Политика » Страница 6 » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nЧундуз гIарз бахъизегIанищ чIелел?\nДобавил(а): Musa от 9-07-2013, 12:16\nКагъат гIодобе рехизе намусав американавги, ракьалде балагь бачIинабулел дагъистаниялги\n"ХIакъикъат" газеталъул "РекIел ахIи" рубрикаялде бачIараб СМСалда Сагьадаса чияс цIехолеб буго: "ЦIунтIа районалъул Лъацуда росдал мугIруздеги рачIун батIи-батIиял районаздаса чанахъабаз гьабулеб буго чан. Гьезие гIадлу гьабизе егералгойищ гьечIел яги росдал жамагIаталъищ гьезие гIадлу гьабизе кколеб?" - абун. Гьеб суалалъе баян цIехон щвана КIособгун къелдерил заказникалъул охотовед Ибрагьимов МухIамадихъе.\n- ЦIунтIа районалде дун гIемер щола, лъикI лъала гьениб бугеб хIал. Гьеб буго рикIкIада бугеб район, нухалги квешал руго. Цогидал районаздаса гьениве вачIунев чи цIакъ къанагIат вукIуна. Рохьахъ ругел вагьабияз чанго чанахъан чIвана. Гьединги букIаго, лъида гьениб, къватIисаги вачIун чан гьабизе кIолеб? Сагьадисев вуго гьединаб ахIиги бан жиндиего егерасул хIалтIи балагьулев чи.\nКатегория: Новости - ЦIиял харбал, Политика, Общество - ЖамгIият\nЗаманалъул гьетIараб матIуялъуб СагIид Амировасул хIикмат\nДобавил(а): Musa от 3-07-2013, 12:10\nЯги Дагъистаналда гражданлъиялъулалда тIад мафиялъулаб намус-яхIалъул бичIчIиялъ бергьенлъи кин босулеб букIараб\nСагIид Амиров ва гьесул цадахъчагIи туснахъалда тIамиялъ кIудияб ахIи-хIур бахъинабуна, цохIо Дагъистаналда гуребги, Москваялдаги Северияб Кавказалъул тIолабго регионалдаги. Централъ гьединаб тавакалаб гали тIами цо-цояз бухьинабулеб буго Дагъистаналъул бетIер вищулеб заман тIаде щолеб букIиналда, "даргиязул" ва "магIарулазул" цIар рагIарал кланазде - тухумазде данде гьабулеб къеркьеялда; цогидаз - Сочиялда тIобитIизе бугеб олимпиадаялда; гьездаса батIияз - улкаялъул гIемерал регионазда, гьездаго гьоркьоб Дагъистаналдаги, гIорхъолъа борчIун бугеб коррупциялде данде унго-унгояб къеркьей байбихьиялда. Гьезул киналха ритIарал ругел?\nВа гьале цоги кIвар бугеб суал. Амировасул сверухълъиялъул цо-цо цересел гIадамаз хIинкъи кьолеб буго халкъ тIаде бахъинабилин ва хIаракат бахъулеб буго гьев республикаялъе гIемераб лъикIлъи гьабурав чилъун чIезавизе; "лъадалъ ччугIа" гIадин гьев вукIараб низам Дагъистаналъе гIадатияблъун, социалияб ва гIамал-хасияталъулаб гIадлу-тадбиралъул мисаллъун бихьизабизе. Гьединищха гьеб бугеб? Гьайгьай, ихтиярал цIунулел идарабаз ва судалъ чIезабила гьесулги гьесул пишацояллъун ругезулги гIайибалъул даража. Амма нилъеда лъала законалъул дагъистаналъулаб тайпаялъул, ай нугIзабазул рекIелъе лъугьунеб хIинкъиялъ гьел руцIцIун чIезе тIами сабаблъун гIемерисел делаби судалда "щущан унел" рукIиналъул хIакъалъулъ. Кинахун бугониги, нилъеда гьеб киналъулго хIисаб гьабизе ккола социалияб лъугьа-бахъиналъул гIадин. ТIадежоялъеги, гьев "кутакаб" яхI-намусалъул чилъун рикIкIун, цо кинабалиго романтикияб (хIатта идеалияб) даражаялде вахинавизе хIаракат бахъулеб букIинги бихьулеб буго. Амиров вугев ватани мафиячи ("кIудияб хъизаналъул" бетIер), унго-унгояв мафиячиясда яхI-намус букIунин чIезабизе бокьунищха бугеб гьезие(?!). Гьединищха гьеб бугеб? Дица хIаракат бахъила гIемерисел дагъистаниязе яхI-намусалъул тIубанго батIияб - социалияб ва лъикIаб гIамал-хасияталъулаб магIна букIин чIезабизе. Гьедин гьабичIони, яхI-намусалъул мафиялъулаб бичIчIиялъул кьучIалда гIуцIараб низамалъ, ракалъул унти гIадин, цIидасан тIибитIизе ва щулалъизе бегьула, хасго гьелде гъорлъе лъугьинарилан, нилъеда хъатIуларилан, "Амировасде данде Бастрыкинил ва ГIабдулатIиповасул" къеркьей бугин абун, "рекIее кепаб асар гьабулеб" ишалъухъ гIадин, гьелъул ургъел рекIелъе биччачIого, нахъегIанисан ралагьун чIани. Нилъ гладиаторазул рагъухъ ралагьун гуро ругел, нилъ руго гIагараб 10 соналда Дагъистан цебетIеялъе асар гьабизе бугеб гьеб ишалъул (кинаб рахъалдасан бугониги) гIахьалчагIи.\nТIехь хъвана. Хъван букIинчIебанищин Ккезабуна\nДобавил(а): Musa от 3-07-2013, 12:02\nМинистрлъун вукIарасе тамихI гьабизе кколин лъазабуна прокуратураялъ\nРеспубликаялъул прокуратураялъ цIех-рехалъулаб идараялде битIараб делоялда бихьизабулеб буго ДРялъул миллияб политикаялъул, диниял ишазул ва къватIисел бухьеназул министрасул хъулухъалда вукIаго БекIмурза БекIмурзаевас хIалтIудаса законалъ гьукъараб куцалда пайда босун бугин. Министерствоялъул цIаралдасан жинцаго хъвараб "Угрозы современности и мир в поисках безопасности" абураб тIехь бахъизе лъабго миллион гъурщиде къотIи-къай гьабун букIун буго "Лотос" издательствоялъулгун.\n«Кин цIунилеб гьечIеб къадру ва букIинчIеб напс?»\nДобавил(а): Musa от 3-07-2013, 12:00\nЦояв чIван, нусгоял чIезаруларо 25 июналда МахIачхъалаялда тIобитIана ДРялъул ЖамгIияб палатаялъул вакилзаби, республикаялъул Журналистазул союзалъул нухмалъулел ва республикаялъул газетазул редакторзаби гIахьаллъараб данделъи. Гьеб тIобитIиялъе гIиллалъун ккана РФялъул Пачалихъияб Думаялъул депутат Андрей ГIисаевас журналистазул хIакъалъулъ гьабураб калам ва цо-цо централиял СМИязда рахъарал гьересиял макъалаби.\nСессиялда гIажаибаб сихIкъотIи\nДобавил(а): Musa от 3-07-2013, 11:54\nТарихалда жаниб тIоцебесеб лъугьа-бахъин: депутат вачун ана залалдаса\n27 июналда МахIачхъалаялда тIобитIана ДРялъул Халкъияб Собраниялъул щуабилеб ахIиялъул 25-абилеб сессия. Сессиялда гIахьаллъана республикаялъул президентасул ишал тIуразарулев Рамазан ГIабдулатIипов. Халкъалъул гIумру-яшавалда, рукIа-рахъиналда хурхараб къогоялдаса цIикIкIун законалъул проект гьоркьоб лъуна депутатаз. Цо-цо законалъул проектазда тIасан депутатазул суалал, разилъи гьечIолъи букIаниги, гIаммаб куцалда гьоркьор лъурал проектал къабул гьаруна.\nГьанжесел фашистал – 2\nДобавил(а): Musa от 3-07-2013, 11:41\n"ХъахIаб Европаги", "ЧIегIераб Россияги", КIудияб ВатIанияб рагъги Къварилъиялда, захIмалъиялда бараб 1418 къоги сордоги. 880 къо ракъун, къечон, блокадаялда. 27 миллион чIварав, хварав чи. Гьеле гьеб багьаги кьун боcана нилъер умумуз КIудияб ВатIанияб рагъда бергьенлъи. Жакъа нилъ, гьезул наслаби парахатго компьютеразда нахъа гIодорги чIун, бокьа-бокьараб квенги кванан, кьер-кьераб ретIелги ретIун гIумру гьабулел рукIиналъе гIоло. Амма гьеб бичIчIулел ва гьелъул къимат гьабизе лъалел гIемер гьечIо. ГIаксалда, фашистазул рахъккун, гьезул ишал битIарал рукIанин абулел гIемер руго. РукIаниги кIваричIоан, цере раккизе толел рукIинчIелани. Цере ракканиги кIваричIоан, гьезул рахъкколел рукIинчIелани. ТIадежоялъе, гьеб темаялдаги миллатчилъи речIчIизабун, кавказалъулал какулел руго. РачIа гIурусалин абулез (аслияб куцалда жугьутIаллъун жалго кколел) гIурус халкъалъул ихтиярал цIунулеб къагIидаялъул ва гьезул бераздалъун КIудияб ВатIанияб рагъул хIакъикъаталъул халгьабилин. Подробнее\nБожизе захIматабгицин гIумруялде бахъунеб буго\nДобавил(а): Musa от 3-07-2013, 00:17\nКремлялъ жиндирго къуват бихьизабуна\nРамазан ГIабдулатIипов президентасул ишал тIуразарулевлъун вачIаралдаса цIияб гьогьен чIвараб гIадинаб асар лъугьана Дагъистаналда. Гьесул нухмалъиялда гъоркь республикаялда гIемерал лъикIал ишал гьарулел ва гьарун рагIалде рахъаралги руго. Россиялда бищунго рищватчилъи цIикIкIараб ва дотациязул рахъалъ цебесеб кьерда бугеб республикаялда бачIинахъего кинабго хисизабун бажарулареблъи хIакъаб буго. Амма цIияв президентас яхI бахъулеб буго Дагъистан кризисалдаса борчIизабизе. Цере хIиллаял пишаби гьарулел рукIарал хIакимзабиги цIияв президентасул цIар бахъарабго кьерун чIолел руго ва гьабулеб хIалтIулъ дагьабго букIаниги багъа-бачариги лъугьунеб буго.\nСледующие выборы главы Дагестана будут всенародными заявил в эфире программы "Познер" и.о. президента Дагестана Рамазан Абдулатипов.\nДобавил(а): Musa от 25-06-2013, 11:42\nКомментируя арест мэра Махачкалы Саида Амирова, Рамазан Абдулатипов отметил, что "не смеется и не плачет" по этому поводу. При этом, по словам и.о. президента Дагестана, у него с мэром Махачкалы "за три месяца совместной деятельности не было ни одного конфликта". "Никакое вмешательство с моей стороны в эту ситуацию было невозможно, так как эти полномочия делегированы федеральному центру, - отметил Рамазан Абдулатипов. - Но, вместе с тем, эта политика совпадает с той политикой по обновлению и очищению органов власти, которую я провожу и будут продолжать проводить".\nДобавил(а): Musa от 25-06-2013, 11:37\nМиллатчилъи биччан тани, пачалихъалъе зарал кола\nФашистазул цояв, Йозеф Геббельс хваралдаса нахъе, 70-гIанасеб сон унеб буго. Амма гьесул малъа-хъваял жакъаги гъираялда хIалтIизарулел гIадамал гIемерал руго. Хасго гьеб загьирлъулеб буго Кавказалда данде гьабулеб ахIи-хIур къойидаса къойиде цIикIкIунеб бугеб жакъасеб Россиялда. Микьабилеб июналда Удомля шагьаралда тIобитIана кавказалъулазде данде гIуцIараб митинг. Гьединал тадбирал ахирал соназда тIоритIана батIи-батIиял регионазда. Щибха гьелъул магIна? Лъие къваригIун бугеб улкаялда питна бекьизе?


«Машук - 2019»\nВ районах Дагестана усиливают меры по снижению рисков ...\tВ Докузпаринском районе ...\t- 04 апр 2020\nВладимир Васильев сообщил, что Дагестан получит 500 млн ...\t3 апреля на совещание ...\t- 04 апр 2020\nАртем Здунов провел совещание в режиме ВКС\tАртем Здунов провел ...\t- 04 апр 2020\nЦIиял гьудулзаби, цIиял ишал\nПятигорскалда унеб бугеб Северияб Кавказалъул гIолилазул «Машук- 2019» форумалда гIахьаллъана Дагъистаналъул хIукуматалъул председатель Артем Здуновги. Цогидал регионазул премьер-министралгун цадахъ гьев дандчIвана гIолилалгун, щвана миллиял майданазде. Дагъистаналъул вакилзабаз гьалбадерида рихьизаруна халкъиял устарзабаз гьарурал гIарцул, хIатIул, цIулал тIагIелал, халичаби, цIарагI ва цогидабги.\nАртем Здунов дандчIвана Дагъистаналъул гIолилалгун. Гьез республикаялъул хIукуматалъул бетIерасе бицана жидерго проектазул хIакъалъулъ.\nМасала, жиндирго планазул хIакъалъулъ бицана МГУялъул студентка Саида ХIажиевалъ. Гьелъ хIадурун буго «Туризм - киназего» абураб проект. Гьениб гIолилалъ кIвар кьолеб буго волонтеразул кумекалдалъун сакъатал гIадамазе сапарал гьаризе кумек гьабиялде.\n- Дир кIудияб гъира буго сакъатал гIадамазе кумек гьабизе. Грант бергьани, рес букIана гьеб проект гIумруялде бахъинабизе, - ян абуна гьелъ.\nНасрула Насрулаевасги бицана «Инженерная школа» абураб жиндирго проекталъул хIакъалъулъ. Цогидазги цере росана жидерго проектал. Масала, Дагъистаналда гIуцIизе бокьун бугеб СКФОялъул интеллектуалиял хIаязул централъул проект.\n«БатIиял, амма бащадал» проекталда рекъон, коляскаялда ругел инвалидал батIи-батIиял махщелазе цIализаризе кумек щвезе рес буго. Гьеб проект мустахIикълъана гранталъе.\nГIолилазулги нухмалъиялъулгун бугеб бухьеналъул хIакъалъулъ гьикъана Хочбар Баркаевас\n- ТIолгороссиялъул гIолилазул форумазда республикаялъул гIолилазул проектазе щола грантал. Дагьал церегIанги гьел бергьана «Территория смыслов», «Таврида» форумазда.\n- Рехсарал проектал гIумруялде рахъинаризелъун гIолилазе кумек гьабизе рес бугищ нилъер исполнительнияб власталъул? – ян гьикъана гьес.\n- Мун битIун тIаде ккана. Гьеб суалалда тIад ургъулел руго нижги. ГьабсагIаталда гьединаб хIалбихьи гьечIо, амма гьелъие нухал ралагьулел руго,- ян жаваб кьуна премьер-министрас.\nМедицинаялъул университеталъул студенткаялъ бицен гьабуна онкологиял унтабазул. Гьелъ Артем Здуновасда гьарана халкъалда гьоркьоб цIех-рех гьабиялъе ва гIадамазул халгьабизе, цудунго унти тIатинабиялъе шартIал гIуцIизе кумек гьабейилан.\nГIолилаз жавабал кьуна премьер-министрасул суалазеги.\nГIолилазулгун дандчIваялдаса хадув гьев щвана проектазул аллеялде. СКФОялъе сайгъат гьабураб гьеб къо лъугIана кIудияб концерталдалъун.\nГьенибги Артем Здуновас гIолилазде хитIаб гьабуна.\n- Биччанте нужер дандиял рукIине къуватал. Гьелъ гъира базабизе буго нужер проектазда тIад дагьалги лъикI хIалтIизе. Амма тадбиралъул аслияб рахъ – гьанир нужеда ратана цIиял гьудулзаби, цIиял ишал. Гьелъулъ буго нилъер къуват. Дицаги гьарула нужее бергьенлъи, икъбал, сахлъи ва сахаватлъи, - ян абуна гьес.\nДругие материалы в этой категории: « ЦIолбохъанлъи цебетIеялъе нухал\tРощнохъги гIарац кьола »\n17:25, 04 апреля 2020, 35\n17:08, 04 апреля 2020, 45\n16:51, 04 апреля 2020, 57\nВ районах Дагестана усиливают меры по снижению рисков распространения новой коронавирусной инфекции\n16:28, 04 апреля 2020, 42\nВладимир Васильев сообщил, что Дагестан получит 500 млн рублей на коечный фонд и оплату работы врачей\n16:22, 04 апреля 2020, 37\n16:15, 04 апреля 2020, 59


200-ялдаса цIикIкIун лагъ эркен гьавун вуго волонтерал исана Дагъистаналда. Гьезда гьоркьоса гIемерисел ратун руго кирпич къотIулеб заводазда. Волонтеразул рагIабазда рекъон, гьанже лагъзал Дагъистаналде рачун руго Москваялдаса гуребги, цогидал кIудиял шагьараздасаги.\nГьал къоязда волонтераз эркен гьавуна Кочубеялда лагълъиялда вукIарав Саратов икълималдаса Герман Рагимов. Лагълъиялда гьес бан буго Дагъистаналда 14 сон. Лагълъиялда ругел гIадамазе эркенлъизе кумек гьабулеб «Альтернатива» багъа-бачариялда гъорлъ ругезе ватана Герман.\n33 сон барав Рагимовасул гIагарлъи ва хъизан гьечIо. Детдомалда гIуравллъун кколаан гьев. 2000-леб соналда Герман школалда цадахъцIалулев вукIарав Сергейгун Москваялде рачIана Саратов иъклималдаса. ХIалтIи балагьизе жал рачIанин Москваялдеилан, бицун буго Германица «Альтернативаялъул» вакилазе. Вокзалалда гьезда аскIове вачIун вуго цо чи ва кIудияб харж щолеб хIалтIи бугин Дагъистаналдаилан абун буго гьес. Гьев чиясда кIун буго Германги Сергейги божилъизаризе.\nПоездалда рекIизарун руго гьел кIиялго белталги росун. Поездалда гьел щвана Кизляралде ва гьениса гьел цогидал чагIаз маршруткаялдаги рекIизарун МахIачхъаялде щвезаруна. Гьебго къоялда Германги Сергейги ккун руго Каспийск шагьаралда гIагарда бугеб кирпич къотIулеб заводалде. «Заводалда рачIаралго абуна харж кодоб кьезе бугин хIалтIул сезон лъугьарабго. Гьоркьохъеб харж кинаб бугилан гьикъиндал, жаваб щвана «Водка босизе дуе гIезе бугин». ХIалтIизе разилъичIеб мехалда квешго рухана заводалъул хважаинасги, гьесул гIагарлъиялда чагIазги», - илан бицана Германица волонтеразе.\nЗаводалдаса Германги Сергейги лъутана кIиго анкьалдаса. Гьел щвана Гъарабудахкент мухъалъул Зеленоморск росулъе. Росдалчияс гьезие сордо бахъизе бакI кьун буго. Нахъисеб къоялда гьев чиясухъе щвана Гъарабудахкенталдаса цо чи. Камуфляжалъулаб форма букIанин гьесда тIадилан, бицана Германица. Гьев чияс Германидаги Сергейидаги хIалтIи кьезе бугин абун буго. Гьекъезарун руго гьел кIиялго гьес ва хадур гьел разилъун руго.\nАнлъго сон бана Германица Гъарабудахкент росулъ. Гьевги Сергейги дов чиясул лагъаллъун рукIана ва кинабго хIалтIи - бокьорги, хуриги, рокъобги - гьез гьабулаан. 2002-леб соналда дов чиясухъе росдалцояв вачIун вуго цояв лагъ жиндие вичеян. Сергей гьечIого жив кивениги инарилан абун буго Германица. Ахир-къад, Сергей росулъа нахъе къотIана ва кив тIагIаравали лъалеб гьечIо. Германни дов чиясухъе хIалтIизе ун вуго.\nГьес бицаралда рекъон, гьесухъа паспорт бахъун буго ва вехьлъун хIалтIизе тIамун вуго. 2006-леб соналда гьев лъутун вуго. Нухда гьев ватарал чагIаз гьесда абун буго йилълъаян жидехъе хIалтIизе, гIарац-квенги кьезе бугин, тох теларин. Гьедин, Тарумовка мухъалда бугеб кошараялде ккун вуго Герман ва цо моцIидасан гьенисаги тIурун вуго.\nТрассаялда гьев ватун вуго Кочубеялдаса чиясе. Гьес гьев жиндирго тукаде хIалтIизе вачун вуго. 2014-леб соналъул декабрь моцI щвезегIан гьенив лагълъиялда вукIана гьев. Гьесул хIакъалъулъ «Альтернатива» гIуцIиялъул вакил Закир ИсмагIиловасда лъан буго. Гьес эркен гьавуна Герман. ГIагараб заманалда Германги эркен гьарурал цогидалги рокъоре ритIине руго.\nИсмагIиловасул рагIабазда рекъон, гьезул багъа-бачариялъ исана Дагъистаналда эркен гьавуна 200-ялдаса цIикIкIун чи.\nЗакир ИсмагIилов: «200-ялдаса цIикIкIун эркен гьаруна. МухIканаб тарих абизе кIвезе гьечIо, щайгурелъул 200-ялдаса хадуб нижеца рикIкIизе цин рикIкIичIо. Гьал къоязда, мисалалъе, лъабгоял эркен гьаруна - Германги, кирпич къотIулел заводаздаса Антон ва Алексейги. ГIемерисел лагъал ратулел руго кирпич къотIулел заводазда. Исана эркен гьаруразда гьоркьосан гьединазул 80% буго. Гьанибго тIаде жубала, кирпич къотIулел заводазде лагъзал Москваялдаса гуккун щолел рукIун ратани цере, гьанже гьел щолел руго цогидал кIудиял шагьараздасаги. Мисалалъе, Самараялдаса, Саратовалдаса».\nКаспийск шагьаралда гIагарда ругел заводаздаса «Альтернативаялъул» волонтераз гьал къоязда эркен гьаруна Владимир икъламалдаса Антон Бетехин ва Иркутск икъламалдаса Алексей Васюта. 23 сон барав Антон августалда гьекъезавун вуго Москваялда ва лъавуде вачIарав мехалда гьесда абун буго гьев Дагъистаналде щванин кирпич къотIизе. 27 сон барав Алексей октябралда щун вуго Дагъистаналда. Москваялда гьев божизавун вуго гьаниб лъикIаб хIалтIи бугин, амма кирпич къотIулеб завоздалда ккун вуго.\nГьел рукIарал заводалъул хважаиназе тамихI гьабизе кIвезе гьечIин абуна ИсмагIиловас. Щайгурелъул, эркен гьарурал лъагъзазда гьоркьоса гIарзаби толел къанагIат гурони ратуларо. Гьел гIарзабазда хурхун рагьарал такъсир гьабиялъул ишалги гIемерисала къазе ккола, щайгурелъул гIарзаби хъваралгун бухьен кквезе захIмат букIуна полициялъе. Щай абуни, иш бачун льугьинегIан Дагъистаналда чIоларо эркен гьарурал лъагъзал.


РАЧ1А Т1АБИГ1АТ БЕРЦИН ГЬАБИЗИН. - 16 Октября 2015 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2015 » Октябрь » 16 » РАЧ1А Т1АБИГ1АТ БЕРЦИН ГЬАБИЗИН.\nРАЧ1А Т1АБИГ1АТ БЕРЦИН ГЬАБИЗИН.\nГьал ахирал соназ хасго ц1ик1к1ун бицунебги абулебги хъвалебги буго сверухъ бугеб т1абиг1ат, гьелъул бечелъи, берцинлъи ц1унизе ккеялъул ва гьеб хвезабиялъ инсанасеги, ч1агоябщиналъеги гьабулеб бугеб заралалъул, лъугьинабулеб бугеб х1инкъиялъул х1акъалъулъ. Амма киг1ан гьедин бук1аниги, сундулго г1адлу-тадбир биххараб гьаб заманалда лъалаго, бихьулаго сун унеб буго инсанасул г1аммаб рукъ, гьесул хазина т1абиг1аталдехун ва гьелъул бечелъабаздехун гьабулеб бербалагьи. Мисалалъе, гьаб к1иго соналда жаниб киназдаго бихьун батила районалъул бет1ерлъун Юсупов Саг1ид вач1аралдаса гьесул нухмалъиялда гъут1би ч1ун, паркал гьарун, рац1ц1а-ракъалъи ц1унизе районцоял ах1ун, сверухъ бак1 берцин гьабиялъе киг1ан х1алт1и гьабурабали. Амма гьесул бет1ерлъиялда ва жавабчилъиялда гьабураб х1алт1и киназдаго кколеб буго жиндиего х1ухьбахъиялъе, берцинлъиялъе гьабураб х1алт1ийилан. Хал гьабеха, Бакьагьеч1иса Г1ободе щвезег1ан нилъер районалъул т1абиг1ат дагьабги берцин гьабизе ч1арал гъут1би сверун къан бук1араб бак1 г1и-боц1уцаги, г1адамазги чан бак1алдаса хвезабун бугебали. Гьединго Гьоц1алъ ва Харахьи участкаялде х1ухьбахъи гьабизе аразда бихьун батила гьенир ругел рохьаздехун инсанасул кинаб бербалагьи бугебали, кин цо-цо бак1азда нилъер рохьаздехун хъач1лъи, инжитлъи биччалеб бугебали.\nГьеб кинабго бихьараб мехалъ, кинха абизе к1велеб гьава-бакъ лъик1лъиялъеги, ракьал ччук1алидаса ц1униялъеги, лъимал ц1ик1к1иналъеги, инсанасул сахлъи щулалъизабиялъеги, гьесул г1умру халат гьабиялъеги ва г1емераб цоги-цогидалъеги рохьазул бук1унеб к1варги, квербакъиги инсанасда лъалеб батилилан. Сверухъ бугеб т1абиг1ат ц1униялдехун гьединаб бербалагьи гьаби ккола инсанасул жанисеб культураялъул, рух1ияб язихълъиялъул, бич1ч1и гьеч1олъиялъул, пикру мукъсанлъиялъул г1аламатлъун. т1ок1аб кинаб раг1удалъунха гьелъие къимат кьелеб? щивасда бич1ч1изе ва лъазе ккола жив т1абиг1аталъул т1ей гьеч1еб бут1алъунги, гьелъие г1оло жавабиявлъунги вук1ин.\nЦебе, дун школалда ц1алулеб мехалъ, кутакаб к1вар кьолаан г1олеб г1ел умумузул бах1арчилъиялъул, рит1ухълъиялъул, г1араб Ват1ан-т1абиг1ат, ракь бокьиялъул, лъик1ал г1адатал ц1униялъул рух1алда куцаялде. Школалда ц1алулгун тарбия кьеялъул г1аммаб х1алт1ул т1ей гьеч1еб бут1алъун ккола зах1маталъулаб тарбия, т1абиг1ат бокьиялде инсан гьит1инго куцаялъул суалал. Ахирал соназда улкаялдаго лъугьарал зах1малъаби хъат1ич1ого хут1ич1о школазул г1умруялъулъ ва х1алт1улъ. Дир пикруялда г1емерго чучлъанин тола дица ц1алдохъабазул школалде, ц1алуде рокьи. Свана гьезулъ зах1маталде, х1алт1уде бук1араб гъира, лъуг1анин абизе бегьула т1абиг1ат ц1униялдехун бугеб бербалагьиги. Жакъа нилъер районалъул дагьабниги берцинаб т1абиг1ат бугеб бак1алда х1ухьбахъи гьабизе г1одорч1аразда бихьун батила гьениб т1абиг1ат г1ала-гъважа, шушби-банкаби г1одоре ран кин мусоралъул свалкабазде руссинарун ругелали. Гьеб кколарищ нилъеца т1абиг1аталдехун гьабулеб бугеб вах1шилъи. Цониги чияс аск1ов г1одов ч1арасда абулеб гьеч1о, дуцаго гьабураб мусор цадахъ босизе кколилан. Абуниги гьелъухъ г1инт1амулебги гьеч1о. Лъималаз чороклъи гьабулеб бугониги гьесие бадибч1вай гьабулелги гьанже заманалда ц1акъ дагьал гурони рук1унаро. Умумулги, бищун цебе дунги гьавун, киналго г1арцуда, маг1ишаталда хадур лъугьун руго, г1олеб г1елги гьабизе жоги т1аг1ун, дир рукъ росу раг1алда бугилан абухъего, жидерго ишалде гъалмагъиралде руссун, сверулел руго. Палх1асил дица рик1к1уна нилъеца т1абиг1аталдехун балагьун гьабулеб х1алт1и ц1акъ г1ей гьеч1еблъун бугилан.\nХ1урматиял районцоял, ц1алдохъаби, умумул цох1оги нухалъ лъик1аб х1алалъ балагье нилъедаго сверухъ бугеб т1абиг1аталде. Унго гьелъул берцинлъи, ч1ух1и, беричлъи, бечелъи. Рач1а ц1унилин, ц1игьабилин гьеб къиматаб хазина. Гьелъухъ нилъее жибго т1абиг1аталъги бец1ун лъуг1улареб баркала кьела. Нилъедаса наслабиги ч1ух1ила. Умумзул х1алги бохила. Рач1а нилъги рук1инин умумузе рит1ухъал ирсилаллъун, т1абиг1аталъул гьудулзабилъун, район берцин гьабиялъе квербакъулел гьалмагъзабилъун.\nПросмотров: 430 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 5.0/1


Депутатаз нахъчIвана ГIабдулатIиповасул къануналъул проект\n30 октябралда тIобитIараб Халкъияб Мажлисалъул сессиялда республикаялъул прокурор Шанавазовас нахъчIвана Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас депутатаз цебе лъураб къануналъул проект.\nГIадлу-низам цIуниялъулъ халкъиял дружинникал гIахьаллъизе кколин абураб проект ккола гьеб.\nПрокурорас рикIкIана гьеб суал низам цIунулезулгун дандбазе кколилан.\nШанавазов: «ЖамгIияб парахалъи кин цIунизе кколебали бичIчIулебгицин гьечIо гьаб къануналъул проекталдаса – лъица щиб гьабизе кколеб, лъица щив цIунизе кколев? Гьеб рахъалъ федералиябги республикаялъулги даражаялъул къанунал хIисабалде росун рукIине ккелароанищ?».\nХадуб сессиялда депутатаз хIисаб кьуна республикаялда дандчIвалел суалазул. Гьедин «Патриоты России» абураб партиялъул вакил Эдуард Хидировас бицана бечедал чагIаз, хас гьабун депутатаз кьолареб магъалоялъул.\nГIемерисел ругила бензин тIолел станциязул бетIергьабиги, гьезул ругила чIахIи-чIахIиял минабиги, машинабиги. Гьеб киналдаго тIасан кьезе кколеб магъало лъагIалица данде гьабуни, республикаялда цо-цо школа, цо-цо лъималазул ах базе бегьулин абуна гьес. Гьеб мехалда залалда депутатазул гаргар гIемерлъана. Амма чIванкъотIун гьелда тIасан кIалъалев чи вахъинчIо.\nРеспубликаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасги тасдикъ гьабуна гьеб масъала. Жинца цо хасал чагIи тIамун рукIанила халкквезе бензин тIолеб станциялде къойида жаниб кигIан машина бачIунебали. ХIакъикъаталда гьенибе бачIунеб батанила 400 машина, амма дол станциязул бетIергьабаз абуни документазда бихьизабулеб бугила гIицIго 40 машина гурони бачIунарилан.\n«Справедливая Россия» партиялъул вакил Камил Давдиевас абуна МахIачхъалаялда транспорталъулъ гIадлу гьабизе кколилан. ГIадамал кIиго нухалда цIикIкIун руго, гьедин транспортги гIемерлъун буго. Амма нухал къварилъун руго.\nГьелъие гIоло базаралги, ригьназул хъвай-хъвагIай гьабулеб идараги, транспорт цIикIкIун бакIарулел цойгидал жалги шагьар тун къватIире рахъизе кколин абуна Давдиевас.\nГьелда тIасан республикаялъул нухмалъулес абуна нухазда гIадлу хвезабиялъул рахъалъ дагъистаниял Россиялда бищун цебесеб кьерда бугила. Жинди-жиндир росулъ нилъеца гьабуларо гурищдила гIадлуялдаса арал жал, щайила къватIир нилъ хIаталдаса ун рукIине кколел?\n«ЕР» партиялъ кIвар буссинабуна Дагъистаналда халгьабулел гIуцIаби гIемер рукIиналде. Амма гьезда рекъараб хIасил гьез кьолеб гьечIила - 94 проценталъ гьезул хIалтIуца пайда кьолеб гьечIила. Дагъистаналда гьединаб идара федералияб даражаялъул 45 буго, республикаялъул даражаялъул – 28.\nДагъистаналда чIварал диниял церехъаби тIадегIанал шапакъатазе рихьизаризе кколинги рикIкIунеб бугоан депутатаз. Гьелъул рахъккуна республикаялъул нухмалъулесги. Диналъул бицунаго гьес абуна Дагъистаналда вугила гIолилазул 200 волонтер, Шамалда рагъулел гIолохъанал дагъистаниязул къадарин абуни 400 бугила.\n«ЕРалъул» депутат Жамал ГIумаровас борхана гендерил тоннель рагьизе ккеялъул суал.\nЖамал ГIумаров: «Гьаб буго хаслихъе хIалухъен бакIарулеб заман. Гьедин мугIрузул мухъазда ругел гIадамазе кутакалда тату бахъи буго тоннельги къан, нухги халалъун. Халатаб нухалъ ун заман хвейго гIадин, цIатариги цIикIкIун бухIулеб буго гьезул транспорталъ.\nЛъала гьеб тоннель гIадада къан гьечIолъиги, гIадамазул парахалъи цIуниялъул мурад гьениб букIинги. Амма кин букIаниги, нижеца низам цIунулезда гьарулеб буго къад заманалдагIаги тоннель рагьулеб къагIида ургъизе ресал ратеян».\nГьеб мехалда Рамазан ГIабдулатIиповас абуна цин живги вукIанин гьеб рагьизе кколилан, амма гьениб бугеб унго-унгояб ахIвал-хIал кинаб бугебали низам цIунулез бициндал, жинца гьезда абунила нужерго иш рагIалде бахъинабеян.\nГьениб бахча-хьвараб ярагъги цогидабги къватIибе хачазе тIубарал экскаваторалги кьолел ругила жидеца гьел низам цIунулезе кумекалъе.\nХадуб Шабанов МухIамадица («Правое дело» партиялъулги Гъизилюрт мухъалъулги нухмалъулев) байбихьана журналистазде гьужумал гьаризе. Хасго «Черновик» газеталде. Журналистазда бихьулеб гьечIила ахираб заманалда республикаялда лъикIал хиса-басиял кколел рукIин.\nГьез рахъкколеб бугила пачалихъияб гIуцIи биххизабизе къачIалел къуватазул. Хас гьабун Шабанов рази гьечIоан дагьалъ Кироваулалда тIобитIараб хасаб операциялъул хIакъалъулъ «Черновикалъ» хъвараб макъалаялдаса.\nГьелда бан Рамазан ГIабдулатIиповасги тIаде жубана жиндие бокьулила анализги гьабун, хасго жиндие критикаги гьабун хъварал макъалаби. Амма гьечIе-гьечIел жал хъвалел ругила журналистаз.\nМасала, республикаялъул нухмалъиялде вачIаралдаса жив 13 нухалъ ун вугин живго бетIергьанаб аэропланалда къватIир улкабазде тира-сверизеян хъвалеб бугила.\nХIакъикъаталдайин абуни цо нухалда Туркиялде анила жив, гьебги Москваялдаса гьудулзабаз вачун.


Хасавюрталда митингалде ракIарарал ва полициял, 3Фев2016\nХасавюрталъул лъимал гьарулеб азарханаялда 34 сон барай Далиева Залина хвей ккана гьениб арбагI къоялъ митинг бакIариялъе гIиллалъун. Гьелъул гIагаразул пикруялда рекъон, гьей хун йиго тохтуразул гIайибалдалъун. РакIарараз тIалаб гьабулеб букIана гIайиб бугел жавабчилъиялде цIазе. Жидер эбел тIадюссинаейин ахIулеб букIана Далиевалъул ясалъ. Жал гьелъул анлъабго лъимер гьелда хадур хIакъдилел ругин. Гьеб тIоцебесеб хвел гуро кколеб бугеб Хасавюрталъул гьеб лъимал гьарулеб азарханаялда.\nЛъабабилеб февралалъ радал сагIат ичIго тIубалелдего ракIаризе лъугьана Хасавюрталда бугеб лъимал гьарулеб азарханаялъул рагьде гIадамал. Митинг тIобитIиялъе гIиллалъун ккун буго 29 январалда азарханаялда кесарево операция гьабулаго 34 сон барай Залина Далиева хвей. Далиевалъул кIиго цадахъ гьабураб лъимер чIаго хутIун буго, кIиябго лъимер жеги азарханаялда буго. Гьей тохтуразул гIайибалда хварай йигин, операция гьабулей йикIарай ва бетIерай тохтур тамихIалде цIайин тIалаб гьабулеб букIана ракIарараз. Дагь-дагьккун митингалда ракIараразул къадар цIикIкIана ва азариде бахана. РакIарараз «ЧIвадарухъаби, чIвадарухъаби!», -йилан ахIулеб букIана. Митингалда ракIарарал нахъе рачахъизе рачIана чанго «Урал» автомашина цIурал низам цIунулел. Гьез нахъе къазарулел рукIана хварай Залина Далиевалъул нахъе хутIарал лъимал, митингалда кодор плакаталги ккун рукIарал. КIудияй яс ГIайшаца ахIулеб букIана, жидер эбел тIадюссинайейилан. Хваралъул нахъе хутIун руго анлъго лъимер. Далиевазул хъизан кколеб буго Чачанал.\nГIайша: « Гьез чIвана нижер эбел. Ниж, анлъго лъимал тана эбелги гьечIогон. Нижее квеш бугеб куц Аллагьасда лъала. ГIарац тIалаб гьабулеб букIун буго гьелъухъа. Гьенже гьейги хвезаюн рахчун чIун руго, тохтурал.КидалъагIан хIинкъун рахчун нуж рукIинел».\nХваралъул рос Рамазан Далиевас баян гьабухъе, гьезухъе тIоцебесеб февралалъ Дагъистаналъул Сахлъи цIуниялъул министерлъиялдаса вакилзаби рачIун рукIун руго рокъоре ва гIайибиязе кьварараб лъазаби гьабизе рагIи кьун буго, хадубккун суал диваналдасан тIубайилан абун. Митингалда ракIарараз гьедино ахIулеб букIана гьеб тIоцебесеб лъугьа-бахъин гурин, лъимал гьаризе регарал руччаби тохтуразул гIайибалда гьеб ахарханаялда холел. Гьелда тIадеги, регараб бакIалъухъцин гIарац тIалаб гьабулеб бугин тохтураз.\nМитингалъул гIахьалчIужу: «ГьабсагIатги гьений йегун йигей, Кесарево операция гьабурай ясалъухъа гIарац тIалаб гьабулелеб буго 12 азарго гъурущ. Гьебжо гьабсагIат лъугьунеб жо буго. Гьелда тIадеги йегараб бусадухъцин гIарац тIалаб гьабулеб буго. Гьезие ургъел гьечIо, гьанир нилъ ракIарун рукIиналъул. КидалъагIан гьеб хIехьелеб, чан чIужу жеги хвезе кколел гьел гIадамал тамихIалде цIазе рукIине. Нилъ кирего инчIого тIалаба гьабизе ккола гьеб тамихI».\nБакъанидехун, азарханаялде вачIана Сахлъи цIуниялъул министерлъиялдаса вакил. Гьебго заманалда, гьениб ахIвал-хIал хIалуцунеб букIиналъ ва ОМОНалъул хIалтIухъабаз сверун ккун гурого гIадамал ккун бажарулеб букIинчIолъиялъ, лъимал гьаризе регарал руччаби азарханаялдаса къватIире риччана. Гьел Гъизилюрталъул лъимал гьарулеб рокъоре ритIун руго. Гьединго риччана къватире чанго хIалтIухъаби. Азарханаялъул бетIерай тохтур Алжанат ХIажиева ва чанго хIалтIухъаби гьенирго руго. РакIарараз ганчIал рехун жагъал гьарун руго чанг нуцIа ва горду. Гьединго рекну руго гордал гьарурал лъимал жанир ругел палатаялъул. АхIвал-хIал цIакъго хIалуцунеб букIин бихуьн, хваралъул гIагарлъиялъ гьарана рикьа-риххейилан гIадамазда, амма гьезухъ гIин тIамулеб букIинчIо ракIарараз. ГIадамазул ццим бугин, тохтураздайин ахIулеб букIана гIаламалъ, гьел халкъияб диван тIад гьабизе кьезе кколин къватIире.\nГьанибго абизе ккола, араб соналда гьебго азарзанаялда гьабураб лъимер хун ва тIончIорукъ нахъе босун букIана МухIамадова Узлипатил. Тохтуразул гIайиб букIанин гьенибин чIезабулеб букIана гIагарлъиялъ, амма хадубккун гьез жидерго рагIаби нахъе росана, тохтурал хIалтIуда хутIана. Дагъистаналъул Сахлъи цIуниялъул министерлъиялъ кьураб официалияб баяналда, Далиева Залинал унтул хъвай-хъвагIаял ва киналго кагътал ритIун руго экспертизаялде. Хасал экспертаз халгьаби тIобитIун хадуб гIайибиял тIатинарун, тамихIалде цIазе ругин лъазабулеб буго баяналда.\nЛъимер хвеялъе гIайибиял тохтурзабазе тамихI гьабизехъин буго\nАптекаялдаса туснахъалде нух къокълъизабуна къануналъ\nКъурбан ИсхIакъов: «Дица Алагьасде тIамун толеб буго…»


Цолъарал Америкаялъул Штатаз ва гьелда цадахъал улкабаз Россиялда ва жеги чанго улкаялда данде гибридалъулаб рагъ гьабулеб бугила ахираб анцIго соналда жаниб, амма гьаб заманаялъ гьеб цIакъго хIалакун бугин, гьединлъидал, хIажат бугин информациялъулаб рагъуе дандечIей гьабиялъул мурадалда цензура тIадбуссинаби ва экстремизмалда дане къеркьеялъул шартIал кьваризарийин баян гьабулеб буго Россиялъул ЦIех-рехалъул комитеталъул бетIер Александр Бастрыкиница «Коммерсантъ Власть» газеталда бахъараб макъалаялда.\nГьеб мурадалда Бастрыкинида хIажатаблъун бихьулеб буго Крымалда тIобитIараб халкъияб референдумалъул хIасилал уял гурин аби экстемизмлъун рикIкIи, терроризмалъулъ гIахьаллъи бугезул гIагаразе пачалихъалъул рахъалъ ругел социалиял мухьал ва цогидал субсидиял риччачIогон тей ва чиясул мал-мулк нахъе бахъи уголовияб тамихIалъул цо тайпалъун гьаби. Гьел шартIаз, Бастрыкинил пикруялда рекъон, хIасилал кьезе руго экстремизмалда данде къеркьеялъулъ.\nИнформациялъулаб рагъулъ дандечIей гьабиялъул мисаллъун гьес бачунеб буго Китай. Гьеб улкаялда тIубан, яги цо бутIа къватIисел пачалихъаз гIарац кьун хIалтIулел электрониял информ-сурсатал гьукъун руго.\nБлогер Вели Мехтиевасул пикруялда, Китаялдаса мисал босиялде ахIулел ратани, тIоцебесеб иргаялда нилъеца мисал босизе бегьилаанила ришватал росулел хIакимчагIи чIвазе къотIиялъулъ.\nВели Мехтиев: «Китаялъул хIалбихьиял мисалалъе росулел ратанани, ришватал росулел хIакимчагIи чIвазе къотIиялъул хIалбихьи бегьилаан нилъер гьаниб хIалIизабизе. Амма дида ккола живго Бастрыкин гьелда данде вукIинаанин.\nДида бичIчIилаан, гьел жал цо депутатас рицун рукIарани, амма щай гьеб ЦIех-рехалъул комитеталъул бетIерасе популизм тIибитIизабун хIажат бугебали дида бичIчIуларо. Крымалда бан пикру загьир гьаби абунани, гьеб буго щибав чиясул ихтияр. Терроралъулал ва экстремистиял ишазде ахIулел гьечIони, гьеб бегьуларо гьединаблъун рикIкIине.\nНилъер тарихалда букIана заман, пикру гьукъараб, амма кигIан тIаде цуй гьабун, гьеб гьукъаниги, Совет хIукумат биххиялдаса гьелъ цIуничIо. РакIалде бачIунеб буго Черномырдинил рагIаби, «Нилъер улкаялда щиб гьабизе лъугьаниги, гьеб КПССалде сверула», -ян».\nБлогерасул пикруялда, цензура жакъа букIин бихьулеб буго централиял каналалаздасан унел политикиял ва аналитикиял программабазухъ балагьани.\nКрымалъул референдум къабул гьабунгутIи экстремизмалда бащад гьаби тIалаб гьабулеб бугин Бастрыкиница, амма гьеб кколин чиясе эркенго пикру загьир гьабизе гьукъи, гьебин абуни, Инсанасул ихтияр хвезаби бугин бицана «Эркенлъи» радиоялъе блогер Мурад МухIамадовас. Халкъазда гьоркьосеб даражаялда босанани, Россиялда мадугьалихъ ругел пачалихъаз рикIкIунарила референдумалъул хIасилал уяллъун, гьебго Китаялъги гьел рикIкIунарила.\nМурад МухIамадов: «Цониги нилъер мадугьалихъ ругел улкабаз, Россиялъ гьудулзабилъун рикIкIунел, рикIкIунаро гьеб референдумалъул хIасилал. Гьединлъидал, гьеб буго чIобогояб хабар. Улкаялда жаниб, цо лъица бугониги гьеб референдумалъул хIасилал къабул гьабулареб пикру загьир гьаби экстремизмлъун рикIкIунеб бугонини, гьеб ккола рагIул эркенлъи гьукъи. Информациялъул рагъалъе данлечIеялъул бицанани, гьеб жакъаго унеб буго, жеги къануналда щула гьабун гьечIониги.\nМисалалъе бачине бегьула РБК каналалъул нухмалъулев Прохоровасе хIинкъиял кьей. РБК бичун босулеб бугин абулебги букIана. Гьединал галабаздалъун лъикIаб бакIалде бачIунаро иш. РБКялъ кьола бищун ритIухъал экономикиял дандеросиял. Гьеб кинабго буго халкъалъухъе хIакъикъияб информация щвечIогон букIиналъе гьабулеб жо».\nРоссиялъул ЦIех-рехалъул комитеталъул бетIерас бицен гьабураб гIумруялде бахъинабизе кканани, Россиялъул жакъа къоялда бугеб Конституция хисизабун, цIидасан хъвазе кколин, гурого, гьеб улкаялъул конституциялда данде кколарин бицана «Эркенлъи» радиояллъе жамгIияв хIаркатчи ГIабдурашид СагIидовас. Крымалда тIобитIараб референдум къабул гьабунгутIи холокосталда данде кквезеги кинго бегьуларила.\nГIабдурашид СагIидов: «Бастрыкиница рехсаралщинал къагIидаби хIалтIизаризе кканани, хисизабизе ккола Конституция. Конституциялъ кьолеб буго щибав гражданинасе эркенлъи. Гьел киналго цIуна-къаялъул эркенлъаби нахъе рахъизе ккола киналго. Крымалда сордо-къоялда жаниб тIобитIараб референдумги, Холокост ва Эрмениязул геноцидалда бащаб гьабулеб буго, гьеб къабул гьабунгутIи цо-цо улкабазда экстремизмлъун рикIкIунилан абун. Амма геноцидги гьебги цо цIадирабазда лъезе бегьуларо.\nТеррористазул гIага-бажарал махIрум гьарие кколин социалиял мухьаздасанин абулеб буго, гьеб кколаха гьел хъизамалда сакъатав чи ватанани, гьесие пенсия къотIизабизе бугин абулеб жо. Амма кинха гьеб ритIухъаб букIинеб. Конституциялда данде кколарелщинал жал рехсана Бастрыкиница нухда рилълъанхъизаризе кколилан абун».\nЦебеккун диваналъ хIукму къотIун гурого кинаб букIаниги сурсат экстремистияблъун рикIкIунеб букIунеб батичIони, гьанже Бастрыкиница тIалаб гьабулеб бугила бокьараб сурсат гьединаблъун рикIкIине, хадубккун диваналъ хал гьабизе битIун бугищ гьеб гьединаблъун рикIкIинали. Амма бокьарав чиясда лъалила, Бастрыкиница гьединаблъун рикIкIараб сурсат, гьечIилан чIезабулареблъи кинаб бугониги диваналъин тIаде жубана жамгIияв хIаракатчияс.\nИнтернет: Китаялдехунги балагьун...\n"Къокъаб" пагьмуялъ балагьалде рачуна\nД. Гудковас ахIулел руго «къватIисел улкабазул агент» терминалдаса инкар гьабиялде


МоцIроде хIапдолел бахIрабахъего… » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nХIапдоге, хIапдоге, нуж, къватIул гьаби -\nСунарин канаб нур нужер хIапдеялъ.\nКигIан бицаниги, кигIан хъваниги нилъ, магIарулал, цIакъго гъугълъун ругилан ккола дидаго. ЧIечIого авар миллаталъул ургъалида, гьеб макьидаса борчIизабизе къеркьолел БисавгIалиевгун ГIизудинов рукIаго, моцIроде хIапдолел бахIрабахъего нахъасан хъвадарун, гьев какун цогидаб миллаталъул блоггераз ургъарал смс-кагъатал ритIулел руго цо-цо магIарулалги. Гьеле нужее жакъасеб къоялъул ахIвал-хIал.\nАбакар Жамалудиновас хъвавухъе, щиб дуе лъугьараб, дир магIаруллъи? МагIу ххулун бугин дур хиялазда. МагIица гуреб, бидулъ хвалченги ччун, кьурул сиязда бахIарчиял умумуз хъвараб тарихги кIочон, миллат бичаразда хадурги рилълъун, Рамазан къабихI гьавурал рагIаби хъвалел чагIи рихьидал, унго-унголъунги бадиб магIу ххулулеб буго.\nДида ракIалде рачIуна гIурусазул классик Пушкиница хъварал рагIаби: «Дие кутакалда рихараб буго гьаб хIалалда бугеб дирго ватIан, амма дие цIакъ рекIее гIоларо гьеб ватIаналде бугеб рокьукълъи миллатгун ватIан батIияв чияс дунгун гIахьал гьавулеб бугони», - ян.\nНилъеца абуни, гIаксалда, нилъ рихаразул гьабихъе лъимги тIамун, гьел тIад релъизе рес кьолеб буго. Жакъа доба гьанисан рагIулеб чIандаялда нахъги рилълъун гьезда тIад рекъечIого, чияр чуруца мехтарал гьезда рачI къаян абизе къваригIун буго.\nРечIчIараб гуллаго гIадин, абураб рагIиги нахъбуссунаро. Цин, щибниги абилалде, ургъе. Абиги бугелъул хочоца лъураб ргъун сахлъулин, рагIуца лъураб ругъун сахлъуларин. КIудияб бахIарчилъи хIажалъуларо социалиял гьиназда чияр цIаралда нахъаги вахчун, чиясде гъегъ базе. Жакъа магIарул годекIабахъецин щун буго Рамазан какиялъул компания. «Щибила гьес гьабураб лъикIаб жо, рохьор цIулги къотIун магIишат гьабулел рукIарал лъебелал кIуди-кIудиял хъулухъазда лъей гурони», - абун. Гьеб жо кIалухъ бахъизе кколеб жойищха бугеб? Гьеб кинабго буго цого чIанда, добго махIбахъараб хабар. Дида цониги батIияб миллаталъул гIадан дандчIвачIо жидерго хIаким какулев, нилъ, магIарулал гурони.\nКир рукIарал гьел блоггералги, смс-чагIиги, цого гIадамаз тIад кьилиги чIван, Дагъистан квегъулеб мехалъ? Зулмуялъе мукIурал, эркенлъи хIехьон бажаруларел чагIийищха рукIарал нилъ, магIарулал? Йохъ, чанги рукIана бадибе рагIи абизе хIинкъуларел чагIи нилъер, амма гIемерисел гьединал чIвана. Жакъа вуго нилъер гьединав бихьинаб гIамалалъул чи Сайгидпаша ГIумаханов. Щибниги хIинкъичIого, Амировасдаги, МухIамадсаламидаги, гьесул инсудаги бадибе рагIи чанги абуна гьес. Рамазан гIадав чи бетIерлъун вачIани, жив гIияде вехьлъунцин инилан абуна гьес яхI бугев инсанас. Жеги-жеги гIемерлъаги гьединал гIадамал нилъер.\nДун кколаро нацист, амма дун вуго националист. Гьединав чилъун вукIинчIого рес гьечIо жиндирго ургъелги пикруги гьабулев чи. Гьединавлъун вуго жакъа нилъер республикяялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповги.\nБисавгIалиев, дуе баркала «Миллат» абураб газета гIуцIаралъухъ. Гьеб буго жакъа нилъер рухIияб цебехъанлъун, гьелъул гьаракь рагIулеб буго нижеда, миллаталъул ургъелги бугел, гьелъул пикру гьабулел гIадамазда. Амма пашманлъизе ккараб жо буго гьеб гьаракь рагIизе кколеб бакIалда, цо-цоязда, гьелъул гIаксалда, блоггеразул чIандаги, смс-кагътазулги гьаракь гурони рагIулеб гьечIеб мехалъ.\nДагьабниги миллаталъул ургъел бугев чияс гьеб газета хъвазе ккола. «Миллат» цIаларасул кидаго букIине буго гьел социалиял гьиназда нахъаги рахчун хъвадарулел гIадамазда абизе кIал цIураб рагIи.\nЖакъа гьабизе жо тIагIарал цо-цо вахьнабаца гьесде ахIулеб буго «пандуристилан». Жидедаго щибниги кочIолги искусствоялъулги магIна бичIчIуларел чагIаца гьедин абиялда гIайибги гьечIо. Рамазаница пандур хъвалеб букIин ккола гьесул рухIияб борхалъиялъул махщалил нугIлъун. Дида цояс абулеб рагIун букIана «МагIарул чиясул рокъоб букIине рекъараб жо бугин гьоболги, пандурги, хинкIалги, гьанги» ян. Лъил ратаниги, тIехь бакьулъа рагIаби руго.\nМахIачхъалаялдаса росулъе нахъвуссунев чи, дун дагьалъ цеве щвана АхIулгохIда бараб мемориалияб комплексалде. Дир ракI чIухIиялъул асаралъ цIуна. ТIокIаб щибниги гьечIониги, гьеб музей баралъухъ кьезе бегьула Рамазание кIудияб баркала. Гьениса гъоркье лъугьунаго, дир рекIелъе рачIана ХIажи Гъазимирзоевас хъварал; «Вилълъа мун ГIашилтIе, щва АхIулгохIде. Щибаб гохIда дуда ватила Шамил. Сордо рогьа дуца гIешдерил росулъ - мун гъазаваталде жанив лъугьина».\nГьеб музей бараб мехалъги къотIичIо Рамазаниде гьабулеб гьужум, гьенир жанир пача Александр I, Барятинскиясул цогидазулги суратал ранилан абун. Гьел нилъер тарихалъул, я маданияталъул ургъел букIун кIалъалел чагIи гуро, киндай Рамазанида унтулеб рагIи абилаян хIапдолел чагIи руго. Гьеб хъалаялдаса гъорлъе лъугьунаго, дир берда цере рукIинчIо я пача Александр I, яги Барятинский. Гьениса балагьараб мехалъ хъатиниб лъураб гIадин бихьулеб букIана, Залму Батировалъ хъвавухъе: «Нилъер умумузул бахIарчилъиялъе бетIерги къулун, Россия гIодараб доб гIешдерил мегъ».\nЖиндирго тарихалдеги адабияталдеги бугеб рокьи гьес лъуна, дун студентлъун вугеб мехалъ, нижелъги. Гьес ниж рачунаан обкомалъул хIакимзабигун бахIсазде. «Клуб политического бойца» абураб жо гIуцIун букIана Рамазаница.\nХIамуцагун чуяца гамачIги баччун, цIудул бусен лъураб борхалъиялда, I9 гIасруялда гIолохъабаз бараб Сурхайил сиялъусан бихьулеб, 2I абилеб гIасруялда Рамазан квербакъиялдалъун бараб хъала-музей хутIила наслабазе нахъе.\nКин бугониги рагъал лъугIула. Рагъда солдатаз буюрухъ тIубала, гьел рукIуна жидеца кьураб гьаялда гъоркь. Амма кидаго гуро бергьарасул къуват гIолеб чIухIиялда тIасан галиги бегьун, 25 соналъ жинда данде вагъарав имамасе мустIахикъаб къимат кьезе.\nРамазан гурев батIияв чи нилъер бетIерлъун вукIаравани, гьединаб тарихияб памятник нилъее щвезе букIанищ? Дида ракIчIун абизе кIола букIинчIилан.\nЦо тахбакIида кIиго чи рекъоларилан абун буго. РачIа магIарулал, нилъги, вугесул къиматги гьабун, гьабулелъуб гьесие квербакъи гьабегиян дугIаги гьабун, рукIине. Къуръаналдаги абун бугелъул «ТIад вугев хIакимасе хIабашияв вугониги мукIурлъе», -йилан. Къиямасеб къоялъ гьес гурищ жиндирго рагIияталъул Аллагьасда цебе жаваб кьезе бугеб? Нилъеда рекъарав гурищ Аллагьас нилъее хIаким тIамулев?\nАвтор: ГIабдулаев ГIумар, ГIахьвахъ район, МестIерухъ росдал школалъул директор\nРак1 бух1ун,хъвараб макъала бихьула,баркала.


Сталинил репрессиязул къурбанал\nСталинил репрессиязул заманалда чан чи чlван вукlарабали мухlканго лъалеб гьечlо. Тарихчагlазул пикруялда рекъон, гьезул къадар цо миллионалдасаги цlикlкlун буго. 1937-38 соназда репрессиял бищунго кьварараб мехалда НКВД-ялъ цо къоялда жанив чlвалев вукlана 1000 чи-аслияб къагlидаялда ботlролъ гулла речlчlун. НИжеца кьолел руго сталинил репрессиязул къурбаназул суратал. Гьел руго гьел гlадамал чlвазе чанго къо хутlараб мехалда рахъарал суратал. Лъица гьел рахъаралали лъалеб гьечlо, гьезул оригиналал цlунун руго ФСБ-ялъул ва ГАРФ-алъул архивазда. Москваялъул «Мемориалалъ» кьурал копиял рахъун рукlана Томаш Кизнал ва Доминик Руанетал «СССРалда Кlудияб террор, 1937-1938» абураб тlехьалда (Les Editions Noir sur Blanc, Lausanne 2013).\n1 Николай Васильевич Абрамов. Гlурусав, гьавуна 1890 соналда Москва мухъалъул Лукерино росулъ, лъай-байбихьул, партиялда гьечlо, колхозалда бригадир. Жанив тlамуна 1937 соналъул 5 октябралда, чlвазе хlукму къотlана гьебго соналъул 17 октябралда. Чlвана 21 октябралда.\n2 Александра Ивановна Чубарь. Арменай, гьаюна 1903 соналда Донецк ракьалъул Артемьевск шагьаралда, лъай-тlадегlанасеб, партиялда гьечlо. Тlадагьаб индустриялъул Халкъияб комиссариаталда консультантлъун хlалтlулей йикlана. Гlумру гьабун букlана Москваялда. Жаний тlамуна 1938 соналъул 4 июлалда. Чlвана гьебго соналъул 28 августалда.\n3 Алексей Желтиков. Гlурусав, гьавуна 1890 соналда, хlалтlулев вукlана москваялъул метроялда слесарлъун. Чlвана 1937 соналъул 1 ноябралда.\n4 Борис Николаевич Розенфельд. Жугьутlав, гьавуна 1908 соналда Петербургалда, лъай – тlадегlанаб, партиялда гьечlо. Хlалтlулев вукlана Мосэнергоялда инженерлъун. Жанив тlамуна 1935 соналъул 31 январалда, кьуна лагеразул щуго сон. Хlалтlулев вукlана БелБалтЛагалда. 1937 соналда Москваялдеги вачун чlвана. Реабилитация гьабуна 1990 соналда.


ЦIидаса мугIалим чIвана Дагъистаналда\nТIоцебесеб июналъул сардикь Гъизилюрт мухъалъул Комсмольское росулъ щалали лъаларел чагIаз чIван вуго ЦIунтIа мухъалъул Шауриб росдал школалъул мугIалим. Гьеб хIужжаялда хурхун загьир гьарулел руго батIи-батIиял версияби. Гьезул цоялъ гьев чIваялъул гIилла хурхинабулеб буго чачаназул яргъид гIуцIаразул къокъаялъул бетIер Руслан Гелаев кквеялъул ишазда гьесул гIахьаллъи букIине бегьиялда.\nЦIунтIа мухъалъул Шауриб абураб росулъа 41 сон барав Маллаев Ахкубек чIваялъе рукIарал гIиллаби жеги лъалел гьечIилан абураб баян кьуна Дагъистаналъул Жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъ. Гъизилюрт мухъалъул Комсомольское росулъ гьабун буго гьесде тIадекIанцIи. Гьурмада маскаги ххурав чи гьесде чанго нухалъ кьвагьиги лъун гьениса нахъе ун вуго, щварал ругъназул хIасилалда Маллаев Ахкубек гьеб бакIалдаго хун вуго.\nЧIварав Ахкубек Маллаев хIалтIулев вукIун вуго ЦIунтIа мухъалъул Шауриб росдал школалда спорталъул дарсал кьолев мугIалимлъун. Гьедин бицана «Эркенлъиялъе» зиграялъ росулъе унев вукIарав чияс, Шауриб росулъа Мухтаров ГIабдурахIманица. 10 соналъ цебе чачаназул, изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къукъаялъул бетIер Гелаев Руслан кколев мехалъ гIахьалъи гьабуралъухъ «Бихьинчилъиялъе гIоло» орден щун букIанин гьесие, гьанже гьоркьоб заман ун хадуб гьеб киналъухъго рецIел босиялъе гьабураб хIалтIи батулин гьебилан рикIкIунеб буго Мухтаров ГIабдурахIаманица.\nМухтаров ГIабдурахIман: «Бихьинчилъиялъухъ орденги щварав, Гелаевасул къукъаялда дандечIейги гьабурав цIакъ сахав вас вукIана. Комсомольское росулъ мина балеб бугин гьесилан рагIун букIана, живго росулъ гIумру гьабун вукIана».\nЭР: Лъилгуниги дандеккунгутIиял, дагIба-рагIи ккун букIаниш гьесул?\nМухтаров ГIабдурахIман: «ДагIба-рагIиги щиб букIинеб, гьесул цебесеб хIаракатчилъиялъухъ рецIел босизе къваригIун рагIулин рохьилазеян абулеб букIана, гьанже мурадалде щун ругоха».\nГьеб баян «Эркенлъи» радиоялъе дагьаб мухIкан гьабун бицана ЦIунтIа мухъалдаса жамгIияв хIаракатчи Къебедов МухIамадица.\nКъебедов МухIамад: «Маллаев Ахкубек физкультураялъул мугIалим, цIакъ сахав вас вукIана. Чачаназул террористал рачIине рукIин лъайдал гIурхъаби цIунулезул застава бугеб бакIалде векерун вачIун вуго гьев гьезда лъазабизе. Гьез гъоркьчIел гьабун батизеги бегьулин нуж цIодорго рукIаян малълъа-хъвайги гьабун буго гьес гIорхъи цIунун рукIаразе. Гьединав цIакъ яхI бугев, лебалав вас вукIана».\n2013 соналдаса нахъе гьев ункъабилев мугIалим ккола дагъистаналда чIварав. Араб соналъул марталда чIвана Курах росдал школалъул гIурус мацIалъул мугIалим Ибрагьимова Фазина. 15 июлалда чIвана ЦIумада мухъалъул Хуштадаса ГIумаров Абусупьян. Гьебго соналъул 1-б сентябралда чIван вукIана ЦIумада мухъалъул Хьвайни росулъа байбихьул классазул мугIалим ГIабдуразакъов ГIалиги.\nМаллаев Ахкубек инти къоялъ жиндирго инсул росулъ вукъана. Гьесул нахъе хутIана хъизанги ункъо лъималги.\nДепутат чIваялъе аслиял гIиллабазул цояб-гьесул хIалтIи


Премиялун лайкь хьунни жулва ХIабибатгу\nАвтор: Андриана Абдуллаева · 18.11.2020\nВай гьантрай Оьруснал театрдануву, Дагъусттаннал Культуралул министерствалул ва Республикалул Халкьуннал творчествалул къатлул сакиншиннарай, хьунни «Душа Дагестана» цIанилусса гала-концерт. Шикку гьуртту хьунни Дагъусттаннал шагьрурдаясса ва районнаясса артистал ва хореографиялул коллективру. Миннувух дия ЦIуссалакрал райондалул Культуралул управлениялул хъунмур, ДР-лул Халкьуннал артистка ХIабибат Буттаевал каялувшиндаралусса «Дараччи» ансамбльгу.\nЦа-кIива гьантлул махъ, Р. ХIамзатовлул цIанийсса Миллатрал библиотекалуву хьусса шадлугърал мажлисрай язиминнан наградартту дуллунни. Вай чIявуми бия халкьуннал творчествалул ва культуралул ххуллий хъунмасса захIмат бивхьусса, Дагъусттаннай бакъасса, республикалул кьатIувгу машгьурсса инсантал.\n«Халкьуннал балай» номинациялуву награда лайкь дунни ХIабибат Буттаевал.\nШадлугърал мажлис бачин бувну бия Дагъусттаннал цалчинсса вице-премьер Анатолий Карибов, культуралул министр Зарема Буттаева, ванил хъиривчу ва Республикалул Халкьуннал творчествалул къатлул директор Марита МухIадова.\nДакIнийн бутан, 2002 шинал Аьрасатнал хIукуматрал цIакь дурну дуссия культуралул ва искусствалул аралуву зузиминнансса «Душа России» тIисса премия. Хъирив мукуннасса премияртту субъектирдайгу цIакь дурна. Ванийну, цала оьрму халкьуннал искусствалун хас бувсса культуралул зузалтрахасса аякьа, миннансса кабакьу ххишала хьунни.\n– Укунсса премиярттал жула аслисса искусствагу, халкьуннал творчествагу хьхьичIуннай даврил цIаний зунсса гъира-шавкь рутлатиссар, – кIицI лавгунни цилва ихтилатраву Зарема Буттаевал. Лавайсса кьимат бивщунни культуралул ва искусствалул аралуву зузиминнан Анатолий Карибовлулгу.\n«Дараччилулгу» лархъссар хъуннасса хъар\nСледующая публикация Оперативная обстановка по перебоям с энергоснабжением\nПредыдущая публикация Зунттайх ва ардайх кIибавчIусса оьрму


В Хасавюрте состоялось ...\tВ конференц-зале Администрации города Хасавюрт под ...\t- 23 март 2019\nАкцию «Зеленые километры» ...\tСалман Дадаев с главой Ленинского района Магомедом ...\t- 23 март 2019\nАртем Здунов держит на ...\tПод руководством Председателя Правительства РД Артёма ...\t- 23 март 2019\nМэру Дербента представили 3D ...\tГлава городского округа «город Дербент» Хизри ...\t- 23 март 2019\nПобедитель конкурса кадрового ...\tШафиев является победителем кадрового конкурса «Мой ...\t- 23 март 2019\nЛъугIулеб буго 2017 сон\nЩиб цIияб бачIараб гьелъ ва сунде кIвар кьураб нижеца газеталъул гьурмазда?\nРеспубликаялдаги улкаялдаги гIемер рукIана лъайкьеялъе кIвар бугел лъугьа-бахъинал. Нижеца хIаракат гьабуна «Мактабалдаги» «Лъайкьеялдаги» гьезул хIакъалъулъ бицине.\nАслияб темалъун, кидаго гIадин, букIана рахьдал мацI. Нижеца бицана, гьеб кIодогьабун, гьеб цIунизелъун гIуцIарал мажлисазулги тIоритIарал къецазулги хIакъалъулъ. Масала, тIубараб лъагIелалъ газеталда рахъана «Бищун лъикIав рахьдал мацIалъул учитель» ва «Рахьдал мацIазе – кIиабилеб хIухьел» абурал къецазда гIахьаллъарал учительзабазул дарсил конспектал. Хьулги буго, росабазулги шагьаразулги учительзабаз гьездаса пайда босиялде. Методикиялги цIалулги тIахьал гьечIеб заманалда, гьединал конспектаз учительзабазе кумек гьабизе бугин абураб пикруялъ рахъунги рукIана гьел.\nРахьдал мацIалъул бечелъиги, кIодолъиги, гьеб нилъее хIажатаб алат букIинги бицун рачIарал макъалаби рахъана газеталда. Амма рахьдал мацIалъул учительзабазеги гьеб мацIалда рахъулел газетазулгун журналазул хIалтIухъабазеги халкъалъул рухIияб бечелъи хIажатго гьечIин абураб пикру тIибитIизабулел чагIазул хIал бергьиналъищали лъаларо, редакциялъул ахIи рагIулеб гьечIо нилъер халкъалда. ХIисаб гьабеха, магIарул районазул бутIруздаги, лъайкьеялъул управлениязул нухмалъулездаги, школазул администрацияздаги кинго бичIчIулеб гьечIо, мацI гьечIеб миллат букIунарин абураб пикру. Районазул бутIрузул хIалтIуе, ЕГЭялъул хIасилалъухъ балагьун, къимат кьезе бугин бицаралдаса нахъе гьезулъеги ккана рахьдал мацIалде рокьукълъиялъул унти. Гуребани, миллаталъул хазина кколин мацIилан тIоритIулел кIудиял тадбиралги рукIаго, кин кIолеб умумузул ирсалъул бищун аслияб бутIалъун кколеб мацI школалдаса бачахъизе? Гьединаб ккана мацI цIунизе кколин балеб ахIул хIасил.\nУлкаялъул лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министр Ольга Васильева щвана Дагъистаналде. Гьелъ школазда гьарурал сапаразул хIакъалъулъги бицана нижеца. Учительзабигун ракIрагьараб гара-чIвариги гьабун, гьезул унтаби-гIузрабазухъги гIинтIамун, бецIлъукьан бакараб чирахъ киниги, школалъул хIалтIухъабазул ракIазулъ анищалъул хIенехIги кунчIизабун, тIадюссана гьей Москваялде. Гьанжениги нижер захIмалъабазул унти рагIана федералияй хIакималдаян рукIун ратила учительзабиги. Амма… Абизе бегьула, министралъул сапаралдаса хадуб байбихьанин рахьдал мацIалде данде унго-унгояб рагъ. МахIачхъалаялъул школазул учительзабаз бицана, дарсидеги рачIун, битIахъего цIалдохъабазда кодоса рахъун анила цIалул тIахьал. Эбел-инсуца жидерго гIарцухъ ричун росаралцин течIила. ТIехьги кодоб гьечIого, кинха кьелел дарсал? Ресал, шартIал ругел учительзабаз пайда босила интерактивияб хъорщодаса, Интернеталдаса. Гьеб гьечIез щиб гьабилеб?\nЛъагIалицаго бицана нижеца рахьдал мацI цIунизе кколин, гьеб гьечIони, миллат хутIуларин, мацIалъулъ цIунун букIунин халкъалъул рухIги, тарихги маданиятги. Амма «лъукъ-лъукъараб» хIанчIил къисмат жеги бигъинабуна ахираб заманалда улкаялдаго бахъараб ахIиялъ. Рахьдал мацIиланги абун, миллияб мацI малъизе бегьуларин, цIалдохъабазул эбел-инсухъа гьелъие ихтияр босизе кколин, улкаялъул президентасул бихьизабиялда рекъон, миллиял республикабазул школазда халгьабиял тIоритIана федералияб прокуратураялъги Рособрнадзоралъги. ГIажаиблъи – нилъер цIалдохъабазул умумузе хIажатцин батичIо рахьдал мацI. Татарстаналъул улбузги интеллигенциялъул къокъабазги рагьун лъазабуна, жидер лъималазда рахьдал мацI малъулареб школа хIажат гьечIилан. Нилъералин абуни, кIалдибе лъим босарал кинигин, руцIцIун чIана. Гьелде тIадеги, рахьдал мацI хIажат бугищан гьабураб цIех-рехалда гIахьаллъарал умумуз абуна, гьелъул бакIалда гIурус яги ингилис мацIалго бокьилин жидер лъималазда малъизеян.\nОльга Васильевалъ щулияб рагIи кьун букIана учительзабазул харжалги хIакъикъаталда цIикIкIинаризе ругин ва къваригIелго гьечIел кагътал цIезариялдасаги гьел эркен гьаризе ругин. Амма гьеб иш жеги рагIалде бахъинчIо. Министралъ кьурал рагIабазул чангояб гIумруялде бахъинабунги бажарана. Масала, цогоял пачалихъиял экзаменазда гьоркьоса нахъе бахъана тестазулаб бутIа. Химиялъулги, биологиялъулги, физикаялъулги экзаменазул тIадкъаязда тIаде журана къокъаб жаваб кьезе кколел тIадкъаял. Экзаменалъул хIалтIи тIубазабизе кьуна 180 минуталъул бакIалда 210 минут. Экзаменазул тIоцересел бутIабазде тIаде журана таблицабазул яги схемабазул камун ругел бутIаби рахъизе. Улкаялъул цо-цо регионазда гIурус мацIалъул кIалзулаб бутIа кьезабуна. Гьелъул хIасилал лъикIал ккани, 2018 соналдаса нахъе кIалзулаб бутIа гьабизе буго киназего гIаммаблъун.\nБайбихьана «Доступная среда» абураб программа гIумруялде бахъинабизе. Гьелда рекъон, лъайкьеялъул идарабазда гьаруна сакъатал лъималазе санагIатал шартIал: школазда ва вузазда чIезаруна пандусалги, классазда лъуна сакъатазе квалквал гьабуларел партабиги. ХIалтIизе байбихьана цIиял школал раялъул хIакъалъулъ программаби – гьезие бихьизабун буго 10 сон. Школазде тIадбуссинабулеб буго астрономиялъул дарс. ЦIалдохъабазда тIадкъалеб буго классаздаги школалъул азбаралдаги рацIцIалъи гьабиялъул ишги.\nИсана байбихьана школазул цIалул тIахьазул халгьабиги. РАНалъул гIалимзабазул пикру хIисабалде босараб гурони цIалул тIехь школалда хIалтIизабизе гьукъана цIияй министралъ. Цоязул ракIбохизабуна гьеб пикруялъ: гьез абуна, хьул бугин кьочIолаб гIелмуялъул хIасил букIиналда цIалул тIахьазулъин. Цогидазул буго гIаксаб пикру: гьез абулеб буго, цIалул тIахьазул экспертиза гьабулинги бицун, пуланал чагIазул чванта цIезабизе багьана батанилан.\nСоветияб заманалда рукIарал пионеразулги комсомолалъулги къокъабазул бакIалда гIуцIана Россиялъул цIалдохъабазул хIаракат (РДШ). ГьабсагIаталда Россиялда буго 80 регионалияб отделениеги 200 хасаб школаги. ГIуцIана гьелъул бутIаби Дагъистаналдаги. Кинаб бакI кквелеб рехсараб хIаракаталъ цIалдохъабазе тарбиякьеялъулъ – жеги лъаларо.\nУчительзабазул хIалтIи хIалуцинабуна ТIолгороссиялъул контролиял хIалтIаби (ВПР) тIоритIиялъги. Цин гьеб кьезабуна 10-11 классазул цIалдохъабазда (географиялъул). Киналго школазул цIалдохъабазе чарагьечIеблъунги кколароан гьеб. Хадуб ВПР хъвазе тIамуна байбихьул класс лъугIулел цIалдохъаби.\nЩиб букIине бугеб\n3-4 проценталъ цIикIкIинаризехъин руго вузазда бюджетиял бакIал. Бищунго хIажаталлъун рикIкIунел руго программирование (компьютеразул технологиял), промышленниябги гражданиябги бакIал рай, юриспруденция ва гь.ц. махщелчагIи.\nБакIал цIикIкIинаризе руго къватIисел улкабаздаса Россиялде цIализе рачIунел студентазеги. Нилъехъе цIализе рачIине руго Китаялдасаги, Казахстаналдасаги, Туркменистаналдалдасаги, Тажикистаналдасаги студентал. Бищун гIемер – 13 проценталъ цIикIкIун – къабул гьаризе руго Сириялдаса студентал (455 чи). 20 студентасе букIине буго «ГIурус мацI ва адабият» абураб махщелалъе цIализе ихтияр.\n2018 соналда школалда цебесеб лъайкьеялъул идарабазда мализе буго «финансалъулаб лъай букIин». ГIисинлъималазда малъизе руго Россиялъул гIарцул сипат ва цогидал жал.\nЕГЭялда хиса-басиял рукIине гьечIо. Гьедин лъазабуна РФялъул Лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министерствоялда. БукIана хабар, историялъул экзамен чарагьечIеблъун гьабизе бугин абураб. ЦIалул стандартал хисизаризе кколеблъиялда бан, гьеб масъала нахъе бахъана. Гьединабго къисмат букIине бегьула физикаялъулги, обществознаниялъулги, адабияталъулги, къватIисел улкабазул мацIазулги. Бицунеб буго, чарагьечIел экзаменал рукIине ругин школалда кьурал киналго дарсазул, амма дагь-дагьккун. РакIалда буго, экзаменал кIиго бутIаялде рикьизе: цоял кьезе ккола ичIго класс лъугIараб мехалда, цогидал – 11 классалдаса хадуб.\n2018 соналда 5-9 классазул цIалдохъабазда малъизе буго «робототехникаги» астрономияги. Бицунеб буго, школалдаго малъизе кколин психологияги: хасаб дарс хIисабалда яги ОБЖялъул бутIа гIадин. Гьелъие гIиллалъун рехсолеб буго цIалдохъабазда гьоркьор гьекъолдулезулги наркотикал хIалтIизарулезулги къадар гIемерлъи.\n2017-2018 цIалул соналда байбихьулеб буго «Основы кибербезопасности» абураб дарс кьезеги. Гьелъул мурад буго Интернеталдасан рукIунел хIинкъабаздаса лъимал цIуни.\nХIадурун буго хасаб проект – 23 сонил ригьалде рахинчIел, цо лъимерги бугел улбузе тIадегIанаб лъай щвеялда бараб. Гьеб проекталда рекъон, гIолохъанал улбузе рес кьезе буго заочно цIализе ва хадубккун очнияб къагIидаялде тIадруссине.\nПрочитано 465 раз\tПоследнее изменение Пятница, 29 декабря 2017 10:51\nДругие материалы в этой категории: « Школалдаса тIагIунеб буго гIаданлъи\tНилъеего заралалъе батула »\nВ Хасавюрте состоялось заседание оперативного штаба марта 23, 2019\nАкцию «Зеленые километры» принял Ленинский район столицы марта 23, 2019\nАртем Здунов держит на контроле ситуацию в Хасавюрте марта 23, 2019


Ялова. "МахIачхъала" абулеб ахикь. Дагъистаналъул вакиллъи.\nРоссиялъул гIорхъи бахун къватIибе дагъистаниязул аслияб къадар ккана гIурусазулгун кавказиязул рагъ лъугIун хадуб. Гьелги диналъе эркенлъи букIине исламиял улкабазде – Туркиялдехун, Сириялдехун балагьун ун руго.\nГьедигIанасебго гьечIониги, хадусеб тIел буго аслияб куцалда Россиялда инкъилаб кколеб заманалда яги Дунялалъул КIиабилеб рагъдаса хадур бакътIерхьул рахъалдехун араб. Гьезул къисмат кинан ккараб, кир гьел ругел жакъа къоялда? ВатIан тун къватIиб жамгIияб гIумрудулъ яги цогидалъулъ кинаб гIахьаллъи гьезул бугеб?\nВатIан тун къватIире ккарал дагъистаниязда гьоркьоса политикаялъулъги, жамгIияб хIалтIулъги, маданияталъулъги бищунго машгьурлъи щвараллъун тарихчагIаз рикIкIуна Туркиялде ккарал магIарулал.\nКидаялиго турказул пачалихъалда кIудияб къадругун рехсолаанин дагъистаниязул цIаралин бицуна тарихчагIаз. Масала, диниял церехъаби МухIаммад аль-Мадани бин ГIусман Дагъистани, Сейид АхIмад ХIусамуддин аль-Руккали, ГIумархIажи Зиявудин Дагъистани, Шарапудин ибн ГIабдурашид Дагъистани. Гьединго гIурусазулгун турказул рагъулъ – 1877 соналда – дагъистаниял ГъазимухIаммад Шамилидеги, МухIаммад Фазиль-паша Дагъистанлидеги, МухIаммад Мухлис-паша Дагъистанлидеги божун тун букIана турказ рагъулал къокъабазе нухмалъи гьаби.\nГьединго Дагъистаналъул ГIелмияб Централъул хIалтIухъан, филологиял гIелмабазул доктор АхIмад МуртазагIалиевас хъвараб тIехь буго «Писатели дагестанского зарубежья» абун. Гьениб абулеб буго 1946-1947 соназда туркиялъул хIукуматалъул бетIерлъун вукIарав Реджеб Пекерги 1994-1996 соназда улка цIуниялъул министрлъун вукIарав МухIамад Гюльханги Дагъистаналдаса кколаанила.\nГьединго рехсолел руго турказул адабияталдагун публицистикаялда лъалкI тарал дагъистаниялги. Масала, ГIали Нихат Тарлан, Къадиржан Кафлы, Баха СагIид-бей, ГохIилазул Меседул МухIаммад ва цогидал.\nГьабсагIаталда Туркиялда ругел магIарулазул бищун машгьурав чилъун АхIмад Чинар рехсолев вуго гIемерисез.\nЭР-ялъе гьедин бицунеб буго Туркиялда чIарав Дагъистаналдаса Шагьабудин Озденица.\nГIурусазулгун кавказиязул рагъ лъугIун хадур Туркиялъе гочунаго магIарулазул цо тIел Сириялдехунги ккана. Гьезул наслабазулгун гIемер дандчIвай ккана Дагъистаналдаса журналист Сабир НурмухIамадовасул. ЭР-ялъ гьадинаб гара-чIвари гьабуна гьесулгун.\nДагьалъ цебегIан Америкаялъул Цолъарал Штатазда гIумру гьабулеб букIана Шималияб Кавказалдаса 500 хъизаналъ. Гьезда гьоркьоса 300 чи дагъистаниязул рагIула. Аслияб куцалда магIарулалги лъарагIалги. Гьезул гIемерисел Нью-Джерси штаталъул Патерсоналда руго. Гьедин хъвалеб буго Бакъбаккул рахъалда гIезегIан соназ дипломатлъун хIалтIулев вукIарав Багьавудин ГIалиевас Шималияб Кавказалъул диаспораялъул хIакъалъулъ бахъараб тIехьалда.\nАмерикаялда ругел дагъистаниязул аслияб къадар Дунялалъул КIиабилеб рагъдаса хадур гьенире ккарал чагIазул букIанин бицана ЭР-ялъе Мэриленд штаталъул Балтимор шагьаралда гIумру гьабулев ЧIарада мухъалдаса ХIажи Садулаевас.\nЕвропаялде ккарал магIарулазул бищун машгьуравлъун советияб заманалда рикIкIунаан суратал рахъулев чи ЧIохъа Мусаясул Халилбег. Жакъа къоялда гьенир Дагъистаналъул вакилзабилъун руго Польшаялъул гугарухъабазул тIаса бищараб командаялъул бетIерав тренер, Болъихъа Юсуп ГIабдусаламовги Италиялда Рималъул Сапиенца Университеталъул профессор, ЛъаратIа мухъалдаса Жалал СагIидбеговги. 1990 абилеб соналда жив Италиялде щведал къанагIат рукIун ратани гьенир дагъистаниял, гьанже дандчIвалел ругин Италиялда цIалулел дагъистаниялин бицана Жалал СагIидбеговас.\nГьабсагIаталда дунялалда рикь-рикьун ругел магIарулазул гIага-шагаргоцин къадар лъаларо. Гьезулгун бухьен гьабиялъе тIоритIарал бищунго ахIи-ахIур бахъинабурал тадбиразул цояб букIана гIицIго 25 соналъ цебе МахIачхъалаялда тIобитIараб конгресс.\nтIубанго программа гьаниб буго:


Москваялда "Платоналде" данде акциячагIи\nРоссиялъул ва гьездаго цадахъ Дагъистаналъулги гьокочагIаз данде цIидасан байбихьун буго дандечIеялъул акция.\nРоссиялъул ва гьездаго цадахъ Дагъистаналъулги гьокочагIаз данде гьал къоязда цIидасан байбихьун буго дандечIеялъул акция. «Платон» системаялде рахъаразул МахIачхъалаялда 300 чи вугин, амма республикаялда гьезул къадар азаридаса ун батизеги бегьулин абурал баянал кьолел руго акциячагIазул лидераз. Гьез бицухъе, гьезде къуваталъул идарабазул рахъалдасан гьабулеб тIадецуйги лъугIулеб гьечIо.\nРоссиялъул 43 батIияб регионалдаса рикIкIаде хьвадулел, юк баччулел автомобилал рачунез гIахьаллъи гьабулеб бугила «Платон» системаялде данде тIобитIулеб акциялдайилан лъазабулеб буго гьел шоферзабазул гIуцIиязул церехъабаз. Россиялда гьеб «Платоналде» данде акция 2015 соналъул ноябралда байбихьун, моцIидасаги цIикIкIун халатги бахъун лъагIалил ахиралда заманалъ гьоркьоб къотIизе тун букIана. Ц1идасан гьеб 20 февралалда байбихьана.\nЧан чияс гьел тадбиразулъ гIахьаллъи гьабулеб бугебали мухIканго лъаларила, амма гьезул къадар чанго анцIго азарго чиясдаса цIикIкIун бугин абулеб буго гьел лидераз. Гьезул рахъккун «Платоналде» дандечIеялъулъ гIахьаллъи дагъистаналдаса бищун дагьалдаса босун 300 чи шоферас гьабулеб бугин, амма гьезул къадар азаргоялдасаги цIцIикIкIун батизегицин бегьулин абулеб буго Дагъистаналъул рикIкIаде хьвадулел гIемеркъайи баччулел автомобилалрачунезул ассоциациялъул бетIер МаламухIамадов Рустамица. Гьес «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда баян гьабуна гьеб «Платоналде» дандечIаразул данделъиялда жидеца къотIи гьабун букIанила церегIадин нухазда чIун бакI-бакIазде ракIарун гуреб, хIалтIизе рахъинчIолъиялдалъун протест лъазабизе. Рокъо-рокъор рукIун хIалтIизе рахъинчIого чIарал ругила, къайидал цIезе ун рачIинел рукIун нуха чIун ругила цо-цоял, цойги дагъистаналъул шоферзаби Москваялда, Ростовалда Волгоградалда ругел жидерго пишацоязда аскIор чIун ругила гьеб акциялъулъ гIахьаллъулел, гьединлъидал мухIканго чан дагъистаналъул шоферас гьеб протесталъул рахъкколеб бугебали лъазабизе захIмалъулеб бугин бицана гьес.\nГьединго МаламухIамадовас бицана 20 февралалда «Платоналде» данде акция байбихьун хадуб щиб кин гьабилебали дандбазе Хасавюрталда ракIарун рукIаралъуса полициялъ ккурал шоферзабиги гьезул церехъабиги риччан ругила, амма жеги-жеги гьезде гьабулеб тIадецуй лъугIулеб гьечIилан.\nМаламухIамадов Рустам:«Гьел полициялъ ккурални добго къоялъ риччана къватIире. Щайин гьел ккун рукIарал, гьез бегьулареб жо щибниги гьабулеб букIинчIин абун нижеца ахIи бахъинабидал риччан тана гьел. Гьеб гурониги гьезде гIунтIизабизе гIайиб букIинчIеблъидал, данделъиялде рачIин гурони. ГIадамал хIинкъизаризе, гьел нахъекъазаризелъун гьарулел руго полициялъ гьел тадбирал. Нижеца щибниги къанунги хвезабичIо, гьел нижеде тIаделъизе ккани къануналда рекъон гьелъие щибниги гIиллаги гьечIо. Нижер гьеб политикаялда хурхараб акцияги гуро, гьеб буго бацIцIун экономикияб суал. Гьединго нижеца цIунулел руго жамгIияталъул ихтиярал. Диеги хIинкъаби кьолел рукIана полициялъулаз, мун сунда гъунила вугев, щибила дуе къваригIун бугебила жидеца гIодове вуссинавизе вугин мунилан абун рукIана гьел. Дица гьездаги абуна дица щибниги къанун хвезабулеб гьечIин, бегьулареб иш-пишаги гьечIин, дун гьеб ассоциациялъул цевехъанлъунги халкъалъ вищарав чи вугилан. Гьеб мехалдаги гьез дида лъазабуна дур хIалтIи гьечIин тейила, дуе тIокIаб киданиги хIалтIизе рес кьезе гьечIила жидецайилан. Гьеб гурониги нуж экстремистал гIадал чагIи ругила, нужеца гьабулеб жоги экстремизм букIин чIезабизе захIматаб жо гурилан абуна гьез дида».\nЖиндие гурониги цойги щибаб мухъазда жидер церехъабаздеги гьебго тIадецуй гьабун, хIинкъалаби кьун хIалтIуе квалквал гьабулеб бугила низам цIунулезиланги тIадежубана Рустамица. Гьединго гьес баян гьабуна «Платоналде» данде багъаризабураб гьеб акция 1 марталдалъагIан халат бахъине бугин. Гьеб заманалде щвезегIан тIалъиялъ системаги нахъе бахъун жидер тIалабал тIуразаричIони цIидасанги гьединалго акциял ва цойгидал протесталъулал тадбирал тIоритIизе ругилан. Гьеб ишалъул жидее бокьараб хIасил ккезабизегIан жал гIодоре риччазе гьечIилан лъазабуна гьес «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда.\nТIоцебе «Платон» системаялъ цо километр таралъухъ автомобилазухъа 3,73 кепекги тIалаб гьабулеб букIана. Гьелдаса разигьечIолъи гIемерлъидал гьеб 2016 соналъул 29 февралалдалъагIан цо гъурущги, 53 кепкидеги ккезабун букIана. Гьелдаса хадуб 2018 соналъул декабралдалъагIан гьеб лъабго гъурущги анлъго кепекалдеги бахинабулеб буго. Гьебщинаб гIарацги кьун хIалтIун жидее щибниги хайир гьечIила гьеб гIарацги нухал къачIазейиланги бакIарун хасал чагIазул чунтбузухъе унеб бугин абун разигьечIолъи буго гьеб протесталъул гIахьалчагIазул.\nАрбагI къоялда Санкт-Петербургалъул диванханаялъ хал гьабизе буго "Платоналде" данде акция гьабураб щуго чиясул ишалъул.


«Газпром Межрегионгаз Пятигорск» абураб гIуцIиялда цебе Дагъистаналъул налъи бахун буго 22 млрд 250 млн гъурщиде. Гьедин Дагъистаналде биччараб газил 86 проценталъухъ гIарац кьечIого хутIулеб буго. Масала, исана сон байбихьаралдаса араб лъабго моцIалда жаниб 26 проценталъ гурони кьун гьечIо гIарац. Гьелда гьоркьоса гIадатиял гIадамаз кьун буго 22 проценталъ гIарац, экономикиял, рукIа-рахъиналъул ва цогидал идарабаз – 47.\nГьедин бицана 24 апрелалда республикаялъул нухмалъулесулгун газил ишкодосезул букIараб дандчIваялда.\n«Газпром Межрегионгаз Пятигорск» абураб гIуцIиялъул нухмалъулев Аркадий Деревянкоца бицана гьедин налъукь ккун рукIаниги, жидеца Дагъистаналде газ къотIинабичIин. Хасго социалиял объектазде – ясли ахазде, азарханабазде къотIинабуларин жидеца гьеб.\n«Газпром Межрегионгаз Пятигорск» гIуцIиялъул Дагъистаналда вугев нухмалъулев ГIадилхан Ганакаевас буна кIуди-кIудиял налъаби ругин хIухьладалъун рукъзал хинлъизарулел компаниязул. Масала, Махачкалатеплоэнергоялъул (500 млн), Дагестанэнергоялъул (200), Махачкалатеплосервисалъул (165). МахIачхъалаялда жанир газалдаса пайда босулел гIадамазул хъвай-хъвагIай буго 144 азаридаса цIикIкIун чи (гьезул хъизанал малъичIого). Гьез кьезе кколеб налъул къадар ккола 4 млрд гъурущ.\nДагъистаналъул хIукуматалъул нухмалъулев ГIабдусамад ХIамидовас рагIи кьуна гьеб налъи исана июналдехун бецIизе.\nДагъистаналда тIад 22 млрд гъурщил рахъалъ газил налъи букIин гьадин бичIчIулеб буго Гъуниб мухъалдаса МухIамад Сулеймановасда.\nМухIамад Сулейманов: «22 млрд гъурущ налъи ккун батила гIадамаз газихъ гIарац кьечIогоги, гьединго гIадамазда тIадги хъван, хIакимзабазги, жеги тIадехун ругезги жидеего босиялъги».\nГьесул рагIабазда рекъон, газилги, лъелги, электроэнергиялъулги рахъалъ иш цого куцалда буго Дагъистаналда. Гьеб киналъухъго гIарац кьезабула, хIалтIизабураб къадаралъухъ балагьун гуреб, мина-карталъул кIодолъиялъухъ балагьун. Гьедин гьелда гьоркьоса давла тIезабулеб бугин хIакимзабазин абураб пикру буго МухIамад Сулеймановасул.\nРеспубликаялъул нухмалъулес абуна жидеца хIаракат бахъилин гьеб налъи бецIизе гуребги, хадубккун налъукь ккеларедухъ хIакимзабазда гьоркьоб хIалтIи бикьизеги. Гьединго хIажат буго газихъги цогидалъухъги гIарац бакIарулеб хасаб централъул хIалтIи роцIцIинабизе. Дагьалъ цебе республикаялда хIалтIизе лъугьан цогояб информцентр. Гьелдалъун ракIалда буго гьенибе бачIунеб гIарцуда хадуб халкквезе.


ПЕНСИЯЛ: ХИСА-БАСИЯЛ. - 11 Апреля 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Апрель » 11 » ПЕНСИЯЛ: ХИСА-БАСИЯЛ.\nГ1адамазул г1умруялъулъ к1вар ц1ик1к1араб бак1 ккола пенсионнияб фондалъул х1алт1уца. Дагьалго гъурщазцин пенсия ц1ик1к1индал рохула г1адамал. Инфляциялда рекъон гьабула пенсиялъул индексация (гьеб ц1ик1к1ин). Исана пенсиял кьеялъулъ ккарал хиса-басиязул, гьарурал ц1илъабазул бицана районалъул пенсионнияб фондалъул отделалъул нухмалъулей Пат1имат Ах1мадовалъ.\n- Пат1имат, ц1ик1к1анищ исана пенсиял?\n- Февраль моц1алда гьабуна пенсиязул индексация. Индексация гьабураб пенсия щвана г1иц1го араб соналъул 30 сентябралде щвезег1ан х1алт1улел гьеч1ел пенсионеразе. Пенсионер х1алт1илев вугев – гьеч1ев пенсионнияб фондалъ ч1езабула гьев х1алт1улев г1уц1иялъул баяназда рекъон. Ахирисел гьединал баянал нижехъ рук1уна т1адехун рехсараб къоялде кьурал. Пенсионер ватани индивидуалияв предприниматель, нотариус, адвокат, ай живго жиндит1аго ч1ун х1алт1улевлъун, араб соналъул 31 декабре щвезег1ан гьев учеталда ватани, пенсионнияб фондалъ гьев х1алт1улевлъун рик1к1уна. Гьединав пенсионерас араб соналъул 1 октябралдасан гьаб соналъул 31 марталде щвезег1ан заманалда х1алт1и тани, гьес бегьула гьеб пенсионнияб фондалда лъазабизе ва гьаб соналъул 31 маялделъаг1ан нижехъе г1арза кьезе. Г1арза кьун хадусеб моц1алдасан пенсионерасе щола индексация гьабураб пенсия. Гьелдаса хадув пенсионер нахъойги х1алт1изе лъугьани, гьесие щолеб пенсия дагь гьабуларо. 31 маялдаса хадув пенсионер х1алт1удаса нахъе вилълъани, пенсионнияб фондалде гьес г1арза кьезе кколаро, щайгурелъул гьаб соналъул 2-леб кварталалдасан г1уц1иялъе (х1алт1и кьолесе) бихьизабун буго щибаб моц1алъулаб отчет кьеялъул бигьа гьабураб къаг1ида гьелда рекъон пенсионер х1алт1улев вугев – гьеч1ев автоматически ч1езабула.\n1-себ февралалдаса страховияб пенсия ц1ик1к1ана 4 проценталъ, ЕДВ – 7 проценталъ.\n1-себ апрелалдасан, х1алт1улел ругониги – гьеч1ониги, социалияб пенсия ц1ик1к1ине буго 4 проценталъ. Гьедин, социалияб пенсиялъул гьоркьохъеб лъаг1алил къадар бащалъула 8562 гъурущалда.\nАраб соналъул 1-себ январалдаса байбихьун, Россиялда ч1езабураб пенсионнияб формулаялда рекъон, гьаб соналда херлъун бахъулеб пенсия бахъиялъе бук1ине ккола 7 соналдаса дагьаб гьеч1еб х1алт1ул стаж ва 9-са дагьал гьеч1ел пенсионниял баллал. Исана пенсионнияб балл бащалъула 74,27 гъурущалда.\n- Нужер х1алт1уда хурхарал кинал хиса-басиял лъугьарал г1уц1абазул (х1алт1и кьолесул) х1алт1улъ?\n- Кьурал ва рехсарал взносазул щибаб кварталалъ г1уц1абаз отчет кьола нижехъе. Гьанже апрелалдаса байбихьун, пенсионерал х1алт1улел рук1ин лъазе, ч1езабулеб буго щибаб моц1алъе отчет кьолеб къаг1идаги. Гьелъие щибаб моц1алъул 10-леб къоялдаса кват1ич1ого страхователас пенсионнияб фондалде кьезе ккола киналго страховать гьарурал х1алт1ухъабазул х1акъалъулъ гьадинал баянал: х1алт1ухъанасул фамилия, ц1ар, инсул ц1ар, СНИЛС ва ИНН.\nТ1оцебесеб гьединаб отчет кьезе ккола 10-леб маялдаса кват1ич1ого.\n-«Эбелалъул» капитал кьеялда кканищ хиса-басиял?\n-«Эбелалъулаб» капиталалъул программа халат гьабуна жеги 2 соналъ. Гьелда рекъон «эбелалъулаб» капитал щвезе бегьула 2018 соналъул 31 декабралде щвезег1ан к1иабилеб ялъуни хадусеб лъимер гьабураб яги хьихьизе бачараб хъизаналъе. Гьаб соналда капиталалъул къадар бащалъула 453026 гъурущалда.\nГьаб соналъул 1-себ январалдасан, законалда рекъон, хъизаназул ихтияр буго «Эбелалъулаб» капиталалъул г1арац лъимер-инвалидалъе х1ажаталъе х1алт1изабизе. Гьеб г1арац хвезабизе бегьула хъизаналда бугеб бокьараб лъимер-инвалидалда, гьеб лъимералъул соназухъ балагьич1ого. Гьеб мурадалъе пенсионнияб фондалъ сертификаталъул бет1ергьабазухъа г1арзаби къабул гьарула РФялъул Х1укуматалъ «эбелалъулаб» капитал х1алт1изариялъул къаг1идаби ва сунде гьеб харж гьабизе бегьулебали ч1езабун бахъиндал.\nПросмотров: 136 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 5.0/1


Расул » Ассоциация учителей аварского языка\nАУАЯ » Облако тегов » Расул\nРасул ккола Дагъистаналъул зодихъ бищун гвангъараб цIва. Гьунаралъулги ГIакъиллъиялъулги чIагояб гIаламат. Гьесул «ТIадегIанал цIваби» - поэзиялъул зобазда кенчIолел цIвабзазда гьоркьор бищун гъвангъарал. Гьесул «Дир Дагъистан» - прозаялъул гIатIидаб ралъадалда гьелчолел карачелазул бищунго гучаб. Гьесул тIаса рищарал\nАвар адабият / Фотоматериал / Учителасе


ГIумаханил къануналдаса » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГIумаханил къанунал абун тарихалда жаниб машгьураб, къимат тIокIаб, гIелмияб, политикияб ва социалияб кодекс, бицанихъе, нилъеда кодобе щун буго 1946 абилеб соналда Шамил районалъул Гьандихъ росулъ цо некIсияб гIараб тIехьалда гьоркьоб батун. Гьеб хъван буго гIараб мацIалъ ва гьелда бихьизеги гьабун буго закон жинца данде гьабурав кIудияб гIелмуялъул ва гIакълуялъул бетIергьан Хунзахъа ГIумахан хвараб заман гьижраялъул 1044 абилеб, цIияб къагIидаялдалъун 1634 абилеб сон кколилан. Балагьараб мехалъ, гьеб букIине ккола XVI гIасруялъул ахир ва XVII гIасруялъул авал.\nБотIрода ялъуни чохьода ругъун лъун бугони, гьеб ботIрода лъураб ругъун гIадал нахуде щун бугони, ялъуни чохьода лъураб ругъун бакьазда хъван бугони, ругъун лъурасухьа бахъизе 66 чахъу- кьегIер.\nРагъулаго цояс цогидасул кIиябго бер бахъани, гIайибасухъа бахъизе 200 чахъу, цояб бер бахъани -I00 чахъу.\nКIиябго квер къотIани, яги гIажизлъизабуни, гIайибасухъа бахъизе 200 чахъу. Цояб квер къотIани, яги гIажизлъизабуни бахъизе I00 чахъу.\nГьединабго гIакIа бахъизе, бохдул къотIани яги гьел гIажизлъизаруни.\nЦояб гIин къотIани, гIайибиясухъа обществоялъе пайдаялъе бахъизе 50 чахъу ва гIин къотIарасе кьезе чIезабураб роценалда гIакIа. КIиябго гIин къотIани, бахъизе I00 чахъу.\nНилъер ракьалъул чияс чияр ракьалдаса вачIарав чIвани, чIварасул гIагарлъиялъ чIвадарухъан хIисабалда гьев вихьизавулев вугиланги рагIун, балъго гъоркьан гьесухъе рекъел тIалаб гьабизе чиги ритIун, гьез чIвадарухъан цогидав вугилан вихьизавуни, ва гьелда ханасул диванчагIи щаклъулелги ругони, гьедизе ккола чIварасул I0 гIагарав чи. Гьел гьедулел ругони, иш гьелдалъун лъугIизе тола, гьедизе инкар гьабуни, щаклъи бугесдаса бахъизе рецIелалъул бащдаб.\nЦо лъица бугониги гIайиб гьечIеб чияр гьве чIвани, гьеб чIварасухъа бахъизе гьединабго гьве ва цо чахъу, нагагь гьве чIван бугони цо кинаб бугониги гIайиб ккун, гьеб мехалъ бахъизе гьединабго гьве ялъуни цо чахъу.\nГьвел бетIергьанас чIезабулеб бугони, гьве гIайиб гьечIого чIван бугин, гIайибиявги чIун вугони гьве гIайиб ккун чIванилан, гьеб мехалъ гIайибияв гьедизе ккола Къуръаналда кверги хъвачIого. Гьедизе бегьула кIудияв чиги, балугълъиялде вахинчIевги. Гьедулев гьечIони, гьесухъа бахъула гIакIа.\nКету чIвани, бахъизе гьединабго кету. ХIелеко чIвани, бахъизе хIелеко, гIанкIу чIвани, бахъизе гIанкIу.\nРагъизе ккараб бакIалда щив вугониги чIван вугони гIайибиявги лъалев гьечIони, амма чIварасул гIагарлъиялъул щаклъиги цо лъиде бугониги ккун бугони , гьев щаклъи ккарав гьедизе ккола 10 чигун цадахъ.\nНагагь гьединабго хIалалда цо щив вугониги лъукъун вугони, щаклъи ккарав гьедизе ккола 3 чигун цадахъ.\nКилищ къотIаралъухъ бахъизе 15 чахъу. Гьединабго багьа щибаб къотIараб килщихъ.\nНагагь лъукъун вугони, гIайибиявги лъалев гьечIони, лъукъарасул гIагарлъиялъ 3 къоялда жаниб жидерго щаклъи ккараб бакI бицинчIони, гьезухъа бахъула 1/4 ратIал гьацIул.\nЛъида бугониги жанибе багьараб ругъун лъунани, гьеб ругъун борцуна гьоркьохъеб бицалъиялъул килщаз, гIеблъухъе. Щибаб килищ рикIкIун гIайибиясухъа бахъула цо чахъу. Ругъун борцине килщазул къадар цIикIкIарабгIан, цIикIкIуна гIайибиясухъа рахъулел чахъабазул къадарги.\nХонжроца яги нус кьабун лъураб ругъунги борцуна гьоркьохъеб бицалъиялъул килщаз ва килищалъул гIеблъи бугеб ругънахъ бахъула бащдаб чахъу, кIиго килищ гIеблъуда бугеб ругъун бугони чахъу.\nДагIба-рагъ гьечIого чи лъукъани, борцине ккола ругъун. Ругънал багьа кIиго чахъдадаса цIикIкIунеб гьечIони, щаклъи бугес живго вацIцIад гьавизе бегьула гьедиялдалъун. Ругънал багьа лъабго чахъдада бащалъани, щаклъи ккарасда цадахъ гьедизе ккола цоги чи. Ругънал багьа цIикIкIанагIан, цIикIкIуна гьедизе кколезул къадарги.\nЛъица бугониги цогиясул хIатIилхинкI бекани, гIайибиясухъа бахъула 10 чахъу. Гьелъул цо бутIа бекарасухъа бахъула 5 чахъу.\nБотIрода ругъун лъун бугони, гьеб ругъунги ботIрол тIоцебесеб хъалалда хъвалеб бугони гIайибиясухъа бахъула I чахъу-кьегIер, ругъун ботIрол кIиабилеб хъалалда хъвалеб бугони - 2 чахъу - кьегIер, нагагь ругъун ботIрол ракьаялда хъвалеб бугони -I0 чахъу-кьегIер.\nЧи лъукъун вугони ва лъукъарасухъе тохтур ахIизе ккелин кIиго чиясги абулеб бугони, гIайибияс жиндирго чвантиниса гIарацги кьун ахIизе ккола тохтур, амма гьев тохтур ахIизе гIедегIулев гьечIони, гьесдаса бахъула 1/4 ратIал гьацIул.\nКIалдиб зар кьабгIун яги кин бугониги гIусалъе зарал гьабун бугони, гIайибиясухъа бахъула I0 чахъу.\nЦо хьабалахъгIучI бекун бугони ва гьениб ругъун лъун бугони гIайибиясухъа бахъула 5 чахъу. Масала, ругъун лъугьун гьечIони - 3 чахъу. Ялъуни гьезда гьоркьоб дагIба ккани, хьабалахъгIучI яги ракьа бекун гьечIони, гьеб мехалъ гIайибиясул гIагарлъияльул чагIи гьедизе ккола бихьизабураб бакI бекун гьечIилан.\nГьод бекани, гIайибиясухъа бахъула 5 чахъу.\nКIигояв вагъизеги ккун, цоцада кьабгIун бугони, тIоцебе жо кьабурасдаса бахъула 2 чахъу, дандиясги кьабун бугони, гьесдаса бахъула чахъу. Нагагьлъун цонигиясе хIалай вахъарасги жо кьабани, гьесдаса бахъизе 3 чахъу.\nХунжрул рахъун цоцазе хIинкъаби кьолел ругони, щивасдаса цо-цо чахъу бахъула.\nДагIба гьабизелъун ярагъ бан бугони, гьеб ярагъ хIалтIизе гьабичIониги гьесдаса бахъула I чахъу.\nГодекIаниб кIигояв вагъани, тIоцебе кьабарасдаса бахъула 2 оцол багьаяб гIакIа.\nЛъимаде йигей чIужу чIвани, чIварасухъа бахъизе кIиго нухалъ цIикIкIун рецIел. Лъимаде йикIин бахчун батани, бахъун те рецIелги I0 чахъуги.\nЧи чIварас 10 къоялда жаниб росу тезе ккола. РецIел бихьизабураб заманалда кьолеб гьечIони, гьеб кьезегIан щибаб къоялъ цо чахъу бахъула. ГIайибиязухъа рецIел тIалаб гьабула жамагIаталъ тIамурав 6 чияс.\nЖидерго бидулав лъабго сон иналде чIварас рецIелги цоги харжалги тIад руссинарула ва гьев чи росу тун ине ккола.\nЧIварасул гIагарлъиялъ бидулав росулъе вачIине изну кьун хадув чIванани, гьев чIварасухъа бахъула рецIел ва цогидал харжал ва гьев росулъа къватIиве гъола.\nЧIварасул гIагарлъиялъ, рекъел гьабилелде, бидуласул мина бухIани, гьезухъа рецIел бахъуларо.\nГьедизе вихьизавурав анцIгоясул цояс инкар гьабулеб бугони гьесул бакIалда тIамула кIиго чIужугIадан.\nЧIварасул (лъукъарасул) гIагарлъиялъ яги ирсилаз цо яги кIиго нухалъ бидуласул гIагарлъиялъухъе чи витIани ва гьел гьелъие мукIурлъулел гьечIони, хадусел къояз мукIурлъи рикIкIунаро.\nБидуласул гIагарлъиялъ яги ирсилаз абуни бидулав рокъов гьечIин ва гьесул цIар бицани, изну кьола 3 къоялъ ралагьун чIезе. Гьев рокъове вачIани ва мукIурлъани, иш тIубала гIаммаб къагIидаялъ, ай рецIелги бахъун.\nЦояс цояв лъукъани ва гIайибияв гьелъие мукIурлъани, амма ругъуналъул роценалда тIасан гьезда гьоркьоб дагIба ккани: масала, гIайибияс абуни, ругъун тIоцебесеб хъалалде щвезегIан гурони гьечIилан, гьев гьедизе ккола цо гIагарав чигун. КIиабилеб хъалалде тун бугилан абуни гьедула кIиго гIагарав чигун, ботIрол ракьаялде ругъун щун бугилан абуни лъабго гIагарав чигун. Гьединго тIубала дагIба цогидал ругъназул рахъалъанги.\nРосулъа къватIиве гъурав бидулас, чIезе бихьизабураб бакI хисани, гьесухъа бахъула ратIал гьацIул. МукIурлъичIони гьев гьедизе ккола лъадуда цIарги тIамун.\nБатIияб ракьалъул чияс нилъер ракьалъул чиясе къварилъи гьабун бугони ва гьеб гьабиялъулъ нилъер ракьалъул чиясги гIахьаллъи гьабун букIиналда щаклъи бугони, гьедизе ккола гьесул росулъа къадру гьабулев лъабго чи. Гьел гьедани, гьев гIайиб гьечIевлъун рикIкIуна, гьедичIони, нилъер ракьалъул гIадаталда рекъон гьесухъа бахъула гьацIул кIиго ратIал.\nЧахъу бикъун бугони ва щаклъи ккарав мукIурлъулев гьечIони, гьев гIайиб гьечIевлъун рикIкIуна, чахъдал бетIергьанас цIар чIварав чигун цадахъ гьедани. Hyгlac гьедизе инкар гьабуни, цIогьорас лъабго нухалъ цIикIкIараб рецIел кьезе ккола.\nРокъоса къайи бикъун бугони ва щаклъи ккарас гьелъие инкар гьабуни, цIогь тIад чIезабураблъун рикIкIуна, росулъа чияс гьеб ритIухъ гьабуни. Гьеб мехалъ щаклъи ккарас вацIцIадав вукIин чIезабизелъун жиндаго цадахъ гьедизавизе ккола 6 гIагарав чи. Нагагь, щаклъи ккарас гьедизе инкар гьабуни, жиндир гьади-гьадинаб къайи гьев чияс бикъанилан, цадахъ лъабго чиги вачун гьедизе ккола къварилъи ккарав чи. Бикъараб жо ратIалалдаса бакIаб батичIони, гIакIаги бахъичIого, бикъаралъ рецIел босун тезе бегьула. Нагагь росулъ, гьеб цIогь гьабулев вихьанилан абулев чи ватичIони, цIогь гьаби ритIухъ гьабун гьа базе ккола, цадахъ цо гIагарав чиги вачун, рукъалъул бетIергьанас. Росулъа 6 чигун цадахъ цIогь чIарав гьедани, гьев гIайиб гьечIевлъун рикIкIуна.\nЧу, гIорцIен яги гIала бикъани яги чIвани, ва бетIергьанчияс щаклъи ккарав вихьизавуни, гьев 6 чигун цадахъ гьедизе ккола. Гьел гьедулел чагIиги рукIине ккола бетIергьанчияс цIар чIварал; гьедизе инкар гьабуни, цIогьорас бецIизе ккола росулъа 3 ритIухъав чияс абураб къадаралда бикъаралъул багьа. ДагIба цогидаб боцIуда тIаса ккун бугони, гьедулезул къадар чIезабула: оц бикъани - 4, гIака бикъани - 3, натIихI бикъани - 2, бече бикъани - 3 чи. Гьез гьедизе инкар гьабуни гIайибияс бецIизе ккола росулъа 3 ритIухъав чияс абураб къадаралда бикъаралъул багьа.\nЧахъу бикъани ва гьеб бикъиялъе цIогьор мукIурлъани, гьесухъа бахъула гIицIго чахъу ва цIогьодиялъе гIоло гIакIа. Къайиялъул щиб букIаниги жо бикъун бугони ва гьелъул хIакъалъулъ ханасда гIицIго лъагIалидасан гурони лъазабун гьечIони гьесул гIарза хал гьабичIого тола.\nЛъица букIаниги цогидасда цIогь чIван бугони ва щаклъи ккарас дандеги лъазабуни, жиндие цIогь чIварас яги гьесул гIагарлъиялъ жиндирги жо бикъун бугилан, гьесул гIарза лъабго моцI инегIан къабул гьабуларо.\nХуриса хIама цIурал гулал рикъун ругилан лъазабуни ва щаклъи ккарав гьелъие мукIурлъулев гьечIони, гьев вацIцIалъула цо чигун цадахъ гьедани, хIамидаса дагьаб жо букIун батани, живго гьедани гIола. Гьединго тIубала хер бикъиялда тIасан ккараб дагIбаги.\nКIиго яги цIикIкIун чи рекъон чахъу, куй, яги цIцIе бикъун бугони ва гьел цIогьалъе мукIурлъани, гьезухъа бахъула бикъараб цоялъухъ 3 бетIер. Гьелде тIадеги щивасухъа гIакIадуе бахъула I,5 ратIал гьацIулги. Амма гьел цIогьалъе мукIурлъулел гьечIони бетIергьанчиясе ихтияр кьола гьезул цоясде гIайиб гIунтIизабизе, инкар гьабулеб бугони, вацIцIалъизелъун гьев гьедизе ккола. Цо чахъу бикъун бугони - живго, кIиго бикъун бугони - гьесул гIагарал чагIигун. ГIагарлъи гьедулеб гьечIони ва бетIергьанчиясе зарал тIад буссинабизе кколеб бугони, гьесул ихтияр буго цадахъ рукIаразда рецIел кьеялъулъ гIахьаллъи гьабеян абизе. Гьел разилъани, рецIел киназго цадахъ кьола, инкар гьабулеб бугони, гьелги гьедизе ккола жидеца цIогьалъулъ кинаб бугониги гIахьаллъи гьабичIилан ва гьан кваначIилан. Гьедулел гьечIони, гьелги цIогь гьабураллъун рикIкIуна ва бащадго жавабги кьезе ккола.\nЦого рокъоб кIиго сордоялъ тIатIала цIогь гьабун бугони ва цIогьорги кIиабилеб сордоялъ гурони кквезе щвечIони, гьесде тIаде бачIуна тIоцебесеб гьабураб цIогьги.\nХIалица рокъовеги вачIун, гьениса щиб букIаниги босани, гIайибиясухъа бахъула гьес босараб жоги гIакIаялъе цо чахъуги. ГIакIа уна ханасул рагъухъабазе. Рокъовеги лъугьун, щибниги жо босун гьечIони, гьесухъа бахъула гIакIа цо чахъу. Гьеб ишалъулъ чанго чияс гIахьаллъи гьабун бугони, гьезул щивасухъа дагIба лъугIизегIан щибаб къоялъ бахъула гIакIа цо-цо чахьу.\nНилъер ракьалъул чиясе батIияб ракьалъул чияс кьарз кьезе инкар гьабулеб батани, гьес гIарз ханасде бахъизе ккола. Гьев къарз босизе батIияб ракьалде ани, гьенибги гIарз ханасде бахъизе ккола.\nЦо бакIалда хIакимзабилъун эмен ва вас, кIиго вац яги кIиго вацгIал тIамизе гьукъула. Нагагьлъун тIамун ратани, тIадехун ругел хIакимзабаз гьезул гьитIинав хIалтIудаса ватIа гьавизе ккола.\nЛъица бугониги цогидасе, жиндирго буголъи кьолеб бугони, гьеб заманалда вачIарав лъабабилес абуни, гьеб буголъи жиндие кьун букIанин, ва гьелъие рачун рачIарал нугIзаз муфтиясда цебе шаригIаталъул законалда рекъон, гьеб ритIухъ гьабуни, цинги муфтияс гьсз бицараб битIараб бугилан абуни, буголъи лъабабилев чиясе уна. Гьеб ритIухъ гьабизе кIвечIони, буголъи гьелъул бетIергьанас кьурасе уна.\nЛъица букIаниги жидерго боцIи чияр гIалахалде балагьизабун ва гьез боцIи нахъе гъолаго тIаде рачIарал бетIергьаби рагъизе лъугьани, гьенив гIахьаллъарав щивасухъа гIакIадуе бахъула щу-щу чахъу. БоцIуда гIалахалъе гьабураб зарал цо чахъдал багьаялдаса цIикIкIараб бугони, боцIул бетIергьанабаз рецIел кьезе ккола яги гьезул цояв гьедизе ккола гIалахалъе зарал гьабичIилан.\nЦоязе шаригIаталда, цогидазе гIадаталда рекъон дагIба тIубазе бокьун бугони, гьеб суал тIубазабизе ккола гьенир гIумру гьабулезул цIикIкIарасезул пикруялда рекъон.\nНухмалъулезул тIалабалда рекъон кинаб букIаниги росдаца вакил витIулев гьечIони, гьеб росдадаса гIакIаде бахъула 10 чахъу.\nНалъулас заманалда, ишкал кквелалде къарз нахъбуссинабулеб гьечIони, гьесде къотIула гIакIа: масала, лъица бугониги ратI бакIлъи бугеб жо цIараб болжалалдаса лъагIел ингун нахъ буссинабулеб бугони, кьезе ккола 1,5 ратIал, къалиялъухъ - 1,5 къали, гIабасиялъухъ - гIабасиги цо драхмаги.\nРитIухъ гьабун, дагIба къотIизабун хадуб гъоркьлъалие лъураб жо нахъ буссинабичIони, гьеб бецIизе ккола.\nХанасул изну гьечIого тIамизе бегьуларо росабазул диванчагIиги магъущалги.\nЖиндие кьураб тIадкъай тIубазабизе гIедегIулел гьечIони, инкар гьабулеб бугони. ялъуни жиндир бакIалда цоги чи витIулев вугони, гьев чиясдаса бахъула гьацIул цо ратIалги, гьелъул ункъо бутIа гьабун цо бутIаги.\nГIилла гьечIого ахIулъе вахъинчIев щивасухъа бахъула цо-цо чахъу. ГIиллалъун рикIкIуна - унти, херлъи, санаде вахинчIолъи- 20 сон тIубачIолъи ва лъилгун букIаниги тушманлъи 6укIин.\nРекъел гьабилелде бидулав чIвани, гIадлу гьабуларо. Гьединго гIадлу гьабуларо бидуласул хъизаналъул чи чIвани.\nБидулав росулъа къватIиве витIун хадув, гьесул гIагарав чи чIвани, чи чIварасухъа бахъула 100 чахъу. Гьелде тIадеги гьес нахъ буссинабизе ккола жиндие бидулас кьун букIараб рецIел, ва гьесул тIолабго хъизан, тIад руссине ихтиярги гьечIого, кидагоялъе росулъа къватIире гъола.\nЖиндирго буголъиги гьородахъ биччан лъутанхъулев вугев цIогъор чIвани, гьесул бидухъ лъицаниги жаваб кьезе кколаро.\nЖиндирго буголъи гьечIев чиясе лъицаниги щиб букIаниги бичани, гьесул гIагарлъиялдаса къарз тIалаб гьабизе гьукъула.\nЛъутанхъулев чIварав чиясе кьезе ккола I0 чахъу. Гьев чIварав чиясухъа рецIелги бахъуларо. Лъица букIаниги гьединав цIогьор гIагарлъиялъухъе кьуни, гьесухъа I00 чахъу бахъула. Амма гьес чIезабуни жиндир гьав кквезе рес букIинчIилан гьесухъа щибго бахъуларо. Гьелда щаклъи кколеб бугони, гьев 3 гIагарав чигун цадахъ гьедизе ккола. ГIагарлъиялъ жидехъе кьурав цIогьор чIвани, гьелдалъун кинабго жо лъугIула. ЧIвачIони воеводствоялъул кIудияз гьезда абизе ккола: «Нужеца гьев чIвай, чIвазе бокьун гьечIони, бецIе гьес гьабунщинаб зарал, гьеб бецIизе гIураб бечелъи нужер батичIони, гьев цIогьорасда хадур нижер ракь тун а, ниж нужерги гуро, нуж нижерги гуро», - ян. ЦIогьор гIагарлъиялъухъе кьун гьечIони гьез гьесул жаваб кьезе кколаро.\nЛъил букIаниги чахъу яги куй бикъани ва гьелъул бетIергьанчияс абулеб бугони, куялъул багьа ункъо хух кколин, чахъдал багьа лъабго кколин - гьединаб багьа аби битIараблъун рикIкIине бегьуларо, щайгурелъул куялъухъ лъабго хух, чахъуялъухъ цо чахъу-кьегIер гурони кьоларо.\nРосуцоял жидер ракьалде боцIи биччаразул ишкал кквезе рахъани ва гьениб ккараб рагъулъ кIиябго рахъалъ чIварав яги лъукъарав чи ватани, ругъуналъухъ яги чи чIваралъухъ рецIел тIолабго росдаца кьезе ккола.\nЛъил букIаниги боцIуца цогиясул харибакI яги хур хвезабун батани ва гьабураб заралалда тIасан гьезда гьоркьоб дагIба ккани гIайибияв, бетIергьанчияс вихьизавурав лъабго чигун цадахъ, гьедизе ккола.\nГьедизе рачунаро: дибир, будун, гьа баларилан гьедарав чи, лагъ ва рагьтIател. Гьа баларилан гьедаравлъун рикIкIуна гIакаги бачун воеводствоялъул кIудиязухъе арав, гьезие гьебги сайигъат гьабурав ва гьез гьесда хадуб гьединаб ихтияр букIинги лъазабурав чи.\nВоеводствоялъул кIудиязе цо соналъул болжалалда росабалъе диванчагIи тIамизе бокьани, гьел тIамизе ккола жидеца гIайибиязул гIакIабиги рахъизе ругин, гIайиб гьечIезе тамихIги гьабиларин, законалдасаги кьуриларин гьедизе. Гьезда гьоркьосан цонигиясе гьедизе бокьичIони, гьесда тIад мухъ цIала ва гьесухъа цо чахъуги бахъула, гьесул бакIалде цоги чиги вихьизавула. ХутIараз, жидедаго гьоркьове гьа бачIев чи виччан ватани, гьездасан бахъула цо чахъу.\nНилъер ракьалъул чияс, цогидаб бакIалда чиясухъа къайи бахъун яги бикъун батани ва гьев чияс тIадаб идараялде гIарз бахъани, гIайибиясухъа бахъула гьес гьабураб зарал ва гьелде тIадеги бахъула ратIал гьацIулги.\nЛъица бугониги цогидав чиясе щиб букIаниги бичани ва гьоркьоб заман индал гьев чи вачIани, бичараб къайи жиндир гуреб, дир чIужуялъул букIанилан ва даран биххейилан гьарун, гьединаб гIарз къабул гьабуларо.\nНагагь, цо росдал гIадамал яги гьезул цо къукъа цогидаб росдал гIадамазде яги къукъаялде тIадеги кIанцIун, гьезул боцIи гъурани, рукъалъул буголъи хвезабуни, гIайибиязухъа бахъула гьез гьабураб зарал ва щивасдаса щу-щу чахъу. Гьабураб заралалъул къадар чIезабула гьеб росдал 3 ритIухъав чияс.\nКьенсер ва Рис гIоразда гьоркьор ругел ракьазулгун къотIи ккун буго, жив цIунеян лъутун вачIарав хIалихьатав чи виччачIого, вахчичIого ва кумек гьабичIого тезе. Лъица бугониги, я тIолабго росдаца гьеб къотIи хвезабуни, гIакIадуе бахъула 30 чахъу. Гьединго, 30 чахъу бахъула лъутун вачIарасдасаги.\nБакIалъулал тIадчагIаздаса изнуги гьечIого ханасухъе гIарзалъ арав чиясухъа бахъула 30 чахъу.\nЛъица букIаниги яс абуни, яги ячани ва гьелъул инсуца, яги кIудияв инсуца лъазабуни, гьей цогидасул магьариги лъурай чIужу йигилан, гьей ячарасда къотIула гIакIа - 30 чахъу.\nКинаб букIаниги росдаца моцIида жаниб гIадлу-низам хвезабулеб бугони, гьеб росдадаса, гIадлу лъугьинегIан, щибаб къоялъ бахъула цо-цо чахъу.\nМоцIида жаниб росу дибирги гьечIого хутIани, гьев тIамизегIан гьеб росдадаса щибаб къоялъ цо-цо чахъу бахъула.\nВоеводствоялъул кIудиязе гIалимазул данделъи ахIизе бокьани, ирга щварал росабазул гIадамаз, Генуса бахъараб Илълъабе щвезегIан, гьел данде гьаризе ккола. Данде гьаризе кIвахIаллъаразухъа ва ахIун рачIинчIезухъа бахъула анцI-анцI чахьу.\nЧIварасул гIагарлъиялъ бидуласул гIагарлъиялъул мал-мулк хъамал гьабуни, рокъоса къватIире рахъине риччачIого гьезие гIакъуба кьуни, гIайибиязухъа бахъула гьез гьабураб зарал ва жамагIаталда цере рахъун жидеца гьабуралдаса ракI бухIанин абизегIан, щибаб къоялъ цо-цо чахъуги.\nЦо росдал гIадамаз, ракьалъул гIадатги законги хвезабун, цоги росдал гIадамазул харибакIал ва хурзал ккуни, мадугьалихъ ругел росабазул гIадамаз кумек гьабизе ккола тIаде кIанцIарал нахъе гъезе. Гьез гьединаб кумек гьабичIони, щибаб росдадаса бахъула анцI-анцI чахъу.\nЦо росдал гIадамал цоги росулъ чи хвараб бакIалде зигара базе ани ва хварасулгун гьезул цинагIаллъиялдаса гьоркьехун гIагарлъи букIун батани, яги гьев гьобол вукIун ватичIони, щивасухъа бахъула цо-цо чахъу.\nЛагъ яги мухьдахъ хIалтIизе ккурав, бетIергьанчиясул изнуги гьечIого чотIа, гIалаялтIа яги гIорцIеналтIа рекIун кьенсерухъезул ракь тун довегIан ун ватани, гьесухъа бахъула цо гIака яги 4 чахъу. Гьебги кьола гьесул бетIергьанасе. Гьеб гIорхъуде гьев щун ватичIони, бахъула 2 чахъу.\nЛъица бугониги гъоркьлъалие чияр боцIи росулъе яги жиндирго бакIалде бачун бачIани, гьесухъа щибаб къоялъ бахъула бечIчIулеб гIакдахъ, гIорцIеналъухъ, чохъ, гIалаялъухъ - цо гIабаси, хIамихъ ва оцалъухъ - 2 диргьам, хIораб гIакдахъ, басиялъухъ, бачихъ, чахъдахъ, куялъухъ, цIеялъухъ ва дагIнихъ -I диргьам. ДагIба гьабулеб бугони, гьев гьедизе ккола 2 чиги цадахъ вачун.\nКъаси яги къад цо чи, хIалгьабун цогидасухъеги ун, гьесие зарал гьабуни, гьев тIамула зарал бецIизе. Гьес жив гьенив вукIинчIилан инкар гьабуни, воеводствоялъул кIудиязул ихтияр буго росдал гIадамал гьедизаризе. Гьедулезул къадар бараб буго гьабураб заралалда. КигIан кIудияб гьеб бугониги, гьедулезул къадар I0 чиясдаса цIикIкIине бегьуларо. Гьедизе бегьуларо: рос-рукъалде инчIел васал ва ясал, цо рокъоса кIиго чи. Гьедизего виччаларо тархъан гьавурав вугониги лагъ.\nУзденчияс лагъ чIвани, лагъасул бетIергьанасе гьес кьезе ккола гIицIго узденчияс кьезе кколеб рецIел.\nЛагъас узденчи чIвани, гьесул бетIергьанчиясухъа бахъула рецIел ва гьев лъабго соналъ бид виххун къватIиве витIула. Гьединабго гIадлу гьабула лагъас лагъ чIваниги.\nИхдал магьари лъун кьола 5 хух, хаслихъе - 5 цIцIе.\nХIалихьатаб пикругун лъица букIаниги чIужугIаданалда квер хъвани, гьесухъа бахъула 2 оц, рецIелалъул бащдаб ва гьев лъагIелгун бащдалъ росулъа къватIиве гъола. Нагагьлъун, гьеб бакIалда чIужугIадан чIвани, чIвазе ккола гьелда квер хъварав чиги.\nЦо росдал гIадамал цогидаб росдаде тIаде кIанцIани, гьезухъа бахъула 30 чахъу, цо-кIиго чи кIанцIани, щивасухъа бахъула щу-щу чахъу, гьелги махIрум гьарула ГIарахъ магIардаса ва Тамаш магIардаса кьолел мучIдузул бутIабаздаса.\nЛъица букIаниги чол, гIаладул, гIорцIеналъул рачI яги гIин къотIани, гьезухъа гIакIадуе бахъула цо оц ва хIайвалъул бетIергьанасе I0 чахъу.\nГьоркьоб тушманлъи букIиналъ лъицаниги мина бухIани, гIайибиясухъа гIакIадуе бахъула I00 чахъу ва бецIизабула ккараб зарал. Жиндир гIайибалъе мукIурлъулев гьечIони, гьев 50 чигун цадахъ гьедизе ккола.\nЛъица букIаниги магIардаса боцIи хъамуни ва гьеб лъиданиги бихьичIони, гIайибиясе боцIи тIад буссинабизе ккола, бетIергьаби гьеб боцIи хъамунилан гьеданиги.\nЛъица букIаниги ГучутIа магIардаса бикъизелъун яги ишкил гьабизелъун боцIи хъамуни, гьес гIакIадуе кьезе ккола 5 чахъу ва тIад буссинабизе ккола хъамураб боцIи.\nАвтор: ФатIимат МухIамадова\n» Авариялъул ханзабазе магъало тIадал росабазул сияхI ва магъалодул къадар\n» Дагъистаналда исламияб тIехьалъул нух\n» ГIободаса ШагIбан-къади\n» Хъваршиса Загъалав-шайих


Гьанжеги дун добго суалгун… » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nЦо саламатав магIарулав вуго дида, щибилаха нилъеца гьабилеб, пачалихъалъул нухмалъулезги гIин тIамулеб гьечIони, гьез гIурус мацI цебетIеялъе гурони квербакъулебги гьечIони, рахьдал мацIал церетIеялъе кьолеб гIарацги гьечIони, рахъулел законалги гьечIонийила… Чара гьечIого тIагIине ругила ал нилъер киналго рахьдал мацIал.\nДосул хIукмуялда рекъон, исламияб культураги босарал (бусурбаби ругелъулха) гIурус мацIги бицунел гIажаибаб миллат букIине рагIула нилъер.\n- Мун щиб миллаталъул чи, вац? – илан цIехани, - дир анкьумумул магIарулал рукIун рагIулаха, амма эзул дида лъалеб жо гьечIо, - илан абизе ккезе бугоха, нечон холаго, бацIцIадаб гIурус мацIалъ. МагIарулавги гурев, гIурусав вугилан абизеги нечараб бакIалде ккезехъин руго нилъ, нилъерго кIвар гьечIолъиялъ. Гьев вукIине вуго я магIарул мацI лъаларев, я тарих лъаларев, я гIадат-гIамал лъаларев, я магIаруласул рукIа-рахъин лъаларев… гIурусавги лъугьинчIев, магIарулавги хутIичIев, хIамаги гуреб, чуги гуреб, гIорцIеналда релълъараб цо гIажаибаб жанавар. Аллагьас цIунаги нилъ гьеб къисматалдаса.\nГьеле гьеб бакIалде нилъго ккечIого рукIине, къваригIун буго гIун бачIунеб гIелалда мацIги малъизе, щив чи кколев магIарулав ва кинаб тIабигIат букIине кколеб магIаруласулалиги бицине. Бицараб жоялдаса лъималаз бихьараб босулелъул, нилъецаго гьеб гIамалги гьабизе.\nГьабсагIат бугеб ахIвал-хIалалъухъ ралагьун, букIине бегьулеб жо гьеб букIинчIебани, гьадигIан цIакъ квешги букIинароан. ТIадчагIазеги нухмалъулезеги рахьдал мацIал къваригIинегIан гьакIкIан кIалалгун ралагьун нилъ чIани, гьедин букIинеги буго. Амма, кутакалда кIудияб хьул бугоха нилъ, гIадатиял гIадамал, гьедин чIеларилан. Жив-жив чияс жиндирго лъималазда мацIги бицани, магIарул гIамал гьабизеги малъани, магIаруласе кьезе кколеб тарбияги кьунани, нилъ регIичIелде тIаде школалда учителасги жубани, саламатал магIарулал лъугьинаанха нилъер.\nРуго нилъеда гьоркьор росаби ва районал авар мацIалъе хIинкъи гьечIилан кколел. Амма, гIамгьабун росани, гIемерисев магIаруласе рухIгIан хиралъун буго гIурус мацI. МацI лъаларел гIисинал лъималазецин бадиреги ралагьун кIодоэбелаз бицунеб буго гIурус мацI. ГIурус бицани «модный бабуля» йигин жиндирилан кколеб батиларищха доб тIанчIида. БичIчIулеб гьечIо нилъер чIахIияб гIелалда нилъеца нилъерго миллаталъе гьабулеб бугеб зарар, лъималазда авар мацIги малъичIого.\nАслияб жо буго бокьи. Бокьулареб жо инсанас зулму-хIал гьабунигицин босуларо. БокьичIони лъалароха лъималаздаги авар мацI, кьвагь-кьвагьун нилъ хваниги. Бокьани – лъала. Бокьараб жо инсанас кигIан захIматабги гьабула.\nЩибха гьабизе кколеб бокьизе ккани?\nГьале гьаб суалалъе жаваб балагьи буго аслияб эбел-инсудаги учительзабаздаги цебе чIараб масъала. ТIахьал гьечIолъи гуро, кабинетал гIунгутIи гуро, сагIтал дагь рукIин гуро, гIарац гьечIолъи гуро гьеб иш цебетIеялъе квал-квал. Авар мацI лъималазда лъангутIиялъе гIилла буго щай гьеб лъазе кколебали эбел-инсудагицин бичIчунгутIи ва бокьунгутIи.\nЩай эб лъан къваригIун бугеб? ГIурусалъ бицани бичIчIуларогойищ бугеб? Гьеле гьединал суалал кьола улбуз, расги нечечIого. Лъималазда гIайиб щиб, чIахIияздацин лъаларо, щибизе къваригIараб жо нилъее рахьдал мацIали. Кинха бокьилеб щибизе къваригIунебалицин лъалареб жо?\nЦIакъго лъикI букIине бокьани, бокьизе кколаха киназего цадахъ. Лъималазеги, эбел-инсуеги, учительзабазеги, директорзабазеги, цIалул управлениялъул нухмалъулезеги, министерасеги, президентасеги. Амма, гьединаб талихI кисаха щвелеб?\nТалихIалъе гIологи къеркьезе кколин рагIун букIана. БитIараб жогIаги батила.\nПедагогикиял гIелмабазул кандидат,\nТахо-Годил цIаралда бугеб гIелмияб\nинституталъул гIелмияй хIалтIухъан,\nавар мацIалъул учительзабазул