Чачаналъул Кванхи росулъа магIарулав Рамазан Жалалдиновас кIиабилебги видеохитIаб гьабуна гьеб республикаялъул бетIер Рамзан Къадировасде. Гьединго гIарза битIана Россиялъул генералияв прокурор Юрий Чайкахъе.\nКенхи росдал масъалабазе кIвар кьолеб гьечIин, магIарулал рукIиналъ гьезул росдаде мугъ рехун бугин бакIалъул нухмалъиялъ абураб магIна буго Жалалдиновасул гIарзаялъул. Чанго къоялъ цебе Жалалдиновас гьабураб гьединаб хитIабалдаса хадуб Рамзан Къадировас республикаялъул телевидениялдасан абуна Чачаналда гIумру гьабулев чигицин гурин гьев Жалалдинов.\nЧачан Республикаялъул бетIер Рамзан Къадировасда тIасан Россиялъул генералияв прокурор Юрий Чайкахъе тIоцебе битIараб гIарза гурин жинца гьебилан бицана ЭР-ялъе Кванхиса Рамазан Жалалдиновас. Гьев рази гьечIо Чачан Республикаялъул бетIерас жидер росдаде кIвар кьолеб гьечIолъиялда – Чачаналда рагъ лъугIаралдаса нахъе къачIачIого тун ругила риххун рачIунел ругел минабиги, нухалги.\nГьединго школалъул мугIалимзабазе харжал кватIизарулел ругила, кванхисезул чагIи хъулухъазде росулел гьечIила. Гьединаб магIнаялъул хитIаб Россиялъул президент Владимир Путинидеги гьабун букIана Жалалдиновас.\nГьелдаса хадуб Чачан Республикаялъул телевидениялдасан Рамзан Къадиров гьадин кIалъанилан бицунеб буго Рамазан Жалалдиновас.\nРамазан Жалалдинов: «Республикаялъул телевидениялдасан кIалъалаго гьес (Рамзан Къадировас – ЭР) абуна дун гIадал къватIахъ гьарурал чагIи республикаялдаса нахъе гъезе кколила. Дун киданиги дова вукIарав, гIумру гьабурав чиги гурила. Гъизляралдаса цо-цо чагIаз гIарацги кьун жиндир рахъалъан квешаб информация тIибитIизабизе виччарав чи вугила.\nЦинги дица гIарза хъвана генералияв прокурорасухъе (Юрий Чайкахъе – ЭР), гьав чияс гьабулелъеги дица бицунелъеги къимат кьеян, гьединго дун гIайибияв ватани, туснахъалъувги лъейин, ватичIони, росулъе вуссине ихтиярги кьейилан».\nПутиниде видеохитIаб гьабун хадуб «Дождь» каналалъул журналист Василий Полонский вачIун вукIана Кванхиве, амма гьениве щун цо сагIаталдасан гьес росу тезе ккун буго. Цинги полициялде ахIун вуго журналист росулъе щвезавурав таксист МухIамад Шариповги. Полициялде жеги нусго чи вачун анин абурал баянал рукIана. Амма инсанасул ихтиярал цIунулей, Чачаналдаса Хеда Саратовалъ абуна цохIо таксист гурони ахIичIин полициялде, гьевги, гьикъа-бакъи гьабун, къокъидаго нахъе виччанилан.\nПолонскиясулги Шариповасулги хIакъалъулъ гьадинаб баян кьолеб буго ЭР-ялъе Рамазан Жалалдиновас.\nРамазан Жалалдинов: «Дунгун дандчIван хадув ана Полонский росулъе. Чачаназулъги гьалмагълъи бугелъул дир, дица гьезда гьарана гьадинан унев чи вугин гьев, гьесда хадуб халкквейилан. Гьедин дир гьалмагъзабаз нух ккун машинаби чIезарун рукIана журналистасда жадур. Цо заманалдасан дихъе ахIун бачIана нужеразул гуреб гIадаб лъабго машина анин добехун, нахъе вачейин гьев (Полонский – ЭР) росулъа.\nГьеб мехалда дица ахIана гьесухъе Дагъистаналде айилан. Гурин, вачIараб нухдасан инин живилан чIун вукIана гьев. Ворейин, дир васгун лъута гьениса Дагъистаналдеян абуна дица гьесда нахъойги. Гьедин ворчIун вуго дов доваса.\nГьениса ун бащдаб сагIаталдасан рачIун росулъегун, гьев валагьулев вукIун вуго доз (полициялъ – ЭР). Цинги журналист росулъа ин лъайдал, радал рачIун полициялде вачун ун вуго гьез Полонский росулъе щвезавурав таксист (МухIамад Шарипов – ЭР). Гьеб мехалда дица «Кавказский узелалде», «Новая газеталде», «Дождь» каналалде ахIана гьадинаб жо кканилан. Гьел кIалъан руго Хеда Саратовалде (инсанасул ихтиярал цIунулей – ЭР). Гьелдаса хадур полициялъулал рачIун руго дов Шариповасда хадур. Подвалалъув вукIун вуго гьев.\nТIаса лъугьайин, жал мекъи ккун рукIун ругилан, шоколадалъул плиткаги цебе лъун чайги тIун буго. Гьай гIадан (Хеда Саратова – ЭР) йигин мун цIехон ячIун, гьелъие бицейин жидеца дуда кинаб дандчIвай гьабурабали. ЛъикI бугин кинабго, жиндие щибгIаги къварилъиги гьечIилан досги абун бугоха (гьанже вахъун гьелда цебе кканщинаб жо бицуневищ вукIиневан)».\nЭР: «Интернеталда хъвалеб буго нусгогIан чи ун вукIанин Кванхиса полициялде вачун. Хеда Саратовалъ абулеб буго цохIо гьев Шарипов гурони вукIинчIилан».\nРамазан Жалалдинов: «Цин Шарипов вачун вукIана, хаду кIигоявги ана доз вачун. Гьеб мехалда гIадамал рагъарана. Видеоги буго гьелъул. Нижер доба интернет хIалтIуларого, жеги бажаричIо гьеб тIибитIизабун. Росу багъарана гьелдаса хадуб… Гьеб мехалда росдал гIадамалгун кIалъазе виччан вуго доз дов. Жив цоги росулъ вугин, жинда хадур рачIаян абун буго гьес гIадамазда. Гьенире индал, гьенив ватичIо гIадамазда дов. Цинги маркIачIуда нахъе виччан вачIана (радалго арав чи)».\nЭР: «Гъосие суалалищ кьолел рукIарал доз, гIакъубайищ?»\nРамазан Жалалдинов: «Подвалалъувеги рехун, хIинкъизарун суалал кьолел рукIанила дуца росулъе вачарав чи щивин, лъидасанин дуда гьев лъарав… Цинги Хеда Саратовалъ ахIунги бачIун, гьезул гьурмал кьер хисун рагIула».\nКванхиса чагIи магIарулал рукIиналъ нахъе цулел ругин, гьел хъулухъаздаги толел гьечIин Жалалдиновас бицунеб хабар гьереси гьабун букIана чанго къоялъ цебе Шарой мухъалъул нухмалъулев хисулей Лейла Муцаговалъ. Жидер мухъалъул хъулухъчагIазул 60 процент Кванхиса бугила.\nГьелъие гьадинаб баян буго Рамазан Жалалдиновасул.\nРамазан Жалалдинов: «Гьел хъулухъазда тарал чагIи дир гIагарал чагIи ккола. Цо хIарпгицин лъаларел гIадамал руго. Масала, магIарулазул культураялъул централда тарав чи вуго. Жанисан къачIан цохIо рукъ буго гьениб. Киданиги кивниги хIалтIарав чиги гуро гьев. Шарой мухъалъул бетIерасул боцIиги хьихьун вукIуна гьев. КIиабилев вуго гьеб мухъалъул бетIерасул кумекчиян. А-ги Б-ги щибалицин лъаларо гьесдаги. Гьеб киналъулго дов журналистасдаги бицана гурищ гIадамаз. I20-ниги чи вакIарун вукIун вуго доб къоялъ гьениве».\nРамазан Жалалдиновас балъго гьабулеб буго гьабсагIаталда жиндир чIей бугеб бакI.


«Исламияб пачалихъ» абураб гIуцIиялда гъорлъ рагъизе Сириялде Россиялдаса гIицIго кавказалъулал унин абулаан. Ахирияб заманалда экстремистазул кьеразда гъорлъ кколел руго гIурусалги.\nХIинкъигьечIолъиялъул федералияб хасаб хъулухъалъул Санкт-Петербургалда бугеб идараялъ Мария Погореловалъда хурхун такъсир гьабиялъул иш рагьун буго. Низам цIунулез рикIкIунеб буго, «Исламияб пачалихъалъ» гIуцIиялде гъорлъ рагъизе анилан студентка. Социалиял сайтаздаса гьелъ цогидал ясалги ахIулел руго жигьадалъе.\nХалкъазда гьоркьосеб интерполалъул цIех-рехалда лъезе йиго гIагараб заманалда I8 сон барай гьей Погорелова илан, хъвалеб буго информалатаз.\nЖакъа къоялда Марияца гIумру гьабулеб рагIула Сириялъул Алеппо шагьаралда. ЦIарги хисун буго гьелъ – Марьям буго гьелъул цIияб цIар.\n«Фонтанка» сайталъ бакIарараб информациялда рекъон, Мария цIалулей йикIун рагIула Петербургалъул университеталда, гьелъул эбел-эмен гIадатиял чагIи руго. Жийго Мариял биографияни гIадатияблъун рикIкIине бегьуларо – 20I2-леб соналда гьей нецонацистазул къукъаялде гъорлъ ккана. Гьелъул габуралда свастика бахъараб татуировкацин букIун буго. Чанги нухалда полициялъги ккун йикIун йиго гьей.\nАхир-къад гьелъие фашистазул идеял чIалгIана ва гьей диналде юссана. Инжил цIализе байбихьун буго гьелъ, килисиялдеги хьвадулей йикIун йиго. Насраниязул динги чIалгIана гьелъие. Исламалдехун интерес ккун буго гьелъул. Исламалъул хIакъалъулъ хъварал батIи-батIиял тIахьал цIалулел рукIун руго гьелъ. Как базеги ругьунлъана гьей. Пуланаб къоялда эбел-инсуда цее чIана гьей хIижабги ретIун. ЦохIо берал гурони рихьуларел хIижаб букIун буго гьеб.\nЦIияхъарай гIурус бусурбаналъул социалиял сайтазда лъай-хъвай ккун буго Абу Бакр тIокIцIаралда гъорлъ хъвадарулевгун. Гьез цоцаде хъвадарулеб букIун буго ва гIемерисала Марияе лъазе бокьун буго кинаб гIумру бугеб Сириялда, гIадамал кинаб хIалалда ругел. ЦIияв гьудулас гьелъие бицухъе, гьениб кинабгIаги такъсирчилъи ва вахIшилъи гьечIо. Социалиял сайтал тун руго кIиязго ва бухьен кколеб букIун буго хадуб хал кквезе бегьуларел программабаздасан.\nДов чияс Марияе гIарац битIун буго Истанбулалде билет босизе. Араб соналъул октябралъул ахиралда гьей щун йиго Турциялде. Гьениса гьей Сириялде ун йиго – Ракка шагьаралде. Хасал хъулухъаз бакIарараб информациялда рекъон, Раккаялда гьелъ гIумру гьабулеб букIун рагIула дов Абу Бакр тIокIцIар бугеб чиясул минаялда.\nИнтернеталдаса Марияца бухьен ккун буго Петербургалда хутIарал жиндирго гьудулзабигун. Ясазда гьелъ бицунеб букIун рагIула Сириялда гIумру лъикIаб бугин ва информалатазгун прессаялъ гьерсал рицунел ругин ургъунго. Цо-цо ясазе Мариял харбал рекIее гIун руго. Гьез хъвалеб букIун буго жидеца диниял тIахьал цIалулел ругин. Гьезухъ Марияца б+итIун руго Сириялде кин рачIине бегьулебян хъвараб мухIканаб инструкция.\nГьал къоязда хасал хъулухъазул хIалтIухъабаз гьел ясаз гIумру гьабун бугеб бакIазда чIухь бана. Жалго ясалгун гьикъа-бакъи гьабун буго.\nНизам цIунулез абухъе, Марияца ясазухъ хъваралдаса бичIчIулеб буго Раккаялдаса Алеппоялде арай Мария теракт гьабизе хIадурулей йикIин. Гьелда малъун буго автомобиль бачине, малъун буго кьвагьул алатал кин гьаризе бегьулеб. Россиялде гьей йитIизе рес буго гьаниб теракт гьабиялъе гIолоилан абуна журналистазе къуваталъул идарабазул хIалтIухъабаз.\nЭкспертазул рагIабазда рекъон, Сириялда терактал гьаризе малъулеб буго руччабазда. ТIадежоялъе «Исламияб пачалихъ» абураб гIуцIиялъул лъазабиязда рекъон, Россия гьезул тушманлъун ккола. Гьелдаго цадахъ, исана Сириялде рагъизе арал россиялъулал нахъруссинин хIинкъи буго. Гьезул тIадруссиназ ахIвал-хIал хIалуцинабизе бегьула.\nБатIи-батIиял къиматазда рекъон, рагъизе Сириялде Россиялдаса ана гIага-шагарго кIиазарго чи. ЖамгIияв хIаракатчи Сулейман Уладиевас рикIкIунеб буго гьеб суалалъ кIвар кьезе кколин.\nГьес гьединго тIаде жубана, хасаб халкквей букIине кколин Сириялда рагъулел рукIарал кавказалъулазда хадубилан.


Турказе къваригIун букIана Эрмениялъул, Гуржиялъул бутIабиги гъорлъе рачун, Дагъистангун Азербайжан ва Чачанги гъорлъе цIан, ГIусманиязул Империялда гъорлъ кIудияб Исламияб улка гIуцIизе.\nГьеб улкаялъул мацIлъунги азербайжан мацI гьабизехъин букIана. Амма къокъидаго Россиялда гьебги лъан, гIурус пачаяс квалквал гьабуна гьединаб пачалихъ гIуцIизе. Гьедин бицана ЭР-ялъе Дагъистаналдаса тарихчи Тимур Айтберовас.\nЛъарагI миллаталъул вакилзаби рекъоларо тарихчи Тимур Айтберовасул пикруялда. Амма гьаниб мисалалъе бачине бегьула Россиялда, гьединго Дагъистаналда инкъилаб ккелалдего гIадамазул гьабураб хъвай-хъвагIай. Дагъистаниязул фамилиял гьенир азербайжан къагIидаялда - огълы абун - хъван руго.\nМагIарул ва цогидал мацIазда гъорлъ тюрк мацIалъул рагIаби гIемер рукIиналъе гIилла бугин некIо заманалда аслияб мацIлъун Дагъистаналда лъарагI мацI букIинилан абула лъарагIаз. Амма гьеб гьедин букIинчIолъиялъе гьадинаб далил бачунеб буго Тимур Айтберовас.\nТимур Айтберов: «Нилъер машгьурав гIалимчи ГIумаров ГIабдулкъадирихъе щвараб хIужаялда рекъон, тIоцебе Ермоловас бахъараб прокламация магIарул мацIалда букIун буго. Щай, щайгурелъул Аваристаналдаги, гьаниб Таргъуялда, Яхсаялда, гьединго тумазул ракьалда магIарул мацI лъаларев чи вукIунароан. Нуцабиги гьеб мацIалъ кIалъалел рукIун руго. ПалхIасил, доб заманаялъул элитаялъ бицунеб, гьез кьочIое босараб мацIлъун магIарул мацI букIун буго. Цинги дагь-дагьккун гьеб лъугIизабун буго татараздалъун.\nИбрагьим Дибиров: «ГIурус мацIалдаги руго гьединалго журарал рагIаби. Масала, Пушкиница хъвараб «Бахчисарайский фонтаналда» дагIба балел рукIун руго доб заманалда цо тишковцал абурал чагIазул къокъа (мацI бацIцIад гьабизейин рахъарал гIурус гIалимзаби рукIана гьел).Фонтан паранг рагIи бугин, гIурус рагIи ургъизе кколилан чIун рукIун руго гьел. Цинги «лъел рогIороги» хIалтIизабун, цо гIантаб, магIнаго гьечIеб жо лъугьун буго гьелъул».\nИбрагьим Дибиров: «ГьанжелъагIан нилъеца хIалтIизарулел рукIарал гIурус рагIаби нахъе рехани, тIаде бачIунеб гIелалда цIидасан малъизе ккола гьел хисун лъурал рагIабазул магIна. Гьелъ доб цIияб гIел нахъе ккезабула. «Учителасул» бакIалда «мугIалим» хIаллтIизабулеб бугони, гьезул кинаб битIараб? Амма кIиябгоги магIарул рагIиги гуро. Жибго «мугIалим» бугоха доб цоялдаса цебе бачIараб. Кинаб хIалтIизабуниха лъикI?».\nАлексей ХIажиев: «Дунялалда цониги мацI гьечIо чияр цониги рагIиги гъорлъе бачIинчIого, бацIцIадго хутIараб. Дир пикруялда тIад рекъечIого рукIинеги рес буго гIемерисел, амма чияр рагIаби гъорлъе рачIун лъикIаб буго мацIалъе. Щайин абуни гьединан мацI жеги гIемер мехалъ цIунун хутIизе буго. Чияр рагIаби гъорлъе цIикIкIун рачIанагIан цебетIолин мацIилан рикIкIине бегьула. Цо мацIалъул кьучIалда хас гьабун цо мацI билълъанхъизабизе кколин, масала, гьединаб мацIлъун магIарул мацI тIаса бищизе кколин абураб пикру букIана нижер миллатцояв, тумав Зиявудин Айдамировасулги.\nТарихчи Тимур Айтберовас ЭР-ялъе бицана тумазул интеллигенция гIемер букIанила советияб заманалда Дагъистаналъул тIалъиялда. ЦIикIкIарасеб мехалда гьез квербакъанила магIарулазул мацI цIунизе. Гьелъухъ нилъеца гьезие баркалаги кьезе кколила.\nТимур Айтберов: "Авар мацI цIезабун буго чияр рагIабаз"


КIиго соналъ цебе хасавюрталда 15 сон барай ясалда хIал гьабиялъул гIайиб гIунтIизабуразда гьечIеб гIайиб тIад чIезабизехъин бугин абун, гьел цIунизелъун, гьезул эбел инсуца лъазабураб ракъунчIеялъул акция жеги халат бахъунеб буго.\nГъоркь арбагI къоялдаса нахъе ине бугеб гьеб тадбиралъулъ цин анцIго чияс гIахьаллъи гьабулеб букIана. КIиго къоялдасан гьей ясалда хIал гьабиялъул гIайиб гIунтIизабулев вугезул цояв Г1умарх1ажиев ГIалибулатги гIахьаллъана гьеб ракъунчIеялъулъ.\nЦебехун «Эркенлъи» радиоялъ бицун букIахъе 2013 соналдаса нахъе халат бахъунеб бугеб гьеб ишалъул цIех-рех ахиралде щолеб букIиналъ ва кватIичIого гьелъул гIахьалчагIазе диван гьабизе букIиналъ рахъун руго гьел гIадамал акциялде.\nГьеб такъсир ургъун бахъун букIин ва жидер лъималазда гIайиб гьечIеблъи чIезабизе жидеда кIвезехъин гьечIолъи бичIчIараб мехалда рахъанила жал къватIиейилан абулеб буго акциячагIаз. Гьеб такъсир унголъун букIарабищ букIинчIищали чIезабун гьечIила цIех-рехалъилан абулеб буго гьезул адвокатаз.\nГьезул рагIабазда рекъон унголъунги гьеб такъсир букIун батаниги гьелъул гIахьалчагIилъунги рихьизарун, балугълъиялде яхинчIей ясалда хIал гьабиялъул гIайиб гIунтIизабулел ругезул гIемерисел гьеб заманалда Дагъистаналдацин рукIун гьечIо.\nАмма гьедин букIаниги я адвокатазул далилазухъ, яги экспертизаялъул баяналъухъ гIинтIамулеб гьечIила цIех-рехчагIаз, гьезие гьеб гьитIинай ясалда хIал гьабиялъул иш рагьанин жидеца, такъсирчагIи туснахъ гьарунин абун цIар щвезе къваригIун бугилан лъазабулеб буго ракъунчIараз ва гьезул адвокатаз.\nБатIияб къагIидаялъ ритIухълъи чIезабун бажариялда жидер божилъи гьечIила, къуваталъул идарабазул системаялъ жиндицаго тIамулел ругила жал гьадинал гIорхъолъа арал ишал гьаризейилан абураб пикру загьир гьабулеб буго ациялъул гIахьалчагIаз.\nИтни къоялъ ракъунчIей лъазабуразул ичIго чи хутIун вуго. Акциялъул кIиго гIахьалчи унтун, тату хун лъугьун хехаб кумекги ахIун гьез рачун ун руго, тIубан сахлъиялъул рахъ нахъе ккезехъин букIун гьел заманалъ акцияги гьоркьобкъотIизе тун рокъор ругин бицана «Эркенлъи» радиоялъе ракъунчIеялъул гIахьалчIужу ГIабдулхIамидова Нинаца.\nНина ГIабдулхIамидова: «КIигояв нахъе вачун ана, цойги кIигоясул бидул тIадецуй цIакъго бахун букIун хехаб кумек ахIун букIана. Регун рукIун гурони, рахъине кIолеб хIал гьезулги гьечIо. Гьедин рукIаниги нижеца акция гьоркьоб къотIизе тезе гьечIо. Унтун лъугьун рокъоре рачун аразда гьоркьов вуго дой ясалда хIал гьабиялъул гIайиб гIунтIизабулев вугезул цояв ГIумархIажиев ГIалибулат.\nГепатиталъ захIматго унтарав вас вуго гьев, гьей ясалъ жий инжит гьаюнин гьезилан абулеб мехалдаги тIаде вахъун бажарулареб хIалалъ унтун азарханаялъул инфекцияллъул унтаби рукIунеб бутIаялда вегун вукIана гьев. Гьединго рокъове витIун ана нижеца цойги гьеб такъсиралъулъ гIахьалъи гьабиялъул гIайиб гIунтIизабулев вугев ХIажиев Мурадил эменги. Гьев сакъатав чиги вуго, бидул тIадецуйги цIакъго бахун лъугьун букIана гьесул».\nНинаца бицухъе акция лъазабуралдаса анкь аниги гьезул гIинтIамурал чагIи цохIо Хасавюрталъул тIалъиги журналисталги гурони ккун гьечIо.\nНина ГIумархIажиева: «Нижгун дандчIвазе вачIун вукIана Хасавюрталъул мэр Зайнудин Охъмазов. ТIокIав щивниги я тIалъиялъул я къуваталъул идарабазул рахъалдасан нижехъе вачIинчIо. Мэрасги гьеб акция гьоркьоб къотIизе теялде ахIулел рукIана ниж. Гьадинал акциял тIоритIизе бегьуларила, гIайиб гьечIолъи гьел ракъунчIеялги лъазарун чIезабуларилан вукIана гьев.\nЖиндица Дагъистаналъул прокурорасухъе ахIилила, гьесулги нужерги дандчIвай гьабиялъеги квербакъилин рагIиги кьуна гьес. Ниж гьаниса кирениги ине гьечIо, къватIиреги рахъине гьечIо. Гьев прокурорги нижехъе гьаниве вачIине виччан те».\nРакъунчIей лъазабун хадуб цIех-рехчагIаз гьеб акциялъул гIахьалчагIул тIалабазда ва гьез цIех-рехчагIазда чIвалел ругел гIайибазда хурхун кинаб букIаниги баян кьолеб букIинчIо.\nИтни къоялъ «Эркенлъи» радиолъулгун букIараб гара-чIвариялда Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъул вакил Расул Темирбековас лъазабуна гьел акциячагIаз жидеда кьучIгьечIел гIайибал чIвалел ругилан.\nРасул Темирбеков: «ГIурал далилал ракIарун руго цIех-рехалъ гьей 15 сон барай ясалда хIал гьабиялъул гIайиб гIунтIизабулел унголъунги гIайибиял рукIин чIезабизе. Лъицаниги ургъун бахъараб жо гьениб щибниги гьечIо. Хасго тIалъиялъ гьединал ишал жидерго бербалагьиялде гъоркье рачунги рукIуна, щай гурелъул гьел цIакъго кIварцIикIкIараллъун рикIкIунелъул. ГIагараб заманалда гьезул ункъоясе диван къотIизе буго, цойгидазул иш жеги диваналде щун гьечIо, цояв цIех-рехалдеги лъазавун вуго».\nРакъунчIараз лъазабулеб буго жидер васазда хурхун цIех-рех лъугIизе тезегIан жидеца акция халатбахъинабизе бугилан. Жидер мурадал тIурачIони МахIачхъалаялъул аслияб майданалдеги яхъун жийго жинцаго юхIизе йгиланцин лъазабулеб буго ракъунчIаразул цояй Нина ГIабдулхIмидовалъ.\nЩай раккарал педофилазул "гьужумалъул" хIакъалъулъ харбал Дагъистаналда?


18 соналъул хасалил Олимпиада. Гьениб гIахьаллъизе буго 92 пачалихъалъул команда, гьездаго гъорлъ Россиялъулги. Амма нилъер команда цебе бахъине буго Олимпиялъул байрахъалда гъоркь. Гьелъие гIиллалъун халкъазда гьоркьосеб Олимпиялъул комитеталъ (МОК) бихьизабуна Россиялъул тIасабищараб командаялъул гIемерисел спортсменаз Сочиялъул Олимпиадаялда допинг хIалтIизаби. Гьеб гьедин букIанин дунялалъулго допингалда дандечIараб комитеталъул комиссиялда цебе нугIлъи гьабуна 2006-2015 соназда РФялъул «Допингалда дандечIеялъул центр» ФГУПалъул директорлъун хIалтIулев вукIарав Григорий Родченковасги.\nГьелдаса хадуб 2017-2018 соназул чемпионаталъул ихдалилаб бутIаялде хIадурлъулаго, «Анжи» хIана Казахстаналъул «Тобол» командагун ва бергьана 1:0 хIисабгун. Гол кьабуна гьужумалъулав Хуан Лесканоца. ТIоцебесеб таймалда хIана аслияб командаялда гъорлъе унелги унарелги футболистал. КIиабилеб таймалда майданалде риччана бищунго къуватал. ХIаялъе къимат кьолаго, гьадин абуна «Анжиялъул» бетIерав тренер Вадим Скрипченкоца: «ТIоцебесеб таймалда гьужумал гьарулелъул, футболистазе тирилъи гIолеб букIинчIо, цIакъго гIодоре риччан хIалел рукIана. Амма защитаялда хIараб къагIидаялдаса разияв вуго. Хасалил бутIаялда гьеб букIана командаялъул загIипаб рахъ. Гьелъ бицуна ниж битIараб нухда рукIиналъул. КIиабилеб таймалда командаялъул мухъилъ гьарурал хиса-басияз хIасил кьуна», - ян.\nПрочитано 462 раз\tПоследнее изменение Пятница, 09 февраля 2018 10:53\nДругие материалы в этой категории: « 7 меседил ва 4 гIарцул медаль\tГьитIинаб росулъа кIудияб дунялалде »


УЧИТЕЛЬ ГЬЕЧ1ОГУН ЧИ ЛЪУГЬИНАРО. - 8 Октября 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Октябрь » 8 » УЧИТЕЛЬ ГЬЕЧ1ОГУН ЧИ ЛЪУГЬИНАРО.\nУЧИТЕЛЬ ГЬЕЧ1ОГУН ЧИ ЛЪУГЬИНАРО.\nГ1умруялъго инсан х1ажатавлъун вук1уна ц1и-ц1ияб лъай т1алаб гьабиялде. Учитель вук1инч1ев, учителас дарсал кьеч1ев чи гьаб заманаялъ къанаг1атги ватиларо нилъер улкаялда. Гъваридаб лъаялъул, бег1ераб г1акълуялъул, камилаб махщалил, жидер ц1арал наслабазе ч1ух1илъун хут1арал муг1алимзаби дагьал рахъинч1о нилъер районалда. Жакъаги дагьал гьеч1о районалда лъималазе лъик1аб тарбиягун лъай кьолел педагогал.\nЛъималазе тарбиягун лъай кьеялъул мухъалда х1алт1улелщинал к1одо гьарун, учителасул къоялъул х1урматалда 6 октябралда Хунзахъ культураялъул рокъоб г1уц1ун бук1ана байрам. Гьелда г1ахьаллъана республикаялдаса гьалбалги.\n«Лъималазе г1оло х1алт1и гьаби-гьеб ккола зах1матаб, к1вар ц1ик1к1араб иш. Гьединаб хъулухъ гьабулеб буго учительзабаз. Нужер щивасе к1удияб баркала ва рецц буго. Нилъер аслияб масъала ккола школа лъуг1ун унел ц1алдохъаби, хадубккун нилъ нечоларедухъ, лъай бугеллъун рук1инари»,- ян районалъулго рахъалдасан муг1алимзабазда гьезул байрамкъо баркана районалъул бет1ер Саг1ид Юсуповас. Гьес к1удияб къимат кьуна районалъул лъай кьеялъул ва г1олилазул ишазул отделалъул нухмалъулев Залимхан Г1умаровасул рак1 унтараб, рахъи ц1ик1к1араб х1алт1уе. Районалъул нухмалъиялъ лъай кьеялда лъик1ал шарт1ал ч1езарулел ругин ва ч1езаризеги ругин абуна районалъул бет1ерас.\n«Лъай кьей, сах гьари ва диван къот1и-гьел ккола Т1адег1анасдасан инсанасе рач1арал махщелал. Гьезул т1оцебесеб махщел г1адамасе кьола учительзабаз»,- ян пишацоязе т1адег1анаб къиматги кьун, жидерго профессионалияб байрам баркана лъай кьеялъул отделалъул начальник Залимхан Х1асановичас. Районалъул нухмалъиялъ лъабго соналда жаниб, къват1исан бач1инч1ого, 80 миллионалдасаги ц1ик1к1ун г1арац харж гьабунин лъай кьеялдаян (ц1иял ц1алул бак1ал разе, къач1азе, школалъул мебель ва цогидалги т1аг1ел-алатал росизе) бицана гьес.\nСаг1ид Юсуповас ва Залимхан Г1умаровас ДРялъул Лъай кьеялъул министерствалъул шапакъатаздалъун к1одо гьаруна церет1еял рихьизарурал педагогал. «ДРялъул лъай кьеялъул отличник» абураб ц1ар кьуна Т1ануси гьоркьохъеб школалъул директор Дибиров Хъайнтмазие, Гьамущи гьоркьохъеб школалъул директор Аминов Мух1амадт1агьирие, Харахьи гьоркьохъеб школалъул учительница Х1ажиева Загьрае ва Хунзахъ №2 гьоркьохъеб школалъул учитель Г1алибегов Х1ажимурадие.\nЖидер рак1бац1ц1адаб хъулухъалъухъ ДРялъул лъай кьеялъул министерствалъул х1урматиял грамотаби щвана: Дайтова Загьрае (Харахьи школа), Харахьи школалъул коллективалъего, Абулпазлуева Х1алиматие (Т1ануси школа), Гьиматов Мух1амадие (Г1арани школа), Г1алиева Зумрудие (Бакьагьеч1и школа), Мух1амадинов Мух1амадсайгидие (Г1арани интернаталъул директор), Хат1ипова Заирае (Т1ануси школа), Г1умаров Мух1амадие (Ц1иябуц1ра школалъул директор)-гьесие кьуна профсоюзалъул рескомалъул шапакъатги, Мах1мудов Мух1амадие (районалъул лъай кьеялъул профсоюзалъул председатель), Х1асанх1усенова Махружатие (Г1обода школа), Раджабов Мух1амадие (лъималазул творчествалъул рукъалъул директор), Х1асанова Асиятие (Гьоц1алъ школа), Магрибова Заирае (Хунзахъ №1 школа), Мусаева Умагьание (Ц1ада школа), Асадулаев Асадулагьие (Сивухъ школалъул директор), Г1алиханов Мух1амадие (Г1ахьалч1и школалъул директор), Мух1идинова Анжелае (Шотот1а школа) ва Дибирчуева Рукъигатие (лъай кьеялъул отделалъул методист).\nБищун к1удияб рохеллъун бук1ана 59 соналъ Хунзахъ №1 гьоркьохъеб школалъе г1умру кьурав, т1ок1 борч1ун х1исаб г1елму жинда лъалев муг1алим-насих1атчи Ниматулаев Х1амзатие Дагъистаналъул мустах1икъав учитель абураб т1адег1анаб ц1ар кьей. Гьеб шапакъат кьезеги, муг1алимзабазда байрам баркизеги районалде вач1ун вук1ана цоги махщел камилав учитель, лъик1ав тарихчи, мунагьал чураяв Ясулов Х1ажил вас ДРялъул Бет1ерасул ва х1укуматалъул администрациялъул нухмалъулесул заместитель Ясулов Камил. Пишацоязда байрам баркана Ниматулаев Х1амзатицаги. Г1умруялъго учительлъун вук1арав жиндир эмен вук1анин жиндие мисаллъунан бицана Х1амзатица.\nРакьцоязда байрам баркана халкъияй шаг1ир, нилъер ч1ух1и Фазу Г1алиевалъул вас «Лезгинка» ансамблялъул гендиректор Мух1амадов Жамбулатицаги. Г1агараб ракьалъухъ урхъун вук1унин живилан, районалде щвеялдаса жиндирго бугеб к1удияб рохел загьир гьабуна гьес. Ц1акъ берцинал, гъваридаб маг1наялъул раг1абаздалъун къимат кьуна Жамбулатица учительзабазе.\nРайоналъул лъай кьеялъул профсоюзалъул председатель Мах1мудов Мух1амадица ва Т1ануси школалъул директор Дибиров Хъайитмазица профсоюзалъул грамотабаздалъун к1одо гьаруна: Ах1мадова Зарема (Хунзахъ №2 школа), Насух1ова Маймунат (Бакьагьеч1и школа), Х1анапиев Мух1амад (Х1ариколо школа), Мух1амадова Мадина (Г1ахьалч1и школа), Г1абдулхаликъова Пат1имат (Т1ануси школа), Исмаг1илова Пат1имат (Шотот1а школа), Г1абдурах1манов Г1абдурах1ман (Гьоц1алъ школалъул директор), Абакарова Султану (Ч1ондокь школалъул директор), Сайгидах1мадов Мирзабег (Г1оч1ло школалъул директор) ва Х1асанбегов Мух1амад (райадминистрациялъул бухгалтер).\nГьанжесел учительзаби гурелги, гьит1инал сайгъатаздалъун рохизаруна байрамалде ах1арал, мустах1икъаб х1ухьбахъиялда ругел муг1алимзабиги.\nБаркиялгун шапакъатал гурелги, учительзабазе х1адурун рук1ана кеч1-бакъаналъул, кьурди-хъаталъул сайгъаталги. Ц1адаса Х1амзатил «Учитель» кеч1 пишацоязе сайгъат гьабуна К1ахъа Гъазиев Нурмух1амадица. Куч1дул ах1ана районалъул культураялъул х1аракатчаг1аз. Берцинал церерахъинал рихьизаруна Г1арани гьоркьохъеб школалъул, искусствалъул школалъул Хунзахъ, Г1арани, Г1ахьалч1и филиалазул ц1алдохъабазги.\nБайрамалде рач1араз лъик1аб къимат кьуна гьеб нухда бачарай Бакьагьеч1и гьоркьохъеб школалъул ц1алдохъан Шаг1банова Шамсиятил махщалие.\nГьедин рохалида гурони данделъизе хъван батугеги нилъее. Лъай кьеялъул даражаги, лъай босизе гъира бугел лъималги ц1ик1к1аги районалда.


Дин, Декабрь 05, 2012\nАрбагI къо 5 Декабрь 2012\nДунялалъулго факъигьал Дагъистаналда\nБусурбанал гIалимзабазул тIолгодунялалъул идараялъул нухмалъулев ГIали МухIиддин аль-Карадагил бетIерлъиялда гъоркь гIарабазул гIалимзабазул къокъа бачIана 16 ноябралда Дагъистаналде.\nАхираб 14 соналда жаниб диниял церехъабазул кинавниги 38 чи чIван вуго Дагъистаналда.\nИсламалде тIадецуй ва тероризмалъул профилактика.\nДагъистаналда цоги Шималияб Кавказалъул республикабаздаго гIадин диналда тIадчIей гьабулел бусурбабазде тIадецуй цIикIкIунеб бугилан рикIкIунеб буго философиял гIелмабазул доктор Зухумов Зухумица. Гьелъие мисаллъун гьес бачунеб буго 7 октябралда МахIачхъалаялъул Къоркъмасовасул къотIноб буго ЦУМ супермаркеталда исламияб къайи бичулеб бакIалда аскIоб букIараб лъугьа-бахъин.\n"Бусурбабазда гIайиб гьечIолъи" абураб фильмалъ квешго ццидаххинарун ругониги Шималияб Кавказалъул республикаялда гьелда сверухъ киналниги багъа-бачариял лъугьинчIо. Гьелде халкъ кантIизабулел кIалъаял гьарулел руго шагьаралъул имамзабазги. Анкьидасаги цIикIкIун заман бана гьеб фильм интернеталъул гьурмазде баккаралдаса. Гьелъухъ балагьараз бицунелда рекъон МухIамад Авараг гIодовегIан гьавулеб фильм кколеб буго гьеб. Гьелъ карабиххинабурал бусурбабаз протесталъулал акциял тIоритIана Судан, Ливия, Египет ва цогидалги бусурбабазул пачалихъазда.\nМахIачхъалаялда Котровасул къотIноб бугеб мажгиталде хьвадулел гIолохъабазул умумуз бачIараб кагъат хIисабалда Facebook-алде рехун буго мажгит имамасдеги гьесда хадусев чиясдеги хитIаб гьабураб кагъат.\nДинияб рокьукълъиялъул градус борхизабиялъул ишара\n18 августалда Хасавюрталда бугеб шигIитазул мажгиталда ккараб кьвагьа-гIанхъи, цо-цо экспертазгун аналитиказ бухьинабулеб буго суннитаздаги шигIитаздаги гьоркьобе ракьа рехизе бокьаразул мурад кколеблъиялда.\nРамазан моцΙ: ТΙадегΙанасул цΙобалде хьулгун\nДагъистаналъул рухΙияб идараялъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулев ГΙумаров МахΙамад-Расулица нижер программаялъе лъазабухъе республикаялда кΙалбиччанкъо кΙодо гьабизе рагΙуна Ι9 августалда. Гьединаб пикруялде рачΙун рагΙуна киналго диниял гΙалимзаби.\n«Гъваридаб» балъголъи баянлъулеб буго...\n«Катакомбабазул сектаян» журналистаз цΙар лъураб балъгояб бусурбабазул къокъаялъул ункъго чиясде лъималазда хурхун вахΙшияб хьвада-чΙвади букΙиналъул гΙайиб гΙунтΙизабуна Татарстаналда. Лъазабиязда рекъон, 83 сон барав гьеб къокъаялъул лидер Саттаров ФаизрахΙманиде гΙунтΙизабун буго зулмуялъул гΙайиб - ян хъвалеб буго ЭР-лъул ц1иял харбазул хъулухъалъул макъалаялда.\nР.Гереев: «Исламалъул пикру щулалъулеб буго къо бахъанагIан»\nГьанже россиялъул армиялда хъулухъ гьабулел ругел Шималияб Кавказалъул республикаялдаса гIолохъабазе рес щвезе буго рузманалъул как базе аскIор ругел шагьаразул мажгитазде ине.


Ругъелда росдал анкьгосонилаб школаги лъугIизабун, МухIамад ана Буйнакскиялъул педучилищеялде цIализе. 1960 соналда, училищеги лъугIизабун, МухIамад хIалтIана ЦIумада районалда. 1970 соналда вачана ЦIекIоб росдал школалде хIалтIизе ва гьенисаги МачIада росдал школалде.\nХираевасда бичIчIана, тIадегIанаб лъай гьечIого, математикаялъул учитель тIубаларевлъи, гьединлъидал гьес заочно цIалун лъугIизабуна пединститут.\nТIадегIанаб даражаялда дарсал кьеялъул мурадалда, гьес школалда чIезарун рукIана киналго шартIал: районалдаго лъикIаб кабинет, гьаб заманалъул тIагIел-гIучI, цIалдохъабазгун цадахъ хIадурарал берзул алатал. Районалъул лъай кьеялъул управлениялъ тIобитIараб халгьабиялъул хIасилазда рекъон, Хираев рикIкIана районалдаго лъикIав математикаялъул учительлъун. Ахираб 25-30 соналда жаниб гьесул анцI-анцI цIалдохъанас росана цересел бакIал районалъул ва республикаялъул олимпиадабазда.\n1980 соналда ДАССРалъул Лъай кьеялъул министерствоялъул коллегиялъ гьабураб хIукмуялда хъвалеб буго: «Шамил районалъул МачIада росдал гьоркьохъеб школалъул учитель МухIамад Хираевас аттестаталда лъураб къимат, тIад калам гьабичIого, педагогикияб вузалде лъугьунев абитуриентасул экзаменационнияб тIанчиде босула», - ян.\nХираевас абула: «Дир цIалдохъабазухъа ункъил-щуйил къиматазда кьун бажарула улкаялъул бокьараб вузалде лъугьине математикаялъул экзамен», - ан. Гьеб битIарабги буго. Хираевасул цIалдохъаби цIалана Москваялъулги Санкт-Петербургалъулги вузазда.\nХираевасул дарсазда вукIунаро кIваркьун гIенеккуларев цониги цIалдохъан. Гьелъие нугIлъи гьабула Хираевас дарс кьолеб къагIида бихьизе районалъул школаздаса математикаялъул учительзаби рачIунел рукIиналъги, Лъай кьеялъул министерствоялдаса яги районалъул лъай кьеялъул управлениялдаса халгьабиялъулаб бригада бачIиндал, мастер-класс гIадин, рагьарал дарсал кьезе гьев тIамулев вукIиналъги. Гьеб киналдасаго вохарав МухIамадицаги абула: «Учителасул хIалтIулъ батана дида гIумруялъул талихI», - ан.\nУчителасул хIалтIул бугеб кIваралъул хIакъалъулъ бицунаго, насихIат хIисабалда, гьес абула: «Эбел-инсуца учителасухъе кьун буго жидер бищунго кIудияб бечелъи – лъимер. Нилъеца кьураб лъаялда ва тарбиялда бараб букIуна лъимадул букIинесеб гIумру. Къокъго абуни, нилъ, учительзаби, ккола улкаялъул, халкъалъул ва цIалдохъабазул букIинеселъул жавабчилъи кодосел чагIи», - ян.\nШамил районалъул лъай кьеялъул управлениялъул нухмалъулев Ибрагьим ХIажиевас загьир гьабуна гьадинаб пикру: «МухIамад ккола учителасул ишалде рокьи бугев, хIалтIулъ цIилъи лъугьинабизе хIаракат бахъулев, жиндегоги цIалдохъабаздеги кьварараб жавабчилъи бугев, гIун бачIунеб гIелалъе лъикIаб лъайги тарбияги кьеялъулъ бергьенлъаби росарав чи», - ян.\nЛъикIав учитель гуревги, МухIамад ккола жамагIатчиги, гьев жигаралда гIахьаллъула росулъ тIоритIулел киналго ишазулъ. ВацIцIа-вакъадго ретIа-къан, къамартIго вачIунев учителасухъ балагьун, гьесул хIеренаб ва гIакъилаб каламалъухъ гIенеккун, сундулъго гIадлу-тадбир буголъи бихьун, гIемерисез абула, гIицIго цIалдохъабазе гуребги, росдал гIадамазеги тарбия кьолев, хьвада-чIвадиялъулъ мисаллъун лъугьарав чи вугин нижер Хирасул МухIамадин.\n«Жакъасел школазда лъугьун бугеб ахIвал-хIалалъе дуца кинаб къимат кьолеб?» - абураб суалалъе гьес кьуна гьадинаб жаваб:\n- Бищунго квещ ккараб жо буго, цIалдохъаби цIалудаса нахъе кIанцIун рукIинги хIукуматалъги жамгIияталъги учителасул ва тарбиячиясул хIалтIул къимат гьабунгутIиги, - ян.\nЖиндирго лъималазе тарбия кьун бажаруларев учителасул кинабгIаги ихтияр букIунаро чияр лъималазда цеве эхетизе - ян абулеб Хираевас. МухIамадил буго цоцалъ рекъараб, захIмат бокьулеб хъизам. Лъадигун цадахъ гьес гIезабуна ункъо лъимер. КIудияв вас Даниял ккола ралел бакIазул управлениялъул генералияв директор, Рашид – минабазул цебесеб рахъ берцин гьабулел алатазул цехалъул начальник, кIудияй яс Асият – йичарухъан, Мариян – чед бежулей гIадан.\nЖиндирго лъималазул гIумру-магIишаталдасаги, гIадамазда гьоркьоб бугеб гьезул къадруялдасаги вохунги чIухIунги вугин живилан абуна МухIамадица.\nМачIада росдал жамагIаталъ ва школалъул коллективалъ баркулеб буго МухIамад Хираевасда 80 сон тIубаялъул юбилей. Гьарула сахлъи, рохел ва хIалтIулъ бергьенлъаби.\nДругие материалы в этой категории: « «ХIакъикъаталъул» гъасда ЧIАРАДА\tЦIалиялъул кьибил - кьогIаб »\n16:47, 21 января 2021, 98\n16:41, 21 января 2021, 92\n12:57, 21 января 2021, 22


Бищун гIемераб къадаралда журналистал Туркиялъул туснахъазде тIамун руго – 49 чи. Терроризмалде бухьен букIиналда бугеб шаклъи багьанадуеги босун, тIадтараз жанире тIамулел ругин эркенал пикраби загьирарулел журналистал, ян лъазабулеб буго рехсараб комитеталъ.\nБрюсселалда бугеб Туркиялъул журналистазул Ассоцияциялъул бетIер Догъан Озьгюден разилъана нижер радиоялъе баянал гьабизе гьеб суалалда тIасан.\nДогъан Озьгюден: «Гьез, ай Исламияб тIалъи, терроризмалде данде къеркьей гьабулеб бугин абулаго, ва гьеб хIужа багьанадуеги босун, жанире тIамулел руго Эрдогъанил хIукумат какулел журналистал».\nРажаб ТIайгьиб Эрдогъанил хIукумталъ нус-нус аскарияв хъулухъчиясде гIунтIизабуна пачалихъияб хиса-свери хIадур гьабиялъул гIайиб. Гьеб гуребги, гIемерал соназ улкаялда халат бахъунеб буго курдазул багъа-башариялъул яргъид гIуцIараб къеркьей.\nГьединал шартIазда Туркиялъул гьанжесеб хIукуматалъ хIалтIизабулеб жанисеб политикаялъул хIакъалъулъ щиб дуца абилеб, хасго разилъи гьечIел журналистазде гьабулеб тIадецуялъул? Эркенлъи Радиоялъул мухбирасул гьадинаб суалалъе жаваб кьолаго, Догъан Озьгюденица абулеб буго, гьелдалъун ахIва-хIал жегиги хIалуцине бегьулин:\nДогъан Озьгюден: «Жидеде данде чIарал аскариял мутIигIлъизарулаго, тIадтараз гьединго ккуна гьел рагъулал хъулухъчагIазул багъа-башариялде расги бухьен гьечIел гIемерал журналисталги. Курдазул журналистаз абулеб буго,гьезде гIунтIизабун бугин Курдазул ХIалтIул партиялъе квер бакъи гьабиялъул гIайиб.\nГьел жанир руго Туркиялъул батIи-батIиял туснахъазда. Курдазул ихтиярал цIуниялда бараб щинаб ахIи тIадтараз рикIкIунеб буго терроризмалъул багъа-башариялъе гьабулеб квер-бакъилъун. Курдазул гуребги, ассириязул, эрменазул, греказул ихтиярал цIуниялда ахIи балел хIатта кудразул гурел журналисталцин террористаллъун, яги терроризм ритIухъ гьарулеллъун рикIкIунел руго».\nДогъан Озьгюденица рехсолел руго цо-цо журналистазул цIарал.\nДогъан Озьгюден: «Бищун кIудияб дандерижи жамагIаталда багъарун букIана 16 журналист кквеялъ. Гьезда гъорлъ «Cumhuriyet» газетаялъул мухбир МустIапа Балбай, туснахъалда кIиго сон барал тележурналистал Тунджай Озкан ва Сонер Ялчин.\nГьезда чIвараб гIайиб – рагъулаб пачалихъияб хиса-свери хIадур гьабиялда хурхен букIин. Гьеб гуребги, курд миллаталъул гIемерал журналисталги жанир тIамун руго – хасго курдазул "Azadiya Welat" абулеб газетаялъул ва Dicle абулеб информагентлъиялъул мухбирал.\nГьел информалатазул журналистазда хадуб гьоркьоса къотIулареб хал кквей гьабулеб буго».\nДогъан Озьгюденица баркала кьолеб буго халкъаздагьоркьосел гIуцIабазул вакилзабазе гьез Туркиялда рагIуе эркенлъи цIунизе хIаракат бахъулеб букIиналъухъ:\nДогъан Озьгюден: «Дица кIудияб баркала кьолеб буго Журналистал цIунулеб Комитеталъеги, Халкъаздагьоркьосеб прессалъул институталъеги, Журналистазул Халкъаздагьоркьосеб федерациялъеги, «ГIурхъаби гьечIел репортерал» абулеб гIуцIиялъеги.\nТурказул ва курдазул журналистал цIуниялъе гьез кидаго кIудияб кIвар кьола. Гьезул хIисабалда Туркиялъул туснахъазда ругел журналистал политикияб ялъуни террористикияб хIаракатчилъиялъухъ гуреб – жидерго пикрабазухъ жанире тIамун руго. Туркиялда жанире тIамурал журналистал рехсарал гIуцIабаз ритIухъ гьарулел руго».\nЖурналистал цIуниялъул комитеталъул санайил хитIабалда рехсон гьечIо Россия. Россиялда журналистал гIемераб къадаралда туснахъазде тIамулел гьечIо – гьел гьенир чIвалел руго ян абуна дагьалъ цебе Интерфакс агентлъиялда букIараб хасаб данделъиялда Россиялъул журналистазул цолъиялъул бетIер Всеволод Богдановас:\nВсеволод Богданов: «340 журналист чIван вуго нилъер улкаялда. Жанисел ишазул министерлъиялъул баяналда рекъон чIваялъул такъсиразул цIех-рехалъ 80 проценталъул хIасил кьола, ва гьеб жиндирго тIоритIелалдаса министерлъи цIакъ чIухIун батани, журналистал чIваялъул рахъалъан гIаксаб ахIвал-хIал бихьула.\nРагьарал такъсирал гIицIго 20 проценталде рахунел руго. Бищун кIудияб дандерижи, кутакаб ахIи-хIур багъаризабурал такъсиразул цIех-рехги хIасил гьечIого хутIула Дагъистаналда гуребги, хIатта Москваялдагицин.\nЖивго президентас, живго генералияв прокурорас лъазабулеб букIана жидеца жидерго контролалде гъоркье гьеб цIех-рех босулеб бугин абун. РекIелъ гIагалигун абизе ккола, гьадинаб хасаб контролалъ хIасил кьечIин».\nДобго пресс-конференциялда гIахьаллъарав «Черновик» газетаялъул гьанжесев бетIерав редактор Магьди-МухIамад Камаловас абулеб буго Россиялъул туснахъаздаги ругин журналистал, ва бачунеб буго ахирисеб мисал:\nМ.Камалов: «Гьаниб, Россиялдаги чанги гьадинаб хIужа буго. Мисалалъе босани сон, арбагI къоялъ рукIана диваналъул гIенеккиял Краснодаралда гьале лъабабилеб соналъ туснахъалда вугев "Кавказский стиль" абулеб журналалъул бетIерав редактор ГьитIиномухIамадов ГьитIиномухIамадил ишалда сверухъ.\nГьеб буго цIакъ бичIчIулареб, къосараб иш. Гьесде гIунтIизабулеб гIайиб - ижараялъе босараб рукъалъул бетIергьанлъун йикIарай чIужу-гIадан чIвай. Гьей чIужу гIаданалъул жаназа жегиги батун гьечIо.\nЩайдай хасго гьесда гьадинаб гIайиб чIван бугин - лъазабун гьечIо. Туснахъалда гьесие гIазаб-гIакъубаги кьун букIана. Гьаб лъабабго соналда жаниб лъабго бетIергьан хисана доб рукъалъул. ГIажаибаб ищ буго. Гьадинаб куцалда жанир ругел журналистазул къадар кIудияб буго улкаялда».\nРоссиялъул жамгIияб палатаялъул вакил Максим Шевченкоца гьадин намуслъизарулел руго федералиял информалатазул журналистал:\nМаксим Шевченко: «Информация тIибитIизабулел федералиял алатаз расцин солидариял гьечIо регионазда гIумру гьабулел ва холел жидерго коллегабазда, жидерго ищцоязда.\nМоскваялда паракъатго гIумру гьабулел журналистаз гьезул тIалаб-агъаз гьабулеб гьечIо. Регионазда рагIуле эркенлъиялъе гIоло ва жамгIият цебетIезабиялъе гIоло къеркьолел журналистазул къисматалъе гьез кIвар кьолел гьечIо.\nЦойги жо абила чIван къотIун: гьал киналго такъсирал, гьаб чIвадари гьабулеб буго Россиялда ургъунго гIуцIараб кавказофобиялъул фоналда. Цо-цо федералиял информалатаз рагьараб къагIидаялда тIибитIизабулеб буго кавказиязда бан рокьукълъиялъул пикру. Хасго гьеб сабаблъун нижер коллегабаз гьадинал пресс-конференциязда гIахьаллъи гьабулебги гьечIо, гьезул хIакъалъулъ щибниги хъвалебги гьечIо».\nМоскваялда Интерфакс агентлъиялда букIараб пресс-конференциялда гьоркьоб лъун букIана «РагIуе Эркенлъи» абулеб гIуцIиялъул бетIергьан Камалов ХIажи-Мурат чIваялъул цIех-рехалъул суал.\nМагьди-МухIамад Камаловас абулеб буго ХIажи-Мурат Камалов чIваялъул цIех-рехалъул ахир гьанжелъагIан бихьулеб гьечIониги, жинца кIудияб хьул лъолеб бугин гьелъул хIасилалдаилан.\nМ.Камалов: «Иншалла, ХIажи-Мурат Камалов чIваялъул цIех-рех гьаб пресс-конференциялъул кумекалдалъун рагIалде бахъаине букIиналда хьул лъолеб буго нижеца. Журналистазулги пачалихъалъулги гIаммаб хIаракаталдалъун гьаб такъсирги цогидал такъсиралги гьарурал ратиялда кIудияб божилъи буго нижер. Нижеца кIванагIан кIудияб хIаракат бахъила журналистал цIуниялда».\nУнеб бугеб цIех-рехалъе аслияб квалквал щибилан абураб нижер суалалъе Магьди-МухIамад Камаловас гьадинаб жаваб кьуна:\nМ.Камалов: «Гьеб иш тIад къана Шималияб Кавказалъул Федералияб икълималъул цIех-рехчагIазда. Гьел халтIулелги руго, амма гьезие рес щолеб гьечIо оперативиял хъулухъчагIаз материал бакIариялъе асар гьабизе.\nХiажи-Мурад Камалов чIваялда хурхараб оперативияб материал бакIкIарулеб буго Дагъистан республикаялъул оперативиял хъулухъчагIаз. Гьез гьабулеб хIалтIи мукъсанаб буго, гьеб гуребги дир шаклъи ккун буго гьадинаб жоялда: нагагьлъун доб чIвай тIадкъаразул гьезда ратанани цIех-рехчагIазе гьеб информация кьезегIан гьезие цIакъ пайдаяблъун букIинаан гьеб информация цогидазе бичун кьезе.\nГьединлъидал Дагъистан республикаялъул оперативиял хъулухъчагIаз гьеб иш халат бахъине бугони такъсирчагIи ратине гьечIо. Гьале гьеб сабаблъун гьаб пресс-конференциялда Россиялъул жанисел ищазул министерлъиялдехун вуссун, дица гьарана оперативияб хIалтIи гьабизелъун гьанире централияб аппараталъул хъулухъчагIи ритIе ян абун».\nРоссиялда, хасго Шималияб Кавказалда цо-цо журналистазе хIинкъи щолеб буго низам-цIунулезул рахъалъан гуребги – гIаксаб рахъалъанги. Гьелда бан Магьи-МухIамад Камаловас гьадинаб баян гьабулеб буго:\nМ.Камалов: «Цо рахъалъан полициялъулаз гьабураб зулму, цогидаб рахъалъан жидеда бусурбабиян абурал шалали лъаларез цогидал бусурбабазе кьолел гьал ричIчIуларел хIинкъаби. Гьале гьадинал шартIазда хIалтIула Дагъистаналъул журналистал.\nУ, полициялъги гьел цIунулел гьечIо, пуланал такъсирчагIазги хIинкъизарулел руго гьел. АрбагI къоялъ Черновик газетаялда гIуцIараб гургинаб столалда нижеца хасго гьеб суал гьоркьоб лъуна. Щиб гьабизе кколебали? Нахъеги журналистал кин цIунизе кколелали? Жигараб гара-чIвари букIана арбагI къоялъ гьел суалазда тIасан.\nГьелъулъ гIахьаллъи гьабуна пачалихъиял хъулухъчагIазги. ХIатта журналистазе ярагъ кьуни гьелдаги журналистал цIунизе кIвеларин абураб пикру гьабун буго киназго.\nГьеб проблема гIадахъ босизе ккола низам цIунулел гIуцIабазулгун цадахъ рекъон. Ахир-къад хIукму гьабун буго МахIачхъала хIинкъи гьечIеб шагьаралъул статусалде борхинабизе.\nКиса-кирего видеокамерал тIад чIезарун, къватIабахъ лъугьа бахъунеб шинаб бихьи мурадалда. Гьелдалъун такъсирчагIазул хIалихьалъи дагьалъниги гIодобе биччазе рес швелин дида ккола.\nМахIачхъалаялда гуребги - Дагъистаналъул цогидал шагьараздаги гьадинаб иш гьабе ян тIалаб гьабулеб буго нижеца».\n«Интерфакс» агентлъиялъул минаялда тIобитIараб пресс-конференциялъул гIахьалчагIаз рехсараб цIалана Россиялъул президент Владимир Путинихъе битIизесеб хасаб кагъат. Доба гьез тIалаб гьабулеб буго ХIажи-Мурад Камалов чIваялъул цIех-рех кватIичIого рагIалде бахъинаби ва гIайибиял жавабчилъиялде цIай.\nРоссиялъул пашманаб гIадат


Буйнакскалъул тахиде нух бахъулел къокъабазул "къеркьеялъул" ахирго бихьулеб гьечIо\nБуйнакскалъе бетIерлъи гьабизе къваригIаразда гьоркьоб бугеб дандеккунгутIи дагьабги хIалуцунеб буго. Цере шагьаралъул мажлисалъул депутатал кIийиде рикьун рукIун ратани, гьанже гьел лъабиде рикьун руго.\nИсана сентябралда рукIарал муниципалиял рищиязда бергьенлъи босарал Россиялъул ветераназул партиялъул депутатал цин ГIусманов ГIусманил рахъалда рукIана. Гьезул 17 депутат вукIана Буйнакскалъул мэр ХIамзатов ХIусенил рахъалда ругел ункъго депутат гурони мажлисалде вищун вукIинчIо. Гьанже гьел ветераназул партиялъул депутаталги кIийиде рикьун руго. Гьезул гIемерисез рахъ кколеб буго заманалъ Буйнакскалъул мэрасул ишалтIуралевлъун тарав Закаря ГIамировасул.\nГьаб сагIат шагьаралда бугеб захIматаб сиясатиябгун жамгIияб ахIвал-хIалалъул ва ГIусмановасдасагун ХIамзатовасдаса жидер бугеб разигьечIолъиялъул бицана гьел ГIамировасул рахъалда ругел депутатаз 27 январалда МахIачхъалаялда «Черновик» газеталда тIобитIараб пресс-конференциялда. Гьениб депутатаз лъазабуна жидеца тIокIаб ГIусманов ГIусманил рахъкколеб гьечIила щай гурелъул гьесие шагьаралъул депутатазул мажлис биххизе къваригIун бугилан.\nГьебго къваригIун бугила гьаб сагIат ХIамзатов ХIусениеги. Гьединлъадал гьел цадахъ рекъон депутатазде тIаделъун ругила гьел мандатал нахъе кьейин, гьелги кьун мажлисги биххун цIидасан рищиял гьаризе рукIине. Жал гьелде дандечIун ругила, халкъалъ рищарал жал щайила гьениса нахъе ине кколелилан абулеб буго депутатаз. Гьелде тIадеги республикаялъул тIалъиялъеги ГIусманов данде кколев вукIинчIила. Гьединлъидал тIалъиялъеги дандекколев, жидедаги лъикIав нухмалъулевлъун вукIинин кколев Закаря ГIамировасул рахъккунила жидецайилан бицана гьеб данделъиялда депутатазул цояв Жанхватов Атагишица.\nЖанхватов Атагиши: «Нижеца цониги къанун хвезабичIо, республикаялъул бетIерасги улкаялъул президентасги абуралде дандеги рахъинчIо ниж, гьезул нухдаса унел чагIи руго ниж. ГIусманов тIалъиялъе дандекколев вукIинчIо, ХIамзатов нижее данде кколаро. ГIусмановасе нижер щибго ургъелго букIинчIо, гьесие цохIо нижеца мандаталги нахъе кьун, цIиял рищиял къваригIун рукIана, гьебго къваригIарав ХIамзатовгун рекъон нижеде тIадецуй гьабулеб букIана гьезул чагIаз.\nХIинкъаби кьун, полициялъул хIалтIухъаби рокъо-рокъоре ритIун, хIатта-рухун кьабунгицин мандатал нахъе кьезаризейилан лъугьун рукIана гьел. Нижеца Закаря ГIамирров вищулев мехалдаги кIварал квалквалал гьаруна гьез нижее.\nДепутатал данделъиялде риччалел рукIинчIо гьез. Нижеца ГIамировасул рахъккуна щай гурелъул гьев вуго тIалъиялъе дандекколев, Буйнакскги лъалев, хIалтIунги бажарулев чи. Гьев Буйнакскалда прокурорлъун вугев мехалда шагьаралда букIараб гIадлу кинабго чIахIияб гIелалъул чагIазда ракIалда буго.\nГьединлъидалги гьеб гуребги ХIамзатовги халкъалда рихун вукIиналъ, ГIусмановги гьезда чIалгIиналъ, халкъалъги ГIамировасул рахъкколеб буго. Гьес шагьаралда гьаризехъин ругел хIалтIабазул планалдаги цIакъ ракI рекъана нижер. Гьевгун цадахъ рекъон хIалтIун шагьаралда бугеб ахIвал-хIал лъикIлъизабизе къваригIун буго нижее».\nГьединго гьеб данделъиялда депутатаз бицана ХIамзатов ХIусеница хъулухъалдаса нахъе ине вугин хъвараб гIарза унгояб бугилан. Гьеб жанисел ишазул идараялдеги кьун гьелъие хасаб экспертиза гьабизегицин хIадур ругин жалилан. «Эркенлъи» радиоялъ цебехун бицун букIахъе 12 январалда нахъе ине гIарза хъван бугин ХIамзатовасин лъазабуна шагьаралъул мажлисалъул депутатаз. Нахъисеб къоялъго гьеб документ гьересияб бугин гьес гьеб гIарза хъвачIилан лъазабун букIана ХIамзатовасул рахъкколез. Гьелда хурхун прокуратураялде гIарзаги битIун букIун буго гьез.\n28 январалда гьебг о «Черновик» газеталъул редакциялда букIараб ХIамзатов ХIусенил рахъккуразул пресс-конференциялда, Буйнакскалъул администрациялъул бетIерлъун вукIарав Валиев Зайирбегица лъазабуна гьеб гIарза гьересияб документ бугилан. Гьединаб гьеб букIин чIезабун бугила ФСБялъ гьабураб хасаб экспертизаялъги, гьелъул хIасилал Буйнакскалъул прокуратураялда ругин абуна гьес.\nЦебесеб къоялъ Закарья ГIамировасул рахъалда ругел депутатаз ГIусмановги ХIамзатовги цадахъ рекъон гьезде тIадецуй гьабулел ругин абиги гьереси бугин лъазабуна Валиевас.\nВалиев Зайирбег: «ХIамзатовги ГIусмановги цоцада кIалъазеги кIалъаларо, гьезул дандчIвайги букIинчIо, гьел цадахъ рекъон депутатазде данде хIалтIилел ругин абиги гьеб гьереси буго. Амма гьел кIиязего гьаб сагIат бугеб депутатазул мажлисги биххун цIиял рищиял тIоритIизе къваригIун буго. Гьеб суалалъулъ цо рахъалда руго гьел, амма цоцалъ рекъон гьечIо.\nДида лъалеб бакIалдаса гIебеде гьел депутатаз мандатал нахъе кьейилан тIалаб гьабун тIадецуйги гьабичIо, гIарац кьун гьел ричун росизеги ХIамзатовасул чагIаз хIалго бихьичIо. Гьелъул гIаксалда жидеего бокьун мандаталги нахъе кьун депутатлъиялдаса ине бокьарал хIалгьабун гьенир чIезарун руго гьанже ГIамировасул рахъалде арал депутатазул къокъаялъ. Гьез рухун-кьабун, хIалихъе чIезарун руго гьел».\nГьединго пресс-конференциялда Валиевас лъазабуна ХIамзатов ХIусен цIидасан цIакъ унтун лъугьун, гьаб сагIат Москваялда вугила, гьединлъидал вачIунев гьечIила гьев хIалтIуде. Мадар лъугьарабго жиндирго хъулухъалде тIадвуссине вугила гьевилан.\n1 февралалда Буйнакскалда лъугьа-бахъунелда тIасан жидерго пикру загьир гьабун пресс-конференция тIобитIизе буго гьеб депутатазул мажлисалъул ГIусманов ГIусманил рахъалда ругезул бутIаялъ.


АхIмадилов чIваялда щаклъи бугезе диван гьабулеб буго\n10 апрелалда МахIачхъалаялда байбихьана «Сугъралъ» газеталъул вукIарав бетIерав редактор ва «ХIакъикъат» газеталъул вукIарав жавабияв секретарь ГIабдулмалик АхIмадилов чIваялда щаклъи бугезе диван гьабизе.\nГьелъул гIайиб гIунтIизабулеб буго гьесул росуцоял Мурад ШугIайбовасдегун ГIиса ГIабдурахIмановасде.\nЦIех-рехалъул баяназда рекъон, ГIабдулмаликида речIчIун буго ШугIайбовас, такъсир гьабураб бакIалде ШугIайбов вачун вуго ГIабдурахIмановас. Амма гьел кIиязго ва гьезул гIагарлъиялъ гьелдаса инкар гьабулеб буго. ГIабдулмалик АхIмадиловасул рахъалдаса чагIазин абуни гьел рикIкIунел руго гIайибияллъун.\n«ЭР»-гун букIараб гара-чIвариялда ГIабдулмаликил эмен ТIалхIат АхIмадиловас абуна жидее бищунго кIвар бугин гьеб такъсир гьабизе тIадкъай кьурав чиясул.\nТIалхIат АхIмадилов: «Гьезда лъала гьев щивали, амма бицунеб гьечIо. ШугIайбовазда лъала, АбихIасановазда лъала, ГIумаровасда (адвокат – ред.) лъала, ГIисада (ГIабдурахIмановасда) лъала…\nНижеда, гьединго Маликида лъалел чагIицин рукIинчIо гьел ШугIайбовал. Гьабун батаниги, батичIониги, гьев ШугIайбов вуго такъсир гьабурав чи, нижее къваригIун вуго гьелъие т1адкъай кьуарв чи лъазе.\nБатIи-батIиял чагIаздасан, батIи-батIиял къагIидабаздалъун гьезул чагIаз нижеда бичIчIизабулеб буго гьел васал къватIире рахъизе нужеца кумек гьабуни, жидеца бицинин гьев заказчик щивалиян.\nГьеб чIвай-хъвей ккелалде лъагIелалъ цебе доз ГIабдулмалик разборкабазде ахIулев вукIун вуго. Гьес абун буго редакциялде рачIайин къаси сагIат анлъго-анкьгоялдаса хадуб. Амма дол рачIун гьечIо, гьез ахIаралъуве ГIабдулмаликги ун гьечIо.\nДида дандбалеб жо гIемер букIунароан гьесул. ЧIвалалде кIиго къоялъ цеве хъизангун цадахъ эхеде вачIун вукIана ГIабдулмалик. Унеб мехалда эбелалда гьикъун буго гьес жив хвани, кивин вукъизе вугев. Гьесда лъалеб букIун бугоха ккезехъин бугеб жо. Гьанже гьел чагIазе къваригIун бугоха гьеб жо букIинчIин чIезабизе».\nГIабдулмалик АхIмадиловас бицунаан жидер росулъ ахIвал-хIал хIалуцун букIиналъул. Бечедал цо-цо чагIазе къваригIун бугин росулъ гьабулеб нухмалъи жидер кверщаликье бачинеян абулаан гьес. ГIолохъабийин абуни гьелда рази гьечIила.\nАхIмадиловазул рахъалдаса чагIазул пикруялда рекъон, ШугIайбовги цогидалги руго гьел чагIазул тIадкъаялдалъун хIалтIарал чагIи.\nАмма ШугIайбовасул гIагарлъиялъ судалда цереги данделъидалги, митингаздаги, цогидалъубги цо кIалдисан гIадин лъазабулеб буго росуцояз мацIги гьабун рещтIанин жидер васасде гьеб балагьилан.\nЩайин абуни гьев разилъичIин цогидал гIадин цо хасал чагIазе хIелхIедизе. Гьел чагIи жинда хадур чIун ругилан гьес цебего лъазабун букIанин жидеда.\nМурад ШугIайбовасда цадахъго гьеб хIужаялъулъ рехсолев вукIана Богатыревка росдал администрациялъул бетIер МухIамад Хазамовги. Гьевги вуго цIех-рехалде кьун. Амма цо-цо баяназда рекъон, гьес ФСБялде гIарза хъван буго жив цIех-рехалда гьоркьоса нахъе вахъейин, цинги кьелин жинца бокьараб суалалъе жаваб.\nНизам цIунулез цIех-рехалде кьун вукIана Мурад ШугIайбовасул вац Руслан ШугIайбовги.\nГьанже вахъун вуго гьеб сияхIалдаса. Гьезул эмен Пахрудин ШугIайбовас рикIкIунеб буго цIех-рехчияс квешезего кьунин гьев цIех-рехалъул сияхIалде.\nПахрудин ШугIайбов: «Вук1ана гьев Русланги ц1ех-рехалда. Щибаб нухалда ун полициялдегун абулаан гьес вахъейин жив гьеб сиях1алдаса. Вахъанин абулаан доз. Амма гьев вугелъувго тун ватулаан».\nГIабдулмалик чIваялъе мукIурлъун вугин Мурад ШугIайбовин абурал харбал рукIана цо заманалда.\nМухIамадтIагьир Вагьабов (ШугIайбовазул гIагарав чи): «Гьедин батани, лъагIалица жанив кквечIого цебего щайха гьеб иш диваналде битIичIеб? Диваналъ х1укму къот1изег1ан чIезе ккола чиясда бугьтанал лъезе. МукIурлъизаризе тIамулел приемалги ругоха гъозул батIи-батIиял».\nГIадилгерей Г1умаров: «КIал чIинтIараб гъоцIоца рахъун, тIасияб рахъалда тIубан цаби хутIун гьечIо ШугIайбовасда».\nАдвокатас ШугIайбов гIайибияв гьечIин, ялъуни вугин абулеб рагIичIо. Амма щибаб гара-чIвариялда гьес бицуна жанив тIамурасе гIакъуба кьолеб ва цIех-рехалъ гIунгутIаби риччан рукIиналъул хIакъалъулъ.\nГьел киналго данде росун гьеб къоялъ судиясухъе кьуна гьес жиндирго ходатайствоги. Гьелъул хал гьабизегIан I8 апрелалде щвезегIан нахъбахъана судги.\nГIадилгерей ГIумаровас гьениб хъван буго цIех-рехалъул даптаразда гьоркьоса камураб 18 батIияб суравалъул, гьереси бицунеблъи тIатинабулеб детекторалъ кьураб кIиго батIияб баяналъул (цин гьелъ бихьизабун бугила ШугIайбовас ГIабдулмаликида цо нухалъ речIчIанин, хадусеб нухалда абулеб бугила кIиго нухалда речIчIанилан).\nШугIайбовасде гIунтIизабулеб букIана «Черновик» газеталъул бетIергьан ХIажимурад Камалов чIваялъул гIайибги. ЦIех-рехчагIазухъе щун гьечIо гьелъие гIурал далилал. Гьединлъидал гьесдаса гьеб гIайиб тIаса босулеб гIадаб къагIида буго (судалда букIараб хабаралда рекъон).\nМалик АхIмадилов чIваялда хурхараб диван


Дир бах1арчияб халкъ...\nДир бах1арчияб халкъалъул кьог1аб\nкъисматалъул гьит1инаб бут1а,\nнаслабаз т1улареб зулмудал рахас\nШамиль хун хадуб Салатавиялъул росабазул г1адамалго г1адин пачаясул армиялъул зулмуялда гъоркье ккола алмахъалги. Гьезул цо-цоял рит1ана Сибиралде, цогидал гьаруна туснахъ. Гьелде т1адеги, старшина Висерханил тухумалъул 12 хъизан хут1изег1ан, т1алабго Алмахъ росдал г1адамал гочине гьаруна 3 соналъ бищунго квачараб Хубаралде. Хубараз алмахъал т1аде росана, кьуна гьезие рукъзал, барахщинч1о квен-т1ехалда. Гьедин вацлъияцлъи лъазе гьабиялъ, хадусеб заманаялда алмахъазги хубаразги цуцалъ ригьин гьабулароан.\nПачалихъалъе гьабураб зарал бец1изеянги абун, щибаб хъизаналда т1ад лъуна 3 гъур (цо куялъул багьа) налогалъул. Вы-силкаялде рит1арал мах1рум гьарула жидерго ракьаздаса, гьел ккола восстание ч1инт1изабизе кумек гьабуразул кверщаликье. Алмахъазул шаг1ир Сагитх1ажияс хъван батизе бегьула доб заманаялда гьаб кеч1ги, жиндир мунагьал чураяв дир к1удияв инсуде Къудуде:\nЧаргъудул къинлъаги Къудул чалабахъ,\nГьанже челкинибе югъурт т1еч1они.\nГ1унк1к1ал къинлъареги Каймесеялда,\nТ1ок1алъ г1олохъаби г1одор ч1еч1они.\nБоц1и кванадулеб Ц1ант1а маг1арда\nЧуял кванадила капурзабазул,\nЯсаз г1ерт1ал ц1олел рахъил бут1рузда\nГъудал рахъалъ черма т1аде бахъила…\nКаймесей - гьанже Байгерел рукъ бугеб бак1.\nЧелек - сахаб гъот1ол гьабураб бочка.\nГъудал рахъ - щиб жояли лъаларо…\nБасиров Насирица 2004 соналъ кьураб кеч1.\nПача т1аса реххун, революцияги бергьун, башлагьана ц1ияб пачалихъ г1уц1изе. Гьеб заманаялде алмахъал высилкаялдаса т1ад руссун, маг1ишат г1уц1улел рук1уна. Дир к1одо Къудулги чуял (26 хьвани), ганщал, г1ачи, г1и, ц1ани рук1ун руго. Колхозал г1уц1изе башлагьула росабалъ. Жидер зах1маталдалъун маг1ишат г1уц1ун дагьалниги ресалда ругел г1адамазе башлагьула нахъеги добго зулму. Дица инсуда гьикъана, нуж 26 хьваниги, доб г1и-боц1иги бугел чаг1и выселить гьарич1огон кин хут1аралан? Гьес бицана, доб заманалда райцентр Гуниялда бук1анилан. Эмен г1е-мер ах1анила гьениве. Ахирисеб нухалъ инагон, гьес къо лъик1 гьабун, малъа-хъваял гьарунила, жив нахъе вач1иналде божи гьеч1илан. Гьевгун цадахъ Мусал Азиханги йик1анила (Саг1итбегил эбел, дир вакьад), хваразул мунагьал чурайги. Т1ад бет1ергьан-чиги гьеч1ей, 3 бесдалалги хьихьун йигей гьей мац1 гьабун кулакалъе малъун йигоан. Мах1ачхъалаялдаса вач1арав чияс Къуду жаниве ах1ун, ц1ех-рех гьабун, мун кулак вугилан абун буго. Къудуца кьват1арал кверал рихьизарун руго, кулакасул гьадин квералищин рук1унелан. Гьеб багьанаде ккун Къуду нахъе виччан вуго. Гьес Азиханидеги малъун буго кверал рихьи-зарейила кьват1арал, гьейги йиччан йиго нахъе.\nГьелдаса хадуб башлагьула колхозал г1уц1изе. Къудуца колхозалде цо кутан, 2 оц, г1и-боц1и кьун руго. Гьедин бугониги, гьесул гьеб маг1ишат сахаб бахъун ун буго колхозалде. 1966 соналъ Калининаулалда росолъе ток бачуна вук1ана дун. Цебе гьениб колхозалъул контора бук1араб бак1алда аск1об ч1ун бугоан маг1ардаса хъутаналде инеб колхозалъул элхъи. Дун гьезухъ балагьун пикрабахъ вук1агон, т1аде вач1ана мунагьал чураяв Гагу. Гьес бихьизабуна лъабго берцинаб г1ала нужер к1удияв инсул рук1арал г1улбузул наслуялъул ругила гъол, гьезул лъвараб гъоб элхъиги бугилан. Инсуца бицунаан, Къу-дуца рак бахъизе чицин кквеч1ила - сахаб маг1ишат, 3 васги 3 ясги рук1ун, жидецаго гьабулаанила, гьелъ тун ратилила жал выселить гьарич1огон. Гьединабго къисмат ккун бугоан Атайил 300 г1иялги. Кинаб бугониги документ гьеч1огон халкъалъул мал нахъе бахъулеб заман бук1ун буго гьеб.\n1935 соналъ районалда лъвана х1алуцараб х1ал. Гьелъие г1иллалъун ккун батила Инкъилабалда (Революциялда) хадуб х1алалъ колхозал г1уц1ун, халкъ бет1ергьанаб мал, г1и-боц1и, ракьал рахъиялъ. Гьеб заманаялда районалде рит1ун рач1унел рук1ун руго хъулухъалде къват1иса чаг1и. Гьезие ургъел бук1уна-роан, чан чи репрессиялде кканиги. Гьел сонабазда районалдаса репрессиялде ккана 361 чи. Гьезда гьоркьоса алмахъазул – 64 чи. Репрессиялде аразда гьоркьов вук1ун вуго 75 ц1аларав чи, дина-лъул церехъаби, будун-дибир, 37 коммунист. Репрессиялде каразул ч1ван, туснахъалда, лагеразда хун, 245 чи рукъоре т1ад руссинч1о.\nГьебго заманаялъ районалдаго г1адин Алмахъалдаги баш-лагьанила цо-цо мац1ихъабаз гьеч1ел бугьтанал лъун хасго диниял чаг1и ккун туснахъалде рит1изе. Гьединав динияв чи вук1ана Исмаг1илил вас Камалодин (Коло). Бугеб ах1вал-х1ал бич1ч1унев, гьев росдал художественныяб самодеятельносталъул коллективалъул х1аракатчилъун лъугьуна. Эбел гьесде ягъула: мун, Къуръанги ц1аларав чи, кьурдизе ине бегьилищилан. Заманго инелде цо сор-доялъ гьезул рукъоре 2 милициялъул х1алт1охъан вач1уна. Коло киве аравилан ц1ехедал, эбелалъ клубалде анаян абула. Гьезда гьев кьурдила ватула. Гьасул авара гьеч1илан, нахъе уна дол.\nКолхозалде х1алт1изе рахъинарун, норма т1убач1огон толароанилан бицунаан эбелалъ. Дир киниги баччун Мирзахъала-ялъул лабде унаанила. Х1аригабурлъохъе рахунагон, бакъ т1ер-хьунеб рахъалде ккола гьеб бак1. Гьение щведал, хъазихъ ракьулъги ч1ван, гьелда бухьунаанила дун лъураб кини, к1к1алахъе гебегиларедухъ. Хъах1 нухаса гьенибе бугеб манзилалъул хал гьабун, кинаб г1акъубаха бихьилареб?\nЗияродин Къудуевасул т1ехьалдаса


Фазу Г1алиева «Маг1арулав» - прочее, уроки\nФазу Г1алиева «Маг1арулав»\n- Хъвадарухъаналъул х1аракатчилъи ва г1умру бихьизаби\n- Даку Асадулаевасул кеч1 ах1изе бугеб гьунаралъ шаг1иралъе гьабулеб бугеб асар бихьизаби.\n- Маг1арул асаралъул пасих1лъи бихьизаби\n- Ват1аналъе ва халкъалъе рит1ухъал рук1ине ккей бич1ч1изаби.\nДарсил алатал: т1ахьал, компьютер, суратал, слайдал, Расулил шапакъатал хъвараб плакат.\n«Фазу Г1алиева «Маг1арулав»»\n«Фазу Г1алиева «Маг1арулав»\nДарсил тема: Фазу Г1алиева «Маг1арулав»\nАраб материал щула гьаби\n1.)Къокъго Расулил г1умру такрар гьаби\n3.)Асарал такрар гьари: «Россиялъул солдатал», «Къункъраби»-кеч1 ах1и. Расулил х1акъалъулъ слайдал.\n1)Фазу Г1алиевалъул г1умрудул нух.\n2)Фазул х1акъалъулъ слайдал\n3)Даку Асадулаевасул г1умру\n2)Пасих1ал мухъал рек1ехъе ц1али\n6. Дарсил х1асил гьаби\n7. Рокъобе х1алт1и кьей\n-Расул Х1амзатов щив кколев?\n-Гьесул х1акъалъулъ щиб нужеда лъалеб?\n-Кив ц1аларав Расул Х1амзатов?\n-Кинал асарал лъалел нужеда Расулица хъварал?\n-Кинал шапакъатал щварал Расулие?(Плакаталдаса гьесул шапакъатал ц1алила)\n*1952с. «Дун гьавураб сон» абураб поэмаялъухъ Пачалихъияб премиялъе.\n*1959с. Халкъияв поэтасул ц1аралъе.\n*1963с. «Т1адег1анал ц1ваби» абураб т1ехьалъухъ Ленинилаб премиялъе.\n*1974с. Социалистияб Зах1маталъул Бах1арчи абураб ц1аралъе.\n* 2003с. Андрей Первозванн. Орденалъе.\n*Лъабабилеб даражаялъул «Ват1аналда цере гьарурал хъулухъазе г1оло» орденалъе.\n*Ункъо Ленинилаб орденалъе.\n*Октябралъул револ. Орденазе.\n*Зах1маталъул Баг1араб байрахъалъул лъабго орденалъе.\n*Халкъалъул гьудуллъиялъул орденалъе.\n*Кирилл ва Мефодил орденалъе(Болгария).\n*Петр Великиясул орденалъе…\n*Фирдоусил, Христо Ботевасул, Джавахарлал Нерул ц1аразда ругел , «Лотос» Халкъазда гьоркьосел: М.А. Шолоховасул ц1аралда бугеб т1олгосоюзалъулаб : Мах1мудил ва Ц1. Х1амзатил ц1аразда ругел республикаялъул премиязе.\n* «Хиросималъул ц1умур» , «Дуг1а» абурал асаразухъ «Къоабилеб г1асруялъул поэзия» абураб конкурсалъул т1оцебесеб премиялъе…\n3.)Асарал такрар гьари: «Россиялъул солдатал», «Къункъраби»- кеч1 ах1и. Расулил х1акъалъулъ слайдал.\n-Лъил х1акъалъулъ бицун бугеб гьесул «Россиялъул солдатал» абураб поэмаялъулъ?\n-Кинаб гьунар бихьизабураб Мух1амадзагьид Г1абдулманаповас?\n-Гьединав бах1арчиясдаса нилъ кидаго ч1ух1изе ккола, ва гьесул гьунар нилъее мисаллъун ч1езеги ккола.\n-Цоги Расулил рагъул темаялда хъвараб кинаб кеч1 нилъеца ц1алараб? («Къункъраби»)\n-Расулилъ гьединаб шиг1ру бижиялъе г1илла щиб бук1араб?\n«Къункъраби» кеч1 ах1ила.\nРасулил х1акъалъулъ слайдаздаса гара-ч1вари гьабила..\nНиж ана, ана,\nХъах1аб т1егь батана,\nЖакъа нилъеца лъай-хъвай гьабизе буго Фазу Г1алиевалъул г1умрудул нухгун.\nДагъистаналъул халкъияй поэтессалъ нилъер адабияталда жаниб х1урматияб бак1 ккоа. Гьей ккола шаг1ир, прозаик, хъвана пьесаби, романал, къисаби, поэмаби, шиг1раби.\nФазу Г1алиева гьаюна 1932 соналъ Хунзахъ районалъул Гиничукь росулъ хъулухъчиясул хъизаналъе. Хъвазе, ц1ализе лъаларей г1олохъанай эбел хут1ана ункъо бесдал лъимергун. Фазул лъимерлъи бигьаяб бук1инч1о. Эбел х1алт1ана Хунзахъ райбольницаялда санитаркалъун.Г1емераб къо х1ехьон, рагъул ва рагъда хадусел соназдаги хьихьана эбелалъ жиндирго бесдалал. Эбелалъул зах1матги, ях1ги, намусги бич1ч1идалин Фазуца «Бесдалазул эбел» абураб поэмаялда хъвалеб бугеб:\nДир ралъад г1адинай гъваридай эбел,\nДир г1азул хъап г1адай т1адагьай эбел,\nДир т1огьол щуб г1адай щущарай эбел,\nДир щарил нах г1адай х1еренай эбел.\nУргъел ккоге дуда, дур бесдалаца\nДур малъараб тезе гьеч1о кидаго.(Слайд «Бесдалазул эбел»)\nФазу ц1алана Хунзахъ районалъул Г1араниб гьоркьохъеб школалда, лъуг1изабуна М. Горькил ц1аралда бугеб Литературияб институт. Чанго соналъ х1алт1ана Дагъучпедгизалъул редакторлъун, Х1алт1ана «Дагъистаналъул ч1ужуг1адан» журналалъул бет1ерай редакторлъун. Гьединго Фазуца т1уразаруна бат1и-бат1иял т1адкъаялги.\nДаку Асадулав гьавуна 1936 соналъ Шамиль районалда учителасул хъизаналъе. Школа лъуг1ун хадув цо соналъ вук1ана росдал маг1ишаталъул х1алт1абазда, х1алт1ана шоферлъун, хадув Хунзахъ бугеб культурияб идараялъул директорлъун. Гьев вук1ана Дагътелерадиоялъул солистлъун. Т1оцере ах1изе байбихьана Мах1мудил, Гъазимирзаевасул, Ч1анк1ал куч1дул. Хадув ц1алана Культпросветучилищеялда. Х1алт1ана актерлъун Авар театралда. Гьесие кьуна Дагъистаналъул мустах1икъав артистасул ц1ар. Х1алт1улев вук1ана Госфилармониялда. Гьев кколаан «Дагъистаналъул бакънал» ансамблялъул руководительлъун. Гьесие щолаан республикаялъул конкурсазда т1оцересел бак1ал.\nСагьвил гьаюрай-пана гьаюрай\n6)Коч1ол анализ гьаби\n- Аслиял героял\n-Аллитерация, рифма, анафора, эпифора, метафора, эпитетал, риторикиял суалал рати.\n-Даку Асадулаевасул гьунаралъе авторалъ кинал сипатал гьарулел ругел?\n-Кеч1 ах1улаго, г1енеккаразда цере щал т1амулел ругел?\n-Коч1ол бищунго пасих1ал мухъал рате ва пасих1го ц1але.\n3. Дарсил х1асил гьаби(Рефлексия)\n4. Къиматал лъей\n5. Рокъобе х1алт1и кьей\nНомер свидетельства: 523272


Терроралъе гIарац биччалезе гъураб къор\nРоссиялда гIуцIун буго терроралда данде къеркьолеб цIияб идара. Президент Владимир Путинил хIукмуялдалъун гьал къоязда рагьана терроризмалъе гIарац биччалел къукъабазде данде хIалтIулеб хасаб комиссия. ХIажат бугиш Россиялда цоги гьединаб гIуцIи, терроралда данде къеркьолеб чанго идараги букIаго абураб суалалда тIасан «Эркенлъи» радиоялъ гара-чIвари гьабурал экспертаца абулеб буго гьечIилан.\nГьеб комиссиялъ ракIаризе рагIула батIи-батIиял гIиллабазда бан терроралдехун хурхен бугел гIадамазул хIакъалъулъ баянал. Гьел баяналги ракIаризе рагIула цIех-рехалъул комитеталдасан, гьединго финансовияб мониторингалъул рахъалъ гIуцIараб федералияб хъулухъалдасаги.\nГьел баяназда рекъон терроралдехун хурхен букIиналъул щаклъи батарав чиясул буголъиялдаса гьес пайда босизе кIолареб къагIида гьабизе буго.\nКомиссия гIуцIун гIаммаб терроралда дандекъеркьеялъул кьучIалдаян баян гьабуна Владимир Путинил кумекчи Дмитрий Песковас. Терроризмалъе гIарцудалъун кумек гьабуле бакIал тIатинари цIакъ захIматаб процесс бугелул хIажат бугин киналго гьеб кьеркьеялда жаниб батIи-батIиял идарабазул къуват цолъизабизеян абуна гьес. Гьеб хIалтIи гьабизе бугин цIигIуцIараб комиссиялъги.\nАмма «Эркенлъи» радиоялъ цIех-рех гьабураб экспетраз рикIкIунеб буго гьединаб идара хIажат букIинчIилан. Мисалалъе политолог Максим Шевченкоца рикIкIунеб буго терроралда къеркьолеб цо идара букIаниги гIолин Россиялда ва гьединаб идараги цебего гIуцIун букIанилан.\nМаксим Шевченко: «Дица рикIкIуна киналго терроралде данде къеркьеялъе тIоритIулел тадбирал рукIине кколин цо идараялда кодор. Гьебги ккола Терроралда Миллияб дандечIараб комитет ва гьелъул нухмалъулеб бетIераб идараги буго ХIинкъи гьечIолъи цIуниялъул хъулухъ.\nГIуцIун букIана Жанисел ишазул идараялда цебе Терроралде данде къеркьеялъул центр абураб гIуцIи, жиб сунде гIуцIарабили магIнацин бичIчIулареб идара. Нахъойги абила Россиялда букIине ккола терроралда дандекъеркьолеб цо идара, кIиго, щуго ялъунги анкьго гуреб, цо. Гурони гьеб ккола гIадада хIукуматалъул бюдежат харж гьабураб иш».\nКавказалъул гIунгIутIби лъазарулеб централъул вакил, политолог Ахмет Ярлыкаповасда лъикIаблъун бихьулеб буго терроралда данде къерьезелъун цин гIуцIарал идарабазул хIалтIи лъикIлъизабиялде кIар кьун букIарабани Россиялъул тIалъиялъ, гьебго беццараб букIинаанилан, амма гьелда цадахъ гьединаб комиссия гIуцIи гьеб кIвар бугеб иш бугилан абулеб буго гьес.\nАхмет Ярлыкапов: «Дида лъикIбалъун бихьула терроралде данде къеркьезулъун гIуцIун рукIарал идарабазул хIалтIи щвалде щвараблъун гьабиялда тIад хIалтIани лъикI букIинаанилан. Россиялда жанир гьединал идарабаз гьабулеб хIалтIул лъикIал хIасилалги ругелъул.\nГьел ликIго хIалтIана Сочиялда Олимпиада тIобитIулелъулги. Жакъа нилъ дандчIвана терроралъул структурялъул цIиял къуваталгун. Гьел къуватаз сунданиги цере лъалхъулел гьечIо. Жидерго хъубал къасдал гIумруяде рахъинаризе гьез хIалтIизарулел руго цоялдаса цоял вахIшиял къагIидаби.\nГьединлъидал тIаде цIиял рагьичIго гъоркь рукIрал терроралд дандекъеркьеол гIуцIабазул хIалтIи роцIцIинабуни лъикIаб букIинаан. Амма терроризмалъе биччалеб гIарцуда данде хIалтIулел идара букIин цо рахъалдаса лъикIги буго.\nЩайгурелъул террор гьеб цIакъ багьа хирияб процесс кола. Ва гьелъие бичалле гIарацги цIакъ гIемераб букIана, гIемерисез гьеб хIужа хIисбалде босичIого тола. Гьединлъидал гьеб террралъул гIарцуда данде рагъ лъазаби цIакъ хIажатаб ва кIвар бугеб тадбир буго хIакъикъаталда.\nТерроралъулаб хIаракатчилъиялъе гIарац биччаялъул суал цIакъ актуалияблъун ккола Дагъистаналъеги. Амма «Черновик» газеталдаса МухIамад МухIамадовас рикIкIунеб буго гьеб комиссия гIуцIиялда цадахъго гIемер суалалги рижулелги ругила.\nТIоцебесеб коорурпция. Гьелда жаниб гIемераб рищватчилъиялъул бухьенал рукIине рес бугилан рикIкIунеб буго журналистас. Гьединго Максим Шевченкоцаго гIадин МухIамад МухIамад МухIамадовасги абулеб буго, Терроризмалде данде къеркьезе гIуцIарал цогидал идарабиги рукIаго гьединаб комиссия сунде хIажат букIарабали бичIчIуларила жиндаян.\nБалагьараб мехалъ террризмалед данде къеркьлел идарабаазе кумек хIисабалд гIуцIун баьтилин гьебилан рикIкIунеб буго МухIамад МухIамадовас.\nМухIамад МухIамадов: «Экстремизмалда данде къеркьезелъун Россиялъул жанисел ишазул министерлъиялда цебе гIуцIараб БутIаялъул руго банказулги бизнесалъул гIуцIабазулги хал гьабулел хъулухъал. Гьединалго хъулухъал руго хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул федералияб хъулухъалъулги, Росфинмониторингалъулги.\nГьединлъидал кIудияб щаклъи бижулеб буго хIажатго бугодай гьеб идарайилан абураб. Дир хIисабалда, улкаялъул нухмалъиялъе загьирлъараб къагIидаха дол гIуцIабазулъ хIалтIулъ цо кинабалиго кризис. Гьединлъидал дозда божилъиги гIечIого гIуцIунги батила церехун рехсарал идарабазе конкуренция гьабулеб комиссияги».\nДагьаб цебегIан Рамазан ГIабдулатIиповас Россиялъул прессаялъе кьураб гара-чIвариялдабуна Дагъистаналда терроралъе гIарац биччаялъ бищунго квер бакъулеб бакI коррупция кколилан.


Нилъерго миллат цIунизин » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nНилъер рахьдал мацIлъун ккола-магIарул мацI. Кинаб бербалагьиха бугеб нилъер гьелдехун? Тохлъукьего гьеб чорок гьабураб, хIабургъинабураб иш борчIулебдай цосина нилъер цо-цоязухъа? «Метер магIарул мацI хвезе батани, хваги дун жакъаго ургьиб ракI кьвагьун»-ян абун буго мунагьал чураяв ХIамзатил Расулица. Жакъа, нилъ киналго магIарулазе хIажат буго гьеб ахIиялъухъ гIенеккизе. Балагье, шагьаралде цIализе ун лъагIел балелдего магIарул мацI «кIочарал» студентазухъ, гIенекке гIатIиракьалда гIумру гьабизе рахъиндал, лъугьинабураб, хIалеб гlypyc мацIалъ цоцазда кIалъалел мугIрузул гIадамазухъ... Цо-цо чIухIарал рагIабиги гьоркьор речIчIизарун, гlypyc мацIалъ кIалъай лъугьун буго, сверухъ ругелазухъа «бажарунареб», къадруяб ишлъун.\nГьедин гьабулезда киданиги лъазе гьечIо, академик Гъ. ГIабдурахIманов (доб мехалда дун цIалулей йикIараб ДГПУялъул экологиялъул факультеталъул декан) -гIумруялъго шагьаралда чIарав, федералияб, xlaттa халкъазда гьоркьосебцин роцадул жамгIияв хIаракатчи, дида бацIцIадаб магIарул мацIалъ кIалъайдал, дир букIараб чIухIиялъул асар! «Нилъ магIарулаллъидал -ян абуна гьес-кIалъазинха нилъерго миллияб мацIалда». Унго-унгояв патриот, магIаруллъи ва гьелда барабщинаб хирияв инсан. Ма-гIа-ру-лав. Унго, гьеб рагIул берцинлъи.\n1999 соналдаса нахъе 21 февраль ЮНЕСКОялъ лъазабун буго халкъазда гьоркьосеб рахьдал мацIалъул къолъун. Гьеб ана. Щиб дицаги, дуцаги гьабураб, хIурматияв газета цIалулев, рахьдал мацI гIолеб гIелалда гьоркьоб машгьурлъизабиялъе ва бокьизабиялъе гIоло?! Щибниги гьабичIо. Амма нилъеда кIолаан «гlypyc мацIалъул анкьалилан» цIарги тун школазда тIоритIулел гIицIго гьеб мацIалъ цоцазда кIалъалел гIадал гIаги тадбирал цоцазда гьоркьор рокъор, хIалтIул гIуцIабазда тIоритIизе, магIарул рагIул устарзаби ракIалде щвезаризе, мажлисал тIоритIизе...


МухIамад Маликов тIадвуссунев вуго, Федор Емельяненкогун къеркьезе\nЖубараб речIчIухъанлъиялъул рахъалъ цевевахъунев Дагъистаналдаса МухIамад Маликовас гьал къоязда лъазабуна жив профессионалияб спорталде тIадвуссунев вугилан.\nЩуго соналъ рингалде вахъинчIев МухIамадие бокьун буго Федор Емельяненкогун къеркьезе. Гьелъул ва щуго соналдаса профессионалияб спорталде тIадвуссиналъе ккараб гIиллаялъул бицана МухIамадица нижее.\nАхирисеб нухалда МухIамад рингалда дандчIван вукIана Америкаялдаса речIчIухъан Бретт Рожерсгун ва гьеб къеркьеялда махIу бекун букIана дагъистаниясул.\n«Гьеб щуго соналда жаниб чанго нухалъ хIалбихьана дица профессионалияб спорталде тIадвуссине. Амма батIи-батIиял гIиллабазда бан данде ккечIо — цин махIу сахлъизабулев хутIана, хадуб ДРялъул гIолилазул ишазул рахъалъ министрасул заместительлъун хIалтIана», - ян бицана МухIамадица.\n- МахIу тIубан сахлъун бугищха, МухIамад?\n- Бугин ккола. Дун гIемер заманалъ дидаго тIад хIалтIулев, ругьун гьавулев, лъадарулев вукIана Сулахъ къварилъиялда бугеб лагералда. Гьениб мугIрузда векерулаго, кьурабалъе харулаго махIаби унтулароан. ПалхIасил, гьабсагIаталда ругьун гьавизе ва къеркьезе рингалде вахъине кинабгIаги къварилъи гьечIо.\n- КIудияб спорталде тIадвуссиналъе гIилла щиб ккараб?\n-ТIоцебесеб иргаялда, бокьун буго цоги нухалъ дирго хIалбихьизе, къеркьезе, лъадаризе.\n- Мун цевевахъунеб спорт гьабсагIаталда сверун буго бизнесалде. Дуе аслияб жо гIарацищ ялъуни цIарищ?\n- БитIараб буго, жакъа къоялъ гIемерисел спортсменал рингалде рахъунел руго гIарцуе гIоло. Гьезда гIайиб гьабизе бакIги гьечIо. Щайгурелъул гьеб бугелъул гьезул чед-хинкI. Дунин абуни, гIарцуе гIоло гуро спорталде тIадвуссунев вугев. Цебеги абун букIана, бокьун буго дирго хIалбихьизе. ГIарац - кIиабилеб иргаялда.\n- Дуца бана 36 сон. ГIолилазда данде къеркьезе захIмалъизе гьечIищ?\n- Цо-цо спортсменал рукIуна лъимерлъудасаго залалдаса къватIире раккичIого ругьун гьарулел ва гьединазул сонал анагIан цо-цо гIузраби раккула, спорт чIалгIуна, свакала, черхги чармил букIунарелъулха. Дунин абуни, гьедин гьоркьоса къотIичIого залалда вукIунароан ва гIемерго рингалдеги вахъинчIо. Абизе бокьараб жо буго, дица чорхое гIакъуба кьечIин ва 36 сон букIаниги къуватги, жанги, жигарги кибего ун гьечIин.\n- Дуца абулеб буго Федор Емельяненкогун къеркьезе бокьун бугин. Щай гьев тIасавищарав?\n- Цо заманалда бакIаб цIайиялда дунялалдаго вукIинчIо Фёдор Емельяненкоде вахарав спортсмен. ГьабсагIаталдаги цевевахъунев вуго гьев къуватал промоушеназул турниразда. Дие бокьун гьечIо загIипал, хIалбихьи гьечIел атлеталгун къеркьезе. Жубараб речIчIухъанлъиялде тIадвуссунелъул тIасабищулеб буго захIматаб нух, ай къеркьезе ракIалда буго буго бищунго къуваталгун.\nПрочитано 254 раз\tПоследнее изменение Воскресенье, 10 ноября 2019 14:54\nДругие материалы в этой категории: « Олимпиялъул хIаязде ишангун\tСпортги политикаги жубараб мехалъ »


Cпорт, Апрель 01, 2014\nТалат къо 1 Апрель 2014\nСочиялъул Олимпиада тарихаздалъун\nКигIанасеб гIарац харж гьабураб гьелда тIад, чан спортсмен гьалде гIахьаллъизе вугев, чан улкаялдаса делегация гьенибе бачIараб, чан чи гьунев гьенир рарал объектазда? Гьел ва жеги гIемерал тарихазде кIвар кьолеб буго гьал къоялдазда гIадамаз.\nОлимпиадаялъул меседалъухъ лъица кигIан кьолеб?\nСочиялда хасалал Олимпиадаялда бергьин гьеб гIицIго машгьурлъи гуро. Рокъоре Олимпиадаялъул меседил медалалгун рачIарал спортсменазе улкабаз бащдаб миллион долларалде щун гIарац кьезе рагIи кьолеб буго. Кинаб улкаялъ бергьаразе кигIанасеб гIарацха кьезе бугеб?\nСочи: бергьаралги къуралги якъинлъана. Лъабабилеб бутIа\nСочиялда букIинесеб Олимпиадаялде унеб бугеб хIадурлъиялъулъ гIахьаллъи гьаби мурадалда гьениве аза-азар чи вачIун вуго. Амма бихха-хочараб куцалда тIобитIулеб гьеб хIадурлъиялъ лъикIаб рес кьолеб буго цо-къоялъулал фирмабазул бетIерганазе гьеб ахIвал-хIал жидерго пайдаялъе билълъанхъизабизе.\nСочи: бергьаралги къуралги якъинлъана. КIиабилеб бутIа\nДунялалда бищун хираго чIараб Сочиялъул Олимпиада цого мехалъ ккола гIадатиял гIадамазеги, хIаракатчагIазеги цIакъ багьаяб тадбирлъун. Нижер радиоялъе экологаз абулеб буго гьениб сверухъ бугеб тIабигIат квещаб рахъалдехун хисун бугин.\nГорсверуда сверизе бугеб Олимпиадаялъул цIа\nЯнваралъул ахиралда Олимпиялъул цIа бачIине буго Дагъистаналдеги. Республикаялъул машгьурал спортсменазул 67 чияс босизе буго гьеб «Анжи Арена» стадионалда сверухъ рекерулаго. Гьеб киналъулго бицана спорталъул министр хисулев Салаудинов Зайналица.


Нухлулазе гIанса » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Религия - Дин ва гIумру » Нухлулазе гIанса\nДобавил(а): istina от 7-11-2016, 11:02\nАдамил лъимер ракьалда бижаралдаса нахъе рахIат толареб суал буго инсан щай вижун вугев, гIумру ва хвел щиб жо кколебин абураб\nДунял-гIалам бижарав ТIадегIанав Аллагьас, гьеб суалалъе жавабги босун, халкъалъухъе ритIана аварагзаби ва рещтIана тIахьал. Хирияб Къуръаналдаги, ахирисев аварагасул хIадисаздаги гьезие мухIканаб жавабги кьун буго. Гьезда абулеб буго ТIадегIанав Аллагьас чурхдул рижилалде цере киналго pyxIaл рижанилан. Эбелалъул ургьиб лъимер бижун хадуб, ТIадегIанав Аллагьасул хIалкIолъиялдалъун лъимадул чорхолъе pyxI биччазе ва гьелъул букIинесеб гIумру бихьизабун, малаик витIулила. Эбелалъул ургьиб лъимер гIoлаго, цоцазда хадур кколел хиса-басиязул хIакъалъулъ Къуръаналда мухIканго хъван буго.\nСШАялдаса гIалимчи, анатомиялъул ва эволюциялъулаб биологиялъул профессор Джонсон Томасица хъван буго: "Гьанжесеб заманалъул цебетIураб гIелмуялъул лъайгун дун дол гIасрабазде (Къуръан рещтIараб заман) виччалев вукIаравани, дихъа хъван бажарилароан Къуръаналда бугеб мухIканлъиялда инсан вижиялъул хIакъалъулъ", - абун. РухIалда бан имам Гъазалияс хъвалеб буго: "Инсанасул чорхолъ букIуна кIиго батIияб pyxI: цо инсанасе хасаб, абадиялъ нахъе хутIулеб, гIакълу-лъай бугеб илагьияб pyхI; цогидаб - холел хIайваназулги букIунеб гIадинаб, жиндалъун чорхол къуват, багъа-бачари букIунеб pyxI".\nКъуръан-хIадисалъ бицухъе, иман жиндилъ букIунеб pyxI ракьалъ туризабуларо. Гьеб илагьияб амрулъун бугеб pyxI абадиялъго холаро, гIицIго инсан хвеялдалъун жиндирго рещтIунеб бакI хисула. Хобги гьелъул рещтIунеб бакI буго - я алжаналъул ахлъун, яги цIадул гвендлъун букIунеб. Муъминчи хвалдаса хIинкъуларо, Аллагьас тIадкъарабги гьабун, кидаго хвалде хIадурго вукIуна. Аллагьасде гIасилъарав хвалдаса хIинкъула, гьединав чиясе хвалил пикру гьабизецин бокьуларо. Нилъеда лъаларо щиб лахIзаталда гIумру гьоркьоса къотIилебали. Хвелалъ гьитIинав-кIудияв батIа гьавуларо. Хвел киназего гIаммаб буго. ТIадегIанав Аллагьас Къуръаналъул гIемерал аятазулъ гIадамал ахIулел руго щаклъи гьечIого бачIине бугеб, жиндаса лъутун чи ворчIулареб хвалде хIадурлъун, гьеб кIочене течIого рукIиналде. Муъминзабазул цевехъан ГIабдулгIазизил ГIумарица абулеб буго: "Киназдаго якъинго лъаниги, инсанас бищунго цIакъ щакаблъун толеб жо буго хвел", - ан. Цоги, нилъер аварагасда цIехедал бищун цIодорав чи щив кколевилан, гьес жаваб кьун буго: "Бищун гIемер хвелги рехсолев, бищунго цIакъ хвалдеги хIадурлъарав чи вуго, гьесие буго дунялалда рахIатги, ахираталда хиралъиги", - ян. "Гьанив чи тунгутIи - загьираб амру, Унеб бакI лъангутIи - кIудияб гIантлъи". (СагIид-апанди)\nКоммунистазул идеологиялъ нилъее гьукъун букIана рухIалъулги хвалилги цIap бахъизецин. Пенсионеразе насихIатаздацин бихьизабун букIана хвел ракIалде бачIине тезе бегьуларилан. Генетика гIелму гьукъун букIана.\nАраб гIасруялъул 50-абилел соназдаса баянлъана жибго клетка цIакъго захIматго гурони хадуб гъолареб хIалалъ гIуцIун букIин ва клеткаялъул рекIелъ (ядро) ругел хромосомалин жидеда цIар лъурал жал хасаб кодалдалъун хъван рукIин. Щибаб pyxIчIаголъиялъул буго кинабго букIинесеб, гьелъул къисмат, базе бугеб гIумру, ирсалъе кьезе бегьулел унтаби, тIом-расалъул кьералде гIунтIун, кинабго бихьизабураб программа.\nЦо физиологиял хаслъаби гурелги, гьенир хъван ругила чорхолъ кколел аза-азар хиса-басиял. ГIалимзабаз абулеб буго цо клеткаялъул рекIелъ (ядро) кьун ругел киналго балъголъаби кагътиде росун хъвазе ккани, гьеб кинабго азарго томалъул энциклопедиялдаги жанибе бачине кIвезе гьечIилан.\nМатериалистал тIирун чIола гьеб кинабго жибго жиндасанго лъугьараб бугинги. СубхIаналлагь!\nСШАялъул Калифорния штаталдаса профессор Йоль-Кло Соломоница абулеб буго:\n"...инсанасе вижулаго хъван буго гьес базе бугеб заман - цо къо тIаде гьечIого". Америкаялъул гIалимчи Л. Хейфлихица 1965 соналъ чIезабун буго черхалъул клеткаби рикьулел рукIин чIванкъотIараб къадаралде ва хадур холелги рукIин. ГIемераб заманалъ хадур гъолареб балъголъилъун хутIун букIана гьеб. Дагьаб цебе генетиказ чIезабуна клеткаялъул хромосомазда цо генаби гурелги, нилъеца базе кколеб заман борцунел хасал бутIабиги рукIин. Гьезда грек мацIалда теломерал абула. Жакъа нилъеда лъалел киналго рухIчIаголъабазда гьел (теломерал) ратун руго. Щибаб клетка кIийиде бикьулеб мехалъ, гьелдаса батIалъулеб буго цо теломер. Теломеразул къадар лъугIарабго, клетка тIокIалъ кIийиде бикьулеб гьечIо. Инсанас рарал гIумрудул соназда рекъон, черхалъул клеткаби дагьлъулел руго, гьел дагьлъанагIан, нилъ херлъулелги руго.\nРоссиялъул гIалимчи А. Оловниковас формулацин ургъун букIун буго инсанасул гIумру борцине, ай, хромосомазул участкабазда теломеразул къадарги борцун, гIумруялъул хутIараб заман чIезабизе кIолин. Гьебго темаялда атомазул роценазда гьарурал гIелмиял цIех-рехазе гIоло 2009 соналда Нобелил премия кьуна химиялъул рахъалдасан лъабго гIалимчиясе.\nГIадамал херлъичIого, унта-щокълъичIого, рахчун чIарал бакIаздацин хола. Дагьалищ лъугьа-бахъинал кколел кIудиял тIабигIиял балагьаздасаги, хIатта самолёт ракьалде бортун, щущан анигицин цо-цо гIадамал сах-саламатго хутIиялъул. Гьеб кинабго буго нилъ Рижарасул хIалкIолъи, Аллагьасда кIолелъул Жиндие бокьухъе лагъасул гIумру къокъ ва халат гьабизе. Абула, инсанасул гIумру цIараб хIухьелалдалъун борцунилан. Кинабго лъалев Аллагь гурони гьечIо.\n"Лаилагьа иллаллагь абизе тIаме ТIарамагъадисеб хIухьел цIалелъул"\nАвтор: МухIамад ГIалиев\nВагIзаАварагасул цIаразул баянАхираталде сапарБерал - Аллагьасул нигIматГIумруялъулги хвалилги пикраби


Дица «Кандидат наук» абураб цIар диего балагьараб куц | Аварский сатирический интернет журнал\nДица «Кандидат наук» абураб цIар диего балагьараб куц\tНайти:\nЦо гIелмияб цIар гьечIого рекъон гьечIила мунилан кIалъан вачIана ХIасанбеков Шамил рогьалил гIужалъ. КIиго нухъалъ ХIасанхIусеновасцин «гений» вугин нугIлъи гьабурав дудаса гьелъие мустахIикъав щивила вугев.\nДунги гьечIищха «За любой кипиш, кроме голодовки» абураб къануналда рекъон гIумру гьабулев чи, Авантюристиланги абула цо-цояз гьадинал чиязда. Кваналел ратаралъул кванала. Рагъулел раталъул вагъула, хIалтIулел ратаралъуб хIалтIула. Гьекъолел ратаралъул…. гьекъолеб бакIалде ахIуларо дун гьаз, ахIаравани гьебги бажарулаан дихъаса.\nСапар бухьана тахшагьаралде гIелмияб цIаралда нахъ.\nЦин гьединал цIарал щваразда гаргардана, щиб гьабизе кколеб кандидат вахъинеян.\nГIелмияб цIар щолеб рагIула, унгоги цо сунда букIаниги тIадчIун, гьелда тIад хIалтIи гьабун гуроха. Гьасул цо пикру босун, цогидасул цогидаб босун, цо хIалтIуда жанире гьел киналго чияр рикъарал пикраби данде гьарун. Жиндирго пикру батIаго хIажатго рагIуларо кандидат вахъине. ХIажалъулеб буго цIогьоди, чияр пикраби рикъизе лъай, ва дагьал шагьи-кепкал.\nЛъазабуна росдада, росулъе газ бачине гIарац бакIареян. БакIарана. Пакетал цIун гьеб гIарацги босун Назимги вачIана (бащадаб жиндиего тун батила гьениса хIалихьатица). Гьебги босун дун гьанжеги шагьаралде. Щвана ДНЦ РАНалъул рагьдухъ. Дица чидар рикъарал пикраби хъвараб хIалтIиги кьуна гьенибе, гIарцул цIурал пакеталги кьуна. Хадубги дида нахъ гьенивего цо-кIигойгиявги цIазе рагIиги кьуна.\nДунни гIабдал вукIана, мисалалъе босани МахIмудил хIакъалъулъ диссертация хъвазе ккани, цин ХъахIабросулъегIаги щвезе кколин. Ялъуни тарихияб хIалтIи гьабизе ккани, архивал тирун гьелда тIасан материал балагьизе ккелин.\nХIажатго букIун гьечIо! Чидар пикрабиги хIалтIабиги рикъизе лъани гIолеб букIун руго…\nГьединлъидал дицаги зарал букIинарин цоги цIарги балагьун тана «Заслуженный мучитель РФ» ян абурабги.


Главная » Общество - ЖамгIият » Медицинаялъул цебетIей\nДобавил(а): istina от 13-06-2017, 09:41\nБищунго кIудияб перинаталияб центр ТIоцебесеб июналда МахIачхъалаялда рагьана Северияб Кавказалда бищун кIудияблъун рикIкIунеб перинаталияб центр. Гьеб къоялъ къабул гьаюна лъимал гьаризе заман щварай анлъго чIужугIадан. ТIоцебе гьабураб лъимада цIарги Петр лъун буго. ДРялъул хIукуматалъул бихьизабиялда рекъон, цIияб централъе "ПатIимат Эбел" абураб цIар кьуна. Централда буго 150 чIужугIаданалъе регизе бакI. Гьеб хьезабун буго медицинаялъул кинабго хIажатабщинаб къайиялдалъун. Централъул рес буго тIадегIанал технологиязул кумекалдалъун батIи-батIиял ва захIматал операциял гьаризе. Реанимациялъул отделениялдайин абуни тохтурзабазда кIвезе буго 500 грамм бугелцин, ай заман щвелалдего гьарурал лъимал сах гьаризе. Лъимер эбелалъул ургьиб букIаго, УЗИялъул кумекалдалъун, рес буго гьелъул унти бугищали халгьабизе. Республикаялъего кIвар бугеб аппаратги буго гьениб, гьеб ккола транспорталъулаб инкубатор. Гьелъ рес кьола рикIкIадал районаздаса, заман щвелалдего гьабураб захIматго унтараб лъимер перинаталияб централде бачине ва нухдаго хIажатаб кумек гьабизе. "ПатIимат Эбел" централда хIалтIулев вуго 149 тохтур. Автор: ФИО или фамилия и инициалы автора\nМедицинаялъул цебетIейТахшагьаралда рагьана Перинаталияб центрВидеобухьенРесал руго, амма лицензия кьолеб гьечIоРакI парахатго бугони...


Тахшагьаралъул цIияв бетIер\nМэрасда цIар чIвана\nТахшагьаралъул мэрасул хъулухъалъе гIоло къеркьолев вукIана 40 чи. Гьезда гьоркьоса ункъояс, рищиязул заман тIаде щвелалдего, кандидатура нахъе бахъана, кIигояс инкар гьабуна комиссиялда цебе кIалъаял гьарун хадуб ва кIигояв вачIинего вачIинчIо рищизул комиссиялде жидерго программабигун. Щивав кандидатасулгун гара-чIвариялги гьаруна комиссиялъул гIахьалчагIаз. Гьел тадбиразул хIасилалда, къецалда гIахьаллъизе ихтияр щвана лъабго кандидатасе: Салман Дадаевасеги, ГIабдулмуъмин Ибрагьимовасеги, Элмира Абиевалъеги. Ибрагьимовасги, къец тIобитIулеб заманалда, инкар гьабуна гьеб ишалъулъ гIахьаллъизе.\nМахIачхъалаялъул мэр вищана тахшагьаралъул собраниялъул депутатаз: данделъиялде вачIун вукIана 41 депутат (кинавниги вуго 45). Гьезул гIемерисез гьаркьал кьуна 39 сон барав Салман Дадаевасе ва гьев вищана бетIерлъунги. Абизе ккола гьел рищиял рукIанин хIакъикъаталдаги рагьараллъун ва демократиялъул нухдасан тIоритIараллъун.\nСалман Дадаев гьавуна 1979 соналъул 18 июлалда МахIачхъалаялда. ЛъугIизабуна ДГУялъул юридикияб факультет ва хIалтIизе байбихьана «Сулахъэнерго» ОООялъул юридикияб отделалда.\n2004-2010 соназда вукIана Москваялъул Метрогородок районалъул управаялъул юристлъун ва 2010 соналъул маялдаса нахъе – рехсараб управаялъул бетIерасул заместительлъун.\nКIиго соналдасан С. Дадаев тIамуна Сокольники районалъул управаялъул бетIерасул заместительлъун ва 2014 соналда – Хорошево-Мневники районалъул управаялъул бетIерасул тIоцевесев заместительлъун. 2017 соналъул маялдаса нахъе вукIана Басманияб районалъул управаялъул бетIерлъун.\nПрочитано 1026 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 04 февраля 2019 13:40\nДругие материалы в этой категории: « Данделъи\tМадугьалгун гьуинго лъикI »


Наира ХIАБИБУЛАЕВА, ДРялъул халкъияй артистка\nУргьисалабиги унтун, республикаялъул урологиялъул централде ккун йикIана дун. Гьениб бараб заманалда жаниб дида бихьана унтараздехун гьелъул хIалтIухъабазул бугеб недегьаб, жавабчилъи цIикIкIараб бербалагьи.\nНичаб жойилан тунищали, цогидал унтабазул хIакъалъулъ гIадин, гIадамаз гIемер бицунарин ккола дида кIварщул мухъалда, ургьисалабазда хурхарал гIузрабазул. Гьел сах гьарулел къагIидабиги батIи-батIиял ругелъулха гьанже. Гьеб рахъалъ лъай камилал тохтурзаби ратана централда.\nГьанже гIемер батIи-батIиял харбал рагIула тохтурзабазда нахъасан рицунел. Масала, ришватал росулин абун. Амма жидее гьукъун бугилан, шоколадалъул плиткаялдасацин инкар гьабуна гьениб.\nДун санаторияздеги щвана, амма санаторияздаса къадараб квенги кьолеб гьечIоан гьениб. Богогьабазулги бугоан унтараздехун рокъосел чагIаздехун гIадаб бербалагьи.\nЦо-цоязда ракIалде ккезе бегьула гьелъие-долъие биччараб гIарац букIунин пачалихъалъ щибаб больницаялъеян. БукIуна. Амма киназдаго гуро хIалтIи гIуцIизе лъалеб. Гьединлъидал, дунгIан Аллагьги разилъун ватаги нужедаса. Хас гьабун рехсезе рокьун руго бетIерав тохтур Дибир ХIажиевасул, отделениялъул заведующий АхIмад Айдемировасул, дунго сах гьавурав тохтур Марат ХIажиахIмадовасул, медсестраби Кавсарат МухIамаевалъул, Минажат Цахаевалъул, Асият ГIалимпашаевалъул, Залина Зулфукаевалъул, Зубаржат Хусруевалъул цIарал.\nДругие материалы в этой категории: « КIудияб хъизан – талихIаб хъизан\tЦебетIеялде хьул буго »


ГIумруялдаса ватIалъана МухIамад-Нури ГIусманов\nПрофессор М.-Н.ГIусманов Ордоналъул къирал ХIусен бин Талалгун. (ГIусмановасул архивалдаса сурат)\n9 августалда гIумруялдаса ватIалъана гIурус мацIалде Къуръаналъул таржама гьабурав дагъистанияв – МухIамад-Нури ГIусманов. Гьес дунялалда бана 91 сон.\nАслияб куцалда бакъбаккул рахъ лъазабулев чи, иранист хIисабалда лъалев вукIарав МухIамад-Нури ГIусманов 20 соналъ цеве машгьурлъана Къуръаналъул таржама гьабиялдалъунги. ТIоцебе гьеб басмаялде бахъана 1995 соналда, кIиабизе – 99, лъабабилеб нухалъ бахъана 2007 соналда.\nМухIамад-Нури ГIусманов машгьур гьарурал гIелмиял хIалтIабазул бицани, гьел кколин Фирдоусилгун ГIумар Хаямил хIакъалъулъ гьес хъварал тIахьалги, «XI-X гIасрабазда парсгун тажиказул шигIруялъул къагIидаялъул» хIакъалъулъ хъвараб кIудияб монографиягиян бицана ЭР-ялъе МахIач Мусаевас.\nГьев ккола тарихалъул, археологиялъул ва этнографиялъул рахъалъ Дагъистаналъул ГIелмияб Централда цебе гIуцIараб институталъул нухмалъулев.\nМахIач Мусаев: «Гъов СССРалдаги Россиялдаги рикIкIунаан Ираналъул мацI, маданият, адабият лъикI лъалев чиян. Тажикистаналда, Узбекистаналда гIезегIан руго гьеб рахъалъ церетIурал гIалимзаби. Амма МухIамад-Нури ГIусманов гьездасаги лъикIавин рикIкIунаан. Гьелъие къиматги кьуна.\nИраназул шагьгун дандчIвана гьев, Иорданиялъул ГIелмияб академиялъул вакиллъунги вищана. Цогидал хIукуматаздаги кIодо гьавулаан гьев. Россиялъул хIукуматалъул премьер-министрлъунги вукIарав Евгений Примаковас (ГIелмабазул академиялъул Бакъбаккул рахъ лъазабиялъул институталъул нухмалъиялда вугеб заманалда) ахIун вуго МухIамад-Нури ГIусманов, цинги абун буго Къуръан гIурус мацIалде буссинабизе кколин.\nКрачковскиясул гурони таржамаги гьечIин, гьебги гьабизе кколин бусурманчияс. Мун бусурманчи вугелъул, дуца гьабейин гьеб (гъос какги балаан, кIалги кколаан). Гьедин байбихьун буго МухIамад-Нури ГIусмановас Къуръаналъул таржама гьабизе».\nМухIамад-Нури ГIусмановасул таржамаялъул батIалъи бугин тафсирал гьарийин рикIкIуна МахIач Мусаевас. Гьесде щвезегIан гьеб лъицаниги гьабун букIинчIила. Щибаб аят ккун Къуръаналъул таржама гьабизе дунялалда тIад лъиданиги кIвечIин жегигиян мукIурлъула гIалимзаби. Гьедин рагIи-рагIи ккун таржама гьабизе лъугьани, гIадамазда гьеб бичIчIичIого букIинеги бегьулилан, МухIамад-Нури ГIусмановас тIаса бищун буго аятазе баян кьолеб къагIида.\nГьесул таржамаялъул хадусеб хаслъилъун ккола магIнаялъул рахъалде кIвар кьей. Гьелъие гIоло таржамачияс ункъбокIонал скобкабазда жаниреги рачун Къуръаналда гьечIел, амма гьелъул магIна камил гьабулел рагIаби кьолел руго.\nГьединго махщалил рахъалъ филолог вукIиналъ, МухIамад-Нури ГIусмановас гIурус мацIалда гьабураб таржама бищун камилаб бугин рикIкIунеб буго тарихчи МахIач Мусаевас. Аллагьасул калам щвалде щун цониги мацIалде буссинабун бажаруларин, гьединлъидал гьелъул таржама гьабизе бегьуларин абураб пикру буго Дагъистаналда гIемерисел гIалимзабазул.\nГьеб жо Нури ГIусмановасдаги лъалаанин, амма немец, ингилис, паранг ва цогидал мацIазда гьабун бугеб лъикIаб таржама гIурус мацIалда щайин букIине бегьуларебин кколаанила гьев гIалимчиясда. Гьедин бицана МахIач Мусаевас ЭР-ялъе. МухIамад-Нури ГIусмановас таржама гьабулеб заманалда гIурус мацIалда Къуръаналъул гьабураб таржама гIицIго Крачковскиясулгун, гьединго кочIохъе гьабураб таржама Пороховалъулги букIанила.\nАмма Крачковскиясги гьеб басмаялда бахъизейин гуреб, гьадинго студентазе лекция хIисабалда хIалтIизабизе гьабун букIун буго. ТIадежоялъе динияв гIалимчиги вукIинчIо гьев, гьединго тафсиралги рукIинчIо гьесухъ. БукIун буго жеги чанго таржама 18-19 гIасруялда гIарабалдаса гуреб, ингилис мацIалдаса тIаса-масаго гьабураб.\nМухIамад-Нури ГIусмановас гьабураб таржамаялъул гIунгутIи бугин кочIохъе хъвараб Къуръаналъул стилистика гьес цIуничIолъиян бадибчIвала цо-цо гIалимзабаз. Гьениб яги магIнаги нахъе цун, шигIрияб рахъалде кьезе кколаанин кIвар, яги шигIруги нахъе цун, магIнаялъул рахъ камил гьабизе кколаанин, гьединлъидал жинца магIнаялъул рахъ тIаса бищанин жаваб кьолаан Нури ГIусмановас.\nГIадан хIисабалдаги цIакъ гIадатияв чиги вукIанин Нури ГIусмановилан тIаде жубана тарихчи МахIач Мусаевас.\nМахIач Мусаев: «МухIамад-Нури ГIусмановасул вац вукIана МухIамад-Загьир абун, лъикIав этнограф. Гьесда лъалаан магIарул мацI. МухIамад-Нуридаги гIолохъанаб мехалъ лъалеб букIун буго. Амма Москваялда цIалулеб мехалда гьеб хIалтIизабизе рес букIинчIого, кIочон тун буго. ГьитIинаб мехалда Гъунир цIалулел рукIун руго гьел. Гьединго гьезул Хважалколо росуги магIарулазда аскIоб бугелъул. Гьедин бухьен букIун буго магIарулазулгун. МухIамад-Нурида гьединго рекIехъе лъалаан жидерго, даргиязул шигIруги. ЦIакъ лъикIав, интересав чи вукIана».\nКъуръаналъул гIурус таржама гьабун хадуб, 2002 соналда, МухIамад-Нури ГIусманов мустахIикълъана РФялъул пачалихъияб премиялъе. 2003 соналда гьесие кьуна РФялъул мустахIикъав гIелмияв хIаракатчи абураб цIарги.


БатIи-батIияб куцалда тарихалда цIар хутIарал Дагъистаналда руччабазда гъорлъ машгьурлъана къо хIехьарай Парту ПатIимаги, имамасда данде яхъине кIварай хундерил Баху-бикаги, бечедал чагIи какун кучIдул хъваялъ кIал букъанин бицуней ГIанхил Маринги, цогидалги.\nХасго Росиялъулгун Кавказалъул рагъулъги гIемер рукIун руго гьел. Масала, гIурусазухъе кверде инчIого чIезелъун гIурулъе кIанцIарай Имам Шамилил яц ПатIиматил бицунеб буго ЭР-ялъе МахIачхъалаялда динияб цIалул идараялда хIалтIулев ГIабдурахIман МухIамадовас.\nГIабдурахIман МухIамадов: «Имамасул амру букIунаха лъутизе кIвечIонани, гъодин кIанцIейин абураб. Гьедин лъимаде йигей гIадан (Шамил имамасул яц – ЭР) кIанцIула АхIулгохIдаса ГIандигIурулъе».\nГьедин къватIибе цIар рагIичIониги, гIезегIан руччаби руго захIматаб заманалда Дагъистаналда росдал магIишаталда хIалтIун къо бихьарал.\nМасала, гьединазул цояй ккола гIумрудул сонал 90-лъе рахарай ГIарац МахIмудова. Жийго ЦIунтIа мухъалъул Сагьадаса йикIаниги, гьабсагIаталда гьелъул чIей Тарумовка мухъалда буго. Умумузул росу гьелъ рехкн тезе ккун буго I944 соналда. Доб мехалда Гьоркьохъеб Азиялде гочинарурал чачаназул ракьалде рахъинарулел рукIун руго дагъистаниял, кигIан гьез дандечIей гьабуниги. Цинги чачанал дораса тIадруссингун, дагъистаниял цIидасан гочинаруна – цоял магIарухъе, цогидал - лъарагIлъиялде (гIуру къарал ва хьуцIал лъугьарал ракьал рахъинаризе).\nГьеб мехалда жинда бихьараб гIакъубаялъул бицунеб буго ЭР-ялъе ГIарац МахIмудовалъ.\nГIарац МахIмудова: «Чачаналда дица бана 15 сон. Доба дида бихьанщинаб гIакъуба нужеда лъанани, нуж гIадаллъула. Колхозалъул ракьал рухъун, чIаран, къойил план тIубазабизе кколаан нижеца. ГIанкIаби хьихьун, хIукуматалъе кьезе кколаан… ГIорцIизегIан кваназе квен щолароан. ТIубан кинабго ракIалде щоларого буго, щвараб мехалъ бицина. ГIинкълъунги йиго гьанже, беццлъунги йиго».\nСуал: «Чачаналдаса Дагъистаналде тIадруссингун, кинаб гIумру букIараб нужер?»\nГIарац МахIмудова: «ЦIияб гIумру гьабизе магIарухъе тIадруссиндал, кваназе квен букIинчIо нижее… Цояй ясги Чачаналда юкъун щвана ниж Дагъистаналде…»\nЦо-кIиго соналъ цебе интернеталда тIибитIизабун букIана кодоб батараб хIалтIул алаталъ тIаде бачIунеб букIараб бацI чIварай магIарулалъул хIакъалъулъ видео. Гьединго сардилъ къинлъизе гIебеде бегараб хIамида тIаде рачIунел бацIал чIезарурай гIаданалъул хIакъалъулъ бицунеб буго ЭР-ялъе Казбек мухъалъул Алмахъалдаса СалихI СалихIовас.\nСалихI СалихIов: «Дир эбелалъул вацасул якьад йикIана ПатиIматилан абун. Алмахъалда бугеб щоблъиялда йикIана гьей гIумру гьабун. Рагъул заманалда росги тIагIинавун вукIана гьелъул. Цинги Чачаналде гочинарун рукIун цIидасан росулъего тIадюссиндал, гьедин батIа чIун йикIана гIумру гьабулей. Шамилил наиб Умалатил наслуялъул гIадан йикIана гьей, хIинкъа-къай гьечIей. Цо нухалъ Хасавюрталде уней йикIун йиго гьей анлъабго хIамаги бачун. Доб мехалда лъелго рохьосан унаан гьенире, нухда сордоги бан. Чияр хIамузда лъун тIощел бичизе ине йикIун йиго гьей. ГIакдал багьа хIамил бугеб замангиха доб. Нахъруссуда нухда бегун чIун буго хIама, хIараги чIван. Къинаб букIун буго гъоб. Рохь бакьулъ бегараб гьеб тIаде бахъинабизе кIолеб гьечIолъи бихьидал, ПатIиматица цо бакIалда рухьун, цогидал хIамул щулияб бакIалде ккезарун руго. Цинги доб къинлъизе бегараб хIамида аскIой чIун йиго жийго. Гурони, бацIица гьеб чIвани, бетIергьабазе хIама кисаха гъолъ кьезе букIараб? Цо заманалда гьеб хIамил махIги чIван, дагь-дагьккун хъурмал ракIарун руго гьезда сверухъ. ПатIимат йикIун йиго жидедаго сверун цIаги бакун чIун. ТIаде къалел-къалел ругел хъурмалги рихьидал, гьай лъугьун йиго ккун кодор сунтралгун, ахIделаго, бачунаго лаилагьгун, лъараб-кIвараб жо рикIкIине. Гьедин сордо рогьун буго гьелъ гьединаб хIалалда, хIамаги бахъунарого. Рогьиналде цо хвараб кIертги гьабун, бахъун буго хIама. Хъурмаздаги кIун гьечIо гьезда тIаде рачIине.\nГьеб лъугьа-бахъиналдаса хадуй, гьей гIадан хIатIалги цIорон, гIемер мехалъ унтун, бусалъ йикIана. Доб сордоялъ гIемер ахIдеялъ гъварун гьаракьги букIана гьелъул хадуб».\nСоветияб заманалда Дагъистан тун къватIир машгьурал руччабазда гьоркьор Фазу ГIалиеваги, Манаба МухIамадоваги, Муи ХIасановаги, Манарша Дибироваги, цогидалги рукIун ратани, жакъасеб Дагъистаналъул машгьурал руччабилъун рехсола хъвадарухъан Алиса Ганиеваги, къватIир пачалихъазда модаби рихьизарулел Амина Дагиги Меседу Багьавудиноваги, шагIир ХIамзатил Расулил ясазул ясал – художникгун журналалъул редактор ТIавус МахIачеваги Шагьри ГIамирханова.\nГьелдаго цадахъ кигIан дунял цебетIун бугониги, Дагъистан тун къватIибехун гьанжесей дагъистанияй гIемерисез къабул гьаюлей йиго нахъе ккарай, гIицIго росасе мутIигIлъун, рокъоса къватIие яхъунарей, хиджабалда гъорлъ юкъа-юхьарай гIаданлъун.\nАмма гьединал руччабаздаго цадахъ республикаялда гIемер ругин жидерго ихтиярал тIалаб гьарун къватIире рахъунел руччабиги, цинги республикаялда гьел тIалаб гьабун бажаричIони, Дагъистан тун къватIиреги ине хIадур ругин гьелилан рикIкIунеб буго цо-цо экспертаз.\nПарту Патимагун Баху-бика хисун – Амина Даги, Меседу Багьавудинова\n8 Март: советияб заманалъул графика


Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов.\nОписание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов.\nОписание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов. Описание статьи чехлов.


Кавказалъул Къилбар, Январь 01, 2013\n«Улкаги къанунги цадахъ цIунизе ккола»\nГьалкъояз Россиялъул прессаялда тIибитIизабун букIана Ростов икълималда гIурусазда ва кавказиялъулазда, хасго дагъистаниязда гьоркьоб багъарараб дагIбаялъул хIакъалъулъ информация. Щиб гьелъие гIиллалъун ккун букIараб - миллияб рокьукълъиищ, рукIа-рахъиналъул шартIалищ?\nПолковник Багьавудин Хуршил хоб киб бугеб?\n2012 соналъул 12 январалда «Дагестанская правда» газеталъ такрар гьабуна цебе чанги нухалъ цогидал газетабазда бахъараб цо гъалатIаб макъала. ТIадехун рехсараб макъалаялъул автор – калмыказул хъвадарухъан Андрей Цобдаевас бицен гьабулеб буго ГIурус пачаясул, хадуб Польшаялъул армиялъул полковниклъун вукIарав Хуршилов Багьавудинил къисматалъул.\nСверизабураб тарихалъ мекъаб тарбия кьола\n135 сон тIубана Чачанлъиялдаги Дагъистаналдаги гIурус администрациялде данде къокъаб шаригIатин абураб къеркьей байбихьаралдаса. Соназда жаниб гьеб тема гьукъун букIана Шималияб Кавказалда. Гьанжего гьанже загьирарун руго цIиратарал документал.\nСапаралда гIумру арав багьадур\n1990-абилел соназда Цолъарал Штатаздаса Дагъистаналде тIад буссинабун буго Магърибалъул Европаялда цIар рагьарав суратал рахъулев кIудияв устар Мусаясул Халилбегил цIакъго бечедаб ирс.\nИмпериялъулаб бербалагьи ва миллияб бичIчIи\nБугищ кIудияб батIалъи империялъулаб бербалагьиялда ва миллияб бичIчIиялда гьоркьоб? Гьадинаб суалалъе жавабал кьолел руго адабият лъазабулез.