Бадиб магIу ххулараб байрам\nМахlачхъалаялъул аслияб майданалда, 09Maй2014\nИсана Дагъистаналда Бергьенлъиялъул Къоялъул тадбиразда хIинкъигьечIолъи чIезабулеб букIана кинабниги 14 азарго низам цIунулес, гьезулги 6000 полицияс цохIо МахIачхъалаялда. Республикаялдаго 500 гIан гурони гьечIев рагъул ветеранасда 9 май баркиялъул ва гьезие сайгъатал кьеялъул тадбирал анин абизе бегьула гьез гIумру гьабулелщинаб росабигун шагьаразда. Гьебго заманаялда камичIо байрам пашман гьабураб хIужаги.\nЩибаб санайилго гIадин исанаги Россиялда киса-кибего кIодо гьабуна фашистазул Германиялда тIад бергьенлъи босиялъул байраб 9 май. Гьеб къоялъ кьвагьа-гIанхъи бахъине цIакъго кIудияб хIинкъи букIаниги, гьеб кIудияб байрамалдаса гьоркьоса бахъичIого, Дагъистаналъги кIодо гьабуна бергьенлъиялъул къо.\n8 маялъул сардилъадласа 9-абилелъул радаллъагIанги МахIачхъалаялъул аслиял къватIазда, ва майданалда аскIоса гIебеде киса-кирего къуваталъул идарабазул хIалтIухъаби рукIана хал-шал гьабулел. Гьабиги рачун щибаб бокIнире раккун хал гьабулеб букIана гьез щибниги щаклъи кколеб жо бугищ гьениб бахчунали. Гьел киналго тадбирал хIинкъигьечIолъи букIинабиялъе тIоритIулел ругин, чанги аза-азарчи вакIарараб бергьенлъиялъул парадалда бокьараб жо гьабизе хIинкъи бугин баян гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъул хIалтIухъабаз. Гьезул рагIабазда рекъон байрамкъолъ хIинкъигьечIолъи букIинабиялда халкквезе цохIо МахIачхъалаялда 6 азарго низамцIунулев вукIине вугинги бицана гьез.\nГьедин хасаб чалуялъ ва полициялъул хIалтIухъабаз сверун ккураб МахIачхъалаялъул аслияб майданалда 9 маялъул радал I0 тIубараб мехалда байбихьана бергьенлъиялъул хIурматалда тIобитIараб митинг. Тадбиралъулъ гIахьаллъизе рачIунел киналго махх-балагьулеб хасаб алаталда жанисан гурони риччалел рукIинчIо. Гьеб киналъго бихьизабулеб букIана терракт гьабиялъул кIудияб хIинкъи букIин. Гьедин букIаниги бокьаниги бокьичIониги парадалде рахъинарурал школлъималги, студенталги гурониги гIадатиял гIемерал шагьаралъулалги рукIана байрамалде рачIун. Исана цIакъго гIемер лъималги ругоан гьенир. Цересел саназде дандеккун исана гIемер чи гIахьаллъана гьеб митингалъулъги парадалъулъги. 2002 соналъул 9 маялда Каспийскалда терракт гьабун хадуб чанги саназ МахIачхъалаялда гьеб 9 маялъул тадбиразулъ цIакъго дагьав чияс гурони гIахьаллъи гьабулароан. Исана гьеб байрамалда гIахьалъизе кинавниги 2 азаргониги чи вачIун вукIанин абизе бегьула.\nБайрамалда хурхун тIобитIулеб митинг рагьана МахIачхъалаялъул мэрхисулев ХIасанов Абусупьяница. Гьес баркиялъул кIалъайги гьабун, кIалъазе рагIи кьуна Дагъистаналъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазание.\n9 маялъул байрамалда ветеранал, 9Май2014\nРеспубликаялъул бетIерас кIудияб байрамги баркулаго киналго рагъул ветераназе гьарана сахлъигун халатаб гIумру, гьединго гIун бачIунеб гIелалда ГIабдулатIиповас лъазабуна, нилъер халкъалъ кIудияб ВатIанияб рагъулъ босараб бергьенлъиги, гьеб рагъулъ гIахьаллъаралщиналги кIочон тезе биччай гьеб такъсир бугилан.\nГIабдулатIипов Рамазан: «Гьеб буго нилъеда киданиги ракIалдаса унареб, нилъее ва нилъер ВатIаналъе букIинесеб кьураб байрам. Гьелъие гIоло гIодобе тIурабщинаб биги, бихьанщинаб къоги киданиги кIочене бегьуларо нилъеда. Ракьарда накуги чIван баркала кьезе ккола нилъер гьаб гIумру букIиналъе гIоло рухIги-хIалги кьунщиназе. Жакъа нилъ цоцалъ рагъизеги, нилъеца къезабураб, тIагIинабураб фашизмалъул тIанчIаз гьанже нилъер ВатIаналда бетIер борхизелъун гуро советияб халкъ миллионалккун хварал ва чIварал. Нилъ руго кутакаб бергьенлъи босараб кутакаб халкъ. Бергьенлъи босарал солдатазда ва нилъер гIаммаб ВатIан цIунарал киналго советиял гIадамазда цебе дица цойги нухалъ къулула бетIер. ЧIахъаги советияб халкъалъул кIудияб бергьенлъи, чIахъаги бергьенлъи босарал солдатал».\nМитинглъугIун хадуб гьенире ракIараралщинал бищун цеве ГIабдулатIипов Рамазанги гьавун майданалдасан ХIажиевасул къватIчIван Бергьенлъиялъул монумент бугеб ахикьехун ана. Гьенир монументалда цере руцIцIухIун чIун рагъда хваралги ракIалде щвезарун, гьенир тIугьдулги лъун тIалъиялъул вакилзаби ана къватIире рахъине кIоларел рагъул гIахьалчагIазда байрам баркизе рокъо-рокъоре.\nГьедин бергьенлъиялъул къоялда хурхун батIи-батIиял тадбирал тIоритIана тIолго Дагъистаналда, амма исана гьеб байрам Гъуниб мухъалъул Сугъралъ росулъ киназго гIадин гуреб батIияб къагIидаялъ гьабуна. Бергьенлъиялъул къоялъул хIурматалда гIадамаз салютал кьвагьулелъул, сугъулдерица кьвагьун буго ВатIанияб рагъул гIахьалчагIазе бараб монумент, ва рагъдаса руссинчIезе чIвараб заниги.\nГьеб лъугьа-бахъиналъул хIакъалъулъ «Эркенлъи» радиоялъе бицана Сугъралъа ГIалиев Шамилица.\nГIалиев Шамил: «Нолъ сардилъ кьвагьизабун буго росдада цебе букIараб кIудияб ВатIанияб рагъдаса руссинчIезе бараб монумент ва зани. Гьеб кьвагьиялъул хIасилалда лъиениги заралги ккун гьечIо, аскIор рукъзал гьечIеб бакI букIиналъ лъилниги мина-къайиги хвезабун гьечIо.\nСугъралъ цохIо гурони хутIун гьечIев рагъул гIахьалчиясе гьединаб кутакаб сайгъат гьабурав чи щивали жеги лъаларила, гьелъул цIех-рех унеб бугин абураб баян кьуна «Эркенлъи» радиоялъе Гъуниб мухъалъул полициялъул дежурныясги. Кинавниги Дагъистаналда хутIун вуго 500 гIан рагъул гIахьалчи, гъоркьисала гьезул къадар 2000 ялде бахунаан.\nТаджикистаналдаса вачlарав ветеран\nБергьенлъиялъул ирсилазул парад\nПутин: Россия фашизм къезабуразе хилиплъизе гьечIо\nБергьенлъиялде нух бахъаразухъ


Дагъистаналъул прокуратураялъ лъазабулеб буго жидеца интернеталда тIатинарунин экстремизмалда дандечIеялда хурхун бахъараб федералияб къанун хвезабиялъул хIужаби.\nГьедин анлъго адресалдасан ютюбалда лъун ратун руго гьабсагIаталда Россиялда бугеб конституциялъул гIуцIи хисизабизе ва тIалъи нахъе рехизе кколин, изну гьечIого яргъид гIуцIарал къокъабазда гъорлъе лъугьайин ахIи балел видеоматериалал. Гьединго террорги ритIухъ гьабулеб букIун буго гьениб.\nЮтюб тун батIиял, информациялъул, сайтаздаги (нусидаса цIикIкIун сайт) ратун руго гьединабго магIнаялъул ахIиял.\nГьеб киналдаго тIасан прокуратураялъ диваналде гIарза хъван буго. Диваналъги хIукму къотIун буго гьел материалал экстремизмалъул магIнаяллъун рикIкIине.\nМахIачхъалаялда гIадамазе интернет бачунеб компаниялъул вакил ккола АсхIабгIали. Гьес ЭР-ялъе бицана жидеца блокалде рехулила прокуратураялъги Роскомнадзоралъги къаян лъазабаруал сайтал. Гьезухъ бугила гьукъарал сайтазул сияхI. Гьедин зама-заманалдасан гьезул хIалтIухъабиги рачIунила жидеца гьел хIалтIизе риччалел ругищ-гьечIищали бихьизе. АсхIабгIалил рагIабазда рекъон, провайдеразда тIадаб гьечIо жиб-жиб сайталъул мониторинг гьабизе. Гьеб гьабула церехун рехсарал идарабаз – я жидецаго, яги гIадамазул гIарзазда рекъон.\nАмма щибаб жоялдаса рорчIизе нух букIунеб гIадин, блокалда лъурал сайтаздаса рорчIизе бугин нухилан бицана АсхIабгIалица. Бугила хасаб программа. ЦIакъго-цIакъ гьел сайтазде нух къваригIарал чагIаз гьелдалъун гьабулила жидеего санагIалъи.\nАсхIабгIали: «Гьедин хасаб программа балагьун бажаруларел гIадамазе гьабулеб жо буго гьеб. Амма къваригIани, гьелъие бугоха гьединаб рес. Хасаб адресги балагьун, бигьаго рагьула гьукъараб сайт. РакIалда бугищ, бусурбаби инжит гьарулел ругилан цо заманалда гьукъун букIана ютюбалдасан «Невинность мусульман» абураб фильм рагьизе. Амма интернеталъул хIал лъалел чагIаз цоцахъе рехулеб букIана гьеб фильм бугеб бакI рагьулеб программаялъул цIар. Амма дунялалда машгьурал сервераз, провайдераз ва цогидаз цоцазда гьоркьоб гьабураб къотIи букIуна – гьукъа-тараб жо биччангутIизе. Гьединлъидал гьукъараб видео лъун батаниги, хехлъи гьабун блокалда лъола гьеб».\nКомпьютеразул иш лъикI лъалел гIадамаз абулеб буго диваналъ хасал сайтал экстремистияллъун рикIкIаниги щибин, гьезие гIадлу гьабун бажарулареб мехалда. Щайин абуни гьезул гIемерисезул хъвай-хъвагIай гьабун батулила Россия тун къватIиб.\nДагъистаналда биччалеб «Московский комсомолец» газеталъул бетIерав редактор Юсуп ХIапизовас ЭР-ялъе бицана жинда интернеталда гIемер дандчIвалила дагъистаниял динияб цIали гьабизе Туркиялде ахIулел гIадамал. Гьел рукIунила ургъун рахъарал цIаразда ва чияр суратазда гъоркь хIалтIулел. Амма хIакъикъаталда абуни, Шамалде рагъизе чагIи ралагьулел ругила гьез.\nЮсуп ХIапизов: «Туркия ккола «Исламияб пачалихъалда» гъорлъ рагъизе гIолилал унеб Шамалдаги нилъедаги гьоркьоб бугеб бакI. Динияб цIали гьабизеян ахIулел руго гьел. Амма Дагъистаналдаги гIезегIан лъикI гьабизе бегьула гьеб. Гьединал лъазабиял гIемерлъулел руго интернеталда гьел сайтал тIатинарулел идараби букIине кколеб куцалда хIалтIулел гьечIолъиялъ».\nГьаниб мисал бачине бегьула моцIалъ цебе жинда тIад гIакIа къотIарай МахIачхъалаялдаса гIаданалъулги. «Одноклассники» сайталда жиндирго «гьумералда» экстремизмалъул ахIи бугеб лъазаби лъун букIана гьелъ. Гьедин 30 азарго гъурущги къотIана гьелда тIад.\n30 марталда Нугъай мухъалъул диваналъги экстремизмалъул магIна бугеблъун рикIкIана пуланаб сайт. Гьенир лъун ратун ругоан Гитлерил тIехьалдаса текстал.\nГъоркьисала хаслихъе Дагъистаналъул басмаялъул ва информациялъул министр Азнавур Аджиевас лъазабун букIана кибердружинаялъ тIатинабунин бицен гьабулеб магIнаялъул 30 сайт.\nНусго сайталъ экстремизмалде ахIулел ратун руго


Дагъистаналда 65-70 процент гIадамазул буго гIиндабакIлъи\nАхираб заманалда СМИяздасан бицунеб букIана МахIачхъала шагьаралъул тIоцебесеб больницаялда, операцияги гьабун, тIубанго гIинкъав лъабго чи сах гьавунилан. Масала, отосклерозалъул хIасилалда 30 соналъ тIубанго гIинкълъун йикIарай цо гIадан, гIинзуниб титаналъул протезги лъун, сах гьаюна.\nГьелъул цIех-рех гьабун щвана рехсараб больницаялде ва гара-чIвари гьабуна хирург, лор-отделениялъул заведующий Ясудар АхIмадовасулгун. Гьес бицана гьанжелъизегIан гьединал операциял гьаризе гIинкъал чагIи Москваялъул ва Санкт-Петербургалъул клиникабазде ине кколаанила. Жакъайин абуни рес бугила кинабго кумек республикаялдаго гьабизе. «Гьединал, ай малоинвазивниялин абулел операциял нижеца гьаризе байбихьана гъоркьиса сентябралдаса нахъе. Гьел къагIидабаздаса дица пайда босулеб буго Екатеринбургалда хIалтIулеб мехалдаса нахъего (гьабуна 400 операция). Гьанже щибаб анкьалъ гьабула лъабго-ункъо операция. ГIинкъасда рагIизе байбихьула операциялъул заманалдаго ва лъабго моцIидаса хал гьабизе нижехъеги вачIун, гьес ругьунабго куцалда гIумру гьабизе бегьула», - ян бицана хирургас.\n- Ясудар, гIинкълъиялъул гIунгутIи бугев чи чан вугев республикаялда?\n- ТIолгодунялалъул сахлъи цIуниялъул организациялъул баяназда рекъон, дунялалъул халкъалъул 12 процент гьеб талихIалдаса махIрумлъун буго. ГIинкълъиялъе аслиял гIиллаби ккола: рахунел унтабаз унти, цIикIкIараб бидул тIадецуй, габуралъул гьодил остеохондроз, стрессал, лъукъа-къотIиял, дарабаз кьураб аллергия... Гьел гIунгутIаби хехго тIатинарунагIан тохтурзабазе бигьалъула гIинкълъарал чагIи сахгьаризеги.\nЖиндир заманалда цIех-рех гьабичIолъиялъул хIасилалда, Дагъистаналъул халкъалъул 65-70 проценталъул буго гIинкълъи. Къадарго рагIиялде ругьунлъун, гIемерисез тохтурасухъе хитIабго гьабуларо, гьединлъидал хIинкъи букIуна тIуранго гьел гIинкълъиялдаги.\n- Унтаразе гьел операциял цIакъ хираго чIолел ратила…\n- Москваялъул ва Санкт-Петербургалъул клиникабазда гьединаб цо операция гьабиялъул багьа 100-200 азарго гъуршиде бахуна. МахIачхъалаялъул жалго бетIергьанал чагIазул клиникабазда гьабураб гьединаб операциялъухъги гIага-шагарго 100-180 азарго гъуруш босула. Гьаб больницаялде полисгун вачIарав чиясе операция чIобого гьабула. Сентябралдаса нахъе гьаниб гьабураб 51 операциялъухъ нижеца унтаразухъа капек гIарац босичIо.\n- Сундалъун инсан гIинкълъизе бегьулев?\n- Аслияб гIилла ккола, гIиналде жанибе рецIцI бакIариялдалъун, гьенир рукIунел рукьби цоцада хъваларого рукIин яги гьел рукьбузе зарал ккун бугони, гьез гьаракь рагIизе биччангутIи. ТIуранго гIинкъал чагIазе ва щуго сон тIубазегIан лъималазе гьединал операциял гьарула Москваялда ва Санкт-Петербургалда. Германиялд абуни, 90 сон баразецин гьарула.\nНижеца гьабулеб цоги операциялда цIар буго «типанопластика» абураб, ай бихъараб яги багьараб гIинзул пардав цIилалдалъун цIигьаби. Жакъа больницаялда гIурал шартIал гьечIо херлъиялдалъун гIинкъал чагIазе операциял гьаризе.\nТитаналъул протез лъолеб операция тIоцебе гьабуна немцазул хирургаз. ГIиналда жаниб хвараб, жагъаллъараб ракьа хисун лъураб титаналъул протезалъул (гьелъул багьа 40 азарго гъуруш) кумекалдалъун 85-90 процент унтаразул гIинкълъи инабула. Масала, Гъуниб районалдаса 67 сон барай ГIабдулхаликъовалда 38 соналда жаниб щибго рагIулеб букIун гьечIо. Лъана гьелъул кIиябго гIиналъул пардавазда картIал лъугьун рукIин. Нижеца багьараб гIинзул пардав цIилалдалъун гьабуна ва лъурал титаналъул протезазул кумекалдалъун гьелда саламатго лъикI рагIана.\n- Дуца абуна, жиндир заманалда цIех-рех гьабичIолъиялъул хIасилалда, нилъер халкъалъул 60-65 проценталъул гIиндабакIлъи бугилан. Гьелъие гIилла щиб?\n- Аслияб гIилла ккола гьеб рахъалъ республикаялъул поликлиникаялъул хъулухъ цIакъго нахъеккараб букIин. Къокъго абуни, нижер больницаялъул, РКБялъул ва жалго бетIергьанал чагIазул поликлиникабазда гурони республикаялъул цониги муниципалияб поликлиникаялда гьечIо я специалист-сурдолог, я рагIи рагIиялъул даража борцунеб алат (аудиометр). Гьебин абуни, щибаб муниципалияб поликлиникаялда чара гьечIого букIине ккола. Гьеб ккола цIакъ багьаяб немцазул аппарат ва гьелда хIалтIизе къваригIуна лъикIав специалист.\nНижер отделениялъул базаялда гIуцIана сурдологияб хъулухъ. Гьениб буго рагIиялъул даража борцунел алатал - аудиометрги типометрги. ГIинкълъи бугев чи отделениялдаго сах гьавиялъе гIурал шартIал руго.\n- Гьел операциял гьаризе бегьуларел чагIи рукIунищ?\n- 70 соналдаса тIаде арал чагIазе гьел операциязул мукъсанаб гурони пайда букIунаро.\n- Нилъер республикаялда ругищ лъикIаб даражаялда гьединал операциял гьаризе бажарулел хирургал?\n- Руго, жалго бетIергьанал чагIазул клиникабазде къватIиса рачIуна операциял гьаризе лъайги махщелги бугел хирургал. Республикаялъул муниципалиял больницабазда абуни дун гурони гьеб махщалил хирург гьечIо.\n- Цо милъиршоялъ их гьабуларин абула, дурго гIадаб махщалил хирургал хIадуриялъе щиб гьабулеб бугеб?\n- Жакъа нижер больницаялъул базаялда хIадурулев вуго ичIго ординатор. Гьел хIалтIизе руго цогидал больницабаздаги.\n- Операция гьабизе духъе ккезе бегьулел чагIазда щиб малъилеб, кинаб гIакълу кьелеб?\n- ГIундузда жаниса рецIцI бачIиналдалъун яги гIундузда жаниса унареб сасалдалъун, рагIиялъе кинабгIаги къварилъи бугони, нахъбахъун течIого, цIех-рех гьабизе нижехъе рачIине ккола. Къварилъи гьечIинги абун, лъагIалида жаниб цо-кIиго нухалъгIаги халгьабизе сурдологасухъе инчIогоги чIезе бегьуларо.\nПрочитано 263 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 15 апреля 2019 12:51\nДругие материалы в этой категории: « БацIцIадаб лъим - ургьисалабазе дару\tВитаминазул нахърател »


Меседалъул гIелмияб хIикмат | Ислам в Дагестане\nМеседалъул гIелмияб хIикмат\n7 Февраль 2018 577\nКурхьен, баргъич тIад ххеялъ инсанасе кинаб асар гьабулебали халгьабун, гIалимзабазда гьоркьоб бахIс унеб буго. Дагьаб заманалъ цебе абулеб букIана меседил баргъич даимго ххун тезе заралияб бугин, хасго бихьиназе. Заман банагIан гьеб магIданалъе химиялъулаб асар гьабулеб гIаламат лъугьунеб буго. Гьелъ бихьинчиясул лугбузул низамги хвезабулеб буго.\nРуччабазейин абуни гьелъ зарал гьабулеб гьечIо. Гьелъие гIиллалъун гIалимзабаз рехсолеб буго гьезул жанисеб рахъ ва гIаврат, къватIисан асар гьабиялдаса цIикIкIун цIунараб букIин кколин.\nАмма буго баргъичалъ асар гьабулеб жанисеб гIуцIи. Лъалеб жо буго килщазул аххаде гIемераб къадар нервабазул бакIарун бугеблъи. Гьелъ нервабазул хIалуциналъул карачелазде асар гьабулеб буго, гьединлъидал къараб баргъич базе хIинкъиги буго.\nЖинда тIад хIутIалъул яги кIудияб бетIералъул гIаламат бугеб баргъичалъ рахIатбахъи гьабулеб гIадаб къараб баргъич баялъ остерохондроз ва радикулит ккезе рес буго. Бакьулъ килщида бугони, гьелъ атеросклерозм ва бидул тIадецуй цIикIкIинабулеб батун буго. ГьитIинаб килщида ххеялъ бакьазе зарал ккола. Гьединлъидал, баргъич базе байбихьаралдаса хадуб килищ биццалъани, баргъич хисун яги гIатIид гьабизе ккола ва къаси кьижилалде цебе гьеб тIаса бахъизе кIочене бегьуларо. ГIалимзабаз абулеб буго баргъич гьабизелъун хIалтIизабулеб меседалъ руччабазул черхалъе хасаб асар гьабулин ва чорхолъ лъугьунеб багъа-бачариялъе хIаракат цIикIкIун кьолин.\nГьединго лъикIаблъун бихьизабулеб буго меседил гьабураб курхьен, баргъич рекIел унти бугел ва ригьалде рахарал руччабазе базе. Ххезе лъикIаб бугин абулеб буго бидул тIадецуй цIикIкIун букIунезе, щайгурелъул, гьелъ бидурихьазул хIалуцин гIодобе ккезабулила. Амма гIарцул гьабураб баргъич, курхьен гьединазе лъикIаб гьечIила.\nКверзул рищиялда руго ургьисалазда, тIулада ва рекIеда рухьарал ункънусгоялдаса цIикIкIун тIанкIал. Гьединлъидал, тохтурзабаз абулеб буго цо-цо нухалда дандчIвалила килщида ххураб баргъич бахъани ботIрол унти ва къаси макьу щунгутIиялъул унти унел лъугьа-бахъиналги.


Хунзахъ районалда бихьизабуна «АхIун бахъинчIеб кечI» абураб спектакль\nРФялъул президентас 2019 сон лъазабуна Театралъул лъагIеллъун. Гьелда бан гьарулел тадбиразул цояблъун лъугьана МагIарул театралъул актеразул къокъаялъ Хунзахъ районалде гьабураб сапарги.\nАртистал Хунзахъе иналъул букIана цогидаб мурадги – исана 110 сон тIубалаан МагIарул театралъе кьучI лъурав гьелъул тIоцевесев директорлъунги вукIарав ГIабдурахIман Магаевас. Байрамалъул лъагIеллъун ккола гьеб Басир Инусиловасулги – ТIануси росулъ гьавурав театралъул меседил фондалда цIар рехсарав актерасулги. Гьел хIужабазул хIурматалда театралъул администрациялъ хундерил росабалъ бихьизабуна фотовыставка. Гьенир церелъун рукIана ДАССРалъул халкъияв артист ГIабдурахIман Магаевасулги РСФСРалъул мустахIикъав артист Басир Инусиловасулги театралияб гIумруялъул хIакъикъат рагьулел суратал.\n«МагIарул театралъул къоял кIодо гьариялъе байбихьи лъуна Хунзахъ районалда. Гьелъие гIилла ккола театр тIоцебе Хунзахъ гIуцIиги, гьелъул сценаялда тIоцере лъурал спектаклязе кьочIое росарал пьесабазул автор ЦIадаса ХIамзат вукIинги. Живго шагIирасги кумек гьабуна театралъул тIоцересел галаби битIараб нухдасан тIоритIиялъе. Театралъул тIоцевесев нухмалъулев ГIабдурахIман Магаевасги хIаракат гьабуна маданияталъул гъанситохъ бакулеб цIа гваргъун рекIиналъе. Гьесул хIаракаталдалъун театралда хIалтIизе рачIана пагьмуял гIолилал», - ан бицана театралъул директор МухIамадрасул МухIамадрасуловас.\n«АхIун бахъинчIеб кечI» абураб спектакль лъугьана КIудияб ВатIанияб рагъде арал ва даим кьалул авлахъалда хутIарал магIарул актеразул къокъаб, амма бахIарчияб гIумруялъул игIланлъун. 31 актер – театралда дол соназда хIалтIулел рукIарал бихьинал актеразул цIикIкIарасеб бутIа – ана ватIан цIунизе. Гьениса тIадвуссинчIо 21 актер. Цоял актеразул гIагарлъиялъухъеги театралдеги рачIана «рагъда бахIарчиго хванилан» абун бицарал кагътал, цогидал «араб бакI лъачIого, тIагIана». Амма гьел кидаго чIаго руго театралъул хIалтIухъабазулги, гьез хIарал ролаз асир гьарурал магIарулазулги, гьезул гIагарлъиялъулги ракIазулъ. Гьедин бицана театралъухъ гьоболъухъе рачIарал актерал-юбиляразул наслабазги, Хунзахъ районалъул бетIер НурмухIамад Задиевасги. Районалъул нухмалъулес театралъул къокъаялъе кьуна Баркалаялъул кагъатги.\nБайрамалъулаб данделъиялдаса хадуб бихьизабуна «АхIун бахъинчIеб кечI» абураб спектакль.\nДругие материалы в этой категории: « ЦIияб тIехьалъул хIакъалъулъ\tТеатр – гIумруялъул матIу »


"За права человека" махΙрум гьабун буго офисалдаса\nРоссиялда Цолъарал штатазул вакил Майкл Макфолица лъазабуна, Вашингтоналъул ургъел ккун бугин Москваялда «За права человека» абураб инсанасул ихтиярал цΙунулеб гΙуцΙиялъухъа офис бахъиялда банин. Дипломатас Твиттералда тараб хъвай-хъагΙаялда абулеб буго, гьеб кколин Россиялда гражданияб жамгΙият хΙинкъизабиялъул иргадулаб галийин.\nНижер радиоялъе комментариял гьарулаго, Москваялъул Хельсинкиялъул группаялъул бетΙер Людмила Алексевалъ лъазабуна, лъугьа-бахъараб кколин пачалихъалъул рахъалдаса вахΙшияб, сурукъаб ва къануналде кинабгΙаги хурхен гьечΙеб акцияйин.\nРузман къоялъ къаси инсанасул ихтиярал цΙунулезул офисалъул штурм гьабун буго. ГΙуцΙиялъул бетΙер Лев Пономаревасул рагΙабазда, гьев квешго вухун вуго. Гьесулго рагΙабазда гьел гΙадамал рукΙун ратизе бегьула ФСБялъул яги мэриялъул хΙалтΙухъаби.


МугIрул ругебгIан мехалъ, мугIрузда кIоченаро\nНахъеги – магIарухъе\nГьале иргадулаб нухалъги магIарухъе сапар бухьана. Гьаб нухалда – Гъуниб районалъул Сугъралъе. Каранда жаниб гьунарого бугеб ракIги кечI ахIизе лъугьана. Саналги анагIан, ботIрол расазда савуги кколеб гIужалда, цIакъго хиралъулеб букIун буго магIаруллъиги мугIрулги. Сундухъха кьелеб гьелъул берцинлъиги беричлъиги!\nНижеда, «ХIакъикъат» газеталъул хIалтIухъабазда, цадахъ рукIана тIоцебесеб нухалда магIарухъе щолел ругел республикаялъул миллиял газетазул ва журналазул мухбирзабиги. Гьел пана гьарун рукIана цIумазул борхалъиялда бугеб магIаруллъиялъ. Гьездасаги цIакъ паналъун йикIана дунгоги, тIоцебесеб нухалда магIарухъе щолей йигей гIадин. ГIажаибго берцин бугоан гьеб гьаб нухалдаги.\nБайбихьана ХIамзатил Расулил асаразулъ жинца хасаб бакI кколеб Гъуниб район. Киса-кирего – рорхатал мугIрулги, хасалихълъиялъул кьер чIвазе байбихьараб тIабигIатги, тIабигIаталъе кинидахъ кечI ахIулеб бугеб гIумруги, гIумруялъухъ гIащикълъи бергьарал щобалги, иццалги, гIадамалги. ТалихIги гIажаибго сасараб буго гьаниб, лъиениги квалквалги гьечIеб. Нижеде дандего бачIана къункърабазул кечIги.\nГьаб нухалда гьез ахIулеб бугин кколеб букIана некIсиял умумузул бахIарчилъиялъул хIакъалъулъ. Гьелъ нижее цоги нухалда гьурщана 1741 соналъул 15 сентябралда Дагъистаналъул халкъазул вацлъиялъги, цолъиялъги, гьудуллъиялъги Ираназул шагь Надирги гьесул боялги щущахъ риххизариялъул хIакъалъулъ. Бидуца хъвараб гьеб бахIарчияб тарих ракIалдещвезабизелъидалха ине ругел магIарухъе. Щвезе руго Сугъралъе ва гьелда аскIоб бугеб шагьас ханжар дализе биччараб, гьесул чу галадараб ХицIиб магъилъеги.\nТIоцее Сугъралъе щолей дун дагьайго хIинкъун йикIана росулъе рачIунел сверабаздаса. Унго, гьезул борхалъи! Гьале росу. Гьенире ниж щолаго, рагIана къадекакде гIадамал ахIулеб будунасул роцIараб гьаракь. Балагьун бер гIорцIулареб гьайбатлъи. Цоязул азбарал цогидазул тIохаллъун кколел минаби сокIкIун руго мугIрул каранда. Доб кIудияб мегIералъул тIогьие яхани, квер базе щолеб бакIалда ругел накIкIалги. Бокьун букIана цо дагьаб мехалда маргьаялъул яслъун лъугьине. НакIкIахъеги йоржун, гьелги ккун, гьулакалда гIадин, гьелчезе. Гьале гьал накIкIаз ячинагури дун магIаруллъи бихьизе. Гьенисан, биччан гьаракьгун, ахIила цинги дица чIахъаги магIаруллъийилан. Гьале доб магIарулазул тарихалъул кIудияб кесек. ЦIидасанги нахъехун регулел руго тарихалъул тIанчал. Гьале чIваданалде сверулеб бугеб наиб Хуршил МухIамадил мина. Росдаде дандбитIун бугеб кIудияб мугIрул каранда рукIарал вахIшиял рагъазулги бицана нижее. Цебе росу букIун буго мугIрул ахалъуда бугеб кьурул каранда - селабакь. Гьеб бухIун буго ва росу цIидасанги бан буго МугIрул каранда, рекьизе ракьалги цIунун, цоцазда аскIор цун. Гьелъулги гьесул бетIергьанасулги хIакъалъулъ бицана ГIали Камаловас. Минаялъул цо бутIа кьун буго росдал библиотекаялъе. Гьенире жаниреги лъугьана ниж. Жеги хутIун ругоан библиотекаялъул цIалдолелги. Столалда сокIкIун ругоан магIарул мацIалда къватIире рачIунел газетал ва журналал.\nХадусеб сапар нижеца гьабуна росдал музеялде. БахIарчиял умумузул рукIа-рахъинги, хьвада- чIвадиги, гIамал-хасиятги – гьеб киналъулго хIакъалъулъ бицана нижее музеялда ругел тIагIалабазги хъвай-хъвагIаязги. Сугъулдерил тарихалъул хIакъалъулъ бицана тарихалъул учитель, гIемерал соназ росдал школалда директорлъун хIалтIарав АхIдуханов МухIамадица ва музеялъул директор ГIумаров ХIамзатица.\nГьезул къисабазухъ гIенеккарай дие рахIат толеб букIинчIо пикрабаз зама-заманалдасан гьабулеб гьужумалъ. Божизе захIматаб хIакъикъат. Гьеб кинабго уяб бугилан гъулбасунеб букIана даимал нугIзаллъун жал ругел мугIрузги. Дагъистаналъул киналго халкъазул бутIа жиндилъ бугеб Надирида тIад босараб бергьенлъи хутIизе буго умумузул бахIарчилъиялъул мугьрулъун. Жакъасеб гIелалъе ватIан бокьиялъул кIудияб мисаллъун.\nКIиго бахIарчилъиялъул дандчIвай\nДагъистаналъул халкъазул цолъиялъул исанасеб байрам цолъана цоги бахIарчилъигун. Халкъазда гьоркьосел террористал Дагъистаналдаса нахъе хъамуралдаса тIубана 20 сон. Жеги бакъвачIеб магIуялъ цоги нухалда ахIулеб, гьарулеб буго нилъеда рагъул кьогIлъи тIокIалъгIаги лъазе биччагейилан. Киехун ялагьаниги, рихьулел рукIана бидул лъалкIалги улбузул, яцазул, лъудбузул магIуялъ бухIизабураб ракьги. Гьеб ракьалда хIетIе чIолелъулги, рекIелъ хIунсараб гIадаб асар гьабулеб букIана.\n- Гьенирги рукIун ратилин жаназаби, гьаб цояб рахъалдаги рукIун ратилин, - абураб хIинкъиги бачIунеб букIана рекIелъе. КIиго кIудияб бахIарчилъиялъул дандчIвай. Гьеб кинабго букIине букIинчIо, киналго цо гIадин, цолъун рукIинчIелани.\nКIиго батIияб гIел, кIиго батIияб наслу, кIиго батIияб бергьенлъи. Амма гьеб киналъулго буго цохIо магIна – щиб заман бачIаниги, щив бетIерлъуде, нухмалъуде вачIаниги, халкъ цолъун бугони, гьеб кидаго тIадегIанлъиялда букIуна. Лъиданиги, киданиги кIвезе гьечIо нилъ къуркьизаризе. КIиго бергьенлъиялъул, кIиго бахIарчилъиялъул гIахьалчагIи. Гьел хутIила нилъееги нилъеда хадур рачIунезеги ватIан бокьиялъул кIудияб мисаллъун. ЦохIо мугIрузда берчIвараб гIола, рекIелъе бихьинчилъиги бахIарчилъиги рещтIине.\nРосдал гимназиялъул директор Хачалова ПатIиматица мугIрул чIужугIаданалъул недегьаб гьимигун гьуинаб хабаргун къабул гьаруна ниж. Гьекъолаго чайгун, кидаго гIадин, бицана школалъулги, гьелъул гIузрабазулги, гIун бачIунеб бугеб гIелалъулги, магIарул мацIалъулги хIакъалъулъ.\nУмумузул адаб ккурал лъималги ратана гьенир. Кидаго ниж лъалел рукIарал кинигин, нижеда цIехолдана гьел, кумек хIажат бугебищиланги гьикъулеб букIана. Кинабго - магIарул мацIалда. Гьеб мацI дагьабги кIарчанго букIана сугъулдерил мацIги гьоркьобе жубайдал.\nНилъ хIинкъизе ккараб хIал гьечIо магIарул яхI-намусалъулги, гIаданлъи-гIадатлъиялъулги, хьвада-чIвадиялъулги, адаб-хъатиралъулги. Гьеб кинабго жеги цIунун буго магIарухъ.\nцоги гьитIинабго мисал\nДагъистаниязул цолъиялъул цоги мисаллъун ккола сугъулдерил хабзалалъ МухIамад Ярагъиясул хоб букIинги. Гьенибго зияратги буго. Бихьулеб буго гьелда хадуб хъулухъ гьабулеб букIинги. Гьенире зияраталъ гIадамалги рачIунел руго. Нижги щвана гьенире.\nБахIарчияб дир магIарул халкъ. Дуда бихьанщинаб къо, дудаса бецIцIанщинаб би, дуца тIурабщинаб гIетI. Амма дур магIу къабуллъичIел мугIруз жакъаги чIухIадго бицуна дур къиса. Дур бахIарчилъиялъе гурони бутIрул къуличIел гьезул тIогьазда пахруял ва чIухIарал цIумаз гурони тIавап гьабичIо ва гьабизе гьечIо. Гьел цIумазул сипаталда буго дир гIагараб магIарул халкъги.\nЩибаб ганчIил буго\nГьалеха ниж Сугъралъ росдада аскIоб бугеб ХицIиб магъилъ. Гьаниб щибаб ганчIил буго жиндирго къисаги тарихги. Гьанир эхетун ругел сияз, сихIкъотIун чIаразул ракIал сороледухъ, черхалда гъаргъар баледухъ, бицунеб буго Ираналъул шагьасде данде Дагъистаналъул халкъалъ гьабураб къеркьеялъул хIакъалъулъ.\nБахIарзал ракIалдещвезарулеб лахIзат. КIалъазе рахъана ва магIарул халкъалъул бахIарчилъиялъул хIакъалъулъ бицана Дагъистаналъул Журналистазул союзалъул председатель ГIали Камаловас, росдал тарихалъул музеялъул директор ХIамзат ГIумаровас, Сугъралъ росдал бетIер ХIусен ГIалибеговас, Гъуниб районалъул бетIерасул заместитель МухIамад ГIисаевас, жамгIияв хIаракатчи Денга Халидовас, профессор МухIамадхан МухIамадхановас, Россиялъул халкъазул Ассамблеялъул Дагъистаналда бугеб отделениялъул нухмалъулев Зикрула Илясовас, республикаялъул ХIинкъи гьечIолъиялъул советалъул секретарьлъун хIалтIарав АхIмаднаби МагьдихIажиевас, бухьеналъул, информатикаялъул ва коммуникациязул министрасул тIоцевесев заместитель МухIамадбег АхIмадовас, республикаялъул магIарул мацIалъул учительзабазул ассоциациялъул председатель Баху МухIидиновалъ.\nГьелдаса хадуб росдал школалъул цIалдохъабаз бихьизабуна литературиябгун музыкалияб композиция.\n- Ниж руго бахIарчиял умумузул бахIарчиял наслаби, - ян абулеб букIана гьезул церерахъиназ. Гьезул гьаялъеги гьеб къоялда нугIлъи гьабулеб букIана долго мугIруз. Гьезул рагIаби тасдикъ гьарулел рукIана бахIарчилъиялъул махI бахъараб ХицIиб мегъалъ.\nГьениб бижараб харил щибаб сумалда жегиги бугоан бидул ва бахIарчилъиялъул махI. Гьединал рукIана нилъер умумул. БатIияллъун рукIине рес нилъерги гьечIо.\nКъо-мех лъикI, ХицIиб мегъ\nГьеле гьединаб пайдаяб сапаралдалъун кIодо гьабуна нижеца Дагъистаналъул халкъазул цолъиялъул къо. Гьелъул хIакъалъулъ бицина дица дирго цIалдохъабазеги. Бицина бидуца лъалъараб магIарул ракьалъул. Бицина жакъаги гьезул бахIарчилъиялъе бутIрулги къулун ругел рорхатал мугIрузул хIакъалъулъ. БичIчIизабила цIалдохъабазда, мацIалдаса инкар гьабуни, гьеб бахIарчилъиялдаса нилъ махIрумлъизе рукIинги. РакIалдещвезабила ХицIиб магъилъ бижараб бергьенлъиялъулги.\nГьеб кинабго – Дагъистаналъул халкъазул цолъиялъул хIасил.\nКъо-мех лъикI, БахIарчияб мегъ, къо-мех лъикI, умумуз жидер эркенлъиялъе гIоло би тIурал, гIумру кьурал кьварарал мугIрул. Дир гьаракь дандерижилъун багъулеб бугин кколеб букIана ХицIиб мегъ цIунун ругел мугIрузда…\nЛъугIана Дагъистаналъул халкъазул цолъи кIодо гьабураб, бахIарчилъиялъеги багьадурлъиялъеги бутIрул нилъеца санайил къулулеб байрам.\nАмма цо гьадинаб пикруги бачIана ботIролъе - щай нилъ цоцазухъе раккизе бегьулареб ракълилаб заманалдаги, ай кидаго. Щай цолъизе бегьуларел, миллатазул хаслъиги мацIалги, гIадаталги цIунулелъул!? Щай бегьуларел цолъизе, миллаталъул вакил борхалъуде унелъул, гьелъул гIаксалда, гьесул гIунгутIаби ралагьизе лъугьинчIого. Лъица квалквал гьабулеб бугеб нилъее даим цолъун рукIине!?\nРагъалищ даим къваригIине ругел, нилъ цолъизе ккани. Ракълилаб цолъи дагьабги берцинаб гьечIищ!? ГIумру тIегьалеб буго, гьелда талихIалъул махI буго, ракълилал кучIдузул цIураб сверухълъиялда тIибитIун бугеб гьайбатлъи. Гьеле гьедин букIина, кидаго цолъун ругони. РачIа цолъизе лъималазе ватIан бокьизабиялъулъги, рачIа цолъизе гIумруялъул гIидраялда тIугьдузул махI букIиналъе гIологи, рачIа цолъизе…\nРачIа цолъизе нилъерго гIаммаб рукъ Дагъистаналда даимаб рии букIиналъе гIоло…\nПрочитано 116 раз\tПоследнее изменение Вторник, 24 сентября 2019 09:44\nДругие материалы в этой категории: « АхIи базе ккараб хIал\tГIажаибаб гIумруялъул гIажаибаб дарс »\n23:34, 05 июля 2020, 45\n23:23, 05 июля 2020, 15\n23:04, 05 июля 2020, 45


Чилъиялъул мун ралъад » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n145 сон тIубана магIарул халкъалъе хирияв шагIир, гIараб гIелму тIокIкIарав, исламалъулнухдаса таричIев гIалимчи, бергьараб гьунаралъул инсан вукIаниги, чилъи, гIаданлъи,гIадатлъиялъул рахъалъ гIумруялъго киназего мисал лъун вукIарав гIакъилБакьагьечIиса ЧIанкIа (Тажудин) гьавуралдаса.\n145соналъ цебе БакьагьечIиса гIадатияв векьарухъан МухIамадгIалил хъизамалда васгьавураб мехалъ, лъицаго пикру гьабичIо гьеб къоялъ тIалъиялда цойги тIехьунаребцIва бакканилан, Дагъистан цойги бергьарав шагIирасдалъун бечелъанилан.\nИчIго-анцIгосон балалде эменги хун хутIарав бесдалав доб заманалъул гIадаталда рекъонкъуръан, хадув мутагIил лъун цIализе кьедал, гьесул мугIалимзабазда, жидедасаАллагь разилъаял БуцIраса ИсхIакъил МухIамадида, ГIашилтIаса КъурбангIалида,МестIерухъа НурмухIамадида, ЧIикIаса ХIамзахIажиясда ва цогидаздаги бихьулеббукIана гьесул гIадатIияб гуреб гьунарги пагьмуги. ЧIанкIал халкъиял кIалзуласараздева гIелмуялде бугеб рокьиги. ЧIанкIал тIабигIияб гьунар, шигIру-кечIгьабизе бугеб махщел камил лъиялъулъ гьезги жиде-жидер бутIа лъуна.\nИсламалъулгIелму лъазаби ва гьеб нухда халкъ тIобитIиялда цадахъго. ЧIанкIал рекIелъ цIакъхехго бессана магIарул халкъиял кучIдузде, кици-биценалде рокьи.\nГIарабгIелму лъазабиялъ, гIараб мацIалда кучIдул гьарулеб къагIида, мацIалъулгIуцIи,пасихIлъи лъазабуларо, гъварилъана ва гIатIилъана магIарул мацIалъул пасихIлъиялъулва бечелъиялъул рахъалъ шагIирасул гьунар. Гьеб гьунарун жубана унго-унгояв магIаруласулракI бацIцIадаб рокьул асар ва пикруялъул гьарзаяб роржен (фантазия).\nБатIи -батIиял росабалъ цIалулаго, гIакъилал мугIалимзабаздасанги, гIадатабхалкъалдасанги, гьезулгун тIей гьечIеб хурхен бикIиналъги бижана ЧIанкIалъинсаналъулъ, хасго чIужугIаданалъулъ рукIунел мукъадисел асарал ричIчIи, гьезулрекIел, асарал угьараб накъищ гIадин кочIол мухъаздалъун загьир гьаризе кIвей.\nРокъиккаразе ЧIанкIал кечI лъугьана къечалъ вухIулесе мугIрул иццул лълъимлъун, цIоронхолесе лахIзаталде черх хинлъизабулеб цIалъун. ХIакъаб жо буго ЧIанкIал кучIдузчанги рокьул мехтелалъ кIотарал гIолилал ригьинарурулъи ва чанги согIал гIолилазулрекIелъ рокьул ицц кIанцIизабураблъи.\nЦонухалъ дихъе гьоболлъухъ вачIун вукIана, жиндир мунагьал чураяв ТIанусисаИнусилов ГIалиасхIаб. Гьев районалъул захIматчагIазе вокьулев лъикIав лекторвукIана.\nСтолалданахъе гIодов чIолаго, гьес жиндирго къагIидаялъ щибаб рагIул махражги бахъунрикIкIана:\nБадиббалагьани гьецIо биуна,\nГьимунмун кIалъани Лълъим бакъван ккола,\nВахадубги абуна: «Балагьеха цо, унго балагье! Кинав шагIирасда кIолеб гьединабизе? Цо пикруялъул камиллъи! Цо мацIалъул пасихIлъи. Дие ЧIанкIаде щварабпоэт гьечIо» - ян.\nЩиб, ГIалиасхIаб,дуда ЧIанкIал кучIдул рекIехъейищ лъалелан гьикъана, гIажаиблъарав дица. ГIолохъанабмехалъ гIемерисел лъалаан, гьанже цо-цо кIочон тунги ругоян мукIурлъана гьев.\nГьанжеригь арал гIадамал, БакьагьечIиса ГIабдулаева ПатIиматидаги, ГIабдулпатаховТажудинидаги ва цогидаздаги ЧIанкIал халатал кучIдул, хIарп гьоркьоб течIого,рекIехъе лъалел ратараб мехалъ, дида бичIчIана халкъалъул рекIелъ, хасго добзаманаялъ кинаб бакI ЧIанкIал шигIрабаз ккун букIарабали.\nЩайхагьев бергьараб гьунаралъул, цоги лъидаго релълъинчIев, жиндасан мисал босунгурони, цере ругел такрар гьаричIев поэт, цо нахъе ккеялъул, мукъсанлъиялъулмугьруги чIван, цогидазул рагIдукъ чIезавун вукIарав? Дир пикруялда, гьеблъугьинабун букIана, кинабго жо цо коцонибе тIезе хIаракат бахъулеб, щибабмиллаталъе цо-цо тIадегIанавги, хутIарал гIиси-бикъинал, цо цере рачине мустахIикъалгьечIелги рукIине кколин рикIкIунеб заманаялъ.\nЩивавчиясе нхтияр кьолеб букIинчIо жиндирго вокьулев поэт жинцаго тIаса вищизе,абулеб букIана, гIалимзабаз яги гIемерал гIадамаз гьав шагIир киназдасаго тIадегIанавлъунрикIкIунев вугила, дуцаги гьедин рикIкIунев гьечIони, мун мекъи вугила. (Дуегьуинаб, чакар баралдаса, цIам бараб бокьулин рахьин абуни, дун мекъи кколаан,гIемерисезе гьуинаб бокьулелъул).\nГьедингIемераб тIекъаб рагIул «гулла-хер» тIаде бана ЧIанкIал поэзиялъе тIадегIанабкъимат кьунилан БакьагьечIиса филологиялъул гIелмабазул кандидат, мунагьалчураяв МухIамадов Бадави МухIамадовичасде.\nГьесулнхтияр букIана лъидасаго ЧIанкIа вокьизе ва гьесие бищун тIадегIанаб къиматкьезеги, гьеб букIана гьесул хасаб пикру.\nЧIанкIалкечIалъе букIине кколеб къимат кьезе ккани, хIаракат бахъизе ккола гьесул щибабрагIиялъулъ живго поэтас лъолеб букIараб гIадаб магIна лъезе. Гьеб абуни,кинавго чиясда кIвечIого букIинеги бегьула. Гьеб бихьулеб буго цо-цояз ЧIанкIаде«чини», «файтон», «цIудул берал» гIадал рагIаби кочIолъ рехсонилан гIайибгьабулеб букIиналъги. Доб заманаялъ гьел рагIабазул букIараб цIилъиги, тIадегIанлъиги,гьез щивасул ракIалъе гьабулеб букIараб асарги хадусеб гIелалда, хасгогьанжесеб гIелалда бичIчIизе рес гьечIо.\nГьединлъидалцересел шагIиразул асаразе жакъасеб бичIчIиялдалъун кьимат кьеялъ хIакъикъатрагьиялдеги рачунаро.\nБакьагьечIисаЧIанкIа нилъее хирияв вуго, вугеб къагIидаялъ, хисичIого, жиндирго хасабгьунаргун, бичIчIигун, поэзиялъул цIураб бусурманчиясул ракIгун. ГьединавлъунгивукIаго, гьесул шигIрабаз магIарул халкьалъе хъулухъ гьабуна тIубараб гIасруялъва нахъеги гьабизеги буго:\nЧорхолияхI хун буго\nДойясалъухъ рокьи ккун.\nРагIулебгьечIищ, гIундузда жаниб багъулеб гьечIищ, Даку Асадулаевасул роцIараб ваборхараб гьаракьалъ ахIулеб кечI.\nМагIарулкепаб берталъе кканин кколеб гьечIищ ракIалде?\nЧIанкIалхIайранал кучIдул рукIинчIелани, мискинлъилаан Дагъистана-лъул кочIол дунял,бокIон камураб букIинаан бертабазулги, байрамазулги, сухIматазулги копол къвачIа.ШагIирасул гьунар ккола жинца гIумру гьабулеб заманалъул хасият, гIумруялъулхаслъаби кочIодалъун кьезе кIвей. ЧIанкIал кучIдузул щибаб мухъалдасан нилъедачIва леб буго гьесул заманалъул махI, загьирлъулеб буго доб заманалъул магIарулазул,гIoлил васазулги ясазулги ракIазул кIутIи, гьезул къварилъи, роххел,бихьизабулеб буго доб бахIарчияб заманаялъ сундул гьез къимат гьабулеб букIараб,сунца хIайран гьарулел рукIаралали. Росизин: "Сайгидул БатIалиде"абураб кочIолъа мухъал:\nИяхIкьун черхги ккун,\nГьанибшигIруялъул куркьбазда зобалазде бахинабулеб буго магIаруласул чилъи, яхI вабахIарчилъи.\nГьанибзагьир гьабулеб буго магIарулазул чу-ярагъалде бугеб рокьи.\nГьанибрагъулъ букIине рес бугеб вахIшияб сипатгун цадахъ, бихьизабулеб буготушманасдехун бугеб ццим ва къадаралде сабру гьабулеб бусурбабазул тIадегIанабхасият, "Бегуниде" абураб кочIолъ:\nЯСибирь, я къоно\nГьанибдоб заманаялъ рес къотIиялде ккарав, тIекълъигун вагъизе таваккал гIурав чиясебукIараб кIиябго нух буго ЧIанкIаца цо кочIолъ рехсон. Гьес тIаса бищизекколаан я хвел, яги Сибиралде туснахъ гьавун витIи. Гьедин, кинаб мохъ босунбалагьаниги, кинаб куплет цIаланиги, ЧIанкIаца бергьараб насихIатчилъиялдалъунбахъун батула гIасруялъул сурат, бихьизабун батула жиндир заманаялъул гIумруялъулхIакъикъат.\nАбизеккола цoxlo жиндир заманалъул рагIадлъун вугев поэт, гьеб заман иналда цадахъхалкъалда кIоченеги рес букIунилан. Амма ЧIанкIа цоxlo гьединавлъун вукIинчIо.Гьес кучIдузулъ загьир гьарурал асарал гIахьалал руго гьанжесел гIолилазеги, тIолабгоинсанияталъеги, хадусел гleлазеги.\nРокьи,балаялъ гIазаб кьолел гIолилал дунялзлдаса лъугIичIелгIан заманаялъ гьабкуплеталъул кIварги лъугIуларо.\nГьабякъуталъ къачIараб гIадаб, жаниб цIа лъураб рокьул асар гъорлъ бугебкуплеталъул къимат кидаго, лъиего гIодобе ккезе рес гьечIо.\nГьединав,пасихIлъиялъул рахьалъ цIар арав, рокьул асарал хъвазе гьунар бергьарав, магIарулазулвокьулев поэтасе, ХъахIаб росулъа МахIмуд гlaдав бергьарав лирикасе байбихьудакумекалъе ва квербакъия лъе ватарав ва гьесул мугIалимлъун вукIиналъе киналгомукIурав БакьагьечIиса ЧIанкIал росулъ гьанжелъагIан гьесул музейги букIинчIеббатани, гьесул цlap лъураб бакIги букIинчIеб батани, гьелъул гIайиб БекьечIдерицажидедего босизе ккела, хадуб гьелъие квал-квал гьабурал тIадегIаналидарабаздаги букIина.\nТалихIалъжакъа музей гlyцIулеб бугo, бекьечIдерил школазул цоялда гьесул цIар лъезе хIалтIигигьабулеб буго, гьабулеб буго гьесие бюстги. РакIалде ккола ЧIанкIа гьавуралдаса125 сон тIубаялъул юбилей, ЧIанкIал цIарги, гьесул гьунарги тIадегIангьабиялъе, хадусел наслабазе гьесул хазина нахъе цIуниялъе тIуркIи кьолеб лъикIаббайбихьилъун лъугьинилан. Рес букIиналдасан пайдагн босун, дие бокьун буго ЧIанкIалпоэзиялъе букIине кколеб къимат кьурал, гьесул кучIдул халкъалъухъе щвезариялъеквер бакъарал Гиничукьа МухIамадсаид Саидовасе, БакьагьечIиса СадрудинШахшаевасе ва Бадави МухIамадовасе, ЧIарадаса ГIумархIажи Шахтамано-васе вацогидалгн нилъеда гьоркьор гьечIел ЧIанкIал кучIдул рекIехъе лъазарун, хъван, тIахцазда,газетазда рахъизе кьун, къиматаб хазина хIисабалда хадусеб гIелалъухъещвезарурал киназего лъикIаб дугIа гьабизе.\nЧIанкIаллитературияб ирсалда тIад хIалтIарал ва жакъаги хIалтIулел ругел гIалимзаби ГIободасаСиражудин ХIайбулаевасе, Хунзахъа ЗулхIижат ХIажиевалъе, поэтал Расул ХIамзатовасе,ХIажи Гьазимирзоевасе, ГIободияв Шамхаловасе, хъвадарухъан ГъазимухIамадГъалбацIовасе, гIypyc мацIалде цIакъ пасихIго ЧIанкIал кучIдул руссинаруравтаржамачи Яков Козловскиясе ва гIемерал цогидазеги, ракI-ракIалъулаб баркалазагьир гьабун, бокьун буго божилъи загьир гьабизе, киналго ЧIанкIавокьулелщиназ, гьесул литературияб ирс бакIариялъе ва гьелъие битIараб къиматкьеялъе хадубккунги кIвараб хIалтIи гьабилилан.\nЖиндиргвангъарал, роцIарал рокьул асараздалъун ва батIи-батIиял цIилъабаздалъун магIаруллитература хадуб ккунги цебетIеялъе квербакъарав, хIакъикъаталдаги халкъалъулрекIелъ мустахIикъаб бакI ккурав ЧIанкIа мустахIикъав вуго нилъер киназулго тIадегIанабадаб-хIурматалъе. Гьесул 125 сон тIубаялъул юбилей лъугьине ккола гьесул цIаралъемустахIикъаб къимат кьолеб, хадубккунги гьесул творчествалде кIвар буссииабулебтIолго Дагъистаналъул халкъазул байрамлъун.\nАхиралдагигьал ЧIанкIал рагIаби живго ЧIанкIае цIикIкIун мустахIикъаллъун рихьула дида:\nГьеббалъго хутIун буго,\nДицагьаб жо абичIо.\n(ЧIанкIаца гIарабалъ, хъваралдасан магIарулалдебуссинабуна МухIамадсаид Саидовас).\nГIасрабазлъугIиларо БакьагьечIиса ЧIанкIаца магIарулазе гьабулеб бергьараб рухIиябасарги, магIарулазул гьесдехун бугеб гIорхъи гьечIеб рокьиги.


ЯСАЛ ХВАРАБ ХУР. » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Конкурс » ЯСАЛ ХВАРАБ ХУР.\nЯСАЛ ХВАРАБ ХУР.\nДобавил(а): progman от 18-11-2013, 17:28\nСунда бук1аниги ц1ар лъезеккананигьелъие бук1ине ккола г1илла.«Г1онсоавал»,\n«Малазул раг1ал» вагь. ц.Гьадинабцорак1алдасаунареблъугьа-бахъинккунбуго\nГьадинабцорак1алдасаунареблъугьа-бахъинккунбуго 100-120 г1ансоналъцебенижерросулъ.\nГьединунругосоналги, ясалгик1удиялг1унруго. лага-сангирекъарал,\nк1удияб, гектарг1анаб бак1 буго. Х1алт1и унеб бук1анила ц1акъ берцин. Ясал\nкъалъизег1ан свак лъач1ого гъираялда х1алт1улел рук1анила. Гьоркьо-гьоркьобцо-цо\nкоч1ол бакъанги т1амулаго, зама-заманалдазикругибачунеб бук1анила Къалъудасахадубясазгьогьен\nбук1инеян гордилкъвалал ч1валхун г1одоре риччан рук1анила\nкъасерокъорещведалрукъилиннилъецагьелангиабун. Рок1к1иналде хур лъуг1изехъин\nгьеч1олъи бихьун, ясазул коч1ол бакъналбакъ т1аса индал маг1иде сверанила,\nаммадагьалгижигаралда х1алт1анила яцал. Марк1ач1ул г1уж щун рок1к1ун\nдунялгианила,ясазулхурги лъуг1анила лъилъун. Ракъарал ,къечаралвасвакалъ ях1\nхвараляцазгьеб бак1алда г1одорги ч1ун г1емераб ц1орораб лъимгьекъон буго. Ясалрокъоре\nрач1ине кват1идал эменхадуввахъунвугогьезда. Гьеб бак1алда, хурулракьанда,\nх1ухь бахъизе г1одор ч1аралъур ,гьелясалгихунратунруго.\nЦоязбицуналъабайгохванилан .цоязабула к1игояй гурони хвеч1ин. Кинбугонигияцалгьебхурирхунруго.\nГьелдасанахъегьебхуралдахур, К1удияб хур , Г1алимчихур, Амилхур, Генугъот1охъ\nхур, Чуял т1амулеб хур ваг ь. ц. сунда бук1аниги ц1ар бач1унебали, амма\nг1иллаго гьеч1ого сундаго ц1ар лъолареблъиги. АхъаеваУмакусун Саг1идбеговна ГумбетрайоналъулДанухъгьоркьохъебшколалъул\n11 классалъул ц1алдохъан.Нилъер Ват1аналда васалхоларо,\nИсламалъул нухда гвангъараб цIва, мун"ГIЕМЕР ЛЪАДАХЪАНИ ГIЕРЕТI БЕКУЛА"ТIугьдузул квацIи"Берцинал ясал хъамулеб куц" тIадбуссинабун бугоЯсалги риччай цIализе


Брянскалда тIобитIана журарал единоборствабазул рахъалъ FIGHT NIGHTS GLOBAL турнир | Спорт | Киназего гIаммаб Россия\nБрянскалда тIобитIана журарал единоборствабазул рахъалъ FIGHT NIGHTS GLOBAL турнир\nГьал къоязда Брянскалда тIобитIана журарал единоборствабазул рахъалъ FIGHT NIGHTS GLOBAL турнир. Абизе ккола, ахираб заманалда рехсараб промоутеразул компаниялъ Россиялъул батIи-батIиял регионазда тIоритIулел руго лъикIаб даражаялъул турнирал. Гьединабго букIана дагьаб цебе Каспийскалда ГIали ГIалиевасул кIалгIаялда тIобитIарабги, хъвалеб буго "ХIакъикъат" казияталда.\nFIGHT NIGHTS компаниялъул нухмалъулел Дагъистаналдаса рукIиналъги батизе бегьула, гьелъ тIоритIулел къеркьеязда гIемерисел нилъерал цере рахъунелги. Гьале гьаб нухалъги Брянскалда букIараб турниралда рингалде вахъана чанго дагъистанияв, ва дандиязда тIад ракIчIараб бергьенлъи босана ХIажимурад ХирамухIамадовасги ИсхIакъ ГIалиевасги.\n83,9 кг цIайиялда цеве вахъунев ХIажимурад рехсараб турниралда дандчIвана Гуржиялдаса Георгий Лобжанидзегун. Регламенталда бихьизабураб лъабабго раундалдаги къеркьон, судиязул хIукмуялдалъун Лобжанидзедаса нилъерав бергьана. ХIалуцараб къеркьеялдаса хадуб судияз бергьенлъи кьуна ИсхIакъ ГIалиевасеги. Гьесин абуни чIел босана Роман Ткаченкода тIад.


Бюхттулсса Ххувшаврил 77 шинал байрандалийнсса хIадуршинна дуллай, Цуссалакрал райондалул администрациялул ва идарарттал зузалт бувккунни субботникрайн. Ва кьини цинявппагу зузалтрал марцI буккан бунни идарарттал лагма-ялттусса кIанттурду ва райцентрданул майдан. ЦIуссалакрал раондалий аьдатрайн бувну, байран дайдишин хьхьичI субботникру баян баврийну, марцIшиврул низам дишаву бакъассагу, агьали кувнначIан кув гъан бувну, цачIун буллай бур.\nВа ххуллух райондалий дуллалисса субботник хас дурну дия Майрал 1-мур ва Ххувшаврил 77 шин шаврил байраннан. Райондалий баян бувсса субботникрайн хъуниминнащал архIал бувккун бия дуклаки оьрчIругу. Вайннал Хасавюртлия ЦIуссалакрал шяравун бияннинсса ххуллийхсса мурхьру кIяла бунни. Идарарттал зузалтрал дурцунни уртту, ххуку бунни кьавкьсса мурхьру ва дуккан дунни ччюрк. ЦIанасса ппурттуву ЦIуссалакрал райондалул щархъаву най дуссар Буттал КIанттул ЦIанийсса Хъун дяъвилул гьурттучитуран дирхьусса гьайкаллу марцI дуккан дуллалисса субботникругу.\nРайондалий уттигу Ххувшаврил байран дайдишиннин низамрайн дуцинсса цикссагу давуртту дан лирчIун дур. Гихуннайгу субботникру дуллай миннуха зун тIий бур администрациялул ва идарарттал зузалт.\nЦIуссалакрал райондалул БакIчи МахIаммад-ХIажи Айдиевлул оьвчаву дунни вай давурттавух гьуртту хьуну ччиминнайн.\nРайондалул центрну хъанахъисса ЦIуссалакрл шяраву Май зурул 9-нний кIюрххицIунмай тIутIал шалкри бишинтIиссар Хъун дяъвилул гьурттучитурал гьайкалдануцI. Райцентрданул майданнив дантIиссар шадлугърал митинг, культураллул къатрал артистътурал сакин дурсса концерт ва цаймигу мероприятияртту.\nХьунаавкьунни ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал агьалинащал\nСледующая публикация Глава республики посетил с рабочим визитом Акушинский и Левашинский районы


Гьезулго рагIабазда рекъон, гьел республикаялде тIадруссине бокьун гьечIо жибго Чачан республикаялъул нухмалъиялъеги. Гьез бицухъе, республикаялъул нухмалъиялда буго гьел хIалтIудалъун хьезариялъул гуребги, гьел рецIел босизе жураялъулги ургъел. Гьал къоязда ЭР телефоналъ ахIун букIана туснахъалъуб кколеб болжалги бан къватIиве виччазе заман щолезул цояв чачаналдаса Садикъов Рамзаница.\nСадикъов асир гьавун вукIана чачаназул кIиабилеб рагъул авалалда ва Грозныялъул диваналъ хIукму къотIун букIана гьев 12 соналъ туснахъалъув тIамизе.\nСадикъов жанив вугелдаса гьанже гIун буго 10 ялдаса цIикIкIун сон. Гьанже гьев къватIиве виччазе заман щолеб букIиндал, гьесул рагIабазда рекъон, гьев къватIиве виччачIого вукIинелъун ва гьесие жанив тIамизе сонал таде журазелъун квешезе жал гьарулел руго туснахъалъул нухмалъиялъ.\nСадикъов Рамзан: «Дида цIар буго Садикъов Рамзан. Дун вуго Сунжаялдаса. Гьаб сагIат дун вуго Архангельскаялда бугеб туснахъалъув жанив тIамун. Гьанив чачаназул кIиго чи вуго-дунги цоги васги. Гьев гьаб сагIаталда азарханаялда вуго дунин абуни, изоляторалъув тIамун вуго тамихI гьабун.\nДов цояв азарханаялде ккун вуго къижун вукIаго гьесул ботIрода иту къабидал. БетIер квешго бекун буго гьесул.\nДун изоляторалъув тIамун вуго гьев унтарасе кумек гьабиларедухъ.\nДун гьанив вугелдаса 20-ялдаса цIикIкIун къо буго. Гьаниб гьечIо кинабгIаги хинлъи, гордоялда цIер чIван буго, киса-кибего чороклъи буго.\nГьанив нижер кинабниги лъабго чи вуго-дунги, цо магIарулавги, цо гIурусавги. Ниж лъабацаго прокуратураялде гIарза хъван букIана гьанир ругел квешал шартIазул бицун».\nТуснахъалда ругел квешал шартIазде дандечIей гьабун жидерго чорхое ва сахлъиялъе заралцин гьабулеб бугин жанир тIамуразин бицана Садикъовас.\nГьесул рагIабазда рекъон, туснахъалъул нухмалъиялъ ва цоги хIукуматалъул идарабаз щибго гьабулеб гьечIо жанир тIамуразул шартIал лъикIлъизаризе.\nСадикъов Рамзан: «Семьев абулев прокурор вачIун вукIана сон гьаниве. Нижеца гьесда абуна нужеца нижее зулму рухун гуреб квачазарун гьабулеб бугин,нижер гьаниб жаниб регьаялъул гучалъ хIор чIун бугин гьеб дуда бихьулеб гьечIищан. Бихьулеб бугин абуна гьес.\n-Щибха гьелда гьабизе кколеб?\n-КъачIазе ккелаха, гьеб суалалда тIад ургъулел руго ниж,-ян абуна прокурорас.\n-Гьеб суалалда тIад нуж лъагIалица руго ургъулел,-ян абуна дица.\nДагьаб цебегIан нижеда аскIоб бугеб камералъув цояв живго жинцаго гъанкъана, цоги камералъув кIиабилевги жинцаго гъанкъун вукIана. Гьел кIиялго гIурусал рукIана. Цогияс бидулрихьал къотIана.\nДун изоляторалъув тIамилалде цебе нижер гьалмагъ магIарулас магIалъ жиндирго чехь борлъун букIана, гьанже гьев азарханаялда вуго».\nЭркенлъи Радиоялде Садикъовас ахIун букIана чанго нухалда ва гьес журналистазда ва инсанасул ихтиярал цIунулезда гьарулеб буго жиндир ва живгIадазул къисматалда хадуб хал кквезе.\nСадикъов Рамзан: «Нижеца Эркенлъи Радиоялда гьарулеб буго кумек. Цеве дун жанив тIамун вукIараб Ельциналда бугеб туснахъалда нужеда бажарун букIана нижее кумек гьабизе ва нижер шартIал лъикIлъизаризе. Нижер кванилъе болъонил гьан жубай чIезе тун букIана ва рес щун букIана как базе. Гьанже дун Архангельскаялъул туснахъалде вачун вуго. Гьанибги нижеца тIалаб гьабулеб буго ниж бусурбаби рукIин чIезабизе ва нижее шартIал чIезаризе.\nГьединго кванилъе болъонил гьанги жубачIого как базе рес кьезе. Гьанир шартIал цо бусурбабазе гуребги цогиязеги квешал руго. Къануналда рекъон нижее рукIине кколел шартIал гьанир гьечIо».


Учительзабазе харж кьолеб къагIида хисизабизе буго\nДРялъул премьер-министр Артем Здуновасул нухмалъиялда гъоркь, республикаялъул Лъайкьеялъул министерствоялъ 2018 соналъ гьабураб хIалтIул ва исана гьабизе бугелъул бицун данделъи тIобитIана.\nДРялъул лъайкьеялъул министр Уммупазил ГIумаровалъ бицана республикаялда бугин 826000 лъимер цIалулеб 2745 лъайкьеялъул идара. Министерствоялъ исана церелъурал масъалабазул цояблъунги кколин лъайкьеялъул хIалтIухъабазул харжал рукIалиде ккезари. «Харжал цIикIкIинариялъе гIарац бихьизабун буго 2019 соналъул республикаялъул бюджеталда. Лъайкьеялъул министерствоялъ «Лъайкьей» миллияб проекталда рекъон, федералияб 10 проекталда гьоркьоса микьгоялъулъ гIахьаллъи гьабизе буго. Миллияб проект гIумруялде бахъинабиялъ лъайкьеялъул гIуцIабазда цIиял бакIал гIуцIизе (лъималазул ахазда – 23500 бакI, школазда – 31600 бакI), гьел цIиял техникиял алатаздалъун хьезаризе ва лъайкьеялъулъ тарихазулаб къагIида, лъималазе шартIал гIуцIизе рес кьола», - ян бицана Уммупазил ГIумаровалъ.\nЗахIматаб масъалалъун хутIулеб бугин абуна гьелъ, 3-7 сон барал лъималазе школазде иналде лъай кьезе ресал гьечIолъи. КигIан хIаракат бахъаниги, республикаялда кколеб къадаралда лъималазе гIурал ясли-ахал гIуцIун бажарулеб гьечIин абуна ДРялъул лъайкьеялъул министралъ.\n«2018 соналда республикаялъул 117 школалда гьабуна ремонт. Исанаги 150 школа къачIазе буго, ва гьеб мурадалъе республикаялъул бюджеталда лъун буго 300 миллион гъуруш. Гъоркьиса «СанагIатаб сверухълъи» абураб программаялда рекъон, гIуцIана 41 лъайкьеялъул идараялда инклюзивияб лъайкьеялъе шартIал. 2019 соналда гьебго программаялда рекъон хIалтIаби гьаризе биччалеб буго 68,6 миллион гъуруш.\nИсана республикаялъе щвана 140 школалъул автобус. РакIалда буго автобусал жеги росизеги.\nГьединго 2017 соналде дандеккун, 2018 соналда гIурус мацIалъул ЕГЭялъул хIасилал лъикIлъана 4 баллалъ ва математикаялъул – 7 баллалъ», - ан бицана ДРялъул лъайкьеялъул министралъ.\nАртем Здуновас министралда цIехана педагогикиял хIалтIухъабазе харжал цIикIкIинариялъул хIакъалъулъги.\n«Педагогикиял хIалтIухъабазе базовияб бутIаялде тIаде кьолеб букIараб харжалъул гъирабазабиялъул (стимулирующий) бутIаялъул къагIида хисизабизе буго. Лъайкьеялъул хIалтIухъабазул окладалъул базовияб бутIа ккола 7675 гъуруш. Гьоркьохъеб къагIидаялъ гIадамаз гIумру гьабиялъе хIажалъулеб (МРОТ) гIарцул къадаралде (11203 гъуруш) гьеб бахинабизелъун нижеца хиса-басиял гьарулел руго Дагъистаналъул хIукуматалъул кIиго проекталъулъ. Гьелъ рес кьола педагогикиял хIалтIухъабазул харжал цIикIкIинаризеги», - ян баян гьабуна Уммупазил ГIумаровалъ.\nДРялъул хIукуматалъул председателасул заместитель ХIажимухIамад ХIусеновас абуна:\n«Окладалде тIаде кьолеб гъирабазабиялъул бутIа, лъайкьеялъул идарабазул нухмалъулезе жидецаго хIалтIухъабазда гьоркьоб бикьизе рес кьолаан цебе. Цо-цо идарабазда лъайкьеялъул хIалтIухъабазе кьолеб гIарац цIакъго дагьаб батулаан, цогидал бакIаздайин абуни, республикаялъулго гьоркьохъеб харжалдаса цIикIкIун батулаан. Лъайкьеялъул хIалтIухъабазе рекъараб къагIидаялъ харжал кьеялъул мурадалда, нижеца оклад цIикIкIинабулеб буго. Гьелъ рес кьола педагогикиял хIалтIухъабазул харжал цIунизе ва цIикIкIинаризе», - ян.\nПедагогазул харжазул хIакъалъулъ бицунаго, Дагъистаналъул парламенталъул вице-спикер Елена Ельниковалъ абуна, цоги нухалъ гьеб суалалда тIад ургъани лъикI букIинин: «Базовияб оклад цIикIкIинаби лъикI букIинаан, амма гьелдаса хадуб харжалъул гъирабазабиялъул бутIалъун кколеб буго 10 процент, цебе 30 процент букIана. Гьеб цIакъ дагьаб буго, хIисаб гьабизе ккола гьелда гьоркьоре кколел цIаразулги, категориязулги ва цогидалъулги», - ян.\nПрочитано 295 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 04 марта 2019 14:12\nДругие материалы в этой категории: « ЦIиял къагIидаби\tМиллаталъул гъансито »\n12:32, 05 апреля 2020, 159


Гъумучату баргълагавал ва ухссавнил чулийннай, 18 км. манзилданий, Мукьархъиял махIлалий диркIссар чIирисса шяравалу – Ккурхъи тIисса.\nЦаппарассаннал тIимунийн бувну, му шяраваллил лагрулул къалип лавхьхьусса бивкIссар тIар куйл хъилуха, мичча сакин хьуссар тIар шяраваллил цIагу. Му мяйжан бан бигьасса зат бакъар.\nСовет замана бучIаннин, цаймигу щархъал агьлу кунма, ккурхъигу лагайсса бивкIун бур хIалтIилухун, хъунмурчIин – Къиримнавун.\nМиннал дянив бивкIун бур итххявхсса къалайчитал, арцу-мусил усттартал. Революция хьуну мукьах цаппара гиккува миналул хьунугу ливчIссар тIар.\n1877-кусса шинал оьруснал паччахIнайн къаршину сукку дурну диркIсса бунтравух гьуртту хьуну бивкIсса Ккурхъиял шанма кулпат ссивир бувну бивкIун бур Калугалийн. Махъунмай зана хьуну бувкIссар тIар анжагъ кIива хъамитайпа – Алхасхъал Муъминат ва Хизрихъал ПатIимат.\nКIия ккурхъиричу 1905-ку шинал гьуртту хьуну ивкIун ур Японнащалсса дяъвилийгу – Алхасхъал Жабраил ва Юсупхъал Илияс, кIиннанмагу Георгийл хачругу бувккун бивкIун бур.\nБувагу 20 къуш бусса Ккурхъиял жяматраяту Хъунмасса Буттал кIанттул цIанийсса дяъвилийн лавгун ивкIун ур 19 чув, миннавасса 10 ливчIун ур аьраяллил майданнай.\nШяраву колхоз сакин дурну диркIун дур 1931-кусса шинал, мунин цIагу диркIун дур «Красная гора» тIисса. Яла махъ му цачIун дурну дур КIамахъаллал колхозрацIун. Колхоз яхьунугу дур бизан бувсса 1944-ку шинайн дияннин.\nБизан байни Ккурхъиял шяраву диркIун дур 19 тIюва, яхъанай ивкIун ур 94 инсан. Бивзун махъ Ккурхъиял жямат миналул хьуссар ЦIуссалакрал райондалул центрданий. Гиккусса школалул директорну дяъвилул хъиривсса шиннардий зий ивкIссар, ЯтIул ЦIукул орденгу ларсъсса, ДАССР-данул ва РСФСР-данул лайкь хьусса учительнал цIагу хIалал дурсса ккурхъиричу – МахIаммад-Шяпи Идрисов.\nВа шяравасса ялагу ххюя инсан личIи-личIисса шиннардий райондалул колхозирттал председательталну бивкIссар. МахIаммад Хизриев зий ивкIссар Лакрал райондалул администрациялул хъунаману, ваналла ххюра шинай дурссар Лаккуйсса ЧукIуннал колхозрал председательшивугу.\nМуслим Юсупов зий ивкIссар Ухссавнил Къапкъазуллал МахIачкъалаливсса муххал ххуллул отделениялий хъунама инженерну, ва хъанахъиссар СССР-данул ХIурматлувсса муххал ххуллул зузалагу, лайкь дурссар «ХIурматрал Лишан» тIисса орденгу. Зулпукьал Рамазанов увчIуну ивкIссар ЦIуссалакрал шяраваллил администрациялул бакIчину.\n2011-ку шинал къачагътурайнсса данди ацIаврил ххуллий жан дуллуссар ЦIуссалакрал райондалул полициялул майор Шамсуттин КьурбанмахIаммадовлул. Аьпалул хьуну мукьах ванан дуллуссар Чувшиврул орден.\nПредыдущая записьДува вилла хъирив лази-лакьишивуСледующая записьПарчари хьусса чурххал базурду батIайсса пиша


ЦIуне миллат, цIуне мац! » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Образование - Лъай кьей, мактаб » ЦIуне миллат, цIуне мац!\nЦIуне миллат, цIуне мац!\nДобавил(а): istina от 5-05-2017, 10:47\nТарумовка районалде гьабураб сапаралдаса хъвай-хъвагIаял\nРоржун унел цIумал, цIвабзазда хъвалел,\nМоцIрода дагIнил лълъар лъуранин ккола. Лъаралги гIедерал гIоралги гучал, -\nГьеле дий рокьулел рорхатал мугIрул.\nМагIарулазул шагIир ХIажи Гъазимирзоевасул гьал рагIабаз салам кьуна нижее, Тарумовка районалъул Юрковка росдал школалъул азбаралъуре лъугьаралго. Гьедин хъвараб хъарщи чIван бугоан школалъул къадада. Дагьаб добегIан бакъги "щун" бугоан. Бакъул чIораз хIеренго нухбахъулеб букIана нижер ракIазулъе, ва, лъикI щваралиланги абун, ниж нухарегIана школалде жанире. ЖанахIалъуре лъугьаралго, магIарухъе щвараб гIадаб асар гьабуна - магIарул кечI-бакъанги, миллияб партал ретIарал мусудулги, бухари тIагъралги лъун магIарул кьурди гьабулел лебалал васалги, умумузул гъанситоги. Гьалеха, магIаруллъиялъул гьадинаб берцинаб сипат цадахъ босун бугоан мугIрул тун авлахъалде рахъарал магIарулаз. МагIарул мацIалъул байрамалде рачIун рукIана районалъул школазул магIарул мацIалъул учительзаби, школазул директорал, лъайкьеялъул управлениялъул хIалтIухъаби ва мацIги миллатги хириял магIарулалги. Байрам байбихьана школалъул магIарул мацIалъул учитель Марзият МухIамадовалъул дарсидаса. Бахиллъана учителалъулги цIалдохъабазулги гьудуллъиялда, гьез бицунеб магIарул мацIалда. Школалда цIалулев вугев 250 цIалдохъанасда гьоркьоса 200-яв вуго магIарулав, хутIарал - гIурусал, даргиял, лъарагIал. ХIикмалъизе ккараб хIужа гьечIищха - рокъове айилан витIаниги, магIарул мацIалъул дарсидаса камулев гьечIо Ваня. Гьединго дарсазде рачIунел руго даргиялги лъарагIалги. МагIарулаз гIадин бицунеб букIана гьез жидее чияраблъун кколеб мацI. Школалъул директор Паризат МухIамадхIажиевалъ бицана рахьдал мацIалдехун жидерго бугеб адабалъулаб бербалагьиялъул.\nБайбихьана байрамалъул аслияб бутIа. Ниж гьоболлъухъ щвана умумузул гъасде, магIаруллъиялъего салам кьуна цIалдохъабаз рикIкIарал ва ахIарал кучIдуз.\n- Эбелалъ тIоцебе гьабураб лъимер ВатIаналъ тIоцебе кодой бачуна.\nГьеб букIана ВатIаналъул хIакъалъулъ бицунеб бутIаялъул аслияб пикру. Байрамалъул кIиабилеб бутIа сайгъат гьабун букIана киназулго талихIалъул аслияб гIаркьел - эбелалъе.\n- Эбел, дида ккола киналго тIугьдул\nДур гьимиялдасан гьарун ратилин.\nЛъималаз гьарулеб букIана жал гьеб талихIалдаса махIрум гьаругейилан - эбелалъ рахьдал мацIалда ахIулеб кинидахъ кечIалъ цIунизе бугин бабал талихIаб гьимийилан ахIулеб букIана гьез. Лъабабилеб бутIаялда бицана бабал гьимиги, лъималазул талихIги, ватIаналъул бакъги цIунарал советиял солдатазул хIакъалъулъ. ХъахIал къункърабазул ахIиялъги, васасухъги, росасухъги, вацасухъги тIолеб чIужугIаданалъул тIухьигIан бакIаб магIуялъги ракIалде щвезаруна вахIшияб рагъул захIматал къоялги ругъналги. Кинха хIайранлъиларел миллаталъул букIинесеб кодоб бугел гьел гьайбатал лъималазда. Кинха божилей мацI тIагIинехъин бугин абураб хIинкъиялдаги! МагIарул мацIалъул учительзабазул ассоциациялъул нухмалъулей Баху МухIидиновалъ, магIарулазул автономиялъул нухмалъулев Маркъо ШагIбановас, шагIир ТубхIат Зургьаловалъ, МахIачхъалаялъул №№ 11 ва 39 школазул учительзаби Шамай Хъазанбиевалъ ва ПатIимат МухIамадовалъ кIудияб гъира-шавкъалда, лъималаздаги лъималазул улбуздаги, тIубараб росдадаго бахиллъун, рухIдаллъун бицана умумузул гъасда жидеда батараб хинлъиялъул, гвангъиялъул. Гьединго кIалъазе рахъана данделъиялде рачIун рукIарал районалъул школазул директорзабиги. ТIадюссун ячIунелъулги пикрабаз рахIат толеб букIинчIо:\n- Унго, лъугIиладай ракьалдаса магIаруллъиялъул сипат, букъиладай ракьулъ миллаталъул мацI... ТIагIинадай тIубанго эбелалъул кочIол магIна. ЦIумаз тIавап гьабулел мугIрузул тIогьазги, чвахун гIодоре унел тIокIкIарал иццазги, иццалгIан рацIцIадал магIарулазги ахIулел хIайранал кучIдузул магIна билиладай?!\nМахIачхъалаялъул №58 школалда тIобитIана Дагъистаналъул мацIазул фестивальРахьдал мацIазул байрамЧIаго букIина МагIаруллъиЮбилеялдеМагIарул гъасда магIарул мацI рекъола


Сурталда квегIиса - Жаватхан ГIалиханов, квараниса - МухIмадсалам ГIумаханов. гьезда бакьулъ Расул ХIамзатов\nБасрияб альбомалъ гIемераб жо ракIалде щвезабула. Гьаб нухалда инсул суратазулъ квал-квадулаго ратарал суратацаги дун вачана ракIалде щвеязде. Дица цебе буго ЛъаратIа районалде щварабго бахъараб Расул ХIамзатовасул сурат. Расулилгун гьудуллъиялда ниж ругел соназда гьес гIемер бицунаан гьел сапаразул. Гьале цо-цо шагIирасул ракIалдещвеял:\n"Дун тIоцеве ЛъаратIе щун вукIана 1960 абилел соназда гIемерал рарал цIадаца росаби гIоралъ ун ругин рагIун. Вертолеталда Дагъистаналъул мугIрузда тIаса обкомалъул секретарь ГIабдурахIман Данияловгун воржунев дида цебе тIамулеб букIана бакIаричIеб бусен гIадаб маг1арул т1алъи, гIоралъ гьоркьоса рукъзал рахъарал росаби ва къваридал магIарулазул гьурмал. ЛъаратIа росдал цо берцинаб майданалда вертолет рещтIарабго нижеда данде рачIана кечI ахIулел ясалги, кьурдулел васалги, зурма-къалиги.\n-Гьаб щиб роххел, къварилъи ккарабго загьир гьабулеб? Нуж сунца кечI-бакъаналде цIарал - ин гьикъана Данияловас цо гIолохъанчиясда.\n- ГIоралъ ун руго, ГIабдурахIман Даниялович, росдал басрияб авалалдаса гьор-бокьалгун чанго рукъги, районалъул женсоветалъул минаги. Гьеле гьеб руччабазул рукъалдаса гIоралъ ине рекъараб бак1 районалдаго букIун батиларо - ян махсаро гьабуна гIолохъанчияс. Гьаб роххелги гIоралъ рукъзал ун бугеб гуро, нуж гьанир нижехъе рещтIиналъ бижараб буго - ян. Дие цIакъ рекIее гIун рукIана гьеб къварилъиялда аскIобги махсарогун ракI гIатIилъи цIунизе кIолел ЛъаратIа районалъул гIадамал.\nКIиабилеб нухалъ дун ЛъаратIе щвана районалда цIа ккун бищунго кIудияб росу бухIун бугин рагIун. Гьаб нухалда дида цадахъ вукIана цIияв Дагъистаналъул бетIер МухIамадсалам ГIумаханов. ЛъаратIа добго майданалда нижеда дандчIвай гьабуна цевехун дида киданиги вихьичIев цIияв чияс. Гьев вукIун вуго ЛъаратIа районалда райкомалъул секретарьлъун тIамурав Жаватхан ГIалиханов. ГIолохъанав, вихьизе гьайбатав чи. ЦIакъго цо жинда жиндирго ракI чIарав чиясул вагъа-вакари бугоан гьесулъ.\n- Гьеб цIа нужер агъаз гьечIолъиялъ, токалдаса ккун буго, кибе балагьун букIараб райком партия ва жавабиял хIалтIухъаби? - ян согIго ГIалихановасухъ валагьана обкомалъул секретарь ГIумаханов.\n- Гьеб цIа жибго ккечIони нижецаго тIамизе кколаан, гьеб сабаблъунниги республикаялъул нухмалъи гьаб рикIкIадаб районалде магIарулазухъе гьоболлъухъ бачIине - ян цо бичIчIизе захIматаб жаваб реххана ГIалихановас. Гьеб букIана цояб рахъалъ, нуж гьалбал рукIун, нужехъ урхъун абураб магIна. Цогидаб рахъалъ - рикIкIадаб, реххун тараб, я нухал, я канлъи, я шартIал гьечIеб районалде, маг1арухъеги щвезе кколин нуж абураб. Щиб магIна гьел рагIабазул букIун батаниги гьединаб жаваб обкомалъул секретарасе кьезе кIолев чи къанагIатниги вукIун ватиларо доб заманалда. Гьев релълъарав вукIинчIо хутIарал райокомазул секретаразда, цIакъ таваккалав, лебалав чи вукIана. Дие гьев цIакъ рекIее гIуна вихьарабго ва ниж гьудулзаби лъугьана хадур. ГIемерисел министрал ва районазул бутIрул М-С. ГIумаханов жидедехун квешлъизе гурин дидаса рикIкIад чIолаан.(Диргун досул гьоркьорлъаби батIи-батIиял рукIана). ЦохIо ГIалиханов Жаватхан вукIана сундухъниги валагьичIого гьеб гьудуллъи ц1унулев чи" - ян абуна Расулица. Расулица Жаватхание сайигъат гьабураб кочIолъ рукIана цо гьадинал мухъал:\nГьал гьерсил кабинетал\nКанцелярал жалго тун.\nГьаниб гьаб шагьаралда,\nЗахIматаб хIалкъей буго.\nХIанчIи чIичIилел руго ,\nЭркенлъи доба бугин" - абурал.\nГьал мухъазги рагьулев вуго Жаватхан щиб хасияталъул чи вукIаравали. Районалда гьесул рахъалъ батIи-батIиял пикраби руго. Киналго нухмалъулезул хIакъалъулъго гIадинха. Цояз гьев рикIкIуна диктатор, хъачIав, бер къанщичIого пачалихъалъул цагъринибе кверги бегьулев, жииндир тIадчилъиги бокьухъе хIалтIизабулев чи. Цогидаз абула къанагIатаб иманалъул ва бихьинчилъиялъул инсан вукIанин. МахIачхъалаялде щварабго бащдаб машина сайигъаталгун киналго больницабазда районалъул гIадамал рихьизе хьвадулев, доб заманаялда рищиял гьечIониги, гьел гIадамазда бараб жо гьечIониги, цохIо Аллагь разилъиялъул мурадалда. Сверухъ "Аллагь гьечIо"ян (астагъфируллагь) ахIтIолеб дунял букIаго какги барав, Къуръан цIализе ЦIоралде лъималги ритIарав, республикаялда рикIкIунев ва къадруялда вукIарав цевехъанлъун вукIанин. ЦохIо гьаб дида архивалда батараб сураталъги рагьулеб буго нилъее щив чи вукIаравали ГIалиханов Жаватхан. Гьав кIиго кIалъалев чиясул кинав обкомалъул секретарь, кинав райкомалъул секретарали лъалеб хIал гьечIо. ХIатта къосинецин рес буго. Чан вукIун ватилев, яги жакъа вугев гьав гIадин таваккалго, каранда кверги лъун, бадивеги валагьун республикаялъул бетIергун кIалъазе кIолев нухмалъулев Дагъистаналда?\nДару-сабабалъул къанагIалъи рештIун буго Кавказалде\nКIодо-кIодо гьабун бицунебги гьереси ккола...\nГьонода гуребги хутIила дур цIар...


Дагъистан--Адаптациялъул комиссиялъул данделъи\nДагъистаналда изну гьечIого яргъидгIуцIаразул кьералъ рук1аразе ракълилаб гIумруялде тIадруссине кумек гьабулеб Комиссиялде вачIарав Амиров Тамерланида хурхун рагьун буго Такъсир гьабиялда сверун ай Уголовияб кодексалъул ункъо бутIаялда рекъон иш. Гьев васасул г1умурги хвезабун жидерго карьера г1уц1изе бокьун бугин низам ц1унулезейин рик1к1унеб буго Амировасул адвокатас.\nТамерланил адвокат Къадиев Расулица бицаралда рекъон, Комиссиялде Амиров вачIана ичIго моцIалъ цеве. Низам цIунулезул баяназда рекъон, 18 сон барав Тамерлан изну гьечIого яргъидгIуцIараб къукъаялде гъорлъе унелгун гъоркьиса щуабилеб июлалда кьвагьдана Мамедкалаялда бугеб полициялъул идараялде. Гьеб лъугьа-бахъиналда щивго лъукъичIо, идарадул минаялъе ккана зарал.\nАмиров «рохьилазда» гъорлъ вукIаго, гьесул эбел ячIана Комиссиялде жиндир вас «рохьилазда» гъорлъа нахъе цIазе кумек гьарун. Гъоркьиса 11 ноябралда Тамирлан живго вачIана полициялъулазул кодове. Инсанасул ихтиярал цIунулев Къадиев Расулица лъазабухъе, Комиссиялде Тамерланица гIарза хъван хадуб, гьесул эбелалъул гьариги къабул гьабун, гьев васасул адвокатлъун лъугьун вуго гьев.\nКъадиевас хъвалеб буго ахирисеб ккарабщинабги хIисабалде босун абизе бегьулин рекIекълъарав такъсирчилъун вукIарав васасдаса нечезе кколин низам цIунулелин. ХIакимзабазги низам цIунулезги гьев гIолилав кIицIул гукканин абулеб буго Къадиевас.\nКомиссиялде вачIарав мехалъ Тамерлание бокьун букIун гьечIо гьесул хIакъалъул информация тIибитIизабизе. Гьесухъе рачIун руго журналистал. Гьумерги бихьизабиларин, гьаракьги хисизабилин абун, гьесухъа баянал росун руго РЕН ТВ каналалъул хIалтIухъабаз.\nАмма репортаж кьолаго щибго хисизабичIого вихьизавун вуго Тамерлан. Комиссиялъул нухмалъулев, пачалихъияб Думаялъул депутат Ризван Къурбановасги абун буго Тамерланица гьикъа-бакъиязда кинабго бицунеб бугилан, цIех-рехчагIаца гьесие лъикIаб къимат кьолеб бугин.\nТакъсир гьабиялда сверун кодексалъул 208 бутIаялда буго: «изну гьечIого яргъидгIуцIараб къукъаялдаса живго нахъе вачIарав такъсир гьабиялъул жавабчилъиялдаса эркен гьавулин, гьесул цогидал такъсирал ратичIони». Тамерланида хурхун гьеб къанун хIалтIизабизе кколеб букIанин рикIкIунеб буго адвокатас.\nАмма гьеб къанунги гIадахъ босичIого, низам цIунелез Тамерланида хурхун такъсир гьабиялъул иш рагьана уголовияб кодексалъул ункъого бут1аялда рекъон. Гьелги: «изну гьечIого яргъидгIуцIаразда гъорлъ вукIин», «рагъулаб къукъаялда гъорлъ вукIаго такъсиразда гIахьаллъи», «низам цIунулел идарабазул хIалтIухъан чIвазе хIалбихьи», «къануналда рекъечIого ярагъ боси ва цIуни» абурал.\nКъадиевасул рагIабазда рекъон, цIех-рехчагIаз рихьизарурал документазда гъорлъ Тамерланица гъулбас лъун буго адвокатцин ахIичIого. ЦIех-рехчияс абун буго Тамерланида жинца адвокатасухъе телефоналдасан чанги нухалъ ахIанин, амма гьес жаваб кьечIин. Къадиевас рикIкIунеб буго, васасул гIумруги хвезабун цIех-рехчагIазе бокьун бугин жидерго карьера цебетIезабизейин.\nАвдокатасул рагIабазда рекъон, изну гьечIого яргъидгIуцIаразе ракълилаб гIумруялде тIадруссине кумек гьабулеб Комиссиялъул нухмалъулев Къурбанов Ризваница журналистазе кьураб интервьюялда чанги абулеб букIана Тамерланида тIад би гьечIин, гьес низам цIунулезе кумек гьабунин кIиго мархьи тIатинабизе, гьелдалъун терроралъулал цIиял такъсирал гьариялдаса хвасар гьарунин гIадамалин.\nАмиров Тамерланил гIарзаялъул Комиссиялъ 2011 соналъул анкьабилеб декабралда хал гьабуна. Рохьилазде гъорлъе кин ккаравилан гьесда гьикъидал, Тамирланица интернедталда жигьадалъул цIалулеб букIанин абун гуреб мухIканаб жаваб кьун гьечIо.\nКомиссиялъул вакил Новрузова Севилица Эркенлъи Радиоялъе абуна Тамерланида хурхун рагьараб такъсир гьабиялъул ишалъул ургъел гьабичIониги бегьулин.\nНоврузова Севиль: «Цогидазда хурхунги гьединал ишал руго. Ахирисеб хIукму диваналъ къотIиларищха. Низам цIунулезул гьединаб хIалтIуда дунги разияй гьечIо. Комиссиялде гIарза хъвараз жидеда гIунтIизе биччалеб гьечIогури «бандитизм» абураб гIайиб. Гьеб буго аслияб жо. Тамирланида хурхун рагьараб ишги диваналде щун гьечIогури. Диваналъ къотIила хIукму».\n«Терроралдаги экстремизмалдаги данде къеркьей ккола пачалихъалдехун божилъи цIикIкIинабулеб къеркьей», - илан хъвалеб буго адвокат Къадиев Расулица жиндирго интернет-даптаралда.\n«Рохьилазда» гъорлъа нахъе рачIарал гIолилал гьалейиланги абун жидеего реклама гьабичIого, хIакимзабиги низам цIунулелги гьел гIолилалгун хIалтIулел рукIаралани, рохьазде унезул къадарги дагьлъизе букIун батилин рикIкIунеб буго адвокатас.\nХIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул федералияб хъулухъалъул нухмалъулев Александр Бортниковас абун букIана цодагьалъ цебе бицен гьабулеб Комиссия кколин терроралъул профилактика гьабулеб идараялъунилан ва гьеб Комиссиялъул хIалтIуе жеги цIикIкIун кIвар кьезе кколин.\nАмиров ТамирланиегIадаб кIвар кьезе батани, Комиссиялъул хIалтIи гIададасеб букIинин рикIкIунеб буго адвокат Кадиевас.


Усама бин Ладенил гIагарал хвана авиакатастрофаялда\nКIудияб Британиялда бортун кьвагьана ункъго пассажиргун ва цо пилотгун хасаб бетIергьанлъи бугеб боржаро. Хэмпшир абулеб бакIалъул полициялъул лъазабиялда рекъон киналго пассажирал – Усама бин Ладенил гIага-боражал кколаан. Хэмпширалъул полициялъул вакил Ольга Веннерица гьадин лъазабуна.\nОльга Веннер: «Нижеда кIола дурус гьабулеб буго – авиакатастрофазул цIех-рех гьабулеб департаменталъулгун цадахъ нижеца байбихьана боржаро бортиялъе ккарал гIиллаби чIезариялда хурхараб хIалтIи. Нижеда кIола абизе боржароялда ункъго чи рекIун вукIараблъи. Цониги чIаго хутIичIо. Ракьалда лъиениги зарал ккечIо».\nАвиакатастрофалъул хIасилалда хваразул цIарал рехсечIого, КIудияб Британиялда СагIудиязул илчи МухIамад бин Наваф ас-СагIудица жиндирго Твиттералда зигара бана Бин Ладенил тухумалдехун вуссун. Гьеб буго СагIудиязул ГIарабустаналда асар цIикIкIараб тухум.


Шималияб Кавказ, Декабрь 01, 2014\nИтни къо 1 Декабрь 2014\nЖалго тIагIинарилелде Украиналдаса тIадруссунел чачанал\nИнтернеталда тIибитIун буго чачан мацIалда кIалъалев ва жал Украиналдаса нахъе унел ругин бицунев чиясул аудио. Гьес гьениб бицунеб буго жидее буюри кьун букIанин Россиялъул рахъ ккурал сепаратистазул кверщалида бугеб Луганскалде ине, амма гьеб буюриги тIубазабичIого жал рокъоре Чачанлъиялде тIадруссунел ругин. Гьес бицухъе, гьел нахъруссунелги руго жидее кьезе бицараб гIарац кьолеб гьечIолъиялъ.\nГIумруялдаса ватIалъана «гIарабазул гъалбацI»-чачанав ГIалаудин АхIмад\nГьал къоязда гIумруялдаса ватIалъана «гIарабазул гъалбацI»-чачанав, генерал ГIалаудин АхIмад. Гьев вукIана гIарабазул дунялалда бищунго машгьурал кавказиязул цояв. Гьев вуго Иорданиялъул бахIарчи абураб цIар кIиго нухалда кьурав улкаялдаго цого-цо вукIарав чи.\nТакъсирчагIи туснахъазда гьечIо, цIех-рехчагIи хъулухъазда руго\n2000 соналдаса байбихьун Дагъистаналда чIванин 15 журналист ва гьел хIужабазда хурхун цIех-рехалъ кинабгIаги хIасил кьечIин абун хитIаб гьабуна Россиялъул президент Владимир Путиниде 14 октябралда Кремлалда тIобитIараб Гражданияб жамгIият цебетIезабиялъул ва инсанасул ихтиярал цIуниялъул мажлисалъул данделъиялда гьеб идараялъул гIахьалчи ва «Кавказская политика» абураб информагентлъиялъул бетIер Максим Шевченкоца.


МахIачхъалаялъул квартираби реццулел Сталинги Ленинги\n"Халкъалъе - рукъзал" абулеб дагIбадул баннер.\nМонополиялда дандечIараб хъулухъалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъ халкъалда гьоркьоб цIех-рех тIобитIулеб буго Сталинилги Ленинилги цIар рекламаялда хIалтIизабизе бегьулищ бегьуларищ абураб суалалда тIасан. Гьелъие гIиллалъун ккана Дагъистаналдаса Коммунист партиялъул депутатаз гьезухъе бачIараб кагъат.\nДагъистаналдаса коммунистаз гьединаб кагъат хъваялъе гIиллалъун ккана МахIачхъалаялда бугеб минаби ралеб «Ак-Гель» абураб компаниялъ хIалтIизабураб реклама. Квартирабазул багьаялде гIадамаз кIвар кьезе гьез рекламаялъул хъорщода рахъун руго Сталинилги Ленинилги суратал.\nАмма гьеб рекIее гIун гьечIо Дагъистаналъул коммунистазе. Тарихалда лъалкI тарал гьединал чагIазул цIар лъиялиго хайир щвезелъун рекламаялъе хIалтIизабизе бегьуларин хъван буго гьез Монополиялде дандечIараб хъулухъалде битIараб кагътида.\nГьанже гьезги, Сталинилги Ленинилги цIар рекламаялъе хIалтIизабизе бегьулищ абураб суалгун, жидерго сайталда цIех-рех тIобитIулеб буго гIадамазда гьоркьоб,\nГьебго суалалда тIасан «Эркенлъи» радиоялъулги хIукму ккана гIадамазда гьорьоб гьикъа-бакъи гьабизе. ГIагарде къанги бегьуларилан рикIкIунеб буго Шамил мухъалда бугеб Коммунист партиялъул жавабияв хIалтIухъан МухIамадов Нажмудиница.\nНажмудин МухIамадов: «Гьеб дандекколареб иш буго тIубанго. Сталинилги Ленинилги сураталги чIван гьабулеб жойищ реклама букIунеб? Гьеб ккола гьезда тIад релъанхъараб, гьел хIакъир гьарураб жо. Шамат къоялъ шагьаралде щведал гьелда тIасан нижерго партиялъул рескомалда цевевахъине ракIалда букIана дида.\nДиваналде кьунги гьедин тезе бегьуларо гьеб иш. Хъатамасан гьезул сураталги нахъе рахъун реклама тIагIинабизе кколин рикIкIуна дица».\nГIадамазе хайир шолеб бугони гьедаса, бегьунгутIи гьечIин гьезул цIар рекламаялъе хIалтIизабизе, амма гьаниб реклама гьабулел чагIазул мурад батIияб букIин бихьулеб бугилан абулеб буго МахIачхъалаялдаса Шагьидов Шамилица.\nШагьидов Шамил: «Дун коммунистазул заманаялда вукIарав чиги гуро, лъикIалиш квешалиш абун гьезие къимат кьун бажарулев чиги гуро. Амма бусурманчи хIисабалда дица абила, мисалалъе, Шамил имамасул цIарги рехсон гьабулеб реклама бугони, гьелъул киназего пайдаги бугони гьеб бегьулин рикIкIуна дица.\nГьединго тIубараб халкъалъе пайда бугони гьеб Сталинги, Ленининги вахъараб рекламаялъул, щай бегьулареб гьеб лъезе? Амма гьаниб бихьулеб бугоха цохIо ралел бакIазе букIин гьелъул хайир, гьелда разилъизе кIоларо».\nЧиясул намусалда хъинтIулеб жо гьениб гьечIони щибниги бегьунгутIи гьечIин Сталинилги Ленинилги цIар рекламаялда хIалтIизабиялъулин рикIкIунеб буго МахIачхъалаялда рекламаялъул агентствоялда хIалтIулев вугев Бадрудинов Мурадица. БатIияб жо букIанин гьеб къануналъ гьукъун букIарабани, амма гьединаб къанун бахъун гьечIин жеги.\nМурад Бадрудинов: «Чарли Чаплин тIад вахъараб рекламаги бихьана дида шагьаралда чанцIулго. Дицайин абуни Сталинилги Ленинилалдасаги цIикIкIун хIурмат гьабула гьесул. Гьездаса квешаб жо щиб гьесул бугеб, рачIаха гьевги рекламаялда тIад вахъугеян лъугьине. Щибниги бегьулареб жо дида гьениб бихьулеб гьечIо Сталинилиги Ленинилги сурат рекламаялда тIад бахъиялъул.\nБатIияб суал буго гьениб гьезул моралияб рахъалда хъинтIулел ругони. Рекламаялъе аслияб жо щиб кколеб? ЦIикIкIун гIадамаз гьелде кIвар буссинаби, хIасил ккей.\nГьел сабаблъун гIадамазул гъира кколеб бугони гьеб рекламаялъухъ балагьизе, щай бегьулареб? Нагагь диваналде гьеб команияги кьун ахIи-хIур гьабизе гьел депутатал лъугьани, тIадеги цIикIкIун реклама щвелаха гьел минаби ралеб компаниялъе.\nТарихаллда машгьурал гIадамал рекламалъе хIалтIизабизе бегьуларин абураб къанунги дида жеги рагIичIо. Гьединлъилал цо чIванкъотIараб рахъ гьечIо гьеб суалалда жаниб».\nНижеца гьединго бухьен гьабуна гьеб реклама хIалтIизабураб минаби ралеб Ак-Гель абураб компаниялъулгунги. Гьеб рекламаялда хурхараб жо жидер гьечIин, гьеб букIанин рекламаялъул коммпаниялъ жидецаго ургъараб къагIида.\nКоммунист партиялъул депутатаз ахIи-хIур бахъинабун бугеблъи гьездаги лъалеб бугин, гьединлъидал Сталинги Ленинги тIад вахъараб реклама кIиабилеб марталдаса байбихьун тIокIаб бихьизабизе гьечIилан абулеб буго минаби ралеб компаниялъ.


Диагностикияб центр: квалквалал ва масъалаби\nКванидаги лъедаги бараб гIемер букIуна\nХимия гъорлъ гьечIеб нигIмат жакъа къанагIат гурони дандчIваларо\nКъоло хадуб сон буго Буйнакск шагьаралда бугеб диагностикияб централъул нухмалъулевлъун тIадегIанаб категориялъул тохтур Шамил районалъул Могьохъ росулъа Батир-АхIмад ГIумаров хIалтIулелдаса. Централъул хIалтIулги, унтаразе гьабулеб хъулухъалъулги, цогидалъулги хIакъалъулъ гара-чIвари гьабуна Батир-АхIмадилгун.\n12 районалъе хъулухъ гьабула\n- Дуца нухмалъи гьабулеб централъ Буйнакск шагьаралъул ва районалъул гIадамазе гурони хъулухъ гьабулищ?\n- Гьедин гьабулеб букIана 1997 соналда дун бетIерав тохтурлъун хIалтIизе вачIараб мехалда. Буйнакск шагьаралъул диагностикияб центрги букIана республикаялъул диагностикияб централъул филиаллъун. 2007 соналда гьеб жибго жиндаго чIараб ва районазда гьоркьосеблъун гьабуна. Республикаялъул СахлъицIуниялъул министерствоялъул бихьизабиялда рекъон, нижеда хадуб щула гьабуна анцIила кIиго мугIрузул район.\n- Централъул бетIерав тохтурлъун вачIинегIан кив мун хIалтIарав, медицинаялъул хIалтIул хIалбихьи кисан байбихьараб?\n- 1987 соналда Дагъмединститут лъугIун хадуб лъабго соналъ хIалтIана Буйнакск шагьаралъул централияб больницаялда тохтур-функционалистлъун. Гьенисан витIана Шамил районалде, Госсанэпиднадзоралъул централде бетIерав санитарияв тохтурлъун. Анкьго соналъ гьенив хIалтIун хадув вачана гьаб хъулухъалде.\nЦо къоялда жаниб – 300 унтарав\n- Чан хIалтIухъан вугев централда, гьезие хIалтIизе ресал ва санагIалъаби чIезарун ругищ?\n- Лъабкъоялда микьго чи вуго нижер коллективалда. ХIисаб гьабеха, нижеда рухьинарурал районазда гIумру гьабулеб халкъалъул къадар бахуна бащдаб миллионалде. Центр буго щутIалаяб минаялъул тIоцебесеб тIалаялда. Унтарал къабул гьаризе бакI гIоларого, хIалкъаялъ, рентгеналъул отделение ва консультациялъулаб поликлиника рагьун буго централда мадугьалихъ ругел минабахъ ижараялъе росарал рукъзабахъ.\n- Централъе цогидаб бакI тIалаб гьабун ялъуни цIияб бакIалда базе ккеялъул суал лъечIищ министерствоялда цебе?\n- Чанго нухалъ гIарз бахъана республикаялъул СахлъицIуниялъул министерствоялде. ГIарац гьечIин, рес гьечIин кьола жаваб. Буйнакск шагьаралъул ва районалъул администрациязда кумек гьарани, гьезги тIаса ккезарула диагностикияб центр районазда гьоркьосеб бугин, жидеца кумек гьабизе кколаринги абун. ХIалтIул хIалуцин букIиналъул цо мисал рехселин. Центр жаниб хIебтIун бугеб минаялъул гIатIилъиялда рекъон, цо къоялъ нижеца къабул гьавизе ккола кIикъоялда анцIила анлъго чи. ХIакъикъаталдайин абуни къабул гьавула лъабнусгоялдасаги цIикIкIун унтарав. Мисалалъе, свакан ругилан, планалда рекъон тIокIав чи къабул гьавизе гьечIилан кин къалел нуцIби чанго сагIат нухдаги бан ЦIунтIаса ялъуни ЛъаратIаса, ЦIумадаса вачIарав унтарасда цере.\n- Медицинаялъул алатаздалъун, аппаратаздалъун хьезариялъул рахъалъ централъул иш кин бугеб?\n- Гьеб рахъалъ централда буго гьанжезаманалъул кинабго цIияб, функционалияб диагностикияб аппаратура, УЗИ, ФД, эндоскопия, рентген-лаборатория, ультразвукалъулаб компьютералъулаб томограф, МРТ ва цогидабги. Нижер буго хасаб консультациялъулаб поликлиникаги. Гьез унтарасул бугеб къварилъиялъухъ балагьун витIула кколев тохтурасухъе. Инсанасул кинабго унтул цIех-рех гьабула нижер гьаниб – кванирукъалъул, бакьазул, рекIел, рекIел машабазул, ботIрол, чIахIиял нервабазул ва гь.ц.\nЛъималазе хас гьабураб гьечIониги, эбел-инсуца рачун цIех-рех гьабизе лъимал рачIин гIемерлъидал, нижеца централда рагьана лъагIел баралдаса анцIила анлъго сон балел лъимал къабул гьаризе хасаб УЗИ-кабинет.\n- ЦIех-рехги гьабун, тIатинабуна гIузру, хадуб щибха гьабулеб?\n- ЧIезабураб унтиги бихьизабун, централде рачIарал ритIула гьел нижехъе ритIарал районазул поликлиникабазде. Нахъбахъун тезе бегьулареб гIузру, унти, хехго операция гьабизе кколел гIадал чагIи ритIула больницабазде.\n- Централде рачIунезе щиб хIажалъулеб?\n- ТIоцебесеб иргаялда, направление, паспорт, медицинаялъулаб полис.\n- Направление гьечIого цIех-рех гьабизе унтарав вачIани…\n- Гьевги нижеца къабул гьавула, амма гIарцухъ гьабула медицинаялъулаб хъулухъ. Щибаб цIех-рехалъухъ чIезабураб багьа буго, гьелда рекъон централъул кассаялде гIарац кьезе ккола ва киназдаго бащад гьесие гьабизе кколеб хъулухъги гьабула. Гьел багьабиги анцIила ункъо соналъ цере рукIаралдаса тIаде рахинаричIо. Нилъер гIадамазул кIудиял ресал гьечIолъиги хасго магIарухъ ругезул яшавги хIисабалде босун.\n- Централъул нухмалъулев хIисабалда, коллективалъул хIалтIудаса рази вугищ мун?\n- Вуго, щай абуни, гьанир хIалтIулел руго ишалде рокьи бугел, ракIбацIцIадал, унтарасул унти, гIузру жидерго гIадин къабул гьабулел медицинаялъул хIалтIухъаби. БатIайиса пикру бугев чи нижер гьанив хIалтIуларо. Баркалаялъе мустахIикъал киназулго дица цIарал рехсани, халалъила. Амма чанго соналъ централда хIалтIулел, коллективалъул намусилан дица рикIкIунел чангоязул цIарал абила. Гьел ккола УЗИ-тохтурзаби – Гульнара Айболатова, ПатIимат Элдарбегова, эндоскопист Шарапудин Салаватов, терапевт МухIамад ХIайбулаев.\nКвенги, лъимги, хьвада-чIвадиги\n- Гьанже чIахIияб гIелалъул гIадамаз, гIалимзабаз ва гIадатиял чагIаз абулеб буго цебе гьанжегIан гIемер унтаралги унтабиги рукIинчIилан. Тохтур хIисабалда, гьеб рахъалъ дуца щиб абилеб?\n- Гьаб хехаб информациялъул\nгIасруялъ гIадамазул рукIа-рахъиналда, психологиялда асар гьабичIого толаро, ай чиясул нервабазе, ракIалъе къабуллъуларел гIемерал сверухъ лъугьунел ругел ишазги чорхое лъикIаб асар гьабулеб гьечIолъи ва гьел гурелги цогидал заманалъул «сайгъатал» гIемерлъулел руго. ГIумру цебетIунагIан, рес бугеллъун лъугьанагIан, гIадамазул хьвада-чIвади, квана-гьекъей хисулеб буго. КIиабилеб гьаваги, ай экология буго чорок гьабулеб. Инсанасе бищун хIажалъулеб жо буго лъим. Киб бугеб гьанже бацIцIадаб лъим? МагIарухъ иццухъа бачIаралдаса ралъдахъе щвезегIан лъим чорок гьабулеб буго. Гьеб лъим нилъецаги гьекъолеб буго.\nКванилъ киса-кибего буго химия. Жакъа тукабазде бачIунеб ханжу, бекьаралдаса тукаде щвезегIан, химиялъул цIолеб буго. Гьединго химия гъорлъ бугел руго цогидал нигIматалги… Квандаги гьекъолеб лъедаги бараб гIемераб букIуна.\n- ГIадамазул гIарзал рукIуна цо-цо сахлъизариялъул идарабазда тохтурзабаз гIарац тIалаб гьабулин...\n- БичIчIана. Дун централъул нухмалъулевлъун хIалтIулеб къого соналда жаниб нижер хIалтIухъабаздасан цониги чи гIарзалъ вачIинчIо. Нижер гьаниб хIалтIухъабазе гIураб харж чIезабунги буго. Гьеб гуребги, щивав медициная-лъул хIалтIухъанасда, кагътида гъолбасги гьабун, кьварун лъазабун буго гьединаб хIужа батани, я махI чIвани, гьебго къоялъ хIалтIудаса ине вугеблъи.\nПрочитано 203 раз\tПоследнее изменение Вторник, 10 июля 2018 14:01\nДругие материалы в этой категории: « Лъималазе гIоло\tГIансаялде къулизе гIедегIуге »


ХIажи НАЖМУДИНОВ, ЦIунтIа район, ВицIиялъ росу\nУлкаялда хIурият ккун хадуб гьабураб халкъалъул хъвай-хъвагIаялда рекъон, ЦIунтIа районалда гIумру гьабулеб букIана 80 азаргоялдасаги цIикIкIун чияс. ГьабсагIаталда вуго 25-30 азарго цIунтIасев. Гьелъие гIиллалъунги дида бихьула жакъасел хъизамазда дагьал лъимал гьари.\nСоветияб заманалда районалда йикIана лъимал гIемерай, ай бахIарчияйлъун рикIкIарай 300 эбел. Гьезул цояй ккола Лъерулъ росулъа ГIайшат МухIамадова. ГьабсагIаталда Гъизляр районалъул Красный Восход абураб росулъ гIумру гьабун йиго гьей. Гьелъги гьелъул рос АхIмадицаги гIезабуна 10 лъимер.\nАхIмад МухIамадов (ЦIакилав) ккола 1938 соналда гьавурав чи. 1944 соналда, ЦIунтIа районалъул росабазул жамагIатал Чачаналде гочинарураб заманалда, гьес бан букIана анлъго сон. 1957 соналда умумузул ракьалде тIад руссана цезал. Амма росабазул бакIалда гьезда гьенир ратана чIваднал. ЦIидасан разе ккана росаби.\nАхIмад ана МахIачхъалаялъул зооветеринарияб техникумалда цIализе. Гьебги лъугIизабун, комсомолалъул путевкаялда рекъон, хIалтIана Свердлов областалда, Башкириялда ветеринарияв тохтурлъун. ГIагараб ватIаналде тIад вуссиндал, хIалтIана районалъул ветеринариял хъулухъазда, рохьил магIишаталъул отделениялда, росдал советалъул депутатлъун. 1984 соналда гочана Гъизляр районалъул Красный Восход росулъе. 1985-1990 соназда вукIана Гъизляралъул ветстанциялъул ветеринарлъун. 1993-2013 соназда – токалъул контролерлъун.\nАхIмадилги ГIайшатилги буго 10 лъимер: анлъго васги ункъо ясги. ГьабсагIаталда гьел руго ЦIунтIа ва Гъизляр районазда батIи-батIиял хъулухъазда хIалтIулел. Масала, гьезул вас\nШамил ккола ЦIунтIа районалъул бетIер. Гьес гьарулел ишаздаса рази руго ракьцоял. 2019 соналда ВицIиялъги Элбокъги росабалъ рана ФАПазе минаби. Районалъул школазда рана цIиял хIажатханаби. КIилъартIа, Сагьада, Кидеро ва Шаури росабазул школазе росана автобусал. Бан бахъинабуна Ицирахъ-Акди росабалъе 78 километралъул халалъи бугеб шагьранух. ГьабсагIаталда балеб буго Шаури-Эчеда-Кидеро шагьранухги. ХIисабалде босун буго Гениялъ, Мокъокъ ва Сагьада росабазул школазе цIиял минаби разеги. Гьелдаго цадахъ Шамил МухIамадовасул нухмалъиялда гъоркь хIадурлъулел руго ЦIунтIа районалъул 90 сонилаб байрам кIодо гьабизеги.\nДругие материалы в этой категории: « Огь, букIараб лъикIаб заман…\tБахиллъизе бачIана »


Россия, Январь 01, 2013\nТалат къо 1 Январь 2013\nКьураб кверги, квараб чехьги...\nРоссиялъул информациялъул гIатIилъиялде гIадамазул кIвар букIине гьечIо гьенир кавказалъулаз гьарурал къануналде данде кколарел жалазул яги такъсиразул бицунеб гьечIони. Пуланав чияс пуланав чи чIван вугин абуралда гIадамал гIажаиблъуларин ва кавказалъулас пуланав чи чIван вугин абуралдегIадин гьезул эмоциялги рижуларин бицуна жакъа Россиялда тIегьалеб бугеб кавказофобиялда хадуб хал ккун бугез.\nСтаврополалдаса гΙурусал «нахъе къотΙулел» руго ... журналистаз\nУлкаялъул информациялъул алатазда жакъа гΙемер бицунеб буго Шималияб Кавказалдаса, хасго Ставрополалъул регионалдаса гΙурусал нахъе иналъул темпал хехлъулел ругин.\nТакъсирчилъиялъул миллат букIунаро…\nГьанжеялдаса хадуб халкъиял информалатаз такъсирчиясул хIакъалъулъ хъвалеб баяналда гьесул миллат бихьизабизе гьукъулеб къанун хIадур гьабизе ккеялъул хал гьабизе буго кватIичIого Россиялъул парламенталъ. Москва шагьаралъул мажлисалъул депутат Платонов Владимирида ракIалда буго гьеб суал Пачалихъияб Думаялъул депутатазда цебе лъезе.\nПозитивияб эфиралъул 70 процент чІезабулеб къанун цензура гуро. О. Михеев.\nЦо-цо экспертазул пикруялда, Пачалихъияб Думаялда исана букІинчІо къанунал рахъиялъул инициативаялъул дефицит. Демократиял бербалагьиялъул хІаракатчагІазул бихьиялда аслияб къагІидаялда гьединаб жигарлъи хурхараб букІана дурусго гьеб демократиялъул институтал хвезариялда хурхараб. Гьединаблъун хасго журналистаз ва инсанасул ихтиярал цІунулез риккунеб буго телевидениялъул ва цогидал алатазул 70 проценталде гІунтІун информация позитивияб букІин тІадаблъун бихьизабулеб къанун проект хІадур гьабурав Пачалихъияб Думаялъул депутатасул инициатива.\nКоррупция: Гондурасалъул мадугьал Россия...\nУлка цІуниялъул министерлъи. Росдал магІишаталъул министерлъи. Минабазулгун коммуналияб система. Россиялъул гьединал даражабазда жакъа загьирлъулеб буго коррупциялъул ахІи-хІурал. Щиб гьеб кколеб: коррупциялде данде къеркьеялъул иргадулаб кампанияйищ яги пачалихъалъ ришватчилъи, цІогь тагІинабизе хІакъаб байбихьийищ? Рехсезе ругищ тІадеги идараби? Гьабизе бугищ дурусаб тамихΙ миллиардазул махинацияби, цІогь гьабурал пачалихъиял хъулухъчагІазе? Гьеб коррупциялде данде унго-унгояб къеркьей батани, щвезе бугищ гьелъул карачелал регионазде, Дагъистаналде?\nГьанжеги вукъана чIван вачIарав вас\n5 декабралда ГIахьвахъ мухъалъул ГIарчо росулъ вукъана Москваялда чIван вачIарав Исламов Сайлудин.\nХалкъалде данде гурони, тIалаб гьабулеб къанун ургъулеб гьечIо\nКоммерциялъулал гурел гIуцIабазда хурхун Пачалихъияб Думаялъ къабул гьабураб къанун къуваталде лъугьана араб моцIрол ахиралда, амма гIемерисел жамгIиял гIуцIабаз инкар гьабулеб буго гьеб къанун къабул гьабизе. Инсанасул ихтиярал цIунулез гьеб къануналдехун дагIба базе байбихьун букIана тIоцебе гьелъул хIакъалъулъ хабар къватIибе бачIараб мехалъго.\nДекабрь 05, 2012\nХІижаб: лъай кьеялъе квал-квал гьабулеб ретІелищ?\nРоссиялъул батІи-батІиял бакІазда жакъа ризго загьирлъулел руго цІалдохъабазе кІаз къазе гьукъи, гьез цІалул идарабазул къагІидаби хвезарулин абурал багьанабиги рехсон. Ахирисел моцІазда Ставрополалъул регионалдаса рачІунел руго лъазабиял ясазул улбуздаги педагогаздаги гьоркьоб унел конфликтазул хІакъалъулъ. Ахирисеб гьединаб хІужжа буго Нины росулъан. Гьениб бусурбабазул ясазе гьукъун буго школалде хІижаб къан рачІине. Гьединлъидал эбел-инсуца лъимал рукъор чІезарун ругин, лъазабулеб буго информалатазе ясазул улбуз. Гьеб хІужжаялде жидерго кІвар буссинабулеб буго социалияб тІалаб-агъаз гьабиялъул идараялъ.\nДекабрь 03, 2012\nМиллиял республикабазе миллиял гурел цIаралищ кьолел?\nРоссиялъул президент Владимир Путиница гъулбас гьабизехъин буго цIияб миллияб политикаялда хурхараб амруялда гъоркь. 200 миллат ва этникияб къукъа бугеб Россиялда кIудияб ахIи-хIур багъаризабуна гьеб документалъул проекталъ. ГIурус гурел миллатазул цо-цо вакилзабазул рахIатги ххун буго гьелда бан.\nГIайиб гьечIого «гIайибияв» эркен гьавуна\nЛъагIалидасаги цIикIкIун заманаялъ халат бахъараб диваналъул процесc ахир-къадги рагIалде бахъана. Талат къоялъ Москваялъул Замоскворецкий диванханаялъ хIукму къотIана Расул Мирзаевасда хурхун.\nКазакал, кавказалъулал ва Жириновский\nТалат къоялда россиялъул информалатаз лъазабулеб букIана Москваялъул къватIазда хъаравуллъи гьабизе рахъарал казаказул къукъабазул. Абулеб букIана гьез хасго кIвар кьун Кавказалдаса рачIунел гьалбазул хал гьабизе бугин. Амма хадуб цоги информалатаз лъазабуна гьеб гьересияб хабар бугин ва жидеда гьеб тIибитIизабурал ва гьелда нахъа ругел чагIи ратизе кIвечIин.\n«ЧΙегΙараб сияхΙалда» рекъон хΙалтΙулеб къанун\n«Сахлъиялъе ва цебетΙеялъе зарал ккезабулеб информациялдаса лъимал цΙуниялъул» абураб къанун хΙалтΙизе байбихьана 1 ноябралда. Гьеб къанун баккиялъе багьаналъун лъазабулеб букΙана интеренеталда лъималазе заралияллъун рукΙкΙунел сурсатал гΙемерлъун рукΙин. «Роскомнадзор» абураб идараялъ ххал гьабун буго жидеда хурхун гΙарза бачΙараб ичΙнусгоялде гΙунтΙун сайталъул. Гьезда гъорлъан 180-ялдаса цΙиккун гъорлъе босун буго россиялъул териториялда гьукъарал сайтазул реестразде. Бегьулищ гьеб гали рикΙкΙине рагΙул эркенлъиялъ гΙорхъаби чΙезабиялъул яги интернеталда цензура чΙезабилъе гьабулеб галилъун?


ГIорцIарасда вакъарав кIочене бегьуларо\nБечелъани – бубудун, мискинлъани – мимидун\nСМИязул баяназда рекъон, жакъа дунялалда щибаб къоялъ гIорцIизегIан квен щолеб гьечIо миллиард чиясе. Россиялдайин абуни, пакъирлъиялда ругезул къадар 30-40 проценталде бахун буго. Гьеб буго нилъер хIукуматалъ мискинзабазде мугъ рехун букIиналъул хIасил.\nЦебего ният букIана дир батIи-батIиял тадбирал тIоритIулаго дагъистанияз кванил, хасго чадил къимат гьабунгутIиялъул бицине. Исрап гьабичIого мадугьалзабазе, къварилъиялда ругезе ва бесдалазе щай кьезе бегьуларел гьел нигIматалин абун ахIи базе. Гьеб нияталде тIадвуссине дун тIамуна 2019 соналъул 17 маялда «Новое дело» газеталъул № 18 номералда бахъараб ХIажимурад Дамадаевасул «Культура расточительства» абураб макъала цIалидал. ХIажимурадица хъвалеб буго: «Дунги гьудулги цо нухалъ гIарабазул рестораналда гIодорчIун рукIана. АскIоб бугеб столалда нахъа кваналел рукIана лъикIго ретIа-къарал рос-лъади. Кванан рахъунелъул, гьез официантасда лъазабуна гъоркь хутIараб квен жидеца цадахъ босизе бугилан. Хасаб контейнеразда жанибги лъун, хутIараб квен гьез цадахъ босунги ана», - ян.\nБертабалъ, рестораназда, столоваязда нилъер чагIаз квен исрап гьабулеб бихьун, 42 пачалихъалде щварав «Азия» турфирмаялъул учредитель ХIусен ГьитIиномухIамадовас бицана: «ГIантаб чIухIиялъул чагIи руго нилъ. КъватIисел пачалихъазда ресалда ругел чагIазцин гъоркь хутIараб квен, контейнералда жанибги лъун, цадахъ босула, нилъеразин абуни, кванил, ай Аллагьас нилъее кьураб тIагIамалъул гьединаб къимат гьаби ничаб ишлъун рикIкIуна», - ян.\nКваналел бакIазде арав щивав чияс, гIага-шагарго кванил 30 процент, кваначIого гъоркь толеб буго. Гьеб, гIемерисеб, кьишни балелъубе рехула. ГIадада гьелъухъ кьураб гIарцул бицинаро, ракI гъанцIулеб сурат букIуна чIахIиял тадбирал тIоритIулаго столазда тIад хутIулеб, ай гIодобе балеб кванил.\nКвен исрап гьабиялъул рахъалъ «тIоцебесеб бакI» ккола нилъер бертабаз, хасго шагьаразда тIоритIулез. Бихьа-рагIиялъе, цогидаздаса бечедаб букIанилан цIар инабиялъул мурадалда, рес бугезги гьечIезги, цоцалъ къецбан тIоритIула бечедал бертаби. Столазда тIад лъезе бакI гIоларого, лъабго-ункъо тIала гьабун гIуцIун букIуна батIи-батIияб квен. Гьедин нигIмат, хасго чед, инжит гьабулеб бихьун, иман бугев чиясул ракI къварилъичIого хутIуларо. Исламалъ малъухъе Къуръаналда тIад щибго жо лъезе бегьуларо. Гьебго заманалда гьукъараб буго чадида тIад Къуръан лъезеги. Хирияб ТIехьалда тIад чед лъезе бегьула, щайгурелъул Къуръаналдасаги чед кIодо гьабун букIун.\nБихьичIого божизе захIматаб ва дун цIакъ хIикмалъизавураб цо гьадинаб лъугьа-бахъиналъул мисалги бачина. ХIукуматалъул бикъараб гIарцуца мехтарав пуланав хIакимасул авариялда хварав васасул зигараялъ ине ккана ниж. Гьениса рахъунаго хварасул инсуца нижеда абуна, садакъа-тIагIам кваначIого ани, жинда квеш бихьизе бугилан. Турциялъул султIан Сулейманилги жахIда ккелеб гIадаб кIалгIаялъуб, футболалъул майдан гIадаб гIатIилъиялъул азбаралда тIибитIун бугоан нусго чи цадахъ кваназе рес бугеб бечедаб тепси, щибаб столалалда аскIов хъулухъалъе эхетизавун вугоан цо-цо гIолохъанчи. Столазда тIад рукIарал батIи-батIиял нигIматазул къадар рикIкIун хIалкIоларо, цохIо цIурахинкIал рукIана щуго батIиял.\nКIудияб балагь тIаде бачIарав чиясул рокъоб гьадигIан бечедаб тепси гIуцIиялъул магIна щибин абун, гIажаиблъун рукIана киналго. Рецц-бакъалъе, гIетI тIечIого данде гьабураб бечелъи, халкъалда бихьизабичIого тезе кIоларо яхI-намусалде мугъ рехарал ва моралияб рахъалъ сакъатал гьединал чагIазда.\nЖакъа дунялалда вуго 504 миллион ресукъав бусурбанчи. Гьеб лъалел нилъецайин абуни исрап гьабулеб буго мискинчиясул кIалдибе ине бегьулеб чед, ай квен.\nХирияб кIалккул моцIалъ мажгитахъги чIезабун букIуна кIалбиччазе бокьаразе квен. Гъоркь хутIараб гIемерисеб квен кибеха унеб?! БитIараб буго, кьишни балел къалазухъе. БачIунеб буго суал, гьединаб ифтаралъул кирийищ цIикIкIун букIинеб, хIакъищин абураб? ЦIикIкIун кири букIинародай гьелде унел харжазул цо бутIа ресукъал мадугьалзабазе, бесдалазе, мискинзабазе, ай гьелде хIажатал чагIазе кьуни?\nДида лъикI лъалев АхIмад абурав чияс бицана: «Исламияб дин дагь-дагьккун гIадатазде сверизабулеб бугин ккола. ХIисаб гьабе, жакъа хвел-хобалъул тадбир тIобитIулеб бугеб къагIидаялъул. Кинабго жо гьабулеб буго цIаруе, рес бугеблъи бихьизабизе. Гьелъ батила халкъалъ гьелда «хвалил бертин» абун цIар лъунги бугеб. Дие бокьиларо дир хвел гьедин тIобитIизе. Гьединлъидал дица васияталда хъван буго, хабалъ вукъараб лъабабилеб къоялъ жамагIаталъе баркала кьеян, хабада гIадатияб тIалу яги гьитIинабго хъирул ганчIил зани чIваян. Рузманалъул сардаз рокъоб къулгьу-алхIам гьабейин ва ресукъал чагIазе садакъа кьейин.\nЖакъа хвел-хобалъул тадбирал тIоритIиялда тIад унеб буго гIага-шагарго 350-500 азарго гъуруш. Нижер росулъ гьечIо цониги садакъаялде ккарав чи. Гьединал чагIазе кьураб садакъаялъул щиб кири букIинеб? Гьединлъидал, дир хвел-хобалъул иш тIубайдал, нахъе хутIула гIага-шагарго 250-300 азарго гъуруш. Дидасан ниятги гьабун, гьеб садакъаде кьезе ккола къварилъи ккарал хъизамазе, ресукъал чагIазе, бесдал лъималазе… Дида бичIчIулеб къагIидаялъ, гьеб букIина Аллагь разияб ва ахираталда дие кири щолеб къагIида», - ян.\nЧехьалъул роцен цIехечIого хIажалъулелдаса гIемер хIадур гьаби, кваналелдаса цIикIкIун суркIинибе тIей… - гьеле нилъер жакъасеб «исрапалъулаб культура». Гьеб ккола «дихъа гьадин бажарула» абун, чIухIи-пахрулъи къватIибе рехун, цIаруе гьабулеб ишилан хъвалеб буго ХIажимурадицаги.\nГьеб рахъалъ церетIурал улкабазул чагIазул буго батIияб, ай «къваригIун гьечIищ, харж гьабуге» абураб культура. Гьез сундулъго гьабула цIуна-къай. Гьелъие нугIлъи гьабулеб цо мисалги бачина. Германиялда гIумру гьабун вугев Владимирица бицана радал цаби чурулаго немцасул цояб квер краналда тIад лъун букIунилан. Щетка биччизегIанасеб лъимги биччан, гьес гьеб лахIзаталда жаниб кран къалила. Гьедин къимат гьабулила немцаз кванилги, хасго чадил. ТIагIамалъул, хасго чадил гьедин къимат гьабулеб буго бечедаб Германиялда, ГIисал диналъул чагIаз, «гIурул рагIалда ругониги, лъим исрап гьабугейин» абун аварагас сундулго къимат гьабизе кколилан малъулеб мехалъ, бусурбабаз кванил нигIматал кьишни балеб къолонире рехулел руго.\nДида лъалей цо гIаданалъ вас хведал, изну кьечIо гIадамаз садакъаде кьураб гIарцудаса гьеб тадбиралда тIад цо копекги хвезабизе. Хвел-хобалъул тадбирал тIурайдал, гIадамаз кьураб кинабго гIарацги кванил нигIматалги гьелъ бесдал лъималазул рукъзабахъе щвезаруна.\nРакъул ва рагъул соназ чIахI кванан, гIатIада гьоркьоб цIоросаролъул хIокI ххенон ракъуца хвеялдаса хвасарлъарал бахIарчиял умумузул наслабазда рекъон букIинаро бечелъани - бубуди, мискинлъани - мимиди. «Мискин-пакъир рази гьаве, язихъасда гурхIел гьабе», - ян гурищ малъулеб бугеб шагIир ЦIадаса ХIамзатица. СалихI ал-Фаузаница хъвалеб буго: «Кьишни балелъубе ва чорокал бакIазде квен, хасго чед рехи ккола исрапчилъи, ай Аллагьасда бищун рихараб гIамал», - ан.\nПрочитано 188 раз\tПоследнее изменение Вторник, 18 июня 2019 11:06\nДругие материалы в этой категории: « ХIеж - 2019\tКъурбан-къоялде хIадурлъи »\n16:28, 04 апреля 2020, 38