РацIцIалъи цIунизе ккола гьитIинасги кIудиясги - Статьи - Сетевое издание «По новому пути»\nРацIцIалъи цIунизе ккола гьитIинасги кIудиясги\n01.02.2019 18:07 Пятница\n26 январалда районалъул бетIер Шамиль Дабишеасул жигараялдалъун Лаваша районалда тIобитIана тIолгорайоналъул субботник. Субботникалда гIахьаллъи гьабуна 2000 ялдаса цIикIкIун чияс ва 27го росдаца.\nРайоналъул бетIерасул ахIиялда рекъон, росаби рацIцIине ккелин абураб пикруялъул рахъ ккуна киназго ва араб анкьалъул шамат къоялъ росабалъ ругел хъулухъчагIи, минабазул бетIергьаби ва школлъимал рахъана цебеккун жидее рихьизарурал бакIазда рацIцIалъиялъул гваялде. Абула рацIцIалъи-сахлъиялъул аслу ва иманалъул бащалъи кколин ва гьеб лъухьунеб бакIалда гуреб, хъублъи гьабулареб бакIалда букIунилан. ГIемерал руго рацIцIалъиялда хурхун абиял. Жидер мина-карталда рацIцIалъи чIезабуларев чи къанагIатги ватиларо, амма, кигIанго бокьичIониги, гьедин абизе кIоларо райцентралдаги росабалъги къватIазулги, нухазулги, росабазул рагIаллъабазулги бугеб хIал бихьидал. Гваялги тIоритIула, щибаб данделъиялдаги бицуна, санитарияб комиссиялъ рейдалги тIоритIула, амма кколеб хIасил заманалъулаб букIуна. Жалго лъугьун рацIцIалъи чIезабиялъул гваялде рахъунел дагьал руго Аслиял хIалтIаби унел рукIана нухал, къватIал рацIцIад гьариялда сверухъ. Гьенисан бакIарараб ришни-къул баччана хас гьарурал бакIазде ва бухIана. РакI бохулеб букIана хадусеб къоялъ росабалъ бугеб рацIцIалъи бихьидал, амма пайда щибха…\nЩивас хIисабалде босизе ккола, жакъа нилъеца рацIцIалъи цIуничIони, метер экология хъублъулеблъи ва сезе гьеб нилъедаго данде багъулеблъи. КIочене бегьуларо тIабигIаталъ жиндие гьабураб заралалъухъ нилъедаса рецIел босичIого толареблъи.\nШамиль МухIамадовичас баркала кьолеб буго субботникалда гIахьаллъаралщиназе. «Районалда гIадатлъун билълъараб суботникал тIоритIе ккола – чIогояб мисал районалъул халкъ гъункараб букIиналъе. Щивас, субботникалда гIахьаллъарас, лъуна жиндир бутIа районалда рацIцIалъи ва берцинлъи букIиналъе.» — ян абуна Шамиль Дабишевас.


Кьолболал халкъазул ахIи\nГьал къоязда Симферополалда букIараб данделъиялда гIахьаллъарал Россиялъул регионаздаса, Украинаялдаса гIадамаз ахIи бана Дунялалъул Цолъарал Миллатазул гIуцIиялде, Европарламенталде, Россиялъул, Украинаялъул, Казахстаналъул, Азербайжаналъул нухмалъулезде жал гIисинал миллаталлъун рикIкIеян.\nГьез гIуцIана Евразиялда гIумру гьабулел кьолболал халкъазул Ассамблеяги.\nРоссиялдаса гьенир гIахьаллъана татаразул миллаталъул гIадамалги, гьединго Дагъистаналадса нугъаязул, кIаралазул, кубачиязул, гIахьвалазул ва цогидазул вакилзаби.\nГьел халкъал Дагъистаналда батIа кIанцIун чIарал халкъаллъун рикIкIунаро, магIарулал абун гурони. Гьедин гьезул кIудияб ракIхвей буго рагъул заманалда Дагъистаналъул вукIарав нухмалъулев ГIабдурахIман Данияловасда.\nГьезул пикруялда рекъон, миллат кIодолъизе гIахьвалалгун, кIаралал, гIандисел ва цогидал Данияловас магIарулазда гъорлъе хъванилан. Амма аваразул тарихчагIазулгун филологазул пикру батIияб буго.\nЕвразиялда гIумру гьабулел кьолболал халкъазул Ассамблеялдалъун жидеца Россиялъул хIукуматалдаса тIалаб гьабизе бугин халкъазда гьоркьосеб къотIи-къай хIисабалде босизабизеян бицана гьеб данделъиялда гIахьаллъарав МухIамад АхIмаднабиевас.\nГьев ккола кIкIаралазул жамгIияб гIуцIиялъул нухмалъулев.\nМухIамад АхIмаднабиев: «Россиялъе къваригIун буго ниж лъабабилеб сорталъул чагIилъун рукIине. Нижин абуни ккола кьолболал гIадамал. Ниж Россиягун гьумер битIун кIалъазе руго. Республикаялъул нухмалъулев ГIабдулатIиповасги цогидазги – лъицаниги борхизе гьечIо гьеб суал.\nЩайгурелъул хIукуматалда цере хIаял гьарулел ругелъул гьез. ЧIалгIун буго. Рагъ унеб буго, гIадамал чIвалел руго… Лъималазе нахъе щиб толеб бугеб? Хъулухъалъе гIоло мацIги ракьги бичулеб буго».\nАхIмаднабиевасулалдаса батIияб пикру буго тарихчи Тимур Айтберовасул.\nТимур Айтберов: «Гьев вуго МухIамадги гьесда цадахъ вугев кIиго-лъабго чиги. Гьеб суал дандбазе ккола гьезул жамагIаталда. Гьезул мацIги цIакъ магIарул мацIалда релълъараб буго.\nЦо нухалъ МухIамадица гьабураб доклад щун буго Гуржиялъе – НикIода Давахишвили абурав тарихчиясухъе. Гьес абуна гьев вугила гIурус националистазул чукъа.\nГьединал чагIиги ракIарун гIурус миллатчагIазе къваригIун бугила киса-кибго Кавказалда гIурус мацI билълъанхъизабизе. Гьезда абизабулеб бугила жал батIа кIанцIун чIараб миллат бугилан.\nГьеб жо гIурус пачаясул заманалдаго букIараб жо буго. Мун гIурусазул агент вугилан дица живго МухIамад АхIмаднабиевасда бадибеги абуна. Гьев вуцIцIухIун чIана доб мехалъ.\nШамилил заманалдаго гIурусазул разведкаялъ бакIарараб материал буго. Гьеб материал кьун букIун буго Кавказалда рагъулел рукIарал гIурусазул боязул нухмалъулев Рузинихъе.\nГьениб бицунеб буго кIкIаралал ракьалго гьечIел, доре рачIарал чагIи рукIун ругилан, магъало кьезе шартIги лъун гьезие ракьги хундерил ханзабаз кьунилан. Амма дица гьедин бициндал, гьеб захIмалъана гьезие».\nДагъистаналда бищун гIемерал аваразегицин миллаталъул даража кьун гьечIин абулеб буго АхIмаднабиевас.\nКIкIаралалги, гIандиселги, гьинухъелги, цIумадиселги, цогидалги гIисинал миллаталлъун рикIкIунел гьечIебгIан мехалъ аваразул миллаталъул суалги цойиде ккезе гьечIин рикIкIунеб буго гьес.\nГьелъул магIна кколила умумузул ракьалда гIумру гьабулел рукIаниги, аваралги цогидал миллаталги гьеб ракьалъул бетIергьабилъун ккунгутIи.\nСимферополалда тIобитIараб гьеб данделъиялда Крымалъул кьолболал халкъазул цIех-рех гьабулеб фондалъул нухмалъулев надир Бекировас бицана бицен гьабулеб суалалдехун дунялалда лъикIаб бербалагьи бугила, гIицIго Америкаялъул Цолъарал Штатал ругила дандечIун.\nГьединго Украинаялъги хашаб бербалагьи бихьизабулила гьелдехун.


Россиялъул ТIадегIанав муфтийлъун тIамун вуго татаразул муфтий Камиль Самигулин. Гьедин лъазабуна цевеккун гьеб хъулухъалда вукIарав Централияб Россиялъул динияб идараялъул нухмалъулев ТIалхIат Тажудиница. Экспертаз рикIкIунеб буго, гьеб бугин Россиялъул муфтиязул шураялъул нухмалъулев Равиль ГIайнудинида данде пачалихъалъ гьабулеб гали. Гьев цевеккун Туркиялъулгун гьоркьорлъаби хвезаризе бегьуларин кIалъан вукIана. Хисизе бугищ гьеб галиялдаса хадуб бусурбабаздехун пачалихъалъул бербалагьи, кинал рукIине ругел "официалиял бусурбабизулгун" салафиязул гьоркьорлъаби?\nТатаразул муфтий Камиль Самигулин гьанжеялдаса нахъе тIамулев вуго Россиялъул тIадегIанав муфтийлъун. Гьединаб лъазаби гьабуна цеве гьебго хъулухъалда вукIарав ТIалхIат Тажудиница. РИА «Новости» агентстлъиялъе гьес кьураб баяналда рекъон, Тажудинил букIун буго лъабго хъулухъ: ТIадегIанав муфтий, Шейхул ислам ва Централияб бусурбабазул идараялъул нухмалъулев. ГьабсагIаталда гьев хутIун вуго Шейхул исламлъун. Централияб бусурбабазул идараялъул нухмалъулевлъун тун вуго гьесул вас МухIамад Тажудинов. Тажудиница жиндирго лъабго хъулухъалъул кIигояб кьун буго цояб татаразул муфтиясухъе, цояб жиндирго васасухъе.\nЩиб жо кколеб рехсей гьабулеб Централияб бусурбабазул динияб идара, ругищ гьеб идараялъ роцIцIунел кIвар бугел исламиял суалал ва щиб хисизе бугеб Россиялъул бусурбабазул гIумруялъулъ, ТIалхIат Тажудиница жиндир хъулухъал рикьанилан? Рехсараб динияб идараялъул сайталда бугеб баяналда рекъон, гьенире жанире унел руго киналго Россиялъул регионалиял идараби, цохIо Шималияб Кавказ хутIун. Гьанже вищарав ТIадегIанав муфтий Камиль Самигуллин вищула гьеб идараялъул гIалимзабазул мажлисалъ. Гьесул ихтияр буго цоги регионалиял муфтиял тIамизе.\nДагъистаналъул динияб идараялъул гьеб идараялда бараб жо гьечIо. Амма мухIканго щиб жо кколеб гьеб идараяли Дагъистаналда гIемерисел диниял чагIазда лъалеб гьечIоан. МахIачхъалаялъул централияб мажгиталъул имам МухIамадрасул СагIадуевас абуна, жинда мухIканго абизе кIоларин Дагъистаналъул динияб идаралъул ТIалхIат Тажудинилгун гьоркьорлъаби ругищали, амма республикаялъул бусурбабазда гьел хиса-басиял хъвазе гьечIин.\nЖамгIияв ва динияв хIаракатчи ГIабас Къебедовасул пикруялда рекъон, гьеб динияб идараялда гьарулел хиса-басиял ратизе бегьула пачалихъалъ динияб политикаялда гьарулел хиса-басиязул цебехъанлъун. Улкаялъул нухмалъиялъе рекIее гIун гьечIо Россиялъул муфтиязул данделъиялъул Равиль ГIайнудиница Туркиялъулгун гьоркьорлъаби хвезаризе бегьуларилан гьабураб лъазаби.\nГIабас Къебедов: «Равиль ГIайнудин аслияб динияв цевехъан гIадин вихьизавулев вукIана гьанжелъагIан. Телевизоралдасаги, цоги диниял нухмалъулел данделъияздаги гьев вукIунаан. Амма гьабсагIаталда гьес лъазабичIищха Туркиялъулгун гьоркьорлъаби хвезаризе бегьулароанилан. Гьелъ батизе бегьула гьав цояв цеве гьавулев ургъунго. Гъодинаб жо абизе бегьалароан гьес, ханасе гьединаб жо бокьуларелъул. Живго ТIалхIат Тажудин абуни, Россиялъул бусурбабазда гьоркьоб авторитет бортарав чи вуго. Жалго муфтиятазул ва диниял идарабазул системаялъулго къадру хун буго».\nМуфтиязул хъулухъал рикьи ва централиял диниял идарабзда рукIунел хиса-басиял киналгIаги бусурбабазе кIвар бугел жал гуро, пачалихъалда гьеб гьедин бугилан ракIалде кканиги. Дагъистаналъул бусурбабазе гьез гьарулел ишаздаса кеп щвей гурони гьечIо. Гьедин рикIкIунеб буго тарихчи, «Новое дело» газеталъул динияб гьумер бачунев ХIажимурад Доногъоца.\nХIажимурад Доногъо: «Дун гьел диниял идарабазул хIаяздаса ва хъулухъалъулал хиса-басияздаса рикIкIадав чи вуго, битIараб бицани. Амма ракIалде ккола, гьениб гьабулеб жо, тIадегIанав муфтийила, Шейхул исламила, гьел ишал ругин кинабгIаги бусурбабазе кIвар гьечIел жал. Гьел «шейхаз» гIумру гьабулеб бугин цо жидеего батIа тIураб, жидерго гьитIинаб дунялалда. Дагъистаналъул ва тIолабго Кавкзалъул бусурбабазе гьезул интерес гьечIо, гьездаса хIинкъи, ялъуни кумекги гьечIо. ТIадеги, гьеб кинабго гIала-гъважаялъ гIадамазда кеп щвезабулеб буго. Гьеб пикру буго дир ва дида лъалелщинал гIадамазулги. Диниял идараби руго пачалихъалъул кверщаликь. Гьел кидаго гьенир рукIана, доб Екатерина КIиабилелъ I8 гIасруялда гIуцIаралдаса нахъе. Гьезул масъала букIана кидаго бусурбабазул пикрабазда тIад кверщел гьаби. Амма балагьараб мехалъ кеп щвезаби гурони гьечIо. Балагьеха гьез гьарулел данделъабазда, гьез бицунелда, ретIа-къаялда».\nЦентралияб динияб идара гуреб, буго жеги Россиялъул муфтиязул данделъиги. Гьелъие нухмалъи гьабула цойги татарав Равил ГIайнудиница. Гьезул кинал кIудиял, щив лъил кверщаликье кколевали жидеда лъаларин бицана нижеца цIехарал гIемерисел Дагъистаналдаса диниял экспертаз. Щибаб регионалда бугеб динияб идара гуреб, буго жеги Россиялъул Европаялъулаб бутIаялъул динияб идара, ва гьединго Азиялъулаб бутIаялъул динияб идараги.


Инфоурок › Родная литература ›Конспекты›Конспект урока по аварской литературе "Вера Васильевна"(5 кл)\nТема: Расул Х1амзатов «Вера Васильевна»\nДарсил мурад: Расул Х1амзатил творчествоялъулгун лъай -хъвай гьабизе; ц1алул калам цебет1езабиялда т1ад х1алт1и; тарбия кьеялъул замана х1алт1изаби.\nДарсил алатал: т1ахьал, журналал, видео фрагментал.\nЖакъа нилъер инеб буго рагьараб дарс. Жакъасеб дарс нилъеца байбихьила цо биценалдалъун.\nЦо нухалъ г1акъичиясухъе вач1ун вуго цо г1олохъанав вас . Гьес кьун буго цо гьадингояб суал: жинда кинабго лъалин ,жинца киналго т1ахьалги ц1аланин,жинда лъалареб жоги гьеч1ин, гьелдеги живго ругьунлъанин. Дуца бицейин дие учитель къвараг1уневищ?\nГ1акъилчи гьесда велъанила ва абунила: «Мун жиндихъе к1иго къоялдаса вач1айилан, дица гьелъие жаваб кьелин» . Гьев нахъе анила.\nК1иго къоялдасан вас вач1анила г1акъилчиясухъе. Гьес абунила. Мун гьаб кагъатги босун айин, гьаб дуца щвезабе росулъе. Гьеб росуги буго г1ор бахун добехун. Г1урухъе щвейгун дуда гьенив ватизе вуго расачи , гьес щвезавилин мун дове. Хадусеб къоялъ радалго вахъун гьев щванила г1урухъе, гьенив гьесда расачи ватанила. Гьев расаялда рек1анила, ва унаго гьесда рак1алде щванила, нух кин батизе кколебали, жиндагоги лъалеб бук1инч1ила гьасда, расачиясда гьикъидал гьесдаги лъалеб батич1ила.\nГьев т1ад вуссун г1акъилчиясухъе вилълъанила, бит1араб нух лъазе бук1ине.\nГьесда г1акъимлчияс абунила: «Гьелейин дур доб суалалъе жаваб» дуда кинабго лъалеб бугин , дуе гьеб лъазе ресги бугин, амма доб нух лъач1ин дуе къвариг1ана гьеб бицунев чи. Кинабго жо лъазе ккани къвариг1уна учитель. Гьаб биценалъ бихьизабулеб буго киг1ан г1емер жо лъаниги учитель гьеч1ого щибго гьабизе бажарулареблъи.Учитель ккола – г1адан бит1арав нухде вачунев чи, г1умрудул т1оцебесеб кьуч1 лъолев чи.\nЛъимал, жакъа дарсида нилъеца х1адур гьабила буклет. Лъалищ нужеда щиб жо кколеб буклетали? Буклетилан абула к1иго-лъабго нухалъ сук1араб т1анчида. Гьеб къачазе бегьула суратаз яги тексталъ. Нилъецаги жакъа х1адурила гьадинаб буклет. Гьаб нилъер жеги ч1обого буго, дарсил ахиралда нилъеца гьаб берцинго къач1ала. Гьале гьалда х1адурун руго х1аялъе къот1елал. Нилъеца гьаниб рагьизе ккола к1иго раг1и. Дица кьураб суалазда данде нужеца кьурал жавабазул т1оцебесеб х1арп лъезе ккола щибаб къот1елалда жаниб. Рач1а лъимал нилъеца бицанк1аби ч1вазе? Байбихьилищ?\n-Азарго он баниги херлъулареб жо. (рак1)\n-Балагьизе бигьаяб батизе зах1матаб. (адаб)\n-Араб т1ад буссунареб жо.(заман)\n-Азбаралъуб г1ари, цебесан лъен, нахъасан жул.(оц)\n-Берциназе берцинаб, сурукъазе сурукъаб, гьурмал лъик1лъи гурони рек1ел лъик1лъи лъалареб. (мат1у)\n-Бусада жиб гьеч1ого г1олареб жо. (ургу)\n-Салул авлахъалъул бищунго къо х1ехьолеб х1айван. (варани)\n-Саг1атги гуреб, г1адамал рорч1изабулеб. (х1елеко)\nДунял раг1алда дун к1алъаниги, раг1и хисич1ого дуда раг1улеб.(телефон)\n-Сверухъ лъин, бакьулъ ц1а. (самовар)\nАнц1ила цоабилеб суал.\n-Х1алхьуда вехьас пулеб музыкалияб алат. (лалу)\n1. Дарсил цебе раг1и\nГьалеха лъимал нилъер буклеталъул цо гьумер лъуг1ана.\nЖакъа нилъеца дарсида лъай-хъвай гьабизе буго Расул Х1амзатовасул творчествоялъулгун, ва гьесул « Вера Васильевна» абураб коч1олгунги.\nРасул Х1амзатов гьавуна 8 сентябралда 1923 соналъ Хунзахъ районалъул Ц1ада росулъ. Гьев гьавуна Ц1адаса Х1амзатил хъизамалда, гьев ккола Х1амзатил лъабабилев вас. Расулил к1иявго к1удияв вац рагъдаса вуссунаро. Ц1адаса Х1амзатица гьит1инаб къоялдаса гьесие ц1алулаан жиндирго куч1дул- гьелги Расулида рек1ехъе лъалаан. Т1оцебесеб кеч1 Расулица хъвана ич1го сон бугеб мехалъ, гьес хъвана учителасул гьудулзабазул х1акъалъулъ. Анкьабилеб классалда ц1алулев вугеб мехалдаго бахъана Расулил т1оцебесеб кеч1 газеталда, Расулил коч1ое к1удияб къимат кьолеб бук1ана Ражаб Динмух1амаевас. Расулил куч1дул рахъизе байбихьана Хунзахъ районалъул газеталда ва Буйнакск шагьаралда. Гьес гьел хъвалел рук1ана инсул ц1аралдалъун. Цо нухалъ Расул куч1дул хъвалел рук1ин лъаларев цо маг1арулас абунила цебейин Ц1адаса Х1амзатил хъварал куч1дул цо ц1аларалго рич1ч1улаанилан, амма гьал куч1дул рич1ч1улел гьеч1илан. Гьелдаса нахъе Расулица байбихьанила жиндирго ц1аралдасан куч1дул хъвазе.\n1940 соналъ Расулица лъуг1изабуна Буйнахъск педучилище. Росулъе т1ад вуссана- учителлъун. Х1алт1ана авартеатралда режисёрасул кумекчилъун, маг1арул передачабазул редакторлъун.\nТ1оцебесеб куч1дузул т1ехь «Горячая любовь и жгучая ненависть»гьесул бахъана 1943 соналъ. Рагъулал соназда хъварал куч1дузулъ гье хъвалеб бук1ана бах1арчилиялъул х1акъалъулъ. Кого сон бараб мехалъ Дагъистаналъул хъвадарухъабазул союзалъул членлъун х1алт1ана. Расулица ц1алана г1урус мац1алде Эффенди Капиевас руссинарурал жиндирго куч1дул. Гьес абуна гьесда мун Москваялде ц1ализе айин.\nК1иго соналдасан росун жиндирго куч1дулгун Расул ана Максим Горькиясул ц1аралда бугеб Литературияб институталде ц1ализе. Литературияб инстуталда ц1алулаго гьесие поэзиялъул балъголъаби. Гьит1инго бокьулаан Расулилие г1урус литература ц1ализе. Инсуца т1амулаан гьев росдал г1адамазе Х1аж1имурадил ц1ализе, маг1арул мац1алде гьебги буссинабун , гьез абулаан гьадаг1ан бит1араб т1ехь аллагьас бахъун батилин. Расулида рек1ехъе лъалаан Крыловасул басняби.\n1950 соналъ Расулица лъуг1изабуна литературияб институт, Расулица абулеб буго жинда гьениб лъанила хъах1аб т1анчида т1адеги къулун кодоб х1улиги хъвалелъул къимат.\n1947 соналъ Расулил г1урус мац1алда хъвараб т1оцебесеб т1ехь къват1ибе биччана. Гьединго Расул т1ахьал Дагъистаналъул бат1и-бат1иял миллатазул мац1алдаги. «Нилъер муг1рул», «Дир ракь «, «дун гьавурав сон», «Зарема», «Кагътал», «Къункъраби2, «Дир Дагъистан» ва гьел гурел цогидалги.\nГьай кола Расулил ч1ужу Пат1имат. Гьей хвана 2000 соналъ. Гьесул руго лъабго яс Зарема, Пат1имат , Салих1ат. Гьабсаг1аталъ Салих1ат х1алт1илей йиго эбелалъул ц1аралда бугеб музеялда.\nГьединго Расулил асарал руссинаро бат1и-бат1иял мац1аздеги. Нилъер дагъистаналда гуребги Расулил ц1ар т1обит1араб буго т1убараб дунялалдаго, г1урус мац1алда гурелг Расулил асарал руссинарун руго бат1и-бат1иял х1укуматазул мац1аздеги. Гьединго Расулил куч1дул ах1ула сценаялда коч1охъабазги. Расул Х1амзатовасе щвана ункъо орден "орден Ленина, орденом Октябрьской Революции, лъабго орден Трудового Красного Знамени, орденами Дружбы народов, «За заслуги перед Отечеством», Петра Великого, болгарским орденом Кирилла и Мефодия, грузинским орденом «Золотое Руно», многими медалями".\n2003 соналъ дунялда бищунго машгьурав маг1арулазул цевехъан Расул Х1амзатов нилъедаса ват1алъана. Жив хваниги Расулица нахъе тана абадиялъго к1очонарел асарал. Хваниги гьев нилъер рак1елъ ч1аго вуго .\n2.Ц1ияб дарс. Жакъа ц1ализе буго «Вера Васильевна» абураб кеч1.\nГьаб кеч1 ц1алулаго нилъеда гьаниб ратизе руго гьадинал раг1аби.\nГ1азизаб- гьайбатаб, хирияб.\nБугьтанал – мац1 гьаби, гьеч1еб мунагь т1адлъей.\nПанаяб – бух1аяб.\nКулак-бугебщинаб бюечелъиги нахъе бахъун росу тун, рит1арал чаг1и.\nРейхстагалъул къед –Берлиналда фашисталзул х1укумат жаниб бук1араб минаялъул къед\n3.Дарс щула гьаби\n- Щай поэтас жиндирго т1оцеесей г1урус учительницаялда к1иабилей эбелилан абулеб?\n-К1иабилеб рахьдал мац1лъун г1урус мац1 нилъеца къабул гьабиялъе г1илла щиб?\n-Г1урус халкъалъ нилъер халкъалъе гьабулеб кумек Вера Васильевналъул ц1аралдасан кин бицунеб бугеб поэтас?\n-Учительницаялъул бах1арчияб х1алтул х1асиллъун Расулица щиб-щиб рехсон бугеб.\n4. Дарсил х1асил гьаби\nНилъер дарсил х1асил буклет бук1ине бугелъул, рач1а нилъеца гьеб къач1азе. Дица щибаб къокъаялъе кьела т1адкъай. Щибаб столалъул буго жидер-жидер ц1ар, гьез гьабизе бугеб х1алт1уда рекъараб.\nТ1оцебесеб стол – биографал. Нужеца хъвала Расул Х1амзатил биографиялъул нужеда рак1алда ч1арал лах1затал.\nК1иабилеб стол – словарияб. Нужеца нилъеда жакъа дандч1варал гьал ц1иял раг1абиги гъорлъе ккезарун, цо-цо предложение г1уц1е.\nЛъабабилеб стол – хъвадарухъаби. Нужеца хъвала учителасде гьабураб кеч1\nУнкъабилеб стол – коллажистал. Нужеца нужеда цере ругел суратазул гьаб гъвет1 г1уц1ила.\n5.Буклеталъул х1асил гьаби\nГьалеха лъимал, нилъер лъугьана гьадинаб буклет.\n-Лъимал нужее жакъасеб дарс бокьанищ?\n- Щиб пайда нужее жакъасеб дарсидаса щвараб?\nЛъимал, нужее баркала. Къо -мех лъик1\n472 0 16.06


- 2014 соналдаса нахъе къачIана 283 гIемертIалаяб мина. Гьелдалъун гIуцIана 40 азаргоялдаса цIикIкIун дагъистаниясул гIумруялъе санагIатал шартIал.\nИсана ракIалда букIана 50 минаялда капремонт гьабизе: тIохал хисизе, къватIисан къадал къачIазе, цIиял лифтал лъезе. Амма, капремонталъухъ кьолеб гIарцул къадар цIикIкIиналда бан, гьеб программаялда гъорлъе ккезабуна жеги 51 мина. Гьезул сияхI хIадурула муниципалитеталъ, хадуб гIаммаб сияхI тасдикъ гьабула республикаялъул хIукуматалъ.\nГьединго, исана цIигьабизе буго 22 минаялъул тIох, лъезе буго 42 цIияб лифт ва къачIазе руго канализациягун лъел мухъал. Капремонталъул программаялда гъорлъе уна республикаялъул анцIабго шагьаралъул округ», - ан бицана М. ГIалиевас.\nКапремонталъул программаялда, тIоцебесеб иргаялда, гъорлъе ккола гьелъухъ гIарац кьурал минаби. Гьеб рахъалъ мисал бихьизабулеб буго Каспийск, Избербаш ва Дербент шагьарал. Амма камуларо щуго соналда жаниб цониги нухалда капремонталъухъ копекцин кьечIел гIадамалги. Гьединал дагъистаниял лъалаго дагьлъулел ругин абуна регионалияб операторасул нухмалъулес.\n- Рукъалъул бетIергьаби гIахьаллъизе ккола жидеца гIумру гьабулеб бакIалда гьабулеб хIалтIуда хадуб халкквеялъулъ. Гьел рукIине ккола гьабураб хIалтIи къабул гьабулеб комиссиялда гъорлъги. Гьезда гьикъичIого, кинабгIаги хIалтIи байбихьизе яги цIиялдалъун хисараб алат бичизениги гьеб нахъе босизениги ихтияр букIунаро лъилниги. Амма нилъер гIадамазул гьеб рахъалъ жигарчилъи гьечIо. Масала, цIияб лифт лъуна. Басриялда щиб гьабилеб? Гьеб масъала тIубазе ккола минабазул бетIергьабаз. Бегьула, гьебги бичун, щвараб гIарац мина яги сверухълъи къачIаялъе хIалтIизабизе», - ян абуна гьес.\nДругие материалы в этой категории: « ХIалтIун бечелъула, бихьун цIодорлъула\tБасриял масъалабиги цIиял къагIидаби »


МухIамадова Сапият, Прага, 03Мар2014.\n«Цогояб дунял» абулеб инсанасул ихтиярал цIуниялъул рахъалъ документалияб киноялъул фестивалалъул гIурхъабалъ кьуна адвокат ва инсанасул ихтиярал цIунулей МухIамадова Сапиятие рехсараб премия. Гьеб щибаб лъагIалилаб премия кьола демократия ва инсанасул ихтиярал цIуниялъулъ ва жидер хIалтIулъ бугеб хIинкъиялде балагьичIого бихьинчилъи бихьизабуралъухъ. Исана гьелъие мустахIикълъана Дагъистаналдаса магIарулай.\nСапиятица тIаде росула жидее ва жидер гIагаразе букIине рес бугеб хIинкъиялъ цоги адвокатаз тIаде росичIел ишал. Гьелъ цIунула жинсияб зулмуялъул къурбаналги, тlаде росула низам цIунулезда ва бакIалъул политиказда хурхен бугел ишалги.\nГьединал ишазул цо-цоял Европаялъул диванханаялдеги гIунтIун руго. Жийго Сапиятиеги гIемер кьола хIинкъаби. Хасавюрталъул полициялъул минаялда жаний низам цIунулез гьей юхунгицин йик1ана 2010 соналда ва гьеб ишалъухъги тамихIалде цIарав чи лъугьинчIо гьеб иш жеги диваналде гIунтIун гьечIолъиялда бан.\nHomo Homini премия кьолеб бакIалда Сапиятица абуна гьелъ жиндие кумек гьабизе бугин жиндир хIинкъигьечIолъи цIунизейин. Сапиятица бичIчIинабулеб буго кинали.\nМухIамадова Сапият: «Гьеб шапакъаталъ дие дунго цIуна-къаялъе кумек гьабизе бугин дица абиялъе гIилла букIана чи гIадамазда цIикIкIун лъалев вугонагIан, адвокат ва инсанасул ихтиярал цIунулев хIисабалда гьесул хIалтIуе халкъаздагьоркьосел идарабаз кIвар кьолеб бугонагIан гьев чиясе квешлъи гьабизе бокьарал гIадамал цоги нухалда ургъизе ругин абураб. Гьез квешлъи гьабиларин дица абиларо, амма гьеб квешлъи гьез лъикI хIадуризе ккезе буго. Щиб лъалеб, гьелъе гьел чIезаризеги рес буго».\nЭР: 2012 соналъул ноябралда дуе кьун букIана Пьер Ангерил цIаралда бугеб премияги. Гьелдаса хадуб дуца цадахъ хIалтIулезул дудехун бербалагьи хисанищ?\nМухIамадова Сапият: «Дида ккана гьеб премия кьун хадуб дида цадахъ хIалтIулезул дидехун бербалагьи лъикIлъанин. Амма дица гьедин абилароан дир оппонентазул хIакъалъулъ. Гьез ккаралъубги ккечIелъубги ракIалде щвезабула Европаялъул улкаялъ дие премия кьун букIин ва гьеб, гьезул пикруялда, "жого гьечIого кьураб жо" гуреблъи. Нилъеда лъалаха Россиялда "къватIисел улкабазул агентазул хIакъалъулъ" къанун къабул гьабун букIин. Гьез рикIкIунеб буго дица киналалиго къватIисел улкабазе хIалтIи гьабулеб бугин. Гьез рикIкIунеб батила дица "гьаниб гьабулеб хIалтIухъ" премия кьезе кколарин, гьикъула кисадила дун гьезда лъазе кколейин, щай хас гьабун дун тIаса йищарайин.\nРукIана гьезда гьоркьорги дида баркулел, амма баркиялде балагьун бихьулеб букIана гьезул ракIалда дида роххи гуреб батIияб жо букIин.\nГьадинаб цо мисалцин бачине бегьула гьелъие. Диванханаялъул данделъи байбихьилалде цебе диванчияс дида баркун букIана гьеб премия щвей, амма гьеб данделъи лъугIилалде гьес дида гьеб премия бадибчIвалеб букIан- нужер "магърибалда" иш гьедин батаниги нижер гьаниб иш батIайиса бугин-абулеб букIана гьес дица гIайибгIунтIизабулев цIунулев вугеб куц дандеккечIого».\nЭР: Дуе кьураб гьеб премиялъул гIилла бичIчIизабулеб бакIалда хъван букIана- хIинкъи цIикIкIараб регионалда адвокат хIисабалда гьабулеб хIинкъи лъалареб хIалтIухъ ва къуркьи гьечIей инсанасул ихтиярал цIунулей йукIиналъухъ абун. Кин дуда кколеб, Дагъистаналда ва Шималияб Кавказалда адвокат хIисабалда дуда тIадаб хIалтIи гьабизе хIинкъунгутIи ва къуркьунгутIи гIадинал хасияталгийищ хIажалъулел?\nМухIамадова Сапият: «Дида ккола хIажалъулин гьединаб хасиятин. Гьенирги киналго адвокатаз гурелъул жидее хIинкъи бугел ишал тIаде росулел. Гьаниб ракIалде щвезабизе бегьула дуца цебехун рехсараб вацал ХIамзатовазул иш. Гьезул гIагарлъи дихъе бачIана цоги адвокатаз жидер иш тIаде босичIеб мехалда. Гьебги бараб букIана гьеб такъсиралда нахъа ругел чагIазда. Гьезул асаралъухъ, тIадецуялъухъ ва гьездаса бугеб хIинкъиялде балагьун босичIо гьеб иш цоги адвокатаз жидедего тIаде.\nДиеги кьолел рукIана гьеб такъсиралъул щаклъи бугез хIинкъаби. Телефоналде рачIунаан хIинкъи кьун хъварал кагътал.\nЛъалеб букIахъе, ункъго вац ХIамзатовалги гьезул ясалъул васги чIван рукIана 20I2 соналда Гъизляр шагьаралда жидерго дармил централда. ЧIванги рукIана гьел къад-къо ракьалда, гIадамазда рихьулаго ва сундукьаго я нечечIого, я хIинкъичIого. Гьеб такъсир гьенир лъун рукIарал видеокамераздеги букIуна бахъун, хадуб гьеб видео "билун" бугоан. Гьеб такъсиралъул букIана кIудияб резонанс, гIадамаз къватIахъе рахъун нухал къалел рукIана гIайиб бугезе тамихI тIалаб гьабун.\nГьелде гIахьаллъи бугеллъун рехсолел рукIана Гъизляр мухъалъул бетIер Виноградов Андрейги, Пенсиязул Фондалъул нухмалъулев МуртазагIалиев Сайгидги. нугIзаз бицухъе, гьел вацалги чIван руго Виноградов цIунулел рукIарал чагIаз.\nГьезул анлъгоясда тIад гьанже унеб буго диван. Байбихьуда гьеб хъуй бахъараб мехалда, гьеб ишалъул цIех-рех тIаде босун букIана Шималияб Кавказалъул ЦIех-рехалъул комитеталъул аслияб идараялъ. Гьениб щуго моцIги бан гьеб иш Дагъистаналде тIадбуссинабуна. Гьеб киналъулъго бищунго гIажаибаб жо буго гьеб иш тIаде босулаго Россиялъул ЦIех-рехалъул комитеталъул нухмалъулев хисулев Карнауховас бичIчIизабулеб букIана Шималияб Кавказалъул ЦIех-рехалъул комитеталъухъе гьеб иш резонанс кIудияб букIиналъ кьолеб бугин. Амма гьеб тIадбуссинабулаго гьевго Карнауховас хъвалеб буго гьеб ишазул жамгIияб резонанс гьечIин абун.\nГIадамаз нухал къалел гьечIони щуго чи чIваялъул иш жамгIияб резонанс гьечIелъун лъазабизе бегьулеб буго.\nГьеб такъсир гьабиялда щаклъи бугеб анлъго чиясда тIад диван унеб букIаниги кIудияб тIадецуй буго ХIамзатовазул гIагаразеги, гьеб ишалъул нугIзазеги, нижеде адвокатаздеги гьабулеб. Нижее рукIана хIинкъаби кьолел».\nЭР: Дур вац жанив тIами гьеб ишалда хурхараб бугищ?\nМухIамадова Сапият: «Дица цIунулел руго батIи-батIиял ишазда сверун гIемерал батIи-батIиял гIдамазул мурадал. Гьезул цо-цоял хурхарал руго низам цIунулел идарабазул хIалтIухъабаз къанунал хвезариялдаги. Дир имгIаласул дармил центр бухIиги, дир вацгIал чIвайги, вац жанив тIамиги (гьаб программа эфиралде хIадур гьабулаго бачIана Сапиятил вац МухIамадрасул рокъове виччан вугин абураб хабар, ред)-гьеб кинабго дица рикIкIуна диде гьабулеб тIадецуйлъун.\nХас гьабун киаб ишалъухъ щиб гьабурабали абизе захIмат буго. ГIицIго лъалеб буго телефоналде смс-ал ХIамзатовазул ишазда хурхарал рукIин. Вацасда гIунтIизабулеб букIана цо чIужугIаданалда хурхун киналалиго гIайибал. Гьенибги гIажаибаб жо, гьей гIадан гьединал ишазулъ гIемер халлъулей йикIин. Лъида тIасан бугониги гьереси-гIарза хъвазе къваригIун бугони, гьеб хъвазабулеб гIадан йиго гьей. Дида лъалеб букIахъе, гьей йиго полициялъул балъгояй агент».\nЭР: Дуца ва мун хIалтIулей адвокатазул контораялъ тIаде росула бищунго резонанс кIудиял ишал. Гьаниб ракIалде щвезабизе бегьула Дагъистаналъул жанисел ишазул министрлъун вукIарав МухIамадтIагьиров ГIадильгерей чIваялъул ишги. Нужеца иш тIаде босулеб букIиналъ нужер дандиязе кинаб букIаниги ишара гьабулищ?\nМухIамадова Сапият: «РукIуна нижехъ гьединал ишал. МухIамадтIагьир чIваялъул ишги рагьараблъун рикIкIунаро дица. Гьеб ишалда хурхун жанив тIамуна доб мехалда Дагъистаналда рагъулаб хъулухъ гьабулев вукIарав Андрей Ризанов. Гьесие кьуна I5 сон. Россиялъул цIе-рехалъул комитеталъул вакил Владимир Маркиница "такъсираллъун" лъазаруразул цогиял эркен гьаризе бажарана нижеда. Гьезул цояв ккола Борзиев Шамсулагьги. Гьесда гIайиб гьечIолъи лъагIалица чIезабизе ккола.\nЦIех-рехалъул комитеталъул нухмалъулев Александр Бастрыкиница Дагъистаналъул жанисел ишазул министр чIваялъул такъсир рагьун бугин лъазабураб мехалда гьабулеб хIалтIиги гьесул рагIабазда рекъезабизе кколеб букIана цIех-рехчагIаз. Кин бугониги, Манаповги Борзиевги эркен гьаризе кIвана.\nДица жакъаги рикIкIуна Ризановасги гьеб такъсир гьабичIин. Гьеб такъсир гьабулеб мехалда гьев чи Дагъистаналдацин вукIинчIо, гьеб чIезабураб далил буго. Дида гьеб мухIкан лъала. Гьеде тIадеги, ГIадильгерейил вацас абулеб букIана Ризанов жанив тIамиялда жив разияв гьечIин. Гьесда тIад диванги гьабуна хасаб низамалда-нугIзазул суравги босичIого, такъсиралъул далилалги чIезаричIого. ГIадильгерейил вацас тIалаб гьабулеб букIана гьеб диван киназдаго бихьиледухъ рагьун гьебейин, гьенир нугIзаз бицунебги рагIизе биччайин. Амма гьеб гьедин гьабичIо.\nРоссиялъул къануназда рекъон, хасаб низамалда диван гьабиялда жиндие зарал ккарав разияв гьечIони, гьеб диван гьедин гьабизе бегьуларо. Амма Ризановасда хурхун гьеб къанунги хвезабун буго. Гьесги цин абулеб букIана жинца такъсир гьабунин, цинги абулеб букIана гьабичIин. Гьеб къоялъ рагъулаб бутIаялдаса туманкI босизеги гьеб цигиязухъе кьезеги Ризановасул рес букIинчIо. Гьев Дагъистаналда вукIинчIо, вукIинчIолъи чIезабунги букIана. Гьеб бицен гьабулеб такъсирги лъица гьабурабали лъалеб буго, амма гьел чагIазул цIарал рехсезе лъиего бокьунги гьечIо.\nтIаса ккезелъун къараб буго Каспийскалда 2002 соналъул 9 маялда гьабураб терактги, ГIадильгерей чIваялъул ишги\nГьединго, тIаса ккезелъун къараб буго Каспийскалда 2002 соналъул 9 маялда гьабураб терактги, ГIадильгерей чIваялъул ишгийги. Цин лъазабула гьел ишал рагьун ругин, хадуб, гIадамада кIочараб мехалда, лъиде тIаде букIаниги рехула гьелъул гIайиб».\nЭР: Дагъистан рикIкIуна мадугьалихъ ругел республикабазде ва Централияб Россиялде дандеккун рагIул эркенлъи бугеб ва эркенаб пресса бугеб республикалъун. Адвокатазе жидерго хIалтIи гьабизе бугищ гьениб эркенлъи?\nМухIамадова Сапият: «Дица рикIкIуна дие бугин гьениб эркенлъийин, щайгурелъул хIалтIуда хурхун дица гьабулеб дие гьукъизе гьениб лъиданиги кIоларо. Амма гьенир чIварал адвокатал ракIалде щвезарун абизе ккола, гьел гIадада чIварал чагIи гурин. Гьел руго гьезул хIалтIуда бан чIварал чагIи.\nГьенир цин адвокатал хIакъир гьарулел рукIана, хадуб байбихьана гьел рухизе, гьанибго абизе ккола, дун юхун хадуб республикаялъул жанисел ишазул министрасе генерал-майор абураб цIар кьунин. Гьелъ бихьизабуна адвокатал рухизе бегьулеблъи. Гьедин рухун рукIана Гульнара Бамматова, Земфира Мирзаева, Джамиля Тагирова, Сергей Квасов. Гьел рухиялъухъ жавабчилъиялдеги щивниго цIачIо.\nРухарал гIечIого гьанже байбихьун буго адвоката чIвазе. Гьедин чIван вукIана СагIидмухIамадов ГIумар, МахIач ГучучIалиев, 2007 соналда Константин Мудунов чIвазе къасд гьабун букIана. Адвокатал рухиги хIакъир гьариги гIадатияб ишлъун лъугьунеб буго».\n«ХIамабагьадурлъи» гьабулел низам цIунулезе кинаб тамихI къотIилеб?\nАдвокаталъ диванчи диваналде кьун вуго


Абу-Рофик: "Мурад - бусурбабазул ракьал хвасаргьари"\n«Дида цIар буго Абу Рофик, дун вуго блоггер, публицист ва эркенав рагъулав инструктор. Дица бицен гьабулеб буго Сириялда лъугьа-бахъунелъул. Дица гьениб гIемераб заман бана». Гьадин хъвалеб буго гIурус мацIалъ Централияб Азиялдаса Алеппоялде вачIун, «ДжабхIат аль-Нусраялъул» кьеразде гъорлъе жуварав гIумрудул 23 сон барав къеркьохъанас.\n«Исламияб пачалихъалъул» гIемерал къеркьохъаназ социалиял сайтазда ругел жидерго аккаунтал рахчун чIолеб мехалда, гьав рехсарав Абу Рофикица араб анкьида интервью кьуна Норвегиялъул Verdens Gang газетаялъе. Гьес жигараб къагIидаялда хъвадарула ВКонтакте, Facebook ва Twitter абулел социалиял сайтазда.\nЗама-заманалъ гьесул социалиял сайтазде провайдераз нухал къалел руго, гьеб мехалъ псевдонимги босун, гьес цIияб интернет гьумер рагьулеб буго. Ва жив лъазави мурадалда гьес киса-кибго толеб буго «Леванталъул аскарилан» абулеб хэштэг, ай – хасаб ишара.\nГьеб гуребги селфи-форматалъул къагIидаялда гIемерал жиндирго сутаралги загьираралел руго, рагъулаб ретIелги ретIун ва ярагъ кодобеги босун. Амма гьесул гьумер кидаго бахчараб буго.\nСундул хIакъалъулъ хъвалеб бугебали Абу Рофикица? Гьес ахIи балеб буго жигьадалъе квербакъи гьабулезде, «Аль-Нусра» гIуцIиялъе рагъулаб техника бичун бисизе гIарац гьарулаго.\nГьеб гуребги, Россиялда ругел гIолохъанал бусурбаби гьес жигьадалде ахIула, ва абулеб буго гьеб бокьулезе жинца гIакълу кьезе хIадурав вугин Сириялде – сапар кин бухьизе бегьулебали ва «Аль-Нусрагун» бухьен гьабизе кин кколебали...\n«Ниж ралагьун чIун руго нуж рачIинегIан. Аллагьасул лагъасда тIадаблъун гьечIищ Аллагьасе бищун бокьулеб ищ гьабизе?» - ян абураб хъвай-хъвагIай гьес тана жиндирго Facebook-алда 18 октябралда.\nГьав Абу Рофикица социалиял сайтазда жигараб къагIидаялда жигьадалъул хIаракат бахъулеб бугониги, гьес Аль-Нусраялъул церехъабазе гьа бачIо ва рагъулал ишазулъ гIахьаллъи гьабичIо. Узбекистан тун, гьес байбихьуда Россиялда, Татарстаналъул тахшагьар Казаналда гIумру гьабулаан, хадуб Сириялде ана.\nГьес чанги нухалъ лъади ячана. Жиндирго блогалда Абу Рофикица абулеб буго гIадамаз жив какулин гIемерал лъудби рачиналъухъ.\nСириялда жиндир лъади гьечIо, ян абулеб буго Абу Рофикица. Аммаила, дурус гьабулеб буго гьес, жинца ВКонтакте абулеб сайталда рокьул бухьен гьабунин Муслимат ГIабдуллаева абулей ясалъулгун. Гьеб гьелъул унго-унгояб цIарищ, псеводонимищали, гьебги баянаб гьечIо.\nНорвегиялъул Verdens Gang газетаялъе интервью кьолаго, Абу Рофикица абуна, жив Сириялде вачIанин Сириялъул халкъ Башар Асадил низамалъукьа борчIизаби мурадалда.\nГьаб интервью кьун хадусала, ВКонтакте абулеб сайталда бугеб жиндирго блогалда Абу Рофикица абулеб буго Норвегиялъул газетаялда баянал кьолаго, жинца бичIчIизабунила, Магърибалъул прессалъ «Аль-Нусра» фронталъул хIаракатчилъи мекъса бихьизабулеб бугин.\n«Нижеде данде бачунеб рагъда гIахьаллъи гьабуларел ГIисал диналъул гIадамал, ягьудиял ва цигидал диназул вакилзаби чIвай гурин «Аль-Нусраялъул» мурад. Мурад – бусурбабазул ракьал залимзабазукьа ва оккупантазукьа хвасаргьари ва гьениб унго-унгояб Исламияб пачалихъ бай». – ян абулеб буго Абу Рофикица.\n(Джоанна Паращукил макъалаялъул таржама)


Гьал къоязда Россиялъул бетIерав прокурор Юрий Чайкаца лъазабуна 2015 соналда жаниб Россиялъул бакIал раялъул ва рукIа-рахъиналъул хъулухъазул сисмемаялъул вакилзабаз анлъго миллиардгун бащадаб бикъун бугилан.\nГьеб бикъараб гIарцуде гьоркьобе цохIо пачалихъалъул бюджеталъул гIарац гурониги ккун буго. ЦIикIкIунисеб бутIа кколеб буго гIадатиял гIадамахъа рукIа-рахъиналъул хъулухъаздаса пайда босаралъухъ букIине кколелдасаги тIаде босараб гIарац.\nГьеб гIарцуда гьоркьоса 800 миллион бикъун буго Дагъистаналъул бакIалраялъул ва рукIа-рахъиналъул хъулухъазул министерлъиялъул тIалъиялъ. Юрий Чайкал рагIабазда рекъон гьеб бикъараб гIарцул бищун кIудияб бутIа республикаялъул гьеб цебехун бицен гьабураб министерлъияллъул тIалъиялъе лъикIаб хIалтIул хIасилазухъ харжиде тIаде кьун бугo (премия).\nГьеб гIарац бикъиялда хурхун жеги такъсиргьабиялъу иш рагьун гьечIила, гьеб ишалда сверун жеги цIех-рех унеб бугин лъазабулеб буго улкаялъул бетIераб прокуратураялъ. Дагъистаналъул бакIалраялъул ва рукIа-рахъиназул хъулухъалъул министерлъиялъ прокурорас абуралда тIасан жеги кинаб букIаниги баянги кьолеб гьечIо.\nГьезул пресс-хъулухъалъул вакилас «Эркенлъи» радиоялда лъазабуна ахираб заманалда чанго министрги хисун, жидер идараялда гьаб сагIат цоцалъабахъизе кIолареб ахIвал-хIал бугила, гьенир гьоркьоса къотIичIого халгьабиялги унел ругилан.\nЭкспертаз Россиялда бищунго коррупция гъорлъ цIикIкIарал системабазул сияхIалда цебесеб бакIалда рехсола гьеб бакIалраялъул ва рукIа-рахъиналъул хъулухъазул системаги. Хасго Дагъистаналд гьеб цIакъго тIибитIун бугин. Ток ва газ бикъиялъул рахъалъги цебесеб кьерда бугин республикайилан лъазабулеб буго гьез.\nГIадамазул рукIа-рахъин лъикIлъизабиялъе гьезие санагIалъиялъе хIалтIизе кколел гьел идарабаз чанги нухалда гьезие кIудияб зарал гьабулеб буго. Къуваталъул идарабазул баяназда рекъон бищун гIемер гьеб коммуналияб магIишаталъул системаялъ бикъулеб буго гIемертIалаял минаби капиталиял хIалалъ къачIазе биччараб гIарац. 2014 ва 2015 саназда жаниб Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъ анлъго такъсиргьабиялъул иш рагьун букIана гьеб минаби къачIазе биччараб гIарац бикъиялда хурхун.\nГьеб капиталияб ремонт гьабиялъе хIажалъулел харжазул цо бутIа гьел минабахъ гIумру гьарун ругел гIадамахъаги бакIаризе хIукму гьабун буго Россиялъул гьел минаби къачIаялъул фондалъ. Амма гьеб гIарац кьезе разилъулел гьечIо гIемерисел Дагъистаниял.\nЧанго соналдасан гурони жидер мина къачIазе ирга щолеб гьечIила, гьеб мехалдалъагIан чанги жо букIине бегьулила, гьеб жидехъа бакIарараб гIарац тIадтараз цойгидаб пачалихъалъул гIарац бикъарабго гIадин бикъизе бегьулин абулеб буго гIадамаз. Гьебго пикру буго МахIачхъалаялда ХIажиевасул къотIноб 154 минаялъур гIумру гьабун ругезулги.\nДиваналдеги ахIун жидехъа гьеб гIарац бахъизейилан коммуналиял хъулухъазул хIалтIухъаби лъугьани жидеца гьеб программаялдаса инкарги гьабун жидецаго къачIалила минайилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе гьений гIумру гьабун йигей Лидия Савельевалъ.\nЛидия Савельева: «Капиталияб ремонт гьабизейилан нижехъа бакIарулеб 273 гъурущ гIадада кибе унеб бугебали лъачIого гьородахъ биччазе ккей дие цIакъ захIматаб иш буго. Дица гьаб миналъуб 43 сон бана, гьебщинаб заманалда пачалихъалъ лъабго нухалда къачIан батила гьаб, гьебгицин тIаса-масаго. ХутIанщинаб жо гIадамаз жидецаго гьабун букIана. Гьеб капиталияб ремоналъул фондги гIуцIун гьелъул хIалтIиялъул бицун гIарац кьезе кколин гьенибейилан абун нижеде аскIоре гIадамал рачIун хадун нижеца абун букIана цохIо тIох хисейин минаялъул, тIокIаб жо гьабичIониги кIваричIилан.\nАнкьго-микьго сон ана гьелдаса нахъе гьелъулги хIасилго ккечIо. НуцIагIан жо нижер минаялъуб гьезги хисичIо. Гьанже гIемер тIаде хьвадун гIарац кьейилан, кьечIони диваналде гIарза хъвазе бугин нужеданилан абун гьезул чагIаз бетIер сверизабизе байбихьараб мехалда минаялъур ругелщинал чагIиги данделъун нижеца хIукму гьабуна гьеб программаялда гъорлъа нижер мина нахъе бахъейилан тIалаб гьабизе ва лъикIилан ккараб хIалалъ гьеб нижецаго къачIазе.\nГьелъие хIукуматалъ биччараб гIарцул бутIаги тIалаб гьабизе. Гурони гьабилеб гьабилареб лъалареб гьеб ремонталъе гIарац кьезе регIун гьечIо ниж. Жидедаго тIадаб хIалтIи гьабизе гьел гIедегIуларо, амма гIарац бакIаризе документал росун рачIине рекерула».\nДагъистаналда бищунго кIудиязул цояблъун кколеб бакIал ралеб «Столица» фирмаялъул юрист ва консультант МухIамадов Камилица «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда лъазабуна гьеб коммуналиял хъулухъазул системаялда бугеб коррупциялъ гIадатиял гIадамазе чанго азарго гъурщил зарал гьабулеб батани, жидер гIадал фирмабазе миллионазул зарал гьабулилан.\nРишват кьечIого цIирарал минабахъе коммуникациял рачине риччаларин лъугьунила гьел, гьелги диваналде кьун гьеб иш рагIалде бахъинегIан чанги заман унила, ричичIого жидер рукъзалги хIутIулила, гIемераб гIарацги гьоркьоб унилан.\nКамилил пикруялда рекъон гьеб системаялда бугеб коррупция лъугIизе ккани ва гьел лъикI хIалтIизе ккани пачалихъалъ хасал компаниязухъе кьезе ккола гьеб иш. Чанго компания бугони, гьезда гьоркьоб конкуренцияги букIунила, гIадамазе гьелдасан цIикIкIун пайдаги букIине бугилан. Гурони улкаялъу монополия гьеб коммуналиял хъулухъазул системаялда бугебгIан мехалъ гьениса гIарац бикъи лъугIизе гьечIилан.


Россиялъул армиялде ахIуларел дагъистанияз нух Сириялдехун босулеб буго\nПачалихъияб Думаялъ инкар гьабуна Сириялде рагъизе унел гIадамал Россиялъул паспортаздаса махIрум гьаризе. КIигогIан моцIалъ цебе Думаялде гьединаб пикру битIун букIана Дагъистаналъул парламенталъ. Россиялъул Конституциялъул 6 статьяялда рекъон, улкаялъул гражданин махIрум гьавизе бегьулев гьечIо гьеб гражданлъиялдаса яги гьеб хисизе бугеб ихтияралдаса.\nДагъистаналде щвезегIан гьединабго пикру загьир гьабун букIана Чачан Республикаялъулгун Ингушетиялъул бутIрул Рамзан Къадировасгун Юнус-Бек Евкуровас.\nДагъистаниял Сириялде рагъизе иналъе гIиллабазул цояблъун рехсолеб буго ахираб заманалда республикаялдаса гIолохъаби Россиялъул армиялде ахIунгутIиги. Рагьун абичIониги, гьелъул магIна кколин дагъистаниязде божилъи гьабунгутIиян рикIкIуна республикаялда. Кавказалдаса гIолохъабиги Россиялъул цогидал регионаздаса гIолохъабиги рагъиялъул, гьезул рагIи данде ккунгутIиялъул мисалал рукIунаан церехун. Гьедин гьанже армиялде ахIулезул къадар цIакъго дагьлъана Дагъистаналда (гьелда мадугьалихъ ругел цогидал республикабаздаги).\nАмма гIодоса-эхедего рагъухъабазул хасият букIиналъ дагъистаниязе къваригIун букIунин рагъ-мучалда гъорлъ рукIине, кодоб ярагъ кквезе. Гьелъги лъавукълъиялъги унел ругин цо-цоял Сириялдеян абуна ГIумаров ХIайбулаца. Гьев ккола ярагъги гIодоб лъун, халкъ ракълиде ахIизелъун Хасавюрталда гIуцIараб комиссиялъул нухмалъулевги бакIалъул администрациялъул нухмалъулев хисулевги.\nГIумаров ХIайбула: «АхIулел гьечIо гьел армиялде. Гьединлъидал адаптациялъул комиссиялда цо васас абуна (мун щай Сириялде ун вукIаравин гьикъидал) жиндие бокьун букIанила ярагъги кодоб ккун, хIукуматалъул солдат хIисабалда вукIине.\nГьединанго гьесулго гьудул, мадугьалги, ун вукIана довего. Чачанав ккола гьев. ГIачиялги хьихьун вукIунаан гьев. ГIарац кибе балебани лъаларев чи вукIаравани, батIияб жо букIинааан. Гьединан букIана чанго соналъ цебехун. Гьанжейин абуни батIалъи гьечIого киналго унел руго – бечедал-мискинал. Чорхолъ бугеб адреналин кибе рехилебали лъаларого ругел чагIи унел руго».\nЭР: «Нахъе рачIунел ругелищ гьел? Гьанже риччалел ругищ гьел гьанире?»\nГIумаров ХIайбула: «Риччалел ратила. Цо-цояз абула нахъе риччалел гьечIин гьелилан. Амма риччаралги рихьулел ругелъул, рачIунги ругелъул. Пачалихъалъул къануналда рекъон туснахъалда рукIине разиялги рачIунелги руго. Доба бугелда ракI рекъечIого тIадруссун рачIунелги руго».\nГIумаров ХIайбулаца нухмалъи гьабулеб комиссиялъ квербакъун гьанже эбел-инсуда аскIор паракъалъун руго цо-цо гIолохъаби. Гьедин Сириялде ун тIадруссаразда гьоркьор руго цIар рагIарал спортсменалги, студенталги, гIадатиял хъизаназдаса лъималги. Комиссиялда ругел психологалги, къанун цIунулелги чIорого хIалтIулел руго. Гьедин цо-цо мехалда цо-цо чагIаз гьездехун тIаса-масагояб бербалагьиги гьабулеб буго.\nХасавюрталда къанун цIуниялъул идараялъул цо пуланав хIалтIухъанасул рагIабазда рекъон, Сириялде хIукуматалъул аскаразда данде рагъизе арал гIолохъаби кантIун, ракIбухIун ругони, гьез квербакъулеб буго гIагарлъиялъе гьел тIадруссинаризе. Амма би тIад бугони, жидеца гьезда тIасан хIучч цIалиланги бичIчIизабуна дов чияс.\nРуго гIадамал къанун цIунулел хъулухъазда божилъиги гьабичIого, жалго Сириялде ун гьениса жидер чагIи нахъе тIалаб гьаризе хIалбихьулелги. ЭР-лъухъе щварал баяназда рекъон, гьеб ишалъе цо млн гъурущ хIажалъулеб буго гьезие – чи вичун восизе.\nАмма Хасавюрталдагун Дербенталда ва МахIачхъалаялда руго хIужаби жидерго васал яги гьелги чIван нахъе хутIарал лъудбигун лъимал нахъе рачине арал эбел-эмен Сириялдагун Туркиялда чанго моцIалъ туснахъ гьаруралги.\nСириялде гIадамал цIалеб аслияб къуват мажгитахъ гьарулел вагIзабазулъ бугин рикIкIунаан дагьалъ цебегIанги. Гьедин къанун цIунулез чанго мажгит къана республикаялда. Масала, МахIачхъалаялда Котровасул къотIноб. Гьединго къазе хIадурлъулеб букIана Венгриялъул рагъухъабазул къотIноб бугеб мажгитги. Амма жал ИГИЛалда данде чIун ругилан интернеталдасан гьелъул вакилзабаз лъазабуралдаса гьеб жибго тана. МахIачхъалаялда Котровасул къотIноб бугелдаго релълъараб гIадаб мажгит Хасавюрталда Северная абулеб бакIалдаги бугин бицана ЭР-лъе къанун цIунулел идарабазул хIалтIухъанас. Гьениса ИГИЛалде 40 чи анила вагъизе. Гьеб мажгиталъул дибирги – Иляс - гьабсагIаталда туснахъ гьавун вуго.\nПалхIасил, мажгитахъ гьарулел вагIзаби интернеталъ хисун руго гьанже.


Гьеб поэзия бичIчIунгутIиялъул гIаламатищ, ялъуни лъалаго лъугьинчIел бакIал цIалулелищ, яги пуланав шагIирасе рецц гьабулаго кинаб мухъ гъосул рехсаниги гIадамазда бичIчIуларо, цебе ккараб рехсани гIолин абураб хIисабищали лъаларо?\nАмма гьаб пикру буго цохIо дир пикру. ГIажаибаб жо буго адабиятги поэзияги. Макъсуд ЗайнулгIабидовасдаса Пушкин гьунар вугин чIезабулеб формула гьечIо, гьеб гьунар абураб жо борцунеб роценги гьечIо. Гьединлъидал поэзиялда хурхун абунщинаб калам буго субъективияб пикру.\nБайбихьилин кIудияв шагIир Расул ХIамзатовасдаса. (ЦохIо гьари буго Расул ва каканин мацIал гьаруге). Расулил бищунго загIипал кучIдул руго кочIохъабаз ахIулел кучIдул. Батила, гIакъилабги, гъваридабги пикру бакъаналда рекъезабизе рес гьечIолъи. Амма кинго бичIчIуларо машгьурлъи щай тIадагьаб сариналъе щолеб, гъваридаб шигIруялъе щвечIого. Кин кочIое ахIилеб масала:\nДун нилъер кьурабахъ валагьун вуго,\nХерав бурятияв Буддахъ киниги.\nЧчугIил гIинги босун гIенеккун вуго,\nГIурул чваххиязухъ Бетховен гIадин.\nКин ахIилеб гьадинаб кечI? АхIила «Гуро гьитIинаб гьечIо, гьудулзаби, Дагъистан», «Нилъер киназдаго цохIо цIар буго», «Дир анищ». Гьел живго Расулил даражаялъул шигIраби гуро, гьел руго гъасда цIадухъ ахIулел сариназул даражаялъул кучIдул.\nГьел бищун машгьуралги руго. Дун дагьавго темаялдаса рикIкIалъун ватана. Щибха бугеб хутIарал шагIиразул ва шигIрабазул? Дица тамашалъи гьабула машгьурав шагIир МухIамад АхIмадовасул киназго такрар гьарулел ва шавкъалда данделъабазда гъос жинцаго цIалулел мухъазул. Гьале гьел:\n«Дун авараг гуро, аварав вуго\nАпараглъун къояз къватIив тIамурав…»\nАстагъфируллагь… Лъица асда мун авараг вугин дагIба балеб бугеб? ЦохIо рагIаби рекъон рукIин гурони, пикру хIажалъулелъул кочIое. Щай АхIмадовас щибаб данделъиялда гьаб чIанда цIалулеб анцI-анцI лъикIал кучIдул ругев поэтас? ТIири поэзиялъул бичIчIуларел гIадамаз магIнаго бичIчIичIого такрар гьарулел рихьун. АхIмадовасул руго устар СагIид-Афандиясе хъварал мухъал:\n«ГIумруялъ чIвалеб мехалъ, чIваге цIвабзазда гIайиб.\nЦIадулал берал рацIцIун, рацIцIалго ралагьулел.\nДунял къварилъарабго къире зодихъе горду,\nЗонода хъвараб накъищ бакъул чIораз угьизе…»\nУнго-унгояб поэзия! Пикруги каламги рекъараб асар. Устарасде хъварал рикIкIен гIемерал ва гIодобегIанаб даражаялъул сариналъ билараб хIакъикъияб шигIру. Поэзия бокьулез кIвар буссинабуни лъикIан.\nГьелдасаги дица гIажаиблъи гьабуна саламатал хъвадарухъабаз лъикIаблъун тIаса бищун тIахьаздаса тIахьазде гочунел ва газетазда ГIабасил МухIамадил творчествоялъул анализ гьабулаго рехсолел поэтасул мухъазда:\n«Дирни дир цIарги буго,\nДир инсул цIарги буго.\nМиллатги халкъги буго,\nХалкъалъе дунги вуго»\nМакъалаялдаса макъалабазде гочунеб буго гьаб ункъго мухъ "хIикматаб" поэзия гIадин. ГIисинлъималазул кечI гIадаб жо бугоха лъикIав поэтазсул ва аваразул бищунго гьунар тIокIавин рикIкIунев драматург ГIабасил МухIамадил гьеб. Гьанже рачIина ГIадаллоде. Гьес къанагIат гурони биччалароан къачIачIеб тохаб калам.\nДица ГIадаллое гьабураб критикаялъе жаваб кьун макъала хъван букIана журналист Идрисов МухIамадица. ЛъикIаб макъала букIана «Дие цIа бокьула, кIкIуй бокьуларо» абураб цIаралда гъоркь. Дица рехсолел ГIадаллол гъалатIалги щущахъ риххизарун, Идрисовас макъала ГIадаллол рагIабаздалъун лъугIизабуна:\n«ГIадада гуро шагIирас хъвараб:\nДие цIа бокьула кIкIуй бокьуларо,\nКьун буго хасият хисиларо гьеб.\nХирияб дие - цIум, цIакъ рихараб - гIункIкI,\nГIумру гьелда ина, инша Аллагь дир…».\nИдрисов МухIамадица гьал мухъал рехсарабго дица хIисаб гьабун букIана гьев гьунар тIокIав журналист, лъай бугев чи вугони поэзиялдаса рикIкIадав чи ватилин, гъорлъа рищун (дир пикруялда) бищунго лъугьинчIел мухъал рехсолев.\nГIадаллое цIум хиралъун хутIараб гIалам гIункI берцин бихьунищ асда рихьарал? ЦIаялдаса жиндие кIкIуй бокьулин абулев чи чан ватилев? Гьал мухъаз дида ракIалде щвезабуна салатавиязул цо кепаб аби: «Цо азаралдаса (хIалакъалдаса) азарго кьарияб лъикI чахъу» абураб. Гьебго жо такрар гьабулеб буго шагIирас, гьебго такрар гьабулеб буго сверухъ ругезги.\n«ГIагараб Дагъистан, дур жан, берцинлъи\nВа дур чIухIиялъул хIуби букъулел\nХIапарабаз вуго дунги кваналев…»\nГьалги руго ГIадаллол мухъал, тIад калам гьабизе бакI гьечIо пикруялда ва каламалда, гьал такрар гьарулев чиго рагIичIо. Дун мекъи ватани ва жеги магIарул кучIдул цIалулел чагIи хутIун ратани бокьилаан лъикIалги рекъечIелги кучIдул нижехъеги ритIани.


Пионер - лъималазе мисал » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Молодежь - ГIолохъанлъи » Пионер - лъималазе мисал\nПионер - лъималазе мисал\nДобавил(а): istina от 30-05-2016, 10:25\nРакIбацIцIадав инсан куцазе ккани, гьев лъикIаб ишалде машгъуллъизавизе ккола ТIоцересел галаби\n1922 соналъул 19 маялда тIолабго Россиялъул комсомолазул кIиабилеб конференциялда къабул гьабуна киса-кирго пионеразул отрядал гIуцIизе ккелин абураб хIукму. Гьебго соналъул октябралда РКСМалъул щуабилеб съездалда тIадаблъун гьабуна пионеразул отрядал цолъизариялъул иш. 1924 соналда гьеб цолъиялъе кьуна В. И. Ленинил цIар ва 1926 соналда гьеб хисана "В. И. Ленинил цIаралда бугеб тIолабго союзалъул пионеразул гIуцIи" абун.\nТIоцере гIуцIарал пионеразул отрядал хIалтIулел рукIана заводазул, фабриказул, учреждениязул комсомолазул ячейкабазда, гIахьаллъулаан субботниказда, кумек гьабулаан лъавукълъиялда данде къеркьезе.\nПионеразул коллективазда тIибитIун букIана рагъулгун оборонаялъулаб хIалтIи: гIуцIун рукIана гIисинал кьвагьдохъабазул, санитаразул, бухьенчагIазул кружокал, тIоритIулаан рагъулалгун спортивиял хIаял. КIудияб ВатIанияб рагъул соназда гIуцIана тимурилазул хIаракатчилъи. Тимурилаз кумек гьабулаан фронталда ругезул хъизамазе, ракIарулаан даруял хурдул, махх-мачI, танкабазул колонна гIуцIиялъе гIарац, хIалтIулаан ахакьгун хурзабахъ. Пионераллъун росулаан школазул цIалдохъаби ва пионерлъун вахъин рикIкIунаан къадруяб, коммунистазулаб жамгIияталде тIамулеб тIоцебесеб галилъун.\nПионеразул гIуцIиялъ хIалтIизарулаан берцинал гIаламатал: каранда балеб гIаламат - цIва, багIараб галстук, щибаб школалда букIунаан пионеразул хасаб рукъ. Гьениб дружинаялъул байрахъ, къали, зурма, къадада ран рукIунаан ХIурматалъул грамотаби ва цогидалги шапакъатал. БитIараб къимат кьолеб бугони, пионеразул гIуцIияз гIемерал ишал гьаруна, хасго инкъилаб бергьарал тIоцересел соназда, бахIарчилъи бихьизабуна КIудияб ВатIанияб рагъда. Гьеб тарих киданиги кIочене бегьуларо.\nАслияб къагIидаялда сундеха буссинабун букIараб пионеразул гIуцIиялъул хIалтIийин абураб суалалъе жаваб щола гъоркьехун кьурал пионеразул законал цIалидал. Пионер ВатIаналъе кидаго ритIухъав вукIуна. Пионерас хIаракат бахъула рагъул бахIарзазда ва хIалтIул церехъабазда бащалъизе.\nПионерас кIочене толаро рагъда хваразул цIарал ва хIадурула ВатIана цIунизе. Пионер цIалулъги, хIалтIулъги, спорталъулъги кидаго цеве вукIуна. Пионерасул сундулъго гIадлу букIуна. Пионер ккола яхI-намус бугев ритIухъав гьалмагъ. Пионер - лъикIав гьалмагъ ва октябрятазул цевехъан.\nПионер - ракIбацIцIадав инсан. ЦIияб тарих, цIияб къисмат\nУнкъоялда анцIабилел соназда биххана СССР, кIалагъоркье чIвана пионеразул гIуцIи. КватIичIого улкаялъул тIалъиялда бичIчIана школлъимал цо пикруялде, гIакълуялде, жамгIияталъе пайдаял ишазде руссинаричIого гIолареблъи. Гурони, гьел мекъаб нухдасан ине бегьулеблъи ва гьезие битIараб тарбия кьезе захIмалъулеблъи. ХIалбихьулеб букIана пионеразул гIуцIи цIигьабизе, амма цебе рукIарал гIадал гIолилазул ва лъималазул идараби гIуцIун бажаричIо. ГIуцIана гьелда релълъа-рекъарал лъималазул цолъаби ва гIуцIиял. 1992 соналда гIуцIана лъидаго ва сундаго бачIеб "ЦIияб Цолъи" абураб лъималазул жамгIияб пионеразул гIуцIи. Жакъа республикаялда школлъималазул гIуцIабазул бугеб ахIвал-хIалалъул бицана ДРялъул Лъай кьеялъул министерствоялъул лъималазе ва гIолилазе тIадеги лъай кьеялъул ва социалияб рахъалъ гьел цIуниялъул управлениялъул начальникасул заместитель Ирина ХIайбулаевалъ.\n"2015 соналъул 29 октябралда РФялъул президент В. Путиница гъулбасана "Российское движение школьников" абураб ТIолгороссиялъул жамгIиябгун пачалихъалъулаб лъималазулгун гIолилазул идара гIуцIиялъул указалда гъоркь. Гьеб идара гIуцIиялъул аслияб мурад ккола гIун бачIунеб гIелалъе тарбия кьеялъул мурадалда гьабулеб политика лъикIлъизаби ва лъимер куцай. Исана 15 апрелалда ДРялъул Лъай кьеялъул министерствоялда тIобитIараб конференциялда хIукму гьабуна "Российское движение школьников" абураб тIолабго Россиялъул жамгIиябгун пачалихъияб лъималазулгун гIолилазул идараялъул кьучIалда Дагъистаналда регионалияб отделение гIуцIизе, къабул гьабуна устав. Бищунго гIемерал лъимал гьоркьоре унеблъун рикIкIуна "Ирсилал" абураб жамгIияб идара. 2014-2015 соназда республикаялда букIана 482 лъималазул жамгIияб цолъи. Гьединго, республикаялда гIуцIун буго "Юность Дагестана" абураб лъималазул ва гIолилазул идарабазул федерацияги. Гьелъул буго жидерго гIаламат, атрибутика ва Россиялъулги Дагъистаналъулги байрахъазул цолъиялъул бицунеб ункъкьераб галстук".\n19 маялда республикаялъул гIемерисел районазда гIатIидго тIобитIана пионеразул байрам. Амма республикаялъул даражаялда гьеб байрам тIобитIичIого теялъе ккараб гIиллаялъул гьадин бицана "Лъималазул ва гIолилазул жамгIиял гIуцIабазул" директор Людмила СагIидовалъ:\n- Республикаялда гьечIо тIолабго Дагъистаналъул лъималазул жамгIиял гIуцIабазул гIаммаб идара. Гьеб гуребги, районаздаса пионерал гьеб байрамалде рачине гьечIо гIарац. Гьедин бугониги, республикаялъул киналго шагьаразул ва районазул школазда тIоритIана байрамалъулал данделъаби. Каспийскиялдаги тIобитIана лъималазул жамгIиял гIуцIабазул къоялъе сайгъат гьабураб рохалилаб данделъи. Гьенир гIахьаллъана шагьаралъул лъималазул жамгIиял гIуцIаби, шагьаралъул батIи-батIиял идарабазул вакилзаби.Байрам рагьана шагьаралъул бетIерасул заместитель Людмила Левицкаялъ. Гьелъ бицана шагьаралда ругел лъималазул гIуцIабазул. Гьединаб 12 гIуцIи буго Каспийскиялда, гьезда гьоркьобе уна 4,5 азарго лъимер. Людмила Левицкиялъ баркала кьуна лъималазе ва гьезул гIуцIабазе сундулъго кумекалъе ратулел лъималазул творчествоялъул рукъалъул методист Ольга Мусанабиевалъе, Пайзанат Абачараевалъе, Гюльнара Селимхановалъе. Байрамалъул ахиралда лъималаз бихьизабуна концерт.\nГазета №: 21, от 28. 05. 2016 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.\nКъокъгоЛъимал цIуниялде ахIулеб къоРии кин тIамилеб?Дагъистаналъул гIадатазе хилиплъизе бегьулароНилъее хIажат буго гьудуллъи


Дон Хуанил ракIалдещвеязулъ «лезгинал»\nГIажаибаб къисматалъул Испаниялъул офицерас щиб гьабулеб букIараб Кавказалда?\n«Кавказалъул гIемерисел халкъалго гIадин, лезгинал, гьитIинаб къоялдасаго нахъе, ккола гьунар тIокIал кьвагьдохъаби». Гьедин абуна Кавказалъул халкъазул гIумруялъул хIакъалъулъ лъай бугев Испаниялъул офицер дон Хуан Ван Гален граф Перакампосица (1788-1864). (Нилъеда лъала, гIурусазги къватIисел улкабазул вакилзабазги «лезгиналин» абулаан Дагъистаналъул тIолалго мугIрузул халкъазда. – Ред.).\nХуан Ван Галенил умумул ккола Бельгиялдаса. Гьес хъулухъ гьабулеб букIана Испаниялъул армиялда. Рехсараб улкаялъул къирал Фердинанд VII-лесде данде гIуцIараб ишалда гъорлъ гIахьаллъиялде щаклъиги ккун, Ван Гален тIамун вуго туснахъалде. Гьениса 1818 соналда гьев лъутула Россиялде. Эмиграциялъе Россия тIасабищиялъе гIиллалъун ккун батизе буго «испаниязул пикруялда рекъон, Россия букIана Испаниялъулгун киданиги дандеккунгутIиял ккечIеб ва гьалбадерил хIурмат гьабиялъул рахъалъ лъикIаб пачалихъ». Хадусеб соналда, жиндир ракьцояв Нухазул бухьеналъул управлениялъул нухмалъулевлъун вукIарав генерал А. Бетанкурил квербакъиялдалъун, Ван Гален лъугьуна Нижний Новгородалъул 44-абилеб драгуназул полкалда майорасул чиналда хъулухъ гьабизе. Полкалъ хъулухъ гьабулеб букIана Кавказалда. Гьелдаса нахъе Кавказалда хъулухъалда вукIуна гьев ва гьениб араб жиндирго гIумруялъул хIакъалъулъ гьес бицуна 1830 соналда Лондоналда къватIибе бахъараб «Хъвай-хъвагIаял» абураб тIехьалда.\nГьес тIехьалда загьир гьабула XIX гIасруялъул авалалда Кавказалда букIараб рагъулабгун политикияб ахIвал-хIалалъулги Россиялъул стратегиял мурадазулги хIакъалъулъ хасаб пикру. Кавказалъул рагъулъ Россиялъул самодержавие ритIухъаб букIиналде кинабгIаги щаклъиги гьечIо гьесул.\nГьесул пикруялда рекъон, империялъ бачIуна мугIрузул халкъазе цебетIейгун цивилизация. Гьес тIехьалда бицунеб гьечIо гьеб цивилизациялъул мурадалда хIалтIизарулел рукIарал вахIшиял къагIидабазул хIакъалъулъ, щайгурелъул Европаялъул цIалдолес Россиялъул нухмалъиялде гIайиб-гъвел гьабунгутIизе. ГIемераб жо бихьизеги лъугьа-бахъунеб бичIчIизеги гьунар бугев испаниялъуласда бихьулеб букIана гIицIго «рагъул минаялъул» къватIисеб рахъ ва гьесда лъалеб букIун гьечIо Кавказалъул рагъул тIолабго жанисеб рахъ, ай балъгоял мурадалгун гIиллаби.\nНилъеда гIемер дандчIвала гIурус солдатасе рецц-бакъ гьабурал мухъал. Амма тIубанго батIияб асар гьабула, жиндир ишцояздаги магIарулаздаги хадуб кIваркьун халкколев Испаниялъул офицерас жиндирго пикраби загьир гьарун хъварал мухъал цIалулеб мехалда.\n«Лезгинасе цIакъ бокьула жиндирго чу, – ян хъвалеб буго Ван Галеница Дагъистаналъул магIаруласул хIакъалъулъ, – ва гьев божула Аллагьас чу чиясе кьун букIиналде – гьесул реццги битIккунгутIиги бащад бикьиялъул мурадалда. Лъимерлъудасаго куцала гьев чотIахъанлъиялъеги, ярагъ хIалтIизабизеги ва, бищун цIакъал Европаялъул кьвагьдохъабиго гIадин, гьесул ракIчIараб букIуна, жинца кьвагьараб таманчаялдаса гулла яги чIорбутIалъусан речIчIараб чIор гIужде щвеялде. Гьезул тункIил калибр нилъералдаса дагьаб буго, амма гьелъул хIарацогун бащдалъ цIикIкIараб буго Европаялъул армиялда ругел тункIазулалдаса, гьединлъидал гулла рикIкIаде щола. Рахча-хьварал бакIаздасан гьоркьоса къотIичIого кьвагьдолел гьезул гуллби гIажаибго гIужде щола кидаго. Гьеб кьвагьдеялъ гьарула, Европаялда киданиги лъаларел гIадинал камиялги; гьез кIвар гьабуларо рагъулаб гIадлу-низамалъулги гIарадабазулги. Гьелде тIадеги, гьезухъа бажарула жидеде данде битIараб гIарадаялъе хъулухъ гьабулел солдатал гIужилго чIвазеги. Гьужумалде рачIунел ругониги, нахъе къалел ругониги, гьел кидаго ахIдола-чIичIидула, гьелъие гIиллалъунги ккола гьезул къуркьи гьечIеб фанатизм. Пуланаб бакIалда рагъ гьабулеб мехалдаги, мугъзада нахъа жидерго халатал тункIалги ран, гьел цоцалъ гъункула ва тIад буртина жемараб квегIаб квералъ нахъчIвала хвалчадул кьаби ва гьелдаго цадахъ кваранаб квералъ данде рагъулезде речIчIула ханжар. Къо-къаб манзилалда рагъулаго гьезул гIужиллъиги тирилъиги хIисабалде босани, ханжар речIчIарав чи къанагIат гурони чIагоги хутIуларо. Гьезул начальниказда букIуна гвангъараб къолденги, шлемгун шишакги, гIарцуцагун меседалъ къачIараб багьа хирияб ярагъги, гьединабго бечедаб ретIелги. Жидехъе щвараб бакI цIунулеб рагъулъ гьезухъ кодор рукIуна аварагасул хIадисал тIад угьарал байрахъалги».\nВан Галение хIалхьи щвечIо Кавказалдаса ун хадубги. 1830 соналъул сентябралда гьев гIахьаллъана Бельгиялъул революциялда, голландиялъулазде данде рахъаразул бетIерлъуда. 1836 соналда, Испаниялда вукIаго, дивизиялъул командирлъун вугев гьес бергьенлъи босана къираласул политикияб партиялъул вакилзабазда тIад. Конституция тIадбуссинабиялъул мурадалда гIуцIараб балъгояб ишалда гIахьаллъунилан абун, гьев жанив тIамула, амма кватIичIого эркен гьавула ва тола Каталониялъул генерал-капитанлъун. Гьес къинабула 1842 соналда ккараб Барселонаялъул мятеж ва гочуна Англиялде. 1845 соналда тIадвуссуна ватIаналде.\n«Европаялда политикиябгун ра-гъулаб карьера гьабизе рес букIарав Ван Галеница жиндир тIехь хъвана, кIиго соналъ Россиялдаги вукIун, северияб империялда лъугьа-ба-хъаралъул ва жинда бихьаралъул хIакъалъулъ хIалбихьи загьир гьаби хIисабалда. Хъвана гьеб бихьанщинаб жо жеги рекIелъ чIаго букIаго.\nКавказалъул рагъул хIакъалъулъ бицунеб гьесул тIехь ккола Европаялъул гуревги цIалдолесе мухIканаб асарлъун. Гьеб буссинабуна Европаялъул гIемерал мацIазде – гьездаго гьоркьоб паранг мацIалдеги – ва гьеб цIалулеб букIана Россиялдаги».\nИспаниялъул офицер дон Хуан Ван Гален граф Перакампосил «Хъвай-хъвагIаял» абураб тIехьалъ мустахIикъаб бакI ккола Кавказа-лъул историографиялда.\nПрочитано 143 раз\tПоследнее изменение Вторник, 29 октября 2019 10:18\nДругие материалы в этой категории: « Гъазигъумекдерил Сурхай-хан II\t«… Жалго щапаниги, нилъер щивасулъ Шамилил тIокIаб рухI хIалтIулеб буго» »\n12:07, 06 июля 2020, 8\n12:04, 06 июля 2020, 9\n11:48, 06 июля 2020, 13\n11:43, 06 июля 2020, 9\n11:34, 06 июля 2020, 10\n10:51, 06 июля 2020, 15\n10:30, 06 июля 2020, 9\n23:34, 05 июля 2020, 78\n23:23, 05 июля 2020, 19\n23:04, 05 июля 2020, 78


Америкаялъул киноакадемиялъул «Оскаралъе» гIоло къеркьезе рес буго Россиялъул «Левиафан» абулеб фильм. Гьелда бицунеб буго жинхъа кинабго гьабун хIалкIолеб ва гурхIел лъалареб пачалихъалъул машинаялде данде къеркьолев гьитIинав чиясул хIакъалъулъ. РукIана баянал гьеб фильм Россиялда бихьизабизе гьукъизегицин рес бугин абуралги.\n«Левиафан» фильмалда Россиялъул шималияб шагьаралда гIумру гьабулев гьекъолдизе бокьулев механикасдаги гьесул ракьдал кесекалда жиндирго хасаб кIалгIа базе бокьарав гьекъолдулев шагьаралъул мэрасдаги гьоркьоб багъарула жахIда. Жиндирго кверщалидукь хIалтIулел гьес рикIкIунел руго хIутI-хъоморлъун. Жиндирго кверщаликь хIалтIулесде гьев цин бахъун ахIдолев вуго: «Дур киданиги кинал гIаги ихтиярал рукIинчIо, гьечIо ва рукIинеги гьечIо», - ян абун.\nЛъабабилев персонаж - механикасул мехтарулев адвокатас заман гIадада хвезабулоеб буго кинабго жоялда тIад релъанхъун, гIамал кIудияб къагIидаялда кинабго жо нахъ чIвалел пачалихъиял хъулухъчагIазе къануназул ва юридикиял прецедентазул бицунаго.\nГьеб киналдего балагьун, цо-цоязда ккезе бегьула тамашаб жолъун Россиялъул нухмалъиялъ гьеб фильм бахъиялъе гIаммаб багьаялдаса 35 процент гIарцул биччан букIиналда бан ва «Оскар» премиялъухъ кьеркьезе фильм битIун букIиналда бан. Гьебги щиб Россиялъул культураялъул министр Владимир Мединскияс «Россиялъул бищун тараб нухмалъи сурукъаб къагIидаялда бихьизабулел» фильмазе гIарац биччазе гьечIин лъазабун бугеб мехалда.\nЗахIматго буго Россиялъул нухмалъиялъул пикраби ричIчIине. Щиб, Владимир Мединский гIадал кIудиял хъулухъчагIазда «Левиафаналда» Путинил Россия какулеб букIин бихьичIого хутIунищ? Яги гьеб къиматияб шапакъат щвеялдалъун жиндирго хвараб халкъазда гьоркьосеб къимат лъикIлъизабизейищ бокьун бугеб Кремалъе?\nГьел суалазе жавабал кьезе бегьула Россиялда гьеб фильм бихьизабиялъул масштабалъ.\nЖивги тамашалъизавунин нухмалъиялъул галиялъин, абулеб буго «Левиафаналъул» режиссер Андрей Звягинцевасги.\nАндрей Звягинцев, "Левиафан" фильмалъул режиссер\nАндрей Звягинцев: «Патриотизмалъул бербалагьиялде щиб данде кколеб яги кколареб абураб суалалда хурхун культураялъул министрасулгун дир бербалагьи данде кколеб батиларо».\nГьес абулеб буго, гьединаб фильм бахъиялде жив гьесизавунин «Лев Толстоясул патриотизмалъин».\nАндрей Звягинцев: «Дир пикруялда, «жамгIияталъул «бецIал» бакIал, проблемаби ругел рахъал рахчизарулеб патриотизм ва жидер кинабго жо лъикI бугин, жал бищунго лъикIал ругин,жал гьайбатал ругин абулеб букIин, гьеб ккола лъавукъав, бецIав, хIакъикъат лъазе бокьуларев гьанже-гьанже балугълъиялде щварав васасул гIадаб позиция».\nГьелдаго цадахъ Звягинцевас абулеб буго, гьеб фильмалъе квербакъи гьабиялъул хIукму гьабунин сценариялъулги проекталъулги хал-шал гьабураб къадру кIудиял гIадамаздаса гIуцIараб комиссиялъин.\nКритиказул пикруялда, фильмалъул магIна гIицIго гIурусазул хIакъикъаталде данде кколеб буго. Гьеб гьединаблъун дагьлъги цIикIкIун бихьизабизе хIалкIолеб жо гурин, вальс кьурдулеб яги балалайкаялда хIалеб ци бихьизабуницинин, хъвалеб буго Британиялъул Guardian газетаялъ.\nЗвягинцевас абулеб буго, фильмалъ чIван къотIун нух ккун бугин Михаил Салтыков-Щедрин, Федор Достоевский ва Антон Чехов гIадал критикалгун сатириказул къагIидаялъулин. Цо-цо критиказ абулеб буго фильмалда Франц Кавкал къагIида хIалтIизабун бугин.\nЩай "Левиафан" гьукъичIеб Россиялда?


Элла Панфиловалъ рацIцIадал рищиязде хьулал рижизарулел руго\nГьанже Элла Панфиловалъ нухмалъулеб Централияб рищиязул комиссиялъул тIалабалда рекъон, регионалияб рищиязул комиссиялъ нахъе рахъана Москваялъул хьибилалда бугеб Барвихаялъул рищиял. Гьелъие гIиллалъун лъугьана цебеккун гьаркьал кьолеб мехалда Алексей Навальныясул пишацояз тIатIинарурал гIунгутIиял. Гьеб хIужаялдаса хадуб ракканищ нужер Россиялда ва жибго Дагъистаналда ритIухъал ва эркенал рищиял тIоритIизе бегьиялъул хьулал?\nДагъистаниязул гьединаб хьул бугищ гьечIищали цIехана «Эркенлъи» радиоялъ МахIачхъалаялдаса батIи-батIиял гIадамазда.\nБлогер ва жамагIатчи ХIажиев ХIасанил пикруялда рекъон цохIо нухалда гьеб Барвихаялда рищиял нахъерахъиялъ улкаялда гьел рищиязда хурхун бугеб ахIвал-хIал хисизе гьечIо.\nХIажиев ХIасан: «Гьел рищиял нахърахъун хадуб Навальныясул коррупциялде данде къеркьолеб фондалъул бетIерав юрист Иван Ждановасул рокъобги хIалтIулеб бакIалдаги чIухь бана къуваталъул идарабаз. Кидаялиго армиялде ине инкар гьабиялъухъ гьесда тIад гьабун букIараб такъсиргьабиялъул иш ракIалде щвана гьезда, гьебги кьочIчIое босун гьесда сверун чорокаб, нахъегIанаб информрагъ байбихьана Навальныйги опозицияги данде кколарез.\nПанфиловалъ Барвихаялда гьел рищиял нахърахъиялъул щибниги лъикIаб хIасил ккечIо. Навальныясул къокъаялда кIун батила гьелде дагьабниги тIадецуй гьабизе, амма гьебги гIададисеб иш буго. РитIухъал рищиял нилъер улкаялда гьаризе кIола, амма ритIухъал кандидатал гьел рищиязулъ гIахьаллъизе толаро. ТIалъиялъе хIажатал кандидатазе санагIалъиялъе гурони тIоритIуларел ритIухъал рищияз щиб лъикIаб хиса-басиха гьабилеб».\nЭлла Панфиловалъул хIукмуялъ рищиял рукIине кколедухъ, къануналда рекъон тIоритIилан ва унголъул халкъалъ рищаразе бергьенлъи щвелин абураб хьул гьечIо юрист Абакаров Арсенилги.\nАбакаров Арсен: «ТIалъиялъ жидерго административияб рессурс хIалтIизабичIого киданиги толаро. РитIухъал рищиял тIоритIизе кколин абун ахIи-хIурги гьабун, гIадамазда уяб жойин ккезе жал гьаризе гьел лъугьиналъ лъикIаб рахъалде щибниги хисиларо.\nГьез цере гIадин нич гьечIого гьереси бюллетенал реххун, цого чагIи чанцIулго гьаркьал кьезе ритIун гьеб базар гьабичIого тезе бегьула, амма гьеб гьабичIониги жидеего данде кковухъе рищиязул хIасилал рекъезаризе рес букIуна гьезул.\nГьединлъидал ритIухъал рищиял тIоритIулел ругин абун ххвелалги гьарун, щибниги хисизе гьечIо. ТIалъиялъ киналго бюджеталдасан харж щолел гIадамал жидеего данде кколел кандидатазе гьаркьал кьезе тIамуни, цониги оппозиционерасе бергьенлъи босизе рес щвезе гьечIо».\nКоммунистазул партиялъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул гIахьалчи МухIамадов МухIамадица абулеб буго Барвихаялда рищиял нахърахъун хадуб гьанже нилъер улкаялда ритIухъал рищиял тIоритIилин абураб хьул бакканила жиндирилан.\nМухIамадов МухIамад: «РитIухъал рищиял рукIинеги бегьулин абураб хьул бижизабулеб буго гьей Панфиловалъул хIукмуялдаса хадуб. Чанго анцIго соналда жаниб тIоцебе гьединаб хьул лъезе хIужжа щвана халкъалъе. Лъаларо, тIубан гьелде хьулги лъун гIодой риччан рукIинеги бегьиларин ккола дида.\nКиса-кирего гьанже ритIухъал рищиялги рукIинин, кинабго роцIцIунги ккезе бугин абураб хьул гьечIо, амма Барвихаялда рищиял нахърахъин гьеб нилъер бакIалъул нухмалъиялъе ишан бугин абизе бегьула. Аслияб къагIидаялъ гьезлъидал рищиязда хIармал гьарулел».\nДагъистаналъул жамгIияб палатаялъул вакил Хадулаев Шамилицаги абулеб буго Элла Панфиловалъухъ бажаринеги бегьулин улкаялда ритIухъал рищиял тIоритIунилан.\nХадулаев Шамиль: «Дагъистаналъул рищиязул комиссиялъул хIалтIухъабаз абуна дида Элла Панфилова ритIухъал рищиял тIоритIизе хIадурулей йигилан. Гьелъ хьул бижизабулеб буго сентябралда Дагъистаналда ритIухъал рищиял тIоритIизе рукIиналде.\nАмма гьелъие хIалтIизе цIакъго дагьаб гурони заман гьечIо, рищиязул комиссиял некIого гIуцIун руго, цойги гьеб системаялъул хIалтIухъабиги церего гьелда гъорлъ руго, ругьунабго къагIидаялъ хIалтIизе лъугьине руго гьелги. Гьеб кинабго хисизабизе ккани гIемераб хIалтIи гьабизе ккола гьелъ, амма кин букIаниги гьеб суалалъулъ лъикIаб рахъалдехун хиса-басиял цIикIкIун рукIин бихьулеб буго дида».\n«Черновик» газеталъул журналист МухIамадов МухIамадил пикруялда рекъон ритIухъал рищиязул бицине ккани цин Барвихаялда рищиязда рихьдае гьабураб хIукму гурони, гьединал хIукмаби къануналда рекъон киса-кирего къотIизе ккола.\nРикIкIада бугеб Барвихаялдаги, Москваялдаги гьабураб гьединаб хIукмуялъ Дагъистаналда ритIухъал рищиял тIоритIиялъе кIудияб кIварго букIине гьечIила. Республикаялда батIи-батIиял сиясатиял къокъабазда гьоркьоб конкуренция унеб бугелъул, жидерго сиясатияб кверщел цIунизелъун гьез рищиял ритIухъаб къагIидаялъ тIоритIизе ккезе руго.\nЭлла Панфиловалъ рацIадал рищиязул хьулал рижинарулел руго\nРищиял лъугIаниги гьезда сверун хIалуцин жеги лъугIулеб гьечIо\nРищиял: гIадатияб арифметикаялъул пайда гьечIо Дагъогниялда...\nКъадиров хутIизехъин вуго хъулухъалда. Щиб кколеб гьеб Дагъистаналъе?\nБарвихаялда рищиязда цебесеб хIалуцин


Дербенталъул къватIалъе ХIайдар ГIалиевасул цIар кьеялда разиял гьечIо лезгиял, амма гьесул вакьад ГIазиз ГIалиевасул цIар кьун буго цебего МахIачхъалаялъул къватIалъе. Гьеб цIарги хисизе кколищ гьанже?\nХисани лъикI: тIоцебесеб иргаялда дагъистаниязул хIурмат гьабизе ккола. 53 %\nКкеларо. Чияр улкабазул мустахIикъал гIадамазул цIарал кьей – гьеб буго гьудуллъиялъул кьучI. 27 %\nДие батlалъи гьечIо 20 %\nГьаб буго гlелмияб гуреб гlицlго нужер пикру лъазе гьабулеб цlех-рех\nГьаб бутlа гьанжеялде къан буго


Кэмэроние бокьилаан телефонияб конференция гьабизе\nКIудияб Британиялъул премьер-министр Дэвид Кэмэронил ракIалда буго 4 марталда халкъаздагьоркьосеб телефонияб конференция гIуцIизе. Гьадинаб ахIи гьес бана Россиялъул, Франциялъул ва Германиялъул церехъабазде.\nГьоркьоб лъезесеб суал – Сириялда ракълилаб къотIи ва маслигьаталъул шартIал цIунулеб куц. Кэмэронил пресс-секретарас ва цогидал вакилзабаз абулеб буго, рехсарал улкабазул бутIрузда тIадаб бугин Путиниде якъинго бичIчIизабизе гьеб суалалъул кIудияб кIвар бугеблъи.\nРекъел цIуни – гьеб бугин цохIого цо рес политикиял реформабазде нух рагьизе.\nРакълилаб къотIи-къай гьабун буго Россиялъ квербакъи гьабулеб Башар Асадил хIукуматазда ва оппозициониял къукъабазда бан. Террористикияллъун лъазарурал Исламияб пачалихъалда ва Аль Нусра фронталъул къукъабазда гьеб къотIи хурхараб гьечIо.


«Крокус Сити Холлалда» т1обит1ана «Мавлид ан-Наби» | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\n«Крокус Сити Холлалда» т1обит1ана «Мавлид ан-Наби»\nКонцертал гьарулел зал «Крокус Сити Холлалда» 29 январалъ т1обит1ана Мух1аммад Авараг с.г1.в рак1алде щвезавизелъун г1емерал бусурманчаг1и ва гьалбал рак1арараб «Мавлид ан-Наби». Гьеб т1обит1изе т1аде босун бук1ана Россиялъул Муфтиязул Советалъ, РФялъул Духовный управлениялъул х1алт1ухъабаз, Москваялъул Духовный управлениялъул идараялъ ва цогидазги.\nКиналго рач1арал гьалбал къабул гьарулел рук1ана берцинго рет1а- къарал васаз ва ясаз. Гьенибго залалда ричизе цере лъун рук1ана исламалъул ва маданияталъул рицунел г1емерал т1ахьал, ричулел рук1ана берцинал руччабазе баргъичал, курхьаби ва к1азал.\nМавлид- спектакль байбихьилалде, жидерго хъизан — лъималгун рач1аразул рес бук1ана, жидее хасго г1уц1араб программаялда г1ахьаллъи гьабизе. Руччабазда малъулеб бук1ана к1азал къазе, гьезул кверазда хнаялъ накъищалги рахъулел рук1ана.\nЛъималазе цо чанго столалда т1ад бугоан бат1и — бат1ияб къаг1идаялъ берцинал алатал гьаризе малъулел чаг1и. Цояз угьулеб бук1ана г1арабалъ Аллагьин хъвараб раг1и, цогидаз суратал рахъулел рук1ана. Лъималги улбулги цадахъ х1алт1улел рук1ана.\nГьелдаса хадуб къасе саг1ат анлъго т1обадал киналго ах1ана залалда жанире, ц1ияб ургъун бахъараб\n«Билараб васигат» абураб театр г1адин бахъараб хабаралъухъ балагьизе. Гьеб бихьизабулеб бугоан ц1ияб къаг1идаялъул 3Dги х1алт1изабун. Гьелъухъ балагьизе вач1ун вук1ана муфтий шейх Равиль Гайнутдин ва г1емерал цойгидалги.\nАслиял ролал х1азе ах1ун ругоан театралъул ва киноялъул актерал Марат Башаров, Шамиль Хаматов ва Бибигуль Актан Суюншалина. Гьеб театралда г1ахьаллъи гьабуна Дагъистаналъул миллиял театразул актераз, Татарстаналъул, Башкортостаналъул ва Ингушазул артистазги.\nЖидерго аристал Москваялде рит1ун рач1ана Дагъистаналъул Ц1адаса Х1амзатил ц1аралда бугеб театралъул актеразги, лъараг1азул актеразги ва цогидазги.Бихаразул бук1ана бат1и бат1иял пикраби- бокьанин абулел ва бокьич1ел. Гьелъие къимат кьезе бокьарал балагьизе бегьула интернеталда бугеб гьеб мавлид — театралъухъ.\nБалагье суратазул альбомалъухъги>>


Имам МухIамаднаби туснахъалда вухун вуго\nDagestan--Magomednabi Magomedov, imam of Hkasavyurt mosque\nЧанго такъсиргьабиялъул гIайибги гIунтIизабун туснахъ гьавун вугев Хасавюрталъул салафиязулин рикIкIунеб «восточная» мажгиталъул имам МухIамадов МухIамаднаби МахIачхъалаялъул туснахъалда вухун вугин, гьев хIакъир гьавулев вукIун вугин туснахъалъул хIалтIухъабазилан лъазабулеб буго имамасул адвокат МухIамадов Салимица. Гьесул рагIабазда рекъон МухIамадовасе гIакъуба кьолеб куц видеокамераялдегицин бахъун буго.\nАдвокатас бицухъе Хасавюрталъул полициялъул бутIаялда ккурав МухIамаднаби цин МахIачхъалаялъул заманалъ гIадамал жанир тIамулел туснахъалде вачун вуго. Нахъисеб къоялъ МахIачхъалаялъул цIех-рех лъугIизегIан гIадамал жанир тIамулеб тIоцесебе туснахъалде вачун вуго гьев. Гьениве щун вахъиналде цо рокъове жанивеги вачун гьесде тIаделъун руго низам цIунулел.\nСалим МухIамадов: «5-6 чияс вуханин живилан бицана МухIамаднабица. Гьезие къваригIун букIун буго имамасде гIунтIизарулел ругел гIайибазе гьев мукIурлъизе. Гьесде терроризмалъе квербакъиялъул ва гьеб ритIухъагьабиялде гIадамал ахIиялъул гIайибаллъидал гIунтIизарулел ругел. Резнал тIилаз, малал ран вухун вуго гьев.\nГьелда тIадеги накабазда чIчIезавун, хIакъир гьавулев вукIун вуго гьев. Гьеб кинабго иш видео камерабиги ругеб рокъоб жаниб гьабулеб букIанин бицана дида МухIамаднабица.\nГьел камерабаздасан кинабго гьениб лъугьа-бахъунелъухъ балагьарал гIадамал рукIун ратилин, гьезда бихьизабизелъун ургъунго инжит гьавулев вукIун ватилин гьевилан кколеб буго дида. Яги гьеб кинабго камераялдеги бахъун цониги чиясухъе хIисаб гIадин кьезехъин батизеги бегьула.\nГьенив вухун хадуб Каспийскалъул изоляторалде вачун ватана гьев. Гьенивеги виччалев вукIинчIо дун гьез, дица прокурорасухъе гIарза хъвалин абун ахIи-хIур гьабизе лъугьараб мехалда къаси ичIгоялда ворчIана дун жаниве.\nГьеб мехалда бицана имамас кинабго. Рачлихъа гъоркьа рахъалда хъахIиллъи гьечIеб, би речинчIеб бакI гьечIо гьесул. Жинда кьабурал чагIи щалали ратIа рахъизе кIвезе буго гьесда, гьезул цоясул цIарцин лъалеб буго имамасда».\nИмам МухIамаднабица туснахъалда жиндиего кканщиналъул хъван гIарза кьун буго адвокатасухъе. Гьеб гIарза Дагъистаналъул прокуратураялдеги, цIех-рехалъул идараялдеги кьун буго.\nГьединго халкъазда гьоркьосеб инсанасул ихтиярал цIунулеб «Мемориал» гIуцIиялъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул хIалтIухъабазби Россиялъул президентасда цебе гIуцIараб инсанасул ихтиярал цIунулеб комитеталде гIарза хъван буго имамасул ихтиярал цIунизе кумек гьабейлан тIалабги гьабун.\n8 апрелалда Хасавюрталъул азарханаялда аскIоб бугеб мажгиталде рузманалде рачIарал салафиязул гIолохъаби полициялъ ккун хадур, гьел эркен гьарейлан тIалаб гьабизе Хасавюрталъул жанисел ишазул бутIаялде араб бакIалда ккуна имам МухIамаднаби.\nАнкьидасан цIидахъан гьаб рузман къоялъги о Дагъистаналда халат бахъунеб буго тIарикъат гуреб Исламалалъул батIиял чвахиязда хадур рилълъарал гIадамазде тIадецуй гьабизе.\n15 апрелалда МахIачхъалаялъул салафиязулин рикIкIунеб генерал ГIумаровасул къотIноб бугеб мажгиталъуса рузманалде вачIарав 200 гIан чи ккун вугин лъазабулеб буго мажгиталъул хIалтIухъабаз. Гьез бицухъе рузман байбихьилалдего мажгит сверун ккун букIун буго цIакъ гIемер рахъулаб техникаялъ, полициялул автомобилаз ва автобусаз. Нусгониги полициялъулав вукIун ватилила гьенив, тIубараб къватгIи къан, мажгиталде унелги, гьениса рачIунелги кколел рукIанин гьезилан абурал баянал руго.\nГIадатиял полициялъулал гурониги МахIачхъалаялъул жанисел ишазул бутIабазул нухмалъулелги цойги полициялъул офицералги рукIанила гьенирилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе мажгиталда рукIараз. Гьез мажгиталъуса рачIунел цере рата-ратарал ккун рачунел рукIанилан. Полициялъулаздаги мажгиталде рачIараздаги гьоркьоб тунка-гIуси ккеялъул хIужжаби рукIун гьечIо.\nГьединго 14 апрелалъул къаси мажгиталъуса вачIунаго полициялъулаз ккун вуго ХIизб-ут-Тахрир абулеб исламияб партиялъул рахъкколев Мамедов Зураб. Гьев цевеги чанцIулго ккун вукIана низам цIунулез, гьесдаса ДНКялъе хIажатаб материал кьейилан тIалаб гьабулеб букIана низам цIунулез.\nГьеб кьезе инкар гьабулеб букIана Зурабицаги. Жиндица щибиниги такъсирги гьабун гьечIила, къуваталъул идарабазул базаялда вукIине кколев чи гурини живилан чIчIун вукIана гьев. Щибаб нухалда чанго сагIаталъ полициялдаги тун виччалев вукIана гьев.\nГьаб нухалда ккун хадуб гьесухъе ярагъ реххун бугин низам цIунулез, гьанже къануналде дандекколаредухъ ярагъ цIунияялъул гIайиб гIунтIизабулеб бугин гьесдейилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе Зурабил лъадуца.


Шамат къоялъул радал щалали лъаларел чагIаз МахIачхъалаялда кIиго чи чIваялъе гIиллалъун гIарац букIанин рикIкIунеб буго цIех-рехалъул идарабаз. Гьебго къоялъул радакь Дагъистаналъул туризмалъул комитеталъул бетIерхисулев Эльдар Назаралиев викъизехъин вукIун вуго гьесул рокъоре лъугьарал маскаби тIадхурал чагIаз. ХIакимчи тIурун ворчIун вуго, амма гьез гьесул автомобиль бикъун ун буго.\n20 июлалъул радал МахIачхъалаялъул АхIмадхан Султанил къотIноб бугеб «Валас» абураб бертаби гьарулеб бакIалда кIиго чи чIвана. ЦIех-рехалъул идарабаз «Эркенлъи» радиоялъе кьурал баяназда рекъон чIварал кколел руго МахIачхъалаялдаса 50 сон барав Жанай Шаихов ва 27 сон барав гьесул яцалъул вас Жанбулат.\nГьеб такъсир гьабиялъе щиб гIилла букIарабали жеги чIезабун гьечIо цIех-рехалъул идарабаз. Гьезул баяназда рекъон Шаихов вукIун вуго заправкаялъул бетIергьан. Щалали лъаларел чагIаз цебегIанго гьесухъа гIарац тIалаб гьабулеб букIун буго, амма чIварас гьеб кьезе инкарги гьабун буго. ГIарац кьезе инкар гьаби аслияб гIилла букIун батизе бегьулин гьел чагIи чIваялъейилан рикIкIунеб буго цIех-рехчагIаз.\nГьебго къоялъул сардилъ Дагъистаналъул туризмалъул комитеталъул бетIерхисулев Эльдар Назаралиевасде щалали лъаларел чагIаз тIаде кIанцIи гьабунин, гьев викъизехъин вукIанин лъазабулеб буго Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъ. Гьезул баяназда рекъон Дагъистаналъул Сулейман – Стал мухъалъул Сардаркент росулъ Назаралиевасул рокъоре лъугьун руго кодоб ярагъгун маскаби тIад хурав ункъгояв. Гьез рукъалъул бетIергьанасе хIинкъабиги кьун гьесул Мазда автомобиль бикъун буго, живго хIакимчиги лъикI вухун вуго, гьелдаса хадуб гьев викъизейиланги лъугьун рукIун руго такъсирчагIи, амма Назаралиев тIурун ворчIун вуго. Гьеб тунка-гIусиялдаса хадуб чанго сагIаталдасан Хив-Хучни нухда бухIизеги бухIун батун буго бикъун араб Эльдар Назаралиевасул автомобиль. Гьел такъсирал гьариялъе кинаб гIилла букIарабали жеги чIезабун гьечIо цIех-рехалъул идарабаз.


By admin Декабрь 31, 2019 Leave a Comment on АЛЛАГЬАС МУХ1АМАД С.В Т Г1 МИГ1РАЖАЛДА АХ1И МАВЛИД СКАЧАТЬ БЕСПЛАТНО\nНаязул гьаракьалъ, наязул мац1алъ, Гьелъ маг1у гьабулеб бугилан кола: Лъаларо, МухIамад, цогиязул иш, Амма дица дирго рахъалъ абила: Не нашли то что искали? Стих Ахмад хаджи Абдулаев на аварском. Дирго росуялъухъ, дирго ракьалъухъ Рик1к1адаб зодисан валагьула дун: Удобный поиск разработок к любому уроку для учителей.\nХириял, ц1алдохъаби, муг1алимзаби, г1ахьаллъулел киналго! ГIарцул хомор Аварская песняСеребряный волк. Рокьула рокьула ,дий маг1арулал, Маг1налъун руго гьел Дагъистаналъул.\nАвар гIурухъа — Волга гIурухъе Г1ака беч1ч1ун уней эбелги йиго Огь бугеб берцинлъи, лъимал, Марсалда Бицун божиларо, бихьун гурони. Диналъул аслаби ва МухIаммад аварагасул гIумру: Лъималазда ц1ияб дарс малъи.\nАвар мацI 2 марта Стихи, Поэзия и Рассказы добавил а: Сарат МухIумаева Стих на Аварском. Гьесухъ ц1алана гьабсаг1атги Дагъистаналда Ислам т1ибит1забиялъе х1алт1улел киналго кух1амад г1алимзаби. О творчестве Магоеда Ахмедова. Гьас хъвана лъабго рокьул таватур. Метер магIарул мацI хвезе батани, Мух1ммад дун жакъаго жаниб ракI кьвагьун.\nНилъер дагъистаналда руго г1емер бат1и-бат1иял миллатал, гьезул г1емер ц1ар раг1арал хъвадарухъаби. ГIицIго борхалъуда цIумал ахIдола. Гьез ц1акъ к1удияб ва бах1арчияб х1алт1и гьабуна, х1атта жидерго г1умруялда барахщич1ого, бит1аралда бит1араб абун, халкъ мекъаб нухде ва рагъулъе биччач1о.\nПосвята в старшокласники 9 Б класу Mp3. Къана данде цаби, вахъана тIаде. Хъвадарухъанас хъвараб гьеб кеч1 Мух1амад Ибрагьимовасул бакъаналда ах1ула нилъер маг1арул коч1охъанас Мух1амад —Тамир Синдикъовас.\nДун кIудияб пикру гьитIин гьабизе. Мы рекомендуем загрузить первый результат Мух1амад Х1амзаев Гьабиларищ сапар Истанбулалде Стих на аварском размером 5.\nТворчествоялъул г1адамал рук1уна рак1ал т1еренал, цойгидаздаса бат1иял бербалагьиялъул г1адамал, цоцаздехун бугеб жах1даги гьезул цойгидаздаса бег1ераб бук1уна. Дица дуй толеб буго Дица дуй кьолеб буго Хъвазе щвеч1еб коч1ол т1ехь Т1анчалъе инч1еб анищ. Гиперссылка для интернет- изданий — должна быть размещена в подзаголовке или в первом абзаце материала. Гьеб темаги аслияблъун ккола шаг1ирасул творчествоялда жаниб.\nДиналда тlад релъи | Мухlаммад аль-Гимравий\nЕсли Вам понравилась новость поделитесь с друзьями: Кеч1 биччан, коч1охъ г1енеккила. Гьал г1алимзабазул ислам т1ибит1изабизе бугеб гъира бихьарабго лъазехъин буго муг1алимасулги бук1араб гъира.\nЛъин кIанцIулеб буго ганчIазда тIасан. Пикраби кунч1ана, куркьби рижана: Абавил г1умруялъул бук1ана 82 сон. Гьедин холев вуго, хадур гIодизе.\nМАВЛИД(Г1АБДУГЪАФУРИЛ МУХ1АМАД ва БАДРУДИН) | Видео на Запорожском портале\nЦ1али лъуг1ун хадуб х1алт1ана редакторлъун. Г1умрудул къимат лъарав, къварилъиялъ к1век1арав, Къуркьулареб рак1алъулрек1араб хвалчен г1адав! Амма хоб бокьила гьаниб букIине.


Мухъал, шагьарал ва росаби: MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи » Страница 6\nMaгIарухъ » Мухъал, шагьарал ва росаби » Страница 6\nИмамасул насихIат ХIебда школалда\nМухъал, шагьарал ва росаби / Шамил мухъ\n23 ноябралда районалъул имам СиражудинхIажи АхIмадов дандчIвана ХIебда гьоркьохъеб школалъул мугIалимзабигун ва цIалдохъабазул умумулгун школалъул мугIалимзабигун ва цIалдохъабазул умумулгун. Данделъиялда районалъул имамас баркала загьир\nСагьада бодул росаби чIунти\nТарих / ЖамгIият / ЦIунтIа мухъ\nЦIунтIа районалъул шималияб рахъалда бугеб «Лъацуда» росдал советалъе Аллагьасго тIабигIаталъул бищун берцинаб ва гьелдаго цадахъ бищун хъачIаб ва согIаб бакI кьун буго. Росдал советалде гьоркьобе уна кинабниги анлъго росу. Гьел ккола ХIамайикьахъ,\nБакьагьечIиса ЧIанкIал кучIдузул хIакъалъулъ\nАдабият / Хунзахъ мухъ\nРеволюциялда цересел авар поэтазул кьеразда гъорлъ БакьагьичIиса ЧIанкIаца (Тажудиница) хIурматияб бакI ккола. ЧIанкIа ккола гIадамасул напс, хасго магIарул чIужу гIадан ва гьелъул рокьи эркен гьабиялъе гIоло феодалиялгун-патриархалиял ва диниял\nТарих / Адабият / Унсоколо мухъ\nКъурбангIали гьавун вуго гIага-шагарго 1895 соналъ. Къарахъа МухIамад-ТIагьирица жиндирго асаразулъ рехсон вугев, ГIашилтIаса ГIабдулагьилги Ханулги хъизаналъе. КъурбангIалил кьибил ккола Хунзахъ районалъул ГIахьалчIиса. ГIашилтIаги ГIахьалчIибги\nШамилил заманалъул хIаракатчагIи – Лачинилав\nТарих / Адабият / Хунзахъ мухъ\nЛачинилав гьавуна гьанжесеб Хунзахъ районалъул ХIариколо росулъ гIага-шагарго 1970 яги 1791 соналда. Цин гьев цIалун вуго гIагараб росулъ цинги – Хунзахъ магIарухъ гIатIидго машгьурав гIалимчи НурмухIамад къадида цеве. Хадув гьев цIалун вуго\nГелбахъалдаса Бегав (XVI гIасру) – нухмалъулев ва рагъул цевехъан\nТарих / Гъизилюрт (Гелбахъ) мухъ\nХVI абилеб гIасруялда Терек ва Сулахъ гIоразда гьоркьоб бугеб бакIалда лъугьана тIубанго миллияб ва политикияб ахIвал-хIал хисизабулел лъугьа-бахъинал. Гьеб букIана жеги Кавказалде Россиялъул империялъулаб квачI щвечIеб заман. Гьеб мехалъ Сулахъ\nГъизилюрт (Гелбахъ) мухъ / Фотогалерея\nЦIумада мухъ. ТIинди\nЦIумада мухъ / Фотогалерея\nБолъихъ мухъ / Фотогалерея\nУнсоколо мухъ. ХъахIабросу\nУнсоколо мухъ / Фотогалерея\nХундерил росаби. Харахьи\nХунзахъ мухъ / Фотогалерея\nБакълъулазул мугьажирзаби. Макьу кинан щолеб апараглъуда… Исана августалъул ахиралда жидер унго-унгояб ватIаналде, умумузул ракьалде, тарихияб сверуде щвана бакълъулазул Ингишо росдал мугьажирзабазул ирсилал. Гьеб 22 августалда Ингишоб\nМухIамадгIали МухIамадгIалиев : «Бакълъулазул цIар борхатго цIуне»\nСиясат / Бакълъул мухъ\nМухIамадгIали МухIамадгIалиев : «Бакълъулазул цIар борхатго цIуне». Аралда таманча речIчIани, бачIунеселъ гIарада речIчIула. Умумулъанго батараб бакълъулазул сах-саламатаб гIамал-хасияталъе ритIухъаллъун рукIаян хитIаб гьабулеб буго дица Гумбет\nТIабигIияб газихъ гIащикъал росаби\nЖамгIият / Мухъал, шагьарал ва росаби / Бакълъул мухъ\nТIабигIияб газихъ гIащикъал росаби. Токалъул хIубал, «кагътил рехъаби», ДТ-75 бульдозер… Гумбет районалъул Ветераназул советалъул нухмалъулев УхIумагъази Нажуевас бакълъулазулги тIабигIияб газалде хIажалъи бугилан абуна. Гумбет районалъул анцI-анцI\nШамил мухъ. ХIебда\nШамил мухъ / Фотогалерея\nГъуниб мухъ. Гъуниб\nГъуниб мухъ / Фотогалерея\nКазбек мухъ. Буртунай\nКазбек мухъ / Фотогалерея\nБакълъулазул росаби. Килалъ\nБакълъулазул росаби. ЧIиркъатIа\nБакълъулазул росаби. Гъоркь Инхо\nБакълъулазул росаби. ТIад Инхо\nБакълъулазул росаби. Игьали\nБакълъулазул росаби. ТIаса Гьарадирихъ


Футболданухсса ччаврил турнир |\nФутболданухсса ччаврил турнир\nЛакрал райондалий шиная шинайн хъунна хъанай дур спортрал агьамшиву ва муних райондалул хъуниминнал дуллалисса къулагъас. Аьдатравун дагьну дур личIи-личIисса байраннан хасну волейболданул, теннисрал, футболданул турнирду дуллалаву. Гьарца шинал шайссар аьдатравун дагьсса футболданул шанна турнир: райондалул школарттал дянивсса, кIулшиву дулаврил управлениялул завалунсса, Жагьилтурал кьинилун хас дурсса; къуллугърал бурж биттур буллай ливтIусса полицалул зузалтрал аьпалун хас дурсса.\n«Жагьилтал терроризмалийн ва экстремизмалийн къаршину» тIисса цIанилу лавгсса бигьалагай гьантрай Гъумук хьунни Жагьилтурал кьинилун хас дурсса турнир. Му дия цIуну бувсса ттуплий буккаврил майданнив. Спортрал ва туризмалул отделданул каялувчи Малик ХIусмановлул кIицI лавгунни, дунияллий яла сий думур спортрал тIуркIу бушивруцIун, футбол хъанахъишиву личIи-личIисса билаятирттал жагьилтал цачIунмай буллалисса, дусшиву цIакь дуллалисса тIуркIуну.\n«Аьрасатнаву футболданул дунияллул чемнионат най душиврийну му тIуркIулул сий лапра ххишала хьунни. Чемпионат нанисса гьантрайн жуламур турнир тIайла дацIаврийну гьуртту хъанахъиминнавугу гьавас ххишала хьухьунссар тIий ура. ЧIа тIий ура зунгу, Дунияллул чемпионатрай дуклакисса Аьрасатнал командалунгу тIайлабацIу», — увкунни ванал.\nГьуртту хъанахъиминнан тIайлабацIу чIа увкунни Гъумучиял Хъун мизитрал имам ХIабиб Батталовлул.\nБяст-ччаллий дурккунни арулла команда: «Гъази-Гъумучи», «Гъумучиял жагьилтал» «Хъун-Мизит-1», «Хъун-Мизит-2», Щардал, Хъурхърал, ГьунчIукьатIрал.\nМяйжаннугу турнир хьунни хъунмасса гьавасрай ва гъирарай.\nХхув хьусса командарттан ва хьхьичIунну буклай бивкIминнан буллунни райондалул администрациялул чулухасса Занази Кубок, дипломру, грамотартту ва арцуйнусса бахшишру.\nЗанази Кубок лавсунни «Гъази-Гъумучи» командалул, кIилчинмур кIану бувгьунни Хъурхърал командалул, шамилчинмур кIану – ГьунчIукьатIрал командалул.\nХьхьичIунну буклакиминнан дуллунни хасъсса бахшишру: «Лучший игрок» тIисса бахшиш дуллунни МахIаммадрасул Сулаймановлун, «Лучший защитник» – ХIажи Ибрагьимовлун (кIиягу «Гъази-Гъумучи» командалувасса); тамашачитурал чулухасса бахшишран лайкь хьунни Хъурхърал командалувасса Аьлауттин Хизиев.\nПредыдущая записьКъапкъазуллал культура – Иркутскаллал аьрщарайСледующая записьТарихрал ва культуралул гьайкаллу


ГьитIинаб росулъа кIудияб дунялалде | Интервью | Киназего гIаммаб Россия\n— ВагIалайкум салам. Масакадзу вуго къуватав речIчIухъан. Эхетун къеркьезего гIадин, гугаризеги лъалев спортсмен ккола гьев. Азиялъул батIи-батIиял промоушеназда чемпионлъунги вукIана Масакадзу. Дирин абуни, накуялъе операция гьабиялда бан, рингалде вахъинчIого букIана лъагIелгин кIиго моцI. Гьединлъидал къеркьезе вахъунелъул цебелъураб масъалаги букIана, нахъе-цеве балагьичIого, дандияв вухи гуребги, цIодорго вагъиги. План нусабго проценталъ тIубазеги гьабуна. One Championship» компания тIасабищиялъе ккараб гIилла баян гьабилалде, нилъ тIадруссине ккола дун гьаб спорталде вачIараб заманалде. ММАялъул нухде дун ккана, цIалулеб бакIалдаса витIун, Америкаялъул Цолъарал Штатазда практикаялда вугеб заманалда. Гьениб тIоцебе байбихьана джиу-джитсуялде хьвадизе ва рехсараб пачалихъалъул даражаялда тIобитIараб чанго чемпионаталда бергьана. Гьелдаса хадуб менеджерас дие тIасабищана Япониялъул DREAM компания. Гьениб чанго бергьенлъиги босун, 2013 соналдаса нахъе цеве вахъунев вуго One Championship гIуцIиялъ тIоритIулел турниразда. Абизе ккола, Азиялъул промоушеназда спортсменазе чIезарун руго лъикIал шартIал ва гьединго къеркьеязухъ гонораралги кьола Россиялда кьолелдаса цIикIкIун.\n— Марат вуго къуватав речIчIухъан. Гьесул цIайиялда цеве вахъунев дунялалда бищунго къуватав щуго спортсменасда гьоркьов рехсезе бегьула Маратги. Дир хIисабалда, Маратица дандияв рикIкIинчIо, гьесул загIипал ва къуватал рахъал хIисабалде росичIо. Гьеле гьелъ гъоркье рехана Марат, Шинья Аокигун къеркьолаго. Дун дандиясдаса тIокIавги тириявги вугин абураб пикру букIине бегьуларо речIчIухъанасул ботIролъ.\n— РакIчIун абизе кIола, Азиялъул промоушенал гьездаса нахъе ккарал гьечIо. Къуватал спортсменалги, лъикIаб гIарацги, къеркьеязда сверухъ гьабулеб рекламаги — кинабго буго тIадегIанаб даражаялда. Гьенир цере рахъунел спортсменазда кIвезе буго бокьаралгун къеркьезе, хIатта UFCялъул чемпионалгунцин. Амма бичIчIуларо, щай гьел цого бакIалда чIун хутIун ругелали.\n— Цоялъ цогидалъе кумек гьабула. Тренерлъи бигьаяб иш гуро ва бокьа-бокьарасухъа гьабунги бажаруларо. Жинда цеве ругьун гьавулев спортсменасулго гIадин, дандиясул къуватал ва загIипал рахъал лъазе ккола гьесда, рингалда лъугьа-бахъунелъе къимат кьун къеркьей унеб заманалда хиса-басиял гьаризе бажаризе ккола. ГIемераб жо букIуна тренерасда бараб. Гьеб ра-хъалъ хIалбихьи букIиналъ дие бигьаго букIуна рингалдаги.\n— Турниразде хIадурлъулаго, дие кидаго кумек гьабула Мавлид ХIайбулаевас, Мурад Мачаевас, Расул Мирзаевас, ГIали Багьавудиновас, Артур МухIамадовас, Халид Асилдаровас. Гьезул сияхI халатаб буго, дица рехсана аслияб къагIидаялда кидаго цадахъ рукIунел спорстменал.\n— Нужедаги лъалеб батила, цо-цо лъугьа-бахъиназда, ахIи-хIуразда гьоркьов вукIана гьев ахираб заманалда ва гьелъул хIасилалда сакъатлъиги ккана. Гьеб сахгьабулаго ана гIезегIан заман. Гьанжейин абуни гьев тренировкабазде хьвадула ва гIагараб заманалда жаниб рингалде вахъине ракIалдаги буго. Щиб промоушеналда гьев къеркьезе вугевали жеги лъаларо.\n— 2005 соналдаса нахъе хIалтIулев вуго дун тренерлъун. Байбихьи гьабуна СШАялдаго. Хадуб МахIачхъалаялда рагьана TOP TEAM клуб ва гIемераб заманалда гьеб букIана джиу-джитсуялъул рахъалъ республикаялда бищунго къуватал клубазул цояблъун. Хадуб Камил ХIажиевас ахIана Fight Nights промоутеразул компаниялъул спортивияб школалда тренерлъи гьабизе (гьанже гьелда цIар буго Eagles MMA). Гьединго хIалтIулев вуго Москваялда бугеб «ГъалбацIил ракI» абураб эрмениязул клубалдаги.\n— One Championship компаниялъулгун букIараб къотIи-къай лъугIана, амма гьезие бокьун буго хадубккунги дун гьенивго чIезе, диргун контракт хъвазе. Дирин абуни хьул буго UFCялъулгун гьоркьоблъи гьабизе ва дунялалъул бищунго къуватаб гьеб гIуцIиялъул турниразда цеве вахъине. Гьединго ракIалда буго Дагъистаналда ММАялъул школа рагьизе ва дунялалда гьелъул цIар рагIизабизе.


ГI. Абакарова: "ГIарза кьуна, баянлъи гьечIо".\n24 августалда Садия Арслановалъе хIал гьабурав низам цIуниялъул идараялъул хIалтIухъан ГIалиев ХIабиб диваналда цеве чIезавизе вукIиналда щаклъи буго ясалъул гIага-божаразул.\nДагъистаналъул жанисел ишазул экстремизмалде данде чIараб идараялда сверухъ къо бахъанагIан гIемерлъулел руго батIи-батIиял харбал. ГIиллаги гьелъие буго гьеб идараялъул хIалтIухъанас жиндирго хIалтIулеб рокъоеги ячун Садия Арслановалда тIад хIал гьабун. Гьелъул хIакъалъулъ цебеккун бицун букIана «Эркенлъи» радиоялъ.\nИнсанасул ихтиярал цIунулезул баяназда рекъон, хIал гьабурай гIаданалъул рос вукIун вуго изнугьечIого яргъидгIуцIаразул кьеразулъ вукIарав чи ва лъагIалица цеве хасал тадбирал тIоритIулеб мехалда чIван вуго гьев. Гьаб сагIаталда гIемер хIинкъиялъ кIалъазецин кIолеб гьечIин гьей хIал гьабурай ясалда, сахлъиялъул рахъги гьелъул гьаб сагIат расги лъикIаб гьечIин бицана гьелъул гьалмагъалъ. ГIага-божараз рагьун абулеб буго гьелъул цIар Садия Арсланова букIин. Ва гьезул щаклъи кколеб буго Садияда хIал гьабурав ГIалиев ХIабиб диваналда цеве эхетиялда.\n«Эркенлъи» радиоялъ бухьен гьабуна хIал гьабурай ясалъул гIага-божаралгун. Гьелъул яц РахIмат хIалтIуда йкIун кIалъазе щвечIо. Садиял гьалмагъ, Абакарова ГIайшаца бицана Садия рокъое ячIун хадуй , гьелъул сахлъиялъеги гIакълу-лъаялъе зарал ккун букIин бихьулеб букIанилан. ХIал гьабун букIин хIужаялъе босун гIарза хъвазецин инкар гьабулеб букIанила гьелъ гIемер хIинкъиялъ.Жал цIех-рех чагIазухъе индал, гьениб жидер гIарза къабул гьабизе инкар гьабунила, нужер хъвай-хъвагIай бугеб бакIалда кьезе кколин гьебилан абун.\nГIайша Абакарова: «Ниж ана цIех-рехалъул коммитеталде, гьениб нижехъ букIараб гьитIинаб гIарзаялде кIварго кьечIо. Цинги гьенисан ниж цо цIех-рехчиясухъе анна. Гьес абуна жинда кIолин гIарза къабул гьабизе, амма нужеда бичIчIизе кколин,гьелъул хIасил букIунареблъи, щайгурелъул гьев гIадатияв полициялъулав гурин , гьев вугин хасаб идараялъул хIалтIухъан. Гьес нижехъа гIарза къабул гьабичIо. Нижее кумек гьабуна Рустамова Гюльнараца, гьелъ абуна ихтиярал цIунулез гьеб иш гьедин теларин. Гьелдаса хадуб ниж Хушеталде ана, гьениб хъван гIарзаги кьун, гьенисан ниж нахъеги батIияб цIех-рехалъул идараялде ана. Гьениб нижеда бичIчIизабуна гьесие щибго гьабуларин, гьес цереги кIиго гьитIинал васал рухун рукIанин, амма гьесие щибго гьабичIин. Гьесда нахъа ругел чагIаз гьев кисаго къватIиве вахъулин. Живго Алиев ХIабибица нижеда цебе чанги абуна жиндие щибго букIунарин жинда нахъа гIизагIан цIайи бугел чагIи ругин. Гьесул рагIабазда рекъон гьел руго ГIашурбеков Нурлан ва Мутаев Рамазан. Садияца экспертизаялъе жиндирго гъоркьан ретIелги кьуна. Гьенир рукIарал цIех-рехчагIаз нижеда абуна Москваялъ кверал ричун ругин гьезул бокьараб гьабизе, нижеда бичIчIизе кколин гьебилан. Хадуб щиб букIинебали лъаларо ГьабсагIат нижехъа гIицIго гIарза къабул гьабун гурого батIияб жо гьабичIо.»\nГьединго ГIайшаца баян гьабуна «Кавказпресс» интернет-сурсаталда хъван бугеб гьереси бугилан. Гьелъул рагIабазда рекъон, гьел хIал гьабун, хIинкъаби кьун тIамулел рукIун руго гьез жидедаго тIад хIалтIизе. Гьедин гьес хIинкъаби кьолаанила жал араб бакI лъачIого тIагIине гьарилин ва жидер лъимал чIвазе кколин абун.\nИнсанасул ихтиярал цIунулев ГIисалмухIамад Набиевас «Эркенлъи» радиоялъе баян гьабуна гьеб такъсир гьабун букIиналъе унгоги хIужа батани, гьеб такъсир гьабунги батани гьев чи тамихIалде ахIичIого толарин. Амма гьез ахIи бахъинабун батанани, хIужаги батичIони гьеб такъсир гьабун букIиналъе, гьеб ахIи гIодоцинин кватIичIого.\nГIисалмухIамад Набиев: «Гьеб лъугьа-бахъиналда сверун батIи-батIиял пикраби руго. Низам цIунулез гьединаб иш гьабун батанани , гьеб битIарабги батанани гьеб гьедин тезе бегьуларо. Гьеб букIине кколеб хIалалъ хIалтIи гьабунани гьев кивениги ворчIуларо, амма бугьтан лъолеб батанани гьеб батIияб хабар буго.»\nИтернет-жамгIияталда гьеб лъугьа-бахъиналда сверухъ руго унел гIемерал бахIсал. Камулел гьечIо чагIи гьеб такъсир гьабурасе я шаргIиял къануназда я намус-яхIалъул кIануназда рекъон кинабгIаги ритIухъгьави гьечIилан. Цогияз абулеб буго гьеб ургъунго гьев чиясде рагIад рехизе биччараб хабар бугилан. Гьеб суал борхун Котрова къватIалда бугеб мажгиталда тIобитIизе букIана данделъи, амма гьеб нахъ бахъун буго. Гьеб данделъиялъул хIасилалда гьединал лъугьа-бахъинал ккунгутIиялъе щиб гьабизе ккелеб абураб суал букIине бугин аслияблъунилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе гьениса чияс. Гьединго интернеталда раккун руго батIи-батIиял жамгIиял хIаракатчагIазул кIалъаял гьеб лъугьа-бахъиналда хурхун. ХIукуматалъ тамихI цо хIалалъ гьабизе ккелин киналго такъсирчагIазе, гьел щал ругелали хал гьабичIого, гурого халкъалъ жидецаго гьабулин диван гьединал чагIазейилан абулеб буго гьез.