"Муслиматалъул" рагьарал нуцIби » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Религия - Дин ва гIумру » "Муслиматалъул" рагьарал нуцIби\n"Муслиматалъул" рагьарал нуцIби\nДобавил(а): istina от 13-07-2015, 16:59\nГьеб гIуцIиялда тIобитIана СагIид-афанди (къ.с.) ракIалдещвезавиялъул хIурматалда ясазда гьоркьоб Къуръан цIалиялъул рахъалъ къец Гьеб тIобитIана лъабго батIияб номинациялда: рекIехъе цIализе кколаан "ГIамма" жуз; рекIехъе цIализе кколаан щуго жуз ва рекIехъе цIализе кколаан 10 жуз.\nКонкурсалда гIахьаллъана батIи-батIиял шагьараздасагун районаздаса 42 яс. ТIоцебесеб номинациялда гIахьаллъана анкьгоялдаса 10 соналде щвезегIан ригьалда йигей 32 яс.\nКIиабилеб номинациялда гIахьаллъана микьго яс ва лъабабилелда - кIигоял.\nКонкурсалъул хIасилалда жюриялъул хIукмуялда рекъон, финалалде йорчIана анцIго яс.\nТIоцебесеб номинациялда бергьана:\n1.\tКъурбангIалиева Марям (МахIачхъала).\n2.\tГIабдулатIипова Хадижат (Кьохъ).\n3.\tИсрапилова ПатIимат (ТIинди).\nКIиабилеб номинациялда бергьана:\n1.\tНабиева Хадижат (МахIачхъала).\n2.\tГIабдурахIманова Самира (Гъизилюрт).\n3.\tГIабдулатIипова ПатIимат (Кьохъ).\nЛъабабилеб номинациялда бергьенлъи лъиениги щвечIо.\n"ГьитIинай гIахьалчIужу" абураб шапакъаталъе мустахIикълъана кIиго сон барай ГIабдулатIипова Сумая. Балагьарал хIайран гьаруна гьелъул цееяхъиналъ. Бергьаразе кьуна къиматал сайгъатал, киналго гIахьалчагIазе - грамотаби ва баркалаялъул кагътал.\nКонкурсалда гIахьаллъизе ва "Муслимат" гIуцIиялъулгун лъай-хъвай гьабизе Дагъистаналде рачIун рукIана Чачан Республикаялдаса ва Саратов областалдаса гьалбалги.\nГазета №: 26, от 10. 06. 2015 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.\nъецазда гIахьаллъи гьабуна халкъазда гьоркьосел гроссмейстеразги ФИДЕялъул ...Шагьаралдаса харбалXX гIасруялъул ГомерГIелму - хвел гьечIеб хазинаМаданияталъул ирс цIунизе кIвейги – гьунар


2. Араб соналъул хIасилал. Россия\n2015 сон цIакъ захIматаб букIана гIемерал россиялъулазе. Экономика рецессиялъулъ гъанкъана. Нарт учузлъана ва гьелъул хIасилалда гъурущ бортана бищун гIодобегIанаб даражаялде. Россия унго-унгояб изоляциялда хутIана.\nЕвроцолъиялъги Америкалъги - Россиялде, ва жаваб хIисабалда Кремлалъ - Магърибалде санкциял лъазарун хадусала Россиялда нигIматал ва батIи-батIияб къайи хиралъана. Эркенлъи радиоялъул мухбирзабаз гара-чIвари гьабуна цо-цо россиялъулазулгун.\nТатьяна Заугольнова ккола косметикаялъул туканалъул бетIергьанлъун. Гьелъ гьадинаб баян гьабуна жиндирго хIалтIул ва гьажесеб ахIвалхIалалъул.\nТатьяна Заугольнова: «Дир гIумру, дирго рукIа-рахъиналъул шартIал мисалалъе росани, дида бихьула кин гьел хисанин. НигIматал хиралъана. Хасго ччугIа. КIиго нухалъ хиралъана. Сапар бухьизеги гьанже захIмат буго. КIиго соналъ цебе дида бигьаго кIолаан гIодоркъоязда Европаялде ине. Гьанжейин абуни ургъизе ккола. Хиралъана цIакъ.\nБизнес бачине захIмат буго гьанже. Европаялъул косметика кIиго нухалъ хиралъана. Гьелъул хIасилалда гьеб бичун босулел гIадамалги дагьлъана. Россиялъул косметика бичизе бигьаго буго, щай гурелъул - гьеб учузаб букIиналъул. Амма гьадин бугониги, хайир щолеб гьечIо дие. Октябрь моцIалъул статистикаялде балагьани, хайир къого проценталъ гIодобе ккана.\nЦIиял клиентал цIазе ганже захIмат буго. Щайин абуни кризисалъул шартIазда гIадамал цIиял ишазде цIодорго ралагьула. Дица тIаде бачIунеб соналъул дирго бизнес цебетIеялъул план ургъулеб букIана. ХIасил гьабуна гьитIинаб офис ижараялъе босизе, хIалтIухъабазул командировкаби дагьлъизаризе. Балагьилаха.\nДида ккола кризисалъул бищун захIматаб пара анин. Ва дида ккоухъе дагь-дагь ккун экономикаялъул перестройка байбихьила кватIичIого. ВатIаналда гьарулел продукциялдехун руссине ккола гьанждеялдаса. Россиялъул бизнесалъе лъикIаб стимул щун буго.\nГьел санкциял лъазарун хадусала ва доллар эхеде бахун хадуб къватIисел улкабазул косметика босизегIан Россиялъул косметика бичун босула гIадамаз. Гьеб буго конкуренциялъул шартIазда лъикIаб рес. Дида ккола бигьалъаби рукIине ругин».\nДекабрь моцIалъул ахиралда Россиялъул президент Владимир Путиница гъулбас лъуна хIалтIулел пенсионеразул пенсиялъул индексация гьабизе гьукъулеб амруялда гъоркь. Кинал пикраби ругел гьелда бан гIадатиял гIадамазул? Бакъаналъул дарсал кьолев 65 сон барав пенсионер Владимир Скибаца абулеб буго буго жиндир рахIат хун гьечIин ва Россиялда баккараб кризисалъ жиндие гьедегIан кIудияб асар гьабичIин.\nВладимир Скиба: «Дида ккола, гьедегIан кутакаб асар гьелъ гьабичIин. Ва дир хIисабалда киналго махшелчагIазда кIола пенсия тун, жидее хайираб иш гьабизе. Масала бакъанчагIи маданияталъул сфераялда хIалтIула ва гьезда кIола цо-цо пайдаял ишал гьаризе.\nДир хиял букIинчIо гьаб гIагардисеб заманалда дирго рукIа-рахъиналъул шартIал лъикIлъизаризе. Ялъуни автомобиль бичун босизе. Кванил сурсатазул багьаялда балагьани, дида кIоларо абизе гьел хираго кканин. ГIемерал тукабахъ хъван буго - Россиялде лъазарурал санкциязе жаваб хIисабалда нижеца учузаб багьа тIад чIезабунин.\nЦо-цо жал хираго бугин гьанже, амма гьебги бичIулеб жо гурищ? Масала пихъил багьа кидаго хира букIана. Гьеб гьанже цIакъ эхеде борхана ян абизе дида кIоларо».\nЦого мехалъ Владимир Скиба разияв вуго киналго пенсионеразул хIалтIизе рес гьечIолъиялда\nВладимир Скиба: «Дир ракIалда руго дол захIматал ункъоялда анцIабилел сонал. Чанги нухалъ захIматал сонал. Дефолтги.\nГьеб гуребги, жеги захIматаб Хрущевасул заманги ракIалда буго. ГIадамал ирга-ирга ккун, чIолел рукIана чед нах ва цогидал тIоцерего хIажатал кванил сурсатал росизе. Гьалеха, телевидениялъухъ гIенеккун, пресса цIалун, гIадамазухъги гIинтIамун дица абила гьаб жакъасеб кризис гьедегIан захIматаб гьечIин.\nУ, руго къватIабахъ садакъа гьарулел мискинал гIадамал, амма дол ункъоялда анцIабилел соназда рукIарал гьардохъаназул къадар чанги нухалъ цIикIкIараб букIана.\nХьул буго гIумрудул шартал лъикIлъизе рукIиналда. Киналго пенсионеразда кIоларо хIалтIизе, пенсияги кIудияб гьечIо. Дир гIемерал гьудулзаби руго къватIисел улкабазда. Дида гъозул гIумру бихьана ва дида кIола абизе гъозул пенсионияб система щвалде щвараб буго нижер системаялде данде ккун. Гьедин бугониги, дир рахIат хун гьечIо ва дир ракI чIараб буго кинабго лъикIлъизе букIиналда».\nВладимир Скибал бербалагиялде данде ккун сакъатав пенсионер Свят Козловас гьедегIан щулияб хьул лъолеб гьечIо Россиялъул хIукуматалда. ГIаксалда, тIадтараз бачунеб экономикияб политика гьес какулеб буго.\nСвят Козлов: «Узухъда, экономикияб кризисалъ асар гьабуна. Масала дун вуго пенсионер. КIиго-лъабго соналъ цебе дие щолеб пенсиялъул къадар лъаб-ункънусго долларалде бахунеб букIана. Гьанжейин абуни кризисалъул хIасилалда гьеб гъурщил пенсия нусго долларалде бахунеб буго. Китаялдаго гIадин. Гьединаб дагьаб пенсиягун яшав гьабизе захIмат буго.\nКванил сурсатазул багьа эхеде бахунеб буго. Гьеб гуребги Путинил политикаялде данде жаваб хIисабалда санкциял лъазарун руго. Гьел санкциял Россиялъул халкъалде данде гуреб - Путинил гьудулзабазде данде лъазарун ругилан абулеб букIана. Ва нижер гIумру “ихтилат-кепалда” релъараблъун букIине гIоло Путиница къватIисел улкабазул кванил сурсатал гьукъана.\nНижерго кванил сурсатазулийн абуни, гьел гьечIо, ян абизе бегьула. Гьале гьабсагIат Туркиялъул нигIматаздасанги инкар гьабуни, жеги лъикI букIина. Гьале гьадинаб пашманаб махсаро. Ахир-къад нахъеги талоназул системаялде тIад руссила ниж перестройкалъул заманалдаго гIадин.\nКин абизе бегьулеб кризис гIодобе кколеб бугин, улкаялда ахирисел соназда гIисинаб кризис тIубанго тIагIинабун бугони?\nКIинусазаргогIан гьитIинаб бизнесалъул идара къан буго ахирисел соназда. Гьенир нартил ва газил магIданазда цIогьод арал кIудиял олигархазе гурони, тIокIал бизнесменазе бизнес бачине ресал гьечIо. Москва тун нусго километралъул манзилалда кинабго ахIвал-хIал якъинго бихьула. Мискинаб улка, мискинаб халкъ. Нижер гьаниб кризис халатаб заманалда жаниб ,букIине буго».\nЦохIого цо хьул буго сакъатав пенсионер Свят Козловасул – Магърибалъул улкабазул рахIму-цIобалда.\nСвят Козлов: «ЦохIого цо хьул буго - мискин халкъалъул гьадинаб ахIвал-хIал бихьун, Магърибалъул улкабаз жидерго санкцияби нахъе рахъиналда. ТIокIаб хьул гьечIо. Амма ниж цойги рагъулъ лъугьине рес буго. Россия Украиналда багъула, Россия Сириялда багъула. Россия Исламияб пачалихъалде рагъ лъазабуна, гьелъги нижеде данде рагъ бачине байбихьила. ХIинкъулел руго гIадатиял гIадамал гьеб рагъ нижер территориялдеги рачине рукIиндал».\n28 сон барай Тележурналист Екатерина Кондратьевалъ абулеб буго кигIан захIматаб хIалалда гIадамал ругониги, хьул къотIараб хIал гьечIин гьеб.\nЕкатерина Кондратьева: «Эхеде борхараб проценталъул кредиталде разилъун, машина босана дица чара гьечIого, цебе 15 проценталъул букIараб кредит бахана къого проценталде. Масала къватIисел улкабазде сапар бухьизе ккани ва гъурущ долларалъухъ ялъуни евроялъухъ хисани, гьеб хисиялъул хIасилалда кодоб кIиго нухалъ дагьлъараб гIарац хутIила дир гьанже.\nАмма кванил сурсатазда бан дида гьединаб кIудияб зарал бихьулеб гьечIо. У, буго дир кредиталъул тIадеросиял ва батизе бегьула хасго гьелдалъун дида захIмалъи бихьула.\nБатизе бегьула улкаялъул масштабалда захIмалъи бугин, амма дие гьеб кризисалъ бакIаб асар гьабуна ян абизе кIоларо дида.\nДида лъаларо щиб букIинеб. ЛъикIабищ-квещабищ. Амма кризис борхатаб даражаялде бахана ва гьелъул ахир бихьулеб гьечIо».\n1.АРАБ СОНАЛЪУЛ ХIАСИЛАЛ. ДУНЯЛ\nАраб соналъул хIасилал. Россия


Коррупциялде данде къеркьей байбихьун рагIула\nАхираб заманалда Дагъистан республикаялда цIакъ кIудияб кIвар кьолеб буго коррупциялде данде рагъ базе. Гъоркьисалалде дандеккун чанго нухалъ дагьлъун руго рищват кьеялъул ва босиялъул хIужаби. Гьедин бицана 5 июналда тIобитIараб пресс-конференциялда Дагъистаналъул прокуратураялъул коррупциялде данде къеркьеялъул бутIаялъул нухмалъулев Караханов Нурулаца\nПрокуратураялъул вакилас бицана нДагъистаналъул цIияб нухмалъиялъ ва гьединго нилъер республикаялъул цIияв прокурорас ришватчилъи тIагIинаби аслияб масъалалъун бищун бугилан. Гьеб тIубаялъе хIалтIиги гьабулеб бугила, ресалги ралагьулеб бугилан. Карахановас бицухъе гьаб соналъул байибихьудаса нахъе Дагъистаналъул къуватазул идарабаз ришватчилъиялда хурхараб 225 такъсир рагьун буго, гъоркисала гьебго заманалда жаниб 144 такъсир гурони тIатинабун букIун гьечIо.\nКараханов Нурула: « Гъоркьисала коррупциялда хурхараб такъсир гьабурав 8 чи ворчIана тамихI гьабичIого. Исана жеги цониги гьечIо гьединаб хIужжа, гIезегIан цIикIкIана ришватчилъиялда хурхун гьарурал такъсирал рагьи. Нижеца гьедин абидал гIемерисез цIехола гьеб ришватчагIи гIемерлъиялъул хIасилищ яги гьезде данде къеркьолел идарабазул лъикIаб хIалтIул хIасилищилан. Дица нижго рецци рекъараб букIинаро, амма абизе кколе цересел саназда данде гьеб рахъалъ гьабулеб хIалтIи гIемерго цIикIкIанин ва лъикIлъанин. Гьелде кIвар президентасдаса бахъараб кьолеб бугелъул. Цере гьеб рахъалъ тамихIалде цIарал хIакимзаби чан рукIаралицин абизе захIмалъула. ГьабсагIаталда жаниб нилъер республикаялъул цIех-рехалъул идарабаз Дагъистаналъул чанго батIияб мухъазул бутIруз, хIакимзабаз, къуваталъул идарабазул хIалтIухъабаз ришватбосиялда сверун цIех-рех гьабулеб буго» .\nБищунго ахIи-хIур сверун бахъарал ришватчилъиялъул мисалал рачунаго Карахановас бищун цебе рехсана Каспийск шагьаралъул администрациялъул бетIер ХIури ПирсагIидовалъул иш.\nКараханов Нурула: «Гъоркь анкьица диванханаялде битIана Каспийскалъул администрациялъул бетIералъул иш. Гьелъ жиндир хъулухъалдаса пайда босун, ресал хIалтIизарун гIадамал басриял минабахъа цIиязухъе рахъинариялъе гIуцIараб программа жиндиего бокьухъе хIалтIизабун буго. Гьелъ жиндиего бокьухъе рикьа-къотIулел рукIун руго гьел минаби. ГIагараб заманалда цойги гьединал сверун ахIи-хIур бахъинабурал коррупциялда хурхарал ишал диванханаялде кьезе руго».\nГьединго пресс-конференциялда Карахановас бицана прокуратураялъул хIалтIухъаби гьоркьоре лъугьиналъ гъоркисала соналъ пачалихъалъул батIи-батIиял идарабазда 88 ришватчилъиялъул хIужжа нахъчIвазе кIванилан. Исана гьединаб 9 хIужжа ккун буго. Бищунго гIемер церехун рехсарал хIужжаби тIатун руго бюджет бикьулел, налогазда ва ракьуда хурхарал, пачалихъияб ва бакIалъулаб хъулухъалъул идарабазда.\nГьединго прокуратураялъул вакилас бицана хIукуматалъул хIажалъабазе абун къайи босиялъул рахъалда коррупциялъул хIужжаби бищунго гIемер дандчIвалилан.\nКараханов Нурула: «Гъоркьисала 500 гIан чи тамихIалде цIана нижеца хIукуматалъул хIажалъабазе абун къайи босиялъулъ ришватчилъи тIибитIизабиялъул гIайиб букIана гьезда. Прокуратураялъ, къанун хвезабичIого пачалихъиял ва муниципалиял идараби хIалтIиялъе гIемераб хIалтIи гьабулеб бугониги гьенирги такъсирал дагьлъулел гьечIо. Ахиралда букIараб халгьабиялъ бихьизабуна гьелчагIаз жидеего щолеб хайиралъул хIакъалъулъ баянал мекъи-мекъи кьолел рукIин. Гьединго хъулухъалда рукIаго гьезул жидерго бизнесги буго.\nНижеца гьабураб хIалтIул хIасилалда 2012 соналда 500ялдаса цIикIкIун чи тамихIалде цIан вуго. ХIукуматалъул хIажалъабазе абун къайи босиялъул рахъалда коррупциялъул хIужжаби бищунго гIемер дандчIвала. Нижеца интернеталда гьезул аукционазухъ халккола. Гъоркьисала монополиялде дандечIараб хъулухъалъул кумекалдалъун нижеда къануналде дандекколареб чанго тендер нахъчIвазе кIвана».\nАхиралдаги Нурула Карахановас абуна жидер хIалтIуе кIудияб квал-квал гьабулин тамихIалде цIараз жидерго къуваталъул идарабазда, хIукуматалъул тIадегIанал хъулухъазда ругел лъалел-хъвалезул кумек балагьизе лъугьиналъун. ГIемерисеб мехалда гьезие кумекги щолеб бугила. Гьединлъидал щивав чи ахIулев вугила жидеца жидее кумекалъеян.\nТерроризмалъул кьалбал коррупциялъулъги руго\nСурковас хъулухъ тана


ГIиллаги гьечIого рокъоса къватIире гъолел руго 20 хъизам\nМахIачхъалаялъул Нефтеперегонная къотIноб бугеб минаялъур гIумру гьабун ругел гIадамаз гIарз гьабулеб буго, жал хIалица гьениса нахъе рахъинарулел ругилан.\nЖидерго разигьечIолъи загьир гьабун гьез гIарза хъван буго Дагъистаналъул ТIадегIанаб Диванханаялде. Гьал къоязда жидерго къварилъиялъул бицине гьез ахIун рукIана республикаялъул информалатазул вакилзаби.\nГьеб ккола 1912 соналъго бан букIараб цотIалаялъул мина. Исана 114 сон балеб букIаниги щибниги гъая ккечIого руго гьелъул къадалги, жибго минаялъеги щибниги къварилъи гьечIо. Амма гьединаб сахаб хIалалда букIаниги риххун ине къачIарал минабазда гъорлъе бачун буго гьеб мина. Гьелъул хIакъалъулъ гьезда лъан буго араб соналъ. Лъазе гьабураб къагIидаги бугин бокьарав чиясул ракIрелъилеб гIадабилан абулеб буго гIадамаз.\nДагестанская Правда газеталдаcа лъазабун букIанин гьелъул хIакъалъулъилан абун буго гьезда. Амма гьеб газета цIалулев чи жидер минаялъув щивниги гьечIилан абулеб буго гьений гIумру гьабун йигей Загьидат НурмухIамадовалъ.\nГазеталдаса гьединаб лъазаби гьабун гурони тIокIаб, я официалияб шагьаралъул нухмалъиялъул рахъалдаса, ялъуни мина хIакъикъаталдги биххун ине къачIараб бугилан чIезабизе кколеб хасаб комиссиялъул рахъалдаса гьениве щивниги вачIун гьечIо. ВачIун вуго я жиндир цIар бицинчIев, щиб хъулухъ-пишаялъулалиги лъаларев цо щакав чи.\nЗагьидат НурмухIамадова: «Мун щиб гьабулев, киса ва лъица витIун вачIарав чиян гьикъидал, гьев нижее жавабги кьечIого рахъулаго сураталгун гьаниса рикIкIалъана. ЖКХ ялдаса цо Муслимат абурай гIадамалъул бетIерлъиялдаги цо чанго чи вачIун вукIана.\nНижеца гьезда абуна рилъайин бихьизе нижер кьватI-кьватIарал къадалги, рортун рачIунел чIалабиги, гIекколеб тIохги, гьечIел цогидалги шартIалги рихьизе рилъллъайин нужеца кагътида хъван бугелъул гьедин.\nЦебехун гьанибеги берги баккичIого анцI-анцI километралъул манзилалдасан хъвалеб жойищ букIунеб рукъалъул ахIвал-хIал кинаб бугебали?\nГьеб киналъулго ишги лъалел, лъайги бугел чагIаздаса гIуцIараб комиссия бачIаян абе гьанибе кинаб мина гьаб бугебали бихьизе. ХIукуматалдаса цо копейк гIарацги бихьичIого нижеца къачIараб тIохги бихьизе, месед гIадин жанисан къачIарал рукъзалги рихьизе рачIаян абе».\nГьейги малъун кинабниги 20 хъизам буго жакъа гьеб минаялъуса нахъе гочинаризехъин. Гьединаб ахIвал-хIал букIаго, щайин ниж нахъе рахъинарулел ругелилан гIарзалъ индал лъабго диваналда гьел къун руго. Диваналъ гьезие бачараб цохIого цо далил букIун буго, нуж нахъе гочинаризе рукIиналъул нужеда газеталдаса лъазабун букIанилан.\nГьезда рукъ цурал, 114 соналъ цере рарал гьединалго минаби руго гьезда мадугьалихъ жеги чангониги. Амма щаяли гьел риххун ине къачIарал минабазде гъорлъе рачун гьечIо. ХIатта гьазул цо-цоял хIакъикъаталдаги тIатIала инедухъ чIунтун ругониги.\nГьениб цо хIилла букIиналда ракIчIун буго НурмухIамадова Загьидатилгги гьелъул мадугьалзабазулги. Жидер мина бугеб бакIги нахъе биххизабун гьениб таксопарк базе къаригIун рагIулин цо лъиеялигоян абураб хабар лъан буго гьезда.\nГьениса нахъеги гочинарун гьел рахъинаризехъин бугеб бакI буго, Эльтавалъулин абулеб рохьалда аскIоб бугеб бакI. Гьениб киналниги шартIал гьечIолъи гуребги, гьениб рукъ босизе кканин жидер щивасе кьоелб бугин 300 зарго гъурущ, рукъалъул хутIараб багьаялъухъ гIарац жидецаго кьезе кколеб бугин, 23 азарго гъурущ квадраталъул метраялъухъги кьунилан абуна Загьидатица.\nТIубараб гIумруялъ данде гьабураб гIарацги кьун босун букIанин жиндица гьаниб рукъ 1991 соналъ, хутIараб гIарацги данде гьабун гьанже заманалъул шартIазда рекъон къачIазеги къачIанин. Гьанже щайин жий щибниги багьана гьечIеб минаялъуса нахъе гочинайизе кколей?\nГIабдулаев Казим: «Дун гьанив гIумру гьабун вуго 2002 соналдаса нахъе. Гьаб минаялъ хIехьараб къо цогидал минабаз хIехьечIо. Киназдаго ракIалда батила 1998 соналъ Пархоменко къотIноб гIадамаз гIумру гьабулеб мина кьвагьун букIараб куц.\nДоб мехалъ дора аскIор гIумру гьабун рукIарал гIагарлъиялъул гIадамал рачIунел рукIана гьанире гьалъул щулалъи бихьизе. 70 см биццалъиялъул къадал руго гьанир, цо-цо бакIазда абуни гьезул биццалъи буго 80 см. Минаялда жаниб кибго буго бухIараб ва цIорораб лъим, канализация, сан узел, хIасил-калам киналго шартIал руго гьанир.\nЛъиданиги бачIеб экспертизаги тIобитIун гьезул гьабураб халгьаби буго гьалъул. Жеги 50 соналъ ракIчIун жаниб гIумру гьабизе бегьула гьаниб. Кин гьадинаб мина риххун ине къачIарал минабазда гъорлъе хъвалебали дида бичIчIуларо».\nГьадин бицана «Эркенлъи» радиоялъе 15 гIан соналъ гьенив гIумру гьабун вугев ГIабдулаев Казимицаги\nЧанго нухалъ хIалбихьаниги, я республикаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасухъе, я гьесул рахъалдаса гIадамазул къварилъи-гIатIилъи цIехон, республикаялъул бакI-бакIалде щолев ГIалибег ГIалиевасухъе нух бахъизеги рес ккун гьечIо гьезул.\nГьанже гьел ралагьун чIун Дагъистаналъул ТIадегIанаб диваналде хъвараб касационныяб гIарзаялъе жаваб гьабиялъухъ.


Данхъал «ГIалхулаб дивизиялда» » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nДанхъал «ГIалхулаб дивизиялда»\nСиясат / Тарих / Бакълъул мухъ\nКверал къотIаниги, къали багъулеб\nДанхъал ва тIоцебесеб дунялалъул рагъ\n1914 соналда байбихьана тIоцебесеб дунялалъул рагъ. Гьеб рагъде, жиндирго хасаб мурадгун, гъорлъе лъугьана Россияги. Амма рагъул тIоцересел къояздаго пачаясда ва гьесул сверухълъиялда бичIчIана, лъикIго яргъид хьарал, лъикIаб рагъулаб хIадурлъи бугел Австро-Венгриялъул аскаралгун рагъун бажарилареблъи.\nАнтанта ва «ГIалхулаб дивизия»\nГьеле гьеб мехалъ, гIурус армиялъул бетIер пача Николай II-лес буюрухъ кьола рагъде битIизе хасаб Кавказалъул рекIаразул дивизия гIуцIизе, жибги анлъго полкалдасан (кабардиназул, дагъистаниязул, чачаназул, ингушазул, татаразул, черкесазул) данде гьабураб. Гьеб дивизиялъул хIакъалъулъ ХIажи-Мурад Доногъоца хъвалеб буго: « Гьеб букIана гIуцIиялъул рахъалъ гIажаибаб, гIемер миллатазул гIадамаздасан данделъараб, рагъулаб вацлъиялъул рекIарал ва офицерал гъорлъ ругеб, Россиялъул армиялъул чIухIилъун кколеб рагъулаб цолъи. Гьеб дивизиялъул тарихалда ккечIо рокъоре цонигиял лъутиялъул хIужа», - абун.\nГьебго дивизиялъул хIакъалъулъ Лев Николаевич Толстоясул вас Илья Львович Толстояс жиндирго «БагIарал башлихъал» абураб очеркалда хъвалеб буго: «Кавказалдаса рекIаразул дивизиялъулгун дир тIоцебе лъай-хъвай ккана Львовалда, корпусалъул командирас гьелъул халгьабулеб мехалда. Гьеб букIана шагьаралда бакьулъ, лъикIаблъун рикIкIунеб отелалда аскIоб, къад сагIат 12-ялда, кIудияб шагьаралъул къватIахъ халкъ гIемерлъараб заманалда. Чуяздаги рекIун, полкалъулал унел рукIана, цоязда хадур цоял гьарун. Цояздаса цоял берцинал гьезда хадур ралагьаразе гIажаибаб асар гьабулеб букIана», - абун.\nБихьулищ гIурусазул хъвадарухъанасул васас гьеб «Кавказалъул рекIаразул дивизиялъе» кьолеб тIадегIанаб къимат. БитIахъе чIухIизе ва рохизе бачIунеб гьечIищ гьелдаса. ЧIухIичIогоги кинан рукIинел, гьеб дивизиялде гьоркьобе унеб Дагъистаналъул полкалда нижер Данухъ росулъа бихьиназги хъулухъ гьабун бугеб мехалъ. Амма гьелъул хIакъалъулъ хъвалелде дие бокьун буго гьеб дивизиялъул хIакъалъулъ дагьабги гIатIидго бицине.\nКIал ккун ва хIатIида гIицIго багъулеб дивизия\n«ГIалхулаб дивизия» тIоцебе рагъде лъугьиналъул хIакъалъулъ ХIажи-Мурад Доногъоца хъвалеб буго: «Кавказалъул рекIаразул дивизия багъана цин Югалъулабгун БакътIерхьул микьабилеб, хадуб ичIабилеб аскаралда гъорлъ. 1915 соналъул февралалде щвезегIан гьелъул полказ захIматал рагъал гьаруна Карпаталъул мугIрузда ва расалъабазда. Кавказалъул полказ намус бацIцIадго тIубазабулеб буго рагъулаб масъала, гьел ругеб бакIалдасан тушман цевехун инчIо, гьел тIаде кIанцIараб бакIалда тушбаби щущахъ риххизаруна», - йилан.\nГьебго дивизиялъул ва гьелда гъорлъе унеб Дагъистаналъул ва кабардиназул рекIаразул полказул хIакъалъулъ пачаясул вац Михаил Александровичасухъе полковник Воронцов- Дашковас хъвалеб буго: «Хасаб разилъиялдалъун рихьизаризе ккола полказул бахIарчиял ишал. Чвахун цIадаз риччарал, тIубараб сордоялъ рагъулел, ункъо къоялъ тIатIалаго кIалал ккурал рекIарал, биччараб, хъещтIолеб ракьалдасан церехун уна гуллил цIадалда гъоркь ва тушманас гьезул къеркьей хIехьолеб гьечIо. Цо-цо рекIараз-дагъистанияз, тIаде кIанцIи хехго гьабизелъун, хьитал рахъулаан ва гьужумалъ хIатIида гIицIго рекерулаан», - абун.\nГьебго дивизиялъул хIакъалъулъ Брешко-Брешковскиясги хъвалеб буго кавказалъулазул рагъулаб формаялъцин тушбабазулъ рихха-хочи багъаризабулаанилан.\n«ГIалхулаб дивизияйилан» абулеб букIун буго гьезда гIурусаз. «Къохьол тахтабазул тIагърал лъурал шайтIаби», - ян абулеб букIун буго австриялъулаз. Гьел рачIунел рихьарабго, битIахъе тIури щолеб букIун буго австриялъулазде.\nХъахIабросулъа МахIмудги щуго данухъевги\nГьеле гьединаб, тушбабазцин тIадегIанаб къимат кьураб, бахIарчилъиялъул ва къохIехьеялъул рахъалъ абадиялъго мисаллъун хутIараб гьеб дивизиялъул Дагъистаналъул полкалда хъулухъ гьабулеб букIун буго данхъадерицаги. Гьел ккола Исубил Дибир, ГIисал Даци, Дадагиши, Давуд, Аминтаза. Жидедаса мисал босизе мустахIикъал руго гьел. Цогидаб жоялъул бицинчIониги, цебехун рехсохъе, кигIан захIматал рагъулал шартIаздаги ккураб кIал биччан гьечIо гьез. ТIокIабги гIолеб гIелалъе мисал босизе мустахIикъаб щиб букIинеб?\nЦоги щибха лъалеб нилъеда Кавказалъул рекIаразул полкалъул хIакъалъулъ? Лъала полкалъул къадилъун ХъахIабросулъа МахIмуд вукIараблъи. Гьесул хIакъалъулъ гIемер бицунеб букIун буго Исубил Дибирас. Гьесда МахIмудил гIемерал кучIдулги рекIехъе лъалел рукIун руго.\nЛъала гьединго гьел рагъда ругебгIан заманалъ гьезие пачаясул хIукуматалъ кьолеб гIарац босизе, гьезул хъизаби Болъихъе унел рукIараблъиги. Лъала полкалда хъулухъ гьабуразул гIемерисезда гIурус ва чачан мацIал лъалел рукIараблъиги. Доб заманалда батIиял мацIал лъалел чагIи цIакъго къанагIат гурони рукIун гьечIо.\nЛъала тIоцебесеб дунялалъул рагъул гIахьалчагIазухъе щвезе Данухъе ХъахIабросулъа МахIмуд вачIунеб вукIараблъиги. Амма лъалареб жоги гIемер буго.\nфилологиял гIелмабазул кандидат, Данухъ росу\nАвтор: МухIамадмансур МухIамадмансуров, филологиял гIелмабазул кандидат, Данухъ росу\nБаяналъул кьучI: Казият "Гумбет". Бакълъул мухъ\n» Хъвадарухъан – миллаталъул вакил\n» ЦIаха гIадин буго, цоцахъе цIалеб\n» Бакълъулалги 2016 сонги\n» Лъалев ва лъаларев ХIайдар Баммат\n» Наиб ХIажимурад\nГьеле гьединаб ах1вал-х1алалде ,жакъасел г1олилал ккун рук1аралани,кин дай эз гьеб къо баччизе бук1араб?(\nХалкъияв шаг1ирасухъе сапар


Г1ЕЛМУ- ЛЪАЙ КАМИЛЛЪАРАЗ КУЦАН Г1УНА ДУР НАСЛУ. - 8 Октября 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nЧетверг, 26.04.2018, 00:45 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2016 » Октябрь » 8 » Г1ЕЛМУ- ЛЪАЙ КАМИЛЛЪАРАЗ КУЦАН Г1УНА ДУР НАСЛУ.\nГ1ЕЛМУ- ЛЪАЙ КАМИЛЛЪАРАЗ КУЦАН Г1УНА ДУР НАСЛУ.\nРайоналъул социалиябгун экономикияб цебет1еялъулъ хасаб бак1 ккола лъай кьеялъул учрежденияз. Т1олабго улкаялдаго г1адин, нилъер районалдаги соналдаса соналде ц1ик1к1араб к1вар кьолеб буго лъай кьеялъул даража борхизабиялде. Лъай кьеялъулъ х1алт1изарулел руго ц1и-ц1иял инновациялъулал къаг1идаби, технологиял Педагогаз жидерго профессионалияб байрамалда дандч1вай гьабулеб буго х1алт1улъ ч1ах1иял бергьенлъабигун.\nРайоналда буго 6 азаргог1ан лъимералъе тарбия-лъай кьолеб лъай кьеялъул 100 г1уц1и, гьездасан 19-яб гочинабун г1и-боц1и хьихьулеб зонаялде ккола. Маг1арухъ лъай кьеялъул отделалъул нухмалъиялде гъорлъе уна 41 школа, гьезул 20-гьоркьохъеб, 8 аслияб, 13 байбихьул ккола. Лъай кьеялда х1алт1улев вуго 900-ялдасаги ц1ик1к1ун учитель ва 200 школалда цебесеб тарбия-лъай кьеялъул х1алт1ухъан. Районалда буго 205 педагогияв х1алт1ухъанас тарбия-лъай кьолеб 1411 лъимер жаниб бугеб 36 ясли-ах, ахирал соназ чанго росулъ т1адеги рагьана гьел.\nРайоналъул 3 школа мустах1икълъана «школа-миллионер» абураб ц1аралъе, 19 учителасе щвана президентасул премия. Щибаб школалда руго компьютеразул классал, интернет.\n«РФялъул мустах1икъав учитель» абураб ц1ар щвана районалдаса 8 учителасе, «ДРялъул мустах1икъав учитель» абураб-38-ясе.\nРайоналда руго 109 т1адег1анаб, 342-т1оцебесеб категориялъул учительзаби ва воспитателал, 33-РФялъул г1аммаб лъай кьеялъул х1урматияв х1алт1ухъан.\nСоналдаса соналде лъик1лъулеб буго районалъул школазул материалиябгун техникияб база. 2007 соналда районалде «Лъай кьей» миллияб проекталда рекъон бач1ана 5 млн. 354 азарго гъурущалъул багьаяб къайи, 4 автобус, 2008 соналда 3 млн. 866579 гъурущалъул багьаяб къайи ва 3 автобус, ч1орого учебникал. Гьедин 2 соналда жаниб школал хьезаруна 4 интерактивияб доскаялдалъун, 12-кинабго дарс кьеялъе х1ажатабщиналдалъун хьезарурал ц1алул кабинеталдалъун. Ц1ияб ц1алул соналда школазда буго 9 автобус.\nАхирал соназда Хьини, Байикь, Ц1ельмес, Шотот1а росабалъ рагьана ц1иял ясли-ахал, т1адеги ц1иял корпусал рана Гьоц1алъ-320 лъимералъе, Хунзахъ-150 лъимералъе, Т1агьада 180 лъимералъе ва Гьац1алухъ-120 лъимералъе бак1 бугел, Гъоркьколо, Нак1к1икь, Гъонохъ школазе ц1иял минаби, Г1арани ва Ц1ияб Буц1ра росабалъ ран лъуг1ана ц1иял спортивиял залал, ралел руго Буц1ра ва Хьиндахъ росабалъги ц1иял спортзалал. Исана х1алт1изе кьуна 56 ц1алдохъанасе х1исаб гьабураб Ц1ада аслияб школа.\nАмма киналго соназда гуро лъай кьеялъул даража гьединаб т1адег1анаб бажариялда бук1араб, рук1инч1о г1урал учительзаби ва хъвазе-ц1ализе лъалел.\nДагъистан кодобе босун хадуса пачаясул х1укуматалъе х1ажалъула жидерго политика билълъанхъизабиялъе г1урус хъвай-ц1али лъалел г1адамал. Гьел ц1акъ къанаг1ат рук1иналъ, гьеб заманалда Авариялъул ханлъун вук1арав Ибрагьимица ресал ратун 1860 соналда рагьула маг1арухъ г1урус хъваялъул ва мац1алъул школа. Гьенив ц1алулев 12 васасе дарсал кьолел рук1ун руго К1арат1аса Х1усеница ва Къудукьа Абулмуслимица.\nХ1укуматалъул баяназда рекъон т1оцебесеб г1урус школа Хунзахъ рагьараблъун рехсола 1865-66 сонал. Т1оцебе гьенив х1алт1ула Айдемир Черкеевский. Амма гьениб ц1ализе данде кколеб мина бук1инч1олъиялъ гьеб бахъула Темирхан-Шурабе ва хадуб гьенибги къала.\n1888 соналда Хунзахъ рагьула цо классалъул училище. Гьелъ кьуч1 лъуна гьанжесеб Хунзахъ гьоркьохъеб школалъе. Гьениб ц1алулев вук1ана 16 вас. Школалда цебе бук1ана г1ак1аде бахъараб г1арцухъ 12 ц1алдохъан хьихьулеб пансионатги. Гьединго округалда вук1ана 246 вас жаниб ц1алулеб 65 мажгиталъулаб школаги.\nАмма лъай кьеялда сверухъ ч1ванкъот1араб х1алт1и г1иц1го Советияб власть бергьун хадуб, районалъул лъай кьеялъул управлениялде Асадула Мух1амаев вач1индал гьабизе лъугьана. Гьедин 1920-21 ц1алул соналда районалда рагьула 11 школа. Гьенир ц1алулел 399 лъимералда гьоркьор 75 ясги йик1уна. Хунзахъ рагьула васазе ва ясазе бат1а-бат1аго 2 школа.\n1930 соналда Хунзахъ т1оцебе рагьула 13 лъимерги гьеб хьихьун 2 х1алт1ухъанги ругеб ясли-ах.\n1922-23 ц1алул соналда Авар округалда г1иц1го 3 учителасул бук1ана хасаб лъай. Гьединлъидал гьезие кумекалъе Россиялдаса, Белоруссиялдаса, Украинаялдаса ва цогидалги бак1аздаса г1урус учительзаби рач1ине байбихьана. 1950-51 ц1алул соналда районалда гьединазул къадар 138-ялде бахун бук1ана. Гьезул 20-язда жидерго талих1 батана районалда. К1удияб адабалда ва рокьиялда лъег1елдерил г1адамаз ц1ар рехсола гьений х1алт1арай Ф. Пилякинал, гьец1ендерица Т. Журавлевалъул, Волощенко Мариял-Хьиндахъ, В. Юсуповалъул, М. Мух1амадовалъул, В. Далаковалъул-Гьоц1алъ, В. Аликуловалъул, М. Атаевалъул-Хунзахъ, Н. Ермолаевалъул-Гьамущи, Е. Х1асановалъул К1ахъ. Гьезул сиях1 жеги халат гьабизе бегьула.\nХалкъияб лъай цебет1езабиялъулъ к1удияб бут1а лъуна 1920-1940 соназул учительзаби Зайирбег Г1алихановас, Мансур Х1айдарбеговас, Асадула Мух1амадовас, Г1умардибир Х1усеновас, Муртазаг1али Х1ажиевас, Маламух1амад Хъайитмазовас, Басир Маликовас, Г1убайдат Дибировас, Мах1ач Атаевас ва бат1и-бат1иял соназ райОНОялъул заведующияллъун х1алт1арал М. Локаловас, М. Къебедовас, Ш. Гьиматовас, М. Г1амирхановас, М. Насух1овас, Г1. Х1амзаловас, М. Саг1идовас.\nСоциалистияб Зах1маталъул Бах1арч1ужу, Ленинил ва Баг1араб Байрахъалъул орденазул кавалер Хажа Локаловалъул ц1ар районалъул г1адамаз рек1елъ к1удияб ч1ух1игун ва рокьигун рак1алде щвезабула.\nГьабсаг1атлда районалъул лъай кьеялъул отделалъулначальниклъун х1алт1улев вуго Г1умаров Залумхан. Гьесул нухмалъиялда гъоркь районалъул т1олалго муг1алимзаби х1алт1улел руго жидерго т1адег1анаб налъуе рит1ухълъигун ва хадубккунги х1алт1и лъик1 г1уц1изе таваккалгун. Амма гьезда гьоркьосанги к1удияб реццалъе ва х1урматалъе мустах1икъаллъун рик1к1уна Лъаг1илухъ гьоркьохъеб школалъул директор Къурамух1амадов Мух1амадбег Къурамух1амадович ва Ц1ияб Буц1ра гьоркьохъеб школалъул директор Г1умаров Мух1амадбег Мух1умаевич.\nЛъай кьеялъул х1алт1ухъаби кидаго г1ахьаллъула республикаялда т1орит1улел педагогазда гьоркьосел къецазда ва кидагоги цересел кьералъ рук1уна. Нилъер учительзабазул команда ахираб к1иго соналъ т1ат1алаго бахъана республикаялъул педагогазул спартакиадаялъул чемпионлъун. Гьез цебесеб бак1 цогидазухъе биччаларо бат1и-бат1иял конкурсаздагун олимпиадабазда.


Левххун лавгун бур, чунмайрив къакIулну, «кIяла кьурукьру» |\nДавдил арс Башир Увайсовлул каялувшиннаралусса художниктурал группалул чарвитуя дурсса гьайкал сайки 40 шинал лажиндарай лархъун дуссия Р. ХIамзатовлул ва Ярагъскийл цIанийсса кучардал шанбачIулий.\nШиккува кIицI бан, Расул ХIамзатовлул «КIяла кьурукьирттан» хас дурсса Дагъусттаннайсса цалчинсса гьайкалли ва цурдагу диркIсса.\nЦинявннангу хIисав хьухьунссар, щихьчIав цIухху-бусу къабувну, гьайкал Дагпотребсоюзрал къатрал чIирая дакъа хьушиву.\nЦIубутIуй россельхозбанкрал къатрал хIаятраву дирхьуну диркIсса гьайкал, тили-хъилигу дурну, Шяраваллил хозяйствалул колледжравун диян дурну дур.\nХъирив бизлазими, цIухху-бусурду буллалими паракьат буллай буссия, гьайкал лархъун диркIсса чIира бакьин бувну махъ, цIуницIакулгу лахъан дантIиссар тIий.\nГьайкаллу дацIан дуллалисса, шагьрулул чIалачIин ххуй дуллалисса заманнай машгьурсса «КIяла кьурукьирттал» гьайкал Дагъусттаннай мурдалшиву дурну, лирккун паса-пархха дурну руртунни. 30- хъул шиннардил мутталий республикалий дуллай бур «КIяла кьурукьирттан» хас дурсса фестивальлу ва личIи-личIисса мероприятиярду. Дагъусттаннай цалчин «КIяла кьурукьирттан» хасну дурсса хъинну исвагьисса гьайкал тIурча кьадру-кьимат бакъа бат дуллай бур.\nБувчIлай бакъар шихун ва циван дахчилай диркIссарив цикссагу шиннардил лажиндарай шагьрулул сипат чIюлу дуллай диркIсса гьайкал.\nАвазалувун дагьсса гьайкалданул автор Башир Увайсов щихакIуй къалавхьхьусса хатI бусса, хъинну захIматсса художествалул жанралул ххуллу язи бувгьусса художник ия. Республикалий дакъассагу ванал цIа республикалул къатIувгу машгьурну диркIссар. Уртакьтурал ванайн дизайндалул гений, самородок учайва.\nБашир Увайсовлул канила дурксса давурттал чIюлу дурну дуссар ХIамидовлул цIанийсса кучалийсса къатрайсса ххаллилсса композициярттал, Коммунал хозяйствалул министерствалул къатрал чIирайсса суратирттал, Лениннул цIанийсса майданнивсса Профсоюзирттал обкомрал къатрал чIирайсса скульптуралул.\nЛяличIисса гьунарданул заллу Башир Увайсовлул хъун бакъасса оьрмулий дурну дур цикссагу тарихравун дагьансса ххаллилсса давуртту. ЦIу буккан бувсса Расул ХIамзатовлул цIанийсса проспектрай дацIан дурсса аьнтIикIасса фонардал авторгу Башир Увайсоври. МахIачкъалаллал архитектуралул чIалачIин ххуй давриву ванал буниялагу хъунмасса бутIа бивхьуссар.\nЦикссагу шиннардил лажиндарай лархъун диркIсса «КIяла кьурукьирттан» хас дурсса гьайкал утти дакъар!\nЧIявусса идарарттал цIания ва гьайкал дукьаврил хIакъиравусса чагъар чивчуну бур Дагъусттаннал БакIчи Рамазан АьбдуллатIиповлуйн.\nПредыдущая записьСий хъуннасса турнирСледующая записьАхир дакъасса аварияртту


Россиялъул регионазда гьоркьоб гьекъолдиялъул рахъалъ\nцебесеб бакI ккуна Магадан областалъ\nРоссиялъул югалъе пайда букIина\nГьуърузул унтабаздаса сахгьариялъул центр рагьизе буго\n2018 соналъул ахиралде Каспийскалда, РАНалъул «ГIелму» пансионаталъул кьучIалда рагьизе буго гьуърузул унтабазул реабилитациялъул центр. Гьеб балаго, дандчIвалел масъалабазул хIакъалъулъ бицана хасаб данделъиялда. Дагъистаналде вачIун вукIана РФялъул ГIелмиял идарабазул федералияб агентствоялъул (ФАНО) нухмалъулесул заместитель Александр Степанов. ЦIибалеб централде рачIине руго СКФОялдасаги ЮФОялдасаги гIадамал.\nПансионаталда лъезе буго унтарал сахлъизаризе рес кьолел аппараталги гIуцIизе руго гIемер заманалъ пациентал рукIине санагIатал шартIалги. Гьел суалал дандразе гIагараб заманалда республикаялде рачIине руго ФАНОялъул хIалтIухъаби.\nТанка Ибрагьимовас баркала кьуна ФАНОялъул вакилзабазе кIудияб кIваралъул гьеб объект базе Дагъистан тIасабищаралъухъ. Регионалъе пайдаяблъун рикIкIунеб буго гьеб проект. Пансионаталда рагьулеб централда сахгьаризе руго туберкулез хутIизегIан, гьуърузул киналго унтабаздаса. Туберкулезалъ унтаразе рагьизе руго Туберкулезалъул диспансералда хасал кабинетал. Гьениб лъезе буго гьанжезаманалъул медицинаялъул алаталги.\nПрочитано 298 раз\tПоследнее изменение Пятница, 01 декабря 2017 07:15\nДругие материалы в этой категории: « ГьоцIо даруйищ яги…\tХамиз – «хехаб кумек» »


АхIи базе ккараб хIал\nПРИЛОЖЕНИЕ «ДЭСК» ...\t...\t- 22 март 2019\nТворческий конкурс "Я – ...\tТворческий конкурс «Я – участник «Зеленой ...\t- 22 март 2019\nТебе, поэзия, спасибо\t...\t- 22 март 2019\nМэр Махачкалы передал ...\tВ ...\t- 22 март 2019\nАкция «Зеленый километр» в ...\t...\t- 22 март 2019\nПятница, июль 13 2018\nУргъел гьечIолъиялъул хIасил\nЧIунтарал росаби цIигьаризе цIакъ захIмалъила\nАраб гIасруялъул ункъабилел соназдаго улкаялъул газетазда хъвалеб букIана Россиялъул батIи-батIиял регионазда 17 азаргоялдаса цIикIкIун росу чIунтун бугин. Гьел чIунтиялъе гIиллаги – росабиги рехун тун гIадамал шагьаразде гочин. Доб заманалда Дагъистаналъул магIарухълъиялда хъинтIулеб суал гьеб букIинчIелъул, гьеб масъалаялде кIвар кьолел чагIи республикаялда къанагIатги рукIинчIо. Амма, заман арабгIан, гьеб унти нилъедеги бахана ва рехун тарал, чIунтизе тарал росаби Дагъистаналдаги гIемерлъизе байбихьана.\nАнцIгоялдаса цIикIкIун соналъ цебе «Северный Кавказ» газеталда бахъараб макъалаялда дица хъван букIана ЦIунтIа районалъул Оцихъ росдал хIакъалъулъ. Гьеб буго кутакалда тIабигIат берцинаб, рохьаз сверун ккурал мугIрузда гьоркьоб бакIалда, ай майданлъиялда бугеб росу. Сверухъ руго цIорорал иццалги, гьайбатал харибакIалги. Пайда щиб, тIабигIаталъул берцинлъиялдасаги гIадамаз гIумру гьабиялъе бигьаял шартIал ругеб бакI тIасабищулеб гIадат бугелъул, дагь-дагьккун гIадамалги гIатIиракьалде гочун, янгъизго хутIана гьеб росуги. Жакъайин абуни росулъе тIадруссине бокьарал гIезегIан руго. Шапихъ росдадаса кIигогун бащдаб километралъул манзилалъ рикIкIад бугеб росулъе шагьранух гьечIолъиялъулцин гIадамазе ургъел гьечIоан, гьенибе бачараб токгIаги букIарабани. Гьелъул бицун гIемер хъвадарана оцихъел, амма добго хурив довго Мусайин абухъе хутIана гьеб суалги. КъогогIанасеб цIаракиги байбихьул школаги букIараб росулъ жакъа цо чи хутIун вуго чанго чIегIерхIайванги, нусгоялдаса цIикIкIараб бетIер гIи-цIцIаназулги хьихьун.\nРалъдал гьумералдаса кIиазарго метралъул борхалъуда буго АзилтIа росу. Гьеб росдал жамагIаталъул кидагосеб гIарз букIунаан гьекъолеб лъел къварилъи бугин. КIиго-лъабго километралъ рикIкIадаса бачараб лъим, хасало цIоролаан ва гIадамалги цIакъ кIудияб къварилъиялде кколаан. Росдал рагIалда бугеб гьитIинабго къулгIадухъа гIадамазе гьекъезе цо-цо ведро лъел гурони босизе биччалароан, боцIуе гьекъезе лъим хIадурулаан гIазуги биинабун. Сверухъ берцинаб тIабигIатги рекьулел ракьалги рукIаниги, азилтIасел хIажаталлъун ккана цоял Шаурире, цогидал гIатIиракьазде гочине. Гьедин чIунтана кIикъогогIан цIаракиялъ жаниб гIумру гьабулеб букIараб саламатаб росу. Жакъа АзилтIе бахъун буго нух, лъун буго гьениб телевышка, риидал шаурисез хIораб боцIиги хьихьула гьезул магъилъ. Амма лъел суал тIубалебани, азилтIасезда жакъаго ракIалда буго умумузул ракьалде тIадруссине.\nЦIунтIадерил ракьазде кидагосеб кIваркьей букIана гIалимзабазул. Дагьал церегIан соназцин Дагъис-\nтаналъул гIелмияб централъул тарихалъул ва археологиялъул институталъул экспедициялъ бихьизабуна Мокъокъ росдада аскIор ратарал шагIил тIагIелазул цIех-рех гьабидал, баянлъун буго гьениб гIадамал ни-лъер эраялде щвелалде ункъазарго соналъ цебе гIумру гьабун рукIараблъи. Гьелъул хIакъалъулъ хъвараб макъала бахъун букIана «Новое дело» газеталдаги. Лъебергоялдасаги цIикIкIун соналъ цебе, Англиялъул Оксфордалъул университеталъул профессор Роберт Черсинерица бицун букIана Чалях росдада тIадехун бугеб «ЯсикIабазул» магIарда нилъер эраялде щвелалде азарго соналъ цебе цо ингилисасул ювелирияб мастерская букIун бугилан. Гьенир ратарал мазгарул тIагIелал жакъаги руго Тохо-Годил цIаралда бугеб музеялда. Гьелъул хIакъалъулъ гIелмияб хIалтIиги хъван буго гуржиязул профессор Иосиф Мегрелидзеца «Археологические находки Дидо» абураб цIаралда гъоркь.\nКъого соналъ цебе, анкьго-микьго чиясдаса гIуцIараб Дагъистаналъул гIелмияб централъул «Ботаникияб ахалъул» экспедициялъул хIалтIухъабиги щвана Мокъокъире. Чанго къо индал дица гьезда цIехана щибго пайдаяб жого батанищин. Мокъокъ росдадаса бакъбаккул рахъалда бугеб рохьоб цо кинабалиго хьон батанин, гьелъие гIоло рачIаралги рукIанин жал гьаниреян бицана экспедициялъул нухмалъулев Мусаев ГIабдулвахIидица. Гьеб букIун буго Кузнецовасул рябина абун цIар лъураб, араб гIасруялъул байбихьуда гIицIго ЦIунтIа батараб «нигIмат». Гьелдаса нахъе чанго нухалда бачIана ЦIунтIе «Ботаникияб ахалъул» экспедиция, рахана анкьго километралъ рикIкIад бугеб, цониги чияс гIумру гьабулареб, рехун тараб Гъалолъ росулъеги. Пикру букIана гьениб ахазул база гьабизе, амма… Жакъа гьенибе бахъун буго нух, цо-цо чияс бекьула картошка, бецула хер.\nДол соназ дица даруял хурдузул лъебергогIанасеб хъап кьун букIана «Ботаникаялъул ахалъе». Доб Кузнецовасул рябинаги бекьун буго Гъуниб бугеб ахалъул базаялда.\nГьабизе бокьани… букIуна\nЦебе цIакъ гIемерав турист вачIунаан ЦIунтIа районалде. Гьебгиха – къватIисел улкабаздаса. Масала, СШАялъул Калифорниялъул университеталъул профессор Бернард Комри гIажаиблъун хутIун вукIана нилъер гьаб ракь бихьун ва гьес абулеб букIана нуж туризмалъ кваназаризе ругин. Чанго соналъ цебе «Дагъистаналъул правда» газеталда бахъараб «Дидояз мугIрул толел руго» абураб дир макъалаялъе, доб заманалда республикаялъул туризмалъул комитеталъул нухмалъулевлъун вукIарав А. Карибовас жаваб кьун букIана ЦIунтIа туризмалъул структураби гьечIин ва магIарухъе ганчIалги кваназе, хъошаздаги регизе туристал рачIунарин. Гьал къоязда рагIана Шауриса ХIажиев МухIамадица, лъикIаб минаги бан, туристал рещтIиналъе ва гьел доре-гьанире рачиналъе Туризмалъул министерствоялъулгун къотIи-къай гьабун бугилан.\nТарихалъ нугIлъи гьабула\nАраб гIасруялъул ункъоабилел соназда, Дагъистаналъул гIелмияб централъул мацIазул ва литератураялъул институталъул директор, академик ХIамзатов ХIажица дун витIана гуржиязул профессор Иосиф Мегрелидзехъе цересел соназ ЦIунтIаса бакIарараб фольклоралъулаб материал босизе ва гьеб Москваялда биччалеб фольклоразулаб сборникалда лъезе. Мегрелидзе ккола 30-40-абилел соназ ЦIунтIаса гIемерал маргьабигун харбал ракIарарав чи. КIинусгоялдаса цIикIкIун гьумер дица къачIан кьуна институталде, гуржиязул профессорасухъаги босун. Мегрелидзеца бицун букIана, анцIила ичIабилеб гIасруялъул гьоркьохъел соназда дидоязул вукIун вугин ункъоазарго чи. ГьедигIан гIадамал рукIиналъе нугIлъи гьабула гьадинаб хIужаялъги. Гуржиязул хъвадарухъан Григор Абашидзеца жиндирго тIехьалда хъван рагIула КIахетиялъул хан Тамарал яс Русуданица ахIи бан бугин кумек гьарун, персиязги турказги жидее рахIат толеб гьечIилан. Гьеб ахIиги къабул гьабун, мадугьалзабазе кумекалъе ЦIунтIаса ун вуго анлъазарго рекIарав.\nЖакъа щиб хIалха бугеб? Гьеб суалалъе жаваб кьела Асахъ росдахъ балагьун: гьениб хутIун руго гIицIго чIваднал, цониги чияс гIумруги гьабулеб гьечIо. Гьеле гьединаб буго жакъа мугIрузул росабазул къисмат.\nПрочитано 327 раз\tПоследнее изменение Пятница, 13 июля 2018 15:32\nДругие материалы в этой категории: « Ришват кьечIониги…\tМеседилаб хасалихълъи – 2018 »\nМарталда къараб школа\nБокьула дие мун, гIагараб ВатIан\nПРИЛОЖЕНИЕ «ДЭСК» ПРЕЗЕНТОВАЛИ НА КРУГЛОМ СТОЛЕ «ПРОБЛЕМЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ МАЛОГО БИЗНЕСА В РЕСПУБЛИКЕ ДАГЕСТАН» марта 22, 2019\nТворческий конкурс "Я – участник «Зеленой Весны–2019" марта 22, 2019\nТебе, поэзия, спасибо марта 22, 2019


М. ХIАСАНОВ: «.. Нилъее заман щвана ракьал хIалтIизаризе..» - Газета "Единство" - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nМ. ХIАСАНОВ: «.. Нилъее заман щвана ракьал хIалтIизаризе..»\nРосдал магIишаталъул рекьарухъанлъиялде ва ахихъанлъиялде кинабгIаги бухьен бугевщинав чиги вакIарун, форум тIобитIана 27 апрелалда ХIебда росулъ.\nРайоналъул бетIерасул хIаракаталдалъун исана тIоцебесеб нухалда районалда тIобитIараб гьеб форумалда гIахьаллъана нилъер гIаммал магIишатазул нухмалъулел, росдал магIишаталъул хIалтIул церехъаби, хIалтIул хIалбихьи щварал ва гьединго гьанжего гьанже магIишат гIуцIулел фермерал, росабазул бегавулзаби ва цогидалги.\nФорум тIобитIиялъул аслияб мурадлъун МухIамад ХIасановас рехсана районалда росдал магIишат цебетIезабиялъе нухал ралагьи, гьеб бутIаялда дандчIвалел квал-квалал, масъалаби дандрай: -Нилъер районалъул буго 110 азарго гектар росдал магIишаталъул бутIаялда хIалтIизабизе бихьизабураб ракьалъул. Ахихъанлъиялъ ккун руго 1733 гектар ракьул, бекьулеб ракь гIицIго 3,2 гектар гурони гьечIо. ХIакъикъаталдани, гьелъул бащадабгицин бекьулеб гьечIо, ракь букIине кколеб хIалалда хIалтIизабулеб гьечIо нилъер гIадамаз. Нилъее заман щвана ракьал хIалтIизаризе, тIалаб гьабичIого рехун тун ракьалгун нилъ тIубаларо.\nГьединго районалъул бетIерас борхана ракьал сабаблъун районалъул росабазда гьоркьор кколел питнаби гIемерлъулел рукIиналъул суалги. Районалъул жамагIатал ахIана ракълида, маслихIаталда ракьул гIорхъабазул суал тIубаялде.\nРосабазул бегавулзабаздехун хитIаб гьабун районалъул бетIерас бицана гъутабазда ругел магIишатазде районалъул нухмалъулел щвезе рукIиналъул ва цадахъ росдал бегавул вукIине ккеялъулги.\nХIасановасул цIаралда бугеб Сомодисезул гIаммаб магIишаталъул нухмалъулев И.Ибрагьимхалиловас бицана I20 гектаралда жидер магIишаталъ рис бекьулеб букIиналъул: -Гьениса цо-цо гектаралдаса рис бакIаризе 8 азарго гъурущги кьун Чачаналъа комбайн бачине кколаан нижеца. Гьеб ккола миллионалде гIагарун гъурущ. Гьебги хIисабалде босун, нижер магIишаталъ босана комбайн. Рис ва цогидаб бекьараб жо бижизе ккани, лъалъазе лъим хIажалъула. Исана гьелъухъги гIарац кьезе кколеб буго, дие гьеб 200 азарго гъурущалде бахуна. Гьединал захIмалъабигун, кумек гьечIони, магIишатазул хIалтIи кинха цебе тIелеб?\nГьединго И. Ибрагьимхалиловас борхана гъутабаздаса магIарухъе гIи гочинабиялда дандчIвалел квал-квалазул ва гъутабазда ругел магIишатазда хIалтIулел гIадамазе хъулухъ гьабизе медицинаялъул хIалтIухъан хIажат вукIиналъул суалалги.\nГьанхъадерил гIаммаб магIишаталъул нухмалъулев Салим Асадулаевас бицана хIукуматалдаса щолеб кумек гьечIолъиялъул ва магIарухъе гIи гочунелъул дандчIвалел квалквалазул: -Цебе нижеца гIи вагоназда рехулаан гъутабаздаса. Гьанже нижеда абулеб буго машинабазда рехейин абун, гьелъухъ гIарацги кьелин. Кин рехилеб? Къад заманалда Хасавюрт шагьар къотIун гIиязул цIурал КАМазал кин рачинел, къаси заманалда рачине гьукъунги руго. Гьелда тIадеги, лъабго соналъ машинабазда гIи рехун кьолеб дотациялъул цо гъурущгицин нижеда бихьичIо. Гьеб суал буго роцIинабизе къваригIун чара гьечIого..\nГьединго С.Асадулаевас бицана жидер магIишаталъул 60 гектаралда рис ва 40 гектаралда люцерна бекьулеб букIиналъулги.\nРугъелда администрациялъул бегавул ГьитIинамухIамад ГьитIинамухIамадовас аварагасул хIадисаздалъун бицана ракь хIалтIизабиялъул ва гъветI чIеялъул бугеб кириялъул. Гьесго бицана араб соналда живгоги цеве лъугьун 6-7 гектаралда ахал гьариялъул, Къелеб бекьараб, гьенибго ххараб ролъ жакъа къоялда гIадамаз цIехолебги босулебги букIиналъул.\nФорумалда бицана ТIогьохъ школалда цIалдохъабаз 200 гъветI жаниб чIараб ах гIезабулеб букIиналъул ва араб соналда гьеб ахикьа тIоцебесеб пихъ кьеялъулги.\nФорумалда гIахьаллъана гIемерал соназ районалъул росдал магIишаталъул идараялъе нухмалъи гьабурав ва райадминистрациялъул бетIерасул заместительлъунги хIалтIарав Ибрагьим МухIамадовги. Ругъелдисезул гIаммаб магIишаталъул нухмалъулев М.ИсмагIиловас районалъул киналго магIишатазул нухмалъулезул рахъалдасан баркала загьир гьабуна Ибрагьимие гIемерсоназулаб цадахъаб хIалтIухъ.\nРайоналъул администрациялъул рахъалдасан шапакъатал ва къиматал сайигъатал кьун кIодо гьаруна росдал магIишаталда жидеца жигараб бутIа лъуралги.\nАхиралда къабул гьабуна форумалъул резолюцияги.


2020 соналъул 16 апрелалда Россиялъул президент Владимир Путиница гъулбасараб «О награждении государственными наградами РФ» абураб указалда буго: «Присвоить почетное звание „Заслуженный врач Российской Федерации“ Гаджиабакарову Шейхмагомеду Магомедовичу, заместителю главного врача по хирургической помощи государственного бюджетного учреждения здравоохранения Калужской области „Калужская областная клиническая больница скорой медицинской помощи“ имени К. Н. Шевченко» абун.\nШехмухIамад ХIажиабакаров ккола тохтур ва мугIалим. Махсара гьабулагоги, велъулеб мехалдаги, хIатта студентазда гьоркьор къецал тIоритIулагоги, гIолохъанал тохтурзабазда гьес малъула ва рихьизарула хурургасул балъголъаби. Гьев нечоларо жиндирго гъалатIазул хIакъалъулъ бицине, малъула гьездаса цIунизе кколеб къагIида.\nУнго-унголъунги унтаразе гьев ккола халкъияв тохтур. Гьев хIалтIулеб больницаялда бугеб «Книга отзывов и предложений» абураб тIехьалда цо унтарас хъван буго гьадин: «Дие операция гьабуна ШехмухIамадил меседил квераз», - ян.\nКалуга областалъул медицинаялъул хехаб кумекалъул больницаялъул бетIерав тохтурасул заместитель ШехмухIмад ХIажиабакаровас 2008 соналда цIунараб медицинаялъул гIелмабазул кандидатасул «Противорецидивная герниопластика при паховых грыжах у лиц пожилого и старческого возраста» абураб диссертациялъе щавана тIадегIанаб къимат.\nШ. ХIажиабакаровасул хъулухъалъулаб характеристикаялда хъван буго: «ХIажиабакаров ккола тIадегIанаб махщалил, дурусав ва жавабчилъи цIикIкIарав хирург, гьаб заманалъулаб сахгьариялъул ва унти чIезабиялъулаб технологиялъул хIалтIул балъголъи рагIа- ракьанде щун лъалев инсан. Гьев ккола тохтурзабазул насихIатчи. ГIахьаллъула семинаразда, конференциязда ва съездазда. ГIолохъанал тохтурзабазда гьес абула жиндаго тIад хIалтIулевги, лъай камил гьабизе медицинаялъул центраздеги унев гьечIони, мун тохтур гурилан.\nХIажиабакаров ккола Калуга областалъул медицинаялъул хехаб кумекалъул больницаялъул этикияб ва медицинаялъулабгун экономикияб советалъул членги. РакI бацIцIадаб хIалтIуе гIоло гьев мустахIикълъана Калуга областалъул губернаторасул ва сахлъи цIуниялъул министерствоялъул шапакъатазе, больницаялъул администрациялъул грамотабазе», - ян.\nШехмухIамад гьавуна 1964 соналъул 27 маялда МачIада росулъ. Гьесул эмен, мунагьал чураяв МухIамадица васасдаса бугеб чIухIиги разилъиги бахчичIого, абулаан: «ШехмухIамад вуго хIалтIи бокьулев, хIилла-макру гьечIев, гIамал-хасият берцинав, сундулъго нижее кумекалъе хIадурав вас», - ян.\nГьес тIокIлъиялда лъугIизабуна росдал школа. Биологиялъул ва химиялъул предметазда тIасан районалда тIоритIулел олимпиадабазда гьесулъ къецбан бажарулев цIалдохъан вукIинчIо. Дагъистаналъул медицинаялъулаб академиялда цIалулагоги, гьев вукIана бищунго лъикIал студентазул кьерда. Сахлъи цIуниялда ХIажиабакаровас росарал бергьенлъабазул хIакъалъулъ гIемеб хъвана «Знамя» ва «Вечерняя Калуга» газетазда. Гьев ккола тIадчIун сах- саламатаб гIумру гьабизе кколин абун гIадамазда малъулев ва бихьизабулев тохтур, «Азбука здоровья» абулел телепередачабазул жигарав гIахьалчи. Гьединго Россиялъул хирургазул, гастроэнтерологазул ва геронтологазул жамгIияталъул член.\nГьебго заманалда ХIажиабакаров ккола жиндаса мисал босизе мустахIикъав хъизамалъул бетIер. МагIарулазул, хасго гьидерил гIадат- гIамалазул кьучIалда тарбия кьун, лъади ПатIиматида цадахъ гьес гIезавуна кIиго вас: ХIажи ва Шамил. Гьел цIалана Москваялъул ВУЗазда, спорталъул къецазда чIелал росана. Гьеб гурищ умумузул унго- унгояб талихIги. Нилъ рохаралги чIухIаралги руго бергьенлъиялда цIалулел ва хIалтIулел ракьцояздаса.\n«ХIакъикъаталъул» коллективалъги баркула Ш. ХIажиабакаровасда «РФялъул мустахIикъав тохтур» абураб тIадегIанаб цIар щвей.\nДругие материалы в этой категории: « РекIел тIинда магIулъун бохьараб\tЭбелалъул сариналъ ВатIаналде ахIана »


Унтарал разияб хъулухъ\nРеспубликаялда урологиялъул центр гIуцIаралдаса 25 сон ана\n- Унтидал гурони, чиясда сахлъиялъул къимат лъаларин абула. Амма унтудаса хадуб сахлъи тIадбуссиналъул рохалиде данде кколеб жо букIунебго батиларо, - ян абуна, республикаялъул урологиялъул централъул кавудахъ дандчIварав Къакъашураса Атаев Анварица.\nУргьисалабазда ккарал ганчIаз гIезегIан гIазаб-гIакъуба кьурав Анвар, гьеб централда сахги гьавун, рокъове унев вугоан. Бицана гьес щибго жинда унти лъачIого, цIиял технологиязда рекъон, гьабураб операциялъулги, унтараздехун тохтурзабазул бугеб ракIунтараб бербалагьиялъулги, гьениб бугеб рацIцIа-ракъалъиялъулги, щибаб ригьалда кьолеб тIагIамаб квен-тIехалъулги хIакъалъулъ. ЦIакъ рази вугоан гьев урологиялъул централда унтаразул гьабулеб тIалаб-агъазалдасаги.\nНиж гьенире унел рукIана гьал къоязда жиб гIуцIаралдаса 25 сон тIубалеб урологиялъул централъул, заманалъухъ балагьун гIемерго кIудияб гьечIониги, тарих лъазабизе, гьел соназда гьенир ккарал хиса-басиязул хIакъалъулъ централъул бетIерав тохтур, медицинаялъул гIелмабазул кандидат, тIадегIанаб категориялъул тохтур ХIажиев Дибирилгун гара-чIвари гьабизе.\nДибирги данделъиялда ватун, гьев лъугIизегIан унтаразулгун гара-чIварун хутIана ниж.\n- Дир бащдаб гIумру больницабазда анин абизе бегьула, - ян бицана ЧIикIаса ГIабдулаца. – Анлъго нухалъ гьаруна батIи-батIиял операциялги. ГIемерисел больницабазда дицаго росизе кколаан дарабиги къваригIараб-тарабги. Гьаниб кинабго дару-сабабги чIобого гьабулеб буго, унтараздехун тохтурзабазул бербалагьиги лъималаздехун эбел-инсул гIадаб буго.\n- Нижер, чачаназул, аби буго, эмен лъикIалъуб лъималги лъикIал лъугьунилан, - ин абуна Гудермесалдаса Идиев Вахаца. – Цо къоялъ жанахIалъув дандчIвайдал, бетIерав тохтурасда дица абуна духъе къваригIел бугин, дун къабул гьавизе кида мун регIилевилан. Мун дидаса кIудияв вихьулин, дунго духъе палатаялде вачIинин абуна Дибир Пазлуевичас. ВачIана гьев бащдаб сагIатгIанасеб заманалдасан ва, дир ракI гIодобе биччазабун, ургъел бигьа гьабуна бетIерав тохтурас. Киналго унтараздехунги гьединабго адаб-хIурматгун балагьулев вугоан гьев.\n- Чанго сон букIана дир, захIматаб унтиги хIехьон. Чанго больницаялде ккана, амма лъугьунеб мадар букIинчIо. Гьаниб, бачIинахъего битIараб диагнозги лъун, гьабуна операция. Метер рокъове виччазе вугин абуна тохтурас. Дун гIадин рази гьареги Аллагьас, цIидасан гIумруялде дилъ божилъи бижизабурал гьанир ругел тохтурзаби, - илан тIаде жубана Буйнакскалда гIумру гьабулев ЦIумада районалдаса МухIамадов СайгидхIусеницаги.\nГьедин, унтаралгун ниж гара-чIварулаго, данделъиги лъугIун, тIаде вачIана бетIерав тохтур. Централъул юбилей Дибирида баркиялдаса байбихьана гьесул кабинеталда нижер гара-чIвари.\n- Баркала. Киданиги больница бихьизе кколареб сахлъи кьеги нужееги, нуж рокьаразеги, нужее рокьаразеги, - ян гьара-рахьи гьабуна Дибирицаги.\n- Дибир, мун вуго гьаб центр рагьараб къоялдаса нахъе гьанив хIалтIулев. Бокьилаан центр гIуцIиялъе рукIарал гIиллабазулги жакъа къоялде щвезегIан нахъа тараб нухалъулги хIакъалъулъ бицине.\n- Республикаялъул урологиялъул центр гIуцIана 1993 соналъул хасалихъе, доб мехалда Дагъистаналъул сахлъицIуниялъул министрлъун вукIарав Ибрагьимов Ибрагьимил хIукмуялдалъун. ГIиллаги гьелъие букIана, киса-кибего гIадин, Дагъистаналдаги ургьисалабаздаги кIварщул мухъаздаги ганчIал лъугьарал ва гьединалго урологиялъулал унтаби ругел гIадамал гIемерлъулел рукIин.\nГьеб заманалда центр гIуцIаниги, хадусеб соналъул ихдал гурони гIадамал къабул гьарун бажарулеб хIал букIинчIо. Гьаб букIана поликлиникаялъе бараб мина. Операциязеги рентгеналъеги, цогидал унтаразе хIажалъулел кабинетазеги цIидасан кьачIазе ккана рукъзалги гьединго унтарал регизе палатабиги. Гьелдаса хадуб лъуна доб заманалъул ресазда рекъараб медицинаялъул къайи-цIаги. Гьеб гуребги, доб хаселги букIана цIакъ гIазуги гIемераб, квачараб. Рокъоса, Редукторазул поселокалдаса, транспорт хьвадулеб букIинчIолъиялъ, гIемерисеб мехалъ лъелго вачIунаан дун.\n- Байбихьудасагойищ мун бетIерав тохтурлъун вукIарав?\n- Байбихьуда дун отделениялъул заведующийлъун вукIана. 1995 соналъул ноябралда Ибрагьимица дун жиндихъего ахIана. Абуна урологиялъул централъул бетIерав тохтурасул хIалтIи тIаде босизе кколин дуцаян. ЦIар гурони, бицинегIанасеб сурсат букIинчIо гьаниб больницаялъул. ТIоцебесеб тIалаялда лъим букIана жанир къуркъби лъедолеб. ГанчIалги лъун, гьезда тIасан\nхьвадизе кколаан гIадамал. БукIинчIо жанибе лъугьунеб бакIалда сах-саламатаб нуцIагицин. Доб заманги нилъедаго лъаларищха кинаб букIарабали. Къаси-къаси рачIун, кина-киналги гIоркьилаз гъалмагъирал гьа-рулаан, кьвагьдолаан. Гьел кквезе рахараб-къараб каву букIинчIелъулха гьаниб. Гьеб кинабго рукIалиде бачине пачалихъалъ биччалеб гIарацги букIинчIо доб мехалда. Дирго гIагарлъиялъ, гьудул-гьалмагъзабаз, лъалел-хъвалез, бажарарас бажарараб кумек гьабун, кколелъур маххул нуцIби лъун, цогидал хIалтIабиги гьарун, дагь-дагьккун бачине кIвана гьаб жакъа нилъеда бихьулеб хIалалде урологиялъул централъул мина.\nГьеб гуребги, цоги дару-сабабалъулни бицинарин, унтарасул ругъун бухьине катанги гьелда релълъанщинабги гIолеб букIинчIо. Гьел киналго захIмалъабазул хIакъалъулъ бицун, хадув вачIарав сахлъицIуниялъул министр Мамаев Илясихъе ана дун. Гьес бакIал раялъул отделалъул начальник витIун вачIана киналъухъго халгьабизе. Гьезул хIалтIухъабаз киса-кирего хIалтIабиги гьа-руна. Гьез кколеб куцалъ къачIана къабул гьарулеб рукъ, реанимациялъулаб ва операциял гьарулеб отделениял. Министрас кьуна централъе къваригIунеб медицинаялъулаб къайи-цIаги. Гьедин рухI речIчIанаха урологиялъул централда.\n- Чан унтарасе бакI бугеб гьабсагIат централда?\n- Байбихьуда 80 бакI букIана, гьанже нусго чиясе бакI буго. Гьелде тIадеги ункъо чиясе бакI реанимациялъулаб отделениялдаги буго.\n- Отделение чан бугеб?\n- Щуго. Урологиялъул кIиго отделение, цIиял къагIидаби хIалтIизарулеб – эндо-урологиялъулаб, рентгеналъулаб ва реанимациялъулаб.\n- Унтарал сахгьариялъе кинал ресалха ругел?\n- Гьанжесел шартIазда рекъон, больницабаздаги цоги бокьарал бакIазда ругездаса захIматалги операциял гьаризе кIола нижер гьанир. МагIарулазда бичIчIулеб къагIидаялъ абила, ургьисалабаздаги цогидалги кIварщул мухъаздаги би баккичIого операциял гьаризе нижеца тIоцебе байбихьана Северияб Кавказалдаго. Гьеб рахъалъ Россиялдаго тIоцересезда гьоркьор рукIана ниж. Гьелъул хIасилалги лъикIал ккана, къоялдаса къоялде тохтурзабазул махщелги камиллъана. Масала, захIматго унтарав чи вачIани, бачIинахъе диагнозги лъун, кIиго-лъабго сагIаталда жаниб гьесие кумек гьабун бажарула нижехъа.\nЦоги, гьанибго абила, нилъер гIадамал больницабазде рачIуна, унтуца цIакъго хIал гьабураб мехалда. Гьединаб мехалда кумек гьабизе бигьаго букIунаро. Нижеца хIалтIизе биччан буго «Сахлъи ва халатаб гIумру» абураб программа. Гьелъул магIна ккола унти цебеккунго лъазаби. Буго нижер гьеб программаялъе хаслъизабураб, кинабго хIажатаб медицинаялъул къайи-цIа жаниб бугеб машинаги. Гьебгун цадахъ уна нижер тохтурзабиги. Гьеб программаялда рекъон, гьанжелъизегIан нижеца хIалтIи гьабуна Болъихъ, Хунзахъ, Шамил, Табасаран районазда. Хадубккун дагь-дагьккун тIолабго республикаялда билълъанхъизабизе буго «Сахлъи ва халатаб гIумру» абураб программа. Масала, тIолабго Россиялда лъагIалида жаниб 4 миллион лъимер гьабулел хъизамал ругин бихьизабулеб буго. Дагъистаналда гьединазул 17 азарго хъизан бугин рикIкIуна. Гьезие кумек гьабиги буго гьеб программаялъул мурад.\nСоветияб заманалда ругьунаб къагIида букIана цебеккунго унтаби тIатинари. Доб улка биххаралдаса гьеб лъугIана. Гьанже Куба, Финляндия, Швейцария ва цогидалги пачалихъал медицинаялъул хъулухъ гьабиялъул советияб къагIидаялде рачIунел руго. Гьениб гIадамазул гьоркьохъеб ригь 77 сон буго. Россиялда бихьиназул - 65, руччабазул - 73 сон рикIкIуна гьоркьохъеб ригьлъун.\n- Дуца абуна гIемерго захIматалги операциял гьарулин централдайилан. Махщел бугел тохтурзаби кин нужеца тIасарищулел?\n- Тохтурзаби, хIакъикъаталдаги, нижер гьанир жидерго иш лъикI лъалел, махщел бугел руго. Дунги цоги чанго чиги хутIизегIан гIемерисел руго гIолохъанал. Гьел нижеца тIасарищула гьадинаб къагIидаялъ. Гьаниб буго Дагъмедакадемиялъул урологиялъул кафедра. Гьенир кIиго соналъ клиникияб ординатураялда цIалула рукIинесел тохтурзаби. Гьезул лъаялъухъги, бажариялъухъги, махщалиде бугеб рокьиялъухъги балагьун, тIасарищула хадурккун нижер\nгьанир хIалтIизе гъира бугел тохтурзаби. Гьеб кафедраялда студентазе дарсал кьола лъикIаздаса лъикIал урологаз: профессор Арбулиев МухIамадица, гьесулго вас, доцент Арбулиев Камилица, ХIамзатов Анварица.\nНижер цIакъ лъикIаб бухьен буго Россиялъул урологиялъул институталъулгун. ТIадегIанаб технологиялъул операциял гьаризе гьенире ритIула гьелде хIажалъи бугел гIадамал. Дозги нилъер чагIи квалквал гьечIого къабул гьарула.\n- Дагъистаналдаса гурелги, цоги бакIаздаса рачIунищ нужехъе сахгьаризе гIадамал?\n- РачIуна, Чачан, Ингушетия ва Северияб Кавказалъул цогидалги республикабаздаса гIадамал. Гьездасан нижер центрги, гьаниб унтаразул гьабулеб тIалаб-агъазги лъаялъ батила, къобахъанагIан цIикIкIунел руго гьедин рачIунелги.\n- Балъго гьабизесеб жо гуро, нилъер гьаниб гIемерисел больницабазда жалго унтараз росизе кколел руго дараби. Нужер гьаниб гьеб рахъалъ кинаб хIал бугеб?\n- Нижер унтараз кинабгIаги дару бичун босизе кколаро. Унтарасе хIажалъулел дарабиги гьанир руго, щибаб ригьалъ тIагIамаб квенги букIуна, рацIцIа-ракъалъиялда хадуб къойилаб мухIканаб халкквейги букIуна. Унтарал разияб хъулухъ гьаби буго нижер тIолабго коллективалъул налъи. Ва, аммаха, нижееги жалго унтаразеги бокьухъе дунялалъулго медицинаялда цIар рагIараб аппаратура щвезе рес гьечIо. Дотациялда бугеб нилъер республикаялъул гьеб босизе санагIалъиги рекъолеб гьечIо. ИншаАллагь, бачIинеб батила гьединабги заман. Гьеб мехалда нилъер урологиялъул централъулги цIар киса-кибего рехсолеб бакIалде бахина. Гьелъие гIураб лъайги, бажариги, тавакалги нижер тохтурзабазул буго.\nУрологиялъул централъулги гьениб бугеб ахIвал-хIалалъулги хIакъалъулъ пикру жалго тохтурзабаздасанги рагIизелъун, ниж гIенеккана эндоскопиялъулаб урологиялъул рентгеналъул отделениялъул заведующий Биларов Гъайирбегихъги.\n- Нижер отделение рагьана 2011 соналда. Гьелъие хIажатаб аппарат, министрасухъеги\nун, тIалаб гьабуна бетIерав тохтурас. Цебе гIадин гуреб, гьитIинаб каратIги гьабун, бажарула гьанже ургьисалабаздаги цогидалги урологиялъулал операциял гьаризе гьаб\nДибирицаги централъул щивав хIалтIухъанасе къваригIараб-тараб лъазабула, гIоларел рахъазухъ балагьула, гьел тIуразарула. Хадуб букIине кколеб къагIидаялъ нижедаса хIалтIиги тIалаб гьабула. Гьесул хIаракаталдалъун гIуцIараб, гьаб жакъасеб даражаялде бахараб буго урологиялъул центрги.\nПрочитано 128 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 03 декабря 2018 11:31\nДругие материалы в этой категории: « Уммат цолъизабурав\tПарахатго толаро »


«Инсуца» васал рокъоре ахIулел руго\nСириялда ругел цо-цо кавказиял\nДагъистаналъул нухмалъулев ГIабдулатIипов Рамазаница республикаялъул мухъазда цебе суал лъуна гIарабазул улкабазда цIалулел ругел дагъистаниял ватIаналде нахъруссинаризе кколилан. Хасго республикаялъул нухмалъулев тIадчIей гьабулеб буго Шамалда цIалулел ругел дагъистаниязде.\nЖамгIиял хIаракатчагIаз гьеб пикруялъул рахъ кколеб буго, рухIиял церехъабаз абулеб буго гьел гIолохъаби ватIаналде нахъруссинариялъул пашманаб хIасил букIине бугилан.\nЖидерго лъимал гьединал хIукуматаздаса рокъоре ахIизе инкар гьабурал эбел-инсудехун кьварараб бербалагьи букIине бугилан лъазабуна ГIабдулатIиповас гьеб данделъиялда.\n(Терроралда данедчIараб коммисиялъул хIасилал гьарулеб данделъи тIобитIун букIана октябралъул анцIила цоабилеб къоялъ). Амма кинаб низам гьеб букIине бугебали мухIканги гьабичIо.\nХасго жиндица хитIаб гьабулеб бугин Сириялда цIалулел ругел гIолохъабаздехунилан бичIчIизабуна президентас.\nБатIи-батIиял баяназда рекъон жакъа Шамалда тIобитIулеб рагъулаб операциялда гьоркьов рагIула 70 ниги Дагъистанияв. Улкаялъул хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул хъулухъалдаса щварал баянал ккола гьел.\nДагъистанлдаса гIолохъаби гьениер ине ричIчангутIиялъе тадбирал гьареян цебеккунги абун букIана ГIабдулатIиповас. Гьанже президентас тIалаб гьабулеб буго гьенирго цIалул регл гIолохъабиги нахъе рачеян.\nЖакъа щивав чясул ихтияр бугин жиндирго ракIалъ тIасабищараб пачалихъалдеги ун гьениб лъай тIалаб гьабизе. Гьединлъидал чиясул ихтиярал цIуниялъул рахъалдса балагьани ГIабдулатIиповас тIалаб гьабулеб бугеб гIадатияб къагIидаялъ дагьаб бичIчIизе замхIматаб масъалаги бугин.\nАмма жакъа Шамалда бугеб ахIвал-хIалги хIисабалде босун гьениб кколеб бугелъе букIине кколеб къиматги кьун балагьани ГIабдулатIиповас абулеб рагIи битIараблъун бихьулин жиндаян бицана Эркенлъи радиоялъе Лачин Лачиновас, ЦIоралда ругел магIарулазул «Алазан» абураб жамгIияб гIуцIиялъул вакил ккола гьев.\nГIасрабаз церехун балагьани ГIарабазул хIукуматал инисанияталхеги мисаллъун рукIанин ракълилаб куцалад гIумру тIамулеб пачалихъ хIисабалда, амма жакъа нилъеда бихьулеб хIакъикъат батIияб бугилан бицана жамгIияв хIаракатчияс.\nГьеб гуребги тIуванго щвалде шун гIелму лъалев чи дун гьечIониги дидаго бицунеб рагIаразул каламалда рекъон Шамалдаги, Мисриялдаги, Ираналдаги исламиял цIалул идарабазда гIелму малъулаго хIалтIизарулел ругин Дагъистаналъул цере рукIарал гIалимзабазул тIахьал.\nГьеб рахъги хIисабалде босун ракIчIун абизе нух бугин нилъее, гIелмуялъул рахъалъ мукъсанаб регионлъун Дагъистан кколареблъи. Доре дунялалъул рагIалде инчIогун гьанибги щвезе бегьулин гьезие исламияб лъай.\nЛачинов Лачин: «ЦIализе унев чи цIализе ккола кинабго гIодоббичан бугеб ракълилаб мисалияб хIукуматалда. Жинде щвараб лъаялъ дунялалда рекъелги парахалъиги цIунизе рес кьолеб бакIалда.\nАмма жакъа Бакъбаккул улкаялъул хIукматалъ бихьизабулеб мисалалъ гьединаб даражаялул лъай нилъер ракьцоязе кьезе букIиналда кIудияб щаклъиги бижулеб буго.\nДагIба гьечIо щивас жинца цIалулеб гIелмуялдаса жиндего дандекколеб куцалъ босизе бегьула дарсги. Амма жакъа Бакъбаккул улкаялда тIолеб биги, руччабазул магIуги, къварилъиги, вахIшилъиги бихьидал пикру батIияб бижулеб буго, гьеб буго дир пикру нахъойги абила.\nЖакъа Дагъистаналъул нухмалъулесул гьелда хурхун бугеб рахIатхвейги, нилъер ракьцоял ватIаналде нахъруссинаризе гьес цебе лъураб суалги сундулго рахъалъ битIараб бугилан абила дица»\nЖакъа Шамалда цIалулел ругелилан жидеда ацIарги чIван гьенив вугевщинав дагъистанияв ватIаналде нахъвуссинавуни гьаниб гьез цIияб фитнаялде байбихьи лъезе букIиналда щаклъи гьечIо Шамил мухъалъул Гъогъолъ росдал имам ГIалискандиев МухIамадрасулил.\nГьес ракIалде щвезабуна хIабургъарал 90 абилел сонал. Гьебго Шамалда ва Мисриялд цIалулел рукIаралинги абун, гьениса тIуранго ислам бичIчIиялъул рахъги бегуниса бахъинабун Дагъистаналдеги рачIун гьез байбихьи лъунин гьаниб вагьабиязулгун салафиязул дин тIибитIиялъе, жакъаги президентасул ахIиялда нахъги рилълъун гьел дагъистналде ракIариялъул хIасил расги рохалилаб букIине гьечIилан абулеб буго рухIияв цевехъанас\nМухIамадрасул –хIажи: «Нилъерго гIолохъаби ватIаналде тIадруссине гьаризе кколилан политикияб рахъалъ тIамулеб гали батани президентасул гьеб, гьеб батIияб иш буго, гьезул сиясат буго гьеб. Амма гьезда кколеб батани гьел гIолохъаби исламалъе, Дагъистаналъе пайдаяб куцалда хIалтIизе тIамилилан гьеб буго лъугьунареб иш.\nБацIги цIцIеги цо росонир, цо бакIалда тIураларел гIадин гьезул иш билълъине гьечIо гьаниб.\nЖакъа ГIабдулатIипов гьеб суалалде валагьулев ватани философиял бераздалъун гьениб цохIо философиялда гIей гьабизе бегьуларо, исламалъул бераздалъун балагьизе ккола лъугьун бугеб ахIвал-хIалалде\nГIабдултIиповас цебе лъураб суал республикаялъул рухIияб идараялъугун дандгибан къватIибе ккураб пикру батулилан абулеб буго цо-цояз.\nАмма официалияб куцалъ гьеб баян лъицаниги тасдикъ гьабичIо. Идараялъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулев МухIамадрасул ГIумаров вуго хIежалда, цогидав чиясулгун бухьен гьабизе нижер рес ккечIо.


2008-леб соналда хварав чиясда цебеса пенсия босулеб букIун бугин ЛъаратIа мухъалъул ЧIадаколоб росулъа муниципалияв депутатасилан лъазабуна гьал къоязда цIех-рехалъул идараялъ. ГIаммаб къагIидаялъ депутатас пачалихъалъе миллион гъурщидалъун зарал ккезабун рагIула.\nПенсиял рукIа, социалиял пособиял рукIа, эбелалъул капитал букIа - хIукумат гуккун гIарац тIалаб гьабизе чанги нухал ратула Дагъистаналда. Цодагьалъ цебе республикаялъул хIукуматалъул данделъиялда борхун букIана эбелалъул капиталалъул суал. Гьениб прокуратураялдаса вакилас бицана мугIрузул цо-цо мухъазда тIибитIун бугеб масъалаялъул хIакъалъулъ.\n«Мухъазда ва росабалъ киналго киназдаго лъала, гьелдалъун махинациял гьаризе гьезие бигьалъулеб буго. Тохтурал рачIунел руго пуланаб рокъоре лъимер гьабизе хIадурарай гIадан гьений йигиланги абун. ЦIезарурал руго документал лъимер рокъоб гьабунин, гьел документалгун гьабураблъун рикIкIунеб лъимералъул эбеле-эмен унел руго социалиял хъулухъазде, гьарулел руго документал. Гьел документаздалъун гьезие щолел руго гьабураб лъимералъе кьолел киналго пособиял ва гьединго эбелалъул капиталги щолеб буго гьезие. ТакъсирчагIазул кумекалдалъун капиталалъул гIарацги хадуб щолеб буго. ГIарцул цояб бутIа гьел эбел-эменин абурал чагIаз дол тохтуразе кьолеб буго. Амма лъимер гьезего гьечIо. Хал гьабийдал, документал руго, амма лъимер гьечIо», - ян бицана прокуратураялъул хIалтIухъанас.\nГьеб данделъиялда тIаса социалиял сайтазда ругел дагъистаниязул гьурмазда бахIсал ккана. Facebook сайталда бугеб дагъистаниязул къукъаялда цояз хъвана ЦIунтIа мухъалъул цояб росулъ кополаб лъугьа-бахъин букIанин. Гьеб росулъ эбелалъул капиталал гъоркьисала щвараб къоло щуго хъизан букIун рагIула. Росулъ хабар тIибитIун буго МахIачхъалаялдасаги Москваялдасаги капиталалъул хал-шал гьабулеб низам цIунулезул хасаб къукъа бачIунеб бугин. Хех гьабун гIадамал рортун руго цIиял документал гьаризе. Гьел документазда рекъон, араб соналда росулъ гьабураб 25 лъимер цо хутIичIого хун буго.\nЦIех-рехалъул комитеталъул Дагъистаналда бугеб идараялъул вакил Расул Темирбековасул рагIабазда рекъон, дандчIвалел руго гIадамазул унго-унгоги тIасаккарал хIужжабигун. Мисалалъе, лъимер гьабунинги абун, капитал ва пособиялги росулел руго цояз, хадуб гьеб гьезего гьечIего лъимералъе гIарац кьун сакъатлъиялъул пенсияги гьабулеб буго, тIадежоялъе бесдалаб лъимер бугилан абун тIадеги гIарац гьабулеб буго.\n«БукIана хIужжа гьадинабги: кIиго лъимадул эбелалъ лъимал школалде ритIизе заман щвейдал, справка бихьизабун буго гьел ДЦП-ялъ унтарал лъимал ругин ва цIализаризе гьел кIоларин. ГIарацги кьун росарал справкаби рукIун руго гьел. Амма, кин лъимал рокъор хьихьулел ругелян, социалиял хъулухъаздаса гIадамал рачIиндал, гьезда лъимал ратун гьечIо. Дой эбелалъ тIоцебе абун жиндирго эбелалъухъ росул ритIанин. Социалиял хъIулухъаздаса хIалтIухъаби жегиги кIицIун-лъабцIун рачIун руго, амма лъимал ратун гьечIо. Гьез полициялда гIарза хъвана ва хадуб тIатана лъимал гьезего гьечIеблъи. Жийго дой чIужугIадан Азербайжаналде тIурун ятана», - ян бицана низам цIунулезул идараялдаса вакилас.\nДагъистаналда гIумру гьабулезда гъорлъан бащдал гугарухъаби ругин, бащдал сакъатал чагIи ругин абундач киназдаго рагIун батула. Амма медикиябгун-социалияб экспертизаялъул бюроялдаса хIалтухъан Мадина МухIамадовалъ абухъе, статистикаялда рекъон 73 азарго сакъатав чи вуго республикаялда жакъа къоялда. «Сакъатлъи чIезабулел хъулухъазда ришватчилъи букIин лъала, гьеб масаъала тIубазе хIаракат бахъулеб буго. Амма гIадамазда гIайиб чIвайги мекъаблъун бихьула. Мисалалъе, хIалтIигьечIолъиялъул масъала Дагъистаналда тIубани, сакъатал чагIазул къадар цIакъ гIодобегIан ккела республикаялда», - ян абуна МухIамадовалъ.\nБюроялъул вакилалъул рагIабазда рекъон, гьезул хIалтIухъабазда цо-цо нухалда ратулаан чанги гIажаибал хIужжаби. Мисалалъе, ЦIумада мухъалъул цояб росулъ гьезда батун буго цохIо пенсияз хьихьулеб кIудияб хъизан. Документазда рекъон, рос ва лъади ратIалъун руго, амма шаргIалъулаб ригьиналдалъун цадахъ гIумру гьабулеб буго гьез. Гьезул буго щуго лъимер. Документазда рекъон, эбелалъ жиндаго тIад лъабго лъимер хъван буго, кIиго лъимералдаса гьелъ инкар гьабун буго. Гьеб кIиго лъимер жиндаго тIад хъван буго росасул эбелалъ. Лъималазда хадур ралагьулел ругин гьезие пенсиял щолел руго, жалго лъималазеги щолел руго пособиял бесдал ругиланги абун, гьезул эбел-инсуеги щолел руго пенсиял сакъатал ругиланги абун.\nГьечIеб сакъатлъиялъухъ пенсиял росиялъул масъала тIубалелде ришватчилъи тIагIинабизе кколин тIоцебеян абуна «Эркенлъиялъе» жамгIияв хIарактчи ГIисалмухIамад Набиевас.\nГIисалмухIамад Набиев: «ЦIохIо сакъатлъиялъул пенсиябазул сферабазул масъала гуро гьеб. ТIолго Дагъистаналъул жамгIият ккун буго ришватчилъиялъ. Добго балъгояб экономика ракIалде щвезабе. Ришватчилъиялъул масъала тIоцебе тIубазе ккола».\nИнсанасул ихтиярал цIунулел гIуцIиязул волонтер Элина Славинскаялъ кумек гьабулаан унго-унгоги сакъатал чагIазе. Ришватаздалъун пенсиял гьарулел чагIи гIемер ругин абулеб буго гьелъ. «Гьезда гъорлъ руго сакъатлъиялъул пенсия щвезе кколелги, амма гьезие гьеб пенсия чIобого тIалаб гьабизе кIолеб гьечIо. Гьезего гьечIеб сакъатлъиялъухъ гIарац босулезда щай бичIчIулареб пенсия къваригIарал чагIазе гьез квал-квал гьабулеб бугеблъи?» - ян абуна Славинскаялъ.\nМисаллъун гьелъ вачана хIетIе гьечIев МахIачхъалаялдаса Мирза Салимов. Сакъатлъи чIезабиялъул централда гьесда абун буго хIетIе гьечIин хъвараб хасаб документгун вачIаян. Гьеб документ кьолеб тохтурас Салимовасда абун буго I5 азарго гъурущ кьеян, справка къваригIун батани.\nСакъатлъчагIи щай гIемерлъулел ругел?


10 сентябралда Кабардагун Балкариялъул бетIерасул пресс-секретарас лъазабуна кIиазаргогIан кавказияв вугин Сириялдаса лъутун вачIун, жидер доба рукIел балагьулев.\nГьел кколин гьанжеялдаса нусидаса цIикIкIун саназ церехун Кавказалдаса къватIире арал гIадамазул наслу. Гьеб республикаялъул тIалъиялъул хIинкъи буго рагъдаса лъутарал чагIи хIисабалда гьезда гъорлъ экстремисталги рукIине рес бугилан.\nГьебго заманалда гражданияб жамгIият гIуцIиялъул ва инсанасул ихтиярал цIуниялъул рахъалъ Россиялъул президентасда цебе гIуцIараб цолъиялъул вакил Максим Шевченкоца абулеб буго Россиялда кIвелаанин Сириялда лъутарав нусазариде гIагарун черкесав къабул гьавизе. ТIадежоялъе, гIурусазулгун черкесазул рагъул заманалда ва гьелдаса хадур адыгаздасаги, черкесаздасаги, убыхаздасаги, цогидаздасаги эркенлъарал ракьазде гIурусазул императрица Екатеринаца казакал гочинарунин бицуна бакIалъул гIадамаз.\nГьедин Кавказалда бугин гьезие гIураб ракь, гьеб гуребги, гьел чагIиги кидаялиго гьеб ракьул бетIергьаби рукIанин хъвалеб буго Россиялъул президент Владимир Путинихъе гражданияб жамгIият гIуцIиялъул ва инсанасул ихтиярал цIуниялъул цолъиялъ. Гьединго Сириялда гIумру гьабулел кавказиял аслияб куцалда росдал магIишаталда хIалтIун ругьунаб халкъ бугила, гьединлъидал тахшагьаралде гьел рачIиналда хIинкъиги гьечIила.\nАмма сириялъулаз Европаялъул церетIурал улкаби цIикIкIун тIаса рищулел ругин, Россиялда гьел лъикI къабул гьарулареблъигIаги лъалеб батилин рагIизе бегьула интернеталдасанги цогидал сурсатаздасанги жалго россиялъулаздасан.\nГьанжелъагIан жидер гIадамал Сириялдаса Дагъистаналде умумузул ватIаналъухъ чIалгIун рачIунел рукIун ратани, гьанже гьел чаракъосиналъ рачIине кколел ругин бицана ЭР-ялъе Шафи ГIахъушалица. МагIарул миллаталъул лъадиги ячун Дагъистаналда гьес чIей гьабуралдаса гIезегIан сонал руго. Гьев ккола къватIир пачалихъазда ругел дагъистаниязул Ассоциациялъул нухмалъулев.\nШафи ГIахъушалил рагIабазда рекъон, Россия тун къватIир ругел ватIанцоял тIадруссиналъе кIвараб кумек гьабизе бугилан чанго соналъ цебе Россиялъул президент Владимир Путиница улкаялъул Федералияб Мажлисалде гьабураб хитIабалдаса хадуб кIудияб божилъи бижун букIун буго Сириялда гIумру гьабулел дагъистаниязулъги. Гьезул гIемерисел ккола гIурусазулгун Кавказалъул рагъ лъугIун хадур Дагъистаналдаса къватIире гочарал дагъистаниязул наслу. ГьабсагIаталда гьеб наслуялъул чагIи гIемер ругин Туркиялда, Сириялда, Иорданиялда ва дагьа-макъалго ругин ГIиракъалдагиян бицана Шафи ГIахъушалица. ГIиракъалда рагъ байбихьидал цо-цо дагъистаниял Сириялде гочун рукIун руго.\nПалхIасил, ахирал соназде щвезегIан Сириялда хутIарал дагъистанияз гIемер хитIабал гьарун ва кагътал хъван руго жал нахъе къабул гьареян. Амма Дагъистаналъул хIакимзабаз гьеб иш кIвар кьечIого тун буго. Гьеб рахъалъ Дагъистаналъ жиндир мадугьалзаби Адыгеялдасагун Кабардаялъулгун Балкариялдаса мисал босизе бегьулаанин рикIкIунеб буго Шафи ГIахъушалица. Масала, цо-кIиго моцIалъ цеве Кабардаялдегун Балкариялде щварав гьесда бихьун буго Сириялда рагъ ккаралдаса гьеб республикаялъ къабул гьабураб черкесазул 350 хъизан. Гьебги, заманаялъе гуреб, бутунаго гьенир гIумру гьабун рукIине.\nАмма Дагъистаналъул хIакимзабаз килщида килищ кIутIарабгIанасеб жо гьабулеб гьечIин гьеб суал тIубаялъеян абулеб буго Сириялдаса дагъистанияв Шафи ГIахъушалица. Жиндир эбел-инсуцаги ракьцоязги ахирисеб къайи бичунги долларалги росун, гьоболлъи гьабулаанила Сириялде рачIарал дагъистаниязе. Гьездаса чIухIун рукIунаанила. Амма гьелда релълъараб гурхIел-рахIмуйин абуни жидеда дагъистанияздасан бихьулеб гьечIила.\nШафи ГIахъушали: «Дагъистаналъул элита буго цо киналалиго мифаз кодобе босун. Гьезда яги лъалеб гьечIо гьеб масъала кин тIубалебали. Ялъуни гьел гьезухъ балагьулел руго тушбабазухъ гIадин, рукIинесел экстремистазухъ кинигин. Республикаялъул бетIерасги жеги лъилгунниги кIалъай гьабичIо гьеб суалалда тIасан. ГьанжелъагIан Дагъистаналда рукIарал бутIрузги гьечIебин тараб суал буго гьеб – Сириялъул дагъистаниял тIадруссинари.\nЦо заманалда Иорданиялъул къиралгун дандчIвайдал, МухIамадсалам МухIамадов кIалъан вукIана дора гIумру гьабулел дагъистаниялгун. Америкаялъул гражданал рукIаралани, гьездехун тIадегIанаб бербалагьи букIинаанха. Гьалин абуни, щал? Мискинал сириялъулал, рагъуца киналдасаго ратIа гьарурал. Я гIарац гуреб, я цойгидалъул бетIергьаби гурел, лъие къваригIарал чагIиян толел ратилаха».\nРоссиялъул миграциялъул хъулухъалъул нухмалъулев Константин Ромадановскиясул рагIабазда рекъон, исана Россиялдасан Европаялде ун вуго 182 сириялъулав. Гьесго абун букIана Сириялдасагун Ливиялдаса чагIазе кIудияб гъира гьечIин Россиялда чIезе.\nСириялдаса лъутарал Кавказалде щун руго\nГъабардагун Балкариялде рачIун руго Украиналдаса лъутизе ккарал\nЕврокомиссиялъул бетIерас Евроцолъи ахIулеб буго тIадеги иммигрантал къабул гьариялде\nООНалъ лъикIаб къимат кьуна СШАялъ мигрантал къабул гьавулеб вукIиналъе


Ираналъулгун кIалъа-басаязда оптимизм баккулеб буго\nИраналъул ядерияб программаялда сверун халкъазда гьоркьосел кIалъа-басаязде нахъ тIамичIого жувалев вуго Цолъарал штатазул пачалихъияв секретарь Джон Керри, Британиялъул, Германиялъул ва Франциялъул къватIисел ишазул министрал Уильям Хейг, Гидо Вестервелле ва Лоран Фабиус.\nРоссиялъул Къватисел ишазул министерлъиялъ лъазабуна, гьеб идараялъул бетIер Сергей Лавров гьениве вачIунев гьечIин.\nПолитиказул ва экспертазал пикруялда, гьанжесалалъ Женеваялда ираналъул рахъалдаса къватIисел ишазул министр Джавад Зарифи гIахаьллъун тIоритIулел кIалъа-басаязда икъбалал щвезе бегьулин.\nКIалъа-басаязда щвезе бегьулеб прогрессалъул хIакъалъулъ рузман къоялъ радал лъазабун букIана Евроцолъиялъул къватIисеб политикаялъул тIадегIанай вакил Кэтрин Эштонил пресс-секретарь Майкл Манницаги.\nЦебесеб къоялъ ХъахIаб рукIалъ лъазабун букIана гьединго дунялалъул асар кIудияб анлъго улка хIадураб бугин Ираналде данде гьарулел санкцияби тамахлъизаризе, Тегераналъ жиндирго ядерияб программа чIезабиялъул рахъалде мухIканал галаби гьаризе байбихьаниян.\nХалкъазда гьоркьосеб жамгIияталъул ургъел ккун буго атомияб энергетика цебетIезабулаянги абун, Ираналъ ядерияб ярагъ хIадурулеб букIине бегьиялда бан. Анлъгорахъалъулал кIалъа-басаязда гIахьаллъулел руго Британия, Китай, Россия, Цолъарал Штатал, Франция ва Германия.


МутIигIал тIатиналъе риччарал харбал\nГьал гIагарал къоязда заманалъ Дагъистаналъул президентасул ишал тIуралев Рамазан ГIабдулатIипов хъулухъалдаса нахъе ине вугин абураб информация баккана цо-цо Дагъистаналъул сайтазда. Официалиял идарабаз гьел л гьадингоял харбал ругин лъазабулеб буго.\nТIоцебе Рамазан ГIабдулатIипов гIагараб заманалда жаниб хъулухъалдаса нахъе ине бегьулин абураб информация бакана dag-news.com сайталда.\nХалкъалда гьоркьоб бицунеб буго гьеб ГIабдулатIиповасул васас ва гьесул сверухълъиялъ рагьараб сайт бугилан.\nРакIчIун гьелъул бетIергьан ва гIемерисел гьенир хъвадарулел чагIи щалали лъангутIиялъ батIи-батIиял харбал раккулел руго гьеб сайталда тIасанги.\nDag-news.com алъ хъвалеб буго Россиялъул президент Владимир Путиница Рамазан ГIабдулатIипов къабул гьавизе инкар гьабунин, гьединлъидал гIарагаб заманалда гьесда хъулухъ тезабизе ракIалда батизеги бегьулин Путинидайилан.\nДагъистаналъул президентасул пресс-хъулухъалъ официалияб къагIидаялъ лъазабуна Рамазан ГIабдулатIипов хIалтIудаса вахъулев вугин абураб инфомация гьеб гьадингосел харбал ругилан.\n«Миллат» газеталъул редактор БисавгIалиев МухIамадица рикIкIунеб буго Дагъистаналъул нухмалъулев хисизе вугин абурал харбал Владимир Путинилги Рамазан ГIабдулатIиповасулги дандчIвай цебехун къотIи гьабуралдаса дагьаб нахъе бахъиялъ ракканилан.\nБисавгIалиев МухIамад: «Гьел харбал кидаго рукIана ва руго. Амиров хъулухъалдаса вахъулев вугин 10 соналъ бицунеб букIана. Гьединго МухIамадсалам вугеб мехалдаги лъугIичIо гьел харбал.\nДир пикруялда рекъон Рамазан ГIабдулатIиповасулги Путинилги 30 июлалъ букIине кколеб букIараб дандчIвай нахъе бахъиялъ раккана гьел харбал. ГIабдулатIипов гурониги Путинил Россиялде гьоркьобе унеб жеги 83 субъект буго, халкъазда гьоркьохъеб политика буго, гьел гурониги дагьалги чанги кIвар цIикIкIарал ишалги суалалги руго.\nГьединлъидал цо республикаялъул бетIер къабул гьавичIолъи гIадлъизе ккараб жо гуро. Дир баяназда рекъон хамиз къоялъ гьел дандчIван руго».\nСоциалиял бухьеназда жигараб гара-чIвари унеб буго ГIабдулатIипов хъулухъалдаса вахъизе вугин абурал харбазда тIасан.\nЦо-цо блоггераз рикIкIунеб ургъунго президентасул ишал тIуралесул сверухълъиялъ риччан ругин гьел харбалилан.\nГьезие Рамазан ГIабдулатIиповасул рахъалда щал ругел ва гьесде данде щал чIун ругелали лъазабизе къваригIун бугилан.\nЦойгидал социалиял бухьеназда хъвадарулезул пикруялда рекъон ГIабдулатIипов хъулухъалдаса вахъизехъин вуго унго-унголъунги.\nГьединлъидал гьес ахиралда Россиялъул тIадчагIазукьаги хIинкъун гьезда живго берцин вихьизавиялъе, тIадеги ахIдон Дагъистаналъул хIукуматги цIидасан хисун буго.\n"Новое Дело" газеталъул бетIерав редактор ХIажимурад Сагидовасул пикруядла рекъон Рамазан ГIабдулатIипов вуго жиндаго ракIчIарав чи, гьес сундаса букIаниги хIинкъун хисанин Дагъистаналъул хIукуматилан абиги мекъи буго.\nХIажимурад Сагидов: «Дир пикруялда рекъон гьаб къокъаб заманалда кIицIул хIукумат хиси гьеб буго жиндаго ракI чIарав чияс гьабулеб иш.\nЩай гурелъул киназдаго бичIчIулеб жо буго хъулухъалдаса вахъарав министр вукIа яги цойгидав хIалтIухъан вукIа гьев кидаго нухмалъулесде дандечIолеблъи, гьедин сундухъго балагьичIого жиндаго лъикIилан ккараб гьабуна Рамазан ГIабдулатIиповас.\nАмма гьеб хIукуматалда гIемерисел министрала щай хисичIелалиги гIемерисездаго гIадин дидаги бичIчIулеб гьечIо.\nЦоял щай хъулухъалда тарал, цогидал щай течIел абураб суал гьоркьоса къотIичIого кьолеб буго гIадамаз. Дида гьелъий жаваб лъаларо, амма дир пикруялда рекъон нахъе арал министрал хIукуматалда хутIараздаго релълъарал руго»\nАхиралдаги абизе ккола статистикиял баяназда рекъон гьаб соналъул 8 сентябралда тIоритIизе ругел Дагъистаналъул президентасул рищиязда ракI чIараб бергьенлъи Рамазан ГIабдулатIиповас кквезе буго.\nРоссиялъул статистикаялъул хъулухъалъ гьабураб цIех-рехалда рекъон Дагъистаналда Рамазан ГIабдулатIиповасул буго цониги политикасул гьечIеб гIадаб рейнтинг.\nЦIех-рехалъулъ гIахьаллъи гьабурал Дагъистаниязул 68 проценталъ абун буго ахирисеб 30 соналда жаниб Дагъистаналда рукIарал киналго политиказдаса лъикIав вугин ГIабдулатIипов ва гьесда божилъиги гьабулин жидецайилан.\nМут1иг1ал тIатиналъе риччарал харбал


Къо мех лъикI, нижер къадруяв имам.\nГьаб соналъул 24 июлалъул щамат къояльулъ кIиабилеб бащалъиялда какиеги чурун вукIадго цудунго речIараб захIматаб унтудаса хадув нилъедаса накълулъана Хасавюрт шагьаралъул бетIераб мажгиталъул имам, имам АшгIариясул цIаралда Буге Исламияб университеталъул ректор, тарикъаталъул устар, Дагъистаналдаго рагIи билъарав ва рикIунев гIалим Абубакаров МухIаммадсайид-хIажи (къ.с.).\nАбакаров Магомедсаид (КIудияв).\nЦIумада райналъул Хуштада росуль 1939 сональ гьавурав гьев динияб агьлуялда гьоркьов вукIана ва хутIана Къуръан-хIадисалъул тIалабаздаса къуруларев, гIелмуялда жиндир гIамал рекъарав гIалимлъун. Дагъистаналда тIобитIулеб дагъабниги жиндир кIвар бугеб мажлисалда МухIаммадсайид-хIажи (къ.с.) шайихасул пикру цIехолаан, гьесулгун гIакълу данд балаан.\nХасавюрталъул регионалда цIунун хутIун бугеб ракълилаб гIумруги, парахалъиги, гIодобе биччайги, шагьаралъул халкъалъ М-С. Абубакаровасул цIаралдаги баракаталдаги бухьинабула. ГьитIинасе эменльун, дандиясе вацлъун кIудиясе васлъун вукIаян имам Шамилица гьабураб, насихIат гьесие гIумрудул магIналъун букIана. Гьелъги батила жиндир рухI Алжаналда батаян ва нилъее баракатги щваяв, Дагъистаналдаго машгьурав, кIудияв гIалим, Кьохъа СултIанмухIаммадида Дагъистаналъул чIаго ругел цIаларал чагIаздаса щив дуца цеве кколевилан гьикъидал? Гьес Хуштадаса МухIаммадсайид-хIажи кколилан жаваб кьураб.\nГIелмудул ральад, гьаб заманалъул исламалъул байрахъулав МухIаммадсайид-хIажи Абубакаров (къ.с.) нилъедаса ватIалъана бечедаб рухIияб ирсги нахъе тун. Гьев вукIана Исламалъул бахIарчи, гьельие нугIлъи гьабула Рагьул кор боркьараб заманалда Дудаевасухъеги ун нужеца хIалеб жо гьазават гурин, гьеб бугин гIададисел биял тIеян абиги. Жиндир баракат бахаяв, гьесул мутагIилзаби рахъана Дагъистаналъул муфтилъун, Дагъистанльул гIолахьанал гIалимазул къецазда бергьаравги гьесда цеве цIаларав вукIана. Гьединал гIалимазул къадар Дагъистаналдаго нусилъа бахуна.\nДагъистаналдаго машгьурав гIалим, тIарикъаталъул устар, цIияб Костекалъул имам МухIаммад-Афандияс (къ.с.) абуна, гIарабиялдаса М-С. Абубакаровасе рачIарал устарлъиялъул ижазаялъул кагътал жиндихъ ругилан ва микъат (цIвабзазул гIелму) гIелмуялъе гьесухъе вахарав чи жинда лъаларилан. Гьединав кIудияв гIалим хвей гIалам хвей кколилан буго Аварагасул (с. т. гI. в.) хIадис. Гьелъги батила гIалимасул ватIналда Хуштада росдал хабзалалъ МухIаммадсайид-хIажи вукъулаго вагIза гьабизе рахъарал Дагъистаналдаго машгьурал гIалимзабазда магIу кквезе кIолеб букIинчIеб ва вагIзаялъе рагIаби ратулел рукIинчIел.\nХасавюрт шагьаралъул администрациялъ, шагьаралъул Халкъияб Собраниялъ ва шагьаральул жамагIаталъ гъваридаб пашманлъи загьир гьабун зигара балеб буго шагьаралъул имам МухIаммадсайид-хIажи (къ.с.) къадаралде щвеялда бан гьесул хъизан-лъималазда, гIагарлъиялда, тIолалго гьесул рукIара мутагIилзабазда, мюридзабазда, Хуштада росдал ва ЦIумада районалъул жамагIатазда. Жакъа зIахIмат буго гьев машгьурав гIалимасул вагIза-насихIат рагIулареб Хасавюрт шагьаралъул букIинесеб цебе чIезабизе. Гьаб нилъеда тIаде щвараб кIудияб камиялъул гIаммаб къварилъи борхизе БетIергьанас нилъее Жив разияб сабру кьеги, хварасе Алжан насиб гьабун батаги, нилъее гьесул баракатги камугеги. Амин,\nКъо-мех лъикI дуе, нижер къадруяв имам!\nХасавюрт шагьаралъул администрация.\nШагьаралъул Халкъияб Собрания.\nХасавюрт шагьаральул жамагIат.


МагIарул халкъалъул гьалбал хиралъи кьучIдасанго щвараб буго «ХIакъикъат» казияталъул редакциялъеги. Гьалбал къабул гьарулареб къоги бачIунгеги нилъеде. Гъирагун жалго унеб гъасде цадахъ сайигъат-\nсаламги босизе бокьула магIарул чиясе. Щиб-щибниги нигIматгун раккула нижехъеги газеталъул гьудулзаби.\nХасалихълъиялъул байбихьуда, мокьрол таргьаги цIун, къвалакь кампетазул гъутугъгун бакълъулазул мухъалъул кIиго гьунарчи рещтIана нижер рухIияб хазиная-лъул отделалда.\nЦояв - Юнус ХIажиев, Дагъистаналъул культураялъул мустахIикъав хIалтIухъан, Гумбет районалъул Халкъияб цIар кьураб «Гумбета-лъул махщалилал» маданияталъул гьунарчагIи цолъараб къокъаялъул нухмалъулев.\nХалкъияб театргун, кочIохъаби ва кьурдухъабигун цадахъ гьев камуларо магIарулазул гIаммал тадбиразда. Гьелдаго цадахъ Юнусица 1972 соналдаса нахъе нухда бачунеб буго Инхо росдал КДЦялъул директорасул хъулухъги. ГIемерал соназ росдал советалъул депутатлъи гьабурав, районалъул жамгIиял ишазулъ гIахьаллъулев Юнусил чIаголъиялъул бицани, цеберагIиги цIакъго халалъила.\nКIиабилев - Багьавудин МухIамадов, 1982 соналдаса нахъе Гьарадерихъ маданияталъул рукъалъул (КДЦялъул) директор, Афгъаналъул рагъ бихьарав, жиндаго лъалебщинаб гIолилазе кьезе чIаголъи бахъулев хIаракатчи. ТIамур гаргазабизеги гьунар буго Багьавудинил, цогидал музыкалиял алатал рачинеги махщел бугин баян гьабуна Юнусицаги.\nРухIияб хазинаялъул отделалъул бокIнилъ лъураб тIамур халлъана Багьавудинида. Кодобе гьебги босун, пашманабго некIсияб бакъанги бачана. Гьеб бакъаналъ асар гьабуниги, суалал кьун сурав босичIого нижецаги нахъе риччалищха гIумруялъго магIарул маданияб ирс цIунулезул мухъилъ ругел гIолохъаби.\nХIалтIи-ишалъул бицун гьикъа-бакъарулаго, ракIалде щвезабуна церегIанго соназ МелъелтIе букIараб дирго тIоцебесеб сапар, доб мехалъ чIунталиде ккун букIараб культураялъул рукъ, гьединго бицана гьениб гIуцIараб культураялъулгун спорталъул гьайбатаб кIалгIаялъул, Юнусил коллектива-лъул хIаракатчилъиялъул, республикаялъего загьираб гьезул хIалтIул хIакъалъулъ.\n- Кинабго лъикI бугин нужеца беццаниги, божулароха, Юнус. Киналго рахъазда гIадин культураялъул бутIаялдаги чанги чучаб бичча-бихъай буго районазда. РачIа цониги масъала рагьизе. Росабалъ гьабулеб культураялъул хIалтIул даража кинаб бугеб?\n- Дагъистаналъул киналго му-хъазда гIадин, нижехъги батилаха, - ян дир суалалъул мурадалдаса ворчIизе хIаракат бахъана гьес.\n- Дагъистаналдаго гьеб рахъ цебетIун бугин абизе кIоларо. Культураялъул махщелчагIиянги абун, махщел-гьунаралъул махI жиделъ гьечIел лотаби руго анцI-анцI соназ чIалгIаде харжги босун. Нужер мухъалда гьел киналго гьунар бугелищ ругел?\n- Лотабиян абизе бегьилищха, культураялъул хIалтIухъаби жамгIиял хIалтIабазулъ гIахьал-лъула, календаралда рекъон тIо-ритIулел тадбирал гIуцIиялъул хIалтIи гьабула. Кинавго чиясе гьунарги кьоларелъулха. БитIараб бицани, нижехъги махщелчагIазул рахъалъ гуч гьечIо. Гьунар бугел цIехон, ругелъуса хъирщун данде гьабун буго коллектив.\n- Нужеца гIезегIан хIаракат бахъула, гьеб бихьула. Кин бугониги, гIемерисеб бакIалда гьунар бугел рагIдукь хутIула, хъулухъчагIазул гIага-божарал, бажариго гьечIел хIалтIудаги лъола. Гьеб нилъее балъголъи гуроха, Юнус.\nГьарадерихъги магIарулазда рагIараб бакI буго. Мун гIадал, хIалтIул хIалбихьи щварал чагIаз росулъ щиб-щибниги тадбир гьабичIого толеб батиларо, Багьавудин?\n- Гьарадерихъ росу буго гIезегIанго умумузул гIадат-гIамал цIунараб бакI. Дицаги хIаракат ба-\nхъула хIалтIулъ гьеб хаслъиялде кIвар кьезе. РакIалде щвезарула цересел гIолохъабазул тирилъиялъул, къуват борциналъул хIаял, гьел цIигьарун тIоритIула тадбирал, къецал. Гьелъие цебеккунго бахъун букIуна план. Спорталъул тадбирал тIоритIула школалъулгун, росдал нухмалъулезулгун дандбан, цадахъ. Телефоналде, интернеталде руссун течIого, умумузул заманалъул рекIелгъеял гьанжесеб гIелалъе бокьизаби, гьезулъ ватIан бокьи куцай - гьеб буго дир мурад.\nКвеш ккараб жо буго магIарухъ гIадамал дагьлъулел рукIин, гьелдаго рекъон школазда лъимал дагьлъиларищха. Цоги, дир ракI унтулеб жо - магIарул мацI бицунеб бакI къойидаса-къойиде дагьлъулеб букIин. МагIарухъ тIоритIулел г1емерисел тадбирал гIурус мацIалда рачунел руго.\nНилъер заманалъ кьурди-хъаталдаса руссана гIемерисел гIадамал. Гьеб гьечIин абун щибго хIалтIи гьабичIого нижги тIуралищха. Мисалалъе, мавлид ахIичIого цониги росу тIубаларо. Гьел ахIизе лъалел чагIиги лъугIун унел руго росабалъ. Дица гьелъие ругьун гьарулел руго гIисинал васал. ЛъикIал назмаби ахIизе цIияб гIел куцай - гьебги буго культурияб цебетIей. ГIемеразда гуро гьелъул кIвар бичIчIулеб бугебги.\n- Юнус, мун вуго районалъул маданияталъул хIуби гIадав чи. Щиб бугеб гьаб гIагараб заманалда гьабураб, гьабизе хIисабалде босараб хIалтIи?\n- Районалда гIадатлъул билълъун буго маданияталъул хIалтIухъаби захIматалъул фронталда рукIарал руччабазухъе, рагъул заманалъул\nлъимерлъи бихьаразухъе щвей. Гьебги лъикIаб мисал буго гIолилазе. Нижер росабалъ жеги цIунун руго гIадатлъун рилълъарал, жамагIатго цолъун гьарулел умумузулъанго ратарал байрамал. Гьезулъги кидаго бутIа лъола нижеца. Кинабго гьабулебщинаб гьаниб бицун бахъинаро.\nСайгидсалим Жамалудинов ра-\nкIалдещвеялъул тIармида кечI ахIиялъул тадбир гьабизе хIисабалде босун буго ЦIаналълъ. Гьединго бокьун буго, дирго росдал клуб къачIан, гьениб хIалтIи цебетIезабизе. Клуб къачIазе сурсатал щвезелъун, гьеб хасаб программаялда гьоркьобе\nккезабизеги хIаракат бахъулеб буго.\n- ГIемериселго районазда КДЦязул (культурно-досуговый центр) учредителал руго росдал администрациял. Гьедин ругониги, цо-цо бакIазда жидеего данде ккараб хIалалъ къотIи-къайги хъван, районалъул нухмалъулез жидехъего босун буго ихтияр культураялъул гIарац бикьа-къотIизе. Гьелъие нух 31-абилеб федералияб законалъ кьолеб бугинги абулеб буго гьез. Нужехъ кин бугеб?\n- Нижерги гьеб къагIида буго, - ян бицана Багьавудиница. – Юридикияб статус бугониги, гъирабазабиялъулал (стимулирующий) баллал рикьизе изну нижер букIунаро. КДЦялъул нухмалъулезда гьикъичIого, жидецаго гIуцIараб комиссиялъ тIубала гьеб иш. Юристалцин хадур гъолареб закон буго гьаб.\n- Юристални хадур гъела, гьезие бокьани. Росабалъ культура цебетIеялъе гьеб къагIидаялъул пайдайищ яги заралищ бугеб?\nЖидер штатал къалел ругин гIарзал рукIуна цо-цо районазул. Нужер бугищ гьеб масъала?\n- Штатални жеги цIикIкIун ратани гурони, дагьлъун ратиларо. ХIалтIухъаби гIемерал ругин абун культура цебетIеялъе хисулеб жо бугин абизе кIоларо.\nГьабин абун хIалтIиго гьабуларев чияс, чанго сурат бахъун, лъабго мухъги хъван жамгIиял гьиназда лъуни, тIубалеб буго иш нилъер заманалда. ХIалтIи гьабунин гьединазе цIарги реццги букIинарищха.\n- Хадур лъугьун ритIухълъи тIалаб гьабуларо жидергоги камилаб хIалтIи гьечIел чагIаз. ГIадамал данделъизе клуб, маданияталъул бокIонго гьечIел бакIаздаги ратула культураялъулин абулел хIалтIухъаби. Мисалалъе, щай бегьулареб магIарул классиказул, гьезул асаразул бицунеб тадбир росдае гIуцIизе. Гьебгицин гьабуларез щиб хайир кьелеб росдае, районалъе?\n- БитIараб буго дур, къали кьабизе, тIамур бачине лъачIолъи гуребги, цо лъикIаб тIехь цIалун, гьелъул магIна босизе лъаларел чагIи руго культураялъул хIалтIухъабиян.\nДир хIисабалда, гьунар бугев, пикру гъваридав анцIгояв лъикI лъикIаб харжги кьун хIалтIуде восизе, нусилъа къадар арал, гьунарго гьечIел хьихьиялдаса.\nДругие материалы в этой категории: « Баракатаб хIалтIиги хIалалаб магIишатги\tКассаялде инчIого кьезе бегьула »