Дагьаб цебе дихъе щвана республикаялъул телевидениялдасан бихьизабураб документалияб фильм тIад бугеб диск. Гьеб дие сайигъат гьабурас абуна гьелда бицунеб бугин дунялалдаго машгьурлъарав нилъер ракьцоясул хIакъалъулъ. «Гьел кIочонгутIизе…» абураб цIар лъураб фильм батана бицун чи божуларебгIанги кIудияб гьунар БетIергьанасдасан насиблъарав, цIар-рецц тIибитIиялъул тIогьиве вахинелдего, хъизангун цадахъ авариялде ккун гIумруялдаса ватIалъарав чиясул хIакъалъулъ. Гьеб ккун буго СШАялда, гьев 36 соналъул гIумруялде вахараб мехалъ. Фильм бахъиялде авторал кантIун руго «Дагъистан» журналалъул 2007 соналъ къватIибе биччараб цо номералда гьесул хIакъалъулъ бетIерав редактор ТIалхIат АхIмадхановасул макъала кинодокументалист Хъайтмаз ГIабдулхаликъовас цIаларалдаса хадуб. Фильмалда тIад хIалтIизе гьес рачун руго предприниматель ГъазимухIамад МухIамадов ва сценарист Гулера Камалова.\nБуйнакск шагьаралда минаби ралев чи ГIабдурахIимил ва республикаялъул хIурматияй учителалъул цIаралъе мустахIикълъарай Саидал хъизамалда 1970 соналъул 31 марталда гьавурав васасда цIар лъуна Наби. Гьанибго баян гьабила, гьесул кIудияв эмен вукIана Хунзахъ районалъул ГIобода росулъа.\nШколалда цIалулеб мехалъго загьирлъун буго химия лъазабиялде рокьиги. ГIемерал соназ хIалтIарай учительницаялъ абун буго, гьев цIалдохъанасда малъизе жо жиндир хутIун гьечIин, химия гьесда жиндасаги лъикI лъалеб бугилан. ХIакъикъаталдаги, анцIабилеб классалъул цIалдохъан Набица химия лъазабулеб букIун буго МГУялъул химиялъулаб факультеталъул программаялда рекъон.\nШкола лъугIун хадуб Наби цIализе лъугьана Ленинградалъул университеталде. Гьенир преподавателазда бихьичIого хутIичIо кинаб пагьму-гьунаралъул студент гьев вугевали. Профессор Анна Кольцовалъ гьесул хIакъалъулъ абун буго: «Гьев вукIана творчествоялъулабги гIаданлъиялъулабги кIудияб нахърател жиндилъ хутIарав чи», - ян.\nУниверситет лъугIизабидал, Наби хIалтIулев вукIана диссертациялда тIад, амма гIелмияб цIех-рехги тун, гьев СШАялде ана Огайо штаталъул цIех-рехалъулаб университеталда цIализе.\nГIенеккилин профессор Дэвид Хардил рагIабазухъги: «ЛъикIал студентал дир гIезегIан рукIана, амма дида цохIо нухалъ гурони дандчIвачIо гьесулалда релълъараб бажари-гьунар. Гьелъ дун битIахъе хагазавун вукIана», - ян.\nДиссертация цIунун хадуб гIелмияв нухмалъулес гьев витIана Гарвардалъул университеталъул профессор Дэвид Эвансихъе. Гьес Наби восана жиндирго гIелмияб группаялдеги.\nНабица СШАялде ячана лъади Наталья Щербинина. Гьейги йикIана гIалимчIужу, химиялъул факультет лъугIун хадуб гьелъиеги щвана Гарвардалъул диплом.\nКIиго соналдасан Наби, профессор Роберт Бекманица гьарун, Рочерстералъул университеталде ана хIалтIизе.\nГьанир дагьал халалъаниги, хисизаричIого кьолел руго гьев профессорас нилъер ракьцоясул хIакъалъулъ абурал рагIаби: «2002 соналда вачIана гьев Рочестералде органикияб химиялъул дарсал кьезе. Гьесул букIана энциклопедиялъулабин рикIкIине бегьулеб, океангIанги гъваридаб лъай. Гьев гIолохъанав гIалимчи цогидаздаса ватIа гьавулеб тIокIлъилъун лъугьун букIана тIадчIун ва свак тун хIалтIизе бажари. Гьев вукIана гIемераб жоялъул пикру рекIелъан биччалев, кутакалда гIакъилав гIалимчи. Университеталда дарсал кьезеги махщел букIана. Гьесул нухмалъиялда гъоркь цо студент гIелмабазул докторлъунги вахъана», - ян.\nГьаниб рехсезе мустахIикъаблъун бихьула Рочестералъул университет лъугIарав 8 чи Нобелил премиялъул лауреатлъун вахъанилан. Наби МухIамадовасеги щвезе бегьулаан Нобелил премия...\nНабил гIумруялъул хIакъалъулъ гуребги, фильмалда кIудияб бакI кколеб буго американаз гьесулги хъизамалъулги гьабураб хIурматалъ.\nХIакъикъаталдаги гьеб хIурмат лъугьана бицун бажаруларебгIан кIудияблъунги, фильмалъухъ балагьарал хIайранлъизарулеблъунги. 2006 соналъул 4 марталда Гарвардалъул университеталда цебе бугеб Химиялъул ва химиялъулгун биологиялъул департаменталъул ва «Бош ва Ломб» компаниялъул хIаракатчилъиялдалъун тIобитIана гIумруялдаса ратIалъарал ракIалде щвезариялъул пашманаб тадбир.\nГьениб Дэвид Эвансица абуна: «Гьев в ачIиналъ ц Iияб г ьури б агъаризабуна дир лабораториялда. Гьев вукIана дида дандчIварал, жидер гIелмияб бутIаялда бищунго хIикматал гIадамазул цояв. Гьев дирго васлъун лъугьун вукIана дие», - ян.\nГьенир гьарурал киналго кIалъаял ингилис ва гIурус мацIазда гъорлъе рачараб ракIалдещвеялъулаб тIехь къватIибе биччана, Наби МухIамадовасул хъизамалъул гIемерал сураталги лъун.\nГьеб дандеруссиналда гьабураб хIукмуялда рекъон гIуцIана МухIамадовасул ва Щербининал фонд. Гьеб фондалде 1500 доллар битIана МахIачхъалаялъул «Жилище» ГКУялъул генералияв директор, Хунзахъ районалъул ТIанусиса ГъазимухIамад МухIамадовасги.\nФондалъул гIарцудасан чIезабуна МухIамадовасул ва Щербининал цIаралда бугеб премия. Щибаб соналъ гьеб кьола химиялъул гIелмуялъулъ лъикIал хIасилал рихьизарурав студентасе. ГIарцуда цадахъ кьезе гьабун буго Набилги, Натальялги, ГIамирилги сурат тIад бугеб гIаламат. Университеталъул азбаралъуб буго гьел цIар рагIарал гIалимзаби – гIолохъанал химикал ракIалде щвезарулеб скамейкаги. Наталья ракIалде щвеялъе чIун буго гъветI, хъван буго гьелъул хIакъалъулъ поэма.\nЛъималазул ахалъул хIалтIухъабазда кIочон гьечIо гьитIинав ГIамирги. Гьес гьенир кагътил къунцIунги ва цогидабги къагIидаялъ гьарун рукIарал жалги данде ракIарун, гьесул хIакъалъулъ жидерго ракIалдещвеялги тIаде журан, гьитIинаб тIехь хIадурун буго.\nФильмалъухъ балагьарал рухIдаллъизарула американазул гIаданлъиялъ, хIеренлъиялъ. ГIенеккилин гьезул мадугьал Лауренс Джонсил рагIабазухъ: «Авариялъул хабар рагIидал дун божизе кIоларого вукIана. Кутакалда ракI къварилъана. Цогидал мадугьалзабазда цадахъ гIодана», - ян.\nЦIар рагIарав ракьцоясул гьунарал кIодо гьариялъе ва гьев ракIалде щвеялъе тIоритIарал тадбиразулги бицинин. Масала, Буйнакск шагьаралда Наби цIалараб № 2 школалъул жанахIалъуб буго гьесул гIумруялъулги гIелмиял бергьенлъабазулги бицунеб стенд. Химиялъул кабинеталда гьев ракIалде щвеялъе кидаго лъола чIагоял тIугьдузул квацIи. Набил букIараб партаялда гIодов чIезе изну кьола цIалулъ бергьенлъаби росулесе.\nНабил кIудияй яц Дагмараца кинофильмалда бицунеб буго жидер тIолабго тухумалъего кIудияб ками кканин Набиги, нусги, васги ракIалдаго гьечIого гIумруялдаса ратIалъиялдалъун. КигIанго цIикIкIарал квалквалал дандчIваниги, жидеца гьезул жаназаби Дагъистаналде росанила ва гIагараб шагьаралъул хабалалъ рукъанила.\nДругие материалы в этой категории: « Зобал, тIаса лъугьа дир гIанчIлъиялда\tКинаб гамачIдай букIана эбелалъул каранлъ? »


"РекIел ахIигун" фильмалъул презентациялда. Грозный, Авг2015\nГьеб киноялда цIар буго «РекIел ахIи» абун. Гьелъул режисер ккола Чачан республикаялъул пачалихъалъулаб кинематографиялъул комитеталъул нухмалъулев Беслан Берекбаев. Фильмалъул автораз гьелда сверухъ пиар-акция гьабизе байбихьи бугин гьеб ахIи-хIур бахъиналъе гIиллайин абулеб буго СултIанов АхIмадица. Гьединго гьезие бокьун букIанин Чачаналъул тарихалда жаниб тIоцебе бахъараб кино гьеб букIанилан чIезабизе, амма гьел мекъи ругин, чанго кинофильм бахъун букIанин цебеги батIи-батIиял режисераз, ГIицIго цIияб гьеб фильм кколин Чачаназул доба бахъараб чанго серияздаса гIуцIараб тIоцебесеб кинофильмлъун. Сундул хIакъалъулъ гьеб фильм кколебали гьадин бицунеб буго СултIанов АхIмадица.\nСултIанов АхIмад: «Фильм гIуцIун буго 12 сериялдаса. ГьабсагIат цо гурони серия жеги бахъун гьечIо, гьеб бихьизабуна кинотеатраздаги. Презентациялде Россиялдаса чанги машгьурал актерал рукIана ахIун, Никита Высоцкийги цогидалги. Абулеб букIана Андрей Кончаловскийги вачIине вугилан. Сюжеталъул бицани киналго сериалалго гIадин гьенибги буго рокьи ккарал гIадамазул бицунеб. Цо гIолохъанай, лъикIаб хъизамалда гIурай яс йокьун йикIуна цояв бечедав, цояв мискинав, кIиго гIолиласе. Ясалъ тIасавищула мискинасе ине, амма эбел-эмен гьелда разилъуларо, амма гIолилаз къотIи гьабула, кинаб захIмалъи дандчIваниги цоцадаса ратIалъичIого чIезе. Гьединго гьениб цо бутIа кколеб буго криминалалъги, гьелъие нухмалъи гьабулеб буго къватIисан. Гьез цо гьукъараб даран базар буго гьабулеб. Яс ячине гIарац щвезе гIололъун гьев мискинав гIолилас хIукму гьабула гьеб криминалалда гъорлъе лъугьине».\nФильмалда кколел лъугьа-бахъинал унел руго жакъасеб къоялда рекъон. Гьеб бахъун буго чачан мацIалда, гьединго субтитрал кьун ругин гIурус мацIалдаян бицана АхIмадица. Гьелъул авторазе бокьун рагIула фильм гIарабиязул хIукуматалдаги бихьизабизегиян бицана гьес хадубги.\nСултIанов АхIмад: «Кино бахъараз рикIкIунеб буго фильмалъул кIвар буголъи бугин гьеб кинабго хъизамго цадахъ балагьизе бегьулеб букIиналъ. Гьенир гьечIине рихьизе намусал сценаби, толохIочарал руччаби гьенир гьечIин, киналго ясал гьенир ругин хIижабги чIванилан. Гьединлъидал гьезул ракIчIун буго жидер фильмалъухъ балагьизе бокьарал чанги чи ватулин гIарабазул хIукуматлдаян».\nЭР: «ЦохIо серия гурони щайха гьез бахъун гьечIеб, 12 серия гьедигIан гIемераб жо кколаро гуриш, гьеб лъабнусго серия гурелъул?»\nСултIанов АхIмад: «Кинокртиказ фильм къабул гьабичIо. Гьезул ракIрекъон гьечIо фильм бахъарал чагIаз гьениб кинабго цIакъго роцIцIун бихьизабизе хIаракат бахъараб куцалда. Босилин руччабаз тIад кIаз чIваялъул тема гьениб бихьизабун бугеб куцалъул. Киналго тIад кIазалги чIван, цIакъго исламияб бичIчIи бугел чагIилъун рихьизарун руго фильмалда. Амма гьедин гьечIелъул. Руго гури Чачаналда къокъал юбкаби ретIун, биччан расгун хьвадулелги руччаби. дир хIисабалда гьеб гIиллаги, гьединго фильм бахъарал чагIазул махщел цебетIураб гьечIолъиги батизе бегьула гьелъие гIиллалъун».\nЭР: «Чачаналда гьединго бахъун букIана «Буюрухъ буго кIочон тезе» абурабги фильм. Гьебги гьабги дандеккун щибилан абилеб дуца?».\nСултIанов АхIмад: «Гьеб кIиябго дандекквезецин рекъараб гьечIо. «Буюрухъ буго кIочон тезе» абураб кино гIемерго щвалде щвараб фильм букIана. Гьениб бицунеб букIана тIолабго чачан халкъалда хъинтIулеб тарихалъул хIакъалъулъ. Жиндир заманалда доб киноялъе щвечIо телевизоралдаса бихьизабизе изну кьолеб документ, гьединлъидал гьеб интернеталъул «Ютуб» видеоялдаса тIибитIизабизе ккана, гIадамазе балагьизе рес букIине».\nХIасил-калам «РекIел ахIи» абураб фильмалъ Чачаналда балагьарал асир гьаричIин, киназго гIад-хочI гьабунин гьеб киноян абулеб буго СултIанов АхIмадица.\nРоссиялда гьукъараб анцIго кино


СагIид ГIамировасе кьуна туснахъалъул 10 сон\nМахIачхъалаялъул вукIарав нухмалъулев СагIид Амировасда тIад гьабулеб диван рагIалде бахъана. АрбагI къоялъ Ростов шагьаралъул рагъулаб диванханаялъ гьесие хIукму къотIана 10 соналъ эркенлъиялдаса махIрум гьавизе. Гьесул вацасул вас Джапаров Юсупие кьуна микьго сон. Прокурорас гьезие тIалаб гьабулеб букIана 13 ва 11 сон туснахъалъул. Нижер мухбир Юсупов Ашаханица цIех-рех гьабуна диваналъул хIукмуялда тIасан цо-цо дагъистаниязул пикраби кинал ругелали.\nМахIачхъалаялъул вукIарав мэр СагIид Амировасда тIад чанго моцIалъ халат бахъараб диваналъул процесс рагIалде бахъана. АрбагI къоялъ, Ростов шагьаралъул рагъулаб диванханаялъ гьесие хIукму къотIана, туснахъалъул 10 сон. Гьесул вацасул вас Джапаров Юсупие туснахъалъул микьго сон кьуна. ИчIабилеб июлалалъул радал рагъулаб диванханаялъ лъазабуна Амировасде гIунтIизарулел такъсиразе гьев гIайибияв вукIин диваналъ тасдикъ гьабунилан. Диваналъул хIукму жеги къотIун букIинчIо, гьелъул хIакъалъулъ баян къватIибе бачIана къалъул гIужалда.\nАмировасда тIад диваналъул халгьаби байбихьана 24 апрелалда. 2013 соналъул тIоцебесеб июналда МахIачхъалаялда, жиндирго рокъоса гьев вачун ана Россиялъул цIех-рехалъул комитеталъул хIалтIухъабаз. 2011 соналда, гьеб идараялъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул хIалтIухъан, Арсен ХIажибегов чIваялъул гIайиб гIунтIизабуна гьесде, цадахъ ккун вачун ана Каспийскалъул шагьаралъул нухмалъулев хисулевлъун вукIарав гьесул вацасул вас Юсуп Джапаровги.\nХадуб гьезде гIайиб гIунтIизабуна Дагъистаналъул Пенсионный фондалъул нухмалъулев, МуртазагIалиев Сагид чIвазе, Амировасул рокъоб «Стрела 1» абураб зенитно-ракетный комплекс бахчун батанилан.\nАмировги Юсуп Джапаровги жидедего гIунтIизарулел гIайибазе мукIурлъичIо диваналъул процесс лъугIизегIан. Жидеде гIунтIизарулел киналго гIайибал гьел жидеда тIад лъурал бугьтанал кколин. Гьебго такрар гьабуна гьезул адвокатазги.\nКин бугониги арбагI къоялъ Ростовалъул диванханаялъ гьезул пикру гIадахъ босичIо ва Дагъистаналъул тахшагьаралъул вукIарав нухмалъулес гIагараб анцIго сон базе буго маххул хьуриялда нахъа.\nАмировасе диваналъ гьабураб хIукмуялда тIасан дагъистаниязул пикраби кинал ругелали лъазелъун нижеца цIех-рех гьабуна гIадамазда гьоркьоб ва гьединго инсанасул ихтиярал цIунулезе ва юристазеги кьуна гьел суалал.\nМахIачхъалаялда къотIнор дандчIварал гIадамаз гьадинаб жаваб кьуна «Эркенлъи» радиоялъе:\n«Амировас шагьаралъул нухмалъулевлъун вукIаго кIудияб хIалтIи гьабуна. Амма гьесда нахъаса гIемераб хабар бицунеб буго, гьенибин абуни кIудияб магIна бугилан ккола дида. Жакъа анцIго чияс гьереси бицунеб бугони анцIила цоабилесул кIалдиса къватIибе битIараб инчIого букIине рес гьечIо.\nГьев къватIиве виччазе бегьуларо, гьев къватIиве виччани гьаб шагьаралдаги республикаялда иш квешаб бакIалде бачIине буго».\n«Гьесие мустIахIикъаб тамихIалда гьоркьосан гьеб бищунго дагьаб тусанахъалъул болжал ругин рикIкIуна дица. ГIемерал кколарелщинал жал гьаруна гьес шагьаралъул нухмалъулевлъун вукIаго. Амма гьелдаго цадахъ дица рикIкIуна гьев цIакъ кIудияб бажари бугев чи вугилан, МахIачхъалаялъул нухмалъулевлъун вукIине гьесдаса мустIахIикъав чи цоги лъаларо дида. Щивас чIванкъотIун пикру гьабизе ккола нилъее къвакIарав нухмалъулевиш хIажат вугев, яги цIара-цIаралъуве унев тамахав мэрищ къваригIун вугевали.\nТуснахъалъул 13 сон гьесие буго чIвазе къотIи гIадаб жо. Гьев вуго унтарав, сакъатал гIадамазул бакIиде вухьарав чи. Амма гьелдаго цадахъ цIакъ щулияб пикруялъул, кIудияб гIакълуялъул, гIумрудул кIудияб хIалбихьи бугев чиги вуго гьев. Гьединлъидал гьесие къотIараб хIукму мустIахIикъабги буго, мустIахIикъаб гуребги буго, чIванкъотIун абизе кIоларо».\nЖамгIияв хIаракатчи, инсанасул ихтиярал цIунулев Набиев ГIисалмухIамадица гьадинаб пикру загьир гьабуна Амировасе диваналъ къотIараб хIукмуялда тIасан.\nГIисалмухIамад Набиев: «Прокуратураялда лъикI лъаларишха гьесие чан сон кьезе кколебали. Дов вуго загIипав, унтарав чи. Диваналъ мустахIикъаб хIукму къотIун бугилан кколеб буго дида. 10 соналдаги 13 соналдаги гьоркьоб кIудияб батIалъи бихьулеб гьечIо дида, гьаниб аслияб суал буго гIайиб гIунтIизабизе кIваниш ва цIех-рехалъул хIалтIи къануналъул нухда рекъон аниш абураб, гIемерал суалазе жаваб кьун буго гьениб.\nЭР: «Дур хIисабалда гъосде гIунтизарулел гIайибазда рекъон, туснахъалъул дагьабги цIикIкIун сон кьезе кколеб букIарабиш гъосие?\nНабиев ГIисалмухIамад: «Дивналъул хIукмуялда рекъон гьесие кьураб сон дагьиш гIемерищали дида абизе кIоларо, амма лъалеб жо буго гьесие бищун цIикIкIарал санал кьун гьечIеблъи, щайгурелъул прокурорас 13 сон тIалаб гьабулеб букIиндал. Амма бищун гIодобегIанабги гьеб гьечIин ккола дида».\nЮрист Шагьрудинил МухIамад божулев гьечIо Амировасгун Юсуп Джапаровас зенитно-ракетный комплексалъул кумекалдалъун Дагъистаналъул Пенсиязул фондалъул нухмалъулев чIвазехъин вукIанин абураб жоялда. Гьединаб бакIаб такъсир Амировас гьабизехъин букIанилан абураб хIужаялъе гIурал далилал ракIарун гьечIин цIех-рех чагIазилан рикIкIунеб буго юристас.\nШагьрудинил МухIамад: «КIиялго цIадирабазда лъунани, (Амировги МуртазагIалиевги) цIамул таргьаги-квасул таргьаги цо цIадирабазда лъураб гIадаб жо кколеб буго гьел кIиязулго бугеб бажариги яргъилаб къуватги хIисабалде босани. Пикру гьабеха гьеб ПЗРК ккола цIакъ бакIаб яргъил алат, гьеб кьвагьани бащадаб Гъизилюрт шагьар щущахъ биххизабизе кIолеб къуват буго гьелъул. Гьединаб вахIшилъи Амировасулъ букIинилан абураб жоялда божуларо дун».\nАмировасул адвокатал рази гьечIо гьез цIунизе таде восарасе диваналъ къотIараб хIукмуялда, гьелда тIасан гIарза хъвазе буго гьез гIагараб заманалда. Россиялъул цIех-рехалъул комитеталъул пресс-хъулухъалъул кIудияв, Владимир Маркиница абуни лъазе гьабуна Амировасда хурхун унел цIех рехалъул хIалтIаби жеги лъугIун гьечIин ва гIагараб заманалда гьесде гIунтIизарулел такъсиразул цIиял баянал кьезе ругин къватIире.\nСагIид ГIамировасе бихьизабуна туснахъалъул 10 сон


ТIалибал рикьиялъ ракълиде хьул мигьлъулеб буго\nРакистан. ТIалибалгун къеркьолеб милициялъул къукъа. Сват провинция, 28Июл2013\nИсламабадалъ хIаракат бахъулеб буго тIалибал кIалъа-ралъаязде рачIинаризе. Амма Пакистаналда ругел тIалибал гIемерал гIисинал къукъабазде рикь-рикьун руго ва гьезул цо-цоял разиял гьечIо ракъилал кIалъа-ралъаял гьаризе. ТIалибал рикьун рукIиналъ гьелгун ракълилаб диалог гьабизе ругел хьулал мигьлъизарулел руго.\nГьаб моцIалъул авалалда Пакистаналъул хIинкъигьечIолъи цIуниялда хурхун миллияб конференциялда къабул гьабун хадуб Исламабадалъ тIализабазда цебе лъун букIана ракълилал кIалъа-ралъаязул стратегия.\nАмма тIалибазул цо-цо къукъабаз ахираб заманаялда гьарурал тIадекIанцIиязул хIисаб гьабун, гьеб диалогалдехун бербалагьи хисизабулеб буго улкаялъул хIукуматалъги.\nТIалибалгун рекъел гьабиялъул планалъ кколеб букIанин абизе бегьула цIияв премьер-министр Наваз Шарифил рищиязда цебесеб программаялъул аслияб бутIайин. Гьелъул мурадги букIана полициялдаги исламистаздаги гьоркьоб унеб лъугIел бихьулареб рагъуе ахир лъей.\nАфгъанисталда ругел тIалибаздаса батIа чIарал пакистаналъул тIалибазулгун бухьен бугеб къукъаялъе ракълилаб цебелъей гьабун букIана Шарифица 9 сентябралда.\nАмма гьанже гьес абулеб буго 22 сентябралда Пешаваралъул килисаялда гьабураб кIиго теракталъул хIасилалда 85 чи хун хадуб гьеб идеялдаса жинца инкар гьабизеги рес бугин.\nПешаваралда гьарурал кьвагьиязул жавабчилъи тIаде босун букIана цадахъго - Джандуллагь ва Джанд -уль- Хафса – абулеб кIиго экстремистияб къукъаялъ. Гьел уна пакистаналъул тIалибазул рикьалабазул кIудияб сияхIалде гъорлъе.\nГьезул кьеразулъ рикьалаби ккана 2009 соналда Техрик-ТIалибан Пакистан (ТТП) абулеб гьезул цолъиялъул лидер Байтулла Макъсуд америкалъул билот тIад вукIунареб аэропланалъ кьаби щвезабидал чIван хадуб.\nРехсараб ТТП-ялъе гьанже нухмалъи гьабулеб буго ХIаким Улагь Макъсудица ва гьеб хутIулеб буго хIукуматалде данде къеркьолеб къуватаб идаралъун.\nАмма лъалеб гьечIо Джандуллагь ва Джанд -уль- Хафса гIадал къукъабазе ТТП-ялъ контроль гьабулеб бугебищали.\nХIамид Мир вуго журналист, гьеб хIалтIулев вуго Пакистаналъул Geo –TV каналалда.\nХIамид Мир: «Ракълилал кIалъа-ралъаязде данде руго гIемерал къукъаби. Масала, Сват гIодоблъиялда буго Молви Фазал Уллал къукъа. ХIукуматалда ва тIалибазда гьоркьор ракълилал кIалъа-ралъаязде данде руго гьел. Цоги данде бугеб ГIумар Халид абулев чиясул къукъаги буго Момонд абулеб мухъалда. Руго гьединго хIукуматалдаги ракълилаб диалогалде дандечIарал. ХIаким Улла Макъсудица тIалибал хIукуматгун кIалъа-ралъаязде ахIараб мехалда тIадехун рехсарал къукъабазул вакилзабаз бихьизабуна жидедаго ракIалда бугеб».\nГьелде тIадеги хIукуматалда лъалеб гьечIо улкаялда ругел тIалибазул къукъабазул къадар. БатIи-батIиял баяназда рекъон, гьеб къадар 35-ялдаса 100-ялде бахунеб буго.\nПакистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-секретарь ГIумар ХIамидица бицана улкаялда бугин гьукъараб 60 къукъайин.\nГIумар ХIамид: «Гьаниб буго 62 гьукъараб къукъа, гьезда гьоркьосан лъабгояб гьукъун буго Цолъарал Миллатазул ГIуцIиялъул ХIинкъигьечIолъи цIуниялъул Шураялъги. Гьел ккола Техрик- ТIалибан Пакистан (ТТП), Гьакани (Haqanni) ва Аль-КъагIидагун бухьен бугеб Лашкар-Таиба абулел къукъаби. ХутIарал руго Пакистаналъул хIукуматалъ гьукъарал».\nПакистаналъул криминалияб полициялъул тIадегIанав хъулухъчи Мажар Машванил рагIабазда рекъон, хIукуматалъ цо кинаб букIаниги къукъаялъул хIаракатчилъи гьукъулеб бугони гьеб бикьилеб буго цоги гIисинал гIемеразде ва гьезда лъолел руго батIиял цIарал, амма гьезул хIаракатчилъи добго хутIулеб буго.\nМаджид Бабаром ва Рон Синовиц (буссинабуна ИсхIакъова Умаца)


Гъизляралъул конякалъул заводалда хурхун баянлъи гьечIо\nГьал къоязда МахIачхъалаялъул Советский мухъалъул диваналъ къануналде данде кколареблъун рикIкIана Дагъистаналъул росдал магIишаталъул министрас Гъизляралъул коньяк гьабулеб заводалъул нухмалъулевлъун Олег Артюхов толев вугин абун хъвараб хIукму. Гьеб хIукму Россиялъул захIматалъул къануналъул чанго бутIаги хвезабун хъван бугин абун, гьелда тIасан диваналде гIарз хъван букIана республикаялъул прокуратураялъ. Бицунеб буго нижер мухбир МахIмудова ПатIиматица.\n9 июлалда диваналъ россияъул къануналде данде кколареб хIалалъ хъван бугин рикIкIана Гъизляралъул коньяк гьабулеб заводалъун нухмалъулевлъун Олег Артюхов тIамун Дагъистаналъул росдал магIишаталъул министр Батал Баталовас хъвараб буюрухъ.\nИсана май моцIалда Баталовас гьабураб гьеб хIукму Россиялъул захIматалъул къануналъул чанго бутIаги хвезабун гIуцIун бугин рикIкIана Дагъистаналъул прокуратураялъ, гьединлъидал гьелда тIасан гIарзаги хъван букIана гьез диваналде.\nГIарзаялда прокуратураялъул вакилзабаз хъвалеб буго цебе Гъизляралъул коньякалъул нухмалъулевлъун вукIарав Евгений Дружининилгун гьабураб хIалтIул къотIи-къай хвезабизе ккани цин хасаб комиссиялъ разилъи кьезе кколин, гьелда тIадеги цIияв нухмалъулев тIамулеб буюрухъалда Дружининилгун гьабун букIараб хIалтIул къотIи-къай кида биххизабурабалиги хъван букIун гьечIо, гьеб кинабго къанун хвезаби бугинги рикIкIун прокуратураялъул рахъги ккун диваналъ Артюхов къануналде данде кколареб хIалалъ тIамун вугин хъулухъалдейин абураб хIукму гьабуна.\nГьединго диваналъул хIукмуялда хъвалеб буго хIалтIуде вачIун бажарулареб мехалда чи хъулухъалдаса вахъизе бегьуларилан. Евгений Дружинин чанго моцIица унтун вугинги абун хъулухъалда вукIинчIо.\nГьеб Гъизляралъул коньяк гьабулеб заводалъул нухмалъулесул хъулухъалда хурхун ахIи-хIур исана февралалда бахъана. Гьеб мехалда Республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас лъазабуна 20I4 соналъул сентябрь моцI щвелалде гьеб завод бичизе бугилан. Гьелъул багьаги 4 миллиард гъурущ бугин чIезабун букIана, амма гьеб хIукмуялдаса разигьечIолъи загьир гьабуна заводалъул хIалтIухъабаз. Гьез чанцIулго батIи-батIиял акциял тIоритIана, цо нухалда гъизляр бакьулъ I000 ялдаса цIикIкIун чи гIахьаллъараб митингцин гьабун букIана гьез. Гьел завод бичиялда данде чIчIун гурелги, чанги саназ гьелъул нухмалъуда вукIарав Евгений Дружининил рахъккунги рахъун рукIана къватIире.\nГьеб дандечIей букIиналъе кIудияб гIиллалъун кканин абизе бегьула цин гьеб завод Дербенталъул чогърол заводалъул нухмалъулев СагIадулаев МухIамадица босизехъин бугин, гьев нухмалъудеги вачIине вугин абура хабар. ГIемерисел гIурусал хIалтIулеб гьеб заводалда гIурус миллаталъул гурев чи виччаларин чIун ругин гIадамалин абулеб букIана официалияб гуреб къагIидаялъ. Амма Дружининил бакIалда цойги гIурусав Александр Кручанов тIамун хадув гьевги гьев хIалтIухъабазда вихьизавизе рачIарал Дагъистаналъул росдал магIишаталъул министрги, республикаялъул буголъиялъул министрги заводалда жанире къазецин риччачIо гьелъул хIалтIухъабаз. Гьелдаса хадуб исана апрель моцIалда заводалъул нухмалъуде Олег Артюхов тIамун хадуб хIалтIухъабаз гьев лъикI къабул гьавун вукIинчIо, жидеца митинг тIобитIизе бугин гар-галел рукIана гьел, амма гьелдаса нахъе цониги акция гьабичIо коньяк гьабулеб заводалъул хIалтIухъабаз.\nЭкспертазги рикIкIунеб буго завод бичиялъ республикаялъул бюджеталъе кIудияб зарал гьабизе бугин. Республикаялда ракIарулел магъалабазул 28 процент кьолеб буго цохIо гьеб заводалъ. Гьединго экспертаз рикIкIунеб буго гьеб ГIабдуалтIиповас абураб 4 млрд гъурщиде бичизе бегьуларилан, гьелъул багьа чанцIулго нухалъ цикIкIараб бугила.


ГIуцIарухъабаз баян гьабухъе, гьезие бокьун букIун буго Грозныялда тIобитIараб акциялъул рахъ ккун,Кавказалъул халкъазул цолъи бихьизабизе. Амма цо-цо дагъистаниял разиял гьечIо гьеб акция цолъи бихьизабизе гьабураб букIиналда.\nГрозныялда улкаялъул бетIерасул ва республикаялъул нухмалъулесул рахъ ккун тIобитIараб митингалде Дагъистаналдаса ун рукIун руго 300 цIикIкIун ци. Гьениса руссаралго, Дагъистаналдаги Кавказалъул халкъазул цолъи бихьизабун, автопробег тIобитIизе пикру кканин бицана «Эркенлъи» радиоялъе, гьеб тадбир гIуцIаразул цояв, ГIаличулав МухIамадица.\nГъизляр шагьаралдаса цин Гудермес шагьаралде, гьенисан Хасавюрталде ва хадуб МахIачхъалаялдасан ун, Дербенталалда рагIалде бахъине букIанин гьеб акция, амма федералиял нухазде жал риччачIин рагъулазин баян гьабуна гьес.\nМухIамад ГIаличулав: «Лъица щиб абуниги, тIоцебесеб иргаялда гьеб акция букIана улкаялъул президент Владимир Путинил, хадубго Россиялъул бахIарчи Рамзан Къадыровасул рахъ ккун гьабулеб жо. Гьелдалъун нижее бокьун букIана ниж щуабилеб колоннаялде ва магърибалъул хIиллабазде данде гьелгун цадахъ рукIин лъазабизе. Гьедин кканаха, акциялда гIахьаллъулел СагIид МуртазгIалиевасул рахъ кколел чагIи рукIин. Амма аслияб мурад букIана Россиялъул бахIарчи Рамзан Къадировасул дагъистаниязги, чачанзда цадахъ, рахъ кколеб букIин бихьизаби».\nЦебеккун, 22 январалдаса бахъун социалиял гьиназда ва мессенджеразда тIиритIун рукIана СагIид МуртазгIалиевасул рахъ ккун тIобитIулеб автопробегалда гIахьаллъизе ахIулел лъазариял.\nАвтопрбег гьукъиялъе аслияб гIилла кканин, гьеб тIалъигун дандбан тIобитIулеб букIинчIолъи, амма гьеб акциялъул рахъ кколин жинцайин баян гьабуна жамгIив хIаракатчи МухIаммад Цезица.\nМухIаммад Цези: «Гьеб акция тIалъигун дандбан тIобитIизе кколаан, амма гIаммаб куцалда Чачан республикаялда тIобитIараб митинг дида позитивияб ишлъун бихьула. Федералияб даражаялда Къадыровас тIобитIулеб политикаялъул ва улкаялъун нухмалъулесул рахъ кколеблъи загьир гьабизе гъира букIана Дагъистаналдаса гIадамазулги. Элитабиги цолъизе ккола захIматаб заманалда, батIи-батIиял мурадал ругел гIадамал рачIунел рукIиналъ политикияб аренаялде».\nАвтопробегалда хурхун пикру загьир гьабулаго, социалиял гьиназда аслияб къадар дагъистанияз рикIкIунеб буго гьеб акция гIицIго СагIид МуртазгIалиевасул рахъ кколез гьабураб бугин. Блогер Мурад\nСоциалиял гьиназул гIахьалчи Камал Салмановасул пикруялда, Дагъистаналда мугIрузул сон гуреб, автопробегазул сон лъазабизе ккун буго. Мурад Мустафинов: «ГьабсагIаталда Рамзан Къадыров нахъе вахъулев вугони, цониги чи гьеб республикаялда гьев тейилан вахъине гьечIо. Къадыровасул кIиабилел болжал рагIалде рахъунел руго ва гьес хIаракат бахъулеб буго федералияб тIалъиялда живго хIажатав вукIин бихьизабизе. Гьал, Дагъистаналдаса гьесул патриотлъи цIунулел ккола хIелхIелчагIи, МуртазгIалиев тIадвуссинилан хьулал ругел чагIи. МуртазгIалиев тIадсувуссине рес гьечIо, гьеб ккола Диваналъул къадру. Хадубго ирга Амировасде щолеб букIиналъ. Къадировасулги МуртазгIалиевасулги букIараб гьудуллъиялда божилъи гьабун, рахъана гьел сон къватIире, ама Къадировасда некIого бичIчIизабун буго, МуртазгIалиевасе кумак гьабун бажарулареблъи».\nКамал Салманов: «Гьабизе хIалтIиги гьечIел, хIукуматалъул хъулухъазда ругел, хIукуматалъул гIарцал чIикIулел ругел чагIаз, гьабизе хIалтIи гьечIел гIадамал ракIарун гьабун буго гьеб. Жал патриоталин абун къватIире рахъун руго киналго, гьезда рагIи абизеги бегьуларо, абурал чагIи хиянатчагIиги щуабилеб колоннаги ккола. Гьел руго, гIурусаз абухъего, оппортунистал».\nСон къватIире рахъарал чагIи рукIанин СагIид МуртазгIалиевасул рахъ ккурал чагIи, федералияб даражаялда кIвар бугевлъун гьезда вихьулев Рамзан Къадировасул рахъ ккун тIобитIиялъе гIиллаги букIанин, гьес МуртазгIалиев вугев ахIвал-хIал хисизабилин ругел хьулалин, рикIкIунеб буго МахIач МухIамадовас. Гьесул пикруялда, щуабилеб колонна ва либералал абураб жо такрар гьабулеб букIин гурого, гьеб акциялда рахъарал чагIазда жидедаго бичIчIулеб бати щакаб буго.\nМуртазгIалиевасул рахъ ккун тIобитIулеб бугониги, гьеб акция гьукъи мекъаб бугин, щай гурелъул диваналъ хIукму къотIун, гьесул гIайиб чIезабун гьечIин рикIкIунеб буго жамгIияв хIаракатчи ГIабдурашид СагIидовас. Амма Чачан республикаялъул нухмалъулесул суратазе ва байрахъалъе бакI бугин Чачаналъин баян гьабуна гьес «Эркенлъи» радиоялъе.\nГIабдурашид СагIидов: «Грозныялда букIараб спектакль цебе бахъизе кканани, гьелъун хадубрагIи гьанибги букIине кканани, гьелъие кIудияб хIинкъи букIине ккола. ХIинкъи бугеб мехалда цолъун, бихьизабизе бегьила цолъиги, амма гьединаб хIинкъи я пачалъихъалъе, яги Къадыровасе дида бихьулеб гьечIо. Къадыровасе бокьун батила, жиндир цIар кидаго кIалзухъ букIине, гьеб цо иш буго. Нижее щай кьечIеб изну автопробег гьабизе абураб жоялъе жаваб буго, гьеб акция тIалъигун дандбан, къанунияб куцалда гьабулеб букIинчIолъи. Къадировасул гъираги ресги букIине гьечIо МуртазгIалиевасе евербакъи гьабизе. Цогидаб рахъалъ, диваналъ хIукму къотIизегIан, бокьарав чиясул рахъ кквезе гьукъараб гьечIо.\nТамихI бихьизабун жанив тIамурав чиясул рахъ кколеб бугони, мун такъсирчиясул рахъ кколев вугин жаив тIамизе бегьула. Цойги рахъ буго гьелъул.: 1990 соналда, Хасавюрталда тIобитIулеб букIана чачаназул съезд. Гьеб тIобитIиялда бан дир пикру цIехана МухIамадсаид Гусаевас. Дица абуна гьеб тIобитIизе бегьиларилан. Щай гурелъул, Чачаназул байрахъалъеги гимналъеги бакI буго Чачаналъ. Дагъистаналда Дагъистаналъул букIине ккела кинабго, щай гурелъул гьанир руго дагъистаниял, табасаранал рукIа, чачанал рукIа, гьел ккола дагъистаниял. Чачаналъул байрахъги, гьезул лидерасул суратги борхун рачIине риччай яги риччангутIи тIубанго дагъистаналъул тIалъиялъул компетенциялда буго».\nАвтопробегалда хурхун пикру загьир гьабуна Дагъистаналъул тIалъиялъги. Гьедин, Дагъистаналъул нухмалъиялъул социалияб гьиналда бугеб гьумералда хъвана; Улкаялъул президент нилъееги вокьулин ва гьесул рахъги кколин. Рамзан Къадыровасул рахъ ккун тIобитIулеб акциялдеги Дагъистаналъул рахъалъ вакилзаби ун рукIанин. Улкаялъул президентасул рахъ кквезе гIалам бакIарарал акциял тIоритIичIогон, республика цебетIеялъе хIалтIи гьабун, такъсирчагIи лъугIизариялъе квербакъи гьабунани пайда цIикIкIарабги букIиин.\nРахъ кколезул сияхIалда вукIана В. Путин, Р. Къадиров ва... С. МуртазгIалиев...\nРоссиялъул хIаракатчагIи - Рамзан Къадировасде данде чIана


Презентация по родной литературе "Фазу Алиева "Маарулав"\nИнфоурок › Другое ›Презентации›Презентация по родной литературе "Фазу Алиева "МагIарулав"\nДарсил тема: Фазу ГIалиева «МагIарулав».\nДарсил мурад: 1.Фазу ГIалиевалъул поэзиялъул\nтадегIанлъи цIалдохъабазе рагьи.\n2.Авар кочIол классиклъун кколев Даку\nАсадулаевасе ва гьесул кочIое шагIиралъ\nкьолеб къимат цIалдохъабазда\nДарсил алат: Фазу ГIалиевалъул стенд, суратазул\nпрезентация( слайд-шоу), Даку\nАсадулаевасул сурат, кочIол аудиозапись,\nпандур, А.ХIасановасул тIехь «Даку».\nДарсил ин:1 орг.момент.\nРокъобе кьун букараб дарсил хал гьаби.\nРасул ХIамзатовасул «Къункъраби» абураб кечI рекIехъе бицине тIамила цIалдохъаби..\n1) КечI хъваялъе ккараб сабаб кинаб бугеб?\n2)Лъил хакъалъулъ хъвараб кеч буго гьаб, нужер пикруялда рекъон?\n3)Кинаб кици данд босизе бегьула гьаб кочIол аслияб пикруялъе? (ВатIаналъе гIоло хварав бахIарчи хабалъ чIаго вукIуна.)\n4)Щай рагъул тема Расулие гIагараб букIараб? (рагъда хварал вацал Ахильчи ва Мухамад).\n3.ХIасил бачина ва къиматал лъела.\nФИЗМИНУТКА: Рахъа тIаде , борхе квер,\nГьудулзаби нилъ руго.\nНилъеца бищун буго.\nХириял цIалдохъаби! Нилъер магIарулазул цо гьадинаб кици буго: Бихьарасда дунял лъала, цIаларасда гIелму лъала. ТIаде жубазе бокьун буго: ГIенеккарасда дарсги лъала. Жакъа дарсида нилъеца бицине буго КIудияй шагиралъулги ва КIудияв кочIохъанасулги хIакъалъулъ.\nЦIияб дарс: Фазу ГIалиева «МагIарулав».\n1.Словарияб хIалтIи: Саринал- кучIдул,\nСагьвил- пана гьаюн,\nГIомо-гурараб жо, комок,\nКаркарун-бигьа гьабун чвахи.\n2.Фазул биография.( суратазул презентация).\nЖакъа нилъеца цIализе бугеб кочIол багьадур ккола Дагъистаналъул машгьурав кочIохъан Даку Асадулаев.\nДаку гьавун вуго 23 маялда 1936 соналъ КъахIиб районалъул Микьигьуриб росулъ. Дагъистаналъул халкъияв поэт Расул ХIамзатовас хъван буго: «Дир гIумруялда дида лъала лъабго кочIохъан: Игьалиса ГIарашил ГIумар, ЧIалдаса ГъазимухIамад ва Даку Асадулаев. Дида ккола гьел чагIи кочIол Казбекал, Эльбрусал,Шагьдагъал ругилан. Цере арал гьел кочIохъабаз тIамулел руго нилъ хадур гIолел кочIохъабазул къимат гьабизе. Хасго киназего вокьула Даку Асадулаев.»\nДакуца кучIдул ахIулаан,пандурги хъван. Гьеб хъвазеги гьесул кIудияб махщел букIана.( пандур)\nДагъистаналъул халкъияв поэт ГIабасил Мухамадица хъван буго:\n-Дакулган роцIараб гьаракь рагIани,\nМагIу хIалуцараб хIохьел чучила.\nГьес гIадин бацIцIадго рагIи угьани,\nИллагьияб нуралъ ракIал гвангъила.\n4.ГIенеккилинха Дакул кочIохъ.(аудиозапись)\n5.Гьале гьав Дакул хIакъалъулъ Фазу ГIалиевалъ хъвараб кечI цIалила нилъеца гьабсагIат.\n6.КечI пасихIго цIали.\nБокьарабищ нужее кечI?\n1)КочIолъ хIалтизарун ругел эпитетал, сипатиял рагIаби, дандекквеял, метафорал ратизе.\n2)Кинал магIарул тарихалда цIар арал чагIи Фазуца рехсон ругел кочIолъ?\n3) Гьезул хIакъалъулъ щиб нужеда лъалеб?\n4) Гьел рехсеялъ кинаб гугьар кьолеб бугеб кочIое?\n5)Жийго Фазул кинаб бербалагьи букIин нилъеда бичIчIулеб буго Дакул творчествоялдехун?\n1.Лъил хIакъалъулъ жакъа нилъеца бицараб?\n2.Дарсида бищун щиб бокьараб?\nРокъобе тIадкъай: Фазу ГIалиева «МагIарулав»,пасихIго\nАбдулаева Мадинат Магомедовна\nНомер материала: ДВ-344010


Эбелин нусалъ абун, ясилан якьад кIалъан\nТалихI бокьун батани, шайтIан къезабизе ккола\nГазетаздагун журналазда хIалтIулел чагIи-мухбирзаби гIемер щвезе ккола батIи-батIиял росабалъе, дандчIвазе ккола гIадамалгун. Гьединаб буго мухбирзабазул хIалтIи. Бокьаниги бокьичIониги командировкайин абун тIад хъвараб кагъатгун сапаралъ рахъинчIого тIураларо. Гьедин, цо пуланаб росулъе щведал, умумузулго рукIарал гьалбадерил рокъове ана сордо базе. Рукъалъул хважаин хваралдаса лъикIаланго заман ун букIаниги, гьесул васас дун цIакъ лъикI къабул гьавуна, кваназавуна ва хабар-кIал бицун хадуб вегизе хасаб рукъги бихьизабуна.\nАмма гьеб киналдаго цадахъ бихьулеб ва бичIчIулеб букIана гьезул рокъоб парахатаб гуреб ахIвал-хIал букIин. Гьеб сордоялъ ялъуни нахъисеб къоялъ гьоболасул васасул лъадиги эбелги цоцада кIалъалелго рихьичIо, кигIанго хIал лъазе теларилан дида цересан берцинго хьваданиги. Рукъалъул къварилъи тIаде вачIарав гьоболасда цIакъго лъикI бихьулин абухъе, гьеб хIал халлъичIого хутIичIо дидаги. Амма дагьабищха букIунеб нусалдаги якьалдалдаги гьоркьоб кьал, дандеккунгутIи. ГIадада гурелъулха умумузулго аби бугеб, якьадги нусги – расаги гIункIкIгиян абураб. Гьеб ахIвал-хIалалде абизегIанасеб кIварго кьун букIинчIониги, нахъисеб къоялъ гьебго росдал школалде щведал, гьений учительницалъун хIалтIулей йикIарай гьоболасул васасул лъадуца дун батIаго вачана.\n«Я вац, бегьулеб батани, дир цIарги бихьизабичIого хъвай газеталдасан якьадзаби кантIизе гIадаб макъала. БитIахъе цIадул корониб бугеб гIадин гьелегьун буго рокъоб ахIвал-хIал. Толаро хIалхьуда якьадалъ. Росасдаса, гьей угъраш сабаблъун, ятIалъизеги бокьун гьечIо. Гьабулебщиналда тIад кIалъала, малъарула, цо щиб бугониги мекъи гьабуни, битIахъе бодаго суризаюла, халкъалдаги рагIизаюла. Васасги эбелалъул рахъккола. Дида гьев вичIчIула. Эбелалъул хIурмат рехулев чи гьев гуро. Амма дун хIалхьуда толаро. Гьей кантIиледухъ бегьуларищ газеталдасан чанго рагIи абизе, динияй гIаданилан чIарай чIужуги йигин, Аллагьас жужахIалъул тIинде ккад». Къокъго абуни, гьединаб калам букIана гьоболасул васасул лъадул.\nЯкьад кантIуледухъ газеталдасан калам гьабизе гIураб гIакълу ва гIелму бугев чиги дун гурелъул, киндай гьелъул мурад тIубалебилан вукIаго, ракIалде бачIана цо кидаялиго цIалун букIараб бицен.\nНусалъул гIамал хисун букIин бихьидал, якьадалъги дир ясилан гурони гьелда абуларо ва щиб лъикIлъи гьелъие гьабилебали лъаларого гьейги йикIуна ккара-ккаралъуб нус еццулей. ПалхIасил, бащдаб лъагIелгIанасеб заманалда жаниб, битIахъе эбелалдаги ясалдаги гьоркьоб букIунеб гIадаб рокьи гьезулъги щулалъула.\nЗагьру - рекIел тIинда\n«Цебе заманалда Китаялда йикIун йиго пуланай яс. Росасе индал гьелде тIаде ккун буго росасул эбелалъеги хъулухъ гьабизе. Амма якьадалъ щибаб къойил тIадкъалеб гьир чIалгIарай ва бакIлъарай, гьелъул малълъари рихарай гIолилалда ракIалде ккун буго, якьад гъоб дунялалде йитIизе. Гьеб мурадгун щун йиго инсул гьудуласухъе – хурдуздасан загьру бахъулев местIерасухъе. Гьесда бицун буго жиндирго мурад ва гьарун буго, абураб гIарацги кьелин, инсул рухIалъе гIологIаги кумек гьабейилан.\nВаллагь, гьабилин, щайин гьабуларебинги абун, местIер цин лъикIго ургъун вуго ва гьадин абун буго: «ГIенеккея, дир яс. Дица хIадур гьабураб загьруги кьун гьей хвани, гIадамал щаклъизе бегьула гьеб дур хIалтIи букIине бегьулеблъиялда. Гьединлъидал, дица хIадур гьабила цо чIахI-хер, дагь-дагьккун гьелъул чорхолъ унти ккезабулеб ва лъагIалидаса холеб. Гьеб мехалда дуде щивго щаклъизе гьечIо. Дица кьураб гьаб загьру, къатIра-къатIраккун дуца гьелъул кванилъе бай.\nАмма гьебго заманалда жаниб дуца гьелъ малъа-малъарабги гьабе, гьейгун берцингоги кIалъай, битIахъе дурго эбелалъул гIадин хIурматгун хъатирги цIуне».\nГIолилай гьеб шартIалда разилъула ва местIерас кьураб загьруги босун рокъое щола. Гьес малъухъе хьвадула ва зама-заманалдасан гьелъул кванилъе «харил мугьалги» ккезарулаго, цIакъ адабалда йикIуна.\nЦо къоялъ гIолилай ячIуна местIерасухъе ва Аллагьасул цIар бахъун гьарула якьад хвасар гьайизе дару гьабейин, жинца кьураб загьруялъул хIасилалда гьей хвезе бокьун гьечIин, гьелдаса лъикIай якьадги дунялалдаго ятиларин кIалъала.\nМихъилъеги гьимулаго местIерас гIолилалда абула расги ургъел гьабугейин, дица духъе кьураб жо загьру букIинчIин, цо гьадингояб, лъиего щибго пайда гьечIеб чIахI-хер букIанин. Загьруйин абуни букIанин дур рекIелъ ва дуцаго мунго хвасарги гьаюнин».\nРугьел битIана, хIасил ккана\nГьаб биценги хъван, ккараб ккун букIиниланги абун, дица ка-\nгъат битIун букIана гьоболасул васасул лъадул цIаралда. Гьелдаса нахъе гьоркьоб лъикIаланго заманги ун букIана, дида гьеб лъугьа-бахъинги кIочон букIинарищха. Гьанже вахъун гьаб макъала хъваялъейин абуни ккана гьадинаб гIилла: гьал къоязда дир цIаралда редакциялде бачIана лъой гIаданалъул жаваб. Гьелда хъвалеб буго: «ХIурматияв, МухIамадхIабиб, дуца дихъе битIун бачIараб доб бицен цIалидал, битIахъе ццим бахъун лъугьун йикIана гьабищин батараб дие кьезе жавабиланги абун. Амма тIатIаюссун чанго нухалда цIалана ва щаяли лъаларо, дир ботIролъ пикраби ххенезе лъугьана. ХIакъикъаталдаги дун гIайибияйцин йигодайилан ккана ракIалде. Пуланаб къоялъ, якьадалъ цо щибалиго малъидал, валлагь гьабилаха, дир хирияй эбелиланги абун, дица гьелда баана. Гьей цин палгъан хутIана, гьалъие ккараб щибилан йикIун ятиларищха, хадуб, рекIеде ячIараб гIадинги лъугьун, дир кверазда къочаризе лъугьана. Ниж цоцадаги хурхун лъикI мехалда гIодана ва жинцаго малъараб гьабизе дунги течIого, дица гьабила, дир ясиланги абун, дида тIадкъараб гьабизе жийго лъугьана. Гьелдаса нахъе дир эбелилан дицаги, дир ясилан гьелъги гурони нижеца цоцазда абуларо. ХIакъикъаталдаги, диралдаса лъикIай якьадги дунялалдаго ятиларо. Унгоха, дир рекIее лъугьараб бигьалъи, унгоха, нижер рокъоб бугеб парахалъи. Мадулгьаллъи-къоноцин урхъун ралагьула нижер гьоркьоблъиялъухъ ва нижедаса талихIаб хъизан цоги бати щакаб буго. КIочон тезе бахъана. Дун ригьнаде аралдаса лъабго лъагIел бан букIаниги, БетIергьанас лъимер кьун букIинчIо. КватIичIогойин абуни, дир ясалъ тIубала моцI. Нижеда ракIалда буго, Аллагьас хъван батани, мавлид гьабизе. Бокьилаан, цадахъ хъизан-лъималгун гьоболлъухъе вачIине. Нилъ гьалбаллъидалха. Цоги, дуца дихъе битIун бачIараб кагъат дица ясбер гIадин нахъе цIунун буго. ИншаАллагь, яс ригьнаде кьолеб къо бихьани, бищун къиматаб сайгъат хIисабалда гьелъухъе кьела».\nПрочитано 1222 раз\tПоследнее изменение Среда, 31 января 2018 09:44\nДругие материалы в этой категории: ГIабдурахIманил бакъ даим свинаро »\n23:26, 20 сентября 2021, 101\n17:46, 20 сентября 2021, 85\n16:12, 20 сентября 2021, 80\n15:52, 20 сентября 2021, 99\n15:30, 20 сентября 2021, 178\n15:25, 20 сентября 2021, 112\n15:08, 20 сентября 2021, 133\n13:05, 20 сентября 2021, 101\n12:42, 20 сентября 2021, 130\n12:33, 20 сентября 2021, 110


ДРялъул бетIер гIахьаллъана улкаялъул президентас тIобитIараб данделъиялда | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\nДанделъи байбихьилалде президентги гьесда цадахъ рукIарал субъектазул бутIрулги щвана заводалъул лабораториязде. «Хурдузул лъамалъаби хIадуриялдаса дараби гьариялде гIунтIун — кинабго гьабулеб буго гьаб заводалдаго. Гьеб лъикIаб иш буго, тIоцебесеб иргаялда — гIадамазе, хасго чакрил унти бугезе. Гьединазул къадар нилъер улкаялда бахуна 4,5 миллионалде. РакIалда буго, гьабго заводалда хIадуризе улкаялъего хIажатаб къадаралда инсулиналъул препараталги», — ян бицана улкаялъул нухмалъулес.\nДанделъи рагьулаго, Владимир Путиница кIварбуссинабуна гIадамазул гIумру лъикIлъизаби ва халалъизаби аслияб масъала кколеблъиялде. Гьеб рахъалъ пайдаяб ишлъун гьес рехсана захIматал унтабаздаса сахгьариялъе хIажалъулел тIадегIанал технологиялги цIиял дарабиги хIадуризе техникаги букIин. «ГIелму, биотехнологиял, хIакъикъаталдаги, цIакъ хехго церетIолел руго. РакIалда буго, Татьяна Голиковагун цадахъ Лъималазул онкогематологиялъул централда сверухъ Москваялда хIалтIи байбихьараб мехалда букIараб хIал. Унтаразул 15 процент гурони чIаго хутIулароан. Жакъа чIаго хутIулел руго гьезул 90 процент. Нужеда бихьулеб бугищ кинаб батIалъи ккарабали! Гьединаб букIуна гьанжезаманалъул технологиязул кьучIалда хIалтIиялъул хIасил. Гьелъие хIажалъана кIваркьей, финансазулабги, гIуцIиялъулабги, административиябги къуват цолъизаби», — ян абуна президентас.\nВладимир Путиница абуна, ахираб анлъго соналда жаниб улкаялда ургъанин, лъикIаб даражаялъул ва гIадамазул гIумруялъе хIинкъигьечIеб, лъабазаргониги дару. «Аслияб мурад — нилъер гIадамазе, кинаб бакIалда гьез гIумру гьабулеб батаниги, хIажатаб кумек щвей. Санайил дарабаздалъун хьезариялъе бюджеталдаса кьола 380 млрд гъуруш. Нилъее лъазе къваригIун буго, гIадамазе кигIан пайда гьелъул букIунебали», — ян тIаде жубана гьес.\nБигьалъаби щвезе кколел унтаразе (льготниказе) дараби кьеялъул хIакъалъулъ бицунаго, Владимир Путиница абуна улкаялда 19 процент гьединазул бугин. «Амма, хIакъикъаталда, щибаб регионалда гуро лъалеб бугеб бигьалъаби гьаризе кколев чан унтарав вугевали, кинаб пачалихъияб программаялда рекъон гьезие дараби чIорого кьезе кколелалиги. РахIатхвезабулеб хIужа буго цоги — льготабазухъ гIарац кьолаго, ращалъи цIунунгутIи. Масала, 2017 соналда цо чиясе льгота хIисабалда кьолеб гIарац анкьго батIияб къадаралда кьолеб букIана Россиялъул Федерациялъул батIи-батIиял регионазда. Бегьилаан гьеб цо чанго проценталъ цIикIкIун яги дагь кьолеб букIарабани, амма анкьго нухалъ — гьеб цIакъго гIемер буго, дир хIисабалда.\nБатIи-батIиял руго бигьалъабазда рекъон кьолел дарабазул сияхIалги. Субъектал дица рехселаро, амма цо областалъул сияхIалда буго 554 дару, цогидалъул — 317 ва лъабабилелъул — гIицIго 180. Гьедин букIине бегьуларо. Низам букIинабизе ккела», — ян абуна президентас.\nМекъаблъун гьес рикIкIана, конкуренцияги цIуничIого, пуланав производителасул дараби росиги. КъанагIатал унтаби ругел гIадамазе дараби кьеялъул иш тIасияб соналдаса нахъе федералияб централъ хьезабизе бугин абуна гьес. «Гьел дарабаздалъун хьезариялъе федералияб бюджеталдаса санайил биччазе буго анцI-анцI млрд гъуруш. 2024 соналде киналго регионазда хIалтIизе ккола электрониял рецептазул къагIидаги», — ян абуна Путиница.\nДарабаздалъун хьезариялъул стратегия\nГьелъул баяназда рекъон, гIуцIун буго нормативазулгун правоялъул база. «Гьелъ рес кьуна базаралда ричулел дарабазул багьабаздаги, ассортименталдаги, гьересидарабаздаги хадуб халкквезе. Халкколеб буго Россиялда хIадурулелги къватIисел улкабаздаса рачIунелги дарабазул даражаялда хадубги. Гьелъул мурадалда гIуцIун буго Россиялъул Федерациялъул пачалихъияб фармакопея — халкъазда гьоркьосел тIалабазде дарабазул даража рекъонккезабиялъул халгьабулеб идара.\nЩибаб федералияб округалда рагьун буго халкъазда гьоркьосеб даражаялъул лабораторияб комплекс. Гьениб хIалбихьула дарабазул. Ахираб лъабго соналда жаниб гьел лабораториязул кумекалдалъун бажарана лъикIаллъун рикIкIунарел дараби ричиялъул къадар 2,5 нухалъ дагьлъизабизе», — ян бицана министралъ.\nСакъатазул къадар дагьлъизабулеб буго\n2017 соналда, нижехъ букIараб гIарцул ресалда рекъон, гIицIго 11,7 проценталъул гурони къваригIел тIубазабун бажарулароан. 2018 соналда — баркала федералияб централъе гьелъие хIажатаб гIарац лъабцIул цIикIкIинабиялъухъ — рес щвана 50-ялдаса цIикIкIун проценталъул къваригIел тIубазе.\nГьабсагIаталда халгьабулеб буго сакъатлъи чIезабиялъулъ ритIухълъи цIунун бугищалиги. ЦIидасан комиссиялъе ахIун вуго 300 азарго инвалид. Руго, масала, диабет бугин абун сакъатлъи чIезабиялъул, амма гьесие инсулин хъвангутIиялъул хIужабиги», — ян абуна регионалъул нухмалъулес.


ГьанжелъагIан «Исламияб Пачалихъалъе» гьа барал дагъистаниял кколаан изну гьечIого яргъид гIуцIаразул нухмалъулел. Гьанже гьезул кьеразулъе лъугьана Дагъистаналдаса вагIза-чи Надир Медетовги.\nГьелда бан интернеталда лъураб видеоялда Медетовас Аллагьасе рецц гьабулеб буго жив «Шамалде, хирияб ракьалде, щвезавуралъухъ». ГьанжелъагIан гурого жив гьениве щвечIолъиялъул гIайиб бугин жиндие квалквал гьабулел рукIарал тагъуталъул церетелазда. Амма гьелдаго цадахъ гьеб бугин Аллагьас жиндир хIалбихьулеб букIараб мехиланги тIаде жубалеб буго Медетовас гьеб видеоялда.\n«Исламияб Пачалихъалъе» гьа базегIан Надир Медетов лъалаан исламияб лъай тIибитIизабулев чи хIисабалда. Гьес гьарурал вагIзаби лъун руго интернеталда. Гьес гьел гьарулаан Венгриялъул рагъухъабазулин цIар лъураб МахIачхъалаялъул мажгиталдаги Дербенталъул мажгиталдаги.\nГьединго гъоркьисала хаслихъе бахъун букIана гьесда тIасан гIезегIан ахIи-хIур. Вацгун цадахъ машина бичизе араб бакIалдасан ккун ругин гьел низам цIунулезин ахIи балеб букIана гIагарлъиялъ. Цинги гьев МахIачхъалаялъул Кировский мухъалъул диваналда ватана, гьесде гIунтIизабулеб букIана хIалтIизабизе изну кьечIеб таманча батиялъул гIайиб.\nНадир Абу Халид (Надир Медетов) ккола исламалда жаниб лъугьараб вагьабияб рикьиялъул вакил.\nДагъистаналда ругел киналго салафиял гуро «Исламияб Пачалихъалда» тIад рекъолел ругел. Диналда рекъон, гьезие къимат кьезе лъалев чи гурин жив, амма кколе-толелъухъ балагьун, жиндир гьадинаб пикру бугин гьелда тIасанилан бицана ЭР-ялъе «Черновик» газеталъул журналист МухIамад МухIамадовас. «Исламияб пачалихъ» абураб гIуцIиялъул хIакъалъулъ официалияб куцалда гьабураб лъазабиялъ риххизарунила салафиялги, гьединго «Имарат Кавказ» абураб гIуцIиялда гъорлъ рукIаралгицин гIадамал.\nМухIамад МухIамадов: «Социалиял гьиназда «Исламияб Пачалихъалде» гьабулеб бищунго кIудияб гIайиб буго гьезул хIаракатчилъиялда жаниб гьез хIалтIизарулел къагIидаби сабаблъун. Надир абу Халид киназдаго лъала лъикIав вагIза-чи хIисабалда гьанже гьес «Исламияб Пачалихъалъе» гьа банилан абун кIудияб ахIи хIур бахъун буго. Амма нилъеца гьаниб хIисабалде босизе ккола гьадинаб жо: «Имарат Кавказ» гIуцIи бищунго ссиялда бугеб мехалъ гьев рохьове инчIо гури? Гьединлъидал гьаниб аслияб суал ккола щай вагьабиял «Исламияб Пачалихъалде» унел абун гуреб, щай жиндир заманаялъ «Имарат Кавказалъулцин «рахъ кколеб букIинчIел чагIаз жакъа «Исламияб Пачалихъалъул» рахъ кколеб абун.\nДир пикруялда, гьеб кинабго ахIвал-хIал хурхараб буго гIадамал цIакъго ццин бахъун рукIиналда. Гьел ццин бахъун руго тIалъиялда. Ракълилаб куцалда гIумру гьабун рукIине бокьарал гьезул мурал тIубачIеб мехалъ рачIунел руго гьединаб хIукмуялде. Цоясул рокъобе ярагъ рехун батулеб буго, цоясда тIад такъсир гьабиялхул иш рагьулеб буго, цогидасда тIубанго ракь тезабулеб буго. Амма гьел хIужабазул хIакъалъулъ лъалеб гьечIо гIемерисезда, гьединго журналистаздаги. Гьеб лъалеб буго цIакъго дагьал чагIазда».\nГьединго журналист МухIамад МухIамадовас ракIалде щвезабулеб буго гьанжеялдаса 5-10 соналъ цере Дагъистаналъул салафиязул киназго гурин рахъкколеб букIараб «Имарат Кавказалъулги».\nКиназго гурин ярагъги босулеб букIараб кодобе. Гьез абулеб букIанила жидее бокьун бугин шаригIаталда рекъон гIумру гьабизе, шаргIияб пачалихъалдаги рукIине. Амма гьелъие гIоло рагъулеб къагIида хIалтIизабизе кколарилан. Гьеб кутакалда кIвар бугеб бугеб хIужа кколин рикIкIунеб буго МухIамад МухIамадовас – щайин абуни гьанже цо-цо къуватаз хIал бихьулеб бугила «Исламияб Пачалихъалдаги» киналго салафияздаги гьоркьоб ращалъиялъул гIаламат лъезе гуребги, тIолабго Шималияб Кавказалъулго бусурбабиги «Исламияб Пачалихъалда» релълъинаризе.


Рокьукълъиялъ рекIелъ кверщел гьабичIо\nУмалатилги ПатIиматилги ясалъул яс Юсупова Паримеседуца бицун хъвана ПатIимат СУЛТIАНМУХIАМАДОВАЛЪ\nДир кIодоэбел Ингердахъа ПатIиматил гIадамаздехун букIараб рокьиги рекIел бухIиги киданиги ракIалдаса унаро. Гьей гIадатияй мугIрул ясалда гьитIинаб къоялдаса бихьанщинаб къоялъул цо макъалаялдаса бицун хIалкIвеларо. Цониги цIакъав бахIарчиясда гьелда гIадин къварилъи бихьун букIарабани, гIаданлъиялъул хасият цIунизе кIвелеб букIанадай абун ракIалде ккола.\nХалатаб гIумруялда жаниб гIемераб гIакъубаги гIадамазул хиянатлъиги бихьана нижер бахIарчияй кIодода. Квешал ва жахIдаял гIадамал сабаблъун лъимерлъиги ракI бакъваялда ана гьелъул. ГIаданлъиги яхI-намусги рекIелъ цIунизе ккани, рекIелъе жахIдаги рокьукълъиги биччазе бегьуларин малъулаан гьелъ нижеда. Рокьиги рокьукълъиги - гьел кIиялго гIумруялъго цадахъ рукIунин абулаан нижеда кIодоца. Квешлъиялъ рекIелъ кверщел гьабизе гьукъизе кколин, рекIелъе лъугьизе гьеб тани, тIокIаб нахъ буссунарин абулаан гьелъ.\nНижер кIодоэбелалъул эмен ва кIудада рукIана Ингердахъ росулъго бечедал гIадамал. Эбел-инсул недегьаб бербалагьиялда гъоркь йикIарай гьитIинай ПатIиматида бичIчIулароан сверухъ лъугьунеб бугеб хиса-баси ва хIуригат бахъаралдаса нахъе жидер хъизаналъе кIудияб хIинкъи букIин. Хасалил бецIаб сардилъ бечедав чиян, «халкъалъул тушманин» абун эмен вачине НКВДялъул гIадамал рачIиндал бичIчIана гьелда кинабго. Гьеб бецIаб сордо гIумруялъго «рогьинчIо» ПатIиматие. Гьелъул инсул рахъалдаса мацI гьабурал росуцояздеги, гьезул хъизанги щущахъ бан, къадал ва чIабар хутIизегIан рокъоса къайи бахъараздехунги рокьукълъи бихьизабичIо гьелъ, гIумруялъго гьел къватIирги чIвазаричIо. Кинабго хIакъикъат ТIадегIанав Аллагьасда бихьулеб бугин абун тана гьелъ. Гьелъул гIакъилал, херлъиялъ жанире рортарал беразухъ кидаго кунчIулеб букIунаан лъикIлъиги лъималаздехун бугеб рокьиги. Гьединай йикIана дир кIодоэбел.\nРагъдаса бачIараб чIегIераб хабар\nДир кIодоэбел ПатIимат 14 сон барай гIадан росасе кьуна. ЛъицагIаги гьикъичIо гьелда дуе гьев чи вокьулищан, гьикъулеб гIадатги букIинчIелъул. Гьелдаги лъалароан рокьи щибжояли. Эмен кулаклъун гьавун заман балелде гьелде регIунги йикIинчIо гьей. Дир кIудада Умалат вукIана цIакъ ракI лъикIав чи. КIодоэбелалъеги гьев гIумруялъулго гьудуллъун, бищунго къиматав ва вокьулев чилъун лъугьана.\nХъизан гьабун дагьабго заманалдаса Умалат армиялде ана. КватIичIого байбихьана Финляндиягун рагъ, хадуб фашисталгунги. ГIолохъанай лъадиян абуни гьес жиндирго бесдалэбелгун ва яцалгун тун йикIана. Умалатил эбел гьев кинида вугеб мехалдаго хвана. Гьанжего гьанже балугълъиялде яхуней ПатIимат цогидал росуцоялгун цадахъ колхозалда хIалтIизе ккана. Цогидал чIахIияздаго гIадин, хIукуматалъул магъалоги тIад лъуна гьелда. Рагъул фронталдаса гьелъухъе пашманаб хабар бачIана Умалат бахIарчиго хванин абун.\nУмалат хванин чIегIераб хабар бачIаралдаса гIемераб заман инелде гьелда росасул бесдалэбелалъ абуна: «Умалатги фронталда чIвана, гьев тIад вуссунаро. Дурго инсул рокъое тIад юсса», - ян. Дир гъаримай кIодоэбелалъул ракI лъукъана, амма щибго рагIи абичIого, инсул гъасде тIад юссана. Гьениса нахъе унелъулги гьелъ рос чIван вугин абурал къваридал пикраби жиндирго ботIролъа рачахъулел рукIана. Гьев лъидагIаги хун вихьун гьечIелъулин абун хинал хьулаз хьихьун йикIана.\nПатIимат гIемер хIалтIана, данде рехун гIарац гIезабун жиндиего мина босана гьелъ. Эбелги жиндаго аскIое ячана гIумру гьабизе. Эмен кулак гьавун вачун аралдаса нахъе ПатIиматил эбелги унтун бусаде ккун йикIана. Гьелъие хIажат букIана ясалъул хъулухъги рокьиги.\nАнкьго соналъ хваравлъун рикIкIарав кIодоэмен\nЦо нухалда кIодоэбел росдал советалде ахIана. Халат бахъичIого налог кьезе кколин лъазабуна гьелда. Гьелъул рокъоб букIинчIо гьеб налог кьезегIанасеб яги бичизе бегьулебгIанасеб жо. Кин букIаниги, гьелъ рагIи кьуна базаркъоялъ райцентралдеги ун гIарац балагьилин абун. Рокъое щварабго гьабилебги лъаларого, чараги къосун гьей гIек-гIекиялда гIодана. ПатIимат тIубараб къоялъ колхозалъул хурий хIалтIулаан жиндирго къваридаб къисматалдеги хьандолаго. Къаси рукIкIунеб заманаялъ гурони рокъоеги щолароан. Цо нухалда колхозалъул хурийги хIалтIун рокъое щварай гьалда рукъалъул рагъида цо ворхатав чи эхетун вихьана. Гьелда ракIалде ккана Жанбег вачIун ватилин налогал ракIаризеян. «Колхозалъул хурий нужее гIарац бищулей йигин дунан ккунищ вачIарав», - абун ракIалдеги ккун, ццинги къулчIулаго, цеехун йилълъана ПатIимат. Баччун букIараб харил къайиги гIодоб лъун тун гьей рагьде лъугьана.\n- Щиб, цIакъгойищ свакарай, ПатIимат? – ан рагIана гьелда гьелъие гIагараб гьаракь.\n- Умалат! – абун гьаракьги биччан, тIун рехараб тIегь кинигин лъавудаса йортун ана гьей. Хадусеб къоялъ росдацаго кIодо гьабуна Умалат вачIин. Рохалил гIорхъиго гьечIин ракIалде кколеб букIана ПатIиматидаги.\nГIумру гьабизе бигьалъана. Нижер кIудадаеги кIодоеги гьаруна ункъо ясги кIиго васги. Гьанже гьезулги руго жидерго лъималги, гьезулги лъималги.\nХадуб чанго соналдаса кIудадаца бицун буго кIодода, фронталдаса тIад вуссунелъул хьулго букIинчIин мун дихъ ялагьун чIун ятилин. Ругънал сахлъизегIан гьес госпиталазда гIемераб заман бана. Живго унтун вукIин рокъосезда лъазабизе ресги щвечIо гьесие.\nЖив «хваниги», хилиплъичIей лъадуде кагъат\nГоспиталалдаса тIад вуссун, Хасавюрталде щварав Умалатида къотIнов дандчIван вуго росулъа мадугьал. Гьев вихьигун мадугьал хаган хутIула. Гьев киназго хваравлъун рикIкIунев вукIаралъул. Росулъ бугеб цIияб хабар цIехола. Гьес жиндир лъадул цIарго бахъинчIин абун, ракI хIинкъадго теркIезе лъугьана. Цощинаб, ПатIимат росасе ун йикIин жиндаса балъго гьабулеб батилин гьесин абурал пикрабаз рахIат толеб букIинчIо гьесул. ЯхI гьабизего кIвечIого, жиндир ПатIимат дун хваравинги ккун росасегIаги ун ятилин абун цIехола гьес мадугьаласда. Гьел рагIаби рагIигун, мадугьал бадирчIваялгун Умалатиде вагъизе лъугьуна. Дур лъади мун чIваравлъиялдацин божичIого духъ ялагьун чIун йигин бицуна гьес. Умалатил ракI рохалица пархезабуна, амма пикрабазулъ щаклъиялъул гьуриги багъулеб букIана. Гьес рокъой тун йикIаралъул гьитIинай, 14 сон барай лъади. Бокьараз ракI лъукъизабизе яги махсараде кквезе рес букIана гьединай гIаданалъул. ПатIиматицайин абуни бахIарчиго къо хIехьана, магIишатги гьабуна, унтарай жиндирго эбелалъул тIалабги гьабуна. Гьелъухъ кIудадаца кIудияб къиматги гьабулаан нижер кIодоэбелалъул.\nРагъдаса кIудадаца нижер кIодоэбелалъухъе битIараб кагъатги гьанжелъизегIанги цIунун хутIун буго:\nБитIизин цо кагъат тIадмагIарухъе,\nТIогьол квацIиялда кодобе кьеян,\nХъвазинха саламал Дагъистаналде,\nДун кIочон ватани, ракIалде щвезе.\nДир багIараб месед, магIарухъ тана\nМугIрул гIанса гIадин бакънал рачуней,\nДир чарчураб ритIучI, рагъил ракьанда\nЧIурулидул гьаркьихъ кьижун ятила.\nГьудул, гьаб рагъдаса дун вуссунаро,\nСурмияб тIе дуца, тIагъур хъахIаб ккве.\nТIамурги, гIоркьги ккун, цIадаб лъун бухIе,\nТIокIаб гьеб бачине дир чара гьечIо.\nДун тIад вуссинилан, хьул лъоге, гьудул,\nБохдул руго расун цIалкIу кинигин,\nГьанивго хваниги, хивалги гьечIо,\nХвелалдегIаги мун макьилъ йихьани.\nРехулел бомбаби, балеб гIарада,\nГIодосан кьвагьулел автомат-тункIал,\nВачIунев гьечIилан гIайибги чIваге,\nГIасияб рагъ буго гьаб Берлиналда.\nХариде, тIогьоде гьури пулебдай,\nПулеметалъ дида накъищ хъвалелде,\nФорма ретIун тIаюс тIохал сверулей,\nСверун немцазги ккун дунги рохьазда.\nРугъналги унтулги дий хIалго гьечIо,\nХIалай бакIлъун руго хъахIилал берал,\nЧIухIдае хIурулгIин цIаюцIунаро,\nЦIан риччан гъалалгун гъасда ятила.\nБоржун унеб хIанчIил хIатIида бухьун,\nСалам битIаниги, жаваб бачIинчIо,\nБукIайилан абе - кIвар гьабиларо,\nКIицIул хвезегIаги рижун гьечIелъул.\nДругие материалы в этой категории: « Умумузул хабалги хадур ралагьун…\tТурциялъул магIарулазул гъасда накъитал »


ВЕТЕРАН НИЛЪГУН ВУГО.\n1941-1945 соназда К1удияб Ват1анияб рагъалъ къварилъи ккезабич1еб рукъ къанаг1атги батиларо. Хьолбохъан инч1о гьеб Калининаул росолъа М. Камучовасул хъизаналдаги. 1940 соналъул октябралда ах1ана Мух1амирза Баг1араб Армиялде ва т1оцеве ккана Дальны1 Востокалде Япониялъул г1орхъода бугеб Лазо абулеб маххул нухлул станциялда ч1араб кьвагьдохъабазул 116 полкалде хъулухъ гьабизе. Гьенир гьесул гьудулзабилъун рук1ана районцоял А. Эмеев, З. Къадиев ва цогидалги.\nВат1анияб рагъ байбихьарабго гьезул кьвагьдохъабазул полк рехана Москва ц1унизе. Тахшар, Староруссия ва гьезда сверухъ ругел бак1азе г1оло унел рук1ана рагъал ва гьениб т1убанго х1албихьана Мух1амамирзал бах1арчилъиялъул, амма маг1арулас бет1ер къулич1о. Москваялдаса Калининалдехун унеб рагъалда карал рагъазулъ тушманас танкал риччалел рук1ана щулалъи ккун ч1арал нилъер рагъухъабаде т1аде, амма гьенибги фашистазда ва гьезул техникаялда хвел батана.\nЗамана иналде гьел рагъазулъ М-м. Камучов зах1матго лъукъана ва Ярославлалде госпиталалде вит1ана. Гьениб операция гьабуна ва к1иго моц1алъ госпиталалда вегана. Нахъеги фронталде т1ад вуссана. Гьаб нухалда 40 дивизиялъул гвардиялъулаб танказулаб 119 полкгун гьев г1ахьаллъизе ккана Крым тушманасдаса эркен гьабиялъе т1орит1улел рагъазулъе. Гьениб к1иябго рахъалъ г1ахьаллъулеб бук1ана ц1ик1араб къадар рагъулаб техникаялъул, рагъухъабаз къеркьей гьабулеб бук1ана ракьалъул щибаб кесекалъе г1оло.\nРагъ байбихьун к1иабилеб соналъул октябралда Мух1амирзаца хисана фронталъулаб мухъ, къеркьезе ккана Сталининград эркен гьабулезул кьеразулъ. Гьенив Балесино абулеб станциялда нахъеги гьев лъукъана, ва гьабнухалда ругъунал кидаго рагъухъабазул кьеразулъа нахъе инавуна. Амма рагъда арал сонал М-м. Камучовасул рук1ана Ват1аналъе, нилъер жакъасеб эркенлъиялъе г1оло кьураллъун, ва рагъалъ гьесулъ тана т1олабго г1умруялъ т1аг1унареб лъак1.\nРагъ ахиралде щвезе г1емераб заман бук1аго комиссовать гьавуна гьев. Амма рагъдаса т1адвуссаралдаса араб 44 соналда Мух1амирза цокъоялъги ч1еч1о т1ат1ала кверал лъун. Колхозалда х1исабчи, к1удияв хъаравул, складалъул заведующий-кинаб х1алт1и т1ад къаниги гьес рак1бац1адго т1убана.\nМух1амирзаца г1емераб х1алт1и гьабулеб буго гьанжесеб г1ел коммунизмалъул рух1алда куцаялъе. Дандч1вала росдал гьоркьохъеб школалъул ц1алдохъабигун, росдал г1олилалгун, гьезие бицуна рагъул кьог1лъиялъул, гьел ах1ула рекъел щула гьабиялъе г1ло къеркьеялде.\nРагъ1л ветеран мустах1икъаб х1ухьбахъиялде аралдаса 17 сон буго. Бук1аниги гьев жакъаги вихьула колхозалъул х1алт1уда. Исана Мух1амирзаца квералъ бецана щуго гектаралдаса хер. Гьеб гурищ г1олилазе мисал?\nМ. Салатгереев. Г. «Коммунист» 20.10.1987 с.


МахIачхъалаялъул аэропорталъул цIияв бетIергьанасде хьул\n25 маялъул сардилъ Москваялдаса МахIачхъалаялде бачIунеб букIараб Ту-204 самолет гIодоб рещтIинеги кIвечIого,Минеральные Воды шагьаралде ана. МахIачхъалаялда тIад лъабго нухалда тIавап гьабуна гьелъ. Гьелъие гIилла щиб ккарабали жеги мухIкан гьабулеб гьечIо. Амма цереккунисел баяназда рекъон, самолеталъул цо алаталда жанибе хIинчI ккун рагIула.\nГьелда бан гIадамазда гьоркьобги интернеталдаги разилъи гьечIолъи буго. Гьез абулеб буго сардилъ МахIачхъалаялъул аэропорталъул сверухълъиялдаса гIебеде хIанчIи кин рукIунелали бичIчIуларила, гьединго, щаялиго, гIемерисеб мехалда Москваялдагун МахIачхъалаялда гьоркьор рорженал гьарулел аэропланазул кколила гьединал гIунгутIаби. Гьаниб рехсезе бегьула чанго соналъ цебе ккараб аварияги. Гьаваялде боржун 15 минуталдасан рещтIинабизе ккана Домодедовоялда МахIачхъалаялде унеб букIараб аэроплан.\nМахIачхъалаялъул аэропорталъул гIунгутIабазул ва масъалабазул бицараб пресс-конференция.\nГьелда гIахьаллъана аэропорталъул вакил Сергей Невзоровги транспорталъулгун промышленносталъул министр хисулев ХIажи Ражабовги. Гьез бицухъе, Минводы шагьаралдаса хадуб Шималияб Кавказалда гIадамаз гьарулел рорженазул рахъалъ МахIачхъала кIиабилеб бакIалда буго. Амма гьедин букIаниги, авиабилетал руго кутакалда багьаял. Масала, МахIачхъалаялдаса Москваялде щвезегIанги океанги къотIун Москваялдаса Нью-Йоркалдеги щвезегIан роржен цого бугилан махсара гьабула дагъистанияз.\nХалкъазда гьоркьосеб цIар бугеб аэропорталда чIахIи-чIахIиял аэропланал къабул гьаризеги цогидалъеги гIарац аэропорталъул цIи вачIарав бетIергьанас кьеялде хьул загьир гьабуна пресс-конференциялда ХIажи Ражабовас. Гьес бицана 6 июналда МахIачхъалаялъул аэропорт босиялда бан гьабизе бугин аукцион. Амма щал гьенир гIахьаллъизе ругелали лъалеб жо гьечIила. ТIубан аэропорталъул пакетал росаниги, Дагъистаналъул хIукумат гьениса нахъе унин абураб магIна кколарила гьеб. Масала, аэропланал рещтIине хIажалъулел нухал къачIазе 150 млн гъурущ биччазе гьабураб хIукму бугила. Цебехун бицухъе, жакъа къоялде щвезегIан жеги лъицаниги гIарза кьун гьечIин хIукуматалде аэропорт босиялъулъ гIахьаллъи гьабизейин абуна ХIажи Ражабовас.\nХIажи Ражабов: «МахIачхъалаялъул аэропорт босизе къваригIун рагIулин абун бокьарав чиясул цIар рехсезе бегьула – Ражабовасулги, гьанив гIоов чIун вугев аэропорталъул вакил Невзоровасулги, цогидазулги. Амма дица абулеб гьечIищха, аукционалда гIахьаллъизе къваригIарал чагIазул хъвай-хъвагIай гьабун гьечIо жеги. У, дидаги рагIун букIана олигархал, вацал МухIамадовазе къваригIун бугин гьеб босизе, олигарх Сулейман Керимовасеги къваригIун бугин. Лъалароха, цеве вахъарав чи гьечIо жеги. Цоял чIун ратила цогидаз гьенибе гIарза кьолищали балагьун, ялъуни чIун ратила кулуаразда хасал кIалъа-басаял гьарун рахъинегIан.\nГIадатияб жо гурелъулха гьеб – МахIачхъалаялъул аэропорт. Гьелда хадуб халкквей буго гIорхъолъа рорчIарал ахIвал-хIалазул министерлъиялъулги, хIинкъи гьчеIолъи чIезабиялъул федералияб хъулухъалъулги, Россиялъул улка цIуниялъул министерлъиялъулги, гIорхъаби цIунулезулги. Гьел киназулго тIалабал тIуразе кIвезе ккола доб аэропорт босарав чиясда. Гьеб аэропорт босанигицин, гьев чиясул бетIергьанлъиялде унаро гьелъул кинабго магIишат. Масала, аэропланал рещтIунелги гьаваялде рахъунелги нухал ва цогидаб. Киналго аэропортал уна федералиял агентлъабазда гъорлъе».\nХIажи Ражабовас абуна 6 июналде щвезегIанги гьеб гIарза кьолев чи вахъинчIони, аукцион цоги заманалде бахъизе бугила.


Гьезул республикаялъул нухмалъиялъги абулеб буго рухIиял церехъабазул пикруялда тIадкIалъай гьабизе рес гьечIин жидер.\nКъойилго гIадин хасал операциял гьарулел, гьенир гIадамал холел рукIаниги, Дагъистаналда рухIиял церехъабаз гьабураб гьединаб хIукму гьечIо.\nБицунеб буго ЦIумада мухъалъул Лъондода росулъа динияв хIаракатчи МахIмудов ХIажимухIамадица.\nМахIмудов ХIажимухIамад: «БакI гьечIони, бусурбабазда аскIор насраниялгицин рукъизе бегьула. Щайин абуни, бусурбанчиясда тIадаб букIуна насранияв вукъи, гьев тIувазе ин. Гьединлъидал гIаммаб хабзалалъ рукъизе гьукъи абураб суал ахIмакъаб суал буго».\nМахIачхъалалда Сепараторазул рахъ абулеб бакIалда руго насраниязул, ягьудиязул, бусурбабазул хабзалал. Гьенибго буго цойги хабзалги. Заназул бакIалда хобазда тIад чIван руго тIилалги гьезда тIад - маххул кескалги. Гьеб маххуда лажбаралъ хъван руго тарихал. Цо-цо баяназда рекъон, гьел ккола хасал операциязда чIварал, амма террористаллъунги рикIкIун пачалихъалъул чагIаз рукъарал дагъистаниязул хобал. Хабалъ лъурав чиясе гьелдасан щибго къварилъи букIунарин, жалго гьедин гьел рукъарал чагIаз жидерго вахIшилъи бихьизаби гурониян абулеб буго ЭР-ялъе МахIмудов ХIажимухIамадица.\nМахIмудов ХIажимухIамад: «Тарихалги тIад хъван жаназаби рукъи ккола дол чагIазул вахIшилъи. Хварав чиясдаса хIинкъулел руго гьел. Кин лъуниги ракьулъ лъун вуго гьев чи… Имам Шамилил заманалда букIана гьединаб жо – гIадамал зияраталъ хьвадилин шагьидзабазухъеян. Гьанже заманалъги буго дозул гьединабго хIинкъиги вахIшилъиги».\nГъоркьисала 1 июналда Россиялдаса инсанасул ихтиярал цIунулелги рачIун Дагъистаналдаса низам цIунулелги гIахьаллъун МахIачхъалаялда тIобитIараб данделъиялда хIукму гьабун букIана хъачагъалин, террористалин рикIкIарал чагIазул жаназаби щибго квекIен гьабичIого къватIире кьезе. Амма гьеб суал бицада хутIана. ГIемер рагIизе бегьула хасал операциязда чIварал гIолохъабазул жаназаби низам цIунулез ричун гурони кьоларин абулеб. Гьезул багьаги цо миллионалдаса I0 млн гъурщиде бахунин бицуна дагъистанияз.\nМахIмудов ХIажимухIамад: «Нилъерго, Дагъистаналъул, вахIшияб къавмалъ балъго гIарац гьабулеб буго гьел жаназабиги ричун. Гьел къватIире кьоларо лъабго-ункъо-анлъго-анкьго къоги балеб буго. Гьелъ чара хвезабурал гIадамал лъугьунел руго жаназаби къватIире кьолел чагIазул кодоб гIарац къазабизе. Хварал чагIазе батIаго гьелъул щибгIаги зарал гьечIо, вукъичIониги, кигIан мехалъ жаназа букъизе кьечIого таниги… Гьеб ккун чIезабулел чагIазе буго гьелъул зулму. Жидерго вахIшилъи загьир гьаби гурони, хварасе щибниги букIунаро гьелдаса. Аварагзабазул заманалда асхIабзаби рукъулаан жал хвараб бакIалда… Жаназаби рукъизе кьунгутIиялдалъун дол чагIаз жидерго вахIшилъиги, адаб ва гIаданлъи гьечIолъи буго бихьизабулеб».\nГьанже гIадамаз гьеб суалалда сверухъ гIемер хабар гьабидал, низам цIунулез цойги нух тIаса бищун бугин бицунеб буго Public Post сайталъе Гульнара Рустамовалъ. Гьей ккола инсанасул ихтиярал цIунулей. Хасаб операциялда чIвана гьелъул яц Динара. МоцIалъ хадурги лъугьун, дунялалда ратанщинал документалги ракIарун гурони кьун гьечIо гьелъул жаназаги.\nДагъистаналда лъугьараб гьединаб ахIвал-хIалалда тIасан жиндирго пикру загьир гьабизе Москваялда тIобитIулеб дагъистаниязул съездалде ун вукIана Казбек мухъалдаса Гъайирбиев Гъайирби.\nГъайирбиев Гъайирби: «Жакъа къоялда нилъер Дагъистаналда чIвалел ругелщинал вацал, васал, гьудулзаби – гьанже гьелъул бицун пайда гьечIо, гъурулел руго… Гьеб чIезабизе ккола. Бихьинал тIагIинарулел руго. Гьаблъиялда гьаб ани, БагIараб ТIехьалде росизе гурони бихьинал хутIиларо гурищ?! Щибаб къойил руго чIвалел. Гьел ралагьизе кколел чагIацагилъидал гъол чIвалел ругел. Гьез рахчулел рукIинчIелани, такъсирчагIи ратулел рукIиндал».\nPublic Post-алда бахъараб макъалаялда ЦIех-рехалъул комитеталъул Дагъистаналда вугев вакил Темирбеков Расулица абулеб буго Россиялъул къануназда рекъон, жидер ихтияр гьечIин террористазул жаназаби рукъизе кьезе, гьединго гIагарлъиялъ гьел ричун росиялъул цониги хIужаги гьечIин тIатинабураб. Амма хасал операциязда жидер гIагарал чIварал гIадамаз дагIба бала Темирбековасул гIадал рагIабазда. Гьез абула террористаздехун щибниги бухьен букIин жидер васазул.\nГьебго макъалаялда «Дагъистаналъул улбул» гIуцIиялъул нухмалъулей ГIисаева Светланаца бицунеб буго гьанжегIагар Хасавюрт мухъалда тIобитIараб хасаб операциялда чIварал гIадамал аскарияз гохI гьабун цого хобалъуре рехулел рахъараб видеоролик бугин интернеталда. Гьединлъидал аскарияз террористалин абулел чагIазда ракIгурхIизе бачIунин гIемерисезул.


Палестиниязе дагъистаниязги кумек гьабулеб буго\nДагъистанияз Палестинаялъе гIарац бакIарулеб буго. Гьедин, «Инсан» абураб фондалъул вакилзаби церегIан къояз нахъ руссана Газа секторалъул гIадамазе кумекги щвезабун. Бицунеб буго Алиса Алдешевалъ.\nДагьал церегIан къояз Дагъистаналде тIад руссана Гъаза секторалъе квербакъигун кумек гьабизе ун рукIарал «Инсан» фондалъул вакилзаби. «Эркенлъи» радиоялъ гара-чIвари гьабуна гьезул цояв- Шигьабудин ХIусейновгун.\nАвгуст моцIалъул авалалдаса нахъе ГIизраилалъ цIи гьабун байбихьана рагъ Гъаза-секторалда. Дунялда кколел рагъулал лъугьабахъиназулъ гьеб цо батIияб цIияб жо гIадинго бихьичIин, гIадамал ругьунлъун ругин чIвай-хъвеялде, амма гьеб битIараб гьечIин бицана Шигьабудиница. Дагъистаналда гьенир тунка-гIусиял ккараб тIоцебесеб къоялдаса нахъе фондалъ лъазабуна гьезие кIвараб кумек гьабизе ракIалда букIин. Фондалъул хIалтIухъабаз бицухъе, гьенире магIил цIун бералгун рачIунел рукIун руго гIадамал, жидер ресалда рекъараб кумек гьабизе. Гьедин гIемер заман бахъилалдего гьениб гIизагIан кIудияб гIарцул къадар гIун буго. Кинабниги гьез бакIарун буго 8 млн гъурщидаса цIикIкIун гIарац.\nШигьабудин ХIусейновас бицана бакIарараб гIарацги босун жал цин щванин Туркиялъе. Гьениб Дагъистанияз гара-чIвари гьабун буго батIи-батIиял благотворительныял гIуцIиялгун. Гьел дандчIваязул хIасилалда гьезда ракIалде ккун буго Мисралде Каиралде роржине, гьенир ругел гIуцIцIиялгун дандчIвазе. ГIемерал батIи-батIиял гIуцIиязул данчIваязул хIасилалда къотIи ккун буго гьел гIуцIиязул кумекалдалъун Гъазаялъул гIадамазе дараби ва квен-тIех босизе. Гьединго Шигьабудиница бицана жидее бокьун букIанин Гъазаялде ине, амма гьенире риччазе кканани Россиялъул рахъалдасан гIемерал батIи-батIиял кагътал хIажалъулел ратанин, ва гьединго жеги жегиги гьениб унеб рагъ букIиналъ гIорхъаби къан рукIиналъ жо ккечIин. Дагъистанияз гьабураб кумекалъе тIадегIанаб къиман кбун буго Туркиялъул, Иорданиялъул ва Мисралъул тIалъиялъ.\nГьединго «Инсан» гIуцIиялъул тIалъиялъ «Эркенлъи» радиоялъе бицана жидеда жегиги ракIалда бугин бажарараб квербакъи гьабизе Палестинаялъе.\nЖамгIияв хIаракатчи – Къебедов ГIабасица «Эркенлъи» радиоялъе бицана гьеб бугин нилъер гIаданлъиялъул гIаламат. Дунялалда тIад кколел лъугьа-бахъиназул гIемерлъиялъ нилъеца гIинде гьабичIого толеб бугин гьениб бугеб вахIшилъи, амма заман щун бугин ургъизе, пикру гьабизе сундулго.\n«Дие цIакъ рекIее гIуна гьеб Дагъистаналъул бусурбабаз кIвар кьун, Гъазаялъул гIадамазе кумек гьаби. Цебе, гьениб рагъ ккедал, Дагъистаналдаса цогияб «Надежда» абураб гIуцIиялъ ва «Солидарность» абураб Москваялда бугеб гIуцIиялъ гьабун букIана кумек Палестинаялъе. Исламалда сверухъ ругел проблемаби кутакалда кIвар бугел ккола. Гьелъ Жакъа дунялалда кколеб жоялъул пикру гьабизе ккола, нилъ хIайваналги гурелъул. Гьеб бичIчIи букIиналъе зарал гьабулеб буго бусурбаби рикь-рикьун рукIиналъ. Амма дагь-дагьккун гьеб бичIчIи нилъер бачIинилан ккола дида.»\nГьединго Къебедовас бицана гIемерисел хIукуматазул тахшагьаразда аза-азар гIадамал къватIире рахъанин Гъазаялда ругел гIадамазул рахъ ккун, ва гьениб кидагоялдаса нахъе бугеб, кIвар кьечIого толеб букIараб вахIшилъи гьанже тIолабго дунялалда бихьун бичIчIулеб бугин.


Исана 18 маялда 70 тIубала крым-татаразе депортация гьабуралдаса. Гьелда бан гьезул хиял буго доб пашманаб къоги депортациялъул къурбаналги ракIалде щвезаризе. Гьебго заманаялда Россия хIадурлъулеб буго нацистазул Алманиялда тIад бергьенлъи босаралдаса 69 сон тIубай кIодо гьабизеги. Гьеб кIиябго тадбир цоцаде данде кколареблъун бихьулеб буго крым-татаразул церехабазда ва Магърибалъул улкабазул политиказда.\nКрым-татаразул цевехъан ва жамгIияв хIаракатчи МустIапа Жамилевас лъазабуна 18 маялда халкъалъ жиндирго тарихалъул бищун пашманаб къо ракIалде щвезабулеб мехалда цIияб зулму гьабиялъул хIинкъи нахъ чIвазе бегьуларин абун.\nМустIапа Жамилев: «Крым-татараз гьеб тадбир тIобитIила Украиналъул ва жидерго миллияб байрахъазда гъоркь, лъалеб букIахъе Россиялъул тIадтараз гьел байрахъазде данде гьужумал гьарулел руго, щай гурелъул гьеб кIиябго байрахъалъухъ гьел ралагьула багIараб чIартихъ оц гIадин. Гьединлъидал гьениб зулмуги букIине бегьула».\nГьадинаб каламгун Жамилев цеве вахъун вукIана 5 маялда.\n4 маялда аннексия гьабураб Крымалъул генералияй прокурор Наталья Полонскаялъ крым-татаразде лъазабуна, нагагьлъун гьадинаб экстремисткияблъун рикIкIунеб тадбир тIобитIани, гъозул миллияб Мажлис Россиялъул къануназдалъун къазе бугин.\nРоссиялъул тIадтараз Украиналде ва крым-татаразде данде унго-унгояб пропагандаялъул рагъ багъарун буго, ян абулеб буго магърибалъул политиказ ва мухбирзабаз.\nГьале гьалкъояз президент Владимир Путиница 300-гIан шапакъат бикьана Россиялъул журналистазе гьез Крымалда бугеб ахIвал-хIалалъул «хIакъикъат бицун букIиналъухъ» ян абун.\nГьелъул хIакъалъулъ бицана Россиялъул лъидаго бачIеб «Ведомости» абулеб газетаялъ ва тIаде жубана, гьел шапакъатал журналистазе кьун бугин балъгояб къагIидаялда.\nПрезидентасул амру гьесул официалияб сайталда загьирабун гьечIин. Гьедин бугониги, Россиялъул президентасул пресс-секретарь Дмитрий Песковас гьеб хIужа дурус гьабуна «The Moscow Times» газетаялъе тIаде щибниги жубачIого.\nРехсараб документ бихьарав ва жиндирго цIар абизе бокьичIев хъулухъчияс «Ведомости» газетаялъул редакциялде абуна, президентасул шапакъаталъе гьел журналистал мустIахIикълъанин «тIадегIанаб даражаялъул махшелалъухъ ва Крымалда бугеб ахIвал-хIалалъул хIакъикъат бицаралъухъ».\nГьадинаб къимат Кремлалъ кьолеб буго Крымалдаги Машрикъалъул Украиналдаги сепаратистаз Россиялъул квербакъиялдалъун гьарулел ишал ритIухъ гьарун рукIиналъухъ.\n«Ведомости» газетаялъ бицухъе шапакъатазе мустIахIикълъана ТIолго Россиялъул пачалихъияб теле- ва радиокампаниялъул нусгогIан хIалтIухъан, НТВ, Россиялъул Телеканалалъул, «Russia Today» ва цогидал официалияллъун рикIунел информалатазул анцI-анцIго журналист.\nМагърибалъул прессалъ абулеб буго гьел россиялъул журналистазул репортажазда лахI чIегIераб гьереси тIатинабун бугин, гьединлъидал гьел журналистазе кьураб къиматги гьересияблъун кколин.\nГьединал авторазда гъорлъ «ВатIаналъе гьабураб хъулухъ» абулеб орден щварай «Russia Today» телеканалалъул бетIерай редактор Маргарита Симоньян, Россиялъул телеканалалда ток-шоу бачунев Аркадий Мамонтов, «Поединок» программа бачунев Владимир Соловьев ва цогидал.


ГIемеразда релълъараб… ва лъидаго релълъинчIеб\nГьал къоязда Дагъистаналда букIана «Россия - жакъа» абураб федералияб каналалъул ункъо журналистгун операторасдаса гIуцIараб къокъа. Гьел ккола Эрик Фонсека, Илья Енин, Эдуард Горборуков, Анна Куропатова. Гьезул мурад букIана Испаниялъул ва испан мацIалъул телезрителазе Дагъистаналъул хIакъалъулъ документалияб фильм (26 минут) хIадур гьаби. Гьеб мурадгун гьел щвана Гъуниб районалде, Сулахъ къварилъухъе, Кубачиялде, Дербенталде ва данде гьабуна гIураб материал. Сапаралдаса хадуб нижеца программаялъул автор, каналалъул ведущий, Мексикаялдаса Эрик Фонсе-калгун гара-чIвариги гьабуна.\n- Эрик, 10-гIанасеб соналъ мун гIумру гьабун вуго Москваялда. Кин ккарав Россиялде?\n- Актерлъиялъул махщалие цIалулев вукIана Мексикаялда. КIиябго улкаялда гьоркьор рукIарал къотIи-къоязда рекъон, дун витIана Москваялде ва лъугIизабуна Щукинил цIаралда бугеб училище. Гьеб лъугIидал цо сериалалда хIана ва, гьенив вихьун дун, испан мацI лъалел хIалтIухъаби гIоларого рукIун, ахIана рехсараб каналалде хIалтIизе.\n- Мексикаялда вукIаго, Россиялъул хIакъалъулъ лъалеб жого букIанищ?\n- Дир гъира букIунаан Россиялъул тарих ва жакъасеб гIумру лъазабизе. Гьединлъидал дагьа-макъаб бугониги, лъалаан. ГIаммаб куцалда босани, Мексикаялда ругезда цIакъго мукъсанго гурони лъала- ро Россиялъул хIакъалъулъ. Дора гIемер руго Россиялъул хIакъалъулъ рицунел батIи-батIиял харбал, мифал. Гьезул хIакъикъат баян гьаби буго дир аслияб хIалтIиги.\nБайбихьуда гIезегIан захI матгоги букIана, хасго мацI лъалареб заманалда. Гьанже гIемерго бигьалъана. Амма гьелда цадахъго букIана цо масъалаги, ай культурияб. Нилъер буго тIубанго батIияб гIамал-хасият, рукIарахъин ва цогидабги. Кин батаниги, Россия дие лъугьана кIиабилеб ватIанлъун.\n- Хадубккун Мексикаялдайищ яги Россиялдайищ гIумру гьабизе ракIалда бугеб?\n- Гьеб суалалъе жаваб кьезе кIоларо. Дун ругьунлъун вуго Россиялде, дир лъадиги йиго гIурусай, вуго нижер васги. Гьездаги лъикIго лъала испан мацI. Амма гьанже Мексикаялда гIумру гьабизе нижее захIмалъизе буго.\n- Мун щвана 15 батIияб пачалихъалде, Россиялъул гIемерал регионазде. Дагъистаналде гьабураб сапаралъ кинаб асар гьабураб?\n- Дида рагIун букIана Дагъистаналъул хIакъалъулъ. Амма ракIалде ккунго букIинчIо гьадинаб гьайбатлъи батилин абун. Тамашалъизавуна Сулахъ къварилъиялъ. ХIакъикъаталдаги гьеб буго тIабигIияб хIикмалъи, балагьун бер гIорцIулареб берцинлъи. Гъамсукь росдахъги валагьун гIемер ургъана сунда релълъарабдай гьеб бугебилан? Дун вачIана гьадинаб пикруялде: гьеб буго Грециялъул Санторини чIинкIиллъиги Турциялъул Каппадокия авалги жубазабун гьабураб гIадаб тIабигIияб памятник. Гьениб дида цебеса инчIо дирго ВатIан, тIабигIат, гIадамазул хасияталъулъ буго цоцада релълъин. ГIадамазул сипаталъулъги буго пархен – мех-мехалда цо-цо чагIи цIакъ релълъун рихьула дидаго лъалел мексикаялъулазда. Дидаго лъалел чагIи ругинги ккун, гьезул квер бачине инехъинцин ватула. Дие цIакъ бокьула кваназе ва дун гIажаиблъизе гьавуна нужер кваница, гьелъул гьарзалъиялъ. ХIасил гьабун абуни, Дагъистан буго цо гIажаибаб хаслъи жиндилъ бугеб, гIемеразда релълъараб ва гьебго заманалда лъиданиги релълъинчIеб, тIубанго жеги лъалареб, амма бихьичIого гIолареб республика.\n- Дуца рехсарал Санторини, Каппадокия гIадал бакIазда ругел шартIал гьечIо Дагъистаналде рачIунел туристазе чIезарун...\n- БитIараб буго, туристал рачIине ккани, шартIал чIезаризе ккола.\nБихьулеб буго МахIачхъалаялда гьеб рахъалъ хIалтIи гьабулеб букIин. ГIадада биччазе бегьуларо заман. ШартIал гьечIониги, масала, Гьамсукье рачIунел руго гIемерал туристал. Гьеб лъикIги буго. Амма жакъа нижеда дандчIвана цоги хIужа - къадазда щиб бугониги хъвалел, кьищни гIодобе реху- лел. Гьеб рахъалъ чIезабизе ккола къвакIараб низам. Гьаб кинабго буго нужер миллияб бечелъи ва гьеб цIунизе ккани, гьабизе ккола кIудияб хIалтIи, гIуцIизе ккола хасаб программа. Гурони, бугебги дагь-дагьккун тIубанго чIунтизе рес буго.\n- Нужеца гьаниб гьабураб хIал тIул тIалаб букIине бугищ Испаниялда, Латиназул Америкаялда?\n- Буго. Дихъе гIемер хъвала Кубаялдаса, Венесуэлаялдаса, Аргентинаялдаса ва цогидалги пачалихъаздаса гIадамаз. Гьел гъираялда балагьула Россиялъул регионазул хIакъалъулъ дица хIадур гьарурал программабазухъ ва ракIалде ккола жеги цIикIкIараб гъирагун балагьилин дозда лъазего лъалареб Дагъистаналъухъги.\nНижеца цо чанго суал кьуна Анна Куропатовалъеги.\n- Дагъистаналъ кинаб асарха дуе гьабураб, Анна?\n- Нужер гьаниб буго кутакалда берцинаб тIабигIат. СШАялда бугеб Гранд-каньоналде дун щвечIо, амма Сулахъ къварилъиялда бащалъулеб тIабигIияб гIаламат дида кибго бихьичIо. КигIан бицаниги чIалгIунаребгIан бакI буго Гъамсукь. КигIан ургъаниги, дида лъазе кIвечIо кин базе кIолеб гьал мугIрузулгун кьурабазул рагIаллъуда росу, кин гIадамаз гье- ниб гIумру гьабулеб букIарабали. Гьеб буго божизе захIматаб, тIабигIаталъгун инсанасул квералъ гIуцIараб гIажаибаб бакI. Гьобол къабул гьавизе нужер бугеб гьунаралъул рагIун букIана, гьанже нижедагоги бихьана. ЦIакъ ракI рагьарал гIадамал руго нужер.\n- Дур ракI рекъечIеб, бокьичIеб жо щибха ккараб?\n- Турист хIисабалда ячIун йикIарайани букIинеги бегьилаан гьеб рахъалъ абизе жо. Хириял гьалбал хIисабалда къабулги гьа- рун, лъикIал шартIалги чIезарун, кIвар бугеб хIалтIуда ругеб заманалда дида рихьуларо гьединал жал. Нагагь рихьани, кIварги кьоларо. ХIалтIи лъугIидал гьаниса нахъе ине йиго цоги нухалда, ай хъизамгун цадахъ, тIад юссинин абураб хьулгун.\nПрочитано 151 раз\tПоследнее изменение Пятница, 30 апреля 2021 10:11\nДругие материалы в этой категории: « Лъеца гъанкъараб магIишаталъул «дандерижи»\tАнсалтIа чуял тIамуна »\n09:38, 08 декабря 2021, 5


Лебалав Г1алигъалбац1 » MAARULAL.RU :: Аварский Культурно-Просветительский Портал\n» Лебалав Г1алигъалбац1\n3 декабря 2010 | Спорт, Разное | добавил(а): muhamedavar | Просмотров: 11992\nГ1алимзабиги рагъухъабиги гурелги гьит1инабго Гьарадерихъ росулъ цебе заманаялда рук1ун руго ц1акъ лебалал, гугаризе ва цойгидал гьунаразе машгьурал г1адамалги. Гьединал г1адамазде жакъад спортсменал яги альпинисталин абилаан ва амма…\nУмумузул биценалда рекъон къоабилеб векалъул т1оцебесеб бащалъиялда Гьарадерихъ (Цебе Хунзахъ ва гьанже Гумбет районалъул росо) рук1ун руго Г1алигъалбац1ги Алучги абун к1игоял. Бицен буго гьел Сагъри абулеб бак1алъан , (Мах1ачхъала-Болъихъ машинабазул нухаб бугеб кьодухъ бак1) бахъун рет1ел бот1родаги бухьун, хъатикь к1иго т1илги ккун г1оролъе лъугьунаанила льараг1льиялде ине х1ажат ккараб мехалъ. Г1оролъан къват1ире рахъунаанила Гелбахъалде шваралго (Гъизилюрт районалъул росо бугеб бак1) сапар къокъги гьабун. Гьединго бицен буго цо нухалъ Игьалиб (Гумбет районалъул росо) к1удияб байрам бук1ун буго. Сверухъ ругел росабалъа г1емерал гьунарчаг1и ва махщелчаг1и данделъун руго гьенир. Гьенивего вач1ун вуго Унсоколоса (Дагъистаналъул райцентрабазул цояб) ц1ар арав гугарухъан Цахъах1ил абурав чиги. Рахъсидаги ван вачун вач1унев г1адат бук1ун буго гьесул. Гьесулъе реч1изе бокьарав вахъаян амру гьабун буго цадахъ рук1араз. Гьесул кутакаб къуватги реч1изе махшелги бук1ин лъалел г1адамаз шибго жаваб гьабун гьеч1о. Гьеб мехаль цадахъ рук1арал росоцояз нахъег1ан кьерда ч1ун вук1арав Г1алигъалбац1 цеве цун вуго мун вахъаянги абулаго. Шибго тина-хьина гьабич1ого гьес вахъун цевегун Цахъах1илил габурги ккун, "хъат бай" абулеб гугарухъабазул хассаб махшалидасан пайдаги босун, гьесда наку г1одоб цвезабун буго.\nГьеб бергьенлъилъун рик1к1унебги бук1ун буго. Гьелдаса заманго инелде Г1алигъалбац Шураве (Буйнакск шагьар) шун вуго. Гьенив базаралда гьасда данд ч1ван вуго х1анбалиявлъун (грузчиклъун) х1алт1ила вук1арав Цахъах1ил. Гьес гьав вихьаравго жинда хадув вилъаян абун буго Г1алигъалбац1ида. Хабар калам гьабич1ого цеве Цахъах1илги хаду гьавги шун руго цо ашбазалда (столовая) цере. Жанивги вачун Унсоколосес заказ гьабун буго гьасие микьго первыйги микьго второйги. Аск1ор рук1араздаги абун буго гьав Гьарадерихъа Г1алигъалбац1 гурони жиндикьа реч1ун бергьарав чи ккеч1ин. Гьасдаги абун буго дуца гьаб квен лъуг1изег1ан кванай абун. Г1алигъалбац1ицаги велъун абун буго дир "къвач1инуб" гьеб лъезе бак1 г1оларин цадахъ кваназе рач1аян. Гьедин гьабунги буго. Алх1амдулиллагьги лъун буго квералги рачун рат1алъунги руго.\nАвтор: Магомед Абдулхалимов\nНадир-шагьил рагъаул хIакъалъулъ\nИсламалъе лъил зарал цIикIкIунеб?\nNabil Kamil RetaGallard9


Шагьидлъун батула дида авар мацI » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nАнцI-анцI халкъазе хобал рухъулел руго\nРоссиялъул халкъазул мацIаз гIурус мацIалъе квалквал гьабулеб бугилан хъвалеб буго жинда сверухъ кор боркьарал бахIсал рагъарараб цIияб законопроекталда. ВахI. Аб ингилис мацIалъ гьабулеб гьечIищ гIурус мацIалъе квекIен? Ингилис рагIабазул кьабун цIун буго гурищ «кIудияб, бергьараб» абун сипат гьабулеб Россиялъул пачалихъалъул аслияб мацI? Англия гIадин, Россиялда данде бахъулеб улкаги тарихалда жаниб къанагIат батила. Амма гьеб халкъалъул мацI гьабулеб буго Россиялъул школазда аслияблъун ва ЕГЭ кьолеблъун. Россия цIунулел ва улкаялъул хIубаллъун ругел кьолболал халкъазул мацIалин абуни малаца чIвалел руго.\nМацIаз цоцазе зарал гьабуларо\nЦониги мацI лъаялъ цоги мацI лъаялъе квалквал гьабизе рес гьечIо, кумек гьабун гурони. Гьединлъидал, гьел «мацIаз зарал гьабулеб буго» абурал рагIаби ккола лахIчIегIерал гьерсал. Гьедин батани, школалъул программаялда цохIо гIурус мацI тезе ккелаха, «гьелъие зарал гьабичIого букIине», цогидал предметал, дарсал нахъеги рахъун! Щай цIалдохъанас химия, физика, математика, география, история цIализе заман хвазабулеб, гьел дарсал лъазарулел сагIтал гIурус мацIалъе кьезе ккеларищ – «аслияб мацIалъе зиян гьабичIого букIине».\nГьеб цIияб законопроекталдаса миллатчилъиялъул рокьукъаб махI бахъун буго, кIотинчIого рукIине, килщаз магIарзулкъалал кквезе кколеб яги противогаз ххезе кколеб хIал буго.\nГIурус мацIалдеги маданияталдеги данде гьечIо дун. Дунялалъул тарихалда жаниб кIудияб бакI ккола гьез. Амма къадар дагьал халкъал ва гьезул мацIалгун маданият лъугIизаризе ккелин, гьел къулчIизе, рилъун тIагIинаризе хIажат бугин абураб пикру кинго къабуллъуларо.\nАслиял дарсал лъугIун хадуб, факультатив хIисабалда, умумузеги бокьани, лъималазеги бокьани, прокуратураялъ рахьдал мацIазул тIахьалги рахъичIони, школазул директорзабазги лъайкьеялъул идарабазги танани… бегьулила миллиял мацIал школазда лъазаризе…\nГьелъул магIна ккола, ресги бугони, резги бугони, ичичIалисес чан бокьаниги гьабулин гIеретIилан абураб. Амма я рес, я рез, я гIадамазул гьел гIертIал росизе гъира гьанже гIемерисеб мехалда букIунароха. Нужее бокьани, моцIродеги роржун, дора гIумру гьабизе лъугьайила нуж, къануналъ нужее гьединаб ихтияр кьолилан аби гIадаб законопроект буго гьеб. Ракетаги гьечIев кьварун вакъварав мискинчи моцIроде кин воржунев? Гьаваго гьечIеб бакIалда гIумру кин гьабулеб? Школазул дарсаздаса улкаялъ рачахъарал мацIал факультатив хIисабалда лъица кьолел?\nТIагъур босун вачIаян абурав цо-цо чи, цогидасул бетIерги къотIун, вачIунин абула. Гьединал, цIакъго наку чIвазе гIедерал хъулухъчагIиги ругони, гьединаб рокьукъаб бербалагьи халкъаздеги мацIаздеги бугони, лъица ва киб факультатив хIисабалда мацIал кьезе ругел? Ия?\nПедагогазда лъала анкьабилеб ва микьабилеб дарс лъималаз босулареблъи ва гьедин зулму цIалдохъабазда гьабизе бегьулареблъи. Гьединго гIодоркъояз лъимал расандулел ва цIалудаса эркенго рукIине кколеблъи. Гьа, кида ва кин малъулел цинги гъол миллиял мацIал?\nАбухъего, чанцIул борцаниги, царал рачIалда цого натI батула – Россиялъул халкъал ва мацIал малакь мерхьунеб, тIагIинарулеб законопроект буго гьеб. Кинал рагIаби гьеб документалда хъван ратаниги, кигIан лъикIал мухъал данде росун ратаниги, гьелъул аслияб мурад ва хIасил цо буго – улкаялъул халкъал ва мацIал рилъун тIагIинари, миллатазе ассимиляция гьаби. Гьеб буго пачалихъалъул сиясаталъул гъалатI. Гьединаб нухалъ лъикIалде рачунаро, тIалъиялда данде разарула халкъал, загьирлъула социалиял шура-хъуриял ва багъа-бачариял, улкаялда гIодобиччараб гIумруялъе ахир лъолеб проект буго гьеб.\nРепрессия гIадаб проект\n«Ани…» абураб жо гIемерлъун буго гьеб законопроекталда. Гьединги букIаго, рехсараб къануналъул проект щибниги жо гьукъулеб гурила, биччалеб, ихтиярал кьолеб бугилан кIалъалев вуго чанго анкьалъ цевеги гьеб мацIазда къоно чIвалеб пикруялда данде чIун вукIарав Пачалихъияб Думаялъул депутат ХIажимет СапаргIалиевги.\nГьеб законопроект буго репрессия гIадаб жо. БатIайиса гьеб къабул гьабизе ресги гьечIо. МацIал церетIезаризе ругилан, маргьабиги хъурун, гIадамалги гуккун, гьеб проект къуваталде ине ва къабул гьабизе гъоркьбакI хIадурулеб буго улкаялда.\nРахьдал мацIазда хъвазеги цIализеги школазда малъулеб гьечIони, гьел мацIалги халкъалги загIиплъула, лъугьун уна. ЦIалдезе лъаларел гIадамаз тIахьал росилищ, газеталгун журналал хъвалищ? Гьеб проект къабул гьабуни, халкъал цин цIидасан сверун уна хъвай-хъвагIай гьечIел миллатазде, хадур рилъун, зодоб кIкIуй гIадин, тIагIун уна. Гьаб законопроект буго чIегIераб проект, нагагь гьеб къабул гьабуни, гьеб къоги букIине буго чIегIераб къо, чIегIарбараб къо, чIегIераб къо чIараб къо, анцI-анцI халкъазе, гьезул мацIазе, маданияталъе ва тарихалъе хвалил диван къотIараб къо, гьезие хобал рухъараб къо. Аллагьас гьеб къо бихьизе тогеги нилъеда.\nМагIарулазул гьунар бугев шагIир, мунагьал чураяв МухIамад Гунащевас хъван букIана «Шагьидлъун батула дида авар мацI» абураб асар. Гьаб законопроект буссараб буго Россиялъул халкъазул 99 проценталъул мацIал ва гьездаго цадахъ маданиятал шагьидлъиялде, хвезариялде, тIагIинариялде. Аллагьас нилъ киналго цIунаги гьеб балагьалдаса.


ГIарада речIчIизе хIадурго руго\nРахьдал мацIал ва культура цIуниялъулъ миллияб прессаялъул кIвар\nТIадеялдаса тIаде хIалуцунеб буго Дагъистаналда рахьдал мацIал школазда малъиялъулги, гьел цIунизе ккеялъулги, щибаб миллаталъул вакиласда жиндирго мацI лъазе тIадаб букIиналъулги хIакъалъулъ бицунеб масъала. Цо рахъалъ босани, гIажаиблъи гьабизе ккараб хIужа гьечIищ миллаталги мацIалги гIемерлъиялъ берцин гьабураб Дагъистаналда гьединаб суал баккиго. Гьеб суал бижизего кколароан нилъер гьаниб. Амма гIемерисез пикру гьабулеб гьечIо мацIалдаго цадахъ лъугIизехъин бугеб миллиял гIадатазулги, маданияталъулги, хьвада-чIвадиялъулги. Гьеб киналъулго хIакъалъулъги, гьелде тIадеги, миллиял газетазгун журналаз мацIал цIуниялъулъ лъолеб бугеб бутIаялъулги бицине данделъун рукIана МахIачхъалаялда, Дагъистаналъул пачалихъияб университеталде. Гьенир гIахьаллъана республикаялъул миллиял газеталгун журналазул мухбирзабиги, гIалимзабиги, студенталги, Лъайкьеялъул министерствоялъул хIалтIухъабиги, миллиял театразул вакилзабиги.\nДагъистаналъул Журналистазул союз гIуцIаралдаса 60 сон тIубаялъул хIурматалда тIобитIараб тадбир нухда бачана ДГУялъул ректор МуртазагIали Рабадановас.\n- Жакъа Дагъистаналда кIудияб кIвар буго миллиял газетазул ва журналазул. Гьезул гьурмаздасан нилъеца цIалула миллаталъул тарихалъулги, бахIарчиялгун гIадатиял гIадамазулги, гIадатал-гIамалазулги ва цогидалъулги хIакъалъулъ. Миллияб мацIалъул адаб гьабизе бачIунеб гIел ругьун гьабичIони, талихIаб букIинеселде хьул лъезе рес гьечIо Дагъистаналъулги, - илан абуна гьес баркиялъулаб кIалъаялда.\nДандеруссиналда аслияб кIалъай гьабуна Дагъистаналъул Журналистазул союзалъул председатель ГIали Камаловас.\n- Бицунебго бицунеб хутIун руго нилъ мацIал цIунизе ккеялъул. Гьабулеб хIалтIул хIасил ккезе ккани, гьелъие пачалихъалъул рахъалдасанги къваригIуна кумек. Гьелде регIун гьелги гьечIони, кин лъалеб нилъеда нилъерго тарихги, адабиятгун маданиятги, бахIарчилъиги ва цогидабги. Гьеб киналъего квербакъи гьабулеб буго жакъа миллияб прессаялъ. Хасго мацI цIунун хутIиялъе. Гьаб заманалда гьенисан рагIула нилъеда бацIцIадаб рахьдал мацIалъул гьаракь. КъваригIун буго киназдаго бичIчIизе гьаб захIматаб заманалда миллиял газетазул мацIал цIуниялъулъ бугеб кIудияб кIвар. ГIумру цебетIунагIан, мацIал тIагIиналъе бугеб хIинкъиги цIикIкIунеб буго. Гьелъул хIасилалда гIолохъанал дагъистаниял рикIкIалъулел руго, тIоцебесеб иргаялда, мацIалдаса, цинги – гIамалал-гIадатаздаса ва, ахиралда, миллаталдаса. Миллатго гьечIеб гIелалъ щиб кьезе бугеб Дагъистаналъе? БитIараб буго, мацIал гIемер руго Дагъистаналда. Гьелъулъ буго нилъер хаслъиги. Гьелъ дагьалги ресал кьезе ккола чанго мацI лъазабиялъеги. Цояб мацIалъ кинаб бугониги квалквал гьабуларо цогидаб мацI лъазабиялъе. Дагъистаналъул миллатазул руго релълъарал культураги гIадаталгун гIамалалги. Жакъасеб Дагъистаналда гьабсагIаталда гьеб цIунун хутIунги буго. Амма мацI лъалеб гIел лъугIани, лъица гьеб цIунизе бугеб? Гьеле гьелде кьезе ккола нилъеца киназго жакъа кIудияб кIвар. Гьеб мурадалда цIикIкIинаризе ккола миллиял мацIазда къватIире риччалел тIахьазул къадар. Гьединго цIикIкIине ккола миллиял газеталгун журналал цIалулезул къадарги. Гьел газетаздасан гьоркьоса къотIичIого бицунебги буго, бицинеги ккола миллаталъул гIузрабазулги, бергьенлъабазулги, рорхизе ккола чара гьечIого миллат цебетIеялъе ва мацIал цIуниялъе къваригIарал суалалги. Гьелъулъ цIакъ цIикIкIараб кIвар буго районазул газетазулги. Гьезул букIуна росабазул гIадамазулгун щулияб бухьенги, гьениб жеги чIаго букIуна мацIги, маданиятги, адабиятги. Районалъул газетазеги жакъа захIмат буго, гьедин букIинеги буго пачалихъалъул рахъалдасан кумек гьечIони. Заманалдасан гьел тIагIинеги рес буго. Гьел тIагIиналдаго цадахъ лъугIизе буго гIадамазулгун бугеб бухьенги. Пикру гьабураб мехалда, гьеб иш тIаде кколезе цо бицинегIан кIудияб ургъелги гьечIо гьелъул. МацIал цIунун хутIиялъе кIвар буго миллиял мацIазда кьолел телепередачабазулги. Амма гьезие бихьизабураб заманги цIакъго дагьаб буго. Гьенибги бачIунеб буго добго гIарцул суал. Дагъистаналъул киналго миллатазул вакилзабазда цебечIараб масъала буго жавабчилъи цIикIкIараб – хадусел наслабазе мацIги миллатги цIуни, - ян абуна гьес жиндирго кIалъаялда.\nПрочитано 315 раз\tПоследнее изменение Вторник, 22 октября 2019 14:47\nДругие материалы в этой категории: « Тарихалъ бечедаб борхатаб Гъуниб\tШвейцариялъул «Давос», Дагъистаналъул «Алмахъ» »


Сугъралъ хасаб операция тIобитIана\nЖакъа радал Гъуниб мухъалъул Сугъралъ росулъ байбихьана хасаб рагъулаб операция. ГIатIидго гьелъул бицунеб буго нижер мухбир Ражабов Рамазаница.\nТерроралда данде чIараб комитеталъул лъазабиялда рекъон, жакъа радал Гъуниб мухъалъул Сугъралъ росулъ байбихьана хасаб операция. Цо рокъор сверун ккун рукIана ункъо чи, кIиго чIужугIадан ва кIиго бихьинчи. Гара-чIвариязул хIасилалда руччаби къватIире рачIана, амма кIиявго бихьинчияс рокъоса дандечIей гьабуна. Нижеца бухьен гьабуна росулъа чагIазулгун. Багъдада абурай чIужугIаданалъ гьадин бицана:\nБагъдада: «БухIулеб буго рукъ, кIудияб цIа-кIкIуй буго. Нижер гьанир Сугъралъ цоцада цун руго рукъзал, хIинкъи буго цоги рукъзабазде гьеб цIа бачIиналъул. ЦIакъ гIемер кьвагьа-гIанхъи букIана, гранатаязул, автоматазул кьвагьиял рукIана, ниж гIадамал гьенир аскIоре риччалел рукIинчIо. Радал сагIат анлъгоялдаго полициялъул хIалтIухъаби рачIана гьанире, гьезда мухIканго лъалеб букIун бугоха дол чагIи ругеб бакI. ЧIвана кIиго гIолохъанчи. Цадахъ рукIарал руччаби къватIире риччана, цоялъул кодоб моцI бараб лъимерги букIана. Гьел кIиялго васал цоцае вацгIалзаби ккола. Цоясда цIар буго ХIажигIумаров Сулайман, цогидасда – ХIабибов ХIажимурад».\nХIинкъи гьечIолъиялъул идараялъул лъазабиялда рекъон, рехсарал гIолилал цереккун киналгIаги такъсиразулъ гIахьаллъиялда хурхун жеги мухIканал баянал гьечIо. Росуцояздаги мухIканго абизе кIолеб гьечIо хасаб операция тIобитIиялъе кинаб гIилла букIараб, амма мухIкан гьабулеб буго росдал администрациялъул бетIерас ярагъ гIодоб лъун къватIире рачIаян гьарарабго гьез инкар гьабунилан.\nХасавюрт мухъалда хасаб операция унеб мехалда чІван вуго лъабго чи\nБалахьуни «хасаб» операция\n«Рилълъа, васал, кIкIалахъе»\nГенал росулъе тIадруссунел руго\nЗаралалда рекъон гIарац щоларо