Ликвидаторазе лъураб мемориал, Махlачхъала, 04Aпр2014\nЧернобылалъул атомнияб станция кьвагьун хадуб гьелъул хIасилазде данде къеркьолел рукIарал кIиго дагъистаниясе рукъ босизе сертификат щвана гьал къоязда. Жеги гьеб рукъ щвеялъухъ балагьун вуго кIинусгоялдасаги цIикIкIун дагъистаналдаса ликвидатор. Цереялде данде ккун гьанже жидее гIезегIан бигьалъаби ругониги, жеги тIубан жидер масъалаби тIуралел гьечIин тIалъиялъилан лъазабулеб буго гьез.\n«Россиялъул къоялъул» байрамги гьоркьоб ккун, МахIачхъалаялъул администрациялъул бетIерасул ишал тIуралев, Сулейманов МухIамадица, Чернобылалъул атомияб стаанция кьвагьун хадуб гьенир гIадамал хвасар гьарулел ва гьеб кьвагьиялъул хIасилал тIагIинариялъе хIалтIаби гьарулел рукIарал, Дагъистаналдаса МухIамадов МухIамадрасулие ва МухIамадов ГIалишерие гьел бетIергьанал рукъзазул документал кьуна.\nКъоло щуго соналъ гьел рукъзабазухъ балагьун рукIун руго чернобылалъулал. Дагъистаналда гьединав жеги кIинусидасаги цIикIкIун чи хутIун вугин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Россиялъул чернобылалъулазул союзалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул нухмалъулев Шанавазов МухIамадшапица.\nШанавазов МухIамадшапи: «Исана Дагъистаналдасан чернобылалъулазе150 гIан чиясе щвезе ккола рукъ босизе сертификат. ГьанжелъагIан 1200 чиясе щун букIана рукъ, жеги гьел щвезе ккола кIинусгогIан чиясе. Цересел саназде дандеккун нижер цIакъ кIудияб тIалаб гьабулеб буго пачалихъалъ, битIахъе бер ккелеб хIал буго. Гьедин абичIого щиб гьабилеб 20 соналъ нижеразул цонигиязе рукъ щун букIинчIо. ЛъебергогIан соналъ цебего, ниж Чернобылалдаса руссун хадуб лъазабун букIана нижеда рукъзалги цойги нижее рукIине кколел бигьалъабиги чIезарилилан. Бицунего хутIун букIанаха гьеб иш. Ахираб лъабго соналда жаниб байбихьана нижер тIалаб гьабизе. Гьеб лъабго соналда жаниб Дагъистаналдаса 1100 гIан чиясе щвана жалго бетIергьанал рукъзал. Шагьаралда ругезе, росулъ ругезе щибго батIалъи гьабичIо. Хъизаналда вугевщинав чи рикIкIун щивасе рукъалъул 18 квадратный метр босизе гIарац кьуна.\nЧанги рукIана нилъер гьанир заманалда документалги хIадуричIого, гIодоре риччан чIараб халкъги, гьезул пачалихъалъ щибниги кьеялда хьулго букIинчIо. Гьедин 2005 соналде щвезегIан киналго документалги хIадурун чернобылалъулав вугин рикIкIунел чагIазе гурони кьоларин рукъзалин абун рукIана, гьанже , цо талихIалъ, дагьабги хадур документал жанир кьурал чагIазеги щолел руго рукъзал».\n28 соналъ жиндие кколеб рукъ кьеялъухъ балагьун чIун йиго Дагъистаналдаса Чернобылалда йикIарай МухIамадова Саидаги. ГIемер гьардон ахIдон хIалихъего гьелъие кьун буго рукъ базе бакI, щвезениги щвараб гьебги кутакалда санагIалъи бахъараб бакIалда буго, гьей бетIергьанаб ракь бугинги абун Саидае рукъ босизе гIарацги щолеб гьечIо.\nМухlамадова Саида, Махlачхъала, 04Aпр2014\nМухIамадова Саида: «Дица чернобылалда бана 4 моцIги II къоги, гьеб цIаък гIемераб заман ккола, гIадамал цо моцIицацин толароан гьенир. Дун бакIал ралесул махщалие цIалун яхъун хадуб йитIун йикIана гьение. Гьелдаса хадуб Ростовалда гIумру гьабун йикIана, гьенире кьун рукIана дица рукъ щвеялъе ва дие сакъатлъиялъул рахъалъ пенсия щвезе букIине къваригIунел документал. Гьениса Дагъистаналде гочун хадуб ростовалъулаз гьанире ритIанинги абун гьел я гьоркьор инаруна. Гьедин документалги тIагIун дие кколеб рукъ босизе гIарацги жеги щвечIо дие. ГIемер дун гьардон чIалгIиналъ Гъизилюрт мухъалъул КIулзеб росда аскIоб кьуна дие мина базе бакI, амма гьеб щибниги бан бажарулеб бакI гьечIо. Сахаб бакI кьейин абураб мехалдаги, гьеб кьуралдасаги йоххун йикIайин абун нахъе къотIула дун Гъизилюрталъул администрациялдаса. ЧанцIулго диваналде гIарзаги хъван букIана дица гьеб суалада тIасан, амма кибе хъваниги жеги гьелъул щибниги хIасил ккечIо».\nСаида МухIамадовалъул буго захIматаб бидул унти, гьеб чернобылалъул хIасил бугин чIезабунги буго тохтурзабаз, амма гьелъул документал тIагIиналъ букIине кколеб чернобылалъулазул пенсия щолеб гьечIо гьелъие, гьелъие щолеб гIадатияб сакъатлъиялъул кIиабилеб группаялъул пенсия жиндие къваригIунел бащадал дараби росизецин гIоларин абулеб буго гьелъ. Гьелго документал гьечIолъиялъ букIине кколедухъ хасал азарханабаздаги, санаторияздеги нух къан буго гьелъие.\nЧернобылалъул союзалъул Дагъитсаналда бугеб бутIаялъул нухмалъулев Шанавазов МухIамадшапил рагIабазда рекъон рукъзал щвеялъул суалазда хадуб бачIараб цойги масъалалъун кколеб буго чернобылалъулазе санаториязда ва хасалазарханабазда сахгьаризе рес щунгутIи. Цересел саназде дандеккун чIобого гьенире ине рес кьолел путевкабазул къадар цIакъго дагьлъун бугин абулеб буго гьес. Исана Крым Россиялде гъорлъе бачун хадуб гьенир ругел хIухьабахъи гьарулел бакIаздаги жидее бакI кьелин лъазабун бугила, гьелде кIудияб хьул бугила Дагъистаналъул черобылалъулилан абуна Шанавазовас.


Огь руччаби, руччаби…\nМагIарул берцинай, бицинищ дурго?\nГIанаби багIарай, берал чIегIерай, магIарул берцинай, бицинищ дурго. ХIатIида тIадагьай, гIинда цIодорай, дир гIащикъаб кочIолъ ахIилищ дур цIар? (З. ХIажиев)\nЩаялиго шагIирасул гьал рагIаби кидаго ракIалдещола дида, руччабазул байрамалда цере. Цо-цояз гьеб байрамалъ чIужугIаданалда тIадал ишал гIемер гьарунин рикIкIаниги, бокьула дие микьабилеб март...\nБокьун буго дида цадахъ исана МахIачхъала шагьаралъул «Рахьдал мацIалъул бищун лъикIав учитель» конкурсалда гIахьаллъарал ва гьениб тIоцебесеб ва кIиабилеб бакI босарал ПатIимат МухIамадовалъе ва Элмира Жамаловалъе, микьабилеб марталъул байрамги баркулаго, дирго макъалаялдалъун боркьараб саламги кьезе.\nУчитель! Дур цIаралда цебе...\nЩивав чиясул гIумруялъулъ хасаб бакI ккола учителас, квешасги лъикIасги, вокьулесги вокьуларесги. Гьесул лъимерлъиялъул ва гIолиллъиялде тIамурал тIоцересел галабазул ракIалдещвеязда гIажаибаб мугьруги чIван букIуна учителас. Учитель ккола нилъер щивасе жиндирго талихIалъул кескал рикьулев хIикматав инсан. Живго учителасул гIумруги берцин гьабула гIемерал кесказдаса данде гьабураб талихIалъул квацIиялда.\nГьеб квацIиялъги хIикматал накъищал угьула гьесул къисматалда.\nГьеле гьединаб гьайбатаб къисматалъ берцин гьабун буго Хунзахъ районалъул Харахьиса Элмира Жамаловалъул гIумруги. Гьелъ абула лъималазул гьурмазда букIунеб рохелалъ тIамулила жий гъираялда гьелгун хIалтIизе.\nГIемерал соназ гIагараб росулъ хIалтIарай Элмира къисматалъ ячана МахIачхъалаялде. Гьей хIалтIизе лъугьана тахшагьаралъул №8 лицеялде магIарул мацIалъул учительлъун. Байбихьудаго Элмираца жиндирго хIалтIулъ рихьизаруна лъикIал хIасилал. Шагьаралъул конкурсазда, фестивалазда, цIалдохъабазул церерахъиназда, олимпиадабазда ва цогидалги тадбиразда гьелъие бергьенлъи щвечIеб бакIго хутIун батиларин абизе бегьила.\nРехсезе рокьун руго гьезул цо-цоял. Элмира Насрудиновнаялъул цIалдохъаби санайил церерахъу-на МагIарул театралда рахьдал мацIазул къоялде тIоритIулел тадбиразда. Гьелъул жиндиргоги буго махщел сценаялда ролал хIазеги, кечI ахIизеги, пасихIго ракIалдасан кучIдул рикIкIинеги. ХIалтIул хIасилалги хIисабалде росун, республикаялъул магIарул мацIалъул учительзабазул ассоциациялъул председатель Баху МухIидиновалъ гьелъие кьуна баркалаялъул ка-\nгъатги шапакъатги. Амма бищунго кIудияб шапакъатлъун учителалъ рикIкIуна цIалдохъабазул гьурмазда жиндирго кумекалдалъун речараб гьимиги, рохелги, талихIги. Гьеб киналъго кьолебги батила гьелъие къуватги жанги, тIадегIанаб даражаялда хIалтIизе. ГIолохъанал учительзабазе кумекалъе Аваручитель сайталда гьелъ лъола жиндирго дарсазул, тадбиразул планал, разработкаби. Гьединго гьел рахъула магIарул мацIалъул учительзабазул ассоциациялъ къватIире риччалел тIахьаздаги.\nЭлмира Жамалова, магIарул мацIалъул учитель хIисабалда, машгьурлъана республикаялда. Сана-йил лъабго-ункъо нухалъгIаги гьей ахIула ДИРОялде махщел камил гьабизе рачIарал учительзабазе дарсал кьезеги.\nПатIиматил гIумруялъул магIна\nРачIаха гьанже учителалъул\nрекIел чIвабзаз рачунел ругел талихIал сариназухъ цо лахIзаталъ гIенеккизе. Жиндилъ бугеб гьунарги лъималазде бугеб гIащикъаб рокьиги гьанже гурони къватIибе тIатинчIей, загьирлъичIей ПатIи-матица асир гьаруна конкурсалъул жюриялъул киналго членал. Баккана магIарул гъасда цоги бакъ, кунчIана гIажаибаб гвангъиялъул хIикматаб цIва. Дида абула дир киналго героял цIвабзаздаги бакъ-моцIалдаги релълъарал рукIунилан. Амма дир гьел героял руго ракьалда. Гьединаз гвангъизабула, кунчIизабула сверухълъи. Гьединал, бакъуегицин хинлъи кьолел цIвабзаз рукIкIине толаро гIумру. Гьезулъ бугеб гьеб балъго-лъиги бихьула гIицIго гьединазда. Гьеле гьединал рацIцIадал, гвангъарал гIадамазул цояй ПатIиматица дир рекIелъги тана жиндирго лъалкI.\nПатIимат гьаюна Хунзахъ районалъул Гозолоколо росулъ. Заманалдаса гьелъул хъизан гочана Ленинкеталде. Ленинкенталъул № 35 гимназияги лъугIизабун, ПатIимат цIализе лъугьана ДГПУялъул филологияб факультеталде. Гьелдаса хадуй тIадюссана гIагараб школалде. Гьений ПатIимат хIалтIана 12 соналъ. 2012 соналда Ленинкенталда рагьана цоги цIияб школа. Ва гьелдаса нахъе ПатIимат хIалтIулей йиго №2 школалда магIарул ва гIурус мацIазул учительлъун.\nГьелъул цIалдохъаби санайил гIахьалъула «БукIинеселде гали» абураб гIелмияб конкурсалда ва росула цересел бакIал. Гьединго гьел мустахIикълъула бергьанлъабазе кучIдул цIалулезул къецаздаги, магIарул мацIалъул ва адабияталъул олимпиадабаздаги. Абизе бегьула исанасеб цееяхъин жийго учителалъул букIанин тIоцебесебилан. ТIоцебесеб бергьенлъи - ПатIиматил учителасулаб гIумруялъул гIидра-ялда тIирщараб тIоцебесеб тIегьлъун хутIила гьеб.\nЧIужугIаданалъе бищунго кIудияб талихIлъун ккола буцIцIараб, роцIараб хъизан. Гьеб буго ПатIиматилги. Амма гьелдаго цадахъ жиндирго гIумруялъул магIналъун гьелъ рикIкIуна жиндир талихIалъул хасаб бутIалъун кколел цIалдохъабиги.\nРакI-ракIалъ баркула ракьцоял, ракIцоял, ишцоял ПатIиматида ва Элмирада ихдалил тIоцебесеб байрам - махI берцинаб 8 март. Гьарула гьезул гIумру берцин гьабулел тIугьдуллъун ругел лъималазе талихI-рохел. Биччанте даим гьезул бадисан гьимизе ПатIиматиеги Элмираеги талихIалъул бакъги.\nПрочитано 46 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 11 марта 2019 14:54\nДругие материалы в этой категории: « Лагъалъ бахIарчи куцаларо\tЦо чиясухъаги бажарула »


Цо бащдаб сагIат гурони дица дур заман бахъинарин махсараги гьабун, рагьана дица ЧIарада районалъул бетIерасул нуцIа. Нижер гара-чIвари халат бахъун батана лъабго сагIаталъ. РакIалде щвезабуна цебесеб, бицана жакъасеб цебетIеялъул, масъалабазул, цIваби гIадал цIаразул, гьездаса бугеб баракаталъул, миллатцоял цолъун гьаризе бегьулел ишазул хIакъалъулъ. ТIад юссун диктофоналъухъ гIенеккидал, гьеб батана магIарухълъи къиматал, гьеб цIилъизабизе бокьарал гIадамазул накъит.\nУзухъда, кIалъай букIана магIарул мацIалда, гьеб кинабго жакъасеб газеталда лъеларо, лъуни проекталъе кьураб ункъо гьумерги гьелъ цIела.\n- Районалъул нухмалъуда вугел соназда жаниб бищун захIмалъараб рахъ, гьабун рагIалде бахъинчIеб хIалтIи кинаб хутIараб?\n- МагIарухъ берцинаб яшав гIуцIизе ккани, токги, лъимги, лъикIал нухалги гьечIого гIолареблъи лъалеб жо бугоха нилъеда. Гьеб лъабабго бутIаялдаса токалъул мухъал цIигьари – гьеб батана, кигIан яхI бахъаниги, рагIалде бахъунареб масъала. Цебеялде данде ккун гIемераб къадар токалъул бухIулелъулха гьанже щивав чияс. Токалъ хIалтIизабулеб гурони алат батуларо рокъоб. Районалъул бетIерлъуде вачIаралдаса нахъе дица гьеб бутIаялда бугеб масъалаялъул хIакъалъулъ бицун кагътал хъвачIеб идара, аскIове щвечIев хIаким хутIичIо.\nНижерго ракьцоял, Пачалихъалъул Думаялъул, Халкъияб Собраниялъул депутатазул кумекалдалъун райцентралда лъун буго, анцIгоялдаса цIикIкIун миллион кьун босараб кIудияб трансформатор. Гьединго, нижерго гIадамазул хIаракаталдалъун росарал руго цогидал росабалъ хисарал трансформаторалги. Амма трансформатор цIияб бугони щиб, киса-кирего токалъул кварал, хIубал басралъун, тIутIун ругелъул. ГIемерисел бакIазда хIубал хутIун руго квараз ккун. Компьютерал хIалтIизаризецин токалъул къуват гIоларебги букIуна заман.\nГьеле гьеб токалъул суал буго хIукуматалъул кумек гьечIого нижер хIал гIолареб рахъ. Санайилго ниж дандчIвала росабазул жамагIаталгун, щиб росулъе щваниги, гьеб суал борхула гIадамаз тIоцебесеб иргаялда. ГIадатиял гIадамазда кидаго гуро бичIчIулеб гьеб масъала тIубаялъул ихтияр дир яги цогидал районазул нухмалъулезул кверщаликь гьечIеблъи.\nРоссиялдаса рачIарал махщелчагIиги ахIун, хIисаб гьабуна тIубан ЧIарада районалда токалъул система цIи гьабизе унел харжазул. Гьел рахунел руго 250 миллион гъурщиде. Токалъул масъала – гьеб тIолабго республикаялъе гIахьалаб суал буго. ТIадчагIазда гьеб бихьулеб батила, гьез гьелде кIвар кьелин хьулги буго.\nХутIарал аслияллъун рикIкIунел – нухал рахъиялъул, лъим бачиналъул суалал тIуразариялъе, жамагIатал гъункун, кумек гьабула. Гьанже гIадамаз гIемер хIаракат бахъулеб буго жидерго росдал гьумер, яшав берцинлъизабиялъе, барахщичIого гIемер харжал гьарулел руго жамагIаталъе гIоло. Мисалалъе, Рилъаб росулъ гьитIинаб жамагIат бугониги, нух цIи гьабиялъе гIемераб яхI бахъана. Гьединал мисалал росабалъ гIемерал руго.\n- Масъала камураб росу букIунаро. Бугищ халатбахъун гьеб тIубан бахъинчIеб бакI?\n- Ракьазул масъалаги камулеб гьечIо цо-цо. Советияб заманалдаса нахъего гьеб рахъ жеги роцIунеб гьечIо республикаялда. Гьанже нахъа заманаялъ, гIураб росу буго нижер гьаниб Гьимикь абун. Кокрекалда рукIарал гIадамал тIад руссун магIарухъе рачIун, колхозалъул ферма букIараб бакIалда цо-цоккун мина бан, росугIанасеб бакI лъугьана. Амма административияб единица хIисабалда бихьизабун гьечIо жеги. Законалда рекъон бегьичIониги, байбихьул школаги рагьун буго гьениб. Чачаналъе гочинарураб мехалъ, гьезул росдал колхозги биххун, ракьал рикьун руго аскIор ругел росабазда гьоркьор. Гьанже гьеб росу бугеб ракь кколеб буго ГIириб советалъул. Законалда рекъон, гьеб росдае статус кьеялъул суал буго жеги цоцалъа бахъизе ккараб, цебе чIараб масъала.\nГьединго, Бабаюрт районалда Мингосимуществоялъул ракьалда буго нижер Цадахъ абулеб росу, 900-гIанасев чи вуго гьенив гIумру гьабун. Бищун кIудияб гIаммаб магIишат (СПК) буго нижер гьениб. Нижеца мухь кьолел росдал бетIер, гьесул заместитель, культураялъул хIалтIухъабиги ругеб административияб единица буго гьеб. ГIадамал нижер руго, амма ракь нижер гьечIо. Жидерго рокъоб прописка гьабизе, рукъалъул зеленка гьабизе рес гьечIо анцI-анцI соназ гьенир гIумру гьабун ругел гIадамазул. Гьеб суалги хIукуматалъул кверщаликь буго, кигIанго бокьаниги, нижер хIалалдалъун роцIинабун лъугьунаро. Бабаюрталъул гIадамазе бокьилищ жидедаго гьоркьобе магIарул росу бачине, гьединго жидер районалда ругел ракьал нижее кьезеги разилъуларо. МиллатчагIи нилъ гуро, кин бугониги, гьеб суал борхизе рес буго гьениб. Гьеле гьедин, кIиябго росдал ракьазул масъала гъапуллъараб гIадин буго гьабсагIат.\n- Росдал магIишат гIуцIиялъул, гIи-боцIи хьихьиялъул рахъ кин бугеб?\n- Советияб заманалдаса нахъего риххизе течIел, лъикIаб цебетIеялъул гIаммал магIишатал руго нижер. Аслияб къагIидаялъ гьел руго гъутабазда. Гьениб буго гIи-боцIи хьихьулеб ва бекьулеб 9563I гектар ракьул. Саламатго хайир кьолеб буго пиринчI бекьиялъ, гIибоцIухъанлъиги нахъе ккун гьечIо.\nИжараялъе ракь босун кулаби цIигьарулел, гьенир гIи-боцIи хьихьулелги гIолохъаби руго магIарухъ. Санайил кIиго-лъабго грант тIалаб гьабула росдал магIишаталда хIалтIулезе. Гьеб щвараз лъикIаб магIишат гIуцIулеб буго. БитIун бицани, ахихъанлъиялъул бутIаялда гIемер туркIи гьечIо. Гьединго магIарухъ тIубан лъугIун бугин абизе бегьула бугIа-ролъ бекьи. Жидеего гIурал бахчадул гурони, могьолал нигIматал рекьулел гьечIо гIадамаз. Нижер гьаниб гуребги тIибитIараб масъала батила гьеб. Цебе гIадин, захIмат цIан яшав гьабизе бокьулеб гьечIо гьанже. Ихдал-хасалихъе гъутабазде щола ниж, щибаб магIишаталде раккун, бугеб ахIвал-хIалалъул хал гьабула. Гъутабиги руго нижер захIматал бакIазда. Масъала буго гIиял рехъаби риидалил мучIдузде гочине нухал гьечIолъиялъул. Гьединлъидал машинабазда рехизе кколел руго, цIакъ гIемерал харжалги гьарун. Цо КамАЗ гIиял магIарухъе бачине ккани, 45 азарго гъурущ кьезе кколеб буго. МагIарухъе гочинабичIого, риидал гъутабаздаго чIани, ракъдалаб сон бачIиналъул хIинкъиги буго. Гьединал соназ гIи-боцIи хвеялъул хIужжаби цIакъго цIикIкIуна. Авлахъал лъалъазе рес гьечIо нагагьги бакIазда, гIицIго Аллагьас рахIмат кьеялде хьулгун рукIуна гIи-боцIухъаби. Гьаб лъагIалида жанибги, ракъдаллъи ккеялъ гIезегIан зарал ккана гIи-боцIухъабазе.\nНахъеги тIад вуссун абила, ракьал рикьиялъул суал хIакимзабаз МахIачхъалаялда кабинетазда гIодор кIусун тIубан толеб буго. Малмулкалъул министерствоялъ байбихьудаса ахиралде щвезегIан мухIканлъи гьабулеб гьечIо гIи гочунеб нух бугел ракьазул. Кагътида номерал лъей гурони, жалго мугIрузде щун, «гьаб бакI нужер, гьаб нижерин» роцIинабичIеб мехалъ, гьеб суал масъалаялде сверулеб буго.\n- РагIалде рахъарал, мун разиял ишал кинал ругел?\n- Жакъа къоялде гьабун рагIалде бахъаралъул хIисаб гьабураб мехалъ, гьаб гьитIинаб районалъул хIажалъаби тIуразе хIукуматалъ гIемер гIарац биччан буго. ГIайибал чIвазе гIедегIула нилъ хIукуматалда, амма транспорталъул налог кьезецин бокьуларого рукIуна. Ахирал соназ налогал ракIариялъул рахъалъ цебесеб кьерда руго ниж, росабазул бутIрузги яхI бахъулеб буго гьеб рахъ цебе бачине. Араб соналъ 50 миллионгIанасеб налог бакIарана нижерго гьаниб, гьебго лъагIалида жаниб районалъул хIажалъабазе 200 миллионалдаса цIикIкIун харжалги гьаруна. Гьелги аслияб къагIидаялъ нухал гIатIид гьариялъе, кьоял раялъе ва хъил тIеялъе. «Мой Дагестан, мои дороги» программаялда рекъон, лъикIалан сурсатал щвана нижее. Районалда жанире рачIунеб аслияб шагьранухда хъилалъул кIиабилеб гъатги лъолеб буго, цоги рахъаздаги жеги унел руго нухазул хIалтIаби.\nРосабалъ бакIарараб налог жидеего пайдаялъе хутIулеб букIинги кидаго гуро бичIчIулеб халкъалда. ГьитIинаб-кIудияб росу батIалъи гьечIого, гьениса депутатас жамагIаталъе хIажатаб тIалаб гьабула. Гьезул суалал районалъул сессиялдеги росун, бищун чара гьечIеб масъала тIубаялъе гIарац биччазе хIукму гьабула.\nГIемерал машгьурал гIадамал гьоболлъухъ ахIула нижеца. ЧIахIиял хIакимзабазда, хIурматиял гьалбадерида бихьизе мустахIикъаб хIалалда букIинчIо районалъул администрациялъул мина. Гьаб заманалда рекъон, киналго отделазе гIатIилъи букIунеб хIалалъ, гьеб мина бан бахъунеб буго. Дица абиларо нижеца цIакъго чIахIиял ишал гьарулел ругин гьанир, кин бугониги, районалъул гьумер, гIадамазул гIумру берцин гьабулеб гIезегIанго хIалтIи рагIалде бахъана тарбия-лъай кьеялъул, сахлъи цIуниялъул ва цогидал бутIабазда.\nГьеб киналъего нижерго ракьцояз, ай депутатаз, хъулухъ-ишалъ церетIураз кIудияб кумек гьабула. Районалъе гIаммаб ишалъе гуребги, гIемерав чиясе киридахъ квербакъулев чи вуго Халкъияб Собраниялъул депутат СагIдулаев МухIамад. Гьес районалъе гьабунщинаб кумекалъул хIакъалъулъ бицун хIал кIвеларо.\n- Сундаса мун чIухIулев, МухIидин?\n- Нилъер гьитIинаб миллаталъул дунялалдаго рагIараб кIодолъиялдаса чIухIула. ХъвагIазе кIолареб, хIалихьатаб цIар гьечIеб миллат буго магIарулазул. Гьаб миллаталъул гурищ республикаялъул тарих, къадру борхизабулел гIадамал, цIарал кидаго рукIарал. КигIан кIудияв хIакимасухъе унев вугониги, дида кIочонаро дун щиб миллаталъул чи вугевали. Гьелъул къадруялда рукIине лъайги бажариги – гьеб буго цоги суал. Гьеб кIочене бегьуларо нилъеда, хадур гIун рачIунезеги миллияб кIваралъул бичIчIи кьезе ккола. Гьединго чIухIула чIарадисезул ракьалдаса дунго ватиялдаса, кир ругониги, дирго ракьцоязул цебетIеялдаса вохула. Нижеца кIванагIан хIаракат бахъула цIар рагIарал спортсменазулгун цоги машгьурал гIадамазулгун гIолилазул дандчIваял гIуцIизе. ЦIиял гIелазе мисаллъун рехсезе дагьав чи гьечIо нилъер. Хас гьабун чIарадисезул бицани, цоцалъ гъункарал гIадамал руго ниж. Политикаялъул яги цоги рахъазда рагIи дандеккунгутIи букIине бегьула нижер, амма ахиралда цо гIаммаб, киназего пайдаяб пикруялде рачIуна. Гьеб миллатчилъи гуро, нилъерго ватIан бокьи буго. ГьитIинаб ватIан цIунулев кIудиялъеги хилиплъуларо.\n- Нилъер заманаялъ гIадамазулъ дуе рихараб гIамал?\n- ГIадамал мукъсанлъун руго, цере гIадинал ракI гIатIидал гьечIо. МагIарухъгицин гьединал гIадамал ратидал ракI унтула. ГьитIинаб мехалъ мадугьаллъиго гIагарал чагIиян кколаан нилъеда. Гьанже жалго жидеего гIун руго гIадамал, цоцазул гIунгутIи хъирщун гьеб къватIиб чIвазабулеб буго. КIвар гьечIолъи, бергIорцIунгутIи – гьел гIаламаталги гIемер загьирлъулел руго.\n- Сунца пашман гьавулев?\n- КигIанго дирго рекIее бокьаниги, кинавго чиясул мурад тIубазабизе рес гьечIолъиялъ. Халкъги тIад ругелги рази гьарун лъугьунарого букIуна. МагIарухъа гIадамал гочунел руго, росаби чIороголъулел руго – гьелъ пашман гьавула. МагIишат-яшав гIуцIулаго, гIаданлъи, гIадатлъи, чилъи билизе тун бихьидал, ракI унтула.\nГара чIвари гьабуна ПатIимат ГЬИТIИНОВАЛЪ.\nДругие материалы в этой категории: « Гьалагал цIадаз «кеп» гьабуна магIарухъ\tМовчанил экспедицияги ГIашуратил музейги »


(Муса МухIамадов ракIалде щвеялъе)\nМаялъул байрамкъоязги, политикияб вала-рахасалъги нилъедаса рикIкIад гьабуна цо цIакъго кIвар бугеб лъугьа-бахъин. Гьал къоязда гIумруялъул 90 сон тIубана аваразул бищунго халкъалъ къабул гьавурав, цIаларав ва жакъаги цIалулев хъвадарухъан Муса МухIамадовасе.\nDagestan / Musa Magomedov\n"Дагъистаналъул халкъияв хъвадарухъан" абураб цIар ургъун батани пачалихъалъ хас гьабун чи кIодо гьавизеян, гьесдаса гьеб цIаралъе мустахIикъав чи дагьав ватила. Дагьав ватила гьевгIан гIемер магIарулаца цIаларав автор. Поэзия гIемерисезда бичIчIулареб жанр буго.\nАмма харбилаб хъвай-хъвагIай, прозаялда Мусадаса кIудияб ханлъи магIарулазда ракIазда гьабурав хъвадарухъан вукIинчин абуни битIун букIина. Росулъ библиотекабазда кидаго гьикъулел тIахьал рукIана Мусал. Шагьаралде унев чиясухъе битIулеб ругьел букIана Мусал тIехь босун рачIаян. Дун адабияталде цIарал хъвадарухъабазул цояв вукIана Муса МухIамадов.\nРакIалда буго тIоцебе щуабилеб классалда вукIаго цIалараб Муса МухIамадовасул "Басриял къадазул балъголъи" абураб хъахIилал мужалатазул тIехь. Гьеб тIехьалъ цIана дун Муса МухIамадовасул дунялалде. Гьесдаса хирияв хъвадарухъанги вукIинчIо. "Бакъдасел", "ХIанчIазги реххун тола бусаби", "Лъукъарал кьураби" триллогия, гьездаса тIуванго дун асир гьавун вукIана "Зоб цIадае гъугъала" абураб тIехьалъ.\nАмма цо захIматаб сордоги рогьана дица Муса сабаблъун. Марталъул цо къоялъ эбелалъ къадеквание цадахъ жоги лъун росдал гIияда ирга базе витIана дун. Эбелалдаса балъго рюкзакалъубе ккезабуна доб заманалда росулъ цоцахъа бахъун иргаялда киналго ругеб Муса МухIамадовасул машгьураб "ЧIегIераб гамачI" абураб тIехь.\nРехъен щолеб бакIалде щоларого тату хун вукIана тIехь цIализе гIодов чIезе. Ахирги росдадаса таманаб эхеде рахъарабго, сагабазде рехъенги буссун цо кьурул ракьанда санагIатаб бакIги балагьун къулана тIехьалде. Гьенив вугев аслияв герой Мазгаруласги гьесул йокьулей Ханикацаги кверде восарав дун бащдаб къоялдасаги цIикIкIун хутIун вугоан цIалдолаго. Цо лахIзат араб хIисаб букIана.\nЦойидасанго валагьизегIан дир рехъен гъулдулъе гIагарун бугоан, къоги къадеялдасаги ун бакъаниде реххун буго. Хьонлъабазда рагIад реххун букIана. Хъата-масан кодо гIодоб букIарабги босун векерана дун гIияда хадув. Эхедераялъ вилълъинеги бигьаго букIинчIо. Сухъмахъ нухазда бианиги гъоркьан тIасан жеги гIазу букIана. Сверухълъи чарлъун букIана ихдалил гIаламатаца. СагIатгIан заман нухдаги бан хIалица вахана дун дир рехъен бугеб щобде.\nТIаса гъоркье гьелги руссинарун, цо росулъе бер речIчIизабуна. Жеги рукIкIинегIан сагIатгIан заманги бугин, рехъенги эхебе буссинабун цо санагIатаб бакIалдаги чIчIун жеги тIаделъана "ЧIегIераб гамачIалде". ЦIакъго кватIулев ватун хъамун рехъенгун хIалица рукIкIунеб гIужалъ щвана росулъе. Кодо-гIодоб букIараб жоги цо рахъалде реххун рокъов нахъойги тIехьги босун цо бокIнилъ кIусана.\nЦо бащдаб сагIаталдаса къватIисан бахъана хъуй рехъалъа лъилалиго цIани камун ругила, мун ахIулев вугин. Щун батичIо кIиго цIе. Рокъосан лъикIал гьужумалги гьарун кодобе батарейкабаз къалъулеб цо фонарги кьун валагьизавуна цIани ралагьизе. Цадахъ цо дирго гIелалъул гIагарав васги вукIана. ТIубараб сордоялъ мугIрул, щобал, хъинсал сверана цIани ратичIо. Сордо бащалъараб мехалда кIудияб пашманлъиялда вуссана рокъове.\nЦIаназул хважаин ун вугила дибирасухъе бацIил "кIал бухьеян". Досги абун бугила бухьизе бокьун батани гьанибе бацI бачеян. Бухьун рагIулила, радал балагьилила кин бухьун бугебалиян бугоан рокъоб бицунеб. Гьединаб дугIа рагIула боцIи цIунизе гьабулеб. Гъоб тIехь дидаса балъго ун букIун буго гъос, гьелъ гьабураб жоян эбелги ягъана. Доб сордоялъ дидаго барщарав дица кодобеги босичIо тIехьги, пикраби рукIана мугIрузда, щобазда цIаназда хадур.\nХIалхьи хвараб сордоги рогьун радалго дун ана росда цебе бугеб лъарахъа цебесеб къоялъ гIи рукIараб бакIалде валагьизе, цIани рихьулищали. Таманав гьенивги сверсведун, цониги жоги бихьичIого тIад вуссинехъин вукIана. Цо заманалдаса нахъойги валагьана, дир роххелалъе гIурхъи букIинчIо.\nир берал мугIрул тIогьир, гъулдулъ рукIана, цIани абуни рукIун руго росадаса гIемер рикIкIаде инчIеб бакIалда цо хъархъазда жанир. ЧIагоги ратана, бацIил кIал "бухьун" лъаларо, беразда рихьичIого лъаларо гьенир ругоан дир риларал ц1ани. Хадусеб сордоялъ рогьинелде лъугIана дир "ЧIегIераб гамачIги" цIалун.\nГьеб тIалаб гьабулезул ирга букIана дида нахъа чIун. Щивха гьаб ахIвал-хIалалда Муса МухIамадов гурони халкъияв хъвадарухъан вукIина. Жакъаги руго "халкъиял" абун цIар щварал хъвадарухъаби, амма гьезул асарал жинцаги, тIехь биччарав редакторасги гурони цIалун ратуларо. Гьеб батIияб тема буго.\nМуса вукIана гьунар тIокIав прозаикги, лъикIав, магIарул гIадат-гIамал цIунарав инсанги, вацIцIадав, диналъул нухдаса таричIев бусурманчиги, Аллагьас алжаналде тIовитIун ватайги. Хабаралги лъикIал рагIайги нилъеда.\nЦIияв шагIир ва батIияб мацI\nЦIадаса ХIамзатилгун МахIмудил дандчIвай\nРасулил машгьурал шагIираздехун дагIба\nГьечIеб адабият ва "Адабияталъул сон"\n"Хъвадарухъаби, хIакимзаби ва гаджетал"\nХъвадарухъан ва векьарухъан\nПарту Патимагун Баху-бика хисун – Амина Даги, Меседу Багьавудинова...\nСулейман Стальскиясул рукъ-музей бухIана


ГIяхIси гIядат даимбирули - Статьи - Сетевое издание «По новому пути»\nГIяхIси гIядат даимбирули\n13.12.2019 17:12 Пятница\nРайонна бекI Шамиль Дабишевли, Халкьла Собраниела депутат М. ХалалмяхIяммадовли, илкьяйдали районна бекIла заместительтани ва цархIилти хIянчизартани чучи челукьути масъултала хIекьлизиб адамти кьабулбирнила тяхIяр бузахъни даимбиубли саби. Ил гIяхIси гIядат саби. Илгъуна гьунибаънила гIергъи чи виалра разивиънила анцIбукьунира диубли дургар. Или биубхIели адамтала шайзибад хIякимтас баркалла хIебикIули хIебуар.\nГьалавванра Шамиль МяхIяммадович Дабишевли ва Мухтар ХалалмяхIяммадовли района шимазибадти адамти кьабулбариб. Адамти иша бакIилри чулати масъулти дуресцунра ахIи, жамигIятлати хIянчурбала хIекьлизирти масъулти ахъдуцесра. Илдани гьаладихьибти масъултала ургар лерри: хутIла шала гьаман билшахъниличила, спортла залланазир диэс гIягIнити ваяхI агниличила, биштIатас футболли биркьахъес мераначила, гьундури къулайдарес, шинна шайчибси аги гьамадбиахъес гIягIнили биъниличила ва цархIилти масъулти.\nИша вакIибси гьарилличил ихтилат барили, чучи челукьути масъулти секьяйдали арзес вирарал буриб. ИмцIатигъунти масъулти мерличирал арзиб. Шимала администрациябала бурги дугьабизурти масъулти ахIерзили кахIелахъес багьандан районна администрацияли чузибад лябкьуси биру или буриб. Адамтала цацадехI зугIялаби илди арзести министерствобази ва ведомствобази дархьиб.\nДебали мягIничебси баркьуди саби чучи челукьути масъултала хIекьлизиб хIякимтачи дугьабизурти адамтази илди арзниличила яра арзес имканхIебикIниличила балахъни. ГIяхIцад масъулти районна бекIли сунела хIерудилиу касили сари.\nСегъунти биалра зугIлуми чедуркъубти адамтачирад хIякимтала кумекличил илди чердикнила анцIбукь адамтас халаси разидешли бетарар, илхIели иру кумек барибтас баркалла.\nВегIла адамтас кумекчибили биъни хIякимтала бархьаначиси чеблара саби.


2. Фессалоникийцам 3:6\n2. Фессалоникийцам 3:8\n2. Фессалоникийцам 3:10\n2. Фессалоникийцам 3:11\n2. Фессалоникийцам 3:12\nЦІогьодулев вукІарав цІогьодуге, жиндирго кверал квалквадун магІишат гьабизе лъугьа, язихъасеги кьезе рес букІине. ТІадегІанав ГІиса МасихІил цІаралдалъун нижеца нужеда лъазабулеб буго, вацал, кІвахІалалщинал ва нижеца гьениб малъарабщинабги босичІел нужер агьлуялъул чагІаздаса рикІкІад чІайилан. Нужедаго лъалелъул нижедаса мисал босун хьвадизе кколеблъи. Ниж гьенир ругеб мехалъ нижер кІвахІаллъи бихьичІогури нужеда. Чияр хинкІ-чедалде ккун рукІинчІо ниж гьенир, къаси-къад чІечІого хІалтІана нужер лъиданиги раччун рукІинарилан. Нужеца хьихьейилан абизе ихтияр букІаниги, ниж гьедин хьвадана, нижедасан мисал босизе букІине. Ниж гьенир ругеб мехалъ нижеца абулаангури нужеда: хІалтІизе бокьуларев чи кваначІого чІайилан. Нижеда рагІидалха гьенир ругин кІвахІалал ва кколарелъуре раккун квалквал гьабулел цо-цо гІадамал. ТІадегІанав ГІиса МасихІил вакиллъиялдалъун гьединал чагІазда гІайибги чІван, нижеца лъазабулеб буго: нужерго квералъ бетІербахъиги гьабун, гІодоре риччан чІайилан.


Аслияб масъала - яхI бугеллъун куцай\nДагьал церегIан къоязда ниж дандчIвана эркенаб гугариялъул рахъалъ гIолилазда гьоркьоб дунялалъул ва Европаялъул чемпион, Тажикистаналъул тIаса бищараб командаялъул мухъилъ Азиялъул чемпион, Халкъазда гьоркьосеб классалъул спорталъул мастер Шамил ГIалиевгун. Гьес гугаризе лъимал куцалел руго МахIачхъалаялъул ХIамид ХIамидовасул цIаралда бугеб спортивияб школалда.\nБайбихьуда гьев хьвадулев вукIана дзюдоялъе ругьун гьавулеб секциялде. Хадуб, гьалмагъасул гIакълуги къабул гьабун, хьвадизе лъугьана эркенаб гугариялъул рахъалъ секциялде. Заман балелдего гьев вахъана гIолилазда гьоркьов цин Дагъистаналъул ва хадув Россиялъул чемпионлъун. Тренерлъи гьабизе байбихьана 2006 соналдаса нахъе. Волгоградалда тренерлъун хIалтIана щуго соналъ. Гьанже хIалтIулев вуго МахIачхъалаялда.\n- Шамил, цо заманалда 76 кг цIайиялда мун вукIана Россиялъул тIаса бищараб командаялъул бищунго къуватал спортсменазул цоявлъун. ХIатта Бувайсар Сайтиевгицин къезавулаан дуца. РакIалда буго 2000 соналда Россиялъул чемпионаталда нужеда гьоркьоб букIараб къеркьей…\n- Цо-цояз абулеб букIана доб къеркьеялда дун бергьанин. Амма судияз квер борхана Бувайсарил. Доб заманалда дун вукIана 18 сон барав гIолилав. ГъалатI ккана цудунго Россиялъул тIаса бищараб командаялъул мухъилъе вачIин. БачIинахъего хIал ккезабичIого, дагьабги заманалъ лъадаризе кколаан гIолилазда гьоркьов.\n– Дур гьитIинав вац Жамалги вукIана лъикIав гугарухъан. Гьесги цудунго тана спорт. Кив гьев вугев?\n- Гьев спорталдаса кивего ун гьечIо, дида цадахъ гьабула тренерлъи. Чанго соналъ цере ниж ма- шинаялда цадахъ унаго авариялде ккун рукIана ва гьелдаса хадубги хIалбихьана Жамалица профессионалияб спорталде тIад вуссине. Амма мугъзагьодалъе ккараб сакъа- талъ квалквал гьабуна ва професси- оналияб спорталъулгун къо-лъикI гьабизе ккана.\n- ХIамид ХIамидовасул цIаралда бугеб спортивияб школалда тренерлъи гьабулезе кинал шартIал чIезарун ругел?\n- Жакъа гьеб рикIкIуна бищун лъикIаб школалъун. Аслияб къагIидаялда нижеца ругьун гьару- ла гIолилал. Гьезие чемпионаллъун рахъине хIажатабщинабги чIезабун буго. 15 тренерасдаса гIуцIараб коллективги буго.\n- Олимпиялъул хIаял лъагIали- ца нахъ рахъиялъул хIакъалъулъ щиб абилеб? Нилъер гугарухъабазе лъикIищ ккезе бугеб, квешищ?\n- ГIолохъанал гугарухъабазе лъикI ккезе буго. ЛъагIалил болжалалда жаниб гьезул рес буго жидерго бажари-гьунар бихьизабизе. Гьединго, сахлъиялъул рахъалъ гIузраби рукIаразеги рес буго Олимпиадаялде нух бахъизе.\n- Тренерасда цебе чIараб масъала щиб кколеб? Ругьун гьарулел спортсменал чемпионаллъун рахъинарийищ, ялъуни…\n- Бищун цебе гьезда бичIчIизабизе ккола гIумрудул магIна. Залалдаса къватIире гIакълу-лъайги гьечIел, лъикIабги-квешабги тIаса бищизе лъаларел чагIи риччалел ругони, ниж щал кколел? Кинаб ахIвал-хIалалде кканиги, гIадамаллъун хутIизе малъизе ккола тренерас.\nДругие материалы в этой категории: « ГIадамазе кумек гьаби - кири бугеб иш\tМикьго соналдаса щвараб бергьенлъи »\n10:56, 30 ноября 2020, 396\n10:53, 30 ноября 2020, 408\n10:50, 30 ноября 2020, 400\n10:44, 30 ноября 2020, 408


Гъаякенталде Мурат ШихсагIидов виччазехъин гьечIо\nDagestan, Kayakent district.\nГъаякент мухъалъул гIадамал рази гьечIо жидер мухъалъул нухмалъулевлъун къватIиса чи теялда. 55 азарго чияс гIумру гьабулеб жидер мухъалда нухмалъиялда тезе чи щвечIого вукIинарила.\nГьединаб разилъи гьечIолъи загьир гьабуна ТIасияб Гъаякент росдал гIадамаз 14 июналда рузман-какдаса хадуб. Гьезул щунусиде гIагарун чи вукIанин бицана ЭР-ялъе гьеб росулъа Арслан МухIамадовас.\nГьеб мухъалъул нухмалъулев Илмутдин ХIамзаев гьабсагIаталда туснахъ гьавун вуго. Дагъистаналъул ТIадегIанаб Диваналъ хIукму гьабуна гьев кIиго моцIалъ жанив кквезе. Гьеб ккола прокуратураялъул гьари къабул гьаби. Цебехун МахIачхъалаялъул Советский мухъалъул диваналъ хIукму гьабун букIана ХIамзаев рокъоса къватIиве виччалареб куцалда жанив тIамизе.\nГьабсагIаталда Гъаякент мухъалъул нухмалъулесул ишал тIуразе тIадкъан буго росдал магIишаталъул бутIаялъул вукIарав нухмалъулев Уллубий АхIмадовасда.\nГьеб хъулухъалда тезе чагIазул рахъккун тIадран гъулбасал ракIарулел рагIула гIадамал. Масала, гьел ракIарулел ругила Уллубий АхIмадовасул, нартил иш кодоб бугев Жалалудин МухIамадовасул, гьединго туснахъ гьавун вугев Илмудин ХIамзаевасул рахъккурал гIадамаз.\nАрслан МухIамадов: «Руго гIадамал цеве вукIарав нухмалъулев Илмудинил рахъкколел, Жалалудинил, Уллубийил рахъкколел. БатIи-батIиял чагIи руго. Амма кин букIаниги гьезул киназулго буго цого тIалаб – къватIиса чи нижер мухъалде нухмалъиялде виччангутIизе».\nКъватIиса чилъун ТIасияб Гъаякент мухъалъул гIадамаз рикIкIунев вуго чанго соналъ цеве гьебго хъулухъалда вукIарав Мурат ШихсагIидов. МухIу ГIалиев президентлъун вугеб мехалда гьев хIукуматалде вачун вукIана хIалтIизе.\nМурат ШихсагIидовасул умумул Гъаякент мухъалдаса кколаро. Амма къватIиса вукIаниги, Гъаякент мухъалъул нухмалъиялда вукIаго гьес гIезегIан хIалтIи гьабун букIанин мукIурлъулел гIадамалги руго.\nГьедин Гъаякент мухъалъул нухмалъиялде тIадвуссунев вугин гьанже Мурат ШихсагIидовин бицунеб букIун буго 14 июналда ТIасияб Гъаякенталда рузманалдаса хадур данделъарал гIадамаз.\nАрслан МухIамадов: «Аслияб куцалда гьесул фамилия букIана рехсолеб. Гьев тIамулев вугин гьеб хъулухъалдеги, гьеб тIубан цойиде ккараб суал бугилан абулеб бугоан».\nГъаякент мухъалъул вукIарав нухмалъулев Илмутдин ХIамзаев гьанже туснахъ гьавиялъе гIилла буго хIалтIуе хIажатал документал гьес гьересиял гьариялда низам цIунулезул щаклъи ккей.\nГьединго хасал хъулухъазул щаклъи буго пачалихъалъ бесдал-лъималазе биччараб 63 млн гъурущги бикъун, гьеб гIарац ХIамзаевас хъачагъазе кьолеб букIиналда.


ГурхIел-рахIмуялъулги гIорхъи букIуна\nШагьаралъул къватIазда гьардухъабаз гьабулеб «бизнесалъул» хIакъалъулъ лъаларев чи нилъеда гьоркьов ватиларо. Гьезие гIарац кьезе бегьуларин гьарулел малъа-хъваялги гIемер рагIула. КъватIазда гIарац бакIарулел гьардухъабазе кисинир ратарал гъурщал кьунин абун нилъги мискинлъиларо. Гьединаб «садакъаялъул» кумекалдалъун, хIалтIичIого, кIудияб гIакъуба бихьичIого бигьаяб гIумруялде гьардухъаби ругьун гьари гуреб тIокIаб пайда гьелдаса бихьуларо. Ахирал соназдаян абуни, къватIазда рукIунел гьардухъабаздаса гIемерго цIикIкIун руго Интернеталдаса гьардолел гIадамал. Исламалда рекъон, гьардухъанлъиялъул пишаялда нилъ тIад рекъезе бегьулищ? Гьереси бицун гьардолезе РФялъул законалда рекъон тамихI гьабулищ?\nЧанго соналъ цебе социалиял гьиназул кумекалдалъун унтарав чи сах гьавизе гIарац бакIарулеб букIун батани, гьанже гьеб къагIидаялдаса пайда босулеб буго гIарац къваригIарав бокьарав чияс. Къо бахъанагIан цIикIкIунел руго цIиял гурхIел-рахIмуялъул фондалги. Унтарал сах гьаризеги, кIудиял ва ресукъал хъизамазе кумек гьабизеги, тIабигIиял балагьаздалъун зарал ккаразеги, рукъ гьечIого хутIаразеги ва цогидалги санагIатазе гIарац гьарулеб буго гурхIел-рахIмуялъул фондаз. Цо-цо мехалдайин абуни гIумру гьабиялъе цIакъго чара гьечIеб жоялъе гIологи гIарац гьарун хъвадарулел руго гIадамал социалиял гьиназдаса. ГIадамал ругьунлъулел руго гьардон бетIербахъи гьабизе. Гьеб гурхIел-рахIмуялъул лъикIаб ишги буссунеб буго хIиллачилъиялде.\nРалагьарал гурхIизаризе кIвани – гIарацги цIикIкIина\nГьаб макъала хъвазе ракIалде ккана, ахираб заманалда, къойилго гIадин гурхIел-рахIмуялъул фондаз кумек гьарун социалиял гьиназда лъолел видео-роликал рихьидал. Кваназе рокъоб чадил кесекцин гьечIин, жал ракъуца холел ругин, Аллагьасе гIололъун кумек гьабеян, гIодилаго гьардолел ругоан гьитIинал лъималгун руччаби. ГIемерисел руччаби ругоан росас лъималгун рехун танин абун кумек гьарулел, цогидал - бетIергьанчи унтун вугин, хIалтIизе рахъине рес гьечIин абун. ЦохIо чIужугIаданалъухъа бажарулеб гьечIо щуго-анлъго бакъараб чехь гIорцIизегIан магIишат гьабизе. Гьезухъ ралагьидал ракIалде ккола – унго бихьиналгойищ гьечIел гьезул тухумалда гьедин лъималги рехун тун чIарав инсуда цо рагIи абизегоян.\nГурхIел-рахIмуялъул фондаз социалиял гьиназда лъолел видео- роликал руго цоял цояздаса «кутакал», балагьарав чиясул ракI гурхIизабулел. Цереккунго рекIехъе лъазарурал «нижер рокъоб квине жо тIагIун буго», «нижер эбел унтун йиго», «Аллагьасе гIололъун кумек гьабе нижее» абун гIодилаго кIалъалел лъимал рихьидал, лъилха ракI гурхIилареб? Щай гьурмалги рахчизаричIого халкъалда рихьизе лъималазул видео бахъизе эбел-инсуца биччалеб? Интернеталде раккизе рес бугел телефонал камурал лъимал къанагIат гурони гьечIо. ГIемерисел улбуз 8-9 сон баралдаса нахъе сайгъат гьарулел руго лъималазе гьединал телефоналги. Классцояз рогьо базе рес бугогури эбел-инсуца гьардезе тIамулел лъималазда. Лъималазул психикаялъе бигьаяб жойищ гьеб?\nЧияца хьихьизе ресги букIаго хIалтIунго щай?\nГьитIинго эбел-инсуца гьардезе тIамулел лъималазул психикаялъулъ лъугьунел хиса-басиязул хIакъалъулъ бицана хъизамалъул психолог Рукъият Багамаевалъ:\n«ТIоцебесеб иргаялда, гIемерлъимал ругеб хъизамалъул бетIер – инсуда бичIчIизе ккела гьел гьарураб гIолареблъи, хьихьизе ккани хIалтIизеги кколеблъи. Эбел-эмен унтарал ратани – гьеб батIияб иш буго, амма гьедин батаницин лъимал гьардезе тIами рекъараб гьечIо. Лъималазул букIинеселъул ургъел бугей эбелалъ, кигIанго захIматго бугониги жиндирго лъимер гIарцуе гIоло гIадамал гурхIуледухъ видеоялда бахъизе рес гьечIо. Сахлъи бугони хIалтIизе хIаракат бахъила, унтун рес къотIун йигони - кумекги жинцаго гьарила. Гьарун ва гIакъуба бихьичIого щвараб гIарац рокъобе бачIунеб бихьараб лъимер хадубккунги ругьунлъизе буго гьединаб къагIидаялде. Гьединал лъималазул психика, цогидал лъималазде дандеккун, гIезегIанго батIияб букIуна. ЦIаличIого яги хIалтIичIого чияда гьарун гIарац щолеблъи бичIчIараб лъимер лъай ва хIалтIи балагьизе лъугьине гьечIо».\nСоциалиял гьиназул кумекалдалъун гIемерал ресукъал яги унтарал гIадамазе кумекалъе хIалай ратула гIадатиял гIадамал. Гьединаз цогидазе кумек гьабула бечелъи-мискинлъиялъухъ балагьичIого, жидеегоцин хIалихъе гурони бетIербахъизе гIураб магIишат гьечIезцин гьабула гьарулев чиясе кумек. Вакъарасда лъикI лъалелъул чадил къимат. Садакъа бусурбанчиясе ахираталда батулеб лъикIаб гIамал бугин абула, амма гьардон щвараб садакъаялъ цо- цоял чияр «мугъзада раччун» бигьаяб гIумруялде ругьунлъулел руго.\nГурхIел-рахIмуялъул фондазул социалиял гьурмазда цо-цо мехалда рихьула гIумру гьабиялъе цIакъго хIажалъи гьечIеб къайи-алат босизецин гIарац гьарулелги. Масала, цо пуланай чIужугIаданалъ гьарулеб бугоан жиндие ретIел чурулеб машина босизе кумек гьабеян. Щуго лъимадул ретIел чурун хадуй гъолей гьечIин къварилъахъдулей йигоан гьей. Лъималазул инсуцаги жиндие бигьалъи щибго кумек гьабулеб гьечIила. ГIемерисезул гьелда ракI гурхIана эбел-эменги гьечIей гьей гъарималъе кумек гьабизе ккелин абун. Цо-цо комментаторалин абуни гьелде гIайибал чIвалел ругоан, нилъер умумуз щуго гуреб анцI-анцIги гьабулеб букIанин лъимер, гьез ретIелги квераз чурулеб букIанин абун.\nСоциалиял гьиназдаги цо-цо мехалда камуларо чияр къварилъиялдаса пайда босун гIарац бакIарулел хIиллачагIи. БатIи-батIиял гурхIел- рахIмуялъул фондазул социалиял гьурмаздаса кумек гьарулезул видео-роликал яги сураталги «рикъун» Интернеталда тIибитIизабула, гIарац бакIаризе жидерго банкалъул картаялъул баяналги кьун. Гьединал хIиллачагIаз чанго къоялда жаниб миллионалцин ракIарулел руго ва социалиял гьиназдаса кинабго информацияги бацIцIун тIагIунел руго. Гьединал хIиллачагIазда хадуб халкколел хасал къокъабиги руго социалиял гьиназда. Гьез малъулебги буго гурхIел-рахIмуялъул фондалъул хIакъалъулъ киналго баянал лъазарун гурони лъиего кумек гьабизе гIедегIугеян. БацIцIадаб хIалтIул фондазги пуланав чиясул картаялъул номералде гуреб, жибго фондалъул хасаб картаялде бакIаризе кколин гIарацин рикIкIунеб буго гьез.\nЦIакъго рес къотIаразе\nисламалъги изну кьола гьаризе\nИсламалда садакъа гьаби цIакъ беццараб гIамал бугониги гьардухъанлъи инсанасул къадру гIодобегIан гьабулеб жолъун рикIкIунеб буго. Нилъер диналда бусурбанчиясул къадру бацIцIад цIунизе, гьев гIодовегIан гьавулеб жоялдаса рикIкIад чIезавизе лъикIаблъун бихьизабула.\nКъватIазде рахъун гьардолел гIадамазе гIарац кьезе бегьулищин абураб суалалъе, ДРялъул муфтияталъул фатвабазул отделалъ гьадинаб жаваб кьолеб буго:\n«Жиндаго хIалтIизеги бажарулев ва рескъотIиялдаги гьечIев чиясе гьукъараб буго гьардезе. БатIалъи гьечIо гьес садакъа, кафарат яги закат гьарулеб бугоницин. Нагагь бечедав ва хIалтIун магIишат гьабизе бажарулев чиясе садакъа кьолеб бугони, гьесие лъикIаб буго гьелдаса инкар гьабизе. ГIагарлъиялъ яги гьудул-гьалмагълъиялъ кьураб садакъаялдаса абуни инкар гьабизе рекъараб гьечIо, гьес инкар гьабиялдалъун гьезда гьоркьоб ракI холеб бугони.\nГIарцудалъун кумек гьабеян гьари - аслияб куцалда гьукъараб жо буго, амма цIакъго рес къотIиялда вугев чиясе гIарцулаб кумек гьаризе изну буго.\nРесалда вугев ва хIалтIизеги бажарулев чияс гIарац гьарани гьев мунагьалъукье ккола. Ресалда вугевин абула закат щоларев чи.\nМискинав чиясгицин цогидазда цеве живго гIодовегIан гьавулеб къагIидаялда садакъа гьаризе лъикIаблъун бихьизабуларо исламалда. Нухдаса жидерго къваригIелалъ унел гIадамазда аскIоре ун гьар- дейги лъикIаблъун рикIкIунаро. Садакъа кьеян гьардон гIадамал намуслъизариги хIарамаб буго.\nЦIакъго рес къотIун ва ракъун ругони, жидедаго бугеб хIал гIадамазда бихьизабизе ва кумек гьабеян гьаризе ихтияр буго. Амма лъикIаблъун букIина гIадамазда цере инжитлъичIого гурхIел-рахIмуялъул фондазде ине».\nДругие материалы в этой категории: « Магьди-МухIамад Камалов: «Дир вац Шамил ГIисаевас чIвачIо»\tКъварилъиялъ цолъизаруна ва къвакIизаруна »\n14:11, 21 апреля 2021, 4\n13:57, 21 апреля 2021, 7\n13:55, 21 апреля 2021, 12\n13:41, 21 апреля 2021, 10\n13:10, 21 апреля 2021, 13\n13:10, 21 апреля 2021, 17\n13:01, 21 апреля 2021, 15\n12:57, 21 апреля 2021, 17\n12:48, 21 апреля 2021, 35\n12:44, 21 апреля 2021, 19\n12:33, 21 апреля 2021, 50


Риххун инелги цIиял ралелги\nРиххун инел киналго минаби гьел цIиял минабахъе рахъинарулеб программаялде гъорлъе кколел гьечIин абулеб буго гIадамаз.\nМахIачхъалаялъул тIалъиялъул вакилзабаз журналисталгун тIобитIараб пресс-конференциялда гьоркьоб лъураб аслияб суаллъун букIана риххун инеллъун рикIкIарал минабахъа гIадамал нахъе рахъинариялъул программа гIумруялде бахъинабиялда хурхарал суалал. МахIачхъалаялъул мэр хисулев МухIамадамин ХIажиевас данделъи рагьулаго 2017 соналде щвезегIан программаялда рекъон тIуразе кколел тарихал кьуна. Гьедин, кинабниги 100 мина рикIкIун бугила басрияб, жаниб гIумру гьабизе хIинкъи бугеблъун. Кинабниги программаялда рекъон, 1532 хъизанал рахъинаризе ругила цIиял рукъзабахъе. Программа гIумруялде бахъинабизе гIаммаб куцалъ 1,78млрд. гъурущ харж гьабизе бугила.\nХас гьабун 2015 соналда жаниб басриял минабахъа нахъе рахъинаризе ругила 627 хъизам, гьел кколила 38 минабахъа рахъинарулел гIадамал.\nЖакъа къоялде, цIиял минаби ралел ругила «Эльтав» заводалда гIагар, Кошевкого къватIалда, Тимирязева къватIалда ва жеги чанго адресалда. ГIемерисел гьел минаби ралел бакIал кколел руго цогидал минабазул рагьаби ва гьенир гIумру гьабурал гIадамазул рази гьечIолъи буго, жидер рагьда цойги гIемертIалаяб мина балеб букIиналдаса, тIубан рагьоги къан. Гьеб кинабгIаги къануналда данде кколарин абулеб буго гIадамаз. Масала, Тимирязева къватIалда бугеб минаялъул рагьда мина баялда данде чанго нухалъ рази гьечIолъиялъул акцияби тIоритIанин, амма хIасил ккечIин абулеб буго гьенив гIумру гьабун вугев ГIалиев Рамазаница. Цо гIадамазул ихтиярги хвезабун, цогидал гIадамазе бакI бахъи ритIухъаб гьечIила.\nГIалиев Рамазан: « РакIалдаго гьечIогон, нежер рагьде хъарщи цIул баччище лъугьана, гьеб администрациялъ тIубан рагьо ккун балеб мина буго. Абулеб буго, шагьаралъул ресал гьечIин, чIобогояб ракь гьечIин, кинха гьеб букIинеб жидецаго бичун бугеб мехалда. Зарал кколеб буго гIадамазе. Гьелда тIадеги, 40 гараж, нижер рагьда букIараб нахъе росана, гьениб цо хIухь бахъизе гъветI-хер чIараб бакI гьабичIо, гьеб ракь мина базе бичун буго».\nГIадамаз квекIен гьабулеб бугин мина базе, гьезда бичIчIулеб бугин мина бачIого толареблъи, бугониги квекIен гьабулеб бугин бицана журналистазда администрациялъул вакил МухIамадсаид ХIасановас.\nМухIамадсаид ХIасанов: « Тимирязева къватIалда ва цогидал къватIазда ругел минабазул рагьабазда минаби рай ккола тIокIаб чара гьечIолъиялъ гьабураб гали. Риххун инел ругел минабахъа гIадамал рахъинаризе ккола. Амма гьел минаби ралел бакIазда ругел гIадамаз гIемер квекIен гьабулеб буго. Масала, Тимирязева къватIалда сон, цо бакI бухъун букIана хIалтIухъабаз, радалиде гьеб цIидасан ракьул цIезабун батана, расги хIалтIи гьабичIеб гIадин. Жидеда лъалин, мина бачIого толарелъи, амма кIвараб квекIен гьабилин жидецайин абулеб буго гIадамаз».\nМинаби ралел рагьаби рищанин гьезул гIатIилъи хIисабалде босун, Акаева къватIалдаги, Тимирязева къватIалдаги гьел минаби ралел рагьаби рукIанин бищун къачIарал, гьенир лъималазе расандизе бакIцин хутIулеб гьечIин абулеб буго гьенир гIумру гьабулеб гIадамаз.\nМахIачхъалаялда нусидасаги цIикIкIун бугин гьединал басриял минабийин абулеб буго гIадамаз. Масала, ункъо солналдаса цIикIкIун заман балеб буго Пушкина къватIалда бугеб 30-абилел соназго бараб мина гIумру гьабизе хIинкъи бугеблъун рикIкIаралдаса. Гьениб киналгIаги коммуналиял квегIенлъи гьечIин, амма жидер мина кинго гьеб программаялда гъорлъе бачунеб гьечIин абулеб буго Пушкина къватIалда бугеб 16 минаялда гIумру гьабулей ХIажиева ПатIиматица.\nХIажиева ПатIимат: «Я канлъи гьечIого, я цогидал квегIенлъаби гьечIеб бакIалда гIумру гьабун руго ниж. Чанго нухалъ абуна программаялда гъолъе рачанин, нахъе рахъинаризе ругин, амма жакъа къоялъги гьанирго хутIун руго. Газ къотIана кIиго соналъ цебе, гьединго токги къотIула бокьараб мехалъ. Жеги нижгун къотIи-къай хъвачIо нахъе рахъинаризе. Гъоркьисала абун букIана 2015 соналъ рахъинарилин нахъе, гьанже абулеб буго 2017 соналъ гьарилилан».\nПресс-конференциялда шагьаралъул архитектор МухIамадрасул ГьитIиновас баян гьабухъе, аслияб къварилъи кколеб буго МахIачхъалаялда гIемертIалаял гурел, гIадатиял минаби рукIин, гьелда тIадеги, ралел ругел гIемертIалаял минаби киналго рукIунарила минаби раялъул шартIазда данде кколел.


Цевевахъине вуго магIарул байрахъалда гъоркь\nГьал къоязда нижехъе гьоболлъухъ вачIун вукIана Турциялда гIумру гьабулев жубараб речIчIухъанлъиялъул рахъалъ цевевахъунев Хунзахъ районалъул Гиничукь росулъа спортсмен СайгитхIусен АрслангIалиев. Азиялъул One Championship гIуцIиялъ тIобитIулеб иргадулаб турниралда СайгитхIусен дандчIвана Австралиялъул спортсмен Ев Тинггун ва, 30 секундалда жанив гьевги нокауталде ккезавун, ворчIана Гран-Приялъул хадусеб бутIаялде. Гьадинаб гара-чIвари букIана нижер СайгитхIусен АрслангIалиевасулгун.\n- Кида ва кин вачIарав мун спорталде?\n- ГьитIинаб къоялдаса нахъего Буйнакскалда дун хьвадулев вукIана батIи-батIиял спортивиял секциязде. Цин хIалбихьана боксалъул ва хадуб, ункъо класс лъугIидал, хьвадизе байбихьана «Пять сторон света» спортивияб школалде ушу саньдаялде. Эбел-эменги Турциялда рукIун, 10 класс лъугIизегIан дир рукълъун лъугьана рехсараб школа - гьенивго кьижулаан, квана-гьекъолаан ва тренировкабазде хьвадулаан.\n- Кин нужер хъизам ккараб Турциялде?\n- Эбел-эмен руго даран-базаралъул чагIи ва гьанжеялдаса 20 соналъ цере гIемер хьвадулаан гьел Турциялде ретIел-хьиталда, бусен-къайиялда хадур. Гьедин даран-базаралда рукIаго, ракIалде ккун буго Турциялда минаги босун гьенирго чIезе.\n- Кида бегьараб профессионалияб спорталде гали?\n- БитIараб бицани, ракIалдецин кколароан жубараб речIчIухъанлъиялъул рахъалъ профессионалияв спортсменлъун вахъинин. Турциялде щвараб заманалда гьенив хьвадизе байбихьана джиу-джитсуялде, гьеб спортивияб тайпаялъул рахъалъ цевевахъине. Дагь-дагьккун рачIана хIасилал ва гьеб дие бокьизе байбихьана. Дагьабги махщел камил гьабизейин пикруялда тренергун цадахъ сапар гьабуна Бразилиялде, гьеб кколелъулха джиу-джитсуялъул ватIан. КIиго анкьалъин абун рехсараб пачалихъалде щварал чагIи гьенир хутIана лъабго моцIалъ. Абизе ккола, Бразилиялда щвараб хIалбихьиялъ квер ккун вачана дун профессионалияб спорталде.\n- Кин ккарав Азиялъул промоушеналде?\n- Тренерасул бухьен буго гьеб промоушеналъулгун ва, гьесул бихьизабиялда рекъон, щвана One Championshipалъул халгьабиязде. Гьезие дунги дие гьелги рекIее гIуна ва гьабуна къотIи-къай.\n- Ахирисеб къеркьеялъул бицани бокьилаан. Гьелда дуца дандияв нокауталде ккезавуна 30 секундалда жанив...\n- Ев Тинггун къеркьезе бокьилищ абун One Championship гIуцIиялъул вакил кIалъараб заманалда дун вукIана Дагъистаналда. Хехаб къагIидаялда чемоданги бакIарун, щвана Турциялде ва гьенисан къеркьеялде хIадурлъизе ана Тайландалде. Турнир букIана Сингапуралда ва гьенибе виза рагьулеб букIинчIолъиялъ ккана квалквалал. ЗахIматаб къеркьеялде вахъинелде бакIалъул гьава-бакъалде ругьунлъизе кколелъул, бокьун букIана рехсараб пачалихъалде цевеккунго ине. Амма рес рекъечIо. Визаги гьечIого лъабго сордо-къоялъ гурого рукIине бегьуларо Сингапуралда. Гьедин дицаги гьениб лъабго сордо-къо гурого бачIо. Ев Тинг рикIкIуна промоушеналда дир цIайиялда бищунго къуватал спортсменазул цоявлъун. Гьединлъидал къеркьеялде дун хIадурун вукIана лъикIго. Гьелде тIадеги ругьун гьавулаго дие кумек гьабуна Ев Тингидаса цевеккун бергьун вукIарав спортсмен Марат Гъафуровас. Цевевахъунелъулги цадахъ вукIана Марат. Дир менеджергун тренер Юсуп СагIадулаевасги кIудияб кумек гьабуна къеркьеялде хIадурлъизе.\n- Хадусев дандиясул цIар лъалищ?\n- Церекъад кIалъан рачIана кватIичIого цIидасанги октагоналде вахъине кколин. Къеркьей тIобитIизе бегьулила Рамазан моцIалъ. Цин гьелдаса инкар гьабун букIана. Амма хадуб ургъараб заманалда гьабсагIат къеркьеяздаса инкар гьабун рес гьечIеблъи бичIчIана. One Championship гIуцIиялъ тIобитIулеб Гран-приялъул бащдаб финалалде ворчIун вуго дун. Хадусел къеркьеязда рес буго UFCялда церерахъунел рукIарал Эдди Альварес гIадинал машгьурал спортсменалгун къеркьезе. Ният гьабуна кIалал ккун рукIаниги, кигIан захIмат букIаниги, Рамазан моцIалъ букIине бугеб турниралда гIахьаллъизе. Дандиясул цIар жеги лъаларо. Бокьун буго бачIунеб турниралда магIарул байрахъалда гъоркь цевевахъине. Дида Турциялда гIемераз гьикъула киса-щив кколевин абун. Киназего жаваблъун букIина байрахъ. Биччанте дир хIакъалъулъ лъазе бокьараз байрахъалъул цIехезе, магIарулал щал кколелали лъазабизе. ГIумру гьабун Турциялда вукIаниги, дир ВатIан Дагъистан ва дун магIарулав кколелъулха.\n- Анищал кинал ругел?\n- Профессионалиял спортсменазул анищ цо букIуна - церерахъунел спортивиял тайпабазул Олимпалде рахъине. Жубараб речIчIухъанлъиялъул Олимп жакъа къоялъ ккола UFC. Бокьилаан гьеб гIуцIиялъул турниразда цевевахъине, дунялалъул бищунго къуватал речIчIухъабигун къеркьезе. Дир буго 24 сон ва цебелъураб масъала тIубазабизе бажариги, гьунарги, заманги гIелин ккола.\n- Спорталда мисал лъидаса босулеб?\n- ГIемер руго къуватал ва машгьурал спортсменал. Амма къуватги машгьурлъиги букIун гIоларо, гIадамаллъунги хутIизе ккола. Дида берцин бихьула МухIамадгIалил гIумруги гьесул спортивияб нухги. Гьев вукIана унго-унгояв боксерги бусурманчиги. Руго гьесул гIумруялда гIемер гвангъарал, мисал босизе мустахIикъал лъугьа-бахъинал ва хIужаби.\n- ГьабсагIаталда кив ругьун гьавулев вугев?\n- Аслияб къагIидаялда Турциялда. Гьениб буго «Даги» абун дир цIар кьураб спортивияб зал. Дида Турциялда гIемерисез Дагъистаналдаса вукIиналъ абула Дагийин. Гьеб залалда гьавула ругьунги.\nПрочитано 157 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 18 марта 2019 14:10\nДругие материалы в этой категории: « РечIчIухъанлъи\tРечIчIухъанлъи »


Полициялъулазищ чIварав бизнесчи?\nМухIарамкент мухъалъул нухмалъулев чIвазе жинца тIадкъарав бизнесмен Насир Джавадов хвана полициялъ цIех-рех гьабулеб мехалдаилан лъазабулеб буго Жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъ. Джавадовасул гIагарлъиялъ абулеб буго гьев полициялъулаз чIванилан.\nМВДялъул пресс-хъулухъалъ кьурал баяназда рекъон, 2009 соналда МухIарамкент мухъалъул нухмалъулев Абрек ХIажиев чIваялда хурхун рагьараб такъсир гьабиялъул ишалъул тадбирал тIуралаго ккуна Джавадов.\n«Такъсир гьабуравги, гьабизе тIадкъаравги, гьоркьохъанги щал ругел лъазабуна цIех-рехчагIаз. Такъсир гьабурав 37 сон барав махIачхъалаялъулав ккуна араб анкьалда полициялъулас ва гьес бицана ХIажиев чIвазе жиндихъ гIарацги ярагъги кьунин Джавадовас», - илан абуна жанисел ишазул пресс-хъулухъалда.\n«Джавадовас 1,5 миллион гъурущ кьун буго ХIажиев чIвазе, щайгурелъул районалъул нухмалъулес нух кьолеб букIун гьечIо гьесие къануналда рекъечIого бизнес бачине», - ян лазабуна МВДялъ.\n«21 сентябралда полициялъулал щвана МухIарамкенталда бугеб Джавадовасул минаялде. Гьениб чIухь балеб мехалда полициялъулазе батана кIиго «Сайга» туманкI, «Калашниковасул» лъабго автомат, автомобилазда лъолел номерал ва гь.ц. Джавадов кквезеги ккун МахIачхъалаялде вачана полициялъулаз», - илан лъазабулеб буго МВДялъул пресс-хъулухъалъ.\n«Министерлъиялъул минаялда Джавадовгун цIех-рех гьабулеб мехалда, гьесул рекIел хIал хисана. Тохтурал ахIана гьесухъе, амма гьел щвелалде Джавадов хвана ракIги чIун», - илан абуна МВДялда.\nДагъистаналда бугеб ЦIех-рехалъул комитеталъул идараялъ лъазабуна, Джавадов щай хваравали чIезабулеб бугин.\nБизнесменил вац Нияз Джавадовас бицана «Эркенлъи» радиоялъе радал цудунго рачIанин полициялъул хIалтIухъаби МухIарамкенталде.\nГьесул вацасда гьез абуна чIухь-базе рачIарал ругин жал. «Минаялда аскIоб бугеб мархьиялда ратана полициялъулазе автоматалги туманкIалги, амма гьел гьенир жалго низам цIунулез рехана», - ян абуна Ниязица.\nГьесул рагIабазда рекъон, вац МВДялде вачаралдаса хадуб кIиго-лъабго сагIат индал кIалъана лъалев-хъвалев цо чи ва гьес абуна Насир полициялъулаз чIванилан. Гьебго къоялда Нияз МахIачхъалаялде щвана.\nМоргалда гьесда бихьун буго вацасул жаназа. «Гьесул каранда кутакалда би ккун бихьана, гIажазул бутIруздаги, мегIаралдаги, кваранаб гъажалдаги рукIана гIужал лъун.\nХал-шал гьабидал рихьана горбол гьодги хьабалухъгIучIалги рекиялъул гIаламатал», - илан бицана Ниязица. Ниязил рагIабазда рекъон, гьев вуго рагъулав тохтур ва гьесда лъала ракI чIараб чиясул гьединал ругънал рукIунареллъи.\nНияз Джавадов: «Гьаб ккарабщинаб жо ургъунго багъаризабуна вацасул бизнес бахъине. Азербайжаналъулги Дагъистаналъулги гIорхъиялда аскIоб буго вацасул гостиница, тукен, автомобилал чIолеб бакI. Вацасул гьеб бизнес бахъизе бокьарав чанго чи вукIана.\nГьелъие гьанже полициялъулал хIалтIизарулел руго. Гьез абулеб буго ХIажиев чIварав автомат батанин вацасул рокъоб. МВДялъул сайталда хъван букIана ХIажиев чIварав чияс автомат лъугьа-бахъин ккараб бакIалда танилан.\nТIадежоялъе полициялъ гьанже абулеб буго вацасул ракI чIанилан. РакI унтулеб букIинчIо гьесул, тохтуразухъеги гьев къанагIат гурони унаро. РакIалъул проблема букIарав чи гуро гьев.\nПолициялъе гьанже бахчине бокьун буго жидецаго гьабураб такъсир».\nНияз Джавадовас абуна вац щай МВДялда хваравилан чIезебян жинца гIарзаб хъванин прокуратураялде, ЦIех-рехалъул комитеталде, Дагъистаналъул президентасул администрациялде.


Главная » Ваши письма - Нужер кагътал » Хасаб пикру\nДобавил(а): istina от 7-11-2016, 10:55\nДагъистаналъул мугIрузул жаниблъиялда, аслияб куцалда Авар ва ГIанди гIоразул рагIаллъабазда ругел росабазул бетIербахъи буго ахихъанлъиялдаса. Гьел росабалъ бижула хинал улкабазда бижулебго пихъ: чIахIияб хурма, соно ва цогидабги. Лъида рагIичIеб чIикъдерил ракьалда бижулеб букIараб "БергъучIиб" цIибил. Гьединабго цIибил букIунаан Сагъри кьода гъоркьа бахъараб, гIурул лъим бачун гьабураб Доргъоли магъилъги. Лъида бихьичIеб чIикъдерил ракьалда букIараб цIар рагIараб "ХIабсалат" микьир, компот гьабизе ва кваназе бищун лъикIаб ва тIагIамаб ахбазан-курак. Советияб заманалда гьеб куракалъухъ заводалъ кьолаан цо гъуруш (долларалъул багьа букIана 0,80 гъуруш). Мунагьал чураяй эбелалъул эбел МуртазагIалил Хамизица бицунаан "МалахIусен"-цIибил холароанин тIасияб соналъ ахикь хIалтIаби гьаризегIанги. Гьал мухъазул авторас ЧIиркъатIа росдал Дахадаевасул цIаралда букIараб колхозалъе нухмалъи гьабуна анкьго соналъ, ва гьеб заманалда ахихъанлъиялъул рахъалъ районалда колхозалъ кколаан тIоцебесеб бакI ва щибаб соналъ щолаан "Жигули" машина.\nБищун рикIкIад букIараб, лъалъазе лъим бачине санагIалъи гьечIеб ЦIохаб мегъцин букIана бокьарав чиясул цебебакIалдасацин лъикI. Риккилаб магъилъ хутIун букIана цо-цо карул гъветI ва, гIезегIан рикIкIадаса лъимги бачун, гьебги чIаго гьабуна. ТIадехун рехсараб ЦIохаб мегъ гьанже рехун тана ва гьединго рехун тана Хъудалиб мегъги. Рецц Аллагьасе, Риккила мегъгIаги лъикIаб хIалалда буго. Дун гьелдаса кутакалда вохула, гьелда гъорлъ дирги хIал бугелъул. Добехун мегъ абулеб бакIги бащдаб бекьичIого хутIун буго, гъутIби ракъвалел руго, лъим гьечIого. Кутакалда лъикIаб иш гьабуна ДРялъул бетIерас 2016 сон ахихъанлъиялъул лъагIеллъун лъазаби. Гьелдаго цадахъ, хIукуматалъ рагIи кьун букIана республикаялъул бюджеталдаса 500 млн гъуруш биччазе цIиял ахал чIарал гIадамазе кумек гьабун кьезе. Бихьизабун букIана федералияб ва республикаялъул бюджетаздаса, цо гаялда хадуб хъулухъ гьабурабги рикIкIун, 100 000 гъуруш кьезе. Гьелъги гIадамазул цIикIкIараб гъира ккана рес бугел бакIазда ахал гьаризе. Гьединал бакIалин абуни, кьурабазги, ганчIазги, заз-хъарахъалъги ккураб нижер гIадаб бакIалда, цIакъ дагь гурони гьечIо. Гьединал санагIалъаби гьечIел бакIазда, ахал гьаризе гIемераб захIматги харжги хвезабун, гьаризе ккола магълъал. Нилъецаго гьабураб хIалтIи малъичIого, кIудияб бульдозералъ сагIаталда жаниб хIалтIи гьабун босула кIиазарго гъуруш, гьитIинаб ДТ-75 тракторалъ - 1000-1500 гъуруш. Гьеб захIмалъиялда гьабуна хIалтIи, гьаруна магълъал, бищана гамачI, бачана лъим. Гьединал бакIазда ва гIодоблъиялъул хурзабахъ ахал гьаруралъухъ кьолеб буго цого къадаралда гIарац. Гьебин абуни, битIун гьечIо. Исана мугIрузул сонги бугелъул, хадубккунгIаги гьелде кIвар кьезе ккела. Лъим бачине ккола рикIкIадаса, гьелъухъги уна гIемераб гIарац. ГIурухъа лъим кьабизе ккани, босизе ккола насос, мотор, рогIрал, бачине ккола ток. Гьебгощинаб хIалтIи гьабизе ва къваригIараб босизе ккани (мотор, насос, рогIрал, ток бачин, магълъал гьари, сетка-арматура), мисалалъе, 0,20 гаялда ах чIезелъун букIине кколеб буго 200 азаргоялдаса дагь гьечIеб гъуруш. Гьединго рехсезе ккола цо нухалда гIурухъа лъим кьабун ах лъалъазе унеб 400-500 гъурушги. Нижер гIадаб багIарараб бакIалда ах анлъго нухалданиги лъалъазе ккола. Гьеб захIмалъиялда гьабуна ах, лъагIалица гьабуна хъулухъ, лъалъана, бана рак, бекьана, гьабуна дару-хер. Дагьабниги цIорой ккани, лъагIалица гьабураб магIишат уна хIурудахъ. Гьединлъидал республикаялъул хIукуматалъ ургъизе ккела ахихъабазе кумек гьабизелъун кинаб бугониги тадбир, хасго магIарухъ ругезе. Автор: ХIадисил Камил, ЧIиркъатIа росу\nФермерасул гIумру2016 сон - МугIрузул лъагIелЧачаналъе зияратУнго, цо ток букIарабани…«Дихъ балагьун вуго


Дида дандвитIун гIодов чIун вуго гIумруялъул завалалда вугев гIолохъанчи. ЛъикIаб базовияб лъайги щварав, тIокIлъиялда лицейги университеталъул экономикияб факультетги лъугIарав, кивниги хIалтIизеги хIалтIуларев.\n-ХIалтIи гьечIо, дир щуабилеб сон буго саламатаб, дунго хьихьизе кIолеб хIалтIи балагьулаго, гьечIо гьеб. Дагьабниги саламатаб, гIураб харж ва хъизан хьихьизе жо щолел хъулухъал ккун руго дидаса чIахIиязги, дидаса гIисиназги. Ниж, 80 абилел соназул гIел хутIана гьаваялда далухъе. Нижеда кIолеб гьечIо нижерго бакI батизе. Ниж руго гьел "билараб гIел" , гIурусалъ абуни "потерянное поколение".\n- Щай нужедаса чIахIиязе ва гIисиназе гьеб бигьалъараб, сундулъ бугеб балъголъи? - ян гаргадизавулев вукIана дица гьев гьоркьохъеб ригьалъул лъикIаб лъайги щварав, щуго соналъ хIалтIиги батизе кIоларев гIолохъанчи.\n- Щай гурелъул, 70 абилел соназда гьарурал гIолохъаби СССР биххилелде рорчIана кIудиял гIун. Доб пачалихъалъ чиясе жанисеб аслу, кьучI, тарбия, идеология, цебе мурад ва масъала лъей куцалаан. Гьеб бугев чи гIадада хутIуларо, хутIичIеллъи нилъеда бихьулебги буго жакъа. 70 абилел соназул гIолилаз гIураб таваккал бугез бандитлъи гьабунниги жидеего бакI батана бакъалда гъоркь.\nГьезда бичIчIулеб букIана цIияб гIумурялъул тIалабал, гьеб заманалде кIудиял гIурал рукIун. 90 абилел соназда гьарурал чIахIалъана 20I0 абилезде, жакъасеб гIумруялде. Жакъаялде пачалихъги щулалъун щивав чиясда бакI бихьизабулеб буго системаялъ. Цоязе тахбакIал ирсалъе щун руго, хутIараз гьезул ракьан кквеялдалъун, гьезие хъулухъ гьабун бахъулеб буго тIараде нух. Ниж, 80 абилел соназул лъимал кIудиял гIуна бищунго пачалихъалда бада-гъудурги бугел, магIна гьечIел 90 абилел соназул ахиралде.\nНиж кIудиял гIураб мехалда лъабго ВУЗ тIокIлъиялда лъугIарав гIелмабазул доктор вукIана лъабго класс лъугIарав гIабдаласул приемалда эхетун гьес чед-хинкIалъе жо кьелародаян. Киве вусинев гьеб ахIвал-хIалалда жакъа школа лъугIарав гIолохъанчи? Нижеда гъорлъа дагьабниги таваккал бугел, жидее бакъалда гъоркь бакI танчидалъун балагьизе лъугьарал чIвана.\nЩай гурелъул ниж кIудиял гIелалде кIудиял бандитал щулалъун рукIана. Пачалихъалъул идеологияги, мисалалги, унеб нухги биххун букIана. Лъалеб букIинчIо лъица щиб гьабулеб бугебали. Гьелъ нижер гIелалъул цоял къаникье ана, хутIарал жидерго бакI батуларого рагIдукь хутIана - ян абулеб буго МухIуца.\n- Мун, Бичас виччани, I0 яги 20 соналъ цеве гьавун вукIаравани дудаса ХIажи МахIачев вахъилаан, гьедин гурищ дуе абизе бокьун бугеб?\n- Гуро, дир вижиго МахIачевасул букIинчIо, дун цIалдолев чи вукIана. Гимназия, университет, тIахьал, библиотекаби. Дун цIалун вахъарабго тIехь цIалулев чиясухъ ралагьизе лъугьана пакъирасухъ гIадин, гIабдаласухъ гIадин. Лъиениги хIажат батичIо дир лъай. Дун хутIана рагIдукь.\nНагагь бандитлъи гьабизе вахъаниги кватIун букIана. Дун я чIахIиял, 90 абилел соназда щулалъарал бандитаца чIвалаан, я пачалихъалъ чIвалан, яги рохьове кколаан. Ккезеги ккана, Дагъистаналда аслияб къагIидаялъ рохьоре арал ва жакъа ИГИЛалда ругел чагIи руго дир гIел, 80 абилел соназул лъимал. Я цересел гуро, я хадусел гуро, ратаниги гьел дагь руго.\n- Дуца абулеб буго дур лъай бугин, щиб лъай дур бугеб, кинаб областалда?\n- Кинабго жо лъала дида. Экономикаги, финансалги, церетIурал технологиялги, поэт дун тIоцебесеб номер вукIин лъалеб жо гьечIищха, гьелъул бицинего ккеларо.\n- Дур гIелму батула хъазил лъедей гIадаб. Цо дагьав воржулев, дагьав лъедолев, дагьав векерулев. Я чу гIадин векеруларев, я цIум гIадин воржунарев, я ччугIа гIадин лъедоларев. Гьеле гьел "хъазал" нухмалъуда ккун гурищ киналго проблемаби ругел? ЛъикIав махщелчи жакъа киса кивего хIажат вугогури...\n- ГьечIо, гьелъул гIаксалда жакъа киналго тахбакIал ккун руго гьеле гьел хъазаз. Я 90 абилел соназда власть бахъаразул лъималазгун гIагарлъиялъ, яги цIияб конъюктураялда рекъон кьурдулел хIелхIелчагIаца. ГIолилазул парламент, жамгIиял гIуцIаби абураб пиар, лъилалиго гIакълучи, кинавалиго кумекчи, кумекчиясул гIакълучи, чIорогоял, гьодорал гIадамал, хIажаталъур хIакимасул кверда гъоркь ратулел.\nГьеле гьеб халкъ буго тахбакI кквезе читIир гьабун чIун. Кколебги буго гьез. Ниж, 80 абилел соназул лъимал руго цоял рохьор, цоял хабзалалъ, лъабабилел рагIдукь, хIалтIи гьечIого. Церехун рорчIун руго цIакъго дагьал чагIи дида лъалел, гьелги спорталъул кумекалдалъун. Бищунго санагIат гьечIеб мехалда гьарурал чагIи ккола нижин абулеб буго МухIуца. Тамашаяб хIара буго, кинха асда тIад рекъеларев? Хабар лъикIаб рагIайги.\nЭкстремизмалде данде къеркьеялъул цIияб "гIатIилъи" - интернет


21-билеб гIасруялъул "лагъзал"\n"Лагълъудаса" эркен гьарурал Сергей, Олеся ва Вадим. Сентябрь2013\nГьал къоязда волонтераз иргадулаб нухалда эркен гьаруна Каспийск шагьаралда гIагарда ругел кирпич къотIулел заводазда хIалтIулел ратарал лъагъзал. «Альтернатива» абулеб багъа-бачариялъул гьеб хIаракаталъул лъала гIемерисезда. ХIатта Россиялдасацин ахIун бачIуна гьезухъе жидер гIагарал рилараз гьел заводазда жидерал ругищали балагьеян.\n7-леб сентябралда волонтеразухъе ахIун буго Башкортостаналдаса гIаданалъ. Гьелъ абуна жинца вас Вадим Кучербаев цIехолев вугин гьаб соналъул 10 июналдаса байбихьун ва гьарана жиндие кумек гьабеян. 34 сон барав Вадим ватун вуго Дагъистаналда кирпич къотIулеб заводалда. Гьев цIехолаго «Альтернативаялъул» волонтеразе ратун руго заводалда ккурал росги лъадиги.\nБагъа-бачариялъул цевехъан Олег Мельниковас лъазабуралда рекъон, Вадим цIехолаго волонтерал чанги заводалда щвана. Каспийскалда гIагарда бугеб заводалда гьезул лъай-хъвай ккун буго Олесягун ва Сергейгун.\nГьез бицун буго жал Мордовиялдаса ругин ва хIалтIи балагьулаго Москваялде щванилан. Вокзалалда гьезда аскIов вачIун вуго цо чи. Гьес абун буго лъикIаб хIалтIи бугин, харжги гIезегIан кIудияб кьолин ва кванилги кьижизе бакIалъулги ургъел гьабизе кколарин. Гьедин рос ва лъади ккун руго Дагъистаналда. Заводалъул хважаинас гьезда абуна гьел 15 азарго гъурущги кьун росанилан. Жал хIалтIизе гьечIилан чIарал мехалда гьел рухун руго квешго. 8-леб сентябралда заводалдаса гьел лъутун руго, амма хважаинасда гьел нухда ратана. Гьес абун буго гьезда магIарухъ бугеб росулъ ричилин гьелин ва гьезда хадув чи вачIине кколев вукIун вуго. Амма заводалде гьебго къоялда щварал «Альтернативаялъул» волонтераз Сергейги Олесяги нахъе рачун руго заводалдаса.\nБашкортостаналдаса Вадим ватун вуго волонтеразе Каспийскалда гIагарда бугеб цоги заводалда. Гьев Дагъистаналда вукIин тIоцебе лъалеб букIун гьечIо. Эбелалъул телефоналда гьес хъван бачIун буго sms-хитIаб. «Дун вуго лагълъун ккун», - илан хъван буго гьес.\nПолициялде гIарза хъвана Вадимил эбелалъ, жиндир вас вугеб бакI лъазабеян доб битIараб sms-хитIабалъул кумекалдалъун. Амма полициялъ щибго гьабун гьечIо. Вадимил эбелалъухъе «Альтернатива» багъа-бачариялъул телефон щун буго лъалел-хъвалезухъа.\nМельниковас лъазабун буго Вадим вукIине бегьулеб бакI. Волонтеразе гьев ватун вуго МухIамад Ражабовасул заводалда. РакIалда щвезабила, Ражабовасул заводалда хурхун гъалмагъир ккун букIана 2011 соналда. Гьеб заводалдаса лъутун вукIана солдат-дезертир Андрей Попов. Живго Ражабовгун кIалъазе волонтеразе щун гьечIо.\nВадимица абулеб гьечIо заводалде гьевгун щиб хабар бицунеб букIараб кин гьев заводалде ккарав. Гьев хIинкъизавуравлъун гIадин вугилан, абуна Мельниковас.\nДагъистаналда ругел кирпич къотIулел заводазда гIемерисала хIалтIул лагъзал рукIунин хIалтIизарулелин абуна «Эркенлъи» радиоялъе «Альтернатива» багъа-бачариялъул цевехъанас.\nОлег Мельников: «Кидаго нижее кумек гьабула полициялъулаз. Амма заводазул хважаиназе тамихI гьабизе кIолеб гьечIо жеги. Щайгурелъул эркен гьарурал хIалтIул лъагъзазда гьоркьоса гIарзаби толел къанагIат гурони ратуларо. Гьел гIарзабазда хурхун рагьарал такъсир гьабиялъул ишалги гIемерисала къазе ккола, щайгурелъул гIарзаби хъваралгун бухьен кквезе захIмат букIуна полициялъе. Щай абуни, иш бачун льугьинегIан Дагъистаналда чIоларо эркен гьарурал лъагъзал.\nЗаводазда хIалтIулел руго гIемерисала лъагъзал. Амма руго нормалиял заводалги – гьенир дагъистаниялги хIалтIулел руго, цоги регионаздаса рачIаралги хIалтIулел руго.\nДобго Москваялда захIмат букIуна хIалтIул лъагъзал эркен гьаризе, щайгурелъул полициялъ кумек гьабуларо. Амма Дагъистанги дандккун абизе бегьула, Москваялда хIалтIул лъагълъиялъул рахъалъан хIал лъиIкаб гьечIо».\nЦодагьалъ цебе Дагъистаналда хIалтIул лагълъиялдаса хвасар гьавуна Ржев шагьаралдаса Евгений Скородумов. Гьесул рагIабазда рекъон, Дагъистаналде гьев вичун вуго полициялъул хIалтIухъабаз. Дагъистаналда вехьлъун хIалтIулев вукIана гьев.\nАраба моцIалда МахIачхъалаялда кирпич къотIулеб заводалдаса хIалтIулесухъа гIарац бахъулев полициялъулав ккуна. Гьесда хурхун такъсир гьабиялъул иш рагьун буго.\nШамилил Имамат: Хlакъикъат ва маргьу\nХIалтIул лъагълъиялдаса ункъо чи хвасар гьавуна Дагъистаналда\n21-билеб гlасруялъул лагъзал


dagestan - farm\nДагъистаналъе ракьул реформа хIажат букIиналъул лъазабуна гьал къояз тIобитIараб чIагояб эфиралда Рамазан ГIабдулатIиповас. Дагъистаналда гьединаб реформа тIобитIизе цудунго буго рикIкIунеб буго экспертас.\nРакьул реформа гIумруялде бахъинабизе Дагъистаналъул тIалъиялъе лъабго моцIил болжал рихьзаруна Дагъистаналъул нухмалъулес. Гьеб заманалда жаниб киналгIаги къануналъул актал, проектал ва цогидал кагътал хIадур гьаризе кколел руго.\nДагъистан кколин цо хутIараб субъект гьеб ракьул реформа тIобтIичIеб, гьеб тIобитIизе заманги некIого щун бугин лъазабуна нухмалъулес. Ракьул секторалде кIвар бусссинабун бищун тIоцеве чIезавизе ккелила щив кколев ракьул бетIергьанали ва мухIкан гьаризе ккелила ракь хIалтIизабизе кьеялъул шартIалин лъазабуна ГIабдулатIиповас.\nДагъистаналъул нухмалъулес цебеги бицун букIана ракьул реформа хIажат букIиналъул, гьедин араб соналъ Дагъистаналда тIобитIараб тIоцебесеб ракьул Форумалда гьес абун букIана росдал магIишаталдаса тIун рукIун данде ккезе гьечIин дагъистаниязе. Росабалъ ва мухъазда гуребги ракь хIалтIизабиялъул ахIвал-хIал цIакъ квеш бугин МахIачхъала, Дербент ва цогидал шагьаразаги.\nЩибаб росулъ хал гьабуниги батилин рехун чIунтун тун ракьал, къанагIат чияс арендаялъ босун хIалтIизабулин ракьин баян гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе Хунзахъ мухъалдаса фермер МухIамадов ГIабдуматIалибица. Жинца хIалтIизабизе гектар ракьул босанила, амма гьелъие хъулухъ гьабун, гьелдаса бачIараб жоялдаса цIикIкIун гIарац анила магъалабазул идараялъ, гьеб ракь хIалтIизабизе босаралъухъ.\nМухIамадов ГIабдумутIалиб: «Киса-кибеги росабалъ рекьулел щинал бакIал чIунтизе тун руго. Комунистазул заманаялъ хIалтIизарулел рукIарал ракьал руго гьанже рехун тун. Росулъ ракьал жеги рикьунцин гьечIо. Гьениб цебесан ракь бикьизейин лъугьаниги бахIсал рагъарула, цоязе цояб данде кколаро, цоял разилъуларо жидехъ рукIарал ракьал цогидасухъе ккедал. Дица хIалтIизабизе босана гектар ракьул. Гьеб сверун къан, гъутIби чIун хъулухъ гьабуна. Абулеб букIана ракь хIалтIизабулел чагIазе субсидиял рукIунин, амма гьел рихьичIо. ТIоцебесеб кIиго соналъ щибго кIалъай букIинчIо, амма хадуб санайил магъало босана ракьухъ. Ахирал саназ 30 азарго гIанасеб гъурущ ана дихъа, мухъалъги кинабгIаги квербакъиги гьабулеб гьечIо».\nРакьудаса щолеб хайиралдаса цIикIкIун магъало унеб бугони, кинин гIадамаз ракь хIалтIизабизе бугебин абулеб буго МухIамадовас. РекьичIогон чанго соналъ тарал ракьал гIуруе руссун, цо-цо лъикIал гъутIби ругел, аскIосан лъар бугеб бакIал гIадамаз умумузул ракьал абун кколила, гьединал тIекълъиял реформаялъ ритIизарилин хьул бугила.\nЖакъа Дагъистан ракьул реформа тIобитIизе хIадур гьечIин рикIкIунеб буго гIелмабазул Академиялъул гIелмияв хIалтIухъан, экономист Константин Казененица. Гьес дагьаб цебегIан Дагъистаналда ругел ракьул гьоркьолъабазул гIелмияб цIех-рех тIобитIун букIана. Амма Кавказалда ракьул реформаялъул лъикIал рахъал рукIин бихьулила цогидаб гIемер миллатал ругеб регионалъул мисалалъухъ балагьани.\nКонстантин Казенин: «Цо рахъалъ, Карачаево-Черкессиялул мисалалда хал гьабун абунани, гьеб реформаялъул гIемер пайда бугин абизе бегьула. Гьеб республикаялдаги руго цадахъ гIумру гьабурал чанго миллатал, ДагъистаналдагIан гIемер ратичIониги. Гьениб тIобитIана ракьазул приватизация ва гьеб гIадамазухъе, паязул система гьабун, бетIергьанлъуде кьуна, цинги байбихьана гьеб ракь хIалтIизабизе.\nГьабсагIат Карачаево-Черкессиялда Дагъистаналда данде ккун чанго нухалъ дагь руго ракьуда хурхарал конфликтал. Гьелдасан нилъеда бихьула, Кавказалда гIадамасухъ бетIергьанлъуда ракь бугони, гьеб хIалтIулеб букIин. Амма дагъистаналда ракьул реформа тIобитIиялъул суал мухIканго бухьараб буго гьеб ракь кинаб муниципалияб гIуцIиялде гъолъе унебали чIезабиялда. Масала, хъутабазул ракьал росилин, гьенир гIодолъиялда, ругел ракьазда руго тIурарал росаби магIарухъ ругел муниципалияб гIуцIабазда гъорлъе унел яги Новолак мухъалъул суал, жеги цIияб бакIалда гьабизе бугеб, гьеб мухIканцин гьабун гьечIо.\nГьел суалал тIурачIого, кинаб мухъалда гъорлъе киб бакI унебали мухIкан гьабичIого ракьазул реформа гьабизе цудунго буго, щай гурелъул гьедин рикьарал ракьазда дагIба базе рес буго, гьелъ дагьабги кIудияб дагIба-рагIиялде рачине ресги буго. Гьединлъидал, цин ругел конфликтазул гарцIал ричун, кинабго цокIал гьабизе ккола, цинги хадуб реформаги гьабизе бегьила».\nАбизе ккола, араб соналъ ракьул суал сабаблъун Дагъистаналда тIоритIана гIемер рази гьечIолъиялъул акцияби. Жакъа къоялъги, гьоркьоб заман бахъун ракъи лъазабиялъул акция тIобитIулеб буго Новолак мухъалъул Шушия росдал гIадамаз, жидер ракь нахъе тIалаб гьабун.


Низам цIунулезул сияхIазде балугълъиялде рахарал, чIахIиял чагIи гурелги, лъималги росулел рукIиналъул хIужаби ругилан лъазабулеб буго «Мемориал» абураб ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъ. Лъимал гьединал сияхIазде росун, гьезда гьитIинаб къоялдаса нахъего экстремистазул цIар чIвалеб бугин, гьелдаго цадахъ сияхIазде роси низам цIунулез бизнесалде сверизабун бугилан абулеб буго экспертаз.\nИзбербаш шагьаралдаса МухIамадова Зарема рос кколев вуго низам цIунулезул сияхIалда вукIарав чилъун. Рос туснахъ гьавуралдаса нахъе МухIамадовалъухъе рокъоре рачIунел руго низам цIунулел, батIи-батIиял суалалгун, 2015 сон байбихьаралдаса экстремизмалде данде къеркьолеб бутIаялъул хIалтIухъан вачIун вуго лъималгун кIалъазе хIажат бугилан абун. Заремал руго кIиго лъимал, лъабго ва ункъо сон бугел.\nРокъоре рачIун полициялъулаз тIалаб гьабулила лъимал хасаб сияхIалде роси. Гьелгун гара-чIвари гьабизе кколин абун рачIунин хIалтIухъаби, кинаб гара-чIвари ва сундул бицинеб низам цIунулез 3 сон бугеб лъимергунали жинда бичIчIуларилан абулеб буго лъималазул эбелалъ.\n2015 сон байбихьаралдаса вагьабиязул сияхIалде гIадамал росун, гьезул ихтиярал хвезариялъул 20 гIанасеб гIарз бачIанин, гьелдаго цадахъ ругин гIарзал низам цIунулезул сияхIазде вагьабил абун сияхIазде ккаразул ва хасал операцияби тIоритIулаго чIваразул лъимал сияхIазде росиялъулгийилан лъазабулеб буго инсанасул ихтиярал цIунулеб «Мемориал» гIуцIиялъ\nГIемерисеб мехалда гIадамазда щибго лъалеб гьечIо жалго сияхIалде росун рукIиналъул, нухда унаго, халгьабизе чIезарун, цинги гьенир сагIатаз чIезарун, яги бокьараб бакIалда полициялъул аскIоре рачIун жанисел ишазул бутIаялде рачин лъалеб буго профучеталда лъун рукIин.\nСияхIазде росарал гIадамазухъе рокъоре низам цIунулел ва Балугълъиялде рахинчIезул ишал кодосел инспекторал рачIун, цIех-рех гьабулеб буго хъизамалде тIаде бачIунеб мухьалъул, хIалтIулеб бакIалъул, лъималазул цIалулеб бакIалъул. Цо-цо бакIазда гьединал хъизамазде раккизе рачIунел ругила моцIи-моцIиеги.\nИзну гьечIогон яргъидгIуцIаразулгун бухьен букIиналда бан туснахъ гьарурал, яги хасал операциялда чIварал эбел-эмен ругел, яги профилактикияб сияхIалда низам цIунулезухъ ругел гIадамазул рокъоре хьвадулел руго Балугълъиялде рахинчIезул ишал кодосел инспекторал\nИзбербаш шагьаралдаса цогидай гIадан, МухIамадова Сапиятица баян гьабухъе, 2011 соналъ гьелъул рос туснахъ гьавидал, гьелъухъа ДНК анализал росун руго ва гьей сияхIалде йосун йиго жийгоги.\n2015 соналъул ихдал гьелъухъе рокъое ячIун йиго Балугълъиялде рахинчIезул ишал кодосеб нухмалъиялъул хIалтIухъан ва тIалаб гьабун буго гьелъул кIиго сон бараб лъимадул документал, гьел хIажат ругилан абун.\nТIоцебе эбелалъ инкар гьабидал, хIалтIухъаналъ нахъеги ячIун абун буго гьединаб тIалаб бугин Дагъистаналъул Жанисел ишазул министрасул, сияхIазде росарал эбел-инсул лъимал сияхIалде росейилан абун. Гьелдаса хадуб Сапиятица жиндирго ва васасул документал кьун руго ва гьездасан хъвй-хъвагIай гьабураб кагътида гъулбасги гьабун буго.\nХIакъикъаталдаги Дагъистаналда лъимал сияхIалде роси щуго соналъ цебе байбихьанин абулеб буго «Черновик» газеталъул журналист МухIамад МухIамадовас. Гьеб иш байбихьулила аслияб куцалъ школабаздасан.\nМухIамад МухIамадов: «5-6 соналъ цебе байбихьана вагьабиязул сияхIазде росарал чагIазул лъимал, салафиязул лъимал, эбел-эмен хасаб операция тIобитIулаго чIварал улбузул лъимал хасал сияхIазде росизе. Полициялъулал, яги Балугълъиялде рахинчIезул ишал кодосел инспектораз школазда ва лъималазул ахазда хал гьабун, эбел эмен салафиял ругел ва цогидал хъизамаздасан лъимал росула гьединал сияхIазде.\nМасала, школазда гьеб гьадин букIуна: участковый вачIунев вуго школалде ва директорасда абун яги жинцаго хал гьабулеб буго лъималазул, хIижаб чIварал ясал ругищали, мисалалъе. Гьединал лъималазул рокъо-рокъоре ун, гьес хал гьабулеб буго суфиязуллищ гьеб хъизам яги салафиязулищ, салафиязул батанани, гьел лъимал сияхIаздеги росулел руго.\nГьеб учеталда вагьабиязул оперативияб учет бугилан абизе бегьуларо, гьеб буго батIияб сияхI, лъикIаб гьечIеб хIал бугеб хъизамалдаса лъималазул гIадинаб, амма низам цIунулезда лъала, гьеб пуланаб лъимер гьединаб сияхIалда букIин ва балугълъиялде бахун хадуб гьединаб лъимер вагьабиязул сияхIалде ккезеги рес буго».\nБалугълъиялде рахинчIезул ишал кодосел инспектораз гьеб сияхIалде лъимал роси ва гьелгун хIалтIи гьаби бичIчIизабулеб буго лъимал улбузул лъалкIаздасан инчIого рукIиналдаса цIуниялъе гьабулеб хIалтIи бугилан абун.\nГьанибго абизе ккола, Цо-цо экспертазул баяназда рекъон, Дагъистаналда тIурарал росабиго руго профилактикаялъул сияхIазде росарал. Масала, отставкаялда вугев полициялъул полковник СалихI ХIажиевас «Черновик» газеталъе баян гьабухъе, Унсоколо мухъалда руго гьединал росаби ва гьединаб сияхIалде чи восун, гьенисан нахъе вахъизе кканани 70 азарго гъурущ кьезе кколеб буго.\nПрофилактикаялъул сияхIал гIуцIи инсанасде тIадецуй, хIал гьабиялдаго цадахъ бизнесги кколин баян гьабулеб буго гьес.


Лъица чIварав тIелекьазул жамгIияв хIаракатчи?\n25 сентябралъул къаси Шамиль мухъалъул ТIелекь росулъ чIван вуго 35 сон барав жамгIияв хIаракатчи. БакIалъул гIадамазул баяназда рекъон гьев вукIун вуго салафиязде дандечIарав чи, гьелъие гIоло чIвазеги чIванин гьевилан рикIкIунеб буго гIадамаз.\n45 сон барав Бадавиев Шамиль чIван вуго хамиз къоялъул къаси Шамиль мухъалъул ТIелекь росулъ. Росулъ мадраса балеб бакIалдаса вуссун вачIине вукIарав гьесде тIаде кIанцIи гьабун бугин щивали лъаларев кIиго чиясин бицана «Эркенлъи» радиоялъе ТIелекь росулъа МахIачхъалаялда чIарав АхIмадица.\nАхIмад: «Нолъ 7-8 тIубараб гIадаб мехалда чIван вуго гьев. Дидаги росулъа гIадамаз гьедин бицана. Магжилазде данде чIарав вас вукIун вуго гьев. Нухдасан вачIине вугев гьесде дандеги рачIун чIван вуго гьев. КIигояв вукIун вуго гьезул».\nГьесул рагIабазда рекъон росулъа цойги васасда рихьун руго гьев Шамиль чIварал чагIи. Гьесул баяназда рекъон цоясул гьурмада маска ххун букIун буго, цойгидасул гьумер рагьун букIун буго. Гьев маска ххурав чи росулъа чи вукIун ватизе бегьулин, гьединлъидаб живго лъачIого вукIине бахчун букIанин гьес гьумерин рикIкIунеб буго бакIалъул гIадамаз. Гьесда цадахъ вукIарав цойгидав чи жеги киданиги гьеб мухъалдаса гIебеде вихьичIев чи вукIанин абун бицун буго гьеб такъсиралъул нугIас.\nГьединго тIелкьадерица бицана чIварав Бадавиев Шамиль вукIанила лъикIав жамагIатчиги, цIакъ вагьабиязде данде чIарав чиги. Росулъ гIумру гьавун гьечIониги гьев росулъ лъугьа-бахъунелда гьоркьоса камулароанила. ТIелекь мадраса баялъе кIудияб гIарцулаб квербакъиги гьабунила гьес, гьеб баялъул ишги жиндирго жавабчилъиялде босун, гьелъие нухмалъи гьабулевги вукIанин Шамилилан. Чанго къоялдасан мадраса рагьизе букIиналъ росулъе вачIун вукIун вуго гьев.\nГIумруялъ дин цебетIезабиялда тIад хIалтIулев чи вукIанин гьев. Гьесул бажариялдалъун чанги мажгиталги ранин, киданиги вагьабиязде данде чIарав чи вукIанин бицунеб буго тIелкьадерица. Кидаго рагьун гьезде данде рагъбазе кколин абулеб букIун буго гьес. Гьеб дандечIеялъе гIоло чIванин гьевилан рикIкIунеб буго тIелкьадерил жамагIаталъ. Шамилил нахъе хутIун руго ункъго лъимер, гьезул кIигояв исламияб университеталда цIалулел руго.\nДагъистаналъул цIех-рехчагIаз гьеб лъугьа-бахъиналда хурхун къануналъул кIиго бутIаялда рекъон такъсиргьабиялъул иш рагьун буго. ЦIех-рехалъул идараялъул вакил Темирбегов Расулица «Эркенлъи» радиоялъе кьурал баяназда рекъон Шамиль Бадавиев чIварал чагIи ТIелекь росдада аскIоб бугеб магIарда рохьорехун тIурун ун руго. Гьел ралагьизе хасал тадбирал тIоритIулел руго росулъ. Гьединго Темирбеговас лъазабуна цIех-рехчагIаз гьев чи чIваялъе чанго гIиллаялъул халгьабулеб бугила, амма гьезда гьоркьоб аслияблъун бугила гьев вагьабиязде данде чIарав чи вукIиналъ, изнугьечIого яргъидгIуцIараз гьев чIвай.\nГьел такъсирчагIи ралагьиялъе гIоло жакъа радалалдаса нахъе Шамиль мухъалда терроризмалде данде чIараб низам лъазабун буго.\nАхираб бащадаб лъагIалида жаниб изнугьечIого яргъидгIуцIараз чIварав тIелекьа ункъабилев чилъун ккола Шамиль Бадавиев. Гьел чIваразда гьоркьов вуго ТIелекь росдал бегавуллъун вукIарав 47 сон барав Къебедов Халидги. Гъоркьисала декабрь моцIалдаса нахъе байбихьанин росулъ вагьабиязулги тIарикъатчагIазулги дандечIейилан лъазабулеб буго бакIалъул гIадамаз. Гьеб мехалда росдал жамагIаталъ гьенир гIумру гьарун ругел вагьабиязда росу теян лъазабун букIун буго. Гьелдаса хадуб росулъ хасаб операцияги тIобитIун гьезул кIиго чи чIванги вукIана.\nГьеб багъа-бачариялдаса хадуб рохьилаз росдадаса рецIел босизе байбихьанин, бажари бугел, гьезде дандечIарал гIолохъаби цо-цоккун тIагIинаризе хIаракат бахъулеб бугин гьезилан абулеб буго тIелкьадерица. Ахираб заманалда гьезул росулъ вагьабиял гIемерлъиялъе гIиллалъун кканила гьезул росуцояв Кебеков ГIалиасхIаб «Имарат Кавказа» абулеб эктремистияб гIуцIиялъул бетIерлъун вахъийилан рикIкIунеб буго экспертаз. Гьезул баяназда рекъон 2013 соналъул марталда чIварав Дагъистаналъулго изнугьечIого яргъидгIуцIаразул бетIер ХIажидадаев Ибрагьимил кваранаб квер гIадав чи вукIун вуго Кебеков, гьеб къокъаялъул киналго гIарцул ишал тIуралев чиги вукIун вуго гьев. Гьединлъидал Кебековас гIарацги кьун жиндехунго руссинарулел ругин тIелкьадерил гIолохъабийин лъазабулеб буго гьез.\nГьединго 25 сентябралда МахIачхъалаялда Шамилил къотIнов чIван вуго Гъуниб мухъалъул изнугьечIого яргъидгIуцIаразул къокъаялъул гIахьалчи ХIажирамазанов ГIалил. Полициялъулаз гьев рекIараб автомобиль чIезабураб мехалда гьезул рахъалде гранатаги реххун тIуризе къасд гьабун буго гьес. Хадуб кьвагьун полициялъулаз чIван вуго гьев. Россиялъул терроризмалде дандечIараб идараялъул комитеталъул баяназда рекъон ХIажирамазанов цеве-цевеги полициялъулазде гьарурал тIадекIанцIиязул гIахьалчи хIисабалда цIех-рехалде лъазавун вукIун вуго.


Вас вуссана тIоцебесеб цIалул къоги лъугIун школалдаса. Цеве гьев цIалулев вукIана МахIачхъалаялъул 40 абилеб школалда. Исана тIоцебесеб сентябралдаса нахъе унев уго тIоцебесеб школалде. Рокъов жаниве лъугьаравго цо бокIнибе сумкаги реххун компьютералда нахъа кIусана. Асул гьурмахъ балагьун я разилъиялъул, я разилъунгутIиялъул гIаламатал рихьуларого байбихьана дица накъит.\n- Кинха бугеб цIияб школалда?\n- Доба квеш букIана гьанибалдаса…\n- Киб доба? Щиб доба квеш букIараб?\n- ЦIияй учитель Кисаранидаса квешай гьечIо…\nКисаран МухIамадовна абун йикIана кIикъоабилеб школалда къадруялда йигей лъикIай байбихьул классазул мугIалим. Азул тункун хулиганаз цIураб класс Кисараница, гIурусаз абухъе «гIужрукъил квертIаххелаца» ккун чIезабун букIана. Гьелда лъалаан лъималазда асар гьабулеб къагIида ва жиндир авторитеталъ цIализарулаан. ЦIияй, тIоцебесеб школалда асулгун лъай-хъвай ккарай гIадан йиго классалъул руководитель.\nЩуабилеб классалда гьел щибаб дарсиде батIи-батIиял мугIалимазухъе кколелъул. Гьединлъидал, цIияй учителалъе (классалъул руководителалъе) щун буго «не хуже чем Кисаран» абураб «тIадегIанаб» цIар. Гьелъ жеги асие «зарал» гьабичIогоха. Лъималазе лъайкьей ва лъайкьеялъул система буго цIакъ кIудияб ва захIматаб суал.\nДир васасул мисалалдалъун босани дида бихьулеб буго гьес кутакалда лъикI лъазарулел руго ва гъираялда цIалулел руго жиндиего рокьулел дарсал. Рокьуларел дарсал сабаблъун бижараб буго гьесул гьел къиматалги мугIалимазе «цеесей квешай йикIана» абураал цIаралги.\nДир эмен вуго 40 сон педагогикияб стаж бугев мугIалим. ЛъикIав филологлъунги рикIкIуна. Васасул дарсазулгун нижер рокъоб бугеб вала-рахас бихьун гьес абуна нужеца гьев жиндиего рокьулел дарсал цIализеги виччай, гьел тIадеги гъваридго лъазеги гьаре, хутIаразе базовияб, гьев цевехун виччазе гIураб лъай бугони гIолин.\nГьеб гIакълуялда нахъ рилълъинаан жакъасеб Россиялъул лъайкьеялъул тIалабазда тIубанго данде кколеб букIарабани. Инсуца малъухъе, гъваридго цо рахъ лъалев чи вугони гьесул лъикIав махщелчи къачIазе бегьилаан. Гьелъие рес кьолеб гьечIо ахIмакъал тIалабаз. Масала, школа лъугIанин аттестат щвезе кколев чиясе чара гьечIого хIажалъула гIурус мацIалъул ва математикаялъул ЕГЭ кьезе.\nХIасил кинабха кколеб бугеб? Пачалихъалъул лъайкьеялъул системаялъ Аллагьас жиндие гьунар кьураб рахъ лъазабизе букIараб ресалдаса махIрум гьавулев цIалдохъан. Киналго дарсаздаса дагьа-дагьаб лъазабизе тIамун. ХIасил калам, риччалел руго хъазал. Щал гьел хъазал? Кинабго рахъалдаса дагьа-дагьаб жо лъалел чагIиха. Цо дагьал роржулел, дагьал лъедолел, дагьал рекерулел.\nЯ ччугIа гIадин лъедоларел, я цIум гIадин роржуларел, я ритIучI гIадин рекеруларел. Лъица ва кида алъие ахир лъелеб? Заман щвечIищ цIалдохъан Аллагьас кьураб гьунаралда рекъон виччазе цеве тIезе, гIаммал гIурхъабазда жанир къачIого ва цо коцонир киналго тIечIого?


МухIаммад аварагасул ﷺ хIакъалъулъ – авар мацIалда » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nСиясат / МацI / Тарих / Адабият / ЖамгIият / Лъугьа-бахъинал / Бакълъул мухъ\nЛъималазда гьоркьоб диниял асарал рикIкIиналъул къец тIобитIана\n«МухIаммад аварагасул ﷺ хIакъалъулъ – авар мацIалда» абураб къец тIобитIана Бакълъулазул гIолилазул централъул хIаракаталдалъун. Къецазда гIахьаллъана 12-ялде щвезегIан сонал рараб батIи-батIиял регионаздаса 105 лъимер. МухIаммад аварагасул (с.т.гI.в.) хIакъалъулъ лъималазда гъваридго лъазелъун, гIагараб авар мацI цIунизелъун, миллияб адабият, рухIияб рахъ церетIезаризелъун гIуцIараб тадбир букIана гьеб.\n«МухIаммад аварагасул ﷺ хIакъалъулъ – авар мацIалда» абураб къецалда гIахьаллъизе хIалтIаби къабул гьаризе байбихьана 14 ноябралда ва тIоцебесеб декабралда лъугIизе тана. ГIуцIиялъулаб комитеталде жидерго церерахъиналгун видеосюжетал ритIун рачIана конкурсантаз. Ниж гIажаиблъун хутIана гьеб проекталде гIадамазул бугеб рокьи бихьидал ва разилъана 105 лъимералъ гIахьаллъи гьабиялдаса. Къецалда гIахьаллъана Дагъистаналъул районазда ва шагьаразда гIумру гьабун ругел лъимал гурелги, Россиялъул батIи-батIиял регионазда ругелги. Хирияв МухIаммад авараг (с.т.гI.в.) гьавураб РабигIул аввал моцIалъул хIурматалда тIобитIараб тадбир букIана гьеб», – ян абуна МухIамад Зубайировас.\nБакълъулазул гIолилазул централъул шагьаралъул офисалда тIобитIана лъималазул церерахъиналъе къимат кьолеб жюриялъул данделъи. Жюриялда гьоркьор рукIана Авар басмабазул цолъиялъул нухмалъулев, РАНаалъул ДНЦялъул ЦIадаса ХIамзатил цIаралда бугеб ИЯЛИялъул цIех-рехчи МухIамадрасул ГIумаров, «Гумбет» газеталъул ва «Аварпресса.ру» порталалъул бетIерав редактор, Россиялъул Хъвадарухъабазул союзалъул член ХIамзат ГIизудинов ва Бакълъулазул районалъул бетIерасул кумекчи НурмухIамад ГIизудинов.\nКъецалда гIахьаллъаразул махщалие къимат кьолаго, хIисабалде щиб босарабали ва жюриялъул хIалтIул хIакъалъулъ бицана ХIамзат ГIизудиновас.\n«Гьадинаб пайдаяб ва кIвар бугеб къец гIуцIаразе, авар мацI ва маданият цIуниялъул ургъел гьабуразе хъвадарухъабазул рахъалдасан баркала загьир гьабула. Къецалда гIахьаллъаразул церерахъиназе къимат кьеялъул бицани, гьеб хIалтIи гIуцIана гIаммаб куцалда къабул гьарурал къагIидабазда рекъон. Жюриялъ щивав конкурсантас бицаралъул халгьабулаго, хIисабалде росана темаялде гьеб данде кколеб бугищан, берцинго цIали, артистизм, махщел, ратIлил форма ва цогидалги хIужаби. Конкурсантазул церерахъиназул халгьабуна фамилия, цIар, росу ва цогидалги баянал рихьизаричIел номераздасан», – ян баян кьуна ХIамзат ГIизудиновас.\nЖюриялъул членаз баркала кьуна лъимал лъикI хIадураралъухъ гьезул эбел-инсуеги.\nМухIамадрасул ГIумаровасги баян гьабуна конкурсалъ рази гьавунин, анцI-анцI лъималазулъ рахьдал мацIалде, рухIияб литератураялде рокьи бижизе, гьезие МухIаммад аварагасул (с.т.гI.в.) хIакъалъулъ цIикIкIун лъай щвезе квербакъанин.\n«Къецалъул гIахьалчагIаз аслияб куцалда цIалана Инхоса ГIали-хIажиясул, Игьалиса Чупаласул, шайих СагIид Афандил ва цогидазулги асарал. Баркала буго гьеб проект хIадураразе, тIобитIаразе, рахьдал мацI цIуниялъе квербакъаразе. ГIуцIиялъул комитеталде рачIана лъикIал хIалтIаби. Масала, ЦIияб ИчичIалиса лъималаз МухIаммад аварагасул (с.т.гI.в.) хIакъалъулъ назмаби цIалана, футбол хIайги гьоркьоб къотIизабун, КIудияб ВатIанияб рагъда хваразул хIурматалда бараб памятникалда аскIореги рачIун ва цогидалги жамгIиял бакIазда. РакIалде ккола гьадинал конкурсал щибаб соналъ тIоритIилин ва гьединал ишаз хадубккунги бусурбабазул уммат ва нилъер халкъ цолъиялъе квербакъилин», – ян абуна МухIамадрасул ГIумаровас.\nКъецазда тIоцебесеб бакIалъе мустахIикълъана Фатима ГъазихIмаева (48-аб. номер), кIиабилеб бакIалъе – СагIдигат Насрудинова (81-аб. номер), лъабабилеб бакIалъе – Фатимат МухIамадова ( 9-аб. номер). Бергьенлъаби босаразе кьуна грамотаби, гIарцулал сайгъатал ва тIахьал.\nАвтор: Информациялъул «Гумбет» гIуцIи\n» МацI билизе тани, билула миллат\n» Бадру-УхIудалда рагъал релълъараб чанги тунки ккана Дагъистаналда\n» Бесдалас хвасар гьабуна инсаният\n» МагIарул басмаби цолъизабураб «МагIарухъ» сайт хIалтIизе биччана


Скажи имя Абельуахаб, история имени Абельуахаб, характер, любовь и совместимость для имени Абельуахаб на сайте ::SayName.Ru (Скажи Имя Ру)::\nСкажи имя «Абельуахаб»\nХарактеристика мужского имени «Абельуахаб»\nДля имени «Абельуахаб» пока нет характеристики. Если Вас зовут «Абельуахаб» или среди Ваших друзей есть «Абельуахаб» и Вы хорошо знаете этого человека, его характер, привычки и пристрастия, то очень скоро Вы сможете пополнить базу сайта новой характеристикой для имени «Абельуахаб».\nРейтинг имени «Абельуахаб»\nВам нравится имя «Абельуахаб»?\nПланетарное число имени «Абельуахаб»\nПланетарное число имени «Абельуахаб» — 3.\nПланета имени «Абельуахаб» — Марс.\nНумерология имени «Абельуахаб»\nНумерологическое число имени «Абельуахаб» — 9.


Реферат " Хъах1абросулъа Мах1муд" - Аварский язык - Каталог файлов - Авар мац1алъул ва адабияталъул муг1алимзабазул сайт\nИтни/ Понедельник, 18.03.2019, 23:22\nАссалам Г1алайкум Гость | RSS\nСАйт учителя аварского языка Аксират Ахмедовой\nКиналниги сайталда руго: 1\nСайталъул г1ахьалчи: 0\nГлавная » Файлы » Аварский язык\nРеферат " Хъах1абросулъа Мах1муд"\nМах!муд вук!ана Унсоколо районалъул Хъах!абросулъ гьавурав аваразул машгьурав коч!охъан. Мах!мудил эмен Мух!амадги вук1ун вуго рохьове ун, т!урччи бух!ун, Хунзахъ базаралде хьвадун, гьеб бичун, маг!ишат гьабулев мискинчи.\nМах!муд гьавураб сон бит!ахъе лъазе к!оларо. Амма Мах1муд Ц!адаса Х!амзатидаса ц!ик1к!арав вук!ине ккола. Х!амзатида Мах!муд т!оцеве вихьана базаралдаса вач!унев чи. Гьев вук!унаан бат!и-бат!иял бак!азда куч!дул ах!улев. Гьеб заманалда Мах!муд вук!ана михъида х!ур ч!варав г!олохъанчи. Мах!муд гьеб заманалда жинцаго кеч! Ах!аниги, Хъах!аб росулъа Мах!муд абураб ц!аралдалъун машгьурлъун вук1инч!о.Гьелдаса чанго соналъ хадуб бахъана Мах!мудил маг!арулазда жаниб борхараб гьаракь ва гьелдаго цадахъ гьесул пасих!ал куч!дул т!ирит!изе байбихьана.\nМах!мудил коч!охъанлъиялде нуц!а рагьулаго, гьенир нилъеда цере ч!ола гьусул заманалъ маг!арулазда жанир рук!арал куч!дул хъвалел г!адамазул цо къокъа.\nБерцинги бихьула, цох!о рак!алде щвеялде гуребги, гьезде бака-бахъи, гьабизе ва гьезул асаразда гьоркьоса цо-цо, к!и-к!и куплет рехсезеги.\nМах!мудил заманаялъ маг!арулазда жанир куч!дул хъвалел г1адамал г1езег!анго рук!ана. Гьезул лъик!аздасан вук!ана Мест!ерухъа Нурмух!амад. Нурмух!ама жинцаго кеч! ах!улев чи вук!инч!о. Гьев вук!ана мискинаб т!абиг!аталъул чи, черхалдаги заг!ипав, парта-маг!алалдаги язихъав, хъах!лъи жубараб г1умруялъул, г!елмуялъе гьунар бугилан абулев чи. Хъунзахъ районалъул Гьамущив дибирлъун Нурмух!ама вугеб заманалда, дун вук!ана гьит!инав чи, гьеб росулъе буссараб Бакъда Гьамущи абулеб гьт!инаб росулъ муг!алимлъун. Бакъда Гьамущий,нижеда мадугьалихъ йик!ана Хистаман абулей рос-рукъалда йигей цо г!адан. Гьей йик!ана цо гьайбатай,беричай, берцинлъиялъул ц!ар раг!арай, ц!ураб моц! г!адай г!адан. Гьеб заманяалда Т!алъиялъул ханзабазулги бегзабазулги лъималазул балагьи Бакъда Гьамущибе бук!ана. Амма Хистаман вач!анщинав чиясе раг!и кьолей г!адан йик!инч!о. Гьей йик!ана жиндирго намус ц!унарай, г!адамазда жаний адаб-х!урматги бугей лъик!ай, базалияй г!адан.\nГьанже нилъ рач!инин Ч!анк!ал бицине. Ч!анк1а вук!ана, Мах!мудго г!адин, доб заманаялъ халкъалда жанив машгьурав коч!охъан.\nЧ!анк!алги Мах1мудилги чанги бат!и-бат!иял куч!дузул мухъал данде колел руго. Масала:\nМаг!арухъ унел,хъах!илал нак!к!ал\nХъван бит!ани, кагъат боссе к!веларищ?\nХунзахъе щолелъул, шамалъул гьури,\nГьит!инаб сайигъат т!обит!иларищ?\nЦо панаяб х!ухьел бух!улеб рек!ел,\n. К!веларищ босизе, самаалъул нак!к!?\nСоролел лугбазул бугеб г!акъуба,\nГ!арза хъван кьеларищ,хъах!ил зодихъ хьухь?\nЧ!анк!алги Мах!мудилги гьал раг!аби цоцазде дандеккун балагьани, цо коцонир т!уралг!анги релъарал руго. Гьездасан ва гьединго г!адамазда жаниб билълъараб тавушуралдасанги бихьула байбихьиялда Мах!мудил вач!ин Ч!анк!ал нухдасан бук!ин ва Ч!анк!адаса гьес пайда босиги. Гьеле гьелъие г!олойин г!емерисел маг!арулаз Мах!мудидаса Ч!анк1а цеве гьавулев вук1арав. Амма учителасдаса гьесул ученик лъик1ав вахъин нахъе ч1валев жо гуро.Мах!мудил куч1дузул цо т1ел Ч1анк1алги ва цогидал маг1арул коч1охъабазулги квер г1унт1улареб борхалъиялда буго.\nАмма Мах1мудил гьел коч1охъаби хадур г1унт1улареб,жиндир хасаб цоги бат1иябги нух бук1ана. Масала: Мах1мудида релълъинабулаан цо жо цо жоялда г1адин, цо чанго жоялдаса данде гьабура х1ал гьединабго цоги х1алалда. Масала:\nБорхатаб маг1арде к1иго г1ищкъул т1егь,\nЦоцазе щапула, данде щоларо.\nГъваридаб к1алахе к1иго ицул лъим.\nЦоцахе чвахула, гъорлъ жубаларо.\nГьаниб Мах1мудица нилъеда цебеч1езабулеб буго борхатаб мег1ералъул сурат, гьениб гьорочахъдилеб буго к1иго к1иго г1ищкъудул т1егь. Гьеб суратги бихьизабулеб Мах1мудица мат1уялда жаниса г1ади, г1ажаибго гвангъарал раг1абазда жанисан, киназего загьираб х1алалда.\nКиг1ан недегьал, гьуинал маг1наби Мах1мудица гьенив нилъеда цере лъалел ругел ва киг1ан берцинаб, гьайбатаб формагьел маг1набаздат1ад гьес рет1унеб бугеб.\nЯзихъав яшавалъул инсудалъач1о ва бич1инч1о Хъах1абросулъа, рогьалил ц1ва г1адин, кидаго кунч1ун бук1унеб гьунар биисун бук1ин, киг1ан гучго, къуватго\nмаг1арулазул адабият цебе т1ун аниги, гьелда раг1ад рехизе гьеч1олъи.\nгьелъул нур свине гьеч1олъи гьеб х1асратлъунги мисаллъунги бук1ине\nбугеблъи. Биценалда рекъон, инсуца васасда гьарулеб бук1ун буго\nкеч1ги жибго тун, ракьалде вуссаян, векьарухъанасул г1амал-т1абиг1ат\nбосун, гьезул кьерулъ ч1аян. Х1атта, ццим бахъарав чияс, васас рек1ел\nбидулъ къалам ччун хъварал асарал зама-заманалдаса ц1адареги рехун,\nрух1улел рук1ун руго.\nКагъатни бух1изе бегьила, гьелъие г1емераб ц1а къвариг1унаро, хехго\nпархун уна, амма кинаб г1асияб ц1адуцаха бух1илеб бах1арчилъиги,\nсахаватлъиги, рек1ел г1ат1илъиги, г1адамасдехун бугеб божилъиги:\nинсанасул анищги, къасдги, рохелги, пашманлъиги, рокьиги, ццинги,\nнедегьлъиги, сог1лъиги, х1асратлъиги.Хъвана Мах1мудица камилал,\nт1ад раг1и абизе бак1 гьеч1ел къасидаталги, сариналги, щиг1рабиги,\nмаг1абиги. Хъвана цох1о ах1ун теч1о.\nМаг1арулазда лъалаан Мах1мудил х1асрат. Бекьилъ росулъа Муи\nйик1ин. Биценалда рекъон, гьей йик1ун йиго г1адатияй маг1арулай,\nщибго гьедиг1ан бицинег1ан, коч1олъ ах1изег1ан берцинлъи,\nгьайбатлъи гьеч1ей ч1ужуг1адан.\nЦониги Мах1мудил коч1олъ гьелъул ц1арги рехсон гьеч1о. Муи гьесул г1емерисел\nкуч1дул сайгъат гьарун рук1ун ратаниги, х1акъикъаталда гьел гьел гьарун ккана\nкиналго маг1арул руччабазе сайгъат гьарураллъун, гьезул даража ц1акъго ц1акъ\nборхалъуда бахинабураллъун. Дуниялалъуб рокъоб бищун т1адег1анабги, къадруябги,\nберичабги, къиматабги, берцинабги-кинабго гьес х1алт1изабуна ч1ужуг1аданалъул\nКоч1охъанасул ихтияр бук1ана гьадин хъвазе:\nБиинаан гьец1о, бух1илаан ц1ул.\nДуе гьабунщинаб сипат гьабуни;\nБиххилаани кьуру, кьват1илаан гох1,\nДуй г1адин рецц гьабун, цеве ч1анани.\nРокьи ва йокьулей гьел рук1ана Мах1мудида жиндир замана жаниса якъинго ва\nг1ат1идго к1иго бихьулеб мат1у. Гьелъин коч1охъанасул замана, г1умруялъул\nчвахи, г1аламатал, балъголъаби, сахал ва хашал рахъал нилъеда Мах1мудил\nасараздасан лъалел ва цере ч1олел.\nКиназего гуро вокьулев жидедасаго т1ок1авни.Гьев рик1к1уна «рехъалъа т1убараб\nх1айванлъун». Мах1мудида сверухълъи рук1ана, жидерго ресалдаса пайдаги\nбосун, давла бак1арулел т1адчаг1и, г1орц1изег1ан квине хинк1алги, черх\nбицараб рет1илги щвелародаян рух1 бахъун х1алт1улел зах1матчаг1иги. Гьел\nрук1ана бат1и-бат1иял напсалъул, хасияталъул, пикрабазул г1адамал.\nЦ1акъго «ц1одораз» гьев ах1макъилан толаан, гьеб коч1охъанасдаги\nц1акъ лъик1 бич1ч1улаан. Гьелъин Мах1мудил асаразулъги г1емер\nданде ч1валел х1акъикъаталъул рит1ухълъи гьеч1олъиялъул х1акъалъулъ\nТайпа къадруялъул къецги дир гьеч1о,\nКъадарасе буго бит1 дунялалъул.\nГьелъин Мах1муд т1олабго г1умруялъ х1алихьалъиялдеги, х1айванлъиялдеги,\nХъублъиялдеги данде къеркьолев вук1арав. Лъиениги я х1акимчиясе, я\nт1адчиясе гьес бет1ер къулич1о, къулана цох1о бац1алъиялде, рит1ухълъиялъе,\nгьуинлъиялъе, г1адамазул гьудул-гьалмагълъиялъе, адабалъе.\nКвешлъи, хъант1илъи, х1алихьалъи даимго тахида бук1иналдаса рак1\nбуссиналъ рижараллъун рук1ине ккола гьадинал мухъал:\nГьанже дунялалъул халго гьабуге,-\nХинк1ал ц1ик1к1арасул ц1ар бахъун бугин.\nЦ1уяв, бихьинав чи- бат1алъи гьеч1о,-\nТ1аде чакар барав хан лъугьун вуго.\nЖидерго ях1ги, рух1ги г1аданлъиги бичун данде гьабулеб бугеб маг1ишаталда\nКоч1охъанас вешаб раг1и абураб ц1ар лъуна. Гьеб раг1уцаги инсанасул гьан\nкванала. Цогияв гьудул-гьалмагъ вичич1ого, данделъулеб жо гуро х1арамаб\nбоц1и. Гьединлъидал батила Мах1мудил устарлъи жинца цебе бачарав,\nгьевго г1адин гьунар т1ок1ав, гьанжесеб заманаялъул ц1ар раг1арав шаг1ир,\nХ1амзатил Расулица нилъер заманаялъул тохал ишал къват1ир ч1вазарун\nхъвараб гьесие мугъч1варайги гьабун. Жиндирго напсалда, хасияталда,\nг1амал-т1абиг1аталда рекъон Хъах1абросулъа Мах1муд вук1ана\nкъеркьохъанлъун. Къеркьана къисматгун, къеркьана жаваб\nгьеч1еб рокьигун, къеркьана квешлъигун, ццингун, къеркьана\nтушманзабигун, къеркьана т1адчаг1игунъ.ъ\nТ1олго аб дунялгун даг1ба буго дир,\nЯ дун къуркьуларо, я аб къоларо.\nКъуркьи коч1охъанасда лъалароан, къуркьич1о лъиего,\nкъуркьана цох1о инкъилабалъе, цох1о гьелда к1олаан\nМах1мудие рокьукъаб х1укумат т1аса рехизе. Гьев\nгьелъул байрахъалда гъоркь ч1вана жиндирго ахирисеб\nкеч1 гьелъие сайигъат гьабуна:\nРакьул бут1а гьеч1ел, бокьоб панз гьеч1ел,\nГьаб бурангун лъугьа дунял лъухьизе.\nДирги г1ищкъуялъул ц1ураб каранзуй.\nКепаб гьугьен бугин гьеб гьуриялъул\n«Дуниял г1аламалъе г1ишкъул рукъги бан» къот1нов хут1ич1ого хирияв Мах1муд,\nгьелъул г1аксалда жиб-жиб росулъ, жив-жив маг1аруласул рокъов бищунго урхъарав\nгьоболлъугн вуго. Гьес т1унилан тараб кьодул сакги, жакъа, г1ищкъуялъул,\nх1асраталъул, гьудул-гьалмагълъиялъул, вацлъиялъул кьолъун лъугьун буго.\nАгъада гьоркьохеб школалъул авар\nмац1алъул ва адабияталъул муг1алим\nСкачано с сайта: http://agada.moy.su\nКатегория: Аварский язык | Добавил: weux\nПросмотров: 3667 | Загрузок: 240 | Рейтинг: 3.8/6\nАдмин сайта © 2019