Гьаб заманаялъул багьадур РахIматов Марат (видео)\nМаратил суратал рихьизарулей эбел\nМосква гIурулъ гъанкъулей йикIарай кIиго яс хвасар гьаюлаго живго гъанкъарав дагъистанияв РахIматов Маратие пачалихъалъул шапакъат кьезе кколин бицунеб букIана гьеб лъугьа-бахъин ккарал июналъул ахирисел къоязда. Амма гьелдаса хадуб кIиго анкьалдаса цIикIкIун заман араб мехалда гьеб лъугьа-бахъинги Маратил бахIарчилъиги кIочене тезе хIаракат бахъулеб бугин гьеб иш ккараб Звенигородалъул нухмалъиялъин рикIкIунеб буго цо-цо журналистаз. Щай бахIарчи кIочене толев вугев?\nМарат дагъистанияв вукIин лъайдал жидерго миллатчилъи бихьизабизе гьев гъанкъараб къоялъго байбихьун буго Звенигород шагьаралда. Гъанкъулев вугев васасе кумек гьарун вачIарав гьесул инсуе инкар гьабун буго гьеб шагьаралда бугеб «ГIорхъолъа рорчIарал ахIвал-хIалазул рахъалъ министерлъиялъул» вакиллъиялъ. Гьанир гъанкъулел чагIи жиб жиб къоялъ гIадин рукIунилан тIаса –масаяб жаваб кьун буго гьеб идараялъ васги кодове щоларого къварилъиялда вугев инсуе.\nЖинца депутатазде гIунтIун ахIи-хIур бахъинабизе бугилан лъазабун буго гьеб мехалъ гьес, васасул жаназаги батичIого жив рокъове ине гьечIилан инсуца кьварун лъазабураб мехалъ рачIун руго лъадалъ жанир хIалтIулел гIадамазул кIиго къукъаги гьединг чанго расаги.\nБищунго жив хIинкъизавунин вукIанин вас кодове щвечIогоццин хутIияладайин абураб пикруялъилан ракIалде щвезабулеб буго жиндирго доб мехалъ букIараб ахIвал-хIал Маратил эмен Тельманица. КIиго сордо-къоялъ чIечIого валагьаниги Маратил жаназа кодоб щун гьечIо. Гьелдаса хадуб жибго тIабигIаталъ квер бакъун буго Марат ватизе. Гьеб сордоялъ бараб чахунцIадалдаса хадуб гIурул лъим эхеде бахун хадуб каарчелаз жидецаго къватиIве рехун вачIун вуго гьев.\nГьеб лъугьа-бахъи ккана 24 июналда. Москва гIурул рагIалда жиндирго гIагарав вас Расимгун гIодов чIун вукIарав Маратида рихьуда гIурул хIинкъ бугеб бакIалде ккун кумекан ахIулел чвердолел рукIарал ясазул хIинкъарал гьаркьал. Хех гьабун гьезие кумекалъе гIурулъе кIанцIарав Маратихъа бажарула гьел хваср гьарун, амма живго къватиIве вахъизе заман гIун гьечIо, гьев гIуруца жаниве цIан уна.\nАмма я оперативиял информация кьолел сайтазда, я гIорхъолъа рорчIарал ахIвал-хIалазул рахъалъ министерлъиялъул сайталда, кибниги Маратил хIакъалъулъ хъван гьечIо гьеб къоялъ, я гьелдаса хадуб. Гьединго гьесул цIар батун гьечIо хIатта гIурулъ гъанкъун хварал цогидал гIадамазул сияхIалдацин.\nЯ Маратица хвасар гьарурал ясазул, я гьел хвасар гьарулаго гъанкъун хварав гьесул хIакъалъулъ Звенигород шагьаралъул информалатаз жакъа къоялъги кинабниги баян кьун гьечIо къватIибе.\nЩайгурелъул шагьаралъул нухмалъиялъ гьедин лъазабун бугилан абулеб буго Москва икълималда вугев Дагъистаналъул вакил МухIамад Сайгидовас. ГьабсагIат цIе- рех унеб бугин гьелъ бихьизабилин кин щибалиян къокъав жаваб кьун буго гьелда хурхун Звенигород шагьаралъул нухмалъулев Савицкий Леонидица.\nЖиндир цIар бицине разилъичIев шагьаралъул мэриялъул хIалтIухъанас гьадин баян гьабулеб буго щай жидерго гьединаб пикру бугебали:\n«Дагъистаналъе бокьун бугоха жидерго багьадур загьир гьавизе, амма жеги лъаларелъул гьев гIурулъе щиб гьабизе кIанцIаравали, щиб лъалеб ясазда хIал гьабизеги ракIалда букIарабищ гьесдаяли».\nСуал бачIунеб буго жидее тIагIамбахъи гьабулев вукIарав 100 кило цIайиялда вугев вас гьел ясазищха гъанкъизавурав абун? Гьелде дандеги гьадинаб жаваб кьолеб буго мериялъул хIалтIухъанас.\n«Гьединги абулеб гьечIоха нижеца, амма гьаниб аслияб суал буго гьев дагъистанияв вукIин, гьединго гьанивги гьев къануналъ кьураб ихтияралад рекъон вукIаравищ гIумру гьабуналиги лъалареб жо буго».\nХIасил-калам гIилла бугин Марат Дагъистаналадса вукIин, гьединан рагьун абулеб буго жиндирго кIалъаялда мэриялъул хIалтIухъанасги.\n«РахIмуяб ракI» абураб гурхIел-рахIмуялъул фондалъул дагъистаналда бугеб вакилъиялъ ахIи-хIур багъаризабуна гьеб хIужаялда сверун . Ясал хвасар гьаруралъухъ пачалихъалъулаб шапакъаталъе мустIахIикъав вугин Маратилан абураб суал цебе лъураб данделъи тIобитIана гьез июлалъул ункъабилеб къоялъ. БатIи-батIиял жамгIиял гIуцIабаз жаваб гьабунин жидер гьеб ахIиялъеян бицана «Эркенлъи» радиоялъе фонадалъул хIалтIухъан МухIамадица:\n«Чистое Сердце» фондалъул вакил, МухIамад: «МугIрузул халкъалъул миллаталде данде гьабулеб ургъун бахъараб политика буго гьезул гьеб. Гьелъул киналго рачунел руго пачалихъ тIубанго биххизабиялде. НекIсияв румазул цо гIакъилас абун букIун буго жансиеб миллталъул цоцалъ тунка-гIусиял лъугIулел гьечIони нужеца валагьейин къватIиса нужее хIинкъи кьолев тушман, гьеб мехалъ цоцалъ дагIбадулел рукIарал киналго миллатал цолъун жидерго къуват гьез буссинабизе бугин къватIив вугев тушманасде. Дагьабниги жиндирго къимат бугеб пачалихъалъ гьедин гьабизеги гьабула, Россиялдайин абуни гIаксалда, жанисел тушабазде букIуна кинабго къуват хIалтIизабун, цогидаб пачалихъалда гьедин гьечIо, хIатта Америкаялдацин».\nМухIамад гьединго щун вуго Маратил инсул росу Табасаран мухъалъул ХIапыз абураб росулъе. Фондалул цIаралдасан Маратил эбел инсуе 300 азарго гъурущ гIарцги кьун буго гьез. Эмен Тельманилгун гара-чIвари гьабуна «Эркенлъи» радиоялъги.\nКIиго яс хвасар гьаюлаго васас бихьизабура гьунаралъе мустIахIикъаб къимат кьезе инкар гьабулеб бугин Россиялъул миллатчагIазилан абураб хабар рагIунго гьечIоан гьесда. Жиндир васас дагъистаниясе хасиятаб куцалъ умумул чIухIизе бегьулеб хасият бихьизабун бугин, гьанже гьел чагIаз бицунеб чIандаялъул жинде ургъел гьечIилан мукIурлъана гьев:\nТельман РахIметов: «Щиб гьез бицаниги щиб гьанже, дир васас хвалдаса хвасар гьарурал ясалцин мукIурлъана жидер васазухъа бажаризе букIинчIин гьединаб гьунар гьабун. БокьаралгIан гаргадулел рукIаян абе, дие гьелъул кIвар гьечIо. Гьел хабараздаса хадуб дир васги хваралъуса вахъун вачIинаро…\nМаратил хIакъалъулъ документалияб фильм бахъизе ракIалда буго «РахIмуяб ракI» абураб фондалда. Гьесие мустIахIикъаб шапакъат швеялъе квербакъи гьабеян абураб кагъат битIун буго гьез Дагъистаналъул нухмалъулев ГIабдулатIипов Рамазанихъеги, улкаялъул президент Путинихъеги.\nГьаб заманаялъул бахlарчи РахIматов Марат


Рихьундерил лъимал исана цlаличlого хутlизе бегьула\nБасрияб Рихьуниб росу\nИсана сентябралда жидеца лъимал школазде ритIизе гьечIин ГЭС балаго гъанкъизарулал жидер ракьазухъ кколеб гIарац жидее кьечIониян абураб магIанаялъул рагьарал кагъатал хъван рукIана Унсоколо мухъалъул Рихьуниб росдал жамагlаталъ Дагъистаналъул нухмалъулев ГIабдулатIипов Рамазанихъе, мугlрузул мухъазда вугев гьесул вакил Зайнулгlабидов Мухlамадихъе ва цоги хlакимзабахъе. Нижехъе щварал баяназда рекъон, августалъул авалалда хъвараб гьеб кагътие жеги жаваб щун гьечIо гьезухъе.\nЛъеда гъоркье арал ракьазухъ гьез гIарац тIалаб гьабулелдаса 25 сон буго, амма суал жеги рагIалде бахъун гьечIо. ГЭС балаго лъеда гъоркье ине биччан буго Рихьуниб росдал жамагIаталъул ахазул 644 гектар, 233 хъизам гочине кколеб букIана цIияб бакIалде. Лъеда гъоркье арал ракьазул 224 гектар цIигьабун гьечIо жегиги. ЦохIо Рихьуни росу гуребги гьединго лъеда гъоркье ракьал ана Зирани, Майданское ва ГьаракIуни росдалги\nГьелъухъ рецIалил гIарац тIалаб гьабун чанго нухалда къватIире рахъана гьел. Исана щуабилеб марталда Рихьуниб кIудияб митинг тIобитIизе ракIалда букIана гьезда. Амма къуваталъул идарабаз биччачIо гьезда гьеб гьабизе. Гьелъул бакIалда букIана жамагIаталъул данделъи.\nГьаб нухалъ гьез кагъат хъван буго Президент ГIабдулатIипов Рамазанил цIаралдаги мугIрузул мухъазда вугев гьесул вакил ЗайнулгIабидов МухIамадихъеги.\nЗайнулгIабидов гьениве тIамуралдаса цо моцIгIанасеб заман гурони инчIо.\nКагътида гьез гьарулеб буго исана федерадлияб бюджеталъул программаялда гьоркьобе малъунгIаги гьеб гIарац жидее щолеб нух батеян.\nПрезидентас жал тIаде къабул гьаричIони жидеца лъимал школалде ритIичIого тезе ругин лъазе гьабун буго гьез тIоцебесеб августалда рузман какдаса хадуб жамагIат данделъараб бакIалда.\nЖамагIаталъ суал цебе лъун буго исана лъималазда щибин нилъеца гьабилеб? Хайир щвезейин букIараб пихъги цIорон хванин, 60 миллион гъурщил зарал гьелъулги кканин гьабгощинаб мехалъ бицунеб бугеб рецIалил гIарацги щолеб гьечIин нилъее. РачIайин нилъеца исана лъимал цIализе ритIичIого тезейилан цояс загьир гьабураб пикруялъул рахъккун буго киназго, гьелъниги асар гьабилародайин тIалъиялъин хьул буго гьезул.\nЛъималазул цIалиги къурбаналъе босун гIарац тIалаб гьаби гьеб цо магIна гьечIеб хIукму гьечIищилан абураб суалги буго бачIунеб буго гьаниб.\nГьелъие гьадинаб жаваб кьуна жамагIаталъул данделъиялда вукIарав ва кагътида гъоркь гъулбасаразул цояв ХIамзатов ХIамзатица. Гьев ккола Рихьуниб росдал жамагIатчи\nХIамзатов ХIамзат: «Цо-цо эбел-инсуца абулеб букIана кинаб жойила гьеб букIонеб лъималги цIализе ритIичIого тунилан. Амма гIемер ццидахун рукIиналъ данделъаразул цIикIкIарасеб бутIаялъ абуна риччаларила лъимал школалде, мадрасалде ун цIализе гьарилила, вагьабиял рахъине телила, тIалъиялъеги гьедин гурищила бокьун бугеб абун. Гьеб мехалъ дица абуна, йохъ, гьедин букIунарин рачIайин нилъеца жакъа хIукму гьабилин, тIоцебесеб сентябралде гьезда нилъее гIарац кьезе нухги батани, нилъгун дандчIвазе гьаниреги рачIани, ГIабдулатIиповас нилъеца бицунеб жоялъухъ гIинги тIамуни, нилъеца лъимал хIурматияб куцалъ 1-б сентябралда школалде нуха регIила. Гьединаб хIасил ккечIони ритIиларин лъималги школалде. МугIалимзабаз щибниги абулеб жо гьечIо, гьез щиб абуниги умумуз лъимал цIализе ритIичIони школаги букIинишха?».\nРецIалил гIарцул цо гъурущ щвечIел гIадамазул цохIо Рихьуни руго 220 чи. Гьелги Зирани, ГьаракIуни ва цогидалги росаби рикIкIинчIого. ХIакъикъаталда гьединаб 2000 хъизам буго росулъ, жиб-жиб хъизамалда лъаб-лъаб ункъо чи вуго, рецIалил гIарацин абуни цохIо хъизамалъе гурони кьоларо. ЦохIо Рихьуни росулъ раг1ула рукъзал гьечIого 228 гIолохъанчи. 2006 соналъ гьанибе рехун букIун буго цо миллиардги 177 миллион гъурущ. Гьеб гIарац биччан букIана ГЭСги бан бахъинабизе, гIадамалги тIуран цIияб бакIалде гочинаризе.\nГьеб гIарцуда гьоркьоса 157 миллион бихьизабун букIун буго цIиял рукъзал разе, 590 миллион росдал магIишат бахъинабизе, ункъабго росдал магIишат цIигьабизе 370 миллион гъурущ, 44 миллион лъел мухъалъе. Амма гьеб гIарцуда гьоркьосан жакъа къоялъ щибниги хIалтIи гьабун гьечIо.


МахIачкъалалив Расул ХIамзатовлул цIанийсса Национал библиотекалий хьунни АьФ-лул Президентнал майрал хIукмурду щаллу баврин ва 2018 шинал мартрал 18-нний хьунтIисса АьФ-лул Президентнал бувчIавурттайн республикалул районнал ва шагьрулул округру хIадур шаврин хас дурсса батIаву. Муний гьуртту хьунни Республикалул Культуралул министерствалул бакIчи Зарема Буттаевагу.\nБатIаву тIитIлай, ДР-лул БакIчинал Центральный территориялул округрайсса вакил Аь. Къарчигъаевлул кIицI лавгунни цалчинма-цалчин щаллу буван аьркинмур масъала бушиву бувчIавурттал чIумал ца кIанайн бавтIсса чIявусса инсантурал мюхчаншиву дуруччаву.\nМукунсса кIанттурдай дежурстварттай бацIан аьркинну бур «Анаварсса кумаграл», МЧС-рал, полициялул, ГИБДД-лул къуллугъру, бувчIавуртту дачинтIисса кIанттурду щаллу буван аьркинну бур чара бакъа аьркинсса техникалул.\nДР-лул Избиркомрал председатель МахIаммад Дибировлул бувсунни бувчIавурттал хьунийн ци давуртту дуллай буссарив, ци диял хъанай дакъассарив.\nБувчIавурттайннин дуллалисса давурттаясса доклад бунни ДР-лул АТК-рал вакил Ровшан ХIажибалаевлулгу.\nЗарема Буттаевал ихтилат бия АьФ-лул Президентнал «О мерах по реализации государственной социальной политики» тIисса ХIукму иширайну щаллу буллалаврицIун бавхIусса.\nБигьалаган – Байкал бярнил зуманив\nВ Дагестане снимут полнометражный художественный фильм о Герое России Адильгерее Магомедтагирове\nСледующая публикация Абубакар ва Абакар\nПредыдущая публикация Токрахсса тарифру бакъагьавай лахъ бувну бур


«ТIалибаналъул» цевехъан диалогалъе квербакъула\nАфгъанистаналъул «ТIалибаналъул» цевехъан мулла ГIумарица квербакъи загьирабуна хIукуматалъулгун кIалъа-басаял гьариялъе. Гьес абулеб буго диалогалъул мурад - улкаялъе гьабулеб оккупациялъе ахир лъей.\nЖиндирго хитIабалда гьес дунялалъул киналго бусурбабазде ахIи балеб буго Афгъанистаналдаса къватIисел улкабазул аскариял нахъе рачине гIоло цолъе нуж, ян абун. Жинца бачунеб жигьад халат бахъине буго, ян рагIи кьуна гьес.\nИсана 8 июлялда Пакистаналъул Мёрри шагьаралда тIоритIана Афгъанистаналъул хIукуматалъул ва ТIалибаналъул вакилзабазул тIоцересел официалиял кIалъа-басаял. Гьезул мурад – тIалибал ракълилаб гIумруялде тIад руссинари. (BBC)


Музыкалияб конкурсалда - дагъистанияй\nФиналалде йорчIарай Элвираца кечI ахIана Валерияда цадахъ\nНТВ каналалъ тIобитIулеб «Ты супер» абураб музыкалияб конкурсалда гIахьаллъулей йикIана МахIачхъалаялдаса 13 сон барай Элвира ЯхIяеваги. 82 гIахьалчиясда гьоркьоса Элвираеги рес щвана конкурсалъул финалалда гIахьаллъизе. Гьелъие щвана ункъабилеб бакI.\nГьитIинаб къоялдаса нахъе гьелъ гIумру гьабулеб буго ункъгIалалда цадахъ. Гьелда бихьана Элвирал бугеб пагьму ва гьелъ яс цIализе кьуна музыкалияб школалде. Элвира гIемер гIахьалъулаан батIи-батIиял музыкалиял конкурсазда. Гьелъул анищ букIана рехсараб конкурсалда гIахьаллъизеги. Щуго моцIалъ халккун букIана россиялъулаз Элвирал ва цогидалги гIахьалчагIазул церерахъиназда хадуб.\nКонкурасалъул финал тIобитIана 26 маялда. Элвираца кечI ахIана Россиялъул халкъияй артистка Валерияцагун цадахъ. Балугълъиялде рахинегIан конкурсалъул финалистазе ва бащдаб финалалде рорчIаразе «Ты супер» фондалъ кьезе буго стипендияги. Августалда гьел гIахьаллъизе руго «Артекалда» букIине бугеб концерталдаги.\nПрочитано 419 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 04 июня 2018 14:18\nДругие материалы в этой категории: « Зурмихъан\tИскусствоялъул гIадамал »\n09:43, 08 декабря 2021, 8\n09:38, 08 декабря 2021, 23\n19:58, 07 декабря 2021, 81\n19:56, 07 декабря 2021, 150


ГьабсагІаталде щвезегІан Википедиялда хъван буго 2305 макъала авар мацІалда.\nИтни къо 27 Рамазан 1439 гь.\nГьаб къоялъ — 11 Июнь\nАвар Википедиялда жакъа къоялда жаниб буго 2305 макъала, гьединлъидал дуе хъвазе бокьараб махъала гьаниб жанибги батизе бегьула. Цин макъала хъвалалде цебе дуца гьеб хъирще гьаб формаялда. Гьеб батичIони, дуе хъвазе бокьун бугеб макъалаялъул цІар хъвай гьаб гъоркьехун бугеб мухъалда жаниб ва хІадуре макъала.\nБосараб бакӀ — «https://av.bywiki.com/w/index.php?title=БетӀераб_гьумер&oldid=64962»


Анлъго соналъ цебе Хасавюрталда терроризмалде дандечIараб низамги лъазабун, экстремистазулгун хурхен бугел гIадамал ралагьулелин абун къуваталъул идарабаз хасал тадбирал тIоритIулелъул щун рукIун руго гьел ГIумаровазул рокъореги.\nГьеб мехалда хасал идарабазул хIалтIухъабаз къанунги, инсанасул ихтияралги хвезарунин, гIорхъолъа арал ишал гьарулел рукIанин гьез, гьеб киналъего гIайибиял тамихIалде цIайилан тIалаб гьабун хъван букIун буго гьеб Евпропаялъул диваналде гIарза живго ГIадильгерей ГIумаровас.\nКIиго соналъ цеве гьев адвокат хведал, гьанже гьесул вакиллъун йиго ГIумаровасул гIагарай чIужу адвокат МухIамадова Сапият. «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда гьелъ бицана ГIумаровазул рокъоб чIухь балеб мехалда гьений федералияй диванчIужу йигин гIумру гьабунила абураб жоялъухъцин гIинтIамулеб хIал букIинчIила гьел хааса идарабазул вакилзабазул.\nСапият МухIамадова:«2008 соналда Россиялъул федералияб хIинкъигьечIолъи цIунулеб идараялъул хIалтIухъабаз Хасавюрталда 87 чиясул рокъоб хасал тадбирал тIоритIун рукIана.\nДоб мехалда Хасавюрталъул вукIарав нухмалъулев Сайгидпаша ГIумахановасул рокъобгицин чIухь банин абурал баянал рукIана. Гьезда гьоркьове ккана ГIадильгерей ГIумаровги.\nРадакь рахъун гьесул мина сверун ккун букIана хасал идарабазул вакилзабаз. НуцIа рагьизе вахъарав ГIадильгерей кверазда маххалги ран, гIодов тIамуна гьез.\nГьесул лъадуца жий федералияй диванчIужуги йигин жиндир рокъоб чIухь базе ккани Дагъистаналъул тIадегIанаб диваналъ разилъи кьезе кколин абураб мехалда гьел дагьал риххана. Гьезда гьоркьор бакIалъул ФСБялъел хIалтIухъаби рукIинчIо. Амма адвокатасул рокъоб чIухь базе разилъи кьолеб документ гьезухъе республикаялъулаб ФСБялъул цIех-рехчияс кьун букIун буго.\nГьезда жал кире, лъил рокъоре рачIинел ругелали лъалеб букIичIолъи бихьулеб букIана. Гьелъие нугIллъи гьабула гьез нужер рокъов экстремистазулгун хурхен бугев ГIумаров СагIид ГIадильгеревич вахчун вугин абураб информация бугин жидехъилан лъазабиялъ. ГIадильгерейица гьеб мехалъ гьезда абун буго жиндир вугин хьихьизе вачарав вас СагIид, амма гьесул фамилияги инсулцIарги батIияб бугин.\nГьебгицин лъалеб букIун гьечIо гьел идарабазул хIалтIухъабалзда. Гьелда тIадеги гьесул лъадул херай къуларай эбелги рокъор рукIарал гьесул лъималги чанго сагIаталъ тIаде автоматалги ритIизарун чIезарун рукIун руго гьез. Гьеб киналдасаго хадуб ГIадильгерейица гьеб тадбир къанунги хвезабун тIобитIараблъи чIезабейилан диваналде гIарза хъван букIана»\nГьедин МахIачхъалаялъул Советский мухъалъул диваналъ ГIадильгерей ГIумаровасул рахъги ккун гьесул рокъоб чIухь бай къанун хвезаби бугин чIезабун букIана. Гьебго мухъалъул прокуратураялъ ва Дагъистаналъул прокурорхисулес гьеб Советский мухъалъул диваналъул хIукмуялда тIасан Дагъистаналъул тIадегIанаб диваналде гIарз хъван букIана.\nАмма диваналъ гьеб нахъчIвана ва цебехун къотIун букIараб хIукмуги хисизабичIо. Гьебго 2008 соналда адвокат ГIадильгерей ГIумаровас жиндир рокъоб къанунги хвезабун, жив адвокат ва лъади диванчIужу йикIин лъаниги, чIухьбарал хасал идарабазул хIалтIухъабазда тIад такъсиргьабиялъул иш рагьейилан тIалаб гьабун гIарз хъван букIун буго. Амма гьелъул хIасил ккечIин бицунеб буго Сапият МухIамадовалъ.\nМухIамадова Сапият: «Такъсиргьабиялъул иш рагьиялъул суал борхун хадуб хасал идарабаз республикаялъул тIадегIанаб диваналъул нухмалъиялде тIадецуйги гьабун адвокат ГIумаровасул рахъккун церехун диваналъ къотIун рукIаралщинал киналго хIукмаби хисизаруна. Гьел ФСБялъул хIалтIухъабазда тIад такъсригьабиялъул иш рагьизеги инкар гьабуна.\nГIумаровасул иш бачуней йикIарай диванчIужуялъ «нуж, батIаго, чIван гурелъулин ругелинги абун» гьезул рокъоб чIухь къануналда рекъон бан бугилан чIезабуна».\nГьелдаса хадуб Россиялда гьеб иш цебетIезе биччалареблъи бичIчIараб мехалда хъван букIанила ГIадильгерей ГIумаровас инсанасул ихтиярал цIунулеб Европаялъул диваналде гIарзилан бицана адвокаталъ.\nГьелъул рагIабазда рекъон диваналъ ГIумаровасул рахъккуни Россиялда тIадаблъун гьабулеб буго хасал идарабазул хIалтIухъабаз гьезие гьабураб рухIиябги материалиябги зарал бецIизе.\nГьединго ГIумаровасул гIарзалда рекъон цIидасан цIех-рех байбихьизеги бегьулила гьеб Европаялъул диваналъ гьединаб хIукму къотIанийилан баян гьабуна гьелъ.


Аьрасатнал Халкьуннал цашиврул кьини |\nАьрасатнал Халкьуннал цашиврул кьини\nНоябрьданул 4-нний Аьрасатнаву дайссар Халкьуннал цашиврул кьинилул шадлугъру. Гьашину бигьалагай кьинину ккаккан дурну дур ноябрьданул 5-мур кьини.\nХалкьуннал цашиврул кьини ккалли дурну дур килисалул ва паччахIлугърал байрандалун. Ва байран 2004 шинал тасттикь дурссар, амма мунил мархри лавгун бур дянивми ттуршукурдавун. Рюриковичтурал паччахIлугърал ирсирал ахир дуркIсса чIумал, Аьрасатнаву дайдирхьуссар аварасса, питнардайсса чIунну. Та чIумал цIа дурккун диркIссар Лжедмитрий 1-нал, мунал баян бувну бивкIссар цува караматшиврий ххассал хьусса паччахIнал арс Дмитрий ушиву. Муния махъ Польшанал аьраллу бувххун, Аьрасатнал чIявусса улкри хъямала бувну бивкIссар. Му захIматсса тагьардануву бикIлил агьалинан багьссар ккаккан дуван цалла чувшиврул хасият. Ополчениялул кьюкьрал ххит буккан бувну бивкIссар Польшанал гарнизонну.\n1612 шинал ноябрьданул 4-нний Польшанал аьралуннал бакIрайн лавсъссар цивппа бух хьушиву. Лжедмитрийл кьамул бувссар Польшанал вакилтал. Гьаман му Аьрасатнан хъуннасса мяъна дусса тарихран хас дурссар Халкьуннал цашиврул кьини.\n2004 шинал ПаччахIлугърал Думалул цIу дуккан дурссар «Аьрасатнал ххувшавурттал кьинирдал хIакъиравусса» закон, муния хьуссар Халкьуннал цашиврул кьини.\n2005 шинал Нижний Новгородрай тIиртIуссар, Москавлив куннасса, гьайкал Мининнун ва Пожарскийн. Москавлив ноябрьданул 4-нний тIутIив дишайссар му гьайкалдануцI.\nПредыдущая записьВ ДГПУ написали этнографический диктантСледующая записьВ. Васильев: «Гьарца проектрах жу ляличIисса къулагъас дуллай буру»


Ва бана гIазу » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nВа бана гIазу...Ва бана гIазу къаси сардилъ, чIахIаго, гIедегIун, гьорода данде къеркьолаго, щибаб гIазул хIули рещтIараб бакIалда ругьун лъеледухъ.\nВа гъавуна ханасе вас. Ва гIодана гьев вас. Йохана эбел, хинлъана, букIинесеб кьуна. О! Аллагь! Лъимер гIодана, лъимералда лъалеб букIинчIо къаси сардилъ дунялалде бачIун букIин, амма гIодана лъимер дунялалде бачIараблъи бичIчIун, гIодана лъимер. Ва рагIана эбелалда льимадул гьаракь, гьимана эбел, рагьана эбелалъ свакарал берал ва кIалъана гьадиан:\nВа кьечIо эбелалъе лъицаниги жаваб. ХIинкъана эбел. РахIат хвана эбелалъул ва кIалъана эбел гьадинан:\n– Бихье дида лъимер...\nВа бихьана эбелалда лъимер. О! Аллагь! Лъимер гьабун буго берал гьечIеб. Берал гьечIо лъимада! ГьечIо берал, ва гьаракь къотIана эбелалъул, кIотун ккана эбел. ГIодилеб – гIодилеб 6укIана лъимер.\nВа бана гIазу...\nВа бана гIазу гьеб сордоялъ чIахIаго, гIедегIун, гьорода данде къеркьелаго, щибаб гIазул хIули рещтIараб бакIалда ругъун лъеледухъ. Ва къотIичIо гIазу лъабго къоялъ, ва къотIичIо гIазу лъабго сордоялъ.\nВа хIинкъана хан жиндирго берал гьечIев васасдаса, ва бичIчIана ханасда цо балагь ккелалде цебе баккараб гIаламат гьаб лъимер букIин. Ва цIакъ хIинкъана хан. Ва кьуна ханас буюрухъ; берал гьечIев вас вугилан бицани, бицарав чиясул бетIер къотIизе, ва бахчана лъимер, лъилниги берчIвалареб бакIалда. ВиччачIо гьелде аскIове эбел тун батIияй чи. Ва гIодана эбел щибаб сордоялъ лъимаде тIаде кьулун.\nЦIар лъуна лъимада ХIикматилан.\nВа йикIана ханасул цо гIолохъанай ясги. Ва букIана гьелда цIар Меседоян. Бокьун букIана Меседое жиндирго вац вихьизе ва кIалъана Меседо инсуда гъадинал рагIабаздалъун:\n– Эмен, Аллагъас дуе гIумру халат гъабеяв, йиччай дун дирго вацасда берчIвазе; хIинкъулей йиго дун, сункьаяли лъаларо... Дида хадуб кидаго цо гIажаибаб гьаракь бачIунеб буго, дида хадуб лъугьун буго цо гIажаибаб гьаракь... Нахъ ялагьула, щибниги батуларо... Эмен, бетIерчIахъад, йиччай дун вацасда берчIвазе... ХIинкъулей йиго дун... къойидаса–къойиде кIодолъулеб гьаракьги буго, те дида вац вихьизе...\nВа йиччана ханас яс ХIикматида берчIвазе. Гьаракь кIанцIана Меседол, вац вихьарабго, ва хIинкъана Меседо цIакъ, ва кIалъана Меседо эбелалда гъадинал рагIабаздалъун:\n– Эбел, дида гьаналъ бицунеб буго нилъер рокъобе балагь бачIунеб бугилан; эбел, дун нужедаса ятIалъизехъин йиго...\n– ЮцIцIа, юцIцIа, дир яс, цIарго бахъуге, дуца бицунеб щиб? Кинаб балагь? ХIикматида балагьилан абизе бегьилищ? Рокъобе балагь бачани, дун росас толейищ? ЦIapгo бахъуге!..\n– Эбел, цIаларав чиясухъе а, щайихасухъе а, цIехе, эбел, гьаб щибилан; балъго гьикъе, эбел, инсуда лъазе тоге, эбел... ХIинкъулей йиго дун...\nВа ана эбел щайихасухъе къаси сардилъ, ва букIана гьеб цIорораб сордо. Балъго гьабуна гьеб росасдаса, цIарго бахъичIо гьелъул хIакъалъулъ лъиданиги. БицинчIо лъиданиги Меседоцаги, хIинкъулей йикIана цIакъ Меседо. Ва бачIунеб букIана балагь, ва унтулсб букIана Меседол ракI, ракъвалел рукIинчIо берал.\nВалагьана щайих васасухъ ва кьурун къедехун вуссана, гьесул сурукълъи бихьун. Цойгиги нухалъ валагьана щайих васасухъ ва кIалъана эбелалда гьадинан:\n– Мухлисат, Аллагьасул лагъ, дир диналъул яц, мун йихьун йиго Аллагьасда ва духъан, дур ургьисан, гьав васасухъан гIадамазде рещтIунеб буго балагь... бачIунеб буго балагь, дир диналъул яц...\n– Щиб балагь? Бице, бице! Бице хехлъи гьабун, дун жанисан турулей йигин!...\n– ХIинкъулев вуго дун ханасдаса, дир диналъул яц, хIинкъулев вуго, Мухлисат.\n– Балъго гьабулеб буго, вай балъгого буго, бице хвезаюге дун...\nВа бицана щайихас Мухлисатида гьадинал рагIабаздалъун:\n– Дур васасда, Мухлисат, диналъул яц, мацI лъаларо, лъазеги гьечIо, амма гьесда лъала нилъер киназулго цIарал. ГьабсагIатги кIола гьесда дурги дирги цIар абизе. Амма, ХIикматица лъил бугониги цIар абуни, гьев чи хвезе вуго... ХIикматида киналго цIарал лъала... Амма жиндирго цIар абураблъи чиясда лъани, лъарабго гьесда ХIикмат чIвазе кIвани, гьев чиги чIаго хутIизе вуго, диналъул яц...\nВа мугъ рехана щайихас Мухлисатидехун ва ана щайих горда аскIове, гьенисан къватIиве валагьизелъун. РоцIараб цIорораб сордо буго къватIиб, киса–кибего тIибитIун буго ХIикмат гьавураб мехалъ бараб гIазу. Ва цIидасан вачIана щайих гIунун хутIарай эбелалда аскIове ва кIалъана щайих гIунун хутIарай эбелалда гьадинан:\n– ЦIарал рикIкIине гьав васас байбихьизе буго, дир диналъул яц, нужер тIадегIанаб хъизамалъул гIадамаздаса... Tlaca лъугьа, Мухлисат...\nВа къулана щайих гIодове, ва бихьичIо Мухлисатида гьесул гьумер, лъачIо гьимулевищ гьев вукIарав, пашманлъунищ вукIаравали.\nВа тIад юссана эбел, берал гьечIеб лъимерги каранде къан, къаси сардилъ, лъиданиги йихьиларедухъ, ва кьолеб букIинчIо кодоб ккураб лъимаца эбелалъул кереналъе хинлъи. Мухлисатица дагьабги цIакъ каранде къана ХIикмат. ЧIвалеб гьечIо хинлъи. Киса–кибего тIибитIун буго гIазу, цIорон буго сордо, цIорон руго къелъ лъурал ганчIал. Ва руго паркъолел цIваби. Ва ялагьана эбел квегIидехун ва, къел ракьанде, цIорорал ганчIазде лъимерги рехун, тIурана эбел. Ва тIерхьана Мухлисат бецIлъулъе ва йихьичIо гьей лъиданиги, Аллагъасда гурони.\nВа щвана Мухлисат рокъое ва гIодана Мухлисат, рокъое щвараб мехалъ. КIалъачIо эбел лъиданиги, кьижун рукIана киналго, рахана эбелалъ нахъасан нуцIа, рахана эбелалъ нахъасан горду. Ва букIана рокъоб сихIкъотIи. Я гIодой чIун букIинчIо эбелалъе рахIат, я яхъун, букIинчIо эбелалъе рахIат. Рагьана эбелалъ цин горду, рагьана эбелалъ хадуб нуцIа. Ва угьун биччана сардица квач гордухъа жанибе, ва цIуна рукъ цIороялъул ва бахъана гьури. Pyxl речIчIун, хьвагIана, кьур–кьудана горда нахъа бигъараб ххам, гьороца речIчIизабун, къана нуцIа. Ва гIодоцана рукъ, ва гIодана цIидасан Мухлисат. Я гIодой чIун, букIинчIо эбелалъе рахIат, я яхъун, букIинчIо эбелалъе рахIат. Къана Мухлисатица гьанжеги горду. Ва бахъана нуцIил къир–къири, ва рагьун бачIана нуцIа, ва хIинкъана Мухлисат. Екерана Мухлисат нуцIида аскIое, къана Мухлисатица нуцIа. Ва бахъана къир–къири, ва рагьун бачIана горду, ва хIинкъана Мухлисат. Ва тIурана эбел рокъоса къватIие, ва цIорона эбелалъул гьурмада магIу. Бортун ана гьелъул кIаз, биххун ана гьелъул рас, ва кверал рахъана къадал ракьанде. Ватана ХIикмат лъураб бакIалда, ватичIо ХIикмат гIодилев. Бихьана эбелалда ХIикматида гъоркь гIазу биун букIин, бихьана эбелалда ХIикматида жемараб юргъан биччун букIин ва бичIчIана эбелалда жиндирго лъимер хинаб букIин. Ва къана Мухлисатица каранде лъимер, ва гIодана Мухлисат, ва бигъана ХIикматил берал гъечIеб гъурмада эбелалъул рас.\nРокъое щвараб мехалъ, бущана эбелалъ кинида лъимер. Ва кIикIана эбелалъ кини, ва рогьунеб букIана дунял, ва бакъвалеб букIана Мухлисатил бадиб магIу. Кьижулев вукIана ХIикмат кинида, ва бачIунеб букIана къо дунялалде. Ва бахъана къир–къири нуцIил, ва бачIана нуцIа рагьун, ва хIинкъана Мухлисат, кьурун юссана гьей, вихьичIо Мухлисатида щивниги. Циндаго тIу–тIун рана ХIикматица живго ккун чIезарун рукIарал кинидул гIарщал, тIаде бахъун бачIана лъимер, гьоркье лъугьана лъимер кинидаса ва эхетана эбелалъул накабазда цебе. Ва кьер тIуна эбелалъул, сородана эбел, ва амма кIвечIо кIалъазе, ахIдезе, ягъаризе, тIуризе. Ва бахъана гордол къир–къири, ва рагьун бачIана горду ва багъарахъдана горда нахъа бигъараб ххам. Ва лъуна ХIикматица эбелалъул накуялда гIажаибго pyxl бугеб жиндирго гьитIинабго квер, ва кIалъана ХIикмат, абуна лъимаца цIар:\n– Меседо, – ян.\nВа бана гIазу циндаго, рогьалил гIужалъ, чIахIаго, гIедегIун, рогьалил гьороде данде къеркьолаго, ракьалда ругъун лъезе бокьараб гIадин. Бана гIазу, ХIикматица «Меседо», – ян абун бахъарабго. «Меседо», – ян абун бахъарабго, лъимер кьурун буссана, квер квалун, киниги балагьун, гьелде тIаде бахана, ва бегана гьениб рахIаталда лъимер, жеги киданиги дунялалде гIазу бачIеб гIадинан.\nВа къакъана эбелалъ жиндирго кверал, ва бахъана гьанжеги нуцIил къир– къири, ва къана гьороца гьеб. Багъарулеб букIинчIо кинида бегараб лъимер, хIохьел цIалеб букIинчIо киниде къуларай эбелалъ. Ва бахъана гордал къир–къири, ва къана горду гьороца. Ялагьана эбел гордухъан, бихьана эбелалда гIазу балеб, ялагьана эбел нуцIихъ, йихьана эбелалда Меседо ячIуней. Кьер тIун буго Меседул, pyxl босун буго Меседул, кIал–мацI ккун буго Меседул. Меседо аскIое гIагарлъанагIан риччулел рукIана эбелалъул берал ва кIалъана эбел гъадинал раг1абаздалъун:\n– Меседо, щиб дуе? Куц–мохъалда кьер гуро, кьенсер–бералда цIа гуро... КIалъай, Меседо...\nВа кIалъана Меседо:\n– Баба, бице гIазу щай гьадинан циндаго бараб? ГIазу щай бараб, баба?\nВа кьечIо эбелалъ ясалъе жаваб, ва гIодун йиччан тана эбел, ва кутакалда унтана эбелалда ясалъул калам.\n– Эбел, щаяли лъаларо, нилъ кIияцаго ХIикмат чIвазе ккола... Гурони, баба, гьес нилъ чIвазе руго киналго, дида гьаналъ бицунеб буго... Эбел...\n– БетIер сверун буго дур, Меседо... ХIикматица гIадамал чIвалин лъица абураб, кинида бугеб лъимаца гIадан кин чIвалев? ЮцIцIа, цIарбахъад, къватIибе рагIани щибилан абилеб...\n– Гуро, эбел, гуро... Дида бихьана, макьилъ бихьана... кIигьуждулъа гIебав, логода ворхатав, я гулица ворлъуларев, я хвалчаца къотIуларев чи вугоан... Щаяли лъаларо, дун гьесда хаду–хадуй уней йигоан; дида, гьесул гIетIул цIураб мугь, гурони бихьулеб бук1инчIо; гIебаб мугь, борхатаб лага, тIад щибниги гьечIеб гIицIаб черх. Гьес данде кара–ккарасда кьабулеб букIана, гьев чиясул хъаталъ, гъотIодаса гIеч гIадин, тIун рехулел рукIана гIадамазул бутIрул... Гьесул гIицIаб черхалдеги рачIунел рукIана тIираби... рукIана бидул лъалкIал... Циндаго гьев лъалхъана, гIенеккана; квер хьвагIичIого, щибниги гьабичIого риччан тана аск1осан унел гIадамал, ва заманалдасан, эбел, кьурун вуссун дихъ валагьана! Эбел! Расул цIун бугоан, эбел, махIу–квачI, керен. Ялагьана гьесул гъурмахъ эбел, эбел, берал гьечIоан гьев чияеда, эбел, дуда бичIчIулеб бугищ? БЕРАЛ ГЬЕЧ1ОАН. Огь! БетIергьан Аллагь... Макьидаса йорчIараб мехалъ, эбел, гьаб гIазу балеб батана...\nВа юцIцIана Меседо циндаго, гьедин абун бахъарабго; бихьана Меседода эбелалъул бадибги магIу букIин, ва гьабуна Меседоца гIажаиблъи:\n– Щиб ккараб, эбел? Дуе щиб?\nВа кIалъана эбел гьадинан:\n– АскIоегIан ячIа, дир яс, киниялда аскIоегIан къай...\nВа ячIана Меседо киниялда аскIое, ва гIажаиблъи гьабун ялагьана Меседо тIутIун рарал кинидал гIарщазухъ ва кинида вегерав ХIикматихъ; ва чIана Меседо гIенеккун.\nВа кIалъана эбел гьадинин:\n– Меседо, гьанже Хiикматида т1ад яччун ч1а… Кваранаб кверги битIун мукъулукъалде ккезабун, тIад яччун чIа... дица рогьалил как бан бахъинегIан...\nВа нахъе кIанцIана Меседо, эбелалъ гьал рагIаби абураб мехалъ, ва хIинкъана Меседо эбелалъукьа цIакъ; бокьун букIана Меседуе къватIие тIурун ине, амма тIуричIо.\n– Меседо, малъараб гьабе!..\n– Мун гIадаллъунищ, эбел, я дун макьилъищ, эбел?\n– Дун гIадаллъунги гуро, мун макьилъги гуро, малъараб гьабе, дуе гIумру бокьун батани...\nВа бигъулеб букIана горда гIазу, ва квачалеб, бецIлъулеб букIана рукъ. Ва бихьулеб букIинчIо лъиданиги, Аллагьасда гуреб, эбелалъулги ясалъулги хIохьел цоцалъ жубалеб букIин, ва лъалеб букIинчIо лъиданиги, Аллагьасда гуреб, Мухлисатил ракIалда щиб бугебали.\n– Меседо, дир хирияй яс, дуца эбелалъул гьари къабул гьабулареб батани, гIазу къот1угеянгIаги гьаре Аллагьасда...\n– Щай, эбел?\n– Меседо, гIазу балебгIан заманалъ гурони, дуе гIумру гьечIо...\n– Дица ХIикмат гъанкъани?...\n– Дуца ХIикмат гъанкъани, гIазу къотIизе тогеян мун Аллагьасда гьардезе кколаро...\nВа гIенеккун чIана Меседо, ва къулана гьей лъимаде тIаде, ва регьана Меседуца кверал ХIикмат гьанкъизе... Тункана эбелалъ жиндирго яс нахъе, тункана эбелалъ жиндирго яс нахъе, ццидалъ, гIасилъун лъугьун, балеб гIазуялъе квешезе гIадин; кIвечIо эбелалда жиндирго васасде квер бегьизе тезе. БукIинчIо гьединаб лъимер дунялалда лъилниги. Ва букIана квач рокъоб жаниб.\n– Эбел, щай дуца дун тункарай? Щай эбел?\nВа кIолеб букIинчIо эбелалда цояб лъимерги чIван, цойгидалъе гIумру кьезе, ва кIалъана эбел гьадинан:\n– Меседо, тIаса лъугьа...\n– Дуца гурищ дида гьарараб гьанкъеян?..\n– Гъанкъе, гьанкъе, гьанкъе... ХIикмат гьанкъичIони, дуе гIумру гьечIо...\nВа яхъана т1аде Меседу, ва къана киниялде аск1оег1ан. Ва рит1ана гьелъ кверал цере Х1икмат гъанкъизе г1оло… Ва гьенжеги нахъе тункана эбелалъ жиндирго яс, нахъе тункана ццидалъ, балеб г1азу жиндаго ч1езабизе к1велеб г1адин. Ва г1одой ккана Меседу ц1орораб ч1арбида. Ва руц1ц1ун ч1ана к1иялго, ва ралагьана гордухъан.\nВа къат1ана г1азу\nВа къат1ана г1азу эбелалъе квешезе г1адин, къат1ана дагьаб цебег1ан къат1изе бегьулеб бук1нч1еб г1адин. Къат1ана циндаго, циндаго байбихьарабго г1адин.\nУгьдана Меседу ч1арбидаги егун, угьдана эбел ясалде т1адеги къалун. Рогьалил как ах1улеб гьаркьил ц1уна дунял, Меседул угьдиялъул ц1уна рукъ. Ва сородана Меседу ч1арбидаги егун, ва квачалъ ккун ч1езаюрай г1адин г1унана, багъарич1о цониги лага. Ва г1унана Меседу ч1арбида т1ад, ва йигъана Мухлисат Месудада т1ад.\nВа яхъинч1о т1ок1ай Меседу т1аде, ва къот1ич1о Мухлисатил угьи. Ва бихьулеб бук1нч1о Х1икматида щибниги…\nВа лъана шайихасда Меседу хварайлъи, ва рак1бух1ана гьесул балагь бач1унеб бук1ин т1оцебе жиндицаго Мухлисатида бициналдаса. Х1инкъана щайих ханасдаса. Бук1к1ун ана щайихасул рак1 ва рах1ат хвана гьесул, х1инкъана гьев Мухлсатица ханасда бицинилан, х1инкъана, Мухлисатица балъго гьабилин абун бук1аниги, рак1бух1ана бищунго цебе ханасда балагь бач1инеб бугилан жиндицаго бицинч1олъиялдаса. «Х1икматида к1ола ханасулги ц1ар рехсезе, гьединги бицана дица Мухлисатида. Х1икматица ханасул ц1ар рехсезе бугиланги бицана дица Мухлисатида, гьелъ гьединан бицуна ханасдаги. Гьелда кинаб бугониги шаклъи гьеч1о… Дун цеве ккезе ккола ханасухъе, дицаго бицине ккола гьесда кинабго. Дун цеве ккани ханасул ццидакьа ворч1изеги бугьула. Г1адалаб жо гьабуна дица. Буго гури т1ахьазда х1акъикъатги рит1ухълъиги балагьулев чи г1адамазда гьоркьов бищунго т1алих1 къосарав вугилан… Лъалаан гури дида бит1араб бицине лъиениги бокьулареблъи… Буго цо къуват, гьелъие мут1иг1лъизеги кколла…»\nВа боржун бач1ана щайихасул рокъобе жанибе т1ут1. Ва г1ажаиблъи гьабуна щайихас хасел бакьулъ т1ут1 боржун бач1иналда. Женжедана т1ут1 щайхасул рокъоб жаниб, ва женжедана т1ут1 хъанхъараялъ кквезег1ан. Ва т1ерк1ана т1ут1 хъанхъаралъукьа жибго борч1изе хьулалда, т1ерк1ана т1ут1 т1аде нусиреч бач1инег1ан. Ва ц1уна нусиречалъ т1от1ол ургьимес ва бакъвана т1ут1. Бихьана щайихасда гьеб кинабго ва гьимана щайих.\nВа пикру гьабуна щайихас: « Гьададин гьабизе буго ханасги дие. Т1от1ол г1айиб гуро хъанхъараялъукье гьеб кке, дирги г1айиб гуро Махлисат дихъе яч1ин. Щайихзаби г1емер руго, амма дица гурони щиб ккезе бугебали бит1ун бицинч1о, дир бет1ер гурони ханасул хонжрокь гьеч1о. Къуваталда бич1ч1уларо жиндиего данде кколареб жо, къуваталъул ццин бахъуна киг1ан бит1аралдаги, жиндиеего бокьулеб гьеч1они…»\nВа вач1ана щайих хъанхъварялда аск1ове, валгьана бакъвараб т1от1охъ ва т1ут1ун бана щайихас хъанхъра. Ва шурана щайихас:\n– TIaca лъугьа, нусиреч, Аллагьас бижараб pyxl...\nВа гьабуна шайихас гьадинан пикраби: «Буго къуваталдаса бергьине кIолеб къуватги – бетIер. Бугьие бугьа камуларо, бокьараб сихIруялъги, лъикI хIалтIулеб бетIералъги гьоркье рехула гьеб. Гьаб дунялалда бетIер цIунизе ккола ботIроца.\nДунго ина ханасда аскIове ХIикматил хIакъалъулъ бицине. Мухлисатидаса цеве дун щвезе ккола гьеб хабаргун. Нусиречалда кколеб батани, жиндаса къуватаб жо гьечIилан – буго – сихIру, инсанасул пикру. Жанисан цIцIун бакъвазабураб тIотIодаса загIипаб жо гьечIилан кколеб батани буго – бетIер гьечIеб къуват».\nВа щайихасда цебесан бекерун ана кету, бекерун ана кету, ва бана гьелъ нуцIида квачI, ва рагьун бачIана нуцIа, ва гьимана щайих:\n– Баркала... гьале гьабсагIат хадув гьела... гьале къватIиве лъугьунев вуго...\nВа лъугьана щайих рокъоса къватIиве ва щвана щайих ханасул дове.\n– АссаламугIалайкум, бетIерчIахъад... гIумру кьеги дуеги, тухумалъеги ва дур тухумалда сверухъе ругелщиназеги, ХIикматие хутIизегIан...\nВа валагьана щайихасухъ хан, ва кIалъана щайихасда хан:\n– Мун Аллагъас вачарав ватани, вагIалайкум салам, диналъул вац, мун зигара базе вачIарав ватани, щиб цIакъ дур кIалдиб рекъечIеб калам?\n– БетIерчIахъадие рекIее гIечIеб батани, дица ХIикматил рахъалъан абураб рагIи, бетIерчIахъадиде цеве къулун гьарулеб буго тIаса лъугьаян, бетIерчIахъадида бичIчIун батичIони, дица абураб рагIул магIна, гIодобе бетIерги къулун гьарулеб буго, бичIчIизабизе ихтияр кьеян.\n– Гьаб балагъалъукье ккун керен бакъварав...\n– Гьеб балагьалъукье ккун керен дур бакъвазабуна ХIикматица, бетIерчIахъад...\n– БичIчIичIо дида, Аллагьасул лагь...\n– ХIикматилан дуца цIар кьураб лъимер букIин, кигIан дуца бахчаниги, бетIерчIахъад, дида лъала, Аллагьасда кинабго бихьула... ХIикматица дур тухумалъеги, инсанияталъеги балагь бачIанилан бицине вачIарав вуго дунги. Цо балагь дуда бихьана. Гьанжесала ХIикматица кинав тIаса вищелевали Аллагьасда лъала. ТIоцебе ХIикматица гьаб улка–ракьалда берцинлъиялъул чIел босарай дур ясалъул цIар абуна, ХIикматица берцинлъи тIаса бищана. Гьанжесала кинаб тIаса бищилеб? Щив тIаса вищилев? Мухлисатилищ? Мунищ? ХIикматица цIар абу–абурав хвезе вуго. Гьединан ана гьаб дунялалдаса Меседо...\nВа гьединан кинабго бицана щайихас ханасда, ва гIенеккана гьесухъ хан цIакъ кIвар кьун, ва гьикъана ханас щайихасда:\n– Дуца гьеб кинабго Мухлисатидаги бицарабищ?\nВа гордухъан речIчIун бачIун, рукъ бакьулъги щун, щущан ана бакъул чIор.\n– Дица Мухлисатида кинабго бицана, бетIерчIахъад, гIайиб ккун батани, тамихI гьабе, бетIерчIахъад...\nВа кьечIо ханас жаваб. Циндаго рукъ бакьулъ речIчIараб бакъул чIоралда аскIобе бекерун бачIана кету, махI сунтIана гьелъ канлъул, ана тIурун гьеб нуцIида аскIобе, бана нуцIида квачI гьелъ ва рагьун бачIана нуцIа.\nВа абуна щайихас щурун, гьадинан:\n– Баркала... гьале гьасабгIат къватIиве лъугьина...\nВа абуна щайихас рагIизабун, гьадинан:\n– Дур изну батани, бетIерчIахъад, дун Аллагьасеги дуеги хъулухъ гьабизе ина...\nВа ана щайих ханасул рокъоса къватIиве. Ва ячIана Мухлисат ханасул рокъое. Ва тIадбуссун гордухъа къватIибе ана бакъул чIор, ва, хъухьлъун, циндаго кьерхана дунял.\n– БетIерчIахъад, балагь... – илан абулеб букIана Мухлисатица, амма ханас эхеде кверги битIун чIезаюна гьей. Ццин бахъун букIана ханасул.\nВа кIалъана хан, ццин бахъун:\n– Мухлисат, нилъер яс хвезе Аллагьас щиб багьана батараб?\n– Аллагьасе багьана къваригIунаро, къоял лъугIани...\nВа гIенеккун чIана хан дагьаб мехалъ, ва кьерхун ана дунял дагьабги.\n– Меседо хвелалде, щиб paгIи абураб ХIикматица, бице Мухлисат?\n– Кинида бугеб лъимер кIалъаларо, бетIерчIахъад.\n– Мухлисат, гьереси бицани, Аллагьасул ццин бахъуна...\n– Дурго хабалъ мун, дирго хабалъ дун...\n– Дуе лъугьараб щиб, Мухлисат? ЩайтIабаца ккунищ, диде бахъараб ццинищ? Ялъуни габуралда тIад бетIер бакIлъунищ?\nВа бачIана бекерун кету, ва женжедана гьеб дагьаб цебегIан бакъул чIор речIчIун букIараб бакIалда, ва ана гьеб бекерун нуцIида аскIобе, ва бана гьелъ нуцIида квачI, ва рагьун бачIана нуц1а, ва амма бихьичIо гьеб Мухлисатида.\n– Жакъа лъалареб, метер лъалареб дунял буго, бетIерчIахъад... Меседоги, мунагьал чурад, ана нилъедаса, бугеб лъимерги нилъер лъугьинчIеб буго... дие бокьун буго дуца васигат хъван тезе, бетIерчIахъад...\nВа бахъана ханасул ццин, ва гIурччинлъана хан ццидаца, ва вахъана хан тIаде...\n– Гьаниеги ячIун, гьерсал рицарал гIечIого..., – ян абулеб букIана ханас, амма ццидаца гьанкъулев вукIун, кIалъан бажаричIо ханасухъа.\n– Дуе битIараб рагIизе бокьун бугеб батани, дица битIарабги бицина, гьересиялъул бакIалда, бетIерчIахъад – илан абуна Мухлисатида. Гьелъул я ццин бахъун букIинчIо, гьелъул я гьаракь хисун букIинчIо.\nВа абуна Мухлисатица гьадинан:\n– БитIараб бокьулев чиясда абулеб буго... Ва ахIдана хан:\n– Кинидаса тIаде вахъун вачIана ХIикмат, кинидаса тIаде вахъун вачIана ХIикмат, кинидул гIарщалги тIутIун ран...\nВа ахIдана хан:\n– Дир накалда лъуна ХIикматица бакIаб жиндирго квер...\n– Хехлъи гьабун бице: лъил цIар абураб?! Ва абуна Мухлисатица гьадинан:\n– Дур цIар абуна, талихIкъад, дур цIар абуна... Ва бана гIазу...\nВа бана гIазу гьеб къоялъ чIахIаго, гIедегIун, гьорода данде къеркьолаго, щибаб гIазул хIули рещтIараб бакIалда ругъун лъеледухъ.\nВа букIинчIо ханасе рахIат, я гIодов чIун букIинчIо ханасе рахIат, я эхетун бук1инч1о рах1ат. Ва хIинкъулев вукIана гьев рокъоб бугеб щибаб тIагIелалъукьа, ва хIинкъулев вукIана гьев жиндицаго гьаракь бахъинабуниги. Ва къатIулеб букIинчIо гIазу.\nВа бачIана боржун рокъобе жанибе тIутI, ва женжедана гьеб горда цебе, ва женжедана хадуб гьеб нусиречалъ бессараб хъанхъраялда аскIоб, ва женжедана гьениб хIутI хъанхъраялъ кквезегIан. Ва ккуна тIутI, бекерун бачIана нусиреч ва, жанисанги цIцIун, бакъвазабуна тIутI.\nВа амма бихьичIо гьеб ханасда.\nКъатIулеб букIинчIо гIазу, рахIат букIинчIо ханасе.\nВа гьадинал пикраби гъарулел рукIана ханас: «Щай? Сундухъ? Щай дир цIар абизе кколеб? Дица лъие кинаб хIалихьалъи гъабураб? Дир бечелъи гIадамазухъа бахъараб бугилан, дие тамихI гьабулеб батани, гIадамазе жидеего бокьула гIарац бугеб бакIалде гIарац кьезе: гIадамал гIадалал рукIиналъул жаваб кьезе дитIейищ ккезс кколеб? Г1арац бугелъубе гIарац чвахулеб букIин дир гIайиб кколаро. Дир тIолабго гIумро талихIаб букIанилан бецIун дие кьураб хвел гьаб батани, Аллагъасда кутакалда лъикI лъала гьаб улка–ракьалда дидаса талихI къарав чи вукIинчIевлъи. ГIадамазда ракIалде ккола хинаб ретIелги бугони, лъикIаб квенги бугони, талихIин гьеб кколебилан. Сундухъ дие хвел? Щай, унти гурого, щокълъи гурого, щибниги гьечIого вугев чи хвезе кколев?..»\nЯ гIодов чIун, букIинчIо ханасе рахIат, я гордохъа къватIиве валагьун, букIинчIо ханасе рахIат. Ва балеб букIана гIазу, ва бецIлъулеб букIана дунял. Ва балеб букIинчIо гIетI квачалев вугев ханасда.\nВа гьединал пикраби гьарулел рукIана ханас: «Дир гIарац буго, гIарац. Гьаб дунялалъул бидурихьалъан хьвадулб би, инсанасул къуват, дунялалъулго pyxl–гIарац, г1арац буго дихъ. ГIарац, кибе араб дур pyxl? Щай мун кагьтиде сверараб?\nЩай гьаб гурони гьунар гьечIеб мун дица данде гьабун букIараб? Щай мун къолеб ХIикматикьа?»\nВа паркъун ана ханасда цебесан цо рагIад, ва хIикмалъана хан. Бокьун букIана ханасе ахIдезе, амма кIолеб букIинчIо ханасда ахIдезе. Бокьун букIана ханасе рокъоса къватIиве кIанцIизе, амма кIолеб букIинчIо ханасда рокъоса къватIиве кIанцIизе. Ва бахъана ханасда аскIоб цо хIухьел цIалеб гIадаб гьаракь, ва кьурун вуссана хан, ва бихьана ханасда паркъун унеб добго рагIад.\nВа сородана ханасул гьаракь; гьадинал рагIаби абулеб мехалъ:\n– Мун щиб?\nВа рагIана ханасда гьадинаб жаваб:\n– Дуе щиб бокьараб?\n– Дур суалазе жаваб кьезе...\nВа хIинкъана хан дагьавги цIакъ, ва къана хан нахъегIан, ва къана хан нахъегIан, къадада тункизегIан. Валагьана хан мокърукье, бихьичIо ханасда рагIад, бихьана ханасда нусиреч, бихьана ханасда жанисан цIцIун бакъвазабураб тIутI. Ва гьабуна гIажаиблъи ханас жиндирго рокъоб хъанхъра батиялда.\nВа паркъана гьанжеги добго рагIад, ва паркъана добго рагIад чIарбидасан.\n– ХIакъикъат, бице щай дун хвезе кколев, сундухъ дидаса рецIел босулеб бугеб?\n– Мун вижиялдаса рецIел босулеб буго...\n– Дун гIодилаго гьавуна, дие вижизе бокьун букIинчIо...\n– Велъулаго хваха гьанже...\n– КIвелаан, инсан, магIишат гьабулев вукIинчIевани, гIадамазда гьоркьов цIар балагьулев вукIинчIевани, тIадегIанлъи, ханлъи бокьун вукIинчIевани... Аллагъасул рикъзи дуеги камилароан, дуе гьеб гIечIо. Гьаб дунялалда кигIан лъикI инсан ватаниги, гьедигIан захIмалъизе буго добцояб дунялалде инеги...\n– ХIакъикъат, алжанищ дие щолеб, жужахIалъувейищ дун кколев?\n– Мунагьазда гьикъе. Гьардухъанасда цебе къараб нуцIида гьикъе, дур чорхолъ бугеб чIухIиялда гьикъе, дуца гIодобе тIураб чанил биялда гьикъе. Жаваб кьезе кколареб щибниги гьечIо. Чан нухалъ мун велъун ватаниги, гьебгощинаб нухалъ гIодизе ккола. Жавабалъукьа хIинкъунлъидал, мун гьабсагIат ХIикмат чIвазе ургъулев вугевги...\n– Дуда щиб лъалеб?\n– Дун ХIакъикъат буго...\nВа рачIана рокъоре жанире рекерун гIадамал, ва щур–щудана цоцазда рокъоре жанире рекерун рачIарал гIадамал:\n– Балагье, хан гIадаллъана...\n– Балагье, хан живго–жиндаго гаргадилев вуго...\n– Балагье, хан тамахлъана... ГIарцуда кумек гьарулев вуго...\nВа валагьана хан гIадамазухъ, ва лъана ханасда гьел киналго жиндирго рагьдателал рукIин. Ва валагьана хан щивасул бадиве, ва кIалъана хан гьадинан:\n– Щай нужер берал гьединал хъантIарал ругел? ГIадамал, нужеда щай, бацIазда бидул махI гIадин, дир гIарцул махI чIвараб? Холаро дун, холаро! Лъан букIа, холаро! Щоларо нужер цонигиясухъе дир шагьи. TIaгIa! TIaгIa гьаниса, цо гIадан хутIичIого! Лагьзал руго нуж, лагьзал... Нужее гIарац бегьуларо, нужеда гьеб щибали лъаларо, нужеда гIарац хIехьезе кIоларо. Лагьзадерица гIарац хIехьоларо! Кодоб гIарац кквезе лъалел гIадамазул чорхолъ би батIияб букIуна. TIaгIa гьаниса!\nВа ана гIадамал къватIире, жанире рачIарал гIадинго, хIелхIедилаго. Ва гьимана хан, гьимана хан гьадинаб пикруги бачIун: «Дун хан гуро, дун гьабсагIат щибниги гьабизе кIолареб жаназа буго, гIадамазухъ балагье, дица, жаназаялъ гьаракь гьабураб мехалъ, накабазда чIезе къач1ан. Лагьзадерил ракIазухъ балагье. Гьалищ ал гIадамал? Гьалги ракьалда тунищха, дун хвезе кколев?»\nВа ракIалде ккана ханасда ХIикмат чIвазе.\nВа рукIкIана дунял, ва бецIлъана дунял, бецIлъиялъ тIад баччун гьункизабулеб букIана ракьалда рещтIунеб бугеб гIазу. ГIазуца, жибго ракьалда бегилалде, борлъ–борлъун балеб букIана сордо. КъатIизе ракIалда букIинчIо гIазуда. «Жеги къатIизе ракIалда гьечIо гIазуда», – ян пикру гъабуна ханас, гордохъа къватIивеги валагьун. «КъатIизе заман щолеб буго», – ян пикру гьабуна гIазуца гордухъа къватIибе баккараб ханасул гьумер бихьигун. ХъахIлъун бугоан гьеб, хъачIлъун бугоан гьеб, бакъван бугоан гьеб, нусиречалъухъ букIараб гIадин, берал хутIун ругоан гIицIго гьелда.\nВа ана хан ХIикматихъе, ва ватичIо ХIикматида аскIов щивниги. Лъалхъана хан, гIенеккана хан. Сундулниги ургьел гьечIого цIалеб буго берал гьечIев васас хIохьел. Ва къана хан киниялда аскIове ва нахъе рехана киниялда бараб юргъан. О, Аллагъ, гьадиг1ан сурукъабгийищ дунялалда pyxl бижизе кколеб?! Ва регьана ханас лъимер гъанкъизе кверал, ва тIур–тIудана лъимералда тIад инсул кверал, кIвечIо кверазда кинида бегараб рухIчIаголъиялда хъвазе. ХIинкъана кверал. Ва кIолеб букIинчIо кверазда ХIикматие щибниги гьабичIого тIад руссинеги, ва бичIчIулеб букIана кверазда лъимер гъанкъизе кколеблъиги ва гIагарлъана гьанжесалаги кверал заргIанасеб ботIрода аскIоре, ва ургьел гьечIого цIалеб букIана лъимаца хIухьел. Ва циндаго мугъзада къараб цIорораб маххуца бухIизабуна ханасул мугь, ва рагIана ханасда нахъасан чIужугIаданалъул хIинкъараб гьаракь. Унтизе лъугьана ханасда мугь, кIолеб букIинчIо ханасда нахъ валагьизе, унтизе лъугьана ханасда мугь. Ва кIалъана хан гьадинан:\n– Мухлисат, мунищ? Мунищ, Мухлисат?..\nВа кIалъана ханасул мугъзада нахъа эхетарай Мухлисат гьадинан:\n– У, дун йиго...\n– Мухлисат, щайха дун холарев, щай дун гIодов кколарев?\nВа доегIан къана ханасул мугъзада нахъа эхетарай Мухлисат.\n– Щайгурого, жеги гIазу къатIун гьечIого, гIазу къатIичIого мун холаро...\nВа ворхун вачIана хан, ва гьимана хан цIакъ захIматго:\n– Мухлисат, дир мугъги магIицайищ биччараб?\n– У, бетIерчIахъад...\nВа тартадана хан, кинида аскIоса Мухлисатида аскIове вачIунаго ва кIалъана хан Мухлисатида цевеги эхетун:\n– ГIазу къатIулеб гьечIебищали хал гьабе, Мухлисат...\nВа ялагьана Мухлисат гордохъан, ва кIалъана Мухлисат гьадинан:\n– ТIарамагьадисеб гьари бугелъул тIубазабе; горда аскIоеги ун хал гьабе, Мухлисат...\nВа ана Мухлисат горда аскIоегIан, ва ялагьана Мухлисат гордухъа къватIие, кIанцIана гьелъул гьаракь ва к Iалъана Мухлисат гьадинан:\n– ГIазу къатIана, талихIкъос... Ва кIалъана хан гьадинан:\nВа тарана хан, ва рехун ана хан нахъехун; ва ккана хан мугъалде, тункана чIарбида мугъзада къан букIараб хонжрол хъахIаб гIоркь, къана гьеб дагьабги гъваридго, ва баккун бачIана гьеб карандасахун.\nВа бихьичIо гьеб лъимералда.\nВа бекерун бачIана рогъалилъ рокъобе жанибе кету, ва свери бахъана гьелъ жегиги чIарбиде рехун бугеб ханасул жаназаялда тIад бетараб гьесул биялда квачI хъварабго, ва нахъе кIанцIана кету, ва тIад буссун рокъоса къватIибе тIурун ана кету. Ва бихьинчIо гьеб гьанжеги Мухлисатида, ва йикIана Мухлисат жегиги горда аскIой эхетун, ва йикIана гьей ХIикматихъ ялагьун. Ва багьарахъдана лъимер, ва екерана лъимералда аскIое эбел, кIусана эбел киниялда цее, ва бачIана эбелалъул бадиса магIу ва кIалъана пакъир гьадинан:\n– ХIикмат, дир хирач, дир pyxl, Аллагьасе гIоло бегьулеблъун батани – абуге тIокIаб щибниги... ХIикмат, дир лъимер, дир цохIо бугеб лъимер, кIалъаге тIокIав, Аллагьасе гIоло кIалъаге.\nВа тIу–тIун рана ХIикматица гьанжеги живго ккун рукIарал кинидул гIарщал, вахъана ХIикмат тIаде, лъугьана кинидаса гьоркье, ва къана эбелалде аскIовегIан. ХIинкъана цIакъ эбел ва лъуна ХIикматица эбелалъул накалда жиндирго гьитIинаб ва цIакъ бакIаб квер.\n– ХIикмат, Аллагьасе гIоло кIалъаге, дир месед, дир хирач, кIалъаге, гьале гIодоб наку чIван гьарулеб буго, Аллагьасе гIоло кIалъаге, кIалъаге, дир месед, – илан гьардана эбел жиндирго лъимада ва йикIана эбел гIодилей.\nВа кIалъана ХIикмат, ва абуна гьес гьадинан:\nВа бана гIазу гьеб рогьалилъ, чIахIаго, гIедегIун, гьорода данде къеркьолаго, щибаб гIазул хIули речIчIараб бакIалда ругъун лъеледухъ.\nВа pyxl босун ана Мухлисатил чорхолъа, ва ккана Мухлисат гIодой ва гиргидана гьей чIарбида, гьадин ахIдолаго:\n– БетIергьан Аллагь, дида щиб мунагь бугеб? Сундухъ дица гIумру кьезе кколеб? Дица гурищ ХIикматихъ гIолохъанай яс кьурай? Дица гурищ ХIикмат ханасухъе чIвазе течIев? Сундухъ, Бет1ергьан Аллагь, щиб мунагь букIун?...\nВа йикIана Мухлисат гьединан гIодилей, ва циндаго тIаде яхъана гьей, вихьана гьелда ХIикмат жегиги додинго киниялда цеве эхетун. Вачана Мухлисатица вас кодове, ва абуна Мухлисатица гьадинан:\n– ХIикмат, щай дуца Мухлисатилан абураб? Дир цIар ккола гьеб... дур эбел ккола дун... дицайин мун гьавурав, дицайин мун цIунарав. Дун щай ХIикмат хвезе кколей... Дуда хвел щибали лъалищ, дир вас?\nЯ кIалъалев вукIинчIо ХIикмат, я вагъарулев вукIинчIо ХIикмат. Эбелалъ гьев каранде къалевги вукIинчIо, эбелалда гьесдасан хинлъи чIвалебги букIинчIо, эбелалда гьесул бакIлъиги лъалеб букIинчIо. Ва вачана эбелалъ гьев ханасул жаназаялде аскIове ва лъуна гьев эбелалъ чIарбида. ВагъаричIого чIана ХIикмат. Ва босана эбелалъ ХIикматил квер жиндирго кверзукье, ва лъулъазабуна гьеб ханасул надалда, ханасул гьурмада, ва къазабуна лъимадул квер ханасул магжилъ.\n– Гьале, гьале дир вас хвел... Гьале дуца чIварав дурго дада, гьале дуца гьабураб хIалтIи... Лъалебищ дуда хвел щиб жояли?..\nВа босана эбелалъ ХIикматил квачI жиндирго хъатикье ва къазабуна гьеб бетараб, цIорораб ханасул бидулъ. Ва гьимана ХIикмат, ва бокьана ХIикматие хвалда квер хъвазе. Бихьана Мухлисатида гьеб гъими, гIасилъана Мухлисат гьеб гьими бихьигун.\nНахъе вачана эбелалъ ХIикмат, нахъе вачана жаназаялда aскloca, горда тIад вегизавун лъуна эбелалъ вас, ва рагьана эбелалъ горду. Ва чIвана гьелъул гьурмада цIорой, ва бакъвазабуна гьелъул гьумер цIороялъ, ва хьвагIелеб букIана горда нахъа бигъараб ххам. Къир–къидана нуцIа, рагьун бачIана нуцIа, ялагьана эбел горде рехараб гIицIаб лъимадухъ, жийго квачазе лъугьана эбел, гьелъухъ ялагьун. Биунеб букIинчIо лъимаде тIаде ккараб г1азул хIули, биунеб букIана гьороца рокъобе жанибе хъамун бачIараб гIазу. Биччизе лъугьана рукъ, биччулеб букIинчIо Мухлисатил гьумер. Ва тункана Мухлисатица лъимер гордухъа гъоркье, ва къана Мухлисатица гордо. Къир–къири бахъана нуцIил, ва жибго къан ана нуцIа. Эхетун чIана эбел горда цеего, пикру гьабуна эбелалъ жийго хвеялдаса ХIикмат хвей лъикIилан.\nВа паркъана рокъоб жаниб рагIад, ва кIанцIана хIинкъарай эбелалъул гьаракь. Ва паркъана цойгиги нухалъ рагIад, ва сородана эбелалъул гьаракь, гьал рагIаби абулеб мехалъ:\n– Гьанив щив вугев? Мун щив?\nВа хIинкъана эбел, ва бичIчIичIо эбелалда щив вачIаравали:\n– Щиб дуе къваригIараб?\n– Мун гордухъа къватIие ялагьизе...\nВа ялагьана эбел гордухъа къватIие: жегиги балеб гIазуги буго, доба горда гьоркь гIазулъ бегун лъимерги буго. Ва рагIана эбелалда ХIакъикъаталъ абулеб:\n– Щиб рагIулеб бугеб, Мухлисат...\n– ХIикмат кIалъалев вуго...\n– Щибилан ХIикматица абураб?\n– Щайихасул цIар...\nВа къана Мухлисатица горду, ва тIурана Мухлисат горда acxloca, бичIчIана эбелалда ХIикмат холаревлъи, жиндаго ХIикмат чIвазе кIвечIолъи. Ва бичIчIана Мухлисатида гIазу къатIарабго, жиндаго цадахъ щайихги хвезе вукIин, ва тIокIав ХIикматил балъголъи лъалев чи ракьалда хутIизе гьечIолъи. Ва биччана Мухлисатил гьумер. Ва екерана Мухлисат гьанжеги горда аскIое, рагьана горду, ва бигъана гьанжеги гьурмада гIазуги цIоройги. КIанцIана жийгоги гордухъа къватIие ва хурхана васасда тIад. Къочарана эбел васасул цIорораб гьурмада, каранде къана гIажаибго тIадагълъараб васасул черх, ва кIалъана эбел гьадинан:\n– ХIикмат, те дун ракьалда, щай дун чIвалей... ХIикмат, дир хирач...\nВа бихьана Мухлисатида ХIикмат гьимулев, ва гIасилъана Мухлисат гьанжесалаги, ва рехана эбелалъ лъимер гIазулъе, ва жийго харана эбел гордухъе, лъугьана рокъое жание.\nВа кIалъана гьелда ХIакъикъат:\n– Мухлисат, гъардоге мун ХIикматида, абуге дун дур эбел йигилан, дица дуе гIемераб лъикIлъи гьабунилан, дуе гlyмру дица кьунилан, эбел йигин жий чIаго тейилан...\n– Гьесда щибниги бихьуларого... берал гьечIо ХIикматида. Гьесда лъаларо лъил цIар абулеб бугебали...\nВа гIадаллъана эбел, я екерахъдана гьей рукъ сверун, я ч1чIичIч1идана гьей чIарбида егун. Ва ялагьана Мухлисат ханасул жаназаялъухъ ва кIалъана Мухлисат гьадинан:\n– Мун щай гьимуларев, бетIерчIахъад?.. Доле горда гъоркь дур вас гьимулев вуго...\nВа елъанхъана Мухлисат, гIасиял гъаркьалги гъарун, ва елъанхъана Мухлисат, цойгиги нухалъ рагIад паркъизегIан. РагIад паркъарабго, юцIцIана Мухлисат, ва рагIана гьелда ХIакъикъатил гьаракь:\n– Мухлисат, якке гордухъа къватIие...\nВа ялагьана Мухлисат гордухъа къватIие: жеги балеб гIазуги буго, жеги пулеб гьуриги буго, амма доба горда гъоркь лъимер гьечIо. Лъимер гьечIо доба гьоркьа бегун, лъимералъул бакIалда гIазу биун хутIараб чIегIерлъи буго.\nВа кIалъана эбел гъадинал рагIабаздалъун:\n– Дир лъимер чIегIерлъун буго ва гьанже хинлъун буго...\nВа паркъана рагIад:\n– ХинлъичIо дур лъимер, чIегIерлъичIо дур лъимер. Дур лъимер ана...\nВа къир–кьири бахъана нуцIил, ва рагьун бачIана нуцIа ва екерана эбел нуцIа къазе. Къана Мухлисатица нуцIа ва екерана Мухлисат горда аскIое...\nВа къатIана гIазу...\nВа йортун ана Мухлисат горда тIаде, ва йортун ана Мухлисат гордухъа гъоркье, ва ккана гьелъул къаркъала битIун гIазуги биун хутIараб чIегIерлъараб бакIалде.\nВа бихьичIо гьеб ХIикматида...\nВа рехсолел руго нилъер цIарал берал гьечIеб лъимаца, ва балеб буго гIазу...\nВа балеб буго гIазу къасиги, къадги, рогъалилъги, чIахIаго, гIедегIун, гьорода данде къеркьолаго, щибаб гIазул хIули рещтIараб бакIалда ругъун лъеледухъ...\nВа рехсезе руго цIарал...\nВа базе буго гIазу...\nВа базе буго...


Рокъоб щвечIеб «талихI» щвеладай Москваялда?\nФедералияб миграционияб хъулухъалда цебе мигрантазул читIир. Москва. 25Окт2013\n«Щай киназго хIалтIи Москваялда балагьулеб?» -абураб суал кьолеб буго Москваялда гIумру гьабулезги, жалго хIалтIизе рачIунезги. ГIадатияб халкъалъухъ гIенеккани, гьелъие гIилла буго харж цIикIкIун щолеб букIинги, бигьаго хIалтIи батулеб букIинги. Экспертазда абуни гьелъулъ чанго батIияб гIилла бихьулеб буго.\nЩай киназго хIаракат бахъулеб Москваялда хIалтIи балагьизе?\nГьеб суал Москваялда гIумру гьабулез гуребги батIи - батIиял регионазда ругезги лъолеб буго, жалго хIалтIизе рачIунезги кьолеб буго.\nКинабха гIилла бугеб хъизамги тун, гIага-божаралги тун, рокьоб гIуцIараб къайи свериги тун, моцIаз, лъагIалабаз, киб гIумру гьабизе ккелабали лъайчIого, кинаб батаниги хIалтIи гьабизе ккеялъул ургъел гьабичIого тахшагьаралде рачIине?\nЭкспертаз рихьизарулел руго гьадинал гIиллаби:\n* Москваялда ругин абураб цIар\n* Москва бацIцIадаб, инфраструктура цебетIураб шагьар\n* Культура цебе тIураб, ракIгъезе инее бакIал гIемераб шагьар\n* ЦIиккун щолеб харж\n* Карьера гьабизе ругел ресал\nАмма экспертаз гьел гIиллаби мифаллъун рикIкIунел руго, ва гьадинал дандекквеял гьарурулел руго.\nЦIикIкIун харж щолеб бугониги гIумру гьабизе къваригIунел шартIал Москваялда цIакъ хириял руго. Жанир чIезе рукъ бахъизе кколеб бугони гьелъухъ кьезе кколеб гIарац харжил бащалъи гIанасеб кколеб буго.\nКвен –тех регионазде данде ккун хирияб буго. Регионазде данде ккун харж цIикIкIун щолеб бугониги нахъе лъезе , хъизамазе битIизе гIарац тIокIлъулеб гьечIо.\nМосква культура цIикIкIараб, ракIгъезе инее бакIал гIемераб бакI букIаниги гьелдасан пайда босизе щолеб буго гьанир гьалбаллъун ругогIан мехалъ.ХIалтIизе лъугьун хадусан-хIалтIи рукъ,хIалтIи рукъ. Цогидал бакIазде инее регIулел гьечIо.Щваралниги хIухьбахъиязул къояз рокъорго чIезе бокьулеб буго.\nКарьера гьабизеги Москваялда бигьаяб бугин абуниги экспертазул пикруялда рекъон регионаздаго карьера гьабизе кIваралзул гIарацги буго, цIарги буго, ругел бакIазда къиматги буго. Москваялдайин\nабуни карьера гьабизе кIваравги чи гIемераздасан цоявлъун колев вуго.\nГьал руго экспертаз рихьизарурал гIиллаби.\nГьанже гIенеккизин гIадамазухъ.\nУзлипат йиго лъабго лъималазул эбел. ТIадегIанаб лъай бугей мугIалим. Гьелъ гIумру гьабулеб Буйнакс шагьаралда Совет Союзалъул заманалда рукIана чанги церетIурал фабрикалги, заводалги. Гьанжейин абуни администрациялъ гIарац цIикIкIун кьуразе ричун гьелгун гьезул бакIазда ран руго чIахIи-чIахIиял хасал минаби.\nУзлипат: «Бизнес байбихьани гьебги цебе тIезе биччалеб гьечIо. Чанго структура буго тIад тараб. Щибалъул тIалабал тIуралел ругони щварабщинаб хайир гьелда унеб буго. Гьединлъидал рищватаздалъун тIуралел руго киналго проблемаби. ХIукуматалъул хъулухъ щвезе кканиги кьезе колел руго кIудиял ришватал, яги рукIине колел руго кIудияб хъулухъалда ругел гIагарал чагIи».\nМоскваялде цIализе рачIарал дагъистаналъул гIолилаздаги бихьулеб гьечIо тIад русине перспектива. Я хIалтIи щоларин яги щвараб хIалтIухъ гIумру гьабизе гIолеб мухь щоларин рикIкIунеб буго гьез.\nФатима юристлъунги цIалун Москваялдаго чIун йиго хIалтIулей гьале гьелъул пикру.\nФатима: «ЛъикIабщинаб жо буссинабун буго Москваялде.Гьеб гуребги гIицIго Москваялда кьолеб буго хIалтIизе ракI балеб харж . ДагьабгIаги гIумруялда рекъараб, нахърател гьабизе, хIухьбахъи гьабизе инее рес щолеб харж.ГIицIго Москваялде руцIцIинарун руго гIумруялъе лъикIал шартIал».\nАсиятица лъугIана медицинаялъул академия. ЦIалулей йиго ординатураялда. Амма Дагъистаналде тIад юссун хIалтIизе инее ракIалда гьечIо.\nАсият: «ГIемерисел гIолилал рачIуна Москваялде хIалтIизе. Гьезда гьаниб батулеб буго тIад кIвар гьабизе, ургъизе кколареб, гьелдаго цадахъ Дагъистаналда тIадегIанаб лъай щварав специалистасе кьолелалдаса цIикIкIараб харжги кьолеб хIалтIи. Мисалалъе минаби ралел бакIазда хIалтIи ,тукабазда ккасабазда нахъа хIалтIи гIадаб . Дагъистаналда хIалтIуде росиялда гьоркьоб гьечIо ритIухълъи.Нахъа мугъчIвай гьабизе кIудиял хъулухъалда ругел гIагарлъи гьечIони, яги кIудиял ришватал кьолел гьечIони хIалтIи щолеб гьечIо. дун йиго москваялда академия лъугIарай специалист. ТIа йиссун Дагъистаналде хIалтIизе инее дида ракIалда гьечIо я хIалтIи щвезе яги карьера гьабизе дир пикруялда рекъон гьениб рес гьечIо».\nПрезидентасул лъазабиял «Дагъистаналъе лай бугел церетIурал специалистал къваригIун ругин гьезие кинабго чIезабизеги бугин абураб»-гьезда божилъи лъоларищ нужеца ян гьикъидал Асиятица жаваб кьуна президентас жиндирго лъазабияздалъун гIолилазе тIураларел хьулал рижизарурел руго ябун.\nДагъистаналда хIалтIулей мугIалим ПатIиматица нижее загьир гьабуна батIияб пикру.\nПатIимат: «Бугоха кинабго Москваялде буссинабун. Руго гьенир харжалги цIикIкарал. Амма гьабурав чиясе хIалтIи буго гьанибги. Дица рикIкIуна рижараб ракьалда хIалтIизеги кколин, берцинлъиги шивав чияс жинда –жинда сверухъ бижизабизе кколин абун».


Ковидалъул лъабабилебги карачел\nКоронавирусалъ нахъеги кьаби щвезабизе байбихьана. Унтаразул къадар къойидаса къойиде гIемерлъулеб буго. Тахшагьаралъул больницабазда койкабазул къадарги цIикIкIинабуна. Ковидалъул лъабабилебги карачелалъ ахIвал-хIал хIалуцинабизе квер бана.\n21 июналда Роспотребнадзоралъул нухмалъулев Николай Павловас лъазабуна мажгитахъ тIоритIулел тадбирал, гьединго хабалахъе гьарулел зияратал гьукъулел ругилан. Гьелдаго цадахъ гIорхъичIваял лъазарун руго 150-ялдаса цIикIкIун чи вугел данделъабазеги. Бертаби, гIодорчIеял ва гьел гурелги ихтилат-кепалъулал тадбирал тIоритIугеян абулеб буго Роспотребнадзоралъ. Амма гьезул ахIиялде гIинтIамуларел гIадамал дагьал гьечIо. Социалиял гьиназда руго гьанир-дора тIоритIарал бертабаздаса роликал.\n18 июналдаса байбихьун хIалтIуде рачIунгеян лъазабуна 65 сонил ригьалдаса тIаде арал чагIаздаги.\n22 июналда республикаялъул Сахлъи цIуниялъул министерствоялъ тIадкъай кьуна МахIачхъала ва Хасавюрт шагьаразул больницабазда койкабазул къадар цIикIкIинабеян. Мисалалъе, МахIачхъалаялъул клиникияб больницаялда тIадеги лъун буго 166 койка. Хасавюрталда унтарал къабул гьаризе руго шагьаралъул аслияб Р. П. Аскерхановасул цIаралда бугеб больницаялъ. ГIаммаб куцалда республикаялъул больницабазда хIадурун буго 2313 койка.\nХIажимурад Маллаевас нухмалъи гьабулеб МахIачхъалаялъул № 1 больницаялъги бищун цебе гIадин лъазабуна жидецаги койкабазул къадар цIикIкIинабунилан. Гъоркьиса пандемиялъул хIалуцин бугеб мехалъ, бищун гIемер унтарал къабул гьарурал больницабазул цояб букIана гьеб.\nГьабсагIат гьениб бугеб ахIвал-хIалалъул хIакъалъулъ нижее бицана бетIерав тохтурасул кумекчи Исрапил Исрапиловас:\n- Нижер больницаялда вуго ковидалъ унтарав 846 чи. ЦохIо араб анкьида жанив 546 чи вачIана гьениве. 22 июналдаги 84 чи къабул гьавуна больницаялъ. Реанимациялда вегун вуго 23 чи, унтаразда гъорлъ йиго лъимаде йигей 9 чIужугIаданги. Республикаялда ахIвал-хIал хIалуцунеб буго къо бахъанагIан. Араб соналде дандеккун балагьани, исана унтаразда гъорлъ гIемерлъулел руго гIолохъаби. Мисалалъе босани, гьел ккола 1995-1996 соназда гьарурал.\n- Араб соналде дандеккун балагьани, исана унтул хIалуцин цIикIкIана битIун багIарараб риидалил заманалда. Нужер пикруялда, щай гьедин ккараб?\n- ЦIуна-къаялъул тадбирал гьареян кигIан тохтурзабаз ахIи баниги, гьелде гIинкъаблъун хутIана нилъер халкъ. Маскаби рачIо, кверазде пун- хъизабулеб лъамалъи хIалтIизабичIо, данделъаби гьаруна, бертабалъе ана. Къокъаб хIасил, агъаз гьечIолъиялъ бачана халкъ гьабсагIат лъугьун бугеб ахIвал-хIалалде.\n- «Индиялъул штамм» абун цIар бугеб коронавирусалъул цIияб тайпаги щун буго республикаялде…\n- ХIакъикъаталдаги, республикаялде «Британиялъул» ва «Индиялъул штамм» абураб кIиябго гIузру щун букIин уяб жо буго. ГьабсагIаталда «Британиялъул штамм» ковидалъ унтаразул щуго ва «Индиялъул штаммалъ» унтаразул 9 чи вугин республикаялдаян бицана 22 июналда Сахлъи цIуниялъул министерствоялда. Цебе букIаралде дандеккун, гьеб кIиябго вирус цIакъго рекIкIаб бугин абула тохтурзабаз. Мисалалъе, кIиго къоялда жаниб цIакъго захIматаб рахъалде сверун, квешаб бакIалде ккезабулеб буго гьелъ унтарасул ахIвал-хIал, - ин бицана И. Исрапиловас.\nРеспубликаялда ковидалда ва вакцина гьабиялда сверухъ бугеб ахIвал-хIалалъул хIакъалъулъ бицана 22 июналда «Черновик» газеталъул редакциялда тIобитIараб данделъиялдаги. МахIачхъалаялъул №1 больницаялъул бетIерав тохтур ХI. Маллаевасги, республикаялъул Аграрияб университеталъул ректор, вирусолог Зайдин Жамбулатовасги, гьединго республикаялъул Сахлъи цIуниялъул министерствоялъул хIалтIухъабазги гIахьаллъи гьабуна гьениб. АхIун рукIана журналисталги. Данделъиялъул гIахьалчагIазул рагIабазда рекъон, вакцина гьабизе халкъалъ инкар кквеялъги буго гьабсагIат республикаялда ахIвалхIал хIалуцун. Статистикаялде балагьани, вакцина гьабурал пачалихъазда ковидалъ хваразул къадар дагьаб буго. Мисалалъе, ГIизраилалда халкъалъул 70 проценталъ прививка гьабуна унтуда данде, гьениб ахIвал-хIалги гIодобе биччараб буго.\nПрочитано 96 раз\tПоследнее изменение Четверг, 24 июня 2021 13:30\nДругие материалы в этой категории: « ХIинкъиялъ жеги тамах гьабула черх\tКоронавирусалъул хасият хисун буго »\n19:47, 07 декабря 2021, 92


МяйцIаллий кIилчинсса гюнгутIи\nБарча буллай буру / Лакрал райондалия / Образование\nАвтор: Залму Абдурахманова · 31.05.2021\nГьашину Лакрал райондалий школа къуртал бунни 39 оьрчIал, дурусну ларгсса шиналуксса.\nЛакрал райондалул школарттай бивщунни махъва-махъсса гюнгутIи. Итникьини райондалул бакIчи Юсуп МахIаммадов лавгунни Гъумучиял школа къуртал буллалими барча бан, цIусса оьрмулул ххуллийн буклакиминнахь ххуллухъин учин.\nВа кьини школалущал батIул хъанахъими барча бан Гъумучиял спортзалданувун бавтIун бия, миннал учительтал ва нину-ппу бакъасса, чIявусса агьлу.\nЮсуп МахIаммадовлул кIицI лавгунни школа къуртал буллалиминнал хьхьичI тIитIлай бушиву цIу-цIусса ххуллурду, чIа увкунни гьарцаннан жяматраву цала кIану лякъинсса тIайлабацIу.\n– Сивсуну ва дакI дарцIуну буккияра зува язи бувгьусса ххуллийн, чялишну ялун личин буллалияра зула гьунарду.\nХIарачат бувара зула бюхъу-бажар ишла бан, так ца зунма бакъасса, щала райондалунгу мюнпатну. ТачIав хъама мабитару райондалул ялун бучIантIимур хъунмурчIин зула кIунттихь бушиву.\nТтул умуд бур зуяту райондалун пахрулунсса инсантал буккантIишиврийн. На дакIнийхтуну чIа тIий ура зун тIайлабацIу ЕГЭ дулавриву ва гихуннайсса дуккавриву, – увкунни райондалул бакIчинал.\nШкола къуртал буллалиминнан тIайлабацIу чIа увкунни Лакрал райондалул КIулшиву дулаврил управлениялул цIусса каялувчи Тимур МахIаммадовлул, Гъумучиял школалул цIусса директор Соня МухIуевал, дуклаки оьрчIал нитти-буттахъал, учительтурал.\nДуккавриву, спортраву ва жяматийсса иширттаву хьхьичIунсса оьрчIан дуллунни хIурматрал грамотартту.\nШеърирдайну ва балайрдайну хъуними уссурваврахь ххуллухъин увкунни цалчинмур класс къуртал буллалиминнал ва Гъумучиял ОьрчIал магьирлугърал школалий тарбия хъанахъиминнал.\nДля учителей Дагестана в ЦОКО организовали компьютерное тестирование\nСледующая публикация Махъва-махъсса гюнгутIул чIу ГьунчIукьатIув\nПредыдущая публикация В ДГУ прошел круглый стол, посвящённый проблемам предпринимательства


ЗАХlМАТАЛ КЪОЯЛ - 18 Ноября 2021 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2021 » Ноябрь » 18 » ЗАХlМАТАЛ КЪОЯЛ\nЗахӀматал рукӀана дол революциялъулал къоял. Дагъистаналъул халкъалъул къисматин абуни доб мехалъ цIакъго кьогIаб букIана. Язихълъиялъ къвал бараб, бецӀлъиялъ кодоб ккураб букӀана магӀарулазул гӀумру. Гьеле гьедин рес къотӀиялъ къватӀиве вахъарав дир эменги гӀемер мехалъ хӀалтӀана Бакуялъул нартил буругъазда.\nГьевгун цадахъ 1911-1918 соназ Бакуялда дунги хӀалтIизе ккана чанго батӀиял хIалтӀабазда.\n1918 соналда росулъе тIад вуссараб мехалъ мугӀрузда тӀибитӀун букӀана Россиялда револю-ция бергьиналъул хӀакъалъулъ хабар. Нижер росдал гӀемерал гӀадамазги хӀаракат бахъана Дагъистаналъул революционеразулгун бухьен кквезе ва Совет xlyкуматалъе гӀоло къеркьезе. Гьедин ХӀажиев Чакариласул бетӀерлъиялда 10 чиясдасан росулъ гӀуцӀана балъго хӀалтӀулеб революционнияб къукъа. Гьез щулияб бухьен чӀезабун букIaна МахӀач Дахадаевасулгун, МухӀумамирза Хизроевасулгун, Муслим Атаевасулгун, революциялъул цогидалги нух-малъи гьабулезулгун ва гьезул нухмалъиялда гъоркь хӀалтӀулел рукӀана. Байбихьуда гьесул аслияб хӀалтӀилъун букӀана жидерго ва сверухъ ругел росабазул гӀадамазда гьоркьоб бичӀчӀи кьеялъул хӀалтӀи гьаби, гьел революциялъул рахъалде цӀай.\nХӀоцоса гьереси имамасги ГӀалиханов Хъайтмазицаги бецӀал магӀарулал, диналъул байрахъалда гъоркь большевиказде данде рахъинарулел рукӀана. Нижер росулъ гьезухъ гӀенеккулев чи ккечӀо, росулъ рукӀарал гIолохъабазул аслияб къадар революциялъул рахъалда чӀана.\nЦо нухалъ Атаев ГIабдулкъадиргун, Эльдаров МухӀамадхангун, Качалов Байсунгъургун цадахъ Левашиб революциялъулаб комитеталъул данделъиялде ун вукӀарав Атаев Муслим тӀад руссутӀа ХӀариколове вачӀана (балъго). Нижер партизаназул гьитӀинаб къукъаги данде гьабун гьес гӀатӀидаб гара-чӀвари гьабуна ва жиндир кагъат щварабго Темирхан Шураре рилъине къачӀан рукӀаян лъазабуна. Гьеб заманалда кӀудияб къуватги данде гьабун полковник ГIалиханов Хунзахъ хъалаги ккун чӀун вукӀана.\nМуслимил кагъат щварабго ниж хунздерил партизаналгун цадахъ Унсоколоре ва гьенисанги партизаналги рачун Хъаранисан Темирхан Шураре ана. Деникинил гъачагъаздаса эркен гьабуна Темирхан-Шура ва Порт Петровский.\nГьеб заманалда Хъалаги ХӀоцоса Нажмуди-нил дурц СагӀадулагьихъе кьун ГIалиханов ЦӀунтӀе Жабул МухӀамадихъе, революциялде данде чӀараб цIияб къуват балагьизе ун ватана. Партизаназ хъала эркен гьабуна. Нижин абуни нахъойги Темирхан Шураре ине ккана ва гьениб Атаевасул бетӀерлъиялда гӀуцӀараб революционнияб полкалде лъугьана. Дун вукӀана Хунзахъа ХӀамзаев МухӀудадаца бетӀерлъи гьабулеб тӀоцебесеб эскадроналда. ГӀемер кватӀичӀого 20 чиясдасан хасаб взводги гӀуцӀун ниж, областалъул рагъулав комиссарлъун вукӀарав Карим Мамедбеговгун цадахъ, Дербенталде ритӀана. Гьениб ралъдал рагӀалда салулъ къазарун ратарал, БагӀараб Армиялъул рагъухъабазул жаназаби нижеца Дербенталъул, гьанже Ленинил цӀаралда бугеб, къотӀноб вацлъиялъул хабалъ рукъана. Мамедбеговас гьениб халкъалда цебе кӀудияб кӀалъай гьабуна.\nДербенталдаса Маджалисалдеги ун Темирхан Шураре тӀадруссингун Атаевасул полкгун цадахъ нахъеги ниж Хунзахъе ана.\nНажмудинилги Хъайитмазилги гъачагъазул боял Авар ва ГIандиб гӀоразул рагӀаллъабазда-сан эхедеги рачӀун Хунзахъ хъалаялде рахине къеркьолел рукӀана, гьезие квалквалалъе Хунзахъа ГьитӀиновасов МухӀамадил бетӀерлъиялда, Харахьибе битӀараб нижер взвод гъоркьчӀалиде ккана ва гьенир жанир тӀамуна. Нижер цо бутӀа Болъихъе битӀана, дунги ГIахьалчӀиса ГIумаров ГIабдулхаликъги, Хунзахъа ИсмагӀилов Хъайитмазги Харахьи цо моцӀица жанир тӀамуна. Харахьиса Лачемиласул кумекалдалъун къватӀиве ворчӀарав дун нахъеги Атаевасул полкалде ккана.\nГьеб заманалда хӀарисезул партизанал рикь-рикьун бакӀ-бакӀалда рукӀана. ХӀажиев Чакарилав Болъихъ жанив тӀамун вукӀана. Гьев эркен гьавуна БагӀараб Армиялъ Болъихъ росу бахъигун. Нижехъа Юсупов МухӀамад ва Басиров Гьимат ГIобода ва ГӀахьалчӀиб бандаз жанир тӀамун рукӀана. Заманалдасан гьел ва бандаздаса лъутун къватIив чӀун вукӀарав, Хъазанбиев МахсутӀги росулъе тӀад руссана.\nГьеб заманалда нижер росдал партизаназул къукъаялъул къадар 20 ва хадуб 32 чиясде бахана. Нахъойги партизаназул командирлъун тӀамуна ХӀажиев Чакарилав. Гьесул бетӀерлъиялда Муслим Атаевасул полкалда гъорлъ ниж рагъана Къваниб, НитӀаб, Гьандихъ, ГIасаб, ЗанатӀа, КъахӀиб, Гьидерил мугӀрузда, ЦӀолбода, Энгердахъ, ТӀокитӀа, МестӀерухъ, КӀаратӀа, Болъихъ ва ЦӀумада районазул гleмерал росабалъ.\nГьечеда ккараб рагъулъ бахӀарчилъиялда хвана Хунзахъа МахӀакӀул МухӀамад, ГIабдуразакъ, СайгидхӀусен, БакьагьечӀиса ГӀусманов МухӀамад, захӀматго лъукъана ХӀариколоса ИсахӀаев МухӀамад, Сулейманов МухӀамад ва гь. ц.\nГьенисан тӀад руссингун Самурскиясул ахӀиял-да рекъон ГӀалиев Пирбудагъил бетӀерлъиялда нижер 12 чи Темирхан Шураре ва гьенисан, Бакуялде, Тбилисалде ритӀана. Гьенирги ниж БагӀараб Армиягун цадахъ Азербайджаналъул ва гуржиязул меньшевикалгун рагъана. Нижеца гьениб аслияб куцалда разведчиказул роль ракӀбацӀадго тӀубазабуна.\nДагъистаналъул мугӀрузда рагъ лъугӀун хадуб нижер гӀемерисез ва гьездаго гъорлъ дицаги хъулухъ гьабуна ЧӀохъа Нахибашевасул полкалда: бандаздаса рацӀад гьаруна Хасавюрт, Костек, Бабаюрт, рагъана Терекалда ва Кубаналда.\nГьединаб къеркьеялъе гӀоло нижер росдае кьуна «БагӀараб росу» абураб хӀурматияб цӀар- 1920-1921 соназда Дагъистаналда контрреволюционнияб восстание чӀинтӀиялъулъ ва Хунзахъгин Гъуниб хъалаял эркен гьариялъулъ гьабураб гӀахьаллъиялъухъ нижер росдае щвана революциялъулаб рагъулаб Советалъул баркала ва ВЦИКалъул грамотаги.\n«РОСДАЛ ЗАХIМАТЧИ» № 9\n20 январь 1971 сон.\nПросмотров: 290 | Добавил: zaxrosdal | Рейтинг: 0.0/0


БетIергьан кив вугев гIаммаб буголъиялъул?\nСоветияб заманалда гучалда рукIарал, цIигьабун гIуцIиялъул заманалда лъугIун арал гIаммаб магIишаталъул бутIабазул цо-цоял жакъаги хIалтIулел руго. Гьединазул цояб, ЧIарада мухъалъул микьго росу цолъун гIуцIараб кооперативалъул хIалтIудаса рази гьечIолъи загьир гьабулеб буго гьел росабазул цоялъул жамагIатчияс. Жакъасел шартIазда ва цIияб программаялда рекъон гIаммаб магIишат гIадамазе пайда кьолеб куцалда цебетIезабизе мурад буго гьесул. Амма кинал ресал гьелъие ругел ва кIолищ жакъасеб Дагъистаналда росдал магIишатги хIалтIизабун хайир щвезе?\nГIаммаб магIишаталъул цолъараб кооператив гIуцIаралдаса исана ункъабго сон бугилан бицана Доронуб росдал жамагIаталъул вакил НурмухIамадов СултIанмажидица. 1979 соналда Дагъистаналъул росдал магIишаталъул институтги лъугIизабун, боцIул тохтурасул махщалида рекъон Карл Марксил цIаралда бугеб гIаммаб магIишаталъул бутIаялда хIалтIулев вукIун вуго гьевги. Амма гIемерго мех иналде нухмалъиялъулгун рагIиги дандеккечIого Россиялде гочун гьенив вукIун вуго гьев ахираб заманалъ гIумру гьабун.\nГьеб гIамаб магIишаталде гъорлъе унел росаби ккола ЧIарада мухъалул Гьилиб, Рилъаб, Лъарабазулъ, КIутIихъ, ГьогIаб, Цемер, Доронуб ва Къарануб. 2008 соналда гьеб микьабго росдал гIаммаб магIишат цолъизабуралдаса кооперативалъул хутIун ругел гIи боцIул къадаралдаса кинабгIаги хайир щолеб гьечIолъиялъ рахIатхвезабун бугин жиндиран бицана гьес «Эркенлъи» радиоялъе:\nНурмухIамадов СултIанмажид: « Цин-цояв цин цогидав нухмалъулевги хисун 18 азарго бетIер букIараб бакIалда жакъа хутIун буго гIага-шагарго 7 азарго бетIер».\nГьеб анкьазарабго бетIер хутIизегIан хутIараб щинаб кибе араб чан хъураб, чан капурго хварабали цIех рех лъицаниги гьабун гьечIилан бицана СултIанмажидица хадубги.\nГьеб киналъуго хIасилги гьабизе, кооперативалъул цIияв нухмалъулевги вищизе микьабго росадал бетIераб шура жаниб бугб Гьилиб росулъ жамагIаталъул данделъи тIобитIизе бугилан бицана гьес.\nАраб шамат къоялъ гьеб данделъиялда гIахьаллъи гьабуна «Эркенлъи» радиоялъул мухбирасги. Амма бачIинахъего абизе ккола киналго цо пикруялде рачараб, цоцалъ рекъон низамалда гIуцIараб тадбир букIинчIин гьебилан. ГIаммаб магIишаталъул копретивалде гъорлъе унеб микьабго росдал чи вачIаниги кIудияб къадар гIадамазул бачIинчIо гьенибе. Ункъабго соналда жаниб жинцаго гьабураб хIалтIулги, гIи-боцIул хIакъикъияб къадар кигIан бугеб, кигIан хайир гьез кьурабали ва цогидалги суалазе жавабал кьезе гьеб данделъиялде вачIинчIо СПК-ялъул нухмалъулев Нурудинов ХIажиги. ТIадбан гIи къинлъулеб, хъутаналда шокъробе бахун хIалтIи бугеб мехалъ киниха гьев вачIинев росулъейилан гьесул рахъкколелги камулел гьечIоан.\nКин бугониги тIобитIана жамагIаталъул данделъи. КIалъазе рахъаразда гьоркьор рукIана Карл-Марксил цIаралда бугеб колхоз гIуцIизе байбихьаралдаса гъежгурун гьенир хIалтIарал, гIухьбиги, бригадиралги. Щивасул букIана жиндирго пикру. ГIемерисел хIакъикъаталдаги мукIурлъулел рукIана жидер умумудаса байбихьун гIемераб гIетI тIун цебе тIезабураб магIишат букIанин жидер, жакъа гьеб нахъеккун бакьинарин жидееейилан.\nГьеб гьедин букIине бокьи цо хасал чагIазул мурад кколилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе СултIанмажидица хадубги. Халкъяб Мажлисалъул депутат, Дербенталда бугеб полпиххунеб чогърол заводалъул нухмалъулев СагIадулаев МухIамадие къваригIун бугин гьедин дагь-дагькккун гIи-боцIул къадарги дагьлъизабун гIаммаб магIишаталъул хутIараб буголъиги, 13 азарго гектаралда бугеб хъутаналъул ракьги жиндего буссинабизе, гьес малълъухъе хIалтIулел чагIи кколин мухъалъул гьанже вугев нухмалъулев Ибрагьимов МухIамадги, СПК- ялъул нухмалъулев Нурудинов МухIамадгиян бицана гьес.\nШамат къоялъ Гьилиб букIараб данделъиялъул хIасилал гьарулаго хIукму ккана кооперативалъул бугеб гIи-боцIул хIакъикъияб къадарги лъазе, гIухьбигун гара-чIвариги гьабизе Кочубеялъул мухъалда бугеб хъутаналде микьабго росдал кIи-кIи вакиласдаса гIуцIараб къукъа битIизе.\nГьатIан къоялъ ниж щвана гьеб хъутаналде. СПК-ялъул бригадир Сулейманов АхIмадица бицана гьабсагIат бугеб хъвай-хъвагIаялда рекъон къинлъизе ругелги малълъун гIаммаб магIишаталда бугин кинабниги ункъазаралда хадуб бетIер. Гьединго дандчIвана гIухьбигун, Карл Марксил цIаралда бугеб мехалъго гIаммаб магIишаталъул боцIул бетIерав тохтурлъун вукIарав МухIамадов МикагIиллгун, гьевги рази гьечIоан жакъа СПК-ялъул бугеб ахIвал хIалалдаса.\nМухIамадов МикагIил: « ГIаммаб магIишаталда лъица щиб гьабулеб бугебали жаваб кьезе цIакъ захIматаб иш ккола. Ревизия гьабичIого буго чанго сон. Гьеб гьабулеб гьечIони кинаб гIаммаб магIишат гьеб кколеб. КигIан бетIер тIаса араб, чан хутIун бугеб, кигIан хайир кьурабали хIисаб суал букIине кколариш? ХIасилал кьурал данделъаби тIоритIулелин рукIуна гIаммаб магIишаталдехун бухьенго гьечIел чагIиги рачун. ХIама хIортIе бачаниш, бачана...»\nГIухьбузулгун гьикъа-бакъи гьабидал гьезги цо пикру загьир гьабичIо жидерго гIумру-яшвалъул. Я моцIрое харж, я боцIуе кIалцIи хер, я цогидалги шатIал гьечIин жидееян гIарз гьабуна цо кIигояс, цогидазин абуни кинабго лъикI бугилан, щолеб мухьалдаса рази ругилан лъугIизабуна бачIинахъего хабар.\nСПК-ялъул нухмалъулев Нурудинов ХIажи рази гьечIо жамагIаталъе гьелъ кинабниги хайир кьолеб гьечиIлан абураб жоялда, цохIо рагIабазадалъун гуреб чIван къотIарал хIужабаздалъун жинца гьеб баян гьабилиланги абулеб буго гьес\nКиназего пайда кьолеб куцалда цIияв нухмалзъулевги вищун кооператв цебетIезабизе пикру буго НурмухIамадов СултIанмажидил. Гьелъие жакъа гIураб ресги, хIукуматалъул рахъалдаса кумекги бугилан рикIкIунеб буго гьес.\nАмма жакъасел Дагъистаналъул шартIазда гьеб цебетIезабизе кIоларилан рикIкIунеб буго хIалбихьи бугев фермер, Буйнакск мухъалдаса ГIабурикIов ГIабдурахIманица\nГIабурикIов ГIабдурахIман: « Кооперативалъул магIна буго нусго вугониги анцIго вугониги чиги данделъун, жидерго буголъиги ракьги цойиде босун, демократияб куцалда жидеего нухмалъулевги вищун гIуцIулеб магIишат. Къануналда реъкон гьедин хIалтIулеб кооператив Дагъистаналда гьечIо. Нагагь гьоркьоса нахъе вилълъун жиндирго магIишат гIуцIизе бокьани чиясе кьолиш нилъер гьаниб гьесие хIалтIизабизе ракь? Кьоларо. ЦIар букIун гурони, хIакъиъкияб кооператив гьечIо Дагъистаналда. Гьеб цо щуго-анцIго минуталда жаниб бицун тIубалеб суал гуро, гъваридаб масъала буго».\nАграрияб потенциалалъухъ балагьани экологиялъул рахъалъ рацIцIадал ва лъикIал нигIматаздалъун регионалда цо жибго гуребги улкаялъул кIудияб бутIаги хьезабизе кIолин Кавказалдаян абун букIана дагьаб цебегIан Пятигорскиялда тIобитIараб данделъиялда улкаялъул премьер Дмитрий Медведвевас.\nХIукуматалъул бетIерас абулеб букIана ахал гьариялде ва хIайванал гIезариялде хасго кIвар кьезе кколин ва гьел мурадазе Шималияб Кавказалде инвестициялги рачIинаризе кколин.\nАмма бицанщинаб хабар гIумруялде бахъунеб букIарабаниДагъистаналда церего меседил кIалгIаби разе бегьилаанин, цохIо бицунел рукIин хIасил кколеб гьечIин гьелъуллан абуна гьелда тIадеги ГIабурикIов ГIабдурахIманица. Умумузул заманалдаго батараб къагIидаялъ харицелалъ херги бецун, хурги бекьун мунгоги хъизанги хьихьизе кIолеб даражаялдаса тIокIаб жо гьечIин жакъа росдал магIишаталъулилан рикIкIунеб буго фермерас.


В Буйнакске восстановят мост\t19 мая правительственная делегация в составе полномочного ...\t- 19 мая 2019\nВладимир Васильев ...\tГлава Республики Дагестан Владимир Васильев взял на ...\t- 19 мая 2019\nДагестанец в Москве спас ...\tВ парке 850-летия Москвы парень из Хасавюрта помог спасти ...\t- 19 мая 2019\n10 «золотых» правил от ...\tВ ряде СМИ появилась информация о 18 зафиксированных ...\t- 18 мая 2019\nDigital Диктант провели в ...\t18 мая в Национальной библиотеке имени Расула Гамзатова в ...\t- 18 мая 2019\nСтудентазул эбел, ишцоязул яц\nМадинал хIурмат гьабула гьей гъваридаб лъаялъул, хIеренаб каламалъул, ритIухъай гIадан йикIиналъ\nЗагьид ХIаживас хъвараб кочIолъ ругел «ЙорчIа, магIарулай, гIелин кьижарай» абурал рагIабаз магIарул чIужугIадан ахIулей йиго цIияб гIумру гIуцIизе, лъавукълъигун къеркьезе, жамгIияб гIумруялъулъ гIахьаллъизе. Гьеб ахIи гIадахъги босун, жакъа гIемерал руччаби рахун руго гIелмуялъул, искусствоялъул, спорталъул борхалъуде. Гьединазул цояй, ай гIелмуялъул кIудияб борхалъуде яхарай гIадан ккола Болъихъ районалъул Зило росулъа Мадина МухIамадоваги. ТIаде щвараб руччабазул къоги баркулаго, бокьун буго цIалдолезе гьелъул хIакъалъулъги бицине.\nМадина гьаюна ва гIуна Буйнакскалда. ЗахIматго унтарав эмен тохтурзабаз хвасар гьавидал, Мадинаца ният гьабуна тохтурлъун яхъине. Гьеб анищ гIумруялде бахъинабиялъул мурадалда, школа лъугIун хадуй, цIализе лъугьана Буйнакскалъул медучилищеялде. Училище лъугIараб 1995 соналдаго цIализе лъугьана ДГМАялъул педиатрияб факультеталде. ЦIалулеб заманалда Мадина йикIана студенткаги, гIодоркъоязда - Буйнакскалъул туберкулезалда данде къеркьолеб диспансералда хIалтIулей дежурнияй медсестраги. ЦIалул отличница гурейги, гьей йикIана физиологиялъул ва лъималазул унтабазул кафедрабазул студентазул гIелмиял кружоказул жигарай членги. БатIи-батIиял темабазда докладалгун цееяхъунаан студентазул гIелмиял конференциязда. БагIараб дипломалда академия лъугIараб 2001 соналда, ДГМАя-лъул ГIелмияб советалъ Мадина йихьизаюна аспирантураялде цIализе йитIизе, къотIиги гьабуна, гьеб лъугIидал, академиялде хIалтIизе ячIине. Аспирантура лъугIидал, ДГМАялъул ректор ГIабдурахIман ГIусмановас гIолохъанай медицинаялъул гIелмабазул кандидат преподавательлъун хIалтIизе йосана. Гьелдаго цадахъ 2002 соналдаса нахъе гьей хIалтIана «Гиппократ» абураб сахгьариялъулгун унти чIезабиялъул централда тохтур- дерматокосметологлъун, гьенибго анцIго соналъ бачана дерматокосметологиялъул курсги. 2013-2016 соназда хIалтIана факультеталъул деканасул заместительлъун. Гьелъул жавабчилъиялда гъоркь букIана педиатрияб факультетги. Жакъа Мадина МухIамадова ккола ДГМУялъул гIаммабгун биохимиялъул кафедраялъул доцент, гIелмияйгун педагогикияй хIалтIухъан.\nГьелъ тIобитIараб «Физиолого-биохимические особенности роста и развития детей Дагестана в зависимости от климатических и географических условий» абураб кIудияб кIваралъул гIелмияб цIех-рехалъухъ ректорас гьелъие кьуна гIарцулаб премияги, цIикIкIинабуна харжги. Гьелъул гIелмиял хIалтIабазул хIакъалъулъ макъалаби рахъана Азербайжаналъул, Польшаялъул, Германиялъул, Франциялъул ва Россиялъул гIелмиял журналазда. 2017 соналда къватIибе бачIана, ВУЗазул студентазе чара гьечIого къваригIунеб «Биохимия крови» абулеб гьелъул цIалул тIехьги. Басмаялда бахъизе хIадурулеб буго лечебнияб, педиатрияб ва медико-профилактияб факультетазул кIиабилел курсазул студентазе чара гьечIого къваригIунеб «Биохимия соединительной ткани» абулеб цIалул тIехьги.\nПреподаватель гурейги, жакъа гьей ккола ДРялъул ЖамгIияб палатаялъул ва ОНФялъул экспертги, гьединго генерал-полковник МухIамад Танкаевасул цIаралда бугеб гIолилазе ватIан бокьиялъулаб тарбиякьеялъул фондалъул правлениялъул ва «Биологический вестник» журналалъул редколлегиялъул членги. Гьелъул жигаралдалъун щибаб соналъ МахIачхъалаялъул школа-интернатазда тIоритIула гурхIел-рахIмуялъулал акциялги.\nРакIбацIцIадаб хIалтIуе гIоло Мадина МухIамадова мустахIикълъана гIемерал шапакъатазе, гьездаго гьоркьор руго РФялъул ва ДРялъул ХIурматалъул грамотаби, дипломал, баркалаялъул кагътал ва гIарцулал премиял.\nМадинал буго талихIаб, цоцалъ гъункараб ва захIмат бокьулеб хъизан. Гьей чIухIула жиндирго лъималазул бергьенлъабаздасаги. Вас Ибрагьимица щуйил къиматазда лъугIизабуна кадетазул школа, бергьенлъиялда цIалулев вуго медколледжалда. ДГМУялде щай вас лъугьинавичIевин цIехедал, гьелъ абуна: «Дие бокьула лъайкьеялъул кIиго система: тIоцебесеб - гьоркьохъеб, кIиабилеб - тIадегIанаб. Дунго гьедин цIалиялъулги лъикIаб хIасил ккана. Яс-Диана школалда цIалулей йиго, гьелъиеги бокьун буго тохтурлъун яхъине». Мадинаца абуна лъималазе битIараб тарбия кьеялда ва гьезул хасият-гIамал куцаялда кIудияб бакI кколила художествиял тIахьаз. ГIумруялда жаниб Мадинал лъугьун гьечIо кинабгIаги ракIбухIизесеб гIунгутIи, гьелъ киданиги бицунаро инсанасул ракI лъукъулеб рагIи. Гьелъги батила, гьудуллъи гьабулеб ракI рагьарал, рагIи кколел, хIила-рекIкI гьечIел гIадатиял гIадамазулгун. Ишцояз ва студентаз Мадина ГIалиасхIабовна рикIкIуна мисалияй преподавательлъун ва лъикIай насихIатчIужулъун. Гьелъ студентазе кумек гьабула гIумруялда жаниб жидерго бакI батизе, бокьулеб иш гъваридго лъазабизе ва тIасабищараб махщалил унго-унгояв специалист вахъине. Сундухъ нужее гьадигIан цIакъ Мадина ГIалиасхIабовна йокьулей абураб суалалъе студентазул батIи-батIиял жавабал рукIана. Гьел цойиде рачани, студентазе Мадина йокьулей йиго гьелъул гъваридаб лъаялъухъ, хIеренлъиялъухъ, ритIухълъиялъухъ, агъаз бугей йикIиналъухъ.\nДГМУялъул лечебнияб факультеталъул кIиабилеб курсалъул студентазги гьарана жидер йокьулей мугIалималда газеталдасан гьал рагIабаздалъун байрам баркейилан:\n«ХIурматияй Мадина ГIали-асхIабовна, изну кье нижее дуда баркизе ихдалил байрам, гьаризе дуе хIалтIуде гъира-жан, гьунара-лъулаб йоржин, дур студентазул бергьенлъабаздаса чIухIи, бакъуца къалъараб их ва талихI дуе. Нижеца дур къимат гьабула. Биччанте дур рокъоб кидаго ханлъи гьабизе парахалъиялъ ва рес буголъиялъ, рекIелъ – лъикIлъиялъ ва рокьиялъ. Биччанте дуца нижее кьолеб рокьи ва хинлъи лъабго нухалъ цIикIкIун духъего тIадбуссинеги».\nПрочитано 387 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 11 марта 2019 15:07\nДругие материалы в этой категории: « Цо чиясухъаги бажарула\tГIелму ва гIадамал »\nХвел гьечIеб полк\nРагъ хъинтIана щибаб хъизамалда\nДол рукIана бахIарзал\nВ Буйнакске восстановят мост мая 19, 2019\nВладимир Васильев профинансирует проведение Шатра Рамадана мая 19, 2019\nДагестанец в Москве спас ребенка мая 19, 2019