ТIиссал инкъилаб ккун хадуб\n1929 соналъ район гIуцIараб мехалъ байбихьана росдал магIишаталде кIвар кьезе. Районалъул росабалъ байбихьула цин кресткомал, хадур артелал ва 1936 соналда колхозал гIуцIизе. Гьел сонал рукIана, тIолабго районалъего гIадин тIиссадерие цIакъго захIматал ва щивасул хIаракалъи хIажатал. Кресткомал, колхозал киназего гуро хIажатал рукIарал. Гьенибе боцIи ва цогидабги къваригIулебщинаб жо кьолел гIадамал цIакъго дагьал рукIана. Амма захIмат хириял тIиссадерида бичIчIана колхозалъ гурони жал хьихьизе гьечIеблъи. Гьебги кьочIое босун тIиссадерица хIукму гьабуна росулъ крестком гIуцIизе ва 1936 соналъ гьез гIуцIана колхозги, гьелъие кьуна маршал Ворошиловасул цIар. Крестком ва колхоз гIуцIиялъе жигараб хIаракат бахъана ва гьезие нухмалъи гьабуна жигарав гIуцIарухъан ГIабасов Мух1амадица. 1946 соналъ, лъикIго цебе тIураб колхоз букIана ТIисси росдал.\n1961 соналъ колхозалъе кьуна «Коммунизмаялде нух» абураб цIар, кIиго нухапъ колхоз данде бан букIана ТIинди «Гьудулллъи» колхозгун; 1965 соналъги, 1974 соналъги, 1974 соналдаса нахъе гьел руго тIиндадерида гьорлъ.\nБатIи-батIиял соназ ТIисси росдал Ворошиловасул ва «Коммунизмаялде нух» колхозалъе нухмалъи гьабун буго гьал хадур рехсарал гIуцIарухъабаз. ТIисси росулъа ГIабасов МухIамадица 5 соналъ нухмалъи гьабуна «Ворошиловасул» цIаралда бугеб колхозалъе, ИсхIаков ГIалица, 4 сонапъ, ГIалиев Гъазияца 4 соналъ, КIудиев МухIамадица 7 соналъ, ГъазимухIамадов Дингаца 4 соналъ, МухIамадов ГIабасхIажица, 7 соналъ, МухIамадов Герейца, 3 соналъ, Халилов Абакарица, 3 сонапъ, Хантуев МухIамадица, 1 сонапъ. 1937 соналъ ТIисси росулъ рагьун буго росдал совет гьелъул тIоцевесев председательлъун вукIун вуго ГIумархIажиев МухIамад. БатIи-батIиял соназ Советалъе нухмалъи гьабун буго 19 чияс ва 3 чIужугIa-даналъ. Гьале гьезул цIарал: ТIинди росулъа ГIумархIажиев МухIамадица 4 соналъ. ТIиссиса Атутаев ГIалица 2 соналъ, Мусаев ХIажимухIамадица 2 соналъ, МухIамадов Кудияс 2 соналъ, Булачов ГьазимухIамадица, 2 сональ, МухIамадов ГIабдулатIипица 2 соналъ, ХIусенов Билалица 2 сональ, Mycaeв ГъазимухIамадица 2 соналъ, МухIамадов МухIамадица (Шубих) 4 сональ, Абакаров Халилулагьица 2 соналъ, ТIиссиахикьа ГIалиев ХIажица 7 соналъ, ХIажиев МухIамадица 5 соналъ, МухIамадова ГIайшатица 5 соналъ, Мух1амадова Хадижатица 1 соналъ, НигIматулаев МухIамадица 3 соналъ, Деньгаев МухIамадица 7 соналъ, ГIалиев ГIабдулмуслимица 4 соналъ, ГIабдулаева ПатIиматица 4 соналъ, Халилов Абакарица 6 соналъ, ХIажимухдамадов МухIамадица 7 соналъ, МухIамадов Мухтарица 6 сонапъ, Мамадибиров ЯхIияца 2003 соналдаса нахъе. ГьабсагIаталъ росдал администрациялъе бажарун нухмалъи гьабулеб буго 2003 соналъ Тиссадерица ЯхIия вищана администрациялъул бетIерлъун. Гьес жинда гьабураб божилъиги ритIухъ гьабун, жигар бахъунеб буго ТIиссадерил рукIа-рахъин, яшав лъикIлъизабиялъе.


Хунзахъ мухъалъул Уздалросулъ Зайирбегил вас Хизрил минаялда радакь гIужалда цIа рекIиналъул хIасилалда ункъо чи азараханаялде ккана, гьездаго гьоркьоб кIиго лъимерги. Гьел ккола цо хъизамалъул чагIи: эбел-эменги гьезул кIиябго лъимерги. ГьабсагIаталда гьел регизарун руго азарханаялда ва абизе ккола 8 сон барай яс захIматаб хIалалда йигилан. Гьадин бицана Хунзахъ мухъалда бугеб цIа свинабулезул идараялда.\nДагьал церегIан къояздайин абуни, Гъаякент мухъалъул Дружба росулъ рокъоб лъураб газалъул баллон кьвагьиялъул хIасилалда гIумруялдаса ратIалъана кIиго лъимер, гьезул эбелги цогидаб лъимерги азарханаялде ккана. 16 февралалдайин абуни, Буйнакск мухъалъул Гъоркьияб Хъарданущиб росулъ цIа ккеялъул хIасилалда зарал ккана ункъо чиясе, гьездаго гьоркьоб кIиго лъимадуеги. Гьединал лъугьа-бахъинал, ай цIа ккеялъул хIужаби Дагъистаналда гIемерлъулел ругин бицана Россиялъул гIорхъолъа рорчIарал ахIвал-хIалазул министерлъиялъул Дагъистаналда бугеб бетIераб идараялъул пресс-хъулухъалда.\nДагъистаналда бугеб цIа ккеялдаса цIуна-къай гьабулеб пачалихъияб идараялъул нухмалъулев Супянов Юсупица бицухъе, гъоркьисала республикаялда ккун буго 678 цIа ккеялъул хIужа. Гьелъул хIасилалда гIумруялдаса ватIалъун вуго 17 чи, гьездаго гьоркьоб анлъго лъимерги. Пачалихъалъе гьабураб заралин абуни бахун буго 92 миллионалде.\n«ЦIаял ккеялъе аслияб гIилла буго токалдаса ва газалдаса битIун пайда босунгутIи ва бищунго аслияб, гIадамазул ургъел гьечIолъи.\nУргъел гьечIолъиялъ тIаса-масаго толеб буго газалъгун токалъ хIалтIизарулел алатал ва лъималазда хадуб чIезабулеб гьечIо букIине кколедухъ бербалагьи», - ян бицана Дагъистаналда бугеб цIа свинабулезул идараялъул нухмалъулес.\n18 февралалда Уздалросулъ ккараб цIаги токалдаса ккараб батизе рес бугин рикIкIунеб буго рехсараб росдал бегавул МухIамадов РахIматулагьица. ГьабсагIаталда гьелъул цIех-рех гьабулеб рагIула.\nМухIамадов РахIматулагь: «ЦIа ккеялъул дихъе ахIун бачIана радакь лъабго тIубараб заманалда. Гьеб мехалдего мина бухIун лъугIулеб букIун буго. Гьелда аскIосан унеб токалъул квар букIиналъ, гьеб свинабизелъун ахIана подстанциялде. Гьенисан жаваб кьечIеб мехалда кIалъана Хьаргабиве ва гьенисан ЧIалдеги ахIун свинабуна ток. Минайин абуни тIубанго бухIана».\nУздалросулъ ккараб цIаялъул хIасилалда Зайирбегил вас Хизриги гьесул лъадиги ва гьезул лъимал – 8 сон барай ясги 5 сон барав васги азарханаялде ккана. Гьезул сахлъи цIехон, бухьен ккуна Хунзахъ мухъалъул азарханаялъул бетIерав тохтур Мусаев МухIамадилгун.\nМусаев МухIамад: «МахIачхъалаялде щвезавуна 5 сон барав вас – Шамил. Яс захIматаб хIалалда йикIиналъ бакIалдаго тана. Эбел-эмен отделениялда руго, ясин абуни реаминациялда йиго. КъваригIарал дарабиги цогидаб хIажатабщинабги буго. ГьабсагIат азарханаялда кинабго буго, сундулниги къварилъиги гьечIо. ПалхIасил, бажарарабщинаб гьабулеб буго».\nКъварилъи ккаразе кумекалъе Хунзахъе рачIун рукIун руго МахIачхъалаялдаса тохтурзабиги.\nГьединал талихIкъосарал лъугьа-бахъинал ккеялдаса цIунун рукIинелъун республикаялъул цIа свинабулезул хъулухъалъ лъазабулеб буго цIодорго рукIайилан ва газалъулгун токалъул махсараби гьаризе бегьуларин.


РакIалдещола кIудияв шагIир\nГIемераб заман инчIо, гIага-шагарго анцIила щуго сон бана нилъедаса Расул ватIалъаралдаса\nДагъистаниязул, россиялъулазул, тIолабго дунялалъул гIадамазул рекIелъ кIочонареб лъалкI тарав шагIир, жибго къисматалъ хъван букIун буго гьесие дунялалъул маданияталъул тарихалде, инсанияталъул художествияб культураялде жаниве ине.\nЖиндирго халатаб, гвангъараб ва хIалуцараб гIумруялъулъ Расул дандчIвана, гьес гара-чIвариял гьаруна, гьесул гьудуллъи ккана, хъвадарана нилъерги къватIиселги улкабазул гIемерал пачалихъиял, политикиял, культуриял ва адабиял хIаракатчагIигун, жамгIиял гIуцIабазул ва миллиял гьунаралъулал къокъабазул вакилзабигун, батIи-батIиял ригьалъул ва гIелалъул, махщелазул ва социалияб хIалалъул, расабазул ва халкъазул вакилзабигун.\nКъисматалъ гIемерав чиясе сайгъат гьабуна талихI кIудияв шагIирасул заманалда гIумру гьабизе, гьесул гучаб ва хвел гьечIеб гьунаргун лъай-хъвай гьабизе, гьебгун бухьеналда вукIине. Нилъеца цIалулел рукIана гьесул такрарлъи гьечIел шигIриял асарал, гIинтIамулел рукIана гьесул гвангъарал, хIайран гьарулел церерахъиназухъ батIи-батIиял, гIадатиял гурел бакIазда: нилъер тахшагьаралдаги къватIисел улкабазул тахшагьараздаги, бертадул столалда нахъаги, зигара балеб митингалдаги, хъвадарухъабазул съездаздаги, гьудулзабазул горсвериялдаги. Нилъерго гIагарал ва цересел гIадамазул бергьенлъабаздаса рохулел гIадин, нилъ гьесдаса чIухIулаан, нилъ хIайранал рукIана гьесул гучаб пагьмуялдаса, дунялалъулабго реццги адаб-хIурматги щвезабураб шигIруялдаса.\nГьанже, нилъгун Расул гьечIеб мехалъ, бачIана заман гьесул гIумруялдаги гьунаралдаги, ватIанияб тарихалъулъги, Дагъистаналъул гIемерал наслабазул, халкъазул къисматазулъги, миллияб ва дунялалъулаб художествияб культураялъулъги гьес кколеб бакIалда тIад гъваридго ургъизе, гьелъул хIисаб гьабизе, гьелъие къимат кьезе.\nКIвар бугеб бакI гьениб ккола ва кумек гьабула шагIирасул заманалъул гIадамазул ракIалдещвеяз. Гьенир ругел хасал, амма кIвар бугел баяназги, хIужабазги, далилазги бечед гьабула ХIамзатил Расулил гIумруялъулги гьесул адабияб хIаракаталъулги хIакъалъулъ лъалеб материал.\nЖеги шагIир гIумруялда вукIаго, гьесул заманалъул гIадамаз хъвалел ва басмаялда рахъулел рукIана гьесул хIакъалъулъ жидерго ракIалдещвеял. Аслияб куцалда гьел рукIана гIелмиял ва юбилеял мажмугIазда, тIахьазда рахъарал макъалаби. Гьединаллъун ккола, масала: «ХIамзатил Расулил хIакъалъулъ рагIи», «ХIамзатил Расул – шагIир ва ватIанчи», «ХIамзатил Расулил устарлъи», «ХIамзатил Расул ва гьанже заманалъул адабияб процесс», «ХIамзатил Расул дунялалъул художествияб культураялъул системаялда», «Росдал ва дунялалъул шагIир» абурал асарал. Гьанжезаманалъул дунялалъулъ ва миллияб художествияб культураялъулъ шагIирас кколеб бакIалъул хIакъалъулъ коллективиял пикрабазул хасият бугел гьел асаразулъ буго Расулил хIакъалъулъ автораз жидерго ракIалдещвеял загьир гьарурал материалал.\nБатIияб тайпалъун ккола ХIамзатил Расулил гIумруялъеги адабияб хIаракатчилъиялъеги сайгъат гьарурал улкаялъул литературоведазул монографиял тIахьалги гIелмиялгун цIех-рехалъулал хIалтIабиги. Гьезулъ руго шагIирасе сайгъат гьарурал авторасулал пикрабиги, къиматалги, хIужабиги. ТIоцебесеб иргаялда, гьел ккола гьадинал тIахьал: В.Ф. Огнев «Поэзиялде жанибе сапар», «ХIамзатил Расул», Л.Б. Антопольский «Поэзиялъул гъанситохъ», К.Д. Султанов «ХIамзатил Расул. Хъвадарухъанлъиялъул очерк», С.М. ХIайбуллаев «ХIамзатил Расул: гIумру ва хъвадарухъанлъи», К.И. Абуков «ХIамзатил Расул: философияб лирикаялъул хаслъи», Ч.С. Юсупова «ХIамзатил Расул кьватIараб дунялалда».\nРакIалде ккезе бегьула гьел, гIицIго гIелмиял, гIелмиялгун популяриял хIалтIабазулъ букIине кколарилан шагIирасул хIакъалъулъ ракIалдещвеязе бакIилан. Амма гьеб гьедин гьечIо. Бицен гьабулел хIалтIабазул авторал, щивав батIа-батIа, рукIана Расулие гIагарал, хириял гIадамал, гьел гIемер дандчIвалаан гьевгун. БичIчIулеб жо буго, машгьурав рагIул устарасул гIумруялъеги гьунаралъеги бугеб гьединаб гьоркьоблъиялъ асар гьабичIого толареблъи гьезул «ракъварал» гIелмиял цIех-рехазеги литературоведениял хIалтIабазеги.\nХIамзатил Расулие сайгъат гьарурал гьесул заманалъул чагIазул ракIалдещвеязе къимат кьолаго, интересаблъун бихьулеб буго адабияб жанр хIисабалда гьезул хIакъалъулъ живго шагIирасул пикру. ГIумруялъул ахирал соназда кьурал жиндирго интервьюязул цоялда, гьесул пикру гьечIодай къисматалъ гьев дандчIвазавурал гIемерал гьунар бугел, машгьурал гIадамазул хIакъалъулъ ракIалдещвеял хъвазеян абураб суалалъе Расулица кьуна гьадинаб жаваб: «Дида ракIалдещоларо, щайгурелъул кIочон толаро. Гьезул хIакъалъулъин абуни бицине дир планалда гьечIо: дица мемуарал хъваларо. Машгьурав турк хъвадарухъан, дир гьудул ГIазиз Несиница абуна, гьесда мемуарал хъвайилан гьарараб мехалда: «Дица мемуарал хъвазе руго нижер президент гIадин гIадлъараб мехалда», – ян. Дица тIаде жубалаан: «Ва нижер депутатал гIадин пахрулъараб мехалда», – ян.\nБатIи-батIияб заманалда шагIирасул хIакъалъулъ жидерго ракIалдещвеял тана батIи-батIиял наслабазул, улкабазул, халкъазул, махщелазул, жамгIияб даражаялъул ва социалияб хIалалъул вакилзабаз, жидер къисматалъулъ ХIамзатил Расулица кIочонареб лъалкI тарал. Амма гьенив гьев цевечIола гIумруялъулъ вукIарав гIадинав: жиндир улкаялъул ритIухъав ватIанчи ва патриот, кIудияв миллияв шагIир, машгьурав жамгIиявгун политикияв хIаракатчи, ракIбацIцIадав гьудул ва гьалмагъ, жиндир халкъалъул мустахIикъав вакил.\nГьале, масала, кин ракIалдещолев вугев ХIамзатил Расул улкаялъул Президент Владимир Путинида: «Дир лъай-хъвай букIана живго Расул ХIамзатовгун. Тасдикъ гьабизе кIола гьев вукIанин цIакъав чи, жиндаса Дагъистаналда гуребги, Россиялъул киналго халкъазги мисал босизе мустахIикъав. Гьединлъидал кIалъай гьечIого, гьесие памятник лъезе ккола Москваялда. Гьев вукIана жинда унго-унгоги россиялъулавилан, Россиялъул кIудияв ватIанчийилан абизе бегьулев инсан…».\nГIадамасул хIакъалъулъ бищунго хинал, бищунго рекIелал ракIалдещвеял тола, тIоцебесеб иргаялда, гьесул гIагарал чагIаз, хъизамалъул вакилзабаз, рос-лъадиялъ, лъималаз. ШагIирасул гIумруялъул ритIухъав, тIей гьечIев гьалмагълъун, гьудуллъун, пикруцоявлъун, лъадилъун ва лъималазул эбеллъун йикIана ПатIимат - гьесул рокьи, гьесул хиялай. Расулица цIакъ къимат гьабулаан гьелъул, гьей кутакалда хирияй йикIана гьесие. Гьединабго гьоркьоблъи букIана ПатIиматилги гьесдехун. Хвелалда цее «Молодежь Дагестана» газеталъе кьураб интервьюялда гьелъ росасдехун бугеб жиндирго гьоркьоблъи баян гьабуна гьадинал рагIабаздалъун: «ТIубараб гIумруялъ дун гьесухъ ялагьулей йикIана росасухъ киниги гурейги, дица жигар бахъулеб букIана гьесие кумек гьабизе, гьесул пагьму гIумруялде бахъинабизе, киданиги тIалаб гьабичIо гьесдаса рукIа-рахъиналъул суалал тIураялъулъ гIахьаллъи гьабизе - гурони гIемераб жо хутIизе бегьулаан тIубачIого. Жакъа дица Аллагьасда гьарулеб буго гьесие сахлъи, сахлъи ва сахлъи кьейилан. ТIокIаб дие щибниги хIажат гьечIо. Бокьун буго гьесда Дагъистаналъул, гьелъул халкъалъул къалъарал къоял рихьизе. Гьев гIемер вукIуна пашман, ургъаликь, гьес дида гьикъула: «Нилъеени лъикI буго, ПатIимат, кидадай лъикI букIина киналго нилъер гIадамазе?» - ян.\nЖиндирго гьайбатал эбел-инсул хIакъалъулъ гьезул яс СалихIатица хъвалеб буго гьадин: «Эбел йикIана цIакъ унтун. Гьелъул букIана онкология ва гьелъие хутIун букIана цIакъ дагьаб заман гIумру гьабизе. Эмен вукIана чанго моцIалъ гьелда аскIов Москваялда. Ниж рачIана больницаялде, ва гьелъ гьарана инсуда МахIачхъалаялде айилан. Инсуца абуна жив хутIилин, жинда кIоларин гьей рехун тезе. Дир эбел йикIана цIакъ бахIарчияй гIадан ва, лъималазул гIадин, кидаго тIалаб гьабулаан инсул. Гьай ялагьана инсухъ ва абуна: «Расул, щиб дуда кIолеб гьабизе? Кинаб кумек духъа бажарулеб гьабизе? Мун вукIина Москваялда бугеб рокъов гIодов чIун, ва дуда къватIиве вахъинецин кIвезе гьечIо гьава цIазе», – ян.\nИнсул бадиса чвахана магIу. Дир эбел-инсул квартира букIана Тверская къватIалда анкьабилеб тIалаялда, ва, хIакъикъаталдаги, паркинсонил унтигун инсуе захIмат букIана Тверскаялда хьвадизе. Эбелалъ рагIи кьуна, дару гьабиялъул курс лъугIарабго, ячIине.\nГьей, хIакъикъаталдаги, ячIана, амма нижеда лъалаан гьей сахлъуларейлъи. Гьей кидаго, рокъое юссуней йигилан, ячIунаан гьадин берцинай, исбагьияй, йохарай. Гьанжесалайин абуни рокъое ячIана рухI лъугIарай, носилкабазда. Виххарав инсуца лъиданиги бицунароан жиндирго хIалалъул хIакъалъулъ, амма гьей хун хадув гьесда кIолароан гьезул рокъов жанив кьижизе, гьев цогидаб рокъовехун ана, гIицIго лъагIалидасан нахъвуссана жинда аскIоб гьесул кабинет букIараб рокъове».\nХIамзатил Расулил хIакъалъулъ ругел ракIалдещвеял ккола гьесул коллективияб портретлъун, гьезулъ загьир гьарун руго гьесул хIурмат гьабулел, гьев вокьулев, гьев кIодо гьавулел, гьесулгун гьудуллъиялъул ва гьоркьоблъиялъул цIакъ къимат гьабулел, къисматалъ гьевгун дандчIвазе хъваялдаса талихIал гIадамазул бищунго ракIбацIцIадал, хинал ва хIеренал асарал.\nХасаб рокьи букIана кIудияв шагIирасул жиндирго магIарул халкъалдехун. Жеги 22 сон бачIев чияс гьес 1945 соналда хъвана жиндирго машгьураб «МагIарулал» абураб кечI:\nРелъи-хъуй гьечIого рохизе лъалел,\nМагIу чваххичIого гIодизе лъалел,\nГIишкъул рекIараб цIа цIунизе лъалел,\nМагIарулал ругел лъикIал гIадамал.\nРукъ мискинлъаниги намус бечедал,\nТIаде бачIараб къо лъимлъун къулчIулел,\nЛъимадул гIадинаб гIадатияб ракI\nЧарамлъун къвакIула, къел гьабун хадуб;\nКъваригIаралъуб рухI «майилан» кьолел,\nРикIкIен дагьлъаниги гьунар гIемерал,\nГIурда тIегь бижизе чорхол би тIолел,\nБожизе бегьила гьаб дир халкъалда, –\nГьеб щуго ункъмухъалда жаниб гIолохъанав Расулица рагьана магIарулазул хаслъиги, тIабигIияб гIамалги, гIумруялъул философияги. Гьениб гьес загьир гьабун буго жиндир кIудияб, гIурхъи гьечIеб рокьи гIагараб халкъалдехун, гIураб ракьалдехун. Ва гьеб рокьуе гьев ритIухъавлъун хутIана тIолабго гIумруялъ.\nАмма гьеб рокьи киданиги букIинчIо цорахъалъулаблъун. Нилъер халкъалъеги цIакъ хирияв вукIана кIудияв шагIир. Щивав магIарулав талихIавлъун вукIунаан гьесул квер босизе щвеялдаса, гьесда аскIов чIун сурат бахъизе, гьесулгун гара-чIвари гьабизе рес букIиналдаса. Чанги гIадатияв магIарулас кочIодалъунги, биценаздалъунги, ракIалдещвеяздалъунги загьир гьабуна Расулидехун бугеб жиндирго рокьиги, гьесдаса чIухIиги, гьесдехун бугеб адаб-хIурматги. Гьале, мисалалъе, Расулилгун тохлъукьего лъугьараб дандчIваялъул хIакъалъулъ ТIукитIаса НасухIил МухIамадгъазил ракIалдещвеялдаса гьитIинабго эпизод. Гьениб цIакъ гвангъун бихьизабун буго гьеб лъугьа-бахъиналъ гIадатияв магIаруласе гьабураб кIудияб асаралъул сурат: «Гьеб букIана 1966 соналъул кIиабилеб январалъул къаси кватIараб гIуж. Ниж, ункъоял магIарулал, батIи-батIиял бакIаздаса къваригIелаз Грозныялде щварал, данделъана маххул нухлул вокзалалъул рестораналда, ЛъаратIа районалдаса хъутаде вачIарав колхозалъул председательги (цIар ракIалда гьечIо), Грозныялда чIарав АнсалтIаса Хасбулатги, Дагъистаналъул Верховный Советалъул гIаммаб отделалъул жавабияв Хан-МухIамад Камиловги, институталда цIалулев Хасавюрт районалъул тIукитIасев дунги.\nЦоцазулгун лъай-хъваялги гьарун, гьанже тIаде щун бугеб цIияб сонги баркун, сахлъиялъул нусго граммал рорхулаго, залалдаса нижеде тIаде ячIана Хасбулатил чIужу. КIудияб чIаголъиялда, чIваркьизарун бералгун, рохалил ахIи-хIуралда гьелъ абуна: «Гьадаве, вокзалалъул залалде вачIун вуго нилъер ХIамзатил Расул», – илан. Расулил цIар рагIарабго дун, цогидав дидаса цеве ккеларедухъ, щибго аскIор ругездаги абичIого, векерана залалде. НуцIихъе щваравго, дир берречIчIана, мугIрузул бис гIадин, гIадамазда гьоркьов вахъун чIун вугев, нилъер миллаталъул баракат, Дагъистаналъул рохел, СССРалъул чIухIи, дунялалъул шагIир ЦIада росулъа магIарул гIакъиласул вас, къоабилеб гIасруялъул чIел босарав шагIир Расул ХIамзатовасда.\nГьесул квер босизе щун бугеб шавкъалъул ресалъ намусги, гIаданлъиги, адабги букIарав дун, кIудияб багьадурасул гIадаб бахIарчилъиги чорхолъ бачIун, векерун аскIове ун, саламги кьун, квер бегьана Расулихъе.\nЗодисан рехарав гIадин, ракIалдаго гьечIев чи цеве вахъун чIун вихьарав кIудияв шагIирас, саламги буссинабун, дихъе кверги бегьулаго, абуна: «ВахI, гьал магIарулал камураб бакIго букIунарогури», – ян».\nРасул хварал пашманал къоязда Дагъистаналда къватIире рачIарал газетазул цоялда бахъун букIана «Лъидаса гьанже чIухIилел?» абураб цIаралда гъоркь макъала. Бахъинабизе кIолареб камиялъул кьогIлъи къулчIарал гIемерисез кьолеб букIана доб мехалда гьеб суал жидеего. Гьединаб хьулкъотIараб къагIидаялда гьеб суал лъей букIана тIабигIияб, бичIчIулеб жолъун. Бащдаб гIасруялдаса цIикIкIун заманалъ жиндир асараздалъунги адабияб гьунаралдалъунги гIумру цIезабун вукIарав инсан дунялалдаса иналъ дагъистаниязулъ бижизабуна риххи, Дагъистаналда рещтIинабуна гъваридаб чIобоголъи.\nДол чIегIерал къоязда шагIир МухIамад ГIисаевас хъван рукIана гьадинал рагIаби, Расул камиялдалъун тIолго халкъалъул рекIел къварилъи жиделъ загьирлъарал:\nЖакъа дир кечI хъвазе квер унеб гьечIо,\nКаранда багъулеб цо унти буго,\nГIалам унеб буго, бачIунеб буго,\nДун нухлул рагIалда эхетун вуго.\nИхгицин бачIуна цо чIамучIлъигун,\nЧIалгIун буго рии, бухIараб гьаб бакъ,\nБугеб цо берцинлъи хаслихълъиялъул,\nХасалиде унеб тIабигIаталъул.\nРасул къаникьги лъун буго Дагъистан,\nБеразда гIунараб магIу бацIцIунеб.\nРехун толев гьечIо ракIалдещвеяз,\nДица къисматалъул къимат гьабичIин.\nГьанже мун кIочена, цевеса индал,\nДур цIар цIаруего балагьаразда.\n«ГIумруялъул чашка» цадахъ борхидал,\nДица гьабилеб щиб, лъихъе дун инев?\nДир гIунгутIабазулъ тIокIлъи батарав,\nТеларо дицани мун гьечIин абун.\nЖакъа дир кочIоде квер унеб гьечIо,\nКами бакIаб буго, бичIчIила хадуб.\nАмма ана дагьа-макъабго заман, анцIила щугоялдаса цIикIкIунгIанал сонал, ва нилъ разилъана кIудияб камиялда, нилъеда гьоркьов чIагояв Расул гьечIолъиялда. Гьеб мехалда жибго гIумруялъ кьуна жаваб, гьеб философияб «Лъидаса гьанже чIухIилел?» абураб суалалъе - Расулидаса, гьесул хвел гьечIеб ирсалдаса ва гьунаралдаса, гьесул кIудияб шигIрияб рагIудаса чIухIараллъун рукIине ккола нилъ. Инсанасул тIабигIияб хвел кколаро ракIалдещвеялъул, гьесул хIакъалъулъ пикрабазул, гьесул ирсалъул хвеллъун. «Гьунаралъул хвелгьечIолъи - гьеб ккола унго-унгоял пагьмуял ва хIакъикъаталдаги кIудиял гIадамазул къисматлъун», - илан абуна академик ХIамзатил ХIажияс. Гьел рагIабазе, тIад калам гьечIого, мустахIикъав вуго Расулги. Щайгурелъул нилъер кIудияв ватIанцояв чIаго вукIагоги вихьулаан жиндирго асаразулъ, ва хун хадувги гьесие хъван батана гьезулъги гIемерал гIадамазул ракIазулъги, гьезулгун гIумруцадахъазул ракIалдещвеязулъги вукIине.\nПрочитано 291 раз\tПоследнее изменение Вторник, 11 сентября 2018 10:09\nДругие материалы в этой категории: « Лъазаби!\tРачIа хIалтIизе! »


ХIарамзадатал ашкара бунни\nАвтор: Андриана Абдуллаева · 02.04.2021\nДагъусттаннал ФСБ-лул зузалтрал «Ястреб» СОБР-ал (Росгвардия) ва Дагъусттаннал Пенсиярттал фондрал отделданул зузалтрал кумаграцIух ашкара бунни закондалул ххуттава бувксса хIарамзадатурал группа.\nВай бивкIун бур Пенсиярттал фондрал кIанттул подразделениярттай, къалпсса справкарттайн ва оьрчI баврил свидетельстварттайн бувну, ниттихъал капиталданул сертификатру ласлай. Укун, тахсиркартурал дарцуну дур «О дополнительных мерах государственной поддержки семей, имеющих детей» федерал закондалул лагрулий итадаркьусса 20 миллиондалия лирчусса бюджетрал арцу.\nВа иширал хIакъираву сукку дурну дур уголов дело.\nКоллегиялул ирглийсса батIаву\n«Ххувшаврил чIавахьултту» тIисса акция\nПредыдущая публикация Фундучные сады будут увеличены на 40%


Г1араб г1елмуялъул г1алимчи Г1амирг1али-х1ажил х1акъалъулъ. С.Салих1ов\nДобавил(а) Administrator on 09 Декабрь 2014.\nГ1араб г1елмуялъул г1алимчи\nДоб бук1ана большевиказул 30 абилел соназул кьог1аб за-ман. Нижедаса г1емер рик1к1ада гьеч1еб цо росолъ вук1ана Дацийилан абурав власталъулаз хъулухъалда тарав сог1ав чи (гьебго росулъа чаг1аз бицараб ва цогияздасанги лъараб лъугьа-бахъин буго гьаб). Алмахъалда ва сверухълъиялда лъик1 лъалев вук1арав г1алимчи Г1амирг1али-х1ажи жанив т1амизе вачине рач1ун руго Алмахъалде гьев Дациги цо эхедаса вач1арав маг1арулавги. Г1алимчиясул т1ахьал гьакидаги лъун, вачун ун вуго Г1амирг1али-х1ажи. Дилим бихьулелъуве щведал, къалъун буго заман. Г1амирг1али-х1ажица абун буго, къаде как базе къвариг1ун бугилан. Дов цояв большевик1ас хъач1го абун буго как базе тезе гьеч1илан. Гьесдаса сог1лъиялъе къинч1ев вук1аниги Дацица гьоко ч1езабун Г1амирг1али-х1ажие какие г1амал гьабизе кумек гьабун буго ва гьев как бан лъвинег1ан г1одор ч1ун руго. Как бан лъвиндал, Г1амирг1али-х1ажица абун буго Дациде, гьаб дуниялалда ккезе ругел балагьаздаса ворч1изе дица дуе дуг1а гьабурабин, Ахираталдаса ворч1изе дуцаго г1амал гьабизе ккелилан. Гьев Г1амирг1али-х1ажи 1939 соналъго жанив т1амуралъув хвана (гьесул васги вук1ана г1алимчи Садикъилан абурав, гьевги жаниве ккун, гьенив ч1вана).\nКибали нахъа, 1970 соналъ, Дагъистаналда г1емер чаг1и хвана дунял багъарун рукъзал риххун. Биххараб рокъов, кроваталда гъоркьа цо г1иси-бикъинал хъарсарал бак1ал гурони гьеч1огун сах-саламатго вахъун вуго Даци къват1иве. Гьеб мехалъ гьес бицун буго жиндего Г1амирг1али-х1ажица гьабун тараб дуг1аялъул х1акъалъулъ. Г1амирг1али-х1ажил х1акъалъулъ (гьев вук1ана Х1оцоса Нажмудинил ва Салт1аса Узун-х1ажилги заманаялда вук1арав ва гьезда лъик1 лъалев чи) хъван батана дида цо-к1иго предложение г1анасеб хъвай-хъваг1и цо к1удияб газеталъул гьумер ц1ураб Узунх1ажил васасул Турциялдаса щвараб рак1алдещвеязул хъвараб макъала г1ажамалдаса буссинабураб ("Х1акъикъат", 2003 сон). Гьес хъвалеб бугоан: «Гьенив (Узун-х1ажи къадаралде щвелелде рак1араралъур) вук1ана к1удияб вараг1 бугев чи Алмахъалдаса Г1амирг1али-х1ажи. Инсоца гьесда т1ад къала бук1ана жиндирго шейхул ислам абураб х1алт1и т1аде босизе, амма гьев разилъич1ила».\nГьев Г1амирг1али-х1ажихъ революция ккелелде цебе мадрасалда ц1алула вук1ана Ц1адаса Х1амзатги. (Гьеб хъван буго Г1умарасх1абов Г1алиасх1абил "Г1умро, мун макьилъищ дида бихьараб?" абураб т1ахьида ва дие бицана ДНЦ РАНалъул г1алимчи Гуниялдаса Мух1амадсалих1 Х1айбулаевас ва цогидаз.\nГ1амирг1алил Садикъилги ц1алулел жалаздасан г1адамал сах гьаризеги махщел бук1ун буго. Жакъаги Калининаулалда ч1аго йигей Къумаца бицана дие чанго моц1алъ унтун йик1арай жий гьоболлъухъ т1аде щвезе вач1арав Садикъицасах гьайиялъул.


Дир Ихтиярал-Дир Эркенлъи, Январь 01, 2014\nАрбагI къо 1 Январь 2014\nИгорь Каляпин: "Чачаназул жамгIият биххулеб буго."\nЖакъа Россиялъул Федерациялда терроризмалъул хIаракатчилъи бищунго цIикIкIараблъун рикIкIунеб Дагъистаналда ахвал-хIал рукIалиде бачиналъе хIалтIизаризе ккола чачаналъ гIадинал къагIидаби. Гьедин рикIкIунеб буго цо-цо экспертаз. Республикаялъул нухмалъиялдаги вукIине кколин, жакъасеб чачанлъиялъул гIадав лидерин, рикIкIунел дагъистаниялги дагьал гьечIо. Гьебго заманаялда Frankfurter Allgemeine газеталъ хъвалеб буго, «щибаб моцIалъ чачаназул тIубараб цо росуялъ гьарулеб бугин жидер улкаялда лъутун чIезе бакIин.» Чачаналъ бугеб хIакъаб атмосфера гьединал гIадамазда лъалеб батаниги, гьенир хIалтIизарулел къагидаби гьединазул цо-цояз рикIкIунел руго Дагъистаналъе «дарулъун.»\nА. Къебедов: "Ихтияр гьечIо "кьижун" рукIине..."\nЦо-цо политологазда, журналистазда Дагъистаналда загьирлъулеб ахIвал-хIал бихьулеб буго гражданияб рагъ хIисабалда. Дагъистаналъул дискредитация гьабиялъул тIубараб кампания тIобитIулеб бугин улкаялдайин абураб пикруялде рачIана 20 ноябралда «Черновик» газетаялда тIобитIараб пресс-конференциялда Дагъистаналъул рухIияб идараялъул, диниял гIаркьелазул вакильзаби ва жамгIиял хIаракатчагIи. Гьединаб хIакъикъаталъе ахир лъезе гIедегIулеб пачалихъ ва гьединлъидал жамгIияталъ хIаракат бахъизе кколин республикаялда бугеб ахIвал-хIал рукIалиде бачинеян рикIкIунеб буго гьеб данделъиялъул гIахьалчагIи. Кин гьединаб пикру гIумруялде бахъинабизе бегьулеб?\nШималияб Кавказ: интеграциялъул захIмалъаби\nМоцIалъул байбихьуда Мокваялда тIобитIана Халкъазда гьоркьосеб кризисалъул къокъаялъул «Шималияб Кавказ: интеграциялъул захIмалъаби» абураб докладалъул презентация. Гьеб хIалтIи ккола Шималияб Кавказалъул проекталъул иргадулаб бутIа.\nАрктикаялдаса туснахъалде нух халатаб гьечlо\nМурманскалъул Ленин мухъалъул диваналъул хIукмуялда рекъон, «Гринпис» гIуцIиялъул Arctic Sunrise гамил халкъазда гьоркьосеб экипажалъул ва хIаракатчазул аслияб бутIа аресталда гъоркь тезе буго киго моцIалъ. «Гринписалъул» хIаракатчагIаз лъазабулеб буго, жидеца «Приразломная» платформа бахъулеб букIинчIин. Жидер альпинистаз хIалбихьулеб букIанин гьелъул хьибалда хурхун, Арктикаялда нарт бахъиялдаса дунялалъул климаталъе хIинкъи букIиналде кIвар буссинабизеян. Инсанасул ихтиярал цIунулел гIуцIияз лъазабулеб буго Россиялъул хьвада-чIвади кколин халкъазда гьоркьосел къанунал хвезариян.\n«Звезда Поволжья» газеталъул бетІерав редактор Рашит АхІматовас абулеб буго яги Россия буссине кколин хІакъаб демократияб улкаялде яги Татарстаналъ ракълилаб къагІидаялда гІуцІизе кколин жиндирго лъиданиги бачІеб пачалихъин,эркенаб гуреб улкаялда рижунин эркенлъиялъул пикраби. Бажаризе букІанищ жакъасел шартІазда Татарстаналда яги Россиялъул цогидал субъектазда жидерго пачалихъ гІуцІизе?\nЩай россиялъулаз толеб гΙагараб улка?\n«Левада-центарлъул» гьикъа-бакъиязда рекъон, щибав щуабилев россиялъуласе бокьулаан улка тун къватІиве гочине.\nТІекълъигун бадиса бадире\n«Текълъигун бадиса бадире. Адвокатазе хІинкъиял кьей ва тІадецуй гьаби Шималияб Кавказалда.» Гьединаб цІаралда гъоркь Amnesty International гІуцІиялъ биччараб докладалда кІвар буссинабулеб буго регионалда адвокатазе профессиноналияб борч тІубазабизе шартІал гьечІолъиялде.\nГражданияб жамгІият гъанкъизабулеб флюорограмма\n«Къватисел улкабазул агент» хІисабалда регистрация гьабичІони, «Голос» ассоциация къай тІалаб гьабизе буго Россиялъул юстициялъул министерлъиялъ. Гьедин лъазабуна информациялъул алатазе Россиялъул юстициялъул министр Александр Коноваловас. Гьелда цебе гьеб коммерциялъул гуреб гьуцІиялда лъуна лъабнусазарго, гьелъул нухмалъулей Лилия Шабановалда – нусазарго гъурщил гІакІаби.\nМинаби кьвагьизарун къватIир хутIаразе бихьизабун буго бакI... туснахъалда\nАрбагI къоялъ диванханаялъ хIукму гьабуна 6 маялда Буйнакскалда кьвагьарал рукъзабазул бетIергьаби моцIица туснахъ гьаризеян лъазабуна гьезул адвокат Зульфия ГIисахIажиевалъ. Туснахъ гьаруразул гIагарлъиялъ гьезда гIайиб гьечIилан рикIкIунеб буго.\nДагъистан: цΙияб къануналъул захΙматаб диллема\nКΙиабилеб апрелалда Россиялъул президент Владимир Путиница гъулбасана Пачалихъияб Думаялъ хехаб къагΙидаялда къабул гьабураб губернаторал кинабго халкъ гΙахьаллъичΙого рищизе рес кьолеб къанун.\nМарт 07, 2013\nГьанже заман щолеб буго чачаназул тIоцебесеб ва хасго кIиабилеб рагъулъ гIахьаллъаралъухъ 12-15 сонги кьун жанир тIамун рукIарал къватIире риччазе. Жалго гьел жанир тIамураз бицуна жал къватIире риччачIого рукIинелъун туснахъалъул нухмалъиялъ бажарарабщинаб гьабулеб бугин.\nВоркута: хlалтlул мархьияздаса индустриалияб коллапсалде\nУрал мугІрул байбихьулеб бакІалда, полярияб горалдаса 150 километралъул манзилада тІурччи бахъиялъул мурадалда Воркутаялда аскІорехун хІалтІул мархьиял рана 1931 соналда. Совет Союзалъул бищунго кІудияб тІурччи бахъулеб бакІалде буссинегІан гьенир 25 соналъ хІалтІана туснахъал ва тамихІ хІисабалда гьенире гІумру гьабизе ритІарал гІадамал. Гьениб гІуцІана къогоялдаса цІикІкІун шахта ва турчІи бахъулезул чанго росу, электростанция, Воркута шагьаралде щвезегІан цІияб маххул нух. Жакъа Вокута ккола коррупциялъги мискІинлъиялъги хвезабулеб бугеб индустриалияб шагьар. Суратазда бихьизабун буго ГУЛАГалъул ва жакъасеб заманалъул Воркута.


ХIамзатил Расулги Гьарадирихъ росуги » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nРорхатал мугIрузда руго гIадамал…\nКIудияв шагIирасул рухIияб ирс гьоркьоб лъураб форум тIобитIана\n2018 соналъул 22 сентябралда Бакьулъ Гьарадирихъ росулъ тIобитIана «Расул ХIамзатовасул рухIияб ирс» абураб форум. Машгьурав шаигIир гьавуралдаса 95 сон тIубаялъул хIурматалда гIуцIараб республикаялъул даражаялъул гьеб тадбир сверана магIарул мацIалъулги, адабияталъулги, маданияталъулги, рухIалъулги, яхIалъулги байрамалде.\nЦIадаса ХIамзат – Бакьулъ Гьарадирихъ росдал имам\nБаянаб букIахъе, 1922-1923 соназда ЦIадаса ХIамзат Бакьулъ Гьарадирихъ росулъ имамлъун хIалтIулев вукIана ва гьеб росулъ 1923 соналъ 8 сентябралда гьавуна Расул ХIамзатов. ЦIар рагIарав шагIир гьавураб рукъалъул къадада бан буго мармаралъул къоно.\nФорумалда гIахьаллъана Дагъистаналъул хъвадарухъабазул Союзалъул нухмалъулев, халкъияв шагIир МухIамад АхIмадовасул бетIерлъиялда гъоркь МугIрузул улкаялъул творчествоялъулаб интеллигенция. Тадбирал байбихьана КIудияб ВатIанияб рагъда хваразул хIурматалда бараб памятникалда цере тIугьдузул горал лъеялдасан. Форумалъул гIахьалчагIаз ВатIан цIунулаго хваразул рухIазе дугIа гьабуна. Гьединго форумалда гIахьаллъарал щвана Расул ХIамзатов гьавураб минаялъухъеги.\n«ХъахIал къункърабазул даимаб ахIи»\nГьарадирихъ гьоркьохъеб школалъул азбаралда тIобитIана «ХъахIал къункърабазул даимаб ахIи» абураб литературияб данделъи. Гьеб рагьана ва бачана форум гIуцIаразул цояв, «Гумбет» газеталъул бетIерав редактор, Россиялъул Хъвадарухъабазул союзалъул член ХIамзат ГIизудиновас.\nРасул ХIамзатовасул гIумруялъул, гьесул асаразул инсанияталъе бугеб кIваралъул бицана Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул нухмалъулев МухIамад АхIмадовас, Авар басмабазул цолъиялъул нухмалъулев МухIамадрасул ГIумаровас, Россиялъул Хъвадарухъабазул союзалъул член ГIиса Шарапудиновас, Бакълъулазул районалъул администрациялъул культураялъул ва туризмалъул гIуцIиялъул нухмалъулесул заместитель МухIамад ГIумардибировас, мебель гьабулеб «Шанс – МК1» фабрикаялъул генералияв директор Халипа Халипаевас, «Гъизилюрталъул харбал» газеталъул бетIерав редактор ГIабдулвахIид Лабазановас, Килалъ росдал бегавул АхIмад Каримовас, ГIалибег Тахо-Годил цIаралда бугеб Республикаялъул миллияб музеялъул Бакълъулазул филиалалъул нухмалъулев Ибрагьим Ибрагьимовас, гьарадирил росабазул бегавул Камил Шапиевас, Гьарадирихъ гьоркьохъеб школалъул нухмалъулесул тарбия кьеялъул хIалтIул рахъалъ заместитель ТIалхIат МуртазгIалиевас ва цогидазги.\nХIамзатил Расулил цIаралъ цолъизарула халкъал ва улкаби\n«Расул ХIамзатовас инсанияталъе сайгъат гьабуна свин гьечIеб, гIемеррахъазулаб, гIажаибаб рухIияб ирс. Расул ХIамзатовасул цIаралъ цолъизарула халкъал, улкаби, материкал. Гьесул асараз гIадамал ва дуниял лъикIаб рахъалде руссине къуват кьола, гьел гвангъараллъун, гьайбаталлъун, рацIцIадаллъун лъугьинарула. Жакъа дун вохарав вуго, ЦIадаса ХIамзат, Расул ХIамзатов ва Дагъистаналъул машгьурал цогидалги хIаракатчагIи хьвадарал гьарадирил росабалъе щвеялдаса. Нижер гьалмагъ, шагIир, хъвадарухъан, публицист ХIамзат ГIизудиновас кIудияб хIалтIи гьабулеб буго художествениял асарал машгьур гьариялъе, тIоритIула тарихиялгун маданиял, ВатIан бокьиялъул рахъазда хурхарал гIемерал тадбирал. «Гьеб хваразе гуреб, чIагоязе хIажат буго», – ян хъвана Роберт Рождественскияс. Расул ХIамзатовасул асарал хIажат руго инсанияталъе. ГIадамал цIидасан ва цIидасан тIадруссине руго гьесул бацIцIадаб поэзиялъул иццухъе, гьесул гIакъиллъиялде, гьунаралде», – ян абуна МухIамад АхIмадовас.\nФорумалда Дагъистаналъул литератураялъул классик Расул ХIамзатовасул кучIдул цIалана МелъелтIа ва Гьарадирихъ гьоркьохъел школазул цIалдохъабаз.\nРоссиялъул халкъазул гIадатияб маданияталъул бакълъулазул гIуцIиялъул актераз бихьизабуна Расул ХIамзатовасул машгьураб «МагIарулай» поэмаялдаса цо бутIа.\n» Бакълъулазул росаби. ТIаса Гьарадирихъ\n» Бакълъулазул росаби. Бакьулъ Гьарадирихъ


Маскагун квердаххелал хIажалъила\nДРялъул премьер-министр Артем Здуновас тIобитIана видеоконференциялда бицана 2020-2021 цIалул соналде хIадурлъиялъул хIакъалъулъ.\nАслияб кIалъай гьабуна ДРялъул лъай кьеялъул министр Уммупазил ГIумаровалъ. «Дагъистаналда цIалул соналде хIадурлъулеб буго лъай кьеялъул 2440 идара. Щибалъ хIадурулеб буго цIалул соналде хIадурлъиялъул хIакъалъулъ акт. Гьелда бан федералияб базаялда хъвалел руго киналго баянал. 17 августалде киналго школазул халгьабун бахъинабизе буго. Цо-цо муниципалитетазда руго Роспотребнадзоралъул тIалабал тIуразаризе бажарунгутIиялъул рахъалъ масъалаби», - ян бицана гьелъ. Масъалаби тIурачIел муниципалитетазда гьоркьор министралъ рехсана Болъихъ, Хунзахъ, Гъарабудагъкент, Гумбет ва ЛъаратIа районал.\nБицана цIиял объектал рагьиялъул хIакъалъулъги. Каспийскалда рагьулеб буго 280 лъимадуе бакI бугеб лъималазул ах, рагьулеб буго 2294 цIалдохъанасе бакI бугеб ичIго школаги. Гьелде тIадеги, исана жеги рагьизе буго 9074 бакI бугеб 33 школаги 58 лъималазул ахги.\nУ. ГIумаровалъ хасаб кIвар буссинабуна коронавирусалъул заманалда школазулгун лъималазул ахазул хIалтIул хаслъиялдеги. 20 августалда букIине буго республикаялъул учительзабазул Августалъулаб данделъи ва гьениб жеги мухIканго бицине буго лъай кьеялъул масъалабазул хIакъалъулъин абуна министралъ.\n1-4 классазул цIалдохъаби кваназаризе руго школалдаго. Гьелде биччан буго 629 миллионгун 600 азарго гъурущ. Амма гIемер масъалаби руго богорукъал гIуцIиялъул рахъалъин бицана У. ГIумаровалъ.\nБайбихьул школалъул цIалдохъаби кваназариялъулги эпидемиялде данде къеркьеялъул мурадалда гьарулел тадбиразулги хIакъалъулъ бицана Роспотребнадзоралъул ДРялда бугеб управлениялъул нухмалъулев Николай Павловас. Гьесул баяназда рекъон, киналниги школазда гьоркьоса санитариял нормаби цIунун руго 604 школалда ва 121 школалда гьечIо богорукъ; 483 школалъул богорукъ буго, амма гьел рекъонкколаро чIезарурал тIалабазде. «624 школалъул богорокъор 1-4 классазул цIалдохъаби кваназаризе хIажалъула 70 азарго гIодор чIолеб бакI, нилъерин абуни, буго 58 азарго. ЦIалдохъабазул гIаммаб къадар бахуна 198 азаргоялде. ХIисабалде босизе ккола цоги хIужа: лъимал кваназаризе ккола тIоцебесеб лъабго переменаялъул заманалда. Руго цогидал масъалабиги», - ян бицана Н. Павловас.\nТахшагьаралъул школазда бугеб ахIвал-хIалалъул бицана МахIачхъалаялъул мэр Салман Дадаевас: «Цо-цо школазда жеги хутIун руго гIунгутIаби. Гьезул цоги нухалда халгьабизе ахIизе руго Роспотребнадзоралъул хIалтIухъаби. №№10, 49 ва 41 школазул администрациязе гьарун руго кьварарал бадирчIваял – гьабсагIаталда гIунгутIаби тIагIинариялъе хIаракат гьабулеб буго гьенибги», - ян.\nДанделъиялъул ахиралда Артем Здуновас лъазабуна санитариял нормабазда рекъон цIали гIуцIизе хIажатал алатал – маскаби, квердаххелал, кверазде речIчIизабулел спреял ва гь.ц. – чIезариялъе ресал ратиялда тIад ургъизе кколин абун.\nДругие материалы в этой категории: « Салиги, гамачIги, гьезул нахърателги\t«Нижеца ГIадилгерей тIасавищана» »


Автор: ХIажимурад ХIусайнов · 19.09.2021\nСентябрь зурул 14-нний Ваччав, Вирттаврал аллеялул чIарав, хьунни Дагъусттаннал халкьуннал Цашиврул кьинилун хас дурсса шадлугъ.\nВа нанисса Культуралул къатрал хIаятраву лархъун дия байрандалун хас дурсса баннерду. Вайннул лувгу дирхьуну дия жула ниттихъал, ссурваврал, чIаххуврал дуссухун бавтIний дуллан бикIайсса давурттан аьркинмур: ппалущалсса чIапа, чарил ккюрнитIайлущалсса зукка, ппал дюххайсса къатIа, щинав ласайсса урша, хъарайн дутайсса къавача, варсул усру. Дия шикку мукунна тIутIащалсса хъунисса бархъаллал къячIив, дувссилул ланжартту, ранг-рангсса ппалул ххаллая бувсса ккул-хъусращиял чантайртту ва м.ц.\nИсвагьийсса чиллу-чухъраву, бухар кьяпуву жяматрал хьхьичIун увккуна Хъусращиял халкьуннал театрданул режиссер Марсел Сулайманов. Ванал баян бувуна Дагъусттаннал халкьуннал Цашиврул кьинилун хас дурсса шадлугъ тIитIлатIишиву. Бувсуна ва байрандалул тасттикь дуллалишиву жула Дагъусттаннал миллатирттал дянивсса дахIавуртту яла цIакьмур щинзирну хъанай душивугу. Махъ лавхъуна Ккуллал райондалул бакIчинал хъиривчу Анатолий Давдиевлул. Ванал кIицI бувна ва шадлугъ Дагъусттан канихьхьун ласун ччай ивкIсса Ираннал Надир-шагь ххит увсса таварихран, 1999-ку шинал Дагъусттаннайн ххявххун бивкIсса террористал ккуччу бувсса ххувшаврин хас дурсса шадлугъ душиву.\nЯлув кIицI дурсса къатта-къушлий ишла дуваймуних щябивкIуна миллатрал лаххиярттавусса культуралул зузалт. Вай дуллай бия ккургъанну, дюхлай бия ппал, щашлай бия ппалул жуларду, ритлай бия зукка. Ва иширалгу, шадлугърал антураж хIасул дуллай, хъиннура сий ягин дуллай дия.\nХъирив райондалул культуралул зузалтрал ккаккан дуруна хъуннасса концерт.\nКъажула аьрщарайсса дяъвилийгу\nЭлектроток хайрданун ишла буллан\nСледующая публикация Элла Памфилова назвала восемь регионов с подтвержденными вбросами\nПредыдущая публикация В Новолакском районе выборы прошли без нарушений


Къородаса наиб Багъатар » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nКъородаса наиб Багъатар\nКъорода ва гьелда сверухъ росабалъ вукIарав имам Шамилил наиб - Къородаса Багъатар (яги Багьадур, Багъатур, Богъатар). Бажарарав ва таваккалав нухмалъулев.\nГьесул хIакъалъулъ чIванкъотIарал баянал ратулел гьечIо жеги тарихияб ва популярияб литератураялда. ГьанжелъагIан лъалеб букIинчIо мухIканго щиб росулъа гьев наиб кколев вукIаравалигицин.\nШамил имамасул наибзабазул хIакъалъулъ рагIа-ракьанде щун тIоцебе монография хIадурарав тарихчи Юсуп Дадаевас хъвалеб буго: «Багъатар Шамилил наиблъун вукIиналъе нугIлъи гьабулеб цохIо документ буго (басмаялда бахъараб). Гьеб ккола 1847 соналда Багъатарица Гъази-ГIалихъеги Юзбашихъеги битIараб кагъат. Къо-моцIги гьеб кагъат битIулеб росу-ракьалъул цIарги бихьизабун гьечIо гьес».\nГьадинаб магIнаялъул кагъат кколаан гьеб:\n«ХIурматиял гьудул-гьалмагъзаби – Гъази-ГIалидеги Юзбашидеги наиб Багъатарил рахъалдаса салам буго.\nХадубго лъазабулеб буго нужер росдал гIадамаз тункIихер баччизе къайи хIадуризе кколиланги. Метер, гьатIанкъоялъ, Шамилихъе гьеб тункIихерги босун ине бокьун буго дие. Нужеца дихъе метер радал хехлъи гьабун нужерго чи ГIамириласул вас Давудги витIе. КъваригIун вуго. Тана».\n«Наибы и мудиры Шамиля» абун Юсуп Дадаевасул монография къватIибе бачIун хадуб 2012 соналъул 4 февралалда МахIачхъалаялда халкъазда гьоркьосеб конференциялда МухIамад Абакаров цевевахъана гIандалаз Кавказалъул рагъда гьабураб гIахьаллъиялъул докладгун.\nГьебго соналъ басмаялда бахъана гьесул гIелмияб макъалаги. Чанго батIияб бакIалъа хIужабиги данде гьарун, авторас гьенир рехсон руго цереккун лъалел рукIинчIел Кавказалъул рагъул гIахьалчагIазул цIарал. Гьединго тIатинавун вуго ГIандаллъиялъул 15-явго наиб. Гьезул цояв ккола дов Къородаса наиб Багъатарги.\nГьелдаса кIиго сон ун хадуб «ГIандалал» абураб альманахалда «Военная история» абураб рубрикаялда гъоркь бахъана гьесулго гIелмиябгун цIех—рехалъул макъалаги «Андалал в 20-50 годах XIX века в контексте народно-освободительной борьбы народов Северо-Восточного Кавказа под руководством 3-х Имамов Дагестана».\nМасала, тIарикъаталъул шайих Жамалудин ал-ХIусайниясул вас Гъазигъумекиса саййид ГIабдурахIманица Дагъистаналъулги Чачанлъиялъулги гIадамазул хIакъалъулъ хъвараб ракIалдещвеязул тIехьалда гьечIин ккола гьев Багъатар наибасул бицен.\nГьединлъидал РАНалъул «Восточная литература» абураб басмаялъул сайталдаги кибха гьеб букIинеб? (Жибго гьеб тIехьалъул электронная версия буго гьениб). Амма тексталъул факсимилеялда буго Багъатарил цIар.\nЩибха гьелъул магIна?\nГьеб тIехь басмаялда бахъулаго, ургъунгойищ, яги цо тохал-хал гьабичIогойищали, 219-са байбихьун 254-лде щвезегIан тIанчал гьоркьор риччан руго.\nМухIамадсагIид СагIидовас гIарабалдаса буссинабураб гьеб бетIер тIубанго бахъун буго 1996 соналда «Наш Дагестан» журналалда.\nЧIохъ росдал хIакъалъулъ Гъазигъумекиса ГIабдурахIманица гьадин хъвалеб буго: «ЧIохъ росу буго борхатаб гохIда. Шамилица кодобе босилалде гьеб кутакалда бечедаб росу букIана. ЧIохъ росу бахъулаго гьадинал камиял ккана: Болъихъа наиб ХIажиясул къокъаялдаса 13 чи чIвана, 20 чи лъукъана.\nКIаратIаса наиб ГъалбацIдибирасул къокъаялдаса лъабго чи чIвана, 16 чи лъукъана.\nБекьилъа наиб МухIаммадил къокъаялдаса чIвана 10 ва лъукъана 20 чи. НурмухIаммадил къокъаялдаса – 14-яв чIвана, I4-яв лъукъана, КъебедмухIаммадил къокъаялдаса чIвана щуго, лъукъана 21. Хунзахъа МухIаммадил къокъаялдаса – 15 чи чIвана, 28 чи лъукъана. Инхоса СагIитил къокъаялдаса – 9 чи чIвана, 16 чи лъукъана.\nКинавниги чIвана 69, лъукъана 135 чи. Имам Шамилил тIехьалдаги буго гьелъул хIакъалъулъ. Гьонодаса ГIумарилги, Гьидалъа ГъазимухIаммадилги, Къородаса Багъатарилги, ГьоцIалъа ХуданатилмухIаммадилги къокъабазулъ кинал камиял ккаралали лъаларо. Амма нижер аскаразе кIудияб ками ккола гьеб».\nЛъалеб букIахъе, ичIго къоялъ рагъги гьабун, 1845 соналъул 25 февралалда Шамилица ЧIохъ росу мукIур гьабуна. Гьеб заманалдехун Багъатарги наиблъун вукIана.\nИмам Шамил асир гьавизегIан Багъатар наиблъун вукIараблъи хIакъаб буго (1859 соналъул 25 маялде щвезегIан). Гьелъие нугIлъи гьабула Къорода къадилъун вукIарав Сугъралъа ГIумарихъе Шамилица хъвараб кагъаталъ:\n«Шамилихъа гьесул вац ГIумарихъе. Аллагь разилъаги дудаса. Хадуб. Унголъунги Багъатарида тIад къараб гьир кутакалда кIудияб буго. Дун намуслъун вуго рукъалъул хIалтIиги рехун тун, кIвахI гьечIого нилъее хъулухъалда чIун вугев гьесукьа. Гьанже дица дуе буюрулеб буго - Багъатарил рокъоб хIалтIи хIалтIи гьабизе Къородаса чанго чи валагье вагъизе гьунарги гьечIев, жиндирго гьабулеб кIудияб пишаги гьечIев. Нилъее гIоло гьесул жиндирго хIалтIи чIун хутIулеб бугелъул. I275 сон, шаввалалъул 22 (25 май, 1859)».\nБагъатар наибасул хIакъалъулъ дагьа-макъабго бицен дандчIвала Къородаса журналист МухIамад Къебедовасул тIехьалда – «Къорода ва къородисел: тарих ва рукIа-рахъин».\n«Цо къватI Гьонода, кIиго къватI - Къорода» абураб бутIаялда ГIамирхан ГIамирханов абун цо кIудияв чияс бицунеб буго ригь араб мех букIанила гьев наиб Багъатарил. Гьеб мехалда чIагIа гьекъон дагьав кеплъарав гьесда тIасан Шамилиде гIарз бахъизе журанила росуцоял.\nАмма гьесул вас Юсупица абунила жив инин инсул тIагъурги босун Шамилихъе, кинабго бицине. Имамас, тIаде къабул гьавун гьев Юсупгун, гьикъа-бакъаранила. БичIчIанила имамасда жиндир наибасул бугеб хIал. Гьеб мехалда жиндирго аскаралда гIарцул иш тIубалев чиги ахIун, Багъатарие гIарцул сайгъат гьабунила Шамилица.\nГьелдаса дагьабго заман индал, Юсупица лъади ячуна. Гьесие ясги гьаюла. Амма гьелдаса хадуб цойги нухалда ригьин гьабизе хъван букIун буго къисматалъ Юсупие. Гьейги Гьонодаса ячуна – МухIамад – Амин наибасул гIагарай яс. Гьейги гьадав ГIамирхан абурав чиясул тухумалъул гIадан йикIуна.\nКъородаса чIужуялъе гьаюрай Юсупил яс кьола ИсмагIилилазул тухумалъул чиясе.\nГьединлъидал ИсмагIилил вас ХIажияс цIакъ чIухIадго абулила Гьонода жиндир 80-ниги цинагIал вугилан.\nТарихалъе гIураб кьучI гьечIониги, гьеб хIужаялъги тасдикъ гьабула Къорода Багъатар абурав наиб вукIин.\nКъородисезда лъалел тIокIал батIиял биценал яги хIужаби гьечIо гьесул хIакъалъулъ. ГIемерисезда лъалевгицин ватичIо гьединав чи наиблъун вукIараблъи.\nГьединго лъалеб гьечIо гьев вукъараб бакIги.\n1886 соналда гьабураб халкъалъул хъвай-хъвагIаялда рекъон, Къорода ватана Багъатар абун цIар бугев ичIго чи. Гьезул ригьалъухъ балагьун, доб мехалда наиб Багъатарил букIараб ригьалъул чи гьенив гьечIо. Гьеб заманалдехун чIагоги вукIун ватиларо гьев.\nГьезул сияхIалда Юсупин цIар бугев Багъатарил васги гьечIо. Яги гьеб хъвай-хъвагIай гьабулеб мехалда Юсуп росулъ вукIун ватиларин, живго Багъатарги хун вукIун ватилин тезе бегьила.\n№48: Гирайлав, Багъатарил вас, 35 сон, (I886 с.);\n№49: МухIамад-ГIали, Багъатарил вас, 49 сон,\n№72: Къебед, Багъатарил вас, 33 сон;\n№II6: ХIажияв, Багъатарил вас, 40 сон;\n№I35: МухIамад, Багъатарил вас 62 сон;\n№I4I: Багъатар, Багъатарил вас, 43 сон;\n№23I: ХIажимухIамад, Багъатарил вас, 30 сон.\nГьезул кинав наибБагъатарил васлъун, яги гIагарав чилъун вукIине бегьулебали, лъалеб гьечIо. Лъалев чияс «Миллаталде» яги дихъе хъвани бокьилаан.\nТIадехун хъваралда рекъон, Гьонодаса гIаданги ячун Багъатарил вас Юсуп гочун вуго Гьоноде. ИсмагIилил вас ХIажияс, жиндир Гьонода 80 вацгIал, яцгIалзаби ругилан бицун букIараб хабарги ракIалде щун, дица цIех-рех гьабуна гьелъул. ХIакъикъаталдаги, 1886 соналъ Гьонода хъизамазул хъвай-хъвагIай гьабулеб мехалъ хъван батараб баяналда рекъон, Багъатарил вас Юсуп вуго гьеб сияхIалда. Гьелда рекъон, чIванкъотIун абизе бегьула нижеда батараб баян тарихиял хIужабазде мугъчIвайги гьабун хъвараб бугилан. Гьенив бицен гьабулев Юсупги ккола Шамил имамасул вукIарав наиб Багъатарил вас, вукъунги гьев Гьонода вукъун вуго. Гьелъ буго нилъеда гьесул хоб Къорода батичIебги.\nАхиралдаги гьаниб тIаде жубазе бегьула Багъатар абураб цIар букIана киназдаго лъалев магIарул хъвадарухъан ХIажиев Багъатаридаги (1951-1978). Амма Шамилил наибасул наслуялъул чи гьев вукIараблъи тасдикъ я гьесул гIага-божараз, я росуцояз гьабулеб гьечIо.\nАвтор: МухIамад Абакаров – «ВатIан» абун ХицIиб майданалда бараб республикаялъул мемориалияб комплекса-музеялъул директор E-mail : magomedabakarow@mail.ru\n» Шамил имам – дир чIухIи, Шамил имам – дир бухIи\n» Бакълъулал - Шамилил наибзаби\n» Гъуниб мухъ. Къорода росу


Перевод с русского на азербайджанский (2019) Заказать, Цена | Perevodim24.ru\nПеревод с русского на азербайджанский от 390 руб.\nПеревод с русского на азербайджанский от 410 руб.\nПеревод с русского на азербайджанский от 370 руб.\nПеревод с русского на азербайджанский от 400 руб.\nПеревод с русского на азербайджанский от 550 руб.


Нужее баяналъе » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Медицина - Сахлъи магIарулазе » Нужее баяналъе\nДобавил(а): istina от 14-04-2017, 12:22\nТохтурасухъе ине кватIани, унти сах гьабун бажаруларо\nТIоцебесеб иргаялда, туберкулез бахуна загIипаб сахлъи бугезде - СПИДалъ, чакаралъул унтиялъ унтаразде, наркоманазде, гьекъолдухъабазде, рекIел, квачалъул унтаби ругезде. Туберкулезалъул бактериял чорхолъе ккун ругищали лъала манту гьабидал. Бищун гIемер туберкулез букIуна гьуърузул. ЛъагIалида жаниб цо нухалъгIаги лъикIаб буго флюорография гьабизе. Соналдаса соналде цIикIкIунеб буго унтаразул къадар МахIачхъалаялдаги. Цогидал унтабазде дандеккун, туберкулез сах гьабизе захIмалъула, щайгурелъул унтул микробал чIвазе кIолел дараби гьечIо. Ругел дарабазги гIицIго микробал чорхолъ гIемерлъизе толаро. Амма унти сах гьабун бажарула. Гьелъие квербакъи живго унтарас гьабизе ккола, тохтур-фтизиатрасухъе заманалдаги ун. Нагагь тохтурасухъе ине кватIани, унти сах гьабун бажаруларо. Живго жинцаго сах гьавизе лъугьиналъ квалквал гьабула унти сах гьабиялъе. Дагъистаналда гуребги, туберкулезалъ унтаразул къадар цIикIкIунеб буго дунялалдаго. ГьабсагIаталда вуго 20 млн унтарав, лъагIалида жанив хола щуго млн чи. Киназго гуро жидерго сахлъиялда хадуб халкколеб. ХIалцен цIакъго хIалуцараб, би тузе лъугьараб мехалда гурони, тохтурасухъе унарелги руго. Туберкулез сахгьабизеги къваригIуна гIемераб заман, масала, бищун дагьалдаса лъагIел. Унтарасулги сабру гIезе ккола. Нагагь сабру гьечIев тохтурасухъе кканиги, унтарас гIамал гьабула "халкъиял" яги "гьересиял" тохтурзабазухъе ине. Гьелъ лъикIаб хIасилалде рачунаро. ХIаракат бахъизе ккола унтаравги тохтурги цадахъ рекъон хIалтIизе.\nА. ГIабасова, тохтур-фтизиатр Автор: А. ГIабасова, тохтур-фтизиатр\nВИЧ ва туберкулез:Тохтурасул малъа-хъваялГIураб къадаралда я тохтурзаби, я дараби гьечIоБигьаго хIухьел цIазе бокьани…XX гIасруялъул къавуда


Конспект по казахскому языку "ыбырай өмірі мен ағартушылық қызметі" (4 класс)\nГлавная / Начальные классы / Конспект по казахскому языку "ыбырай өмірі мен ағартушылық қызметі" (4 класс)\n351.98 КБ Изображение 001.jpg\n355.41 КБ Изображение 002.jpg\nМой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.Мой класс занимается на казахском языке. Дети хорошо владеют казахским и русским языками.\nСыздыкова Ботагоз Муратовна\nконспект урока "Закрепление табличного сложения и вычетания числа 7 с переходом через десяток." (2 класс)\nОткрытый урок по математике Число и цифра 7\nконспект урока по русскому языку "Закрепление знаний об имени прилагательном". (3 класс)\nконспект урока по познанию мира "Садоводство, виноградарство, овощеводство." (2 класс)\nконспект урока по математике "устное умножение и деление" (3 класс)\nУрок математики "табличное сложение и вычитание" (1 класс)\nразработка урока Дни недели


Лъабго тIанкIги гьанже хъубаб рагIуда бащалъула\nРоссиялъул президент Владимир Путиница гъулбасана информация тIибитIизабулел алатаздасан хъубал рагIаби хIалтIизаризе гьукъулеб къануналъул проекталда гъоркь.\nРуго гьелъие гIайибияллъун чIезаруразда тIад къотIулел гIакIабиги. Масала, гIадатиял гIадамазда тIад къотIизе буго кIиазаргоядаса лъабазаргоялде щвезегIан гъурущ. Хъулухъазда ругел чагIазда тIад лъезе буго щуазаридаса къоазариде щвезегIан гъурущ. Юридикиял гIуцIабазда тIад къотIизе буго 20 - 200 азариде щвезегIан гъурущ.\nВладимир Путиница гъулбас лъелалде гьеб проект къабул гьабуна Пачалихъияб Думаялъги Россиялъул Федерациялъул Шураялъги.\nГьедин гьеб къануналда рекъон, хъубал рагIабазул жаваб кьезе ккола интернеталдасан информация тIибитIизабулел алатазги. Хъубабищ гьеб рагIи гуребищали чIезабизе ккола филологаз.\nГьеб къануналъ чанги инфомалаталъе гIумру къокълъизабилин рикIкIунеб буго журналистазул цо къадаралъ. Масала, Россиялъул журналистазул Союзалъул секретарь Ашот Джазояница кIвар буссинабулеб буго гьадинаб хIужаялде.\nПуланаб информалаталъ цо нухалда хIалтIизабуни гьеб хъубабин рикIкIунеб рагIи, гьелъие "кьварараб лъазаби" щолеб буго, кIиабизеги гьебго жо такрарлъани, гьеб информалат къалеб буго.\nМахIачхъалаялдаса журналист Светлана Анохиналъ гIемер хъвана гьеб суалалда тIасан макъалаби, 2000 соназул байбихьудаго. Гьеб мехалдаса нахъего букIана гьеб бицунеб.\nСветлана Анохина: "Дида ккола телевидениялдасан рихьизарулел пачалихъиял хIаракатчагIазул гьурмал ругин бищун хъубаб рагIудасаги квешал. Квешал ругин гьезул гьурмалги, гьезул ишалги, идеялги, жибго гьезул рукIа-рахъинги".\nГьединлъидал гьеб къанун тIири пайда гьечIеб жолъун бихьулеб буго Анохиналда. Щайин абуни цо гьукъараб хъубаб рагIул бакIалда халкъалъ ургъизе бугила къоло щуго батIияб рагIи. Гьелги рукIине ругила дол эксперталлъун тезе ругел филологазул сияхIалда гьечIел рагIаби.\nГьеб къанун хIалтIизе лъугьингун нилъехъа бажаризе гьечIин Толстая, Лисовский ва цогидалги гIурус хъвадарухъабаз хъварал жалазул бицинеян рикIкIунеб буго Светланаца. Гьедин батани гьелги хъвагIайилаха гIурус литератураялдаса нахъе.\nЖурналисталъе къваригIун буго улкаялда къабул гьарулел къануназ кьезе бугеб пайда щибали лъазе.\nСветлана Анохина: "РукIа-рахъиналъул магIишаталъул хIалтIийищ лъикIлъизе бугеб, яги херал чагIазе кьолеб пенсияйищ цIикIкIине бугеб гьелдалъун? Нилъер улкаялда гIадамазул рукIа-рахъин лъикIлъиялъе къваригIунел рахъалъ лъикIлъизарулел рихьулел гьечIо дида, щибгIаги къваригIелгицин гьечIониги, бихьулеб буго гIицIго информациялда сверухъ бакI бацIцIад гьабулеб букIин.\nКъойилго нилъее хIажат бугел рахъалин абуни гъобго даражаялда хутIулел руго. АхIмакъзабазул улкаялда гIумру гьабулеб гIадаб къагIида буго дир.\nГьабизе жо тIагIун, бетIер сверун буго гьединал къанунал къабул гьарулел чагIазул. Гьезие къваригIараб жони лъала дида. Гьезие къваригIун буго халкъалъул гIумру лъикIлъизабизе тIири хIалтIиги гьабичIого, гьелъул бакIалда кинабго жо гьукъа-къазе".\nГIун бачIунеб гIел хъубал рагIабаздаса цIунизе къваригIун бахъараб къанун гьеб батани, гьелъ хIасил кьоларин рикIкIуна цогидазги. Щайин абуни гьел рагIаби гьеб гIун бачIунеб гIелалда интернеталдаги, жидеца гIумру гьабулел бакIалъа гIебеде ругел къадаздаги хъван ратулила.\nГьаниб тIаде жубазе бегьула гьадинаб баянги. ЦIияб къануналда рекъон, хъубал рагIабаздаго бащалъизабизехъин буго тексталда жаниб лъураб лъабго тIанкIги.\nГьездалъун макъалаялъул авторас квешаб магIна кьезе рес бугила пуланав чиясда, яги ахIвал-хIалалда тIасан. Гьединго хъубал рагIабиго гIадин къабул гьабизехъин буго телевидениялдасан гьеб рагIи хисун бахъинабулеб хасаб гьаракьги. Хъвадарухъабаз хъварал литературиял асарал гьел гьукъа-къаязда гъорлъе унел гьечIо.


ТIасияб соналдаса байбихьун Дагъистаналъул тахшагьаралъул лъабабго мухъ - лъугьинехъин руго жидерго бюджетги къануналги ругел, жалго жидеда чIарал муниципалитеталлъун. Гьединаб къануналъул проект къабул гьабуна гьал къоязда МахIачхъалаялда тIобитIараб республикаялъул парламенталъул сессиялда.\nДепутатал гьеб пикруялде цинтlаго гурел рачIарал. Гьел рикьизарурал суал букIана МахIачхъалаялъул даража хисизабиялда бан халкъалъул пикру гьикъиялда хурхараб.\nКоммунистазгун патриотаз абулеб бугоан референдум тIобитIизе кколин. Халкъияб Мажлисалъул комитеталъул вакил чIун вукIана гьелъулъ хIажалъи гьечIилан. Амма кин букIаниги, къануналъул проект къабул гьабуна.\nГьелда бан нужер пикру кинаб бугебан халкъалда гьикъизе кколин чIана проект гьоркьоб лъедал коммунистазул депутат МухIамад МухIамадов.\nМухIамад МухIамадов: «РакIарилаха администрациялъул хIалтIухъабиги, гьениб гьоркьоб лъела гьеб суалги, цинги рихха-хочила киналгоги, гьедин гьеб суалалда тIасан халкъалъул пикруги лъачIого хутIила. Референдум щай гьабизе бегьулареб? Федералиябги, республикаялъулги, халкъалда гьоркьоселги къануназдаги данде гьеб кколебги мехалда. Гьединлъидал референдум тIобитIизе ккола. Гурони гьеб жо ккола махIачхъалаялъулазулги дагъистаниязулги адаб рехун тей».\nАмма референдум тIобитIичIониги, гьеб суал батIи-батIиял данделъабазда борхун таниги гIолин бичIчIизабулеб букIана ГъазимухIамад ГIабдулаев абулев чияс. БакIалъул нухмалъиялъул рахъалъ Халкъияб Мажлисалъул комитеталъул вакил ккола гьев.\nГъазимухIамад ГIабдулаев: «МахIачхъалаялъул даража хисизабиялъул суал тIоцебе жалго махIачхъалаялъулаз борхулеб букIарабани, гьабизе кколаан референдум. Амма гьеб суал республикаялъул хIукуматалъул идарабаз яги федералиял гIуцIабаз лъолеб бугони, гьаркьал кьеялъул къагIидаялъулъ кинабгIаги хIажалъи гьечIо».\nАмма дуца депутаталги цогидалги къосинарулел ругин гьеб бакIалда, цин гьадин бицун, цебе гъодинисан бицунилан ГIабдулаевасде гIайиб-гъвел гьабизе лъугьана «патриотазул» вакил Эдуард Хидировги.\nГьаниб абизе ккола, МахIачхъалаялъул лъабабго мухъ жибго жиндаго чIарал муниципалитеталлъун теялда хурхараб къануналъул проект бакIалъул парламенталъ гьоркьоб лъун букIана битIун моцIалъ цебеги.\nЦо-цоязда бичIчIулеб гьечIо лъабабго мухъалъухъе кверщелги кьун, жибго шагьар хIисабалда МахIачхъала щай гьезда тIаде балагьун букIине кколебали. Амма цогидаз рикIкIунеб буго гьеб кколин дагь-дагьккун МахIачхъалаялда аскIор ругел Каспийск гIадал гIисинал шагьаралги, Гъаякент, Гъарабадагъкент гIадал мухъалги МахIачхъалагун цолъизариялъул мурадалда гьабулеб хIалтIул репетициялъун бугилан.\nГьелъ, цо рахъалъ, лъалаго загIиплъизе бегьулин шагьаралда тIад шагьаралъул бетIер МухIамад Сулимановасул кверщелин абураб пикру буго «Дагъистан» журналалъул бетIерав редактор МухIамад БисавгIалиевасул. Гьелдаго цадахъ гьес рикIкIунеб буго гьеб галиялъ щущахъ рихханин церехун республикаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасе мэрасул тахбакIалъухъ миллиард гъурущ кьун бугин тIиритIун рукIарал харбалги. Щайгурелъул МахIачхъалаялда мэрлъун вачаралъухъ Сулеймановас гьесие ришваталъе кIиго млрд доллар кьун бугин бицунеб букIана исана ихдал интернеталдасан.\nГьединго рукIана харбал Дагъистаналъул тахшагьаралъул мэрасул тахбакIалда сверухъ къеркьезе вугин Сагид МуртазагIалиев ва МухIамад Сулейманов абун. Мэрасул кверщел загIиплъани, щакаб жо буго Сагид МуртазагIалиев гьеб хъулухъалде ин, хIасил калам, гьеб рикIкIине бегьула живго ГIабдулатIиповасе санагIатаб политикияб галилъун. Гьеб гурищинха къваригIун бугеб Дагъистаналъеги, халкъги шагьарги кьураразул ва кьвараразул асаралдаса хвасар гьабиян хIисаб гьабулеб буго цевехун рехсарав БисавгIалиевас. Амма гьелъие къимат кьезе цудунго буго, заманаялъ бихьизабила кинабго.


Сдам квартиру 3 комнатую у метро Бунинская аллея за 55000 руб.\nСдам квартиру 4 комнатую у метро Бунинская аллея за 100000 руб.\nСдам квартиру 1 комнатую у метро Бунинская аллея за 30000 руб.\nСдам квартиру 2 комнатую у метро Бунинская аллея за 40000 руб.\nСдам квартиру 2 комнатую у метро Бунинская аллея за 45000 руб.\nСдам квартиру 3 комнатую у метро Бунинская аллея за 45000 руб.


ГIелму ва гIалимзаби... - avaristan\nГIелму ва гIалимзаби...\nТIолго ГIарабустан жидей мукIурал\nТIаде щвана гьижрияб 1432 сон. «Ислам.ру» сайталъ хъвалеб буго бусурбабазул цIияб соналъул тIоцебесеб къо бакъул календаралъул анкьабилеб декабралде кканилан.\nИсламияб календарь хIалтIизабизе байбихьун буго ритIухъав халиф ХатIтIабил ГIумарил (р. гI.) амруялдалъун ГIиса (гI.с.) гьавуралдаса 639 соналда. МухIаммад аварагас (с.т.гI.в.) Маккаялдаса Мадинаялде гьижра гьабураб соналдаса (622) рикIкIуна исламияб календарь. Цо-цо бусурбабазул пачалихъазда гьижрияб календарь официалияблъун ккола, гьелдаса пайдаги босула. МухIаррам моцIалъул кIодолъиялъул гIемер бицун буго Къуръаналдаги хIадисаздаги. Аллагьас (т.гI.ж.ж.) тавпикъ кьеги нилъее гьелъул мустахIикъаб хIурмат гьабизе.\nЖакъасеб «Динцоял» рубрикаялда бахъулеб буго гIалимчи Хъваршиса ГIабдуллагьил Дагъистаналъул цо-цо тарихиял хIужабазе къимат кьолеб макъала.\nГьесул тIахьаздасан тIокIкIараб гIелму\nТIолго гIаламалъе гIела ракьалда.\nДагъистаналъул, хасго магIаруллъиялъул, исламияб тарихалъул бицен гьабизе бокьун буго дие. Щайин абуни, гьанже рахъарал тарихчагIаз, диниял гIалимзабаз ва хъвадарухъабаз жидее бокьухъе, ракIалде кковухъе хъвалеб буго тарих. ХIакъикъат лъазе кIвар кьолел чагIиги рихьулел гьечIо. ХIатта Дагъистаналъул щуабилев имам Нажмудин какун, гьесде гъегъ балел чагIиги раккун руго. Щайгурелъул, хIакъикъат лъани, гьеб гьанжесел гIалимзабийилан ва шайихзабийилан ругезе данде кколарого.Имам Шамилил къеркьей лъугIун хадуб гIурус пачаяс Имаматалда букIараб низам гIемерго хисизабичIо, мажгитал ва мадрасаби къачIо, шаргIиял махIкаматал рагьун рукIана, хъвай-хъвагIай гIараб мацIалда букIана. Гьелдаго цадахъ пачаясул тIалъиялъ хIаракат бахъулеб букIана, Динияб Идараги рагьун, бусурбабазда хадуб халкквезе, гIалимзабиги шайихзабиги ричун росизе. Гьезие ракьалги гIарац-меседги кьун, Идараялда хIалтIизе рачине, жидер хъулухъал ва малъиял тIуралеллъун цо-цо диниял хIаракатчагIи гьаризе кIвана пачаясул тIадчагIазда. ГIалимзабазул цо тайпа жидерго рахъалде цIазе гьезухъа бажараниги, гIаммаб халкъалъе Динияб Идара рихараб букIана, къанагIат гурони вукIинчIо гьениве унев гIалимги. Цинги гIурусаз байбихьана рагIи билълъарал, машгьурал гIалимзабиги шайихзабиги туснахъ гьаризе, Сибиралде ритIизе. Хасго Кавказалъул ункъабилев имам ХIажимухIамад шагьидлъун хадув тIадчагIаз гIемерал бусурбабазе гIакъуба кьуна, Сибиралде къотIана. Аза-азар кавказиял мугьажираллъун лъугьана, ГIусманиязул пачалихъалде гочана. Дагъистаналъул гIалимзабазулги шайихзабазулги кIудияб къадру-къимат букIана гьениб. Гьезул наслабазул гьабсагIатги цIикIкIараб хIурмат гьабула Турциялда, Сириялда, Египеталда, Иорданиялда ва цоги бусурбабазул гьанжесел пачалихъазда. Шайихзабазда гьоркьоса цIакъ кIудияб къадру-къиматалда вукIана ГIободаса МухIаммад-хIажияв (ГIободияв (р.гI.)). Гьев бергьарав гIалимас ва тIарикъаталъул устарас анцIго соналъ Маккаялъул Масжидул ХIарамалъе имамлъиги шайихлъиги гьабуна. Накълулъун хадув умматалъул эбел Хадижатил (р.гI.) хIужраялда аскIов МугIалаялда вукъана. Гьединаб даражаялде гIажамиязул цониги гIалим ва шайих вахинчIо, гIарабиязул гурев. Доб заманаялда Маккаялда вукIарав Аварагасул наслуялъул кIудияв гIалим ва шайих Жамалулейл МухIаммад ибн аль-ХIусенил хъвай-хъвагIаязда бергьараб къимат кьун буго ГIободиясе, дунялго гвангъарав къутIпуйин абун.\nЦоги нилъер ракьцояв, КIикIуниса бергьарав гIалим, шайих ГIусманил МухIамад аль-Мадани султIанас, кIудияб даражаялда, росу базе жиндиего бокьараб бакIги кьун тана. Гьесул хIаракаталдалъун турказул пачалихъалда тIарикъат ва шаригIат церетIуна. Гьесул гIемерал муридзаби рукIана, гьезие киназего гьес тарбия кьолаан. Гьев накълулъун хадув, гьесул бакIалда чIана маъзун Шарапудин Рашади. Гьев Шарапудин устар исламияб ракьалда цIакъго машгьурлъана, хIатта Гьиндустаналдаса рачIунаан гьесухъе муридзаби. Доб заманаялъул киналниги шайихзаби гьесие мукIурал рукIана. Шайихзабазул устарилан абулаан гьесда. Турказул пачалихъги биххун, малгIун Ата- тюрк бетIерлъуде ккедал, гьесдаги кIвечIо Шарапудинида квербазе, жиндие бокьухъе виччан тана. Гьелъ гьесул къимат цIакъго цIикIкIана. ГIагараб Дагъистанги кIочене течIо гьес кидаго. 1936 соналда живго накълулъизегIан Дагъистаналъул ургъалида вукIунаан гьев. Хвелелде жиндир бакIалда гьес къачIан тана яцалъул вас ва дурц ГIабдуллагь-Фаиз-Дагъистани (КIикIуни). Гьев вукIана бергьараб гIелмуялъул ва къутIбулъиялъул, камилаб иршадалъул даражаялде вахарав камилав устар. Жиндир устар Шарапудиница абухъе, Турциялдаса Сириялде гьижра гьабун ана ГIабдуллагь, 1973 соналда накълулъизегIан Дамаскалда гIумру гьабунги вукIана. ТIолабго ГIарабустаналдаса, Ираналдаса, Пакистаналдаса, Индиялдаса аза-азар муридзабиги, гIалимзабиги, шайихзабиги рачIунаан гьесухъе, гьезие тарбияги кьолаан гьес. ГIабдуллагьил мажгитги зияратги кутакалда къиматалда цIунун руго жакъаги Дамаскалда. ГIабдуллагьица жиндир бакIалда тана гьабсагIатги чIаго вугев бергьарав гIалим, камилав муршид Назим-хIакъанни… Америкаялдаса Япониялде щвезегIан, дунялалдаго руго гьес тарбия кьолел муридзаби. Дагъистаналдаги вуго гьес тарав маъзун – имам ШафигIииясул цIаралда бугеб исламияб университеталъул ректор, хIалимав инсан, шайих МуртазагIали-хIажи. АскIоре рачIаразул мурад тIубазе кIудияб жигар бахъула гьес.\nГьединаб даражаялда рукIана ва руго Дагъистаналъул гIалимзабиги шайихзабиги. Гьаб макъалаяда чангоясул гурони бицен гьабичIо дица. Киналго рехсезе ккани, кIудияб тIехь гIела.\nЩуабилев имамги «шаригIаталъул комиссарги»\nРоссиялда гIурусаз пача тIаса рехидал, Дагъистаналъул ва тIолго Кавказалъул халкъазул вакилзабиги данделъун, ГIанди росулъ имамлъун вищана гIалимзабазулги гIалим, бергьараб пагьмуги шигIруялъе гьунарги бугев, гIалам жиндий мукIурав ХIоцоса Нажмудин. Ваамма гIурусаз, большевиказ ва гьезда нахърилълъарал гIалимзабазги шайихзабазги дагIба гьабуна ГIандиб тIобитIараб данделъи тIубараб гьечIилан. Гьезухъа бажарана Темир-хан-Шура имам вищизе кIиабизеги данделъи гьабизе. Большевиказ гуккун, «шайхул-ислам» абун цIарги кьун, ГIахъушиса ГIали-хIажи вихьизавуна имамлъун вищизесев чилъун. Большевиказда бичIчIулеб букIана, исламияб Дагъистан жидее мукIурлъизабизелъун, гIемер батIи-батIиял гIиллаби хIалтIизаризе кколеблъи. Нилъго щулалъизегIан, мурадалде щвезегIан, бокьараб жо биччан тейила гьезиеян, Лениница малъухъе билълъанхъизабуна жанисеб сиясат. ГIахъушиса ГIали-хIажи шаригIаталъул комиссарлъун телин къотIи гьабун букIана. Гьев большевиказда божана. Амма гъосда хехго бичIчIана жив махсароде ккуравлъи ва хвезегIан жиндирго росулъ чIана.\nКин букIаниги, Шурагьиб тIобитIараб кIиабилеб данделъиялдаги кинабго халкъалъ имамлъун Нажмудин вищана. Цинги Нажмудин имамас большевиказул рахъалде арал шайихзабазде ва гIалимзабазде хитIаб гьабуна. Гьес абуна: -Гьаб шаригIатги бергьун ниж мурадалде щвани, тIоцере нужер къотIила шаргIалъ гарбал; ваамма шаригIатги къун большевикал бергьани, гьез къотIила нужер гарбал; шаргIалъе хилиплъиялъе гIоло гьеб «давла» щвезе буго нужее, - ян.\nЦолъи гьечIеб Дагъистаналъул хIал квеш ккана. ГIемерал гIарадабиги ругел, яргъид хьезарурал чIахIиял большевиказул бояз цо-цо- ккун бигьаго кверде росана росаби. Гьедин букIаниги, цо-цо росабазул жамагIатазухъа бажарана тушманасда кутакаб дандечIей гьабизе. МоцIица гIарада бан гьужумал гьаруниги, гьеб гучаб боялда бахъизе кIвечIо Сивухъ росу. Гьединго кIиго моцIгIанасеб заман къваригIана большевиказе Инхдерил гохI бахъизеги. Гьединал мисалал дагьал гьечIо. Большевикал бергьиндал, имам Нажмудин кверде инчIо. дагьалго муридзабигун мугIрул росабалъ вукIана. Гьесул цIикIкIараб къадру-къимат букIиналъ, квен-тIехги хIажатабщинабги чIезабулаан гIадамаз гьесие. Гьедин халкъалъ цIунана имам 1925 соналде щвезегIан. Гьеб соналда мунапикъзабазул хIиллаялъ имам кверде восана. Къокъабго судги гьабун, гьевги гьесул гьалмагъзабиги Ростовалда чIвана. Гьединаб ккана ахир Дагъистаналъул гьайбатав вас, хIакъав шагьид, бергьарав гIалим Нажмудинил.\nКинабго рахъалъ лъай бугев чи вукIана Нажмудин. Подписка гьабун, почалдасан газетал ва журналал рачIине гьарулаан гьес. Гьединго почалдасан тIахьалги росулаан. Дагъистаналда гуреб, тIолабго СССРалда лъилниги букIун батиларо гьесулгIан бечедаб ва кIудияб библиотека. Гьединлъидал тIахьаздасанги газет-журналаздасанги цIалун гьесда лъалаан большевиказул политика ва гьезул гIуцIи. ГIемераб ярагъги сурсатги гъоркьго тун, 1918 соналда туркал нахъе ине ккедал, гьелъул бутIа-ратIа хъахIазухъеги кьун буго Нажмудиница. Дагъистаналъул амир ва камилав муршид, шайих Узун-хIажияс Нажмудин имамасда гьикъун буго, дуца гьеб ярагъ гIурусазухъе щайин кьурабан. Имамас жаваб кьунила, гьел хъахIазул нилъее зарал гьечIилан, гьелги багIарал большевиказда данде рагъулел чагIи кколилан. Цинги Узун-хIажияс абун буго, хъахIаб букIа, багIараб букIа, болъон болъон бугилан, гьезул батIалъи щибилан.\nГъваридго политика лъаларел диниял хIаракатчагIи доб заманаялъ большевиказ гуккана. Жалго бергьинегIан исламалъул гьудулзабилъунги хIан, кодобе кверщелги щведал, пачалихъги щулалъидал, шаргIиял махIкаматалги, мажгиталгун мадрасабиги къан, гIараб алфавиталъул бакIалда гIурусги (кириллица) лъун, лъеберабилел соназ нусаза-азарккун гIалимзабиги шайихзабиги тIагIинаруна. Большевиказе квербакъарал диниял хIаракатачагIиги ккана гьеб гьабил гажакье.\nГьеб кинабго букIинесеб бицун буго Харахьи букIараб данделъиялда Нажмудин имамас. «Большевикал» абун кIудияб балагь тIаде гIунтIулеб бугин нилъедеян абун буго гьес, гьез гIакъилав, гIалимав, бечедав чи тезе гьечIин. Толеблъи лъалебани жив, бетIергьанабщинаб жоги гьезие тун, тIохол кIиго къайиги кванан, лъел гIортоги гьекъон, гIумру гьабун чIелаанин. Амма телин абуниги, гьез жидецаго кьураб рагIи кколарин. Гьединлъидал, бокьосаги бачун хъолеб гIиялъажо гIадин хъвезе вукIинчIого, Аллагьасул нухалда гъазаваталда шагьидлъи щвезе хьул бугин жиндирилан.\nГьаб макъалаялда дица дагьабго тарихияб бакка-бахъи гьабуна хIакъикъат лъазе бокьаразе. Мурад буго жакъаги цо-цояз какулел имамзаби ва гIалимзаби рацIцIад гьари. Аллагьас квербакъаги, гьел имамзабазулги, гIалимзабазулги, шайихзабазулги баракатги щвезе гьабеги. Амин я латIиф!\nМетки: ГIалим, Имам, Ислам, Тарих\nPosted on 10 дек, 2010 at 20:05 | Ссылка | Оставить комментарий | Поделиться


Сергей Ёлкиница бахъараб карикатура\nГъоркьисалалде дандеккун Россиялда гIемерисел регионазда харжал гIодоре ккун ругин лъазабулеб буго финансазул аналитиказ. Гьел регионазда гьоркьоб буго Дагъистанги. Гьелъие аслияб гIиллалъун улкаялдаго бугеб кризис бугин рикIкIунеб буго гьез. Амма экономист Маир Пашаевас «Эркенлъи» радиоялъе бицана харжал гIодоре ккеялъе багьаналъун кризис гурони бакIалъул тIалъиялъул лъавукъаб сиясатги, нахъе ккараб экономикаги бугилан.\n2014 соналъул апрелалдаса бахъараб исана июнь щвезегIан, гIаммаб къагIидаялъ, Россиялда инляция цIикIкIиналъ харжал ункъго нухалъ дагьлъун руго. ГIага-шагьарго багьаби Россиялда 17,6 проценталъ цIикIкIун руго, Москва ва Санкт-Петербург гIадал чIахIиял шагьаразда харжал 4,3 проценталъ рахинарун руго. ХутIарал гIемерисел регионазда гIадамазе щолеб мухь дагьлъун гурони цIикIкIун гьечIо.\nБищун цIакъ гьел харжал дагьлъарал регионазда гьоркьоб буго Дагъистанги. Гьедин финансазул аналитиказул баяналда рекъон республикаялда харжал лъабго проценталъ гIодоре ккун руго. Экономистаз лъазабулеб буго улкаялъул экономикаялъул захIматаб хIал бугила гьаб сагIат, бакътIерхьул рахъалда ругел улкабаз Россиялда санкциял лъазариялъул хIасил кколин гьеб кинабгойилан лъазабулеб буго гьез.\nРоссиялда бищунго цIакъ инфляция цIикIкIараб регионлъун кколеб буго Крым, гьениб багьаби 57 проценталъ рахун руго. Шималияб Кавказалъул республикабазда гьоркьоб гьеб рахъалъ цебесеб кьерда буго Ингушетия, гьениб 24 проценталъ цIикIкIун буго инфляция. Дагъистаналда багьаби 16 проценталъ гурони рахун гьечIо.\nРоссиялда бугеб гьеб кризисалъул ва инфляциялъул хIасилалда улкаялда къокъаб заманалда цIакъго гIемерлъун руго ресукъал гIадамазул къадар. Россиялъул хIукуматалъул премьер-министр Ольга Городецица лъазабуна 2014 соналде данде ккун исана лъабго миллионалъ цIикIкIанила Россиялда мискиназул къадар, гьанже гьединазул 22 миллион чи вуго.\nДагъистаналъул статистикаялъул идараялъул хIалтIухъан Елена ГIамирхановалъ «Эркенлъи» радиоялъе бицана гьаб сагIат Дагъистаналда чан ресухъав чи вугевали мухIканго чIезабун бахъун гьечIила жидеца, гьаб сагIат гьеб суалалда тIад хIалтIулел ругила жал.\nАмма гьел ресукъазул къадар гъоркьисалалде дандеккун республикаялда бахун букIин ракIчIун абизе кIолин лъазабуна гьелъ. Гьеб идараялъул баяналда рекъон гъоркьисала республикаялда гIумру гьабун ругезул I0 процент рикIкIунеб букIун буго ресукъаллъун. Гьезулго баяназда рекъон ахираб анцIго соналда жаниб Дагъистаналда гьединазул бищунго цIикIкIараб къадар букIун буго 2005 соналъ. Гьеб соналъ язихъазде гъорлъе унеб букIун буго дагъистаниязул 24 процент. Республикаялъул хIукуматалъул хIукмуялда рекъон Дагъистаналда гьоркьохъеб къагIидаялъ ресукъавлъун рикIкIине бегьула моцIие 8666ялдаса дагьаб гъурущ щолев чи.\nЭкономист Маир Пашаевасул пикруялда рекъон Дагъистаналда харжал дагьлъиялъе гIилла гIицIго крисиз гуребги, республикаялъул тIалъиялъул магIна гьечIеб экономикияб сиясатги кколеб буго. Гьедин 2015 соналъ Дагъистаналда бюджеталдасан мухь щолел чагIазул харжал дагь гьариялъги ресукъазул къадар баханилан бицана экономистас.\nМаир Пашаев: «Бюджеталдасан мухь щолезул харж цин 10 проценталъ гIодобе ккезабизе бугин абулеб букIана, хадубги 7 проценталъ дагь гьабуна гьеб. ТIоцебе Дагъистаналъул бетIерас бюджеталъ хьихьун ругел хIакимзабазул харжал тIаса къотIизе ругин лъазабун букIана, гьезда гурониги цойгидал бюджеталдасан харж щолездаги хъинтIичIого хутIичIо гьеб.\nГьел харжалги дагь гьарун тIокIлъараб 180 миллион гъурущ ресукъал гIадамазе ва гIемерал лъимал ругел хъизаназе кумек гьабизе хIалтIизабизе бугин лъазабун букIана республикаялъул бетIерас. Гьелъул ккараб хIасилги жеги бихьулеб гьечIо. Киназдаго лъалеб жо буго республикаялъул хIажалъабазе гIураб гIарац гьечIолъи Дагъистаналъул бюджеталда.\nГьедин цо-цо баяназад рекъон камун буго 5 миллиард, цойгидаз абулеб буго 7 миллиард гIолеб гьечIилан. Гьединлъидал гьеб бюджеталда бугеб каратI бацизелъун батIи-батIиял нухал ралагьизейилан лъугьун руго тIадчагIи. Цересел саназги нилъер республикаялъул бюджеталда къваригIунелдаса 2.5 млрд камун букIунаан. Гьанже гьеб цIикIкIиналъе гIиллалъун буго магIна гьечIел, къваригIунарел бакIазде гIарац хвезаби ва магъалаби ракIариялъул план тIубазабунгутIи.\nГьел магъалаби ракIариялъул рахъ гьанже цIакъ нахъе ккун буго. Гьедин гIарац къваригIиналъ республикаялъул нухмалъиялъ 5 млрд кредит босилин I5 проценталда гъоркьилан лъазабунги букIана. Гьединаб цIикIкIараб процент тIадеги кьун нахъбуссинабизе гIарац цIакъго рес къотIараб мехалда гурони босуларо.\nГьебги республикаялъул хIажалъабазде хвезабизе гурониги, Дагъистаналъул налъаби цIакъго гIемерлъун рукIиналъ гьел рецIизелъун балагьулеб батизеги бегьула. Масала, «Россельзозбанк»-алъухъ босараб лъабго млрдги нахъбуссинбун цойгидал хIажалъабазе тезехъин батизеги бегьула хутIараб гIарац».\nКинаб рахъалъ босаниги гьаб сагIат Дагъистаналъул экономика цIакъ захIматаб хIалалда бугин лъазабуна Маир Пашаевас. Гьеб квешаб хIалалда букIиналъ ва республикаялда гIураб гIарац гьечIолъиялъ пачалихъияб хIалтIуда ругезе чанго моцIица харжал щолел гьечIин, республика цебетIеялъе ургъарал чанги программабиги чIезе тун ругин гьебго гIарац гIолеб гьечIолъиялъилан тIаде жубана экспертас.\nГIадамазе харжал кватIизарулел рукIиналда бан Дагъистаналъул прокуратураялъ халгьаби тIобитIун буго Шамиль мухъалда. Прокуратураялъ лъазабухъе халгьабиялъ бихьизабун буго мухъалъул администрациялъ 10 миллионалдасаги цIикIкIун, гIадамазе харжие ине кколеб, гIарац кьун гьечIолъи бакIалъулал идарабазе. Гьеб гIарац къокъаб заманалде кколелъубе биччайилан лъазабун буго прокуратураялъ гьезда.\nДагъистаниязул харжал 3% дагьлъун руго


1957 соналда хъизам тIадбуссана гIагараб росулъе. Лъабго соналъ армиялда хъулухъги гьабун, ТIайгиб цIализе лъугьана Буйнакскиялъул медучилищеялде. Гьев тIамуна Мокъокъ росдал фельдшерлъиялъулгун акушерлъиялъул пункталъул (ФАП) нухмалъулевлъун. Хадув хIалтIана Шаури росдал участкаялъулаб больницаялда.\nБигьаяб букIинчIо фельдшерасул хIалтIи. Машинадул нух гьечIел росабалъе гьаризе кколаан гIемерал сапарал, балеб гIаздалгун цIадал яги иххица араб нухалъул санги гьабичIого. ТIайгиб Халитовасул берзукь букIана 10 росдал жамагIат – кисан ахIи тIаде щваниги, вахъунаан гьев сапаралде. Аллагьасул кумекалдалъун, гьес хвасар гьавуна чанги чи.\n1970 соналда гьев тIамуна Шагьикь росдал ФАПалъул нухмалъулевлъун. Гьенив ТIайгиб хIалтIана 40 соналъ. Росуцояз, жидер гьабураб тIалабалъухъ, Халитовасе кьуна «Шагьикьдерил Аскерханов» абураб цIарги.\n50 соналъ хIалтIана ТIайгиб Халитов больницаялда. Гьев къадаралде щвана 82 сон бараб мехалда, амма росуцояздаги цогидал цIунтIадеридаги гьев кидаго кIоченаро.\nДругие материалы в этой категории: « ЗахIматалъе кьураб гIумру\tБерзул канлъиялъул камилай тохтур »\n16:08, 19 января 2022, 5


Туннель тун доб рахъалда...\nУнсоколо мухъалъул Временный росулъ халат бахъунеб буго изну гьечIого яргъид гIуцIарал ралагьизелъун хасал хъулухъаз лъазабураб низам. Гьеб сабаблъун араб моцIалдаса нахъе къараб гендерил тоннель жеги рагьун гьечIо, абулеб буго гьеб анцIабилеб октябралда рагьизе бугилан. Амма гьебги мухIканаб хIакъикъат букIиналда божулел гьечIо гIадамал. Гьединго хасаб операция тIобитIулаго кIудияб зарал ккарал Времменное росулъ рукIарал гIадамазул гIарзал руго жидее хIукуматалъ кумек гьабулеб гьечIилан.\n18 сентябралдаса нахъе къан бугеб гендерил тоннель жеги рагьичIо. Низам цIунулез добмехалъ рагIи кьун букIана гьеб щуго къоялдаса рагьизе, амма нахъе бахъун гьале моцIиде гIагарун заман буго гьеб къан бугелдаса. Абулеб буго 10 октябралда хасаб операцияги рагIалде бахъун тоннель рагьизе бугилан. Амма гьеб баян хIакъикъияб букIиналда щивниги божулев гьечIо. Гендерил тоннель къаралдаса мугIрузул мухъазде хьвадулел гIадамал ине кколел руго Леваши мухъ къотIун, амма гьеб нух Унсоколосан бугелда дандеккун халатаб букIин гуребги, цIакъго хашаб букIиналъ нухда цIикIкIун заман балеб буго.\nХасаб операция байбихьаралдаса нахъе къотIулел гьечIо Времменный росулъ ругел гIадамазул гIарзалги. «Эркенлъи» радиоялъ цебеккунги бицун букIана аскарияз рокъореги жаниреги рачIун гIадатияб халкъалъул къайи минатахъ щущазабиялъул хIакъалъулъ.\nГьеб хасаб операцияялъул хIасилалда чIваразул хIакъалъулъ батIи-батIиял баянал кьолел руго хасал идарабаз. Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул вакилзабаз лъазабуна 2 откябралда Временное росулъ хасаб операция тIобитIулаго изну гьечIого яргъид гIуцIаразул лъабго чи чIван вугилан.\nГьал къоязда лъана чIварал изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къадар анкьго чиясде бахун бугилан.\nГьабсагIат Временный росулъ щивниги чи гьечIо гIадатиял гIадамазул, гьел аскIор ругел росабалъ гIагарлъиялъул дора руго рештIун заманалъ. Киналго гIадамал гьениса нахъе рахъинарун лъабабилеб къо рагIула жакъа. Кинавниги Времменный росулъ гIумру вукIун вуго 900 чи. Низам цIунулез гIадатиял гIадамазул рукъзабахъ балагьулеб буго изну гьечIого яргъид гIуцIараз жалго рахчизелъун ракьулъ жанир гьарурал бункерал. Гьединаб мурадгун чIухь бан буго гьал къоязда Времменый росулъ гIумру гьабун вугев Гъуниб мухъалдаса МухIамадов Билалил рокъобги. Живго гьев кIалъазе нижехъе щвечIо. Гьелъул хIакъалъулъ «Эркенлъи» радиоялъе бицунеб буго Шамилхъалаялда йигей Билалил гIагарай чIужу ХIалиматица.\nШамилхъалаялдаса ХIалимат: «Рукъзабазул гIодобакI борлъулеб рагIула гьез, гьеб борлъани лъалин ракьалда жанир гьарурал рукъзабахъ изну гьечIого яргъид гIуцIарал рахчун ругищали. Гьедин жиндир рукъзалги рорлъанин гьез чанго бакIалдасайилан бицана Билалица. Рукъалда гъоркьги гьабураб рукъ букIун буго гьесул батIи-батIияб алат-квара жанибе балеб. Живго цевеги вилъун гьениреги рачанин жинца чIухь балел гIадамал, батулеб батани нужецаго балагьейин хIажатаб жо, жиндир нужедаса бахчараб жо щибниги гьечIилан абунин жинца гьезда. Кинабго рокъоб букIараб къайи-цIаги къватIибе баралъубго гохI гьабун гьебги тун вачIана гьев сон гьаниве».\nХIалиматица гьединго бицана тоннель къан чанго къо индал шагьранухда аскIоб бугеб, гIадамал квана гьекъезе рачIунел рукIараб рукъ кьвагьизабун букIанин Генуса цо гIадамалъул.\nХIалимат: «Жалго жанир рукIине рукъги тун ясалъе кьун букIун буго гьез гьеб рукъ. Ясалъги жийго бетIергьанаб квартира букIиндал, гIадамал квана-гьекъолеб бакIалъе хIалтIизабун букIун буго гьеб. Гьеб рукъалда гъоркь ракьулъ жаниб изну гьечIого яргъид гIуцIарал рахчун рукIаниланги абун кьвагьизабун буго гьеб рукъ. Гьей гIадамалъул ясги, гьелъул яцги, яцалъул ясги жанир тIамун руго. Гьей ясалъул бетIергьанчи вугеб бакI бицейин жидеда бицинчIони нуж къватIире риччазе гьечIилан лъазабун буго гьезда низам цIунулез. Щиб гьезул ккарабали лъаларо.\nЭР: «Дуда лъалааниш гьел?»\nХIалимат: «Гьей гIадамалъул яц поч бикьулей гIадан йикIана Шамилхъалаялда. Жалго лъикI лъалароан».\nХIасил-калам Унсоколо мухъалд ахIвал-хIал жеги гIодобе биччан гьечIо. Жалго гIумру гьабун рукIараб бакI рехун тезе ккарал Временный росулъ рукIарал гIадамал гьабсагIаталъ руго кваназе квенги, тIад ретIине хинаб ретIелги гьечIого кIудияб къварилъиялда. Республикаялъул тIалъиялъул рахъалдаса жидее бугеб къварилъиялда хадуб хал кколеб гьечIилан абулеб буго гьез ва гьез кумек гьарулеб буго инсанасул ихтиярал цIунулеб ва гурхIел-рахIму цIобалъул кумек гьабулел жамгIиял гIуцIабаздаса. Амма Временный росулъе я журналистал, я ихтиярал цIунулел риччалел гьечIо, гIиллаги гьелъие гьениб хIинкъи бугеб ахIвал-хIал букIин бугилан лъазабун буго рагъулаз церегIан къояз гьенире арал инсанасул ихтиярал цIунулеб «Матери Дагестана» абураб гIуцIиялъул гIадамазда.\nТуннель тун доб рахъалда "рагъулаб" ахIвал-хIал буго...


Рекьарухъаби ярмаркабаз роххизарулел гьечIо\nМахIачхъалаялда тIобитIана кванил нигIматазул рахъалъ ярмарка. ГIадатиял гIадамазе гьелъ рес кьунин учузаб багьаялде къайи-цIа босизеян абулеб буго информ.алатаз. Амма хIакъикъаталдаги рази ругиш жакъа ярмарка тIобитIулеб букIиналдаса кванил нигIмат гIезабулелги гьеб бичун босулелги. Гьеб суалалда тIасан батIи-батIияб хъулухъалъул гIадамалгун гара-чIвари гьабуна нижеца.\n«Меседилаб хасалихълъи» абураб росдал магIишаталъул бутIабаз гIезабураб кванил нигIматазул ярмарка тIобитIана МахIачхъалаялда. Кинабниги 100 батIияб нигIматал гIезарулеб идараялъ гIахьаллъи гьабун буго гьениб.\nЦохIо Дагъистаналдаса гуребги мадугьалихъа респбуликабазул Ставрополалдаса Гъабардагун-Балкаралдаса ричарухъабазги бачIун буго гьенибе жидерго къайи-цIа. Тахшагьаралъул кванил нигIматал ричулеб базаразда дадеккун гIемерго учузго жидеего къваригIараб жо босизе рес щванин гьениб гIадамазеян хъвалеб буго интернеталда.\nХIакъикъаталдаги бугиш батIалъи жакъа МахIачхъалаялъул базаразда бичулелдаги ярмаркаялда бичулеб къайи-цIаялдаги гьоркьоб?\nХIакъикъаталдаги ярмаркаялдаса босулеб жо жинде гIемер учузго щванин базаралда бугелдасагиян мукIурлъана Гъуниб мухъалдаса МахIачхъалаялда гIумру гьабун йигей Камилова Марьям.\nКамилова Марьям: «БитIараб бицани киналго ярмаркабазде щоларо дун, ахирисеб нухалъ щун йикIана лъабго моцIалъ цее гIадин, амма иналдаса разиго хутIана, ракIалда букIараб щинаб учузаб багьаялде щвана».\nЭ.Р: «Цо-цояз абулаха ярамаркаялдаги базаралдаги гьоркьоб бичулеб жоялъул щибниги батIалъи гьечIилан…\nМарьям: «МахIачхъалаялда ругелщинал базараздаги тирун гьелъул хIисаб-суал гьабизе регIанщинаб халкъалъ бицунеб батила гьедин, гьезул гIадин дир заман букIунаро базарал тиризе. Гьединлъидал уна дун рес ккарабго ярмаракаялдеги».\nАмма Гъуниб мухалъул Гьонодаса Гамирханил МухIамад разиго гьечIо ярмаркаби Дагъистаналда тIоритIулеб куцалдаса. ГIемерал соназ гIи-боцIи хьихьун бетIербахъи гьабурав, кIудияб хIалбихьиги бугев чи ккола гьев. Гьес мисалалъе бачана Совет хIукуматалъул заманалда гъора шагьаралдаса рахъарал рачIунаанин жидехъе гIадамал кIиго гъурущ килограммалъухъги кьун ахбазан босизе, гъоба 80 копейкалде бичулаанин гьеб гIадамазе. Гьединаб букIанин цебе ярмарка. Гьанже жидее гIияхъабазе гьелдаса хайир гьечIин щибнигиян абулеб буго МухIамадица.\nГIамирханил МухIамад: «Ярмаркаялде рачIайилан ругьел битIун бачIуна их байбихьаралдаса хасалихълъи щвезегIан къуларал рорхичIого хIалтIулел хурухъабаздеги, цIадакьги бакъукьги рехъада цереги эхетун гIи гIезабаруал нижедеги. Гъореги рачIун гьединаб гIакъубаялда гъоркь нижеца гIезабураб нигIмат учузго бичизе бокьун буго гьезие. Гьедин гуроха ярмарка гьабулеб. Гьез нижехъа рекъараб багьаялдеги босун, гъоба халкъалъе учузго бичизе ккола хIукуматалъ».\nЖакъа кванил нигIматазул базаразда хиралъичIого хутIараб жо бугин цохIо гьанги квасгиян абулеб буго МухIамадица. Гьелъул гIаксалда гьанал багьа дагьабги гIодобе ккун бугин.\nРосдал магIишат цебетIеялъе хIукуматалъ гIемераб кумек гьабизе бугин, кредитал кьезе ругин букIанин тIадчагIазул хабар, амма гьеб гIарцги гьез кьолеб куцалдаса махIниги рази гьечIоан МухIамад.\nГIамирханил МухIамад: « Жакъа дотациялъул гIарац кьолеб буго жеги чахъу хьихьаравни кин гурин хIоржоялдаса къинлъараб лемаг батIа-бахъизецин лъаларел чагIазе. Дун гIадал гIумур гьелда нахъа араб уммат бакъалда хутIулел руго».\nКванил нигIматазул багьаби ахираб заманалда хиралъун рукIиналъул гIарзал руго гIадамазда гьоркьоб. Къануналда рекъолареб куцалъ бича-хисулеб жоялъул багьаби цIикIкIинариялда хадуб хал ккола монополиялда данде къеркьолеб федералияб хъулухъалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъ. Амма гьеб идараялъул пресс-хълухъалъул нухмалъулей Шкандыба Натальяца бицана «Эркенлъиялъе» багьаби цIикIкIинариялда тIасан халкъалъул гIарзал рукIинчIин ахираб заманаялъ, гIарзал рачIараб мехалъ гурони жидеца гьелда тIасан монтирониг тIобитIуларилан. Гьелъие бугеб гIиллаги баян гьабуна.\nШкандыба Наталья: «Мониторингалъулал цIех-рехал гьарулел махщелчагIи къанагIат гурони гьечIо. Нижер гьадинги гIемерал руго гIарзал ролъ, цIатариялъул багьа хиралъиялда тIасан. Кванил нигIматазул къадарин абуни гьеб рикIкIун хIалкIолареб сияхI ккола. Гьеб жо цIакъ захIматаб масъала буго мониторингалъе. Гьеб цохIо нижер гьаниб гуребги, доба Россиялъул цогидал бакIазда ругел монополиялда данде къеркьолеб идараялдаги бугеб ахIвал-хIал буго. БатIияб суал буго гIадамазул чIванкъотIарал гIарзал ругони кванил нигIматазул багьаби хиралъиялда тIасан нижеца цIех-рех гьабила гьелда рекъон, гурого нижго лъикIал рахъун хадуб халкквей гьеб бигьа-бигьаго рагIалде бахъунеб хIалтIи гуро».\nКванил нигIматазул багьабазда хадуб хал кколеб гьечIин жакъа хIукуматалъилан бицана Натальяца хадубги. Ричарухъабаз жидеего дандекколеб куцалъ рекъезарун ругин гьел. Амма гьеб жакъа лъиениги балъголъилъун кколарин.


Хъуялъул кIодолъи гьитIинлъи кин чIезабулеб? Кинаб гьаракь яги хъуй рикIкIине бегьулеб, цогиязде данде ккун, букIине бегьулеблъун?\nГьел ва гьезда релъарал суалазда сверун унел руго Косовоялда бахIсал «хъуялъул» стандартал чIезаризе байбихьаралдаса нахъе.\nГьеб «хъуялъул» стандартал чIезаризариялъул суал борхулеб буго ТiабигIат цIуниялда сверун министрелъиялъ. Гьебги улкаялъул къанунал Евроцолъиялъул къануназде данде ккезаризелъун.\nГьел стандартазда сверун суал парламенталда цебе лъун гьечIоницин гьелда сверун кIудиял бахIсал унел рукIана ахирал анкьазда улкаялъул информалатаздаги социалиял сайтаздаги.\nУлкаялда бусурбабазул жамгияталъул гIемеразда гьеб кинабго бичIчIулеб буго Азан гьукъиялде данде гьабулеб ишлъун. Гьел разиял гьечIо как ахIиялде хъуй гьабийин абиялдаго.\n3 февралалда Косовоялъул исламияб жамгIияталъул вакилгун дандчIван вукIана ТIабигIат цIуниялъул министр Дардан Гаши гьел хIинкъаби кьучI гьечIел ругин абизелъун.\nЭркенлъи радиоялъул балканазул хъулухъалъе гьес гьадин абуна.\nДардан Гаши: «Гьаб заманаялда я хIукуматалда я кинаб букIаниги министерлъиялда ракIалда гьечIо Азан гьукъизе. Инсан хIисабалда дун данде чIезе вуго Азан гьукъизе гьарулел кинал рукIаниги хIалбихьиязда, гьединал рукIинего рукIани. Байбихьудасан бицен букIана батIи-батIиял динамиказдасан Азан ахIулеб гьаракьил кIодолъи батIи-батIияб букIиналъул ва биценго букIана гьеб цо даражаялде бачIинабиялъул. Гьанжени абуни, батIи-батIиял къуватаз хIаракат бахъулеб буго гьеб ахIвал-хIалал жидеего политикиял баллал росизелъун хIалтIизабизе».\nГашица гьединго абуна Азан ахIиги килисабазда кьабулел цIурмазул гьаракьалги «хъуялъул» стандартал чIезарулаго сияхIалдаса нахъе росизе ругин ва «хъуй» абун гьезул гьаркьазе класификация гьабизе гьечIин.\nГьес гьединго абуна жидер министрелъиялъ ва Косовоялъул бусурбабазул жамгIияталъ байбихьун бугин Азан ахIиялъул суалалъе централизация гьабиялъул проекталда тIад хIалтIизейин. Гьелъул мурадги бугин тахшагьаралда Азан ахIулеб заманги, гьелъул халалъиги киналго мажгитаздасан цогояб букIинабийин.\nАмма гьеб киналдаго разиял гьечIо Цогояб Косовоялъул Исламияб багъа-башариялъул ай LISBA-ялъул гIахьалчагIи. Гьез багъаризабун букIана социалиял сайтазда гьеб суалалда сверун кIудияб ахIи-хIурги. Гьезул цIаралдасан хас гьабун Гашиегицин букIана ахIи хъван. Гьелда абулеб букIана: «ГьедигIан хIинкъуларев чи ватани, вачIа чIезабе Азан»,-ябун.\nГшаца рикIкIунеб буго LISBA-ялъ жибго жинцаго лъазабун бугин ислам цIунулеб идаралъун ва гьелдаса пайдаги босун жамгIияталъе асар гьабизе къасд гьабулеб бугин.\nКосовоялъул христианазул гьел харбазда сверун гьечIо кинаб букIаниги реакция.\nГуржиялъул бусурбаби: тарих ва букIинисеб\nМажгит бай – кири буго, гьеб халкъалъе балеб бугони


Америкаялъул президент Барак Обама ХъахIаб Рокъосан телехитIабалда, 3Дек2015\nАмерикаялде данде цо фронтлъун рахъине бусурбабазул улкабазул лидеразде ахIи барав Чачанлъиялъул бетIер Къадиров Рамзаница гьеб ахIиялдаго кIвар буссинабулеб буго Америкагун яги гьелъул рахъ кколел цоги улкагун рагъ къваригIарав чи жив гуреблъиялдеги.\nГьелдаса цебе, Парижалда 13 ноябралъул къаси тIадекIанцIиял гьарун хадуб, Америкаялъул президентасул хъулухъалде тIоритIулел рищиязул кампаниялъул гIурхъабалъ NBC News каналалъе кIалъалаго кандидатазул цояв Дональ Трапмица абун букIана улкаялда ругел киналго бусурбабазул хIакъалъулъ баяназул хасаб банк гьабизе кколин.\nГьесго абулеб букIана улкаялда ругел мажгитазул цо-цоялги къазе кколин, щайгурелъул, гьес абухъе, «гьенисан квешлъи къватIибе бачIунеб букIун».\nАмерикаялъугун-исламалъул гьоркьорлъабазул Шураялъ къватIибе биччан букIана Трампил гьеб лъазаби какараб хитIаб ва гьениб гьесда гIунтIизабулеб букIана «исламофобиялъул ва конституциониял гурел» комментариял гьариялъул гIайиб.\nПарижалда рукIарал тIадекIанцIиязул хIасилалда хун вукIана 129 чи ва гьелъул жавабчилъи, Россиялда ва цоги улкабазда гьукъараб «Исламияб пачалихъ» террористияб къукъаялъ тIаде босун букIана.\nФранциялъул полициялъ 19 ноябралда лъазабун букIана гьел тIадекIанцIиял гIуцIаравлъун рикIкIунев ГIабдулхIамид Абауда чIваялъул.\n«Исламияб пачалихъалъ» араб анкьалда интернеталда лъураб аудиохитIабалда лъазабун букIана Америкаялъул Сан-Бернардиноялда гIадамал чIваялъул жавабчилъи жидеца тIаде босулеб бугин.\nРадикализациялъул чIегIераб нухдасан арав кIиго чияс араб анкьалда Калифорниялда 14 чи чIванин ва гьеб теракт букIанин лъазабуна тIадехун рехсараб каламалда президент Обамаца. Калифорниялъул Сан-Бернардино шагьаралъул социалияб кумек гьабулеб идараялда 14 чIваялда ва 21 лъукъиялда щаклъи букIарал 27 ва 28 сон барал рос-лъади чIван рукIана полициялъулгун букIараб кьвагьа-гIанхъиялда.\nХъахIаб Рукъалдасан гьабураб телехитIабалда Обамаца абуна терроризм ахирал соназда «цIияб фазаялде» лъугьун бугин ва рагIи кьуна «Исламияб пачалихъ» террористияб гIуцIи тIагIинабизе.\n13 минуталъ халат бахъараб гьесул гьеб кIалъай букIана президентлъиялда вугев анкьго соналда жаниб гьабураб лъабабилеб гьединаб хитIаб.\nГьелда Обамаца дунялалъул бусурбаби ахIана радикалияб идеологиялдаса инкар гьабизе ва терроризмгун рагъулъ цолъизе. Гьес тадчIей гьабулеб букIана Магърибалда ва исламалда гьоркьоб кинабгIаги конфликт гьечIолъиялда.\nГьес абуна гьел гьужумаздаса хадуб Америка «хIинкъизе» кколарин, улкаялда ругел бусурбабазде тIадецуй гьабизе кколарин ва иммиграциялъул рахъалъ гIурхъаби лъеялъеги чиясул дин босизе бегьуларин.\nГьес иргадулаб нухалда ахIи балеб букIана улкаялда ярагъ бичиялъе гIурхъаби лъеялде. Гьесул пикруялда, террористиял сияхIазда ругел гIадамазул рес букIине кколаро бичун ярагъ босизе.\nОбамал хьул буго ГIиракъалда ва Сириялда «Исламияб пачалихъалда» авиакьабиял щвезарулеб магърибалъул стратегиялъе икъбал щвезе букIиналда ва гьениб «ракьалда рагъулаб операциялде» гъорлъе Америка лъугьине гьечIолъиялда.\nПрезидентасул рищиязул компаниялда къеркьолеб бугеб республиканияб партиялдаса цо-цояз какана Обамал гьеб калам. ЦIех-рехазда рекъон, гьеб компаниялда цеве вугев миллиардер Дональ Трампица Twitterалда хъван буго: "Гьебищ бугеб жого? Нилъее къваригIун вуго цIияв президент-Хехгьабун!»,- ян.\nОбама: Америкаялъул бусурбабазе тIадецуй гьабизе кколаро


Участник:Илья Драконов/Заглавная — Википедия\n< Участник:Илья Драконов\nГьабсагІаталде щвезегІан Википедиялда хъван буго 2429 макъала авар мацІалда.\nИтни къо 22 Зул-КъагІда 1441 гь.\nГьаб къоялъ — 13 Июль\nАвар Википедиялда жакъа къоялда жаниб буго 2429 макъала, гьединлъидал дуе хъвазе бокьараб махъала гьаниб жанибги батизе бегьула. Цин макъала хъвалалде цебе дуца гьеб хъирще гьаб формаялда. Гьеб батичIони, дуе хъвазе бокьун бугеб макъалаялъул цІар хъвай гьаб гъоркьехун бугеб мухъалда жаниб ва хІадуре макъала.\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=Участник:Илья_Драконов/Заглавная&oldid=64195»\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 08:11, 23 Март 2016.


Февраль зурул 15-нний Ваччав Культуралул къатраву хьунни Авгъанисттаннай талай бивкIсса саллатIнащалсса хьунабакьаву.\nБувкIун бия Ваччиял школалул 8-мур классрал дуклаки оьрчIру, цала классрал каялувчи Загьидиева Иринащал. БувкIун бия мукунма Авгъанисттаннайсса дяъвилул гьурттучитал – Хъусращиял шяравасса Закарияев МахIаммад- ХIажи, Ккуллал шяравасса ХIусайнов Камил, Магьдиев Аьликьади. БавтIминнащал хьунабакьин бувкIун бия Лакрал ва Ккуллал районнал цачIусса аьралий комиссариатрал зузалт – Вагьабов Чимали, Юсупов Аьжуб, Мутаев ХIажибутта. Гьуртту хъанай бия Ккуллал райондалул администрациялул вивсса политикалул отделданул каялувчи Хизриев Шамххал, райондалул Ветерантурал советрал председатель Загьидиев Аьбдул ва райондалул культуралул зузалт.\nРайондалул администрациялул чулуха хьунабакьаврийн бувкIсса шамагу Авгъан дяъвилул гьурттучинан барчаллагьрал чагъардугу буллуна. Ваччиял школалул дуклаки оьрчIал бувсуна гьарта-гьарзану га дяъвилия, дяъвилуву жанну кьурван дурминная. Увкуна Ватандалун, саллатIнан хас бувсса балайрду. Махъру лавхъуна Авгъан дяъвилул гьурттучитурал, аьралий комиссариатрал зузалтрал, райондалул Ветерантурал советрал председательнал.\nКультуралул зузалтрал ккаккан дуруна концерт. Яла культуралул зузалтрал тIивтIусса ссупралухгу хьуна кутIасса барча бавуртту.\nСледующая публикация «Гьурала, оьрчIрув!»\nПредыдущая публикация Футболданул чемпионат дайдишавай дур


Байбихьуда гьес бицана Дагъистан аграрияб республика букIиналъ, гьениб хурухъанлъи, ахихъанлъи, цIолбохъанлъи, гIи-боцIухъанлъи цебетIезабизе кколин, амма букIине кколеб куцалда гьеб гьабулеб гьечIин росдал магIишаталъул министерлъиялъ. Щибизе къваригIараб жойин гьадинаб къагIидаялда гурони хIалтIулареб министерлъи. Рамазан ГIабдулатIиповас росдал магIишаталъул министрасда абун рагIула дурго гьениса цониги хIакимги нахъе вахъун, гьесул бакIалда хьон биччалеб саламатаб оц щайин босулареб, гьелъулго мунпагIат букIинилан.\nДиналда тIасан кIалъалаго, республикаялъул бетIерас абуна цо-цо диниял церехъабазухъ гIенеккараб мехалда жинда ракIалде кколила нилъ киналго дунял гьабулел ругилан гурел, киналго хабзалалъе рахъун ругилан.\nАмма гьелда рази гьечIо МахIачхъалаялъул динияб цIалул идараялда хIалтIулев ГIабдурахIман МухIамадов.\nГIабдурахIман МухIамадов: «Динги дунялги мугъги чехьги гIадал жал руго. ЩибгIаги батIалъи гьечIо гьелъул. Диналъ лъолел гьукъа-къаязул бицани, дунялалъе зарал гьабулеб букIиналъ лъолел гьукъа-къаял руго гьел. Масала, руччабиги бихьиналги журани цо бакIалда, гъолъул зарал кколеб буго гури – зинаги цогидаб чороклъиги гьелдасанлъидал байбихьулеб. Гьеб мехалда хъублъула чиясул наслуги. Масала, Абубакар асхIабас абулеб буго гIакълуялда рекъолеб жо гурила гьаб дин. Рекъезеги кколаро гьеб».\nХалкъияб Мажлисалде гьабураб хитIабалда республикаялъул бетIерас бадибчIвай гьабуна МахIачхъалаялъул мэрасул ишал тIадкъарав МухIамад Сулеймановасеги. Тахшагьаралда транспорталъул суал рукIалиде ккезабизе кIолеб гьечIила гьесда. ГьабсагIаталда туснахъалда вугев СагIид Амировасул заманалдаго гIуцIараб «Махачкала-транс» абураб гIуцIиялъ ханлъи гьабулеб буго транспорталда тIад.\nРамазан ГIабдулатIипов: «Гьале вачIана ВалибахIандил МухIамад, жиндирго кутакаб къаркъалагун. Щибниги гьабизе кIвечIо. Щайгурелъул гьесда гьанир ратана транспорталда тIад кверги лъун чIарал хъачагъазул къокъаби. ХIалицаго тIамулел руго гьез гIадамал жидерго транспорталда рекIине. ТIадежоялъе гьезул гIуцIиялъ щибниги хал кколеб гьечIо транспорт кинаб хIалалда бугебали, хал гьабулеб гьечIо кинаб хIалалда жалго шоферал гьеб бачун къватIире рахъунел ругелали. Гьедин нижеца хIукму гьабуна хираго чIолел ругониги, МахIачхъалаялъе автобусал росизе. ТIубараб лъагIалица цебе унеб букIинчIо хIалтIи. Ахирги баянлъана щаяли. Лъида тIад гьеб автобусал росиялъул иш къаниги, щивасе гьениса жидеего жо тIезабизе къваригIунеб батана. Я гъаринха, гьедигIан ракъуца холел ратани, дица жанисел ишазул министрасда абила нуж ГАИялде рачейин хIалтIизе».\nХадур гьес гьужумал гьаруна гIалимзабазде.\nРеспубликаялда гIадамазул гIумру лъикIлъизабизе гьабулеб хIалтIулъ кинабгIаги гIахьаллъи гIалимзабазулги бихьулеб гьечIин абуна Рамазан ГIабдулатIиповас. Цо-цо телевидениялдаса кIалъалел рагIулила республикаялда цо щибалиго киналалиго гьабулеб гьечIилан. Щибали гьезда жидедагоги лъаларила. Дагъистаналъул тIадегIанал цIалул идарабазда вугила батIи-батIиял гIелмабазул 532 доктор. Нилъецайин абуни къватIиса ккун рачунел ругила Дагъистаналде гIалимзаби батIи-батIиял программаби ургъизе.\nРамазан ГIабдулатIипов: «Щайгурелъул цIалул тIадегIанал идарабазул кинабгIаги хурхен гьечIо республикаялъул экономикаялдехун. Кабинетазда жанир гIодорги чIун цо жал хъвалел рукIун гурони. Гьебго жо гьабулеб буго Дагъистаналъул ГIелмияб Централъги. Республикаялъул хIукуматалда лъазецин лъаларо Дагъистаналда ГIелмияб центр букIинги институтал ругеблъиги. Гьоркьо-гьоркьор гIалимзаби рихьула цо-цо ккун рекерахъдулел, щиб-щибниги проектги кодоб ккун».\nЖидеца гьабулеб кинабго хIалтIи Дагъистаналда бухьараб бугилан абуна гьелда тIасан МухIамад МухIамадовас. Гьев ккола Дагъистаналъул ГIелмияб Централда цебе рагьараб мацIазулгун литератураялъул ва искусствоялъул институталъул директор.\nМухIамад МухIамадов: «Республикаялъул нухмалъулес жеги абуна гIалимзабаз жидеего гIарац жидецаго балагьизе ккелилан. Гьеб битIарабги буго, цо рахъалъ. Амма тIубанго тIадрекъезеги кIоларо. Масала, нижер гьаниб буго геологазул институт. Гьелъухъа бажарула жидеего гIарац балагьизе – магIданал, лъим, газ бугеб бакI тIатинабун. Амма нижер гIадаб мацIазул институталъ гIарац кин балагьизе кколеб – щибги бичун, щибги хисун? Дунялалда киса-кирго гуманитариял институтал хIукуматалъ хьихьун рукIуна. Гьединлъидал нижер рес гьечIо цогидал институтаз гIаддин гIарац балагьизе».\nХалкъияб Мажлисалде гьабураб хитIабалда республикаялъул бетIер ГIабдулатIиповас хабар ккезабуна жив нахъе унев вугилан ахираб заманалда тIиритIарал харбазулги.\nДагъистаналъул нухмалъулев рази гьечIо…