ДантIисса давурттал аьдад\nАвтор: Залму Абдурахманова · 21.01.2021\nДАССР-данун 100 шин шаврин хасну\nВа нюжмардий ДР-лул КIулшивуртту дулаврил ва элмулул министерствалул кьамул дунни ДАССР -данул 100 шинал юбилейран хасну ва шинал мутталий жула республикалий кIицI лагантIисса мероприятиярттал сияхI. Вайннул гьурттучиталну бикIантIиссар, оьрчIал садикирттал тарбиячитурая тIайла хьуну, республикалул каялувчитурайн бияннинсса агьлу. Ва сияхIрал ца къярттану хьунтIиссар январьданул 14-нния 21-ннин республикалул школарттай «ДАССР сакин шаву» тIисса диктант чичаву.\nАкция мукунна дувантIиссар колледжирттаву дуклакиминнал дянивгу. Диктант аьмну чичинтIиссар 500 азарунния ливчусса дуклаки оьрчIал ва студентътурал. Мукунма шагьрурдал ва щархъавусса кIулшивуртту дулай идарарттай сакин бувантIиссар тематикалул семинарду, конкурсру ва классрал ссятру. Вузирдаву ва колледжирттаву дувантIиссар личIи-личIисса экспозициярдал выставкарду ва Дагъусттаннал миллатирттал аьдат-эбадатру, культура ва багьу-бизу ккаккан буллалисса мастер-классру, конкурсру ва элмийсса батIавуртту. Ца яла яргну кIицI лагантIисса шадлугъну хьунтIиссар билаятрал цайми регионнай дакъасса, Республикалул краеведтурал ва следопытътурал телевизион кьюкьрал слёт.\nИнттухуннай дуклаки оьрчIансса «Авангард» тIисса аьралийтурал ва патриотътурал лагерьданий дувантIиссар кадетъталгу гьурттусса хъуннасса шадлугъ. Мукунна хIадур дувантIиссар «Умники и умницы Дагестана» тIисса дуклаки оьрчIансса гуманитар олимпиадалул телевизион передача.\nРеспубликалул оьрчIал садикирттал тарбиялувтурал дянивгу сакин дувантIиссар «ЧIава гьунардучитурал ассамблея» тIисса фестиваль.\nЮбилейрал шадлугъирттал гьурттучиталну бикIантIиссар жула учительталгу. Миннан сакин бувантIиссар семинарду, конференцияртту ва музейрдавусса хьунабакьавуртту. Масалдаран, майрай дувантIиссар чIявучин бусравну ивкIсса учитель, гьунар бусса педагог-тарихчи Булат ХIажиевлун хас дурсса литературалул ва музыкалул батIаву. Мунияр хьхьичI, апрель зуруй, «Шинал учитель» тIисса республикалул конкурсгу ДАССР-данун 100 шин хъанахъисса юбилейран хасну дувантIиссар.\nВай циняр давуртту дувантIиссар Роспотребнадзорданул кьамул дурсса санитар-эпидемиологиялул тIалавшиннардугу чара бакъа дурурччуну.\nДузрайн буккан бувсса хиял\n«Буттал тIайлашиву ва ниттил кьянкьашиву дусса ия МахIач»\nСледующая публикация Маэстро Къажлаев\nПредыдущая публикация «Дагъусттаннал щаращив»


БИСЛЪУН ВУК1АНА МУН РЕК1АРАБ ЧОДА. - 26 Августа 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Август » 26 » БИСЛЪУН ВУК1АНА МУН РЕК1АРАБ ЧОДА.\nБИСЛЪУН ВУК1АНА МУН РЕК1АРАБ ЧОДА.\nГьале 200 сон т1убалеб буго Шамил имамасул бищун машгьурав наиб, Кавказ рагъул бах1арчи Х1ажимурад гьавуралдаса. Гьесул ц1ар мац1алда бук1ана гьудулзабазул ва тушбабазул гьесул лебаллъиялъ х1айран гьарун рук1ана кинабго доб заманаялдаго ва жакъа къоялдаги гьесул бах1арчилъи хут1улеб буго бихьинчиялъул унго-унгояб мисаллъун. Гьеб ц1аралда сверун бах1с лъуг1улеб гьеч1о политикаялъул г1адамазда, тарихчаг1азда гьоркьоб. Ккола, гьесул х1акъалъулъ кинабго лъалеб бугилан, амма гьелдаго цадахъ раг1а-ракьанде щун лъалеб гьеч1о наибасул г1умрудул х1акъикъат. Цо х1ужжа буго якъинаб-гьев хут1ун вуго халкъалъул рак1азулъ. Гьесул ват1ан – Авариялда гуребги, т1олабго Кавказалда гьесул ц1ар кьолеб буго умумуз васазе, гьесул г1амал-хасият гьезулъги рижизе мурадалда.\nГьесул бах1арчияб, гьайбатаб г1умруялдаса нилъ ч1ух1араллъун рук1ине ккола ва г1ун бач1унеб г1елалда тарихалъулъ гьес ккураб бак1 лъазабизе т1адаб буго нилъер щивасда.\nЖакъа, Х1ажимурад гьавуралдаса 200 сон т1убаялъул тадбирал унел къоязда, дица рак1-рак1алъго гьарула районцоязе машгьурал умумузул мустах1икъал ирсилаллъун хут1изе. Биччанте наибасул лебаллъиги, таваккалги, бах1арчилъиги наслабаз наслабахъе кьун ц1унараллъун хут1изе.\nХ1урматиял гьалбадериеги гьарула тарих бечедаб хунздерил т1алъиялда рак1алдаса унареб х1ухьбахъи, лъик1ал асарал ва г1умруялда парахалъи-икъбал.\nРохалие гурого данделъизе хъван батугеги нилъ киданиги!\n«Хунзахъ район» МРалъул бет1ер Саг1ид Юсупов.\nПросмотров: 205 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 5.0/1


Сертификат тIалаб гьабе\nХIинкъигьечIолъиялъул советалъул данделъиялда бицана республикаялъул ва муниципалиял налогазул\nидарабазде налогазулабги налогазулаб гуребги хайир бачIинабиялъул масъалабазул хIакъалъулъ\nДанделъиялда кIалъарав ДРялъул хIукуматалъул председателасул заместителасул ишал тIуралев ХIажимухIамад ХIусеновас абуна: «Регионалияб бюджеталъул 104 млрд гъуршидаса, нухлул фонд хIисабалде босичIого, инфраструктура цебетIезабиялде биччазе буго 4 млрд гъурушгIанасеб гIарац», - ан.\nМуниципалиялги республикаялъулабги бюджетазде налогазулабги налогазул гуребги бачIин цIикIкIинабиялъе нухал ратиялъул хIакъалъулъ бицана ДРялда бугеб Федералияб налогазул хъулухъалъул (УФНС) нухмалъулев Гъазинур Апсалямовас. Федералиял гIуцIабазул территориалиял идарабазулги республикаялъул исполнительнияб власталъулги цадахъал тадбиразул хIасилалда налогал ракIариялъул иш лъикIлъулеб бугин абуна гьес.\nАпсалямовас абуна, ралел бакIазул бизнес рагьараблъун гьабиялъул мурадалда, гьединаб 92 предприятиялъул нухмалъулесдаги налогазул идарабаздаги гьоркьоб къотIи гьабун бугин. «Нагагьлъун нужеда батани, контролиябгун кассаялъулаб техникаги хIалтIизабичIого ва бичун босараб къайиялъухъ чекги кьечIого дарам гьабулев цогIаги агент, нуж кIалъазе бегьула гьаб телефоналъул номералде: 89887330303», - ян гьарана гьес данделъиялъул гIахьалчагIазда.\nГьоркьор лъурал масъалабазда тIасан жидерго пикраби загьир гьаруна ДРялъул МВДялъул министр ГIабдурашид МухIамадовасги, Хасавюрт районалъул бетIер Жамбулат Салаватовасги, Гъизляр районалъул бетIер Александр Погореловасги.\nДанделъиялъул хIасил гьабулаго, ДРялъул бетIерас ДРялъул хIукуматалъул председателасда лъазабуна, лъикI хIалтIулел муниципалитетазул бутIрузе шапакъатал кьезе сияхI хIадуреян. «Налогал ракIариялъул иш хадуб бехъерхъизабулел районазул бутIрул ургъизе ккела, рекъонкколищали гьеб хъулухъалда рукIине. ХIалтIун бажаруларев чияс жинцаго гIарза хъвай ва нахъе ине къачIай. Ургъе, сундуе гIоло хIалтIуде хьвадулел ругел нужер заместителал, муниципалиял идарабазул хIалтIухъаби», - ан абуна Владимир Васильевас.\nГьес ракIалдещвезабуна «100 школа» абураб проектги. «БакIаризе кколаан налогазул млрд гъуршидаса цIикIкIун гIарац. БакIарана 315 млн гъуруш. Гьеб гIарцудаса кIи-кIи млн нижеца битIана школал къачIазе. Республикаялда буго 133 жагъалаб школа. 30 соналда жаниб гьел къачIазелъун килщида килищ кIутIун гьечIо цониги чияс! Лъица гьеб хIалтIи гьабизе бугеб? 70 автобус кьуна нилъее Москваялъ – хIажат буго жеги кIинусгоялдаса цIикIкIун. Нилъеца къимат кьезе буго, харбихъ гуреб, гьабураб ишалъухъ балагьун. Нилъеда тIадаб буго Дагъистаналъул халкъалъе хIажатаб чIезабизе ва тIоцебесеб иргаялда – лъималазеги херазеги. БукIине ккола хIалтIуда рекъараб харжги», - ян кIалъана республикаялъул нухмалъулев.\nДанделъиялда бицана ЖКХялда газалъул алатал хIалтIизарулаго, хIинкъигьечIолъи цIуниялъул хIакъалъулъги.\nГосжилинспекциялъул нухмалъулев ГIали ЖабрагIиловасул пикруялда рекъон, газалъул алатал кьвагьиялъе аслияб гIилла ккола сертификат гьечIел алатал хIалтIизари. Гьелда бан, РФялъул МЧСалъул ДРялда бугеб бетIераб управлениялъул начальник Нариман КазимухIамадовас рехсана мисалалги: 2018 соналъул байбихьудаса анлъго къварилъи ккана сертификат гьечIел алатал лъеялъул хIасилалда ва къварилъи ккана ункъо чиясе (цо чи хвана).\nПрочитано 169 раз\tПоследнее изменение Вторник, 09 октября 2018 10:18\nДругие материалы в этой категории: « Анкьил хIасилал\t«Клеткаялъур тIамун цIумал чIоларо» »


К Римлянам 5:9\n1. Фессалоникийцам 2:19\n1. Фессалоникийцам 4:16\n1. Фессалоникийцам 5:9\n2. Петра 3:12\nГьедин абун бахъарабго, ралагьун гьелгун, ГІиса зобалазде восун ана ва накІкІул парчаялъ вихьудаса тІерхьинавуна. Гьесда хадур зодихъе ралагьун гьал рукІаго, гьале хъахІал гІабаби ретІарав кІиго чи вачІун чІана гьазда аскІов. Гьез абуна: – Ле, галилеялдасел, щай нуж зодихъе ралагьун чІолел? Нужеда зобалазде восун унев вихьарав гьев ГІиса, нужеда аскІоса зобалазде унев вихьараб къагІидаялъ вачІина нужехъе. РухІ бахъиялъул гІазабалдаса хвасар гьавун, Аллагьас гьев хваралъуса вахъинавуна, хвалил рахсазда кквезе кІвечІелъул. Жинца тІаса вищарав Чиясдалъун тІолго гІаламалъе ритІухъаб суд гьабулеб къо чІезабун бугила. Гьелда нилъер ракІчІезе гІолойила жинца гьев хваралъуса вахъинавурав. Гьесул би гІодобе тІедалин нилъ гьанже ритІухълъарал. Аллагьасул ццидадасаги кигІан цІикІкІунха гьес нилъ хвасарлъизарилел! щайгурелъул МасихІил ишалъе гІоло рухІ кьезе хІадурго хвалде гІагарлъун вукІана гьев, дие хъулухъ гьабизе гьечІеб нужер рес бецІизе бокьун. Нилъер ТІадегІанав ГІиса МасихІ вачІараб мехалъ, гьесда цебе, нуж гурони, щал нижее кколел нижер хьуллъунги, рохеллъунги ва рецц-бакъалъул тажлъунги? Аллагьасул буюрухъги рагІараб, кІудияв малаикас гьаракьги гьабураб ва Илагьияб ссурги пураб мехалъ живго ТІадегІанав рещтІина. Ва МасихІиде иман лъун хварал гІадамал тІоцере рахъина тІаде. Жиндирго ццин нилъеде рещтІине гурелъул Аллагьас нилъ тІаса рищун ругел, нилъер ТІадегІанав ГІиса МасихІидалъун нилъ хвасар гьаризелъидал. Нилъ ралагьун чІун ругелъулха ТІадегІанав Аллагьасул ва нилъ хвасар гьарурав МасихІ ГІисал къудрат рещтІинилан хьул бугеб баркатаб къо бачІиналъухъ. Аллагьасул Къо бачІиналъухъ – цІа рекІун зобал щущан унеб ва зобалазда ругелщинал цІадулъ риун унеб къо бачІиналъухъ – ралагьун чІун руго нуж, хехго бачІагиян гІашикълъун руго!


ГIабдулмажид Хачалов "Лъукъараб кечI" 11 класс » Ассоциация учителей аварского языка\nАУАЯ » Учителасе » ГIабдулмажид Хачалов "Лъукъараб кечI" 11 класс\nГIабдулмажид Хачалов "Лъукъараб кечI" 11 класс\nДобавил(а): Джамиля Хабирахмановна Абдулахитова\nметодист ИМЦ Казбековского района.\nДарсил тема: ГIабдулмажид Хачалов «Лъукъараб кечI»\n§ Г1.Хачаловасул творчество такрар гьабизе.\n§ Гьесул г1умруялъул цо-цо бак1ал рак1алде щвезаризе.\n§ Коч1ол тема, проблема, идея балагьизе.\n§ Ц1алдохъабазул ват1аналде рокьи бижизабизе.\n§ Ц1алдохъабазул калам цебе т1езабиялъе к1вар кьезе.\nДарсил тайпа: Ц1ияб материал малъи.\nЦIалдохъабазулгун лъай – хъвай гьабизе.\n2. Темаялде кант1изари.\nДарс байбихьила доскаялда яги рагъул сурат ч1вала яги рагъул фрагмент бихьизабила.(1 слайд)\nУч-ль. Гьанире балагье, лъимал,Щиб нужеда гьабсаг1аталда бихьараб?Лъица бицинеб?(Нижеда бихьана рагъ).\nУч-ль. Кинаб рагъ гьаб кколеб, лъимал?(К1удияб Ват1анияяб рагъ).\nУч-ль. Нужеда гьеб рагъалъул х1акъалъулъ щиб лъалеб?\nГьеб рагъулъ г1ахьаллъи гьабуна Дагъистаналъул хъвадарухъабазги.\nЛъимал, г1енекке цо кеч1алъухъ.\nДида бихьана рагъ - балагьалъул рагъ,\nМегъалги хурзалги бица лъалъараб.\nЛъимер эбелалъул каранда ч1валеб,\nЧ1варай эбелалда лъимер хахулеб.\nБук1ана, гьудул, рагъ гьужумалдаса\nГьаб канин бицине чи т1ад вуссинч1еб,\nТ1олго ротаялъул хъизаназухъе,\nЗигара бан кагътал цо къоялъ хъвараб.\nУч-ль. Гьаб коч1олъ кинаб заман рехсон бугеб?(Рагъул заманалъул бицуна буго гьаб коч1олъ)\nУч-ль. Гьаб кинаб асаралдаса босараб кесек кколеб, лъимал? Гьалъул автор щив колев? Гьелъул аслияб тема щиб кколеб?\n(Гьелъул автор ккола Г1аб-д Хачалов.)\n(Гьеб ккола « Хваразул ц1аралдасан» босараб кесек).\nУч-ль. Рач1а гьеб поэмаяъул цо-цо бак1ал рак1алде щвезарилин.\n3-4 ц1алдохъанасда ц1ехела жидедаго лъалеб асаралъул бут1а, гьеб бицине т1амила гьел.\n§ 3.Дарсил темаги мурадги ц1алдохъабазда бицинаби.\nУч-ль. Лъимал, жакъа нилъеца цоги нухалда рак1алде щвезабила Хачаловасул хъвадарухъанлъиялъул нух.Хачаловасул творчествоялъулъ нилъеда г1емер данд ч1вала кинаб тема? (рагъул тема.)\nГьебго тема такрарлъулеб буго Хачаловасул «Лъукъараб кеч1» абураб поэмаялдаги.\nДарсил мурадги буго Хачаловасул творчествоялъулъ рагъул тема цоги нухалда рак1алде щвезабизе….\nХачаловасул сурат бихьизабила цинги ц1алдохъабазда ц1ехела Хачалов киса кколевали. (Гъуниб район Сугъралъ росу ).\n4. Ц1ияб дарс. (Дарсил тема тетрадалда хъвазе т1амила лъимал).\n(Сугъралъ росдал сурат бихьизабила).Кинав шаг1ирха кколев Хачалов.(маг1арулазул шаг1ир).\nБит1араб буго лъимал гьев ккола маг1арулазул пасих1ав щаг1ирги, хъвадарухъанги, бег1ерав журналистги, драматургги. Гьев гьавуна Гъуниб районалъул Сугъралъ росулъ 1925 соналъ.\nПоэтасе хирияб буго жиндирго росу-ракь, росдал г1адамал,г1адатал ва рук1а-рахъин. Гьадин абулеб буго шаг1ирас жиндирго росдал х1акъалъулъ.\nБуго гьединаб росу\nРекьи дагьал муг1рузда,\nГьаб киназего г1аммаб\nХъах1илаб зобалда гъоркь.\nКьуруялда мугъги лъун,\nЦо к1к1алахъ х1ет1еги цун.\n(Биография бицина раг1алде щвезег1ан).\n1943соналдаса нахъе гьес хъулухъ гьабуна Баг1араб Армиялда г1ахьаллъи гьабуна К1удияб Ват1анияб рагъда….\nТ1оцебесеб т1ехь «Устарасул сайгъат къват1ибе биччана 1956соналъ. Хадубго къват1ибе биччана лъималазе хъвараб «Щибали лъай», «Моц1роде сапар «Ц1ар лъаларев бах1арчи», «Рик1к1дасан кагъат», «Г1ажаибал гьакибурдул» абурал т1ахьал.\nАвар театралъ сценаялда лъуна к1иго пьеса «Рик1к1адасан кагъат», «Аманат».Гьел гурелги Хачаловас хъвана лирикиял куч1дулги сатириял куч1дулги.\nБищунго к1удияб бак1 ккола Хачаловасул асаразулъ рагъул темаялъул асараз. Гьединаблъун ккола нилъеца цебе рехсараб «Хваразул ц1аралдасан», «Аманат» пьеса, «Ц1орол муг1рузул бах1арзал», «Рик1к1адасан кагъат» ва «Лъукъараб кеч1» поэмаги.\nРач1а жакъа ц1ализин Г1абдулмажид Хачаловасул «Лъукъараб кеч1 абураб асар.\nТ1оцебесеб бет1ер пасих1го ц1алила яги иргадал ц1алдохъабазухъе кьела. Поэма лъуг1изег1ан ц1алил\nГьаб асарада ругелищха рич1ч1уларел раг1аби. Рач1а балагьизин.\n(раг1аби ралагьун слайд бихьизабила)\nСабаб – Балагьаздаса ц1унизелъун хъвараб кагъат.\nКаска- солдатасул маххул т1агъур.\nХандакъ- гъваридаб гвенд.\nКарабин- яргъил цо тайпа.\nУч-ль. Бицеха ,лъимал гьаб асаралъул тема кинаб бугебали?(Рагъул тема).Чан бут1аялдасан г1уц1ун бугеб гьаб поэма.?(4 бут1аялдасан).\n-Т1оцебесеб бут1аялда сундул бицуна бугеб?(Ват1ан ц1унизе солдатал рагъде нухар рег1иялъул бицунеб буго гьеб бет1ералда).Рач1а ц1ар кьелин гьеб т1оцебесеб бет1ералъе.(Эбелаб ракь ц1унизе рахъарал солдатазул сапар)\n-К1иабилеб бут1а рак1алде щвезабилин .Щиб гьеб бет1ералда нилъеда бихьула бугеб лъимал?(Гьениб бихьула буго авторас гьеб рагъулъ г1ахьаллъи гьабун бук1ин,цоги гьениб бихьизабулеб буго авторасда кодов хварав солдатасул чвантиниб батараб хъван лъуг1ич1еб коч1ол)\nУч-ль. Лъиде хъвараб кеч1 гьеб солдатасул бук1араб, лъимал?(Гьеб ккола солдатас рокъобе хъвараб кеч1).\nРач1а цоги нухалъ рак1алде щвезабилин кеч1алъе авторас кьураб ц1ар.(Лъукъараб кеч1)\nЩайха лъимал авторас гьаб кеч1алъе гьеб ц1ар кьун бугеб?(щай гурелъул авторасда батула гьеб кеч1 хварав солдатасул чвантиниб,ва гьесда гьеб рак1алдаса унаро).кинаб ц1арха лъелеб к1иабилеб бет1ералде?(борлъараб кагъат)\nДица гьасул каранда квер лъуна гьеч1о х1ухьел….\nУч-тель.Гьанже рач1а балагьилин лъабабилеб бет1ералда авторас щиб рагьун бугебали? (Гьениб авторас бихьизабулеб буго нилъер армиялъ фашистазда кьаби щвезабулеб бук1иналъул).\nУч-ль. Рач1аха гьеб бет1ералъеги ц1ар кьелин (рец1ел боси).\nУч-тель. Ункъабилеб бут1аяялъ щиб бихьизабула бугеб? (Гьениб авторас бихьизабула буго асарсалъул аслияб пикру). Авторас нилъеде абулеб буго рагъ абураб раг1и раг1анани жинда кидаго гьеб кагъат рак1алде щолилан. Кинаб ц1арха лъимал нилъеца ункъабилеб бет1ералъе кьелеб? (рагъул лъалк1ал абун лъела)\nУч-ль. Чанха лъимал нилъер бугеб гьединаб хъвач1ого хут1араб кеч1? Рач1а рак1алде щвезабилин нилъерго тарих. К1удияб Ват1анияб рагъулъ чан чи г1умруялдаса ват1алъарав? 28 миллион нилъер ракьцоял руссинч1о гьеб рагъдаса.\nЦоги кинав авторас жиндирго къаг1идаялда нилъеда рагъ рак1алде щвезабулеб? (Расул Х1амзатов Къункъраби)\n7. Дарсил х1асил.\nРач1а, цоги нухалъ рак1алде щвезабилин кинав авторасул асар нилъеда лъарабали (жакъа нилъеца бицана Хачаловасул «Лъукъараб кеч1» абураб асаралъулгун).\nБит1араб буго, лъимал. Хачаловас «Лъукъараб кеч1» абураб асаралда нилъ ах1улел руго рагъда хварал солдатал рак1алда ч1езаризе. Гьезие памятникал разе.\nХачаловасул творчествоялъе к1удияб къимат кьуна Расул Х1амзатовас.\nВа Хачаловасул ракьцояй Дагъистаналъул машгьурай поэтесса Тубх1ат Зургьаловалъ хъвараб кеч1 ц1алила «Дур кеч1 г1одулеб буго»\nРокъобе х1алт1и: Лъимал рокъобе коч1ол роцен батизе, коч1олъ ругел пассих1иял раг1аби ралагьизе.\nГ1абдулмажид Хачаловасул «Лъукъараб кеч1» абураб поэмаялда т1асан дир пикру абураб сочинение хвазе.\nЛъималазе къимат кьела.\nСкачать файл: gulisat.doc [46 Kb] (cкачиваний: 78)\nПосмотреть онлайн файл: gulisat.doc\nДобавлено: 3-06-2017, 23:03\nХадижат Бечедова дарсил тема "Къункъраби" 6 класс 2006 сон.\nХадижат Бечедова рагьараб дарс МухIамад ГIабдулхIалимов "Госпиталалъул вас" 6 класс.


HRW-ялъ какулел руго гIиракъалъул конфликталъул рахъал\nHuman Rights Watch абураб халкъазда гьоркьосеб инсанасул ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъ квешаб къимат кьуна гIиракъалъул Анбар провинциялда данде чIарал къуватаз инсанасул ихтиярал хвезарулел рукIиналъе.\nЛъазабиязда рекъон, Фаллуджа ва Рамади шагьаразда унел тунка-гIусиязул хIасилалда хун вуго 250-ялдасанги цIикIкун чи. Гьенисан нахъе ине ккана 13 азарго гIанаб хъизан.\nИнсанасул ихтиярал цIунулез кIвар буссинабулеб буго конфликтазул киналго рахъаз тунка-гIусиял унеб мехалда халкъазда гьоркьосеб конвенцияз гьукъарал къагIидаби хIалтIизарулел рукIиналде. Гьелъул хIасилалда гIемер чи холев вугин ва гIемер минаби риххулел ругин, жубалеб буго HRW-ялъ.\nГьеб гIуцIиялъ гIиракъалъул армия какулеб буго гражданиял объектазда нахъе-цере балагьичIого минеметазул кьаби щвезабулеб букIиналъе гIоло, гьелде данде чIарал яргъид гIуцIарал – гражданияб халкъалъ гIумру гьабулеб бакIазда жидерго позицияби гIуцIиялъе ва гьениса кьабиял щвезарулел рукIиналъе гIоло.\nHuman Rights Watch гIуцIиялъул вакиль Сара Ли Витсоница лъазабуна, гIиракъалъул нухмалъиялъ щибниги гьабичIин ракълилаб халкъ цIуниялъейин.\nЦебе лъазабун букIана, арбагI къоялда Аль-Каидаялъулгун хурнхен бугеб «ГIиракъалъул исламияб пачалихъ ва Леванте» абураб гIуцIиялъул къокъабаз Фаллуджиялдасаги Рамадиялдасаги нахъе ине байбихьанин.\nЦебесеб анкьалда гьез гьел шагьаразул аслиял территорияби жидерго кверщаликье росун рукIана.


Бичун нахъе босанагIан халкъалъухъ ярагъ цIикIкIунеб буго\n«Халкъалъухъа ярагъ бичун боси» абураб акция цIидаса байбихьана Дагъистаналда. Гьединал тадбирал цереги тIоритIун рукIана республикаялда, амма гьелдалъун ярагъ гIадамазухъ дагьлъулеб гьечIо. Киса щолеб бугеб гIадамазухъе ярагъ?\nРеспубликаялда гIодобичараб ахIвал-хIал букIинабиялъул мурадалда 2014 соналдаса 2017 соналде щвезегIан, изну гьечIого халкъалъ рокъоб цIунун бугеб ярагъ бичун босиялъул тадбирал тIоритIулел руго Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъ. Гьедин 2014 соналъ жидеда кIванин ункъо миллион гъурщие ярагъ бичун босизеян абураб баян кьуна гьал къоязда гIадамазе ярагъ хIалтIизе изну кьолеб бутIаялъул нухмалъулев Константин Томилиница. Гьесулго рагIабазда рекъон ярагъ бичун босиялъ кьурал хIасилалги руго. Араб соналъул ункъо моцIида жаниб ярагъги хIалтIизабун 102 такъсир гьабун букIун батани, 2015 сон байбихьун араб ункъо моцIида жаниб гьеб кIиго нухалъ дагьлъун буго. Амма гьаниб суал бачIунеб буго, цебеги халкъалъухъа ярагъ бичун босун букIун батани, щай гьединал тадбирал нахъойги тIоритIизе кколел? Кисан халкъалъухъе ярагъ щолеб бугеб абун.\nТIоцебесеб иргаялда живго лъикIав вахъун чияс сах-саламатаб ярагъ хIукуматалъе бичизе гьечIилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе жиндирго цIар бицине разилъичIев чияс. Гьеб цо. КIиабизе бугони, жакъа ярагъ тIалаб гьабизе лъугьани гьеб щвезе захIматаб масъала гурилан рикIкIунеб буго гьес. Киса гьеб щолебилан гьикъани бокьараб рагъулаб бутIаялдаса кьолин гьеб дуца гIарац кьунани.\nГIолилав: «ЦохIо ярагъ гуребги гьединго рагъулаб ретIел, цогидабги хIажатабщинаб босизе щола гьенисан. ГIарац бугони дуе бокьараб жо кьолилан абухъе, бичун босизе щолареб ярагъ гьечIо Дагъистаналда, хIатта америкаялъул «Глок» абураб таманчаялде щун. Щибизе дагъистаниясе жакъа ярагъ хIажатабилан гьикъани тIоцебесеб иргаялда живго цIуна-къазе гIоло, бокьараб ккезе бегьулеб пачалихъ бугелъул, заманги хIинкъараб бугелъул. КIиабизе босани умумузул заманалдаса нахъего рокьи букIана магIаруласул ярагъалдехун. Дица абила жакъа халкъалъул 70 проценталъухъ рокъоб цIунун ярагъ бугилан, гьезда гьоркьоб хIакимзабазул рокъоб абуни тIубараб яргъилал нахърателал ругиланги абула».\nЖивго цIунизеянги абун чияс рокъоб ярагъ цIунулеб батани гьеб кколин хIукуматалда гьесул божилъиги хвараб, бищун талихIкъосараб мехилан абуна жамагIатчи, полициялъул хIалтIухъабазул махщалил цолъиялъул нухмалъулев Шамилов МухIамадица. Гьесго рикIкIунеб буго цинги гьезухъаго бичун босараб ярагъ кIиабизеги халкъалъе бичулеб бугин гъолго полициялъул хIалтIухъабаз.\nШамилов МухIамад: «Цин нахъе кьураб ярагъалда щиб гьабулеб бугеб: музеялдейиш кьураб гIодобейиш рехараб, цIидасан хIалтIизабизе махх биунеб заводалдейиш кьураб –гьелъул хIасил гьабулев чи гьечIо гури. Уйилан ккезе комиссиялда гъорлъе жидерго чагIиги рачун, ярагъ нахъе бакIаранилан кагъталги цIезарулел руго, кагътица бокьараб хIехьолеб бугелъул, ярагъги тIадбуссун халкъалъе бичулеб буго. ГIарац бугелъул хIукуматалъ кигIан бокьаниги биччан. Гьеб жидеего бокьухъе хIалтIизабизе ккеларищ. ХIукуматги халкъги гуккизе гьабулеб чIанда буго гьез гьабулеб хIалтIи.\n1999 соналъул августалда Дагъистаналъул Болъихъгун ЦIумаде Басаевасулгун Хаттабил бетIерлъиялда изну гьечIого яргъид гIуцIарал рачIиндал, доб мехалъ республикаялъул нухмалъулевлъун вукIарав МухIамадгIали МухIамадовас хитIаб гьабун букIана халкъалде, бугес бугебги кьун ярагъ босизе тIалаб гьабейин, хадуб нужехъа гьеб бичун босизе бугилан рагIиги кьун. Рагъулал тунка-гIусиял лъугIун хадуб лъабго ункъониги компания тIобитIана Дагъистаналъул Жанисел ишазул министерлъиялъ халкъалъухъа ярагъ бичун босизе. Амма жиндир заманалда чияс яргъихъ кьураб лъикIаб багьа хIукуматалъ гьесие бецIун гьечIо. Мисалалъе 5 000 гъурщиде бугеб таманча босун букIун батани, гьелъухъ 1000 гъурущ гурони кьун гьечIо. Гьединаб дарамалда ракI рекъечIел гIадамазги жеги-харги гьезиеги бичичIого рокъоб нахъе цIунун рагIула ярагъ.


Аваразул багьадур: КIикIуниса ГIусман » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n1912 соналъ, гьанже Хьаргаби мухъалда гъорлъе унеб КIикIун росулъ, ГIабдурахIманил ва ГIашатил хъизамалда гьавун вуго вас. Гьавуралдасаго вукIанин гьев лага бугев, залимав васлъунин бицунаанила росдал чIахIиял чагIаз. Гьесул эмен чIинчIикъав чи вукIанила, эбелин абуни йикIанила лага-щват бугей гIадан, гьелъул йорхалъи 2 метраялдаса цIикIкIараб букIанила, гьелда Хъарт-ГIайшатиланги абулаанила. ГIемерисез хъвалила, ГIусманилги лага 2м 37 см. букIанин, амма хIакъикъаталда, гьеб бугила гIемер цогидабго гIадин кIодо гьабун хъвалеб жо. ГIусман вукIанила Аллагьас ворхалъиги, хIалги, кинабго рекъезабун кьурав багьадурилан бицунеб буго КIикIуни росулъа ГIабдулхIамидов МухIамадица.\nГьитIинаб къоялдаса нахъе гьесда захIмат щибжояли лъанила, цин гьев хIалтIун вуго Каспий ралъдада ччугIа кколеб бак1алда, цинги Хьаргаби консервазул заводалда, хIалтIун вуго гьев Хьаргаби ГЭСалдаги. Гьениб кьун буго тIоцобе ГIусманиде кIвар, ГЭС баялъул хал гьабиял гьаризе рачIарал Дагъистаналъул нухмалъиялда рукIарал Тахо-Годица ва Нажмудин Самурскияс.\nГЭС балеб бакIалда гьесие лъикIаб квен ва ругьун гьавиялъе заман бихьизабун буго. 1934 соналъ ГIусман тIоцеве гIахьаллъула МахIачхъалаялда тIобитIулеб букIараб спортакиадаялда. Гьениб гьес гамачI ва гьецIо рехун чи толаро, Союзалъул рекордалде щвараб хIасил босула багьадурас. Гьелдса хадуб ГIусман гIахьаллъанила Пятигорск шагьаралда тIобитIараб Шималияб Кавказалъул халкъазда гьрокьосеб спортакиадаялда. Гьениб гамачI рехун гьесие щванила патефон. Гьеб патефон ва цадахъго пластинкабиги гьесие кодобе кьунила живго Серго Орджоникидзеца. Нахъа лъагIанги цогидал ГIусмание щварал шапакъатазда цадахъ цIунун букIанила гьеб патефон, амма гьабсагIат гьеб цIунун хутIун гьечIила, гIемер цогидал гьесул шапакъаталго гIадин.\nОрджоникидзеца ГIусман ахIула Москваялде, гьиниб байбихьула гьесул гугарухъанасул нух. ГIурус мацI лъазабун хадуб Москваялдаса гьев ахIула Тифлисалъул циркалде. Циркалъул гугарухъанасул къуваталъул цIар хехго тIибитIула тIолго Союзалда. ГIусман гIадамазда цо вихьарав гIолаанила, гьелъ хIикмалъизарулаанила гIадамал, 2 метраги 30 см ворхалъи,165 кг. цIайи бугев гьес батIияб асар гьабулаанила тIоцеве вихьараб мехалъин ракIалде щвезабулеб буго жиндирго хъвай-хъвагIаязда Зулпукъар Зулпукъаровас. Союзалъул батIи-батIиял шагьаразда гьев речIула цIар рагIарал багьадурзабигун; Иван Поддубный, Климентий Буль, Орсо Ярчак, Мазур, Ян Циган ва жеги гIемер залимал гIадамалгун.\nБакуялда ГIусман речIчIула цIар рагIарав Яунзе абурав гугарухъангун . Гьенив ГIусман бергьуна ва цIидасан речIчIизе хиял гьабидал, гьес Яунзе ахIула Дагъистаналде, жиндирго ватIаналде. 1956 соналъ, КIикIуниве речIчIизе Бакуялдаса гугарухъан вачIараб мехалъ кинабгIаги спротивияб зал , яги цогидаб квегIенаб бакI букIинчIила. ГIадамаз рокъоса бачIунеб букIанила ургал, ургъанал гъоркь тIамизейин ракIалде щвезабулеб буго КIикIуни росулъа МухIамад ГIабдулхIамидовас\nМухIамад ГIабдулхIамидов: « Киналго росабалъа гIадамалги рачIун бицун бажарулеб жо букIинчIо. Дун гьитIинав чи вукIана. КIикIуни ГIусманица гьев гIодов лъедал, дагIба бан Хьаргабиги речIчIана гьел. Бакуялдаса Яунзегун речIчIун вукIана цевеккун ГIусман, амма нахъеги речIчIизе къотIи гьабидал, гьес шартI лъуна жал кIикIундерида цере речIчIизе тейилан. ГIагараб ракьги гIадамалги рокьулев чи вукIана гьев. Щибго рес гьечIеб бакIалда, рокъо-рокъоса ургал, ургъабиги росун къорьтIамизе речIчIана гьел росдал годекIан бугеб бак1алда. Гьенив Яунзе къезавидал, гьес дагIба бана ва Хьаргаби цIидасан речIчIана. Гьенир жанир киналго хIебтIизе рес букIинчIолъиялъ жанире гIицIго чIахIиял чагIи риччан рукIана. КIалтIе ракIанрун жанисан бахъунеб гьаркьихъ гIенеккун рукIана гIемер гIисиналги чIахIиялги».\nГIадамалгун гуревги, ГIусман речIчIана батIи-батIиял жанаваралгунги. Циркалда гьев къеркьолев вукIун вуго циялгун, гъалбацIалгун.\nДушанбе шагьаралда багьадур къеркьон вуго варанигун, Минск шагьаралда гьев речIчIун вуго Бизонгун, Испаниялда ГIусман къеркьон вуго корридаялда биччалеб оцгун. Киевалда ГIусман речIчIула «Аздагьо» абураб цIар бугеб удав борохьгун.\nГьеб речIчIиялдаса хадуб ГIусманил сахлъи тархъула. ГIемер гIадамал ракIарарал, хъуй бугеб бакIалда жаниб цIер гIадинаб цIорораб борохь цин жемизе тезе шарт I букIанин бицунаанила ГIусманица росуцоязда. ГIицIо цояб хIетIе ва цояб квер эркенго тун, сверун жемун, керен данде къалеб букIанила гьелъ.\nМухIамад ГIабдулхIамидов: « Тамахлъун, гIодов кколев, лъан-лъаларого вукIанин живилан бицунаан мунагьал чурадица. Гьеб параялъ жинда рагIанила «ГIусман, къвалакь!»,- илан ахIулеб гьаракь. Хадуб лъан бугила ГIусманида гьев ЦIадахIариса даргияв вукIараблъи ахIдолев».\nГIусман гьеб къеркьеялъулъ берьуна, амма гьелдаса хадуб гьев гIемерго речIчIуларо ва росулъе вуссуна. Киналго росуцоязда лъалаанила гьев ракI рагьарав, щибго зарал гIадамасе гьечIев чи гIадин, гьитIинал лъимал кидаго сверухъ ракIарун рукIунаанила гьесдайин ракIалде щвезабулеб буго росуцояс.\nГIусманил хъизам талихIаб букIанин абизе бегьуларила. Гьес лъабго нухалъ чIужу ячун йиго: тIоцесей чIужу ГIайшат абурай йикIана КIикIуниса, кIиабилейги йикIана росулъа яс. Лъабабилей чIужу ГIусманил йикIун йиго ГьоцIалъа, амма гьезул ирсилал хутIун гьечIо.\nГIабдурахIманов ГIусман вахъун вуго киноялдаги; «Остров Сокровищ» (1937сон), «Детство Максима Горького» (1938сон) «Богдан Хмельницкий» (1941сон), «Бакинцы».\nАхирал саназ ГIусман рекIелъан лазатбахъияз хIалхьиялда толев вукIун гьечIо.Борохьгун букIараб речIчIиялдаса хадев хIал дагьлъун лъугьунаанила гьевилан ракIалдее швезабулеб буго МухIамадица.\nГIисиназулгунги, чIахIиязалгунги хабар рекъезабизе лъалев, гурхIел бугев чи вукIанила гьев. Жиндир заманаялъ ГIусмание боксалда гIахьаллъизе ресал рукIанила, амма гьумер бухи бихьиназул иш гурилан абун инкар гьабунила гьес.\n1969 соналъул 29 декабралъ, ГIабдурахIманов ГIусман хола, жиндирго рокъов, КIикIуни росулъ. Гьесие букIуна 56 сон.\nЖинда росуги бихьулеб, росдада живги вихьулеб бакIалда гохIилъ вукъейин живин абулаанила гьес. КIикIуни росдал хабалалъ, гьедин вукъунги вугила цIар рагIарав багьадур.\n2007 соналъ КIикIуни росулъ рагьун буго ГIабдурахIманов ГIусманил цIаралда бугеб Спорткомплекс. Гьелъул кIалтIа лъун буго багьадур борохьгун къеркьолеб монумент.\n» «Церехун» казият. Хьаргаби мухъ\nВаллагь вук1анаха,залимав амма ц1акъ х1алимав инсан,дир к1удавинсуда,лъалаан Г1усман!Аллагьас ккарал мунагьал чураги!


Балагьаразда батула! » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГIин тIуниги бетIер тIаде борхилареб хIалалъ хIалтIилел рукIарал ниж, ГI.ГI. Тахо-Годил цIаралда бугеб гIелмияб институталъул хIалтIухъаби…\nРачIайила, цо цIиял къагIидаби хIалтIизарун, жедер учительзабаз кьолел дарсалги рихьизе, битIун гьабулеб бугищали къиматги кьезе, лъаларебги малъизе, суалазе жавабалги кьезейилан Кизилюрталъул ТУНОялдасан Нуцалай СайгидахIмадовнаялъул ругьелги бачIун, рахъана Гъуниб районалъул СафаргIали хъутуналъул школалде. Нухасан ГIайшат Малачиеваги ячана. БатIи-батIиял школазул учительзабиги ратана нижедасаги цере щун.\nБитIун авар мацIалъул дарсиде тIаде ккана. ЦIакъ махщалида ва лъималазул гъира балеб къагIидаялда бачана дарс гьеб школалъул авар мацIалъул учитель Хадижат Тажудиновналъ. Цониги вукIинчIо дарсида гъорлъ гIахьаллъи гьабуларев цIалдохъан. Гьелдаго хадуб, цойги классалъул лъималазе рагьараб авар мацIалъул дарс кьуна бекьечIдерил ГIарада хъутаналда бугеб школалда авар мацI кьолей учитель Шамай Камаловналъ. Гьелъги гIажаиблъизаруна авар мацIалда предметияб цIаралъул къагIида (правило), лъималазда ракIалде чIезе гIоло, кочIохъего ахIун ва гьезда ахIизабун. Бищунго аслияб, дица кIвар кьураб жо - цониги цIалдохъан ракIгъоларого, щиб гьабилебали лъаларого вукIинчIо гьел дарсазда. КIиябго дарсида хIалтIизаруна компьютер, проектор, слайдал ва гьел гурел цойгидал алатал. ХIасил калам: ТУНОялъул школазда авар мацIалъул дарсазулгун гьоркьоблъи лъикI букIин нижеда бичIчIана. Гьеб СафаргIалиялъул гьоркьохъеб школалъул директор МухIамад Рамазановичасги цIакъ кIудияб кIвар кьолеб буго лъималазул цIалуде гуребги, рухIияб рахъалдеги. Авар мацIалъул учителасе чIезарун руго киналго шартIал лъикI хIалтIизе ва лъикIал хIасилал рихьизаризе.\nАмма, нижее рагIи кьейгун, ХIайбула Сулеймановичас абуна жиндие рокьичIила дарсал, ФГОСалда рекъон кьечIила, дагьалги лъикI кьезе бегьулаанила… Унхайилан абуна дицаги… Суалал ругони жавабал кьезе ниж кидаго хIадурал ругилан абуна Разият ХIамзатовнаялъги. Абу-абураб диктофоналдеги бахъун, цо хIарп гьоркьоб биччачIого жинца магIарул радиоялдасан кьелила, «Лачен» журналалда бахъилилан лъугьана ГIайшат Малачиеваги. Хъвайила ва цIалейила, лъимал, «Лачен» журнал, нужедаго хадуб «ХIакъикъат» ва «Миллат» газетаги цIалун бажаризе.\nГьеб ФГОС (федералный государственный образовательный стандарт) щибжоялиги, гьелда рекъон гьанже цIиял рахъарал программабазда рекъон дарс кин кьелебалиги, гьел программабазде данде кколел цIалул тIахьал рахъизе ккеялъулги, кидал гьел школазде щвезе хьул бугебалиги, хIукуматалъул ва лъай-кьеялъул идарабазул рахьдал мацIазде ва гьезда хурханщинаб жоялде бугеб бербалагьиялъулги… гьениб гIемераб жо бицана, дандбана, бичIчIизабуна. Амма, бищунго аслияб цебе чIараб масъала батана, щай къваригIараб жо авар мацI, щай эб лъазе кколеб, щиб элъ кьолебали цIалдохъабазда ва эзул эбел-инсуда бичIчIизаби. Гьанже цо-цо гьеб бичIчIулелги ратулел ругилан, рекIее цодагьаб бигьалъиги лъугьана.\nРачIаха нилъ, нилъеего дарсалги рихьизарун, цойгидал учительзабаздаса элги рахчун рукIинчIого, гьел авар мацIалъул учительзабазул Ассоциациялъул сайталдаги лъун, киназдаго рихьулел ва пайда босун бажарулеб хIал гьабизейилан дица абигун, гьеб пикруги цIакъ рекIее гIуна учительзабазе. Жеги киназдаго рагIун букIун гьечIо эб.\nГьалбал рачIингун, жедер кинабго махщел бихьизабилилан, лъималаз лъикIаб концерт кьуна… Цо Шамилилан цIар бугев гьавуралдаса нахъего канлъи бихьуларев васас ахIараб кечIалъ ниж кверде росана, цо-цоязул магIугицин хулана бадиб. ЦIакъ махщалида ахIулеб бугоан, гIажаибго берцинаб гьаркьидалъун. Живго Синдикъовас малъулила эсда кечI ахIизейиланги бицана. Бугоан гьесул Аллагьсго кьураб кутакаб гьунар. РагIила нилъеда киназдаго жеги гьесул цIар.\nГьеб школалъул директорасеги учительзабазеги кьезе бокьун буго кIудияб баркала гьадаб адаб-хIурматалда ниж къабул гьарурал. Гьединал семинараз кIудияб кумек гьабула учительзабазе цоцаздаса цIи-цIияб жо лъазе, ва нижее, сунда тIад хIалтIилел ва кинал тIахьал, программаби, кумекалъе хIалтIизарулел жал учительзабазе къваригIун ругелали лъазе.\nГьабулеб данде билъаги!\nP.S. Рокъоре щолаго ХIайбула Сулейманович вуго, жеги я программаби жидехъе щвечIел, я цIалул тIахьал гьечIел, сундаса росун жидеца ал ФГОСалда рекъон дарсал кьелелилан абизе лъачIила дол учительзабазда))).


БачIунеб 2016 абилеб сон мугIрузул сонлъун лъазабун буго Дагъистаналда. Гьединаб буюрухъалда гъулбасун буго республикаялъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазаница. Буюрухъалда хъван буго, мугIрузул сон гьабиялъул аслияб мурад бугин, мугIрузул мухъазда ругел проблемабазде кIвар буссинаби, гьел церетIезериялъе квербакъи гьаби. Гьединго, республикаялъул тIалъиялъ рикIкIунеб буго, гьеб буюрухъалъ магIарулазул гIадатал ва культура цIуниялда тIад хIалтIизе тIамизе ругин мухъазул бутIрул, республикаялъул хIукумат ва цоги пачалихъиял идараби. 10 къоялда жаниб гIуцIизе ккола мугIрузул сон тIобитIулеб комитет, гьелъул членал ва программа тасдикъ гьабизе ккола.\nЩиб кьезе бугеб гьеб мугIрузул сон лъазабиялъ жалго мугIрузда гIумру гьабулел гIадамазе, бугищ республикаялъул рес мугIрузул мухъал церетIезариялъе квербакъи гьабизе абун цIехана «Эркенлъи» радиоялъ экспертазда.\nЖурналист Уразаев Эдуардил пикруаялда рекъон, гьеб тадбиралъ щибниги кьезе гьечIин мугIрузул районазе. МагIарухъ гIумру гьабизе лъикIал шартIал чIезаризе ккани, ялъуни гIатIарикьалде гIадамал гочиялъул процесс лъалхъизабизе ккани цIакъ гIемер гIарац къваригIуна, гьебги Дагъистаналъул бюджеталда гьечIоян рикIкIунеб буго гьес.\nУразаев Эдуард: «Аслияб суал буго, гIарацул суал. МугIрузда гIарац хIалтIизабизе ккани, цо кисан бугониги гьеб бахъизе ккола. Лъидаса гIарацги батIа гьабун мугIрузул районазе кумек гьабизе кколеб абураб суал хутIулеб буго. Жеги республикаялда цониги нухмалъулес абун букIинчIо мугIрузул мухъал церетIазиризе кколарин. Гьелъул гIаксалда, биччалебщинаб гIарац мугIрузде унеб букIана. Амма, шартIал дора лъикIлъулел гьечIо, гIатIиракьалде гочунел гIадамазул къадарги дагьлъулеб гьечIо. ГIарац хIалтIизабулеб къагIидаялда бараб буго кинабго. Гурони, гьеб мугIрузул сон лъазаби абураб жо сверизе буго цойги гIарац гъанкъулеб, амма жиндаса кинабниги пайда гьечIеб проекталде».\nУразаевасул гьединго бицана, гIажаиблъи гьабизе ккараб жо бугин, республикаялъул цо хасаб территориялъул сон лъазаби. ГьанжелъагIан лъазурулел рукIанин лъайкьеялъул, культураялъул, литератураялъул сонал. Гьелъ лъарагIлъиялда ругел дагъистаниял барщизарулел ругин тIалъиялдаса.\nПрофессор, географиялъул гIелмабузул доктор ТIалхIатов Халилица рикIкIунеб буго, мугIрузул сон лъазабиялъ мугIрул церетIезаруларин, гьеб ишалде гIелмияб рахъалдаса балагьичIони.\nТIалхIатов Халил: «Цо сундул бугониги сон лъазабунилан гьел проблема роцIцIунаро. Гьеб жо буго пиар-акция. Маунтология абураб гIелму рагIун батила киназдаго. «Маунт» буго ингилис мацIалъ «мегIер». Ай, мугIрул гIадамазул, мугIрузул экономикаялъул хIакъалъулъ гIелму. Босун гьеб гIелму лъазабизе ккола, мугIрул церетIезаризе къваригIун батани. Мисалалъе, гьеб гIелмуялъ кумек гьабуна жиндир заманалда Великобританиялъул нахъе ккараб провинция букIараб мугIрузул регион Шотландия цебетIеялъе. Британиялъул хIукуматалда гьеб мехалъго гьеб бичIчIулеб букIана ва гьелда рекъон программа гIумруялде бахъинабуна. ГьабсагIаталда абуни гьеб бищунго гIелму цебетIураб регион буго, Эдинбург шагьар буго Великобританиялъул гIелмияб центразул цояб. ГьабсагIаталда шотландиял жиндирго ватIаналда чIун руго ва Британиялъул цогидал регионазде гочунел гьечIо. МугIруздасаги, гьенир ругел шартIаздасаги жидер гIумруялдасаги рази руго гьел. МугIрул церетIезаризе бокьун батани, гьениб экономика цебетIезабизе ккола».\nДагъистаналда 2015 сон лъазабун букIана ахал гIезариялъул сонлъун. Гьединаб буюрухъалда гъулбасун букIана республикаялъул бетIерас араб соналъул хаслихъе ва бачIинахъего ахал гIезаризе ахIана киналго. 2013 сон лъазубун букIана ХIамзатовасул сонлъун. Гьеб гьабун букIана доб соналъ гьавураб къоялдаса 90 сон тIубарав Расул ХIамзатовасул хIурматалда.


15 ФЕВРАЛЬ АФГЪАНИСТАНАЛЪУЛ РАГЪУЛ Г1АХЬАЛЧАГ1АЗУЛ КЪО. - 22 Февраля 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Февраль » 22 » 15 ФЕВРАЛЬ АФГЪАНИСТАНАЛЪУЛ РАГЪУЛ Г1АХЬАЛЧАГ1АЗУЛ КЪО.\n15 ФЕВРАЛЬ АФГЪАНИСТАНАЛЪУЛ РАГЪУЛ Г1АХЬАЛЧАГ1АЗУЛ КЪО.\nАза-азар чиясул рек1елъ к1очонареб лъалк1ги тун тарихалде ана Советиял аскараз Афгъанистаналда гьабураб интернационналияб рагъ. Ичго соналъгун цо моц1гун бащадалъ халат бахъараб рагъулъ г1ахьаллъарал 600 азаргог1анасел Советиял рагъухъабазда гьоркьов вук1ана лъабазарго дагъистаниявги. Гьезда гьоркьоса 140 ракьцояс г1умру кьуна Афгъанистаналъул халкъалъул эркенлъи ц1унулаго.\nГьеб рагъулъ бищун хирияб г1умру кьуна нилъер ракьцояв Т1анусиса Г1алиханов Шамилицаги. Х1ажатго гьеч1ел камиялгун, чанги эбелалъул рак1 судигун халатбахъараб гьеб тунка-г1уси къот1изе таралдаса 27 сон сверана. Амма киданиги к1оченаро гьениб нилъер г1олохъабаз бихьизабураб бах1арчилъиги, къох1ехьейги. Гьезул багьадурлъиги, бихьинчилъиги, бах1арчилъиги Ват1аналде рокьи куцаялъул мисаллъун хут1ила хадусел г1елазе.\nЛъик1аб г1адаталде сверун буго нилъер районалда Афгъанистаналъул рагъухъаби – интернационналисталги рак1алде щвезарун февраль моц1алъул бакьулълъиялда гьезулгун дандч1ваял т1орит1и. Исанаги к1удияб рохалилаб ах1вал-х1алалда. 16 февралалда районалъул культураялъул рокъоб т1обит1ана гьеб тадбир. Заманаялъул зах1малъиялъ бет1ербахъиялъе бак1-бак1азде ун, унта - щокълун кодоре щвеч1о гьеб къоялъ г1емерисел интернационналистал. Гьезулгун дандч1ваялде рач1ун рук1ана районалъул нухмалъулел, интеллигенция, культураялъул х1алт1ухъаби ва г1адатиял зах1матчаг1и.\nДанделъиги рагьун рагъухъабаздехун баркиялъулаб к1алъай гьабуна культураялъул х1алт1ухъан Пат1имат Султ1ановалъ. К1алъазе рахъарал муниципалияб районалъул бет1ерасул заместителал Г1аммаев Шамилица ва Г1абдуразакъов Асадг1алица г1одорч1аразда жидерго ва данделъиялде вач1ине щвеч1ев районалъул бет1ер Юсупов Саг1ид Камиловичасул рахъалдасан рак1-рак1алъ баркана Афгъанистаналдаса СССРалъул яргъилал къуватал нахъе рачараб къо – 15 февраль. Гьарана киналниги Афгъанистаналда хъулухъ гьабурал рагъул г1ахьалчаг1азе чорхое щулияб сахлъи, роххел, аваданлъи ва нилъеда киданиги рагъул кьог1лъиги, кьалул сасги ч1вагегийилан т1адеги жубана. К1алъаялъул ахиралда гьез Хунзахъ муниципалияб г1уц1иялъул бет1ерасул ц1аралдасан киналниги рагъул г1ахьалчаг1азе рак1алде щвеялъул сайгъаталги гьаруна.\nХадув к1алъазе вахъарав рагъул ва Зах1маталъул ветераназул Советалъул председатель Г1алих1ажиев Г1абдулат1ипица бицана араб г1асруялъул 80-абилел соназда, киноялда гурони рагъ бихьич1ел г1олохъабилъун рук1арал, амма къисматалъ чияр улкаялде рехун кьварарал рагъазулъ лъадарарал гьезул гьунарги къох1ехьейги жакъасеб г1елалъе мисаллъун хут1изе бугилан.\nК1алъазе раг1и босарал районалъул рагъул комиссар Шапиев Багьавудиница, районалъул нухмалъулесул кумекчи Мух1амад Мух1амадовас ва районалъул культураялъул отделалъул нухмалъулелъул заместитель Мах1ач Х1асановас ва цогидазги бицана жакъа нилъеца рагъухъаби – интернационналистазда баркулеб байрам кколила, гьанир г1ахьаллъарал рагъухъабазда г1емераб г1акъуба – къварилъи бихьун щвараб бергьенлъи ва байрамилан. Нилъеда киназдаго бихьулеб бугила жакъа нилъер пачалихъалда бугеб ах1вал-х1ал, гьал Афгъанистаналъул халкъалъул эркенлъи ц1унулаго рагъарал г1олохъабазе, нилъеца киназго бажарараб кумек-квербакъи гьабизе кколилан.\nАфгъанистаналда хъулухъ гьабуразул ц1аралдасан к1алъазе раг1и босарав Гьит1инов Мух1амадица баркала кьуна районалъул нухмалъулезе ва культураялъул х1алт1ухъабазе жидее г1уц1араб бечедаб столазухъ ва кеч1-макъаналъухъ. Ургъел бикьана ц1а боркьараб коронире жал рехараб Ват1аналъ бесдал лъимал г1адин тун рук1иналъул. Щибаб санайил раг1и кьолила жидер масъалаби т1уразе. Амма т1асияб сон бач1инег1ан т1ок1ал жал рак1алдего щоларилан. К1алъаялъул ахиралда гьес пикру буссинабуна, жакъа ругел афгъанцазул мурадал бицунел теч1ого, т1ураялъе жидедаса бач1араб кумек-квербакъи районалъул ва Р\nреспубликаялъул нухмалъулезда щвеялда хьул бугин жидеран.\nДандеруссин ана берцинго, ихтилат-кепалда.\nПросмотров: 256 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Дуца щиб суал хIадурун букIараб Путиние?\n14 апрелалда Россиялъул президент Владимир путиница иргадулаб нухалдаги жаваб кьуна халкъалъул суалазе. «Эркенлъи» радиоялъул пикру ккана кинаб суал кьезе букIараб нужеца президентасе абун халкъалда ва гьелго сулалазе Путинил бакIалда рукIаралани нужеца щиб жаваб кьезе букIараб абун цо-цо экспертаздаги гьикъа-бакъи гьабизе.\n14 апрелалда Владимир Путинихъе рачIарал суалазда гьоркьор рукIана цереккун кьун рукIинчIел суалалги. Гьел хурхарал рукIана политикияб аренаялда жаниб Россиялъулги къватIисел пачалихъазулгун бугеб гьоркьоблъиялда хурхарал. Украинаялъулгун Турциялъул нухмалъулел Петр Порошенкоги, Эрдогъанги нагагь ралъдалъе ккун гъанкъулел ругони тIоцере гьезул кисалин дуца хвасар гьаризе рукIарал абун гьикъулеб букIана президентас. Суал букIана гьединго гьесул хъизан-рукъалда хурхарабги.\nЦеесей лъадигун дур кинал бухьеналин ругел ва дуцаго цIияй чIужу кидайин ячине йигейилан лъазе бокьун бугоан цо гIаданалъе. Цеесей чIужугунги гьоркьо-гьоркьор рукIаниги рихьулин, кида-къадги жиндицаго лъади ячине йигилан жаваб кьуна Путиница. ХутIарал суалал рукIана социалияб темаялда, гьединго Крымалдагун Севастополалда ва цогидаб темаялда хурхарал.\n«Эркенлъи» радиоялъул пикру ккана нужеца кинаб суал кьезе букIараб улкаялъул бетIерасе абун цо-цо дагъистаниязда гьоркьоб цIех-рех тIобитIизе.\n-Дие бокьилаан нилъер президентасда гьикъизе щай гьаб лъай кьеялъул иш цIакъго квешаб бакIалде ккезе тарабилан. Гьез киназего цого тайпаялъул тIахьалги ургъун, хвезабун буго кинабго. Дова магIарухъ вугев гIолиласдаги, дова Бурятиялда вугев васасдаги цого тайпаялда лъазе рес бугищ гIурус мацI? Гьал ЕГЭялги ОГЭялги ургъарал гIечIого цоялдаса цоял захIматал тIахьлаги ургъун, чанго соналде кинаб бакIалде ккезе бугеб нилъер лъай кьеялъул иш?\n-Щиб суалха гьесие кьелеб. Гьаб нахъаса нахъе ине бугеб Россия кида саламатаблъун лъугьине бугеб ва нахъе ккун бугеб росдал магIишатги кида цебетIезабизе бугебилан гьикъилан гьесда.\n-Дица гьикъилаан гьадин. Жакъа мискиназдаги чIахIияздаги гьоркьоб бугеб манзил дагь-дагьккун цIикIкIунеб буго. Гьелда гьоркьоб цо рекъараб гIурхъи кидайин чIезабизе бугебилан гьикъилаан дица президентасда.\nГьел суалазе Путинил бакIалда нужеца щиб жавабин кьезе букIарабилан цо-цо экспертазул пикруги лъазабуна нижеца. ЖамгIияв хIаракатчи ГIисалмухIамад Набиевас гьадинаб жаваб кьезехъин букIун буго халкъалъе.\nГIисалмухIамад Набиев: «Путинил бакIалда кинаб жаваб гьелъие кьезе букIарабилан абизе захIмат буго. Мисалалъе, коррупция босани, гьеб жакъа кибехунго бессун буго, гьеб гьечIеб бакI хутIун гьечIо. Лъай кьеялъул иги цIакъго нахъе ккун буго. Цебе дир гIагараб росулъа бокьараб институталде цIализе рорчIулаан гIолилал, экзаменги щибниги квал-квал гьечIого кьолаан. Гьанже кIолищха гьедин цIализе ворчIизе. Киданиги кIоларо. Гьел ЕГЭязулги цогидаб хIапу-чапуралъулги балагь буго гьеб кинабго. Заочно институтги лъугIарал, жидадагоцин гьеб ЕГЭ кьезе кIоларел учительзабиги руго школазда лъималазе дарсал кьолелилан. Гьединаб цIакъго гIодобегIанаб даражаялде ккун буго лъай кьеялъул иш. Щай гьеб гьелде ккун бугеб? Щайгурелъул жамгIияталъ жидецаго инкар гьабулеб буго сахаб лъай кьеялдаса».\nДагъистаналда биччалеб «Московский Комсомолец» газеталъул бетIерав редактор ХIапизов Юсупица гьадинаб жаваб кьуна.\nХIапизов Юсуп: «Лъай-кьеялъул бицунеб бугонани, дида ккола Совет хIукуматалъул заманалда букIаралдаса лъикIаб лъай-кьей гьечIилан. Гьеб ЕГЭялъги нилъер лъималазе щибго лъикIаб жо кьезе гьечIин ккола дида. Гьединлъидал, цебе букIараб лъай кьеялъул система тIадбуссинабизе ккола.\nКоррупциялъул бицунеб бугонани, гьеб лъугIизабизе байбихьизе ккола тIасагъоркье. Бищун тIогьиса, федералияб централдаса бахъун, цинги регионазул тIалъиязде щун. Гьедин гурого коррупция тIагIунаро. Гьеб тIагIинабизе ккани кьваризабизе ккола тамихIги, хIатта рищватчагIи чIваялде къотIицин биччазе ккола. Росдал магIишаталъул ругел гIунгутIабиги хурхарал руго гьебго коррупциялда. Чан ругел предпринимателал субсидиял ва грантал росулел кагътида бугеб магIишат бахъинабизе? Гьединлъидал, коррупция тIагIинабунани гьел гIунгутIабиги лъугIизе руго».\nХалкъалъулгун чIагояб эфир Путиница тIобитIизе байбихьаралдаса исана тIубала 15 сон. Халкъалъул суалазе гьес жаваб кьезе байбихьана 2001 соналдаса нахъе. Гьеб тадбир гьес гьоркьоб къотIизе течIо 2008-2012 соназда улкаялъул хIукуматалъул нухмалъулевлъун вукIараб мехалдаги.


Хунзахъа Америкаялда вугев гIалимчи\nДагъистаналдаса рахъана дунялалдаго цIар рагIарал гIезегIан бахIарзал, космонавтал, конструкторал, гIалимзаби, художникал, спортсменал, тохтурзаби... Гьез бихьулеб лъалкIги тана дунялалдаго гIумру ва гIелму-лъай цебетIезабиялъулъ. СССРалъул ва Россиялъул халкъияб магIишаталъул кинаб бутIа босун балагьаниги, нилъер халкъазул вакилзабаз бихьизабуна чIчIел босизе ругел ресалги гьел гIумруялде рахъинаризе бугеб гъираги.\nДагъистанги гьелъул культураги лъазабизе жидеца саламатаб бутIа лъуразда гьоркьов вуго Сахрат Хизроевги. Гьев ккола Америкаялда гуревги машгьурав гIалимчи, электротехникаялъул ва клеткабазул биологиялъул профессор. Гьев хIалтIулев вуго Флоридаялда бугеб Халкъазда гьоркьосеб университеталъул щивав чиясул черхалда рекъезабулеб наномедицинаялъул централъул директорлъун. Сахрат ккола СШАялъул цIи-цIиял жал ургъун рахъулезул миллияб академиялъул членги. Гьев гьавуна Хунзахъ районалдаса хъизамалда, 1970 соналъул 12 июналда. ЦIалана МахIачхъалаялъул №13 школалда.\n1993 соналда лъугIизабуна Москваялъул физикаялъул ва технологиялъул институт, щвана физикаялъулабгун квантовияб электроникалъул специалистасул махщел. 1996 соналда лъугIизабуна университет ва вахъана физикаялъул магистрлъун. 1999 соналдайин абуни лъугIизабуна Карнеги-Меллонил университет. Гьев ккола философиялъул ва электротехникиял гIелмабазул доктор. Сахратица хъвана 120-ялдаса цIикIкIун гIелмиял тIахьал ва макъалаби, ургъун рахъана батIи-батIиял алатал. Гьесул гIелму щулаго бухьараб буго медицинаялда хIалтIизарулел нанотехнологиязда.\nС. Хизроевасул гьунаралдалъун тIоцере рагьана квантовияб электротехникаялъул ва клеткабазул биологиялъул аслиял гIелмиял цIилъаби.\n2011 соналда С. Хизроевас жиндаго цебе лъуна захIматаб масъала – лъай кьеялъул ва медикоментознияб медицинаялъул бутIабазда дунялалъулго даражаялъул цIех-рех гьаби. Гьелда цIарги лъуна «персонализированияб наномедицина» абун. Гьес ва гьесул ишцояз ургъун рахъана инсанасул гIадалнахулъе риччалел рак унти сах гьабулел наночастицаби. Гьеб къагIидаялда рекъон кIолеб буго гIадалнахул хIалтIи бихьизабизе ва цого заманалда медицинаялъул дарабаз кинаб пайда кьолеб бугебали лъазабизе. Магнитнияб полеялъул частотабаздехун гьел наночастицабаз батIи-батIияб гIамал бихьизабулеб букIиналдаса пайдаги босун, гьениб рес баккула дараби гьечIого сахлъи рукIалиде бачIинабизе. «ГIадалнахулъе наночастицаби риччараб заманалда нилъеда бихьула гьелъул хьвадачIвади, ракалъул клеткабазул хIалтIи. Гьединлъидал нилъер рес букIуна гьенибе нейроналда жанибе хIажатаб дару биччазе. Гьебин абуни ккола операция гьабичIого, гьел клеткаби бокьараб лагаялда жанир чIвазе рес щвей», - ан бицана Сахратица.\nХIайваназда гьабураб хIалбихьиялъ бихьизабуна ракалъул унти сах гьабиялъе гьеб лъикIаб, пайда цIикIкIараб къагIида букIин. Майамиялда гIалимзабаз гьеб къагIидаялъул пайда букIин бихьизабизе гIункIкIазул гIадалнахулъе биччана 20 миллиард наночастицабазул ва гьеб къагIида битIараб букIиналда ракIги чIана.\nГIелмияб цIи рагьиялъул авторасул пикруялда рекъон, «нилъер гIадалнах буго гIемерал электромоторал гIадаб жо, амма гьелъул лъикIаб жо буго гьелда гIицIго «электрикияб тIабигIаталъул мацI» гуребги, «макъратIисалъул мацIги» лъалеб букIин. Электрикиял ва макъратIисалъулал зарраби бида гъорлъ гIадалнахулъе щведал, нейроналгун цадахъ журала ва нилъеда кIола къватIисан макъратIисалъул къуваталдалъун гьениб электрикияб поле бижизабизе ва гьелдалъун кварал гьечIеб къагIидаялда нейроналгун хIалтIизе. Гьелъ цIиял ресал рагьула инсанасул сахлъи щула гьабиялъе.\nСШАялъул Оборонаялъул министерствоялъ, Энергетикаялъул министерствоялъ, Сахлъи цIуниялъул миллияб институталъ, Калифорния, Флорида штатаз гьеб къагIидаялъул рахъ ккуна ва гьеб пайда цIикIкIараб бугин чIезабуна.\nДругие материалы в этой категории: « Цо гьунаралъухъ – орден, цогидалъухъ...?\tХIамзат ГъазимухIамадов: «Дица лъугIизабураб бищун кIудияб академия ккола инсухъа росарал дарсал» »\n21:04, 16 мая 2022, 208\n21:00, 16 мая 2022, 311\n20:54, 16 мая 2022, 107\n20:11, 16 мая 2022, 80\n20:09, 16 мая 2022, 92\n17:11, 16 мая 2022, 104\n09:55, 16 мая 2022, 87


МугIрузул Гъарабагъалда ахIвал-хIал хIалуцунеб буго\nАрал гIодоркъоязда бищун дагьав 33 чи гIумурялдаса ватIалъана, гьединго 200 чи лъукъа-къотIана МугIрузулаб Гъарабагъалда ккараб тунка-гIусиялъулъ.\nГьедин лъазабуна итни къоялъ ТАСС агентлъиялъ Дунялалаъул Цолъарал Миллатазул гIуцIиялъул БутIаялъ хIадурараб доклалде мугъчIвайги гьабулаго. ЧIваразда гьоркьов вуго рагъулав 30 хъулухъчиги гIадатияв лъабго чиги.\nЦебеккун Бакуялъ лъазабулеб букIана гьеб бакIалда жидер I2 рагъулав чIванилан. Ереваналъ рехсолев вуго жидеразул I8 рагъулав чIваялъул. 3 апрелалда Азербайжаналъ лъазабун букIана жидеца цодагаьб мехалда чIезе толеб бугин МугIрузулаб Гъарабагъалда гьабулеб рагъ. Гьебго заманалда Армениялъ гьелда цIар лъуна Бакуялъул "информациялъул къорилан".\nГьедин кIиябго рахъалъ гIайибал гIунтIизарулел руго цоцазде - рекъел гьабулеб хвелги гьабун, кьвагьи гьоркьоб къотIизе течIилан.киналго гIайибал ва лъазабулеб буго гьеб кколин провокациягун спекуляциябийин.


ЗАМАНА - ТIутIила ва цIедешла унхъри дахъдиур\nДР-ла шайчибси «Россельхозцентр» ФГБУ-ла гье дашахъуси отделла начальник Мурад МуртазагIялиевли бурни хIясибли, 2018 ибил дуслизир белкIла документуначил мардарибтири 1,6 миллионичир имцIали тIутIила мархIя.\nТIутIи дашахъутани бурни хIясибли биалли, илди диути ахIен, сенкIун нушала республикализир гьар дус 1,5 азир гектарличи тIутIила удалтути сари. Илцад ванзаличи удатес багьандан, 3 миллион тIутIила мархIя гIягIнидиркути сари.\n«Мардирути белкIла документуначил 181 азир цIедешла галгубала мархIябира гIядатлидиубти унхъри кадатесра далкьаахъурли сари. Мисаллис, ириъ республикализир 1300 гектарла ванзаличи унхъри кадатуртири, илдазирад 700 гектарличи сабухъ лугути галгуби удатуртири. Илдигъунти мархIяби нушаб Краснодарла, Ставропольла крайтазирад ва Крымлизирад дихес чебуркъуб», — буриб М.МуртазагIялиевли.\nИшаб бурес чебиркур Дагъистан тIутIи дашахънилизиб Россиялизиб кIиибил мерличиб биъниличила. Цаибил мерличиб Краснодарский край саби.\n«Удалтути лерилра мархIябала сертификатуни диэс гIягIнити сари. ЦIедеш дашахъутани ахтардидарили кьабулдарибти сари 22 гектарличирти тIутIила ва 10,45 гектарличирти цIедешла (гIинцбала, хъярла, бягIлала, курегала, хурмала ва сирмугла) мархIяби. Илди лерилра журала мархIяби Госреестерлизи кадерхурти сари.\nИшбархIи нушала республикализиб 25 азир гектарла ванза тIутIили буцили саби, илдазирад 18 азир гектарличирти тIутIили сабухъ лугули саби. ЦIедешла унхърани буцили саби 26,5 азир гектарла ванза, илдазирад 20,7 гектарличиртани саби сабухъ лугуси»,—чеимцIабариб бурусиличи гье дашахъуси отделла начальникли.


МагIарул мацIалда, миллияб тарихалда хурхун, гьеб цIунизе ккеялда – газеталда гьелъул рахъалъ гьабизе бугеб хIалтIул рахъалъ пайдаяб гара-чIвари ккана гьениб. ГIиса НурмухIамадовас тIадчIей гьабуна росабазул гIумруялъул, гIадатиял гIадамазул хIакъалъулъ хъваялде газеталъ кIвар кьуни лъикIаб букIиналде. МахIачхъалаялдаго чIун, магIарул районазде, росабалъе «ХIакъикъаталъул» мухбирал къанагIатги рачIунел гьечIилан. Нусго сонилаб тарих гирараб магIарул газета халкъалъе бокьула, гьеб цIунизе ва цIигьабизе тавпикъги кьейги нужое ян абуна районалъул бетIерас. Жал кидаго хIадурал ругила «ХIакъикъат» газеталъе кумек гьабизе, ай гIуцIараб къагIидаялда гьелъие подписка гьабизе.\n«ХIакъикъат» газеталъул редакторгун гьесул заместительги гьединго дандчIвана федералияб почалъул бухьеналъул (УФПС) Шамилхъалаялъул почтамталъул начальник МухIамад ИсмагIиловгун, республикаялъул УФПСалъул директорасул заместитель ГIабдурахIман МухIамадовгун. ДандчIваялда гIахьаллъи гьабуна мугIрузул районазул ва росабазул почалъул отделениябазул начальниказги.\nГьеб данделъиялда гара-чIвари ккана «ХIакъикъат» газеталъе подписка гьабиялъул, хъварал газетал гIужда щолел гьечIолъиялъул. Гьеб пайдаб дандчIваялъул ахиралда кIиябго рахъалдасан дандбана ругел квал-квалал лъугIизариялъе гьаризе кколел тадбирал.\n«ХIакъикъат» газеталъул редакторасул ва гьесул заместителасул бакIазде ун гьединал дандчIваял рукIана Шамил, ЛъаратIа, ЦIумада, ЦIунтIа, ГIахьвахъ, Гъуниб, ЧIарада, Хьаргаби, Гъизилюрт районазул, БежтIа участкаялъул нухмалъулезулгунги.\nМасала, гьаб буго Гъуниб районалъул бетIер МудунхIажи Къадировасулгун букIараб дандчIваялдаса сурат.\nГьаб цояб ккола "ЦIумадисезул гьаракь" газеталъул редакциялда бахъараб сурат.\nГIумахан ГIумахановгун Пайзула Пайзулаев щвана Хунзахъ районалъул "Росдал захIматчи" газеталъул редакциялдеги.\nПрочитано 269 раз\tПоследнее изменение Среда, 04 декабря 2019 12:59\nДругие материалы в этой категории: « ЗегIдерил расалъи\tГьинузе »\n15:13, 26 мая 2020, 7\n15:08, 26 мая 2020, 6\n15:05, 26 мая 2020, 7\n14:56, 26 мая 2020, 7


Божилъи ритIухъ гьабуна\nДагъистаналъул команда Ярыгинил турниралдаса тIадбуссана анкьго меседил медальгун\nГьал къоязда Красноярскалда тIобитIана эркенаб гугариялъул рахъалъ Иван Ярыгинил хIурматалда щибаб соналъ тIобитIулеб халкъазда гьоркьосеб турнир. Гьениб, кидаго гIадин исанаги, лъикIал хIасилал рихьизаруна Дагъистаналъул тIасабищараб командаялъ. Красноярскаялда цебебахъараб нилъер командаялъул мухъилъ вукIана 21 спортсмен. Гьезда гьоркьоса тIоцебесеб бакIалъе мустахIикълъана анкьгояв, кIиабилеб бакI щвана кIиягосе ва лъабабилеб бакIалда гIей гьабуна лъабгояс. Дагъистаналъул командаялъе тIоцебесеб меседиль медаль босана Хасавюрталъул Олимпиялъул нахъраталил училищеялда ругьун гьавулев МухIамадрасул Идрисовас (61 кг). Финалалда гьев 7:0 хIисабгун бергьана Румыниялъул рахъалдасан цевевахъунев Якутскалдаса спортсмен Николай Охлопковасдаса. Гьебго цIайиялда мазгарул медалалъе мустахIикълъана Хасавюрталдаса Рамазан Ферзалиев. Гьев бергьана монголав Отгонбаатар Гансухадаса 10:0 хIисабгун. КIиабилеб меседил медалалъе мустахIикълъана кIиго нухалъ дунялалъул чемпион МухIамадрасул ГъазимухIамадов (70 кг). Финалияб къеркьеялда гьес чIел босана Монголиялдаса спортсмен Мандахнаран Ганзоригида тIад. Гьебго цIайиялда лъабабилеб бакIалда гIей гьабуна Разамбек Жамаловас.\n65 кг цIайиялда Ярыгинил Гран-приялъул чемпионлъун вахъана Хасавюрталдаса АхIмад Чакаев. Гьев дандчIвана Тываялдаса спортмен Начын Кууларгун ва бергьана 2:1 хIисабгун. Бащдаб финалалъул къеркьеялда Чакаевасукьа къурав цогидав дагъистанияв ХIажимурад Рашидов мазгарул медалалъе гIоло гугарана Кубаялдаса Кристиан Лопезгун. ХIажимурадица кубаялъуласда тIад бергьенлъи босана 2:1 хIисабгун.\n79 кг цIайиялда финалияб къеркьеялда Хасавюрталдаса АхIмад ХIажимухIамадов дандчIвана гьебго шагьаралдаса МухIамад Рамазановгун. Ракьцоясда тIад 6:2 хIисабгун ракIчIараб бергьенлъи босана ХIажимухIамадовас. Гьеб ккола АхIмадие Ярыгинил хIурматалъе гIоло тIоритIулел турниразда щвараб ункъабилеб бергьенлъи. 86 кг цIайиялъул финалалда Даурен Куруглиевасда данде вахъана 2018 соналъул дунялалъул чемпион Турциялдаса ФатихI Эрдин. ХIалуцараб къеркьей унеб букIана кIиявго спортсменасда гьоркьоб тIоцебесеб периодалда. Хадуб ФатихIие сакъатлъи ккана ва нилъерасдаса гьев къуравлъун рикIкIана. 92 кг цIайиялда Хасавюрталдаса МухIамад Къурбановас къезавуна Монголиялдаса спортсмен Улзисайхана Баазанцога 13:2 хIисабгун.\nКиназего интерес букIана 97 кг цIайиялда «Россиялъул танк» ГIабдурашид Садулаевасдагун Кайл Снайдерида гьоркьоб букIине бугеб къеркьеялъул. Амма Россиялъул тIасабищараб командаялъул капитанасе гьенив цевевахъине тренераз ихтияр кьечIо. ГIилла лъаларо. Кин букIаниги, Кайл Снейдер Ярыгинил турниралда къезавуна цогидав дагъистанияв Расул МухIамадовас 6:5 хIисабгун. Гьев кIиявго спортсмен дандчIвана лъабго нухалда. ТIоцебесеб нухалда Снайдерица Расул къезавун вукIана бигьаго. КIиабилеб нухалдаги нилъерав американасдаса къун вукIана, амма тIоцебеселда гIадин гуреб, гIезегIан гIетIги тIун.\nЦоги медаль щвезе рес букIана Дагъистаналъул тIасабищараб командаялъе Ярыгинил турниралда. 57 кг цIайиялда финалалде ворчIана ГIабасхIажи МухIамадов. Гьесда данде вукIана Чачан Республикаялъул командаялъул мухъилъ цевевахъунев Хасавюрталдаса спортсмен Муслим Садулаев. Гьев кIиявго спортсменасда гьоркьоб букIараб хIалуцараб къеркьеялъул хIасил ккана 4:4. Бергьенлъи кьуна ахирияб балл босарав Муслимие.\nПалхIасил, анцIгоялда гьоркьоса анкьго меседил медальгун командабазда гьоркьоб тIоцебесеб бакI ккуна дагъистанияз.\nБихьинал гурелги, Ярыгинил турниралда гугаризе ургуялде рахъана руччабиги. Россиялъул тIасабищараб командаялъул спортсменал-ясазе гьениб щвана лъабго меседил медаль.\nПрочитано 791 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 04 февраля 2019 13:54\nДругие материалы в этой категории: « Аэропорталда дандчIвай\tФедералияб каналалъухъ гьоболлъухъ »


Диниял церехъабаз республикаялъул нухмалъулесе диналъул гуребги, дунялалъулги бицана. Масала, цIакъго диналда хадур рилълъарал гIадамал нахъе къалел ругила гIадатиял банказде ине. Гьединлъидал рес букIунарищила Дагъистаналда исламияб банк рагьизе.\nХадуб исламиял цIалул идарабазул хабар ккана гьениб. Масала, исламияб лъай босизе гIадамал Дагъистан тун къватIире унареб, гьелъул гIаксалда, цогидал гьанире рачIунеб даражаялъул цIалул идараби къваригIун ругин абулеб букIана Дагъистаналъул муфти АхIмад-хIажи ГIабдулаевас. Исламияб лъаялда хадур гIараб улкабазде арал гIолохъаби экстремизмалдехун цIайиги лъугьун тIадруссунел ругин абураб пикру буго Дагъистаналда.\nГьединлъидал пикру ккана кутакалда бергьараб лъаялъул мугIалимзабиги гIалимзабиги цойиде руссинарун, цо исламияб университет рагьизе, гьелъул филиалал Дагъистаналъул батIи-батIиял мухъаздаги рагьизе.\nАмма гьанжегIагар Россиялъул лъай кьеялда хадуб халкколеб идараялъ Дагъистаналда къана теологиялъулгун халкъазда гьоркьосел бухьеназул институт. Багьана букIана гьениб библиотекаялъул иш тасамахIго тун бугин абураб. Гьединлъидал чанго соналъ тIатIалаго хIалтIун, дагьа-макъабго хIалбихьиги щвараб институтги къан, гьелъул бакIалда гьединаб магIнаялъул цIияб цIалул идара рагьиялъе гIилла щибин абураб ЭР-ялъул суалалъе жаваб кьуна МухIамад Мусаевас. Гьев ккола гьеле гьеб къараб институталда цебе рагьун букIараб колледжалъул директор.\nМухIамад Мусаев: «ХIукуматалъе гIолеб гьечIоха диниял идарабазда цIаларал гIадамазул лъай. ХIукуматалъул гIарацги, хIукуматалъул гIахьаллъиги гьечIого гьабсагIаталда цогидал цIалул идарабигун конкуренция гьабизе лъугьин гIададисеб жо бугин ккола дида. Гьединлъидал хIукуматги гъорлъе лъугьун динияв махщелчи хIадур гьавиялъул пайда цIикIкIараб букIине батила».\nАмма гьанже рахъун республикаялда щиб рагьаниги, дунялалда машгьурал Аль-Азгьаралдеги цогидал исламиял университетаздеги инчIого чIоларин гIадамал рес бугогIан мехалъин абураб пикруги дандчIвала Дагъистаналда.\nРеспубликаялъул бетIерасулгун букIараб дандчIваялда хIукуматалъул вице-премьер Жафаровас бицана жакъа къоялда Дагъистаналда бугила 39 мадраса. Гьезулги микьго мадрасаялъул гурони лицензия гьечIила. Гъоркьисала I05 мадраса букIун буго, амма хIукуматалъул чагIаз гьабураб хал-шалалдаса хадур къан руго, 39 хутIизегIан.\nКъуръан магIарул мацIалде буссинабурав Сасикьа МухIамадил ГIабдурахIимидайин абуни жакъа къоялда Дагъистаналда бищун цебе чIараб масъалалъун бихьулеб буго диниял дандеккунгутIабиги багьанадуй рачун гIадамазда гьоркьоб кIудияб кIкIал лъугьун букIин. Гьелда тIасан исана май моцIалда хитIаб гьабун букIана гьес республикаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасде, амма жаваб щун гьечIоан. Гьелдаса хадуб «Миллат» газеталдаги бахъун букIана гьеб. Республикаялъул бетIерасде гьабураб хитIабалъул магIна гьадинаб букIанин бицунеб буго ГIабдурахIимица ЭР-ялъе.\nМухIамадил ГIабдурахIим: «Квешаб хIал буго Дагъистаналда. Дица гъоба хъван буго Лаваша, Унсоколо мухъазда гIадамаз жидецаго гьарулел диваназул. Гьеб гIезегIан лъикI бихьулеб буго полициялдаги хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул федералиял хъулухъаздаги. Амма гьез щибниги гьабулеб гьечIо. Кида-къадги гьелъ квешаб хIасил кьезе буго. Цояз цогидазул чи чIванани, тушманлъи хутIиларищ гIадамазда гьоркьоб? Абадиялъ кIочонеб жо букIунаро гьеб. Гьединлъидал маслихIат гьабизе ккола, хадубккунги гьединал жал ккечIого рукIиналъе тадбирал гьаризе ккола».\nГIабдурахIимица абулеб буго Дагъистаналда гьеб чIвадари байбихьанин I995/I996 абилел соназго, гьелъие чанго батIияб гIиллаги букIанин. Масала, аслияб гIилла - бусурбабазул кIиго къокъаялъул рагIи дандеккунгутIи. Гьезул рагIи дандеккунгутIи букIанила гIелму-гIакъло дагьаб букIиналъ, динияб ва жамгIияб сиясат битIун бачизе лъангутIиялъги. Гьеб чIвадари халалъиялъе квербакъи гьабунила хIукуматалъул бутIрул ва цогидал хIакимзаби жидерго кисиниб бортулеб жоялъул гурого кIвар гьечIел рукIиналъ.


Закат — Wikipedia\nФайл:Açe için zekat.JPG\nЗакат (гIараб мацIалда زكاة)\nИсламалъул лъабабилеб аслу ккола закат бахъи. Закат абула боцIудаса хассаб куцалъ кьезе кколеб боцIул къадаралда. Закат бахъиялъ мискин-пакъирзаби роххизарула, бусурбабазда гьоркьоб вацлъи цIикIкIинабула, гIадамазда гьоркьоса мискинлъи тIагIинабула, закат бахъарав чи гьелъ къарумлъиялдаса вацIцIад гьавула, гьесул боцIцIуда баракат лъола, гьесул боцIцIи цIубазабула, гьесул боцIцIи гьалаклъиялдаса цIунула.\nЗакат бахъичIев чиясул месед-гIарац къиямасеб къоялъ цIадабеги рехун махх цIадаб багIаризабулеб гIадин багIаризеги гьабун гьев чиясул нодоялда, гьумералда, хьибилазда, мугъалда цузабун гьесул тIом бухIизабула. Закат бахъичIев чи, гьесул гIи-боцIи къиямасеб къоялъ бищун чIахIиял хIайваназдеги сверун халкъалъул хIисаб-суал гьабун бахъинегIан гьез хIатIикь мерхьун лъурдул тункун гIазабгIакъубаялда вукIуна. Гьесул закат бахъичIеб гIарацмесед чIахIиял загьруял борхьаздеги сверун гьесда габунир жемула. Гьедин абулеб буго КъуранхIадисалъ.\nГьединлъидал даранбазар гьабулел, ролъпурчIина, цIоросоролъ ва гь. ц. мугьал рекьулел, цIибил бакIарулел, гIарцул хисбас гьарулел, рокъоб месед-гIарац (серебро) бугел гIадамаз, лъазабизе ккола бахъулеб закаталъул къадар, закат бахъизе кколел боцIул тайпаби, закат кьезе кколел мискинпакъирзаби. Суннатаб садакъаялдаса меседил мугIрул садакъаде рикьиялдасаги цо диргьам (гъурущ) закаталъул бахъи кири цIикIкIараб буго. Суннатаб садакъаялъулги бицун хIалго кIолареб хиралъи буго, закат бахъун хадуса суннатаб садакъа гIемер гьабизе �


«Нижеца ГIадилгерей тIасавищана»\nМашгьурав министр телеэкраназде тIадвуссине вуго\n2009 соналъул июналда, террористазул квердаса гIумруялдаса ватIалъарав, Республикаялъул Жанисел ишазул министрлъун вукIарав ГIадилгерей МухIамадтIагьировасул хIакъалъулъ кино бахъизе буго кватIичIого. Гьелъул хIакъалъулъ бицунеб букIана гьал къоязда «Дагъистан» РИАялъул редакциялда тIобитIараб пресс-конференциялда. Москваялъул Горькиясул цIаралда бугеб киностудиялъги, «Дагъистан» кинокомпаниялъги цоцалъ рекъон гьабулеб буго кинабго хIалтIи.\nФильмалъе сценарий хъвазе буго Дмитрий Резаевас. 2021 соналде киналго кинотеатразда бихьизе рес буго гьеб кино. Гьелъул режисер ккола Александр Щурихин. 25 соналъ цевеги щун вукIун вуго гьев нилъер республикаялде, «Талисман Любви» абураб кино бахъулеб мехалъ. ГIадилгерейил бихьинчиясулаб хасияталъги, гIумруялда жаниб гьес живго кинав чи вукIаравали вихьизавиялъги цIакъ асар гьабун бугоан гьесие.\n«ГIадилгерей гIадал бахIарчиял, бергьараб хасияталъул гIадамал гIемерал рукIунел ратиларо. Нижеца гIемерав чиясда цIех-рех гьабуна ва жеги гьабизеги буго киноялда жаниб гьесул образ рагIа-ракьанде щун кьезе. Гьесул гIага-божараз, цадахъ хъулухъ гьабулел рукIараз, гьудул гьалмагъзабаз гIемераб цIияб, цебеккун нижеда гьесул хIакъалъулъ рагIун букIинчIеб чанги жо бицана. Узухъда нижеца гьеб кинабго киноялда жаниб лъела», - ян бицана Александр Щурихиница.\nСценарий хъвалаго жиндие аслияблъун бугин, гIадан хIисабалда кинав чи вукIаравали бихьизабиян бицана пресс-конференциялда Дмитрий Резаевас.\n«Блокбастер тайпаялъул фильмалда букIунебщинаб жо гьенибги букIине буго: вертолеталги, бронетехникаги, ОМОНги. Гьеб кинабго бихьизабизе буго гIадатияб къагIидаялъ, техникаялъул букIине кколеб даражаялда рекъон. Амма дие аслияблъун буго ГIадилгерей гьеб киноялда министр яги Россиялъул бахIарчилъун гурев, инсан хIисабалда кинав чи вукIаравали бихьизаби. Телевизоралда щив вукIаниги вихьизавулелъул, гьесул жанисеб тIабигIатги хасиятги добе нахъегIан ккун батула. Амма ГIадилгерей, киназго бицунеб гьесул кутакалда бахIарчияб, хIинкъи-къай лъалареб хасияталъухъ балагьичIого, тIоцебесеб иргаялда гIаданлъун вукIана. Жиндирго жанисеб рухIияб дунялгун, рекIел бухIигун, киназдасаго бахчараб асарги букIана гьесул, бокьарав чIагояв чиясулго гIадин. Гьеб кинабго рагьизе бокьун буго дие киноялда жаниб», - илан бицана сценаристас пресс-конференциялда.\n«Ввысь» абураб кинокомпаниялъул генералияв директор Рушта Руштовасги абуна гьеб букIине бугин цохIо Дагъистаналдаги Россиялдаги гуребги, дунялалъул даражаялда бахъараб блокбастералъулаб фильмилан.\nМоскваялъул Горькиясул цIаралда бугеб киностудиялъул цоялдаса цоял лъикIал махщелчагIиги гIахьаллъун, лъикIаб фильм бахъизе ракIалда бугин жидедаян бицана, «Дагъистан» кинокомпаниялъул вакил МухIамад ГIабдулкъадировас.\n«КIиго сагIаталъул халалъиги бугеб хронометражалъулаб кино букIине буго гьеб. Узухъда ГIадилгерей гIадав чиясул хIакъалулъ кIиго сагIаталда жаниб бицун лъугIуларо, гьесул гIумруялъул ахираб лъабго-ункъо соналда ккараб лъугьа-бахъинал рачине руго гьелъ жанире.\n-Гьев кин къадаралде щваравали бицине бугищ гьениб?\n«Буго. Бидулаз къорги гъун гьев гIумруялдаса ватIа гьавураб куцалъ саламатаб бакI кквезе буго киноялъул ахиралда. Гьединго гьев гIахьаллъарал терроралъул актал ккарал бакIазул, гьев хIалтIулев вукIараб куцалъул бицине буго сюжеталда аслияб къагIидаялъ.\nГьабсагIаталда ниж хIалтIулел руго сценариялда тIад. ЦохIо Россиялдаса гуребги, къватIисел пачалихъаздаса актеразги гIахьаллъи гьабизе рес буго гьениб».\n-Жиндир хIакъалъулъ художествияб фильм бахъиялъе хас гьабун ГIадилгерей тIасавищиялъе гIилла кинаб ккараб?\n«Имам Шамиль. Ахульго» абураб фильм къватIибе бачIун хадуб, гIемерал заявкаби рукIана нижехъе рачIунел. ГIемерал халкъазе бокьун буго жидерго миллияв бахIарчилъун вахъарав чиясул хIакъалъулъ гьединаб кино бахъизе. ХIатта жидерго чиясда цIар чIвалеб букIана Чачаназул, Ингушетиялъул гIадамазги. Амма нижеца тIаса вищана ГIадилгерей. Гьелъие гьев мустахIикъав вукIун».\nПрочитано 213 раз\tПоследнее изменение Вторник, 18 августа 2020 16:33\nДругие материалы в этой категории: « Маскагун квердаххелал хIажалъила\tЛъаялъул къоги онлайн къагIидаялъищ? »