28 маялъул къаси Хьаргаби мухъалъул токалъул идараялъул нухмалъулесул кIалтIа кьвагьи бахъана. Гьелъул хIасилалда лъиениги зарал ккун гьечIо. Къуваталъул идарабазул баяназда рекъон гьев хIакимчиясе изнугьечIого яргъидгIуцIараз цере-цереги хIинкъалаби кьолел рукIун руго.\nАрбагI къоялъул сардилъ Хьаргаби росулъ гьебго мухъалъул токалъул идараялъул нухмалъулев Мусаев МухIамадил рукъалъул кIалтIа кьвагьи бахъинабуна. Гьеб заманалда рокъов чи вукIун гьечIо, гьединлъидал лъиениги заралги ккун гьечIо. Къуваталъул идарабаз чIезабухъе кьвагьулеб алаталъул къуват бахун буго тротилалъул 70 граммалде. Кьвагьиялъул хIасилалда Мусаевасул ва аскIоб бугеб цойги минаялъул къадал тIе-тIезарун руго, гордал гъургъурун руго.\nДагъистаналъул жанисел ишазул хIалтIухъабаз лъазабулеб буго мухIканал гурел баяназда рекъон гьеб кьвагьи Мусаев хIинкъизавиялъе гIоло бахъинабун буго. Щай гурелъул гьелго мухIканал гурел баяназде рекъон гьесухъе цере-цереги чанго нухалъ изнугьечIого яргъидгIуцIараз гIарац тIалаб гьабун флешкаби рачIун рукIун руго. ЧанцIул гьел рачIаниги, Мусаевас гIинтIамичIого тун рукIун руго гьел, гьединлъидал гьев хIинкъизавизелъун гьабунин гьеб кьвагьийилан лъазабулеб буго низам цIунулез. Гьединго полициялъ абулеб буго гьев чIвазе къваригIун вукIаравани гьедигIан гьитIинаб жо кьвагьизабилароанила, хасго гьезул рокъов щивниги гьечIеб мехалда. ЧIвазе къваригIараб мехалда гьедин хIалтIуларила рохьилалилан.\nГьаб кьвагьи бахъинабилалда цебеги хIинкъалаби кьолел рукIун руго хьергебдерил токалъул идараялъул бетIерасе. Гъоркьисала октябралда гьесул рукъалда цебе чIезабураб автомобилалда гъоркь батун букIун буго Ф1 граната. Гьеб мехалда граната кьвагьилалде сапераз нахъе босун буго, лъиениги заралги ккун гьечIо.\nЦебеялде дандеккун гьел ресалда ругел гIадамазда тIад магъалаби лъеялъул хIужаби дагьлъун руго, амма гьел магъалочагIаз жалго ругел бакI лъазабичIонги толеб гьечIо. Гьедин дагьаб цебегIан МахIачхъалаялъул Мурсаловасул къотIноб бугеб бизнесчиясул минаялда цебеги бахъинабуна кьвагьиги. Гьелъул хIасилалда рукъалъул бетIергьабазе зарал ккечIо, амма захIматал ругъналги щун лъукъ-лъукъана аскIосан унев вукIарав 40 сон барав чи.\nДагъистаналъул цIех-рехалъул идарялъул баяназда рекъон цересел саназде данде ккун исана рохьилаз бизнесчагIазда магъалаби лъеялъул хIужаби чанго нухалъ дагьлъун руго. Гьез кьурал баяназда рекъон 2012 соналде дандеккун 20I4 соналъ гьел флешкаби ритIи I0 гIан нухалъ дагьлъун буго.\nГьел цIех-рехчагIаз кьолел баянал тIубар ритIарал ратилин кколарин жиндидайилан бицана «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда Халкъазда гьоркьосеб кризисалъулаб къокъаялъул Россиялда бугеб бутIаялъул нухмалъулей ва инсанасул ихтиярал цIунулей Екатерина Сокирянскаялъ. ГIемерал саназ Кавказалда хIалтIарай, Сокирянскаялъ рикIкIунеб буго Дагъистаналъул нухмалъуде ГIабдулатIипов Рамазан вачIун хадуб гьеб цIияб нухмалъиялъе къваригIун бугила Дагъистаналда экстремизмги дагьлъанила, гьаниб тIегьалеб гьайбатаб республика бугин чIезабизе. Гьединлъидал журналистазе рукIине кколел баянал кьолел гьечIила къуваталъул идарабазги, республикаялда лъугьунеб толеб лъикIабгуреб щинаб бахчизе къваригIун бугила Дагъистаналъул бетIерлъиялъе. Амма гьеб якъинаб жо бахчизе лъугьиналъги, цебеялде дандеккун цIакъго кьварун изнугьечIого яргъидгIуцIаразде данде къеркьезе лъугьиналъги, халкъалъул дагьабги ццинги дандечIейги цIикIкIинабулеб бугилан.\nЕкатерина Сокирянская: «Дир пикруялда рекъон бищунцIакъ хIинкъи цIикIкIараб ишлъун буго цIияб нухмалъиялъ Дагъистаналда изнугьечIого яргъидгIуцIаразде данде кьварун къеркьезе лъугьин ва республикаялда цIакъго хехго динияб сиясат хисизаби. ГIабдулатIипов нухмалъиялде вачIун хадуб МухIамадов МухIамадсаламил заманалда гIуцIун рукIарал изну гьечIого яргъид гIуцIарал ракълилаб гIумруялде ахIулеб комиссия къана, хасал операциял тIоритIулеб мехалда, гьенир ругел изнугьечIого яргъидгIуцIаралин рикIкIунел кверде рачIайингицин абичIого чIван реххулел руго. Цере гьенире эбел-эменги инсанасул ихтиярал цIунулелги риччалаан, гьанже гьел аскIоре къазецин риччалел гьечIо.\nГьедин кьварун изнугьечIого яргъидгIуцIаразде данде къеркьеялъ лъикIаб хIасил кьоларо киданиги. Гьедин чIван гьел гIадамалги лъугIуларо, гьеб къагIидаялъ дагьабги гIадамазул ццин бахъинабула, тIалъиги къуваталъуд идарабиги рихинарула. Дида бичIчIула статистикаги кьун хIисабалги церелъун Дагъистаналъул тIалъиялъе Россиялъул нухмалъиялда берцин рихьизе жал гьаризе къваригIун букIин, амма гьеб къагIидаялъ хIалтIулел ругони республикаялда бугеб ахIвал-хIал дагьабги хIалуцин гуреб тIокIаб батIияб жо ккезе гьечIо. Дагьабги гьеб ахIвал-хIал хIалуцинабула ва гIадамал цоцалъ разарула, ахираб заманалда гIуцIулел ругел жидеего бокьун гIадлу-низам цIунизе рахъунел къокъабазги».\nГьаб гIагараб заманалд гьел жидеего бокьун гIадлу-низамалда хадур халкколел къокъабаби, ай дружинаби гIуцIизехъин руго Гъуниб мухъалда. Гьелъие гIиллалъул ккана ахираб заманалда гьеб мухъалда изнугьечIого яргъид гIуцIарал гIемерлъи ва бакIалъул гIадамаз гьезде данде къеркьеялъулъ полициялъе кумек гьабизе бокьи. Экспертаз гьел дружинаби гIуцIиялъ лъикIалде рачунарилан рикIкIунеб буго, гьез гIадамал цоцалъ разари гурони тIокIаб жо кьезе гьечIилан.\nРадикалияб исламищ террорищ?


Гьелъие бихьизабун буго 121 миллионгун 658 680 гъурущ гIурус гIарцул. Гьелдаса 90 процент кьезе буго республикаялъул бюджеталъ, 10 процент - МахIачхъалаялъ. Гьеб хIалтIул болжалалги лъугIизе ккола 2016 абилеб соналъул декабралъул ахиралда, ай исанаго.\nЦIаларав чияс хIисаб гьабила гьаниб щибниги гIажаибаб жо гьечIин, администрациялъ ва республикаялъул хIукуматалъ гIарацги харж гьабун шагьар къачIалеб бугин, гьелъие бихьизабураб гIарацги бугин.\nГьеб лоталда батIи-батIиял ишазде бикьараб гIарцул къадаралъухъ ва гIага-шагарго гьабизе бугеб жоялъухъ ралагьарабго бихьулеб буго щиб гьелда нахъа букIине рес бугебали. Масала, шагьаралъул гъутIби кIуризе бихьизабун буго 3 миллионгун 97 азаралда 739 азарго гъурущ. ГъутIби кIуризе, гьелги МахIачхъалаялда. Нужеда цебе тIамизе кIолищ, сундуе гьеб гIарац харж гьабизе бугебали? КIуризе гъутIбийищ анир хутIун ругел? Гьаб кIудияб, миллионалде гIагарараб халкъ бугеб шагьаралъул лъабго гурони парк гьечIо.\nРугездаги гъутIбигун гIурччинлъи дагьаб букIиналда бан гьедигIан гIорхъолъа араб хIалалда тун гьечIо. РачIаха цере тIамизегьабизе бугеб жо. Гьеб тендер бергьараб фирмаялъул чияс гъутIби кIуризе кквезе виччайха 50-100 хIалтIухъан. Кьезе биччан теха гьезие къойие 1000 гъурущалдаса 5000 гъурущалде щун гIарац. Киб кьолеб гъветI кIуриялъухъ 5000 гъурущ?\nГьедин кьуниги унеб буго 500 азарго гъурущ. ХутIараб 2 милионгун бащдалда щиб гьабилеб? Гьаб гIарац хIакъикъияб базаралда гIадамаз гьарулел хъулухъазул багьаялда харж гьабуни гъутIби кIуризе гуреб цойги лъабго гьединаб парк чIезе гIола. "Уход за кустарниками и роз" абураб хъулухъалъухъ бихьизабун буго 2 миллионалдасаги цIикIкIун гIарац.\nДида лъалел Родопалъул булваралда буго цо сотыхалда розаби, кигIан ургъаниги тIокIаб гьел кIиго миллионалде "хъулухъ гьабизе" кколел розаби рихьулел гьечIо. "Уход за газонами" абураб жоялъе бихьизабун буго 7 миллионалде гIагарун гIарац.\nШагьаралъул нухазда ругел гвендал къачIазе 70 миллион. Чан гвенд букIине кколеб ва кин гьениб харж гьабилеб 70 миллион? Бищунго тату холеб хIал буго МахIачхъалаялъул аслияб майданалда бугеб Ленинил памятник тIаса бацIцIине бихьизабураб 614 азаралда 608 гъурущ гIарцуца. Ленинил г1иц1гояб мазгарул ботIрода чIорто, ялъуни щетка бахун кин унеб бащдаб миллионалдасаги цIикIкIун гIарац?\nЖеги нилъ рукIуна щайила гъоз "цо къаркъалаялъе къого дубленкаги", лъагIалида жанир жаниве цониги нухалъ щоларел рукъзалги, рехьед автомашинабазулгун жавгьар-якъуталъул гъансалги цIолел абун? Кинила гъозие гьедигIан гIарац щолеб? Гьеле гьадинха, Ленинил бетIералда нах бахъиялъухъ 600 азарго бихьизабун.\nГьаб буго кризисалда бугеб, бищунго мукъсанаб бюджеталъул, бищунго дагьаб гIарцуца гьарулел хъулухъал. Гьанже нужеца хIисаб гьабе, щиб хIалдай букIараб гIарац гIунги тIокI бугел соназда? Жакъа гIадин интернетги, рагьараб, гIадамаз хъаравуллъи гьабизе кIолеб госзакупки сайтги гьечIеб мехалда?\nГьал мисалаца нилъеда нахъойги бихьизабулеб буго пачалихъ бугебщинаб бакIалда коррупцияги, цIогьги, цIикIкIарал харжал гьаригун исрапчилъиги, ришваталги, гъоркьан - ратIа, тIасан - бох хIалтIулеб "гIелмуги" букIин.\nХасго гьелда хадуб жамгIияталъул, халкъалъул хъаравуллъи гьечIони. Гьаб макъала цIаларав щивасде гIагарун чиновникас абизе буго дица гIадалал жал хъвалел ругин, гьенир "непредвиденные расходы" абурал цо хIикматал жал рукIунин. Гьединаб цIар лъун буго гьез хъизаналъе бриллиантал росизе тIокI гьабулеб гIарцуда.\n"БатIаго дун щай бегьиларев эв Ленин къачIазе" - ян читIир букIуна гьеб хъулухъ гьабизе бокьаразул конторазул кIалтIа тендер гьарун. Амма гIадатияв чи къотIносаги вачун дуе харж гьабизе 600 азарго гъурущ кьуни гьадав Ленинида щиб гьабизе кIолебин гьикъани, гьесда лъаларо щиб жаваб кьелебали.\nГьес хIисаб гьабила - гьадав Ленин чуриялъухъ, вацIцIиналъухъ, гьесда тIад лажбар бахъиялъухъ ва цогидал жалазухъ дие цо анлъазаргониги гьагъав чияс кьуни, вохуца холаго инаанха дун, кьуралда щукруги, щваралда реццги гьабун абун.\nАмма гьев чияс хIалтIухъан гьеб анлъазаргоялдаса дагьавги гъоркье рещтIизавун, хутIараб 595 азаргоги михъикье бачун вачIуна лента къотIизе. Рамазан ХIажимурадовичасул, Владимир Владимировичасул кумекалдалъун кинабалиго курсалъул рахъги ккун къачIанин жинца Ленин абураб докладги босун. ГIадамаца гьединал чагIазда абула "иш лъалев чи вуго, жиндиеги г1адамазеги гьабизе лъалев чи вуго, квер гIатIидав чи вуго" - ян.\nМажгиталъе гьес лъим бачине турбаби кьун рукIанин. Гьединаб буго хIакъикъат, амма гьедин ккечIого букIине хIажат буго гражданазул жамгIият, хъаравуллъи кквезе буго щибаб капекалда хадуб щиб элъул ккелищали. Бащдаб миллионалде лажбар бахъарав Ленинги, 3 миллионалде кIурарал гъутIбиги, кIиго миллионалде лъалъарал розабиги кинал жалдай рукIунищали ралагьизинха. Хабар лъикIаб рагIайги.


Чачанлъиялда магIарулазул хобал » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nЧачанлъиялда магIарулазул хобал\n1944 соналда хIал гьабун чачанал Гьоркьокьеб Азиялде гочинаридал, гьединабго зулмуялдалъун ВатIаналдаса Чачанлъиялде рачахъана Дагъистаналъул гIемерал росабазул гIадамалги. Дагъистан Республикаялъул Халкъияб Собраниялъ 2011 соналъул 24-абилеб марталда рахъккуна «Зулмуялъул къурбанал ритIухъ гьариялъул хIакъалъулъ» абураб федералияб къануналда данде кколедухъ Дагъистаналъул къанун хисизабиялъул. Гьелда рекъон, бигьалъабиги гIарцулаб рецIелги чIезаризе ккола ритIухъ гьаруразе, гьел хун ругони, гьезул наслабазе. Амма Гьоркьохъеб Азиялде хъамурал дагъистаниял гурони, Чачанлъиялде ритIарал сиясиял къурбаналлъун жеги рикIкIун гьечIо, гьединлъидал, пачалихъалъ гьезие кумек гьабизеги тIаде босулеб гьечIо.\n2011 соналъул 24 марталда Дагъистаналъул Халкъияб Собраниялъул депутатаз иргадулаб данделъиялда гьоркьоб лъуна ва рахъккуна сиясияб зулмуялъул къурбаналлъун лъугьарал чагIазда кверчIвай гьабиялъул хIакъалъулъ къануналъул. 1991 соналъул 18 октябралда къабул гьабураб «Зулмуялъул къурбанал ритIухъ гьариялъул хIакъалъулъ» абураб къануналда данде кколеб гьечIин республикаялъул къанунилан бихьизабун букIана Дагъистаналъул прокуратураялъ.\nРехсараб къанун букIине кколедухъ хисизабизе хIалтIи гьабуна Халкъияб Собраниялъул сахлъи цIуниялъул ва рукIа-рахъиналъул сиясаталъул идараялъ. Халкъияб Собраниялде кIалъайдал, нижеда бицана щибаб хамиз ва шамат къояз тIолалго депутатал гIадамалгун дандчIваял гьаризе унилан, гьединлъидал хIалтIуда щивго гьечIилан. РачIине тIадал данделъияздецин раккуларелги гIемер руго гьел «халкъалъул лагъзал». Басмабаз чанцIулго хъвана гьелъул хIакъалъулъ.\nХIалтIуде рачIарал цо-цо депутатаз баян гьабуна, гьеб къанун цебего рекъезабизе кколаанилан, жидецаги гьелъие гьаракь кьунилан. Республикаялъул прокуратураялде кIалъайдал, киналго хIалтIухъаби дандеруссиналда ругила, регIарав чи гьечIилан щвана жаваб.\nДагъистаналъул ХIукуматалъул нухмалъулесул заместитель Ризван ГъазимухIамадовасеги бокьичIо баян кьезе. Рехсараб къанун гIумруялде бахъинабулаго, гIемерал кIуди-кIудиял суалал церечIана тIадчагIазда: чачаназул ГIавухъ район цIигьаби, ЦIияблак мухъалъул гIадамал нахъе рахъинариялъе биччараб пачалихъияб гIарац букIине кколедухъ хIалтIизаби ва гьел гурел цогидалги.\nДагъистаналда хасаб багъа-бачари гIуцIун буго, чачаналго гIадин, хIал гьабун гочинарурал халкъаллъун гьанир ругел миллаталги рикIкIине кколилан. ДандечIеялъул тадбиралги гIемерал данделъабиги тIоритIана гьеб гIуцIиялъ.\nМагIарулазул гIемерал росаби зулмуялдалъун рачахъана Чачанлъиялде. Гьава-бакъ рекъечIогоги, ракъунги, унтабазги гьезул бащдал гъора хвана. ЧIарада районалъул Щугинуб росулъа Ибрагьим МухIамаднабиевги, росуцоязда цадахъ, гIакъубаялдалъун къотIана Чачанлъиялъул Саясан районалде. Гьадин бицана гьес :\n- Дир гIага-божаразул кIудиял хобал руго Чачанлъиялда. Гьенире гочинаридал, хвезе байбихьана гIолохъанаб гIел. ТIадруссун ватIаналде цониги чи ани, чIвазе къотIулаан гьев ва нахъбахъичIого гьеб амру тIубазабулаан. ХIажат буго, чачаналго гIадин, дагъистаниялги зулмуялъул къурбаналлъун рикIкIине ва къанунияб къагIидаялда ритIухъ гьаризе. Халкъияб Собраниялъ гьоркьоб лъураб къануналда гьедин хъван гьечIо.\nБакълъулазул районалдаса ТIаса Гьарадирихъа Будунил ГIалибуладица бицана, кулакилин абун Гъиргъизиялде хIал гьабун ритIарал гьесул гIагарал гIадамазе къануналъ рихьизарурал бигьалъабиги рецIалил гIарацги щвечIилан.\nМагIарулазул шагIирзаби ХъахIабросулъа МахIмудил ва ЦIадаса ХIамзатил гьудул Гьарадирихъа ХIасанил Шигьабудинги гочинавуна Гьоркьохъеб Азиялде. Гьесдасан лъана МахIмудил аслиял асарал. Исиблъиялда Шигьабудинида бихьараб гIакъубаялъул бицана гьесул гIагарав чи ГIалибуладица.\nШималияб Кавказалда тарихияб ритIухълъи букIинабизе Россиялъул тIадчагIаз жигар бахъичIони, зулмуялъул къурбаназе рецIел кьечIони, гьанир гIумру гьабулел халкъал жеги рикIкIалъизе ва чиярлъизе руго Москваялъе.\n» Зурма къвакъвалаго, къотIарал бутIрул\n» МухIамадгIали МухIамадгIалиев : «Бакълъулазул цIар борхатго цIуне»\n» 30 октябрь-политикиял къурбаназул къо\nАллагь гурх1аги,хваразда,гьеб михиралда гъоркь ккараздаги,суал ц1акъ гъваридаб буго,нилъеда т1адаб буго,гьеб бугеб куцалъ бихьизабизе!\nАмин. Аза-азар чиясул къисмат. Пачалихъалъ гражданазул къимат гьабичIеб мехалъ, гьединал лъугьа-бахъинал ккола.


Дагъистан. Нугъай мухъ\nНугъай мухъалда полициялъул бутIаялда чIварав Эрадиль Асановасул гIагарлъиялъ гьев чIваялда хурхур рагьараб такъсирияб иш Дагъистаналъул цIех-рехчагIазухъаги нахъе босун, шималиб кавказалъул федералияб округалъул цIех-рехчагIазухъе кьейилан тIалаб гьабулеб буго.\nДагъистаналъул низамцIунулеб системаялда жидеца божилъи гьабуларин, гьез Асанов чIварав полициялъуласе тамихI гьабиялъе квалквал гьабулеб бугин лъазабулеб буго гьесул гIагарлъиялъ.\n6 октябралда Нугъай мухъалъул полициялъул бутIаялда 22 сон барав Эрадиль Асанов чIварав полициялъул подполковник Жамалудинов Сайпула-къадие букIине кколеб тамихI гьабиялъе квалкавалал гьарулел ругила низамцIунулезилан лъазабуна чIварасул гIагарлъиялъ. Гьез абулеб буго жидехъе баянал щун ругила Дагъистаналъул жанисел ишазул тIалъиялъ гьев Жамалудиновасда гIайиб гьечIолъи чIезабизе цIакъ кIудияб хIаракат бахъулеб бугин абун.\nГьесда гIайиб букIин чIезабуни цохIо гьесие тамихI гьаби гурониги гьесул нухмалъиялъеги, Нугъай мухъулъул полициялъул бетIерасеги, хIатта живго республикаялъул жанисел ишазул министрасегицин гIемер бадирчIваял щолеб жо букIунила гьеб.\nГьеб жанисел ишазул системаялдаса чанги чи хъулухъалдасацин махIрумлъизе бегьулин лъазабулеб буго гIадамаз.\nГьединлъидал цохIо Жамалудиновасул тIалаб гьабун гурониги, гьеб ишалъул «тIираби» жидедагоги щвечIого рукIине щиб гьабунги Эрадиль Асанов гIайибиявлъун вахъинавизе къваригIун бугин гьезиейилан рикIкIунеб буго гьесул гIагарлъиялъ.\nГьединлъидал гьеб ишалде кIваркьейин ва гьелда хадуб халкквейин тIалабги гьабун гьал къояз кагътал ритIун руго Асановасул гIагарлъиялъ Россиялъул ва Дагъистаналъул тIалъиялъухъе.\nДагъистаналъул цIех-рехчагIазда божилъи гьечIила жидер, гьединлъидал гьеб иш Шималияб Кавказалъул федералияб округалъул цIех-рехалъул идараялъухъе кьейилан абунги кагътал хъванин жидецайилан бицана «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда Эрадил Асановасул гIагарав чи ГIадильгереев Рустамица.\nРустам ГIадильгереев: «Нижеца киса-кирего хъвана кагътал, гьел ритIана Россиялъул президент Владимир Путинихъеги, бетIерав прокурор Юрий Чайкахъеги, пачалихъалъул цIех-рехалъул идараялъул нухмалъулев Александр Бастрыкинихъеги, гьединго Дагъистаналъул бетIерасухъе ва жанисел ишазул министрасухъеги. Нижее къваригIун буго гьеб такъсир гьабурав полициялъуласе букIине кколеб тамихI гьабизе.\nНижехъе баянал щун руго гьаб сагIат халкъ гIодой биччан бахъинегIан, ахIи-хIур гIодобцинегIан гьесда тIад такъсиргьабиялъул иш рагьулеб бугинги абун, хадуб щибго тамихIги гьабичIого тезехъин вугин гьевилан абурал.\nГьел рагIабазе нугIлъи гьабулеб буго гьалщинал нижер тIалабазухъги балагьичIого гьесда тIад жеги чи чIваялъул рахъалъ такъсиргьабиялъул иш рагьунцин гьечIо. ЦохIо хъулухъалдаса цIикIкIун пайда босиялда хурхур иш рагьун буго. Чи чIван вуго, кин ва лъица гьев чIван вугониги батIалъи щиб?\nГьеб ишалда хурхун такъсиргьабиялъул иш рагьизе тIадаб буго низамцIунулезда. Жидерго хIалтIухъаби гурел батIиял чагIи гьенир гьоркьор ругеб чIвай-хъвей ккани хантIан рагьулеб гьеби чи чIваялда хурхун такъсиргьабиялъул иш, гьале кIиго анкь аниги жеги рагьун гьечIо гьев подполковникасда тIад.\nГьединал хIужжаби гIемерал руго цIех-рехалъул рахъалдасан гьединлъидал нижер божилъи гьечIо бакIалъул цIех=рехчагIазда. Гьединлъидал гьеб иш нилъеразухъа нахъеги босун шималияб кавказалъул цIех-рехалъул идараялъухъе кьейилан абун тIалаб гьабун кагъталги хъвана нижеца».\nЭрадил Асанов чIварав чиясе букIине кколеб тамихI гьабиялда хадуб халкквеялъе гIоло нугъаяз хасаб жамгIияб гIуцIиги дандегьабун буго.\nГьелда гъорлъ руго адвокатал, юристал, жамгIиял хIаракатчагIи, сиясатиял партиязул вакилзабиги. Гьеб гIуцIиялде гьоркьове унев «Справедливая Россия» сиясатияб партиялъул Нугъай мухъалда бугеб бутIаялъул нухмалъулев ГIалиев Асланица, «Эркенлъи» радиоялъе баян гьабуна чIвалалде цеве гьев Эрадил Асановасе гIазаб кьолеб букIиналъе нугIлъи гьабизе хIадурав чи ватун вугила жидеда.\nАсланица бицухъе гьев чияс гьанже гурони лъазабун гьечIо жив нугIлъи гьабизе хIадур вугилан, гьев жиндирго гIумруялтIа хIинкъун вукIун вуго.\nГьес кьурал баяналги хIисабалде росун, чIвалалде цеве Эрадилиде тIадецуй гьабулеб букIиналда ва гьесие гIакъуба кьолеб букIиналда банги цIех-рехалъул идарабазде гIарза хъвазе хIадурулел ругин жалилан бицана гьес «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда.\nГIалиев Аслан: «Гьев чиясда вихьун вуго Эрадил вухулев, амма жив хIинкъун нахъе анила гьенисайилан абуна гьес. Гьев вухулев вукIарав чиясул цIарги рехсана гьес. ГIемер вухун гьорон букIанила Эрадилил гьумерги бетIергийилан бицана гьес. Гьев подполковникас вухи гурони хIинкъабиги кьолел рукIанила гьесие.\nЦо чанго моцIица цее нижер мухъалда яс чIваялъул иш тIаде босизабулеб букIун буго гьес Эрадилида. Жинда гьелъул щибниги лъаларин абун гьев чIараб мехалда, тIаделъун руго гьесде.\nГьединго гьев нугIас бицана Асановасдаса сурав босулеб мехалда гьев полициялъулав мехтун яги наркотиказ гьаглъизавурав чи гIадин вукIанила.\nЛъай-гIакълуялда вугев чиясул гIадаб я кIалъай, я вукIа-вахъин букIинчIила гьесул.\nГьединлъидал низамцIунулез абухъе, Эрадиль гьесда тIаделъичIониги, гьев полициялъулас гьесда речIчIун батиялда жиндир щаклъи гьечIин абулеб буго гьев васас.\nГьединлъидал гьал гIагарал къоязда адвокатасулгун дандги бан гьес кьураб баяназда рекъон рукIине кколел киналго идарабазде гIарзал хъвазе руго.\nГьелъул пайда букIинищалиги лъаларо, амма хIалгIаги бихьичIого тезе гьечIо. Гьев подполковникасни жиндиего нухал ратиларищха, живго гIайибияв вукIиналъе гьев мукIурлъиларо».\nГьединго Асланица лъазабуна жидеца моцIрол болжал кьолел ругила низаамцIунулезе Асанов чIварав полициялъуласда тIад чи чIваялда хурхун такъсирияб иш рагьизе. Гьеб заманалда жаниб жидер тIалабал тIурачIони, цIидасан митингаздеги рахъине ругила жал, федералияб нухги къазе бугиан.


МагIарухъе – музыкалияб сапаргун\n«КочIолаб ЧIарада» бихьиназул хоралъул хIакъалъулъ лъаларевги, гьелъ асир гьаричIел магIарулалги ратиларо, хасго мугIрузул районазда.\nРорхатал мугIрузул ЧIарада районалда бижараб унго-унгояб магIарул кочIол гъасда чанги данделъана магIарулал. Хоралъул щибаб кечIалъ нилъее бицуна мугIрузул борхалъиялъулги, магIарулазул тIадегIанлъиялъулги, миллаталъул цIар цIвабзазда аскIоб хъварал бахIарчиял васал-ясазулги къиса. ГьабсагIаталдаги гьеб кечI гъугъала рокьул дандерижилъун гIагарал мугIрузда. Гьелъухъ гIенеккаразул ракIалги зобалазде цIаруцIуна. Гьелеха кочIол къуват – жиндихъ гIенеккаразда сири базаби. Гьенибго букIуна магIуги, гIоди-релъиги, рохел-пашманлъиги. Гьеб кинабго хаслъи цIунун хутIун буго жакъаги, гьадинаб хIабургъараб ва магIарул кочIол дунялалда инкъилаб гьабизе лъугьарал кочIохъабазухъ гIинги тIамичIого, чIарадисезул бихьиназул хоралъул гъасда.\nМугIруз нухарегIана гьеб гIатIиракьалде. Ва жакъа гьелъул рещтIен буго МагIарул театралда. Амма жакъаги кечI кидаго кидаго мугIрулгун буго. Гьеб гIащикълъун букIуна миллаталъул гьаркьихъ, ва магIарухъ гIадин гьеб кибниги рагIуларо. Гьеб чIалгIун букIуна чIухIарал цIумазул рорженалъухъги, хIанчIазул чIирчIириялъухъги, гIисинал лъаразул сариназухъги.\nЖидерго гIищкъудал гIагараб ракьалъе бицине иргадулаб нухалда ЧIарада районалда щвана чIарадисезул хор. Гьезда гьоркьор рукIана миллияб кочIолаб маданияталъул чIухIилъун кколел Россиялъул мустахIикъав артист ТIагьир Къурачев, Дагъистаналъул халкъиял артистал ГIабдулла МухIамадмирзаев ва Абакар ГIумархIажиев. Гьел цере рахъана ЦIуриб росдал гIадамазда цере.\nКIудияб рохеллъун чIарадисезе букIана Дагъистаналъул халкъияй артистка Хадижат Жамалудинова гьоболлъухъ ячIинги.\nГьеб букIана Хадижатил кочIоца ЧIараде гьабураб тIоцебесеб роржен.\nМагIарулазда магIарул кочIол сордо баркана районалъул бетIер МухIидин МухIамадовас, лъайкьеялъул управлениялъул нухмалъулев Шамил Мустафаевас.\nГьалбадерие музыкалияб салам кьуна магIарулазул кочIол борхалъилъун жакъаги кколел ЧIарадаса Шагьав ГIабдурахIмановасги Абакар Жамалудиновасги.\nТадбиралъул ахиралда чIарадисезе баркала кьуна хоралъул нухмалъулев, ДРялъул культураялъул мустахIикъав хIалтIухъан МуртазагIали ГIалиевас.\nДругие материалы в этой категории: « МагIарулал годекIанир\tКIочонарел цIарал »


Кавказалдехун лъикIаб бералъ балагьулел цIикIкIунел руго\nШималияб Кавказалдехун лъикIаб бербалагьи бугел Россиялъулазул къадар цIикIкIунеб буго. Гьединаб буго Левада-Централъ гьарурал цIех-рехазул ахирисеб хIасил.\nЭкспертаз гьелъие гIиллалъун бихьизабулеб буго гIемерисезул пикру Украинаялда кколел лъугьа-бахъиназде буссун букIин.\nЦIех-рех гьабуразда гьоркьоса, халкъалъул 54 проценталъул лъикIаб рахъалдехун хисун буго Шималияб Кавказалдехун букIараб бербалагьи, январалда гьединазул къадар букIун буго 44 процент. Цебего гIадин хIалуцараб ахIвал-хIал бугин гьабсагIатги Кавказалдаян жаваб кьун буго халкъалъул 30 проценталъ. Январалда тIобитIараб цIех-рехалда гьединазул букIун буго 40 процент.\nХIасил-калам кIиго-лъабго моцIалъ цебеги гьединабго цIех-рех тIобитIун гьоркьоб араб заманалда лъалаго дагьлъун буго Россиялда гIумру ругел гIадамазул Шималияб Кавказалдехун бугеб бербалагьи.\nЛевада-Централъул нухмалъулев хисулев, Алексей Гражданкиница абулеб буго Украинаялда кколел ругел лъугьа-бахъиназ кIиабилеб бакIалде цун бугин жакъа Кавказалъул темайилан. Гьелда тIад рекъолев вуго Москваялдаса политолог Камил Ландаги. Амма Украинаялда кколелде кIвар буссун гIемерисел ругебгIан мехалъ нилъ тIатIала кверги лъун рукIине бегьуларин, щайгурелъул гьезда гьоркьор гIемерал ругин Кавкзалъулаздаги Россиялда гIумру гьабун ругездеги гьоркьобе ракьа рехизе бокьарал чагIи. КIиабизе гьел рекIеде ратилалде нилъецаги хехал тадбирал гьаризе кколилан абулеб буго Камил Ландаца. Гьанже апрель моцIалда, живго хIалтIулев вугеб академиялда цIалулел Дагъистаналъул студенталги ракIарун гьезда бицине бугин лъие бокьун гьечIеб жакъа Дагъистаналда рекъел букIине, гьеб бокьичIел гIадамал гIемер ругеблъи, гьезда данде хIалтIизе кколин нилъилан.\nКамил Ланда: «БакътIерхьул рахъалъул асар буго Россиялде. Гьез чиясул бохдузда бакIаб махх бухьараб кинигин, цебетIезе биччалеб букIинчIо Россия цебетIеялда жаниб Кавказалъ лъолеб бутIа. Кавказалъул чагIи цоцалъ рагъизарун, терроризм багъаризабун гIемераб гъалмагъир гьабуна гьез. Дица гIемераб абулеб жо буго, Россиялда кIвана ункъо миллион чи вугеб фашистазул армия лъугIизабизе, кIиабилеб дунялалъул рагъда бергьине, космосалде роржана нилъ, атомалъул ярагъ ургъана. Щунусго чи рохьоса нахъе вачинейищха гьазда кIолареб? Валлагь кIолаха! Гьелъие бокьани цо анкьида жаниб кIола гьелъие ахир лъезе. Амма биччалеб гьечIо гьеб нилъер пачалихъалда кидаго питна букIине бокьарал чагIаз».\nЛевада-Централъ цIех-рех тIобитIарал гIадамазул 50 гIанасеб проценталъул хисун бугин Кавказалдехун букIараб пикру. Амма хутIараб бащалъиялъул пикру гIаксаяб бугелъул гьелдеги кIвар кьезе кколилан абулеб буго «Черновик» газеталдаса МухIамад МухIамадовас.\nМухIамад МухIамадов: «Гьел тарихазде балагьани нилъеда бихьулеб буго халкъалъул бербалагьи дагьабго хисун букIин. Гьеб бараб буго тIоцебесеб иргаялда Украина сабаблъун нилъ кIиабилеб бакIалде ин цо, кIиабизе бугони Кавказалъул республикаялъул нухмалъулез хIаракат бахъулеб буго Москваялда цебе жидерго регионалъул имидж хисизабизе. БатIи-батIиял махсаро-хочIалъул, кеп-гIоркьалъул темаялда гIуцIарал Кавказалъул фильмал ялъуни ток-шуоял рихьизе бегьула Москваялъул каналазда. Гьелъги хисизабун батизе бегьула нилъедехун бугеб бербалагьи. Гьединго Шималияб Кавказалъул цо-цо нухмалъулезул чIагояб позицияги ккун батизе бегьула гьелъие сабаблъун. Гьелъие мисаллъун рачине бегьила Рамзан Къадировги, Рамазан ГIабдулатIиповги. Шималияб Кавказалъул рейнтингалъул сияхIалда цебесеб кьерда руго гьел кIиялго. Амма тIадруссун бицаниги аслияб бакI гьениб кколеб буго Россиялъул тушманалде сверараб Украинаялда кколеб лъугьа-бахъунелде».\nХас гьабун Дагъистаналъул бицани, Рамазан ГIабдулатIиповас чанго нухалда такрар гьабуна батIи-батIиял бакIазда кIалъалаго 20I4 соналъ цониги теракт ккечIин Дагъистаналдаян. Гьеб хIужа хIакъикъаталдаги кIвар бугеб лъугьа –бахъин кколин Россиялъул информациялъул майданалъеян абуна МухIамад МухIамадовас хадубги, амма терактал дагьлъаниги, полициялъул хIалтIухъабазде гьарулел гьужумалги, такъсирчилъиялъул хатI гъорлъ бугел лъугьа-бахъиналги дагьлъун гьечIин жеги республикаялда, гьединлъидал рохизе жеги хекко бугилан рикIкIунеб буго журналистас.\nИмидж информалатаз гуреб, мухIканал бергьенлъияз лъикIлъизабула\nЛевада-центр: "Шималияб Кавказалда хIалуцин гIодобе кколеб буго".\nЛевада-централъул цIияб гьикъа-бакъи\nРоссиялда цIикIкIунел руго Магърибалде данде бербалагьиял\nРоссиялъулазе цIидаса хиралъулев вуго Сталин


Гьаб рубрикаялда нижеца кьолеб буго авторасул хасаб пикру. Эркенлъи Радиоялъул пикру авторасул пикругун дандеккечIого букIинеги рес буго.\nИргадулаб макъала «Эркенлъи» радиоялъул «Хасаб пикруялъе» дица хIадурлъулаго Прагаялдаса ИсхIакъова Умаца тохлъукьего кьураб суалалъ дир «хасаб пикруги» хIисабалде босараб темаги хисизабуна тIубанго. Гьелъ гьикъана: «Хизри (ШихсагIидов) нахъе унев ватилаха. Офицалияб къагIидаялъ тасдикъ гьабураб иформация гьечIоха жеги, инев ватила гьев» - ин абуна Умаца. Алъухъе Москваялдаса, ялъуни республикаялъул нухмалъудаса щварал мухIканал баянал ратилин ккун гьикъаризе лъугьана дун. Умаца абуна: «Щибги абун гьев спикерлъи гьабизе вахъинев гьанже, неудобно букIунарищ гIадамазда цебе?..» Гьеле гьеб «неудобно букIунарищ?» абураб бакIалда лъалхъизе бокьилаан дие.\nГьеб пикру ва дунял бичIчIи буго СССР биххилелде школаги лъугIарай, тIубанго рухIиял идеалазул ва цересел, советияб заманаялъул тарбиялъ, адабияталъ, тIахьаца нилъее кьурал мисалал тIагIинелде улка тун къватIие арай гIадамалъул. Гьелда лъалеб гьечIоан Хизри Исаевичасе васас гIарац бикъанинги, гьесухъ ярагъ батанинги, наркотикал ккуниланги «неудобно» букIунареблъи. «Неудобно» букIина Хизрие вас «ботаник» вугони, бандит вугони букIинаро, гьелъул гIаксалда рецц букIина. Гьеб «неудобноялъ» кIалдиб рухI букIаго жиндиего бокьухъе гьес хъулухъ кьолареблъиги.\nКьезабун, вертолеталъул цогидал гьужумаз маххул хьуриялде нахъе ккеялдаса хIинкъун гурони. Умал цIакъго лъикIаб бербалагьи бихьула нилъеразул рахъалъ. Гьелда лъалеб гьечIо, гьаниб гIадамалги чIван, гIарацги бикъун, гьабизе нахъе къадарлъиги течIого хъулухъалда рукIине «неудобно» букIунареблъи. «Неудобно» букIуна гьаниб, Хизри гIадав чиясе, хъулухъ нахъе, хасго чияхъе, жиндир вас, вац, дурцниги гурев батIияв чиясухъе кьезе. Гьеб буго тамахлъиялъул, яги хIинкъиялъул гIаламат – гIадамаздаса нечон хъулухъалдаса ин.\nГьанир кьвараралги кьураралги ссиялда рукIуна халкъалъул пикруги, гьезул рагIиги, цо-цо мехалда жибго халкъги мерхьун (Щурагьиса бачIунеб нухда джипалъ мерхьарал киниги) хъулухъ ккунани. Гьелда абула аз хьвадизе ва хIалтIизе лъай абун. Гьелъухъ балагьун кьола къиматги, гьелдаса борцуна рейтингги. Гьел хIисабаца уна тахбакIаздеги. Гьединаб буго жакъагицин Дагъистаналда хIакъикъат. 2003 абилел соналъ автоавариялда цо хъизан гъурун хадув «гIадамазда цебе неудобно» бугин Хизри нахъе ун вукIаравани, 2013 абилеб соналъ гьев спикерлъунцин толароан. «Слабый чи» вукIун вугин, цониги «хъизан гъурарав» цогидав телаан тахбакIида.\nАхираб къого соналда жаниб цIогьахъегун ришватчагIахъе тIалъи щун хадуб гьез тIубан гIаламалъулго психология хисизабуна. Гьез бикъараб гIарацги, чIварал гIадамалги дагьаб зарал буго гьез хвезабураб гIелалде данде. Цо кьерги хисун, тIубанго бутIрузулъ хIуриятги гьабун гурони гIадамал рацIцIалъизе гьечIо гьанир. Гьаб сагIаталда федералияб центарлъ глобалиял проблемаби ва кризисал улкаялда цере рачIарабго Дагъистан хасал кIудияб гIарцул сурсат ва гIорцIизаризе кIоларел амбициязул церехъабаздаса бацIцIад гьабулеб буго. Гьеб компаниялъул цо рахсил кIиликI вуго ШихсагIидовги.\nНахъе ине ватила гьев хъулухъалдаса, гьелъие гьабураб жо буго вас жанив тIамиги, живго спикерасухъ чIухь байги. Халимбекаулалда босараб садик ва 14 миллион гъурущ гIарац буго гьез чвантил харжиецин хIалареб гIарац, гьеб сабаблъун бугеб рагъа-рачари гуро гьеб. ХIасил калам, Хизри хъулухъалдаса ине вуго гIадамазда цебе «неудобно» букIун гурев, туснахъалъуса рокъоб «удобно» букIун, батIияб гIиллаялъ киданиги унаро.


16 ноябралда Каспийскиялда ракIалде щвезаруна теракталъул хIасилалда гIумруялдаса ратIалъарал гIадамал. Официалиял кIалъаял гьенир рукIинчIо. Теракт ккараб бакIалда бан бугеб мармаралъул сиялда цебе, кьер-кьерал чирахъалги ракун, тIугьдул лъуна ФСБялъул гIурхъаби цIунулеб управлениялъул Каспийскиялда бугеб бутIаялъул нухмалъулев Андрей Карпенкоца ва ДРялъул вице-премьер Рамазан Жапаровас.\n1996 соналъул ноябралъул кватIараб сардилъ, Ленинил къотIноб бугеб гIемертIалаяб минаялъуб ккана вахIшияб кьвагьи. Гьеб тIатIала ккана. РакIгъанцIараб теракталъул хIасилалда къадаралде щвана 63 чи. Гьезда гьоркьор рукIана лъималги.\nАслияб къагIидаялъ гьеб минаялъур гIумру гьабун рукIана Каспийскиялъул гIорхъаби цIунулеб рагъулаб часталда хъулухъ гьабулел хъизамал. Цо-цо хъизамаздаса лъабго-ункъо чи чIваралги ккана гьенир.\nЕлена Залова доб сордоялъ ятIалъана росасдаса ва лъабго васасдаса. Жийго гьей, Кисловодскиялъул санаториялда хIухьбахъулей йикIун, чIаго хутIана. Росги лъималги гьелда цадахъ рукIун руго. Анкьалъ цере ун руго гьел гIебеде. Школалда каникулал халат рахъинарун рагIулин, гьанирго теларищин лъималинги абун буго гьелъ росасда. Амма гьес гьел гIебеде рачун руго.\nКаспийскиялда ккараб вахIшияб теракталъул хIакъалъулъ гьелда лъан буго телевизоралъ цIиял харбазул баян кьолеб мехалъ. ТIокIаб сундухъниги балагьичIого, гIебеде щварай гьелъул ахиралде щвезегIан хьул букIана росги лъималги чIаго ратиялда. Амма жеги гьезде тIаде ккечIин абула Еленада. Риххарал чIвадназда гъоркь тIоцеве ватула гьелъул кIудияв вас Геннадий. РекIеда хъвараб гIадин, эбелалда лъалеб букIуна бищун гьитIинав Олегги гьесда аскIов ватилин гьабсагIатилан. Щайгурелъул гIемерисеб мехалъ кIудияв васасда аскIове унев вукIун вуго гьитIинав Олег кьижизе. Гьеб сордоялъги гьединго ккун буго. Еленада ракIалде кковухъе аскIов ватула Олегги. Хадур тIаде ккола росасде. Бищун ахиралда ватула гьоркьохъев вас Павел. Циндаго росасдасаги лъабго васасдасаги ятIалъарай эбелалъе захIмат букIана гIумру гьабизе. Чияр лъималазул аваданаб релъи, рекерулел гьезул хIатIил сас рагIизе цIакъ бокьулароанин жиндиейин мукIурлъана гьей. Еленада жиндиего хвасарлъи батана хIалтIулъ. Егун макьу щоларей гьелъ къаси-къаси кучIдул хъвазе байбихьун буго.\n25 соналъ цере кватIараб сардил гIужалъ абадияб рокъоре ана Анохиназул хъизамги: эменги лъабго васги. Эбел чIаго хутIана…\n1996 соналъул ноябрь моцIалъ Каспийскиялда ккараб теракталъул дандерижи гъугъана хадуб Москваялда, Волгодонскиялда ва гьединго 1999 соналъул сентябралда Буйнакскиялдаги. ГIемертIалаял минабазда гъоркь тротилги лъун, тIатIала ккарал бетоналъул къаназда гъоркь абадиялъе берал къанщана нус-нус чияс. Анлъго соналдасан, ай 2002 соналда цоги ракIгъанцIизабураб вахIшияб теракт ккана Каспийскиялда - 9 маялда, Бергьенлъиялъул Парад унеб за маналда шагьар бакьулъ чIвана 43 чи. Лъукъана 100-яв. Гьенирги рукIана гIисинал лъимал. Сакъатлъана гIемерав чи. Лъилъулареб ругъунги рекIелъ лъун, угьдилел тана чанго эбел, гIолохъанал лъудби, яцал, гIагарлъи. Ссудулел, рецIцIулел руго гьезул ругънал жеги-харги…\nДругие материалы в этой категории: « ГIадамал хинлъи гьечIого тезе бегьуларо Рукъзал руго, гIарац гьечIо »


МухIамад Аварагасул асарал рачIунел руго Дагъистаналде\nГрозныялде аварагасул реликвиял рачlараб мехалда республикаялъул нухмалъи, Грозный, 26Янв2012\nДагъистаналда бачIунеб анкьалда кIудияб байрам букIине буго бусурбабазе. Гьезул бокьаразе рихьизе республикаялде рачIунел руго МухIамад аварагасул ва гьесул гIагардисеб сверухълъиялъул 23-ялдасаги цIикIкIун асар. Гьел рихьизаризе руго речIчIухъан ГIали ГIалиевасул цIаралда бугеб спорталъул кIалгIаялда гIадамазе гьенире рачIине бихьизабураб низамалда рекъон.\n25 августалда ГIарабазул Цолъарал Эмиратаздаса МахIачхъалаялде рачIине руго МухIамад аварагасул асарал.\nЦереккун гьел жеги киданиги Дагъистаналде рачIун рукIинчIо. Дагъистаналъул бусурбабазул идараялдаса щварал баяназда рекъон, Эмиратазул вакиллъиялъ хIисабалде босун буго МахIачхъалаялда 23 асар бихьизабизе. Амма гьезул къадар жеги цIикIкIун букIине бугин бицана ЭР-ялъе бусурбабазул идараялъул пресс-секретарь МухIамарасул ГIумаровас.\nМухIамадрасул ГIумаров: «ТIоцебесеб иргаялда, гъоба буго МухIамад Аварагасул рас, гъал гьабун лъураб халатаб рас буго гьеб. Магжил расал руго. 17 хъахIаб рас букIун буго гьесда. Авараг мигъражалде унеб сордоялъ гьесда тIад букIараб халгIаталъул цо кесек букIине буго гъоба. Гьединго руго ГIусман-асхIабасулги ГIали асхIабасулги халгIатал. Увайсул-къарани абун вукIана кIудияв вали. Гьесул расал руго. Руго асарал Аварагасул яс ПатIиматил, гьелъул лъимал ХIусенил, ХIасанил. Гьединго Аварагасул хIатIил роценалъул гьабураб асар буго».\nГьел асаразда гьоркьор ругин жеги лъиданиги рихьун рукIинчIел асаралгиян бицана МухIамадрасулица. Гьел МахIачхъалаялде росизе санагIалъи букIунарищин гьарун буго Эмираталъул вакилзабазда Дагъистаналъул муфти АхIмад-хIажи ГIабдулаевас. Гьедин доз разилъи кьун буго гьел асарал цIуна-къаялъе республикаялъул хIукуматалъ хIалтIи гьабулин рагIи кьедал. Гьединго Эмиратаздаса гьелги росун рачIунел вакилзабазе рорженалъул рахъалъ квербакъулеб буго олигарх Сулейман Керимовас. Гьезул 60 ниги чи вугин бицана ЭР-ялъе МухIамадрасул ГIумаровас. Гьелги ругила асхIабзабазулги Аварагасулги наслабазул чагIи.\nМухIамадрасул ГIумаров: «Гьел асаралги росун Дагъистаналде вачIине вуго дунялалда тIад ругелщинал ансариязул бетIер – Авараг Маккаялдаса къватIиве унеб мехалда гьев къабул гьавураб кIиго къокъа букIана гIабсги хадражги абун. Бищун цIакъаб къокъа букIана хадражазул. Ансариялин абула гьезда. Гьезул наслуялъул чи вуго гьавги. Амирул Ансарин абула гьесда. Дунялалда ругелщинал ансаразул бищун цIикIкIарав чиха. Гьесие жиндиегоги бокьана Дагъистанале вачIине, баракатаб бакI бугин гьабилан. Гьанире рачIиндал гьезие бокьун буго Дербенталде асхIабзабазул зияраталде ине, ЧIикIаре СагIид-Афандиясул зияраталде ине. Гьединго нижецагоги рихьизарила гьезда Дербенталъул хъалаги, ЧIикIаб ГЭСги, Каспийскалда цIер гьабулеб заводги, Дагъогниялъул завод. Хасавюрталда бугеб консервазул заводги бокьана гьезие бихьизе. Дармил чагIиги ругелъулха гьел».\nМухIамад Аварагасул асарал гъоркьиса Чачаналдеги рачIун рукIана. Амма Дагъистаналде гьабулеб сапаралъул программа агьалъ хисизабулеб бугин бицана ЭР-ялъе МухIамадрасул ГIумаровас.\nМухIамадрасул ГIумаров: «Рузман къоялъ КIудияб мажгиталда вагIзаги гьабизе буго гьез МахIачхъалаялда. Хадуб гьез Аварагасул рас чуризе буго Зам-Зам лъеца, цинги гьеб бикьизе буго гIадамазе».\nМухIамад Аварагасул асарал Дагъистаналда анкьица рихьизаризе руго. Гьел лъезе руго машгьурав гугарухъан ГIали ГIалиевасул цIаралда бугеб спорталъул КIалгIаялда. Дагъистаналдаса 2 млн чиясда гьел рихьуледухъ, щибаб шагьаралдаса ва мухъалдаса гIадамал рачIине чIезарурал къоял руго. Масала, МахIачхъалаялъулгун Каспийскалъул бихьиназе бихьизабун буго талат къо. Руччабазе – рузман къо. Гьединго гьезухъ балагьизе рачIине руго Москваялдаса, Волгоградалдаса, Украинаялдаса ва цогидал бакIаздаса бусурбаби.


Барча буллай буру / Общество\nВай гьантрай жул хьхьичIунсса дуснан, цала агьлу-авладрал ва жяматрал дянив бусравсса чувнан, Зияуттиннул арс ХIусайнов Захардун хъанахъиссар ниттил увну 50 шин.\nМу ххаллилсса юбилейгу барча дуллай, чIа тIий буру Захардун цIакьсса цIуллушиву, цIу-цIусса тIайлабацIуртту ва ххуй-хъиншивуртту! Кабакьиннав вицIун Заннал дакIнийцири мурадру бартбигьаврил ххуллий — вила цIанийссагу, Карашрал жяматрал цIанийссагу!\nХъинсса бияннав хъинсса дустурая!\nВай гьантрай 90 шинал юбилейрду хъанай дур бавкьуну, нахIуну оьрму бувтсса лас-щарнин, — Ххюлусматусса ХIадисов Асадлун ва ПатIиматлун. ЦачIу оьрму бутлайгу хьуну дур вайннал 50 шин.\nНину-ппугу ччянива ливтIуну, ятинну ливчIсса Асадлул ачIа ччаннащал школалийн занай 4 класс къуртал бувну бур. Оьрмулул 12 шинаву захIматрал ххуллу байбивхьуну бур, дучрал аьравалттащал Дарбантлив гьан багьну. Зий ивкIун ур колхозрал яттил къутанну дуллайгу, Буршай, Ххюлусмав, Гъумук ххуллурдалсса бай участокрай машиналийгу, зунттал районнайн заназисса автобусрал щупирнугу. ИчIаллил захIматрал хъар хъачIунттая хIура къархьусса ПатIиматлущал архIал ряхва оьрчI хъуни бувну, чивун буккан бувссар вайннал.\nДакIнихтуну барча дуллай буру Асадлул ва ПатIиматлул юбилейртту.\nЖул ххирасса Асад ва ПатIимат! Зу ххаллилну, чувшиврий, цаннаха ца хIурматрай оьрму бувтунни. Зул кулпат жун, зул наслулун, гъан-маччанан, чIахху-чIарахнан ккаккиялунссар, чIявусса иширттаву зуяту эбрат ларсъссар.\nЗу жун чан къабаннав, зухьхьун цIуллушиву дулуннав, наслулул ххари булланнав!\nЦиняв гъан-маччанал цIанияту Тимурдул душ ХIадисова Амина\nСледующая публикация Ппугу, учительгу\nПредыдущая публикация Сагъсса маз – аьзизсса маз


Дир бокьулеб ВатIан – Дагъистан - Статьи - Сетевое издание «По новому пути»\nДир бокьулеб ВатIан – Дагъистан\n21.12.2018 17:18 Пятница\nДие Аллагьас бикьун ва бокьун кьураб хIикматаб, дунялалъул таргIил баргъичалда тIад, берцинаб жавгьар — якъуталъул нагIли гIадаб Дагъистан! Дур гьуинал, тIогьол махIаз цIурал,гьураз рекIел чIвабиги сородизарун лъугьарал, гIакълу щущазарулел бакъназ, дур бечедал нигIматазул махIаз мехтизавун, сагьвил гьавун вуго дун.\nДие мун хирияб буго карандаса чваххулеб, дун кIудияв гIезавулеб, дие гIумру кьолеб эбелалъул рахь гIадин, дунялалда берал рагьарабго дида бихьараб, дун хIайран гьавураб эбелалъул гьумер гIадин, дун жин-дир берцинлъиялъ гIакълуялдаса инавулеб, хадубго цун гIакълуялдеги вачIинавулеб эбелалъул гьими гIадин.\nХирияб Дагъистан, дир рекIелъ дуца кколеб бакI, цогидабщиналъ кколелда данде цIаларо. Берал рагьарабго дида бихьараб эбелалъул гьумерги гьимиги Дагъистаналъул мугIрузда гурищ бижараб. Дун веэдана дур хурдузул ва тIугьдузул махIаз, дур гъутIбузда рижарал тIамхазул шуршуралъ, дур лъаразул лъималазул гIадаб релъиялъ. Дие къуват кьуна дур кьурабазул кьвариялъ, гьелги гIанлълъун нухалги хурзалги гьарулев инсул ччорбаз, гьесул яхIалъгин лъугIел гьечIеб сабруялъ. Дир эбел-эмен гьал мугIрузда жалго цохIо рукIинчIо.\nГьезиеги къуват кьуна Дагъистанги дунялги ккурал мугIруз, мугIрузул бисаз, мугIрузул цIумаз, мугIрузда гIурал умумуз, магIарулаз. Дагъистан, умумуз ракь бухъун, къадал сокIкIун, лабалал мугIрузул карандагьечIел бакIазда рукIинаруна хурзал. Сухъмахъцин гьечIел парсазда гIезаруна ахал. ЗахIмат бихьун балагьана, гIезабуна дур гIицIал, гъогъол цIурал ракьазда гIумруялъе хIажатабщинаб нигIмат. Пурцица хурзал рекьун, рикIкIаде ун балагьун хьон хьан, бижарабго чIаран, бухъун, хъандироялъ лъилъун, гулал къан, щвелъелал гьарун, хадуб гIарал, харчIал гьарун сокIкIун, гьакица щиб, мугъзада лъун щиб, гьоцIибе баччун, гьениб тирщун, бегун, бакъварабго накку, лал тIамун, кинабго рокъобе баччун, царгъахъе бан балагьана квание богIоллъи. РукIана гьабихъе инегIан жоги гьечIого, рокъобго квералъ сверулеб гьитIинабго кверзул гьабикьан биччан гъурада гьабун толелги.\nГьабихъе баччун гьебгун ун, ххараб гIатIал къандалъо рокъобе щолелги рукIана. МичIчIил карщ, яги гъурададул карщ гурони щоларезе гьабихъа бачIараб гIатIал хинкIал рукIарал гьуинал! Гьеб гьез жибго квен гуреб дандежолъун рикIкIунаан. Дагъистан, жакъа дица дур магIид рецIцIулел кьурабазда гьикъулеб буго: додин къо бихьун чед балагьизеги кколеб гьечIин, гьанжеги нуж дол захIматал соназго гIадин щай гIодулелин, гIурччинаб хIеталъулъан кьурабазул кьватIалабахъан чваххулеб, бецIцIулеб магIил магIна щибилан? Дида гьез абулеб буго гьелъул магIна бугила, гIорцIарал лъималазда ракъарал умумул кIочон тей. ГIорцIарал чIахIияздаги ракъараб заманги, къо бихьун гьабураб магIишатги кIочон тей. Гьезда, Аллагьас, къого бихьичIого, регун кваназарулел ругелъул, гьеб жидерго гьунарилан ккей, исрапчилъи гIадатияб жолъун лъугьин. РакIалде щвезаре рагъдаса хадусел сонал.\nГIорцIизегIан богIоллъиги, черх бацараб ретIелги гьечIеб заман. Дир эмен вукIана учителлъун хIалтIулев. Хъизамалъул вукIана анкьго чи. Щуго лъималги, эбел-эменги. Щивасе радал гьабулаан хIанчIил хоно чIинтIун гьабураб гIадаб роценалъул лъаб-лъаб цIоросаролъил гIатIал хинкI. Киназдаго гIадин анлъго сон барав дида абулаан: кIиго хинкI радалги кванан, цо къаде кваназе теян, къаде квен букIунареблъи нижеда лъалаан. Толаан цо-цо гьединги. Амма къаде кваназегIан гьеб хинкI тезе дида кIолароан. Бащдаб сагIаталъ «дир цойги хинкIги буго» абураб гуреб пикру ботIролъе бачIунароан. Векерун ун кIалдибе реххулаан.\nГьанже хьул къотIиялъ бигьалъиги лъугьун бакъалда вегун щиб, мадугьаласул гIел бащадав васгун вагъилаго щиб, васандилаго щиб унаан къо. Къасиги кIудияб хъизаналъе цо гьитIинабго тутиядул хьаг цIураб кару букIунаан цадахъ кваназе. Гьеб кванаялъги бакъалда вегиялъги бакъул унти ккун кигIан гIазаб чIамураб. Хадубги ракIалда буго росулъ, анкьго сон барав дун, бакъанимехалъ квен кьеян эбелалда гьардарав куц. «Я дир вас, – ян абула эбелалъ – гьабсагIат дуе квен кьуни къаси киназдаго цебе лъезе дагьлъула, Аллагьасе гIоло сабур гьабе, метералде квен сундул гьабилебали дида лъаларо». Лъимада гьеб кин бичIчIилеб? ГIодилаго къватIиве унев дун кIудияб, басрияб цIулал кавуялда ваччула. Каву реххун ун гIодоб речIчIула. Нахъаса-нахъе реххун аскIов дунги ккола.\n«Вабабабай! Хвезе хъван вукIаравани вакъун хвезехъин вукIун вуго дир вас», – ан гIодилаго эбел дида тIад хурхуна ва кодове вачуна. Гьеб сурат цебечIун дир ракI эбелалда гурхIун жакъаги гIодула. БакъинегIан колхозалъул хIалтIи гьабулей йикIун свакарай эбел, рогьинегIан лъималазул къватIахъ сверун хохорал хьитал рукъулейги йикIунаан. Гьанже рекьичIого чIахIие руссарал урзалги, кисан бачIарабали лъачIого Аллагьас чIезарун ругел нигIматаз, гIаданлъигичилъиги хвезабулеб бихьараб мехалда, гIадамазул инсанлъиялъул гьоркьорлъаби чучулел рихьидал, дир рекIел ругъналъе, гIодиялъулъе, магIилъе цIам гуреб, кьогIлъиги жубалеб буго. Хирияб Дагъистан, кибе жакъа мун бачунеб бугеб?\nЧилъи бугелщиналги шагьидзабилъун гьарун, лъил цIобалде мун унеб бугеб? Дир хирияб Дагъистан! Мун бокьун угьулеб хIухьел, хIалихьалъиялъулги, хъублъиялъулги, хъантIарал жанаваразулги, Аллагьги реххун тун тIадчагIазе лагълъи гьабулезулги бицун чорок гьабиларин. Аллагьас кьела гьезие къимат. Гьезде гурищ исламияв гIалим ва шагIир БакьагьечIиса ЧIанкIаца магIарулалде сверизабураб ингилисазул шагIир Шекспирил кочIолъ хъвалеб бугеб: Дарай – гIатIласаца чилъиги мерхьун,\nЧиго гуревщинав тахида вуго,\nГIакълу гьардухъ араб гьаб дунялалда,\nДица хвалил амру ахIулеб буго.\nЯхI бугелщиназ хвалил амру ахIулеб хIал лъугьун гьечIищ жакъаги. Аллагьасдеги, ВатIаналдеги, эбелалдеги рокьи кинаб ахIвал- хIалалде кканиги тIолеб жолъун букIунаро. ТIунани гьеб би кьабулеб рекIедаса, хIухьел цIарал гьуъруздаса черх батIа гьабилъун букIуна. Гьеб, черхалъе хIажалъулеб лъедаса, тIубанго махIрум гьавилъун лъугьуна. Дагъистан, дур мугIрузул карандасан бурулел, чваххулел тIокIкIарал иццазул гIадаб лъим дица кибго гьекъечIо. Дур иццазул лъеца гIадин дир къеч буссине рес гьечIо. Гьеб гурищ гьекъараб Дагъистаналъул имамзабаз, АхIулгохIалъул шагьидзабаз. Гьелъ гурищ дозие къуватги бахIарчилъиги кьолеб букIараб? Доз гьекъолароан щакал лъинал. Гьекъолаан бацIцIадаб мугIрузул лъим.\nДир хирияб Дагъистан, дур гьуразулги хIанчIазулги бакъназ, харибакIазул сасалъ, гъутIбузда тIамхазул балъгояб шуршуралъ, хехал лъаразул релъиялъ, магIарда гIи кваналеб, гIурдада кьагIи-буртIал расандулеб гъадиялъ, магIарул ва цогидалги миллатазул мацIазул хассаб бакъаналъ гIадаб асар дир рекIее кигIан гучабги симфониялъ гьабуларо. Гьел Дагъистаналъул тIабигIаталъул бакъназ дир ракI беэдула, дир черх сах гьабула, намусги яхIги бацIцIад гьабула. Дир рекIел гьант рекъола дур ахакь тира-сверизе, алъдал ва гIоразул рагIалда васандизе, дур тIабигIаталда хIалхьи гьабизе щвараб мехалда. Дагъистан дур цIорорал иццахъ, дур лъаразул чваххукь, дур гIоразулъ чвердон лъадарана дица ирго черх. Дие мун бокьичIого кин букIинеб?\nДие рухIгIан рокьула мун бокьулелщиналги. Дуде бугеб рокьиялъ гурищ Дагъистаналъул имамзаби ГъазимухIаммад, ХIамзат, Шамил ва цогидалги шагьидзаби, АхIулгохIалъул, Гъуниб мегIералъул гъазизаби лъебергогIан соналъ тIаса ярагъ ахъичIого, чол кьолониса рещтIинчIого рагъарал! Дуде бугеб рокьиялъ гурищ Дагъистаналда рагъулги захIматалъулги бахIарзазул цIарал рикIкIун хIал кIолареб? Дуде бугеб рокьиялъ гурищ Дагъистаналъул щайихзабазги гIалимзабазги Дагъистаналъул халкъ хIакъаб нухда тIобитIулеб бугеб? Дуде бугеб рокьиялъ гурищ Дагъистаналъул шагьидзабазги, яхI бугелщинал васазги жидерго гIумру къурбан гьабураб? Дуде бугеб рокьиялъ гурищ Дагъистаналъул гIалимзабазги шагIирзабазги, багьадурзабазги Дагъистаналъул цIар цIвабзазда аскIоб хъвалеб бугеб? Киналго дагъистаниязего гIадин диеги лъай щвана дур мактабазда, тIадегIанал цIалул идарабазда.\nДагъистаналъул шайихзабазул, гIалимзабазул, шагIирзабазул, цIар рагIарал багьадурзабазул ирсилазе, Дагъистаналъул букIинеселъе. Дун воххун вуго лъикI ккарал дарсаздаса, рекIекълъун вуго тIадагьго арал, пайда гьечIел дарсаздаса. Дагъистан!\nДур мугIалимзабазда гьоркьов цо мугIалимлъун ватиялдаса кIудияб талихI Аллагьас дие щиб кьезе рес букIараб? Дие, санал цIикIкIун сокIкIиналъ кIолеб гьечIониги, гьанжеги бокьун буго дир тIолабго захIмат, пикру-анищ Дагъистан цIуниялде, гьелъул гьайбатал гIолилазул лъай камил гьабиялде, гьеб тIегьаялде буссинабизе. Дие бокьун буго щивав дагъистаниясда, цIар, миллат цIехечIого къвал базе, щивав бусурбанчиясда бусурбанлъи баркизе. Дие бокьун буго щивасда гьаб Дагъистан бижаравги Аллагь, гьелъие гьунарал кьуравги Аллагь, гьелъул щибаб пара-лахIзат нухда бачуневги Аллагь вугелъул, гьадигIан гьайбатаб, хIикматаб Дагъистанги дунялги нилъее кьуралъухъ Гьесие гIорхъи гьечIеб рецц гьабизе. Дунялалъул халкъалго гIадин, нилъ исламалде ахIарав, уммат хирияв МухIаммад аварагасда Аллагьасул свалатги саламги лъеги! Нилъеца Аллагьасда гьарила Дагъистан цIунеян, Дагъистаналъул халкъ илбисазул макрабаздаса, щайтIабаз гуккиялдаса, напсазул унтабаздаса, чIухIи-пахрулъиялдаса, хъантIи-тIадлъи бокьиялдаса, ТIадегIанав Аллагьасда риханщиналдаса цIунеян. БетIергьан Аллагь, Дуца баракаталдагъистаниязул: шайихзабазул, шагьидзабазул, гIалимзабазул баракат киназего гIахьал гьабе. Дунял хириял, гIарцуе гурони лагълъи гьабуларезул питнаялдаса дагъистаниял цIуне. Дагъистаналда исламги исламияб умматги тIадегIан гьабе! ТIадегIанав Аллагь, Дагъистаналъул халкъ хъублъиялдаса, илбисазул гIамалаздаса цIуне! Амин. Дир бокьулеб ВатIан – Дагъистан.


Сахгьабизе кIолареб унти\nПаркинсонил унти сахгьабизе цIакъ захIмалъула\nГIадалнахул нейронал жагъаллъиялда бан черхалъе ккараб гIайиблъиялда магIарулаз абула тIуртIудиялъул унтийин. ГIелмияб къагIидаялъ абуни - «Паркинсонил унти». Сахгьабизе кIолареб нервабазул системаялъул гьеб унтиялъ, дару гьабичIони, унтарав тIуванго бусаде ккезавула.\nРФялъул СахлъицIуниялъул министерствоялъул баяназда рекъон, жакъа Россиялда тIуртIудиялъул унти бугел чагIазул къадар 210-220 азарго чиясде бахуна. ВОЗалъул баяналда рекъон, дунялалда тIад гьеб унтиялъ кIвекIулев вуго щуго миллионгIанасев чи. ДРялда гьелъ унтаразул къадар 300-500 чи вугин абула, амма хIакъикъаталдаги гьеб къадар гIемерго цIикIкIун буго.\nТIуртIудиялъул унти тIибитIиялъе бугеб гIиллаялъул, гьелъ инсанасул сахлъиялъе гьабулеб заралалъул ва гьелдаса цIунизе кколеб къагIидаялъул бицун, дица гара-чIвари гьабуна РКБялъул неврологияб отделениялъул заведующий, ДРялъул сахлъицIуниялъул отличник ГIиса МухIамадсултановасулгун:\n- Паркинсонил абун цIар гьеб унтиялда лъеялъе гIилла щиб?\n- 1817 соналда ингилисазул тохтур Джеймс Паркинсоница хъвана «ТIуритIудулеб параличалъул хIакъалъулъ Эссе» («Эссе о дрожательном параличе») абулеб гIелмияб хIалтIи. Абулеб букIана живго Джеймсги гьеб унтиялъ унтун вукIанилан. Гьеб рикIкIуна «Паркинсонил унти» абун гьелда цIар лъеялъе гIиллаги.\n- Кин ва сундалъун гьеб унти кколеб?\n- Гьелъие гIиллалъун ккезе бегьула менингиталъ унти, захIматаб ругъун, букIин, цIакъго заралиял синтетикиял наркотикал хIалтIизари, инсульт ва херал чагIазул гIадалнахулъе гIураб къагIидаялда би бачIунарого букIин…\n- Унтул гIаламатал кинал рукIунел?\n- Унтарасул вагъа-вачари хIинцлъи ва гьеб эркенлъи гьечIеблъун лъугьин, ччорбал дандекъан чIезари, кверал, бохдул, нилъазулхIама ялъуни тIубанго черхго хадуб халкквезе кIолареб хIалалда тIуртIуди. Унти цIакъго бичча-бихъан тедал: цо хIалалда вахъун чIезе кIунгутIи, унаго вахъун чIун хутIи, кIалъазе, къулчIизе ва кьижизе захIмалъи, хIинкъи тIатин, ургъел гьечIого лъугьин, бидул тIадецуй гIодобе ккей, гIакълу-пикру мукъсанлъи. Бищунго пашманаб жо, унти сахгьабун бажаруларо.\n- Цудунго лъазе кIолищ унти тIатунеб букIин?\n- Лугби яги черх сородизе байбихьилалде раккула хIинкъиялъул цоги гIаламатал: къаркъалаялъул гIадлу хвей, махI чIвангутIи, къад гIемер кьижизе бокьи, гъиз свари, мугъ къули, бохдул сороди. Маргъал бай, хьитазул чIалал рухьи, кваналелъул гъуд-гIучI хIалтIизаби гIадал гIиси-бикъинал жал гьаризе захIмалъулеб букIин рикIкIуна гьеб унтул тIоцересел гIаламаталлъун, ай цIодорлъи гьабеян черхалъ балеб ахIи. Нилъерго яги гIага-божаразул гьединал гIаламатал ругони, хасго кIудияб ригьалъул чагIазул, нахъбахъун течIого, невропатологасухъе ине ккола.\nТIуртIудиялъул унти сахгьабуларо, амма гьеб хIалуцинчIого чIезабизе кIола.\n- ТIуртIудиялъул унтиялъ инсанасул чорхое кинаб асар гьабулеб?\n- Хола гIадалнахул дофамин абулеб лъамалъи жаниб лъугьунел нервабазул клеткаби. Нервабазул клеткабаз, дофаминалъул кумекалдалъун, цоялъ цоялъухъе баян кьола. Ва гьелъул кумекалдалъун рекъезабула инсанасул вагъа-вачари, хехлъи ва тирилъи. Нервабазул клеткаби хвеялдалъун гIадалнахулъ дагьлъула дофамин, гьеб дагьлъарабгIан, унтиги цIикIкIуна.\n- ТIуртIудиялъул унти сахгьабиялъул рахъалъ кинабгIаги цебетIейго бугищ, гьеб мурадалда цIиял дараби ургъун ругищ?\n- Гьеб унти бугел чагIи цо къагIидаялъ ва цого дарабаздалъун сахгьаризе бегьуларо. Амма гьел сахгьариялъул лъалеб цебетIей буго. ГIураб къадаралда хIадурулел руго дофамин хисулеб амантадин, витамин Е, селегилин гIадал дараби. Нейроназул хвей хьадарлъизабулел мидантан, мирапекс, юмекс ва ПК-Мерц гIадал дарабазулги гьечIо бицине гIураб къварилъи.\nАмма унтаразда чара гьечIого лъазе ккола, тохтурас хъварал гурел, жалго лъикIал лъугьун, дараби хIалтIизаризе бегьулареблъи.\n- Дараби гуреб, унти сахгьабиялъул цоги батIияб-цIияб къагIида бугищ?\n- ЦIакъго захIматаб хIалалда вугев унтарасе операциялдалъун кумек гьабула. ГIадалнахулъ лъола микрочип, компьютералдаги хурхинабун, гьелъ рекъезабула нейроназул хIалтIи ва рагъа-рашариялъе эркенлъи гьечIолъи инабула. Нилъер республикаялда гьединаб операция гьабуларо, ине ккола Москваялъул Бурденкол цIаралда бугеб нейрохирургиялъул институталде.\n- Унтарас кванил низам цIунизе кколищ?\n- ГIумру гьабулеб къагIида гуребги, унтарас хисизабизе ккола кванил диетаги. Сахгьабиялъул диета хIисабалда, чара гьечIого тIуразаризе ккола тохтурасул хадусел малъа-хъваял:\n1. Дагь гьабизе ккола кинаб букIаниги кьаралъи.\n2. ЛъикIаблъун рикIкIуна гьанал кванидаса тIубанго инкар гьаби.\n3. КIванагIан дагь гьабизе ккола щибаб богол кванил роцен.\n4. Пайдаяблъун рикIкIуна гьализабун хIадурараб яги хIухьлада гьабураб квен.\n5. Гьекъезе ккола даруял чIахIазул чай.\n6. Радал кваназе ккола гIорцIизегIан, къаси кванала тIадагьаб квен.\nДиетаги хасаб гимнастикаги рикIкIуна гьеб унти сахгьабиялъул аслиял къагIидабилъун.\n- ТIуртIудиялъул унти сахгьабизе кIоларин абунаха дуца…\n- Гьелъ унтун рукIана Папа Иоанн КIиабилевги, боксер МухIамад ГIалиги, хъвадарухъан Ираклий Андрониковги, шагIир Расул ХIамзатовги…\nДандекколеб терапия гьабичIони, гьелъ палижалъул унтуде ва инвалидлъиялде рачуна. Тохтурасул малъа-хъваял тIадчIун тIуразаруни, унти сасуна ва гIумру гьабизе бигьалъула. Масала, Голливудалъул киноактер Майкл Джей Фоксил чанго сон буго гьеб унти сахгьабулеб.\n- ТIуртIудиялъул унтиялъ захIматго ругел чагIазе кумек гьабун бажарулел тохтурзаби ругищ Дагъистаналда?\n- Шагьаразул ва районазул больницабазул неврологиял отделениязда хIалтIулел тохтурзабаз гьабула гьезие къваригIараб кумек. ЦIакъго захIматаб хIал бугони, ине бегьула профессорзаби Тажудин МухIудиновасухъе ва Зоя ГIумахановалъухъе.\n- ТIуртIудиялъул унтиялъ кIвекIулел ругезда ва гьелъ унтизе бегьулел чагIазда щиб дуца малъилеб, сунде кIвар буссинабилеб?\n- ЦIунизе ккола ботIрол ругънадаса, энцефалит гIадаб захIматаб бахунеб унтудаса, халгьабе бидулъ чакрил ва холестериналъул роценалда хадуб, гьединго бидул тIадецуй гIорхъолъа ине тоге. Унтун вугинги абун, вегун чIоге, яхI гьабун, заман батун, вахъа цIияб гьаваялде ва, невропатологасда дандги бан, байбихье унти бигьагьабулеб физзарядка гьабизе.\nГIемерисел унтарал нижехъе рачIуна унтиялъ мугъ къеда цвизабидал, ай цIакъго кватIун, гьединлъидал гьел сахгьаризе захIмалъула.\n- ТIуртIудиялъ унтарал чагIазе хIукуматалъ чIорого дараби кьолищ?\n- 1994 соналъул 30 июлалда РФялъул хIукуматалъ тасдикъ гьабураб № 890 хIукмуялда рекъон, Паркинсонил унти бугел чагIазе хIажатал дараби чIорого кьола. Гьел росула республикаялъул бюджеталдаса биччараб гIарцухъ. Гьеб мурадалда, республикаялъул неврологасул хIасилияб хIукмуги босун, рецепт тIалаб гьабизе ине ккола хъвай-хъвагIай бугеб бакIалъулаб поликлиникаялъул участкалъулаб терапевтасухъе.\nПрочитано 210 раз\tПоследнее изменение Вторник, 06 ноября 2018 11:28\nДругие материалы в этой категории: « Даруяб пихъ\tМикробазул тушман »


ХIабиб НурмухIамадов дандчIвазе вуго Тони Фергюсонгун | Спорт | Киназего гIаммаб Россия\nХIабиб НурмухIамадов дандчIвазе вуго Тони Фергюсонгун\nРикIкIарал къоял хутIана Америкаялъул UFC гIуцIиялъул рачелалъе гIоло ХIабиб НурмухIамадовасдаги Тони Фергюсонидаги гьоркьоб къеркьей тIобитIизе. Гьебин абуни букIине буго Нью-Йоркалда 8 апрелалда. Гьел спортсменал тIоцебесеб нухалъ гуро цоцалъ къеркьезе октагоналде рахъине кколел рукIарал. ХIабибгун Тони дандчIвазе кколаан 2016 соналъго. Амма доб мехалъ, Америкаялъул Цолъарал Штатаздаса спортсменасе сакъат ккун, къеркьей тIобитIичIо. UFCялъ 2017 соналъги лъазабун букIана гьезда гьоркьоб къеркьей букIине бугин, амма гьеб нухалъ сакъатлъи ккана дагъистаниясе.\nХIабиб НурмухIамадов ккола къей лъаларев спортсмен. Рингалде гьев вахъана 25 нухалъ ва киналго къеркьеязда дандиязда тIад ракIчIараб бергьенлъиги босана. Гьединал спортсменал къанагIат гурого гьечIо дунялалдаго къуватаблъун рикIкIунеб UFCялъул лигаялдацин. Дунялалда гьесул цIар машгьурлъана ахирисеб къеркьеялдаса хадуб, ай Бразилиялдаса речIчIухъан Эдсон Барбозадаса бергьиндал. Америкаялъул UFC гIуцIиялъул турниразда ХIабиб цеве вахъунев вуго 2012 соналдаса нахъе. ХIисаб гьабуни, гьоркьохъеб къагIидаялда лъагIалида жаниб цо турниралда гурого гIахьаллъулев гьечIо дагъистанияв. Профессионалияв речIчIухъанасе гьеб дагь буго, ва спортивиял экспертазги гьеб хIужа рикIкIунеб буго НурмухIамадовасул бищунго кIудияб гIунгутIилъун.\nТIадагьаб цIайиялда UFCялъул чемпион\nАмерикаялъул Цолъарал Штатаздаса спортсмен Тони Фергюсон рингалде вахъана 26 нухалда ва лъабго къеркьеялда къуна. UFCялъул турниразда цо нухалъ гурого мукIурлъичIо гьев дандиясе. Тони Фергюсон UFC лигаялъул чемпионлъун вахъана, Кевин Лидадасаги бергьун. Абизе ккола, Кевинидаса Тони бергьанин хIалихъе, судиязул хIукмуялдалъун.\nХIабибил ва Фергюсонил къуватал рахъал\nХIабиб вуго гIадатияв гугарухъан. Амма ахирисеб къеркьеялда гьес бихьизабуна эхетун вагъизеги бажарулеблъи. Эдсон Барбозадаса къолев вукIинчIо дагъистанияв гьеб рахъалъ. Фергюсонил къуватал рахъаллъун ккола тирун мал хьвагIи ва гIункIрукь кьаби. Гьединго гугаризеги нахъе кколаро гьев. Гьесие бищунго бокьулеб къагIидалъун ккола дандияв гъанкъи. Тонил загIипаб рахълъун рикIкIине бегьула, къеркьолаго, гьев хехго свакалев вукIин. ХIабибида гьеб рахъалъ гIайибчIвазе бакI гьечIо. Гьелъие мисаллъунги ккола Барбозагун букIараб къеркьей. Щуябго раундалда, тIаса вичIичIого, чухIана дагъистанияс американав.\nЩив бергьине бегьулев?\nЖубараб речIчIухъанлъиялъул рахъалъ гIемерисел экспертазул пикруялда рекъон, ХIабибидагун Тонида гьоркьоб къеркьей халатбахъине бегьула регламенталда бихьизабураб щуябго раундалъ. Гьез рикIкIунеб буго Тони ХIабибида бигьаго къуркьизавизе кIвезе гьечIин. «Фергюсоница хIаракат бахъизе буго ХIабибгун эхетун вагъизе. Щай абуни, гьесул гугари дагъистаниясдаса гIемерго нахъеккараб бугелъул. Гьелде тIадеги, американасда кIвезе гьечIо ХIабибие гъанкъулеб къагIида гьабизеги. Дагъистаниясе гьединаб къагIида жеги лъицаго гьабичIо, гьесги гьабизе хIалгицин бихьизе биччаларо. Амма НурмухIамадовас, щиб санагIат батунги, Тони гугариялде цIазе вуго. Нилъеда бихьанаха гьес UFCялда бищунго тейкдауназдаса цIунизе гьунар бугевлъун рикIкIунев Барбозае щиб гьабурабали». Гьедин рикIкIунеб буго жубараб речIчIухъанлъиялъул рахъалъ эксперт Джордж Норисица.\nХIабиб НурмухIамадовасул менеджер ГIали ГIабдулгIазизица бицана дагъистанияв букIинесеб къеркьеялде 90 проценталъ хIадур вугин. «ХутIараб жо буго гIицIго чанго килограмм тIаса рехизе. Гьеб рахъалъги гьаб нухалъ кинабго лъикI, планалда рекъон унеб буго. ХIабиб ккола букIине бугеб къеркьеялъул аслияв багьадур. UFC гIуцIиялъ дагъистаниясе гьеб речIчIиялъухъ кьезе буго Тони Фергюсонидаса ункъо нухалъ цIикIкIун гонорар. Гьелъги бицуна ХIабиб вукIин рехсараб гIуцIиялъул бищунго машгьурал речIчIухъабазул цояв. Дагъистанияв гIахьаллъарал турнирал дунялалъулго телекомпанияз росула», — ян тIаде жубана ГIали ГIабдулгIазизица.\nХIабиб НурмухIамадовасдагун Тони Фергюсонида гьоркьоб букIине бугеб къеркьей бихьизабизе буго МахIачхъалаялъул кIиго кинотеатралда — «Россиялдаги» «Октябралдаги».


Рузман къоялъ Дербент шагьаралъул администрациялдаса ахираб щуго соналъул киналго документал рахъун ана жал жанисел ишазул хIалтIухъабаз. Администрациялъул хIалтIухъабаз лъазабулеб буго гьел документал къанунги гIадлуги хвезабун нахъе рахъун анилан. Гьеб кинабго бугила Дербент мухъалъул бетIер Къурбанов Къурбан хъулухъалдаса вахъизе гьабулеб ишилан рикIкIунеб буго гьез.\n8 августалда къалъуда Дербент мухъалъул администрациялде вачIун вуго жидехъе ахираб 5 соналъул документация кьейиланги абун цо чанго чи. Нуж щалин цIехараб мехалдаги гьез абун буго жал ругила Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул экономикиял такъсиразде дандечIараб бутIаялъул хIалтIухъаби ругилан.\nГьедин аби гурони киналгIаги документалги рихьизаричIин гьел чагIазин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Дербент мухъалъул администрациялъул рикIкIеналъул палатаялъул бетIер Казалиев Каримица.\nКазалиев Карим: «Нижехъе радал I0-II тIубараб гIадаб мехалда битIун бачIана республикаялъул рикIкIеналъул палатаялъул аудиторасул кагъат. Гьеб кагътида аудиторас тIалаб гьабулеб букIана администрациялъул ахираб щуго соналъул кинабгIаги документация.\nГьединал ишал гьарулеб хасаб къагIидаги гIадлуги букIуна. Нижедаго тIадаб жо гьабун цин гьеб кагъат администрациялъул гIаммаб бутIаялде битIана, гьенисанги мухъалъул бетIерасухъе кьуна гьеб. Гьеб кагъат бачIараб заманалда хIалтIуда вукIинчIо Дербент мухъалъул бетIер Къурбанов Къурбан, гьес гъулбас лъечIого ва разилъи кьечIого нижеца киналгIаги документал кьезе бегьуларо лъихъениги.\nГьедин къад 12 тIубараб гIадаб мехалда цо чанго чи вачIана администрациялде, жидехъе цо тIубалелде нужеца киналгIаги документал кьезе кколин лъугьана гьел.\nГьаб сагIат бетIерги гьечIин гьанив, гьес разилъи кьечIого документалги кьезе бегьуларила жидеца, нуж щалалигIаги бицейин абураб мехалда.\nГьезул цояв цевегIанги вачIун нижеде хъетIезе лъугьана, жинда цIар МухIамад бугила, жал экономикиял такъсиразде данде къеркьолеб идараялъул хIалтIухъабиги ругила, нужеца щибилан абуниги I тIубазегIан нужеца документал кьечIони жидеца гьер рахъизе ругин лъазабуна гьез.\nГьеб щинаб жо бицунеб мехалда цохIониги документги бихьизабичIо гьез».\nКарим Казалиевас бицухъе къад цо тIубан щуго минут араб мехалда гьел документазда хаду рачIараз ахIун руго полициялъул хасаб бутIаялъул хIалтIухъаби.\nКодоб ярагъги ккун, гьурмазда маскабиги ххун администрациялъул минаялъуреги рачIун, гьез рахъунлъиялде нахъе росун ун руго 2009 соналдаса нахъе исана соналде щвезегIан мухъалъул администрациялда хIадураралщинал документал.\nКазалиевас гьел ишал къануналде данде кколареллъун рикIкIунел руго. Гьел къуваталъул идарабазул хIалтIухъабийилан абурал чагIазул ихтияр букIинчIила жидее бокьухъин жанирги рачIун гьенисан документал рукIаниги, цойгидаб щиб букIаниги босизейилан.\nГьезда тIадаб букIанила цин гьел ишал гьаризе изну кьолел кагътал рихьизаризейилан абулеб буго гьес.\nДокументал рахъулеллъул гьел сундуе гIоло щиб гьабизе рахъулел ругелилан цIехедалги гьел гIадамал хъачIго ахIдезе лъугьун руго, гьел жидее къваригIунги жидее бокьунги рахъулел ругин абун.\nКазалиевас рикIкIунеб буго документазда хурхараб гьеб кинабго иш тIобитIиялъе гIилла бугила Дагъистаналъул нухмалъиялъе Дербент мухъалъул бетIер Къурбанов Къурбан хъулухъалдаса вахъизе къваригIун вукIин бугилан.\nДагъистаналъул бетIерас гьесда мун хIалтIудаса нахъе айилан абураб мехалда Къурбановас ине инкар гьабунила, гьанже щиб багьана батунги гьесда хъулухъ тезабизе къваригIун бугин тIалъиялъейилан абулеб буго Дербент мухъалъул рикIкIеналъул палатаялъул нухмалъулев Казалиев Каримица.\nРакIалде щвезабилин дагьаб цебегIан телевидениялдасан букIараб чIагояб эфиралъул заманалда Дагъистаналъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазаница лъазабуна цого чагIи кидаго хъулухъалда рукIине кколарила, гьединлъидал Казбек ва Дербент мухъалъул бутIрул хисизе ругилан.\nКазбек мухъалъул бетIер ГIабдула МахIачевасул бакIалда тIамуна гьебго мухъалъул полициялъул бетIерлъун вукIарв ХIажимурад Мусаев, амма Дербент мухъалъул бетIерги вахъун гьесул бакIалда цеве Дагъистаналъул юстициялъул министрлъун вукIарав РахIимов Азади толев вугин абур хабар баккараго Къурбановас лъазабуна жив хIалтIудаса кивениги ине гьечIила, жив халкъалъ вищарав чи вугила, болжал лъугIизегIан хъулухъалдаги вукIине вугилан.\nКIигониги нухалъ Къурбановасул рахъккун къватIире рахъарал гIадамаз митингги тIобитIана, гьелдаса хадуб рекIел унтиги бачIун азарханаялда вегун живго Къурбановги вукIана. Гьанже мадарги лъугьун хIалтIуде вахъун цо чанго къо букIун буго гьесул.\nДербенталдаса журналист ХанмухIамадов МухIамадица «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда абуна жиндица цIехараб мехалда юристаз лъазабун букIанила халкъалъ вищарав бетIер, тIалъиялъ нахъе айин абун хъулухъалдаса ине кколарилан, гьеб къанун хвезаби кколилан.\nАмма нилъер гьаниб чи хIалтIудаса вахъизе къваригIани кинал бокьаниги нухал ралагьулила, гьединал нухазул цояблъун букIанила администрациялдаса документал рахъийилан.\nДагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулей Фатина ГIубайдатовалъ «Эркенлъи» радиоялъе лъазабуна жидеда гьеб Дербенталъул администрациялда лъугьа-бахъунелъул хIакъалъулъ щибниги лъаларилан, гьединлъидал жидер идараялъ киналгIаги баяналги кьезе гьечIила гьел документал рахъиялдаса тIасанилан.\nБюджеталъул гIарац бикъиялъул ишалда хурхараб цIех-рех тIобитIулаго гьал къоязда Дагъистаналъул захIматалъул ва социалияб цебетIеялъул министерлъиялдаги, республикаялъул казначействоялдаги ва МухIарамкент, Табасаран, Сулейман-Стал мухъазул гIадамал хIалтIудалъун хьезарулел идарабаздасаги рахъун руго хасал идарабаз документал.


Машинанух гьечIел росаби — Аварский видео портал\nГлавная → Видео → Росаби → Машинанух гьечIел росаби\nМашинанух гьечIел росаби\nАдминистратор · 54 ролика\n1254 / +2\nКатегория ролика: Росаби\nЦIумада мухъалъул ТI.Хъваршини,Гъ.Хъваршини,Хушет ва Цихалахъ росабазул жамагIатаз гьарулеб буго рес бугев чияс Аллагьасе гIоло нухазе кумек гьабеян.Гьединго Дагъистаналъул тIачагIаздеги хитIаб гьабулеб буго гьаз. Гьаб роликалда гIурус мацIалда калам бугониги лъолеб буго гьаниб, Авар ТВ ялъул къануналги хвезарун,гьал гIадамазе квербакъиялъе гIоло.\n<iframe width="420" height="315" scrolling="no" src="//avartv.ru/embed/233" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>\n0 # 22 июля 2013 в 20:31 +2\nЖакъа къо щвезегIан, кигIан жидее захIмат букIаниги, жидер гIагараб ракь рехун течIел гьел росабазул гIадамазул кIудияб хIурмат гьабизе тIадаб буго нилъеда. Амма гьелдасаги кIудияб борч ккола гьезие Аллагьасе гIололъун щивас кIвараб кумек гьаби. Нухлуй гьабураб иш бищунго тIадегIанаблъун гьабун буго БетIергьанас - нухлуй зарал гьабун мажгитцитн базе изну гьечIо, амма мажгитги биххизабун нух гьабизе изну буго нилъер диналда.\nГьазие кумек гьабизе бокьараз гIарац бакIаризе бугел гIадамал ялъуни гьеб рехизе бегьулеб банкалъул счеталъул баянал мухIкан гьаризе бокьилаан. Дица бажарараб куцалда бищунго цебе кумек гьабизе буго нухлуй, Иншааллагь.\nАдминистратор # 23 июля 2013 в 22:43 +1\nНухаде садакъа гьабизе бокьарав, гьав чиясухъе к1алъазе бегьула. ТIад Хъваршиниса НурмухIамадил ХIасан тел. 8 964 007 03 19\nХ1ажи Билалов # 27 июля 2013 в 17:29 0\nГьаб видеоролик, гьаниб бихъаралдаса нахъе, дица байбихьана,гьаб ишалъул ах1вал -х1алалъул, раг1а -ракьанда щвараб, ц1ех -рех гьабизе...Х1акълъунго гьеб нух бахъизе,гьел росдал жамаг1атазе, раг1и кьун бук1ун буго Ц1умада мухъалъул бет1ер Камилов Мух1аммадицаги эсул вац Абдурах1маницаги.Гьеб гьедин бук1ин, у гьабуна, дие, к1иявго вацасги.Амма гьеб бахъине байбихьинелде цере гьаризе кколел, х1адурлъабиги, тадбиралги рук1унелъ, х1исабалда росинч1ого г1оларел,гьеб иш кьураб раг1иялъул болжалиде т1убазабизе дандеги ккеч1ого квалквалал кканилан, абуна дида, районалъул бет1ер, М.Камиловас.Абдурах1маницаги,Мух1аммадицаги, абуна дида, к1алкол моц1 лъуг1арабго,нух бахъизе, байбихьизе бугилан...Нухги, газги исана Гъоркь Хъваршини щвезабизе къасд бугин эзул, иншаллагь, гьеб иш раг1алде бахъиналде щулияб божиги бугин.\nГьаб нух бахъунеб бак1алда, садакъа кьезе бокьарал чаг1аздеги, гьари бугин дир, гьадав т1адехун рехсарав, Т1ад Хъваршиниса, Нурмух1амадил Х1асанихъе гурого, т1ок1ав бат1ияв чиясухъе,цо бецаб кепепгицин кьогеян.Г1адамаз бицунеб буго,Хасавюрт шагьаралъул бет1ер, Сайгидпашаца, кьун бугила, Т1ад Хъваршиниса, Мах1мудапанди абурав, чиясухъе цо миллион гъуруш г1арац,гьеб нух бахъизе садакъаялъе. Мах1мудапандица нусазарго гъуруш нухбахъизеги кьун, хут1араб г1арцухъе жиндиего, рукъ бан бугила Хасавюрталда.Живгоги эв г1араб ц1аларав чи раг1ула,Сайгидпашал лъималазе муг1алимлъиги гьабулев. Маркъода гьари буго дир:Сайгидпашадеги гьикъун гьеб ишалъул баян ккодоб щвезабе...ва гьеб хабар бит1араб батани диде лъазабеян.\nРуслан Шахбанов # 27 июля 2013 в 19:49 0\nДица гьабсаг1ат ах1ана Х1асан Нурмух1амадовасухъ гьес абуна жив Махачкалаялда вугилан\nдица гьесда гьикъана киб бит1ине бегьулебали гьеб хухалъе г1арац. Гьес абураб бак1алда иншаллагь метер бит1ила дир рес караб жо\nХвел гьечIел цIарал. Суракъат Асиятилов\n1136 10 0 Маданият\nНилъер росаби - Ахакь\n1003 8 1 Тарих\n1890 5 11 Росаби\nАхIула КIуядаса МухIамадхIабибица\n187 3 3 Маданият


Ца виричувшивриясса хавар |\nЦа виричувшивриясса хавар\nцала кулпат Диляращал\nЧIалну духьурчагу, дулун бучIия медаль\nЧчан бивкIунни ттива-тти бусан ванияр цимирагу шинал хьхьичI Лакрал райондалий Кумиял шяраву хьусса ца\nвиричувшивриясса хавар. Инсантал цалла-цалла ичIаллил ва колхозрал давурттал къайгъулий бивкIун бия.\nБадиул-Жамал газрал дачIрасса баллон дурцIуссаннух даххана дуллай бивкIун бия. Микку цивхьуссияв, баллон цIарал пурха тIун диркIун дия. Цинявппа, вев-гьарай тIий, ливхъун бия. ЦIарал лама шанна метраксса гьаз хьуну бивкIун бия, ханглилалу ччучлан бивкIун бия. Къатлуву Бадиул-Жамаллул шин хьусса душ шанай бивкIссар му чIумал. ЧIаравра диркIун дур СалихIхъал къатри, ца чансса иш ливчIун бия гайннуйн цIу дагьан. Циняв бан-бит бухлавгун ливчIун бия.\nМу иш дакIний ливчIсса Жабраил Хачилаев буслай ур укун:\n— На ияв 6-мур классрал дуклаки оьрчI. Цакуну газрал баллондалия цIу личлан диркIуна. ЦучIав ганичIан гъан хьун сислай акъая. Агана га пIякь учирча, цикссагу баларду хьунссия. Таний жул шяраву физикалул дарс дишайсса учительну зий икIайссия жагьилсса чукIначу Аьлиев Аьвдулмажид Бийбулатлул арс. Вев-гьарайлухгу хъунмасса ургъил къабувну, га цичIав бакъани куна, гъан хьуна гьалак дурксса баллондалучIан, кIура бавну, бавщуна ганил цIарал пурха тIисса кьацI. Мукун га кIива махъ бакъасса чувнал ххассал бувхьунссия цайминнал оьрмурду. Баллон ччимур секунтIраву пIякь чин бюхъайссия. Амма Аьвдулмажид ссаячIав нигьа къаувсуна. Кумиял жяматран, цими шин гьарчагу, му иш дакIния къалагай.\nНа кьаст лархIуссия, Аьвдулмажидлущал хьунаавкьуну, цIухху-бусу бан. Амма га рязи къавхьуна ттущал хьунаакьин:\n— Оьванмасса иширттая чичлан бикIайссарив, лавгмур паракьатну бити, — куна ганал ттухь.\nМунияту, гъан-маччанахь цIувххуну, на ганал биография кIул бувссия. Аьвдулмажид увну ур 9-мур мартрай 1952 шинал ЧукIуннал шяраву. Дянивмур даражалул школа Ккурклив къуртал бувну бур. Яла бувккуну бур ДГУ-лул физматрал факультет. Муния махъ физикалул ва математикалул дарсру дихьлай ивкIун ур Ккурклив ва Кумав. 1980 шиннардий ларсун дур Москавлив кIилчинмур кIулшиву – Пищевой промышленностьрал институт къуртал бувну бур. 2002 шинал Аьвдулмажид увчIуну ур ЧукIуннал колхозрал председательну. Цува чув зурчагу, ганал ххуйсса цIа кьариртун дур. ЦIана зий ур «Росток» СПК-лул хъунаману. Ванал ур шама арс ва арула арснал арс.\nТтул пикрилий, Аьвдулмажидлун къучагъшиврухлусса медаль хIалалли: жагьилтурангу эбратну хьунссия.\nПредыдущая записьРамазаннущал архIал дуруччинну журагу низамСледующая записьДагестан закупит 70 автомобилей скорой помощи


Буйнахъскалда чlван вуго щугояв\nДагъистанлъул Буйнакск шагьаралда талат къоялъ радал тIобитIараб хасаб операциялъул хIасилалда чIван вуго щуго изну гьечIого яргъид гIуцIарав. Гьедин лъазабулеб буго низам цlунулез. Къокъаб заманалда жаниб Дагъистаналда тIобитIараб лъабабилеб хасаб операция ккола гьеб.\nГьедин арал гIодоркъояздаги Дагъистаналъул кIиго батIияб мухъалда низам цIунелез тIоритIарал тадбиразул хIасилалда чIван вукIана анлъго чи.\nБунахъскалда хасаб операция къуваталъул идарабаз байбихьун букIанин талат къоялъул рогьалил гIужалъгоян лъазабулеб буго Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъ. Изну гьечIого яргъид гIуцIаразул лъалкI низам цIунулезда тIатун буго шагьаралъул Островскиясул цIаралда бугеб къотlноб бугеб минаялъуб. Ярагъги гIодоб лъун кверде рачIаян полициялъулаз абидал жавабалъул бакIалда кьвагьи лъун буго рокъор рахчун рукIараз. Гьедин лъазабулеб буго низам цlунелез.\nСагIат анцIгоялде гIагарлъараб заманалда хасаб операция рагIалде бахъун буго. Сверун ккун рукIаразул щугояв чIван вуго. ЧIваразда гьоркьов рагIула живго яргъид гlуцlарал жанир рахчун рукIараб минаялъул хважаинги гьединго изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къукъаялъул бетIерги. Кьвагьа–гIанхъиялъул заманалда лъукъун вуго ОМОНалъул хIалтIухъанги.\nАраб лъабго къоялда жаниб Дагъистаналда тIоритIарал хасал операциязул хIасилалда Буйнахъскалда чIваралги малъун кинавниги изну гьечIого яргъид гIуцIаразул 11 чи чIван вуго республикаялда. Шамат къоялъул къаси Манас абулеб росдадаса цо километралъул манизилалъ рикIкIада «Кавказ» шагьранухада аскIор чIван ватана лъабго чи, щаклъи буго гьел изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къукъаялдаса ракlиналда.\nГьединго августалъул 18-абилеб къоялъ Улкаялъул хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул хъулухъалъухъе щун буго Хасавюрталда бугеб цо рокъор рахчарал яргъид гIуцIаразул хIакъалъулъ баян. Хехал тадбиралги тIоритIун гьеб мина сверун ккун буго къуваталъул идарабаз. Яргъид гIуцIараз хIалбихьун буго гьеб горсвериялда рорчIизе, амма гьезул жо ккечlо. Низам цIунулез гьел лъабалго бакIалдаго чIван руго.\nГьединго гьал къоязда Дагъистаналъул ЦIумада мухъалда полициялъул хIалтIухъабаз тIатинабун буго яргъид гIуцIаразул абулеб мархьиги.\nЛъабго метр гIеблъигун халалъуда бугеб гьезул рукIен батун буго мухъалъул Хьвани КIунда абулеб росдадаса кIиго километралъул рикIкIалъуда бугеб рохьоб. Оперативиял баяназда рекъон, гьеб рукIеналъул хважаин кколев вуго 1987 соналда гьавурав Эчеда росулъа Хучбаров МухIамад, гьев цевегоялдаса нахъе валагьулев вуго терроралъулаб къукъаялъул гIахьалчи хIисабалда.\nПолициялъулаз лъазабулеб буго гьениб батанин кьвагьулел ялатал гьаризе хlажалъулеб тIагIел-алатги, кьвагьул алат кин гьабулебали хъвараб чанго даптарги, дарабигун кванил нигIматалги, бусен-къайиги, экстремистазул литература ва цогидабги къайи-цIаги. Гьеб кинабго цIаги гъун бухIанин лъазабулеб буго низам цIунулез.


ГIатI ххине гьабихъе гьанже гьел риччай\nЖакъа радал цо-цо информагенлъабаздаса щварал баяназда рекъон Избербаш шагьаралъул администрациялдаса къуваталъулаз документал тIалаб гьарулел рагIула. Официалиял баяназда рекъон документал рахъиялъе сабаблъун ккун рагIула ракьул суалал.\nЛъалеб букIахъе гьенив шагьаралъул бетIерлъун вуго Дагъистаналда рикIкIунеб бищунго кIудияб финансовияб ва политикияб тухумалъул вакил, премьер ГIабдусамад ХIамидовасул вацгIал, ФОМСалдаса «Морякил» вац ГIабдулмажид Сулейманов абурав чи.\nРеспубликаялда аслияб кланалъул демонтажалъул байбихьи бугин абуралги руго прогнозал. Гьаб «гьужумалде» щвезегIан жеги моцIица цебего цо-цо экспертаз бицунеб букIана ХIамидовазул тухумалда тIад зоб кьерххунеб бугин. Гьелъие тIоцебесеб сигналлъун букIана МахIачхъалаялъул мэрлъиялдаса МухIамад Сулейманов (Моряк) ват1а гьави ва хадув гьев Москваялъ ФОМСалъул нухмалъулевлъун тасдикъ гьавунгутIи.\nКIиабилеблъун букIана ГIабдусамад ХIамидовас хъулухъалда тарав финансазул министр хъулхъалдаса ин ва хадурго хIукумат гIодоб чIезе бугин тIиритIарал харбал. Лъабабилеб букIана МахIачхъалаялъул мэрлъун ГIабдусамад ХIамидовас тарав Муса Мусаевги хисун живго ХIамидов вачIине рес бугин тIиртIарал харбал. ЛъагIелалъ цебе гьеб цебе тIамизецин кIолароан г1адамазда.\nГьелдасаги цеве Саид Амировги, Хизри ШихсагIидовасул васги вертолеталда вачун унев цеве тIамизе кIвечIеб гIадин. Лъалеб букIахъе МухIамад Сулеймановасда хурхарал ишал ГIабдулатIиповас тIад къан букIана Хизри ШихсагIидовасда. Гьеб сабаблъун гьезда гьоркьоб республикаялда рагIараб питнаги ккана. Хадув Сулеймановги нахъе ана, гьоркьоб заман инелде ШихсагIидовасул васасда хадуб вертолетги бачIана.\nРукIана тIиритIарал харбал ШихсагIидовазда данде къуваталъулал Морякица гьусанин. БитIараб гьереси нилъеда лъаларо, гьедин батани жакъасеб къуваталъулазулаб «чабхъен» хизрил заказищха кколеб бугеб? Ялъуни гьезда гьикъулеб жого гьечIого пачалихъалъ азие ахирищ лъолеб бугеб? Кинаб роль гьаб политикаялъулъ бугеб ГIабдулатIиповасул? Гьес банкаялъуре реххарал гIункIкIал гIадин жалго жидеца гъуризейищ ал тIамулел ругел?\nЯлъуни лъутун унареб хIалалъ кIудиял хъулухъаздаги тун къуваталъулаздейищ ишара гьабулеб бугеб? Президентасул хъулухъалде вачIарабго гьес абун рукIарал рагIабазул хIисаб гьабе. «Дида цере рукIарал киналго бутIрул кланаз кванана, гьезулгун хIал рекъезабизе, гьезул сверухълъиялде адаптация гьабун. Дун вачIун вуго жибго сверухълъи хисизабизе…»\nДун вачIун вуго «сверухълъи хисизабизе» абураб жоялъул хIасил гуродай гьаб? Ялъуни федералаз асда дандго бачIого гьабулеб жойищ? Суалал… суалал…\nНуж ратила чIван къотIарал баянал кьечIого щай суалал лъолелин. Щай гурелъул гьал суалазе жаваб кьезе кIолев чи цониги гьечIо жакъа Дагъистаналда. Гьелъ ахIулев вуго цIалдолевги хIисабазде ва суалазде, жаваб балагьизе.\nБицанщиналдаса нилъеда лъалеб жо буго федералазул кьабиялъги, жидерго дандеккунгутIиязги Дагъистаналда унеб бугин кланазул жидедаго гьоркьоб ва федералазул гьездехун рагъ. Ине биччан теха… Ал жидедаго гьоркьор рагъиялъул ургъел нилъеде, ай гIадатияб халкъалдехун кколларелъул.\nНилъеда гьикъун гурелъул гьез миллиардаз гIарацги, нус-нус рукъзалги, къватIир улкабазда магIишатги, гIарац-месед, жавгьар-якъут босулеб букIараб. ГIарац бикъулеб ва ришватал росулеб мехалда гьел лъикIаб гьудулъиялда рукIана. Жижедаго гьоркьор ригьналги, цоцада тIаде хьвадиги, гьарулел баркиялгун, бертабиги, нухда ватарав гIадатияв дагъистаниясдехун гьардухъанасде гIадаб гIамал кIудияб балагьиги. Цадахъ цIогьодарал гIадин цадахъ хъулухъалдасаги ине риччай.\nГьезул пашманлъи нилъергун гIахьалаб гьечIо, гьез нилъедехун роххел ва бикъараб гIарц гIахьал гьабичIеб гIадин. ЛъикI букIинаан гьезиеги нилъееги, тIубан Дагъистаналъегун улкаялъеги намусалъул ва законалъул нухдаса гьел хIалтIун рукIаралани. Гьелъул бакIалда рукIана «понятияби» абурал жал щибаб гьеб хъизамалда.\nЖакъа гIурус законалъулгун понятиябазул разборкабазда ругел гьезда гьоркьор къол щуябго какги бан, харжица хъизанги хьихьун, кьунщиналда щукруги щванщиналда реццги гьабун ругел гIадатиял дагъистаниял щиб гьабизе? МагIарулаз абухъе, гIатI ххине гьабихъе гьанже гьел риччай, гьеб «гIатIги» сурав босулаго кьолел жавабал рукIина. Закон лъикI лъаларого цIакъго чIахIаго «ххунин» гьезинги рагIана. Хабар лъикIаб рагIайги.


Фашистазул Германиялда тΙад бергьенлъи босаралдаса 68 сон тΙубаялда бан парад тΙобитΙана Москваялда. БагΙараб майданалдаги, цогидал шагьараздаги, Совет Союзалъул рукΙарал республикабаздаги.\nГьаб соналда парад тΙобитΙулаго аслияб кΙвар кьун бугоан Россиялъул рагъулаб техника цебелъеялъе. БагΙараб майданалданалдасан ана Россиялъул рагъул къуватазул 100 батΙияб техникия къуватал. Гьездаго гьоркьор - ракета тополь-Мги.\nАза-азар аскариявги, офицереалги, рагъул цΙалул идарабазул курсанталги . Чанго соналъ рагъул къуватазда гьоркьоб бугеб техника гуребги Россиялъ парад тΙобитΙулаго цебе бахъун рукΙана ахирал церетΙеялги.\nРагъулал тирелаби-КА-52, МИ-28, цΙиял рагъулал аэропланал, цΙигьарун къватΙире риччарал СУ-2, МИГ-29.\nРагъул парадалъул хΙадурлъиялъул хΙакъалъулъ Россиялъул президент Владимир Путинида лъазабуна рагъул министр Сергей Шойгуца. Сергей Шойгуе гьеб ккола тΙоцебесеб хΙалбихьи.\nПрезидент Владмир Путин: «Нилъеда киданиги кΙочене гьечΙо Россиялъ,Свет Союзалъ биччайчΙолъи фашизмалъе дуниялалдаго хъат базе. ТΙолго дуниялалдаго рекъел цΙуниялъе бажаранщинаб гьабизе буго нилъеца».\nБагΙараб Майданалде хасал ахΙиялъул кагътазда рекъон гурони риччалел рукΙинчΙониги парад тΙобитΙулеб куцалъухъ балагьун халкъ чΙун букΙана гьеб бихьулел бакΙазда.\nВетераназда баркиялъул табрирал киса кирего тΙоритΙулел рукΙана Москваялда. Ниж щвана рагъул ветераназе бищунго хΙухьбахъи гьабизе бокьулеб, гьез дандчΙвазе къотΙи гьабулеб бакΙ, КΙудияб Теарталда цебе бугеб майданалде. Рагъул гΙахьалчагΙаз ахΙулел кудчΙулги, дандчΙваразул ракΙалде щвезариялги, хъвалеб аргъанги, киналъухъго балагьун хΙайранлъун чΙараб халкъги. Гьез цояз цоязда абулеб рагΙулеб букΙана: «ХΙисаб гьабеха гьанже .Нилъеца визаби тΙалаб гьарула, путевкаби росун уна экскурсиязде, гьал гΙадамалин абуни лъелго рилъун щвана гьенире. Кинаб гΙакъубаги хΙехьон гьал унел рукΙун ратилел»- ян абулеб бугоан гьезул цояз.\nРагъул тохтур Зинаида Коваль: «Дун йикΙана рагъулай тохтур. Дун хутΙун йикΙана кΙиабилеб эшелоналда .ЦΙакъго захΙматго лъукъарал рукΙана дида аскΙор. Цо нухалъ уней йикΙана германиялъул цо шагьаралда. Киналго зодоре кьвагьдолел рук1ана. Щиб ккараб?- ян гьикъана дица. Десантищ бачΙараб. «Гуро, рагъ лъугΙана»- ян жаваб кьуна дие."\nСергей Александрович: «Гьеб букΙараб рохел щиб ха лъалеб нужеда.Унго-унгояб бергьенлъи. Бадиб магΙу хулараб бергьенлъи. БукΙинчΙо хъизан рокъоса чи камичеб»\nРагъул гΙахьалчагΙазул сонайил хьул букΙуна гьоркьоса чи камичΙого гьабго майданалда тΙасияб соналъги данд чΙвазе.Амма сонал анагΙан гьезул кьерал дагьлъулел руго. Ва гьале исанаги, Витя вачΙун гьечΙо, Герасимги гьечΙо –ян бицунел руго цо бакΙалде ракΙарарал рагъул гΙахьалчагΙазул къокъа.\nПарад лъугΙи лъазабуна Россиялъул байрахъалъул кьераб кΙкΙуйги къватΙибе биччалаго БагΙараб Майданалда тΙасан роржарал 68 микьго аэропланалъ. Гьезул къадар бащад гьабун букΙана бергьенлъи щваралдаса 68 сон тΙубаялда.\nКидаго гΙадин разиял гьечΙелги рукΙана парад тΙобитΙиялдаса. Москвалъул бакьулъ автомобилазе хьвадизе гьукъун букΙиналда бан, автомобилазул читΙирал къватΙазда лъугьунел ругин абун.\nХΙинкъи гьечΙолъи чΙезабизе 9 маялда Москваялда 10 азарго полициялъул хΙалтΙухъан къватΙиве вахъинавун вукΙана. Москваялда парад тΙобитΙиялда тΙад хвезабураб гΙарцул Москваялъул мэр хисулев Петр Бирюковас «Эхо Москвы» радиоялъе бицахъе 110 миллион гъурущ хвезабун буго.\nКΙудияб ВатΙанияб рагъулъ бергьенлъи щвеялъул байрам кидаго гΙадин лъугΙизабула Москваялъул заманалда рекъон къаси сагΙат Ι0 тΙубараб мехалъ риччалел салютаздалъун.


ИМАМАТАЛЪУЛ Х1АКЪАВ БАГЬАДУР. - 26 Августа 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Август » 26 » ИМАМАТАЛЪУЛ Х1АКЪАВ БАГЬАДУР.\nИМАМАТАЛЪУЛ Х1АКЪАВ БАГЬАДУР.\nКавказалъул ра гъул бах1арзазул бицунаго, Шамилил ц1аралда аск1обго рехсола наиб Х1ажимурадил ц1арги. Х1акъикъаталдаги гьев ккола имаматалъул ц1ар раг1арал полководцаздасан цояв. Кканиги, жеги гьесул рагъулал ишалги г1умруги раг1а-ракьанде щун лъазабун гьеч1о. Амма Х1ажимурадил х1албихьиги ва муг1рузда рагъ гьабиялъул гьесул къаг1идабиги гъорлъе рачун рук1ана Россиялъул армиялъул рагъулал уставазда.\nКавказалъул рагъул тарихалда гъорлъе Х1ажимурад уна Дагъистаналъул к1иабилев имам Х1амзат ч1ваялъул гlaхьалчи х1исабалдаги. Х1ажимурадида к1ола диваналдаса ворч1изе, гьев пачаясул армиялъ ц1унизе т1аде восула, гьесие кьола рагъулаб чин ва приставасул хъулухъги. Х1ажимурадица «Хъах1ав падишагьасе» хъулухъ гьабула, х1инкъун нахъе къан гуреб, ях1-намусалъе г1оло. Гьесул къасдал рук1ана аваразул ханлъиялъе бет1ерлъи гьабизе. Амма гьесие нух къана, ахиралдаги ханлъун т1амурав Ах1мадхан Мехтулинскияс. Гьелде швезег1анги Х1ажимурадидаги Ах1мадханидаги гьоркьоб унеб бук1ана къец г1адаб жо. Масала, г1урусазул рахъалдаги ч1ун к1иясго г1ахьаллъи гьабуна 1838 соналъул октябралда Ах1улгох1 бахъиялъе г1оло гьарурал рагъазулъ. Амма кват1ич1ого Х1ажимурад вач1ана Шамилил рахъалде ва божилъигун рак1ч1ейгун хъулухъ гьабуна Дагьистаналъе.\nХ1ажимурадил бищунго бокьулеб ишлъун бук1ана жиндиего рит1ухъал муридзабазул къокъагун дандиязде тохлъукьегоял т1адек1анц1иял гьари. Гьеб къокъаялъ хисулаан гьесие г1агараб рукъги хириял гьудулзабиги. Гьес жиндирго муридазда ц1ар лъун бук1ана «гъалбац1ал» абун ва гьезие гьев ц1акъго сахаватавги вук1ана. Гьел кколаан имаматалъул аскаралъул бах1арчиял къокъабазул цояллъун. «Гъалбац1азул» нахъекъай гьеч1еб къокъаялъ т1ури щвезабулаан тушманасде.\nХ1ажимурадил «гъалбац1азулгун» бук1араб жиндирго дандч1ваялъул xlaкъалъулъ гьадин рак1алде щвезабулеб буго генерал, Кавказалъул армиялъул бет1ерав интендант Колосовскияс: «Киналиго баянал щвана Х1ажимурад, бит1 ккараб т1аде к1анц1иялдаса хадув, рукъове, ай Авариялде т1ад вуссунев вугилан. Дие буюрухъ бач1ана гьесие нух къаян. Дир ихтияралда бук1ана солдатазул рота ва Кюринскиялъул ханлъиялдаса бач1араб милициялъул лъик1аланго к1удияб къокъаги. Ниж ч1ана бищунго санаг1атаб бак1алда: солдатал рахчана хандакъазда жанир, милициялъулал эхетана нухал къан бак-бак1азда. Гьедин Х1ажимурадихъ ралагьун ч1ана т1убараб сордоялъ. Гьале хъах1лъи рехулеб мехалда баккун бач1уна рек1аразул къокъа. Гьелда гъорлъ вугоан 50 г1анасев чи. Гьел унел рук1ана нижедаса к1иго версталъ рик1к1адиг1анисан, нухккун гурелха, бит1ахъе кьурабалъан. Дица команда кьуна рагъ гьабизе х1адурлъеян. Гьеб заманалда Х1ажимурад нижеде г1агарлъун вук1ана бащдаб версталъул манзилалде. Гъоркьч1ел гьабун бихьараб мехалда гьес к1вараб х1алалъ ах1ана «X1ажимурад вач1ана» абун. Гьеб гьаракь раг1араб мехалда дир Кюринскиялъулаб команда рахъ-рахъалде щущан ана ва дун хут1ана цох1о ротагун цадахъ. Гьай-гьай, нижеда к1веч1о ч1араб бак1алдаса нахъе инеги, амма бажарич1о кьвагьдезеги. Доб мехалда бук1араб туманк1 к1олароан башдаб версталъул манзилалде кьвагьизе. Х1ажимурадил г1адамал рахъун, рорхун жидерго керчал т1агъралгун, нижеда аск1осан паркъун ана».\nГьеле гьединго хъвалеб буго 1848 соналда Хосрехалда генерал Мищенкол къокъаялда данде Х1ажимурад вахъараб мехалда ккараб лъугьабахъиналъул х1акъалъулъ В.А.Поттоцаги. Имаматалъул г1умруялда жаниб к1удияб роль х1алт1изабуна Х1ажимурадица. Х1акъаб жо, гьединлъидал батила Шамилицаги гьесие к1удияб къимат кьолеб бук1араб. Цо-цояз гьезул гьоркьорлъаби т1еялъе г1иллалъун бихьизабула «имамлъун вук1ине вуго хвалчен бег1ерав» - илан Х1ажимурадица абурал paг1аби. Дир х1исабалда гьелъие цогидалги г1иллаби рук1ун ратила.\nX1ажимурадица рахъ кколаан тохлъукьего гьарулел рагъулал гьужумазул ва гьев вук1ана рак1алдаго гьеч1ел кьабиял щвезариялъул унго-унгояв устарлъун. Халатал рагъал гьаризейин абуни Х1ажимурадие рек1ее г1олароан. 1850 соналда Дурчали маг1арда Х1ажимурадил къокъаялде гьужум гьабуна, гьелдаса лъик1аланго ц1ик1к1араб къуватги бугел, пачаясул аскараз. Г1емерисел муридазда къо х1ехьезе к1веч1о ва гьел нахъе къана. Лъугьараб ах1вал-х1алалдаса хвасарлъизе квербакъана Кlapaт1а наиблъун т1амурав Шамилил вас Гъазимух1амадица. «Шамилил цо-цо рагъазда Дагъистаналъул хвалчабазул кунч1и» абураб жиндирго асаралда Мух1амад-Т1агьирица хъвалеб буго: «Гьит1инав г1олилав жеги къвак1ич1ев вас... Жиндирго анлъго гьалмагъасгун цадахъ гьесда к1вана нахъе къалезе лъик1ал шарт1ал г1уц1изе ва т1убан кьаби щвеялдаса гьел хвасар гьаризе. Х1акъаб жо, гьеб хъинт1ун батизеги бегьула Х1ажимурадил ч1ух1иялда.\nХ1ажимурадилги Шамилилги т1оцебесеб тунка-г1уси ккана Жунгуталда бук1араб мехтулиялъул ханзабазул минаялдаса гьес Ах1мадхан хун хут1арай къоролай Нух1бика йикъараб мехалда.\nЦо нухалда жиндирго къокъагун цадахъ Х1ажимурадица сапар бухьуна лъазего лъалареб рахъалде. Г1иц1го жиндирго наиблъиялъул г1орхъуде щвараб мехалда бицуна гьес рек1аразда Нух1бика йикъизе ва радалиде рокъоре т1адруссине кколилан.\nГьеб киналъулго xlaкъалъулъ биографиялъулаб очеркалда В. А. Поттоца хъвалеб буго: «Бец1аб сардилъ рак1алдаго гьеч1ого Х1ажимурад решт1уна Жунгут росдал раг1алда. Гьесда цадахъ вук1уна 200 гlaнасев муридги. Гьезул къокъаялъул ц1ик1к1арасел ч1ола Жунгут сверун ккун. Хут1аралги рачун Х1ажимурад уна росулъе. Гьел рихьуларо росдал къват1азда тирулел рук1арал г1урусазул патрулаздаги. Ва хъалаялда жаниреги ун, щибниги сас-хъуйги бахъине биччач1ого гьениса хан йикъула. Бицинч1ониги лъаларишха, радал макьидаса рорч1араб мехалда Ах1мадханги хун хут1арай къоролай Бика жинцаго Х1ажимурадица йикъун ун ятараб мехалда, киг1ан х1инкъараб ва г1ажаиблъизарураб ах1вал-х1ал росулъ лъугьарабали. Ханасул хъалайин абуни бук1ана г1емерал г1адамал рук1унеб росдал бакьулъ, борхатаб гох1да, сверун ганч1ил къадал гьарураб гьелъул кавудухъги рук1ана къуватал хъаравулзаби, росулъин абуни г1урус армиялъул батальон. Гьединлъидал бич1ч1изе зах1мат бук1ана кин к1вараб Х1ажимурадида гьеб бах1арчияб ц1огь гьабизе».\nГьеб ишалдалъун Х1ажимурадица рак1 хвезабуна цоги наибасулги ханалъул дурц Даниял Султ1ан Елисуйскиясул. Даниял-Султ1аница гьарулеб бук1ана багьа кьезег1ан хан жиндихъ теян. Амма Х1ажимурадица инкар гьабуна. Гьеб мехалда Даниял-Султ1аница Шамилида гьарана, имамасул ихтияралдаса пайдаги босун, ва цере лъурал шарт1азул кьуч1алда жиндир якьад нахъе йиччаян Х1ажимурадие буюрухъ кьеян. Гьесги инкар гьабуна. Шамилица гьелъие г1иллалъун бихьизабуна шариг1аталъ гьукъулила рагъулаб давла бахъизе ва гьелъул миллат гьабулесул ихтияр гьеч1ого цогидасухъе кьезе абун. Амма гьебго заманалда, ай къвариг1ел гьеч1ел къват1ул харбаздаса ц1одорлъи бук1инелъун, Шамилица Х1ажимурадие буюрухъ кьуна Hyxlбика Хунзахъа г1емер рик1к1адаго гьеч1еб Ахъбердил Мух1амадил колоде щвезаеян. Х1ажимурадица имамасул буюрухъ т1убазабуна. Амма ханалъулгун дандч1ваял гьаризе гьесие гьелъул квалквал ккеч1о. Ахиралдаги Нух1бика йичун йосана.\nКъарахъа Мух1амад Т1агьирица бихьизабухъе к1икъоялда анц1абилезул байбихьуда, Хайдакъалдасан ва Табасараналдасанги имамасухъе рач1ине лъугьана г1емерал гьариял, гьез абулеб бук1ана жидеда гьоркьоб шариг1ат билъанхъизабулеб идара г1уц1изе ва исламалъул кидагосеб армиялда жал цолъизаризе кинав вук1аниги наиб вит1еян. Гьелъул маг1на бук1ана гьел халкъазе Шамилил армиялда цадахъ бак1алъулал ханзабаздаги данде рагъизе бокьун бугилан абураб.\nГьеб суал т1убазабизе имамас т1адкъана Салт1аса Г1умарида. Амма гьесда «к1веч1о лъабазагог1анасев мурид вугониги Хайдакъалде нух бахъизе. Гьеб мехалда Шамилица г1одор тана наибзаби гьев Г1умар, Ичич1алиса Къади ва Къарахъа Мух1амад. Гьедин ккараб мехалда Х1ажимурадица имамасда гьарана щунусго рек1аравги вачун жив вит1е гьениве абун. Амма гьес цебе лъуна жидеда гьоркьор, киналго гьалмагъзабигун, Хьаргабиса Х1усен, наибасул заместитель Генуса Ибрагьим ва наиб Мелъелт1аса Батир рук1ине ккеялъул шарт1ги.\nБайбихьуда, ай Буйнакалде щвейгун, Х1ажимурад т1аде к1анц1ана Шагьвалиханасул минаялде ва гьевги ч1ван кверде росана гьесул лъимал ва ч1ужу Хайдакъалдаса Жамавханил яцги. Хайдакъалъул г1адамаз Х1ажимурадида гьарана Шагьвалиханасул хъизаналъул г1адамал эркен гьареян. Гьедин гьабуни хайдакъалъулаз раг1и кьолеб бук1ана Жамавхан гьезул рахъалде вуссинавизе. Амма гьезие Х1ажимурадица инкар гьабуна.\nШамилица Хайдакъалдеги Табасараналдеги Х1ажимурад вит1ун вук1ана цо ч1араб мурадгун, ай гьеб регионалъул г1адамазда гьоркьоб имаматалъул низам ва шариг1ат билълъанхъизабиялъул идара г1уц1изе ва гьелдалъун имаматалъул г1орхъабиги г1ат1ид гьаризе. Мух1амад-Т1агьир ал-Карахияс хъвавухъе, Х1ажимурадица имамасул амру т1убазабич1о.\nБихьаразда ц1ехараб мехалда, Шамилие якъинго баянлъана Хайдакъалде Х1ажимурад щвеялъул ва гьениб ккарабщиналъул х1акъалъулъ. Гьелъ гьесул рах1ат хвезе, ццин бахъине гьабуна. Х1ажимурад мах1румлъана наиблъиялдаса ва эркен гьавуна киналго хъулухъаздаса. Гьединго бахъана гьесул рукъалъул мал-мулкалъул цо бут1аги.\nГ1одов таниги, Х1ажимурад имаматалъул политикияб г1умруялдаса ват1а т1ун ч1еч1о. Жиндирго божарал г1адамалги данде ах1ун гьес къасд гьабуна Шамилида данде хунз рахъинаризе, ай гьес гьезда абулеб бук1ана ц1итарав наибасул рихьизариял т1уразаризе инкар гьабеян ва Шамилида данде ч1аян. Гьеб мурадалда XIажимурадица Бакьагьеч1и росулъе данде рак1арана жиндирго «гъалбац1ал». Шамилицаги къасд гьабулеб бук1ана Бакьагьеч1и росу кьуч1дасанго ч1унтизабизе ва Х1ажимурадги жанив т1амизе. Амма гьеб ишалде гъорлъе лъугьана Дагъистаналъул машгьурал рух1аниял, г1алимзаби, гьездаго гъорлъ Шамилил вакьад Гъазигъумекиса Жамалудинги. Гьес Х1ажимурад мук1ур гьавуна данде ч1ейги гьабич1ого, Шамилил ц1обалде кверде ине. Имамасги т1убазабуна рух1аниязул гьари ва XIaжимурадида т1аса лъугьана, амма буюрухъ кьуна г1умру гьабизе гьев Веденове вит1изе.\nЗаманалъе хъизанги Кьохъ росулъ тун, Х1ажимурадица сапар бухьана Веденобе ва нухда унев чи гьев щвана Г1андиве Жамалудинихъе. Х1ажимурад сапаралъ т1овит1ун гьесда цадахъ рук1ана вацг1ал Х1айдарбек ва вацасул вас Эльдарги.\nЖамалудиница раг1и кьун бук1ана Х1ажимурадгун цадахъ Веденове ине ва имамасулгун гара-ч1вари гьабизе. Амма киналалиго хехал ишаз гьев рег1изе теч1о. Гьединлъидал Х1ажимурад имаматалъул централде ине ккана жиндирго г1агарал нукарзабигун цадахъ.\nГьай-гьай, цевеккун вук1арав наиб Веденове унев вук1ана мах1ниги гъираги гьеч1ого, пашманго. Зах1мат бук1ана гьесие, г1адатияв маг1арулав г1адин, имамасул кидагосеб бербалагьиялда гъоркь г1умру гьабизе ругьунлъизе. Гьир г1еч1елъубе къвач1аян абухъего, гьедин пикрабазда вугев Х1ажимурадида дандч1вана цо «лъик1ав» лъалев чиги. Гьев вихьараб мехалда «лъик1ав» чияс ах1ун буго: «Вай мискин Х1ажимурад! Ибрагьим аварагасул носода гъоркье алжаналъул куй г1адин мун дуего бокьун унев вугоха Шамилил кверде. Дуда лъайха, пакъир, цевего г1адин дов дудехун тушманлъиялда ва гурх1ел гьеч1ого валагьизе вук1ин. Амма дуе жеги гьелдаса ворч1изе рес буго. Гьабсаг1аталда имам Даргъоялда гьеч1о, ах1и бахъун Чачаналде ана. Аллагь гурх1агиха гьанже дуда»…\nГьел пашманал, х1инкъаби кьолел раг1абаз к1оченаруна Х1ажимурадида Жамалудинил г1акъилал малъа-хъваял ва гьес х1укму гьабуна пачаясул аскаразул рахъалде ине.\nСулейман Сулейманов, журналист.\nПросмотров: 225 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


«Пехлеваналъ» Москва асир гьабуна\nДагъистаналда букIине ккола цирк\nМаксим Галкиница бачунеб «Киназдасаго цIакъав» передачаялда Дагъистаналъул «Пехлеван» циркалъул студиялъул гIисинал палугьабазул церерахъиналъ балагьарал рази гьаруна. Гьезул хIакъалъулъ рагIидал, гьел маялъул ахиралда гьеб шоуялда гIахьаллъизе ахIун рукIана. Останкино студиялда гIисинал палугьабазул церерахъиналъул видеоролик бахъун хадуб, коллектив къабул гьабуна РФялъул президентасда цебе бугеб ДРялъул кидагосеб вакиллъиялъ. ДРялъул вакиласул ишал тIуралей Изумруд МухIудиновалъ абуна: «Кибго гьечIо гьазул гIадаб палугьабазул школа. Жидерго гьунаралдалъун гьаз Дагъистаналъул цIар дунялалдаго рагIизабуна», - ян. Гьениб лъималазе сайгъаталги кьуна.\nДРялъул культураялъул мустахIикъав хIалтIухъан АсхIабгIали ХIасановас бицана циркалъул студия 2004 соналъул апрелалдаса нахъе хIалтIулеб бугилан. Коллективалда рукIанила палугьабиги, акробаталги, акробатал-комикалги, акробат-кьурдухъанги ва зурмихъангун къолохъанги. Жакъа гьес нухмалъи гьабулеб буго кIиго коллективалъе: палугьабазул «Пехлеван» студиялъеги «Дагъистаналъул цIумал» абулеб лъималазул школа-искусствоялъеги. «Киназдасаго цIакъав» шоуялда лъабго метралъул борхалъиялдасан цIараб кварида лъималаз рихьизаруна гIадатиял гурел гьунарал. «Пехлеваналъул» коллектив ккола Рабадан Абакаровасул ва Ярагъи ХIажикъурбановасул цIаралда тIоритIулел «Пагьламан» абулел республикаялъул палугьабазул конкурсазул кидаго бергьенлъи босулеб, «Бегущая по волнам» абулеб лъималазул ва гIолилазул анкьабилеб халкъазда гьоркьосеб фестиваль-конкурсалда Гран-при босараб (2004 сон, Москва), «Звезды Кавказа светят в Москве» (2012 сон), «Весна Победы» (2012 сон, Москва), «Русские сезоны в Париже – Хрустальная пирамида» (2013 сон, Париж) абулел фестивалазда Гран-при босараб коллектив. «Киназдасаго цIакъав» шоуялда, квариде рахиналда цебе, гIисинал артистал МухIамад Къурбановас, Сабрина Къурбановалъ, Сапият МухIамадовалъ, Марям СайгидахIмадовалъ, Жавгьарат СайгидахIмадовалъ программа бачунев Максим Галкинида бицана жидерго коллективалъул ва палугьанлъиялъе ругьунлъизе жалго иналъе ккараб гIиллаялъул хIакъалъулъ.\nШоуялъул хIасил гьабулаго, Максим Галкиница абуна: «Бихьаниги божизе захIмат буго! Кинал хIалчIахъадалха нуж ругел! Дун чIухIула Дагъистаналдаса! Киндай буго нужедаса Дагъистан чIухIун!», - ан. Щивав артистасе гьес кьуна «Киназдасаго цIакъав» абулеб медальги, гьуинлъабазул цIурал сумкабиги, расанкIабиги.\nГалкинилгун букIараб къокъабго гара-чIвариялда АсхIабгIали ХIасановас бицана жинца куцалел лъималаз къватIисел пачалихъазда тIоритIулел къецазда кидаго тIоцересел бакIал росулинги.\nГIолохъанал палугьабазин абуни нижеда бицана Москваялъул берцинлъиялъул, Галкинилгун букIараб дандчIваялъул ва жидерго церерахъиналъул хIакъалъулъ. МахIачхъала шагьаралъул № 35 школалъул цIалдохъан, анцIго сон барай МухIамадова Сапиятица абуна квариде рахин жидее бугила гIадатияб иш, амма москваялъулаз гьеб цIакъ кIудияб гьунарлъун рикIкIанила, гIемер рецциялъ жал нечезарунила. Анлъго сон барав Къурбанов МухIамад чIухIун вугоан Галкиница квер бачиналдаса, хIикмалъизавун вугоан Москва шагьаралъул берцинлъиялъ.\nАнкьабилеб классалъул цIалдохъан, 12 сон барай СайгидахIмадова Жавгьаратица абуна лъабабилеб сон бугила жиндир циркалъул студиялде хьвадулелдаса. ЦIакъ бокьулила квариде яхине ва балагьарал рохизаризе. МахIачхъала шагьаралъул № 42 школалъул лъабабилеб классалъул цIалдохъан, ичIго сон барай СайгидахIмадова Марямица бицана, «Дагъистаналъе рецц!» абун балагьараз цадахъ ахIулеб мехалда, жиндир рохалие гIурхъиго букIинчIила.\nНижергун букIараб гара-чIвариялда АсхIабгIали ХIасановас абуна: «Парижалда тIобитIараб фестиваль-конкурсалда, жюриялъул председатель Фридрик Аудигонд хIикмалъизавуна нилъер палугьабазул гьунаралъ. КIинусго коллектив гIахьаллъараб гьеб фестивалалда гьес конкурсги гала-концертги нижедасан байбихьизе тIамуна. Гьес абуна гьадинал лъимал рижулеб ва бокьараб мехалда гьезул гьунаралъухъ балагьизе рес бугеб нужер халкъ талихIаб батилин. Турказул хъвадарухъан Назим ХIикметица хъван букIана Дагъистаналъул халкъалъул букIине кколила кидаго хIалтIулеб цирк ва лъикIаб букIинаанила гьелъул кьучIалда республикаялда ТIолгосоюзалъул палугьабазул школа гIуцIани. Гьебго пикру такрар гьабун букIана машгьурав иллюзионист Эмил Киоцаги. Республикаялда нилъерго цирк гIуцIизе кколин ахIи балеб буго дица 1995 соналдаса нахъе. Опералъул театр рагьилалде цебе гьаниб цирк букIине кколаан. Нилъер гIадал чотIахъабиги, къуватал гIолохъабиги, палугьабиги, гьунарчагIиги кирго гьечIо. Пайда щиб, хIакимзабазе цирк къваригIун гьечIо, чIахIиял байрамазда церерахъине хIажалъидал гурони ниж гьездаги рихьуларо», -ян.\nЦиркалъул школалде росулел лъималазул хIакъалъулъ бицунаго, АсхIабгIалица абуна, школазде ун, ралагьулила гьунар бугел лъимал. Щиб-щибниги жоялде руссун течIого, эбел-инсулги рес бугила лъимер жидер школалде кьезе.\n«ДагъОгниялда буго, лъималазул циркалъул школа. МахIачхъалаялда букIине ккола чIахIиязулги гIисиназулги цадахъаб, кидаго хIалтIулеб цирк. Рамазан ГIабдулатIиповас абун букIана цирк рагьиялъе кумек гьабилилан, ВасильевасдасагIаги гьелъие кумек щвелеб батила. Палугьанлъиялъе дица ругьун гьавуна 500-ялдасаги цIикIкIун гIолилав. Республикаялда цирк букIарабани, гьезие хIалтIизе бакI букIинаан, Дагъистаналъул цIарги гьез дунялалдаго рагIизабилаан», - ан абуна А. ХIасановас.\nГара-чIвариялъул ахиралда АсхIабгIалица гьарана шоуялде иналъе жидее кумек гьабурал МахIачхъала шагьаралъул маххул нухлул вокзалалъул начальник Рамазан Юсуповасе, вокзалалъул кIудияй кассир Зарипат Мирзоевалъе, лъималазе миллиял костюмал хIадурарай ХIурият Малаевалъе ва гIарцулаб кумек гьабурав МахIачхъалаялъул Ленинский районалъул налогазул инспекциялъул начальник Заур МуртазагIалиевасе жидер рахъалдасан кIудияб баркала кьейиланги.\nПрочитано 389 раз\tПоследнее изменение Пятница, 27 октября 2017 10:05\nДругие материалы в этой категории: « Орден кIваричIо – ватIан бугони гIела\tМиллаталда кунчIараб жавгьар »\n12:08, 27 марта 2020, 122