Гьоорисезул сиялги, гIадамалги, гIадаталги… » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГьал къоязда республикаялда ккарал лъугьа-бахъиназда гъорлъ нужее бицине гIадаб хабар батулеб гьечIо. Гьединлъидал бицинчIого толеб буго. Дица нужее бицина араб шамат къоялъ дунго сапаралъ къватIиве ккеялъул.\nКъватIив улкабазде гуревха, тахшагьар тун къватIиве, тIадмагIарухъе. Цевехун чанго нухалдаго гIадин, гьаб нухалдаги дун магIарухъе сапаралъ цадахъ вачана Гьочоса Давудов МухIамадица.\nХасало нижер цадахъаб сапар букIана Къарахъе, гьелъул рахъалъ дица бицун букIана нужее казияталдаса. Гьаб нухалда сапар бухьана некIсиял сияздалъун, къадал устарзабаздалъун, тIарикъаталъул шайихзабаздалъун, гIасрабаца гьоркьоб къотIичIого магIаруллъиялъул гIадат-гIамалги, ретIел-хьитги, чухъа-рачелги, ханжар-тIамурги, кинабго нилъ ратIа рахъизе лъалел гIаламатал цIунараб Шамил районалъул, КъахIиб мухъалъул Гьоор росулъе. Гьаб макъала хъвазе дида ракIалда букIинчIо сапаралъ унаго, гьабсагIаталдаги жо ккелин кколаро бихьа-рагIаралъул мухIканго бицун. Амма гIажаибаб, цойги Дагъистаналда гьечIеб гIадаб росу буго Гьоор.\nРосу бакьулъ нижеда дандчIвай гьабуна нижер цонигиязда лъаларел чагIаца. Сапаралъ цадахъ йикIарай Хатимат МухIамадовалъ мугIалим Раисат гьикъана, Давудовас росдал бегавул гьикъана, дун вукIана ахIичIеб берталъа лъутарав ГIалихIажи гIадин, щибизе ва лъихъе унев лъачIониги гьезда хаду-хадув вилълъунев.\nГьеле гьев ахIичIеб берталъа лъутарав ГIалихIажил ва гьев кьурдизе ахIарав ГIабдулжалилил бицина дица нужее цо дагьаб мехалъ гьанир гьоориселгун гьалбалги тун.\n-Диплом щолу багIа ди даб къоялъ, – ин байбихьана бицине цо нухалъ жиндирго хIакъалъулъ мунагьал чураяв дир гьудул, Рилъаса ГIабдулжалилица. Хадуб горсвериялда жиндир «багIа» бичIчIуларелги гIолохъаби рихьидал, болмацIалде вачIана.\n- Чвантиниб цо капек букIинчIо диплом чуризе. Ругел кепказухъ шишаги, закускаги босун ана ралъдал рагIалде. ГIечIо нижее гьекъараб жо, тIокIаб кепек гIарацги букIинчIо. РачIунел рукIана Авар театралдехун сверун, буго бачунеб зурма-къалиги, кьурдулеб гIаламги, лъилалиго бертин кIиабилеб тIалаялда.\n- Гьале нилъер бакI, – ин абуна дица бертадехун бетIерги хьвагIун. Инеги ун кIалтIа ватарав чиясда гьикъана лъил бертин гьабилан. Щивалиго совминалда хIалтIулев чиновникасул васасул бертинила. ЦIар лъазабуна бахIарасул, вачIун ахIана ракъуца холел студенталги цадахъ, ккуна цо бищунго квен гьарзаяб стол ва гIодор чIана. Цо бокIнилъа сверун къапилагун чIегIераб ишляпагун МухIамад Хачилаев ваккана ва цо чехь бугев чиясда къвалал рана. Цойги рахъалъан Фазу ГIалиева гвангъана, гьелда къочарулел ва гьей къочулел къапилаби рукIана сверухъ. Кванана, гьекъана, цо заманалдасан лъикI цIа-кан бахарав дир хиял лъун букIана цо кьурди гьабизе. Валагьана гьудулзабахъ, щугоясда жанив къватIиве кин лъутилев, гьенив кин чIелев лъаларого битIахъе помидор гIадин багIарлъун вугоан гIаракъи гьекъоларев дир гьудул ГIалихIажи. Ишараби гьарулел рукIана къватIир рахъаян. Гьеле гьеб мехалда бачIана дир гъоркьгоги кьерхараб ботIролъе цо рекIкIаб пикру. ТIадеги вахъун цIан витIун вилълъана тамадаясда аскIове, гьарана микрофон:\n- Бакъан чIезабе!!! – ян ахIана дица бугеб рухIалъ. Киданиги ракIалдецин ккун букIинчIо гьедин бакъан чIелилан. ЧIана бакъан, азарго чи вугеб бакIалда лъугьана сихIкъотIи, кIиазарго бер букIана дихъ балагьун, дун хIинкъана, дагьавго вигьарав гIадин лъугьана, цо талихI ккана тохлъукьего бачIараб поездалъул маххул гьакибурдузул два-дваргъи баккун. Кин бугониги, хIукму ккана баркизе бахIарасда, цевеги вахъун вугелъул. Лъалелги лъаларелги гIантал щинал жал рицунел рукIана ахIунго ахIун, бахIарав СагIид дир гьудул вугин, тамадаяс диде къулун СултIан бугин цIарин абуна.\n«Султан нормальный пацан» - абун гIорхъолъа ун пасихIаб нотаялда лъугIана дир тост. Дида бичIчIана гьедин цIуяб хIалалъ лъугIизе бегьулареблъи. «А теперь - внимание!!! Объявляется танец Алигаджи Алиева и Фазу Алиевой!!!» - абун ахIана дица бугеб рухIалъ. Данделъиялда хъатчIвай ва гьещтIолел гIадамалгун бакъан баккана. Вихьана гIадамалги мерхьун, лъутун унев ГIалихIажи. ХIукму ккана векерун кквезе ва бакьулъе тункизе Фазуда данде. Фазу цо кьердаса гIаламги бахъинабун ячIуней йикIана. ГIалихIажи ворчIана гIаламги мерхьун къватIиве, гьесда хадув вортулев дица нухда ватарав лъикI мехтарав Руслан ана валагьизавун кьурдизе. Руслан гIинда нахъа цояб зарги ккун, цоябги кверги гIебеде битIун воржине къачIарав гIадин унев вукIана Фазуда тIаде. Цо заманалда хIатIида рукIарал тапочкабиги рахъун, реххун Фазуги тун, битIахъе, хIатал рихьулареб хIалалъ терххезе лъугьана. Фазу махщалида цо свериги бахъун, санагIат гьечIев гьоболасде мугъги реххун жиндир рукIние ана.\n-БагIараб кеп берталъ» - ин лъугIизабуна ГIабдужалилица хабар.\nБерталъа лъутун арав ГIалихIажил бакIалде дунго ккараб гIадаб асар букIана гьоорисезул къватI чIван унев Давудовасда хадув вачIунаго дир. Циндаго ккана цо гIемер магIарул кочIолъ ахIараб билил рагъиялда жанире. Гьенисаги жаниб цIа бакулеб гъансито, цагъур, къеда некIсиял тIагIелал, гъуд-гIучI, ретIел-партал, чухъа-рачел ва цогидабги арал гIасрабазул гIаламатал ругеб минаялъуре рачана ниж гьоорисез.\nГьенир мокърукь ругел чIалабаца, бусада бугеб туртица, нус-нус сонаца цIунараб миллияб ретIел ретIарал руччабаца ва бихьиназ цебесеб заманалде, арал гIасрабазде рачараб гIадаб асар лъугьана.\nРукъ букIана къайи-свери ва жаниб бугеб жоялъухъ балагьун доб заманалда ресалда вугев, бечедав чиясул букIараб. Хадур щварал баяназ ва лъай-хъваялъ мухIкан гьабуна жакъасев ирсилавги умумуздаса нахъе ккун гьечIевлъи. Гьев ватана Шамил районалъул финансазул управлениялъул нухмалъулев Муслим, бицунеб ва гьабулелъухъ балагьун магIна бугев, хьвадизе лъалев чи вугоан. Нижеца рукъалъул къайи-цIаялъулгун лъай – хъван гьабун бахъиналде гIедерал магIарул руччабаца рагъида тепсиги тIибитIун, кванде ахIана хехго.\nДун вукIана хиялалъ, гIемер Гьоорире хьвадулеб гIаламги бихьанин интернеталда хъваралъухъ балагьун, рачIанщиназе гьан белъун, чIагIа тIун бакIлъиларищ азие гьаб хIурматин. Гьаб бакIала гьориселги тун цойги мисал бачина дица нужее.\n«ХъахIаб росулъа МахIмудица 100 сон тIубана, 110 тIубана, 120 тIубанаян щибаб гургинаб тарих бачIанщинахъе тIубараб Дагъистаналъул гьекъолдухъаби доре рачIун, колхозалъул куйдул хъвзе ккун, кигIан босаниги гьекъолеб жо гIолареб мехалда, цо ццин бахъарав ХъахIабросдал бегавулас абун бугила: «Я вац, гьав къайибухIад Анасил МахIутI гьанив ХъахIаб росулъ гьавичIого, ИщтIибурив яги ЦIатIанихъ гьавизе рес букIинчIищ?» - илан.\nГьезухъего ккечIони гьоорисезулгун сиязул къисматги абурал пикрабалъ дун вукIаго, тепсиялде кьолеб жо къотIулеб букIинчIо. ШагIирас абухъе, «бежулел, белъунел махIал рахъана ва нахъа рокъоса шиша бачIана».\nШиша бачIинчIо, гьеб бачIани, гьел гьоорисел рукIунароан, чIорогоги течIо, чIорого таниги рукIунароан гьел гьоорисел. БачIана анкьумумуца гьабулеб букIараб къагIидаян цо багIарккараб кьералъул лъамалъи. «ЧIагIа» бугила гьалда цIар абун тIуна цIорол истакабахъе. Гьеб тIолеб, кьолеб къагIидаги букIана бихьинаца умумуздасаго батараб хIалалъ гьабулеб. ТIолев чияс тIоцебесеб лълъар рагIи абулев чиясухъе бегьарабго, гьес квералда тIад квер лъуна досда данде буссинабун. Дос бетIер хьвагIана ва тIадбуссунги босун жинцаго лълъар борхана. Гьеб рагIула гьекъолеб жоялъулъ хIинкъизе жо гьечIин абураб ишара. Хадуб лълъар гор сверун биччала ва лъарас лъараб бицуна.\nНекIсияб минаялъуб гьабураб хIурматалъе къо-лъикIги гьабун, ниж къватIире лъугьаралго, росу бакьулъ бакараб кор, барсулеб чIер, рицунел, рикIкIунел, ахIулел кучIдулгун руччаби, гьарулел гьара-рахьиял, тIаде рачIунел бихьинал, зурмил къва-къвай, къолол сас, хIикматаб асар лъугьана нахъойги сверухълъиялда.\nЦо гьайбатай гIаданалъ аргъан хъван, гъар-гъар базабулеб некIсияб кечI ахIана, битIун кочIолги, кьурдулги кор боркьарабго цо нусилъе гIагарарав херав вачIун гьара-рахьиял гьаруна. Амма гьаниб дида цо жо халлъана, руччабазул ретIа-къай ва гьабулеб «Каш» кьурди гьидерил букIана, гьезул ратIлил формагун кьурди гIаммаб бугебищ гьеб, ялъуни гьеб берцинго букIунин тIаса бищарабищали лъаларо. ЦохIого халкълъидал, батIалъи батиларин тана дицани.\nХадуб бахъана зурмил къва-къвай ва къолол сас, кIудияв ана кьурдизе, руччабазул горалъ сверун ккуна гьев, данделъиялда гIахьаллъанщиназ чIвалеб букIана хъат. Гьеблъиялда чIер барсулелъуб сухIмат-кечIги лъугIизабун руччабиги, магьалги, гIарцул къадирабалъ къерщелаго РГВКялъул журналист Хатима МухIамадоваги ана гьабихъе гIатI ххине. «ГIатI ххине гьабихъе гьанже ал риччай…» ян, Расулил мухъал ясал-мусудузда хадурги реххун, ниж ана Гьоорисезул машгьурал некIсиял сиял, басрияб, чIунтараб росу ва хабалал рихьизе.\nБер биххулеб борхалъиялда эхетун ругоан гьоркьохъел гIасрабазул тIогьиллъарал къадазул сиял, чIунтарал минабазул къадал ва ахада\nхабалазул агьлу. Гьеб сихIкъотIиялда жанир ганчIида гIодол чIчIарабго чанги пикру-хиял сверула гIаданиб, гIемераб жоялъул пикру гьабизе тIамула. ЧIунтарал минабазул нуцIихъа къватIире араб гIасруялъул гIадмал лъугьун рачIине ругеб гIадаб цо хIинкъи лъалареб, хIикмалъи лъалареб, гIажаибаб асаралъ асир гьарула гьенир. Чан гIакъилаб калам, чан гIужилаб рагIи, чан чанкIкIараб гьими, чан ракI гъанцIизабулеб гIоди, чан батIияб гьумер, сурат, сипат, инсан вихьун ватилев гьал къадазда?\nЩаялиго кидаялиго, кибалиго рагIараб цо магIарул росдаде гьабураб кечI ракIалде бачIана:\nГьанир рукIун руго, ракIал гIатIидал\nКIалдиб мацI пасихIал, сахал гIадамал.\nГулла алхунарел, хер регьаларел\nХвалчаби халатал, чодул рекIарал…\nГьанирги рукIун ратиларищха гьел, жакъа росдал ахада ругел хабалалъ хурдул хьвагIолел ругониги.\nГьел пикрабазда некIсияб Гьоор росдал къадазе ва ганчIазе къо-лъикIги гьабун ахаде щварав дун: «ПЯТНАДЦАТЬ : ДВЕНАДЦАТЬ» - ин гIурус мацIалда ахIтIолев чиясги, росу бакьулъ торгIо хIалел лъималазги тIад вуссинавуна нилъер заманалде. Давудовасги росдал бегавуласги дун вачунев вукIана волейбол хIалеб бакIалде. Амма дир пикрабалъ волейбол букIинчIо, гьениб кинаб команда бергьаниги ургъелги букIинчIо, щал бергьаралалиги лъаларо. «Кутакалда лъикI хIана гьадаб чIегIераб гурде ретIарав вас», - ин гьезие рагIи рекъеялъе жоги бицун, ниж машинаялде рахана. Хадув лъугьун гьесул фамилия-цIар бицунев цо чи вукIана, Аллагь ва гьоорисел тIаса лъугьинел ратила, ракIалда чIечIо.\nГендерил къварилъухъ бугеб ашбазалда чай гьекъезе чIаралъур лъабго батIияв чияс гьикъана рачIун гIинде къулун: «Гьадай гIадан телевизоралда йикIуней Хатимат гурищ» - илан. КIигоясда уйин абуна, лъабабилесги тату хвезабурабго «Йигила дуе, гендерил ашбазалда йикIуней гIадан ятила дуе Хатимат», - ин валагьизавуна нахъе. «Уха, дагьалищ рукIинел релълъарал чагIи», - ян гъванщаги хъарсулаго ана генусев. Гьез дун суалал кьун имам ГъазимухIамадидаса ва ГьаракIуниса СагIидидаса «ватIа гьавуна». Суалал кьолел гIадамал гIемерлъун руго гьанже…\n» Къарахъе сапар: росаби, гIадамал, кучIдул


Эрменаз геноцидалъул гIайиб Россиялдаги чIвалеб буго\nЭрменазул Геноцидалъул Музеялда бугеб сурат: Аскариял - къурбаназул рукьбузда тIад. 1915 сон, Муш вилаят. Дунялалъул тIоцебесеб рагъда Кавказалъул фронт.\nТуркиялъулгун Россиялъул дагIба багъарун хадусала, цо-цо россиялъул политологаз ахIи-хIур багъаризабуна хасго 1915 соналда эрменазул кIудияб къадар чIваялъул проблемаялда бан.\nГьеб тарихияб хIужа геноцидлъун рикIкIунарел жавабчилъиялде цIазе ккола ян, ахIи балеб буго гIемерал политологаз ва политиказ. Амма жибго эрменазул жамгIияталъ гьаб нухалъ цIодорго гIинтIамулеб буго рехсараб ахIиялъухъ, гьеб политикияб хIайлъун рикIкIулаго. (ЦIале тIубанго)\nНижеца гара-чIвари гьабуна Лос-Анджелесалда бугеб Геополитикияб клубалъул вице-президент, эрменазул диаспораялъул хIаракатчи Эдуард Энфиаджянгун.\nЭдуард Энфиаджян: «ТIоцебего гьадин абила: 1921 соналдаса байбихьун Россиялъул тIалъиялъ жигараб къагIидаялъ Туркиялъул Республикагун цадахъ рекъон хIалтIулаан эрменазул суалалда бан. Эрмениялъул блокада гьабиялъул масъала Россиялъул Федерациялъулги Туркиялъулги къватIисеб политикаялъул аслияб приоритетлъун букIунаан кидаго.\nЭрменазул темаялда сверун хIаялда щайха ниж разиял гьечIелали гьикъани, дица абила, щай гурелъул гьеб суал хасго гьабсагIат борхинабун букIиналъул.\nМасала киназдаго лъала щибаб соналъул 24 апрелалдатIолго дунялалда эрменаз ракIалде щвезарулел руго 1915 соналъул геноцидалъул къурбанал. Эрменаз гIумру гьабулел улкабазда тIоритIула демонстрациялги митингалги. Москваялдайин абуни эрменазе кидаго гьукъараб букIана гьадинал митингал тIоритIизе.\nГIицIго анцIго чиясе гурони, тIокIал гIахьалчагIазе изну кьолароан тIадтараз митингалде рачIине. Гьале Туркиялъул вакиллъиялъул минаялда цеве вачIарав гьев анцIго чияс вуцIцIун чIезе кколаан игланалгун кодор.\nИгIланазда тIад ругел хъвай-хъвагIаязулги цензура гьабун букIана цебего. Мисалалъе босани Лос-Анджелесалда, ялъуни цогидал улкабазда гьадинал тадбиразде Туркиялъул Республикаялъ эрменазул геноцид къабул гьабунгутIиялда разилъи гьечIев нусазаргогIан чи вачIула. КIиабизеги, Россиялъул Федерацияги Эрменияги ккола Цадахъаб ХIинкъи ГьечIолъиялъул КъотIи-къаялъул ГIуцIиялъул мушавара-улкаби. Ай, партнерал. Амма гьадин бугониги Россиялъ Эрмениялда бан кьварараб экономикияб ва рагъулаб политика хIалтIизабулаан кидаго. Гьелъул хIасилалда Эрмениялъул халкъ мискинлъун буго.\nГьениб чIезабураб газил багьа Европаялда бищун кIудияб буго. Гьалеха, гьелдалъун бихьула эрмен халкъалде Россиялъул тIадтаразул бербалагьи.\nБегьулищха абизе эрменазул геноцидалъул суалалда хурхараб Россиялъул ракI бацIадаб бербелагьи буго ян? Бегьуларин дида ккола. Гьениб якъинго бихьула нижер темаялда хурхараб политикияб хIай. Ва ниж гьелда разиял гьечIо. Россиялъ эрменазул унго-унгояб тIалаб-агъаз гьабурабани, 1921 соналда Туркиялъулгун гьабураб Карсалъул къотIи-къаялъул денонсация гьабилаан.\nХасго Карсалъул къотIи-къаялъ ахирисеб тIанкI тIамуна геноцидалъул хIасилалда хадуб. Ай Эрмениялъул территория бикьун, цо бутIа Россиялъе, цогидаб бутIа Туркиялъе кьун букIана гьелдаса нахъе. Россиялъул Федерациялъе эрменазул масъала тIубазабизе бокьун батIани, гьеб бигьаго гьабизе бегьула, Карсалъул къотIи-къаялъул денонсация гьабун. Амма Россия гIедегIулеб гьечIо. ГIаксалда, 15-20 соналда жаниб данделъун, доб къотIи-къай халат бахъулеб буго кIиябго рахъалъ».\nЛео Бабаханялил тIехьалда хъван буго эрменазул гIемераб къадар чIваялъул гIайиб Россиялдаги бугин. Гьеб букIанин хасго сардар Воронцов-Дашковасул план. Щибха гьес багьанадуе босараб? Эдуард Энфиаджяница гьадин бицунеб буго.\nЭдуард Энфиаджян: «ГIусманияб империялда рукIинчIо эрменазул мактабал, гьукъун рукIана миллиял автономиял, культуриял рукIа, мацIазул рукIа, административиял рукIа. Россиялъул тIадтаразда гьеб лъалаан. Гьеб проблемаялъул цIех-рех гьабуна. ГIусманияб империялда ругел эрменазе кидаго бокьилаан жидерго автономия. Россиялъул политиказ хIукму гьабуна гьеб гьезул гъира жидерго пайдаялъе хIалтIизабизе.\nГьересиял рагIаби кьуна гьез эрменазе, нижеца нуж рорчIизарила, кумек гьабила, абулаго. Ва гIемерал эрменал гьелда божун, рахъана.\nТуркиялъул тарихчагIаз ва политологаз абулеб буго, эрменал рахъинчIебани турказги гьел чIвалароанилан. Амма букIанищ нижер рес рахъичIого сихI къотIун чIезе? БукIинчIо.\nЭрменал тIокIаб чара гьечIого рагъа-рачарана доб соналда. Россиялъги гьел гьуссинаруна, ассимиляциялъул хIинкъи багьанадуеги босун. Гьелъул хIасилалда Россиялъул империялъе кIудияб пайда щвана.\nГьелъ Туркиялъе гIурхъи тIамуна, регион сверун ккуна ахир-къад. Нужеда лъалеб батила, жиндирго тарихияб ватIаналда эрменазул гIицIго 15-20 проценталъ гIумру гьабулеб буго. Аслияб къагIидаялда эрменал ратула къватIисел улкабазда. Гьеб ккола геноцидалъулги Гурусазулгун-Турказул къотIи къаялъулги хIасил».\nТуркиялъул ралъдал рагIаллъиялда тIурун чIарал эрменал.1915 сон\nСУАЛ: Киналго эрменазул цокIалаб пикру бугищ нилъеца дандбалеб суалалда бан?\nЭдуард Энфиаджян: «БатIи-батIиял пикраби руго Россиялъул Федерациялда ругел эрменал мисалалъе божула Росссиялъ тарихияб ритIухълъи тIад чIезабизе букIиналда. Руго Россиялъул хIукуматалъул гIарцIул кумекалдалъун хIалтIулел эрменазул гIуцIаби, руго Туркиялъул кумекалдалъун хIалтIулелги. Ва щибаб гьединаб къукъаялъ гIарац кьолел улкабазул интересал цIунула».\nМоскваялдаса политолог Борис Тумановас абулеб буго эрменазул геноцидалъул суал Россиялъ борхизабулеб бугин эрменазул гуреб - хасго жиндирго политикияб пайдаялъе.\nБорис Туманов: «Дир хIисабалда гьеб буго я магIна, я гIакълу гьечIеб жигар. Амма жибго Эрмениялда ратила гьелдаса кутакалда рохатал гIадамал. Ва гьадинал гIадамаз Россиялъе нахъеги какал разе бегьулин, дида ккола. Амма хIакъикъат гьадинаб буго.\nЭрмениялда бугеб Россиялъул бербалагьи дида якъинго бихьула Гъарабахалъул тIубазабичIеб масъалаялда балагьулаго. Кремль цIакъ разияб буго гьадинаб бихха-хочараб ва хIалуцараб ахIвал-хIалалда. Гьелъ паракъатго Азербайжаналъе бичулеб буго цIияб ярагъ. ГIалиевас кIудияб чIухIигун абулеб буго Азербайжаналъул рагъулаб бюджет Эрмениялъул тIубараб бюджеталдаса чанги нухалъ цIикIкIараб бугин.\nГIурхъида ругел щинал тунка-гIуссиялги, Туркиялъ рагъулаб кумек гьабиялда Азербайжаналъ лъолеб хьулги - гьеб кинабго Москваялъ къабул гьабулеб букIана олимпияб паракъаткун. Сан гьабичIого толаан гьадинаб хIужа. Россиялъ Эрмения рикIкIула гIицIго стратегикияб бакIлъун.\nГюмриялда бугеб рагъулаб гарнизонолъе гурони, тIокIаб кIвар кьолеб гьечIо Кремлалъ гьеб республикаялъе. Гьединлъидал, Россиялъул депутатаз Эрмениялъул суалалда сверун гьадинаб хIай байбихьараб мехалъ, дир ракI буссинабун буго. Россиялъ эрменазул тIалаб-агъаз гьабиялъул бицине бакI гьечIо. Гьеб ккола Туркиялда тункизе Россиялъ хIалтIизабулеб рес».\nЭрмениялда ракIалде щвезаруна 1915 соналъул къурбанал\nГIурус аскарияс тIубараб хъизам чIвана Армениялда\nГюмриялда гьабураб такъсиралъул цадахъаб цIех-рехх тIобитIизе буго Россиялъги Армениялъги\nАрмениялда гIурус дезерирасе диван гьабизе байбихьана


Къапараб хасияталъул гьидалъей\nАраб гIасруялъул лъабкъоабилел соназда Советский (Шамил) районалъул росабалъ ХIамидова Мариянил цIар цIакъ машгьураб букIана. Щиб росулъе щваниги, КПССалъул райкомалъул кIиабилей секретарьлъун хIалтIулей йикIарай Мариянида жамагIатаз дандчIвай гьабулаан разиго. ХIамидовалъул гIадат букIинчIо, хIакимзабазда аскIое ун, халкъалъул хIал-хIукму цIехолеб. Гьей унаан годекIание, ай жамагIаталъухъе ва цIехолаан гIолел-гIоларел рахъал. Халкъалъе кьураб рагIиги заманалда тIубазабулаан. Гьелъин абулебги букIараб, Мариянил рагIи къеда чIвараб магI бугин абун. Мариянил хIакъалъулъ бицунаго, ракIалде щола Н. Некрасовасул «Мороз, Красный нос» поэмаялъул бахIарчIужуялъул хIакъалъулъ хъварал шагIирасул гьал рагIаби: «ТIурун унеб барти чIезабулей, цIа гьелегьараб рокъое хIинкъичIого кIанцIулей», - ан. ХIакъикъаталдаги гьединай гIадан ккола ГIурадаса ХIамидова Мариян. КватIичIого гьелъул гIумруялъул 85 сон тIубаялъул юбилей кIодо гьабизе бугеблъиги хIисабалде босун, бокьун буго гьелъул хIакъалъулъ бицине.\nЦеехъан йикIана, кие кканиги\nЛъабго сон барай гIадан йикIана гьей, эмен тушманасдаса ватIан цIунизе рагъде араб мехалда. Гьев рагъул майданалда абадиялъго хутIана ва бесдаллъана лъимал, къороллъана лъади. Амма, кин-щиб гьабунги, ХирапатIиматица лъабайго ясалда я чадикълъи, я ратIликълъи бихьизе биччачIо.\nМариян цIализе лъикIай йикIана ва гьелъул сурат кидаго букIунаан ХIурматалъул хъорщода. Лъимал гIезаризе ХирапатIиматие бугеб захIмалъи бихьун, росдал школалъул директор Нурасул ХIажихIмад вачIана гьезул кIудада ХIажихIмадихъе ва ретIелги квенги кьолеб, ГIарани ясазул школа-интернаталде Мариян цIализе йитIизе кколин абуна. Мугъзада чемоданги бан, эбелгун цадахъ, анкьабилеб классалде яхъарай Мариян ана ГIарани школа-интернаталде. Гьенийги гьей йикIана тIокIлъиялда цIалулезул цебесеб кьерда. Гьениб тIатана гьелъулъ сундулъго цеехъанлъи гьабизе бокьулеб хасиятги. Гьебги бихьун, цIалдохъабаз гьей йищана интернаталъул хозкомалъул председательлъун.\nТIокIлъиялда школа лъугIарай Мариян, пединституталъул физикаялъулгун математикияб факультеталде цIализе лъугьана. Наккдалъ бахчун варани тIубаларин абухъе, гьенибги тIатана гIолилалъул цеехъанлъи гьабизе бугеб гьунар. КIиабилеб курсалда цIалулей Мариян йищана институталъул комсомолазул организациялъул секретарьлъун. ГIолилазда гьоркьоб гьелъ гьабураб лъикIаб хIалтIуе республикаялъул комсомолалъул обкомалъ тIадегIанаб къимат кьуна. Амма бищунго цIакъ Мариян йохараб жолъун букIана партиялъул мухъилъе йоси. Пединститут лъугIидал, Мариян ячIана гIагараб росдал школалде математикаялъул ва физикаялъул учительлъун хIалтIизе. ГIолохъанай учительницаялъул гъваридаб лъайги, гIуцIарухъанлъиялъе бугеб гьунарги, лъималазде бугеб кьварараб тIалабги бихьун, гьей тIамуна школалъул парторганизациялъул секретарьлъун.\nГьеб заман ракIалде щвезабулаго, ХIамидовалъ абуна: «Учителасул хIалтIи дие цIакъ бокьулаан. Радал райкомалде хIалтIуде унеб мехалъги дир ботIролъ букIунаан школалде хIалтIуде уней йигин абураб пикру», - ян.\nМарияница школалда парторганизациялъул хIалтIи гIуцIун бугеб куцалдаса разилъун, дол соназда райкомпартиялъул тIоцевесев секретарьлъун хIалтIулев вукIарав ТIидиса ХIайбуласул МухIамадица 1966 соналда гьей ячана Советск РК КПССалде хIалтIизе. ТIадги къана, дол соназда бищунго захIматаблъун рикIкIунеб букIараб, халкъалда гьоркьоб бичIчIикьеялъулаб хIалтIи гIуцIулеб отделалъул секретарасул хъулухъ. Гьелъул бажариги халкъалда гьоркьоб бугеб къадруги бихьун, 1971 соналда тIамуна РК КПССалъул кIиабилей секретарьлъун. Гьеб букIана унго-унголъунги захIматаб ва лъугIи гьечIеб хIалтIи. Марияница абуна:\n«Революция дица гьениб гьабичIо, амма рукь гурун хIалтIана», - ян.\nКIиабилей секретаралъ жаваб кьезе кколареб хIалтIи районалда къанагIатги букIунароан: гIаммал магIишатазул хIалтIи, чIвай- хъвей ккаразда гьоркьое лъугьин, риххарал хъизамал рекъезари… Мариянихъ гIадамал гIенеккулел рукIин бихьун, райкомалъ гьей йитIулаан, цоги хIалтIухъабазухъа бажаруларел, захIматал масъалаби тIуразе. Гьелъие нугIлъи гьабулеб цо мисалги бачинин. Нахъе ккараб кIиго росдал колхоз цолъизабулеб букIана. ЦIияб колхозалъул председатель жидер вукIине кколин абун, жамагIатазда гьоркьоб дагIба ккана. Председательлъун тезе цояб росулъа чиги вачун, бетIерлъуда Мариянгун рачIарал райкомалъул хIакимзабаз кIиабилеб росулъ жамагIаталъул данделъи тIобитIулеб букIана. Председатель жидер вукIине кколин абун, гьеб росдал жамагIат тIирун чIана. Колхозалъе нухмалъи гьабун бажарулев чи нужер гьечIин абун чIана райкомалъул хIакимзабиги.\nДагIба-рагIиялда данделъи букIаго, цо гIаданалъ мугъалда ваччун вачIана гIемерал соназ районалъул росдал магIишаталъул управлениялда зоотехниклъул хIалтIарав чи ва дванкан клубалъул сценаялде рехизе гьевги виччан, абуна:\n«Ма, нужее председатель», - ан. Мариянихъа бажарана кIиго росдада гьоркьоб рагъ- кьал ккезе хIинкъараб ахIвал-хIал роцIинабун ва кIиябго жамагIат разияв председатель валагьун.\nМариянил букIана берцинаб, талихIаб хъизан. Гьелъул рос ХIамидил МухIамад вукIана «кинабго рахъалъ нусабго процент тIубаравин» гьидерица абулев чи. Урма росдада аскIоре щолеб бакIалда, машинаялъ авария гьабун, къадаралде щвана мунагьал чураяв. Доб мехалда Мариян йикIана гIолохъанай гIадан. ГIарзаги кьун, хъулухъалдаса нахъе иналъе ккараб гIиллаялъул бицунаго, гьелъ абуна:\n«ВачIуневги уневги бадивеги валагьун, рос хварай дихъа ХIебда хIалтIун бажаричIо», - ян.\nРакIалъ ахIаралде тIад юссана\n1977 соналда Мариян тIад юссана учителасул хIалтIуде. Лъабкъого соналъ гьабуна учительлъи, гьелдаса 48 соналъ ГIурада росдал школалда. Жакъаги, жинцаго абухъе, «хIалкъан рокъой чIечIого, школалда хIалтIулей йиго». Гьей ккола тарбия кьеялъул рахъалъ директорасул заместитель.\nХIамидовалъул хIалтIуе къимат кьолаго, Шамил районалъул лъай кьеялъул начальник Ибрагьим ХIажиевас абуна: «Мариян ккола лъикIаб лъаялъул, кIудияб хIалтIул хIалбихьиялъул, творче- скияб къагIидаялда хIалтIулей учитель. Гьелъул хIалбихьи лъикI лъала районалъул математикаялъул учительзабазда ва гьел гъираялда уна гьелъул дарсазде. Гьелъул цониги дарс букIунаро цогидалда релълъа- раб, гьел рукIуна унго-унголъунги цIалдохъабазе рокьулел. Гьелъги батила, Мариянил букIунаро цIалуда хадуб гъолареб лъимер, цIалдохъабазул лъаялъул даражаги 50-55 процен- талдаса гIодобе кколаро», - ян.\nЖакъа пачалихъалда лъугьун бугеб ахIвал-хIалалъул, халкъияб лъай кьеялда ругел масъалабазул ва учителасул хIалтIул гьечIеб къадруялъул хIакъалъулъ бицунаго, Марияница абуна: «Лъай бугел чагIи хIукуматалъе къваригIун гьечIо. Гьеб мурадалда ургъараб буго ЕГЭги. Киназдаго лъана ЕГЭ халкъияб лъаялъе бухъараб хоб букIин, пайда щиб…\nХIакимзабаздаги цIакъ лъикI лъала 15-20 азарго гъурщихъ учителас гIетI тIун лъималазе лъайги тарбияги кьолареблъи», - ян.\nХIамидовалъул хIалтIуе хIукуматалъ тIадегIанаб къиматги кьуна. Гьелъие кьуна «ХIурматалъул гIаламат» орден, СССРалъул Верховный Советалъул президиумалъул ХIурматалъул грамота, Россиялъул Лъай кьеялъул министерствоялъул ХIурматалъул грамота, РФялъул Лъай кьеялъул министерствоя- лъул просвещениялъул хIурматияй хIалтIухъан абураб цIар, районалъул бетIерасул ХIурматалъул грамота.\nАхирал соназда гьей диналде цIакъго машгъуллъунги йиго. Борхана хIеж, цIалула Къуръан ва мадугьалихъ ругел лъималазда гьеб цIализеги малъула.\n«ХIакъикъаталъул» киналго хIалтIухъабазул рахъалдасан баркула Мариянида тIаде щолеб байрам, ай учителасул къо, ва гьединго гIумруялъул 85 сон тIубалеб букIиналъул юбилей. Гьарула щулияб сахлъи, халатаб гIумру, талихI ва рохел.\nДругие материалы в этой категории: « ХIамзат ГъазимухIамадов: «Дица лъугIизабураб бищун кIудияб академия ккола инсухъа росарал дарсал»\tХIикматаб гьунарги хIалхьи гьечIеб хъулухъги насиблъун батана дуе »\n21:04, 16 мая 2022, 214


СПОРТАЛЪЕ БАХЪАРАБ ХВАЛЧЕН. - 12 Августа 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nСуббота, 17.11.2018, 12:43 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2017 » Август » 12 » СПОРТАЛЪЕ БАХЪАРАБ ХВАЛЧЕН.\nДагъистан Республикаялъул физическияб культураялъул мустах1икъав х1алт1ухъан, республикаялдаго ц1ар раг1арав волейболист ва тренер Ах1мадов Мух1амад (Хвалчен) лъаларев чи муг1рузул улкаялдаго ватиларо. 1966 соналъ Г1арани школа-интернатги лъуг1ун Буйнакскиялъул Аварпедучилищеялда ц1ализе лъугьиналдасан байбихьана Ах1мадовасул спортивияб г1умру. Бокьараб тайпаялда спортсменасул цебет1ей г1емериселъ бараб бук1уна тренерасда.\nМух1амадие бит1 ккана гьеб рахъалъ. Педучилищеялда ц1алулел соназго гьесде к1вар буссинабуна Дагъистаналъул педагогикияб институталъул физическияб тарбия кьеялъул факультеталъул к1удияв преподаватель Къадилмух1амадов Мух1амад Шахшаевичас. Живго Мух1амадил волейболалде бугеб рокьиялъги, гьесул махщел камил гьабизе Мух1амад Шахшаевичас бахъараб х1аракаталъул х1асилалъги къокъабго заманалда Ах1мадов цин педучилищеялъул, хадубго пединституталъул ва Дагъистаналъул т1аса бищараб командаялъул членлъун вахъана. Пединституталда ц1алулел 1974-78 соназ гьев х1алев вук1араб институталъул командаялъ бергьенлъи босана РСФСРалъул лъай кьеялъул министерствалъ т1орит1арал къецазда. Гьел сонал рук1ана спортсмен х1исабалда Мух1амад ц1уварал, волейболалъул т1адег1анав махщалилавлъун гьев\nлъугьунел сонал. Гьеб заманалда Ах1мадовасе лъабго нухалъ кьуна «Россиялъул педвузазда гьоркьов бищунго лъик1ав нападающий» абураб ц1ар. Чанго нухалъ рик1к1ана турниразул бищунго лъик1 х1алевлъун (игрок). 1982-83 соназ гьев х1ана Россиялъул «Урожай» обществалъул т1аса бищараб командаялда.\nПединститут лъуг1ун хадуб Мух1амад х1алт1изе вач1ана районалде, ва гьале к1икъогоялдаса ц1ик1к1ун соназ лъималазе тарбиягун лъай кьеялда цадахъго ц1унулеб буго гьес районалъул спортивияб къадруги. Т1адег1анаб категориялъул учитель гуревги Мух1амад ккола лъик1ав тренерги. Лъималазда гъорлъ восун, рак1 бащадав гьудул- гьалмагъ, т1алаб ц1ик1к1арав эмен, к1удияв вац г1адин вихьула гьев ц1алдохъабазда гъорлъ школалда. Анлъго соналъ х1алт1ана Ах1мадов Хунзахъ спортшколалъул директорлъун, цадахъго гьабуна тренерлъиги. Гьес ругьун гьабураб Дагъистаналъул г1олилазул т1аса бищараб командаялъ г1ахьаллъи гьабуна Россиялъулго роцада\nт1орит1улел къецазда ва чанц1улго бахъана гьезул призерлъунги.\nГ1емерал руго Мух1амадил ц1алдохъаби, гьесул нухдасан арал волейболистал. Гьезул г1емерисел ц1алана Дагъистаналъул педагогикияб институталъул физкультурнияб факультеталда. Жалгоги тренераллъунги рахъун, республикаялъул ВУЗазда ва цогидалги бак1азда х1алт1улел руго гьанже гьел. Босани, X1айдарбегов Мух1амад ккола ДГУялъул командаялъул тренер. Мух1амадсадикъов Мух1амадица ругьун гьарула рук1инесел тохтурзаби. Гьев ккола ДМАялъул т1аса бищараб командаялъул тренер. Дагъистаналъул волейболалда ч1ух1ун ц1арал рехсезе бегьула Мух1амадил лъадари щварал Г1ободаса вацал Мах1ач ва Шамил Мух1амадовазул. Гьел ккола 1993 соналъ т1обит1араб пляжалъул волейболалъул рахъалъ Россиялъул «Спартак» обществалъул чемпионал. Киназдаго лъала районалъул т1аса бищараб командаялъул вук1арав пассал кьолев Адиев Х1ажимурад. «Каскад - Дагъистан» командаялда х1арал Шамил Мух1амадов, Шамил Сайгидов, Мух1амад Х1асанов, Мух1амад Хважаев, Ислам Гъазиев, Шамил Х1усейнов, Къебед Г1абдулманапов, Ах1мад Мух1амадов, Мух1амадг1арип Г1абдулмуслимов ва цогидалги волейболалъул ц1ар бугел спортсменал.\n2002-03 соназ Ах1мадов х1алт1ана Дагъистаналъул педагогикияб университеталъул физическияб тарбия кьеялъул факультеталъул к1удияв преподавательлъун. Гьелдаго цадахъ бачана Дагъистаналъул т1аса бищараб командаялъул тренерасул ишги. Мух1амад шагьаралде вахъиналъе г1иллалъунги, гьеб заманалда ясал Анжеликаги Пат1иматги педуниверситеталда ц1алулел рук1ин ккана.\nРайоналде т1ад вусаралдаса Мух1амад х1алт1улев вуго Г1арани рагъулабгун спортивияб лицеялъул физкультураялъул учительлъун. Радал саг1ат микьгоялдаса, къаси анлъго т1убан хадубги гьев вихьизе бегьула спортивияб формаялда гъорлъ. Жиндирго хасаб программаялда рекъон, ц1алдохъабазе интерес кколедухъ бачуна дарс. Т1орит1ула классазда гьоркьор бат1и-бат1иял тайпабазул къецал, ихдалил ва хасалихълъиялъул спартакиадаби. Гьесул ц1алдохъабаз х1аракатаб гlaхьаллъи гьабулa районалъул школльималазда гьоркьор т1орит1улел киналго къецазда.\nРеспубликаялъул цониги маг1арул район батиларо Мух1амад щвеч1еб. Дагьистаналда Ах1мадов лъала «Хвалчен» абураб ц1аралда. 1970 соназ Г1ахьвахъ районалда Совет Союзалъул Бах1арчи Мух1амад Загьид Г1абдулманапов рак1алде щвеялъул турниралда г1ахьаллъизе вач1арав Мух1амадил х1ай бихьарав Klapaт1аса Пахрудинов Г1умарица лъураб «хвалчен» абураб т1ок1- ц1ар г1умруялъго щулалъана гьесда хадуб. Гьелдаса нахъе киса-кибего т1ибит1ун ана хвалчен Мух1амад абураб ц1ар. Мух1амадие жиндиегоги рек lee г1ола гьеб.\nИсана Мух1амадица т1убана 65 сон. Рарал соназ борцунаро инсанасул г1акълуги махщелги гьунарги. Ах1мадовас ц1акъ к1удияб лъалк1 тана спорталда. Районалдаги республикаялдаги к1удияб адаб х1урмат гьабула гьесулги. Республикаялъул к1варалъул ункъго турнир т1обит1ана хвалчен Мух1амадил ц1аралда гьесул 45-50-55-60 сонилал юбилеязул х1урматалда. 50 сон т1убаялъул юбилеялъулаб турниралда районалъ гьесие сайигъат гьабуна «Жигули» автомашина. Ах1мадов ккола т1адег1анаб\nкатегориялъул учитель ва тренер, СССРалъул ва РСФСРалъул лъай кьеялъул\nотличник, Дагъистан республикаялъул физическияб культураялъул ва спорталъул мустах1икъав х1алт1ухъан.\nЛъик1ав учитель, спортсмен ва тренер гуревги Мух1амад ккола мисалияв эменги. Пенсиялда йигей хъизан Сулайсатгун цадахъ Мух1амадица тарбия лъайги кьун г1умруялде рахъинаруна к1иго яс. Гьанже гьелги рос-рукъалде руссарал, жиде-жидер махщалида рекъараб х1алт1уда руго.\nСпорталъе г1оло бахъараб гьесул хвалчен бакълъун кенч1ола хунздерил т1алъиялда. Ах1мадов г1ахьаллъула ветераназда гьоркьор т1орит1улел киналго турниразда, цо къо алхинч1ого гьабула зарядка. Лъеда ц1ер ч1вазег1ан чвердола х1орихъ. Буго гьесул лъик1аб гьудул-гьалмагълъиги. Дагъистаналъул бет1ер Г1абдулат1ипов Рамазанилгун институталда ц1алулел соназго ккараб гьоркьоблъи къойидаса къойиде щулалъулеб буго. Россиялъул Бах1арчи Мух1амад Т1олбоев Дагъистаналда вук1ун Мух1амадгун дандч1вачloгo ч1оларо. Республикаялъул лъай кьеялъул министр Шагьг1абас Шагьг1абасовасулгунги цебегосеб гьудуллъи буго Мух1амадил.\nК1иабилеб сон буго Ах1мадов республикаялъул муг1рузул районазул волейболалъул федерациялъул президентлъун вищаралдаса. Гьеб жавабчилъиги т1аде ккедал х1алт1улъ т1ерхьун вугилан абула гьес. Амма Мух1амад к1вах1-свак лъалев чи гуро. Хадубккунги г1умруялда жеги ц1и-ц1иял анищалгун, гьабизе-тезеялъе планалгун к1одо гьабуна гьес жиндирго 65 сонилаб юбилей. Хъизамалъулаб сверут1а гуребги районалъул роцадаго, ах1ун сверухъ ругел районаздаса гьалбалгун к1удияб спорталъул байрам х1исабалда к1одо гьабизе бугила гьесул юбилей, т1обит1ун турниргунан бицана спортшколалъул тренер Малачиев Шамилица. Гьедин, Ах1мадов Мух1амадил 65 сонил юбилеялъулаб турнир т1обит1изе буго 12 августалъ гьесул г1агараб К1ахъ росулъ, бат1и-бат1иял районазул командабиги г1ахьаллъун ветераназда гьоркьоб. Гьайгьай хундерил командаялда г1ахьаллъила Хвалченги.


Берзул канлъиялъул камилай тохтур\nГIажаибго берцинаб, гIурччинлъиялъ жаниблъи бацараб, ралъдал карачелабазул хIеренаб сасалъ беэдараб бакIалда эхетун буго Каспийск шагьаралда бугеб Дагъистаналъул беразул микрохирургиялъул центр. Исана 12 сон тIубала дагъистаниязе хIажатаб, канлъи цIуниялъе гIоло рагьараб гьеб централъ.\n- ГIицIго Дагъистаналъул росабалъа ва шагьараздаса гурелги, мадугьалихъ ругел Чачаналдаса, Ингушетиялдаса, хIатта Азербайжаналдасагицин беразе сахлъи тIалаб гьабун, канлъи цIунизелъун рачIуна гьанире унтарал, - ан бицана централъул директор, С. Н. Федоровасул цIаралда бугеб премиялъул лауреат, медицинаялъул гIелмабазул доктор, профессор, Дагъмедакадемиялъул берзул унтабазул кафедраялъул нухмалъулев, ДРялъул Сахлъи цIуниялъул министерствоялъул бетIерав офтальмолог, медицинаялъул гIелмабазул академиялъул академик ГIабдулхIамид ГIалиевас.\nТIадегIанаб махщалил тохтурзабиги руго централда хIалтIулел.\nМасала, Раисат ИсмагIилова. Гьелъул хIакъалъулъ макъала хъвазе гьелде аскIове щведал, гьелъ абуна:\n- Щай дир хIакъалъулъ хъвазе кколеб? Дагьалищ гьанир ругел дидасаги мустахIикъал тохтурзаби? Гьале Наида Гъойтиева, гъоле отделениялъул нухмалъулей Аминат Тидулаева...\n- Раисат ИсмагIилова йиго тIаса бищараб махщалие ритIухъай тохтур. Гьелъул анищги буго аспирантураялде цIализе ине, - ян бицана Раисатил хIакъалъулъ Аминат Тидулаевалъ.\nБеразул сахлъи щула гьабизе централде вачIарав Николай Михайловичас бицана:\n- КигIан лъикIха бугеб гьай Раисат Пахрудиновна гIадал унтараздехун ракI унтун балагьулел, гьезул тIалаб-агъаз гьабулел чагIи ругеб мехалъ. Глаукомаян абураб берзул унти захIматаб жо буго. Исана Раисатица дие ункъабилеб нухалда операция гьабизе буго.\n- Дун Южно-Сухокумск шагьаралда машинаби къачIалев устарлъун вуго. Кинабго жо берцинго бихьизе ккани, лъикIал берал хIажалъиларищха. Ахираб заманалда берзул канлъи дагьлъана. Гьелъ вачIарав вуго гьаниве, гьанир лъикIал тохтурзаби ругиланги рагIун. ГIемер бицунеб рагIана дида Раисат ИсмагIиловалъул махщалил хIакъалъулъ, - ян абуна ХIасан ШагIбановас.\nАхир-къадги ратана хIалтIудаса эркенал минутал Раисатида ва гара-чIвари ккана гьелъул кабинеталъуб. Кидаго гIадин, киеялиго гIедегIарай гIолохъанай тохтур циндаго гIодое йиччана, щибалиго ракIалде щолеб хIалалъ юцIцIун чIана. Гьеб сихIкъотIи гIемер халат бахъинчIо.\n- Щиб бицинеб? Лъаларо. Киналго росулъ гьарурал, гьенир гIурал ва гьениб яшав гьабулел гIадамазулго гIадаб гIумру букIана дирги гьоркьохъеб школа лъугIизегIан. Дир эбелалда цIар ПасихIат буго, инсуда Пахрудин. Гьез дие лъай щвеялъе гIоло бичана росулъ букIараб мина, боцIи-панз ва хъизамго гочана тахшагьаралде. Дун гурейги кIигоги яс йиго нижер - ПатIиматги Аминатги.\n- Раисат, щиб гIиллаха ккараб тохтурлъиялъул махщел тIаса бищиялъе?\n- Дун, къокъго абуни, дарабазул махI бугеб рокъой гIуна. Дир эбелалъул тIолабго гIумру ана цин росулъ фельдшерлъун хIалтIун, хадуб шагьаралда медсестралъун больницаялда унтаразе хъулухъ гьабун. Гьелъ батила дицаги гьаб махщел тIаса бищараб. Дир гьитIинай яц ПатIиматица инсул махщел тIаса бищана. Гьей ккола экономист. Аминатиейин абуни бокьана психологлъун яхъине.\n- ТIокIабги кинабха эбелалъе талихIги рохелги къваригIараб. Росгун цадахъ дихъа бажарана нижерго ясазул берцинаб гIумру гIуцIизе, гьезие тIадегIанаб лъай щвезабиялъе кумек гьабизе. Хасго дир ракI разияб жо ккана Раисатица сахлъи цIуниялъул ишалда жиндирго гIумру бухьинаби, - ян бицана эбел ПасихIатица.\nХадубги Раисатица бицана:\n- Академиялда цIали лъугIун хадуб дида цебе чIана кинаб махщелдай тIаса бищилаян абураб бигьаяб гуреб суал. Малъа-хъваял гIемерал рукIана, амма дица хIукму гьабуна инсанасе дунялалда бищун хIажатаб жо берзул канлъи бугин ва гьеб махщел босизе бокьана. Дуцаго бералги къанщун хIисаб гьабеха, бугищ бецлъуда вукIун дунялалъулго тIагIамилан. Гьеле гьелъул хIисабги гьабун, бищана дица берзул тохтурлъиялъул махщел. Мекъиги ккечIо. Дие кутакалда бокьула дирго хIалтIи. Щивав чияс, жиндир берзул канлъиялъе сахлъи щварабго, воха-хинлъун баркала кьола рокъоре ун хадуб баркалаялъул кагътал рачIуна, гьездаса дирги ракI бохула. Гьеб цохIо дир гьунарги гуро, гьелда тIад хIалтIулеб буго тIолабго нижер центр.\nДругие материалы в этой категории: « Шагьикьдерил Аскерханов\tБан лъугIулареб больница »\n15:42, 19 января 2022, 39\n11:57, 19 января 2022, 74\n11:49, 19 января 2022, 206\n11:47, 19 января 2022, 81\n10:31, 19 января 2022, 126


ГьабсагІаталде щвезегІан Википедиялда хъван буго 2506 макъала авар мацІалда.\nЖакъа буго Итни къо, 2021 соналъул 15 март, 10:51 UTC | Итни къо 1 ШагІбан 1442 гь.\nАвар Википедиялда жакъа къоялда жаниб буго 2506 макъала, гьединлъидал дуе хъвазе бокьараб махъала гьаниб жанибги батизе бегьула. Цин макъала хъвалалде цебе дуца гьеб хъирще гьаб формаялда. Гьеб батичIони, дуе хъвазе бокьун бугеб макъалаялъул цІар хъвай гьаб гъоркьехун бугеб мухъалда жаниб ва хІадуре макъала.\nГьаб къоялъ — 15 март


Добавил(а) Administrator on 21 Март 2016.\nГьеб бук1ана 1970 соналъул ихдал заман, ай ракь багъарилеллде цебесеб мех. КПССалъул райкомалъе кьун бук1ана райкомалъул III секретарасул хъулухъ. Гьеб заманалда дун х1алт1улев вук1ана СПА-ялъул инструкторлъун. Дагъистан Об-компартиялъул бихьизабиялда рекъон гьеб хъулухъалде йосизе кколаан г1олохъанай педагогическияб лъай бугей г1адан. Х1алт1ул х1албихьи бугел, районалъул г1адамазда гьоркьоб къадру-къимат бугел педагогаллъун рук1ана Мациева Сада, Тучалаева Загьидат, Г1исаева Анисат (Беци) ва цогидалги. Партиялъул райкомалъул аппараталда алмахъазул чи гьеч1ин абун, лъик1аб рекомендацияги бач1ун, III абилей секретарлъун къабул гьаюна Калининаулалда учительницалъун х1алт1ула йик1арай Яндаева Х1айбат Камалдиновна. Мекъи ккеч1о. Х1алт1ул т1оцебесеб къоялдасанго Х1айбатица бихьизабуна жиндирго бажари ва гьунар.\nСекретарзабазда гьоркьоб х1алт1и бикьулаго Х1айбатихъе ккана идеологическияб х1алт1и. 1970 сон дунялалдаго пролетариатазул вождь В. И. Ленин гьавуралдаса 100 сон т1убаялъул сон, ракь багъарун, районалъе г1емераб зарал ккараб сон. Яндаевалъе гьеб ккана кутакалда х1алуцараб, зах1матаб сонлъун. Калининаул росу баххун, гьеб гочинабизе ккана ц1ияб бак1алде, районалъул росабазул ц1алдохъаби рит1изе ккана Россиялъул школал-интернатазде, г1адамазда гьоркьоб бич1ч1и кьеялъул х1алт1и гучлъизабизе ккана. Гъоб киналъего Яндаевалъ к1удияб бажариялдалъун х1алт1и гьабуна. Гьеб соналъ бах1арчияб х1алт1уе г1оло нус-нус районалъул х1алт1ухъаби «За доблестный труд» медалаздалъун к1одо гьаруна, гьезда гьоркьой Х1айбатги\nХ1айбатица лъуг1изабуна Хасавюрталъул педучилище, хадусан заочно ДГУ-ялъул филологическияб факультет ва т1ок1лъиялдалъун Ростовалъул т1адег1анаб партийнияб школаги.\nРакь багъарараб ва хадусел соназги районалде рач1ана г1емерал артистал, театрал, гьезда гьоркьор Дагъистаналъул аваразул музыкально-драматический театр, Кабардино-Балкариялъул русский драматическияб театр, ц1ар раг1арал коч1охъаби Даку Асадулаев, Муи Х1асанова, Сидрат Меджидова, Манарша Дибирова ва цогидалги. Районалда билъанхъун бук1инч1о коч1охъабазе т1угьдузул квац1и кьолеб къаг1ида. Цо нухалъ, Меджидова Сидратица берцинаб бакъаналда кеч1 ах1ун хадуб, Х1айбатица гьунар к1удияб коч1охъаналъе розабазул квац1и бегьана. Гьедин Х1айбат Яндаевалъ салатавиялъулал ругьун гьаруна артистазе ва цогидал нилъехъе рач1арал гьалбазе, гьунарчаг1азе т1угьдул кьезе.\n1972 соналъул маялда Бакуялда т1обит1ана райком-горком комсомолалъул т1оцересел секретарзабазул Т1олгосоюзалъулаб семинар-совещание. 15 маялда, коммунистическияб субботник лъуг1арабго, нижее кьуна к1удияб концерт. Гьайбатго, берцинай, рокьул гьумер ц1урай азербайджаналъ ах1араб кеч1алъ х1айран гьаруна киналго:\n«Возле арыка, я помню, впервые\nВзглянули эти глаза на меня…»\nДида Х1айбат Камалдиновна рак1алде щун, сценаялдеги вахун гьей ясалъухъе киназдаго раг1инедухъ «Ах, эта девушка меня с ума свела» - янги абун, тюльпаназул квац1и бегьана. Гьениб Расул Х1амзатовасул «Целую женские руки…» х1исабалдеги босун, гьелъул кверазда убачги гьабуна. Сценаялдаго гьелъ гьимулаго, киназдаго раг1инабуна «Я знала, что в Дагестане есть такие гордые, мужественные мужчины». Киназго, т1аде рахъун, хъат ч1вана.\nРосдал маг1ишат цебе т1езабиялда хурхарал суалалгун, нилъер районалда унеб бук1ана партийно-хозяйственныяб актив-собрание. К1алъазе рахъараз кьолел рук1ана жидерго предложениял, малъа-хъваял. К1алъазе раг1и босана Х1айбатица: «Маг1ишат цебе т1езабизе ккани, гьелъие ч1езаризе ккола лъик1ал шарт1ал. К1иго т1егь гъун буго бат1и бат1ияб комнатаялда цого шарт1азда, амма цояб т1егьалъе музыкаги бачунеб бук1ун буго. Музыка бачунеб комнаталда бук1араб т1егь хеккого г1ун бач1ун, берцинго т1егьан буго. Росдал маг1ишаталдаги, хъулухъ берцин гьабулел, бач1ин т1адег1анаб ва лъик1аб щола» - ян лъуг1изабуна гьелъ хабар. Гьелда разилъарай Шапиева Айзалъ (Айзай х1алт1ула йик1ана партиялъул райкомалъул женсоветалъул отделалъул Заведующаялъун) т1аде жубана: «Бит1араб буго. Г1акдае лъик1аб тумар гьабуни, гьелъ рахь ц1ик1к1ун кьола» - ян. Залалда г1одовч1ун вук1арав «Дилим» совхозалъул вехь Карица махсародулаб комплимент рехана. Киналго релъанхъана, амма руччабаз бицунеб бит1араблъун рик1к1ана.\nХадусан 1980 соналъ Яндаева т1амуна райисполкомалъул председателасул заместительлъун. Гьениб жегиги загьирлъана Х1айбатил г1уц1арухъанлъиялъе бугеб махщел. Гьелъ координировать гьаризе ккана здравоохранение, халкъияб лъай кьеялъул х1алт1и, культура, спорт, социалияб рахъ, цо чанго депутатазул комиссияби. Х1алт1ул заман Х1айбат Камалдиновналъ кидаго г1адада хвезе теч1о, гьеб рахъи бугеб х1алалда цебехун бачана. Киналго бюджетниял идарабазул х1алт1ул г1уц1иялъул халги гьабун, Х1айбат яч1ана саг1ат 10-11-ялда гьел идарабазда производственнияб гимнастика т1обит1изе ккеялде. Гьелъул предложе-ниялъе бит1араб нухги батана, яшавалдеги бахъинабуна.\nХасавюрталъул автотранспорталъул районалъулал автобусал хьвадулаан районалъул киналго росабалъе. Амма цо параялъ маг1ардехун ругел росабалъе гьел хьвади гьоркьоб къот1ана, г1адамазул раккана г1арзал. Х1айбатица г1илла ц1ехедал, автобусал хьвадизе данде кколел нухал гьеч1илан лъазабуна автотранспорталъул нухмалъулес. Дир гьудул, Хубаралдаса автобусалъул шофер Мух1амадрасулица бицана: «Райисполкомалъул кавудахъ ч1арав дида, к1иабилеб этажалъул гордухъан яккун, Х1айбатица жиндихъе вач1аян ах1ана. Дида сахлъиялъул, рукъ-лъималазул рук1а-рахъиналъулги ц1ехон, автобусал районалде хьвадунгурт1иялъул ах1вал-х1алги бицун, гьелъ дие лъик1ал малъа-хъваял гьаруна. Х1айбатил предложениялда рекъон, дун шоферзабиги рак1арун, начальникасухъе ана. Гьале автобусалги районалде хьвадизе байбихьана» - ян.\nТалих1аб г1умруялъул Х1айбатица жиндирго г1умруялъул гьудул Шияводингун цадахъ г1езе гьаруна ва т1адег1анаб лъай кьуна цо васасеги цо ясалъеги.\nХ1айбат Камалдиновна районцоязда ва республикаялъул нухмалъулезда лъалаан лъик1ай, бажари бугей, лебалай ва сабру бугей х1алт1ухъан х1исабалда.\nХ1айбат Яндаевалъул берцинаб гьимиги, пайдаял малъа-хъваялги, х1алт1улъ бук1араб рит1ухълъиги районцоязда кидаго к1оченаро.\nЮсуп Магомедов, член Союза журналистов РФ


ГIахьаллъизе руго СКФОялъул чемпионаталда » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Спорт » ГIахьаллъизе руго СКФОялъул чемпионаталда\nГIахьаллъизе руго СКФОялъул чемпионаталда\nДобавил(а): istina от 2-02-2016, 10:23\n22-24 январалда Хасавюрталда тIоритIана гIолилазда гьоркьор эркенаб гугариялъул къецал. Гьел рагьиялъулъ гIахьаллъи гьабуна ДРялъул хIукуматалъул председатель ГIабдусамад ХIамидовасги. Гьесда цадахъ рукIана ДРялъул транспорталъул, энергетикаялъул ва бухьеналъул министр Сайгидпаша ГIумаханов, физическияб культураялъул ва спорталъул министр МухIамад МухIамадов, "Хасавюрт шагьар" МОялъул администрациялъул бетIер Зайнудин Окъмазов ва цогидалги официалиял гIадамал.\nДагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасул цIаралдасан ГIабдусамад ХIамидовас цIалана къецазул гIахьалчагIазде, гIуцIарухъабазде, гьалбадериде хъвараб баркиялъулаб кагъат.\n"ХIамид МустIафаевич ХIамидов вукIана жиндирго ВатIаналъул унго-унгояв патриот. Гьес гIемераб хIалтIи гьабуна тIаде гIолеб гIелалъе тарбия кьеялъе, хIаракатаб гIахьаллъи гьабулаан республикаялда физическияб культура ва спорт цебетIеялъе гьабулеб ишалъулъ. Эркенаб гугари Дагъистаналда буго бищунго машгьурал спортивиял тайпабазул цояб. ГIолилазда гьоркьор эркенаб гугариялъул гьал къецал тIоритIулел руго къоабилеб нухалъ. ГIемерал машгьурал спортсменаз гьал къецал тIоритIизе байбихьаралдаса нух рагьана кIудияб спорталде. Европаялъул, дунялалъул чемпионатазда ва Олимпиялъул хIаязда гьезие щвана 300-гIан медаль". Турнир тIадегIанаб даражаялда гIуцIаралъухъ ГIабдусамад ХIамидовас баркалаялъул рагIаби абуна ДРялъул транспорталъул, энергетикаялъул ва бухьеналъул министр Сайгидпаша ГIумахановасул ва "Хасавюрт шагьар" МОялъул администрациялъул бетIер Зайнудин Окъмазовасул цIаралда.\nЦинги байбихьана къецал. Кидаго хIалуцараб къеркьей букIуна республикаялда кIиго аслиял - МахIачхъалаялъул ва Хасавюрталъул гугариялъул школазда куцарал спортсменазда гьоркьоб. Гьаб нухалдаги тIоцебесеб кIиго къоялъ кIудияб тIокIлъигун бергьана Хасавюрталъул спортшколаздаса гугарухъаби. Анкьго меседил медаль гьезие щвана. Лъабабилеб къоялъ - 24 январалда МахIачхъалаялдаса Муса МухIамадов (69 кг) 4:12 хIисабгун къуна Каспийскиялдаса МухIамадэмин Ибрагьимовасдаса. 100 кг цIайиялда меседил медаль щвана Каспийскиялдаса цойги гугарухъан Шарап ГIалихановасеги. КIиго меседил медаль щвей ккола каспийскиялъулазул кIудияб бергьенлъи.\nХутIараб кIиго финалалдаги ургуялде рахъана МахIачхъалаялдаса гугарухъаби. 85 кг цIайиялда Рамазан Шабановас 9:1 хIисабгун ракIчIараб бергьенлъи босана Каспийскиялдаса ГIабдулкъадир Мамаевасда тIад. 120 кг цIайиялда Ислам Абуев, дандчIваялъул аслияб заман лъугIилелдего баллаздалъун бергьана Избербашалдаса Бадрудин МухIамадовасдаса.\nМахIачхъалаялъул "Динамо" спортобществоялдаса Абуевасе араб соналдаги гьединалго къецазда щун букIана меседил медаль. Исанайин абуни, Ислам ункъабго дандчIваялда бергьана бихьизабураб аслияб заман лъугIилелдего.\nКъецазул чемпионазе ва призеразе кьуна гIарцулал сайгъатал - тIоцебесеб бакIалъухъ - 10 азарго, кIиабилелъухъ - щуазарго ва лъабабилел бакIал ккуразе лъабаза-азар гъурущ. Щуаза-азар гъурущ кьуна чемпионазул тренеразеги.\nГьитIинго лъадарана черх Грэпплингалъул рахъалъ дунялалъул чанцIулго чемпион Нилъер пачалихъалъ кIудияб кIвар кьолеб буго гIун бачIунеб гIел спорталдехун рокьи бугеллъун куцаялде. Гьелъ квербакъула гIолилал квешал ишазде машгъуллъичIого рукIиналъе. Нилъ рохизе ва чIухIизе ккола жакъа нилъер росабалъаги, районаздасаги дунялалдаго машгьурал гугарухъабиги, боксералги ва цогидал тайпабазул спортсменалги чемпионаллъун рахъиналдаса. Гьединазул цояв ккола Шамил районалъул ГIасаб росулъа ГIисаев ГIабдуллагь. Киналго спорталъул болъабиги нахъа тун, жакъа гьев ккола грэпплингалъул рахъалъ чанцIулго Россиялъулги дунялалъулги чемпион.\nГIабдуллагь цин ХIебда, хадув ГIасаб школазда цIалулаго хьвадана эркенаб гугариялъул секциязде. Гьенив тIоцеве вахъана районалъул бетIер М. МухIамадзагьидовасул призазе гIоло къецазда чемпионлъун. "Амма кидаго гуро битIги кколеб, бергьенлъабиги щолел. БукIана дирги судьяяс мекъал ишалги гьарун анкьалъ квен тараб мехги", - ян ракIалде щвезабуна ГIабдуллагьица. Школазда каникулал ругел къоязги гьев хьвадана Хасавюрталъул спортшколалде тренировкабазде. Школа лъугIигун батIияб мурад гьесул букIинчIо, гьениб бугеб олимпиялъул резервазул училищеялде лъугьин гуреб.\nГьенив цIалулаго ГIабдуллагь вахъана Дагъистаналъул чемпионлъун, эркенаб гугариялъул спорталъул мастерлъун, Югалъул федералияб округалъул чемпионлъун. Эркенаб гугари тейгун гьев хьвадана грэпплингалъул ва Бразилиялъул джиу-джитсуялъул ругьунлъабазде. Анлъго нухалда вахъана грэпплингалъул рахъалъ Россиялъул чемпионлъун. 2013 соналда ОАЭялъул Абу-Даби шагьаралда тIобитIараб чемпионаталда вахъана дунялалъул чемпионлъун. Араб соналъул октябралда Турциялъул Анталия шагьаралдаги грэпплингалъул къецазда гьев вахъана дунялалъулго чемпионлъун.\nЖиндир гIумруялъул талихI бугин абула ГIабдуллагьица 2004 соналдаса нахъе Хасавюрталъул олимпиялъул резервазул училищеялде, гьениб машгьурал тренеразул, хасго Сайгидпаша ГIумахановасул къайимлъиялде ккейги.\n"Цогидазул гIадин, къецазде унелъул дир рукIинчIо спонсаралги ресалда ругел эбел-эменги. Дица кидаго баркала кьола Сайгидпашае. Щибаб къецалдаса тIадруссун рачIиндалги гьес ниж кIодо гьарулаан сайгъатаздалъун", - ан бицана гьес. ГIабдуллагьие ракIалдаса унареблъун хутIана 2014 соналда Минск шагьаралда миксфайталъул ругьунлъабазда гIахьаллъизе щвей. Гьенир ругьунлъабазда тренераллъун рукIана дунялалдаго машгьурал тренерал Федор Емельяненко ва Бразилиялдаса, Америкаялдаса, Голландиялдаса, Грузиялдаса ва цогидал улкабаздаса тренералги.\nГIабдуллагьил спорталде бугеб рокьиялъул бицунаго ракIалде щвезабила гьадинаб ишги. Дагьал соназ цебе гьесул мугъзагьодалъе жагъаллъи ккана. Кинав тохтурасухъе щваниги, гьесда абулеб букIана спорталъулгун къолъикI гьабизе кколилан. Ахиралда цо тохтурас абуна спорт рехун течIони, сахлъизеги бегьулин. Гьеб рагIиги гIураб букIана ГIисаевасе сахлъизе хьулгун щибабкъойилаб лъадариги тохтурасул малъа-хъваялги тIуразарун ва цIидасан спорталъул нухде лъугьине.\nГIумруялъул 25 сон бугев, 96 кг цIайиялда цеве вахъунев гьев рикIкIуна республикаялдаго машгьурал спортсменазда гъорлъ. Гьелъие нугIлъи гьабула Хасавюрталъул спорталъул нухмалъулездаги, тренераздаги, журналистаздаги гьоркьоб тIобитIараб цIех-рехалъул хIасилалда бищунго лъикIав 10 спортсменасда гьоркьов гьевги вукIиналъ.\nГьабсагIат кинал къецал рукIине ругелан гьикъидал, гьес абуна кватIичIого правилаби гьечIеб рагъул рахъалъ дунялалъулго чемпионат букIине бугилан.\nМурад буго гьесие, районги республикаги дунялалдаго рагIизабулев, кIвахIги, хIалхьиги лъаларев спортсменасе икъбалги, талихIги, чIахIиял бергьенлъабиги щвей.\nАвтор: Сайпула ГьитIинамухIамадов\nГазета №: 4, от 29. 01. 2016 г.\nСальвадоралдаса тIадруссана лъабго меседил медальгунЦIиял цIарал загьирлъанаЦIиял цIарал загьирлъанаДагъистаниязе - микьго медальГIабдулбеговасул призалъе гIоло


Инхоса ГIали-хIажиясул гIакълудал ралъад | Экспертасул пикраби | Киназего гIаммаб Россия\n«Цо дир кIалъаялдаса кIиго магIна бичIчIулев кIал пасихIав чиясе чан жавгьар гьаниб бугеб», — абун хъвана Инхоса ГIали-хIажица. Дун щибаб сардида тIаде къулула гьесул тIехьалъул тIанчазде ва жугьабазулъ бахчараб жавгьар кенчIолеб бихьула щибаб кочIолъ, — ян хъвалеб буго МухIамад АхIмадовас "Гьудулъиялда".\n— Гьесул шигIрабазул даимал дарсал аслияллъун лъугьунеб заман бачIун буго жакъа:\nНилъее баракат щваяв Бакълъухъа КIудияс абун буго: «РахIатаб жо буго мискинлъи», — абун. Амма гьеб бичIчIизе ккани, цохIо ракьалъул гIумруялъул гуребги пикру гьабизе ккола, гьоркьо-гьоркьовниги хабалазухъги валагьизе ккола.\nКвана-гьекъолеб рикъзи — къоритIа лъурал мугьал».\nХIарамалде балай — кIудияб хIикмат.\nКалам толеб дур кIал кIалъай — тамаша.\n… «ГIакълу — дур чIаголъи, чIухIи — дур сури,\nКъватIул гьой гIадаб жо — гIамал кIодолъи».\nГIали-хIажил рухIияб поэзиялъул — диниял асаразул хIакъалъулъ хIакъаб, букIине кколеб рагIи абизе гьанжего-гьанже байбихьун буго. РухIияб поэзия ккола инсанасул рухIалъе къуватги, кIодолъиги кьолеб, КIудияв БетIергьанасдеги гьесул Аварагасдеги (с. т. гI. в.) бугеб рекIелаб божилъи щула гьабулеб поэзия. Гьеб рахъалъ Дагъистаналда Инхоса ГIали-хIажиде вахарав шагIир гьечIо. Гьесул вагIзабиги, туркабиги, мавлидалги магIарул халкъалъул рекIелъе риун тIун ругин абизе бегьула… Гьезулъ буго цо гIажаибаб берцинлъи, кIодолъи, чIухIи, иллагьияб кунчIи. «Дунял холарезе те, хазинадуй ХIабиб ккве, цересел нилъер вацал гьеб нухалдасан анин», — гьаб буго ГIали-хIажил нилъее тараб аманат.\nМацIги paкIги хьихьун, вехьлъуда вукIа», — рагIабазул берцинлъиялъги бицунеб хабаралъул гъварилъиялъги кверде росула нилъ ГIали-хIажил асараз.\n— Дуде кIанцIарасде цIуни бугев мун,\n«Жеги мутагIиллъун вугеб мехалъго ГIалихIажил жиндицаго гIелму босизеги ва жиндилъ бугеб гIелму цогиязе кьезеги кIудияб гьунар махщел букIун буго. Рузман сордоялъ, жидеего нигIматал кьеяв гIадамазул рукъзабахъе унаго, киналго мутагIилзабаз цеве тIамулаанила ГIалихIажияв. Гьев, хасаб макъангун, назмуялда рекъезабун, хитIаб гьабун кIалъалаанила: «ГIадамал-чагIи, хирияб сордо буго, кири батила, нигIматал гьарза гьареги, балагьал рикIкIад гьареги, халагаб гIумру, чорхое сахлъи, рукъалъе бечелъи, боцIуда баракат, цIогьодаса рахъи, хъурмидаса цIуни, цIа рикIкIалъаги, лъим гIагарлъи, иманалда хвей, ахират лъикIаб, бокьун кье, кьун босе, кьолелда разилъе, малъулел гIемерлъаги, лъалел гьарзалъаги. ЛъикIаб — аскIоб, квешаб — рикIкIад, бихьаралда — щукру, щваралде — иман, Аллагь гурхIи, хIадис бокьи, хIакъаб битIун, тIекъаб нахъе, хъвараб бихьи, кьураб боси, ахIи-хIур гIодоб, гIодор риччан халат, балагьаздесабру, рахIматазда рохи, рекIелъ иман, аскIов вали, босизе гIедерлъи, бичизе кIвахIаллъи, аскIоб гьуинлъи, гьобол хиралъи, херазе талихI, бахIаразе рохел, хъизан рекъон, рукъ бохун, абурай йокьи, йокьарай щвей, щибав мурадалде щвей, мунагьал гьарунгутIи, гьарурал чури, мурад тIубай, тIаде цIикIкIин, цIияб эркенлъи, ахIизе талихI, тухумазе рохел гьарула».\nХIалал —хIарам жубараб, жахIда-хIусуд гIемераб,


Шамил районалъул бетIер вищараб сессия тIобитIана » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nШамил районалъул бетIер вищараб сессия тIобитIана\nАнкьабилеб декабралъ Шамил районалъул бетIер вищулеб суал гьоркьоб лъураб сессия букIана райадминистрациялда.\nСессия тIобитIана, гьеб суалалъе хасгьабун республикаялъул нухмалъиялъ гIуцIараб комиссиялъул гIахьаллъигун. Байбихьудаго гьез баян кьуна районалъул бетIерасул хъулухъалде рихьизарурал кандидатазул.\nСессия нухда бачарав райсобраниялъул нухмалъулев МухIамадамин Хизроевас кIалъазе рагIи кьуна конкурсалъул комиссиялъ рихьизарурал кандидатал М.ХIасановасе, ХI-м. Бутаевасе ва М. Къебедовасе.\nРайоналъул гIумру лъикIлъиялъе кIвар буссинабизе ккарал бутIабазулги бицун гьез баркала загьир гьабуна МухIамад Асиятиловасе, бицана гьал ахирал соназ районалъе нухмалъи гьабулаго гьес тараб лъикIаб лъалкIалъул.\nЛъабавго кандидатасда гьоркьоса, сессиялда гIахьаллъарал киналго депутатаз гьаркьалги кьун районалъул бетIерлъун вищана МухIамад ХIасанов.\nЖинда гьабураб божилъиялъухъ баркалаги кьун, къокъаб кIалъаялда МухIамад ХIасановас абуна:\n- Халкъ разияб, камилаб ва мисалияб хIалтIуе хIажалъула яхI-намусги сабруги. Гьелда рекъон хIалтIизе ккола щивав нухмалъулев, гурони гьесул хIалтIул тартибги мухIканлъиги букIунаро. Гьел лъикIал хасиятазул кьучIалда цадахъ рекъон хIалтIи гIуцIизе тавпикъ кьеги нилъее киназего.\nГьенибго, цIивищарав бетIерас къокъго бицана районалъул халкъалъул гIумру-яшав жеги лъикIлъизабиялъе жинцаго хIадурараб программаялъулги.\nДепутатазул рахъалдаса баркиялъул кIалъайгун цеве вахъана Шамил Абакаров. Байбихьуда гьес баркала кьуна МухIамад Асиятиловасе, районалъул бетIерлъуда вугел соназ гьес районалъул киналго росаби гъункизариялъе, цоцалъ гьуинлъи цIикIкIинабиялъе гьабураб ритIухъаб хIалтIухъ. ЦIивищарав районалъул бетIерасеги гьес гьарана районалъул халкъ жеги гъункизабизе тавпикъги къуватги.\nАхиралда кIалъазе вахъарав ДРялъул Халкъияб собраниялъул депутат МухIамад Асиятиловас баркала кьуна живго районалъул бетIерлъуда вугебгIан соназ цадахъ хIалтIаразе, МухIамад ХIасановасда хъулухъги баркун гьарана лъикIал ишазе бажари, икъбал ва сабру.\nМухIамад Ибрагьимович ХIасанов гьавуна 1961 соналъ ГIурада росулъ мугIалимасул хъизаналда.\nРосулъ гьоркьохъеб школа лъугIун хадув цIалана Дагъистаналъул пачалихъалъулаб университеталда. Гьениб экономикаялъул тIадегIанаб лъай босараб багIараб дипломгун вуссана гIагараб районалде.\n1985 соналдаса нахъе хIалтIана райцентралда,жиндирго махщел-лъаялда рекъон батIи-батIиял нухмалъулел хIалтIабазда.\n1998 соналдаса 2016 соналде щвезегIана хIалтIана РайПОялъул председательлъун.\n2016 ноябралъ вищана заманаялъ районалъул бетIерасул ишал тIуралевлъун\n2016 соналъул 7 декабралъ вищана «Шамильский район» муниципалияб районалъул бетIерлъун.


ТIабигIияб газихъ гIащикъал росаби » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nЖамагIаталъул газа кьурдаги рекIунила\nТокалъул хIубал, «кагътил рехъаби», ДТ-75 бульдозер…\nДагъистаналъул Халкъияб Собраниялде Гумбет районалдасан вищарав депутат НурмухIамад ГIалиевас 2016 соналъул тIоцебесеб декабралда гIадамал тIаде къабул гьаруна. Гьеб кколаан улкаялда нухмалъи гьабулеб бугеб «Цогояб Россия» партиялъ 15 сон тIубараб къо.\nГIадамаз рорхана социалиял, экономикиял, маданиял ва жиеего хасал суалал. Гьеб данделъиялда гIахьаллъи гьабуна Гумбет районалъул нухмалъулесул ишал тIуралев ГIабдулахIажи ГIабдулкъадировас ва районалъул администрациялъул бетIерасул заместитель ХIайбула ГIабдурахIмановас.\nБакъдаб авалалде бакъ кида щолеб\nМелъелтIа росдал аслияб мажгиталъул имам ГIабдурашид Лабазановас Бакъдаб авалалда электроэнергиялъул даража лъикIлъизабиялъул суал борхана. Гьесул рагIабазда рекъон, гьеб авалалъе сахаб ток чIезабизе 15 хIуби ва кварал хIажалъулел руго.\nДагъистаналъул Халкъияб Собраниялъул депутат НурмухIамад ГIалиевас абуна жиндир рищиязда цебесеб программаялдаги хъван букIанин Гумбет район мустахIикъаб куцалда электроэнергиялдалъун хьезабиялъул масъалаялда тIад хIалтIизе вугилан. Гьеб суал жиндир кидагосеб хъаравуллъиялда гъоркь бугилан абуна ГIалиевас, Бакъдаб авалалъул гIузру тIубазеги хIаракат бахъизе бугилан жаваб кьуна депутатас.\nКьаву хурхарал газил рогIрал\nГумбет районалъул Ветераназул советалъул нухмалъулев УхIумагъази Нажуевас бакълъулазулги тIабигIияб газалде хIажалъи бугилан абуна. Гумбет районалъул анцI-анцI гектар ракьалъулги бухъа-хъван, лъун руго Хунзахъ, Болихъ, ЦIумада районазде газ бачарал рогIрал. Газ бикьулеб чанго станция буго районалда. Масала, МелъелтIа росдада аскIоб буго цо гьединаб станция. Районалъул центалда жанир газалъе рогIрал лъуралдаса сонал унел руго. Гьел трубабиги кьавуца туризаричIого рукIине, гIадамазул гIумруги лъикIлъизабизе, чанго километр гурони манзилги гьечIеб мехалда, МелъелтIе газ бачине бажарилародаян суал кьуна Нажуевас депутатасе, гьеб иш гIумруялде бахъинабиялъе квербакъеян хитIабги гьабун.\nМоскваялдаги МахIачхъалаялдаги ругел тIалъиялъул идарабазде хитIаб гьабун, жиндирго лъай-хъваялдаса ва хIалтIулаб хIалбихьиялдаса пайда босун, бакълъулазул рукъзабахъе тIабигIияб газ щвезабизе хIаракат бахъилин абуна НурмухIамад ГIалиевас.\nГумбет мухъалъул ЖамгIияб палатаялъул нухмалъулев АхIмаднаби ГIалимирзаевас бицана росдал магIишаталъул бутIаялда бугеб хIалалъул, гIиязул кIудиял рехъабазул бетIергьабазе пачалихъалъ бихьизабураб кумек щолеб гьечIолъиялъул. Дагъистаналъул росдал магIишаталъул ва нигIматазул министерствоялдасан лемагазухъ кьолеб гIарац хIакъикъиял гIиял ругезе гуреб, «кагътида чахъаби хьихьулезе» щолеб бугилан гIарз бахъана ГIалимирзаевас. Гьединал суалалгун жиндихъе рачIунел ругила гIадамал, рехсараб масъала роцIцIинабун бажаруларищилан абуна гьес.\nНурмухIамад ГIалиевас телефоналдасан ахIана Дагъистаналъул росдал магIишаталъул ва нигIматалъул министр Мусафенди Велимурадовасухъе. Министрас абуна, гьединал хIужаби тIатани, жиндица хIалтIухъабазе гIадлу гьабизе бугилан ва унго-унголъунги боцIухъанлъи цебетIезабулел ругел гIадамазе квербакъи гьаби жидер борч кколилан.\nФермер, агроном ГIабдулкамил МухIамадовас хъутаналда ракь хIалтIизабизе бокьун букIин загьир гьабуна. ГIияе рагIи-хер букIинабизе 20-30 гектар ракьул «Мехельтинский» СПКялъул хъутаналда ижараялъ босизе рес ккелародаян абуна МухIамадовас.\nДагъистаналъул Халкъияб Собраниялъул парламентарий НурмухIамад ГIалиевас ракIалде щвезабуна республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас ракь гьеб хIалтIизабулев чиясухъе кьезе кколилан абураб калам. ГIабдулкамил МухIамадовасдаса мисал босун, цоги фермеразги рехун тарал ракьал хIалтIизаруни, хIасилал лъикIал ккезе ругилан абуна депутатас.\n«Гумбеталъул нухазул № 10-абилеб предприятие» абураб ОАОялъул генералияв директор ГIалимчилав ГIаличилаевас баян гьабуна гьеб идараялда бугеб бигьаяб гуреб ахIвал-хIал. 2000-абилеб соналдаса цIиял тракторал рачIун гьечIо нухазул гIуцIиялде. Гьединаб басрияб техника букIиналъ, щвалде щун нухал къачIазе ва гьел гIадамазе хIинкъи гьечIеллъун гьаризе захIмалъулеб бугилан бицана ГIалимчилаевас.\nНурмухIамад ГIалиев кIалъана Дагъистаналъул Нухазул агентствоялъул бетIер Загьид Хучбаровасде ва борхана рехсараб суал. ДТ-75 трактор бакълъулазул нухазул идараялъе биччазе рагIи кьуна Хучбаровас.


Америкалъул журналист Джеймс Фоули чIван хадусала Цолъарал Штатазда ругел социалиял сайтазул администратораз къана «Исламияб пачалихъ» абулеб радикалиял суннитазул багъа-бачариялъул рахъ ккуразул гIемерал аккаунтал. Амма гьединал гIадамазда ратула батIиял нухал жидерго пикраби загьираризелъун.\nСоциалиял сайтазул аза-азар гIахьалчиясда жидеего бокьичIого бихьана Америкалъул журналист Джеймс Фоули вахIшияб къагIидаялда чIвараб куц. Гьединаб видео загьираруна ГIиракъалда ва Сириялда рагъдолел «Исламияб пачалихъ» гIуцIиялъул къеркьохъаназ.\nЭкстремистаз тIибитIизабураб жидерго гьадинаб пропагандаялъул мурадлъун букIун буго – Магърибалъул тIадтарал ва гIадатиял гIадамал хIинкъизари ва цого мехалъ жидерго рахъалдехун тIолго дунялалдаса радикалал цIай.\nВидео загьирабун букIана исана 19 августалда. Хадуб Twitter ва YouTube сатйазул администратораз хIаракат бахъана гьелде данде чIезе.\nТIоцебесеб иргаялда нахъе бахъун буго рехсараб видео. Хадур тIагIинарун рукIана террористазул гIуцIабазда хурхен бугезул ва гьеул рахъ ккуразул аккаунтал.\n«The Dark Net» абулеб тIехьалъул автор Джейми Бартлеттица абулеб буго, гьединал гIадамаз цогидал нухал рала-гъалагьулел ругин интернеталда ва гьеб гьедегIан захIматаб ищ гьечIин.\nГьел сайтал гьедегIан гIатIидго тIиритIизарурал гурин ва гьеб сабаблъун интернеталъухъ хал-щал гьабулезе захIматго бугин данде кколарел баяналги ахIиял ратун, гьел нахъе рахъизе.\nДжейми Бартлетт: «Facebook-алда ва Twitter-алда цоцазулгун кIалъазе гъозие квалквал гьабулеб бугони, гьел рехсарал сайтаздалъун бигьаго буго пикруцоял ратизе. Нилъеда лъала цензураялде гъоркье ккарал террористикиял гIуцIабазул гIахьалчагIазда щиб гьабизе кIолебали жаваб хIисабалда».\nVocativ абулеб информационияб сайталъул баяналда рекъон радикалаз гIуцIарал сайтазул администраторазул хасал планал руго. Гьезда гъорлъ – магърибалъул сайтазде кибергьужумал гьари ва автоматикияб къагIидаялъ жидерго баянал цо сайтаздаса цогидаб сайталде рехи.\nГьединал цIигIуцIарал сайтазул цояблъун ккола Диаспора абулеб. Twitter-алде ва YouTube-алде жидее нухал къан хадуб хасго гьеб цIияб сайталдехун реккерана радикалиял бусурбаби. Гьеб коммерциялъулаб сайт гурин, гьединлъидал дораса захIматго бугин материалал нахъе рахъизе.\nРоссиялда ва цебесеб Совет Союзалъул республикабазда Facebook-сайталдаса Вконтакте абулеб сайт чанги нухалъ гIатIидаб буго. Гьале америкалъул журналист чIван хадуб хасго гьеб сайталда къватIире рахъана цо-цо баянал.\nГьединал баянал загьирарурал жиндирго аватар – ай аслияб сурат – хIисабалда тIамуна Исламияб пачалихъалъул логотип, ишара. Гьездаса цояв – Сейфуллагь Адиев абурав чи. Гьев гьединго цогидал интернет форумаздаги жигарав вуго.\nДора загьираран руго Сириялда ва ГIиракъалда «Исламияб пачалихъалъул» къеркьохъаназул контролалда гъоркь ругел мухъазда рахъарал суратал.\nГьединал баянал загьирарураз «Исламияб пачалихъалъул» кьеразде гIолохъанал ахIула. Цо-цо лъазабиязда рекъон къватIисел улкабаздаса Сириялде аза-азар чи вачIун вуго. Радикалиял суннитазул рехсараб сайталда загьирарурал баянал жибго сайталъул низамалде данде кколел гьечIо.\nВа батизе бегьула гьаб гIагараб заманалда жанир гьел гьенисаги нахъе рахъизе руго. Амма гьебги кIудияб пайда кьолеб иш гурин, щай гурелъул, хIасил гьабулеб буго Бартлеттица, радикалазда цогидал нухал ратила бигьаго.


ФЕРМЕР РАИСАТ - 28 Апреля 2011 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2011 » Апрель » 28 » ФЕРМЕР РАИСАТ\nРоссиялъул президент Б. Ельцинил «РСФСРалда ракьул реформа г1умруялде бахъинабиялъе нахърахъич1ого гьаризе кколел тадбиразул х1акъалъулъ» абураб, х1акъикъаталда халкъалъе пашманаб Указалъ 60 соналъ росабазул г1адамазул г1ет1алда г1уц1араб г1аммаб маг1ишат гьелъул бет1ергьабазе бут1а щвеч1ого биххизабуна. Г1адамазухъа бахъана х1алт1и, хинк1икълъиги чадикълъиги бихьизабуна халкъалда.\nКолхозал риххизарун СПКялъ хъвай-хъваг1ай гьабурал маг1ишатазул бет1ергьабилъун рахъана Ельцинил Указалъ ражизарурал 21 г1асруялъул феодалал, лъилниги т1ад хъаравуллъи гьеч1ел, лъиениги жаваб кьоларел, бокьа-бокьараб гьабизе риччан тарал удельниял князал, г1аммал маг1ишатал прихватизировать гьарурал гьезул нухмалъулел.\nБихьулеб, бич1ч1улеб, лъалеб буго закониял гурел, рехсараб Указги хадусел х1укмабиги хъач1го хвезарун, г1уц1арал СПКяз г1адамал кваназаризе гьеч1олъи. Гьедин бугониги, пачалихъалъул г1арцулал сурсатал СПКязул т1ину гьеч1ел чунтбухъе руг1улел руго. Пачалихъалъул ятималлъун, рохъохъирщалллъун (золушкабилъун) хут1ун руго фермеразул (КФХ) ва хасго жалго бет1ергьанал маг1ишатал (ЛПХ). Нилъеда лъала КФХяздаги ва гьезие кьолеб дотациязулъги бугеб чороклъиги, такъсирчилъиги. Лъала гьеб гуреб цогидабги. Амма нилъеца гьелъул бицуна шурун, кваранисаги-квег1исаги ралагьун «бегьуларев» чиясда раг1иларедухъ. Амма дагьал ругониги руго г1езег1ан къо бихьун, зах1мат-къварилъи х1ехьон маг1ишат гьабулел, цо копек пачалихъалдасан кумек щоларел ЛПХял. Г1урабго боц1и-панз бугел маг1ишатал руго Буц1ра, Хунзахъ, Г1ебут1а, Г1урк1ач1и ва цо-цо цогидал росабалъги.\nГьал къояз районалъул КФХязул цолъиялъул нухмалъулев Мух1удада Макъсудовас дир лъай-хъвай гьабуна Уздалросулъа «Сорода» КФХялъул член Лукъманова Раисатилгун. Нижер гара-ч1вар бук1ана «Р. З.» газеталъул редакциялда. Гара-ч1вариялда Раисатица бицана:\n«Сорода» маг1ишаталъул бет1ер кколев вуго Раисатил рос Лукъманов Лукъман. Раисат гьеб маг1ишаталъул член кколей раг1ула. Х1ажатаб, х1алт1и т1адбараб, масала пихъ барщараб мехалъ, кумек гьабизе лъималги рач1унила. Х1асил, «Сорода» хъизаналъ х1алт1изабулеб маг1ишат раг1ула-кидаялиго пашманаб машгьурлъи щварав Горбачевас беццулеб бук1араб «семейный подряд» г1адаб жо. Маг1ишаталъул аслияб доход кьолеб жо к1иго гектар ракьалда бугеб ах, гьенибго бугила рекьиги. Г1езабулеб раг1ула ахбазан, микьир, гени, г1еч ва цогидал пихъалги. Пихъ бичун босизе бит1ахъе ахикьего рач1унила г1адамал. Араб соналъ пихъ бичун щун буго 110 азарго гъурущ. Бичич1ого хут1араб бакъвазеги гьабулила. Бакъвараб пихъ бичун 20 азарго гъурущги щванила. Гьобол-гьудуласеги кьунила.\nЛукъмановазул маг1ишаталда буго 25 ч1ег1ерх1айванги. Гьезул анц1гояб г1ака бугила. 150 къинлъизе чахъуги бугила. Лукъмановазул г1иял рехъен хъутаналда раг1ула. Хасел г1ияз къварилъи гьеч1ого т1амунила. Т1ад ран къинлъулел ругила чахъаби. Т1инч1 лъик1 бахъулеб бугила. К1и-к1и кьег1ер гьабурал чахъаби дагь гьеч1ин рехъалъан хабар бач1анила хъутаналдаса.\nКинал зах1малъаби дандч1валел ругелан кьураб суалалъе Раисаица жаваб кьуна, аслияб къварилъи жидее лъел бук1унилан. Г1урабго г1арацги кьун бичун босанила 10 тонна жанибе т1олеб цистерна, гьабулеб бугила 80 тонна лъим жанибе унеб бассейнги. Гьеб х1алт1уеги лъик1аланго г1арац харж гьабизе кколила.\nЗах1малъулеб бугила реги-рекьиялъул х1алт1иги. Лукъмановаз бичун босун буго минитрактор ва хер бецулеб гьит1инабго алатги. Гьеб гьит1инаб механизациялъ (малая механизация) жидер зах1мат бигьа гьабулеб бугила, х1алт1ул рахъиги ц1ик1к1анила.\nПачалихъалдасан ах-хур г1езабизе жидее кинаб бугониги кумек щвеч1ила. Г1и г1езабизе нижееги цогидазего г1адаб дотация щолила.\nАх-хуралъул х1алт1улъ Раисатицаги г1ахьаллъи гьабулеб буго. Ругьунлъун йигила гъут1би к1уризе, рац1ц1ине, лъалила гъот1ое гьабизе кколеб цогидаб хъулухъги. К1вараб, бажарараб цогидаб х1алт1иги гьабулила эркенаб заманаялъ.\nГазета ц1алулезе баяналъе Раисат х1алт1улей йиго росдал администрациялъул секретарьлъунги. Пихъ барщараб мехалъ гьоболлъухъ ах1ана Раисатица редакциялъул х1алт1ухъаби. Разиго ва баркалагун къабул гьабуна Раисатил ах1и.\nАвтор.Г1иса Г1исаев.апрель 2011 год.\nПросмотров: 551 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 5.0/1


«Я дун, я эбел суризарулеб жо гьабугеян малъулаан инсуца»\nМуса МухIамадовасул кIиго васасул цояв ккола Жамбулат МухIамадов - «Лезгинка» ансамблялъул нухмалъулев. Дагьалъ цеве Аллагьасул къадаралде щун, гIумруялдаса ватIалъана цогидав вас - МахIач. Гьес гIезегIан мехалъ нухмалъи гьабуна республикаялъул газетазулгун журналазул комплексалъе. Гьаниб гъоркьехун кьолеб гарачIвариялда Жамбулат МухIамадовас ракIалде щвезабулеб буго жиндиргоги вацасулги лъимерлъи, машгьурал эбел-инсул цоцаздехун букIараб бербалагьи.\n- Жамбулат, цоцахъа рахъи гьарун, цIализе ралагьулаан гIадамаз дур инсул тIахьал. Гьелдаса кинабгIаги пахрулъи букIунаандай гьесул? Гьединго рокъов кинавлъун дуда гьев ракIалда чIарав?\n- Гьединав машгьурав, гIемерал тIахьал къватIире риччалев хъвадарухъан вукIаниги, хъизамалъеги заман батулаан инсуда. ГьитIинаб къоялдаса нахъе дида ракIалда буго, МахIачги дунги рачун, къойилго ралъдахъе хьвадулаан гьев, куцалаан нижелъ лъикIаб гIамал.\nГьаракь борхун цониги нухалда нижеда кIалъарав чи гуро эмен. Гьес кидаго абулаан, вореги, нужеца я дун, я эбел суризаругейила гIадамазда цереян.\nГIумруялда жаниб щиб къварилъи бихьаниги, вореги, нужеца гIадамазда тIасан чорокал гIарзал хъваге, мацIал гьаругеян малъулаан гьес.\nГьесул гIумруялъул хIалбихьи букIана. ГIамал-хасияталъул рахъалъ жиндие данде кколарев чи вугони, расги жоги абичIого, инсуца гьев рикIкIад толаан. ГIагарал чагIиги цIакъ рокьулаан гьесие, лъималазул лъималги, вацазул лъималги. Мадугьалзабазулгунги лъикIаб гьудулгьалмагълъи букIана.\nРокъоб инсул лъиениги кинабгIаги зарал букIунароан. Ахиралда инсульт ккедал, кIалъазе санагIалъи букIинчIо гьесул. Гьеб мехалдагицин живго жинцаго тIувазе хIаракат бахъулаан гьес.\nИнсуца нижеда малъулаан гIадамазул адаб гьабизе, гьезда гьоркьор гIадатияб куцалда рукIарахъине. Гьев живгоги вукIиндалха цIакъ гIадатияв чи. Гьесулъ кутакалда цебе рехун бихьулеб жо букIана киназдаго: СССРалъул Хъвадарухъабазул союзалъул член, гIемерал шапакъатал ругев машгьурав хъвадарухъан – амма живго хIатталдаса ун гIадатияв, рецц-бакъ къваригIунарев, жинда сверухъ кинабгIаги ахIихIур хIажат гьечIев чи гьев вукIин. ХIурматалъул гIаламат кьолеб мехалдацин, жив гьеб босизе цодагьалъ хадув (киналго нахъе араб мехалда) вачIине бегьуларищан гьикъун буго гьес.\nГьесие бокьулароан телевидениялъе, газетазе интервьюял кьезе, гьале дунилан, цеве вахъине.\nГьев кидаго гьимулевго гьимулев вукIунаан. Росулъ, гьитIинаб мехалда, дун хIамида рекIине ругьунлъунилан, лъимер гIадин вохун, чIухIун вукIана эмен. Дие гьеб росдал гIамал, рукIа-рахъин рекIее гIолеб бугилан абураб пикру букIун батиларищха гьесул.\nГьитIинго бигьаяб гIумру букIинчIолъиялъ, гIиси-бикъинаб жоялдасагицин рохел букIунаан гьесул. ЦIакъ къимат гьабулаан богIоллъиялъул. Дагьаб жоялда гIейги гьабун чIолаан. Масала, гьесул анищлъун букIинчIо модаялда бугеб, хирияб машина боси. ХIалтIизе гIурал шартIал ругони, гIун букIунаан гьесие. ГIадамалгун гара-чIваризе, гьудулзабигун дандчIвазе щваниги, мурад тIубалаан. Гьеб гьудуллъиги цо-кIиго къоялъе гуреб, тIубараб гIумруялъего гьабулаан инсуца.\nМагIарул мацIги агъал хIубазулъе щун лъалаан инсуда. ЛъикIаб даражаялда лъалаан гIурус мацIги. Литинститут гьес тIокIлъиялда лъугIизабидалха.\nКваназе столалда нахъа гIодор чIараб бакIалда эмен вугони, дунги МахIачги дагьал рахIатхварал гIадин лъугьунаан. Гьесул ракI рекъолареб жо щибдай бугеб, школалда нижер цIалуда хурхун кинаб къиматдай гьес кьелаян, халккун чIун рукIунаан ниж. Эмен нижеде киданиги вагъулароан, амма гьесда лъалаан ниж нечолеб куцалда, хадубккунги нижеца жиндир адаб рехун толаредухъ хабар бицине. Гьесул рагIудаса хадур кутакалда намуслъизе бачIунаан. Рачлица яги тIилица рухиялдасаги цIикIкIараб асар гьабулаан гьелъ.\nГIумруялъ инсул жиндехунго рукIарал тIалабалги рихьулаан нижеда. Масала, дида цониги нухалда эмен вихьичIо гьекъон яги гIадамазе дагIба-рагIи гьабулев. Кидаго къартIалда, вацIцIа-вакъадго вукIунаан.\nКинабго жо гIуждаги мухIкангоги гьабизе бокьулаан гьесие. Кивениги сапаралъ вахъунев вугони, масала, Переделкиноялде унелъул, нусго нухалъ балагьулаан гьев эбелалъ кинабго хIажатабщинаб къайи цадахъ лъун бугищали, цинги цевеккунго унаан вокзалалде яги аэропорталде, мухIканлъизабизе ккараб жо бугодаяли балагьизе.\nГьес гьоркьоб течIо цониги какги. Гьелги инсуца ралаан лъиениги зарал, къварилъи кколареб куцалда, сверухъ ругезда лъан-лъачIого. Доб мехалдани гьеб балъгоги гьабулаан (идеология батIияб букIиналъ). Гьединлъидал дида эмен вихьулаан яги хъвадарулев яги какал ралев. ЦIакъ берцинаб хатIги букIана гьесул. Тира-сверизе къватIиве вахъарав чи, цониги пикру ракIалде бачIани, хехлъи гьабун, къалмиде гьеб босизе вачIунаан. Цинги цIидасан тира-сверизеги унаан.\n- Гьелгощинал асаразе сюжетал кисадай гьес росулаан?\n- Инсул ракI цIалеб бакIлъун букIана росу ва гьелъул гIадамал. Гьесда ракI-ракIалъ ричIчIулаан гьел. Гьесие кутакалда бокьулаан росуцоязулгун накъиталда вукIине. Гьезги рицунел рукIун ратиларищха гьесие батIи-батIиял лъугьа-бахъиназул хIакъалъулъ.\nТIокIкIун лъалаан росдал гIумруги. Лъаларел цо-цо жал баян гьарулаан. Гьелъги квербакъулаан инсуца гъодинал асарал хъваялъе. Росулъе-нахъе унелъул, гIезегIан мехалъ мугIрузухъ балагьун чIолаан гьев машинаялъуса къватIивеги вахъун. Гьеб мехалдаги ургъулев вукIун ватиларищха цониги къисаялда гъорлъ лъезе пикруялда тIад. МагIарул тIабигIат гIемер рехсолеб бугелъул асаразулъ.\nКIиабизе бугони, инсухъе рачIунаан гIорхъолъа ун гIемерал кагътал. Почтальоналъ дунги МахIачги гъоркье ахIулаан гьел росизе. Цо нухалда кагътазул хачIги кодоб ккун, дица вацасда абуна, МахIач, рачIа нилъеца гьал кагътал гIодоре разе, инсухъа кида гьал цIалун рахъунелин абун. Амма инсуда гьеб лъайдал, гьесие цIакъ бокьичIо. Жинца щибаб кагътие жаваб кьезе кколин лъазабуна гьес нижеда. Гьедин гьабизеги гьабулаан. Цояз инсухъе хъван бачIунаан дуца кинабалиго тIехьалда хIарп-хIарпккун жидер къисмат бихьизабун бугилан. ГIолилазги хъвалаан, чIахIиязги хъвалаан, гIисиназги хъвалаан. Гьезул щивасе данде жаваб инсуцаги битIулаан. Цо-цоязе тIахьалги ритIулаан.\nГьединго рукIана инсухъе жидерго къисматалъул бицун хъвадарулелги. Хадурккун гьел лъугьунаан къисабазул сюжеталлъунги. Къойилго ралъдахъе хьвадулаан гьев. ГIезегIан гьудулзаби гьенирги рукIана гьесул. Жидерго ккара-тараб яги цогидазул рагIараб гьезги бицунаан инсуда.\n- Гьесие хъвадаризе щиб мехалда бокьулеб букIараб? Цо-цоязде шавкъ къаси сардилъ, цогидазде рогьалилъ щолин бицунелъул.\n- Инсуе кутакалда бокьулаан хасел. Гьединлъидал хъвадаризеги гьев аслияб куцалда хасало хъвадарулаан. Щай гьесие хас гьабун хасел бокьулеб букIарабали лъаларо. Хасало гIемер Переделкиноялде унев вукIиналъгIаги батила. ГIурус ракьалда кутакаб гIазуги бан, хIатталдаса ун берцинаб хаселлъидалха букIунеб.\n- Машгьурав хъвадарухъанлъун вахъиналде, районалъул газеталъул редакторлъунги вукIанагури гьев?\n- Гьеб мехалда гьесул корреспондентлъун вукIун вуго МухIамад ГIабдуразакъов. Гьесул лъайги бажариги бихьун, инсуца МахIачхъалаялде хIакимзабазухъе кагъат хъван буго гьев кутакалда цеветIурав вас вугин, хIисабалде босеян. Гьелеха, гьелдаса хадув ГIабдуразакъов МВДялъул министрлъун вахъана. Гьелъухъ инсуе кидаго баркала кьолев вукIунаан МухIамад.\nГьесдехун гуребги, гьунар бугел киналго гIолохъабаздехун букIунаан инсул гьединаб бербалагьи. ЖахIда-хIусудги букIунароан. Гьелъул гIаксалда, жинхъа бажарараб кумек гьабулаан.\n- КIиялго халкъиял (хъвадарухъанги поэтессаги) ругеб хъизан цохIо нужер букIанаха...\n- ГIамалалъул рахъалъ гьел батIиял рукIана. Эбелалъул букIана гьелегьараб цIа гIадаб, хехаб гIамал. Эмен вукIана гIодове виччарав, сабурав. Амма кутакалда данде кколаан гьезул. Дида киданиги бихьичIо гьел цоцалъ къацандулел яги барщун. ГIодове виччараб гIамал букIаниги, инсул букIана жиндирго пикруги рагIиги. Творчествоялъул рахъалъги цоцазе цIакъ кумек букIунаан гьезул. Инсуца жиндирго асарал тIоцере эбелалъе цIалулаан. Гьелъги жинда рекъон рихьичIел бакIал хисизарейин абулаан.\n- Хадубккун нужеца махщел тIаса бищулелъул тIадкIалъай букIунаанищ гьезул?\n- Эбел-инсуе бокьун букIана МахIач гуманитарияб рахъалдеги ун, хъвадарухъан вахъине. Гьединлъидал филфакалде цIализеги ана гьев. БагIараб дипломалда лъугIизабуна гьес гьебги Москваялда аспирантураги.\nДун экономистлъун цIализе лъугьунелъул, инсуца кIудияб дандечIейго гьабичIо. Амма хадув дун искусствоялда, хореографиялда гъорлъе вачIиндал, гьеле гьеб иш дур бугин, гьев кутакалда вохун вукIана. Эбелги разилъана.\nМахIач банкалде хIалтIизе лъугьиндалги рекIее гIечIо инсуе. Гьеб иш нилъер жо гурин, гьелъ нилъ цо къваригIел гьечIеб бакIалде ккезаризе рес бугин абуна гьес вацасда. Гьединлъидал лъикI ккана МахIач, жиндир заманалда банкги тун, басмаханаялде вачIин. Инсуда гьединал жал хIаладаго лъалаан.\nПрочитано 153 раз\tПоследнее изменение Пятница, 08 октября 2021 09:16\nДругие материалы в этой категории: « «ЧIагояб Дагъистан». Сурукъалги лъикIалги рахъал\tИнсул расеналги цIунулаго... »


Маппетаз бихьизабулеб буго Крым "бикъараб" куц\nКонстантин, Пигги ва Кермит рачlун руго жидер шоуялъул премьераялде. Голливуд, Калифорния, март 2014\nГьал къоязда Дисней компаниялъ къватIибе биччана иргадулаб «Маппет-шоу». Гьелда лъун буго «Бищун валагьулев» абулеб цIар ва кьолел руго жакъа дунялалда кколеб бугелъулгун ва дунялалъул лидералгун гIаммал сипатал.\nЕвропаялда балъго жиндирго хIалтIи гьабизе гьесие квал-квал гьабулеб буго гьесул кIибикьараб мацIалъ. Жиндирго тушбабахъ гьев валагьула жиндирго гIисинал бераз тIаса-гъоркье ва гьеб мехалда гьесул гьурмада букIана тIад велъиялъул гьими. Гьев вуго рагъулаб спорталъул тайпабазул эксперт ва гьесие бокьула тIад гурде ретIичIого черх бихьизабизе. Лъай-хъвай гьабе къверкъ Константингун. Гьев вуго «Бищун валагьулев такъсирчи» ва Дисней компаниялъул цIияб «Бищун валагьулев» абулеб Маппет-шоуялъул герой.\nГьал къоязда гьеб шоуялъул дунялалъул премьераялъухъ балагьаразда бигьаго бихьула гьениб кколеб бугелъулги дунялалда кколеб бугелъулги г1аммаб жо ва гьединго ратIа гьаризе кIола гьенир кьолел ругел дунялалъул лидеразул сипатал.\nГьениб бицунеб хурхинабун буго Украиналъул бащдаб-чIинкIиллъиялде Россия лъугьиналда ва гьенир кьолел руго Машрикъалда хурхун Магърибалъул стереотипал. Гьебго заманаялда гьелъул авторазда кколеб буго Москваялда гьеб шоуялъ гIемерго релъизаризе гьечIин.\nАслияв герой Константинил анищ буго дунялалда бищунго кIудияв такъсирчи абун тарихалда хутIизе. Амма туснахъалда гьесул бакIалда тIамула Кермит абулеб цоги къверкъ.\nИнгилис мацI бицунаго гIурус акцент бахчизе гьес бахъулеб хIаракаталъ ракIалде щвезабулеб буго Россиялъул президент Владимир Путиница ингилис мацI бицине бахъулеб хIаракат.\nХIакъикъиял лъугьа-бахъиназда ва гIадамазда жидер персонажал ва гьез гьабулеб релъинабизе автораз гьезие сипаталги кьун руго.\nМасала героязул цояв Доминик релъинавун вуго Россиялъул премьер-министр Дмитрий Медведевасда. Гьев цевегоялдаса вихьулев вуго Путинил асаралда гъоркь вугевлъун.\nКонстантин: «Дир тарихалда бищунго кIудияв цIогьор абун цIар хутIизелъун гIуцIараб план ахиралде щолеб буго».\nДоминик: «Нилъер цIаралин абизе бокьун букIун батула дуе». «Гурищ?»\nКонстантин: «Узухъда дир цIар!- хадуб...дургиха».\nГьеб мультфильмалда йигей чIужугIадан Пиггил сипат релъинабун буго крымалъул кризисалдаса хадуб Россиялъулгун гьоркьорлъабазда хурхун позиция кьваризабураб Алманиялъул канцлер Ангела Меркелида.\nМаппет-шоуялда гьединго дандекколеб буго Крымалда ругел гIурусал хвасар гьарулев вугин живан Путиница абулеб Константиница: «Гьанже, гIолохъаби, нуж бокьараб гьабизе эркенал руго»,-ян абулебгун.\nАмма мультфильмалда бищун захIматабин абулеб сипат кьун буго Кермитие. Гьеб бихьизабулеб буго Константин чIезабизе кIолеб цого-цо къуватлъун. Щиб гьеб къуват кколеб-Америкайищ яги цоги къуватищали гьениб баян гьабулеб гьечIо.


ГІиса МасихІил чапарлъун вукІине Аллагьас витІарав Павелил рахъалдасан салам буго Эфесалда ругел диналъул вацазде – МасихІ ГІисаде цолъун рацІцІалъаразде ва ритІухълъаразде.\nНилъер ТІадегІанав ГІиса МасихІил Эмен – Аллагьасе рецц! МасихІиде цолъарал нилъеда баркат лъун зобалаздасан лъикІабщинаб рещтІинабуна гьес нилъеде.\nЖеги дуниял бижилелдего тІаса рищана Аллагьас нилъ, МасихІиде цолъун, жиндирго халкълъун лъугьине ва, рокьи рекІелъ цІунун, жинда цере рацІцІадго ва гІайиб-хатІа кколаредухъ хьвадизе.\nАллагьасул къадар букІун буго ГІиса МасихІидалъун нилъ жиндирго лъималлъун лъугьинаризе. ЛъикІлъи гьабизе бокьидалин Аллагьас гьедин гьабураб!\nАллагьасе рецц – жиндиего вокьулев Васасдалъун гьес нилъеде баркатги нурги рещтІинабидал!\nКъурбанлъун лъугьун гІодобе тІураб МасихІил биялдалъун нилъги гьесде цолъизарун, нилъее тархъанлъи насиб гьабуна ва нилъер мунагьалги чурана. Аллагьас нилъее кьуна сундулъго гІакъиллъиги лъайги, кІудияб баркатги гьарзаго рещтІинабуна.\nАллагьас нилъее загьир гьабуна МасихІидалъун тІубазабизе кколеб букІараб жиндирго балъгояб мурад.\nЗоб-ракьалда бижанщинаб МасихІиде цолъизабиялъул ва киналъулго бетІерлъун гьев гьавиялъул мурад Аллагьас тІубазабула болжал щвараб мехалда.\nМасихІ сабаблъун Аллагьас нилъ тІаса рищана жиндирго халкълъун рукІине. Жиндиего бокьухъе кинабго гьабулесул къадар букІана\nгьесул къудраталъе рецц гьабулеллъун ниж лъугьине. ТІоцебе МасихІиде хьул лъурал гІадамал ниж ругелъулха!\nНуж хвасарлъанилан Рохалил хабарлъун бугеб ритІухъаб рагІи рагІараб мехалъин нуж МасихІиде цолъарал. МасихІиде иман лъедал, нужедаги Илагьияб РухІалъул мугьру чІвана.\nАллагьас жиндирго халкъ тархъан гьабураб ва жиндие цІар-рецц гІемерлъараб мехалда нилъееги ирс щвезе букІиналъул гІаламатлъун буго гьеб Илагьияб РухІ.\nГьединлъидал, ТІадегІанав ГІисаде нужеца иман лъунин рагІаралдаса ва иман лъуразул агьлуялдего нужер рекІелъ рокьи букІинги лъаралдаса хадуб,\nдугІадулъ нужги рехсон, дица кидаго Аллагьасе рецц гьабула.\nНилъер ТІадегІанав ГІиса МасихІил Эменлъун вугев къудратав Аллагьас нужеде рещтІинабеги гІакъиллъи щвезабулеб ва балъгоябги загьирлъулеб РухІ. Гьелъ рачина нуж Аллагь лъаялде.\nАллагьас нужер рекІедаги канлъи бихьизабеги. Гьебмехалда бичІчІила сунде хьул лъезе нуж гьес ахІулел ругелали, иман лъуразул агьлуялъе гьесул илагьияб ирсги кигІан бечедаб бугебали.\nБицун хІалкІоларебгІан кІудияб гьесул къуват нилъелъ, жиндир къудраталдалъун иман лъуразулъ, букІинги бичІчІила.\nГьебго къуваталъин Аллагьас ГІиса хваралъуса вахъинавурав ва зобалазда жиндирго кваранаб рахъалда гІодов чІезавурав.\nТахида ругелги, кверщел бугелги, хІакимзабилъун ругелги, ханзабилъун ругелги рухІаздаса тІадегІанлъизавуна Аллагьас гьев. Гьаб дуниялалда ругелги, хадусеб дуниялалда рукІине ругелги киналго цІараздаса тІадегІанаб кьуна гьесие цІарги.\nКинабго гьесул хІатІикь лъуна Аллагьас. Кина-щиналдасаго кІодоги гьавуна. Иман лъуразул агьлуялъул бетІерлъунги гьавуна.\nМасихІил Черхлъун ккола гьеб агьлу. Кинабго камиллъизабулес камиллъизабула гьебги.