ХъахIабмажгит (Акджамесджид) росу » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nХъахIабмажгит (Акджамесджид) росу\nАкджамесджид ккола турказул мацIалда «ХъахIаб мажгит» абураб цIар. Гьеб цIар щун бугила, гьаниб тIоцере гочарал магIарулаз бараб мажгит хъахIаб гачалъ белъун хадуб.\nАкджамесджид (ХъахIабмажгит) буго Сивас вилаяталда Сивас мухъалда. Сивас шагьаралдаса гьанибе буго 29 км, Учтепе (ЛъабгохI) росулъа – 7 км. Росу бегун буго бакъде балагьараб гохIалъул лабаллъуда, гьениб чвахулеб лъарал рагIалда. Учтепеялда гIадин гьанибги сверухълъи буго лъарагIаб бакI, цо-цо гохIал гурони кIудиял мугIрул гьечIел. МугIрулгун кьураби руго цо чанго километралъ рикIкIад, Учтепеялдаса Акджамесджидалде унеб мехалъ квегIаб рахъалда. Гьел мугIрузда гьанир ругел магIарулаз «Самудил рукъзал»-илан абула. Аслияб бетIербахъи гьаниб буго чIегIерхIайван, гIи-боцIи хьихьиялдаса ва ролъ бекьиялдаса.\nГьаб росулъ 1950-л соназда 55-60 цIараки букIун буго ва гьелги киналго магIарулал. Нахъа байбихьун руго гIадамал шагьаразде гочине. 1980-л соназда магIарул хъизаназул къадар 20-ялде бахана. ГIамирхан МухIамаддадаевас хъвавухъе 1990-л соназда росулъ букIана магIарулазул 20 цIараки. 2013-б соналъ ниж гьенир щвараб мехалъ гьениб 3 хъизан гурони батичIо магIарулазул, амма гьезда цонигиязда магIарул мацI лъалеб букIинчIо. Аслияб къагIидаялъ гьанир рукIана туркал. 20 хъизан гьениб бугоан гьезул, 1950-л соназдаса хадур турказул Мамгъа абураб росулъа гочизе байбихьарал. 2000-б соналда росулъ рукIана 66 чи, 2012-б соналда – 70. Гьезда гьоркьоса 7 чи ккола магIарулав, яги 10%, амма цонигиясда магIарул мацI лъаларо.\nРосдае кьучI лъураблъун рикIкIуна Учтепеялда цадахъ ХIХ-б гIасруялъул ахиралда. 1950-л соназде щвезегIан гьел цIализе хьвадулаан Учтепеялда, цадахъ гьарулел рукIана ригьнал ва цогидал тадбирал.\nНижеда росулъ ватана 1956-б соналда гьавурав Оргьан Авер (Авар букIанила жидер памилия, мекъи хъван лъугьанила Авер абуна гьес). Гьесул вугоан 2 вас – Мурадгун Мустапа ва 3 яс. Жиндир эмен ЛатIипида лъалеб букIанила магIарул мацI, амма жинда ва лъималазда гьеб лъаларилан бицана гьес. ЛатIипил эмен Мансур ва гьесулги эмен хIажи-Къадир вукIанила. МагIарухъа (Дагъистаналдаса) гьаниве гочарал ва росдал кьучI лъурал чагIазда гьоркьов вукIанила гьев хIажи-Къадирги. Киса гьев вачIаравали гьесда чIванкъотIун лъалеб гьечIо, Бакълъулал ругел гIадин бичIчIана дида. ГIамирхан МухIамаддадаевас хъвалеб буго, гьенир гIемерисел магIарулал ЧIамалазул бодулъа (ЦIумада мухъ) гочарал рукIанин. Дида гьениса Сивасалде гочаразда гьоркьор ратана Силдиса чагIиги.\nАслияб къагIидаялъ Акджамесджидалдаса гочарал хъизанал чIун руго Сивас шагьаралда (45-40 цIараки, хIаракатчи – бухгалтер АхIмад Гувен). Жеги Истанбулалда буго 30 цIараки, Кагьраман-Марашалда – 20, Яловалда – 15 ва Бурсаялда – 10 цIараки.\nРосдал басриял хабалазда (лъар бахъун цояб рахъалда, гохIил тIогьида) цо гурони хоб батичIо хъвай-хъвагIай бугеб. Гьебги жаниса бухъун пасат гьабун батана. Гьеб Сулайман-ходжал хоб бугин бицана Оргьан Аверица, аммма зонода хъван батана гьенив МелъелтIаса ГIалисултIанил вас ХIажимухIамад вукъун вугин абун. ГIаммаб къагIидаялъ балагьани – Акджамесджидалда магIаруллъи тIагIун бугин абизе бегьула. Гьениса вуссун хадув дида цIакъ пашманаб асар букIана, рехун тарал рукъзал, цо гурони гьечIеб басрияб хоб, гьебги жанисан (лахIтуялде щвезегIан) бухъун батараб, рахьдал мацI лъаларев магIарулав…\n» Заман берцин гьабулеб гьудуллъи


АхIмад гьавуна Гъуниб районалъул Шулани росулъ 1908 соналъул 19 июналда. Гьесул эмен ГIабдулхIамидил кIудияб къадру-къимат букIана гьудул-гьалмагълъиялдаги росуцояздаги гьоркьоб. Халатал хасалил сардаз гьел гIемер данделъулаан ЦIурмиловазул рокъор. МагIарул кечI-бакъанги кьурди-хъатги - гьеб кинабго рагIулаан ва бихьулаан гьитIинав АхIмадида. Гьесги хIаракат бахъулаан халкъиял бакънал ракIалда чIезаризе. ГьитIинго ругьунлъана АхIмад чагуралда бакънал рачинеги.\n- Дида тIоцеве АхIмад ЦIурмилов вихьана 1961 соналда, Гъунив 7 классалда цIалулеб мехалда. Гьесул рукъалда аскIосан унаан школалде-нахъе. Кидаго гьенисан рагIулаан магIарул бакънал. Гьев коляскаялда вачIунаан Гъуниб майданалде. Гьенир гьесда сверухъ ракIарулаан гIадамал (захIматаб унтудаса хадуб, гьесул бохдузе операция гьабун букIана), гьес мандолинаялда рачунел бакъназухъ гIенеккизе. АхIмадица магIарул маданияталъеги адабияталъеги нахъе тана кIудияб ирс. Гьесул бакъназ бечед гьабуна миллияб музыкалияб маданият.\nАхIмад ЦIурмиловасул бакъназул букIана гIажаибаб чвахи. Бакъназ гьабулеб асарги гьединабго гIажаибаб букIана. 19 июналда Гъуниб росулъ букIине буго гьес 110 сон тIубай кIодо гьабун данделъи. МагIарулаз цоги нухалда ракIалдещвезавила бакъназул устар. Гьес нахъе тана цIакъ кIудияб рухIияб бечелъи. Гьале дида цебе буго Москваялда вугев тохтур, МухIамад ГIабдулхабировасул кагъат. Гьес кагътида бицунеб буго АхIмадил бакъназда Муи ХIасановалъ ахIулел кучIдуз жиндиего гьабулеб букIараб асара-лъул хIакъалъулъ. Гьедин абизеги буго АхIмадил бакъназ асир гьавурав щивав магIарулас. Щайгурелъул гьел рукIана нилъер, магIарулазул бакънал – миллаталъул тарихги, яхIги, махIги бугел.\n- Дида лъикI лъалаан АхIмад. Музыкалияб училищеялда цIалулев дун гIемер щолаан гьесухъе Гъуниве. Дица нотаби хъвалаан гьес мандолинаялда рачунел бакъназе. Гьесул рукIана гIадамазе рокьулел, гьез къабул гьарулел, рекIелъе рортулел бакънал. Хасаб музыкалияб лъай гьечIониги, гьес хъварал бакъназ квербакъана магIарул халкъияб кечI цебетIеялъе. АхIмадил рокъоса киданиги камулароан гIадамал. РачIунаан гьесухъе, сахлъи цIехонги, рачIунаан гьесул бакъназухъ гIенеккизеги. Жиделъ хасаб чIаголъи бугел руго гьесул бакънал жакъа къоялъги. Цого-цо квеш ккараб жо буго гьел бакънал жакъасел кочIохъабазда лъалел гьечIолъи.\n- Инсул кумекалдалъун ккана дирги АхIмадилги лъай-хъвай. Гьеб букIана 1959 сон. Гьев Гъуниб росдал школалда директорлъун хIалтIулев вукIана. АхIмад хIалтIулев вукIана районоялда бетIерав бухгалтерлъун. Анкьабилеб классалъул цIалдохъан дунги вачун вукIана инсуца цо нухалда АхIмадихъе гьоболлъухъ. Дие цIакъ кIудияб асар гьабуна гьес мандолинаялда рачунел бакъназ. Дидаги лъалаан мандолинаялда бакънал рачине. Ва цо нухалда дицаги рачана гьел бакънал АхIмадида цере. Цинги гьес дида абуна анкьида жаниб лъабго нухалда жиндихъе вачIине кколин дунилан. Профессионалияв музыкант дир вахъинчIо, дица тIасабищана мединститут. Амма ро-къоб къедаса камичIо мандолина. Гьелда берчIвайдал, гьанжеги ракIалдещола АхIмад ЦIурмилов.\n- МагIарул миллат берцин гьабурал гIадамал жаниб гIураб район буго Гъуниб. Гьезул цояв ккола АхIмад ЦIурмиловги. Гьадинал «хасал» гIадамазул бицунел данделъаби гIемер тIоритIани, гIун бачIунеб гIелалда бичIчIизе буго миллияб музыкалияб маданияталъул тIокIлъи. Жакъасел кочIохъабазул гIемерисез кучIдул ахIулел руго къватIисел пачалихъазул бакъназда. Нилъерабго берцин бихьулеб гьечIо. Гьезда лъалелцин ратуларо АхIмад гIадал композиторазул бакънал. Нилъерго машгьурал умумузул хIакъалъулъ гIолилазе бицине тIадаб буго нилъеда - чIахIияб гIелалда. КIудияб баркала буго ПатIимат Абакаровалъе пайда цIикIкIараб тадбир тIобитIизе ракIалде ккаралъухъ. Дида АхIмад лъалароан, гьесул заманалда дун гьитIинав чи вукIана. Амма гьесул бакъназ дир гьунар цебетIеялъулъ лъуна хасаб бутIа.\n- Жакъа къобахъанагIан республикаялда хIалуцунеб буго рахьдал мацIал малъиялъул ва цIуниялъул суал. МагIарул мацI нилъеда цIунизе кIвечIони, кинаб мацIалда, масала, нилъеца ирсилазе бицинеб АхIмадил бакъназул хIакъалъулъ.\n- РакI буго дир къваридго,\n- ГIадамал рачIуна-уна. Амма ракьалда хутIула гьезул лъикIал ишал. Дида АхIмад лъалароан. Амма дир рекIелъ хасаб бакI ккуна гьесул бакъназ. Гьезулъ бугеб берцинлъиги, гъварилъиги, нурги. Гьеб нур киданиги свинаро.\n- Дидаги лъалароан АхIмад. Амма гьесул бакъназ кIудияб бакI ккола дир кочIолаб дунялалда. ЦIакъ рокьула гьесул бакънал. Баркала буго гьаб тадбир гьабизе ракIалдещваразе. Гьадинал тадбираз куцала нилъер гIолилазулъ миллияб маданияталдеги адабияталдеги рокьи. Гьез ругьун гьаризе руго нилъералъулго адаб гьабизе. Жакъа кочIохъабиги кечI-бакъанги цодагьал батIиял руго. Нилъеца хIаракат ба-хъизе ккола халкъалъул кочIохъаби халкъалъухъего тIадруссиналъе хIал-тIи гьабизе.\n- Школалъул программаялда букIа, культурияб гIумруялда букIа, нилъеда нилъераздасаго чиярал лъикI лъала. Гьединабго ахIвал-хIал буго жакъасеб магIарул кочIолаб дунялалдаги. Гьединал концертаздаса дун тIадюссуна рекIелъ чIобогояб асаргун. Цониги кочIохъанас ахIулел гьечIо кучIдул АхIмадил бакъназда. Гьезулъ гурищ бугеб магIаруллъиялъул берцинлъи. Хьул буго жакъасебги ва 19 июналда, АхIмад гьавураб къоялъ, Гъуниб тIобитIизе бугеб тадбиралдасаги хадуб, кочIохъабаз АхIмадил бакъназде кIвар кьелилан.\n- Дун вохарав вуго гьаб тадбиралда гIахьаллъизе рес щвеялдаса. Гьаниб жакъаги бицен гьабуна рахьдал мацIазда сверухъ бугеб ахIвал-хIала-лъул хIакъалъулъ. АхIмад ЦIурмилов гIадал миллаталъул чIухIилъун кколел гIадамазул хIакъалъулъ лъазе ккола гIун бачIунеб гIелалда. Гьаб тадбирги ккола магIарул мацIги, адабиятги, маданиятги цIунизе гьабулеб бугеб иш. Биччанте магIарулазда, хасго гIолилазда, цоги нухалда рагIизе АхIмадил бакънал. Гъуниб тIобитIизе бугеб тадбиралда гьединго гIахьаллъизе ккола магIарул цогидал районазул вакилзабиги.\n- МагIарул кочIол буго кIудияб тарих. Гьелъ асир гьарурал гIемерал рукIана ва руго. Масала, Кавказалъул рагъдаса хадуб Гъуниб комендантлъун вукIарав Кармалинил лъади Любовь Кармалиница 1860-абилел соназдаго хъван руго магIарул бакънал. Махсуд ГIалихановасул харбаздаса гIуцIараб «Дагъистаналъул сухъмахъаздасан» абураб тIехьалдаги бицен гьабулеб буго магIарул бакъназул хIакъалъулъ. Амма жакъасеб гIелалда гьел лъалел гьечIо, лъалел гьечIо АхIмадил бакъналги. Гьесулги дир эмен МуртазагIалиев МухIамадилги (ДГУялъул преподаватель) букIана лъикIаб гьудуллъи. Гьел гIемер щолаан цоцахъе тIаде-гъоркье. АхIмадида гъваридго лъалаан магIарул мацIги. Гьелъие хIужалъун ккола цо гьадинаб лъугьа-бахъинги:\nПрочитано 533 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 18 июня 2018 11:05\nДругие материалы в этой категории: « Музыкалияб конкурсалда - дагъистанияй\tВацлъиялъул кьо »\n19:47, 07 декабря 2021, 86


ГIиракъалъул Самарра шагьаралде тIадекIанцIун руго экстремистал\n«Аль Каидаялде» хурхен бугел боевикал хамиз къоялда тIадекIанцIун руго ГIиракъалъул Саммарра шагьаралде. France-Presse агентлъиялъул лъазабиялда рекъон, чIван вуго анлъго чи, 24-яв лъукъунги вуго.\nТIадекIанцIараз ккун буго шагьаралъул чанго мухъ ва Саммарраялъул рагIаллъиял. Лъазабулеб буго суннитазул экстремистиял къокъаби шагьаралде жанире рачIанин аватомобилазда рекIун, батIи-батIиял рахъаздасайин.\nГьел гьединго тIадкIанцIун руго шагьаралъул цо мухъалда бугеб контролалъул пункталде, чIван руго гьенир рукIарал полициялъулал ва рухIун руго гьезул автомобилал. 350 азарго чияс гIумру гьабураб Самарраялда буго шиитазул хазина - Аскария абураб ва Меседил мажгитал.\nГьенир вукIун рагIула гьезул 12 имам. Гьаб соналъул январалдаса байбихьун Анбар провинциалда Фаллуджа ва Рамади шагьаралъул чанго мухъ буго «Исламияб пачалихъ ва Леванте» абураб экстремистияб гIуцIиялъул боевиказул контролалда гъоркь.


21 марталда щалали лъазе кIвечIел чахIаз бухIун батун буго Сулейман-СтIал мухъалъул Ашагъа-Стал росулъ букIараб, машгьурав лезгиязул шагIир Сулейман Стальскиясул музей-рукъ. ТакъсирчагIи жеги щал рукIаралали чIезабун гьечIо. Абулеб буго гьеб бухIун бугин лезгиязул некIсиял байрамкъоял кIодогьариялде дандечIараб къукъаялъилан.\nМашгьурав шагIирасул рукъалда цIа ккун буго 21 марталъул сардилъ 12 тIубан хадуб. Музей рукъалда жаниб букIараб кинабго къайи-къоно бухIун, цохIо эхетарал къадал гурони хутIун гьечIо. Гьеб букIун буго 1934 соналъ хIукуматалъ Сулейман Стальскиясе бан кьураб мина.\nГьенив жанив вукIанин гьев гIумруялъул къоял ахиралде щвезегIанилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе, музей-рукъалъул нухмалъулей, шагIирасул васасул яс Лидия Стальскаялъ. Гьеб музеялъур рукIун Сулейман Стальскияс хIалтIизарулел рукIарал алатал, гьесул хъвай-хъвагIаял, гьев тIад вегулеб вукIараб бусен-къайи ва машгьурав революционер, Сергъо Орджоникидзеца гьесие сайигъат гьабун букIараб автомобильги.\nШагIирасул мина бухIиялъе гIиллалъун рехсолеб буго, их чIеялда бан гьезул мухъалда кIодо гьарулел рукIарал некIсиял байрамазда дандечIараб къукъаялъ гьабураб хIалтIи рагIулин гьебилан. Лезгиязул гIадат рагIула кIудияб цIаги бакун ихдалида дандчIвай гьабулеб. Исанаги гьеб гьабизехъин букIин лъараб мехалъ жидеца бакилин нужее бищунго кIудияб цIайилан бухIун рагIулин гьел хIалихьатаца кIудаинсул музей-рукъилан бицана Лидия Стальскаялъ нижер программаялъе.\nЛидия Стальская: «Хас гьабун лъидениги дир щаклъи ккун гьечIо, гьеб музей цIунун вукIарав чисдаги, я мадугьалихъ рукIарал лъиданиги щивниги вихьун гьечIо. Киналго рукIана их чIеялъул байрам кIодо гьабулел. Жибго музей рагьаралдаса 70 соналде гIагарун заман ун букIана, жеги гьединаб вахIшияб иш гьабурав чиги ккун вукIинчIо. Щибаб соналъ нижеца гьенир гIуцIулаан батIи-батIиял тадбирал, дандчIваял, литературиял байрамал. Сардилъ цIа ккелалде гьеб къоялъ къадги гьалбал рукIана музеялде рачIун. Нижее гьеб букIана хирияб бакIлъун. КIудаинсуца квер хъвараб, гьев квалараб алат букIана гьениб. 10 классалдаса нахъе нухмалъи гьабуна дица гьелъие, хьул бугоха щиб рес батунги, гьел угъращазе квешезеги музей-рукъ цIигьабизе кIвелилан».\nМузей рукъ цIигьабизе рагIи кьун буго лъугьа-бахъин ккараб бакIалде ячIун йикIарай Дагъистаналъул маданияталъул министр Зарема Бутаевалъги. Гьеб музей гьединго букIун буго Дагъистаналъул пачалихъалъулаб архитектурияб музеялъул филиаллъунги.\nЛезгиязул машгьурав шагIир Сулейман Стальскиясул мина бухIиялда бан жиндирго пикру «Эркенлъи» радиоялъе загьир гьабуна Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул Цолъиялъул нухмалъулев АхIмадов МухIамадицаги.\nАхIмадов МухIамад: «Лъица гьеб гьабун батаниги гьеб буго гIорхъолъа араб, хIалихьатаб иш. Лъиениги квешлъи гьабурав шагIир вукIинчIо Сулейман Стальский. Лъабкъогоялдасаги цIикIкIун соналъ цебе рагьараб гьесул музей рукъ букIана гIемерав чи вачIунеб, гIадамаз адаб гьабулеб, гьел цоцада ричIчIулеб бакIлъун. КъватIиса гьалбалги щвана гьенире. ГIемерал литератураялъул къоял тIоритIана гьеб рокъор, гьединго Сулейман Стальскиясул къоялги гьаруна гьенир. Гьеб букIана унго-унгояб маданияталъул рукълъун.\nАбулеб буго гьеб ургъунго бухIун рагIулилан. Кин гьабун батаниги хIалихьатаб, нахъегIанаб, инжитаб иш гьабун буго. Чан сон Сулейман Стальский гьавун ва хун ун батаниги гьесул кучIдул халкъалъе хириял руго, жакъаги гьел цIалулел руго. Совет хIукумат беццун гурелги, гьес хъварал рухIиял кучIдулги ратана гьанже нахъе цIунун хутIун.\nНилъеца пикру гьабизе ккола гьадинаб жоялъул - сундул хIакъалъулъ шагIирас кечI хъван бугебали гуребги, кинан гьес гьеб кечI хъварабалиги хIисаб гьабизе ккола. Сулейман Стальскияс кечI хъвана тIокIаб гьунаргун. Халкъалъ гьел цIалулелги руго, жидее гьел къваригIун ругиланги абулеб буго гьез. Гьесул кучIдул цIалулел ругебгIан мехалъ Сулейман Стальскиясдаги, гьезул музей -рукъалдаги щибниги гIайибги гьечIо».\nСулейман Стальский ккола лезгиязул адабияталъе кьучI лъурав шагIир. Гьев гьединго вукIун вуго Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул цолъиялъул тIоцевесев нухмалъулевлъунги. 1934 соналъ Москваялда тIобитIараб ТIоцебесеб Хъвадарухъабазул Съездалда гьесие кьуна Халкъияв шагIирасул цIар. Гьенибго машгьурав гIурусазул хъвадарухъан Максим Горькияс гьесие кьуна «къоабилеб гIасруялъул Гомерилан» абураб цIарги.\nРохьалда щиб гIайиб бугеб?\nЩай бухlараб Бабаюрталъул мадраса\nГьаб кIочараб бихьугеги!\nУстар чIваялда щаклъи бугесул мина бухIана\nЭлбокъ росулъ бухIун буго ичIго мина\nМагIарухъ цIа свинабиялъе хасаб гьунар къваригIуна\nГIалахъ рохьал рухIулел руго\nБузнаса нухда экскаватор бухIана


ХIасил ккечIеб сапар | Ислам в Дагестане\n24 Октябрь 2017 741\nБорхатаб бакIалдеги вахун чапарас ахIана: «Лъабго суалги босун вачIун вуго дун нужехъе! Гьел суалазе жаваб кьезе кIвани Византиялъул маликас рагIи кьуна нужее гIемераб гIарац-месед кьелин. Гьале гьел суалал: «Аллагьасдаса цебе щиб жо букIараб?», «Аллагь киве валагьун вугев?», «ГьабсагIаталъ Аллагь щиб гьабулев вугев?»\nГьел суалал рагIидал гIалимзаби щиб жаваб кьелебали лъачIого риха-хочун лъугьана. Щайгурелъул, гьел суалазул гIуцIиго мекъи бугелъулха исламалъул гIакъидаялда рекъон.\nТохлъукьего гIадамазул гурулъа загIипабго гьаракь рагIана: «Я дир эмен, дица бегьилищ гьел суалазе жаваб кьезе!? Дида ккола дир жаваб рагIидал гьев чи вуцIцIун чIелилан». Гьеб букIана инсуда цадахъ данделъиялде вачIарав гьитIинав васасул гьаракь. Инсудего гIадин васас халифасухъаги босана изну чапарасе жаваб гьабун кIалъазе.\nХалифасул изну щведал Византиялъул чапарас гьитIинав васасдехунги вуссун тIоцебесеб суал кьун абуна: «Аллагьасдаса цебе щиб жо букIараб?» - илан. Васас суалалде данде жаваб гьабун гьесда гьикъана: «РикIкIине бажарулищ духъа?» - ян. Бажарулин чапарас жаваб кьедалги васас абуна: «Гьедин батани анцIгоялдаса гъоркье рикIкIе», - ян. Чапарас рикIкIине байбихьана: «АнцIго, ичIго, микьго…», - йиланги абун. Гьедин рикIкIунаго «цоялде» щведал чапар чIана. «Гьа, щибха ккараб!? Цоялда цебе щибха бугеб?» - илан васас цIехана. «Цоялда цебе щибго гьечIо», - йиланги абун, чапар гIажаиблъана. «ХIисабалъул цоялдаса цебехун щибго гьечIеб мехалъ Авал-Ахир гьечIев, ТIадегIанав, дуниял-гIалам бижарав Аллагьасдаса цебе щибго жо батилин дуда ракIалдего кин ккараб?» - илан ахIана васас.\nГьединаб жаваб васас кьелин чапарасда киданиги ракIалде ккун букIинчIо. Хадубги чапарас кIиабилеб суал кьун абуна: «Дуца дие жаваб кье, Аллагь киве валагьун вугев?». Васас абуна: «ХIедучирахъ босе гьанибе, цинги дуца гьеб рекIинеги гьабун абе гьелъул канлъи кинаб рахъалдехун тIибитIун бугебали». «ХIедучирахъалъул канлъи цо хассаб рахъалдехун тIибитIун гьечIо. Гьелъул канлъи киналго рахъаздехун буго тIибитIун», - иланги абун чапар хIайранлъана.\nЧапарасул жаваб рагIидал, васас абуна: «Физикияб канлъицин ункъабго рахъалдехун тIибитIун бугеб мехалъ, «кинаб рахъалдехун гьеб тIибитIун бугеб» абураб суалалъе жаваб кьеялда мунги хIайранлъидал, гьеб канлъи Жинца бижарав Аллагь кивехун валагьун вугевилан суалцин кин дуда кьезе кIвараб?» - илан.\nВизантиялъул чапар гIажаиблъун хутIана: гьесда цеве гьитIинав вас вуго, гьес кьолел суалазе тIад кIалъай гьабизе кIоларел жавабал кьолев. ХьулкъотIарав чапар гьесие лъабабилеб суал кьезе жуварабго васас кIал цебеккезабун абуна: «Сабру гьабе! Мун вуго суалал кьолев чи, гьезие жаваб кьолевги дун вуго. Рекъараб букIинаан суалалго гIадин жавабалги гIадамазда лъикI рагIизе нилъ кIиясго бакIал хисани», - ян. БитIараблъунги бихьун чапар трибуналдаса рещтIана ва гьев гьитIинав васги гьесул бакIалде вахана.\nЦинги чапарас лъабабилеб суал кьуна: «Дуца бице гьабсагIаталда Аллагь щиб гьабулев вугев?» Цинги васас абуна: «ГьабсагIаталда, гьаб борхатаб трибуналда гьерсихъанги, ислам махсароде кквезе бокьаравги вихьидал, Аллагьас гьев гьоркье рещтIинавун, гIадамазда цеве гIодовегIан гьавуна. Амма Аллагь цо вукIиналда щибниги щаклъи гьечIевги Гьес битIараб калам гьесул кIалдибги лъун тIадегIан гьавуна», - ян. Византиялъул чапар инжит ва гIодовегIан гьавун жиндирго ватIаналде тIадвуссана.\nГьитIинав васин абуни кIудиявги гIуна ва исламалъул бергьарав гIалимчилъунги вахъана. Гьев васасда цIарги Абу ХIанифа букIана. Гьелде тIаде ункъабго мазгьабалъул цояб гIуцIаравги гьев ккола.


Дагъистаналда унел руго кIудияв шагIир ХIамзатил Расул гьавураб къоялда хурхун тIоритIулел ХъахIал къункърабазул къоял абурал халкъазда гьоркьосеб фестиваль. Юбилеялъул аслиял дандеруссинал рукIана итни къоялъ МахIачхъалаялда. ИчIабилеб сентябралда гьел халат рахъине руго Гъунибгун ЦIада росулъ ва гьединго Буйнакск ва Дербент шагьаралдаги.\nХIамзатил Расул гьавуралдаса 91 сон тIубаялда хурхарал тадбирал унел руго Дагъистаналда. ХIамзатил Расул кIодо гьавизе гьал къоязда Дагъистаналде рачIун руго Россиялъул батIи-батIиял шагьараздаса ва республикабаздаса 25 гIанасев чи.\nАслиял тадбирал рукIана кIудияв шагIир гьавурав къолъун кколеб микьабилеб сентябралда. Радалго рахъун киналго гьалбалги, тадбиралъул гIуцIарухъаби щвана Таргъу магIарда бугеб Расулил хабаде.\nГьенисан киналго ана тахшагьаралда, кIудияв шагIирасул цIар кьураб проспекталда бугеб гьесул монументалда тIугьдул лъезе.\nЮбилеялъул тадбиразе байбихьи лъуна МахIачхъалаялъул Комсомолазул ахикь. Гьенире цохIо хъвадарухъаби гурелги республикаялъул хIукуматалъул вакилзабиги рукIана рачIун.\nБайбихьиялъулаб калам гьениб гьабуна Дагъистаналъул хъвадарухъабазул цолъиялъул нухмалъулев АхIмадов МухIамадица. Гьенир иргадал кIалъазе рахъараз жидеего хасиятаб къагIидаялъ ракIалде щвезавулев вукIана Расул ХIамзатов.\nРасулида кIванин жиндирго шигIрабазулъ тIубараб дунял цолъизабизе, мугIрузул Дагъистаналъул гьаракь цогидал пачалихъаздаги рагIизабизе, гьесул асараздаса хадуб жидее цIакъ рекIее гIунин Дагъистан, гьелъул гIадамал ва кIудияб анищ букIанин гьанире гьоболлъухъ рачIине.\nСагIат анцIила кIигоялдехун киналго ана гIумрудул гIемерал сонал гьес жанир тIамураб, тахшагьаралъул бакьулъ бугеб Расулил рокъоре. Гьениве вачIана Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасги.\nПрезидентас гьениб абуна Расулил юбилеялъул къоги, «ХъахIал къункърабазул къоги» кIиябго батIи-батIияб даражаялда тIобитIани лъикIаб букIинаанилан.\nЩайгурелъул гьеб кIиябго лъугьа-бахъиналъул щибалъ батIаго хасаб бакI кколин Дагъистаналъул политикиябгун-жамгIияб гIумруялда жаниб. Гьеб пикру рекIее гIуна гIемерисезе ва абулеб букIана лъикIаб букIинаанин «ХъахIал къункърабазул къо» щибаб соналъ август моцIалда тIобитIани лъикIаб букIинаанилан.\nГьалбадерие лъикIаб гIодобчIей хIадур гьабун букIана Расул ХIамзатовасул ясал ПатIиматица ва СалихIатица ва гьезул лъималаз.\nСагIат лъабгоялда Хъвадарахъабазул Цолъиялда тIобитIана халкъиял информалатазул вакилзабиги ахIараб гургинаб стол. Россиялъул Хъвадарухъабазул Цолъиялъул секретарь Иванов Геннадийца абуна Расулил «ХъахIал къункърабазул къоялъ» хасаб бакI кколин Россиялъул ва дунялалъул литератураялда жаниб.\nБицана Расулил кIудияб поэзиялъул гьес ракIалде щвезабуна Россиялъул цо кIудияв литераторас Расулие кьураб къимат.\nЖинда гьикъани дунялалъул бищунго гьунар тIокIав 10 шагIир рехсеян, жинца анцIгоявги рехсон тIаде жубалаанин Расул ХIамзатовгиян, гьезда гьоркьосаги щугоял рехсеян абуни гьезул цIаралде тIаде жинца ахиралда жубалаанин Расул ХIамзатовасул, амма гьезда гьоркьосаги цо бищунго къиматав шагIирасул цIар рехсеян дида абуни дица гьенибги тIаде жубазе букIанин кIудияв Расулил цIар.\nАхиралдаги Геннадий Ивановас абуна хун хадубги Расулил цIаралъ нилъ цолъизе гьарулел ругин, амма жакъа хIажат бугин цIиял гьунарал тIатинаризе, цIияб заманаялъул шагIирал халкъалда рагIизаризе абун.\nБашкиразул халкъияв поэт ва гьезул хъвадарухъабазул цолъиялъул нухмалъулев Равиль Бикбаевас бицана жакъа чанги бакIалда рагIулеб бугин жинда хъвадарухъабазул цолъи абураб гIуцIи жакъа хIажат бугищилан абураб суал.\nХъвадарухъабазул Цолъиги Литературияб институтги букIинечIебани кинин нилъеда лъазе вукIарав Расул ХIамзатовги, гьевго гIадал къиматаб гьунаралъул шагIирзабиги хъвадарухъабиги. Гьел кутакалда хIажат ругин жакъаян абуна Равиль Бикбаевас\nГьеб данделъиялда гьединго вукIана Крымалда бугеб хъвадарухъабазул гIуцIиялъул нухмалъулев Басыров Валерийги. Гьев тIоцевесев нухалъ вачIун вуго Дагъистаналде. Хъвадарухъабазул Цолъиялда бугеб Расулил ХIамзатовасул музеялъе къвал цIурал тIахьалги рачIана гьес, Дагъистанги Расулил поэзияги кIодо гьабураб каламги гьабуна гьес.\n«Эркенлъи» радиоялъе гьес гьадин бицана Крымалда Расул ХIамзатовасул поэзиялъул бугеб даражаялъул.\nБасыров Валерий: «ГIумруялда гьевгун дандчIвазе кIудияб анищ букIана дир, амма гьеб анищ тIубачIо. Расулил асарал дица гьитIинаб мехалъго байбихьана цIализе. Жакъа Крымалда лъала Расулги гьесул асаралги. Гьел гъираялда цIализеги цIалула.\nНижер руго батIи-батIиял литературиял секциябиги. ГIолохъанаб гIелалда гьоркьор гIемер ругин абиларо дица Расулил поэзия цIалулел чагIи. амма дун Дагъистаналде гьоболлъухъ унев вугин рагIидал гьезул цIакъ кIудияб интерес букIана гьелъул, кинан дун гьанив дун гьанив кабул гьавурав ва цогидабги.\nЩайгурелъул нижер доба цIакъ къанагIатаб иш буго хIукуматалъул рахъалдаса хъвадарухъабазде кIвар кьунилан абураб жо. Амма Дагъистаналда гьедин гьечIо.\nГьединлъидал дун цIакъ рази гьавуна Президентас ниж тIаде къабул гьаризе ругилан абураб мехалъ. ТIалъиги хъвадарухъабиги цоцалъ рекъон ругони гьеб кIудияб рохел бугин абула дица».\nРасулил «ХъахIал къункърабазул къоял» Дагъистаналда халат рахъине руго талат къоялъ лъагIан ичIабилеб сентябралда гьел тIоритIизе руго Гъуниб ва Хунзахъгун ЦIадаб росулъги ва гьединго Дербенталда ва Буйнакск шагьаралдаги.\nРасул ХIамзатов гьавураб къо


ХАСАЛОДЕ Х1АДУРЛЪИЯЛЪУЛ БИЦАНА. - 4 Ноября 2018 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2018 » Ноябрь » 4 » ХАСАЛОДЕ Х1АДУРЛЪИЯЛЪУЛ БИЦАНА.\nХАСАЛОДЕ Х1АДУРЛЪИЯЛЪУЛ БИЦАНА.\n29 октябралда районалъул бет1ерасул кабинеталда районалъул нухмалъулесул ишал т1уралев Нурмух1амад Задиевасул нухмалъиялда гъоркь т1обит1ана лъай кьеялъул учреждениял хасалоде х1адурлъиялъул ва налоговияб базаялъул актуализация гьабиялъул бицараб данделъи. Гьелда г1ахьаллъи гьабуна районалъул нухмалъулесул заместителал Асадг1али Г1абдуразакъовас, Шамил Г1аммаевас, райадминистрациялъул цо-цо отделазул нухмалъулез ва цогидалги жавабиял специалистаз.\nЛъай кьеялъул г1уц1аби хасалоде х1адурлъиялъул бицунаго, лъай кьеялъул отделалъул начальник Залимхан Г1умаровас баян кьуна 37 лъималазул ахикь щибго г1унгут1и гьеч1ого отопление х1алт1улеб бугин, Г1ахьалч1и гьоркьохъеб школалда хисун бугин мотор ва Буц1ра школалдаги бук1араб г1унгут1и лъуг1изабунилан. Амма ниж Буц1ра школалде к1алъайдал, гьениб жеги г1унгут1и лъаг1изабун батич1о. Нижее бицана котелалъул бух1араб цо бут1а бач1инабизе Москваялде заказ кьун бугин ва анкьидасан пуланаб транспорталъулаб компаниялъ гьеб бач1ине кколилан.\n8 ноябралде киналго лъай кьеялъул г1уц1аби х1адурун ругин абураб справка х1адуреян т1адкъай кьуна гьесие районалъул нухмалъулесул ишал т1уралес.\nГьединго данделъиялда рорхана муниципалияб буголъиялъул инвентаризация гьабиялъул, налогал рак1ариялъул, ц1иял асли-ахал рагьиялъул, райсобраниялъул иргадулаб сессиялде х1адуриялъул ва цогидалги суалал.\n«Чара гьеч1ого х1ажат буго исана сон лъуг1илалде налоговияб базаялъул актуализация гьабиялъул суал т1убазабизе. Гьелда хадуб щибаб къойил хал кквезе ккола финансовияб отделалъ ва т1асияб соналъул бюджет тасдикъ гьабилелде гьеб т1убазабизеги ккола. Щибаб росулъ ругел х1алт1ухъабиги депутаталги г1ахьал гьарун гьеб иш раг1алде бахъинабе ва щибаб къойил дие х1исабги кье»,-ян лъазабуна Нурмух1амад Задиевас.\n«Щивав заместителас жиндирго нухмалъиялда гъоркь ругел отделалгун г1уц1абиги данде гьарун, гьелгун киналго хиса-басиялги х1исабалде росун, бюджеталъул проект х1адуре. Гьебго х1алт1и гьабизе ккола росабазул бегавулзабигунги»,-ян т1адеги жубана гьес.


Фонд буго, гIарац бакIарулеб буго, хIалтIи гьечIо...\nДагъистаналъул капиталияб ремонталъул фондалъул нухмалъулев ГIалиев МухIамадица официалияб куцалда хитIаб гьабулеб буго дагъистанияздехун.\nИш диваналде ккезегIан чIечIого, нужедаго тIадаб гIарац кьейин гIемертIалаял минабахъ ремонт гьабизе. Къойилго хасал кагъталги чIван толел руго фондалъул вакилзабаз гIадамазул нуцIбузда. Цо квадратияб метралъухъ 5 гъур. 20 кепек ккола гьеб. Амма моцIи-моцIие кьезе ккани, гьеб кIудияб бакIалде бахунилан рази гьечIо гIадамал. Гьединго цо заманалдасан – жидер минаялъуб ремонт гьабизе ирга щвелалде – биххизеги бегьулин доб фонд, бакIарун жидехъа гIарацгун. Яги цо заманалдасан батIияб минаялде гочун инеги бегьулила жал, цинги гIадада инила доб цояб минаялъур рукIаго жидеца ремонталъе кьураб гIарац. Гьединлъидал тIад гIакIа къотIулеб бугониги кьоларин жидеца гьеб гIарацилан чIун руго гьел.\nГьединазул цояй ккола Каспийскалдаса Шамсият Юсупова.\nШамсият Юсупова: «Дица жеги кьечIоха гьеб гIарац, дир мадугьалзабазги кьечIо. Гьеб жо битIараб бугин рикIкIунаро дица. ХIукуматалъ гьабизе кколин гьеб ремонтин рикIкIуна дица. Нижер рокъоб жаниб гурелъул гьеб гьабулеб бугеб. КъватIибехун – тIох, жанахIлъидал къачIалеб бугеб. Дагъистаналда харбал руго капиталияб ремонталъе гIарац бакIари Россиялда чIезе тун рагIулин, бакIараразухъа нахъегицин кьун бугин гьебилан.\nАмма гьел гьадингосел гIахьучIал ругин жаваб кьуна ЭР-ялъе капиталияб ремонталъул фондалъул бетIерав инспектор МухIамадов МухIамадрасулица.\nМухIамадов МухIамадрасул: «Бищун дагь гIарац бакIарараб субъект Россиялда Дагъистан буго. Татарстаналда 96, 6 , Ставрополалда 60 процент бакIарун буго. Гьадингоял хабарал. Гьезда щив божулев? Ремонт гьабичIого рукъ тезе бегьилищ? Дица гIумру гьабулеб минаялъул 262 сон буго. Ремонт гьабичIебани, ралаандай гьелъ гьелщинал сонал? 200-300 гъурущ, гIаракъидул багьаяб гIарац кьезе кколеб букIунилан, ремонт гьабичIого тезе бегьиладай?»\nЭР: «ГIадамазул божилъи батилароха нужеда. БакIарун жидехъа гIарацгун, фонд биххизе бегьулин ратила гьел».\nМухIамадов МухIамадрасул: «Къанунал цIалуларо дагъистанияз. ХIукуматалъ рахъарал къануназда тIасанги жидецагоги рахъула гьез къанунал. Амма, битIараб бицани, цо-цо мехалда диегоги рекIее гIоларо цо-цо къанунал. Кин эб фонд биххулеб? Гьеб гIуцIун буго Дагъистаналъул хIукуматалъ. Нижее гIадамаздаса бакIарулеб гIарац къваригIунго гьечIо. Ниж хьихьула бюджеталъ. Харжги, командировкаялъ ине гIарацги, цогидабги нижее бюджеталдасан кьола. Нагагьлъун нижер фонд биххани, тасамахIлъи ккани, жаваб хIукуматалъ кьола. КъватIив данделъарав кIиго чияс гIуцIараб бакI гурелъул. 2013 соналъул июлалъ бахъараб Дагъистаналъул къанун буго гьеб (№57). Цо-цояз кьолебги буго гьеб гIарац – 20 млн гъурущ бакIарун буго. Кьезе бокьичIез цоги жо ургъулеб буго. ГIадамаз цеве ккарав юристасда гьикъулеб буго бегьулищ нижер фондалде гIарац кьезеян. «Воре, воре, бегьуларо!» - ян абулеб буго юристас. Юстициялъул министерлъиялда гьикъулеб гьечIо. Гъова къватIив ватарав прокурорасда, юристасда гьикъулеб буго».\nЭР: «Гьадинаб жоялъул хIисаб гьабулеб батила гIадамаз. Фонд абураб рагIул магIнаялъухъ балагьун, бокьани гурони кьоларо гьенибе гIарац».\nМухIамадов МухIамадрасул: «Гьадингосел гIахьучIал. Пионеразул яги цогидазул гIуцIи гурелъул гьаб. ХIукуматалъ гIуцIараб жо буго гьеб. Гьедин ремонталъе гIарац кьечIев чиясда тIад къотIулеб буго гIакIа».\nЭР: «Гьедин батани, гIарац кьезе тIадаблъун гьарулел кагътал щайха нужеца почаладсан ритIуларел, нуцIбузда ран течIого?»\nМухIамадов МухIамадрасул: «Я дир яс, почалъул гъутухъал кир дуда рихьарал? Нижеца ритIуларо гьел. Гьеб иш тIаде босараб фирма буго. Дуца абулеб жо гIемерисез такрар гьабулеб буго. Гьедин нижеда нахъасан гIемер харбал руго риччалел – гIарацги бакIарун, расги жо гьабулеб гьечIилан. Лъазе бокьани, рачIа нижехъе, гъора жанахIалъур чIван руго араб соналъ Дербенталда, Гъаякенталда, Болъихъ ремонт гьабурал минабазул суратал».\nЭР: «МахIачхъалаялда буго чанго азарго мина – гIемертIалаяб. Гьезул киназдего ирга кида щолеб? Гьелъ буго гIадамазул рахIатхвей?».\nМухIамадов МухIамадрасул: «Гьелъие гIиллаги буго, цо рахъалъ. Амма ремонт гьабулеб заман анцIго соналде бикьун буго. Масала, 2014 соналдаса 2024 соналде щвезегIан. Гьеб программа бихьизе ккола».\nДагъистаналдаса юрист Эльдар ХIажимурадовас кIвар буссинабулеб буго гьадинаб гIунгутIиялдеги.\nЭльдар ХIажимурадов: «Капиталияб ремонт гьабиялда бан бахъараб къанун тIубазабиялъулъ бугеб аслияб гIунгутIи ккола ремонт цIараб болжалалде лъугIизабунгутIи, нахъ бахъи. Цоги гьеб хIалтIи гьез конкурсги лъазабун гьабизе ккола. БакIал ралел компаниязул вакилзабазда гьоркьоб, бизнесчагIазда гьоркьоб».\nЭР: «Гъоз гъоб ремонт гьаби бокьарал чагIазда тIад къалеб батилаха».\nЭльдар ХIажимурадов: «Бокьарал чагIазда тIад къазени толаро гъозие гъоб, масала, монополиялда данде чIараб хъулухъалъ. Амма конкурс гIуж-куцалъе гьабун толеб батилаха».\nКапиталияб ремонталъул фондалъул баяназда рекъон, Россиялда биххун тIатIала ккезехъин бугеб мина-карталъул къадар ккола 100 млн квадратияб метра.


Объявление Ротационная печь на 60 хлеба (500гр) в Талдыкоргане, Талдыкорган. Продажа Ротационная печь на 60 хлеба (500гр) в Талдыкоргане, Талдыкорган. Продам Духовки Талдыкорган - Доска объявлений AdMir Талдыкорган - 895930\nРотационная печь на 60 хлеба (500гр) в Талдыкоргане - Духовки\nКод: 895930 Создано: 11-03-2019 08:51\nДетали объявления Объявление Ротационная печь на 60 хлеба (500гр) в Талдыкоргане, Талдыкорган. Продажа Ротационная печь на 60 хлеба (500гр) в Талдыкоргане, Талдыкорган. Продам Духовки Талдыкорган - Доска объявлений AdMir Талдыкорган - 895930.


Журнал Architectural Digest 4 2012\nНазвание Журнала : Журнал Architectural Digest обложка журнала Где скачать Журнал Architectural Digest 4 2012 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 4 Год : 2012 Язык текста : русский Размер ...\nНазвание Журнала : Журнал Architectural Digest обложка журнала Где скачать Журнал Architectural Digest 3 2012 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 3 Год : 2012 Язык текста : русский Размер ...\nЖурнал Architectural Digest 12 2011\nНазвание Журнала : Журнал Architectural Digest обложка журнала Где скачать Журнал Architectural Digest 12 2011 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 12 Год : 2011 Язык текста : русский Разме...\nЖурнал Architectural Digest 11 2011\nНазвание Журнала : Журнал Architectural Digest обложка журнала Где скачать Журнал Architectural Digest 11 2011 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 11 Год : 2011 Язык текста : русский Разме...\nЖурнал Architectural Digest 10 2011\nНазвание Журнала : Журнал Architectural Digest обложка журнала Где скачать Журнал Architectural Digest 10 2011 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 10 Год : 2011 Язык текста : русский Разме...\nЖурнал Architectural Digest 6 2011\nНазвание Журнала : Журнал Architectural Digest обложка журнала Где скачать Журнал Architectural Digest 6 2011 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 6 Год : 2011 Язык текста : русский Размер ...\nЖурнал Architectural Digest 9 2011\nНазвание Журнала : Журнал Architectural Digest обложка журнала Где скачать Журнал Architectural Digest 9 2011 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 9 Год : 2011 Язык текста : русский Размер ...\nЖурнал Architectural Digest 8 2011\nНазвание Журнала : Журнал Architectural Digest обложка журнала Где скачать Журнал Architectural Digest 8 2011 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 8 Год : 2011 Язык текста : русский Размер ...\nЖурнал Architectural Digest 7 2011\nНазвание Журнала : Журнал Architectural Digest обложка журнала Где скачать Журнал Architectural Digest 7 2011 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 7 Год : 2011 Язык текста : русский Размер ...\nНазвание Журнала : Журнал Architectural Digest обложка журнала Где скачать Журнал Architectural Digest 5 2011 ?1. Журнал Тут - файлообменник turbobit Номер : 5 Год : 2011 Язык текста : русский Размер ...


РОСДАЛ МАГ1ИШАТ, ЦЕБЕТ1ЕЙ. ХУРУХЪАБАЗУЛ ФОРУМ. - 2 Апреля 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2017 » Апрель » 2 » РОСДАЛ МАГ1ИШАТ, ЦЕБЕТ1ЕЙ. ХУРУХЪАБАЗУЛ ФОРУМ.\nРОСДАЛ МАГ1ИШАТ, ЦЕБЕТ1ЕЙ. ХУРУХЪАБАЗУЛ ФОРУМ.\n29 марталъ Хайдакъ районалда т1обит1ана Дагъистаналъул хурухъабазул форум. Гьелдаго цадахъ ана Дагъистан Республикаялъул бет1ерасда цебе бугеб агропромышленнияб комплекс цебет1езабиялъул советалъул данделъиги. Форумалда г1ахьаллъана республикаялъул бет1ер Р. Г1абдулат1иповги, Халкъияб Собраниялъул, Х1укуматалъул нухмалъулел, мурадцоял министерствабазул, Муниципалитеталъул вакиллъаби ва цогидалги жавабиял г1адамал. Гьенив г1ахьаллъана районалъул бет1ер Саг1ид Юсуповги.\n-Дагъистаналъул ч1ара-хьараб цебет1ей бараб буго аслияб куцалъ АПК цебет1еялда. Республикаялъул г1емерисеб халкъалъ-56 % г1умру гьабулеб буго росабалъ ва аслияб хайир нилъее щола росдал маг1ишаталдаса,-ян абуна Рамазан Х1ажимурадовичас форумалъул г1ахьалчаг1азда цебе гьабураб жиндирго к1алъаялда.\nРугел ресаздаса рахъи кьоледухъ пайда босулеб бугони, росулъ х1алт1и гьеч1олъи лъуг1ула. Ракь ккола нилъерго аслияб бечелъи ва гьелъул кьуч1алда церет1ола республикаялъул экономикаялъул цогидал бут1абиги. Экономикаялда аслияб рахълъун ккола г1и-боц1ухъанлъи-гьеб цебет1ей бараб буго киналго ресаздаса бит1ун пайдаги босун рахъи кьоледухъ г1уц1араб зах1мат, гьеб масъала т1убаялде буссараб бук1ине ккола кинабго гьабулеб х1алт1иги,-ян абуна республикаялъул бет1ерас.\nФорумалда г1ат1идаб к1алъай гьабула республикаялъул росдал маг1ишаталъул министр Мусафенди Велимурадовасги. Араб соналъ росдал маг1ишаталъул валовияб продукциялъул къадар 112, 4 миллиард гъурущалде бахана, планалдайин абуни гьеб 104,7 миллиард бихьизабун бук1ана. АПКялдаса бюджеталде бач1ана 4,3 миллиард гъурущ. Цебет1ей лъугьун буго АПКялъул киналго бут1абазда,-ян бицана министрас. Гьесул раг1абазда рекъон «Рахъи кьолеб АПК» проектазул кьуч1алда 2016 соналъ 10 азаргогектар лъалъадиялъул системаби къач1ан руго, гьарун руго1600 гектаралда ахал, 1865 гектаралда ц1олбол ахал х1алт1изе кьун руго 42 гектаралда гьарурал теплицаби ва ран руго 1260 х1айваналъе бак1 бугеб 10 ферма.\nГьеб гуребги Хасавюрт районалда кьуч1 лъун буго квас къач1алеб фабрикаялъе, Турциялдаса инвесторалгун Ногъай районалда бана ц1око-т1омалъул цех. Гьениб лъаг1алин къач1азе рес буго 300 азарго ц1окоги 150 т1омги. Турциялъулгун, Ираналъулгун, Италиялъулгун гьарун руго нилъер продукция гьениб ва гьезул нилъехъ бича-хисиялъул къот1аби. Республикаялда х1алт1улеб буго рахьдал ниг1матал гьарулеб 5 заводилан абуна Велимурадовас.\nЦо-цо муниципалитетазул бут1рул, росдал маг1ишаталъул предприятиязул нухмалъулел зах1маталъул церехъаби Х1укуматалъул шапакъатаздалъун, Х1урматалъул ц1араздалъун ва Республикаялъул Бет1ерасул сайгъатаздалъун к1одо гьариялдалъун лъуг1ана Маджалисалда т1обит1араб Республикаялъул хурухъабазул форум.\nХасаб цебет1еялъул территория\nДагьаб цебег1ан РФялъул премьер-министр Дмитрий Медведевас гъулбасана к1иго ТОР (территория опережающего развития) рагьиялъул х1укмуялда гъоркь. Гьединаб, хасаб цебет1еялъул бак1 рагьизехъин буго Дагъистаналъул Каспийск шагьаралдаги. «Цо ккураб хаслъи гьезул бук1ине гьеч1о,-ян абуна Медведевас-рак1алда буго щибаб ТОРалда бат1и-бат1иял предприятиял рагьизе».


Кавказалъул Къилбар, Март 16, 2019\nШамат къо 16 Март 2019\nДекабрь 07, 2014\nАлиса Ганиева: "ЦIвайищ кIибетIераб цIумищ патриотазул гIаламат?"\nГьалкъояз Sueddeutsche Zeitung абулеб Германиялъул газетаялда къватIибе бахъун буго хъвадарухъан дагъистанияй Ганиева Алисал цо макъало. Хадуб макъало гIурус мацIалде буссинабун, загьриабун буго Россиялъул Иносми сайталда. Авторалъ жиндирго Facebook-алда абулеб буго гьелдаса нахъе кIудияб ахIи-хIур багъарун бугин. Жинде гIунтIизабулеб бугин советияб заман какиялъул ва Шималияб Кавказалда яргъид гIуцIарал бусурбаби бахIарзал хIисабалда рихьизариялъул гIайиб.\nДунялалъул ТIoцебесеб рагъ ва Кавказ\nДунялалъул тIоцебесеб рагъ дагъистаниязе чияр рагълъун букIун гьечIо. Гьелъул хIасилалда борчIана Кавказ халкъазул миллияб бичIчIиги.\n«Буюрана кIочон тезе»\nГьалкъояз Истанбулалда тIобитIана ГIурус-Кавказалъул рагъ лъугIаралдаса 150 сон тIубаялда хурхараб жамгIиябгун-гIелмияб конференция. Гьелъулъ гIахьаллъи гьабуна жибго Кавказалдаса рачIарал гIалимзабазги, жамгIиял хIаракатчагIазги, къватIисел улкабазул тарихчагIазги, ХIХ гIасруялда Туркиялде гочарал мугьажирзабазул наслудул чагIазги. Дандбалеб букIараб аслияб суал –жакъа Шималияб Кавказалда бугеб ахIвал-хIал. Киналго гIахьалчагIи абулаан гьениб геноцид халат бахъунеб бугин. Гьелъие гIемерал мисалалги рачIун рукIана.\n«ГIурхъаби лъаларел репортерал» абулеб инсанасул ихтиярал ва рагIуе эркенлъи цIунулеб халкъаздагьоркьосеб гIуцIиялъ жиндирго иргадулаб докладалда абулеб буго цересел Совет Союзалъул республикабазда ахIвал-хIал соналдаса соналде квещлъулеб бугин.\nШамил Имам ва Барятинский\nИсана тIубала 155 сон имам Шамилил нухмалъиялда гъоркь унеб букIараб гъазават Гъуниб магIарда ахиралде щваралдаса. Гьеб тарихияб хIужаялда пачаясулги советиялги тарихчагIаз абулеб букIана имам Шамил кверде восиялдалъун рагIалде бахъараб гIурус аскаразул бергьенлъиян.\nДагъистаналъе генералал къваригIун гьечIо\nАхираб заманалда прессаялдасан рагIизе бегьулеб, гьединго Россиялда тIоритIулел батIи-батIиял данделъабазда гьоркьоб лъолеб суаллъун лъугьун буго Шималияб Кавказалда бугеб жамгIиябгун политикияб ахIвал-хIал.\n«Щал нилъ, киса, кире унел?»\nМиллияб хаслъиялъул ва миллияб бичIчIиялъул гъваридаб кризис бихьулеб буго Шималияб Кавказалъул республикабазда, хасго Дагъистаналда. Гьадин абулеб буго Россиялъул ГIелмабазул Академиялда цебе бугеб этнологиялъул ва антропологиялъул институталъул гIелмияв хIалтIухъан Ярлыкапов АхIмадица. Гьалкъояз гьес гIахьаллъи гьабуна Чехиялъул ГIелмабазул Академиялъул гьанжесеб тарихалъул институталъ гIуцIараб конференциялда.\nИран: некIсияб маданият ва гьанжесеб беццлъи\nСоназда жаниб гIемер бицулаан Ираналъул атомияб программаялъул хIакъалъулъ. Халкъаздагьоркьосеб жамагIаталъул рахIат хвезабулеб буго гьелъ. Аму буго цоIги кIвар цIикIкIараб суал Ираналда хурхараб. Гьеб ккола гьелъул къватIисеб политкаялъул суал. Ираналъ кIудияб хIаракат бахъулеб бугин ГIагараб Машрикъалъул ва ГIараб дунялалъул улкабазе асар гьабизецин гуребги, хIатта гьезул жанисел ишазде гъорлъе жубазе.\n«Мекъаб тарихги буго - колониалияб политика»\nДагъистан хIадураб буго Россиялде гъорлъе иналдаса 200 сон тIубай кIодо гьабизе. Гьадинаб лъазаби баккана гьалкъояз прессалда. Ва гьединаб жигаргун цеве вахъана республикаялъул бетIерлъун заманалъ тIамурав ГIабдулатIипов Рамазан. ГIелмияб рахъалъан гьеб гъалатI бугин абулеб буго цо-цо гIалимзабаз.\nГенал: нацIцI хвезелъун чухъа бухIулеб буго\nАраб хамиз къоялдаса нахъе Генуб росулъа батIи-батIиял баяназда рекъон лъабазаргоялдаса щуазаргоялде щвезегIан чи викьа-виххун вуго Дагъистаналъул батIи-батIиял шагьаралгун росабалъе.\nЖурналистал чIвай – Россиялъул пашманаб гIадат.\nНью-Йоркалда штаб-квартира бугеб Журналистал ЦIуниялъул Комитеталъ гьаб анкьалда лъазабуна тIолго дунялалда жанир тIамурал журналистазул къадар баханин мисал гьечIеб рикIкIеналде: батIи-батIиял улкабазда 232 журналист жанив вуго гьабсагIат.\n"ГIарцухъищ гьединаб гьереси бицараб?"\nИсана 30 сентябралда Москваялъул Тверская ва Моховая абулел къватIал къотIулеб бакIалда дагъистаниязул бертадул тIел чIезабун букIана. Гьеб хIужаялъ кIудияб ахIи-хIур багъаризабуна тIолго улкаялда. Дагъистаниязде гIунтIизабураб гIайиб – Москва бакьулъ кьвагьдей гьаби ва жамгIияб низам хвезаби. Рехсараб лъугьа-бахъиналда тIасан багъарараб дагIба халат бахъунеб буго. ГIемерал жамгIиял хIаракатчагIаз гьеб иш цебеккунго ургъун гьабураблъун рикIкIунеб буго.


Халкъалъул къадар - Howling Pixel\nХалкъалъул къадар - абураб мехалда бичІчІула, гьаб ракьалъул кинаб бугониги бакІалда - континеталда, пачалихъалда, икълималда, шагьаралда, росулъ гІумру гьабун бугел гІадамазул къадар гьезул рикІкІеналъул бицунеб букІин. Халкъалъул къадар лъала, щибаб пачалихъалда зама-заманаялдасан тІобитІулеб халкъалъул хъвай-хъвагІай гьабиялдалъун.\nГъарабудагъкент мухъ (1992 с. щвезегІан — Ленинский (росдал) мухъ) (лъар. Къарабухгент якъ) — Дагъистаналда бугеб муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — Гъарабудагъкент росо.\nГъаякент мухъ (лъар. Къаягентли якъ) — Дагъистаналда бугеб муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — ЦІияб Гъаякент росо.\nГъизилюрт (лъар. Чир-юрт) буго цIакъ гIолохъанаб Сулахъ гIурул рагIалда бугеб шагьар. Гъизилюрт бакьулъан уна Ростов—Баку маххул нух. Гьаб шагьар ккола Жуламухъ мухъалъул тахбакI. ЛъарагIазул мацIалдаса (гьединго магIарул мацIалде) буссинабизе Гъизилюрт абула "БагIараб" росу яги.\nДербе́нд мухъ — Дагъистаналъул муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — Дербенд шагьар (мухъалда гъорлъе унаро).\nНахъбакІ мухъ (гIур. Казбековский район) — Дагъистаналда бугеб муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — Дилим росо.\nКули мухъ (лак. Ккуллал кIану) — Дагъистаналда бугеб муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — Вачи росо.\nКъурахІ мухъ (лезг. Кьурагь район) — Дагъистаналда бугеб муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — КъурахІ росо.\nЛак мухъ яги Тум мухъ (лак. Лакрал кIану ) — Дагъистаналда бугеб муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — Гъумекиб росо.\nРутул мухъ яги Газал мухъ — Дагъистаналда бугеб муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — Рутул.\nСергъохъала мухъ яги ДешлахІар мухъ (дарг. Дешлахярла къотl — Дагъистаналда бугеб муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — Сергъохъала.\nИстІал-Сулайманил мухъ — Дагъистаналда бугеб муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — Къасумкент.\nТабасаран мухъ яги — Дагъистаналда бугеб муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — Хучни.\nТарумасул мухъ — Дагъистаналда бугеб, Нугъай мухъалдаса хадуб кІиабилеб кІудияб муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — Тарумовка росо.\nХив мухъ — Дагъистаналда бугеб муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — Хив росо.\nХунзахъ мухъ (гІур. Хунзахский район) - Дагъистаналъул муниципалияб гІуцІи. Хунзахъ мухъ ккола Дагъистаналъулги тIолго авар миллаталъулги маданияб ва политикияб кlвар бугеб муниципалияб гlуцlиязул цояб.\nТарихияб рахъалъ Хунзахъ мухъги гьелъул тахросуги ккола Авар миллаталъул букIараб хIукуматалъул ракIлъул.\nАдминистративияб центр ккола Хунзахъ.\nХъумторхъала мухъ (лъар. Хумторкъали якъ) — Дагъистаналда бугеб муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — Къоркъмазхъала росо.\nЦІияблак мухъ — Дагъистаналда бугеб муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — ЦІияблак росо.


Джейм Фоули чIван вугин абураб хабар дурус гьабун хадусала, Америкалъул президент Барак Обамаца абуна «Исламияб пачалихъ» абулеб къукъаялъе къоло цоабилеб гIасруялда бакI гьечIин.\nГьадинаб лъазаби загьирабун буго СагIудиязул тахшагьар Эр-Риядалда. СагIудиязул къираллъиялъул бетIерав рухIанияв муфти шайих ГIабдул ГIазизица абуна экстремизмалъул, радикализмалъул ва терроризмалъул кинабгIаги хурхен гьечIин Ислам-диналдаилан.\nГъазимухIамадов ГIалисултIан ккола «Дагестанцы» абулеб лъидаго бачIеб газетаялъул бетIерав редактор ва жамгIияв хIаракатчи. Шималияб Кавказалда, хасго Дагъистаналда бижараб динияб питнаялъе гьадинаб гIилла бихьулеб буго гьесда:\nГIалисултIан ГъазимухIамадовас абулеб буго радикализмги, экстремизмги, терроризмги гьукъизе кколеб хIаракатчилъи бугони, динияб бербалагьи гьукъани, гьелдалъун питна бигьаго бижилин. Гьеб жиндирго пикруялъе мисалалъе ГIалисултIаница рачунел руго батIи-батIиял хIужаби.\nИсана февраль моцIалда «Аль-Мутава» абулеб СагIудиязул динияб полициялъул бетIер ГIабдел Латеф Аш-Шайихица лъазабун букIана, жиндирго идараялда экстремистал ратун ругин. Ва гьезде данде кьварарал тадбирал гьаризехъин ругин.\nМадугьаллихъ бугел улкабазда жигадалде бараб ахIи гьес рикIкIана къануналде данде кколареблъун. Гьелда хурхун СагIудиязул къиралас гьабураб амруялда рекъон къватIисел улкабазда рагъда гIахьаллъулел сагIудиязе тамих гьабизе бугин.\nГьел хIатта къогоцин соналъ жанире тIамизе ругин. Гьединабго жаза гьабизе бугин экстремистазе гIарцул кумек гьабулел гIадамазе. "Аль-Мутава" абулеб динияб полициялда тIадаб буго СагIудиязул ГIарабустаналда диниял къанунал цIунизе.\nДобго февраль моцIалда СагIудиязул ГIарабустаналда къабул гьабун буго терроризмалде данде къеркьей гьабиялъул къанун. Гьелда рекъон экстремистазе гIарцул кумек гьабулел гIадамазде ва гIуцIабазде данде кьварарал санкцияз гьаризе руго къираллъиялъ. Гьединго гьеб къануналъ рес кьолеб буго терроризмалда хурхен букиIналда шаклъи бугел гIадамал кквезе.\nОрдоналда вугев журналист Бакир ГIабдулхIамидица абулеб буго гьенир ругел бусурбаби разиял ругин СагIудиязул муфтияс гьабураб хIукмуялда.\nБакир ГIабдулхIамид: «Гьаниб Ордоналда гьезул хIакъалъулъ абулеб буго гьел Аллагьасул тушбаби ругин, ва гьез жидеда цебе лъолеб масъалалъун кколин – бусурбабазул уммат бикьи, питна бижизаби. Хасго гьеб сабаблъун СагIудиязул муфтияс фатва гьабун, гьел Ислам диналъул тушбабилъун лъазаруна. ГIадамазулги гьадинабго пикру буго.\nГьез аза-азар чи чIвала. Гьез чIвалел руго «Ла иллагьа иллалагь» абурал хириял рагIаби рицунел. Шагьада рехсарав чи чIвазе бегьуларо, диналда рекъон. Ислам диналда рекъон гIайиб гьечIев чиги чIвазе бегьуларо. Гьадинав чи чIвай релъараб бугин Маккаялда КъагIба биххиялда».\nГIиракъалъул ва Сириялъул территориялда хIаракат бахъулеб «Исламияб пачалихъ» абулеб радикалиял бусурбабазул гIуцIиялъ гьалкъояз интернеталда тIибитIизабуна хъвай-хъвагIай. «Америкалде хитIаб» ан цIаралда гъоркь загьирабураб гьеб хъвай-хъваялъ бихьизабулеб буго цо чиясул бетIер къотIулеб куц.\nЯргъид гIуцIараз абулеб буго гьев вугин Сириялда 2012 соналъул ноябрь моцIалда араб бакI лъачIого камурав Америкалъул журналист Джеймс Фоули. Гьес Сириялда хIалтIулаан Global Post абулеб интернет-журналалъул корреспонтеднт хIисабалда.\nХъвай-хъвагIаялда гьединго вихьула Америкалъул цогидав журналист - «Тайм» журналалъул мухбир Стивен Сотлофф. Террористаз Цолъарал Штатазул президент Барак Обамаде руссун, хIинкъи кьолеб буго, жидерго тIалабал гьес тIуразаризе гьечIони, гьва Стивен Сотлоффги чIвазе вугин абун.\nБайбихьуда Цолъарал Штатазул Миллияб ХIинкъи ГьечIолъи цIунулеб Шураялул вакил Кейтлин Хейденица лъазабун букIана, америкалъул официалиял хъулухъчагIазда гьеб видео бихьанин ва хасал хъулухъчагIаз гьелъул цIех-рех гьабулеб бугин. Гьеб хIалтIул хIасилалда хасал хъулухъчагIаз арбагI къоялъ мухIкан гьабуна: чIварав – хIакъикъаталдаги Джеймс Фоули кколаанин абун.\nИсана риидал Америкалъул хасаб рагъулаб къукъаялъ къасд гьабуна цо чанго американияв хвасар гьавизе, гьезда гъорлъ Джеймс Фоулиги вукIун вуго. Терроризмалъул проблемабазул рахъалъан Цолъарал Штатазул президентасул кумекчIужу Лиза Монакоца доб мехалъ лъазабуна, живго Барак обамаца гьадинаб буюри кьун бугин абун.\nАмма мухIкан гьабичIо – хасго кида ва киб гьеб хасаб операция тIобитIизе бугебали.\nДжейм Фоули чIван вугин абураб хабар дурус гьабун хадусала, Америкалъул президент Барак Обамаца абуна «Исламияб пачалихъ» абулеб къукъаялъе къоло цоабилеб гIасруялда бакI гьечIин ва тIаде жубана, Цолъарал Штатаз кьварараб жаваб кьезехъин бугин гьелъие.\nАрбагI къоялдаса байбихьун Цолъарал Штатазул авиациялъ гьавадул гьужумал гьаризе байбихьана рехсараб къукъаялъул рагъухъаназ чIей гьабулел бакIазде. ГIаммаб къадаралда 90-гоялдаса цIикIкIараб гьужум гьабун буго.\nГьадин официалияб къагIидаялъ лъазабуна Пентагоналъ. Цолъарал Штатазул тIадегIанаб даражаялъул хъулухъчагIазул баяназда мугъ чIвай гьабун Associated Press араб анкьида лъазабуна, кватIичIого ГIиракъалде тIаде журарал аскариязул къукъаби ритIизе рес бугин.\nГьабсагIат гьеб улкаялда чIей гьабулеб буго 850-гIан америкалъул аскарияс. Аслияб къагIидаялда гьез цIунулел руго Цолъарал Штатазул вакиллъи, консуллъи ва цогидал идарабазул минаби. Гьединго гьел ГIиракъалъул хIукуматалъул гIакълучагIилъун цере рахъунел руго.\nАмерикалъул журналист Джеймс Фоули ккун вукIанин КIудияб Британиялдаса гьенира рачIарал бусурбаби. ГIаммаб къадаралда гьенив вугин 1500-гIан бусурбанчи-британияв.\nГьадин лъазабуна Newsweek журналалъе британтялъул парламенталъул Лейбористазул партиялъул рахъалъан вакил Халед МахIмудица. Гьеб къадар лъабго нухалъ кIудияб буго Британиялъул Къираллъиялъул Рагъулал Къуватазда аскарияб хъулухъ гьабулел бусурбабазул къадаралдаса.\nЖиндир иргаялда Британиялъул парламенталъул Консервативияб партиялъул рахъалъан депутат Надим Захавица абулеб буго ГIиракъалда ва Сириялда рагъдолел «Исламияб пачалихъалъул» къеркьохъаназда гъорлъ 700 аскарияв вугин.\nБританиялъул хасал хъулухъчагIазул хIисабалда ГIагараб Машрикъалда щунусгогIан гурони, тIокIав британияв гьечIо.\nГьеб баяналда дагIба балед буго Халед МахIмудица. Гьес абулеб буго жиндирго ракьалда Британиялъул тIадтарал къолел руго экстремизмалде данде бачунеб къеркьеялда.\nГьеб балагь бугин ва нилъеда тIадаб бугин гьеб хIужа къабул гьабизе, ян хIасил гьабуна депутатас.\nДунял ва динал. 08.25.2014


Украиналда халат бахъунеб кризисалъ Владимир Путиница нухмалъулеб Россия бачана Магърибалъулгун дандечIеялде. Гьелда бан 2015 сон Россиялъе букIине бегьула гIуралъ захIматаблъун. Гьелдаса кIудияб асар букIине рес буго Рухсаханаялъул Цолъиялъеги ай Таможенияб цолъиялъеги. Гьедин рикIкIунеб буго гьеб ахIвал-хIалалда хадуб хал кколеле цо-цо экспертаз.\nРоссиялъул президент Владимир Путиние 2014 сон букIанин абизе бегьула бищунго лъикIабги бищунго квешабги. Цо босани, Крымалъул аннексия гьабун хадуб парламенталда 18 марталда цеве вахъун хадуб, гьесул къиматалъул даража россиялъулазда гьоркьоб цIакъго тIаде ана. Цоги рахъалъан – 15-16 декабралда гъурщил къимат бортана 20 гIанаб проценталъ. Гьелъие багьаналъун лъугьана нартил багьа гIодобе ккей ва магърибалъул санкцияби.\nАраб соналда Путиница кIала-гъоркье серизабуна дунялалъул низам ва Дунялалъул КIибилеб рагъалда хадуб тIоцебесеб нухалда хIал гьабун хисизаруна гIорхъаби. Кеннанил институталъул Вилсон-централъул директор Мэттью Роджанскияс абулеб буго Россиялъе Магъриб ками кколин унгоги кIудияб камийин.\nМэттью Роджански: «Дунялалъул аренаялда Россиялъе Магъриб камиялде данде ккун, цогидаб лъикIабин абизе бегьулеб кинаб гIаги жо дидани бихьулеб гьечIо кинаб гIаги. Цингиги гьеб кколаро Россиялда кинабго жо цебе лъикI букIанин абураб. Жалго россиялъулазе бокьараб даражаялда дунялалда Россиялъул адаб дунялалда киданиги гьабулеб букIинчIо. Амма гьанжейин абуни, дида ккола Россиялъул адаб Шималияб Корея гIадал улкабазда гурони, тIокIаб лъицаниги дунялалда гьабулеб батиларин».\nУкраиналда хурхун билъанхъизабураб политика кколин Путинил стратегияб гъалатин ва гьелъул хIасилалда Россия тIубанго махIрумлъанин Киевалдаса мадугьалияб партнер хIисабалдайин, рикIкIунеб буго Ратжерсил университеталъул политикиял гIелмабазул профессор Александр Мотылица.\nПостсоветиял республикаби гъорлъе унел Таможенияб цолъи гIуцIиялъул къагIидаялда цIидаса букIараб советияб территория цойиде бачиналъул Путинил проекталда хурхунги щаклъи баккулеб буго гьанже.\nЖакъа гьеб цолъиялда гъорлъ руго Беларусь, Казахстан, Россия, тIоцебесеб январалда тIаде жубана гьединго Арменияги. Украина гьелде гъорлъе лъугьиналъул перспектива тIубанго «сана» гьанже.\nУкраиналъул кризисалъ бихьизабунин гьеб блокалда ругел «кьвателалин» абулеб буго Бирмингемалъул университеталъул политикаялъулги халкъаздагьоркьосел гIелмабазулги профессор Катарина Вольжчукица. Гьелъ рикIкIунеб буго цорахъалъулаб къагIидаялда Европаялъул продуктазул импорт гьукъиялъ бихьизабизе бугин гьеб цолъиялъул щулалъийин. Гьелъ бихьизабизе бугин кколищ яги кколарищ гьеб гIемеррахъазул гIуцIияли. БукIунищ яги букIунарищ гьеб Евразиялъул гIатIилъиялда Россиялъ кверщелалда кинабго жо гьабулеб цолъияли, абулеб буго Вольжчукица.\nГьелъ абулеб буго Беларусалъ ва Казахстаналъ Россиялдаса мисал босун гьукъичIин Украиналдаса квен-тIехалъул продукталин. Таможенияб цолъиялъул цогIаги улкаялъ рахъ кквечIо Украиналъул Евроцолъиялъулгун эркенаб (тIоцебе гъулбасараб, дагьалъ хадуб чIезабураб) дармил къотIи-къай Таможенияб цолъиялъул тIалабазде данде кколарин абураб Москваялъул пикруялъул. Гьединлъидал 2015 сон Таможенияб цолъиялъе букIине бегьулин щулалъиялъул экзаменин, рикIкIунеб буго Вольжчукица.\nМагърибалъул кредитаздаса махIрумлъун хадуб Россиялъул компаниязе, хасго Путинил сверухълъиялъул вакильзабаз нухмалъулел пачалихъиял компаниязе ва гIуцIабазе захIмалъаби раккана налъаби кьеялъул суалалда сверун.\nИгорь Сечиница нухмалъулеб пачалихъияб «Роснефть» компаниялъ декабралъул ахиралде нахъ буссинабизе кколеб букIана налъабазул анкьго миллиард доллар, цингиги къого миллиард доллар гьелъ нахъ буссинабизе ккола 2015 соналдаги. Компаниялъул гIаммаб налъи кколеб буго гьанже 550 миллияард доллар. Гьелъул хIакъалъулъ хъвалеб буго Британиялъул Economist журналалъ.\nДунялалда нартил багьа гIодобе ккеялъ къимат хвезабуна гъурщил, гьеб процесс халат бахъунебги буго.\nЭкономист Андерс Аслундица рикIкIунеб буго, нухмалъиялъ стратегиял резервалъул фондалдаса гIарац хIалтIизабулеб букIиналде балагьичIого, 2015 соналда дефолт букIине бегьулин.\nЦентробанкалъул прогнозазда рекъон, 20I4 соналда Россиялдаса нахъе араб капиталалъул даража бахун буго 128 миллиард долларалде. 2013 соналда гьеб къадар букIун буго 56 миллиард доллар.\nБОЖИЛЪИ ГЬЕЧIЕБ ЖАНИСЕБ АХIВАЛ-ХIАЛ\n2014 соналда халкъаздагьоркьосеб аренаялда загьирлъарал драматикиял лъугьа-бахъиназул асар буго гьединго Россиялъул жанисеб ахIвал-хIалалдеги.\nЦо рахъалъан босани, Путинил рейтингалъул даража букIинчIо киданиги гьединаб борхалъиялда. Нухмалъиялъул рахъ кколезул патриотизм цикIкIунеб буго щибаб къойилго гIадин.\nЦогидаб рахъалдаса цIикIкIунеб буго эмиграциялъул процесс. Россиялъул нухмалъиялъул хIисабалда 2013 соналда къватIиве ун вуго I86 азаргоялдаса цIикIкIун чи. 2010 соналда гьеб къадар букIун буго 33 зарго чи, 2011 соналда – 36 азарго.\nМэттью Роджанскиясул пикруялда, Россиялда жакъа загьирлъулеб гьечIо кIудияб даражаялъул «креативизм, энергия и динамизм, плюрализмги цIикIкIунеб гьечIо». Питтсбургалъул университеталъул Россиялъул ва Машрикъалъул Европаялъул цIех-рехалъул централъул хIалтIухъан Шон Гиллорица гьединаб ситуация рикIкIунеб буго «Россиялъ жинцаго жибго изоляциялде кезабиялъе гьабулеб хIалбьихьилъун». Амма экоономикаялда бугеб захIматаб хIалалъ асар гьабулеб буго гIадамазде.\n«Газпромалъул» нухмалъиялъ лъазабуна, газалъухъ жанисел тарифал цикIкIинариялъул планазул хIакъалъулъ. Декабралда Москваялда тIобитIана валютаялъул ипотека босаразул акция, гIарац нахъе буссинабизе кумек тIалаб гьабун.\nUniversity College London абураб университеталъул политикаялъул профессор ва “Бажаризе бугиз Россиялда модернизация гьабизе» абураб техьалъул автор Алена Леденевалъ рикIкIунеб буго Путиниде тIадецуй гьабулеб бугие цо рахъалъан экономикияб элитаялъин, цогидаб рахъалдаса – жамгIияталъин.\n«Дир пикруялда, Путиница система гуреб биххизабулеб, системаялъ Путин нахъе къотIизе бегьула», - ян абулеб буго Леденевалъ.\nАлександр Мотылил рагIабазда, Путиние хIинкъи бугеб заман тIаде щвана жакъа.


Асиялова: «Дида бихьараб къо цогидал улбузда бихьугеги!»\nВолгоградалда теракталдаса хадуб, 21Окт2013\nГъуниса Наида Асияловалъ Волгоградалда гьабураб теракталда лъукъарав 30 чи жеги азарханабазда руго. 21 октябралда ккараб терракталда хвана анлъго чи, 50-гIанасев лъукъана.\nНизамцIунулезул лъазабиязда рекъон 30 сон барай Асяилова терракталъе хIадур гьаюна гьелъул росасас – 21 сон барав Дмитрий Соколовас. Ислам босарав гьев гIурусавгун гьелъул лъай-хъвай ккана Москваялда ва лъабго соналъ цере гьел МахIачхъалаялде рачIана. Жанисел ишазул лъазабиязде рекъон, Дагъистаналда Соколов рохьилазде гъорлъе ккана ва гьесда лъикI лъалаан кьвагьул алатал гьаризе. НизамцIунулез рикIунеб буго «шагьидазул рачел» гьес гьабунин жиндирго чIужуялъе.\n«Эркенлъи» радияолъул мухбирас телефоналдасан ахIана теракт гьабуралъул эебел Равзат Асияловалъухъе. Гьелъ гIумру гьабулеб буго Гъуниб росулъ ва гьений гьей почтаялда хIалтIулей йиго.\nРавзатица абуралда рекъон, Наида росулъ хIалтIулей йикIана художественнияб школалда ва гьеб къан хадуб хIалтIи балагьизе Москваялде ана. Ункъо соналъ цебе Москваялда Наида туркасе росасе ун йиго. Гьесие росасе кьезе ана Равзат ва гьелдаса хадуб тIокIай гьелда яс йихьун гьечIо гьелда.\nРавзатица гьединго бицана гьелъул яс кIибилеб нухалъ росасе анин ислам босарав гIурусав Соколовасе. Соколов суратазда гурони вихьун гьечIо Равзатида. Гъоркьисала гьей полициялде ахIун йиго гьелъул ясалъул рос цIехолев вугиланги абун.\nРавзат Асиялова: «Гъов гьитIина чи вукIун вугоха. Дида вихьарав чи гьечIо гьев, суратазда гурони вихьичIо. Гъоркьисала дун милициялде ахIун йикIана. Гьез абуна ясалъул рос цIехеялда (розыскалда) вугилан. Жийго яс гьаний йигищалиги гьикъулеб букIана. Гьезда лъаларогойищ букIараб гьей гьаний гьечIейлъи, гьезда лъалареб жо букIинищха. Дицаги абунаха я гьев, я яс дида йихьичIилан. Бугеб жо абуна».\nМахIачхъаялда йигей Наида эбелгун телефоналдасан гурони кIалъалароан. Жийго Равзатги гьелда гIемер семулей йикIана – гьелъие рекIее гьечIо ясалъ хIижаб ретIун бугин бицараб хабар. Равзатица рикIунеб буго гьелъул яс теракталъе хIадур гьаюн ятилин. РоцIцIараб гIакълудалъ гьединаб иш Наидаца гьабизе букIинчIин абуна Равзатица.\nРавзат Асиялова: «Жинцаго роцIцIараб гIакълугун гьелъ гьеб жо гьабилищха. ЦIодорав чияс гьабулеб жо гуроха гьагъаб жо. Щал гьелда нахъе ругелали дида киссан лъалеб. …Амма берцинаб жо ккечIоха. Дица зигара балеб бугилан хъвай нужоца. ГIезегIан квешаб жо ккун буго. Вореха гьаб дида бихьараб къо цогидал улбузда бихьизе хъван батугеги Алагьас».\nВолгоградалда ккараб теракт сабаблъун щагьаралда диниялги миллиялги дандечIеял раккине бегьулин, рикIкIунеб буго. Гьединал лъугьа-бахъинал шагьаралда ккана гьал къоязда. 22 октябралда исламияб гIуцIи бугеб минаялде цояз «Молотовасул коктейлал» рехана. 24 октябралда Волгоградалъул цо мухъалда бугеб мажгиталда цIа ккезабизе хIалбихьана цогидаз.


КъанагIатаб гьунаралъул къебелъухъ\nБежтIа росулъ буго ГI. Тахо-Годил цIаралда бугеб музеялъул филиал. Гьенире щведал, хIалтIуда ратана музеялъул директор Рамазан Шейховги гIелмияй хIалтIухъан ПатIимат Назариковаги.\nМузеялъул минаялда абизе бегьула «ГьитIинаб БежтIайиланцин». Гьенире щведал, цоги нухалда ракIалде щвана гIагараб ватIан цIунизе арал гIолилазул бахIарчиял ишалги, гьоркьоса къотIи гьечIеб наслабазул бухьен ирсалъе кьолеб бахIарчилъиги. Гьелъул хIакъалъулъ бицунеб буго изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къокъалдеги данде бежтIадерица гьабураб рагъул баян кьолеб стендалъ.\nМинаялъул кIиабилеб рукъ буго гIицIго бежтIадерие хасал экспонатазул цIураб. Руго гьенир бежтIадерил руччабаз гурони хьухьунарел щватабиги, цохIо гьезул гурони рукIунарел накъишалги.\nЦогидаб рахъалда – гIолохъанай эбелалъул бокIон. Гьабураб лъимер лъезе къачIараб гIолохъанаб рицIцIигъотIол гIаркьалабазул хьухьараб гьегь. Угьарал ва рукъарал накъишаз берцин гьабураб кинидул къайи – «беза» (кини баччулеб рачел), «кьодогото» (кинида лъураб лъимералда тIад букIунеб, буртинаялда тIасанги гъоркьанги ххамги букъун, гьелда тIасан кьер-кьерал куназул накъищал гьарураб покрывало), «састIули» (унго-унголъунги нуралъул кьерал такрар гьарулеб анкьго гъаталъул къандалъо – гьелдаги угьун руго накъишал ва рукъун руго кьер-кьерал маххалги маргъалалги). Гьадинаб кини тIоцебесеб нухалда бихьана гьениб. Лъабго моцI базегIан, гьединаб киниялда бущунеб буго лъимер, цинги – гIадатияб киниялда.\nГьале хури-харинире унеб мехалда руччабаз босулеб букIараб къвачIа. Руго хасаб мурадалъул къучIбиги: сапаралда вугев чияс тамахьо балебги, хурие хIалтIизе унеб мехалда цадахъ цIам босизе хIалтIизабулебги. ТIубалеб хъулухъалда рекъараб роценалъул руго гьел. Берцинлъиялъе – киса-кирего гьарурал накъищалги.\nЩар чIвалеб дад. Гургинаб цIулал къалиялда релълъараб ва бакьулъ хъатгIанасеб каратI бугеб гьелда абула «садгъубери» абун. Музеялъул хIалтIухъан ПатIимат Назариковалъул рагIабазда рекъон, гьеб тIагIел, цIаргун цадахъ, бежтIадерихъе щун буго Гуржиялдаса.\nАдабияталъул бокIон. ХIамзатил Расул жиндирго къункърабигун. Гьебги, гьабун буго ханил гIабулалъул. Гьединал хIикматал асарал жеги гIемер руго музеялда. Музеялъе мина кьун буго дагьаб цебе. Гьеб жеги тIубан къачIан бахъунги гьечIо. Ниж музеялде щвараб мехалда, гьелъул заведующий Рамазан ватана азбаралда – кодоб гIащтIигун, цIул къотIун, гьеб рекъезабулев. Хасалоялде цIул лъезе бакI хIадурулев вугин абуна гьес.\n- Музеялъе кьун буго кIитIалаяб минаялъуб кIиго рукъ. Гьенир лъезе экспонатал гIемер руго, бакI гIолеб гьечIелъул, гIемерисел руго дирго рокъор. Экспонатал цIунизе, хIажалъула хасал шартIал, рекъараб букIине ккола температура. Гьелъие ресал жеги гьечIо, шартIалги тIуранго чIезарун бажаруларо. Ханил гIабулалъулги, хIатIулги, цогидал тIабигIиял материалазулги гьарурал экспонаталги руго. Гьаниб музеялда бан буго, масала, цIалдохъанас гIабулалъул гьабураб ХъахIабросулъа МахIмудил сурат. Дицаго гьарурал руго гIемерал экспонатал. ГIадамаз хIатIикь мерхьунеб ва рощнолъе рехолеб жоялъул сураталги нижер халкъалъе хасиятал алат-тIагIелалги гьарула дица. Куйдузул лълъаразул, ганчIазул, цIулал ва цогидабги, - ян бицана Рамазаница.\nГьесул кабинеталда буго ханил гIабулалъул гьабураб телевизоралъул кIудияб экраналда бахъараб Расул ХIамзатовасул сурат. Гьеб ЦIада росдал музеялъе кьезе бугин абуна Рамазаница. Чанги росабазул музеязеги сайгъат гьарун руго гьес жинцаго рахъарал сураталги гьарурал тIагIелалги. Нухмалъи гьабизе пагьму-гьунар бугев Рамазан Шейхов вати кIудияб талихI буго бежтIадерилин абураб пикругун рахъана ниж музеялдаса къватIире.\nДругие материалы в этой категории: « Гьабурасе хIалтIи, хIажатасе шартI\tКъарахъгун Кьесерухъ лъалхъараб заман »\n21:04, 16 мая 2022, 222


Инсан махсароде кквей | Ислам в Дагестане\nИнсан махсароде кквей\n24 Апрель 2018 976\nТIадегIанав Аллагьас Жиндирго цIобалдалъун инсан вижана тIадегIанавлъун, къадру-къимат бугевлъун ва Къуръан-хIадисалда гьев хIакъир гьавун, махсароде ккун, валъаргъун гIодовегIан гьавурав чиясе кутакаб хIинкъиги кьуна. ХIатта Аварагас ﷺ хIадисалда абуна: «Мун квешав чилъун рикIкIине ва Аллагьас дуе гIазаб гьабизе гIела, дуца диналъул вац гIодовегIан гьави, гьев какун гаргади», - ян.\nБусурманчи вукIине ккола жиндир кверазулги кIалалъулги заралалдаса гIадамал божилъиялда рукIуневлъун. БатIалъи гьечIо, гьеб зарал рагIудалъун букIа, бер-кIалалдалъун букIа, гьесда зулму гьабиялдалъун букIа. Бусурманчи бегьуларев гIадин махсароде кквезе, къабихI гьавизе, валъаргъине, капурчиги бегьуларо, мацI лъалареб хIайванги бегьуларо. ТIадегIанав Аллагьас Къуръаналда абулеб буго: «Ва гьал иман лъурал гIадамал! Нужер цо къавмалъ цогидаб къавм махсароде ккоге, Аллагьасда аскIор жал махсароде ккурал жидеца махсароде ккураздаса лъикIал ратизе бегьула», - абун.\nЗагьиралда, ай тIасан валагьун инсан ватIа вахъизе лъаларо, гьединлъидал кинав вукIаниги инсанасухъ балагьизе бегьуларо гьев гIодовегIанавлъун вихьун. Гьедин инсанасухъ валагьиялъул магIна ккола чIухIи, живго жиндаго тIадегIанавлъун вихьи. Жибго кIодолъун бихьиялъ, иблисалъ Адам аварагасе сужда гьабичIо ва гьелдалъун БетIергьанас гьеб рахIматалдасаги бачахъана. Жинда свалат-салам лъеяв аварагас хIадисалда абулеб буго: «Рохел буго жиндирго гIайибаз, ай гьел рихьиялъ, чияр гIайибал рихьиялдаса жив машгъул гьавурав чиясе», - ян. Лукъманил хIаким вукIун вуго гьурмадасан сурарав чи. Гьесда цояс абидал: «Дур гьумералъул сурукълъиго щиб», - ан, Лукъманица гьесие жаваб гьабун буго: «Гьеб рагIиялдалъун мун лъида гIайибчIвалев вугев, накъищалдайищ, накъищ бижарав Аллагьасдайищ?» - абун.\nЖинда Аллагь разилъаяв Ибну МасгIудица абуна: «ГIемерисеб балагь тIаде цIай, кIал-мацI сабаблъун букIуна, дун хIинкъула гьой махсароде кквезе, ТIадегIанав Аллагьас дунго гьоялде сверизавилин хIинкъиялъ», - абун. Хадубги гьес абуна: «Муъминчи кидаго валагьизе ккола жиб бижараб махлукъалде гурев, жинца бижарав халикъ Аллагьасде, щай абуни, махлукъ вуго щибниги жоялъул ихтияр жинда кодоб гьечIев, Аллагьас жиндиего бокьухъе вижарав, гьединлъидал махлукъалде гIайибчIвай хIакъикъаталда Аллагьасда гIайибчIвай ккола», - ян. Свалат-салам лъеяв аварагасда цо гIарабияс абуна: «Дие цо васият гьабе», - ян.\nАллагьасул расулас гьесда абуна: «Дуца тIадчIей гьабе Аллагьасукьа хIинкъиялда, дулъ бугеб жоялдалъун дуда цонигияс рогьо бани, досулъ букIин лъалеб жоялдалъун дуца гьесде рогьо баге. Рогьо баялдалъун досие квеш ккела, ай мунагь букIина, дуе вуцIцIун чIаралъухъ ажру-кириги букIина», - ян.\nХадуб аварагас ﷺ абуна: «Щив чи вугониги жинца муъминчиясде гьес тавбуги гьабун тараб мунагьалдалъун рогьо бан, ТIадегIанав Аллагьас гьев чи гьеб мунагьалъукье ккезавичIого теларо, гьеб мунагьалдалъун дунялалдаги ахираталдаги къватIив чIвазеги гьавила», - ян.\nЧIахIиял гIадамаз абула: «Щибаб жоялъул хьон букIуна, тушманлъи бижунеб хьон махсаро буго», - ян. Гьеб махсароялъ чанги гьудуллъи кьалде буссинабула. Махсаро гьабиялъул букIине ккола къадарги заманги, чи вихьунги гьабизе ккола махсаро, гьединго гьересияб гуреб, хIакъаб жоялдалъунги букIинеги ккола. Пасикъав чиясулъ ругел гIайибал рехсей мунагьлъун букIунаро. Аварагас ﷺ хIадисалда абулеб буго: «Нужеца пасикъав чи рехсе гьесулъ ругел гIайибаздалъун, гьесул гIамалаздаса гIадамал цIуниялъул мурадалда», - абун. Гьединаб мурад гьечIого гьев гIодовегIан гьави, къабихI гьави, шаргIалда какараб буго.\nАлименты в исламе. Ответы на ваши вопросы\nШайтан не подойдёт к умирающему, рядом с которым читается эта сура\nНужно ли платить закят с оборудования, используемого в торговле?


БИЦАЛЪ ТЕЧ1ОГО ЦЕРЕ Ч1АРАЛ МАСЪАЛАБИ Т1УРАЗЕ ЗАМАН ЩВАНА. - 8 Июля 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Июль » 8 » БИЦАЛЪ ТЕЧ1ОГО ЦЕРЕ Ч1АРАЛ МАСЪАЛАБИ Т1УРАЗЕ ЗАМАН ЩВАНА.\nБИЦАЛЪ ТЕЧ1ОГО ЦЕРЕ Ч1АРАЛ МАСЪАЛАБИ Т1УРАЗЕ ЗАМАН ЩВАНА.\nС. Юсупов: Бицалъ теч1ого цере ч1арал масъалаби т1уразе заман щвана\nЛъалаго хисун буго Хунзахъ районалъул гьумер ахираб заманалда. Ралел руго социалиял объектал, спортивиял площадкаби, ц1и гьарулел, къач1алел руго нухал, к1удияб к1вар кьолеб буго сверухълъи берцин гьабиялде. Бак1алъулаб т1алъиялъул х1алт1ул, районалъул социалиябгун-экономикияб ах1вал-х1алалъул бицунеб буго «Дагестан» РИАялъе Саг1ид Юсуповас кьураб гьаб интервьюялда.\n-Саг1ид Камильевич, кин цебе т1олеб бугеб район гьабсаг1аталда?\nАбила жакъа къоялда нижер лъик1ал ресал ругилан. Ахираб заманалда социалияб цебет1еялъул х1асилаздасан районалъул жамг1иябгун политикияб ах1вал-х1алалдасанги бихьула гьеб. Дагъистан цебет1еялъе республикаялъул Бет1ерас цере лъурал приоритетниял проектал г1умруялде рахъинариялъе х1аракатаб х1алт1и гьабулеб буго нижеца районалъе хасиятал шарт1азда рекъон. Экономика киназего рагьараблъун бук1инабиялде, бюджеталъулал ва бюджеталъулал гурел инвестицияздаса бит1ун пайда босиялде, налогазулаб база щула гьабиялде к1удияб к1вар кьолеб буго.\n2015 соналъ районалъул бюджеталде бач1ана налогазулал ва налогазулал гурел платежазул 167 млн. 118 аз. гъурущ, ва план т1убана 100 проценталъ. 2016 соналъул 1 июналде муниципалияб бюджеталде бач1ун буго 72 млн. 357 аз. гъурущ налогазулал ва налогазулал гурел платежазул, гьедин бащадаб лъаг1алил планги 117 проценталъ т1убан буго. Гьездасанги цо миллионги 550 аз. гъурущ ракьул налог, 375 аз. гъурущ физическиял буголъиялдаса буголъиялдаса, 57 млн. 556 аз. гъурущ НДФЛ, 502 аз. гъурущ ЕНВД, цо млн. 636 аз. гъурущ УСН ккола. Сельхозналог ва госпошлина бак1ариялъул планги – 146 процентаз т1убан буго. 113 проценталъ планги т1убан акцизазулги бак1арун буго 9 млн.359 аз. гъурущ. Приоритетниял проектал г1умруялде рахъинариялъул х1асилазда рекъон 2015 соналъ республикаялда район бач1ана 12, муг1рузул районазда гьоркьоб-к1иабилеб бак1алде, 2014 соналъин абуни 23 бак1алда бук1ана. Х1аракат бахъулеб буго исана цересел щугоязда гъорлъе ккезе.\nНижеца к1вар кьолеб буго районалда сахлъи ц1уни, лъай кьей ва культурагун спорт цебет1езабиялде. 2014 соналдаса байбихьун г1уц1улеб буго парковияб зона, ц1игьаруна цере рук1арал. Ремонталъулал х1алт1аби гьаруна сахлъи ц1униялъул ва лъай кьеялъул г1уц1абазда, рук1алиде бачана районалъул инфраструктура.\nХ1аракат бахъулеб буго районалде инвесторал ц1аялъе. Рохизе ккараб жо, гьел х1адурал руго районалда производство цебет1езабиялъе г1арац биччай гуребги, нижер к1вар бугел масъалаби т1уразариялъе квер бакъизеги. Инвестораз бан кьуна к1иго парк. Х1исабалде босун буго 13 гектаралъул г1ат1илъуда жаниб бассейн ва фитнес-залги бугеб цоги парк гьабизеги. Гьенибго бук1ине буги 30 метраялъул борхалъудасан Хунзахъ росдахъ балагьизе площадкаби. Нижеца ц1игьабун къач1ана районалъул культураялъул рукъ ва умумузул г1адатазул центрилан ц1арги кьуна гьелъие. Гьеб гуребги районалда х1алт1улел руго кинотеатр, спортзалал, футболалъулгун волейболалъул площадкаби. Араб соналъ районалъул бюджеталдасан къач1ана ц1акъго басралъун рук1арал 2- ФАП, исана х1исабалде босун буго жеги 15 гьединабго медпункт къач1азеги. Кват1ич1ого х1алт1изе кьезе буго районалъул поликлиника. Росабалъ разе руго бак1алъулаб хаслъиги ц1унарал 10 г1аги общественнияб автортранспорт ч1олел бак1ал. Гьеб кинабго х1алт1иги инвесторазул сурсатаздасан гьабулеб буго. 2015 соналъ 15 росулъ гьабуна гьанжесеб т1аг1ел-алаталдалъун хьезабураб лъималазул площадка, жидеда т1адги цо миллионгун бащадаб харж гьабурал.\n- Дур буго бизнесалда х1алт1иялъул к1удияб х1албихьи. Киг1аналъ дуе гьеб пайдаяблъун батараб?\n- Гьеб рахъалъ дие бит1 ккана. Гьениб щвараб х1албихьи, бизнесалда х1алт1улезулгун лъай-хъвай пайдаялъе батана.\nЖакъа жидеего к1удияб пайда-хайиралъе гуреб, г1адамазе г1оло, районалъе кумек х1исабалда х1алт1улел инвесторалгун буго лъик1аб гьоркьоблъи. Гьел гьанире ц1азе ккани бихьизабизе ккола райадминистрация х1алт1улеб бук1ин. Районалъул нухмалъулел г1одоре ричан ч1ани, инвесторазулги к1удияб гъира бахъунаро. Районалъул бет1ерлъуде вищун т1оцересел къоязго дица х1аракат бахъана к1варабщинаб гьабизе, командагун цадахъ район цебет1езабиялъе къеркьезе. Гьеб бихьана г1адатиял г1адамаздаги инвестораздаги. Дица киназдаго абула бицардулел рук1инч1ого нилъедаго цере ч1арал масъалаби т1уразе заман щун бугилан. Нижее г1арцулаб кумек щола бизнесалда ругел районцояздасан, нижерго рахъалдасан гьезие раг1иги кьола заманалда ва т1адег1анаб даражаялда х1алт1и гьабизе. Масала, район цояв Малачиев Гъазил квербакъиялдалъун ц1и гьабуна рехун тун бук1араб парк. Гьеб рагьиялда г1ахьаллъарав республикаялъул бет1ер Рамазан Г1абдулат1иповас инвесторасул х1аакат «за любовь к родной земле» медалалдалъун к1одо гьабуна. «Сумма» группаялъул вакил Хучбар Хучбаровасги раг1и кьун буго районалда лъабго футболалъул майдан базе. 13 гектаралъул парк базе буго цоги лъик1ав районцояв Хъазанбиев Хъазанбил г1арцуде.\n- Щиб ах1вал-х1ал бугеб ч1ах1и-ч1ах1иял халкъазда гьоркьосел выставкабаздацин жидер т1аг1алаби рихьизарулел рук1арал Гьоц1алъ комбинаталда?\n- Гьоц1алъ комбинат ккола районалъе кутакалда к1вар ц1ик1к1араб предприятие, гьединлъидал нижеда рак1алда буго гьеб цебет1езабизе. Хайир ц1ик1к1ун щолеб бук1иналъ устарзабазе бокьулеб буго рокъорго х1алт1изе. Устарзабазе комбинаталда х1алт1изе бокьизе, гьезие лъик1 бук1ине жибго комбинатги х1алт1изе бийбихьизе нухал ралагьулел руго ниж. Комбинат г1адал предприятиял районалда дагьал гьеч1о, амма гьел ч1унтун руго ва гьел ц1и гьаризе х1алт1аби гьаризе ккола.\n- Кинаб х1алалда бугеб жакъа къоялде росдал маг1ишат, росабалъ кинал рахъазде к1вар кьезе бугеб?\n- Районалда буго 24 росдал маг1ишаталъул предприятие, 300 КФХ ва 7610 ЛПХ. Ахирисел соназ росдал маг1ишаталъул х1алт1аби ц1ик1к1ун гьаризе лъугьана г1адамаз. Гьезда бич1ч1улеб буго АПК ц1и гьабизе ва цебе т1езабизе кколеблъи.\n2015 соналъ районалъул маг1ишатазда г1езабуна ч1агояб ц1айиялда 4670 тонна гьанал, бахъана 30400 тонна рахьдал, къунц1ана 684 тонна квасул, щвана 40 тонна гьац1ул.\n2016 соналъул 1 январалде районалъул росдал маг1ишатазда бук1ана 36400 ч1ег1ерх1айван, гьезда гьоркьоб 18843 г1ака ва 318689 г1и-ц1ани.\n«Эффективнияб АПК» приоритетнияб проект г1умруялде бахъинабулаго Ленинил ц1аралда бугеб (150 х1айван), «Заг1иб» (100 х1айван), СПКязда ва «Къадич» КФХялда (120 х1айван) х1алт1изе кьуна МТФял.\nГьоц1алъ сордо-къоялда жаниб 25 тонна овощал, пихъазул продукция гьабун бажарулеб цех. Араб соналъ ахихъанлъиялъул сон г1умруялде бахъинабулаго районалда 40 гаялда ч1ана пихъил гъут1би. Исана Гьоц1алъ росулъ ч1ана 2 га интенсивнияб ахалъул, хадуб гьеб бахинабизе буго 8 гаялде.\nХьиндахъ росулъ «Сокол» КФХялда г1езабулеб буго форель, гьеб КФХялда бажарула лъаг1алие 7-8 тонна бичизе ччуг1а г1езабизе. Гьоц1алъ ва Уздалросулъ гьебго ччуг1а г1езабулел маг1ишатал ран лъуг1улел руго.\nРайоналъул администрациялъ росдал маг1ишаталда аслияб къаг1идаялъ к1вар кьолеб буго росулъ ругел г1адамазе маг1ишатазда х1алт1и бук1инабизе, гьединго к1вар кьолеб буго боц1ухъанлъи цебет1езабиялде, СПКязе, КФХязе, ЛПХязе ва цойгидалги маг1ишатазе пачалихъалъул кумек щвезе бажарараб кверч1вай гьабиялде, росулъе инвесторал ц1аялъе, росдал маг1ишаталъул производство ц1и гьабиялде, овощал г1езари цебет1езабиялде, ракьал х1алт1изариялъул культура ц1ик1к1инабиялде.\nГьел приоритетниял ва цойгидалги рахъазде хадубккунги к1вар кьезе буго районалъул т1алъиялъ.\n- Бугищ районалда кадрабазул г1унгут1и? Щиб гьабизе кколеб районалда г1олилал г1умру гьабун ва х1алт1изе ч1езе ккани?\n- Кадраби г1унгут1и киса-кибго батила. Г1олилазе бокьулеб буго шагьаралда х1алт1изе. Нижеца бажарараб гьабулеб буго г1олохъанал специалистал районалде ц1азе. Мисалалъе, ЖКХялъул отделалда х1алт1улев вуго Москваялда ВУЗ лъуг1арав г1олохъанчи. Лъик1ав специалистасда кидаго батула районалда х1алт1и. Гьанже, цебе г1адин районалдаса къват1ире г1адамал унел, гьеч1о, гьелъул г1аксалда район цебет1олеб бук1инги бихьун г1адамал т1ад руссун рач1унел руго. Масала, 2014 соналъ районалдаса къват1иве 439 чи ун ватани, 2015 соналъ 359 чи ун вуго. «Макьас» туристазулаб комплекс х1алт1изе лъугьарабго, районалда гьеб рахъалъ ах1вал-х1ал лъик1аб рахъалде хисизе буго.\n- «Макьас» рехседал, гьеб проект г1умруялде бахъинаби кинаб х1алалда бугеб?\n- Проект къан гьеч1о, гьелда хурхун х1алт1аби гьарулел руго. Гьабсаг1аталъ документациялъул х1алт1аби гьарулел руго.\n- Дур пикруялда, жакъа рагьараб бугищ бак1алъулаб т1алъи?\n- Рищиязул цебесеб компаниялда дица ч1ах1иял лъазариял гьарич1о, гъеж гурун х1алт1изе, росабалъе вач1ине раг1и кьун бук1ана халкъалъе. Моц1ида жаниб цо нухалъ т1убарабго район сверула дица, щола щибаб росулъе, дандч1вала г1адамалгун, хал-шал гьабула бак1азухъ, ц1ехола росдал г1умру-яшавалъул х1акъалъулъ.\nРайоналъул т1алъи рагьараблъун бук1инелъун, нижеца росабалъе ун къабул гьарула г1адамал, т1орит1ула сходал. Гьез лъик1ал х1асилалги кьола.\nТ1алъи - гьеб ккола районалъул бет1ер гуревги, гьесул заместителал, г1уц1абазул нухмалъулел, росабазул бут1рул.\nРосабалъ т1орит1арал приемаз бихьизабулеб буго г1емерисел масъалаби, районалъул бет1ерасухъе рач1инч1ониги, бак1алдаго т1уразаризе бажарулеблъи. Гьелъие ц1ик1к1ун х1алт1изе ккола бак1алъулал г1адамалгун.\n- Районалъул г1адамал кинал суалалгун нужехъе рач1унел?\n- Суалал рук1уна г1емер бат1и-бат1иял. Нижеца данде гьарула гьез рач1арал баянал, суалал ва гьезул анализ гьабула. Щибаб арбаг1 къоялъ нижеца т1аде къабул гьарула гражданал. Г1адамал рач1уна гьариялгун, предложениялгун.\nЦоязе х1ажат бук1уна материалияб кумек, цойгиязе – х1алт1и, лъабабилезе - грант щвезе кумек, цогиязул рах1ат хун бук1уна жидерго росдал т1алабаз, рач1уна школа баян, лъим бачеян ва гьел гурел цогидалги х1алт1аби гьареян гьарун.\n- Г1емер заман инч1о дуца халкъиял дружинникал тезе х1укму гьабуралдаса. Сунда бан гьединаб х1укму гьабураб?\n- Районалда бук1ана чанго рекъеч1еб х1ужжа, г1олохъанаб г1елалда хурхараб, паркалде г1ала-гъважа бан, скамейкаби чорок гьарун, нухаздасан автомобилал хъамун рачун жамг1ияб рах1ат хвей лъугьинабураб.\nДружинниказул масъалалъун ккола гьединал лъугьа-бахъинал гьукъи. Дружинниказ г1олохъанаб г1елалда бич1ч1изабизе ккола районалда гьабулебщинаб гьезие г1оло гьабулеб бук1ин, гьединал х1ажат гьеч1ел пишабаз гьел жалго гурелги, гьезул эбел-эменги суризарулел рук1ин. Х1ажат буго г1олохъанаб г1ел бит1араб нухде ккезабизе. Нижеца дагьаб цебег1ан х1укму гьабуна г1овул г1ужде рахинч1ел лъимал къаси 22:00 саг1ат т1убаралдаса цадахъ к1удияв чи гьеч1ого тиризе риччангут1изе.\nРак1алде ккола гьединаб х1укмуялъ къвариг1ел гьеч1ел жал гьари г1емерго г1одоре ккелилан.\n- Кин гьабилеб район туриндустриялда туристазулги инвесторазулги рак1 т1аде ц1алеблъун?\nРайоналда туризм цебе т1езабиялъе, т1оцебесеб иргаялда шарт1ал ч1езаризе ккола. 2015 соналда районалда рагьана гьалбал къабул гьарулел рукъзал, бокьарав чи гьениве вач1ун х1алхьи гьабизе ва нилъер умумуз кин г1умру гьабулеб бук1арабали хал гьабизе бегьулеб. Киналго рукъзал гьарун руго нек1о заманаялъухъего ва гьел руго чанго росулъ.\nАраб соналда Хунзахъ районалде вач1ун вуго Дагъистаналдасаниги улкаялъул цогидал регионаздасаниги 800 турист. Гьезие гьаниб бокьула. Гьеб гуребги гьаб соналда Россиялъул культураялъул министерствоялъ Г1арани хъала къач1аялъе биччан буго 70 млн. гъурущ. Хъалаялъе т1убанго реставрация гьабизе буго. Гьелдаса хадуб гьеб лъугьине буго Дагъистаналдаго к1иабилеб, Дербенталдаса хадуб нек1сияб, тарихияб бак1лъун.\nГ1арани хъала – гьеб ккола бищунго къуватаб къаг1идаялда, кидаялиго Кавказалда ханлъи бугеб заманалдаго, бараб щулалъи.\nНижер руго лъел чвахиял, кибниги дунялалдаго гьеч1еб г1адаб, г1ажаибго берцинаб т1абиг1ат. Гьеб киналго гьалбадерица кутакалда лъик1 къабул гьабула. Киналго парказда руго wifi .\nТуристазда гьоркьоб г1ат1идго т1ибит1ун буго лъелал походал гьариги, чуязда рек1ун хьвадиги.\nБуго гьаниб экстремалияб туризмги. Гьаб соналъул февраль моц1алда т1орит1ана ц1ер ч1варал лъел чвахияздасан хариналъул республикаялъул рагьарал къецал.\nГ1аммаб къаг1идаялда туризм лъугьине ккола район цебет1езабиялъе к1вар бугеб бут1алъун. Гьеб бут1аялда унеб буго г1емераб пайдаяб х1алт1и.\n- Цойгидал районаз росаби берцин ва рац1ц1ад гьариялда хурхун нужедасан мисал босула. Унго-унголъунги бугищ нужер беццизе жо.\n- Район х1акъикъаталдаги берцинлъулеб ва бац1ц1алъулеб буго. Нижеца нухал, паркал г1емерал г1адамал данделъараб бак1 чороклъиялдаса бац1ц1ад гьабизе т1орит1ула субботникал\nРайоналъул администрациялъ жиндирго пикру загьир гьабуна гъут1би ч1езе бокьун бук1иналда бан. Районалъул г1адамазин абуни, гьеб пикруялъул рахъ ккуна ва г1адамазухъа бак1арана гъут1би росизе г1ураб г1арац. Бюджеталъул г1арац нижеца хвезабич1о. Гьедин араб соналда нижеца ч1ана 5 азарго гъвет1, гьездасан 600 голубой елалъул. Гьаб соналда ч1ана 7 азаргоялдаса ц1ик1к1ун гъвет1, гьездасан 2,5 аз. гъурщиде нак1к1игъут1иби.\n-Росаби, нухал гвангъизариялда, къват1азе, нухазе ремонт гьабиялда хурхун гьабулеб х1алт1ул бицани бокьилаан.\n-Араб соналда нижеца асфальт т1уна 5 километралъул манзилалда росабазул нухазде. Гьаб соналда асфальт т1езе буго 4 километралда. Канлъи киналго росабалъ буго.\nХунзахъ ва Г1арани росабалъ ц1иял микрорайоназда росаби къач1аялъул ц1ияб проект г1умруялде бахъинабулеб буго.\nХунзахъ-Байикь-Ч1ондокь трассаялда 6,5 километралъ гвангъизарулел руго къват1ал. Планалде босун буго Гъонохъ-Г1обода ва Г1арани-Гиничукь нухда 7 километралда къват1ахъ канлъи бук1инабизе. Раг1алде бахъунеб буго 7 километралъул манзилалда Ч1алда-Гьоц1алъ автомобилазул нухде асфальт т1еялъул х1алт1иги.\nИсана планалде босун буго Г1обода-Макьас нухда 6 километралъул манзилалда реконструкция гьабизе, гьединго бак1алъулаб к1вар бугеб 5 километралъул нухда капиталияб ремонт гьабизеги.


Дагъистаналда кIвар бугеблъун хутIулеб буго лъимал ясли-ахаздалъун хьезариялъул суал. Жакъа къоялъ электронияб иргаялда хъван буго 80000 цIикIкIун лъимер. Ришватал роси лъугIизабизейин гьабун букIараб гьеб системаялъ кинабгIаги хиса-баси ккезабун гьечIо ва улбухъа цебе гIадин гIарац тIалаб гьабулеб буго лъимер яслиялде къабул гьабуралъухъ. ГIицIго хисун буго ришваталъул къадар.\n«Лъималазул ахал-лъималазе» абураб прект гIумруялде бахъинабулаго 2015 соналъул февралъ моцIалде щвезегIан кинабниги 12 цIияб лъималазул ах рагьизе бугин Дагъистаналдайилан лъазабулеб буго «Единая Росия» партиялъул сайталда. Гьедин цIиял лъималазул ахал рагьизе руго Хасавюрт, Буйнакск, МухIарамкент ва цогидал мухъазда. Социалияб кIвар бугеб бакIазул суал кидагосеб букIиналъ, 2015 соналъул бюджеталда 25 млн. гъурущ бихьизабун буго хас гьабун гьеб суал тIубаялъе.\nАраб соналдаса байихьун, Дагъистаналда яслиязде лъимал росизе хIалтIизабизе байбихьана элоктронный иргаялъул система. Жакъа гьелда рекъон, Дагъистаналда лъималазул ахазде иргаялда хъван руго 80 азаргоялдаса цIикIкIун лъимер.\nАраб соналда жаниб Дагъистаналда рагьун буго гIицIго 12 лъималазул ах, гьездалъун, хьезарун ругин г1ицIго лъабазаргоялдаса цIикIкIун лъимерин баян гьабулеб буго «Лъималазул ахал-лъималазе» абураб проекталъул нухмалъулей Жанна Сулаевалъ.\nЭлектронияб иргаялъул система гьабулаго лъазабулеб букIана гьелъ коррупция тIагIинабизе бугин ясли-ахазде лъимал росиялда жаниб. Гьедин, 2014 соналъ, лъимаде яслиялда бакI бахъаралъухъ эбел–инсухъа тIалаб гьабулеб букIана 30 000 гъурущ. Амма электронияб иргаялъул система бачIиндалги щибго хисичIин, тIадеги доллар бахун букIиналъ чIезабураб багьа 50 азарго гъурщиде баханин баян гьабулеб буго МахIачхъалаялдаса ГIисаева ПатIиматица. Гьедин, араб соналъул ахиралде лъималазул ахалде лъимер босаралъухъ тIалаб гьабун буго 50 азарго гъурущ МахIачхъалаялда. Цогидал шагьаразда багьаби дагьал гIодорегIан руго, масала Каспийск шагьаралъул лъималазул ахалда тIалаб гьабулеб буго 30 азарго гъурущ, араб соналъ гьеб букIун буго 20 азарго гъурущ.\nЭлектронияб ирга гьабун букIаниги, гьелде аслияб куцалъ кIвар кьоларин, гьелдаги божуларин баян гьабулеб буго Каспийск шагьаралдаса АхIмадова Марижатица. Марижатил ясалъе гьабсагIат буго 3 сон. Ясалъ лъагIел балелде кьун рукIанила киналгIаги кагътал ва яслиялда бакI щвезе иргаялдаги чIанила, амма гьенире индал , иргаялда чанабилеб бакIалда ругелали хал гьабизе рес щвечIила, жидер компьютер хIалтIулеб гьечIин абунин баян гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе Марижатица\nАхIмадова Марижат: «Яс гьаюн 3 моцI байдал иргаялда чIун рукIана ниж. Исана яслиялде ниж индал, нижеда абуна гьениб бакI гьечIин, 20 лъимер босула цо къокъаялде, гьедигIанго лъимал жеги иргаялдаги рукIана гьенир. Гор.ОНОялда бугеб электронияб иргаялда кир ниж ругелали цIехедал, жидер техникиял лазатбахъиял ругиланги абуна, амма гьеб иргадухъ сайталдаги хал гьабизе бегьула, нижер гьаниб бугеб ахалъул гьеб ирга бихьизабулеб гьечIо, х!алтIулеб гьечIо гьеб сайт. Яслиялдаса къкватIире ниж унаго, нижеда аскIое ячIана цо гIадан, гьенисан батIагоги ячун, гьелъ бичIчIизабуна, бокьанани бакI бахъизе кIолин, амма 30 000 гъурущ гIарац кьезе кколин. Дун хIикмалъизаюна гьеб хабаралъ, хадуб, цогидал улбуздаги гьебго абун букIин бичIчIана. КIиго соналдаса цIикIIун заманаялъ иргаялда хъван бугеб лъимер кин бакI щвечIого букIинеб кколеб. Киса-кибего, киналго ахазда буго гьеб ахIвал-хIал».\nЖидада абунила, гьеб ахалъул нухмалъулей ришват босулаго тIакквезе бегьулин. Амма гьелда жал божуларила, араб соналъ гьедин ккун йикIанила цогидаб ахалъул нухмалъулей, жакъа гьей жиндирго хIалтIуда йигила.\nХIакъикъаталда, электронияб иргаялда рекъон, лъимаде ирга щведал гьеб лъимер тIадегIанаб лъай босулеб ригьалде бахунин рикIкIунеб буго МахIачхъалаялдаса СултIанахIмадица. Гьес жиндирго вас ришват кьун хIукуматалъул яслиялде витIичIогон, моцIи-моцIие гIарац кьун хIукуматалъул гуреб яслиялде витIулев вуго. Жакъа Дагъистаналда цIакъ тIиритIун руго хIукуматалъул гурел лъималазул ахал. ХIукуматалъул ахалде лъимер битIизе гIемер квекIенал рукIиналъ, улбуз лъимер гьединаб ахалде битIулеб буго.\n2014 соналъул статистикаялда рекъон, Дагъистаналда 163450 6-соналъул ригьалде бахинчIеб лъимер буго. Гьезул гIицIго 83 000 лъимадул рес буго ясли-ахазде хьвадизе.\nРишватаздаса яслиял кин цIунилел?


Щай муфтияталъ цебеккун букIараб хIалуцин гIодоцанин ккараб заманалда гьединаб гали тIамураб ва нахъеги мажгит салафиязухъе, гьезул кверщаликье буссинабурабали лъазе хIаракат бахъана «Эркенлъи» радиоялъ, амма муфтий хисулев АхIмад Кахаевас баян гьабуна официалияб лъазабиялда тIаде батIияб жо абизе кIоларин.\nГьабсагIаталда Котрова кватIалда бугеб мажит сверун ккун буго полициялъулаз.\n30 ноябралда мажгиталъул жамагIаталъ лъазабухъе, рогьалил какдаса хадуб, сагIат анлъго тIубараб гIадинаб заманалда, гьенире рачIун руго низам цIунулел ва киналго къватIире рахъинарун руго мажгиталдаса. Жидеда шибго бичIчIулеб гьечIин, цин гьениб гъоркьа рокъоб бомба батанин абунин, амма гьениб гъоркьа бакIцин гьечIин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Мухтар Муслимовас.\nМухтар Муслимов: «Радал, сагIат анлъго тIубараб гIадинаб заманалда, гьенире рачIана низам цIунулел, цинги къватIире ун нахъеги рачIун гьез абуна мажгиталдаса къватIире айилан. Гьениб бомба бугилан абураб информация бугилан абун. Гьелдаса хадуб гьез мажгит сверун ккуна ва гьеб балагьулеб бугилан рукIана. Хадуб щиб гьезда батараб яги батичIебали лъаларо. Гьенир киналалиго цIех-рехалъул тадбирал гьарун ана гьел нахъе. Амма мажгит жегиги къан буго. Гьенир полициялъулалги руго».\nДагъистаналъул Жанисел ишазул министерлъиялда Котрова къватIалда бугеб мажгиталда цIех-рехалъул тадбирал тIоритIи ва гьенир низам цIунулел рукIин тасдикъ гьабичIо.\nДагъистаналъул салафияз цо ккураб хIалалда къабул гьабун букIинчIо «Надирия» мажгиталда муфтияталъул чи имамлъун тей. СагIадуев имамлъун теялъ ахIвал-хIал гIодобе биччаниги, гьев тIамиги жалгун дандбан гьабун букIинчIин абулеб букIана мажгиталъул жамагIаталъ. «Надирия» мажгиталда сверухъ ахирал къоязда жаниб ккаралда сверухъ салафиязул жамагIаталъул цоявлъун кколев, ГIабдуллалъ ГIабдулаевас баян гьабуна, жинда гIемер мажгитал рихьанин, Дагъистаналдаги къватIисел улкабаздаги, амма цониги мажгиталда жинда рагъ-мучалде ва чи чIваялде ахIулел рагIичIин. Цо такъсирал гьарурал чагIи гьеб мажгиталде рачIунел рукIанин абун гьеб мажгит къалеб батани, цо-цо алманиялъул гIадамал фашистал рукIанин абун, гьел киналго туснахъ гьаризе ккелила. Гьелда релълъун бихьулила жинда гьеб мажгит къаялъе гIиллалъун бачунеб хIужа, «Исламияб пачалхихъалде» гьеб мажгиталде рачIунел рукIарал гIадамал ин.\nГIабдуллагь ГIабдулаев: «Салафиял ругониги, суфиял ругониги, гьаб хIукуматалъе щибго батIалъи гьечIо, жидеда данде рагъулел гьечIелдаса нахъе. Гьал мажгитал щай къалелин абун полициялде индал гьез абун буго, жидеда лъалеб жо гьечIин ФСБялде айилан. ФСБялъги, гьаб хIукуматалда данде рагъулелги, гьанир балагь-базарги гьабулеб гьечIелдаса нахъе щибго батIалъи гьечIин. БачIунеб буго хIасил, батIалъи бугел чагIи кколел руго РухIияб идараялъул чагIи. Гьеб бакIалда полициялъ гьабулеб жо щибго гIечIо, амма руго гIемер полициялда хIалтIулел гьезул чагIи. ХIукуматалъе гьечIо гьелъул щибго батIалъи, суфиял рукIа, салафиял рукIа. Мажгиталда гIадамал чIвайилан малъуларо. Гьалеха, дун чанги мажгиталде щвана, гьанибги къватIисел улкабаздаги, амма кибго рагIичIо дида чи чIваялде ахIулел. Гьеб буго жагьилал, щибго лъаларел чагIаз гьадин батилин, додин батилин абун гьабураб жо. Мажгиталъе ва агьлуялъе чияс мегеж тун батаниги, рачI тун батаниги щибниги батIалъи букIунаро. Гьениб бугеб гIунгутIиялъул бичIчIи букIине кканани, гьенире кьочIокье раккун хал гьабизе ккола, амма гьеб лъиего хIажат гьечIо. ХIажат буго гьаниб хIалуцараб ахIва-хIал букIине, централдаса гIарац биччазе букIине. Гурони, магIарулазул аби буго, гьвел кIалдибе тIилал регьугеян, гьез гьабсагIат гьвел кIалдире тIилал регьулел руго».\nГьеб пикру цо жиндир кколарин, гьединаб батилин пикру дагьабниги бичIчIи бугев чиясулилан бицана ГIабдуллагьица.\nЩив вукIинев цIияв имам «Надирия» мажгиталда ва кида гьениса полициялъулал инелали лъалеб гьечIо.


ГIолохъабиги рухун, аскарияз росу тана - 2 Февраля 2012 - مدونة - Гимры\nГлавная » 2012 » Февраль » 2 » ГIолохъабиги рухун, аскарияз росу тана\nГIолохъабиги рухун, аскарияз росу тана\n2012 соналъул 9-15 январалда Россиялъул аскариязул ва полициялъулазул азаридаса цIикIкIун рагъухъанас сверун ккун букIана Унсоколо районалъул Генуб росу. 13 январалда аскарияздаги бакIалъул гIадамаздаги гьоркьоб тунка-гIуси ккана, низам цIунулез гьаваялде кьвагьизе байбихьана, ккун рачун ун, гIолохъаби рухана. Гьедин бицана гендерил гIадамаз 14 январалда росдал администрациялъул минаялда аскIоб тIобитIараб митингалда.\nЦIалдохъабазда кьабеян кинаб законалда хъван бугеб?\nКавказалъул Имарат абураб террористияблъун рикIкIунеб гIуцIиялъул Дагъистаналда бугеб вилаяталъул къади ва мугIрузулаб бутIаялъул нухмалъулев МухIамад Сулейманов (МухIамад абу ГIусман) ва гьесул рахъкколел изну гьечIого яргъид гIуцIарал ралагьизе рачIун рукIанин Генуре жалилан абуна аскарияз. Сулеймановасул эмен ГIали Сулеймановас гьадин бицана: «Рокъоре халгьабизе рачIарал аскариязда дица абуна: «Дир васасе ва гьесда цадахъ ругел цоги гIолохъабазе гIоло тIолабго росдае гIакъуба щай нужеца кьолеб? …Нуруланин абун цо лезгияв вуго гьал КТО гьабулезда гьоркьов. Гьесдаги абуна дица ракълилаб халкъалда зулму щай гьабулебан. 30-40-азаргоялдасаги цIикIкIун полициялъулав вуго Дагъистаналда, ярагъ гьечIел гIадамал щай гьез инжит гьарулел? Нужеца кьейила гъол жидехъе. «Нижедайищ гьел ругеб бакI лъалеб? – ан цIехолеб буго дица гьезда. – ГIарацги кьун, гьел ралагьизе тарал чагIи руго нуж. Ралагье нужецаго. Законалдаса бахъараб ишги гьабуге. ГIадатиял гIадамазе гIазабги кьоге». Амма гIезегIан аскарияз щибго гIайиб гьечIел цIалдохъаби, чIахIиял классазда цIалулел гIолилал малаца чIвазе байбихьана. Школлъимал рухулелъул, гьездаса ригьалъ кIудиялги гьоркьор телищха гъоз. Рахъине кIоларедухъ аскарияз цIалдохъаби рухеян кинаб законалда хъван бугеб? 13 январалда гьел цIалдохъабазда кьабулелъул, гIодобеги зодобеги речIчIизе байбихьана КТОялъулаз. Таманчаялъ кьвагьдолев вукIана гьев Нуруланги. ЦIир-цIири букIана сверухъ роржулел гулбузул».\nМагжица чIварав чи вугищ?\n13 январалда рузманалдаса хадуб къватIир эхетун ругел гIолохъаби цоцазул ва аскариязул суратал телефоназде рахъулел рихьидал, унел рукIарал рагъухъаби тIадруссун руго. Гьурмазда маскаби ххун рукIаниги, рекIее гIун гьечIо гьезие гьеб иш.\nХадуб ккаралъул хIакъалъулъ гьадинаб баян кьуна Генуса Шамил МухIамадовас: «Рекерухъе нахъруссун рачIана аскариял, автоматалги ритIизарун, гъоркье рачIаянги буюрулаго. ХIалгьабун рачун инехъин рукIана гIолохъаби. Гьедин гьабизе теларилан, гIадамазул руккел бакIарана. Цереккунги гьез рачун арал гIолохъаби рухун рачIана нахъе. Гьадаб къулгIадухъ буго цо гараж. Гьениве ахIун вуго КТОялъулаз дир вац. Щиб гIиллаялъе гIоло? Дагьабго мегеж бахун букIунилан. Гьаниве вачIаян ишан гьабун буго гьесде. ИнчIеб мехалда, лъабгояс ккун вачун, гаражалъув вухун вуго, къабихIал рагIабиги абун руго. Мегеж щайин тарабан гьикъидал, МухIаммад аварагасул суннат кколин кьураб жаваб рекIее гIун гьечIо къуваталъул идарабазе. ГIадамазда гьоркьове рази-ракиго аянги абун, валагьизавун вуго. ИчIабилеб классалъул цIалдохъан, гьитIинав вас яргъилъ тIерхьарал «ОМОНалъулаз», тIадеги къарукъун, къан ккун къадалъ кьабураб мехалъ, конституцияги законги тIубаялъул бицине бакI бугищ?»\n«Щибаб рузманкъоялъ, сверухъ ругел росабалъа гIадамалги ракIарараб, нигIматал ва къайи-цIа ричулеб гIезегIан кIудияб базар букIуна Генуб. Цо-кIицIул кьвагьи бахъарабго гьалбал, хехго бича-хисулеб къайи-цIаги бакIарун, хIинкъуца холаго росулъа нахъе гIедегIана, - ян араб рузманкъоялъ росулъ ккара-таралъул бицана Шамилица. – Аскарияз цIакъ кIвар кьун халгьабула компьютеразул. Интернет-бухьен бугеб компьютер батани, гьеб сундуе къаригIарабилан, кинал сайтазде раккулелан цIеходула. Интернет хIалтIизабугеян хъвараб бакI бугищ Россиялъул законазда?»\nЛъие рухъарал хандакъал?\nМадугьалихъ бугеб минаялъуб чIухь балеб бугинги абун, тIубараб мехелалъго къваригIелалъ хIажатханаялдецин риччачIого рукъзабахъ чIезарун руго гIадамал. Рогьалил как базеги течIого, вахъинавун чадрахъе вачун вуго цоги цIалдохъан. Гьесул телефоналда мегеж бугев вацгIаласул сурат батидал, гьав щивилан абун, вухун вуго. БотIрода таманчаги цузабун, хандакъалда жанивеги къулизавун, гьаб дуе бухъараб бугилан кIалал гьикъун руго. РечIчIараб жоялъ чIвазе вугилан тIаде гьетIарун руго.\n13 январалда, КТОялъул штабалдеги рачун, ункъо гIолохъанчиясда кьабун буго (кIикъого аскарияс!). Гьеб зулму бахъараб видеоги бугилан бицана гендерица. Бищун рикIкIадаб росулъги интернет букIине кколилан Россиялъул премьер-министр Владимир Путин кIалъалев мехалда, жидеца гьелдаса пайда босизе щай бегьуларебан гьикъулеб буго гендерица. «Налогалги кьола, рищияздаги гIахьаллъула, хIалтIудеги уна, щай нижедехун пачалихъалъул гьадинаб бербалагьи бугеб? ХIукуматалъ гьабураб заралалъухъ компенсацияги кьоге, тIаса лъугьаянги абуге, чорокал рагIабаздалъун хIакъирги гьаре, - кидалъизегIан гьеб хIал чияс хIехьолеб?\nЯрагъ яги цоги гIайиб чIезабизе бегьулеб жо рокъоб батичIони, хIакъирал рагIаби рехула КТОялъулаз. КТО тIобитIулеб бугеблъи росдал бегавуласда ва жамагIаталда лъазабизе тIадаб буго низам цIунулезда, гьез КТОялъул рихьизариял кьезе ккола росдал администрациялде. Нижеда гьелги берда рихьичIо», - ян бицана Шарапудин НурмухIамадовас.\nРайоналъул нухмалъулесул бадибчIвай\n14 январалда тIобитIараб митингалдаса хадуб гендерил анцIгогIан вакил тIаде къабул гьавуна хасаб операция гьабулезул нухмалъулез. Жидерго ругел тIалабазул бицана росдал жамагIатчагIаз. ХIажи ХIажидадаевас абуна, гьаб анкьалъ аскариял сабаблъун хIалтIуде инчIого жидее ккараб зарал бецIеян, щибго гIайиб гьечIел гIолохъаби рухарал низам цIунулел тамихIалде цIайилан, мехтарал рагъухъаби гьединал операциял тIоритIизе ритIугеян, нужеца рухун лугбал рекарал гIолохъаби метериса рохьоре унилан, гьедин закон хвезабун хIалтIизе бегьуларилан. Унсоколо районалъул нухмалъулесул ишал тIуразарулев Жаватхан ГIабдулаевас гьеб дандчIваялда квешаб къимат кьуна аскариязул ишазе, щибго адаб гьечIого, жиндагицин чIухь банила гьурмазда маскаби ххурал рагъухъабаз, гIадатиял гIадамал руханила, гIорхъолъа рорчIарал гьел киналго пишабазул хIакъалъулъ жинца Дагъистаналъул президентасда лъазабизе бугилан. Гьелъие жавабалъе Дагъистаналъул жанисел ишазул министрасул заместитель МухIамад МухIамадовас абуна мун гьанив гендерида берцин вихьизе гаргадулев вугилан.\n2012 соналъул январалда Генуб тIобитIараб хасаб операциялъул нухмалъулезул цояв Нариман Каримовас гендерида абуна, цебесеб нухалъ гIадин, гьечIеб гIайиб нужеде гIунтIизабизелъун, рукъзабахъе ярагъгIаги рехулеб гьечIин гьаб нухалъ жидецаян. «ХIакъикъаталъе» баян кьолаго, операциялъул нухмалъулез абуна, закон хвезабурал аскариязе тамихI гьабизе бугилан, жал гьанире гIадамазда рагъ лъазабизе рачIун гьечIилан.\nКТО лъазабулеб букIин халкъалда рагIизабизе тIадаб буго\nАмма, КТОялъул штабалдеги рачун, чанго рагъухъан тIаделъун хъахIиллъизегIан рухарал гендерил гIолилаз бицана, жидеда кьабулелъул, тIадеги ралагьун релъулел рукIанин офицерзабийилан. Балагьараб мехалда, журналистазе рицунел маргьаби кколел руго гIадлу хвезабурал аскариязе тамихI гьабилин абураб хабар. ГьабсагIаталда жеги Генуб росулъе лъугьунеб бакIалда аскариязул хъаравулзаби руго. Кибго чIухьги бан, гьезул аслияб техника ва гIемерисел рагъухъаби нахъе ана. Низам цIунулезухъе цониги «рохьилав» кквезе щвечIо гьаб нухалдаги.\nКТОялъул хIакъалъулъ мухIканго хъван буго 2006 соналъул 26 февралалда къабул гьабураб «Терроризмалда дандечIеялъул хIакъалъулъ» абураб законалда. Гьелда бихьизабун буго КТО лъазабулеб букIин, гьелда хурхун киб ва кинал тадбирал тIоритIизе ругелали халкъиял информациялъул алатаздасан хех гьабун баян гьабизе кколилан. 2012 соналъул январалда Генуб операция тIобитIулезда гьеб законги статьяги (анцIила цоабилеб статьяялъул кIиабилеб пункт) кIочон тун рукIараб къагIида.\nАвтор: ГIизудинил ХIамзат; Босараб бакl: "Х1акъикъат" газета\nПросмотров: 352 | Добавил: gimrinec | Теги: Генуб, Кто | Рейтинг: 3.0/1


сен 14, 2020 Инсан 146 Ашахан ЮСУПОВ\nсен 14, 2020 Сахлъи 179 Нури НУРИЕВ\n14:38, 16 сентября 2020, 67\n14:20, 16 сентября 2020, 81\nСреда, 29 января 2020 10:40\nБагIараб ххамалъ чIухIизабураб столалда тIад данделъана кIиго квер. Цоцазе саламги кьун, байбихьана гьикъаризе:\nОпубликовано в Лъималазул гьумер\nСреда, 29 января 2020 10:37\nХерав чанахъан, гохIда гIодовги чIун, чагъана хъвалев вукIана. Гьесие цIакъ бокьулаан музыка. Бакънал жинцаго ургъизеги гъира букIунаан гьесул. Амма бажарулеб букIинчIо. Гьенисан унев цо лъалев колхозчияс гьесда абуна:\nТIайгиб Халитов гьавуна 1937 соналда ЦIунтIа районалъул Шагьикь росулъ. Гьес анкьго сон бараб мехалда, гьезул хъизамги цогидал цIунтIадерил жамагIаталго гIадин, гочинабуна Чачаназул Ведено районалде. Гьел ккана Балгъата росулъе. Гьениб лъугIизабуна ТIайгибица гьоркьохъеб школаги.\nСреда, 29 января 2020 09:55\nЗахIматалъе кьураб гIумру\nЦIунтIа районалъул ХутIрахъ росулъа ХIизбула ХIайбулаев ккола бищун кIудияв чи – гъоркьиса гьес тIубана 90 сон.\nРедакциялде гьаб кагъат бачIингун, нижеца хIукму гьабуна кагътида хъвараб хIалалда ахIвал-хIал бугищали бихьизе сапаралъ рахъине. Ниж дандчIвана Темиргъой росдал бегавул Булач Улисовгун. Гьесул умумул ккола Шамил районалъул Хучадаса. АнцIгогIан соналъ нухмалъи гьабулеб буго гьес Темиргъое росдае. Булачица тасдикъ гьаруна ГIалибулат МухIамадовасул кагътида рехсарал хIужаби.\nСреда, 29 января 2020 09:28