъалде хисулеб буго. Гьал къоязда МВДялда тIобитIараб данделъиялда министр ГIабдурашид МухIамадовас абун букIана жалго кодор рачIарал яги полициялъулаз чIагояллъун ккурал рохьилал гIемер ругин.\nМисалалъе, цIех-рехалъул идараялъул баяназда рекъон, ахирисеб кIиго-лъабго къоялда жаниб гьез диваналде битIана лъабго рохьилазда хъинтIун рагьарал ишал. Республикаялъул тIадегIанаб диванханаялда хал-гьабизе буго гьал къоязда Гъизилюрт мухъалдаса 58 сон барав чиясул иш. Гьев чиясул цIар абулеб гьечIо цIех-рех чагIаз, амма абулеб буго гьев чи рохьилазул кумекчилъун вукIанин. «Гъизилюрталъулаб» абулеб рохьилазул къукъаялъул цевехъан Темирбек Темирбековасе гьев чияс бомба гьабизе кьвагьул алатал росулел рукIанин, лъазабуна цIех-рехалъул идараялда. Гьанибго тIаде жубала, Темирбеков 20I2 соналъул июлалда хасаб операциялда чIвана.\nЦIех-рех чагIаз диваналде гьединго ритIана МахIачхъалаялдаса кIигоязул ишалги. Цояв рохьилазул кумекчилъун вукIанин, цогидав изну гьечIого яргъидгIуцIарал къукъаялде гъорлъе уневлъун вукIанин, бицана цIех-рехалъул идараялъул вакилас.\nРохьилазул къадар даглъизабизе бегьулин гьезул гIагарлъиялдаса чагIазул кумекалдалъунилан абуна гьал къоязда Шималияб Кавказалъул федералияб икълималда вугев Россиялъул президентасул вакил Сергей Меликовас. Гьесул рагIабазда рекъон, терактал гьарурал рохьилазул гIагарлъиялъ бецIизе кколин гьеб такъсиралдаса чагIазе ккараб заралин абураб къанун гьесда битIараблъун бихьула. Гьанибго тIаде жубала, цодагьалъ цебе Чачан республикаялъул парламенталъ хитIаб битIана пачалихъияб Думаялде ва гьеб хитIабалда рекъон, рохьилаз гьарурал такъсиразухъ жавабалде цIазе ккола гьезул гIагарлъи.\n«Кавказский узел» сайталъул бетIерав редактор Григорий Шведовас «Эркенлъиялъе» абухъе, гьединал къануназ лъикIал хIасилазда раччнаро.\nГригорий Шведов: «Дида ккола, гьел къанунал рукIине кколел къанунал гьечIин. Цояс гьабураб такъсиралъухъ жаваб цогидазухъа тIалаб гьабула тоталитаризм бугел пачалихъазда. ГIагарлъиялъеги бокьунищ рохьазде гIадамал унел? Шималияб Кавказалда гIемерисала рохьилазул къокъабазде гъорлъ лъугьула лъиданиги абичIого, хасго гIагарлъиялда. Терактаздаса зарал бецIини гьадингосеб къанун буго, гьениб чанги шартI цIунизе ккола такъсир гьабуразул гIагарлъиялъ зарал бецIиялъе гIоло. Гьеб къанун хIалтIулареблъун бугин абизе бегьула. Амма Чачаналъа парламенталъул къанун къабул гьабуни, жавабалде цIазе руго щибго гIайиб гьечIел чагIи. Мисалалъе, цояв вац рохьазда вуго, цогидав вац гIадатияб гIумру гьабулев вуго. КIиабилесе бокьунищ дов цояв дова арав? Гьанже кIибилев жавабалде цIани, гьесда ва цогидазда бихьила пачалихъалъул ишал ритIухъал гьечIеллъи. Гьединал жалаз ахIвал-хIал жеги хIалуцинабула».\nПрезидантасул вакил Меликовас гьединго абуна, жакъа къоялда Дагъистан бугин ахIвал-хIал хIалуцинабизе бищун бигьаяб регионилан. Гьесул рагIабазда рекъон, цо-цо хIакимазул рохьилалгун бухьенал рукIиналъул информация буго ва гIагараб заманалда гьел хIакимал жавабалде цIазе руго. Щал гьел хIакимал ругелали Меликовас мухIкан гьабичIо.\nБуйнахъск мухъалда кIияв чIван вуго\nГьанжеги «гъугъана» Гъуниб магIарда…


Сочиялда тIоритIизесел XXII хасалил Олимпиял хIаязда сверун тIубараб ахIи-хIур бугин абизе бегьула россиялъулги къватIисел улкабазулги информалатазда. Инсанасул ихтиярал цIунулезул кIудиял претензияби руго нухмалъиялде гьел хIаязде хIадурлъулеб мехалда къанунал хвезариялъул гIемер хIужаби рукIинаялда бан.\nХалкъазда гьоркьосеб жамгIияталъулги руго жидерго гIарзал, нилъ тамашалъизарулел цого жинсалъул гIадамазул гьоркьорлъабазде щун.\nКинаб политика билъанхъизабизе бугеб россиялъул нухмалъиялъ Шималияб Кавказалда гьедигIанго кIудияб кIвар кьураб Олимпиада лъугIун хадуб?\nМашгьурав социолог ва гIалимчи Энвер Кисриевас хьул загьир гьабулеб буго Олимпиял хIаязда хадуб Дагъистаналде сахаб магIна ва хIакъаб цIодорлъи нахъ буссине букIиналде. Проблемаби, хасго исламалда хурхарал, рагIалде рахъинариялъул пуланал гIакъилал къагIидаби хIалтIизаризе байбихьизе бегьиялде. Аммаян абулеб буго гьес, нухмалъиялъул гьел хIаязда хурхун ругин хIинкъиял, паника бугинцин абизе бегьулин ва гьединаб хехаб къагIидаялда хIакъаб пайда кьолел хIукмуял гьариялде хьулал жиндир хутIулел гьечIин.\nЭнвер Кисриев, социолог\nЭнвер Кисриев: «Гьединаб ахIвал хIал букIана 80-леб соналъул Олимпиадаялда цебеги, Афгъанистаналде Совет Союзалъул рагъул къуватал ритIиялъе гIоло Магърибалъ бойкот гьабиялде ахIулеб мехалда. Гьанжеги руго гьединал ахIиял. Гьеб гуребги, чIечIого бицунеб буго "рохьосан" Олимпиадаялъе бугеб хIинкъиялъулги. Гьебги хурхинабула гIицIго кавказалъулазда, хасго дагъистаниязда. Дицани, мисалалъе, рикIкIунаро, гьел олимпиял хIаязе кавказалъулаздаса хIинкъи бугин. Гьанже загьирлъулеб хIакъикъаталъул буго инерциялъулаб хасият. Гьай-гьай, цинтIаго кинабго жо хисизе бугин, абизе, захIматго буго.»\nДагъистан ва тIолабго регион парахатаб, ракълилаб хIалалде буссинабизе ккани, гьеб сах гьабизе ккани, квешал хIасилазде данде гурел къеркьезе кколел, къеркьезе ккола гьединал хIасилал кьолел багьанабазде данде. Гьеб хIакъикъат ракIалде босизе кколин тIоцебего улкаялъул нухмалъиялъги, къуватиял структурабазгиян, абулеб буго гIалимчияс.\nЭнвер Кисриев: «Дир ракI чIараб буго, мотивация бижинабулел кIуди-кIудиял харжалги кьун, Дагъистаналде полициялъул хасал къокъабазул кIудияб къадар битIиялъ, хъачIал, бакIалъулал гIадамал рикIкIунареб къагIидаялда тIадбирал тIоритIиялъ, республикаялъул халкъалъул рахIат хвезабун букIиналда, хасго гIолохъанлъиялъул.\nОМОНалъулазул чIухIараб ва тIаса араб хьвада-чIвадиялъ гIолилал гьесизарулел руго дандечIеялде, бецIизабиялде, гIадамазул цIим бахъинабулеб буго гьеб киналъго.\nГьел къуватал нахъе рачине ккола, дир пикруялда. Дигъистаниязги киналго цIодорал гIадамазгогIадин адаб гьабула низамалъул. Гьезда жидедаго кIвезе буго террористал чIезаризе. Гьелъиейин абуни, къваригIун буго дин билъанхъизабиялда хурхураб тIаса гьабулеб регламентациялдаса инкар гьабизе.\nИсламалъул гIадатияб гуреб къагIида билъанхъизабиялъе гIоло гуреб гьабизе кколеб тамихI, гьеб гьабизе ккола гIицIго гIадатиял гражданияб букIа, уголовияб букIа кодекс хIалтIизабун. Диналъул гIаркьелазде агрессия загьир гьабиялдаса инкар гьабулеб букIарабани, цинтIаго гуреб, бигьагьабун дандечIей гIодобе ине букIана. Бигьа-гьабун, щайгурелъул инерциялъ толаро цинтIаго ахIвал-хIал хисизабизе. ТIубараб наслу бижана гIадатияв гурев бусурбанчи гIицIго терорист хIисабалда вихьулеб, антиисламияб психозалъул атмосфераялда. Гьеб гьезулъа гьедигIанго хехго ва бигьаго нахъе унаро.»\nГъабардагун Балкариялдаса машгьурав инсанасул ихтиярал цIунулев ва жамгIияв хIаракатчи Ибрагьим Ягьановас абулеб буго, Олимпияда лъугIинелъухъ жидер халкъалъул цо бутIа хIинкъигун балагьун чIун бугин.\nИбрагьим Ягьанов, инсанасул ихтиярал цIунулев (Гъабардагун Балкария)\nИбрагьим Ягъанов: «Нижеда бихьулеб буго Олимпиадаялъул объектал гьанжеги рагIалде рахъун гьечIеблъи. МоцIцин гуреб заман хутIун буго, цо-цо объектал лъугIунцин гьечIо. Олимпиял объектал рана махшел дагьал, хIалтIухъ харж кьечIого хутIулел рукIарал гастарбайтераз. БитIараб бицани, нижер хIинкъи буго Олимпиада нухмалъиялъул ракIалда букIахъе тIобитIичIони, гIайибиял ралагьизе рукIиналда. Гьезул "гIайибиязул" сияхIалда гъорлъ рукIинарищха черкессалги. Ниж байбихьудасаго данде рукIана гьединаб къагIидаялда Олимпиада гьаниб тIобитIиялде. Гьединлъидал нижер ургъел буго Олимпиадаялда хадуб нижеда хурхун, жамгIиял гIуцIабазда хурхун, хасго черкессазул жамгIиял гIуцIабазда хурхун, репрессияби рукIине бегьиялда бан. Халкъалъул аслияб бутIаялъулги ургъел буго Олиимпиада лъугIун хадуб ахIвал-хIал кьучIодасаго хIалуцине бегьиялда бан.»\nЭР. Дур пикруялда, Олимпиадаялда низам цIуниялъейин абун рукIаразде тIадеги регионалде щвезарурал къватал нахъе рачин «рохьилаз» хIалтIизабизе бегьулищ жидеего санагIатаб момент хIисабалда? Халуцине бегьулищ ситуация регионалда?\nИбрагьим Ягъанов: «Террористалин лъазарун, ралагьулел гIадамазул Гъабардагун Балкариялда киданиги вукIинчIо 30-ялдаса цIикIкIун чи. Гьаниб загьирлъулеб кинабго жо нижеца рикIкIуна лъилалиго проектлъун.\nКоррупциялде, тероризмалде данде къеркьей абураб жо цебего буссун буго пачалихъалъе нухмалъи гьабиялъул къагIидаялде, формаялде. Террористазде данде рагъулаянги абун, гьаниб, Шималияб Кавказалда цо-цо къокъабаз жидерго политикиял ва экономикиял масъалаби тIуразарулел руго хIакъикъаталдаги.\nЖиб-жиб республикаялда Жанисел ишазул министерлъиял руго, руго МВДялъул рагъул къуватал. Гьел гIечIого хIалтIулел руго лъиданиги берцинго лъаларел хасал къокъабиги. Ахирисел ракIалдаги гьечIого ракIкIула, жидеего къваригIарал чагIиги чIван, гьединго цинтIаго цересаги тIагIуна. Гьанирни гьезде абула "Хвалил эскадроналин".\nДир пикруялда, Дагъситаналда, Чачаналъ, Гъалгъазул республикаялда ва гьанир, Гъабардагун Балкариялда цебе букIараб къуваталъул гIунги тIокIал ресал рукIана низам чIезабиялъе. Терроризмалде данде гуребги, бокьараб цогидаб такъсиричилъиялде данде къеркьеялъе. Хас гьабун къуватал цIикIкIинабиялъул кинабгIаги магIна ва асар букIине гьечIо. ХIакъаб суал буго хурхараб гьел къуватазул махшелалда, профессионализмалда ва гьезие гьеб балагьалде данде хIакъаб къагIидаялда къеркьезе бокьун букIиналда хурхараб.»\nЖурналист ва политолог Иван Суховасул пикруялда, тIадтаразе бокьун гьечIо Олимпиада лъугIинчIого, бугеб ахIвал-хIалалде гъорлъе лъугьине, гьениб дагьалъги ситуция хIалуциналдаса хIинкъун. Гьедин рикIкIун, цо-цоял божулел руго гьаб соналъул ихдал Шималияб Кавказалда кIвар кIудиял хиса-басиял байбихьизе ругин нухмалъиялъин ва гьелдаса ахIвал-хIал регионалда лъикIлъизе бугин. Суховас абулеб буго гьеб гIададагосеб хьул кколин.\nИван Сухов, журналист, политолог\nИван Сухов: «Гьанжеги бихьулеб гьечIо кинабгIаги багьана регионалда реформаби гьаризе байбихьизе букIиналда божиялъе. Щайгурелъул Олимпиада ракIалде босичIоницин, ахIвал-хIал рукIалиде бачиналъул кинабгIаги концепция тIадтаразул букIинчIелъул. Гьез киданиги гьединал къагIидабазул тема загьир гьабун букIинчIо.»\nЩибха гьабизе кколеб гьединал мурадазде щвезе ккани, абураб суалалъе жаваб кьолаго, Суховас абулеб буго, кIвар кIудияб ва аслияб жо жакъа кколин, «щиб къваригIунин Шималияб Кавказалда ахIвал-хIал рукIалиде бачиналъе?» абураб суалалъе жаваб кьолел эспертазул пикру цолъизаби. Гьеб хIалтIуда гIахьаллъизе кколин жибго регионалъул эксперталги. МухIканлъизабураб жидерго идея яги программа гьез гIунтIизабизе кколин улкаялъул тIадтараздейин.\nИван Сухов: «Дида ккола гьеб бугин бищунго баянаб къагIида. Дида ккола гьеб къагIидаялъ чIаголъизабизе бугин регионалъул «хIалтIулареб» экономика.\nГьабизе ккола ракьазул реформа. Гьаризе ккола мунициапалиял реформаби.\nРукIалиде рачине ккола къуватиял структурабазул хIалтIул къагIидаби. Жакъайин абуни, Шамалияб Кавказалда ахирисезул хьвада-чIвадиялде балагьун, кколеб буго гьеб жиндирго планалда рекъон хIалтIулеб, пачалихъалъул интересазул ургъел тIоцебесеб бакIалда лъолареб, батIа чIараб струтура бугин. Гьелъул хIалтIуда къваригIуна гражданияб контроль, гьелъул хIалтIи баянаб букIине ккола.\nЦогиги баянаб къваргIел ккола кадрабазул политикаялъул реформаби. Руго жидер рацIалъиялда бан щаклъи бугел элитабазул къокъаби. Низам чIезабизе кумек гуреб гьез гьабулеб бугеб, гIагсалда, квал-квал гьабулеб буго. Буго мекъаб пикру, гьел жидерго асаралдаса махIрум гьаруни, гьебго заманалда талъиялде радикалал рачIунин абураб. Дир пикруялда, гьеб гьедин гуро. Шималияб Кавказалда буго жиндирго потенциал, ахIвал-хIал гьединаб хIалалде ккезе риччангутIиялъе.\nХисизабизе ккола конфессионалияб политикаги. Дир пикруялда, ислам диналъулгун гьоркьорлъаби гIуцIулеб мехалда пачалихъалъ гIадахъе босулеб буго гIицIго "официалиябин" рикIкIунеб исламалъул бербалагьи ва цогидал диниял гIаркьелазул вакильзаби рихьизарулел руго террористаллъун. Гьебго бербалагьи кьучIое босун билъанхъизабулеб буго антитеррористияб политикаги.\nГьанже гIадатияб ва гIадатияб гуреб исламалъул гIадамазда гьоркьоб цоцаде дандечIей тIагIунеб буго. Хасго гIолохъабазда гъорлъ гьединаб диналда жанисеб рокьукълъи дагьлъулеб буго ва пачалихъалде данде чIолезул контингент хисулеб буго. Гьединлъидал гьеб рахъалда хIукуматалъулги цIияб бербалагьи букIине ккола ва хIалтIизаризе ккола цIиял къагIидаби.»\nСуховасул рагIабзда, цо-цо экспертаз гьанжеялдего гIага-шагарго регионалъул «унтабазул» диагноз лъун бугин абизе бегьула. Амаян абулеб буго гьес, дурусго гьаб бакIалда захIмалъаби загьирлъулел ругин ва гьел хурхаралги ругин россиялъул политикияб машиналъул гIуциялда. Пачалихъалъул сфералда ругин экспертазул церелъеял къабул гьабичIого хIутIизе бокьарал хъулухъчагIи, къокъаби.\nИван Сухов: «У, цо-цо экспертаз жидерго церелъеял информалатазда загьир гьарулел руго. Гьел гIумруялде рахъинариялъе къваригIуна халатаб заман. Гьел кколаро цинтIаго, моцIалда яги моцIазда жаниб хIасил кьолеб хIалтIи. ГIагарисеб заманалдайин абуни, дир пикруялда, ахIвал-хIал тIадеги хIалуцинецин бегьула. Щайгурелъул гьанже регионалда бугеб система хIутиялъул интерес бугел гIемер чагIи ва къокъаби ругелъул. Гьезул мурад ккола гьеб система бажарараб гIанаб заманалъ хутIизаби, гьелдаса рачIунел дивидендал ракIалдеги росун.\nПолитикияб нухмалъиялъеги экспертазул церелъеял абизегIанго ракIалъе гIолел гьечIо, гьел гIумруялде рахъинариялъе халатаб заман къваригIунеб букIин ракIалдеги босун. Жакъасел политиказе къваригIуна хехаб эффекталъул ишал. ТIадтарал экспертазул пикрабазухъ гIенеккизаризе цIакъ захIматаб масъала ккола жакъа.\nГьез жидецагоги чIечIого гIамал гьабула жидерго пикраби тIаде гIунтIизариялъе. Бугеб ахIвал-хIал хутIаниго лъикI букIинин нилъее, цияб хIалуцин, цIиял кьвагьиял, проблемаби раккиялдаса. Бугелдаса квешаб хIалалде ккечIого чIани, лъикI букIинин, абурал пикраби загьир гьарулел жаваб щолел руго гьезухъе.\nЦогидаб рахъалдаса балагьани, бугеб системаялъги нилъ рачунел руго бугелдасаги захIматаб хIалуциналде. Загьирлъилищщ гьединаб хIалуцин гьаб 2014 соналда? Гьединаб прогноз кьезе захIматаб жо ккола.»


Понедельник, дек 24 2018\n20 декабралда РФялъул президент Владимир Путиница рагьараб эфиралда жавабал кьуна журналистазул суалазе\nунго халатаб пресс-конференция – президентас жавабал кьун рукIана ункъо сагIатгун 40 минуталъ.\nИргадулаб пресс-конференция РФялъул президентас байбихьана экономикаялъул лъагIалил хIасилаздаса: «Валовияб жанисеб продукт цIикIкIине буго 1,8 проценталъ. МоцIрол харжал цIикIкIана 6,9 проценталъ. Бегьулеб къадаралда хутIулеб буго инфляция – ункъо проценталдаса дагьалъ цIикIкIун. Дагьлъулеб буго хIалтIи гьечIого хутIаразул къадар – 4,8 процент. 2011 соналдаса нахъе, тIоцебесеб нухалда букIине буго профицияб федералияб бюджет. Гьоркьохъеб пенсия буго 14163 гъуруш, гIумру халалъана 72,7 соналде щвезегIан.\nВ. Путин: Проектал хIажат руго. Дица гIемер бицана гьелъул – нилъее хIажат буго цIияб технологияб гIуцIи. Гьеб гьечIони, улкаялъул букIинесебги гьечIо.\nЯпониялдаса журналист Хирофуми Сугидзакица гьикъана, Япониялъухъе нахъруссинаризе ругищин Курилалъул чIинкIиллъаби. «СШАялда бараб буго Япониялъул хIинкъигьечIолъи. Америкаялъул рагъулал базаби гьел чIинкIиллъабазда разе ругин абураб пикруялъги кьоларого ратила гьел нахъе», - ян гьикъана журналистас.\n- Улкаялъул хIинкъигьечIолъи цIуни ккола аслияб масъала. Япониялда анцIгониги соналъ цебего лъун буго Америкаялъул рагъулаб база – Акинаваялда. Нижеда лъала, Акинаваялъул губернаторги халкъги гьелде дандечIун ругеблъи. Нижеда бичIчIулеб гьечIо, кинаб суверенитет бугеб Япониялъул? Щай гьелъухъа бажарулареб жиндирго ракьалда гIадлу гьабун? Экономикияб рахъалъ нилъер улкабазул бухьенал руго. ХутIараб бараб букIине буго Япониялъул тавакалалда.\nП. Зарубин, «Россия» телеканал: ГIемерисел экспертаз, гьездаго гьоркьоб Кудриницаги абулеб буго, анцIго соналда жаниб Россиялъул экономика цо бакIалдаго хутIун бугин, кинабгIаги цебетIей гьечIин. Дуца абулеб буго, миллиял проектал гIумруялде рахъинарулел ругин экономикаялда хехаб цебетIей букIиналъул мурадалда. ХIукуматалъ рагIи кьолеб буго гьеб масъала тIубазе. Гьебго заманалда хIукуматалъ абулеб буго, гIагараб заманалда – цо чанго соналъ – ВВП цIикIкIинего гьечIин кIиго проценталдаса. Гьединал баяналги рукIаго, букIинадай цебетIейго? Яги цебе гIадин, чIегIернарт бичун щвараб гIарцуда бараб гIумруйищ нилъер букIине бугеб? Мун божулищ Д. Медведевасул къокъаялда?\nВ. Путин: Цо проценталъ экономика цебетIей – гьеб букIуна пуланаб заманалда. Гьединаблъун гьеб букIана А. Кудрин вице-премьерлъун вугеб заманалдаги. Гьев вуго лъикIав махщелчи. Амма 2008-2018 соназда экономикаялъул цебетIей бахана гIицIго 7,4 проценталде. Гьеб гIемер гьечIо, амма букIана хехаб цебетIеялъул мехги, хIал-\nхьараб заманги. 2009 соналда гьелъие гIиллалъун ккана дунялалъул экономикаялда букIараб хIалкъай – гьебмехалда экономика гIодобе ккана 7,8 проценталъ. Кризисалдаса рорчIизе хIажалъана гIемераб заман. 2014-2015 соназда ккана цоги кризис – гIодоре ккана чIегIернартихъги къватIисел улкабазде бичулеб нилъер къайиялъухъги багьаби. Гьединлъидал хIажат буго жанисеб валовияб продукт цIикIкIинабизе. Гьелъие гIоло хIадурарал ккола аслиял проекталги. Хисизабизе ккола экономикаялъул гIуцIиго, инновациязул кьучIалда букIине буго гьеб. Гьелъ рес кьезе ккола церехун ине. Гьелде буго хьул хIукуматалъулги. Медведевасул къокъаялъул хIалтIудаса разиги вуго дун.\nВ. Путин: НДС цIикIкIинабиялъул аслияб мурад буго чIегIернартил багьабазда бачIеблъун улкаялъул экономика гьаби. ГIемерисел улкабазда НДС буго 20 проценталдасаги цIикIкIун. Гьеб жеги цIикIкIун букIана нилъер, хадуб дагьлъизабуна ва\nгьанжеги рачIана 20 проценталде. Амма экономикаялда гьеб букIине буго жеги дагь, щайгурелъул цIунун руго батIи-батIиял бигьалъаби: дараби, лъималазе хIажатаб къайи гьабиялъул рахъаз, IT-компаниязе ва гь.ц. НДС бахинабиялъ рес кьела миллиял проектал гIумруялде рахъинаризе.\nЖКХялъул тарифал цIикIкIинаризе руго цин 1,7, хадуб – 2,4 проценталъ. Щайгурелъул, НДС бахинабиялда цадахъ рахинаризе бегьула къайилъухъги хъулухъазухъги багьаби ва гьелъ хIалщвезабила халкъалде.\nДагъистаналдаса журналист Елена Еськиналъ президентасда гьарана, бажарарабгIан хехго ритIухъ гьареян Шамил районалда чIварал вацал ХIасанхIусеновал. «Низам цIунулел идарабазул хIалтIухъабаз чIвана гьел, боевикал ругиланги абун. ГьабсагIаталда судалъ чIезабун буго гьел такъсириял къокъабазул гIахьалчагIи рукIинчIеблъи ва гьелда бан рагьун буго РФялъул УКялъул 105-абилеб статьяялде рекъонкколеб уголовнияб дело. Гьеб битIун буго федералияб идараялде. Гьарула, гьеб дело рагIалде ба-хъинабизе квербакъе ва вацал ХIасанхIусенги Набиги ритIухъ гьаре», - ян бицана гьелъ.\nПрочитано 213 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 24 декабря 2018 10:32\nДругие материалы в этой категории: « БизнесчагIазе кумек\tЛъималгун дандчIвай »\n12:08, 27 марта 2020, 121\n12:00, 27 марта 2020, 46\n11:33, 27 марта 2020, 47\n11:13, 27 марта 2020, 91\n11:01, 27 марта 2020, 40\n10:56, 27 марта 2020, 15\n10:49, 27 марта 2020, 79\n10:40, 27 марта 2020, 34


Маг1арул мац1алда мультфильмал. "Простоквашино" » Ассоциация учителей аварского языка\n18 июл 17:09Лъималазе / Видео\nМаг1арул мац1алда мультфильмал. "Простоквашино"\nМагIарул мацIалда мультфильмал. "38 попугай" Лъималазе / Видео МагIарул мацIалда мультфильмал. "Винни Пух" Лъималазе / Видео МагIарул мацIалда мультфильмал. "ГьитIичги Карлосонги" Лъималазе / Видео Рахьдал мац1алъул байрам"Ч1ахъаги мац1ги ц1арги"Каспийск шагьаралъул 6 школа Тадбирал / Видео


Командаялъул директоразул шураялъул нухмалъулев Константин Ремчуковас лъазабуна «Анжиялъул» санайил бюджет 50-70 миллион долларалдаса цIикIараб букIине гьечIилан ва клубалъул гIемерисел хириял футболистал ричизе ругин.\nГьединго Ремчуковас жиндирго твиттералдаса лъазабуна футболияб командалъул тренерлъун вукIине вугин ХIажи ХIажиев.\nДиректоразул шураялдаса Герман Ткаченкоца журналистазе абуна «Анжиялъул» гьанжеги рес бугин цIиял бергьенлъаби росизе.\nКеримовас хIукму къотIана клубалда хиса-басиял гьаризеилан бицана Ткаченкоца.\nГьес абуралда рекъон, гьанже рукIине ругел клубалъул шартIал Россиялъул премьер-лигаялдаса бащдал клубазул гьечIо. «ЦIияб стадион, футболалъул академия, чIезабураб бюджет, махщел ва лъай бугев тренер – гьединал шартIал рукIине руго клубалъул», - илан бицана Ткаченкоца.\nГьединаб хIукму къотIиялъе чанги гIилла букIанилан абуна Ткаченкоца. Кинал гIиллаби рукIаралали гьес мухIкан гьабичIо.\nКеримовасул сахлъиялъе заралккей аслияб гIиллалъун букIанин абуна Ремчуковас. «Клубалъул ахирисел хIаялги рихьун Керимов бакI батизе кIоларого вукIана. Тохтураз абуна гьесда сахлъиялъе хIинкъи бугеб ахIвал-хIал бугилан гьесул», - ян бицана Ремчуковас.\n«Анжи» Керимовас тезе гьечIилан абуна Ремчуковас. Гьесул рагIабазда рекъон, олигархасе бокьун буго клуб батIияб нухдасан бергьенлъабазде бачине.\nКлубалъул сайталда хъван буго, иргадулаб сезоналда рукIарал командаялъул хIаялги хIисабалде росун, клубалъул нухмалъиялъ «Анжи» цебетIезабиялъе цIияб стратегия ургъанин.\nКлубалъул лъазабиялда рекъон, гIемерисел футболистал «Анжиялъ» ричизе гьечIо, амма цIиял росулел мехалда хирияб багьаги кьезе гьечIо. «Анжиялъул» академиялда гIезеризе ругин цIиял футболисталилан лъазабулеб буго командаялъул нухмалъиялъ официялияб сайталдасан.\nЭкспертаз абуралда рекъон, «Анжи» Керимовасухъе щун хадуб, гьес командаялда тIад хвезабуна 230 миллион евро. Гьеб гIарцул цIикIкIараб къадар ана багьаял футболистал росиялъе.\nИгорь Денисов, Владимир Габулов, Александр Кокорин ва Юрий Жирков – гьел футболистал тIоцере нахъе ине ругин «Анжиялдаса» илан хъвалеб буго «Спорт-Экспресс» газеталъ.\n«Анжиялъул» вакил Хайбат Муслимовалъ бицана «Эркенлъи» радиоялъе, клубалда цIилъаби рачиналъе кинал гIиллаби рукIине бегьулелян.\nАнжиялъул» футболистал ричиялда тIаса интернеталда батIи-батIиял махсароби раккана. Лъазабиял лъолеб Россиялда бищун машгьураб «Авито» сайталда баккана кIиго лъазаби: «Анжиялъул» футболистал – Одил АхIмадов ва Ласина Траоре – ричулел ругин. Гьел лъазабиял лъурав чиясул цIарлъун хъван буго Сулейман.


Ц1одораб бот1ролъе г1адалаб пикру. Г1адалаб бот1ролъе ц1одораб пикру. Кинго цо гьоркьоб бак1 батулеб гьеч1о... - Мои статьи - Каталог статей - Авар мац1алъул ва адабияталъул муг1алимзабазул сайт\nЦ1одораб бот1ролъе г1адалаб пикру. Г1адалаб бот1ролъе ц1одораб пикру. Кинго цо гьоркьоб бак1 батулеб гьеч1о...\nЦ1одораб бот1ролъе г1адалаб пикру.\nГ1адалаб бот1ролъе ц1одораб пикру.\nКинго цо гьоркьоб бак1 батулеб гьеч1о...\nВач1уневги уневги ригь бук1унаро гьав Шамилил. Дун радалго х1алт1уде ине ккола, дие рес бук1унаро сордо бащалъизег1ан гьавгун харбида вук1ине. Мугъ берцин гьабеян абизе рекъонги гьеч1о, абич1ого ине гьасдаги рак1алдаго гьеч1о. Жакъаги вач1ана дихъе, жиндир баракат халкъалъе камугеяв, нагагь баракат щвеч1они заралг1аги халкъалъе ккогеяв Х1утниса Шамил. Басрияб ва ц1ияб абураб пикруялда т1асан буго жакъа гьесул бицунеб кинабго. Гьал цо-цо ругила рахъинобго рахъги бан, басриябги ккун ч1ун, ц1ияб бегьуларин ах1и балеб. Г1ор дуда нахъ буссинабизе к1олеб гьеч1они, гьелда цадахъ ине кколилан буго асул бицунеб жо.\nКьижизе бокьарав дунги, щиб гьас бицаниги "Уха, Шамил, бит1араб буго!" бачунев вуго. Хабар халалъунеб буго.\nНуц1ида к1ут1улеб сас бахъана. Огь, талих1ан рак1алде ккана. Гьав рокъове вачине нахъ вач1арав чи гуродайян рак1алда бук1ана...\nШамилица бицунеб кинабго мекъаб буго. Бегьуларо нилъее щибниги ц1ияб. Басриялда т1ад кьанги бан рук1ине ккола. Ц1иялда яшав гьабизеян лъугьаниги, нилъеца гьабула т1убанго г1акса. Жеги ц1ияб босулеб даражаялдего щун гьеч1о нилъ.\nРак1алде щвана цо нухалъ Авар Мух1амадги дунги ащбазалда г1адор ч1ун г1ат1ал хинк1азе патих1а бачунел рук1ана. Мух1амадил ругоан лъик1ал пикраби. Гьесие бокьун бугоан авар мац1алда телевидение гьабизе, авар мац1алъул газетги бахъизе, ва хасгьабун авар мац1алъул муг1алимзабазе сайтги г1уц1изе. Гьез жидерго бугебщинаб х1албихьи лъела гьеб сайталда, цинги цогидазе рес бук1ина гьеб гьенисаги босун жидерго дарсаздаги х1алт1изабизеян абуна Мух1амадица.\nДица Мух1амадие жаваб кьуна, г1адада дурго заманги хвараб, г1арацги хвараб, нервабазулги чурпа-карщ лъугьараб х1алт1и кколаха гьелъулин. Щай гурелъул, дуда рак1алда буго, щивав муг1алимас г1ахьаллъи гьабилин, щивас жиндирго методикияб материал сайталда лъелин, гьебги цебет1елин. Амма лъоларо! Лъолел рук1ина к1игогун бащдав муг1алим, хут1арал лъураб сайталдаса бахъулел рук1ина. Кидаго садакъа кьолеб цого квер, Садакъа босе бокьараб азарго квер. Рокъоса кьеян абуни г1адамасда спичкадул г1уч1цин бак1лъула, рокъобе босеян абуни рукъг1адаб жоги босула. Г1емерисезе жидерго жо г1адамазухъе кьеялдаса хвелго бокьула.\nМун мекъи вугин абуна дида Мух1амадица, йохъ гьединал чи гьеч1ила маг1арулал, гьез цоял-цоязе кумек гьабиларищилаха.\nБаркала щолареб, киригицин бук1инищали лъалареб х1алт1и ккола гьелъул, Мух1амад, гьебги тун рач1а к1иявго даран-базаралде, гьанже модный раг1и "бизнесалда" разеян абуна.\nГьав дихъ г1енек1кич1о.\nГьас гьабун бугин бицунеб раг1ана доб авар ТВги, газетаги, лъаларохъа чан экземпляр гьеб газеталъул г1адамазухъе щолеб ва ц1алулебни. Доб "Х1акъикъат"-го г1адин зулму-х1ал гьабун муг1алимзабазул харжалдаса кепкалги нахъе росун х1алица хъвазе гьабулебни, ялъуни унгоги жамаг1аталъе бокьун жидецаго босулеб, ц1алулеб бугебни. Диеги рач1уна гьел "Х1акъикъат", кидаго к1ват1ун, дица мадугьаласе кьола хъалиян кьуризе кагъат бук1ине. Щай гурелъул ц1алараб мехалда гьадингояб ч1андаялде буссун буго. Т1убараб газета бегидал бищун ц1ик1к1араб цо макъала батани ц1ализе мустах1икъаб, гьебги к1удияб мадар. Гьанже гьабулеб бит1ун ккаги Мух1амадил. Ккеч1они ккезабизе нилъецаги х1аракат бахъилаха.\n(гьаб скобкабазда жаниб хъвараб нилъеего хъвалеб жо буго, гьаб г1адамазда бицине бегьуларо. Лъиц1а щиб бицаниги, кин дица каканиги, гьав Мух1амадил жаниса бет1ер лъик1аб буго. Ц1одарал ва пайдаял пикраби рач1уна гьасул бот1ролъе. Амма нилъерго Черномырдиница гурищха абураб "Хотели как лучше, а получилось как всегда",-ян).\n...Дун т1аде вахъана нуц1ида к1ут1улев щив вугояли балагьизе. Нуц1ил г1оркьалде квер бегьана, нуц1а дандего рич1ун бач1ана...\nГьаб "Гъуниб" газета бахъулев бет1ерав редактор нилъеда киназдаго лъалаха. Мух1амад Къебедов, Къорода росулъа, умумузулго ватарав гьобол, нилъерги гьудул. Гьасде буго дир г1арз, гьаб "Гъуниб" газет бахъулеб кагъат буго сог1аб, хъалиялъе х1алт1изабизе пайда гьеч1еб тайпаялъул. Хъалияналдеги х1алт1изабизе бегьуге, гьалдаса босилеб пайда щиб? Цо бугебги нилъерго районалъул газетадул къиматги гьабизе ккеларищ дицаги, дуцаги, хъалиянчи мадугьаласги? Мух1амад Аварскийгун г1одов ч1ун вук1арав ащбазалде ккана Къебедовгун цадахъги. Росана гьанжеги г1ат1ал хинк1алги бетараб рахьдал шишаги. Цинги вугоха Къебедов бицун вахъунев, гьаб газет х1ажат бугила хисизабизе. исанаги довго ахиханас хуриб гъвет1 ч1ана, довго хуруханас рохьоб бац1 ч1вана гуреб, бат1ияб пикруялде бачине. Бит1араб бугоха, х1аким кьаниги гьеб беццун макъалаби хъвай халкъалдаги ч1алг1уна.\nДун Мух1амадил пикруялда т1ад рекъола. Бит1араб буго. Басриябги тун ц1иялда яшав гьабизе заман щун буго. Кинха гьеб ц1и гьабилеб? Цох1о Къебедовас гирулеб гамач1 гуро гьеб. Газет ц1и гьабизе ккани, х1ажалъула ц1иял хъвадарулел чиги, гьенире макъалаби рит1улел. Дун г1адинал гуроха, дагьал гьунар-махщел ц1ик1к1арал. Гъуниб районалда гьединал г1унги т1ок1 ратила. Амма к1ух1аллъи абулеб унти ккун бугоха халкъалда. Дие щай абураб пикру буго сундулъго киназулго. Гьеб нилъер киназулго масъала ккола. Районалъул газета цик1к1араб даражаялде бахъинаби буго аслияб масъала кинабго жамаг1аталъул. Гьеч1ого газетагун рук1ине ругоха г1абдалзаби г1адин, киналго районазда бугеб нилъер гьеч1ого? Исана азарго экземпляр хъван батани, гьанжеялдаса гьеб анц1азарго хъвазе ккола.\n(гьаб скобкабазда жаниб хъвараб нилъедаго гьоркьоб бицунеб хабар буго, цогидазда лъазе бегьулареб. Бит1ахъе бицани гьанжеги бат1аго квешаб газета гьеч1о нилъер. Цо дагьабго хисизабуни халкъалъулги бербалагьи гьелдехун ц1ик1к1ина. Маг1ишат пунц1езабун ц1алдизего рег1улареб жамаг1аталъги ц1ализе байбихьизе бегьула гьебги, цогидал авар мац1алъул, къойидаса-къойиде ц1алулезул къадар дагьлъулел ругел, газеталги. Мух1амад вуго г1емер х1албихьарав, гьунар-махщел ц1убарав журналистги редакторги. Дунги мунги г1адал нухлул байбихьудаго ругел чияз даг1ба балев чиги гуро гьев. Амма цо лъилъниги даг1ба бач1агоги кинха телеб?)\nДун вуго кутакалда жамаг1аталъе вокьулев чи, машааллагь гьазе дир хиралъи. Амма дир пикру бук1уна, анц1гоялда гъорлъ цо ц1одораб кканиги, ц1акъ сог1аб. Жамаг1аталда бич1ч1изе зах1матаб. Дица хъвараб анц1гояс ц1алани, лъабгоясда бич1ч1ула. Хут1арав анкьгояс рогьалидаго ун дир ахилъе гамач1 бан батула.\nГьанжелъизег1ан хъвараб гьаб кинабго буго ч1анда, ц1алич1ого таниги бегьула. Амма нужеца ц1аланаха. Щай? Щай гурелъул гьанибе щвезег1ан гьаб ч1анда бук1ин лъалеб бук1инч1ого!!!\nГьаб хъваялъул г1иллаги бук1ана дир цо суал нужеда дандбай))\nТворческий псевдоним абун бук1унаха хъвадарухъабазул. Цо диеги къвариг1ун буго гьеб. Нагагь абун газетазде хъвадаризе байбихьани, мадугьалзабазда сурич1ого вук1инеха)) Дица хъварабни лъач1ого бук1ине. Гьел макъалабазухъ щвезе рук1арал киналго орденалги медалалги, дун хун хадув нилъерго Бахул каранда рае. Гьенир ц1акъ рекъон ккела гьел.\n... Нуц1иха жаниве саламги кьун вач1ана Муртазаг1али...\nНагагь абун гьалъулъ даг1ба батани, дида щибго г1айиб гьеч1о. Кинабго г1айиб Муртазаг1алида буго!(г1айиб асде базе бук1ана къот1и)...\nКинаб ц1ардай хъван лъик1 макъалабазда гъоркь?\nБихьулищ цо дунгун цадахъ г1ат1ал хинк1азе патих1а бачунел лъик1а-лъик1ал г1адамал: Х1утниса Шамил (мун а, вац, рокъове, кьижизе заманги щванин), Мух1амад Аварский, Мух1амад Къебедов, Муртазаг1али Мух1амадов( гьасие хинк1го хут1ич1о, киналго Къебедовас квана. Гьавгун хадуб квина, маякалдеги рахъун). Зама-заманлда дирго лъай- хъвалел г1адамазул х1исаб гьабидал, дидаги рак1алде ккола, гьадиг1ан лъик1ал г1адамалгун лъай-хъвай бугев дунги лъик1ав чи ватилин. Амма Шамилица бет1ер к1ибик1ула "абизе бегьич1олъиялъег1оло мунги добго жо бугин"...\nСундул х1акъалъулъ хъвалев дун вук1арав? К1оч1он танин кинабго рек1еде бач1ун бук1араб.\nАллагьасда цереги лъик1аллъун гьарегиха.\nКатегория: Мои статьи | Добавил: weux (09.04.2016)


Такъсир гьабиялда щаклъи бугезул гIагарлъиялъул пикет\nПатIимат Пираева, полициялъуласул эбел.\nМахIачхъалаялда бугеб Авартеатралда цебе пикет тIобитIана 24 июлалда. Такъсиразулъ жинда щаклъи бугев полициядъулав МухIамад Пираевасул гIагарлъиялъ гьабуна гьеб тадбир.\nГъизилюрт мухъалъул жанисел ишазул идараялда хIалтIулев вукIаго Пираевас «чIегIерал инкассаторазухъа» гIарац бахъанилан, рикIкIунеб буго цIе[-рехалъ. Амма полициялъуласул эбел ПатIимат Пираевалъ бицана Эркенлъи радиоялъе, жиндир вас Гъизилюрталъул ОВД-ялъул нухмалъулев АсгIабгIали Заирбековасда тIаса гIарзаби хъвазе тIамулев вугин цIех-рех чагIазилан.\nИнкассаторазухъа гIарац бахъулел Пираевгун цадахъ МахIачхъалаялдаса Гъазияв Жамалудиновги ГIабдулмуслим МухIамадовги рукIанилан, абуна Эркенлъи радиоялъе ЦIех-рехалъул комитеталда. Амма гьезул гIагарлъиялъ абулеб буго, такъсир гьабун батани – тамихI гьабеян.\nПатIимат Пираевалъ бицана «Эркенлъи» радияолъе жиндир вас Дагъистан тун Карачаево-Черкесиялда вачун анилан.\nПираевалъ абуралда рекъон адвокатал ричалел гьечIо такъсиразулъ жинда щаклъи бугесухъе.\nПираевалъ гьединго бицана жанисел ишазул нухмалъулев хисулев Алексей Салютин вачIун вуго МухIамад Пираевасухъеилан. Гъизилюрталъул ОВДеялъул нухмалъулев ГIалиасхIаб Заирбековасда тIаса гIарза хъвазе тIамулев вукIун вуго Салютиница Пираев, илан абуна «Эркенлъи» радияолъе полициялъуласул эбелалъ.\nГъазияв Жамалудиновасул эбел Мадина Мусаевалъ бицана «Эркенлъи» радияолъе, жиндир васасе гIакъубаби кьолел ругин, гьесухъе адвокатал ричалел гьечIин.\n24 июлалда пикет гьабуразда ракIалде буго 26 июлалдаги гьебго тадбир гьабизе. Гьез абулеб буго, республикаялъул нухмалъиялда жидер унтабазул-гIузрабазул баянал щвезегIан гьоркьоса къотIичIого пикеталгун-митингал гьаризе ругин.


«ХIалтIухъ мухь босуларо, Аллагьасул кири бугони, гIела дие», - ян абула гьес.\nГIадамазе кумек гьабулел ва росдае рахъун чIарал чагIи дида гIемер рихьана, гьезул хIакъалъулъ гIезегIан хъвана ва газеталдаса гьезие баркала кьуна. Амма Гъарланюрт станция росулъа анкьгьунар МухIамадов МухIамадица росуцоязе гьабулеб кумекги, жамагIаталъе сайгъаталъе гьес гьарурал гIемерал хIалтIабиги рихьидал, дун цIакъ гIажаиблъана. Гьев лъикIав чиясдаса цогидазги мисал босизе бегьулин абураб пикруялъ, газеталдасан гьесул хIакъалъул магIарулазда бицине ният гьабуна дица.\nМухIамадил тухум ккола Казбек районалъул Буртунай росулъа, амма гьев гьавуна ва гIуна Хасавюрт районалъул Гъарланюрт станция росулъ.\nГьесие гьитIинго бокьулаан суратал рахъизе, бокьун букIана ралел бакIазул инженерлъун цIализе, амма, инсул гIарцул хIал гIечIоялъ, гьеб аниш хIорго хутIана. Гьес Новочеркасск шагьаралда бергьенлъиялда лъугIизабуна мелиоративияб институт (I982), хIалтIана Хасавюрт районалъул «Мелиорацияводалъул» инженерлъун.\nГъарланюрт росда аскIоб рохьоб бугеб гьелъул филиал «Делитель-водораздел «Юзбаш-Кушбар» каналалъул шлюзалда хIалтIулев вукIана МухIамадил эмен-ГIумахъан, гьединлъидал киназго гьеб филиалалде «ГIумахановка» абула. МухIамадица инсуе гьениб кумекчилъи гьабулаан. Къого соналъ цебе, ГIумахъание Аллагьасул къадар щвана ва васас инсул хIалтIи жиндего тIаде босана. Гьалдаго цадахъ, гьавугьинан хIалтIун, гьес бачуна, гьес абухъе: «дие цIакъ бокьулеб, къватIибе цIутIун, лъикI бихьулеб (рельефная) архитектураялъулаб творчествоялъулаб хIалтIиги».\nАллагьасе гIолоян абун, росдаеги гIадамазеги гурхIел-рахIмуялъул хIалтIаби гьаризе байбихьиялъе ккараб гIиллаялъул хIакъалъулъ МухIамадица бицана: «Гъарланюрт къотIун унеб маххул нух бугеб бакIалда, гIадамал цIад-бакъалдаса рахчизе ва гIодокIусизе автобус лъалхъулеб хасаб бакI букIинчIо. Доб бакIалда аскIов гIумру гьабун вукIана Буртиса АхIмазиявдин Дилеев абулев лъимал гIемерав херав чи, лъикIав къадахъан, гIадамаз гьесде «гамачI даци» абулаан. Гьесул гIадат букIана росулъ мина балев щивав чиясе гвавулъе ун, кIиго къоялъ чIового хIалтIулеб.\nМухIамадица росдае гьарулел хIалтIи рихьун, цо пуланав бечедав чияс гьесие Мерседес машина сайгъат гьабуна. Доб мехалъ гьес балеб мажгиталъул хIалтIи, цементги арматураги гIоларого, чIун хутIулеб букIана. ГIемерго ургъичIого, сайгъаталъе кьураб «Мерседесги» бичун, гьес мажгит базе хIажатал сурсатал росана. Жакъа МухIамад хIалтIулев вугеб каналалъул шлюзалда аскIоб бугеб гIатIидаб майданалде тIоцеве щварав чи гIажаиблъун-хIикмалъун, виххун хутIула. Гьесие лъугьуна НекIсияб Грециялде яги Рималде щвараб гIадаб асар. Киса-кирго чIухIарал колоннаби, аркаби, болъаби…\nЦо нухалъ гьес дида абуна, дуца къваригIунел сурсатал чIезабуни, жинца автобусазул остановка балин. Дица хIажатаб жо чIезабуна ва АхIмазиявдиница гIадамазе санагIатаб остановка бана. Аллагь разилъиялъе дос гьабулеб хIалтIи дида цIакъ берцин бихьана ва гьелдаса нахъе дицаги байбихьана киридахъ хIалтIизе»,-ян.\nМухIамад ккола, живго жиндаго чIун цIалун, лъай, гьунар ва махшел щварав чи. Гьесул скульптор-архитекторлъиялъулаб хIалтIиги буго, гьес абухъе, ракIгъеялъе гъираялда гьабулеб, бокьулеб хIалтIи (хобби). Гьесул гьарурал хIалтIаби рихьарал скульптораз ва архитектораз гIажаиблъи гьабула ва МухIамадовасул махшелалъе кIудияб къимат кьола.\nРосдае гьес гьарурал хIалтIабазул сияхI халатаб буго. Гьездасан цо-цоял рехсела: КIалда кIудияб аркаги эхетун, гьелда тIад берцинаб хъвай-хъвайги гьабун, свертIа-сверун балясиналги лъун, кибго гьечIеб къагIидаялда къачIан, росдал гIолилазе сайгъаталъе бараб стадион, школалде ва мажгиталде ине санагIатаб куцалда бараб ва чIухIун къачIараб маххул нухда тIасан унеб кIиго кьо, гьел рикIкIинчIого, гьайбатго къачIараб жеги щуго кьо, кIиябго рахъалъан жанире ине гIатIидал болъабиги, гьезда тIад берцинал кIамуралги ругеб гьабсагIат балеб бугеб цоги цIияб стадион, кибго гьечIебгIан берцинго къачIараб росдал административияб минаялъул цебесеб гьумер…\nМухIамадица гьениб гIуцIун бугеб берцинлъиялъухъ балагьизе, видео-суратал рахъизе ва гьеб алжаналъуб хIухьбахъизе гьанире рачIуна, аслияб къагIидаялда, гьоркьохъеб ресалъул гIадамал, лъималгун улбул, хIалтIул коллективал… ГIадатлъун лъугьун буго, бертадул къоялда, беспилотникги гьаваялде бахъинабун, видео ва суратал рахъине, кочIол-кьурдул накъит гьабизе бахIаралгун цадахъ гьенире гIолилал ва жидерго къайи-цIаялъул рекламаялъул роликал рахъизе тукабазул бетIергьаби рачIин. Гьел тадбиразе МухIамадица гьенир чIезарун руго кинал бокьаниги ресал.\nГьес абуна гьитIинго жив вукIанила экстремал, гъотIол бетIерадаса кIанцIулаанила каналалъуве, гьединлъидал гьаниб бараб транплинги жиндиего бараб букIанила, амма, гьеб бан бахъиналде, жиндир 60 сон тIубанила ва гьениса гъоркье кIанцIизе хIинкъана. РухIдаллъизе живги гьавун, гIолилал рукIанила гьениса гъоркье кIанцIизе ирга щоларого.\nМухIамадил гIадат буго гьабураб щибаб скульптурияб хIалтIуе рокьулел чагIазул цIар кьолеб. Масала, гьениб бугеб гьулакалъе кьун буго жиндирго хъизаналъул цIар, рагъиялъе-инсул, кIамуралъе-гьудулалъул, как балеб бакIалъе-исламалда кверчIвалел гьудулзабазул, буго «Кергу» фирмаялъул цIар кьураб композицияги …\nГъарланюрт росдал жамагIатчи Расулов МухIамадрасулица абуна, цIакъав устар гуревги, МухIамад вугила хIалтIи гIуцIиялъе гьунар бугев чиги. МахIачхъалаялда маххул нухазул тIалъиялъухъа гьес балагьанила росулъ авал мажгит базе ракь, мажгит базе изну, хIадуранила гьелъие документация, хадуб гьенибе токги газги бачанила.\nМажгиталда гIадамаз рарал каказул киридал гьитIинабго бутIа щванани, жиндие гIунги тIокI букIинилан абула МухIамадица.\nГьес разиго абуна, жинца гьабулеб скульптуриябгун архитектурияб хIалтIи жиндие цIакъ бокьулила, гьелъ жинда цебеккунго якъинго бихьулила байбихьараб хIалтIул ахиралда букIине бугеб берцинлъи, гьелъги батилила, кигIан хIалтIаниги жив свакаларев. «ГIодоб батараб кIудияб хазина гIадин, Аллагьас дир хIалбихьизе кьураб махшел-гьунаралдалъун гьабураб хIалтIухъ дица мухь босизе бегьилищ? Бегьиларо, гьаб хIалтIухъ гIарац гитти»,-ян абуна МухIамадица.\nГьесул гIадат буго цIиял минаби ралел чагIазе садакъаде чIобого 20-30 балясина кьолеб.\nРосдае гьединал хIалтIаби гьарулев чиясда нахъасанги цебесанги тохаб хабар бицун, устарасул ракI къварид гьабулел ракIчIегIерал чагIиги камуларо. Гьелъие нугIлъи гьабулев цо мисал бачана гьес: «Цо нухалъ стадионалда хер бецулев вукIана дун. АскIове вачIун Идрис абулев гьалмагъас абуна: «Дуца гьабулеб хIалтIи гIадамазда бичIчIуларо, мун гIадин, чIового хIалтIулев чи киназго гIабдаллъун рикIкIуна»,-ян. Дица сабуралда жаваб кьуна: «Гьаб хIалтIухъ дие щолеб бечелъи лъалебани, гьаб хъарицелги дихъа бахъун, дуца бецилаан гьаб стадион.\nАллагьас нилъее кьун буго гьаб гьайбатаб ракь, дидаги тIадаб буго гьелда тIад дагьабниги берцинлъи гьабизе»,-ян.\nМухIамадица абуна, жинца кинабго хIалтIи байбихьилалда цебе росдал бетIер Мирзалгун дандбалила. Арматура, сали, цемент босизе кумек гьабулила росдал администрациялъги ресалда ругел чагIазги. Гьединго кумек гьабулила гьудул-гьалмагъзабаз, гIагарлъиялъ, Кергъу ва Трансснефть компаниязул нухмалъулез.\nБалясинабазул формаби ва поясал тIолеб захIматаб хIалтIи бугеб мехалъ, кумекалъе ахIулел руго гьудул-гьалмагъзаби.\nЛъади ГIасиятида (гьес гьелде «рукъалъул прокурор» абун цIар лъун буго) гьес абула: «Радал лъикI кваназавун дун витIана, дуеги щола дица гьабулеб хIалтIул гIарцудасаги къиматаб кири»,-ян.\nЖамагIаталъе гьабулеб кинабго хIалтIи МухIамадица киридахъ гьабулеб буго. Гьесул гIадат буго цIиял минаби ралел чагIазе садакъаде чIобого 20-30 балясина кьолеб.\nТIабигIаталде гьесул бугеб рокьиялъул бицунеб цо мисал бачина. «ГIумахановкаялдаса» I5-20 метраялъ рикIкIад бугеб Тотурбий росдал ракьалда буго кIудияб миккил гъветI. Мебель гьабизе гьеб къотIилин хIинкъун, МухIамадица гьелда сверун гьабун буго балясинабазул чIухIараб чали.\nМухIамадил буго захIмат бокьулеб, цоцалъ рекъараб, унго-унголъунги талихIаб хъизам. Лъади ГIасиятида (гьес гьелде «рукъалъул прокурор» абун цIар лъун буго) гьес абула: «Радал лъикI кваназавун дун витIана, дуеги щола дица гьабулеб хIалтIул гIарцудасаги къиматаб кири»,-ян.\nМухIамадил лъималги руго росдаеги, гIагарлъиялъеги пайдаял чагIи. КIудияв вас ТIагьир хIалтIулев вуго росдал администрациялда, гьитIинав Темур ккола шофер, яс-Зумруд-рикIкIуней кардиолог. Гьес мукIурлъун абуна: «Лъималазул анлъабго лъимер кколила жиндир бакъги, моцIги, цIвабиги, къвалги бан, гьезда баизе щвей бугила жиндир рекIел чIоло битIараб лахIзат.\nГара-чIвариялъул ахиралда МухIамадица абуна: «Унго-унголъунги талихIав чи вихьизе бокьани, гьале дун дуда цеве. Дир буго бокьулеб хIалтIи, рес буго гIадамазе кумек гьабизе, буго талихIаб хъизам, лъикIал лъимал, жеги лъикIал гьезул лъимал. Санаториязде гIадамал уна хIухьбахъизе, бацIцIадаб гьаваги, гьуинаб лъимги, кибго гIурчинлъи-берцинлъиги, хIанчIазул бакъналги ругеб дун хIалтIулеб бакI - «ГIумахановка» дида алжан бугин ккола. Аллагьасда цоги жо гьаризе нечела дун.\nКокрек ва Гъарланюрт росабазул бетIер Мирза Муртазалиевас абуна, гьаб хъулухъалде жив тIамураб къоялдаса нахъе МухIамад МухIамадов (Рохьосев) вугила жиндир кваранаб квер. Аллагьас кьураб гIажаибаб махшел гьес жамагIаталъе пайдаял ишал гьариялъе хIалтIизабулеб бугила. Гьесул рагIабазулъ ва каламалъулъ гьечIила «бажаруларо», «заман гьечIо» абурал рагIаби. Жидер росулъ ругел киналго чIухIун къачIарал бакIал ва архитектуриял берцинлъаби МухIамадица гьарурал кколила. Жидер жамагIатазул ва жиндирго рахъалъан бокьун бугила гьесие газеталдасан кIудияб баркала кьезе. «ХIурматияв МухIамад, Кокрек росдал тарихалда дуца тана гъваридаб лъалкI. ТалихIги, рохелги, сахлъиги кьеги дуе Аллагьас. Хъизам-лъималаздасан вохун тайги мун таманал соназ.\nПрочитано 328 раз\tПоследнее изменение Вторник, 05 ноября 2019 12:54\nКарланюрт, Кокрек, Мухамад,,\nДругие материалы в этой категории: « ТIанусиса Хуриса ГIалил Шамил\tЭбелалъ дир кинидахъ кучIдул ахIичIелани… »


НИЖЕР ГАРА-Ч1ВАРИ. ТОК БУХ1ИЗЕ БОКЬУН. - 25 Сентября 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2017 » Сентябрь » 25 » НИЖЕР ГАРА-Ч1ВАРИ. ТОК БУХ1ИЗЕ БОКЬУН.\nНИЖЕР ГАРА-Ч1ВАРИ. ТОК БУХ1ИЗЕ БОКЬУН.\nАхираб заманалда «Росдал зах1матчи» газеталъул редакциялде г1емерал г1арзал рач1унел руго Россиялъул энергосбыталъул Хунзахъ бугеб отделениялъул х1алт1удаса разилъи гьеч1олъи загьир гьабурал. Гьезул х1акъикъат лъазелъун жакъа нижер мухбир дандч1вана гьеб г1уц1иялъул начальник Мух1амадов Мух1амад Мах1ачевичгун. Гьесдаги нижедаги гьоркьоб ккана гьадинаб гара-ч1вари:\n- Г1адамазул г1арзал руго токалъухъ г1арац босулелъул контролераз бук1ине кколелдаса ц1ик1к1ун босулеб бугилан. Щиб дуца гьелда хурхун абилеб?\n-Ц1ик1к1унали щай гурин, кьезе кколебцин кьолеб гьеч1о г1адамаз. Щивав чиясда т1адаб буго жидер счетчикалда бугеб бихьизабиялда рекъон жиндир заманалда бух1араб токалъухъ г1арац кьезе. Амма бат1и-бат1иял багьанаби ратун кьолеб гьеч1о. Руго гьезда гьоркьор счетчикалде ток бач1ине биччач1ого бат1и-бат1иял х1иллаби гьарун бикъулелги. Ц1ик1к1ун г1арац босулев контролерасда счетчикалда бугелда рекъон гурого г1арац кьеларилан абеха. Дида рак1алде ккола гьел харбал г1адамаз ургъунго риччарал ратилилан.\nНижехъеги рач1уна г1емерал г1арзалгун г1адамал. Г1арзалчаг1азда нижеца гьикъула кинав контролерас кидал нужеда ц1ик1к1ун г1арац кьеян абурабилан. Ц1арги лъаларила, фамилияги лъаларила цо къокъав чи вук1анила, квитанцияги кьеч1ого г1арац босун анилан. Х1исаб гьабеха лъида гьаниб г1айиб бугебали. Г1арац кьолелъул квитанцияг1аги т1алаб гьабизе ккеларищ. Квитанциялда рекъон нижеда лъала кинав контролерас киг1анасеб къадар г1арцул босарабали ва гьезул жив-живасул код бук1унелъул щив чи гьев кколевали.\n- Кколел руго счетчикалда ругел рихьизариялги жидер компьютералда ругелилан контролераз рач1аралги данде кколарел х1ужаби. Щайдай гьеб гьедин бугеб?\n-Счетчикалда ругелги компьютералда ругелги рихьизариял дандеккунгут1иялъеги буго гьадинаб г1илла: г1арац кьеч1олъи, счетчикалъул рихьизариязул баян щвеч1ого заман гьоркьоб ани, компьютералъул программаялда рекъон абонентазда т1ад хъвала нормативалда рекъон рихьизариял. Гьеб расги х1инкъизе кколеб жо гуро, нужерго счетчикалда ругел рихьизариялги росун, суратги бахъун бухгалтериялде рит1ани ц1ик1к1ун хъварал баянал т1аса рахъула. Гьебгиха г1адамаз ток бикъулеб бук1иналъул х1асил. Жидер рокъоб отоплениеги бугел, кинал рокьаниги токалъул алаталги ругел г1адамалги ч1ола жидеца моц1ие ц1акъго дагьаб къадаралда гурого ток бух1уларилан. Отопление гьеч1оницин, г1иц1го чирахъал гурого рокъоб бакуларел г1адамазцин 100-200 гъурущ гурого, гьез бицанихъе, бух1ич1ого бук1унаро. Цох1о чирахъалги ракун токалъул алатал рокъоб х1алт1изарулел г1адамал нилъеда гьоркьор рати ц1акъго къанаг1атаб иш буго. Г1адамазул рокъоре жанире лъугьараб мехалда, токалъул чайникал рихьула столалда лъун. Цогидаб бакулеб алат гьеч1онигицин, гьелъги бух1ула ц1ик1к1араб къадаралда ток. Цо-цоял ч1ола жидеца хинлъизаризе токалъул алатал х1алт1изаруларин ц1улги лъун т1урччиги бан печал ракулилан. Балагьеха, пучдул ракараб мехалда чан рокъосан к1к1уй къват1ибе бач1унеб бук1унебали. Щибаб моц1ие кколеб 500 гъурущг1аги кьеларилан харж щун гьеч1ин абун багьнал ратун кьоларо г1арац. Цо-цоязда рак1алде ккола гьаб моц1ие кьеч1они, т1асияб моц1алде гьеб г1арац т1аса унеб г1адин, амма т1аде бач1ун гурого гьеб т1аса унаро. Гьединлъидал г1арац жиндир заманалда кьураб лъик1аб буго. Х1илла-рек1к1ги гьабун счетчикалъул рихьизариял дагь гьаруниги, лъиего балъголъи гуро, г1емерисел г1адамаз ток бикъулеб бук1ин. Щибаб моц1ие бух1аралъул бащадабг1аги къадар кьолеб бук1арабани, гьадиг1анго квешаб ах1вал-х1алалде ккелароан токалъул х1алт1и. Жакъа 25 миллион гъурущалде ток бух1араб мехалда 5 миллионцин г1арац бак1аризе к1олеб гьеч1о г1адамазухъа. Кинаб ц1ик1к1ун босиялъул хабар гьаниб бицине кколеб? Цо-цо минаялъул бет1ергьан хвараб бак1алда г1умру гьабун ругел гьесул лъимал токги бух1ун, г1арац кьеларилан ч1ола, гьеб жидеца бух1араб гурин. Ток бух1арав валагьизе хабзалалъе аян, гьенибехун килищги бит1ула. Гьезда рак1алде кколеб батани, гьедин жидеда т1аса г1арац унин абун. Гьеб мекъи буго. гьениб жаниб г1умру гьабун вугев чиясда правопреемник т1аса г1арац кибениги унаро. Гьеб кьеч1ого гьев ворч1изеги ворч1уларо.\nГ1адамазе дагьал гурого харжалги щолел гьеч1ин, цоцада рич1ч1иялъул ах1вал-х1алалде рач1инилан, ц1акъго кьваризабич1ого, дагьабниги бичча-бихъан тей гьабуни, гьел дагьалги квешаллъун лъугьуна бич1ч1изеяли киса гурин гьезда гьеб бич1улеб.\n-Бицуна нужер контролеразги жидеего дагьаб г1арац нахъе лъолилан. Лъаг1алил байбихьуда жигулиялда рек1ун вач1арав чи, гьелъул бакьулъиялда иномарка босун хьвадулилан.\n-Эбелалъ гьабураб мехалда лъимерги г1иц1аб бук1уна. Дагь-дагьккун рет1ел рет1ун гьеб т1убанго бацизабула. Гьединго, щивав чиясги зах1маталъул г1умруялде лъугьаралдаса нахъе т1ок1 гьабулеб бук1уна машинаги, цоги х1ажатаб босизеги г1арац. Мухь щвеч1ого гурелъулха анибги г1адамал х1алт1улел, щай нужеца кинабго г1айиб контролеразде рехулеб?\n-Дуда рак1 ч1ун абизе к1олищ нужер контролерал «рац1ц1адал» г1адамал ругилан.\n-Щивав чиясулъ бук1ине ккола жиндирго ях1-намус. Нагагьлъун контролерги абонентги рекъон к1иязего бигьалъиялъе х1илла-рек1к1 гьабулеб батани, гьеб буго х1арамаб ва такъсирияб иш. Гьединаб иш ккани лъазабе нижеда. Гьединазе законалде данд рекъон кколеб тамих1 гьабизе буго.\n- Счетчик хвани лъица лъезе кколеб?\n- Хвараб счетчик гьелъул бет1ергьанчияс хисизе ккола, ай ц1ияб счетчикги босун абонентас ах1изе ккола электросбыталде гьеб лъезе рач1аян. Нижеца счетчик лъола, гьелъул номер хъвала ва гьеб, гьев абонентасда т1ад бухьинабула. Цо-цоязда рак1алде ккола жидеего бокьараб счетчик лъезе бегьулилан. Х1алхьезег1ан г1арац бух1араб счетчикги бахъун, ц1ияб лъун батула. Гьебги буго доб цебехун рехсараб счетчикалдаги, компьютералдаги ругел данде ккеч1олъиялъе цойги г1илла. Цойги нухалъ лъан бук1ине бицунеб буго. Регистрация гьабич1еб счетчик лъун батарав чиясда акт гьабула ва г1ак1а къот1ула.\nХвараб счетчик бугеб бак1алда, гьеб ц1ияб босизег1ан, рук1уна нормативал. Гьелги минаялъул площадалъухъ, рокъор х1алт1изарулел электроприборалъухъ ралагьун ч1езарула.\n- Дагъистаналда руго г1емерал гидроэлектростанциялги, ТЭЦалги бегьуларищ токг1аги рекъараб багьаялда ч1езабизе?\n- Токалъухъ кьолеб г1арац Дагъистаналда бищунго г1одобег1анаб буго. Гьабсаг1аталда нилъер аниб тариф 1 гъурущгин 69 капек батани, руго регионал, гьелъухъ 3-4 гъурущ босулелги.\nЩаялиго нилъер г1адамал ц1акъ барахщула бух1араб токалъухъ кьолеб г1арцуда. 200 – 300 ва жеги ц1ик1к1унги кьун босула 5-10 минуталда жаниб гьекъон лъуг1улеб шиша, 100 гъурущалде росула цо къоялъецин рух1изе г1оларел сигаретал. Токалъухъин абуни, т1убараб моц1ие кьолеб 500 гъурущ, гьебгицин кьезе к1оларо, жидеца 100-200 гъурущ гурони т1ок1аб бух1уларин ч1ола. Нилъерго районалдаса контролерги вач1ун, гьесухъе 500 гъурущ кьезе к1оларев абонент, бат1ияб районалдаса хал гьабизе чи вач1араб мехалда гьесул чвантиниб 15 азарго гъурущ лъезе г1едег1ула. Нилъераз жидеего гьабулеб бигьалъи бич1изего бич1уларо.\nЦебе ч1езабе цо саг1аталъ ток сваницин нилъеда бук1унеб ах1вал-х1ал. Гьанжесеб заманалда, щиб нилъехъа ток гьеч1ого гьабун бажарулеб? Цо-цо ккун рик1к1инч1ониги гьеб щивасда лъала.\nРач1а, щивав чияс бич1игун кьелин, жидеца бух1араб токалъухъ г1арац.\n- Токалъухъ г1арац кьеч1ев чиясе кинаб тамих1 гьабулеб?\n- 3 моц1алъ токалъухъ г1арац кьеч1ев чиясул рокъобе гьеб къот1инабула. Гьелдаса хадуб векерула гьев, киг1ан к1ваниги хехго г1арац кьезе.\n- Контролеразухъе гурого бух1араб токалъухъ г1арац цойги бат1ияб бак1алде кьезе бегьулищ?\n- Бух1араб токалъухъ г1арац босун рач1ине бегьула районалъул энергосбыталъул отделениялъул кассаялде, почалъул отделениялде, дагьабги бигьаго рокъоса къват1ирецин рахъинч1ого компьютералдасан щивав чиясул личный кабинеталдасан платежный кодги бихьизабун энергосбытовой компаниялъул htt PS://9Р-/С.ru/ сайталде.\nГьеб мехалда бук1ине гьеч1о кинаб бук1аниги х1илла-рек1к1, рич1ч1унгут1аби.\nКомпьютер лъаларев чиясе бигьалъи буго жидер рокъове вач1арав контролерасухъе майилан, цебе нилъеца бицухъе, г1арац кьезе.\nЩивав чиясда т1адаб буго бищунго цебе живго рак1 бац1ц1адавлъун вук1ине, хадуб аск1ов вугесдасаги гьебго т1алаб гьабизе.\n- Дуеги баркала нижер ах1вал-х1ал ц1ехезе яч1аралъухъ.\nАхиралдаги бокьун буго токалъухъ мух1канго г1арац кьолел рак1бац1ц1адал абонентазе рак1-рак1алъулаб баркала кьезеги.


Умумузул ракьалде –умумузул нухдасан » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n- ЛъикI вуссарав, МухIамад.\n-ЛъикI ватарав вац, щиб хIал бугеб нужер?\n-Аллагьасе рец, лъикI руго. Нужго кин ругел, нухал кин ругел?\n- Гендерил тоннел къан батун Лавашисан сверизе ккана, гьенисаги гIаздал нухал ругоха.\nГьадинаб гара-чIвари нилъеда гIемер рагIула магIарухъ. Гьеб гьанже лъиего цIияб хабарги гуро. Дагьадниги гIазу-цIер бани тоннелалдаса рилъунеб хIал букIунаро, Лавашисан сверун унагоги нухал цIер къарал рукIуна. Гьединабго буго магIарухъе унеб ХIари-габурлъиялдаги гьава-бакъ. Бихьулеб буго лъабго нухалъул цонигияб лъагIалил бокьараб мехалда ургъелтун ине бегьулеб хIалалда гьечIолъи. Нус-нус саназ нилъер умумул хьвадана риидал ШишиликI магIардасан ва лъагIалил свериялда Генусан ЧIикIабе Сулахъ гIоралъул рагIалдасан. Гьеб букIана бищунго санагIатаб нух лъарагIлъиялде ине. Цо заманалда (ХIуригат бьахъун хадусел соназ) Ишкатала росдада нахъаса гIодобе анкьго километраялъ нух бахъун гIурумухъалдеги рештIун Сулахъалъул рагIалдаса эхеде шагьранух хIалтIулеб букIана. Буйнакскиялда гIумру гьабулев цо херав чияс бицана жинца (полуторка) машинаялда Болъихъе тукадул къай баччулаанила гьадаб нухдасан рагъдаса хадусел соназ. Кинниги къваридаб нух букIун батила хIукуматалъ рехун тун, гьеб кIочене тана. Амма, халкъалда кIоченчIо санагIатаб нух.\nГьанже цIияб къагIидаялда ЧIикIаб росу кIалалдаса жанибеги сверун, ЧIикIаб, Ахакь, Генуб росдал ракьалдасан магIарухъе лъолеб буго санагIатаб нух. Гьеб нухалъул тIокIлъи щиб абуни: тIоцебесеб иргаялда – гIазу гIобдоб чIоларел, цIер чIвалареб букIин, кIиабизеги эхедерай гьечIолъи. – 32 километраялъ I2 % гурони кколеб гьечIо. Тоннелалдасан унаго кIудиял машинабаз бала цо сагIат доре кIалтIе рахине ва цоги сагIат гIурухъе гIодоре риччазе. Гьенир кколел сакъалъаби, харж гьабулеб цIатари, холеб заман кинабго данде къани - расги лъикаб сурат цебе чIоларо. Гьаб киналдасаго нилъ хъвасарлъизе рес буго Бузнаса-нух рагIалде бахъун гьенисан хьвадизе лъугьиндал. Доб цебе букIараб нух бахъиялде Игьалиса Чупалас (хв. I937 с.) гьабураб назмуялда руго гьадинал мухъал:\nЦIолбол ахал къачIай къойил хьиндалаз,\nКъокъаб гьакил нухалъ Шураре ине.\nЩвараб давла босе мискинзабаца,\nМагъилъа пихъ биччун бечелъи щвезе.\nЧанги сон ана хьиндалазул тоннелги къан пихъ бичизе унеб нухги халалъун гьабизе жо лъаларого. ХIукуматалъги щибго ургъел гьабичIого рехун тун, гIадамазул ахIи-хIурги бахъун букIана. ГIицIго пихъалдасан гурони магIишат гьечIел росаби нилъер гIурумухъазда цIакъ гIемер руго. Гьаб нухалъул ЧIикIасезе бицун хIал кIолареб баркала букIина магIаруллъиялъулго, гьелдаго цадахъ гьезие рес щвела жибго чвахун (насосалъ кьабичIого) росулъе кигIан кIваниги рогIраздасан лъим бачинеги. Бихьулеб буго магIарул росабазул экономикияб рахъ цебетIеялъе гьаб нух чара гьечIого хIажатаб букIин. Араб сон «МугIрузул сон» абун лъазабун букIана хIукуматалъ, амма щиб мугIрузе ккараб пайда-хайирали лъаларо нухгIаги лъугIизабизе квер чIван букIарабани кигIан рекъарабдай букIинаан. Кинниги магIаруллъи хIукуматалъ гIемер жо кьун гогьдарарал гьечIо, гьелъги батила «Халкъияб нух» абураб цIарги лъун жамагIатазде ахIи бан, гьеб хIалтIуде байбихьараб. Гьале кIиабилеб лъагIел инеб буго гьеб хIалтIи гьабизе тIаде босун Болъихъа Дибиров МухIамад Камил цеве вахъаралдаса.


Аслан Масхадов: «Россиялда терроризм байбихьана Путин вачIун хадусала»\n2005 соналъул 8 марталда Чачан Республикаялъул Толстой-юрт росулъ чIвана Аслан Масхадов.\nАслан Масхадов кколаан тIоцебесеб рагъдаса нахъе тIолго халкъалъ вищарав президентлъун. Дол рищиязухъ хал-щал гьабулаан гIемерал халкъаздагьоркьосел тохалчагIаз.\n«Хасаб операция гьабун, чIван вуго сепаратистазул цевехъан Аслан Масхадов ва гьесул гIагардисел кумекчагIи», - ян кIудияб чIухIигун лъазабуна 2005 соналъул 8 марталда Россиялъул тIадтараз ва официалияб прессалъ. Россиялъул президент Владимир Путиница буюри кьуна гьеб операциялда гIахьаллъаразе рагъулал шапакъаьал кьезеин.\nСепаратизмалъул гуребги, терроризмалъулги гIайибалги гIунтIизарулаан Россиялъул низам-цIунулез Аслан Масхадовасде.\nЖивго Масхадовас кидаго какулаан теракталги гIадатиял гIадамазе гьабулеб зулмуги. Нижер архивалда цIунун хутIун буго 2003 соналда нижер радиоялъе Аслан Масхадовас кьураб интервью. Гьес гьадинаб къимат кьолеб букIана Масала Бесланалда школлъимал гъоркьлъалие росун рукIиналъе.\nАслан Масхадов: «Бисмиллагьи рахIмани рахIим. Дун вуго Чачаназул Ичкерия республикаялъул президент Аслан Масхадов. Россиялда, хасго Бесланалда рукIарал ахирисел терактазул хIакъалъулъ дие гьадин абизе бокьилаан.\nГьеб буго балагь. Жидерго эркенлъиялъе гIоло къеркьолел чачан халкъалъул ва мужагьидазул кинабгIаги хурхен гьечIо гьадинал ишазда. Гьеб вахIщилъи ритIухъ гьабизе рес гьечIо».\nТерроризмалъул гIайибал цогидазде гIунтIизарулел жалго ругин унго-унгоял террористал, ян абулеб букIана Аслан Масхадовас.\nАслан Масхадов: «Ахирисеб щуго соналда жаниб тIолго чачан халкъ, чачаназул киналго лъимал гъоркьлалъие росарал кинигин ругел. Гьел хIехьолел руго Россиялъул пачалихъалъул рахъалъан унго-унгояб терроризм».\nАслан Масхадов ва Россиялъул президент Борис Ельцин. Москва, Кремль\nАслан Масхадовас жиндир интервьюялда абулеб букIана гьеб пачалихъияб терроризм байбихьанин Россиялъул президентасул хъулухъалде Владимир Путин вачIараб мехалда.\nАслан Масхадов: «Кавказалда Россиялъ халат бахъунеб рокьукълъиялъул вахIшияб политика буго гьеб. Киналго Кавказ миллатазда бараб. Цогидаб гIилла - Россиялда тIалъи хиси ва жиндирго халкъги чачан халкъги бидулъ гъанкъун, Россиялъул Федерациялъул президентасул хъулухъалде Путин вачIин».\n2003 соналда Россиялъул президентасул политикаялъе Аслан Масхадовас кьураб къимат жакъа такрар гьабулеб буго инсанасул ихтиярал цIунулезги, Россиялъул оппозициялъги, батIи-батIиял улкабазул церехъабазги.\nАслан Масхадов: «Гьеб буго унтиялда релъунеб президент Путинил гIамал-кIодолъи. Чачаназул ва Чачанлъиялъул хIакъалъулъ бицен унеб мехалда гьесул гьумер хисула, бихьаразда гьеб лъала. Гьесул рейтинг-хIаялъ чачаназул гуребги, цогидал миллатазулги би учузлъизабуна».\nАслан Масхадовасул жаназа гьанжелъагIан кьун гьечIо гIага-божаразе. Гьесул вас Анзорица нижер радиоялъе баян гьабулаго, абулеб буго жидер хьул къотIун гьечIин, ва жидеца гIамал гьабулеб бугин инсул жаназа гIагаб ракьалда букъизе.\nА.Масхадовасул вас Анзор\nАнзор Масхадов: «Бусубранчи вукъизе ккола бусурбабазул хабзазда. Байбихьудасанго нижеца тIалаб гьабулаан инсул жаназа нахъе кьей. Нижеда лъалаан – гьеб бигьаяб иш гурин. Нилъеда лъала гIурусазул хасиятги: аза-азар жаназа нахъе кьун гьечIо гIагаразе. Амма нижер буго халатаб заманалъулаб план. Ва гьеб планалъул кинабго мухIканлъи гьабсагIат загьирабизе кколаро. Адвокатазулгун рекъон хIалтIи гьабулаан нижеца ва къеркьецй халат бахъунеб буго».


Авартеатралда – татар спектаклял » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nАвартеатралда – татар спектаклял\nМагIарул драматургиялъул ва театралъул хIакъалъулъ пикраби\nИсана 10 июлалда ЦIадаса ХIамзатил цIаралда бугеб Аваразул драмаялъул театралъ сапар бухьана бакълъулазул ракьалде. Щибаб анкьалда гьедин магIарул мухъазде сапаразда, гастролазда руго артистал. Цересел анкьазда артистал щун рукIана Шамил районалъул ГьентIа, ГIуриб ва цоги росабалъеги.\nКинабго къватIиса: картошка, гIеч, пьеса…\n10 июналда магIарул театралъул вакилзабаз МелъелтIа бихьизабуна татаразул драматург, хъвадарухъан ва публицист Туфан Миннуллинил (1935 – 2012 сс.) «Диляфрузил ункъо бахIарав» абураб комедиялда рекъон, лъураб «Цо ясалъул ункъо бахIарав» абураб спектакль.\nГьеб театралъулаб асар сценаялда лъун буго Дагъистаналъул халкъияй артистка Наира ХIайбулаевалъ, гьелъул режиссураялда рекъон.\nГьеб спектаклялда Диляфрузил роль хIана Дагъистаналъул мустахIикъай артистка Машидат ГIумарасхIабовалъ. Диляфрузил «бахIарал» кколаан Шакур (Дагъистаналъул мустахIикъав артист ГIабдулхаликъ ГIабдулхаликъов), Ямил (Салим Камилов), ИсмагIил (Ибрагьим МуртазагIалиев) ва ХIалим ХIурматович (НурмухIамад НурмухIамадов). Цоги рокьул чвахи букIана Амурилги (Мурад ХIажиев) Сажидалги (Мадина МухIамадрасулова).\nГIаммаб куцалда абуни ва босани, спектакль чIамучIаб букIинчIо. ЧIаголъиялда хIана артистаз ролал. МагIарул театралде росун лъагIелцин бачIел артистазги лъикIаланго бажари бихьизабуна сценаялда.\nТIадагьаб комедиялъул жанр къабул гьабула хасго гIолохъанаб гIелалъ. ГIолилазе ругьунаб, гьезда бичIчIулеб, гьезул мацIалда хъвараб гIадаб асар бугоан гьеб. Пьеса татар мацIалдаса магIарул мацIалде буссинабун буго. Квешаб таржама гьечIоан. Амма гьоркьо-моркьор гIурус рагIаби ва тIубарал рагIабазул дандраял хIалтIизаричIогоги чIезе кIоларо магIарул театралъул вакилзабазда.\nЦо кIудияб, бицинегIанасеб сюжет гьеб комедиялъул гьечIо. Ункъо гIолилав вуго по пуланаб росулъ цо ясалда сверухъ лъугьун. Сажидаги Диляфрузги гьудулзабиги рукIун, гьез хIилла ургъула «чIухIарал, гIамал кIудиял» васал ралъаргъизе – гьел ахIула цого заманалда цоцаздаса балъго рицIцIил гъотIокье дандчIваялде. Спектаклялъул тIоцебесеб бутIаялда, акталда гьеб дандчIваялде хIадурлъи букIана, кIиабилеб акталда гьеб лъарахъ бугеб рицIцIил гъотIокь ккана ишал.\nШакурица малацагун заруца чIвалев вугониги, ИсмагIил абурав гIолилав хъамун нахъеги инчIо. Кутакалда газеталгун журналал цIалулев, лъадиги гьечIо херлъулев вугев ХIалим ХIурматович абурав хIараги вукIана гьенив. Персонажазул, комедиялда гIахьаллъулезул рукIана гIумруялдаса росарал, ургъун рахъичIел гIадал сипатал ва хасиятал.\nАхирги гьей Диляфруз Ямилие щвана ва пардав къана.\nАвартеатралъул репертуаралъул ва санайил рихьизарулел спектаклязул гIемер бицен ккола интеллигенциялъул вакилзабазда гьоркьобги. Театралъул гIоркь ккурал чагIаз абула магIарулаз цIиял пьесаби хъвалел гьечIилан, гьединлъидал, жидеца къватIиса авторазул, цоги регионаздаса ва улкабаздаса драматургазул асараздаса пайда босулилан.\nАмма… МагIарул театралъул гьумерлъун, чIухIилъун, гIаламатлъун ругел спектаклял рукIине ккела репертуаралда, гьезда хIур ккезе тей битIун гьечIо. Щай щибаб соналъ дунялалъулго театразда лъолел Эсхилил, Шекспирил ва цогидазулги пьесабаздасан асарал? «Гамлет» буго классика. Амма магIарул халкъалъулги буго классика. Гьеб кIочон тани, нилъ щал кколел?\nМиллияб театралъ халкъалъул хасият бихьизабизе ккола\nЩай Авартеатралъ, таманал гъурщалги хвезарун, Азербайжаналъул машгьураб «Аршин мал алан» абураб спектакль лъезе кколеб, «МугIрузул ГIали» щай цIикIкIун бихьизабуралеб? Бокьани, авар халкъалъул тарихги, къисабиги, асаралги гIезегIан руго. Бокьун гьечIого буго миллияб маданият цебетIезабизе.\nГIемерал хIалбихьиял рукIана Шамил имамасул заманалъул тарих сценаялдасан бихьизабизе. Амма жакъа къоялде щвезегIанги гьеб масъала тIубазе кIун гьечIо.\nВертолеталцин роржинаруна магIарул театралда. Амма нилъер халкъалъул рухIияб ва миллияб рахъ бихьизабизе захIмалъулеб буго.\nГIабасил МухIамадил «Саба-меседо», «Камалил Башир», «ХъахIабросулъа МахIмуд» абурал таватуразда рекъон, лъурал спектаклялги цIигьаричIо Авартеатралъ. Театралъе цIар кьурав ЦIадаса ХIамзатил асарги рихьулел гьечIо гьелъул сценаялдасан. Гьединал мисалал гIемер рехсезе бегьула.\nГьанже миллиял мацIазе, культурабазе ва литературабазе захIматал сонал рещтIана. Кин букIаниги, мацIалъулги, тарихалъулги, адабияталъулги, маданияталъулги гъансито ккола театр. 1941 соналда КIудияб ВатIанияб рагъде ун руго Авартеатралъул гIолилазул къокъа. Гьедин фашизм къезабиялъе гIоло чангияз рухIалги кьун руго. Бечедаб, кIудияб тарих буго магIарул театралъул. Бокьилаан жибго театрги дагьаб халкъалдехун гьумер битIун буссани, халкъалъги миллияб театралъул хIурмат гьабуни.\n» «Дун хIинкъун йикIана Фазул роль хIазе»\n» Дица дунялалда барабщинаб мех, унгоха, гьаб гIумру ун батараб хех\n» «Кавказалъул робинзоналги» цIиял магIарулалги\n» Къасиги - афишал… Авартеатр…


ХIилла-макруялъул къурбаналищ, «гIайиб гьечIого «гIайибиялищ»?\nУнсоколо мухъалда бугеб лъималаз хIухьбахъи гьабулеб бакIалъул нухмалъулелда тIад такъсир гьабиялъул иш рагьиялда сверун кIудияб ахIи-хIур бахъун буго Дагъистаналда. Пачалихъги махсароде ккун гьелъ хъулухъалдаса пайдаги босун чанго миллион гъурущ гIарцул бетIергьанлъун яхъине къасд гьабун букIиналъул гIайиб гIунтIизабулеб буго гьелде улкаялъул Генералияб прокуратураялъ.\nАмма гьеб хасал чагIазул хIаркаталда рекъон жидеда тIад лъураб бугьтан бугилан абулеб буго Унсоколо мухъалъул лъай кьеялъул идараялъул нухмалъулес.\nЛагералъул нухмалъулей ГIабдулаева Асиятица гьереси документалги гьарун микьго миллион гъурущ гIарац жиндего буссинабун бугилан абулеб буго Россиялъул Генералияб прокуратураялъ кьураб баяналда.\nУнсколо мухъалда бугеб «НакIкIигъветI» абун цIар бугеб, лъималаз хIухьбахъи гьабулеб лагерь ккола гьеб. 2012 соналда гьенир хIухьбахъи гьабун рукIарал 1600 лъимералъе хIажаталъе харж гьабунин гьеб гIарацилан абулеб буго лагуралъул нухмалъулелъ.\nАмма хIакъикъаталдайин абуни гьел лъимал гьеб соналда хIухьбахъуда рукIинецин рукIинчIилан абулеб буго прокуратураялъ. Гьеб хIужаялда бан рагьараб такъсир гьабиялъул ишалад рекъон ГIабдулаевалъе къотIизе бегьула туснахъалъул 10 сон.\nЭркенлъи радиоялъ бухьен гьабуна Унсоколо мухъалъул лъай кьеялъул идараялъул нухмалъулев МухIамадгIалиев Лабазанилгун.\nГьеб кколин жинца нахмалъи гьабулеб хъулухъалдаса жив нахъе рехизе бокьарал цо хасал чагIаз ургъун бахъараб гьересиян бицана гьес жиндирго кIалъаялда.\nЦебеги чанго нухалъ батIия-батIиял нухалги ралагьун хIалбихьанин гьез жидерго хъубаб къасд гIумруялде бахъинабизе. Гьезул хIасил ккечIеб мехалъ гьаб нухалъ ишан босун бугин лъималаз хIухьбахъи гьабулеб бакI.\nЛагералъул нухмалъулей ГIабдулаева Асият кколей йиго Лабазанил хъизан.\nАраб соналъул ноябрь моцIалдаса нахъе бугин гьелда сверухъ ахIи-хIур унеб, гьелъул хIакъалъулъ гьез хъвачIеб информациялъул алатги хутIичIин, я интернеталда я республикаялда къватIире риччалел газетазда.\nАмма гъорлъе ракун халги гьабичIого биччараб, щибго кьучI гьечIеб хабар бугин гьезул гьебилан абулеб буго МухIамадгIалиев Лабазаница\nМухIамадгIалиев Лабазан: «Гьел лъималги руго гьабсагIат чIаго, гьел гьенирги рукIана хIухьбахъи гьабулел, гIицIго гьезул сияхI хIадур гьабулаго эбел-инсул цIарал хъвалаго гъалатI ккун батIиялъ бахъинабураб ахIи-хIур буго гьезул гьеб.\nЩив витIарав, щив тIекъавали диванханаялъ бихьизабила.\nДиваналде материал битIеян гьезда хадув лъугьинецин ккана дун. Гьеб кинабго буго дир хъулухъ къваригIун ургъун бахъун гьез бухъараб питна».\nДиванханаялъ халги гьабичIого, гьез хIукмуги къотIичIого кинабго рагIа-ракьанде щун Эркенлъи радиялъе бицине разилъичIо МухIамадгIалиев Лабазанги гьесул адвокат ЖахIбаров Юсупги.\nХIухьбахъи гьабулеб бакIалда рукIарал лъималазда цIех-рехги гьабун, гьез бицараб жоялде мугъчIвайги гьабун чIезабунин прокуратураялъ микьго миллион гъурущ Асятица жиндего буссинабун бугилан.\nАмма гьединаб кIудияб гIарцул халгьаби гьабулеб мехалъ вачун ревизоргун, аудиторасги гьоркьоб гIахьаллъиги гьабун щайин халгьаби тIобитIичIебилан гьикъулеб буго адвокатас.\nЖахIбаров Юсуп: «ГIисинлъималаз бицунеб жоялдаги божун гьабулеб жойищ букIунеб цIех-рех? Гьебни цIех-рехчагIазул намус-яхIалда телаан. Гьез гIайиб гIунтIизабунилан абураб жоялда къакълъизе гьечIелъулаха иш.\nГьезде данде нижерго ритIухъалъи загьир гьабулеб далилал нижецаги руго хIадур гьарун.\nЭ.Р Кинал далилал гьел ругел?\nЖахIбаров Юсуп: «КигIан кIваниги чIагоял. Гъова вукIине кколаан лицензияги бугев, гьабулеб толеб жоялъе къиматги кьун бажарулев, жиндирго махщелги токIкIун лъалев ревизор.\nГъова абуни вукIана полициялъул хIалтIухъанас тарав щибниги бичIчIа-бикъи гьечIев аудитор.\nГъорлъе лъугьун хал гьабуни байбихьул классалда цIалулев цIалдохъанас гьабураб хIалтIуда релълъун буго гьез тIобитIараб халгьаби».\nХIасил калам гьеб гIарцуда хурхараб ахIи-хIур унеб бугин 2009 соналдаса нахъе, доб мехалъ гьелда сверухъ унеб букIараб цIех-рехалъул хIалтIи Буйнакскиялъул прокуратураялъ чIезе тун букIанин, гьелда тIад рагьараб ишги къан букIанилан бицана адвокат ЖахIбаров Юсупица.\nГьанже гьеб республикаялъул прокуратураялъ нахъойги цIигьабулеб бугин.\nГьанже кинабго бараб бугин диванханаялъ кинаб хIукму къотIилебали.\nГьеб лъугIичIого тIадеги баян кьезе бокьичIо гьесиеги, тIадехун рехсарав МухIамадгIалиев Лабазаниеги.


ХIурматиял авар мацIалъул учительзаби ва тIолалго магIарулал! » Ассоциация учителей аварского языка\n17 апр 20:08Цолъиялъул хIалтIи / Блогал\nРакI-ракIалъ баркула нилъеда гьаб Авар мацIалъул учительзабазул цолъиялъул сайт рагьи.\nГIемераб хIалтIи гьабизе ккана нилъеца, нилъерго бугебщинаб хIалбихьи, цере рук1араз нилъее тараб ирс, адабият, маданият, гIелму, гIакълу, цIиял методал, словарал, гIемерал тадбирал, берци-берцинал суратал, рагьарал дарсал, лъималазе, умумузе, учительзабазе ва авар мацI бокьулелщиназе кумекалъе материал жаниб лъураб, жавгьар-якъуталъул цIураб гъамас гIадаб гьаб сайт рагьизе.\nЖеги нилъер гIемераб хIалтIи цебе буго. Миллаталъе ва мацIалъе гIоло кIвахI лъаларел гьацIул наял нилъги руго. ЖамагIаталъул газа кьурдаги рекIунилан абула магIарулаз.\nСахлъиги, жанги, жигарги кьеги нилъее тIаде босараб хIалтIи рагIалде бахъинабизе ва нилъерго борч тIубазе.\nХIурматгун Авар мацIалъул учительзабазул цолъиялъул председатель Баху МухIидинова.\n5-11 классазе тестал (авар мацI ва адабият). ДО дурго лъай борцин 6 класс Сарат МухIумаева «ЦIиял къагIидабаз байбихьул классазда авар мацIалъул дарсал кьей» Макъалаби Шамеседо Нурмагомедова - Авар мац1алъул дарс: Р. ХIамзатов "Авар мацI" Авар мацI / Мисалиял дарсал / Учителасе Баху МухIидиновалъулги ХIайбула Вакиловасулги нухмалъиялда гъоркь х1алт1улеб творческияб группа Цолъиялъул хIалтIи / Суратал Рекъа-решон ва битIа-бишун ккана Блогал