УНГО-УНГОЯВ ПЕДАГОГ ЛЪИМАДУЛ БОЖАРАВ ГЬУДУЛ. - 23 Сентября 2019 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2019 » Сентябрь » 23 » УНГО-УНГОЯВ ПЕДАГОГ ЛЪИМАДУЛ БОЖАРАВ ГЬУДУЛ.\nУНГО-УНГОЯВ ПЕДАГОГ ЛЪИМАДУЛ БОЖАРАВ ГЬУДУЛ.\nГьале т1аде щвана ц1ияб ц1алул сон. Учителасул х1алт1уда гъорлъ г1емер дандч1вала бат1и-бат1иял лъималазул г1амал-хасиятал. Рук1уна лъимал рецц рекъолелги г1адлу гьабизе кколелги хехго жо босулелги заг1ипалги рокъосан эбел-инсул тарбия щваралги щвеч1елги. Бищун цебе учителасе лъимал рокьизе ккола ва гьезда гъорлъ восун вук1ине ккола. Бегьуларо лъимал рат1а гьаризе, гьеб жо рек1еда бала лъимералда. Дарсил заманалда ц1алдохъанас лъик1аб жаваб кьураб мехалъ гьесул рак1 батизабизе ккола, гьев хадувги жеги лъик1 х1адуризе лъугьуна. Бокьараб дарсил заманалда учителас дарс бачине ккола ц1алдохъабазе бокьулеб х1алалъ ва гьел г1енеккиледухъ, гьоркьо-гьоркьо махсаро хоч1-гьабун, г1умруялда жаниб ккараб интересаб лъугьа-бахъиналъул бицун ва хасго физкультураялъул минуткаялде к1вар кьезе ккола, 4-5 мин зарядка гьабизе ккола, лъималазул жигар бач1ине.\nПеременаялъул заманаялъ учитель вук1ине ккола лъималгун цадахъ, къват1ив х1азе ккола бат1и-бат1иял расандаби, х1аял, ц1алдохъабазул гъира бач1уна, переменаялъул заманаялъ классалъул гордал рагьизе ккола ц1ияб гьава бач1ине. Лъимер дарсидаса къват1иве гъезе бегьуларо лъимералъе щибниги жо кканани, гьев учителас жаваб кьезе ккола. К1удияб бак1 ккола класс тун къват1ибехун гьабулеб х1алт1иялъ. Гьаризе ккола т1абиг1ат лъаялда хурхун походал, экскурсиял «Золотая осень», «Навстречу Зиме», «Весна», «Лето». Тетрадазда хъвазе ккола бихьараб-тараб. Классазда гьоркьор т1орит1изе ккола бат1и-бат1иял конкурсал, спорталъул къецал. Дица кидаго лъималазда абула: «Дица г1адин гьабе, дида цадахъ гьабе, дидаса лъик1 гьабе!» -ян.\nУчитель вук1ине ккола ц1алдохъабазеги ва гьезул эбел-инсуе мисаллъун. Учителас цох1о т1ехьалдасан босараб материал малъун г1оларо, гьелда хурхараб ц1ияб-тараб балагьизе ккола. Г1ун бач1унеб г1ел куцаялда хасго к1удияб бак1 ккола байбихьул классазда лъимал ц1ализариялде. Гьенисан лъола кьуч1, аби буго кьуч1 щулияб бугони, къед биххуларин. Нилъеца ц1алдохъанасулъ ралагьизе ккола къват1ир загьирлъич1ел лъик1ал рахъал. Жакъа къоялда ц1алдохъабазе рес щун буго ц1и-ц1иял къаг1идабаздаса пайда босизе. Руго компьютералги, интернеталги, телефоналги. Ц1алдолев ва гьелде гъира бугев чиясе бокьараб суал, материал, тема балагьизе рес буго. Лъик1аб, гъваридаб лъай щварав ц1алдохъанасе бигьаяб бук1уна экзамен-зачетал кьезеги, ц1алун вахъун хадув х1алт1уда нахъаги. Гьединго ц1алдохъаби зах1маталде ругьун гьаризе ккола, зах1маталъ гурищ инсан гьавулев. Рук1а зах1мат бокьулеллъун. Учителасул лъик1аб хурхен бук1ине ккола эбел-инсулгун, нагагь ц1алдохъанас гьалмагъир гьабунани, гьев бат1аго вачун, гьесие замечание гьабизе ккола, ва эбел-инсуда лъазабизе ккола. Ниж школалда ц1алулеб заманаялъ учительзаби кл. руководителал рокъоре рач1унаан хал-шал гьабулаан расписаниялъул, режималъул жив ц1алдолеб бак1алъул тетрадь, т1ехьалъул ва улбулги рач1унаан дарсазде гьелъул к1удияб хайир-мунпаг1ат бук1ана. Дневник ккола учителасдаги эбел-инсудаги гьоркьоб бугеб кьо, хал гьабизе ккола рокъобе кьураб х1алт1и, дарс хъван бугищали. Эбел-инсуца лъимералъул ц1алиялда хадуб хъаравуллъи кквезе ккола ва ц1алдезе гьавизе ккола, ц1акъго лъик1аб бук1уна лъай кьеялъулги ва физическиябги х1алт1и цадахъ гьабунани, лъимер свакаларо. Лъимал рук1уна бат1и-бат1иял: цоясул техникаялде, рукъалъул х1айваназде, т1абиг1аталде, спорталде, музыкаялъул, суратал рахъиялде, тарих лъазабиялде, космосалде, медицинаялде, военное делоялде гьет1и бугел рук1уна ва гьел гьеб линиялде ине учителасда бараб г1емер буго. Лъимер школалде иналде эбел-инсуца хал гьабизе ккола портфелалда жаниб къвариг1унебщинаб жо лъун бугищали. Учитель живго жиндаго т1ад х1алт1изе, ц1алдезе ккола, жинца кьолеб предмет лъалевлъун вук1ине ккола. Ц1алдохъабаз суал кьураб мехалъ жаваб кьезе к1олеб х1ал бук1ине ккола. Учителасул бук1ине ккола г1ат1идаб кругозор лъазе ккола бат1иял предметалги. Лъималазе бицун гьабун гьабиялдаса, бихьизабун бокьула. Учителасул х1алт1и зах1матаб буго гьелдаго цадахъ гьеб буго къадруяб, г1адамаз баркала кьолеб иш.\nГьарула киналго районалъул учительзабазе, педагогазе х1алт1улъ бергьенлъаби сахлъиялда тайги хъизан рукъалдаса рохун тайги гьабулеб данде билъайги. Хунзахъ район цебесеб кьералде бачине гъираялда жан-жигаралда х1алт1изе тавпикъ кьейги.\nГ1амирханов Расул, Дагъистаналъул мустах1икъав учитель, Россиялъул лъайкьеялъул отличник.


РАЙОНАЗУЛ ТАРИХАЛДА ЗАНИ Ч1ВАЗЕ БАЙБИХЬИДАЛ. - 30 Января 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Январь » 30 » РАЙОНАЗУЛ ТАРИХАЛДА ЗАНИ Ч1ВАЗЕ БАЙБИХЬИДАЛ.\nРАЙОНАЗУЛ ТАРИХАЛДА ЗАНИ Ч1ВАЗЕ БАЙБИХЬИДАЛ.\nЦодагьабго бат1ияб, х1алуцараб ах1вал-х1ал лъугьун буго республикаялъул маг1арул мац1алда хъвадарулел журналистазул сверуда ц1ияб соналъул байбихьудасан.\nЩибха гьезие ккараб, сунца рах1ат хвезабураб гьаб заманалъул раг1ул устарлъиялъул вацлъиялъул, дир пишацоял гьалмагъзабазул? Январалъул т1оцебесеб х1алт1ул къоялдего интернеталдаги цогидал социалиял сетаздаги т1адч1ун бицунеб буго Дагъистаналда цогояб информациялъулаб центр г1уц1и мурадалда муг1рузул районазул газетазда оптимизацияги гьабун, гьел маг1арулазул миллияб «Х1акъикъат» газеталде цолъизаризе кколилан Журналистазул союзалъул председатель Г1али Камаловас муг1рузул районазул нухмалъулезе кьураб проект-предложениялъул.\nНижеца «Росдал зах1матчиялъул» коллективалъги гьоркьоб лъуна гьеб «къиматаб» проект. Лъик1аб х1алалъ ургъана, борцана, ц1ана гьелъул щибаб предложение, раг1и. Бит1ахъе ц1ияб соналъул, «сайгъатлъун» лъугьана хъвадарулезе гьеб.\nВах1! Цох1о маг1арул газетал цойит1е к1ут1иялъдай Дагъистаналда информациялъул иш рук1алиде ккелеб, гьеч1ебдай гьелда нахъа цоги бат1ияб мурад? – ан бач1ана бот1ролъе т1оцебесеб пикру. Маг1арулазул эбелаб газеталде районкаби цолъизариялъул бицунелдаса таманал сонал руго Камаловасул. Жеги к1удияв Расул Х1амзатов ч1аго вук1аго гьесул пикру бук1ана Дагъистаналъул хъвадарухъабиги литературиял журналалги жиндирго къайимлъиялде рачине. Амма г1акъилав Расулица гьелъие мустах1икъаб жавабги кьуна, ч1олеб бак1 Г1али Ах1мадовичасдаги бихьизабуна доб мехалъ. Мун гьелъие жеги г1ун гьеч1о, дун к1одолъун вугоян абуна Расулица гьесда.\nЩибаб муниципалитеталъул аслияб документ – Уставалда абулеб буго гуриш районалъул администрациялъ г1уц1улин жиндирго печаталъул органилан. Республикаялъул х1укуматалъ г1уц1араб «Х1акъикъатги», гьелда рахъарал районазул официалиял документалги. Кинго бич1ч1уларо!? Коммерциялъул рахъ босани, проекталда ч1ах1иял меседил муг1рул руго бералги рац1инч1ого балагьарасе. Унго балагьун бихье, районазул бюджетазе ккезехъин бугеб «экономия»! Щибаб районалъухъа цо-цо миллионги босун «Х1акъикъаталъ» к1иго гьумералъул приложениелъун рачазехъин руго 8 гьумералъул районкаби. Цебе ч1езабе 16 гьумералда районалъул Устав бахъараб «Росдал зах1матчиги» гьоркьоб лъун 32 гьумералъул «Х1акъикъат»!\nРедакциязул шататазул къисматалъул ургъелго гьеч1о проекталъул авторасе. Редакторги к1иго мухбирги гьенире ани, анкьго чи кодоса чедги бахъун тезехъин вуго гурищ щибаб районалда, гьадингоги зах1матаб заманалда . Лъик1абго ц1уна-къай ккезехъин буго бюджеталъул г1арцуе.\nГьанже рач1инин подпискаялде «800 гъурщиде – к1иго газета щвезехъин буго» - ян хъвалеб буго проекталда.Божизе зах1матаб пикру. Редакциялдасан 200 гъурщиде районка хъвазе бахиллъулел ц1алдолез 800 гъурщиде «Х1акъикъатгун» гьеб хъвай щакаб жо буго. Гъорлъе раккун лъик1го т1ад ургъани 800 гъурщидаги гьеб ч1олеб батуларо, азаридаса инч1ого.\nЛитературияб куцалъ макъала къач1ай, газета лъут1и, ай верстка, гьеб кьабг1и ва заманалда райцентразде щвезаби жидеца т1аде босулинги буго гьениб. 17-18 азарго гъурущ моц1рое кьун тарав х1албихьи бугев мухбирас хъвараб макъала бит1изабизейиш кколеб? Гьединал учузал, лъавукъаллъунцин гурищ редакциязда ругел мухбирзаби Журналисталъул цолъиялъул бет1ерасда рихьулел? Бакьан гуро дирго зах1мат цогидасул кверзукьан бичазе.\nРайцентралде щведал газетал рук1унеб куцги бихьана.\n«Х1акъикъатги» республикаялъул цогидал басмабиги рук1ана цо соналъги райадминистрациялъул фоеялда регун, лъицаго берги рехич1ого. Мухбирзабаз росабалъе библиотекабазде щвезарулинги буго гьенибго абулеб. Цебе ч1езабе Хунзахъ Г1оч1лове яги Г1урк1ач1иве газеталги раччун унев чи. Гьеб зах1матги бихьун росабалъе щвезаруразул къисматги додинабго ккезе бук1иналдаги щибго щаклъи гьеч1о.\nЦ1алана 13 январалда Россиялъул Печаталъул къо к1одо гьабун данделъи бук1анин ДРялъул Журналистазул союзалдайин «Х1акъикъаталъул» мухбир Кавсарат Сулеймановалъ хъвараб макъалаги. Г1акъилаб калам бугоан гьениб Г1али Ах1мадовичасул. Республикаялъул Лъай кьеялъул министерствалъ, пачалихъиял х1акимзабаз ва культуриял идарабазул х1алт1ухъабаз, ай жамг1ияталъго рахьдал мац1 ц1униялде кьолеб к1вар ц1ик1к1инабич1они, миллияб прессаялда т1ад къоно ч1вазе бегьиялъул х1инкъи бугин абураб пикру загьир гьабун буго бет1ерав журналистас жиндирго к1алъаялда. Анц1-анц1 соназ жидерго хат1ги къаг1идаги ц1унун халкъалъул г1умруялда цадахъ г1асруг1ан заманалъ лъугьа-бахъунелъулги бицунаго церет1ун рач1арал районазул газетал къаялдасанищха миллияб прессаялда т1ад къоно ч1вазе байбихьи лъезе кколеб? «Х1акъикъаталъул» бач1инго Хунзахъан гурищ бук1араб? Районазул тарих ц1унараб, цебе арабги жакъасебги жинда жаниб гвангъун рагьараб мат1улъун кколел газеталги кодоса росун тезехъин буго маг1арул халкъ цо чияс ургъараб оптимизация сабаблъун х1алт1иги гьеч1ого хут1арал редакциязул коллективазул бицинч1ониги. Бит1ун гьеч1о!.\nЖидерго баяназда рекъон 6 азарго экземпляр буго «Х1акъкъаталъул» тираж жакъа къоялде. Районазде рахъун жидецаго гьабурабги малъани, подписка 11 азаргоялдеги бахунилан абулеб буго гьез. Божуларо! Дун миллияб газета рихарав чи гуро, бокьула ва ц1алула дица гьеб ахадаса бахъараб т1араде щвезег1анилан абухъе. Амма подписка ц1ик1к1инабизе районазул лъайкьеялъулгун культураялъул г1уц1абазде рехун теч1ого, Кавсаратица хъвавухъе миллияб тарихгун адабиятги хьвада-ч1вадигун рук1а-рахъинги бихьулеб мат1улъун «Х1акъикъат» лъугьинабиялда т1ад ургъизе ккун буго гьелъул коллектив. Газетазе подписка ц1ик1к1унедухъ маг1на бугел макъалабаздалъун гьелги бечед гьаруни, заманалда ц1алдолезухъе щоледухъ почги х1алт1ани нилъер газеталги ц1унун хут1ила, миллияб газеталда жаниб гьелъул т1инч1лъун бугеб районакаялда т1асияб соналдего т1ад къоноги ч1вала.\nХ1акъикъаталъул бач1ин бук1ана Хунзахъан. Хунзахъ районалда гуребги районазул газетал къазе х1укму гьабилалде цебе районазул бут1руз халкъалда гьикъизе ккела референдум ва гьелда релъараб щиб гьабунги, нуж разиял ругищ районалъул газета къазейилан. Дир пикруялда районазул газетал къай маг1арул мац1алъе бухъулеб хоб буго. Дир ихтияр бук1арабани дица щибаб росдалги газетал риччаялъе х1алт1и гьабилаан. Дагъистаналда жидерго газетал риччалел росабиги руго. Х1акъикъат къо бахъанаг1ан халкъалдаса рик1к1алъулеб буго. Штаталда гьеч1ел мухбирзабазул макъалаби рахъизе я ресал я бак1 гьезул бук1унеб гьеч1о районалда тарав 2-3 мухбирас хъвараб макъалацин бахъизе бак1 гьелда г1еларо. Росабазул мухбирзабаз, г1адатияб халкъалъ жидерго ургъелал, зах1малъаби лъида данд ралел? Гьеб мехалъ маг1арул газета лъугьина элитаялъе яги рес бугезе гурого бак1 щолареб газеталъун. Материалияб рахъалъул бицунеб бугони, газеталда т1ад гуро экономия гьабизе кколеб. Миллионал рикъизе риччангут1иялда т1аделъизе ккола ва мискинзабазухъа гуребги налогалги т1алаб гьаризе ккола.\nБюджеталъул г1арацги халкъалъул г1арац ккола, халкъалда т1ад гьабич1ого экономия халкъалда т1ад бараб нац1ал дагьги гьарун, гьезда гьабизе ккола.\nПросмотров: 128 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Автобиография: Кураев Магомед родом из Кванада. (Категория: / Ветераны ВОВ/ )\nКураев Магомед родился в 1920 г. Очень рано умерла мать. В 1933 г. отец принял участие в июньском восстании. Магомеду пришлось идти работать батраком. В 1941 г. когда началась ВОВ, добровольно ушел на фронт.\nУчаствовал в освобождении Моздока, Ставрополя, Ростова, Новороссийска, Донецка, Киева, Бердычева, Закарпатья, Венгрии, Германии, Польши.\n«За доблестный труд в ВОВ 1941-45 гг.»\n«20 лет победы»\n«За доблестный труд в ознаменование 100летия В.И. Ленина»\nГьас ВатIан цIунана тушманасдаса, баракат бахана тIолго росдае.\nТIаде щолеб буго КIудияб ВатIанияб рагъ лъугIаралдаса 60 сон тIубай. КIванада росдал гьоркьохъеб школалда гьелде букIине кколеб дандчIвай гьабизе байбихьана лъагIелалъ цебего. ХIадур гьабуна план, щибав хIалтIухъанасда тIад къана гьабизесеб хIалтIи.\nРосулъ ва школалда рукIинчIо рагъде аразул, т1адруссарал-руссинчIезул мухIканал сияхIал. РикIкIунаан 117 чи анин рагъде, 53 абадиялъе кьалул майданалда хутIанин ва 64 бергьенлъиги босун тIад вуссанин абун. ЦIех-рехал гьарун баянлъана рагъде аразул къадар 134, т1адруссинчIезул 58, тIадруссаразул 76 чиясде бахараблъи.\nРагъда гIакъуба-захIмат бихьичIого хутIулареблъи якъинаб жо буго. Бищун гIакъуба-захIмат бихьаразда гьоркьор рехсола Келаев Муса, Гелегаев ГIумар, Загьидов ХIажи ва Къураев МухIамад. ТIоцересел кIигоял рагъдаса руссана гIаздалъ хIатIалги цIорон, гьезие операцияги гьабун, гьелги къотIун инвалидал-колекабилъун. ХIажилги МухIамадилги тIубараб лъагIел госпиталазда ана захIматгоги лъукъун. Гьелги ВатIанияб рагъул I группаялъул инвалидаллъун руссана рокъоре.\nкьвагьдохъабазул полкалъул кIиабилеб кьвагьдохъабазул батальоналъул 6 ротаялде. Заман инелдего апрелалъул байбихьуда ккана 113 АЗСП рагъухъабазул батальоналъул минометалъул ротаялде, сержант цIарги щвана. Рагъ лъугIана 320 аб. гвардиялъулаб кьвагьдохъабазул полкалъул 2 батальоналъул 4 аб. кьвагьдохъабазул ротаялда сержант хIисабалда. Рагъ байбихьана Югалъулаб фронталда ва лъугIана 4аб. Украинаялъул фронталда. ТIоцебе дун лъукъана 1943 соналъул 20 январалда, Ставрополь бахъулаго. бетIерги лъукъун лъавудаса ана дун гьенив. Лъавуда вачIарав мехалъ херай гIурусалъги гьелъул гIолохъанай ясалъги тIалаб гьабун подвалалда вахчун ватана. Немцазда тIатани лъабалго чIвалаан ниж. Гьединал кагътал рукIана шагьаралда киса-кирего седон. Гьеб лъукъиялъул хIасил- жеги гьитIинаб лъимералъул гIадаб ракьа гьечIеб буго бетIер.\nКватIичIого БагIараб армиялъ Ставрополь бахъидал дун витIана госпиталалда. Ункъо моцIалъ дун сах гьавуна гьеб рагъулаб госпиталалда. Нахъеги рагъде ана, 4 аб Украинаялъул фронталде. Украинаялъул Донецк, Днепропетровск, Киев шагьарал хвасар гьарулел рагъазулъ гIахьаллъана дун. Житомиралда аскIор ругел рагъазда захIматго лъукъана. Жеги 4 моцIалъ рагъул госпиталалда вегизе ккана, сахлъидал гьебго 4 аб. Украинаялъул фронталде ккана. Эркен гьаруна Бердичев шагьар, Закарпатье, Венгрия. Гьеб букIана1944 соналъул февраль моцI. Нижер кIиго сержант ахIана командованиялъ ва цебе лъуна масъала чIагояв фашист вачине.\nГIезегIан гIакъуб бихьун ватана цо немцазул офицер нижеда. Дица ботIролъ хъундагъги кьабун гIодов ккезавуна гьев, хадуб гъуждул- бохдулги рухьун, кIалдиб ч1ортоги къазабун, гьевги вахчун тун цогидав цIехезе ана. Рогьизеги рекIун дагьаб гIедегIел гьабизе ккана. ХIалица щвана кIиабилевги. ТIоцебесесе гьабурабги гьабун, кIиялго плащ-палаткабаздаги лъун рехъерхъун щвезаруна нилъеразухъе. Диеги цадахъ вукIарасеги командованиялъ бихьизабун букIана «БагIараб цIва» орден, гьесие бачIана, дие бачIинчIо. Гьелъул гIаксалде, ккарабани битIун букIинаан. гьединго минометалъ тушманасул цIадулаб точка хвезабиялъе гIоло дие бихьизабун букIана медаль «За отвагу». Гьебги щвечIо. Закарпатьеги эркен гьабун ниж щвана Венгриялде. гьелъул тахшагьар бахъулаго ккана гIасиял рагъал. Къаси-къад чIечIого, кьижич1ого рагъана ниж. Нижер батальоналъ 1000-ялдаса цIиккIун немцазул солдат асир гьавуна. Гьезул гIемерисел венграл рукIана. Венгрия эркен гьабидал нижер часть гIахьаллъана Чехословакия эркен гьабиялда. Гьенисан ниж щвана тушманасул ракьалде. гIорхъи бахарабго дивизиялъул командирас лъазабуна гьанже нилъ тушманасул ракьалде щванилан. -Нилъее гIезегIан гIакъуба кьуна, гIемерал гьудул-гьалмагъзаби тIагIана. Нуж гьанже ракъун чIоге, гIака хъве, оц хъве. Лъималги хералги жалго те, цогидазе бокьараб гьабе, ракъун- къечон чIоге. Нилъее фашистал гуро лъималгун херал, гьел къабихI гьари рекъараб гьечIо,-ян лъуг1изабуна гьес. ЦIакъ гIасиял рагъал рукIана немцазул ракьазда. Солдатал гIоларого лъималги хералги рукIана Гитлерица рагъде ахIун. Берлиналда аскIоб бугеб Шарлиц росу бахъулаго лъабабизеги захIматго лъукъана дун, рагъ лъуг1ине 8-9 къо хутIараб мехалъ Польшаялъул Краков шагьаралда бугеб рагъулаб госпиталалда вукIана дун нилъ бергьараб заманалда. Сахлъун хадубги рокъове виччачIо, сержант вукIун, гIолохъанал солдатал ругьун гьарулев вукIана. Рокъове тIадвуссана 1946 соналъул 30 июналъ. Рагъ лъугIун 2 сон индал повесткаги бачIун Болъихъ военкоматалде ахIана дун. Гьениб военкомас кьуна дие медаль «За отвагу» Е №3627647.\nИосиф Сталиница 1942 соналъ кьураб буюрухъ бакIана «Ни шагу назан, только вперед!» абун. Гьелда рекъон рагъана ниж, хириял лъимал! Дида бихьанщинаб жо хъван кагъатги заманги гIоларо, нилъ данделъидал бицина. Дида бихьараб нужеда бихьуге абе Аллагьас. Гьале рагъ лъугIаралдаса 40 сон ана роцIцIараб зобалда гъоркь. Таги нуж жеги 100-100 соназ рагъул гьаракь рагIичIого. Рагъалъ вас гьавуларо. Дун нужее сахлъи, рохел, талихI ва аваданлъи гьарулев ВатIанияб рагъул инвалид Къураев МухIамад».\nСписок односельчан. Всего регистрировано 203 односельчан!


Дунаялъул рагIалда хьитал\nДунаялъул рагIалда, тIаса хьиталги рахъизарун, эхетизарулаан жугьутIал. Гьезул щивасда нахъа вахъун чIолаан кодоб таманча ккурав чIвадарухъан. Гьез речIчIулаан ботIролъ. ЧIварал рортулаан гIурулъе ва жаназаги букъизе кколароан.\nГьеб вахIшияб иш Будапешталда гьабуна 1944-1945 соназул хасало нацистазул «Скрещённые стрелы» абураб партиялъул вакилзабаз. Гьеб партия Венгриялда гIуцIана 1937 соналда. Радикалияб хасият букIин хIисабалдеги босун, Венгриялъул хIукуматалъ чанцIулго гьукъана гьелъул хIаракат, амма нахъеги цIи гьабулаан гьеб. Ахирги, 1944 соналъул октябралда, улкаялъул нухмалъиялде ккана Германиялъул рахъ кколеб хIукумат. Гьелдаса нахъе «Скрещённые стрелы» партиялда куркьбал гъуна: гьелъие щвана бокьухъе мурадал тIуразаризе ихтияр.\nБудапешт фашистаздаса эркен гьабуна 1945 соналъул январалъул ахиралда.\nГьабсагIат тIад руссине ратила хьитазул бетIергьаби\nВенгриялъул тахшагьаралда, Дунаялъул рагIалда тIиритIун руго бихьиназулги, руччабазулги, лъималазулги хьитал. Роол заманалда ракIалде ккола, рагIалда хьиталги рахъун, гьезул бетIергьаби гIурулъ чвердолел ругин ва кватIичIого гьел тIад руссинин абун.\nХьитазде аскIоре щведал бичIчIула, мекъи ккун вугеблъи: гьединал хьитал гьанже лъицаниги ретIуларо; тIадежоялъе гьел ретIизего бажаруларо – хъазмил гьарурал ругелъулха гьел. Гьел хьитаз бакIаб асар гьабула рекIее. Щай гьел, хъазмил хьитал, гьенир ракIарун ругел? Сверухъе балагьидал, бихьула хьонбакI ва гьелда кьабураб хъорщода гьабураб хъвай-хъвагIай. Гьениб лъабго батIияб мацIалда хъван буго 1944-1945 соназул хасало Дунаялъул рагIалда гIемерав чи, гьездаго гьоркьор жугьутIалги чIванин абун.\nГьеб мехалда лъала гIаламалъулго ракI гъанцIизабулеб Холокосталъул къурбаназул памятник гьеб бугеблъи.\nГIумруялъул ахирисел лахIзатал\n19 сон барав Томми Дик вукIана жугьутIав. Хасало, нацизмалъул ахирисел къоязда, гьесул рокъоре кIанцIана яргъид гIуцIарал «Скрещённые стрелы» партиялъул вакилзаби. Гьеб букIана жугьутIаздаса шагьар эркен гьабиялъул мурадалда тIобитIулеб полициялъул рейд. Томмида цадахъ гIумру гьабулеб букIана гьесул гIагарал чагIи Эрикацаги Андрисицаги. Гьез гьев вахчана, амма полициялъулазда ватана. Хал гьабуна суннат гьабун бугищали ва киналго рахинаруна машинаялде.\nТоммица ракIалде щвезабула: «ХIинкъи букIинчIо дир рекIелъ – гьалдолеб букIана ццим. Гьабизе жоги лъаларо, лъутизе ресги гьечIо. Дида лъалаан, гIумруялъул ахирисел лахIзатал тIаде щун ругеблъи.\nНацистаз хьитал рахъизаруна. Рагъул заманалда басриялцин хьитазул багьа букIана – гьел ричулаан, кванил нигIматазухъ хисулаан. Дунай гIоралдеги руссинарун, хIатIида гIицIго цIорораб рагIалда кьерда чIезаруна ниж. Щивасда нахъа эхетана чIвадарухъанги», - ян.\nХвалда цересел секундал цIакъ халаталлъун рихьанилан бицунеб буго Томмица. Гьесда киданиги кIочонароан жиндир яс чIаго теян гьардолей йикIарай чIужугIаданалъул гьардей. «Кьвагье!» - ян буюрухъ рагIарабго, хьолбодехун буссинабуна гьес бетIер– кин чи чIвалевали вихьизе ва жиндир гIумруялъе ахир щванин абураб пикруялдаса ватIалъизе хьулалда. Гьеб мехалда бахъана кьвагьи, гулла щвана нилъазукь ва гьев лъавудаса ана. Лъавуде вачIана, Дунаялъул цIорораб лъелъе ккедал. ГIуруца восун унев гьев чIаго вугищали хал гьабичIо нацистазги…\nВенгриялда нацистазул хIукумат хIалтIана бащдаб лъагIелгIанасеб мехалъ. Гьеб заманалда Дунаялъул рагIалда чIвана лъабазаргоялдаса цIикIкIун чи. ЧIваразул сияхI гьабулароан, ва жаназабиги унаан гIоралъ росун.\nХъазмил хьитазе памятник\nВенгриялъул машгьурав режиссер Янош Кен Тогайда ракIалде ккана гIурул рагIалда чIварал жугьутIазе памятник гьабизе. Гьес жиндир пикру загьир гьабуна скульптор Дьюле Пауэртие. КIиязулго рекIее кIудияб асар гьабуна гIурул рагIалда бахъараб хьитил сипаталъ. Гьез кьочIое росана 60 чиясул хьитал – гьедигIан чи чIвалев вукIун вуго нацистаз щибаб нухалда. Гьелдаса хадуб гьез цIех-рех гьабуна доб заманалда гIадамаз тIад ретIулел рукIарал хьитазул. ГьабсагIаталда мемориалалда лъурал хьитал руго рагъул соназда гIемерисез ретIулел рукIарал.\n«Дунаялъул рагIалда хьитал» абураб мемориал рагьана 2005 соналъул 16 апрелалда. Гьеб мехалда мемориалалда букIана 120 хьит, ай 60 жут. 2012 соналда гьениса хьитал рикъун ана – ракIалде щвеялъе лъицаялиго ун ратила. Гьенир ругел хьитазул цоял руго басралъарал – гIемераб заманалъ тIад ретIаразда релълъарал; цоял руго гIисинлъималазул, бихьиназулгун руччабазул. Гьел лъун гьечIо чIара-хьараб тартибги цIунун – рагIалалъул 40 метралъ тIиритIун руго гьел, чвердезе унел гIадамаз гьабсагIат тIаса рахъарал гIадин. Хьитазда гьоркьор кидаго ракун рукIуна хIедучирахъалги жугьутIазул мацIалда хъварал кагъталги. Гьезда жаниса камуларо тIугьдузул квацIабиги – гьел лъола Холокосталъул къурбаназул гIагарлъиялъги дол соназул вахIшиял ишаз ракI бекизабурал гIадамазги.\nДругие материалы в этой категории: « Жакъа мун гьаюраб къо буго, гьудул...\tНахъеги гIунана гIумру, гIодана къисмат »


Дагъистаналъул Гъуниб мухъалда ЕГЭ кьолел мугIалимзаби. Ноябрь 2014 сон\nДагъистаналда ахиралде щолеб буго республикаялъул мугIалимзабаз пачалихъалъул цогояб экзамен кьеялъул тадбир. Лъай кьеялъул министерлъиялъ абулеб буго экзамен хашго кьурал мугIалимзаби лъай камил гьабизе ритIизе ругилан. ЦIалдохъабазул эбел-инсуца тIалаб гьабулеб буго гьединал мугIалимзаби хIалтIудаса эркен гьаризе кколилан.\n26 октябралдаса байбихьун Дагъистаналъул мугIалимзабаз кьуна цогояб пачалихъалъулаб экзамен. ТIоцебе гьеб кьуна гIурус мацIалъул ва литератураялъул мугIалимзабазул 6621 чияс. Хадусел анкьазда экзамен кьуна хIисабалъул гIелмуялъул, биологиялъул ва тарихалъул дарсазул мугIалимзабаз. Ахирисез экзамен кьуна ичIабилеб ноябралда.\nДагъистаналъул лъай кьеялъул министерлъиялъ тIоцебесеб экзамен кьолеб мехалъго абун букIана гьезул хIасилал киназего баян гьаризе гьечIилан. Амма гьелда рази гьечIого цIалдохъабазул эбел инсуца гьелда рази гьечIолъи загьир гьабуна. Экзамен кьураб куцалъул жидедаса бахчулеб батани гьелъул магIна кколин гьезухъа экзамен кьун бажаричIилан абураб. Гьединаб гурони лъай гьечIел мугIалимзаби хIалтIудаса нахъе рахъизе кколилан абулеб буго цIалдохъабазул эбел-инсуца.\nГьелда бан «Эркенлъи» радиоялъ гара-чIвари гьабуна Дагъистаналъул лъай кьеялъул министр хисулев ГIалиев Ширалилгун. Пачалихъалъул цогояб экзаменалъул хIасилал жидеца исана ихдалги баян гьарун рукIинчIин, гьединлъидал мугIалимзабаз кьураб экзаменалъулги гьел баян гьаризе тIадаблъун гьабун букIинчIин. КIиабизе бугони, лъай гьечIел мугIалимзаби хIалтIудаса эркен гьареян ахIи балел эбел-инсуда абизе ккун бугин ЕГЭ ялъул хIасилазда рекъон гьединал мугIалимзаби хIалтIудаса нахъе ритIизе гIураб ихтияр жидер гьечIилан, гьелъие бугеб гIиллаги гьадин баян гьес «Эркенлъиялъе».\nГIалиев Ширали: «Юридикиял тIалабазда рекъон жакъа нижер ихтияр гьечIо экзамен хашго кьурав мугIалим я хIалтIудаса вахъизе, я гьесие тамихI гьабизе. Байбихьудаго министрас цебе лъураб масъала битIараб букIана, жакъасев мугIалимасул хIакъикъияб лъайги загьир гьабун, нахъеккарал мугIалимзаби лъай камил гьабизе ритIизе абун.\nАмма мугIалимзабаз экзамен кьураб куц жидедаги лъазе гьабейилан эбел-инсуца цебе лъураб тIалабги битIун гьечIо. Щайгурелъул, мисалалъе пуланаб мухъалда цо гIурус мацIалъул мугIалимасе щвечIо экзаменалъе хIажатал балал, гьев чи гIужие гъезе вуго киназго, гьесда ралел рогьразулги, чIвалел гIайибазулги гIурхъи букIине гьечIо.\nЛъай кьеялъул министерлъиялъ кIвар кьечIого тезе гьечIо гьеб хIужа. Экзамен кьун бажаричIев мугIалимасул жиндирго намус-яхIалда бараб букIине буго кинабго. Гьелдаса хадувги хIалтIун лъикIдай жив мугIалимлъун яги гуродайилан. ХIалтIизе ракIалдаги букIун, лъай камил гьабизе анани лъикI букIинин жиндеян гьес пикру гьаби буго аслияб жо, кинабго бараб буго чияс жиндего кьолеб къиматалда.\nАмма кин букIаниги дида ккола нилъер мугIалимзабазухъа бажарун батилин жидерго бугеб лъай загьир гьабун, гьезул цогояб экзаменалъул хIасилалги кватIичIого загьир гьаризе руго, цо анкьидасан».\nГьединго жалго ЕГЭ кьезе ун рукIарал мугIалимзабазулги букIана гIарз гIолохъанал ритIичIого хIалтIул кIудияб хIалбихьи бугел жал ритIанин экзамен кьезейилан. Ай, жидерго бугеб лъай бихьизабизе дагьал церегIан университет лъугIарал чагIи ритIизе кколаанин гьенире. Гьелда банги гьадин абулеб буго ГIалиев Ширалица.\nГIалиев Ширали: «Цоцазде гIайиб чIвазе рес буго гьениб кIиябго рахъалъул. ЦIикIкIараб ригьалъул мугIалимабаз абизе рес буго жидер хIалтIул хIалбихьи цIикIкIун бугилан, гIолохъанал мугIалимзаби лъугьине бегьула нуж киналго хIатIулел ругин цебегосеб цIалул программаялда рекъон, нижин абуни хIалтIулин цIиял стандартазда рекъонилан.\nБуго гьадинаб рахъги. ЦIикIкIараб ригьалъул мугIалимзабазда гьоркьор рукIине бегьула чан соналъ хIалтIаниги бокьарав гIолохъанав мугIалимасулгун бох бухьине бажарулеб лъаялъул ва къуваталъул гIадамал, гьединго гIаксалда, гьанжего гьанже тIадегIанаб цIалул идара лъугIун хIалтIизе рачIарал гIолохъанал мугIалимзабазда гьоркьорги рукIине бегьула кIудияб халбихьи бугел мугIалимзбаздасаги цIикIкIун лъайги махщелги бугел чагIи.\nГьединлъидал гьаниб цоязул рахъккун кIалъай рекъечIеб ишги буго ва гIагарде биччазе бегьулеб пикруги гуро. ГIолохъанал ритIичIого жал щайин ритIарал экзамен кьезейилан дагIба балел мугIалимзабаздаги абизе бокьун буго гьелдасан пайдаяб рес босизе лъугьайилан. Бихьизабейин гIолохъаназда нужерго лъайги хIалбихьиги бечедаб букIин. Амма дагIба базе лъугьине нухги гьениб гьечIо, щай абуни гьезие кьурал тIадкъаялги руго цогояб пачалихъалъулаб экзамен кьолеб мехалъ гьезулго цIалдохъабазеги кьун рукIарал гIадал».\nСуал бачIунеб буго, гьеб цогояб пачалихъалъулаб экзамен кьун хадуб жидерго хIалтIудехун бербалагьи хисизе гьабиладай мугIалимзабазилан? Гьелда тIасан гьадинаб пикру загьир гьабулеб буго чанго соналъ гIурус мацIалъул ва литератураялъул мугIалимлъун хIалтIулей йикIарай, МахIачхъалаялдаса ГIалимирзаева Зайнабица. Гьелъ абулеб буго жинда ракIчIун абизе кIолин пачалихъалъул цогояб экзамен кьолел рукIарал мугIалимзабазул бащадаздаги гьеб кьезе кIун батулариланги.\nГIалимирзаева Зайнаб: «Чанго соналъ цебе университет лъугIарал гъозда гьеб кинабго ракIалдаги букIунеб батуларо, гьезие захIмалъун батула гьеб экзамен кьезе, гьез къватIиб бицинчIониги. Жидеегоги рекъечIеб жо гьечIишха гьеб лъималазда лъараб жо жидедаго лъачIилан рагIизе. Амма гьеб экзамен тIобитIиялъул рахъккола дица, биччанте гьезда лъан букIине кигIан захIматаб суал жидецаго лъималазда цебе лъолеб бугебали.\nДида ккола кигIан лъай бугел чIахIиял мугIалимзаби ратаниги, дагьал цере университет лъугIарал гIолохъанал мугIалимзабаз гьеб экзамен лъикI кьун батулилан. Щайгурелъул, гьанже чанго батIиял хиса-басиял руго раккун цIалул стандартазда жанир ва гIолохъаназда гьел киналго ракIалда ратула. ЕГЭ-ялъул масъалабиги захIматаб гIелмияб мацIалда хъвраб букIиналъги захIмалъун батула гьезда гьеб кьезе, дида бихьидалха дие дарс кьолел рукIарал мугIалимзабазул гIемерисезда гьеб лъалеб букIинчIо.\nГьанже 50-60 сон бугел мугIалимзабазе, лъай камил гьабизе ритIунилан гьелъ кьезе жо бугищалиги лъаларо, гьанжелъагIан борхичIеб гьезул махщалил даража цо моцIида жаниб борхизе рес гьечIелъул».\nГьаниб тIаде жубазе бегьула гьадинаб хIужаги. Абулеб букIана Дагъистаналда мугIалимзабаз ЕГЭ кьеялъул тадбир тIобитIиялъе чанго миллион гъурущ биччан букIун бугилан. Амма гьеб гIарцуде гьениб щибниги хIалтIи гьабун рагIуларин, хIатта экзаменалъул масъалаби тIад хъварал тIамчалцин цIалдохъабаз ЕГЭ кьолеб мехалъ рукIарал хIалтIизарун ругилан. Официалияб куцалъ гьеб баян кибниги тасдикъ гьабун гьечIо.


Данияловасул ва Грузиялъул бетIерасул накъит\nРукIана, рукIана, рукIана чагIи,\nЧодаса рортана цIакъ гIолохъанго.\nГIурул лъим гьекъолел чундул рихьигун,\nГьезул чурхдул дида рачIуна цере...\nБасриял даптарал, тIанчал, тIахьал, тIогьилаб кьер реххерал суратал ... Мех-мехалда гьезулъ квал-квадула ратула хъвай-хъвагIаял, ракIалдещвеял. Дун цо заманалда машгьурав Расул ХIамзатовгун хIалтIулев вукIана. Гьес жиндир хъвай-хъвагIаялъе, риларал асарал ралагьизе, такрарлъарал бакIал ритIизаризе кумек букIинин творчествоялъул рахъалъ кумекчилъунги гьавун вукIана штаталдеги восун.\nАмма Расул цохIо шагIир гурев цIакъ интересав инсанги вукIана гIемерал гIадамалги, улкабиги, заманабиги рихьарав. РукIунаан гьесул интересал ракIалдещвеялги. Гьаниб гъоркьехун бачунеб буго ГIабдурахIман Данияловасул хIакъалъулъ поэтасул ракIалдещвеяздаса цо бутIа. Дир басрияб блокноталдаса хъвай-хъвагIаял.\n"... Доб къоялъ дун щвана обкомалъул тIоцевесев секретарь ГIабдурахIман Данияловасухъе", - ян бицунеб букIана Расулица. ГIабдурахIманида цере ругоан гIемерал хIалтIул кагътал, папкаби ва столалъул рагIалда букIана цо рагьараб тарихалъул тIехьги. КигIан гIемер хIалтIи бугониги тарихияб гIелмуялдаса тIун вукIинчIо ГIабдурахIман. Дагьабниги санагIалъи ккарабго гьев цIалдолаан жиндиего хъвай-хъвагIаял гьарулаан. Дун жаниве лъугьарабго ГIабдурахIман гьимулаго ворхун вачIана ва кабинет бакьулъе вачIана квер босизе. Нижер букIана къокъаб, цо рагIудалъун цоцада бичIчIулеб мацI. Абухъе, рагIал баккарабго цоцада бичIчIулеб. ГIабдурахIманица столалда рукIарал кагътазул гIадлуги гьабулаго гьикъана:\n- Щибха хъвалеб бугеб?\n- РакIалде ккараб жо, лъарас лъараб, улкаялда кьварараб цензура бугониги цебе ккараб жо хъвалеб буго...\n-Масала, Грузиялда биччан буго тарихалъул тIехь, учебник. Гьениб хъвалеб буго: "Аваразул гIалхул жанаварал нуцал ГIумарханил (КIудияв ГIумахан) нухмалъиялда гъоркь лъугьана некIсияб шагьар Телавиялде. ЧIунтизабуна шагьар, рачун ана гIисин лъимал ва къеркьезе къуват гьечIел руччаби..., - ян. ГIабдурахIман кIвар кьун гIенеккана ва кодобе босана телефоналъул трубка. Кьурана...\n- Салам, хIурматияв Василий Павлович, (В. П. Мжаванадзе - доб заманалда вукIарав Грузиялъул ЦК партиялъул секретарь) кин вугев мун, Грузия? КигIан ниж ралагьун чIаниги щвечIоха мун Каспиялъул рагIалде...\n- Ниж лъикI руго... Дица ахIулеб буго гьадинаб ишалъ. Нижеца, дагъистанияз гIун бачIунеб гIелалъе тарбия кьола гьудуллъиялъул, вацлъиялъул нухда хьвадеян, хасго халкъазда гьоркосеб гьудуллъиялде кьола кIвар. Бищунго хинал гьоркьорлъабиги нижер руго мадугьалзаби гуржиязулгун. Дихъ вуго гьабсагIат Дагъистаналъул халкъияв шагIир Расул ХIамзатов, Грузиялъул берцинлъи ва нилъер гьудуллъи кочIолъ ахIун свакаларев.\nГьас дие цIалана нужер тарихалъул тIехьалда хъварал цо санагIат гьечIел мухъал. Аваразул жанавараз гуржиязде гьужум гьабиялъул. Дуда кколарищ гьединаб пропагандаялъ нилъер халкъазул гьудуллъиялде кьватIел ккелин. ХIажат бугищ гьеб некIсияб рохъо жакъа хъирщизе?\n- ГIабдурахIман Даниялович... хIурматияв, тарих нилъеца я лъикIлъизабулеб, я квешлъизабулеб жо букIунаро. Гьеб хъвала хIужабаздалъун ва гьелъие хIажалъула ритIухълъи, гьеб битIун бичIчIизе ккола, - ян вагъарана Мжаванадзе.\n- ХIужаби? РитIухълъи? Гьедин нужее ритIухълъи ва хIужаби хIажат ратани нилъер гьудуллъиялъе заралги гьабун, гьеб тIехьалда битIизабе, Василий Павлович, цо кIвар бугеб хIужа. Авараз Телави кверде босана цохIо нухалъ гуреб, гьениб хъвавухъе, лъабго нухалъ кверде босана. Гьедин малъизеги малъе лъималазда, - янги абун гIодоб лъуна ГIабдурахIманица телефон", - ин бицана Расулица. Кинха хIурмат гьабилареб магIарулаз Данияловасул гьелдаса хадуб? Хабар лъикIаб рагIайги.\nТахшагьаралъул гIумру ва гьелда тIаса пикраби\nДанияловасул ишал кIочонел руго дагъистаниязда\nР. ХIамзатов: "Досда лъикI лъалев вукIун вуго Сталин..."


ЦIунтIа, Хунзахъ ва Лаваша мухъазда бюджеталъул гIарац хвезабиялда хурхун кIудияб разигьечIолъи бижун буго республикаялъул бетIерасул. Гьелъул хIакъалъулъ Рамазан ГIабдулатIиповас лъазабуна коррупциялде данде къеркьеялъул темаялъул данделъиялда. Коррупциялъул даража цIикIиналъул гIайиб гьес чIвалеб буго контролалъул идарабазда гуребги, НКОяздаги, ай коммерциялъулал гурел жамгIиял гIуцIабаздаги.\nДагъистаналъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазаница гьеб коррупциялде дандечIезе ккеялъул бицине ахIараб данделъиялда лъазабуна жив кутакалда разияв гьечIин республикаялъул коррупциялде данде къеркьезе кколел идарабазул хIалтIудасайилан. Гьесул пикруялда рекъон жанисел ишазул, къуваталъул, контроль гьабулел идарабиги коррупция дагьлъизабиялда тIад хIалтIичIого, дагьабги цIакъ гьеб тIибитIизабулел ругилан. ГIабдулатIиповас лъазабуна улкаялда гьанже гIадин захIматаб социалиябгун экономикияб ахIвал-хIал бугеб мехалда бюджеталъул цо кебек бикъигицин гьеб халкъалде ва пачалихъалде данде гьабураб такъсирлъун кколилан.\nГьес бицана ахирисел халгьабияздаса хадуб ЦIунтIа ва Хунзахъ мухъазда бюджеталъул I00 млн, Лаваша мухъалда 200 миллион гъурун букIине кколаредухъ хIалтIизабун бугилан. Гьединабго ахIвал-хIал Дагъистаналъул чанги батIиял мухъаздаги бугилан. Гьелда хурхун цIех-рех унеб бугила, республикаялда дагьалниги лъикIал хиса-басиял ккезе бищун цебе коррупция тIагIинабизе кколин лъазабуна республикаялъул бетIерас. Гьединго ГIабдулатIиповас тIадчIей гьабуна республикаялда ругел нус-нус коррупциялде данде къеркьолелин абун цIар бугел жамгIиял идарабазул цо чангояб гурони букIине кколедухъ хIалтIулел гьечIилан. Гьел хIалтIуларел идарабазул цIех-рех гьабейин лъазабуна гьес юстициялъул министерлъиялдаги.\nДагъистаналъул хIукуматалъул коррупциялде данде къеркьеялъул бутIаялъул нухмалъулев ГIалиев ГIалибегица «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда баян гьабуна гьел жал коррупциялде данде къеркьолел чагIи ругинги абун хьвадулел жамгIиял идарабазул гIахьалчагIи гIемерисел гьерсихъаби ругилан. Гьел бацIцIун жидеего гIарац гьабулел чагIи ругилан.\nГIалиев ГIалибег: «Гьеб коррупциялде данде къеркьолелин ругел чагIазул гIемерисел руго жидеего пайдаялъе хIалтIулел, гIадамазухъа гIарац бахъулел чагIи. Чанго гьединав чиясухъа дица гьесул удостоверениеги нахъе бахъана. Президентасулалдаса чIухIараб бугоан гьеб. ГIадамазда гьебги бихьизабун жал республикаялъул бетIерасул чагIи ругинги абун рукIуна гьел гьереси къеркьохъаби. Масала, Лаваша мухъалда вукIана цо гьединавго чи, гьес мухъалъул бетIерасе гьерсал рицун руго жив ГIабдулатIиповасул чи вугин, жив анкьида жанив цо чанцIулго гьевгун дандги чIвалин, гьесда аскIове бокьараб суалгун унин жив, гьанже Лаваша коррупциялде данде къеркьеялъул хIалтIи тIадкъан бугин гьес жиндайинги абун, мухъалъул нухмалъиялда жиндиего хIалтIизе рукъцин кьезабун буго гьес. Дун гьевгун данчIвараб мехалда мун щиб гьабулев чийин, дуца гьабураб хIалтIи бихьизабейин абураб мехалда гьес дихъе рачIана цо квералъ хъвараб I8 гIарза. ГIадамаз Лаваша мухъалда бугеб коррупциялъул хъван бугин гьенибилан абуна гьес. Цого чияс щайинха гьел хъваралин гьикъараб мехалда, гьев вуго вахъунев вуго гIадамазухъа хъван бажарунгутIиялъ жиндицаго хъвазе кканин гьелилан. Гьелде тIадаги гьел гIарзал къваралъухъ гIадамазухъа гIарацги босулеб букIун буго гьес. Дудасан гIарза хъван бугин гьеб къватIиб чIвазабичIого тезе ккани дие гьадингIан жо кьейилан хьвадулелги чанги рукIана. Гьединал чагIаз хвезабулеб буго кинабго нижеца гьабунщинаб хIалтIи. Гьез гIадамазул божилъи хвезабулеб буго, гIадатияв чиясда гьев щив гьерсихъанила щиб лъалеб. Гьесдаги божун, гьесде хьулгун рукIуна гьел гIадамал, гьез щибго хIалтIиги гьабуларо, гIадамазул захIмалъабазе бигьалъиги батуларо. Гьеб мехалдаги тIалъиялда гIайиб гьабизе лъугьуна».\nГьединго ГIалиев ГIалибегица абуна жидеца гьел коррупциялде данде къеркьолелин абун гIадамал махсароде кколел чагIазе къануналда рекъон тамихI гьабиялъе хIалтIаби гьарулел ругилан.\nГIемерал саназ жамгIияб ишалда вугев, Дагъистаналда тIоцебе рагьараб Табасаран мухъалъул коррупциялде данде къеркьолеб жамгIияб идараялъул гIахьалчи Къурбанов Гъазиханицаги бицана унго-унголъун гьеб иш гьабулеб 3 жамгIияб идара гурони гьечIин Дагъистаналдайилан.\n«2006 соналдаса нахъе нижер Табасаран мухъалъул коррупциялде дандечIараб жамгIияб идараялъ мухъалъул бюджеталде 200ялдаса цIикIкIун миллион гъурущ тIад буссинабуна. Гьелъие нугIлъи гьабулел документал дихъги руго, бокьараб къуваталъул идараялъги тадсикъ гьабула гьеб. Нилъер гьанир гIемерисел жамагIатчагIи руго батIи=батIиял багьанабиги ратун жидего гIарац гьабулел. Гьебго цойгидал коррупциялде данде къеркьезейин абун гIуцIиял гьарурал, данделъаби тIоритIулел халкъалъ чанцIул дида абураб мунги жидер ишалде гъорлъе лъугьайин, дуеги гьениса жо камиларин. Гьел руго хIакимзабазе рекет гьабулел чагIи. Нижее гьеб жо данде кколаро. Гьаб сагIат дида лъала унго-унголъунги коррупциялде данде къеркьолеб лъабго жамгIияб идара – нижер идара, Дагестанские огни шагьаралда гIуцIараб коррупциялде данде къеркьолеб жамгIияб идара ва «Отлы-боюн» абураб лъарагIазул жамгIияб гIуцIи».\nГьединго Гъазиханица бицана гьел гьереси къеркьохъабаз хIакимзабахъа гIарац бахъараб гIечIого, республикаялъул бетIерасул гранталгицин росулилан. Гьеб грант кьелалде цебе унго-унголъун гьеб гIуцIи щиб гьабулел чагIийила халищила гьабизе бегьулареб тIалъиялъин абун гIажаиблъун вугоан гьев.


Агьалинан биял хьунсса ттукI итабакьлантIиссар |\nТтигъанну Лакрал райондалий хьунни 6300 кВт гужрал бусса цIусса трансформатор дихьлахьисса хъуннасса шадлугъ. 1986 шиналва бувсса райондалул подстанциялул гуж хъирив къалаллай, махъсса шиннардий агьалинан ттукI биял хъанай бакъая, хаснува ссутнил ва кIинтнил чIумал, тIабиаьтрал газ бакъасса кIанттай ичIура шартIру къулай дансса чаран так ттукIрайну бакъа бакъашивугу хIисавравун лавсун.\nШадлугърай гьуртту хьун бувкIун бия чIявусса бусравсса хъамал: ДР-лул виваллил иширттал министр Аьвдурашид МахIаммадов; транспортрал, энергетикалул ва связьрал министр Сайгидпаша Умаханов; «Дагъусттаннал сетевая компания» ОАО-лул каялувчи Муртазааьли Гитинасулов, Ухссавнил Ккавкказнал МРСК-лул хъунама директорнал маслихIатчи Аьвдулхаликь Халикьов, ДР-лул Жяматийсса Палаталул хъунаманал хъиривчу Ссапар Аьбдуллаев ва цаймигу.\nРайондалул бакIчи Юсуп МахIаммадовлул кIицI лавгуна махъсса шиннардий, гьарцаннал ужагъирттай бигьасса шартIру дузал даншиврул, агьалинал ттукI чIявусса харж буллалаврийну, подстанциялул гуж биял хъанай бакъашиврия нигьачIинна диркIшиву, райондалий я тIабиаьтрал газ, я вацIри бакъахьувкун. «Ва тагьарданува буккан жунма кумаг бувунни хIакьинусса шадлугърай жула чIарав бацIан бувкIсса дустурал. Зун цума-цаннангу хъунмасса барчаллагь. Укун хъунмасса гужрай зузисса трансформатор Дагъусттаннай чувчIав бакъасса бур», — увкунни ванал.\nЦIусса трансформатор тIивтIушиврул лишанну хъанахъисса ятIул лента кьувкьуна Юсуп МахIаммадовлул, Аьвдурашид МахIаммадовлул, Сайгидпаша Умахановлул ва Муртазааьли Гитинасуловлул.\nСайгидпаша Умахановлул кIицI лавгуна райондалий цIусса трансформатор дишин хьхьичIва-хьхьичI хъунмасса хIарачат бувшиву Юсуп МахIаммадовлул цала, ганал барчаллагь увкуцириннал тIурча, ганацIун кабавкьушиву му мурад чулийн буккан бан. Ванал мукунма бувсуна райондалий гихунмайгу зун тIий бушиву ттукIрал ххаллу цIу давриха. Аьвдурашид МахIаммадовлул кIицI лавгуна зунттаву ялапар хъанахъисса агьалинан биял хьунссаксса ттукIрал щаллушинна дузал даву – му ца яла чара бакъа аьркинсса буруккин бушиву, мунил кIану бугьансса цамур ччуччия зунттал кIанттай дакъашиврийн бувну. Муртазааьли Гитинасуловлул ихтилатрал агьали вихшала дишин бунни цIуну зузи дурсса трансформаторданул гуж хъиривсса 10 шинай биял хьунтIий бушиврийн.\nМуния махъ Юсуп МахIаммадовлул Муртазааьли Гитинасуловлун ва Сайгидпаша Умахановлун дуллунни «Лакрал райондалул хIурмат бусса инсантал» тIисса цIа ва бавхIунни миннай му цIа дуллушиву тасттикь буллалисса лентарду.\nХьхьичIунну зузисса энергетиктуран дуллунни райондалул администрациялул чулухасса хIурматрал грамотартту ва барчаллагьрал чагъарду.\nАхирданий Лакрал райондалул магьирлугърал къатлул зузалтрал ккаккан дурунни ххаллилсса концерт.\nПредыдущая записьАьрасатнал хъунама репродуктолог – ДагъусттаннайСледующая записьСамолетрал билетирттал багьри ялавай бунни


ЧIунтулел руго магIарухъ росаби\nДунялалъул рагIалда бугебги, хъатиниб лъураб гIадин, бихьизабизе рес бугеб заман гьаб бугелъул, бокьарав чиясда кIола, Интернеталъул кумекалдалъун, цогидал улкабазда ругезулгун бухьен гьабизеги гьез гIумру гьабулеб къагIида бихьизеги.\nМасала, араб гIасруялъул 90-абилел соназдаго Казбек районалдаса Германиялде гочарав Рамазаница, скайпалдасан рихьизарулел рукIана немцазул росабиги гьезул гIадамазул бугеб гIумруги. Гьединабго бечедаб ва лъикIаб гIумру Европаялъул цогидал улкабазул росабалъги батулеблъи хIакъаб буго. Азиялъул рахъ босани, масала, Япониялъул хIукуматалъ, гIадамал росабалъ чIезариялъул мурадалда, гьезие хIажаталщинал шартIал чIезарулел руго. Гьезул аслияб мурадги рагIула жидерго гIадатал, культура, тарих, памятникал ва цогидабги цIуни.\nИспаниялда гIумру гьабун вугев АхIмад Сурхатиловас бицухъе, гьеб улкаялъул пенсионерал кколел руго бищун бечедал ва ресалда ругел гIадамал, росабалъ ругезул букIунила цIакъ берцинаб ва рахIатаб гIумру.\nЩибха бугеб Россиялъул, гьелдаго гьоркьоб Дагъистаналъулги росабалъ? ТIокIаб жоялъул бицинчIониги, ахираб 20 соналда жаниб цохIо Дагъистаналъул мугIрузул районазда 45-ялдасаги цIикIкIун росу чIунтун буго. ГIилла – гIадамал, магIишат гьабизе бигьаяб бакI балагьун, гIатIиракьазде гочин. Гьелдалъун, росабаздаго цадахъ, чIунтулеб буго мацIги, тIагIунел руго гIадаталги, билун, лъугIун унеб буго тарихги. Гьеб нилъер талихIкъин букIин жеги кколедухъ бичIчIулебги гьечIо. БичIчIулеб гьечIо росулъа гочунев щивав чиясда цадахъ, чабхилъе лъим гIадин, тIагIунеб букIин росдал гIумруги, гIадаталги, яхI-намусги, рукIа-рахъинги, хьвада-чIвадиги, хиса-баси кколеб букIин тIабигIаталъулги. Хурзалги, ахалги, харибакIалги гьечIелъур чIолел гьечIо рухIчIаголъабигицин, хасго хIанчIи.\nЖакъа харабазецин бокьулеб гьечIо росабалъ чIезе. Лъиеха бокьилеб гIура-гIурал лъималги, лъикIаб гIумру балагьун, талихIалда хадур къватIире ине ккараб мехалда, жалго гьенир рукIине. МоцIрое бачIунеб пенсиялъул 11 азарго гъурщихъ цIулищ, тIурччийищ босилеб яги дарабазухъищ гьеб кьелеб?\nУмумузда гIадин къобихьун, магIишат гьабизе гIолилазеги бокьулеб гьечIо. Гьабейилан гьезда абизеги бегьиларо. Гьездаги бихьулеб бугелъулха дунял хисун букIин. ШартIал гьечIеб бакIалда гIумру гьабулев чи вукIунаро жакъа. Пачалихъалъги росабалъ шартIал чIезариялъе, гIолилазе хIалтIи букIинабиялъе гIоло гьабулеб хIалтIи гIей гьечIеб буго.\nЮгалъулаб Дагъистаналда рехун тарал, чIунтарал росабазул къадар нусгоялдасаги тIаде унин хъвалеб буго республикаялъул экономикияб цебетIеялъул министерствоялъул сайталда. Ахираб лъабго соналда жаниб мугIрузул росабалъа гIатIиракьазде гочун руго 30 азаргоялдасаги цIикIкIун чи. Жакъа чIвадназде сверарал росабийин абуни лъугьун руго туристазе багъилал бакIаллъун. Амма гьенире рачIунезул къадарги гIемер букIунаро тарихиял памятниказде сверарал гьел бакIазде сах-саламатал нухал гьечIолъиялъ. Гьеб киналъулго хIасилалда чIвадназде сверарал росабиги лъугьун руго нилъер умумузул гIумру-яшавалъул бицунел гIицIал нугIзаллъун.\nДругие материалы в этой категории: « БачIин кьолареб оцбай\tГIин кьурун, гIор къалев МахIмуд »


Автор: ilchi · 20.02.2019\nУрттун тартун, зия хьусса хъуру\nДР-лул Россельхознадзорданул Управлениялул Госинспекциялул дурсса ххал бигьавурттал аьлтту дунни гьаннараха зузисса предприятиярттайсса тамансса диялдакъашивуртту.\nКазбековский райондалул «Новая жизнь» тIисса шяраваллил хозяйствалул кооперативрал ккаккан бувсса документирттайн бувну, 2018 шинал бувгьуну бур сорт ккаккан къадурсса, лагьсса даражалул ппиринж. Мукунма, лагьсса даражалул ссуттилсса гьанна бувгьуну бивкIун бур Къарабудагъккантуллал райондалул «Далап» СПК-лулгу. Мукун 653 гектарданий бувгьуну бивкIун бур му журалул гьаннарду. Гьаннараха зузисса предприятиярттал каялувчитурал пикри бакъашиврийн бувну, 14,5 тонна лагьсса даражалул ссуттилссаннул ва ппиринжрал гьаннарал ишла дурну дур. Вай гьанна бувгьуну хьусса сурсат, декларациярттугу дакъанура, дарххуну дур «Новая Жизнь» кооперативрал.\nУкунсса гьанна бугьаврийну, ххуйсса бакIлахъия къашаврицIун, урттун тартун, зия хъанахъиссар хъуру цирдагу.\nВай предприятиярттал каялувчитурал хIакъираву протоколлу чивчуну бур. Вава журалул диялдакъашивуртту чIярусса хьунадакьлай дур. Ца дукIусса шинал Дагъусттаннай 67 предприятие танмихIрайн кIункIу дурну дур.\nМФЦ-рдал даврил хIасиллу\nСуратрайва ливчIсса кьадарду ва хияллу\nСледующая публикация Береги родной язык, как родную землю\nПредыдущая публикация Ниттил мазрай шеъри буккаврил конкурс


Аваразда цебеги лъалаан маслихIат\nМаслихIат буго гIараб мацIалъул маслагIат абураб рагIудаса бачIараб. Амма гьелъул магIна кколаро гIарабал Дагъистаналде рачIинегIан гIадамазда гьоркьоб маслихIат гьабулеб гIадат мугIрузул халкъазул букIинчIин абураб. Рекъел гьабизе, рекъезаризе абурал рагIаби рукIана магIарулазул кIалдир кидаго.\nМаслихIат хIажалъулаан чи чIваялда, яс хъамиялда ва цогидалги чIахIиял такъсирал гьарураб мехалда. Масала, чи чIварав бид виххун росулъа къватIиве витIулаан. 19 абилеб гIасруялъул ахиралде щвезегIан бидуласда цадахъ цогидаб бакIалде битIулаан гьесул гIагарлъи, биххизабулаан мина. Гьеб гIадат гьукъарав чилъун ккола Шамил имам. Гьес абун буго, бидулас гьабуралъулъ гьесул рукъалъул гIахьаллъи букIунарин.\nМагIарулаз абулаан бид виххун къватIиве анилан. Гьелъул магIна букIана бидуласул тIолабго магIишат бихханилан абураб. ЦIоралъул магIарулаз I7 абилеб гIасруялда рилълъанхъизарулел рукIарал гIадатазда гьадин хъван буго: «Лъица бугониги муъминчи чIвани, бидуласул мина бухIула, ахикьа гъутIби къотIула, гъабу бек-бекун бала. Бидулав витIула, гIагарлъигун цадахъ, росулъа къватIиве. ВитIараб бакIалдаги гьев вукIине ккола тIадвуссине изну кьезегIан – 12 тумен дияталъе, ай бидул хIакъалъе кьун хадуб, чIварасул гIагарлъи гьевгун рекъезегIан».\nЦо-цо бакIалда рукIана бидулал ритIулел росабицин. Гьединазда гьоркьоб рехсезе бегьула лъагIалида жаниб лъабго моцIалъ гурони бакъ щолареб Къудукь росу. ЦIадаса ХIамзатица, «Ашбазалде гьабураб» кочIолъ рехсон буго гьадин: «Чакар-чайги гьекъон гьаниб къогогIан, Къудукьго бокьила бидвиххун ккезе», - абун. Гумбет мухъалдехун гьединаб росулъун рикIкIунаан кIкIалал тIинда бугеб, зодил кесек гурони бихьулареб ЧIикь росу.\nБидулав къватIив вугеб къоялдаса лъикIаланго заман индал, гьесул гIагарлъиялъ гьарун, жамагIатчагIаз байбихьулаан маслихIат гьабиялъул иш нухда бачине. БатIи-батIиял росабалъ батIи-батIияб букIана бидуласда тIаса лъугьиналъул гIадат. Масала, хваршисезул гIадаталда рекъон, бидуласул гIагарал чагIи чIварасул рокъоре, бегавуласда, будун-дибирасда хаду-хадур унаан накалдаги хъурщулаго.\nГIанди наиблъиялъул Шабдухъ росулъ, маслихIаталъул къоялъ, бидулав чIварасул азбаралде вачIунаан чIегIераб буртинаги ретIун. Гьенив ракьалда вегун чIолаан, чIварасул цевесев гIагарав чияс тIаде вахъинавизегIан. Гумбет наиблъиялъул росабалъ бидуласул тухумалъул руччаби, чIварасул тухумалъул руччабазда цере накабазда чIолаан, бихьиналги, гьединго, накабазда чIолаан тушманлъи лъазабуразул бихьиназда цере, маслихIат гьабун бахъинегIан.\nТумазул гIадаталъул хIакъалъулъ, гIалимчIужу Булатовалъ хъвалеб буго, бидулас маслихIаталъе унаго гъажалде рехун букIунаанин мусруялъе ххам, гьез чIван хвезеги разияв вугин абураб магIнаялда.\nМаслихIат гьабун хадуб бидул къисас боси рикIкIунаан гIадат хвезабилъун ва къвакIараб тамихIги гьабулаан. Масала, маслихIат гьабун хадуб тушман чIварав чи, гIандалазул гIадаталда рекъон, кIицIулго бидулавлъун рикIкIунаан ва гьесухъа кIиго диятги бахъулаан. Амма маслихIатчагIи гьоркьоре лъугьунароан тухумалда жаниб ккараб чIвай-хъвеялде. РикIкIунаан гьеб жидерго жанисеб иш бугилан.\nАхиралдаги абила, маслихIат гьаби буго гьаб захIматаб заманалда жиндаса пайда босизе мустахIикъаб, нилъер умумуз аза-азар соназ хIалтIизабулеб букIараб тадбир.


Обзор обращений | Администрация Калачеевского сельского поселения Калачеевского района\nЗа 4 квартал 2018 года в адрес администрации обращений не поступало.\nЗа 3 квартал 2018 года в адрес администрации обращений не поступало.\nЗа 2 квартал 2018 года в адрес администрации обращений не поступало.\nЗа 1 квартал 2018 года в адрес администрации обращений не поступало.\nЗа 4 квартал 2017 года в адрес администрации обращений не поступало.\nЗа 3 квартал 2017 года в адрес администрации обращений не поступало.\nЗа 2 квартал 2017 года в адрес администрации обращений не поступало.\nЗа 1 квартал 2017 года в адрес администрации обращений не поступало.\nЗа 4 квартал 2016 года в адрес администрации обращений не поступало.\nЗа 3 квартал 2016 года в адрес администрации обращений не поступало.\nЗа 2 квартал 2016 года в адрес администрации обращений не поступало.\nЗа 1 квартал 2016 года в адрес администрации обращений не поступало.\nЗа 3 квартал 2015 года в адрес администрации обращений не поступало.\nЗа 2 квартал 2015 года в адрес администрации обращений не поступало.\nЗа 1 квартал 2015 года в адрес администрации обращений не поступало.\nДата последнего изменения: 05.10.2021 15:54


Наваз Шариф хΙадурулев вуго пакистаналъул хΙукумат гΙуцΙизе\nШамат къоялда тΙоритΙарал кинабго халкъ гΙахьаллъарал рищиязул хΙассилал гьарулел руго Пакистаналда.\nПремьер-министрлъун вукΙарав ва Пакистаналъул бусурбабазул лига абураб партиялъул лидер Наваз Шарифица гара-чΙвари гьабуна жиндирго партнеразулгун ва гьоркьор лъуна цΙияб хΙукумат гΙуцΙиялда хурхарал суалал.\nЦо партиялъулаб хΙукумат гΙуцΙизе рес кьолеб парламенталда бакΙазул аслияб бутΙа щолеб буго цереккунисел хΙасилаз бихьизабухъе Шарифил рахъ ккуразе. КΙиабилеб бакΙалда вуго пакистаналъул крекеталъул тΙаса рищаразул командаялъул капитан Имран Хан ва «РитΙухълъиялъул багъа-башари» абураб партиялдаса гьесул рахъ кколел.\nГьанже нухмалъиялда бугеб Пакистаналъул халкъияб партия гΙуралъ нахъ хутΙана.\nГьаркьал кьей, пакистаналъул нухмалъиялъул къиматалда, ун буго икъбалгун, гьенир гьарурал зулмуялъул актазде балагьичΙого. Кьвагьиязул ва тΙадекΙанцΙиязул къурбаналлъун шамат къоялда лъугьана бищун дагь босун 24 чи.\nПачалихъалъул рищиязул комиссиялъул вакиласул рагΙабазда гьаркьал кьезе рачΙун рукΙана рищарухъабазул 60-гΙанаб процент.


Бубудулеб гамачI » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Конкурс » Бубудулеб гамачI\nДобавил(а): progman от 18-11-2013, 12:23\nЩибаб росдал буго жиндирго къо-асс, умумуз лъималазухъе ирсалъе кьурал гIадатал, жиндирго тарихалъул биценал. Нижер Данухъ росдалги руго росу кквеялъул хIакъалъулъ батIи-батIиял биценал. Цояз бицуна киналалиго чанахъабаз ккурабилан, цойгидаз абула цо нухлулаз ккурабилан. Лъица кин ккун батаниги, тIоцере гьенир щал рещтIун ратаниги, умумузул кинал би ценахъ балагьаниги, бихьулеб буго росу ккун букIин цIакъго цебе заманалда. Нилъер мугIрузулаб Дагъистаналда тIоцере ккурал росабазда гьоркьоб рехсон буго дир гIагараб росдал цIар. Гьединго, нижер умумуз 200-250-гIан соналъ цебе хъвараб цо кагътидаги абулеб буго: «Данхъадерил тIадегIанал тухумазул баян», - абун. Дие гьаниб бицине бокьун буго росу ислам бачIинелдего цебеккун букIин бихьизабулеб цо хIужжаялъул бицен рехсезе. Нужеда гьаб сураталда бихьулеб гIадатияб гуреб гьаб ганчIил хIакъалъулъ наслабаз цоцахъе кьун росулъ нахъе хутIараб биценалъе баян кьезе. ГамачIин абизе, гамачIги гьаб гуро, гьаб буго гIадатияб кьурул речелалда жибги рекIараб, сверун цебе гIуру къанги букIараб, гьанже саназ сверухъ бакI кинабго цебе лъезубураб кьурул цо бутIа. Цебегоялдаса умумуз гьалда абулеб батана «Бубудулеб гамачI», - ан. Щибха гьелъул хIакъалъулъ бицине бокьараб жо, щай гьелда гьединаб цIар лъураб ва кисан гьеб бачIараб?\nХIакъикъаталда гьеб гIадамасул сипаталда релълъараб букIана. Гьанже гьелъул гьеб сипат хисизабун буго. Гьебги кканин абула араб гIасруялъул 60-абилел соназда росулъе машинаялъе нух бахъулелъул, гьеб кьвагьун гьабизе кканин гьеб нух, гьелъ ганчIил гъоркьияб рахъал хвезабунин ва сипатги хисизабунилан. Росулъ батараб бицен буго, цебе заманалда гьеб гамачI бубудулаанилан. Росулъе щив вукIаниги батIияв чи вачIунев вугонани, гьеб гамачIалъ гIасиял, гIадан хIинкъизавулел гьаркьал гьарулаанила ва гьелдалъун лъалаанила росулъе батIияв чи вачIунев вукIин. Гьеб букIанила росдаде кинаб бугониги хIинкъи бачIунеб букIин лъазаби. Гьел гьаркьал рагIидал, росдал халкъалъ жидеего цIодорлъи гьабулаанила, хал гьабулаанила тушманищ вачIунев вугев, яги жидее хIинкъи гьечIев хирияв гьоболищ гьев кколевали. ХIинкъи кьезе вачIарав тущман ватани, тIолабго халкъ бахъун росу цIунулаанила, тущман нахъчIвалаанила, гьев лъикIлъиялъе вачIунев ватани, гьесда лъикIаб дандчIвайги гьабун, къваригIелги тIубан, тIовитIулаанила. Буго росдал гьадинаб цойги бицен гьелъул хIакъалъулъ. Цебе заманалда, гьеб гамачI рурударабго, гьелъие кьезе кколаанила квен, гьеб щвечIого, гьелъ росулъе нух къан, гьенисан щивго чи виччалароанилан. Гьеб кинабго бицадулъ хутIун буго бачIунебгIелалъе.\nКин гьеб букIараб батаниги, гьелъ нилъее нугIлъи гьабула росу Дагъистаналде ислам бачIинелде цебего ккураб букIиналъе, гьеб некIсиял росабазул цояб букIиналъеги. Щайгурелъул, нилъеда бихьулеб буго гьеб бакIалда цо заманалда рукIин ганчIие лагълъи гьабулеб къавм. .Гьелъ бачIун батизе ккола гьеб бицен ва гьедин гьеб халкъалда гьоркьоб тIибитIун унги буго. Ратанин бицуна нижер харабаз цо-цо хобал, цадахъ кинаб бугониги гIарац-меседалъул алатал рукъарабги. Гьебги некIсиял, жеги ислам бачIинелде рукIарал къавмазе хасиятаб гIаламат ккола. Кида щиб ккун батаниги, гьел биценалги жакъаги руго. ГамачIги бубуданиги бубудичIониги, цIарги гьелъул - «Бубудулеб гамачI», хиси гьечIеб буго. ГамачI кидаго нижер халкъалъе бубудулеблъун хутIизеги буго. Руго нижер гьанир ганчIазда лъурал гьадинал батIиял цIаралги: «Амал гамачI», «ХIажибутайил гамачI», «КIирекIараб гамачI», «Къалъул гамачI» «Гагудал гамачI» ва гьел гурел цогидалги. Щибалъул буго жиндирго цIар щвеялъул хасал биценги. Гьел киназдаго гьоркьоб гьаб «Бубудулеб гамачI» абураб цIар тIоцебесеблъун рикIкIуна нижер гьаниб. Гьеб цIар бищунго гIемер хIалтIизеги гьабула росулъ. Вернуться\nУмумузул тарих - балъголъабазул гъамасКIиго вацМичIица вухарав сахлъаравила"Зодоб" бугеб росуЕвропаялъе канлъи кьурал


МухIамад ГЪАЗАЛИЕВ, Шамил район, Гьандихъ росу\n…Дагьаб цебе Шамил районалъул Гьандихъ росдал школалъул ТОКСалъулаз босун бачIана мадугьалихъ росулъа рагъухъанасул лъаббокIонаб кагъат. Гьеб бугоан КIудияб ВатIанияб рагъул бищун захIматаб 1941 соналъул декабрь моцIалъ Исбагьиев МухIамадица фронталдаса хъвараб кагъат. Гьеб ккола тушман Москваялде гIагарлъараб ва Советияб пачалихъалъул тахшагьаралде тIаде хвалилаб хIинкъи щвараб заман.\nКагъат хъван бугоан цIакъ берцинаб гIажам-хатIалъ кIудияв эмен Къурбанчиясул цIаралда.\nГьениб бугоан рокъосезде салам, кIудияв инсул чорхол хIал, батIияб-цIияб росулъан хабар цIехон. Бихьулеб буго жиндирго дагь бицун, рокъосезул гьес гьабулеб бугеб тIалаб.\nГIадатияв солдатасул кагъат… Гьелда нахъа бихьула гIагараб ракьалде, росдаде, гIадамазде рокьи ва тушманасда тIад бергьенлъи босиялде бугеб ракIчIараб хьул.\n…Дун цIакъ воххана гьанжеялдаса 79 соналъ цебе хъвараб, солдатасул кагъат батиялдаса ва рагьана «РакIалда щвеялъул тIехь». Гьениб хъван бугоан «Исбагьиев ГьитIинамухIамад, 1913 соналъ гьавурав, КъахIиб район, Къваниб росу. Хвана». Гьев гуро дов кагътил бетIергьан ва гьев кколев ватана нилъеца бицен гьабулев МухIамадил гьитIинав вац. Гьев хIакъикъаталдаги рагъдаса вуссун гьечIо.\n«ВатIаналъул солдатал» абулеб тIехьалде балагьидал, гьениб бугоан хъван «Исбагьиев МухIамад, 1906 соналда гьавурав, хъулухъ гьабуна 451, 855, 650-аб. автобатальоналда», - абун.\nВагъун вуго Централияб I ва II Украинаялъулаб фронтазда шофер-красноармеец хIисабалда. Гьев ккола нилъеца бицен гьабулев МухIамад.\nНахъисеб къоялъ школалде ячIарай Гьандихъ гIумру гьабун йигей МухIамадил яс Исбагьиева ПатIиматица бицана инсул хIакъалъулъ.\n«Школалда цIалилалде гьев цин цIалун вуго Къваниб росулъ гIалимчи, жиндирго кIудияв эмен Къурбанчиясда цеве. Хадуб Гьандихъ росдал мадрасаялда битIун лъугIизе 3 тIехь хутIараб мехалъ, гьениб мажгитги къан, цIализе ине ккун вуго жиндирго гIагарлъи бугеб Хунзахъе. ГIараб цIали цадахъ бачунеб букIун буго школалда цIалиялда цадахъ. КватIичIого дарс лъолев вукIарав мугIалим жанив лъун, гIараб цIали гьоркьоб къотIизе тезе ккун буго. ГIарабалъ лъикI хъвазе гуребги, цIалуеги хIадурлъи щварав вукIун вуго гьев. Гьелъ буго доб берцинаб хатIалъ кIудияв инсухъе хъвараб кагъатги.\n…МухIамад киданиги хIалхьи-ялда вукIунев чи вукIинчIо. Гьесул анищ букIана Дагъистаналъул миллияб рекIаразул эскадроналде хъулухъ гьабизе ине. Гьев гьениве витIана. Амма букIана гьев рухIдаллъараб ва бокьилаанин ккараб цоги махщел – шоферлун вахъин. Гьедин хисана хъулухъ. Армиялъе къваригIун рукIана рагъулал шоферзаби. Дол 30-абилел соназул ахиралда магIарулаз, жакъа нилъеца летчикасул гIадаб хIурмат гьабулаан шоферасул. БукIинаребги кинха, гIасиял мугIрузул нухаздасан, горбода мусруги бухьун, машина бачунев шофер рикIкIунаан бахIарчилъун.\n…Лъеберабилел соназда щай гурин, 50-абилел соназул байбихьуда нижер росулъе тIоцебе колхозалъул къайи баччулеб машина бачун вачIарав Аслангераев МухIамадил хIурматалда бертин гьабун букIана. Нахъисеб къоялъ ниж, гьитIинал чагIи, тIад рекIун мадугьалихъ бугеб росулъеги нахъеги рачиндал, нижер хIал кIолеб рохел букIинчIо.\n…Исбагьиев МухIамад кколев вуго КъахIиб районалдаса, рагъ ккелалде, тIоцере рахъарал шоферзабазул цояв.\n… Шоферлъун вахъун хадуб гьев гражданлъиялъул хIалтIуде виччала. Амма гIемераб заманалъ гьитIинаб ВатIаналда хIалтIизе гьесие щвечIо. КватIичIого байбихьараб КIудияб ВатIанияб рагъулъ бищунго къваригIараб махщел гьесул букIана.\nГьелдаса нахъе, ункъабго рагъул сон МухIамадил машинаялъул рулалда нахъа ана. Гьесул вас Шагьидас школалде рачIарал рагъулал документаздасан ва инсуца бицунеб букIараб хабаралдасан лъазе кIвана Исбагьиев МухIамадил хадусеб рагъул нухалъул хIакъалъулъ баян.\n…Рагъул соназда гьесда бихьичIеб гIакъуба-къварилъиги хутIун гьечIо. БатIи-батIиял фронтазда бищунго захIматал рагъул участкабазде цIакъго къваригIунел бакIазде рехулаан гьел. Гьес абулаан машина бугила гьаваялдасанги ракьалдансаги ишан босулеб тIанкI. Чан нухалъ гьев хвечIого ворчIарав бомбаялъул тIирабаздаса. Пехота, самолетал ва танкал раккаралго окопазде жанире лъугьуна. Машинайин абун гIужлъун цебе хутIула. Гьедин 2 нухалъ бомбаялъул тIириялъ лъукъун госпиталазда вегана, амма машинаялдаса ватIалъичIо.\nГIемерисеб нухалъ жиндицаго тIад лъезе кколаан лъукъарал-чIварал рагъухъаби. Гьелъул хIал рагъ лъугIун хадуб гурони лъачIо черхалда. Амма цо ккараб гIажаибаб лъугьа-бахъин гIемер бицунаан гьес ва гьеб жиндие Аллагьасул талихI кканилан абулаан.\n- ЧIварал рагъухъаби машинаялде аскIоре росизе кколаан цогидав кумекчиясгун цадахъ. Цойидасанго дагьаб рикIкIад бугеб машинаялде кьвагьун бачIана снаряд ва гьелда цIа рекIана. Ниж окопалъуре кIанцIана. Гьенисан хал гьабидал бихьана немцазул «Опель» машина, амма гьелъие къварилъи ккун бихьулеб букIинчIо. Ниж хехго, кьвагьулеб жоялда гъоркь, гьенире рекерана. Вугоан машинаялъул рулалда тIаде къуларав немцазул унтер. Бихьулеб букIана гьев захIматго лъукъун, хун вукIин. Нижеца гьев къватIиве вахъана, гIодов лъуна ва дун стартералда квалквадана. Цойидасанго машина бакана ва талихIалъ багъаризабизе кIвана. Гьеб мехалъги кьвагьулеб жо къотIулеб букIинчIо. Кьвагьулеб букIана нилъергоязги. БукIинарищха, гуллагIадин тIаде кьвагьун бачIунеб бугеб немцазул машинаялде. Нижедаса гIемер рикIкIад гьечIеб бакIалда кIигониги снаряд кьвагьана. Амма таваккал бергьана ва, бокьараб бахъаян, нилъеразулго рахъалде хъамуна.\nГьедин рорчIана нилъераз ккураб фронталъул мухъалде.\nНахъисеб къоялъ часталъул командирас, кверги бачун, кьерда чIарал рагъул гьалмагъзабазда цеве «За отвагу» абураб медалалъе вихьизавуна. Гьеб букIана дие кIудияб рохел ва ракIалдаса унареб лъугьа-бахъин, - ян.\nГьединал ишал фронталда гIемер кколел ратила. ГIемераб бараб буго живго рагъухъанасдаги, гьесул чорхол хIалалдаги, хIинкъунгутIиялдаги, вакIа-вахариялдагиян абулаан гьес.\nГьедин вагъулаго Берлиналде щваниги, МухIамад Исбагьиев гIицIго кIиго соналдасан гурони рокъове тIад вуссинчIо.\n«Нилъецаго биххизабураб бакI нагIана батаязе цIидасан базеги ккана, гьел нилъер гьудулзаби лъугьаралъул», - ан абулаас гьес.\nГьел соназда гьесул гьитIинав вац Исбагьиев ГьитIинамухIамад япониязулгун рагъулъги гIахьаллъун, хвана.\nГьитIинабго Къваниб росулъа, гьедин, Къурбанчиевазул-Исбагьиевазул хъизамалъул кIиго гIолохъанчияс лъуна жидерго бутIа Советияб улка цIуниялъулъ.\nХутIараб гIумру МухIамадил халкъалъе хъулухъалъе хIалтIулаго ана. Аслияб къагIидаялъ гьев хIалтIана Хунзахъ районазда гьоркьосеб УОСалда.\nХалкъалъе бищун хIажатаб лъим бахъизе къваригIунел алатал росун гьев щвечIеб росу батиларо. Гьев витIулаан бищун захIматаб, машина бачине хIинкъараб нух бугеб росулъеги.\nЛъикIал рагIаби абулаан МухIамадил хIакъалъулъ цеве УОСалъул вукIарав нухмалъулев Атаев ХIажица, бетIерав инженер Шейхов ТIалхIатица.\nХадусеб заманалда, пенсиялде иналде цеве, гьев хIалтIана Хунзахъ «РТС-сельхозтехникаялда». Организациялъул нухмалъулев Малачиев ГIадуца абулаан МухIамадица жеги малъараб ишалъе тасамахIлъи гьабичIилан ва кIоларин, бажаруларин абичIилан. Гьедин абулареб хIалалъ машинаги чIезабун букIунаанин. Гьединал чагIи рукIана дол цересел лъадариялъул гIадамал. Гьелъие цо мисал. Доб заманалда гьесул машинаялда рекIаразда гьоркьоб ккана тунка-гIуси, хадуб цоцазда нус кьабиялде бахараб иш. МухIамадица гьеб бакIалда рагъарал рекъезаруна ва тIаса-гъоркьа лъугьинаруна, гьел больницаялде, КъахIире швезаруна. Гьелда релълъарал лъугьа-бахъинал гIезегIан ккана.\nМухIамад Исбагьиевасул цIикIкIарасеб гIумру Хунзахъ ана. Хунздерица гьев рикIкIуна жидерго чилъун ва мунагьал чураясул хIакъалъулъ лъикIал гурел рагIабиги абуларо. Гьесул кIудияб хъизан – 3 вас ва 4 яс гьабсагIат Хунзахъ, ХIебда, Гьандихъ, Къваниб гIумру гьабун руго.\nАхиралде щвана КIудияб ВатIанияб рагъул цоги юбилей. Къо бахъанагIан рикIкIалъулеб буго нилъедаса рагъул тарих. Амма нус-нус сон аниги, лъугIизе гьечIо рагъул аслияб бакIлъи тIаде ккарал гIадатиял солдатазул бахIарчилъиялъулги, къвакIиялъулги, захIматалъулги хIакъалъулъ бицен. Заман анагIан хиралъулел руго гьезул цIарал. ГIолохъанаб гIелалъ тIалаб гьабулеб буго лъазе жидерго умумузул бахIарчиял цIаралги, хварал рукъараб бакIги, гьезул рагъул документалги, лъалкIги.\nРохизе бачIуна «Хвел гьечIеб полкалъул» кьеразухъ балагьунги. Гьеб буго гIун бачIунеб гIел. ГIадада холеб гьечIо гIисинал лъалкIчагIазул, юнармиялъул гIахьалчагIазул хIалтIи.\nНижер школалъул лъалкIчагIаз жакъа къоялде балагьун буго 18 росуцояв вукъараб бакI. Гьал соназда лъалаго цIикIкIана жидерго кIудиял умумузул хабаде щвезе арал гьезул лъималазул ва лъималазулгун лъималазул цIарал: ГIалиев ХIабиб (Белоруссия), Къурбанов ГIабдукъадир (Орлов область), ГIисаев МухIамад (Краснодар), ГIалиев ДибирасулмухIамад (Смоленск область), МутагIилов ГIабдурахIманхIажияв (Кировакан).\n… Нижер школалъул ТОКСалъул музеялъе щвана цоги документ. Гьелъул щибалда бихьула улка хвасар гьабурав рагъухъанасул нух, къисмат ва гIумру. МухIамад Исбагьиевасул кагътицаги кквела гьезда гьоркьоб мустахIикъаб бакI.\nПрочитано 183 раз\tПоследнее изменение Вторник, 29 декабря 2020 15:33\nДругие материалы в этой категории: « Наслуго тIокIкIинабизе гIураб мисал\tУнтула ракI, ссудула черх »


Рохелги пашманлъиги цадахъаб байрамалда дандчIвай гьабизе буго аваданго, бадиб магIугун\nСугъралъ росулъа КIудияб ВатIанияб рагъде ана 300-гIанасев чи. Гьезул бащдал гурони нахъги руссинчIо. ГьабсагIаталда нилъгун хутIун вуго 94 сонил ригьалде вахарав ХIажи ГIинчилов. Гьев, гIарзаги кьун, ана рагъде ва тIадги вуссана 1946 соналда. ХIалтIана жанисел ишазул органазда, прокуратураялда, батIи-батIиял магIишатиял идарабазда. 1971-1985 соназда вукIана Гъуниб райкомпартиялъул тIоцевесев секретарьлъун. Пенсиялде аралдаса гIемерал соназ гьабуна Росдал магIишаталъул министерствоялъул Ветераназул советалъул председателасул хIалтIи.\nГьал къоязда дун дандчIвана ХIажигун.\n- ХIажи, 94 сонил ригьалде вахун вуго мун. Сунда тIад ургъизе тIамулев гьеб тарихалъ?\n- Гьеб буго кIудияб тарих, рана гьелщинал сонал, дир кьерилазул хутIарав чиги гIемер гьечIо. Нилъер гIумру цо бакIалда чIун букIунаро, цоял уна, цогидал рачIуна, сундулго буго нух. Нахъе тараб тана, гьелъул хIисаб гьабун гурони ургъел гьабун ккезе жоги букIунаро. Ургъел букIуна букIинеселъул – щибдай-киндай ккелаян абун. Цо чиясда бихьизе гIураб дидаги бихьана ва дида бихьараб (рагъ) бихьугеги хадусел гIелазда.\n- Дуца 15 соналъ гьабуна райкомпартиялъул тIоцевесев секретарасул хъулухъ. Абула мун вукIанин кьварараб хасияталъул, киназдасаго щулияб гIадлу-низам тIалаб гьабулев нухмалъулевин абун. БитIун бугищ гьеб?\n- Буго. БукIине кколеб низамги чIезабичIеб, гIадлуги гьечIеб бакIалда хIалтIи лъугьунаро. ХIаким кьвараравги, ритIухъавги, гIадамазул унти-ургъел бичIчIулевги гьечIони, хIалтIул хIасил букIунаро. Дицаго мисал бихьизабичIони, кинха гьеб цогидаздаса тIалабги гьабилеб? Гьединлъидал, тIоцебесеб иргаялда, дица байбихьана дидасаго тIалаб гьабизе ва цинги цогидаздасаги. ХIалтIуде щолаан сагIаталъ цеве, хIалтIул къо лъугIун хадуб лъабго-ункъо сагIаталдасан гурони рокъовеги унароан. Дица чIезабичIо гIадамал къабул гьарулеб къо ва сагIат, хIажалъи ккедал дихъе, хасго росабалъа гIадамал, рачIине бегьулаан заман цIехечIого.\n- Лъиениги балъголъи гуро ришватал роси гьаб заманалда цIакъго тIибитIараб, кибго дандчIвалеб хIужа букIин. Доб мехалъ кинаб ахIвал-хIал букIараб? Дуе ришват кьолев чиго кколаанищ?\n- ХIинкъиялъги, дир гьелдехун бугеб бербалагьи лъаялъги ришватгун цониги чи дида аскIове киданиги вачIинчIо. Дица байбихьудасаго лъазабунги букIана, лъицаниги ришват босанин ялъуни кьунин абураб хабар рагIун хадуб, гьединав хъулухъчи хIалтIудаса вахъизе вугин. Гьеб чорокаб пишаялда данде нижеца балаан кутакаб рагъ. Гьелдаго цадахъ, ришватал кьеялъул хIужаби доб мехалъги цо-цо дандчIвалел рукIун ратаниги, гьабсагIаталда гIадинаб хIал букIинчIо.\n- Доб заманалдаги гьабсагIаталдаги ругел нухмалъулезул хIалтIул къагIидабазда гьоркьоб кIудияб батIалъи бихьулищ дуда?\n- ЦIакъго кIудияб. ЦIаялъулги лъелги гIадинаб хIал бугин абуни, мекъи ккеларо. Доб мехалда кIудияб кIвар кьолаан гIодосанго кадраби куцаялде, тарбия кьеялде. ХIалтIуде тIамулаан хIалбихьиги, лъайги, гIадамазда гьоркьоб къадруги бугев, тIаде босараб хIалтIул жавабги кьун бажарулев чи. Киназдаго лъалаан нухмалъиялде мун тIамураб идараялъул хIалтIул даража борхизабун гурони гIодобе ккезе тезе дур кинабгIаги ихтияр гьечIеблъи. Нагагь гьедин ккани, мун цо къоялъниги хъулухъалда толареблъиги. Мисалалъе, цо колхозалда къойил бечIчIулеб рахьдал къадар чанго литралъ гIодобе ккани, партиялъул обкомалъул даражаялда бахъинабулаан кIудияб ахIи-хIур. Гьедин, тIаса гIодобе сундулъго букIана низам, тIалаб гьабулаан хIалтIул хIасил. ГьабсагIаталда бихьулеб буго кадраби ракIарулел рукIин гьезул лъай-бажариялда рекъон гуреб, цо бичIчIулареб къагIидаялда, ай лъай-хъваязда, гIарцул гучалда рекъон.\n- КIудияб ВатIанияб рагъ байбихьун букIин киб ва кида лъараб, кин ккарав рагъде?\n- «Чапаев» ва «Тринадцатый» абулел рагъул кинобазухъ балагьун гурони, рагъ щиб жояли лъазе жеги гIурав чи вукIинчIо дун. Амма росулъ рукIана финазулгун букIараб рагъда, «ХIасан» хIоралда ккарал лъугьа-бахъиназда гIахьаллъарал чагIи. РукIинесел рагъухъаби хIисабалда ниж куцалаан школалъул военруказги. Жеги росу тун къватIивехун щвечIев, микьабилеб классги лъугIун, каникулазда эбелалда аскIов (гьей йикIана ЧIарада районалъул гIорхъода бугеб колохъ дояркалъун) вугев дун ахIана росулъе. Хадусеб къоялъул рогьалида, тIадлъун кIудияб тIагъургун, тIадбан кIудияб ханжаргун, хIатIилицIго, 15 чIужугIадангун (киназдаго цебе къотIун лъаб-лъаб хIамаги) цадахъ, дун витIана МахIачхъалаялде, ханжу босизе. Нухда нижеда бичIчIана ва шагьаралде, колхозалъул петералде щведал, бицана рагъ ккун бугин. Босун ханжугун, сапаралъул 13-абилеб къоялъ ниж тIадруссун щвана росулъе. Гьеб заманалда байбихьана росулъа гIолохъаби армиялде рачине. ГьитIинго вугин абун, вачунарогоги вукIун, дица хъвана гIарза (гьеб хъвазе малъана Гъунив дандчIварав ГIумар МуртазагIалиевас (дир эменги гьесул эменги рукIана гьудулзаби). Гьелде щвезегIан дида лъазецин лъалароан гIарза щиб жоялицин ва дун вачана армиялде. Дида хадубго киналго классцоязги кьуна гIарзаби, гьелги ритIана армиялде. Дун ккана Бакуялда бугеб рагъулаб училищеялде.\n- Училищеялъул курсалги лъугIун, разведкаялъул ротаялъул отделениялъул командир хIисабалда дун ккана Ингушетиялъул Малгобек шагьаралда аскIоб унеб букIараб рагъде.\n- Бергьенлъиялъул къоялда киб дандчIвай гьабураб?\n- Белоруссиялда вукIарав дун цIализе витIана Москваялде, тIолабго СССРалда цого-цо бугеб рагъулабгун финансалъулаб училищеялде. Гьеб къоялъ дун вукIана училищеялъул байрахъалда аскIов, посталда. Дежурствоялда вукIаго, байбихьана бицун божулареб кьвагьа-гIанхъи, ахIи-хIур. РакIалде ккана цоги щиб балагьдай бачIарабилан. Цинги вачIана офицер ва лъазабуна рагъ лъугIанин, нилъги бергьанин. Хадур ниж рачана къватIире, щвана гIаламалъ цIураб БагIараб Майданалде… бицун бичIчIулеб, бихьичIев божулеб жо гьеб гуро.\n- Кинха нужеца кIодо гьабураб гьеб къо, кьунищ нужее «наркомасул» 100 грамм?\n- Доб къоялъ кьуна лъикIаб квен, амма гьекъолеб жоялъул хабар букIинчIо. Гьеб гьечIониги, нижер рохиялъул, разилъиялъул, аваданлъиялъул рагIа-ракьан букIинчIо.\n- Исана 74 нухалъ дуца дандчIвай гьабулеб буго Бергьенлъиялъул къоялда. Кинал планалгун, пикрабигун дандчIвазе ракIалда бугеб?\n- Гьанже дир планал рухьарал руго сахлъиялда. Гьал дир махIабаз дихъ гIинтIамичIони, букIинаро къватIиве вахъинги. Амма рохелги пашманлъиги цадахъаб гьеб байрамалда дандчIвай гьабизе буго аваданго, бадиб магIугун….\n- Киналго кьерилал-росуцоял, рагъул гIахьалчагIиги цереса ун, цохIо мунго хутIун вукIиналъ кинал хиялазде вачунев?\n- Гьел ракIалдещолареб къого букIунаро, церечIола чIагоял дозул сипатал, унтула ракI, хасго дунго хутIараб заманалда…\nПрочитано 486 раз\tПоследнее изменение Среда, 15 мая 2019 14:01\nДругие материалы в этой категории: « Умумузул ирсалъе ритIухъаллъун хутIила\tБергьенлъиялъ - 74 сон »\n15:03, 29 сентября 2020, 73


Районалъул газета – бищун халкъалде гIагараб информациялъул алат » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nДунялалда кирго руго районазул ва шагьаразул газетал. ХIатта росабазул газеталцин руго. Япония ккола гьабсагIат бищунго цIалдолеб улка. Гьенир къода жанир лъабцIул къватIире рачIунелги руго газетал. Газетал, журналал ва цоги информациялъул алатал гьеб мацIалда гIемерлъанагIан, мацI цебетIола, тIибитIула, бечелъула, машгьурлъула, цIунун хутIула. МагIарул мацIалда рахъулел газет-журналал цIикIкIин ва нилъер мацIалда ругел информациялъул алатал гIемерлъи мурад букIине ккола МагIаруллъиги, магIарул халкъги, мацIги, нилъер тарихги, хасиятги бокьулев унго-унгояв магIаруласул. Гьелдаса батIияб пикру бугев чи миллаталъул ургъел гьечIев чи, халкъалъул хиянатчи ва чIовогояв гьорол чи ккола.\nДагъистан Республикаялъул магIарулазул регионалияб миллиябгун маданияб автономиялъ (РНКААРД) кIудияб хIалтIи гьабулеб буго нилъер халкъалъул тарих, мацI, маданият ва адабият кIочене тунгутIиялъе, халкъалъул хасиятги, рухIги, яхIги, гIелаз гIелазухъе кьун, даим халкъгун рукIиналъе. Исана апрелалда МагIарул автономиялъул нухмалъиялда гъоркь гIуцIана МагIарулазул информациялъул алатазул цолъи (Ассоциация аварских СМИ). Гьеб идараялъул мурад буго магIарул мацIалда къватIире риччалел информациялъул алатазул даража борхизаби, авар мацI цIуниялде кIвар кьей, миллияб маданият ва адабият церетIезари. Гьеб гIуцIиялъ кIиго моцIида жаниб гIураб хIалтIиги гьабуна, цере лъурал масъалабиги хIисабалги гIемерал руго. Гьелъул нилъеца жеги мухIканго бицина газеталъул хадусел номераздаги, иншаАллагь.\nГьабсагIаталда магIарулазул райгазетал риччалел руго ункъо ва микьго гьумер бугел. Микьго гьумер бугони, районалъул гIумру гIатIидго ва рагIа-ракьанде щун бихьизабизе рес щола. Ункъо гьумер бугел басмабазги моцIие цо-цониги кIудияб, микьго гьумер бугеб номер биччани, гьениб росабазул ва тухумазул тарихалъул, гIадатиял гIадамазул, гIоларел рахъазул, гIузрабазул бицунеб бугони, лъикIаб букIина. Газеталъул гIатIилъиялъул рахъалъ цебесеб кьерда буго Хунзахъ районалъул «Росдал захIматчи». Гьеб газеталъул номеразда микьго гьумер букIуна. Щибаб моцIалъ цо-цониги кьер бугеб номерги биччала гьез. Басмаялъул бетIерай редактор ПатIимат МухIмадовалъ абулеб буго Хунзахъ районалъул бетIер СагIид Юсуповасда газеталъул кIвар бичIчIулин ва микьго гьумералъеги кьер бугел номеразеги гIураб гIарац бюджеталда лъолилан.\nХунзахъ районалъул нухмалъулел информациялъул политикаялъе риччалел сурсатазда барахщулел гьечIо, гьединлъидал республикаялдаго лъикIаб рахъалъ рехсолебги буго гьеб район. Хундерил хIалбихьиялдаса цоги районазги мисал босани, гьезие жидеего лъикIаб буго.\nКазбек районалъул (нахъбакIазул) «Чапар» газетаги бачIуна микьго гьумералда. Гьеб лъикIаб хIужа буго. Басмаялда рахъулел макъалабазул даражаялъул бицани, гьеб рахъалъ жеги хIалтIи гьабизе ккела. Цоги информациялъул алатаздаса росарал, гIурус мацIалда ругел чанги макъалаби руго гьеб басмаялъул гьурмазда. Масала, Иосиф Сталинил биографиялъ цIезабун бугоан цо тIубараб гьумер. Цо бугони, Сталинил биография лъида лъалареб, кIиабизе бугони, гьеб буго интернеталдаса босараб, гьумер цIезаби гурони, батIияб мурад гьечIеб макъала. Щибаб басмаялъул рукIине ккола жиндирго хаслъи, гIицго гьелъие хасал материалал, жиндирго нух ва хатI. МагIарулазул щибаб росдал буго бечедаб тарих, гьенир руго жидер гIадатияб гIумру бихьизабизе мустахIикъал гIадамал, гьединго руго церечIарал масъалаби, суалал, гIузраби. Гьеб кинабго жанисан бихьулеб матIу ккола районалъул басма.\nРосу-ракь тун, къватIир гIумру гьабун ругел районцоязул хIакъалъулъ бицунелги рубрикаби рукIине ккела басмабазул гьурмазда. Нижеца «Гумбет» газеталда рачунел руго «Бакълъулазул мугьажирзаби» ва «МугIрул тун, авлахъазде рахъарал магIарулал» абурал рубрикаби. Гьенир рахъана Шамил имамасул рагъдаса хадур Турциялде ва ГIагараб Бакъбаккул цогидал улкабазде гочине ккарал мугьажирзабазул ва гьезул ирсилазул къисмат цебечIезабулел макъалаби, гьединго хъутабазда магIарулазул бугеб яшав бихьизабулел репортажал, накъитал, очеркал. Амма гьел рубрикабазда жаниб жеги гIемер ва щвалде щун хIалтIи гьабизе ккола. Гьединаб масъала лъун буго редакциялъ.\nЖурналистазул хIалтIи лъикIлъизаби мурадалда гьадинал пикраби цереги рахъун рукIана «Гумбет» басмаялда. МагIарул районазул газетазул редакторзабазде ва хIалтIухъабазде хитIаб гьабулеб буго гьаб темаялда хурхун нужерго пикраби загьир гьареян; цоцазул хIалбихьи гIамм гьабун, халкъалъул мурадал тIураялде буссараб нилъер хIалтIи цебе бачине тавпикъ кьеги къаламцоязе.


Алмахъалдаса Камалодин - диналъул х1уби. Ш.Шамирзаев\nДобавил(а) Administrator on 19 Июль 2014.\nАлмахъалдаса Камалодин –\nДидасаги ч1ах1иял чаг1аз бицуна раг1унаан Г1амирг1али- х1ажи жанив т1амизе вачун ун хадусал цо гьоркьоб бак1алда Сахродиница гьабунин алмахъазе дибирлъиян. Г1умрудул 75-го сон нахъа тола бугев диде лъай бач1аралдаса нахъе гьеб росдае дибирлъи гьабула дида ватана Исмаг1илил Камалодин. Гьел киназулго мунагьал чурун ратаги.\nХарабаз бицахъ балагьун ва дицаго г1ага-шагарго гьабураб х1исабалда рекъон абизе бегьула Камалодиница росдае дибирлъи гьабунин араб г1асруялъул бащдаб заманаялъила. Гьев вук1ана к1удияб адаб-х1урматгун алмахъаз рехсей гьабулев ва чорхолъ бергьараб г1елму бугилан абулев чи. Жеги лъимерлъода вук1агоялдаса нахъего бусурманаб г1елмуялдехун рокьи бижарав гьев мустах1икълъун ц1алун вуго живго Г1амирг1али-х1ажида цеве, хадусал ц1ализе ун вуго Индереялде, гьелдасаги хадув ц1алун вуго Дилималда. Гьелго щинал бак1аздаги ц1алун жиндиего камилаб г1акълу щун бук1аниги, гьев ц1идасанго ц1ализе ун вуго Игьаливеги. Гьенивин абуни мутаг1илзаби ц1ализе гьарулев чилъун вук1ун вуго к1удияб г1елму кодоб бугев чиянги абун игьелдерица гьарун росулъе вачарав Генусев. Гьевго вук1ун вуго гьезул дибирлъунги. Бищунго лъик1ал къиматалгун цо училищеги лъугьине гьабун, хадусан гьебго махщалие Институталде ц1ализе арав чиясег1анги бигьа бук1ун буго Камалодиние бат1и-бат1иял бак1аздаса Игьалире рач1арал мутаг1илзабазда гъорлъ ц1ализе. Къокъабго заманаялда Генуса муг1алимасда т1убан лъан буго Камалодин гьедингояв мутаг1ил гуреблъи, ва гьес лъазе гьарун руго цойгидазде данде ккун алмахъасул чорхолъ ругел г1елмиял рахъазул киналниги т1ок1лъабиги. Живго муг1алим вук1аниги, гьесда бихьун буго Камалодинил лъай жиндиргоялдаса г1емерго нахъе ккараб гьеч1олъи. Гьеб гуребги, г1адан-хасияталъул рахъалъанги Камалодинидехун бижараб рокьиялъ гьав к1иявго жегиги лъик1го цуцадехун г1агар гьарун руго. Алмахъав ц1акъго бо-жилъи гьабизе бегьулев чи вук1иналъ, муг1алимас гьев толев вук1ун вуго живго унта-щокълъани яги къват1и-рукъовехун ине ккани жиндирго бак1алда мутаг1илзабазе дарсал кьезеги. Гьеб лъарал игьалде-рицаги г1езег1анго къимат гьабулеб бук1ун буго Камалодинил. Гьас гьелгунги зама-заманаялда дандч1ваял гьарулел рук1ун руго. Жиндирго чорхолъ бук1араб сахлъи гьеч1олъиялъ, цо нухалъ дагьаб заманаялъиланги абун, бачуна рук1арал х1алт1аби Камалодинида т1адги разе гьарун, Генуве арав г1алимчи Игьаливе т1адго вуссун гьеч1о. Гьелде жиндирго сахлъи ккараб мехалъ гьес игьелдериде т1аса лъугьаянги гьарулаго ва гьединго росдал жамаг1аталда баркалаги загьир гьабулаго гьадинаб кагъат хъван бач1ун буго «Сахлъи гьеч1олъиялда бан дида к1олеб гьеч1о нужехъе т1ад вуссине, дица абураб жоялде нужеца г1ин т1амулеб бугони, нужерго росдал дибирлъунги, гьединго мута-г1илзаби ц1ализе гьарулев чилъунги нужеца т1аса вище барщараб г1акълу-лъаялъул ва бусурманаб г1елму камилав Алмахъалдаса Камалодин» - абун. Г1езег1анго соназ жидерго росдал жамаг1аталъе бегьун вук1арав Генусесул гьариги къабул гьабун, игьелдерица Камалодинида гьарун буго досго рачуна рук1арал х1алт1аби т1адеги росун жидехъго ч1аян. Жиндиего рух1 г1анги хирияв вук1арав муг1алимасул х1алт1аби т1аде роси Камалодиница рик1к1ун буго к1иясулго напс къабих1 гьабураб ишлъун. Гьедин бук1иналъги ва гьанжег1аги алмахъазул гьари т1убазелъун жиндирго росулъе т1ад вуссине заман щун бугилан рак1алде ккарав Камалодиница игьелдерил гьари нахъ ч1вазе ккун буго. Ахирги жидерго росулъа Алмахъалде т1ад вуссун унеб мехалъ, гьев нухав рег1изе г1езег1анго чи вач1ун вуго росо тун къват1ивехун ва гьарун буго зама-заманаялда жидехъе гьоболлъун вач1аян. Гьелдаса нахъе башлагьун буго Камалодиница алмахъазе дибирлъи гьабизе. Гьев вук1ана Казбек районалъул цойгидал росабазул жамаг1атазги бусурманаб г1елму кодоб бугевлъун рик1к1унев вук1арав чи. Г1аданлъи х1исабалдаги халкъалъ гьесул гьабулаан к1удияб адаб-х1урмат. Гьесда бажарулаан гьит1инав-к1удияв ват1а вахъич1ого жиндирго гьуинаб каламалдалъун щивав чигун раг1и данде ккезабизеги. Росдал дибирлъун вук1униланги абун гьес киданиги бусурманав чиясе х1укму къварид гьабулароан. Гьесул цого абулеб жо бук1унаан: «Лъик1аб гьабурав лъик1алъуве ккела, квешаб гьабурав квешалъуве ккела» абурал г1адамасда хъинт1уларел раг1аби. Ц1акъго мехтун тартадулев чи вихьани гьесдехун щибниги жоги абич1ого, аск1ор ругездехун гьимулаго гьес абулаан: «Валлагь гьагъав гьалмагъас жакъа лъик1го хухун бугила ккола», т1адеги жубалаан: «Гьагъаб мегъвелалъул бич1ч1уги гьабун хухуни щибда бук1инаан» - абун.\nКвачараб хасало, яги ц1адал ралеб заманаялда гведек1анир ч1езе санаг1алъи ккеч1они, гьенире рач1ун ругьунал г1адаз гведек1ан кколаан Байхуватил тукада жаниб. Жинцагоги гьуинаб хабар бицунев, цойгидахъ г1енеккизеги бокьулев Байхуватицаги гьел кидаго г1адин к1удияб гъира-щавкъалда къабул гьарулаан. Гьезда гъорлъ кидаго вихьизе бегьулаан живго Камалодинги. Цо нухалъ гьединго тукада жанир г1адамал рак1арун рук1аго, г1аркъил шиша босизеянги абун т1аде рехун вач1ун вуго цо росоцояв (ц1ар абиларо). Камалодин жанив ватиялъ шиша босизе рес рекъеч1ев гьес Карамида гьарун буго дуца г1аги шиша къват1ибехун борч1изабизе рес батаян. Гьеб мехалъ шишаялдехун кверги бит1ун Карамица Камалодиниде гьикъун буго: «Гьадаб гьекъарав чиясе доб дунялалда щиб бук1унеб?» - абун. «Щибниги бук1унаро, гьадаб шишаялъ г1адин гьеб гьекъарав чиясдаги ургьиб х1ехьезе к1олеб бугони» - ян жаваб кьун буго Камалодиница.\nЦого гведек1анив ч1езе гурониги, Камалодиние бокьулаан ихтилат-кепалъе росдал г1адамал данделъарал бак1азда г1ахьаллъи гьабизеги. Нагагь гьединал бак1азда гьев вихьич1они, хадув чи вит1ун вач1инеги гьавулаан.\nХ1ат1ил роси т1ут1ав гьесул г1езег1анго к1удияб мах-щел бук1ана кьурдизеги. Гьев кьурдизе вахъараб мехалъ жалго рахъине гьарич1ониги цо чанго ч1ужуг1адан яхъунаан гьевгун цадахъ кьурдизе. Гьединав аваданав чи вук1иналъго хут1ун вуго гьев Г1амирг1али-х1ажиго г1адин жанив т1амизе вачун инч1ого. Камалодин рокъовги ватич1ого гьев вачине Дилималдаса рит1ун рач1арал чаг1и рук1ун руго Алмахъалда гьесул ц1ех-рех гьабулел. Гьеб лъарав цояв векерун вуго сух1маталда вук1арав Камалодинихъе ва гьарун буго мун кквезе чаг1и рач1ун ругин берталъа нахъеги ун вахчеян абизе. Гьевилан абуни дагьавги гъира-щавкъалда «Дой бакьолъе рехе кьурдизе!»- янги ах1т1елаго цо чанго ч1ужуг1адан цееги къот1ун кьурдизе рек1ун вуго. Гьесул лъак1да хадур берталъе рач1арал дилимаз гьикъун буго Камалодин вугищ гьаб бак1алдаян. «Вуго, гьагъав кьурдулев чи ккола гьев»-янги абун килищ бит1ун буго цояс бертадул бакьолъ вук1арав Камалодинидехун. Балагьун гьесухъгун: «Гьагъадин гъираялда кьурдулев чи динияв чи вук1унарин ва гьесда т1асан хъван бач1араб жо мац1 кьей кколин» цуцаздеги абулаго т1ад руссун ун руго Камалодин жанив т1амизе вачине рач1арал чаг1и. Гьелдаса нахъе гьесда хадув щивниги вач1унги гьеч1о.\nАлмахъазе дибирлъи гьабиялда цадахъго, чорхолъ к1вах1 бук1инч1ев Камалодиница г1емерал сонабаз лъелго Буртунаялдеги нахъеги хьвадун бачана почтальонасул х1алт1иги. Буртунаялдасаги баччун, гьанжеялдасаги г1емер бук1араб поч гьес метер бикьизеян теч1ого бач1арабго къоялъ росдал раг1а-ракьандего щун бикьун лъуг1инабулаан. Гьелъухъ балагьун ч1арал г1адамалги гьесул рак1 бац1ц1адаб х1алт1иялдаса разиго рук1унаан.\nГьит1инав вук1иналъ дунго цох1о рохьосан виччазеги бокьич1ого эбелалъ дун г1емер вит1улаан поч босизе унев Камалодинида цадахъ Буртинаялда йик1арай яцалъухъе щвезе.\nБорхатаб лага-черхалъул щвакун гали босулев гьесда хадув гъезе хасго эхеде рег1елалъ дие ц1акъго зах1мат бук1унаан. Рак1алдецин кколаан гьав к1удих1ияв чиясул г1едег1и бихьулищилан. Ц1акъго бак1аб бук1унаан гьесул поч баччизе кьураб к1удиябго къвач1аги. Гьедин г1емер дове нахъе хьвадиялъги батила, бохдулъе рещт1араб унтиялъ гьес х1алт1и рехун тезе ккараб. Ц1акъго ригь арав чи вук1аниги, гьава-бакъалъул хиса-басиялде балагьун ч1еч1ого радал-бакъанида хабалалъе къулгьуялде къойилго хьвадун халкъ бахилаб х1алалда х1ебт1улаан гьес хвел-хобалъул ишалги ва гьединго т1уралаан цойгидал росдал г1адамазул т1алабалги.\nГьедин свак лъач1ого халкъалъе г1оло вахъун ч1ун вук1арав гьесул чорхолъе ригь анаг1ан рещт1ине лъуг1ана бат1и-бат1иял унтаби ва гьезулго х1асилалда гьес г1одоб тезе ккана цо чанго анц1-анц1 сонабаз жинцаго бачуна бук1араб дибирлъи гьаби х1алт1иги. Г1амирг1али-х1ажицаго г1адин добе-гъобе кьуризе биччач1ого бац1ц1адаб дин бачуна бук1арав Камалодин дибирлъиялдаса нахъе ине ккеялъ к1удияб рах1ат хвей ккана алмахъазул лъабабго росдал жамаг1атазе. Гьедин бусада ккун вук1аниги алмахъаз гьесдехун киданиги мугъ бач1о. Г1иси-бикъинал ишазе г1оло т1аде хьвадун гьесул рах1ат хвезе бокьич1ониги, алмахъаз гьев ч1аго вук1арабг1ан заманаялъ жидерго дагьабниги щаклъи ккарал ислам-диналдахун хурхарал суалал гьесда данд рач1огон риччалароан. Гьевги жиндаго к1унгурт1иялде балагьун ч1еч1ого кидаго х1адурав вук1ана жиндасанго бач1араб кумек росоцоязе гьабизе. Аллагьасул къадар т1аде щвезег1ан гьедин халкъалъе хъулухъги гьабун 1994 соналъ абадиялъул рокъове гочун ана гьев мунагьал чураяв. Гьесул баракат-рах1мат нилъ киназего щвезе хъван батаги.


Дунял, Январь 09, 2019\nДагъистаниял гьечIеб Олимпиада ялъуни Якутиялъул кIудияб хIилла\nЯкутиялда, Эркенаб гугариялъул рахъалъ Россиялъул чемпионаталда ккараб лъугьа-бахъиназ бахъинабураб ахIи-хIур жеги гIодобцун гьечIо.\nЖалго - къватIир, ракI - Дагъистаналда\nАфгъанистаналдаса яс инжит гьайиялъ Ираналда халкъ ццидалъ буго\nТегераналда гIагарлъухъ анлъго сон барай Афгъанистаналдаса яс чIваялъ кутакаб ахIи-хIур гьабуна Ираналда. Гьелдаса разилъи гьечIолъи загьир гьабуна пачалихъиял хъулухъчагIазги гIадатиял гIадамазги.\nГьанже чехазул улка кIиго батIияб куцалда бихьизабизе бегьула документазда – Чехазул Республика гIадинги, Чехия гIадинги.\n"Бен-гурион": бидулъ белъун щвараб хIалбихьи\nБрюсселалда, Мисралда ва цогидал бакIазда гьарурал ахирисел терактазда хадуб хасаб кIвар буссинабизе байбихьана аэропортазда хIинкъигьечIолъиялъул суалазде. ГIемерисел экспертазул пикруялда, гьеб рахъалда бищунго лъикIаб хIалбихьи рагIула Изралалъул Бен-Гурион абураб аслияб аэропорталъул.\nРикIкIунищ Шималияб Кавказалдаса гIадамал террористаллъун Европаялда\nБельгиялда ва гьелдаса цебе Франциялда ккарал терактаз Шималияб Кавказалдаса лъутун рачIун, Европаялъул улкабазда чIейи гьабун ругездехун рокьукълъи бижиялъул ахIвал-хIал хIалуцун бугин лъазабулеб буго цо-цо экспертаз.\nБрюсселалъул зулмуялъул гIайиб Россиялъул тIадтараз Европаялде чIвалеб буго\nБрюсселалда рукIарал терактаздаса хадуб Россиялъул цо-цо пачалихъиял хъулухъчагIаз Европаялъул тIадтарал какизе байбихьана.\nБрюссель. Бидулаб талат къо\nТалат къоялъ Бельгиялъул тахшагьар Брюсселалда кIиго кьвагьи бахъана аэропорталда, теракт гьабун буго метроялъул станциялдаги. КIудияб дандерижи багъарана дунялалъул прессалда гьелдаса нахъе.\nБрюсселалда ккана чанго кьвагьи\nЗавентем абураб Брюсселалъул аэропорталда талат къоялъ радал ккун буго кIиго кьвагьи.\nРоссиялъул президент Владимир Путинил буюриялда рекъон, хамиз къоялда байбихьана Сириялдаса Россиялъул рагъул къуватал нахъе рачине.\nСириялда чIвана цояв вас, Россиялда туснахъ гьавуна кIиабилевги\n2 марталда Дагъистаналъул Дербент мухъалда лъазабуна терроралда дандечIараб низам. Гьенир ралагьулел рукIана изну гьечIого яргъид гIуцIарал гIадамал, гьединго щаклъи ккарал чагIазул яргъилгун кванил, дарабазул нахърателал.\nРагъ бугелъуса тIурарал тIадруссун цIидасан рагъде ритIизе бегьуларо\nСириялдаса лъутарал нахъе ритIиялдаса рорчIизаризе бажарун буго инсанасул ихтиярал цIунулезда.


Блоггеразда "чангит балеб" къанун\nРоссиялда «Блоггеразул хIакъалъулъ» абун жинда цIар лъураб цIияб къанун хIалтIизе байбихьулеб буго I августалдаса нахъе. Щиб гьелъ кьезе бугеб интернеталдаги социяалиял гьиназдаги хъвадарулезе, кинаб пикру бугеб цIияб къануналъул хIакъалъулъ жалго блоггеразул. Ругищ, экспертазул пикруялда, Дагъистаналда блоггералъун рикIкIине бегьулел чагIи.\n1 августалдаса нахъе Россиялда хIалтIизе байбихьулеб буго блоггеразул хIакъалъулъ цIияб къанун. Гьеб къануналда рекъон киналниги социалиял гьиназда ва интернет сайтазда хъвай-хъвагIаял, ай блогал ругел чагIи жавабалде ахIизе рес буго жидер хъвай-хъвагIаязухъ. Къануналда рихьизарун руго блоггераз хIисабалде росе колел шартIал, гьанже лъагIан гIицIго СМИязде гурони хурхен букIинчIел. Къануналъ цIиял ресал кьолел руго Роскомнадзоралъе интернеталда блогазулги сайтазулги хIалтIи рекъезабизе , хIажатал тIалабал тIуразаризе. Блоггерлъун рикIкIунев вуго цо сордо-къоялда жаниб жииндир интернет-гьумер 3000 чиясдаса тIадехун чияс цIалулев чи, щибав блоггерас гьабизе кколеб буго регистрация, жиндирго хIакъалъулъ кинабго информацияги кьун. Гьелда рази гьечIезе бихьизабун буго 10-50 азарго гъурщиде бахараб гIакIа, гIуцIиялъухъа 50-300 азарго гъурщиде бахараб гIакIа. Гьел тIалабал тIурачIого, гIинде гьаричIого танани Роскомнадзоралъул рес буго сайт яги батIияб интернет-ресурс тIубан къазе. Гьедин лъазабулеб буго Роскомнадзоралъ жидер интернет гьумералда.\n«Rovego» абурав блоггерас жиндирго блогалда хъвалеб буго балъголъи лъалев чилъун вукIине кколарин гьеб къанун гIуцIцIарал чагIи ботIролъа жагъалал рукIин бичIчIизе. Гьесул пикруялда , тIоцебесеб къоялъ аза-азар гIисинал лъималаздаса бай-бихьун кIудиязде щвезегIан кинабгIаги политикияб яги социалияб кIваргьечIел, амма гьелдаго цадахъ жидер гIемерал цIалдохъаби ругел интернет хIалтIизабулел чагIи жидедаго лъачIого СМИлъун лъугьун ратизе ругилан.\nДагъистаналдаса журналист, машгьурай блоггер Светлана Анохиналъ, «Эркенлъи» радиоялъе бицана жинда гьеб законалда рекъон щибгIаги хъвалеб къагIида хисизабизе ракIалда гьечIилан.\nСветлана Анохина: «Дун интернеталда цее кин хъвадарулей йикIун йатаниги, гьеб хIалалъ хъвадаризе йиго гьанжеги, гьеб къануналъ чорокал рагIаби хIалтIизаризе гьукъиги буго гIадаллъи, щайгурелъул гIурус мацIалъул цо кьучI буго гьеб. Дун гIурусай йиго, Гьел чорокаллъун рикIкIунел рагIаби цо дица хIалтIизаруел гуро, машгьурав хъвадарухъан Толстояс, Аксеновас ва жеги гIемер цогидаз хIалтIизарлел рукIана гьел. Миллиял гьоркьолъаби хвезариялъе абуни нилъер хIукуматалъул даражаялда цогIаги блоггер вахинаро.Гьебго телевидениялъ миллатазул цуцадехун рокьукълъи бижизабизе гьабичIеб жо толаро, Европаялъулгун, Украинаялъул, гьебго Америкаялъул гIадамаздехун рокьукълъи бижизабиялъулъ нилъер газет журналалда щивго ващалъиларо»\nГьединго Анохиналъ бицана гьеб цIияб къанун бахъи жинда релълъун бихьулин, цIа ккун рукъ бухIулеб мехалъ рукъалъул хважаин къадал рохьизе лъугьин гIадинаб жоялда.\nЦогияв Дагъистаналдаса блоггер Айдемир Дагановас рикIкIунеб буго гьеб къанун цо рахъалъ хIажатаб букIанин, амма гьеб къабул гьабизе гIедегIанилан.\nАйдимир Даганов: «Жакъа къоялъ гьеб къануналъул щибго кIвар букIине гьечIо, щайгурелъул блоггерлъун 3000 чияс хал гьабулеб интернет-гьумер бугев чи рикIкIунев ватанани , гьеб рикIкIунеб алат гьечIо, гьеб рикIкIунеб куцги лъалеб гьечIо. Гьеб ккола къанун жеги цIубан гьечIолъиялъул гIаламат. Цогияб рахъалъ интернеталъе хIажат букIана гьединаб къанун щай гурелъул , гьенир камуларо цогидал къабихI гьарулел хъвай-хъвагIаял лъолел чагIи. Амма бичIчIулеб гьечIо кин, мисалалъе босани Америкаялда бугеб сайталда хъвадарулел чагIи къануналда гъоркье кколелали. Гьединго цо гIунгутIиги буго гьениб. Жакъа телевидениялдаса кьураб передача босун блоггерас интернеталда лъолеб буго. Гьеб передачаялда биценеб жо уяб гьечIилан судалде кьунани, телевидениялъе щибго тамихI гьабуларо, амма блоггерасе тамихI гьабула. Гьединлъидал, гьеб къанун къабул гьабизе гIедегIанин тола дица. Аналитиказги риккунеб буго гьеб щвалде щвараб гьечIеблъи.»\nГьединго ,социалиял гьиназда жигарчилъи бугев журналист МухIамад МухIамадовас «Эркенлъи» радиоялъе баян гьабуна Дагъистаналда политикияб кIвар бугев блоггерлъун кколин Расул Къадив, амма политикиял гурелги рукIунин гьел. Гьеб къанун МухIамадовасул пикруялда Дагъистаналда кинго хIалтIизе рес гьечIо, щай гурелъул 3000 чияс къойида жаниб хал гьабулеб интернет-гьумер бугев чи кIигоги ватиларин Дагъистаналда. Гьединго МухIамадовасул пикруялда блоггеразе хIажат буго гьез жидецаго дандбан гIуцIцIараб къанун.\n2008 абилеб соналъ ГIизраилалъул блоггераз дандбан гIуцIцIун буго блоггеразул этикиял роценал ва къотIи гьабун буго гьел роценазда рекъон хIалтIизе. Цогидал хIукуматазда киналниги блоггерал гъорлъе кколеб , гьезул изнуял хвезарулеб къанун гьечIо.


ЦIалдохъан ва мугIалим Федерациялъул Советалда - Газета "Единство" - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nЦIалдохъан ва мугIалим Федерациялъул Советалда\nЛъиего балъголъи кколаро кинан нилъее гьанжесеб заманаялъ гъваридаб, камилаб лъай бугел мугIалимзаби школазда къваригIун ругелали. ЛъикIав мугIалим гьечIони, гьечIо лъикIав цIалдохъанги. Борхатаб даражаялъулаб лъай щвезе кIудияб кумек гьабула цIалдохъабазда гьоркьор тIоритIулел батIи-батIиял къецаз.\nЛъиего балъголъи кколаро кинан нилъее гьанжесеб заманаялъ гъваридаб, камилаб лъай бугел мугIалимзаби школазда къваригIун ругелали. ЛъикIав мугIалим гьечIони, гьечIо лъикIав цIалдохъанги. Борхатаб даражаялъулаб лъай щвезе кIудияб кумек гьабула цIалдохъабазда гьоркьор тIоритIулел батIи-батIиял къецаз. Соналдаса соналде захIмалъулел руго гьезул гIахьалчагIаздехун ругел тIалабалги. Гьединлъидал, мугIалимас ва гьес хIадурулел цIалдохъабаз, районалда ва республикаялда чIел босизелъун, цIикIкIараб жигар бахъизе ккола. Гьеб хIалтIиги гьезул букIине ккола цоцада дандбараб, къойилго тIадчIей гьабулеблъун. ЛъикIаб хIасил кьураб мехалъ, цIалдохъанасул ва мугIалимасул гъира бала тIадеги хIаракат бахъун хIалтIизе. Призалъулаб бакI щвечIин абун, хьул буссинеги бегьуларо, гьабураб хайираб хIалтIуца кидагIаги пайда кьечIогоги толаро.\nНижер школалъул цIалдохъабаз щибаб соналда районалда гурелги республикаялдацин олимпиадабазда ва конкурсазда лъикIал хIасилал рихьизарула, гьезие бахъараб хIаракаталъухъ къиматал сайгъаталги кьола. Гьаб соналъ 9 классалъул цIалдохъан ГIисалмухIамадова Хадижатица республикаялда обществознаниялъул олимпиадаялда 2 бакI, «БукIинеселде гали» конкурсалда 2 бакI ва тарихалъул олимпиадаялда 3 бакI босана. Дагьаб цебе тарихалъул олимпиадаялда республикаялда кIиго лъагIелалъ тIатIала бергьенлъи босарав, I0 классалъул цIалдохъан, ХIасанов МухIамадрасул ва гьесул мугIалим ахIун рукIана Москваялда Федерациялъул Советалда тIобитIараб ТIолгороссиялъул «ЦIалдохъабазул бераздалъун къоло цоабилеб гIасруялда Россиялъул тарих» абураб данделъиялде. Гьединаб лъугьа-бахъин гIумруялда жаниб цо букIинеги бегьулаян абуни мекъи ккеларо. Телевизоралдаса гурони гьанжелъизегIан бихьулеб букIинчIеб нилъер пачалихъалъул парламенталъул тIасияб палатаялде сапар нижее кидаго кIочонареблъун лъугьана.\nФедерациялъул Советалъул председатель, Валентина Матвиенко, къватIисеб пачалихъалде иналда бан, данделъи нухда бачана гьелъул заместитель Галина Кареловалъ. Гьелда аскIой президиумалда гIодой чIун йикIана Россиялъул лъай кьеялъул ва гIелмуялъул министр Ольга Юрьевна Васильева. Данделъиялда гIахьаллъи гьабуна Госдумаялъул депутатаз, МГУ- ялъул тарихалъул факультеталъул декан И.И. Тучковас, профессораз, гIемерисел субъектазул вакилзаби — лъикIаб лъай бихьизабурал цIалдохъабаз. Кинаб букIине кколеб къоло цоабилеб гIасруялда Россиялъул тарихалде мугIалимасул бербалагьи, кинан гьеб малъизе кколеб лъималазда, кинаб хIалтIи гьабизе кколеб ВатIаналде гIолилазул рокьи цIикIкIинабизелъун мурадалда – гьединал рукIана, къокъго абуни, гьенир лъурал суалал. Россиялъул тарих гьелъул щибав гражданинасда щулаго лъазе хIажатаб бугиланги абун, Г.Н. Кареловалъ гIакълу кьуна гIагараб заманалда ЕГЭ-ялъул чара гьечIого кьезе кколел экзаменазда гьоркьобе гьебги бачине. КIалъазе рахъараз гьелда разилъиги загьир гьабуна. Къадеги кванан, цIалдохъабазе рес щвана Россиялъул гьанжесеб тарихалъул музеялде ине, мугIалимзаби абуни — лъабгоялда гьоркьоб цояб секциялда батIи-батIиял суалаздасан бахIсазде журана. Кинавго чиясул пикраби цоцада релълъарал рукIунарелъул, щивас нилъер обществоялда церечIарал масъалаби жидеда бичIчIулеб къагIидаялъ бицунеб букIана…\nГIумруялдаго кIочонареб, пайдаяб, лъикIаб асар щолеблъун батана тахшагьаралде нижер къокъаб сапар. Рахъана гIемерал суратал, лъай-хъвай ккана цогидал регионаздасан гIахьалчагIигун. ГIагараб школалде тIад руссингун нижеца мухIканго бицана цIалдохъабазда Федерациялъул Советалда букIараб конференциялъул, гьенир лъурал масъалабазул, цIалуда тIадчIей гьабизе ккеялъул хIакъакъулъ.


"Гринписалъулазул" рахъ ккурал акцияби\nМурманскалда «ТабигΙат ва гΙолиллъи» абураб экологияб гΙуцΙиялъул хΙаракатчагΙаз «Гринпис» гΙуцΙиялъул хΙаракатчагΙазул рахъ ккун ва «Арктик Санрайз» гама кквеялде данде протест загьир гьабун, тΙобитΙана пикет. Пикетал рукΙун руго Федералияб хасаб хъулухъалъул минаялда цебе.\nРузман къоялдаго «Газпромалъул» офисалда цебе ва тΙолабго дуналалда россиялъул вакиллъиязул минабазда цебе «Гринпис» гΙуцΙиялъул активистазги тΙоритΙана протесталъул акцияби. Гьез тΙалаб гьабулеб буго Федералияб хасаб хъулухъалъул гΙорхъаби цΙунулез ккурал экологал эркен гьари.\nЦебесеб къоялда цΙер бекизабулеб гамаялда тΙад чΙана гΙорхъаби цΙунулезул тирело, гьез ккуна «Гринписалъул» 25 активист. Гьезул ункъгояв ккола россиялъул гражданав. Экологаз тΙобитΙулеб букΙана ракълилаб протест «Газпромалъ» Арктикаялда нарт бахъиялдаса инкар гьаби тΙалаб гьабун.


Циняв школарттай медкабинетру дузал буван ккаккан бунни\nАвтор: ilchi · 29.03.2019\nМартрал 27-нний ДР-лул ХIукуматрал батIаврий ххал бивгьунни республикалул школарттаву медициналул кабинетру дузал баврил масъалартту.\nБатIаврий хъунмур махъ лавхъунни ДР-лул цIуллушиву дуруччаврил министр Жамалуттин ХIажиибрагьимовлул. Мунал тIимунийну, школарттай дуклаки оьрчIал цIуллушиву ялу-ялун хьхьара хъанай дур. 2018 шинал оьрчIал диспансеризациялул хIасиллайну миннал ссихI ласаврил базурдал азарду дур 13,6%, яруннал диялдакъашивуртту – 10,7%, нярал системалул ва бизу-бикIулул (поведение) чулухасса азарду – 9,5%, эндокриннал системалул азарду – 8,9%, ку-ххюттуканил азарду – 6,1%.\nЦIанасса ппурттуву республикалий школалул медициналул бутIуву ца яла хъунмур захIматшиву хъанай дур школарттаву медициналул кабинетру лапва чансса бушиву. Ми буми кабинетирттавугу чIявуми зий бур лицензия (ихтиярданул чагъар) дакъасса пишакартал. Республикалий бусса цинявппа 1462 школалува медициналул кабинетру бур анжагъ 585 школалий, ягу 40%, лицензия дусса медициналул кабинетру бур школарттай бувагу 66 (4,2%).\nАртем Здуновлул тапшур бунни циняв школарттаву медкабинетру дузал буван ва миннуву зузисса пишакартал лицензиярттал щаллу буван.\nБатIаврий ихтилат бунни ДР-лул ХIукуматрал Председательнал хъиривчу – дуккаврил ва элмулул министр Уммупазил Оьмаровал. Мунил бувсунни циняв школарттай бакъашиву оьрчIал дукра дукайсса ва хIадур дайсса кIанттурду. Ххал бигьлагьисса масъаларттал хIакъираву ихтилат бунни мукунма ДР-лул Роспотребнадзорданул тарбиялул ва дуккаврил шартIирдал надзорданул отделданул хъунмур Марина Рамазановал.\nАртем Здунов тапшур бунни дуклаки оьрчIру ххуйсса щинал дузал буван, Хасавюртлив куннасса иш-тагьар къахьуншиврул.\nЗаралну дуллалисса къатри\nБарчаллагь вин, Сайдуллагь\nКъашайшалтрал ихтиярду дуруччаврил совет сакин бунни\nСледующая публикация Удостоился именной стипендии Президента РФ\nПредыдущая публикация «Агьалинал жуйнна вихшала дихьлан аьркинссар»