ТIоцебесеб декабралъул къаси Хасавюрталъул мажгиталъул имам Сулейманов Сулейман чIваялъе щиб гIилла букIарабали чIезабун гьечIин лъазабулеб буго къуваталъул идарабаз. ЧIварав имам лъалез абулеб буго Дагъистаналъул цойгидал мухъазде дандеккун Хасавюрталда салафиязул чIаголъи къо бахъанагIан цIикIкIунеб бугелъул гьеб гIодоцинабизе чIван ватизе бегьулин гьевилан.\nТалат къоялъул бакъанида Хасавюрталда чIван вуго гьеб шагьаралъул азарханаялда аскIоб бугеб мажгиталъул имамлъун вукIарав Сулейманов Сулейман. Гьесул автомобилалде Калашниковасул автоматалъусан щалали лъаларел чагIи кьвагьдон руго. Гьел II5 номерал ругеб цIахIилаб «Приора» автомобилалдаги рекIун тIурун анин, гьел ралагьиялъе хасал тадбирал тIоритIулел ругин гьаб сагIатилан лъазабулеб буго Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъ. Гьеб лъугьа-бахъиналда бан Россиялъул къануналъул лъабго бутIаялда рекъон такъсиргьабиялъул ишги рагьун буго цIех-рехчагIаз. Сулеймановасул букIун буго 22 сон, гIадамазда гьев Кокрекалдаса Сулейман абун лъалевги вукIун вуго. ГIолохъанаб ригьалъул чи вукIаниги гIезегIан лъикIаб лъайщварав вас вукIанила гьев, имамлъи гьабиялдасаги, аслияб къагIидаялъ исламиял гIелмабазда тIасан дарсал кьолев вукIанин гьевила бицана «Эркенлъи» радиоялъе гьев чIварав Имам лъикI лъалев вукIарав Хасавюрталдаса МухIамадица.\nМухIамад: «КIигогIан соналъ цебе имамлъун вищун вукIана, амма гьесие цохIо мажгиталда имамлъиги гьабун вукIине бокьун букIинчIо. Гьев батIи-батIиял мажгитазде унаан рузман къоялъул хутIбаби гьаризе, лекциял цIализе. Нижеца гьев исламиял гIелмабазда тIасан аслиял дарсал кьолев чилъунги вищун вукIана. Гьединлъидал гьес гIадамаз азарханаялъулабилан абулеб мажгиталъул имамлъун жиндирго бакIалда цойги чиги тун гьев мажгитазда тIадсверулев вукIанин абизе бегьула.\nДокументазда рекъон Сулейман вихьизавун вукIана гьенив имамлъун. Хас гьабун гьесда хадур рилълъунел чагIи рукIанин абизеги бегьуларо. Амма гьев вукIана гIемерчияс адаб –хIурмат, къимат гьабулев чи. Гьевгун дандразе гIемерал суалалги рукIунан гIадамазул. Гьев лъан хадуб, киназулго рекIелъе вортулев чи вукIана гьев Сулейман. Гьев кутакалда нечарав чиги вукIана, гьес живго цевехъанлъун киданиги рикIкIунароан ва вихьизавулароан. Гьединлъидал хасгьабун гьесда хадур рилълъарал гIадамалги рукIинчIел».\nГьединго МухIамадица бицана цере-цере гьесие лъица букIаниги хIинкъалаби кьолел рукIаралищали лъаларила жиндида. Гьес киданиги гьелъул хIакъалъулъ щибниги бицунеб рагIун букIинчIила жиндида. Лъилнигун дандеккунгутIабиги рукIинчIила гьесул, къуваталъул идарабазулгунги кинаб букIаниги конфликт букIинчIила гьесул. Гьедин батани , дур пикруялда рекъон, сундуе гIолони ва лъицайин гьев Сулейман чIвара вилан «Эркенлъи» радиоялъ цехараб мехалда МухIамадица гьадинаб жаваб кьуна:\nМухIамад: «Дида ракIчIун абизе кIолаго гьеб иш къуваталъул идарабаз гьабун батилин абун, амма тIокIаб гьеб гьабизе бегьулел чагIиги, гьесул тушбабиги нижеда рихьулел гьечIо. Киназдаго лъала гьес гIолохъаби ярагъ кодой босизе ахIулел рукIинчIеллъи, гьев вукIана хас гьабун гIелмуялда тIад чIарав, диналде гIадамал ахIулев, дин тIибитIизабиялъе кIудияб хIалтIи гьабулев чи. Гьеб рахъалъ кутакалдан жигаралда хIалтIулев вукIана гьев. Гьедин салафиязул иш цебебилълъиналъе гьес бахъулеб бугеб жигар бихьун, гьелдаса разигьечIел къуваталъул идарабаз чIван ватизе бегьула гьев. Гьединал салафиязул церехъаби тIагIинаризе рукIине нилъер гьанир цоязе наркотикал, цойгидазе ярагъ реххун, ургъун рахъун гIиллабиги ратун туснахъ гьарун тIагIинарула гьев. Сулейман гьеб къагIидаялъ тIагIинавун бажарулареблъи бичIчIун батула гьезда. Щайгурелъул гьесул эмен вуго гIемер лъай-хъваялги, ресги, шагьаралда гIадамаз рикIкIунев бажари бугев чи.\nГьединав чиясул вас кидаго низам цIунулез гьабулеб схемаялда рекъон жанив тIамун хутIулароан, гьезие гьеб иш гьабизеги толароан гьесул инсуцаги гьесда нахъа ругезги. Гьединлъидал ракIчIараб хIасил букIунеб къагIидаялъ речIчIун жогун чIвана гьев. ШаригIаталъул гIелмабазул доктор ТIелекьа МухIамадов МуртазгIалиго гIадин чIвана гьевги. Гьесда автоматалъул кIиго магазин лъугIизегIан гьесде кьвагьдеялъги бихьизабулеб буго гьев хIинкъизавун тезе гурев, чIвазелъун гьабураб тIадекIанцIи букIин гьеб. Шагьаралдаго диниял дарсал кьеялъул иш гьабулев вукIарав гьев чIвай гьеб салафиязда щвезабураб кутакаб кьаби буго».\nАхираб заманалда МахIачхъалаялъул салафиязулин абулел мажгитазда сверун Динияб идараялъул вакилзабазулги салафиязулги бугеб дандеккунгутIиги хIалай ккун, суфиязулги салафиязулги гьоркьоблъи дагьабги цIакъ хIалуцинабизе чIванадай гьев Сулейманилан абураб суалалъе гьадинаб жаваб кьуна гьевго МухIамадица:\nМухIамад: «Нижецаги пикру гьабулеб букIана салафиялги суфиялги цоцаде гьусизелъун гьабураб иш бугебдай гьебилан абун, амма гьесие гIоло тунка-гIусиги, рагъ-кьалги багъаризабилев гIадав чи вукIинчIо Сулейман. Ай, гIалаб хадуб бахъунев чи вукIинчIо гьев. Дагъистаналъул цойгидал мухъаздаги шагьараздеги дандеккун жигаралда хIалтIулел салафиязул мажгиталги, диналде гIадамал ахIиялъул хIалтIиги унеб буго Хасавюрталда. Цойгидал бакIазда гьеб ишалда сверун бичIчIулареб ахIвал-хIал батаниги гьаниб гьеб иш нухда ккун буго. Цебехун бицахъе гьеб иш цебебилълъиналъе аслияб хIалтIи гьабулезул цовлъун гьев Сулейман вукIиндал, гьеб нахъбегизабизелъун, гьеда сверун бугеб жигарчиги гIодобцинабизелъун чIванин гьевилан кколеб буго нижеда».\nЧIварав Сулейманов Сулейман вукIун вуго Дагъистаналъул педагогикияб университеталъул Хасавюрталда бугеб филиалалъул бетIерасул вас. Гьев цеве-цевеги салафиязул цевехъан Сасикьа Абу-ГIумарида цадахъ Африкаялъул бусурбабазе, Сириялдаса тIурун рачIаразе кумек гьабизелъун тIоритIулел рахIму-цIобалъул акциязул гIахьалчилъунги вукIун вуго.


ГьанжелъагIан жагъалал рукIинчIел чагIи гьанже кин жагъаллъулел? » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nТуркиялъул магIарулазул 15 чиясе Дагъистаналде рачIине виза кьечIо\n14-15 сентябралда МахIачхъалаялдагун Дербенталда тIобитIизе буго ватIанцоязул конгресс.\nГьенире ахIулел руго Россиялъул регионаздагун батIи-батIиял улкабазда гIумру гьабун ругел нилъер ракьцоял, миллатцоял.\nГьабсагIаталда жеги чIванкъотIун лъаларин кинавниги чан чи вачIине вугевали абун бицана «Миллаталъе» миллияб политикаялъул министерлъиялъул вакилзабаз.\nКъисматалъ Туркиялде ккарал магIарулазда гьоркьов бищунго машгьурав чи Шагьабудин Озден вугин абуни мекъи ккеларо. Дагъистаналда хурхун щиб тадбир гьабулеб бугониги, тIоцеве хIалае вахъунев чи гьев вуго. Амма, щаяли лъаларо, конгрессалде вачIине Шагьабудиние виза кьун гьечIо Россиялъ.\n«Миллаталъул» иргадулаб номералда тIад хIалтIулелъул, гьале гьес нижехъе бачIараб кагъат:\n«ХIалихьатал чагIи чехь кьвагьун хвайги»\n«Ассаламу ГIалайкум, хириял магIарулал ва тIолго дагъистаниял!\nМекъи ккарал цо-цо жал руго, гьаб КОНГРЕССАЛЪУЛ программаялда.\nНилъеда лъавухъе, конгресс буго дунялалдаго тIиритIун ругел дагъистаниязул делегацияги бакIарун, гIагара-гIунтIарал, гьудул-гьалмагъзаби цоцада лъазе ва мухIаббат цIикIкIинабизелъун гьабулеб данделъи.\nДагъистаналда тIоцебесеб конгресс 1992 соналда гьабуна. 1997 соналда букIана Имам Шамил гьавуралдаса 200 сон тIубайги.\nГьеб кIиябго данделъиялда Туркиялъул делегациягун цадахъ дун вачIун вукIана Дагъистаналде. Элдаса хадувги культураялъулгун тарихиял хIалтIабазе гIоло лъабго-ункъо нухалъ нахъойги щвана Дагъистаналде.\nЖакъа къоялде щвезегIан диеги дица данде гьабураб делегациялъеги расги проблема ккун букIинчIо. Гьаб сапар - «КОНГРЕСС-2017» - гIуцIиялъул цевехъан МухIамадхан МухIамадхановас дида тIад къан букIана конгрессалде рачIине бокьарал Туркиялда ругел дагъистаниязул цIарал, документал ритIеян ва тIадеги жубан букIана гьанир гIумру гьабулел дагъистаниял дидаса лъикI лъалев чи гьечIилан.\nДицаги кIудияб гъирагун конгрессалде ине бокьаразул хIакъалъулъ мухIканго хъван, къоло ункъо (24) чиясул цIаралгун документал ритIана.\nАмма Истанбулалда бугеб ГIурус Консоллъиялъ 24 чиясда гьоркьоса 15 чи нахъе хъвагIан вуго (ал жагъалал чагIи ругин абун). Нахъе хутIарал ва ниж гьечIого унарев ичIго чиясе виза босизе изну кьун буго.\nГIажаибаб жо гурищ, гьудулзаби, гIумруго Дагъистаналъе гIоло кьезе гъира бахъарав дунги ва гьединго расги гIайиб гьечIел дир гьалмагъзабиги (15 чи) виза кьезе бегьуларел квешал чагIилъун рикIкIин?\nКIваричIин гьанже, конгрессалде рачIине рес рекъечIолъи…\nБокьилаан лъазе гьеб ГIурус Консоллъиялъ нижее визаби сундалъун кьечIелали. Гьединго къваригIун буго гьаб питна лъица гьабурабалиги, гьеб гьабурав хIалихьатги лъазе.\nГьаб питна багъаризе гьабурав нич-яхI гьечIев хIалихьат нужодаги лъан вукIине ккола. ЛъикI ралагье, эв чи цощина конгрессалдеги щун ватизе гурин.\nПалхIасил, тIасса лъугьа. Амма дунялалъулго дагъистаниялги ахIун гьабулеб гьеб конгрессалда ниж «АхIизиги ахIун, чухIун нахъе чIварал» чагIазул бакIалде ккана.\nСаламгун ва хIурматгун Шагьабудин Озден».\nБитIараб бицани, дица тIадехун хъвавухъе, гьеб конгрессалде ахIизе Шагьабудинидаса цевесев чи дида лъаларо.\nЩайин абуни, цогидаз жидеего чед-хинкIалъе пайдаялъе ричIулеб батани кIал, Дагъистаналъул цIарги бахъун, Шагьабудин Озден вуго гIицIго нилъер миллаталъе гIоло вахъун чIарав чи.\nДида гьев лъалелдаса батила 17-ниги сон. Туркиялдаса вачIарав магIарулав вугин гьав Шагьабудин, гьасие къваригIараб кагъат-хъарщи балагьеян тIад къан букIана дида редакциялда. Гьеб мехалда тIоцеве вихьулев Шагьабудинида дагьаб мехалъ чIезе заман букIинаребищин, дун эркенлъизегIанилан гьикъун букIана дица.\n«ЧIола, щай чIоларев? Заманги накку гIадин бугеб нилъер», - ин гьимана гьев.\n«ВахI, нижер дахIабабаца хIалтIизабулеб гьеб «накку гIадин» абураб рагIи дуда кисан лъалеб?» - ин йиххана дун.\n«Дидаги гьеб дирго дахIабабадасан рагIун букIунха», - ян велъана Шагьабудин. ГьедингIаги батилаха, гьесда гIезегIан некIсиял кучIдулги, биценалгун кицабиги лъалел ругоан. КIартиласул кечIгицин рикIкIунеб бугоан.\nГьедин бицун лъан гуребги, Дагъистаналъул тарихалда тIасан гIезегIан тIахьал цIаларав чи вукIинги бихьулеб буго Шагьабудин. Гьелъие гIоло кириллица лъазабун буго гьес.\nЖиндирго эбел-эменгицин Туркалъ гьарун, гIурал гьесда магIарул мацI лъалеб бугеб даражаялда бахиллъун, гIажаиблъун йикIана дун.\nХадувги Шагьабудин чанцIулго щвана Дагъистаналде. Масала, чанго соналъ цере кIикIундерица ахIун рукIана Шамил имам асир гьавун хадур Туркалъе гочарал жидерго росуцоял.\nГьеб мехалда «Миллат» газеталъул редакциялдеги рачIун рукIана Шагьабудингун цадахъ цогидал нилъер миллатцоял. Гьенисан РГВКялда передача бахъизе мунагьал чураяв ГъазимухIамад ГъалбацIовасухъеги ана.\nШагьабудиница живго лъикIав лъугьун риччала Туркиялда Дагъистаналъул тарихалда хурхарал журналалги. Гьезда рекъон фейсбукалда гьес гIуцIун руго хасал къокъабигицин. Гьелъул кумекалдалъун дунялалда риххун ругел магIарулазда, дагъистаниязда лъала нилъер маданият, адабият, тарих.\nТурказ Россиялъул самолет бортизабун хадуб кIиябго улкаялда гьоркьоб лъугьун букIараб ракIхвейги кутакалда къабул гьабичIо Шагьабудиница, лъугьинчIониги бегьулеб жо букIанин гьебилан.\nУмумузул ракьалдехун Шагьабудинил бугеб рокьиялъулги гьесул чилъиялъулги жеги гIемер бицине бегьула.\nАмма щибго квалквал гьечIого гьанжелъагIан Дагъистаналде вачIунев вукIарав гьесиеги «жагъалал чагIи ругилан» абун гьесул гьалмагъзабазеги гьанже нух къазе лъугьиналъул магIна кинго бичIчIуларо.\nБотӏрол загӏиплъи буго эб,тӏоӏаб кин гьелда аблеб,лъалел гьечӏо гьезда щив виччазе кколев,щив кколарев?


Барки. МухIидинова Баху Шамиловна, Авар мацIалъул Цолъиялъул нухмалъулей » Ассоциация учителей аварского языка\n23 фев 22:26Цолъиялъул хIалтIи / Блогал\nБарки. МухIидинова Баху Шамиловна, Авар мацIалъул Цолъиялъул нухмалъулей\nРохел т1аса унгеги!\nХириял авар мац1алъул муг1алимзаби, ц1алдохъаби, улбул, т1олго маг1арулал!\nРак1-рак1алъ баркула нужеда халкъазда гьоркьосеб рахьдал мац1алъул Къо! Щибаб къоялъ ч1ваги нужер г1ундузда берцинаб х1еренаб х1алимаб маг1арул калам.\nМац1алда бараб буго миллаталъул къисмат. Мац1 гьеч1ищ – гьеч1о миллатги. Щалха нилъ мац1 гьеч1они? Мац1алда цадахъ тарихги, адабиятги, маданиятги билараб ц1ар гьеч1еб къавм. Цебе ч1езабизецин х1инкъилеб г1адаб х1акъикъат буго гьеб.\nРокъор жидерго лъималазда чидар мац1алда к1алъалаго, щибав маг1аруласда лъазе ккола кинаб къисматалъул нухде жинца гали лъолеб бугебали. Гьеле гьеб щибав маг1арулас лъураб жиб-жиб галиялъ рачуна нилъ гьеб кьурул раг1алде. Амма, щибав чиясда жиндирго лъималазул жавабчилъи бугеб батани, авар мац1алъул муг1алимасда киналниги жиндирго ц1алдохъабазул жавабчилъи буго, школалъул директорасда киналниги школалда ц1алулезул жавабчилъи буго, районалъул республикаялъул бут1рузда гьенир г1умру гьабун ругелщиназул къисматалъул жавабчилъи буго. Гьеб бич1ч1улел дагьал руго. Жидеда т1ад бугеб жавабчилъи бич1ч1улеб бук1арабани, нухмалъи гьабизе чи щоларого рук1инаан нилъ.\nГьабсаг1аталъ х1укуматалъ рахьдал мац1ал ц1униялъулги лъазабиялъулги ихтиярал лъайкьеялъул идарабазул нухмалъулезухъеги, эбел-инсухъеги кьун руго. Гьезул бич1ч1иялдаги рух1ияб рахъалъул бечелъиялдаги бараб буго нилъер бук1инесеб. Пикру гьабеха.\nГ1адамас малъун чияс жо босуларила, Аллагь малъарарал рижагийилан йик1унаан дир к1одоэбел.\nЯ Аллагь, Аллагь малъарарав вижаги щибав бусурманчи. Г1акълу бугел, лъай бугел, жидерго миллаталдаса ч1ух1улел, цойгидазул адаб гьабулел, рит1ухълъиялда къвал барал, т1екълъиялда мал барал лъугьаги нилъер наслаби.\nБаркула халкъазда гьоркьосеб рахьдал мац1алъул къо! Рохел т1аса унгеги!\nАвар мац1алъул муг1алимзабазул\nЦIунизе ккела авар мацI Макъалаби "...Хварал мацIал руго чIаго гьарулел, нилъеца чIагояб чIвалеб буго гьаб..." Блогал Хадижат Бечедова дарсил тема "Къункъраби" 6 класс 2006 сон. Авар адабият / Мисалиял дарсал / Учителасе ЧIахъаги магIарул мацIги цIарги Тадбиразул разработкаби «Эбел».Расул ХIамзатов.Такрар гьаби. Авар адабият / Мисалиял дарсал / Учителасе


Гъолеб бугищ математикаялъе къор?\nРоссиялъул студентазул цолъиялъ тIалаб гьабулеб буго тIадегIанал цIалул идарабазде лъугьунаго кьезе кколел экзаменазул сияхI хисизабизе бахъараб буюри нахъе бахъизе. Гьедин лъазабулеб буго «Интерфаксалъ». Лъазабулеб буго 12 февралалда къватIибе кьураб улкаялъул лъайкьеялъул министерлъиялъул буюриялда рекъон гIемерисел тIадегIанаб цIалул идарабаз гьенире лъугьунаго кьезе кколел экзаменазул сияхIал хисизаризе кколел ругин. Гьедин школа лъугIулел лъималаз кьезе ккезе руго жал цереккун хIадурлъичIел экзаменал. Гьелдасаги цебе жамгIияталда гьоркьоб унеб букIана пачалихъияб цогояб экзаменлда гьоркьоса математика нахъе бахъулеб бугин бахIсги.\nЧара гьечIого кьезе кколел цогоял пачалихъалъул экзаменазул сияхIалда гьоркьоса хIисабалъул гIелмуялъул дарс нахъе гьабизе кколилан лъазабуна гьал къоязда Москваялъул, шагьаралъул мажлисалда лъай кьеялъул вакил Кругляков Виктор абурав чияс. Гьесул пикруялда рекъон хIисабалъул гIелмуялъул цебе гIадаб кIвар рагIуларо жакъасел тIадегIанал цIалул идарабазда цIалулел гIолилазе. Амма улкаялъул лъай кьеялъул церехъабаз кIудияб ахIи-хIур бахъинабуна гьелда рази гьечIого. Дагъистаналдаса мугIалимзабазул гьелда тIасан бугеб пикру лъазабуна нижеца.\nЛъай кьеялъул вакилзабаз гьелда рази гьечIого хъуй бахъинабуна. Гьел хIинкъун руго къанунияб куцалда щула гьабун гьеб хIукму гIумруялдеги бахъинабизе бегьиялда.\nСанкт Петербург шагьаралъул физикаялъулгун математикаялъул лицеялъул нухмалъулев Патрусевич Максимица абулеб буго нахъени кин гурин хIисаб кьеялъул дарс бегьулеб ичIабилеб классалдаса байбихьун кьезе тIамизе кколин лъимал гьелда тIасан цогояб пачалихъалъул экзамен кьезе. Гьебго пикруялда тIад рекъолев вуго гьесулго пишацояв, «Царицыно» абураб лъай кьеялъул централъул нухмалъулев Рачевский Ефимги.\nГIелму лъазабиялъул тарихалде раакани хIисаб кьеялъул гIелмуялъул кьалбал байбихьула нилъер гIасру щвелалде цебе. НекIсияб греказул ва румазул гIалимзабаз бабйихьана тIоцебе хIисаб кьеялхул гIелмуялъул цIи-цIиялрорхалъаби квегъизе. ХIисаб кьеялъул гIелмуялъ жиндирго тарих гьединго байбихьана гIарабазул ракьалдаса. Гьединаб бечедаб тарих буго гьеб гIелмуялъул.\nГьедин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Гумбет мухъалъул ТIадинхоросдал гьоркьохъеб школалъул мугIалим СагидахIмадов ГIабдулатIипица. ХIакъикъаталдаги жакъа киналго тIадегIанал цIалул идарабазде жаниер лъугьунелзул чара гьечIого кьезе кколарин хIисаб гIелмуялъул экзаманилан абуна гьесги, амма цогояб пачалихъалзул экзаменазул кьердаса гьеб нахъе гьабиялъул пикру гьесие кингоги рекIее гIолеб гьечIо:\nСайгидахIмадов ГIабдулатIип: «Математикаялъул экзамен кьезе кколарел чанги цIиял ВУЗал раккун руго гьабсагIат. Физикаги математикаги гьел руго цоцае гIагараб гIелму. Амма школалдаги жакъа гьеб кIиябго дарсие риччарал сагIтал дагь гьарун руго. Мисалалъе цебе анкьида жаниб физикаялъе бихьизабун букIана щуго сагIат. Гьанже кIиго гурони гечIо. Гьединго цебе щибаб къоялъ рукIунаан математикаялъул дарсал. Гьанже гьелги дагь гьарун руго. Батила гьезул гьелда жаниб жидерго цо политика.\nЖакъа цохIо физикаялъулгун математикаялъул факультетал ругел цIалул идарабазда гурони цогидал бакIазда гьелъул цо кIвар гьечIо. Гьелъ батила математика къваригIараб бакIалда къваригIун, гьечIони, тIубанго хIажат гьечIилан абураб пикру гьез загьир гьабулебги».\nНижеца ГIабдулатIипида гьикъана жакъа мисалалъе лъималазе тIасабищизе рес кьуни цогояб пачалихъалъул экзамен кьезе кинаб нужеца тIасабищилеб абун, гьединазда гьоркьорги кIиго тайпа рукIине бегьулин рикIкIунеб буго мугIалимас.\nСайгидахIмадов ГIабдулатIип: «Лъимални жакъа цохIо хIисаб кьеялъул дарс гуреб цогидаб бокьараб дарс нахъе реханиги рохила, гьезие цонигиялъул агъаз гьечIолъи бихьулеб буго.\nЖакъа цIалдохъабазул кIиго батIияб тайпа буго. Цоял рукIуна хIисабалъул гIелмуялде рокьи цIикIкIарал, кIиабилезул цIайи гуманитриял гIелмабаздехун букIуна. Жакъа мисалалъе гIурус мацIалъул дарсие ункъил къиматалда цIалулев гIолиласда хIисабалъул гIелму тIокIкIун лъала. Гьелда хурхараб бокьараб масъалаги гьес бигьаго гьабула. ГIурус мацIалъул диктант абуни гьес гъалатIал риччан хъвазе буго, гьединго гIаксалдаги, гIурус мацIалъул дарсие щуйил къиматазда цIалулесе физика математика гIадал дарсал кIудиял рекIее гIоларо».\nАмма киналго тIадегIанал цIалул идарабазд хIажалзуларин хIисаб кьеялъул гIелмуялилан абураб пикруялхул рахъкколеб гьечIо Гъуниб мухъалхул Гьонода росулъа хIисабалъул дарсил мугIалим ГIабдулманапов Гъайирбего. Чанго гIасрабаз цереккун хал гьабуни хIисаб кьеялъул гIелму гьеб букIанин киналго гIелмабазул ханлъун. Жакъа жинда лъаларин цониги цIалул идара хIисаб кьеялъул гIелму къваригIунареб, хIатта литературияб институталде, музыкалияб, богогьаби ва кьурдухъаби - бокьараб махщелалъе гIадмал куцалеб цIалул идара босейин гьениб кибехунго кьолаанин хIисабалъул рахъалъ экзамен. Жакъа хIисаб кьеялъул гIелму цогояб пачалихъалъул экзаменазда гьоркьоса нахъе гьабунани школалда гьеб малъиялъул рахъги лъалаго загIиплъизе бугилан рикIкIунеб буго Гъайирегица.\nГIабдулманапов Гъайирбег: «Бербалагьи дагьлъила, рокьи дагьлъила, лъиениги къваригIунареб аб нижееги щайилан абураб пикру букIине буго цIалдохъабазул. Жакъа лъагIан математика киналго гIелмабазул бетIерилан рикIкIунеб дарс букIана, гьанже эб къваригIунарилан абуни лъималазулги хIатта гьелъул дарс кьелел мугIалимзабузулги гьелдехун бугеб бербалагьи хисиларищха. Лъималазги гьеб экзамен хIисабалда тIаса бищиларо гурищ? Гьединаб суал бачIинехъин буго гуриш хIисаб гьабидал. Гьадинги захIматаб дарслъун рикIкIунеб гьеб чара гьечIого экзамен кьезе кколел дарсазул сияхIалдаса батIа гьабуни тIубанго мугъ рехила гурищ лъималаз гьелдехун».\nЦогояб пачалихъалъулаб экзаменазул сияхIалда гьоркьоса нахъе хIисабалъул дарс нахъе гьабизе гьабураб хIукму гьечIин ва гьединаб хIукму гьабизе жидеда ракIалдаги гьечIилан абулеб буго Россиялъул лъай кьеялъул министр Дмитрий Ливановасги.\nГъолеб бугищ математикаялъе къор


Гьересидарабазе нух къан буго\nРеспубликаялъул аптекабазда ричулел дараби хIалтIизаризе бегьула\nШамилхъала поселокалдаса Арсланов ГIалица редакциялде битIун бачIараб кагътида хъвалеб буго: «Абула, аптекабазда ричулел дарабазул 30-40 процент гьересияб бугилан. Дарабазул даражаялда хадуб халккколеб идарагойищ букIунареб? Масала, Интернеталда гIемер руго хириял дараби росичIого, гьезулго гIадаб пайдаялъул ва учузал нилъерго дараби росейилан малъа-хъваял гьарулел роликал. Гьенирго рехсолел руго гьелъие нугIлъи гьабулел гьадинал дандекквеялги: Нурофен (120 гъур.) ва Ибупрофен (10 гъур.), Мезим (300 гъур.) ва Панкреатин (30 гъур.), Белосалик (380 гъур.) ва Акридерм (40 гъур.), Вольтарен (300 гъур.) ва Диклофенак (40 гъур.), Деклюкан (400 гъур.) ва Флуконазол (30 гъур.), Мирамистин (200 гъур.) ва Хлоргексидин (10 гъур.). Гьезул халатаб сияхIалъул ахиралда буго гьадинаб хитIабги: «Кваназаруге фармакорпорациял. Сахгьариялъе хIалтIизаре учузал дараби ва кIванагIан гIемерал чагIазда бице гьезул хIакъалъулъ», - ан.\nАрслановасул кагъатги цIалун, ДРялъул СахлъицIуниялъул министерствоялда цебе бугеб аптекабазул управлениялъул директор, провизор Хулата Магьдиевас гьадин бицана:\n- Федералияб ва регионалияб программабазда рекъон, ДРялъул СахлъицIуниялъул министерствоялъ росарал дараби нижер управлениялъул аптекабазул складазда цIунула. Гьениса гьел уна бигьалъаби щолел чагIазе дараби кьолел аптекабазде ва больницабазде, гьединго хириял дараби росула къанагIат гурони дандчIваларел унтаби ругел чагIазе кьезе.\nНиж хIалтIула республикаялъул 84 аптекагун. Пачалихъалъул больницабазе кьола наркотикиял ва психотропниял дарабиги.\n- Лъица халгьабулеб нужер складазда ва аптекабазда ругел дарабазул даражаялъул ва кин ралагьулел дарабазда гъорлъ гьересидараби ругищали?\n- Гьеб хIалтIи гьабула Росздравнадзор абулеб территориалияб идараялъ, гьелъул специалистаз дарабазул анализал росула, чIезарула гьел хIакъикъиял ругищ-гьечIищали. Гьел анализал цIех-рех гьабизе ритIула ЧРялъул Гудермес шагьаралда бугеб хасаб лабораториялде, щаклъи ккарал дараби тIагIинарула. Цоги, Росздравнадзоралъул сайталда руго киналго дарабазул хIакъалъулъ хъварал мухIканал баянал, гьезул кьучIалдаги тIатинарула гьересидараби, ратани, росарабго бакIалде тIадруссинарула. Гьересидараби тIатинарураб аптека ва гьелъул жавабияв тамихIалде цIала.\nЖакъа республикаялда руго гIемерал фирмаби ва аптекаби. Гьединлъидал дарабазул бизнесалда ругез хIаракат бахъула клиентал жидехъего цIазе, хIажатал дараби чIезаризе. Аптекабазда гьоркьоб бугеб къецалъ гьел тIамула лъикI хIалтIизе.\nСкладалде рачIарал дарабазул цIех-рех гьабула нижерго лабораториялда, гьелдаги гIей гьабичIого, СахлъицIуниялъул министерствоялъул «фальсификат» абулеб сайталда лъун руго тIатинарурал гьересидараби. Нижер специалистаз гьелгун данде ккола цIирачIарал дараби. Къокъго абуни, гьересидарабазе жакъа нух къан буго.\n- Хабар буго, аптекабазул хважаинзабаз, цоцалъ рекъон, дарабазул багьа цIикIкIинабулеб бугин, ва тохтурзабаз, кколелги кколарелги дарабиги хъван, унтарал пуланаб аптекаялде айилан ритIулин ва гьеб «бизнесалдаса» щвараб хайиралдаса аптекараз гьезие щуго-анцIго процент кьолин…\n- ГIемерал сонал руго дун гьаб хъулухъалда хIалтIулев вугелдаса, амма аптекабазул бетIергьабазул цоцалъ рекъейин абулеб жо тIоцебесеб нухалъ рагIулеб буго. Жакъа аптекабазда гьоркьоб кIудияб къец буго, щивав клиент гьезие «хириявги» вуго, дарабазул къварилъиги гьечIо.\nТохтурзабазул «бизнесалъул» гIемер бицуна, гьеб битIарабги батила, амма дидаго гьеб иш лъаларо ва кьучIаб жаваб кьезеги кIоларо. Тохтурас ритIараб аптекаялдеги чара гьечIого ине кколаро.\n- Ругищ багьа цIикIкIинабизе гьукъарал дараби?\n- ГIезегIан руго, гьел ккола унтарасе гьечIого гIоларел дараби, ДРялъул тарифазул хъулухъалъ гьезул багьа цIикIкIинабизе гьукъула. Гьел дарабазул багьабазда хадуб халккола Росздравнадзоралъ, чIезабуралдаса гьезул багьа цIикIкIинабуни, аптекаялда тIад гIакIаги къотIула.\n- Дараби ричулел идарабазе лицензия лъица кьолеб? Гьеб гьечIого аптека хIалтIизе рес букIунищ?\n- Гьеб документ кьола ДРялъул СахлъицIуниялъул министерствоялъул лицензиялъулаб отделалъ. Дунги хIалтIана гьенив. Лицензия кьурал аптекаби Росздравнадзоралъул сияхIалда рукIуна ва зама-заманалдасан, прокуратурагун цадахъ, гьезул халгьабула. Лицензия гьечIеб аптека къала, хважаинасда тIад гIакIа къотIула яги административияб тамихIалде цIала.\n- Нилъер республикаялде киса рачIунел дараби?\n- Республикаялъул оптовиял фирмабаз дараби росула Россиялъул дараби гьарулел заводаздаса ва оптовиял базабаздаса. Республикаялъул цониги фирмаялъул лицензия гьечIо батIиял пачалихъаздаса дараби росизе. Гьединлъидал къваригIарал дараби нижеца росула Москваялъул оптовиял фирмабаздаса.\n- Дуца абулеб буго Дагъистаналда дарабазул рахъалъ къварилъи гьечIин. Амма, дараби кьолел гьечIинги абун, хIукуматалъ чIорого ва 50 проценталъул бигьалъи гьабун дараби кьолел чагIазул гIарзал лъугIулелго гьечIо.\n- Гьединал чагIазул хъвай-хъвагIай букIине ккола федералияб яги регионалияб реестралда. Инвалид реестралда вугони, гьесул цIаралда заявка кьола СахлъицIуниялъул министерствоялде, ва гьелъ босула гьеб дару. Гьеб мурадалда исана федералияб ва регионалияб бюджетаздаса саламатаб гIарац биччан буго ва лъагIалие гIурал дарабиги росулел руго. ТIадехун бицунелъе бугеб аслияб гIилла ккола жиндир заманалда инвалид реестралде восичIолъи ва дараби тIадчIун тIалаб гьарунгутIи.\n- Цо-цояз абула жидеца къваригIунел дараби нахърателалъе рукIинеги къватIисел пачалихъаздаса росулин. Масала, Цолъарал ГIараб Эмиратаздаса босарабги нилъер аптекаялдаса босарабги «Тромба-Ассалъул» гьоркьоб хIамидаги чодаги гIанги кIудияб батIалъи бугин. Гьеб пикру битIараб бугищ?\n- Рес бугел чагIаз дараби бокьараб бакIалдаса росизе бегьила, амма цого даруялъул даража кибго цого букIуна.\nПрочитано 353 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 16 апреля 2018 08:47\nДругие материалы в этой категории: « Ракьалда лъалкIал\tТохтурасул хIакъалъулъ рагIи »


Ставрополь-Россиялда ва Кавказалда гьоркьоб «цlалкlу»\nCтаврополь-Хlижаб къарай йикlиналъ школалдаса рокъое йитlулей яс\nСтаврополь ракьалъул губернатор Валерий Зеленков хисизе чи валагьулев вуго Кремлалъ гьев гьениd тун лъагIелалдаса цIикIкIун заман иналде. Гьедин абун буго «Ведомости» газетаялъе «Единая Россия» партиялдаса цо ва президентасул администрациягун гьеб регионалъул нухмалъиялде гIагарав кIиго чияс. Гьезулги цояс абун буго губернатор рищиязул цогояб къолъун лъазабураб 8 сентябрь щвезегIанго хисизе рес бугин. Гьеб хабар бицаразул цогиясул пикруялда Зеленков хисизе вуго рищияздаса хадув цоги чанго губернаторасда цадахъ. ГIиллалъун рехсолеб буго гьесул сахлъиялъул проблемаби.\nЗеленков хисиялъе ругел гIиллабазул цогияблъун рехсолеб буго регионалда миллатазда гьоркьосел конфликтал цIикIкIин. Зама-заманаялдаса гьединал конфликтал загьирлъулел руго Ставрополалда, Невинномысскалда ва цоги шагьаралгун мухъазда. Гьединго тIолабго Россиялъул информалатаз лъазабулеб букIана регионалъул лъабго мухъалъул-Арзгирский, Степновский ва Нефтекумский- школазде хIижабал къарал цIалдохъаби ричIчIалел гьечIолъиялъул. Хадуб, Россиялъул ТIадегIанаб диваналъ ритIухъ гьабуна хIижабал школазда къазе гьукъизе Ставрополалъул диванханаялъ къотIараб хIукму.\nЧанго къо цебе Зеленковас бакIалъул прессаялъе интервью къолаго нахъчIван рукIана гьев хъулухъалдаса унев вукIиналъул харбал. Гьес абун букIана гIарза хъвазе жинда ракIалда гьечIин ва гьел харбал ратизе рес бугин ургъунго жинде политикияб тIадецуй гьабизелъун ричIчIалел жалин. Хадусел къоязда гьезие комментарий кьечIо губернаторасул пресс-секретарь Алексей Носицаги.\nШималияб Кавказалъул Федералияб икълималда президентасул хасав вакил Александр Хлопониница Зеленков каки ккезе бегьулин гьел харбал раккиялъе гIиллалъунин рикIкIунеб буго цо-цояз. Гьев какиялъе гIиллалъунги букIун буго ЕГЭ кьолаго рукIарал къануналде данде кколарел ишал.\nГубернаторалгун Хлопонинил конфликтал гьечIин ва гьел толел рахъулев чиги гьев гурин президент вугин абун буго «Ведомостиялъе» Хлопонинил аппараталда.\nЗеленковасул критиказ абуни рикIкIунеб буго гьесда бажаричIин жиндирго команда гIуцIизеги хаклъ жиндирго рахъалде гьетIизабизеги ва гьес нухмалъи гьабулебгIан мехалда регионалда этникиял конфликталги цIикIкIанин.\nГьединазул цояв вуго журналист ва политолог Антон Чаблин.\nАнтон Чаблин: «Регионалда кколеб бугелъе ва гьаниб бугеб тIалъиялъул хIаракаталъе аналитикияб къимат кьолеб хIалтIи гьабулеб гьечIо. КIудияб бакIал кколеб буго миллатазда гьоркьосеб проблемаялъ, гьебин абуни, къойидаса-къойиде кIодолъулеб буго. Губернаторлъун Черногоров вугеб мехалдаги букIана лъикIабги квешабги, амма гьесда бажарулаан жиндиего гьабулеб критикаялъухъ гIенеккизе. Жив какарал чагIиги гьес рикIкIад гьарулароан. Гьесдаса хадув вачIарав кIиго губернаторасин абуни, жал какарал чагIи «квер бачунезул» сияхIалдасацин нахъе хъвагIалел рукIана. Гьедин проблемабазул бицин чIезе тана ва миллатазда гьоркьоб букIараб бухьенги гьанже билана».\nЖиндир заманаялда гIемерал информаталаз кIвар буссинабулеб букIана Краснодаралъул ракьалъул губернатор Александр Ткачевасда ва Валерий Зеленковасда гьоркьоб ккараб дагIбаялде. Ткачевас абулеб букIана жидеца нухмалъи гьабулеб регион бугин Кавказалда ва Россиялда гьоркьоб бугеб фильтрин ай цIалкIуйин. Гьесул рагIабазда тIад рекъон вукIинчIо Зеленков.\nАнтон Чаблин: «БитIараб бицани, Зеленковас Ткачевасда абуралда тIад рекъола дун. Ткачевас абуна нилъ ругин фильтрин ай цIалкIуйин. Зеленковас абуна цинги, кинаб букIаниги цIалкIу жал гурин ва кинаб букIаниги кумекалъулаб алатлъун жал щайин рихьизе кколелин. Кавказалдаги хутIараб Россиялдаги гьоркьоб цо кинабалиго техникияб суал тIад къарал чагIилъун щайин жал рихьизе кколелин.\nЗеленков гьенив витIарав вукIана. Нилъ руго цо къануназда рекъон гIумру гьабулел гIадамал. Контроль тIад чIезабизе колареб жанисеб миграциялъул проблемабиги нижер гьечIо. Руго гьанир батIи-батIияб дин, культура ва миллат бугел гIадамал. Амма цоялдаса цогияб щиб букIаниги батIа гьабулеб регион гуро нижер регион. Гьаниб батIи-батIиял культурабазда гьоркьоб диалог букIинабизе нухмалъиялъулал механизмал чIезаризе ккола. Масала, Пятигоркалда ва Ставрополалда ругел этникиял Шураял хIалтIулел гьечIин абизе бегьула. Гьел руго гIицIго кагътида ругел тIадчагIазул идараби. ХIакъикъиял проблемабиги гьез цере лъоларо, гьезде кIварги гьез кьоларо. Гьеб кинабго хисизабизе ккани, тIалъиялъул халкъалъулгун ай гьелъул жигараб бутIаялъулгун гьоркьорлъаби хисизаризе ккола».\nГьанже регионалда ругел проблемаби Зеленков вачIаралдаса рижарал гурин, амма гьев вачIаралдаса гьел тIубанго кIвар кьечIого танин рикIкIунеб буго Чаблиница.\nАнтон Чаблин: «Регионалиб тIалъиялъул проблема буго гьез хIижаб гьукъизе хIукму батIи-батIиял пикруязухъги гIенеккичIого, дискуссияги гьаричIого къабул гьабун букIин. Кинабго бахIс къотIана информалатазул даражаялда. Исламалъ гьанже заманаялъул гIумруялда кколеб бакI бихьизабулеб, Ставрополалда гьелъ кколеб бакI бихьизабулеб, бусурбабазул уммаялъул гьаниб букIинисеб кинаб бугебин абурал суалал гьоркьр лъурал ва гьезие жаваб кьезе кIолел гIадамал ракIарараб кIалъай гьаниб букIинчIо. Гьел баяналги гьечIого, регионалда бусурбаби цIикIкIунел рукIин гIадахъги босичIого гьабураб хехаб хIукму буго гьеб. ТIалъиялда гьел проблемаби лъалел чагIи гьечIо, лъалезда гьез гьебги цIехечIо. Щибха ккараб? Информалатаз кьолел рукIана цоцаздаса тIубанго батIи-батIиял пикраби, баянал. Ахиралдаги иш гьале гьадин ккана».\nСтаврополалъул Советский мухъалъул Отказное росулъ 20-ялдасаги цIикIкIун соналъ гIумру гьабулеб буго Дагъистаналдаса Юсупова ГIайшатил хъизамалъ. Гьеб росулъ гьел гурониги руго Дагъистаналдаса хъизамал, амма жидер росулъ этникияб конфликтни щиб гурин миллат цIехолев чицин вукIунарин бицана ГIайшатица.\nЮсуповал Ставрополалде гочиналъе гIиллаги букIун буго гьениб гIумру гьабизе Советияб заманаялдаги бигьаяб букIин ва гьанжеги Дагъистаналдаса гьениб лъикI букIин.\nАмма федералияб ва бакIалъул прессаялда хъвалелъухъ балагьани, регионалда ахIвал-хIал ГIайшатица бицухъе гьечIо. Кавказалдаса рачIаал криминалиял элементаз гьенир кьалбал ричIчIалел ругин ва ахIвал-хIал контролалдаса борчIулеб бугин абулелцин руго пикраби.\nЦоги баяназда рекъон, Ставрополалда ахIвал-хIал рукIалиде бачIинабизе ккани, Кремлалъ рукьналъанго хисизабизе ккола Шималияб Кавказалда жиндирго политика.\nКраснодарин абун батIа кIанцIун чIараб хъазахъазул улкайищ бугеб?\nЯрлыкапов: тIолго халкъалде данде политика гьабулеб буго Дагъистаналда\nБалагьлъун сверараб сапар\nХIинкъуге! ХIижаб гIицIго кIаз буго!


ИГилалъул хьулал хIорлъулел руго | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nИГилалъул хьулал хIорлъулел руго\n2014 соналдаса байбихьун, жакъа къоялде щвезегIан гIезегIанго чи чIвана Сириялда нилъер республикаялдаса, гIемерал руго хабар лъачIого тIагIаралги.\nАхирал соназда нилъер республикаялда цебечIараб балагьаб суаллъун лъугьана Сириялда унеб бугеб рагъулъ террористазул рахъалда нилъер гIадамаз гIахьаллъи гьаби.\nГьеб рагъул кор боркьизабуразда гьоркьор руго батIи-батIиял къуваталги политикиялгун рагъулал гIуцIабиги. Гьезул цояблъун ккола ИГил (Исламияб пачалихъ). Гьелъул мурадги буго, инсанияталъулго гIумру гьабиялъул къагIидаги хисизабун, тIолгодунялалъулаб халипат гIуцIи.\nИГилалъул бетIер Абу-Бакр ал-Багъдадица живго лъазавуна халиплъун ва жиндаго цIарги тана Ибрагьим-халипилан. Гьедин гьес хIаракат бахъулеб буго жив аварагасул даражаялъул чи вугин бихьизабизе. Абу-Бакр гьавуна 1971 соналда Багъдадалда аскIоб бугеб Самарра абулеб гьитIинабго шагьаралда. Гьевги гьесул эменги ккола салафитал. 1989 соналда Саддам ХIусеница, дунявияб рахъги тун, диналдехун лъикIаб бербалагьи гьабизе байбихьараб мехалда, гьев цIализе лъугьана Багъдадалда рагьараб Саддамил цIар лъураб исламиял гIелмабазул университеталде.\n2004 соналда Абу-Бакрица рехун тана жиндирго кIияйго чIужуги 4 лъимерги ва ячана немцай Диана Крюгер. Амма гьейги, росасул кьогIлъи хIехьезе кIвечIого, ИГилалъул кверщел бугеб ракьалдаса 2016 соналда тIурана, ва гьей чIвазейилан хадур ритIарал чIвадарухъабазухъе щвечIо.\nЛъалеб букIахъе, ИГил баккана ГIиракъалда жаниб гьитIинабго къокъа хIисабалда ва гьеб пачалихъ бахун къватIибехун гьелъул кверщелги тIибитIичIо. Амма хадубккун, гьениса Америкаялъул аскарал нахъе аралдаса, ИГилалъулазе рес щвана ГIиракъалда тIад тIубанго кверщел гьабизе ва гьеб пачалихъалъул доб заманалъул хIукуматалъул бетIер, шигIияв Нури ал-Маликил сиясаталде данде суннияз гьабулеб хIаракаталдаса пайдаги босун, гьезие кумек гьабулебиланги ккезабун, жидерабго чIезабизе. Гьелде тIадеги, аскIоб бугеб Сириялда ккараб ахIвал-хIалги хIисабалде босун, гьел рачIана гьенире. Жакъа ИГилалъул нухмалъулез бахчулеб гьечIо жидер мурад дунялалдаго тIад кверщел гьаби букIин.\nГьединлъидал гьединаб улка гIуцIизе гIоло, Абу-Бакрица цо байрахъалда гъоркь ракIарулел руго батIи-батIиял яргъид гIуцIарал къокъаби. Амма, вахIшиял къагIидабиги хIалтIизарулаго, гьединаб пачалихъ гIуцIизе гIадамал разилъиги щакаб жо буго. Гьелдаго цадахъ, кIудияб зарал ккана бусурбабазул тарихалъеги маданияталъеги гьез некIсияб Пальмиралда «Бэла» гIадал диниял рукъзал, сиял ва ГIиракъалъул ХIатIру ва Нимруд гIадал шагьарал риххизариялъ, насраниял килисабиги диниял рукъзалги кьвагьизариялъ.\nБихьулеб буго, кигIан хIаракат бахъаниги, жиндаго цебелъураб, дунялго кверде босилин абураб масъала ИГилалда тIубазабизе кIолеб гьечIолъи. Хасго ахираб заманалда ИГилалъулал махIрумлъана щолеб букIараб нарталдасаги рагъуе кьолеб букIараб гIарцудасаги. Гьелдаго цадахъ лъедерлъулел руго гьезул кьералги — гьанже цIакъ захIмалъулеб буго ИГилалде гIолилал рачинеги, гьел рагъулъе цIазеги.\nГIажаиблъи гьабизе бачIуна ИГилалъул рахъалда рагъизе батIи-батIиял улкабаздаса гIадамал рачIиналда, Тунисалдаса, СагIудиялдаса, Франциялдаса, Германиялдаса, Англиялдаса, Россиялдаса ва цоги улкабаздаса социалиял гьиназдасан ва журналаздасан республикаялдаса, «бичIчIикьеялъул» хIалтIул хIасилалда, гIолилал васалги ясалги гьеб рагъде иналда. Гьезда гьоркьор руго нилъер республикаялдаса гIолилалги.\n2014 соналдаса байбихьун, жакъа къоялде щвезегIан гIезегIанго чи чIвана Сириялда нилъер республикаялдаса, гIемерал руго хабар лъачIого тIагIаралги. АнцI-анцI хъизамалде бачIана балагьаб хабар, чанги эбел-инсул бадиса бакъвалеб гьечIо магIу. Гьезул цо-цоязул къисматалъул хIакъалъулъ хъван букIана магIарул газеталдаги. Гьедин бугониги, жакъаги камулел гьечIо гьеб «алжаналде» ине бокьарал дагъистаниял. Гьел Сириялде рагъде нухарегIулел кинго гIедегIулел гьечIо «алжаналъул рахьдал лъаразухъе» сапар жидецаго бухьине.\nИГилалъул хIасил кколеб гьечIолъи бихьизабулеб буго Сириялда рекъел гьабулеб Централъул хIалтIухъабиги, кьвагьулел миназдаса гIадамал чIолел бакIал эркен гьарулел солдаталги цIунулеб букIараб Буйнакскалъул бригадаялъул рагъулаб полициялъул батальон нахъе бачIунеб букIиналъги. Дагъистан Республикаялъул бетIерасул ишал тIуралев В. Васильевас тIалаб гьабулеб буго гьеб батальоналъул рагъухъабазе Болъихъ районалда лъикIал шартIал чIезаризе.\nРеспубликаялъул нухмалъулес бихьизабуна жакъа Сириялда ахIвал-хIал лъикIаб рахъалдехун хисизабиялъулъ Россиялъул кIудияб бутIа букIин. Гьелдаго цадахъ гьес кIвар кьолеб буго Сириялдаса рачIарал Дагъистаналдаса руччабазе хIалтIи балагьиялдеги гьениса рачIарал лъималазул тIалаб гьабиялдеги.


Дагъистаналъул педагогикияб институталъул студентаз жидее букIине кколеб къадаралда стипендия кьечIин абураб гIарзаялда тIасан халгьаби байбихьун буго. ЦIалдолезул рагIабазда рекъон университеталъул нухмалъиялъ гьезие кьезе кколеб букIараб гIарцул 20 миллионгIан гъурущ жидеего тIокI гьабун буго.\nТалат къоялъ Дагъистаналъул прокуратураялъ лъазабуна Дагъистаналъул педагогикияб институталъул студентазе букIине кколеб стипендия кьункутIиялъул рахъалъ цIех-рех байбихьун бугилан.\nСтудентазул рагIабазда рекъон 2013 соналъул ахиралда гьел киназего материалияб кумек хIисабалда хIукуматалъ бихьизабураб 7 гъурущ кьезе кколеб букIун буго, амма гьелъул бакIалда щибго кьечIо гьезие.\nГьеб хIужаялда хурхун студентаз разигьечIолъи загьир гьабизе лъугьиндал 7000 ялъул бакIалда 1000 гъурущги кьун тIаса рихьизарун руго гьел.\nГьеб кьолеб мехалдаги квералъ хъварал, гьереси документал хIалтIизарунин университеталъул нухмалъиялъилан бицана Эркенлъи радиоялъе, педагогикияб университеталъул, къватIисел мацIазул факультеталъул 4 курсалъул студент Шамилов Арсеница.\nШамилов Арсен: «Нижер институталда цIалулев вугев 400 студентасе щвезе кколаан гьеб материалаяб кумекалъул гIарац. ГIемерисезе гьеб кIудияб гIарацги буго, ресалда ругезецин гьезул гьокьо унеб бугеб 6000 гъурущ кIудияб гIарац бугелъул, гIемерисел нижер гьанир цIалулел гIадал гIадатиял хъизамаздаса ялъуни росабалъа лъималазе гьеб цIакъго кIудияб ками буго.\nНижее гьеб материалияб кумек хIажатгьечIин ракIалде кколеб батани университеталъул нухмалъиялда щай ва сундуе гIоло гьединаб пикру бугебали бичIчIизабеха нижеда.\nНиж махсароде кквечIого, нижехъе гIарац кьолелъул гьереси документал рихьизаричIого. Гьереси документ букIинарищха квералъ хъвараб доверенносталда гъулбасал гьаризе тIамураллъил ниж.\nГьениб бихьизабун букIана азарго гъурущ кьолеб бугин киназегойилан, хадуб гьез жидецаго цойилалъул бакIалда анкьилабги лъугьинабун тIокI гьабун буго гIарац. Нахъа гъулбасал лъун ругелъул нижеца гьеб анкьазарго гъурущ кодобе щванин абун, гьелъ гIодоре риччан чIун ратилаха ректоратги цойгидалги.\nАмма нижеца гьеб гьедин тезе гьечIо, гьединлъидал гIолилаз разигьечIолъиги загьир гьабуна, жидерго ихтиярал цIунизе хIадур рукIинги лъазабуна».\nГьединго Арсеница Эркенлъи радиоялъе бицана дагьал церегIан къояз стипендия кьечIолъиялдаса рази гьечIолъиги загьир гьабун студентал дарсаздеги инчIого цIалулеб бакIалъул азбаралъуб данделъун рукIанилан. Гьеб акциялъулъ 150 гIан чияс гIахьаллъиги гьабунила, амма гIемер мехалда течIого университеталъул хъаравулзабаз рихха-хочизарунин жалилан.\nСтудентаз кьурал баяназда рекъон гьелго гьересиял документазда рекъон 87 аза-азар гъурущ бихьизабун букIун буго лъагIалицацин институталда хIалтIичIев чанго преподавателасе, амма гьез жидеда гъурущцин бихьичIин гьеб гIарцулин лъазабулеб буго.\n400 чияс гъоркь гъулбас гьабураб стипендияялда сверун бугеб ахIвал-хIалалъул хъвараб кагъат битIун буго студентаз Россиялъул лъайкьеялъул министр Дмитрий Ливановасухъеги, республикаялъул жанисел ишазул ва цIех-рехалъул идарабаздеги.\nСтудентаз гьарурал лъазабиязда тIасан Дагъпедуниверситеталъул пикру лъазабизелъун гьезул официалияб сайталда кьурал телефоназде чанцIул ахIаниги жаваб щвечIо, Эркенлъи радиоялъе.\nАхIун щвечIони, хъвадарун гIаги щвезе бегьулин абураб хьулалъ гьебго сайталда кьураб электронияб почалъул адресалде Эркенлъи радиоялъ хъвараб кагътиеги жаваб кьечIо гьез.\nДагъистаналъул педагогикияб институт буго республикаялъул тIадегIанал цIалул идарабазул бищун кIудиязул ва цояблъун.\nГьаб сагIат ректорасул ишал тIуралевлъун тун вуго Дагъистаналъул парламенталъул нухмалъулевлъун вукIарав ГIабдулаев МухIамад. 2013 соналъул ноябралъ байбихьана гьеб цIалул идараялъул ректорасул рищиял, амма жакъа къоялде щвезегIанги гьезул хIасилал гьарун гьечIо.\nГIабдулаев нухмалъуде вачIун хадуб гьесул хIалтIудаса разигьечIолъи загьир гьабун букIана институталъул коллективалъ. Гьезул рагIабазда рекъон гьадингоги захIматаб хIалалда бугеб институталъул хIалтIи ГIабдулаев вачIун хадуб тIубанго хун рагIула, гьелда хурхун батIи-батIиял идарабазде кагъталги хъван рукIана гьез.\nГьелда тIадеги гъоркьисала сентябралда цIализе рорчIичIониги 25 чи университеталде росиялда хурхун, цIализе росаралъухъ гьезухъа гIарац босиялъул щаклъи букIун ГIабдулаев МухIамадида тIад такъсиргьабиялъул ишги гьабун буго. ЦIех-рехалъул идарабаз кьурал баяназда рекъон гьеб ишалда сверун цIех-рех унеб буго.


Къуръаналда ва Инжилалда хъварал аятал экстремистияллъун рикIкIине бегьуларилан абулеб буго гьеб къануналъул проекталда. Гьанже гьелда рекъон «Экстремизмалдагун терроризамалда данде къеркьей», - абураб Федералияб къануналдги хиса-басиял гьаризе ругилан абулеб буго.\nГьединаб къанун цебего гьабизе кколаанилан абулеб буго «Эркенлъи» радиоялъ цIех-рех гьабурал гIадамаз. Гьанже гьеб къанун къабул гьабун хадуб хьул бугин «исламияб терроризм» абураб бичIчIи халкъалда гъорлъа лъугIилилан абуна нижер программаялъе Гъуниб мухъалдаса росдал имам ХIажиев Тажудин-хIажияс.\nКъуръаналъул аятал экстремизмалъул магIна бугеллъун рикIкIунел чагIазда бичIчIулеб гьечIин хIакъикъияб исламалъул магIна. Мисалалъе хирияб Къураналда бугин халкъ гъазаваталде ахIиялъул магIна бугеб аят. Амма гьеб кида хIалтIизабизе кколебали баян гьабун, мухIканаб заманги, бакIги рехсон букIунин гьениб.\nГьеб бичIчIуларел чагIаз сундего гIаммаблъун гьабулеб бугин гьеб аят, гьелъ гIадамалги къосинарулел ругин. «Исламияб терроризм» абураб жо гьечIеблъи лъазе кколин чиясда. Гьеб бичIчIун бугин гьанже Путинидаги, гьединлъидал хIадур гьабун бугин гьес гьединаб къануналъул проектги.\nХIажиев Тажудин-хIажи: « Гьесда бичIчIун буго ислам щиб жо кколеб, терроризм щиб кколебали. Россиялдаго гIадин дунялалъул цогидал хIукуматаздаги бичIчIулебани гьеб цIакъаб букIинаан. Гьединго ГIабдулатIиповасги ва цогидал Кавказалъул регионазул нухмалъулезги тIадчIей гьабулеб буго исламги, терроризмги батIи-батIияб жо кколеблъи гIадамазда бичIчизабизе.\nИмамзабаз вагIзаялдаги бицунеб буго гьелъул гIемер. Гьебги бичIчIун Путиницаги гьабулеб буго хIалтIи гIолеб гIелалда гьеб кIиябго жо батIа-бахъизе лъазе букIине. Гьеб гуришха нилъерги мурад».\nПолитолог Руслан Гереевас абулеб буго улкаялъул бетIерасда бичIчIун бугин кколелъубги кколарелъубги ислам гьоркьоб чIвазабулеб букIин ва цIакъ хIажатаб документ лъун бугин гьес Пачалихъияб Думаялда цебе.\nРуслан Гереев: «Пачалихъалъул нухмалъулесда бичIчIун буго гьеб кIиябго суалалъ (исламги, терроризмги) хIукуматги, гьелъул халкъги босахине тIамулеб букIин. Гьединлъидал гьес гьукъана исламалдаги, гьелъул тIахьаздаги хъвазе.\nГьеб цебего гьабизе кколеб хIукму букIана. Щайгурелъул Къуръаналъул аятазул магIна гьабулаго гIемераб гьересиги, хиянатги хIалтIизабулеб букIана ва гьединаб инжитаб куцалда магIна гьарурал хириял аяталги кьочIое росун гьел лъазарулаан экстремистиял магIна бугел хъвай-хъвагIаяллъун.\nГьединаб жо гIагарде къазецин тезе бегьуларо исламалда. Гьеб кинабго бичIчIун Путиница квер данде бегьана гIадатияб исламалдеги, гьелъул рахъкколел гIадамаздеги».\nВладмир Путиница гьабураб хIукмуялда тIаса жиндиго пикру гьадин загьир гьабуна «Фикр абураб информациялъулабгун, аналитикияб централъул нухмалъулев МухIамадрасул ГIумаровасги.\nМухIамадрасул ГIумаров: «ЦIакъ битIараб, киналго бусурбабиги рохизарураб хIукму ккола гьеб Путиница гьабураб хIукму. Амма гьениб цо квеш ккараб жо буго хIакимзабазги, цогидазги иш гьединаб бакIалде ккезе тей. Гьанже Пачалихъияб Думаялъ гьеб къабул гьабуни, кинабго лъикI ккелилан хьул буго, ИншаАллагь».\nВладимир Путиница кIвар кьелалдего Россиялъул Парламенталда цебе гьеб суалаллъул бицен гьабун букIун буго Чачаназул рахъалдаса Пачалихъияб Думаялда вугев депутат Шамсаил Саралиевасги. Гьеб гьабиялъеги гIиллалъунги ккун букIана Южно-Сахалинск шагьаралъул диванчияс прокурорасги «Мольба к Богу: ее значение и место в Исламе» абураб тIехь экстремистияблъун рикIкIи.\nЮжно-Сахалинскалъул диванчи Перченкоца гьабураб хIукмуялда бан жаваб кьун букIана Чачан Республикаялъул бетIер Рамзан Къадировас. Хас гьабун жиндие кьезе кколин гьев диванчияс жавабин чIун вукIана чачаназул нухмалъулев.


Лъимал цIунизелъул эбел-инсуца ракъунчIей лъазабун буго\nМахIачхъалаялда арбагI къоялдаса нахъе халат бахъунеб буго Хасавюрталда 15 сон барай ясалда хIал гьабиялъул гIайиб гIунтIизабурав ичIго васасул гIагарлъиялъ лъазабураб ракъунчIей. Акциялъулъ гIахьаллъи гьабулеб буго 10 чияс.\nГьез лъазабулеб буго гьабичIеб такъсирги гьабунин чIезабун жидер васал жанир тIамизе къваригIун бугин Хасавюрталъул цIех-рехчагIазейилан. Гьезда бугеб гIайиб бихьизабулеб цониги далилги гьечIила, гьеб такъсир гьабунин абулеб заманалда гьел гIолохъабазул чангиял Дагъистаналдагицин рукIинчIилан. Гьез гьей ясалда хъвачIолъи бихьизабулел далилалги баяналги рачаниги адвокатазухъ гIенеккулеб хIал гьечIила диванчагIазул.\nЦIех-рехчагIигун рекъон гьел жидер лъимал туснахъалда тIами бугила гьезда цебе бугеб масъалайилан абулеб буго ациялъул гIахьалчагIаз. Цебехун «Эркенлъи» радиоялъ бицун букIахъе гьеб иш 2013 соналдаса нахъе халат бахъунеб буго. Гьеб ишалъулъ гIахьаллъи гьабиялъул гIайиб гIунтIизабулев вугев цоясул адвокат Сапият МухIамадовалъ бицун букIана цIех-рехалъ риччалел ругел гъалатIазулги, гьез къанун хвезабулеб бугеб куцги. Сапиятица абулеб букIана гьеб иш ургъун бахъун багъаризабунила жалго цIех-рехчагIазилан. Жидеего цIар гьабун ичIго хIалгьабурав чи туснахъ гьавунин абун хIисаб кьезе къваригIун бугила гьезие.\nАдвокаталъул рагIабазда рекъон 2013 соналъул сентябралда Хасавюрталдаса 15 сон барай ясалъ цIех-рехалъул идараялде гIарза хъван буго жиндида хIал гьабунин абун. Гьебго къоялъ хасаб экпертизаялде йитIун йиго гьей, экспертизаялъ бихьизабун буго гьей жеги жинсиял гьоркьолъабазде лъугьун гьечIилан.\nГьедин букIаниги гьебго соналъул октябралда цIех-рехагIаз гьеб ишалда хурхун такъсиргьабиялъул иш рагьун буго ва чанго къоялдасан, гьеб такъсиралда гъорлъ вукIанин абун ясалъ вихьизавурав ГIумархIажиев ГIалибулат ккунги вуго. Амма гьелда гьев ГIумархIажиев вихьизавураб мехалда гьев жинда лъалев чи гурин, жинда хIалгьабулезда гьоркьов гьев вукIинчIинги лъазабун буго гьелъ.\nГьеб лъазабиялдаса хадув ГIумархIажиев виччан вуго цIех-рехчияс. Цо чанго къоялдасан гьебго ишалъул гIахьалчи хIисабалда цойги гIолохъанчи ккун вуго, амма гьей ясалъ жинда хIал гьабунин абулеб заманалда гьев Астраханалда вукIун вуго, гьев гьенив вукIараблъи бихьизабулел документалги нугIзалги рукIун руго. Гьелдаса хадув гьевги виччан тун вуго низам цIунулез.\nГьедин иргадал цин ккун хадур риччазе ккун анлъго чи гIун вуго. Гьел риччачIого рес букIинчIила цIех- рехчагIазул щай гурелъул гьеб такъсиргьабиялъулъ гьезул гIахьаллъи букIинчIолъи бачIинахъего бичIчIулеб букIанила гьездаги. Анкьабилев Ибрагьимов Рамазан ккун хадуб цIех-рехчагIаз гьесда тIадецуй гьабунилан лъазабулеб буго адвокаталъ.\nГьесда гьеб такъсир гьабунин жиндицайилан абун мукIурлъараб кагътида гъулбас гьабизе тIамун вуго цIех-рехчагIаз. Гьеб такъсир тIаде босизе тIамурасул эбел Нина ГIумархIажиевалъ «Экренлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда бицана Хасавюрталда ритIухълъи батиялда божилъи гьечIила жидерилан. Гьелъул рагIабазда рекъон цIех-рехалъул хIалтIухъабаз гьеб ишалда гъорлъ вугев щивасухъа чанго нус-нус азарго гъурущ тIалаб гьабулеб букIун буго гьеб ишалда гъорлъаса гьезул лъимал рахъизе. Цоязухъа 400 цойгидазухъа 800 азарго гъурущ тIалаб гьабулеб букIун буго.\nЧара къосун щиб гьабилебали лъаларун ругел цо-цо лъималазул эбел-инсуца кьун буго гьеб гIарац. Гьелдаса хадуб гьезда адвокатас цин кагъатги бихьизабун буго гьезул васасда тIад гьабураб такъсиргьабиялъул иш къан бугин абун.Заманалдасан лъан буго гьеб хIакъикъияб гуреб документ букIин.\nГIарац кьуразул гьебги гьоркьоб анила, гьечIеб гIайибги тIад къотIун жидер васазулги гIумру гIадада хвезабизехъин бугила. Гьединлъидал рес къотIиялъ рахъанила жал ракъунчIеялъул акциялдейилан бицана Нина ГIумархIажиевалъ «Эркенлъи» радиоялъе.\nНина ГIумархIажиева: «Хасавюрталъул диванги, прокуратураги, цIех-рехалъул идараги гьел киналго цоцада рухьун руго, цадахъ рекъон хIалтIилелги руго гьел. Гьезул цохIонигиялде гIарза хъван ани цойгидал идарабигун дандбан гурони гьез ишги гьабулеб гьечIо. ТIаде балагьун бихьулеб буго гьеб нижер васазда тIад гьез гьабичIеб такъсир тIад къотIизехъин букIин. Эбелалъени лъимер кидаго гIайиб гьечIеблъун букIуна, амма гьеб цохIо дица абулеб жо гурелъул.\nГьезда гIайиб гьечIеблъи ва гьеб иш ургъун бахъун багъа-башаризабулеб букIин киназдаго лъала. Хасго гьеб гIарза хъварай ясалъулги некIого цIар ун букIана. Цебе-цебеги гьелъул эбелалъги гьелъги батIи-батIиял васал хIинкъизарулел рукIун руго жидеца нужедасан полициялде гIарза хъвазе бугин, нужеца гьей ясалда хIал гьабунилан абун. Хасал идарабаздаги лъидасаго лъикI лъала гьеб кинабго, гьей щиб пишаялъул гIаданалиги лъала гьезда.\nГьезие цин нижехъа гIарац щвезе къваригIун букIана хадуб, гьезие цIар щвезе къваригIана гьеб ишги рагьун. Гьелъул гIемер ахIи-хIур бахъараблъидал, жал мекъи рукIараллъиялъе гьел гьанже мукIурлъилищ. Гьез нижеда цебеккунго лъазабуна кIванагIан кьварараб тамихIги къотIун жанир лъезе ругин нужер васалилан».\nНинал рагIабазда рекъон гьез ракъунчIеялъул ация лъазабун хадуб цониги я къуваталъул идарабазул яги тIалъиялъул вакил вачIун гьечIо гьелгун дандчIвазе. ЦохIо журналистаз гурони жидехъ гIинтIамичIин абулеб буго гьелъ. Къуваталъул ва цIех-рехалъул идарабаз акциячагIазул лъазабиялда хурхун кинаб букIаниги баян кьолеб гьечIо.


Киб бугеб мун, ритIухълъи? | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nСМИязул алатаз гIемер бицунеб буго 22 ноябралда МахIачхъала шагьаралъул №1 роддомалда, тохтурзабазул гIайибалдалъун, гьабураб лъимер хвеялъул хIакъалъулъ\nГьелъул гIайиб гIунтIизабулеб буго роддомалъул бетIерай тохтуралде. Социалиял гьиназда гьадин хъвалеб буго: «МахIачхъала шагьаралъул №1 роддомалда ккана иргадулаб балагьаб лъугьа-бахъин. Гьение ячIарай лъимаде йигей гIаданалъул букIана цIикIкIараб бидул тIадецуй, лъимаде йигей гьелъул беццаб бакьалъе гьабун букIана операцияги. 2I ноябралъул къаси унти чIвазе байбихьана. 22 ноябралъул къалъудаса хадуб тохтурзабаз хIукму гьабуна, нахъбахъун течIого, операция гьабизе, щайгурелъул бихьулеб букIана кIиго нухалъ лъимадул габур сверун цIину жемун ва гьелъие гьава гIоларого букIин. Гьей гIадан операциялъулаб залалде ячана, наркоз кьуна ва къотIизе кколеб бакIалда гIужцин гьабуна. Операция гьабизе хIадурун рукIана. Циндаго жание кIанцIун ячIана отпускалда йигей больницаялъул бетIерай тохтур ва операциялъулаб зал эркен гьабеян лъазабуна. Роддомалъул хIалтIухъабаз абулеб буго унтаралъ тохтуралъе цебеккунго гIарац кьун букIун бугилан. «Биччанте гьелъ лъимер жинцаго гьабизейинги» абун, тохтуралъ операция гьабизе хIадурарай гIадан нахъе къотIана. Родблокалъул заведующиялъ нугIлъи гьабуна лъимадул ракI кьабулеб букIиналъе. Цин сагIаталъ чIезе ккана цебеккунго гьабураб уколалъул асар инегIан. Хадуб, цIакъ захIматго, ункъо кило цIайи бугев вас гьавуна. ТIоцебе гьабураб лъимер хвеялъ гIолохъанай гIаданалъул рекIеда гъваридаб ругъун лъуна. Гьелда лъимадул гьаракь рагIичIо, гьеб каранде къачIо, гьеб гьелда бихьизецин бихьичIо. Дунялалде вачIиналдего гьев чIвана тохтурзабаз. Гьезда лъалаан гьедин ккелеблъи, лъалаан лъимаца кумек гьарулеб бугеблъи ва гьеб гьесие хIажат букIин. Лъимер гьабуна къаси анлъгоялда, анкьго тIубайдал гурони, гьеб хвеялъул хIакъалъулъ лъазабичIо. Щай? Операциялъул киналго гIахьалчагIазда бичIчIана жидедаго гIайиб ккараблъи, гьел хIинкъана ва больницаялдаса нахъе ине гIедегIана. Малъкъосун хутIана тIолабго больница, гьединаб гIунгутIи кин биччазе бегьулебин, чIужугIаданалъ чIужугIаданалда аскIоб гьединаб нахъегIанлъи кин гьабизе бегьулебан абулеб букIана тохтурзабаз».\nГьаб лъугьа-бахъиналъул хIакъикъат лъазабизелъун ниж щвана ДРялъул сахлъицIуниялъул министерствоялъул пресс-хъулухъалде. Пресс-секретарь Залина Акмадовалъ абуна, МахIачхъала шагьаралъул № I роддомалда гьабураб лъимер хвеялда бан, ДРялъул сахлъицIуниялъул министерствалъ цIех-рех гьабулеб бугилан. « ГIуцIун буго хасаб комиссия, специалистаз цIех-рех гьабулеб буго тохтурзабаз гъалатI биччан бугищали. Лъимер хвеялъе ккараб гIилла чIезабизе буго судалъулгун медицинаялъул экспертизаялъ. Гьелъул хIасилалда, гIайиб ккарал чагIи тамихIалдеги цIазе руго», — ян бицана гьелъ.\nДРялъул сахлъицIуниялъул министерствалъул руччабазе ва лъималазе медицинаялъул кумек гьабиялъул рахъалъ отделалъул начальник Раиса Шахсановалъ тIубараб хIакъикъат лъачIого тохтурзабаздаги бетIерай тохтуралдаги гIайибчIвазе бегьуларин рикIкIунеб буго. Жидер министерствоялъул хасаб комиссиялъги судалъулгун медицинаялъул экспертизаялъги тIоритIулел ругел цIех-рехазул хIасилазде балагьун кьезе кколин гьеб лъугьа-бахъиналъе битIараб къиматилан абуна гьелъ.\nРитIухълъи чIезабиялъе цогидаб рахъалъухъги гIенеккизе кколелъул, ниж щвана МахIачхъала шагьаралъул № 1 роддомалдеги. Гьелъул бетIерай тохтур (медицинаялъул гIелмабазул кандидат, тIадегIанаб категориялъул тохтур) Земфира ХIажиевалъ бицана, тIоцее гьаб хъулухъалде лъугьиндал жинда больница батанин коррупциялъулъ къан. «Гьелде дица нухал къай гIемерисел тохтурзабазе дандеккечIо. Гьезул цояз дие квешезе гьабураб лъимер хвеялъул пашманаб лъугьа-бахъиналъе гIайибияйлъун дун йихьизаюн йиго, журналистазги гьеб гьереси понцIозабулеб буго. Лъабго сон буго дир гьаб хъулухъалда. Больницаялда гьабулеб кинабго хIалтIи дирго берда цебе букIиналъул мурадалда лъун буго 40 видеокамераги.\nБольницаялде ячIарай гIаданалъул халгьабулаго эбелалъул чохьониб бугеб лъимадул ракI кьабизе байбихьидал, дица лъазабуна хехго операцияги гьабун, лъимер хвасар гьабизе кколин. Операциялъул зал чIобого букIана, столалда тIад гьей лъедал, лъимадул рекIел хIалтIи ва эбелалде унти бачIиналъул иш рукIалиде бачIана. Хадуб тохтурзабазул консилиумалъ хIукму гьабуна операция гьабичIого тани лъикI букIинилан. Операциялдаса хадур захIмалъаби камуларо, лъимада рецIцI рекIине, гьелъул микробал бидулъе ккезе бегьула, щайгурелъул гьелдаса цебе гьей гIаданалъе рецIцI ккураб беццаб бакьалъе операция гьабун букIиндал, гьеб гуребги, гьелъул буго кванирукъалъул унтиги (гастрит) унтарал ургьисалабиги.\nМониторалдасан гьей гIаданалда хадуб халкквезе тун йикIана медсестра. Эбелалъеги ургьиб бугеб лъимадуеги мадар лъугьун букIинги бихьун, хIукму гьабуна лъимер гьабизе гьей жийго йичазе. СагIат ункъоялда дун больницаялдаса ана, анлъгоялда гьелъ лъимер гьабун буго. Гьабураб лъимадул ракI цIакъ хьадарго, рагIулеб-рагIулареб хIалалъ хIалтIулеб букIана, кигIан хIаракаб бахъаниги, гьеб чIаголъизелъун гьарурал тадбиразул хIасил ккечIо, лъимер хвана.\nДРялъул сахлъицIуниялъул министерствоялдаса бачIараб хасаб комиссиялъ минутал-секундал ккун видеозаписалдасан халгьабуна больницаялде ячIаралдаса лъимер гьабизегIан гьей гIаданалда хадуб гьабураб хъулухъалъухъ. Комиссиялъул чагIаз абуна: «Кинабго битIун гьабун буго, лъимер хвеялъул гIайиб нужеда гьечIо», — ян.\nМинистерствоялъул комиссиялъги, судалъулгун медицинаялъул экпертизаялъги, гьарулел ругел цIех-рехазул хIасилазги хвараб лъимадул ургьире раккиялъги бицина лъимер хвеялъе нижеда гIайиб гьечIолъи.\nИнформациялъул алатаздасан диде гьабулеб гIайиб мекъаб буго. Лъалезги лъаларезги телефоналдасан кьолел суалазги дир рахIатхвезабун буго. Гьеб киналъго квешаб асар гьабулеб буго нижер коллективалъул хIалтIуего. Гьединлъидал дица, дун гьерсаздасаги бугьтаналдасаги цIунеян абун, прокуратураялде гIарза хъвана», — ян бицана бетIерай тохтур Земфира ХIажиевалъ.\nЦIех-рехалъ гьаб лъугьа-бахъиналъе ритIухъаб къимат кьелин абураб хьул буго нижер. Гьелда сверухъ хIалуцарал бахIсал унел руго социалиял гьиназдасанги. Щуазаргоялдаса цIикIкIун чияс къимат кьолеб буго гьеб лъугьа-бахъиналъе. Абизе ккола тохтуралъул рахъ кколел цIакъ дагь гурони гьечIинги.\nХасгьабун гьей тохтуралъе квешаб къимат кьолеб буго гьеб больницаялде ккарал улбуз. БитIараб-гьереси якъинлъила заманалдаса, амма тIекъал ишал рихьидал, нилъ руцIцIун чIолел ругони, нилъер гIумруялъулъ ритIухъал ишал дагьлъизе руго къо бахъанагIан.


Азирбижаннал Кьини – Дагъусттаннай\nДусшиврул къатлуву, ДР-лул Национал политикалул министерствалул сакиншиндарайну, хьунни «Дусшиву» цIанилусса Жяматийсса советрал ккуркки стол.\nИхтилатру бунни ДР-лул Миллатрал политикалул министерствалул отделданул начальник Сиражуттин Каммаевлул, МахIачкъалаливсса Азирбижаннал миллатрал автономиялул председатель Ракиф Аьзизовлул ва м.ц.\nЯла ххуйма пучбачIу\nПятигорскалий хьусса щалагу Аьрасатнал Почталул пишакаршиврул конкурсрал «Яла ххуйма почтальон» тIисса номинациялий ххув хьунни Дагъусттаннаясса пучбачIу Загьират Сулайманова. Почталул къуллугърал ветераннан ккаллисса Загьират утти хъанахъиссар Ухссавнил Ккавкказнавусса ца яла хьхьичIунмур почтальоннугу. Конкурсрай ххув хьуминнан дуллуссар лишанну, дипломру ва арцуйнусса бахшиширттансса сертификатру (1-мур кIану – 30 азарда къуруш, 2-мур – 25 азарда, 3-мур – 20 азарда).\nШикку ххув хьуми гьуртту хьунтIиссар июльданий Москавлив хьунтIисса конкурсрал финалданий.\nДайдирхьунни «Машукрайнсса» регистрация\nДайдирхьунни гьарца шинал шайсса «Машук» тIисса Ухссавнил Ккавкказуллал жагьилтурал форумрайнсса регистрация. ДакIнийн бутан, форум хьунтIиссар шанна сменалий: «Направление прорыва» тIимур – августрал 9-нния 16-нин, «Граждан общество» тIимур – августрал 16-нния 23-нин, «На – лидерда» – августрал 23-нния 30-нин. Шамилчинмур сменалий гьуртту хьун бюхъантIиссар «Аьрасатнал лидертал», «Цифрардал хьхьичIунмайсса хъит», «На – профессионалла», «Ттул Дагъусттан» тIисса проектирттай ххув хьуминнаща ва жагьилтурал НКО-лул каялувчитураща. Гьашинумур форум хъанай дур юбилейрал – ацIулчинсса. Мунивух гьуртту хьунтIиссар Ухссавнил Ккавкказуллал ва цаймигу субъектирдаясса 3 азаруннийн бивсса жагьилтал.\n«Россельхозбанкрал» зузи дунни ипотекалул кредитованиялул «Хияллу бартлагантIиссар» тIисса цIанилусса акция. Мунийн бувну ипотекалий квартира ласавриву хъанай дур цаппарасса хIаллихшинну. Акция зузиссар июньдалул 30-нин. Муния гьарта-гьарзану кIул буван бюхъантIиссар банкрай ягу мунил сайтрай.\nКкавкказуллал регионнайсса Аьрасатнал Почталул\nпишакаршиврул конкурсрал ятIапрай ххув хьуми\nКъатри ласуншиврул итадакьайсса субсидияртту утти ласун бюхълай бур МФЦ-чин. Микку дузал бувну бур мушакъатми, мушакъатсса оьрчIру тарбия хъанахъисса кулпатру къатрал щаллу баврил проектрал лагрулий агьалиная аьрзри кьамул буллансса майданну. Субсидияртту ласун бюхълай бур 1-мур группалул инвалидтураща ва агьалинал личIисса категориярттал сияхIирттайн багьлагьисса мушакъатсса оьрчIру тарбия буллалисса кулпатирттаща.\n«ЦIу+йод» аькьлу-кIулшилул къаралданий\nЩалагу Аьрасатнал «Соль+йод IQ сбережет» тIисса акция Дагъусттаннайгу дайдирхьунни. Акция хьунни Республикалул Диагностикалул центрданий дуллалисса ТIиртIу нузал кьинирдай. Ва кьини микку хьуминнаща бюхълай бия Центрданул хIакинтурал маслихIатирттах вичIи дишин, консультация лаласун. Акциялий гьуртту хъанахъисса волонтертал тIурча, дачIлай бия йод биял къахъанахъиминнансса памяткарду.\nВсе дагестанские участники ВОВ, ветераны труда, труженики тыла и жертвы политических репрессий получили положенные им социальные выплаты\nСледующая публикация В Махачкале пройдет премьера первой дагестанской социальной драмы «Лудильщики»\nПредыдущая публикация ЦIанихсса спортсменнал аьпалун


Ассалам г1алайкум, дир маг1арулал, муг1рул т1огьиб бугеб Г1андих1орихъан! » Ассоциация учителей аварского языка\n19 июл 16:55Цолъиялъул хIалтIи / Тадбирал\nАссаламу г1алайкум, аваразул миллат-мац1,\nАдаб кьоч1ое лъураб, ахир рокьуе гьеч1еб.\nИсанаги т1обит1ана Авар мац1алъул муг1алимзабазул цолъиялъ жидерго руц1ц1ен. К1иабилеб руц1ц1ен. Щвана доб лъаг1елалъ нилъ ралагьун ч1ун рук1араб рохалилаб къо т1аде.\nБолъихъ мухъалъул г1андадерил ракьалда бугеб Г1андих1орихъе вак1арана азаргог1ан чи. Х1орихъ бак1 радалго гьалдолеб хьаг г1адин бук1ана. Рач1ине байбихьана муг1алимзабазул къокъаби. Къасиго щваралги рук1ана. Цо-цо ккун т1аде щвана х1акимзаби, г1алимзаби, депутатал, жамг1иял х1аракатчаг1и, шаг1ирзаби, хъвадарухъаби, журналистал ва гьел гурел цойгидал маг1арул мац1, маданият, адабият, тарих ва кинабго нилъер миллат миллатлъун гьабулебщинаб жо бокьулелщинал. Муг1алимзабазул къокъабаз жидеего палаткаби рекъезаруна, ц1аял ракана, кваназе бак1ал къач1ана.\nТ1аде щвана тадбир байбихьулеб заман.\nГ1анди-х1орил раг1алда, рохьил ракьанлъиялда ц1акъ берцинго, нек1сиял нилъер умумузул т1анса-салмагаз ва т1аг1алабаз к1ач1ан бук1ана сцена. Мокърукьа г1одоре дализарун рук1ана мохмохил рач1ал. Гъут1бузда ч1ван рук1ана нилъер ц1ар раг1арал хъвадарухъабазул ва шаг1ирзабазул суратал. Болъихъ мухъалъул муг1алимзабаз х1адурун бук1ана байрам рагьиялъул программа. Ц1акъ берцинго бачана гьез гьеб. Лъималазул ц1акъ берцинал кьурдаби рук1ана, кеч1-бакъан рекъезабуна, гьоркьо-гьоркьоб жидерго нухмалъулезе ва гьалбадерие к1алъазе раг1и кьуна.\nБолъихъ районалъул бетер Мух1амад Патхулаевас авар мац1алъул муг1алимзабазул санайилаб руц1ц1ен жидер районалда унеб бук1иналдаса разилъи загьир гьабуна. Лъайкьеялъул идараялъул нухмалъулев Х1ажиг1иса Измаиловас жидее гьалбал ц1акъ рокьулила, нуж разилъи бугин жидер мурадилан абуна. ДИРОялъул ректор Х1амзат Жамалудиновас лъайкьеялъул министр Умапазилил салам бицана ва рахьдал мац1ал ц1униялъе жидеца гьабулеб бугеб квербакъиялъул бицана. Гьеб заманалде т1аде щварай Татьяна Гамалейица хъах1ал гормендабазул руц1ц1еналде жиндирго гормендоги ч1ван яч1ине бокьиялъ, сон Москваялда йик1аниги, жакъа Г1андих1орихъе щвезе х1аракат бахъиялъул ва т1адеялъул 2019 сон ООНалъ дунялалъулго рахьдал мац1азул сонлъун лъазабулеб бук1иналъул бицана. Нилъер руц1ц1еналда г1ахьаллъи гьабизе яч1арай тумай Миясатица, х1алч1ахъадал ругила нуж, нужедаса цойгидазги мисал босилилан хьул бугилан абуна. Жамг1ияб палатаялъул вакил Г1алиасх1аб Хархачаевасул беразги г1емераб жо бицунеб бук1ана, гьев нилъер миллаталдаса ч1ух1ун вук1ин бихьулеб бук1ана. Камалов Г1алицаги бицана рахьдал мац1алъул к1варалъулги, гьеб ц1унизе гьаризе кколел тадбиразулги. Г1емерал рук1ана к1алъалел чаг1и- киназулго бицинаро.\nНилъер миллиял бах1арзал, рахьдал мац1 ц1унун гьадаб рокьукъаб законалде данде раг1и абизе к1варав лъабавго депутатаздасан цояв, Гъолоев Ризванидаса йохиялъги ч1ух1иялъги гьесие раг1и кьезе рек1едацин ятич1о дун. Раг1и абизе кколаро Ризваница, раг1и абич1ого, ишалдалъун гьабулеб буго гьес рахьдал мац1 ц1униялъе к1удияб х1алт1и. Кьуру г1адин гьев аск1ов эхетарав г1ола нилъее.\nГъолоев Ризван, Г1умаханов Якъуб ва К1удиямух1амадов Мух1амад г1адал халкъалъул унтаби рич1ч1улел депутаталги, Х1ажиг1иса Мух1амадович г1адал ях1 бугел лъайкьеялъул управлениялъул нухмалъулелги, Канзулав Нух1бегович г1адал рахьдал мац1ал лъималазда лъазелъун къеркьолел директорзабиги г1емерал ругони, нилъер иш квеш бук1инаро. Аллагьас к1одо гьареги гьел.\nЦебеккунго нилъер авар мац1алъул муг1алимзабазул руц1ц1еналда г1ахьаллъи гьабизе г1арзал хъварал къокъабазул къадар 24ялде бахун бук1аниги, ч1алде щвана 15 муг1алимзабазул къокъа. Цо-цоял бат1и-бат1иял г1иллабазда ран гьенире щвеч1о, цо-цоял, т1оцебесеб къоялъ рук1арал тадбиразулъги г1ахьаллъун, т1адруссине ккана. Х1асил- калам, 15 муг1алимзабазул къокъаялъ гьениб раг1а-ракьанде щун бихьизабуна жидерго маг1арул мац1алде бугеб рокьиги, гьеб жидеца ц1унун бугеб куцги. Къецазда бихьизабизе кколеб бук1ана кеч1 ах1изе, рик1к1ине, кьурдизе бугеб махщел, маг1арул умумузул бук1араб кванил ниг1матал, щибаб мухъалъул миллияб рет1ел-т1ех, г1адат-г1амал. Гьеб гьез киназго т1адег1анаб даражаялда бихьизеги гьабуна. Г1анди мег1ералъул т1огьийги яхун гьезухъ ялагьун йик1аго:\nКьурул рагIалда чIун, гьеб ахIулеб куц! –илан Расулил раг1аби рук1ана рек1елъ рагъулел.\nБицинч1ого г1оларо, т1оцебесеб къоялъги рук1ун, нухлул рик1к1алъиялъги цойгидал г1иллабазги ине ккарал ц1унт1адерил ва бежт1адерил къокъабазул. Гьез бихьизабуна жидерго мухъалъул фольклорияб церерахъин. Цебераг1и болмац1алда бук1аниги, жидерго г1адат-г1амал ва кеч1-бакъан бук1ана гьезул жидерго рахьдал мац1алда. Гьелъги бихьизабуна нилъер кьер-кьераб миллаталъул берцинлъи ва бечелъи. Ц1унизе ккола щибаб мухъалъул, щибаб росдал мац1. Амма нилъее киназего г1аммаб, нилъер г1аммаб тарихги, адабиятги, маданиятги хъвараб, миллаталъул кьуч1лъун бугеб маг1арул болмац1 лъач1ого рук1инеги бегьуларо.\nГьанже, нухалги тун, рукъоре щвейгун,\nЩиб, цоги мацIалъищ нилъ гаргадилел?\nБищун ахирияв поэтищ кколев? – илан рак1 унтарал Расулил суалазе жаваб бук1ине ккела нилъер ч1ван-къот1араб, щивасул рокъосан байбихьулеб. Кьеги нилъее тавпикъ маг1арул мац1 наслабазухъе кьезе.\nГьенибго Пат1имат Гьит1иновалъ Авар миллиябгун маданияб автономиялъул, Авар мац1алда рахъулел басмабазул цолъиялъул ва «Миллат» газеталъул рахъалдасан «х1урматиял шапакъатал» кьуна Мух1умаева Саратие ва Ах1маднабиев Сайгидах1мадие, «Миллат» газеталъе хъвалел маг1на гъваридал, к1вар ц1ик1к1арал макъалабазухъ .\nБищунго аслияб гьеб тадбиралъул х1асил – авар мац1алъул муг1алимзабазда бич1ч1ана ва бихьана нилъер «Авар мац1алъул муг1алимзабазул цолъи» цо хъизан бук1ин, гьал зах1малъабиги т1аде регун нилъ нилъго цох1о гьеч1еллъи, нилъер рахъ кколел, кумекалъе х1адурал г1емерал гьудул-гьалмагъзаби нилъер рук1ин.\nЦойги дун йохараб ва цойгидазеги асар гьабураб жо – кинаб къокъа цебе бахъунеб бук1аниги, цойгидаз гьезие гьабулеб бук1араб кумек. Рекерун къвариг1араб босун рач1ун, г1олареб бак1алда ч1ун раг1аби абун, кеч1 ах1изе цадахъ рахъун, пандур, жергъен, аргъан хъвазе рач1ун, кьурдул сверуде к1анц1ун. Цо-цо мехалъ нилъерго миллаталъул берцинлъиялдаса, гъункиялдаса, цоцазде бугеб рокьиялдаса ч1ух1ун рохалил маг1уцин хулулеб бук1ана бадиб.\nМуг1рул т1огьиб, Г1анди-х1орил раг1алда, гьаб к1вар к1удияб тадбир т1адег1анаб даражаялда иналъе квербакъарал Болъихъ районалъул нухмалъулезе, хасго Мух1амад Малачевич Патхулаевасе, лъайкьеялъул идараялъул нухмалъулев Измаилов Х1ажиг1иса Мух1амадовичасе ва гьесул х1алт1ухъабазе, Болъихъ районалъул школазул директорзабазе бокьун буго к1удияб баркала кьезе. Киданиги к1оченаро нужер сахаватлъи. Хасго к1удияб баркала кьезе бокьун буго Г1анди росдал бегавул Шамхалов Алхас Пазулаевичасе ва т1олабго г1андадерил жамаг1аталъе, тадбиралде вач1анщинав чи кваназавун, къвариг1араб ч1езабун, гьабураб т1алаб-агъазалъухъ. Нужеца гьабунщинаб садакъа къабулаблъун батаги, азариде бахинабеги Аллагьас.\nКиналго муг1алимзабазул рахъалдасан к1удияб баркала кьезе бокьун буго Болъихъ районалъул авар мац1алъул муг1алимзабазул къокъаялъе. Бихьанщинаб г1акъубаги киридахъ хъван батаги, кинабго лъик1абщинабги нужее щваги. Хасго к1удияб баркала буго Г1анди росдал муг1алим Минай Г1умахановалъе, кверзукь бокьараб иш басандулей, жигарай, бахъараб хвалчен г1адай г1андадерил ясалъе. Сахлъи кьеги, лъималаздаса йохун таги!\nЦ1ар-ц1ар ккун рехсеч1ониги, кинавго гьеб тадбир нухда бачине квербакъанщиназе к1удияб баркала. Нужее гьабизе к1олеб жо гьеч1они, к1очонг1аги теларо. Гьеб нилъер тадбир унеб бук1араб «Алхар» турбазаялъул нухмалъулев Турулаев Митариеги баркала, к1иябго къоялъ цо лах1зат гьоркьоб биччач1ого нилъел руц1ц1ен бахъарав «Болъихъ ТВ» - ялъул операторасеги баркала, гьесдаса йич1ич1ого, кинабго бахъизе кколелъул т1алабалда йик1арай РГВК «Дагъистан» - алъул х1алт1ухъан Хатимат Мух1амадовалъеги баркала.\nКиналго гьенир рук1арал къокъабазулги, гьезул церерахъиназулги бицине дун лъугьани, цоги к1игоги газетаги г1еларо. Гьединлъидал дица х1асила рицун тела. Бицаралдаса бихьараб лъик1аб бук1унилан рук1унаан нилъер умумул, гьединлъидал, августалъул байбихьуда РГВК «Дагъистан» каналалда телевизоралдасан ралагье гьениб щиб бук1арабали бихьизе бокьарал. Заман хадубккун лъазабила.\nАвар мац1алъул муг1алимзабазул к1иабилеб руц1ц1еналда 3 бак1 ккуна: Мах1ачхъалаялъул, ТУОялъул (хъутабазда ругел школазул г1уц1и) ва Лъарат1а мухъалъул муг1алимзабазул къокъабаз. 2 бак1 ккуна Шамил мухъалъул ва Унсоколо мухъалъул къокъабаз. 1 бак1 ккуна Хунзахъ мухъалъул къокъаялъ.\nХунзахъ, Унсоколо ва Шамил мухъалъул къокъабазул церерахъиналъул цоги к1игоги раг1иялъ хъван бахъунеб жо гуро. Гьезие бат1аго макъала хъвазе ккола. Т1убараб т1ехь хъваниги, мустах1икъал руго. Х1ач1ахъадал!\nБаркула киназдаго. Рохелги бергьенлъабиги т1аса унгеги!\nБичас биччани, т1адеялъул дандч1вала авар мац1алъул муг1алимзабазул 3 руц1ц1еналда, Дагъистаналъул рак1, рагъухъабазулги шаг1ирзабазулги Ват1ан- Хунзахъ т1алъиялда!\nМаг1арул гъасда ц1а свине биччаге,\nМаг1арул рек1елъ ях1 къине биччаге,\nМаг1арул рокъоб мац1 к1очене тоге,\nГьебмехалъ рук1ина нилъ маг1арулал!\nАвар мацIалъул муг1алимзабазул иргадулаб руцIцIен Болъихъ Тадбирал / Блогал МахIачхъалаялда - авар мацIалъул фестиваль Цолъиялъул хIалтIи / Блогал "ГIелалъ гIелалъе тезе ккола мацI"-барки. СагIидова Сиянат. Цолъиялъул хIалтIи / Блогал Барки. МухIидинова Баху Шамиловна, Авар мацIалъул Цолъиялъул нухмалъулей Цолъиялъул хIалтIи / Блогал Щив? щий? щиб? щал? абурал суалазе жаваблъун рачIунел рагIаби. Авар мацI / Мисалиял дарсал / Учителасе


ХIукуматалъул цIияв председатель\nЦогидал регионазул хIалбихьиги кьочIое босун\nДагъистаналъул Халкъияб Собраниялъул иргадулаб сессия букIана гIадатияб гуреб. Халгьабиялде босун букIана гIицIго цо суал - Дагъистаналъул хIукуматалъул председателасул хъулухъалде чи тIами.\nГIажаибаб сихIкъотIиялъул ахIвал-хIалалда кIалъазе вахъарав республикаялъул бетIерасул ишал тIуралев В. Васильевас бицана республикаялда бугеб лъикIаб гуреб ахIвал-хIалалъул. Дагъистаналда гIицIго Газпромалъе кьезе бугеб налъул къадар чанго миллиардалде бахун букIиналъул, халкъалъул гIумруялъул даража гIодобегIанаб букIиналъул ва бугеб ахIвал-хIалалдаса гьел рази гьечIолъиялъул бицана гьес.\nГьел шартIазда хIажат вугин хIукуматалъул цIияв бетIерилан къокъ гьабуна гьес калам.\nХадуб абуна Артем Здунов вукIанин Россиялъул Президентасул Администрациялъул кадрабазул сияхIалда. «Гьев гьабсагIат хIалтIулев вуго Татарстан Республикаялъул экономикаялъул министрлъун ва бокьун буго гьев Дагъистан хIукуматалъул председателасул хъулухъалде тIамиялъе нужеца разилъи кьезе», - ян хитIаб гьабуна В.Васильевас депутатаздехун.\nБицана Артем Здунов ДРялъул хIукуматалъул председательлъун тIамизе бокьун букIиналъул.\nГьелдаса хадуб, Дагъистан Республикаялъул Конституциялда рекъон, республикаялъул социалияб ва экономикияб цебетIеялъул рахъалъ жиндирго программа цIалана Артем Здуновас. Гьес тIадчIей гьабуна республикаялда налогал ракIариялъул суалалда. Предпринимателазул рахъкквеялъул, гьезие хIалтIизе ресал чIезариялъул, лъайкьеялъул, ракьаздаса битIун пайда босиялъул суалал аслияллъун ругилан бицана гьес.\nДагъистаналъ Татарстаналъулгун экономикияб, культурияб рахъалъ цадахъ рекъон хIалтIи гьабиялъул бугеб къотIи-къаялъул хIакъалъулъги бицана Здуновас.\nДепутатаз гьесие суалалги кьуна. Депутатал ХIамид Аскерхановасул ва ЯхIия ХIажиевасул рахIатхвезабун бугоан экономика щула гьабиялъул ва росдал магIишаталъул нигIматал ричиялъул, гьезул багьабазул.\nБалъгояб гьаркьида Дагъистан хIукуматалъул председателасул хъулухъалде А.Здунов тIамиялъе разилъиялъул суал лъедал, депутатазул щугояс хутIизегIан, гьесие гьаркьал кьуна. КIиго депутатас цониги рахъалде гьаракь кьечIо.\nЩуабилеб февралалда ДРялъул бетIерасул ишал тIуралев Владимир Васильевас хъулухъалдаса эркен гьаруна республикаялъул хIукуматалъул министрал. ГьабсагIаталда гIуцIулеб буго цIияб хIукумат. Гьелда бан, гьал къоязда гьадинал хиса-басиял гьаруна ДРялъул хIукуматалда.\nДРялъул бетIерасул ишал тIуралев Владимир Васильевас гъолбасараб указалда рекъон, республикаялъул премьер-министрлъун тIамуна Артем Здунов. Гьеб хъулухъалда гьев тасдикъ гьавуна ДРялъул Халкъияб Собраниялъул иргадулаб гуреб данделъиялда депутатазги.\nЗдунов Артем Алексеевич гьавуна 1978 соналъул 18 маялда Казаналда. 2000 соналда лъугIизабуна Казаналъул финансазулгун экономикаялъул институт. Вузалда цIалулаго, гьев вукIана студентазул профкомалъул председателасул заместительлъун. 2001-2004 соназда цIалана рехсараб институталъул аспирантураялда ва 2005 соналда цIунана экономикиял гIелмабазул кандидатлъиялъе диссертация. 2004-2006 соназда гьенивго хIалтIана преподавательлъун макроэкономикаялъулги экономикияб теориялъулги кафедраялда.\n2006-2010 соназда вукIана Татарстан Республикаялъул гIелмияб академиялъул экономикияб цIех-рехазул институталъул директорасул заместительлъун.\n2010-2014 соназда хIалтIана Татарстаналъул экономикаялъул министрасул заместительлъун ва 2014 соналдаса нахъе вукIана экономикаялъул министрлъун.\nАртемида камилго лъала ингилис мацI. Татарстаналъул гIелмабазул академиялъул къецалда гьев мустахIикълъана «Бищунго лъикIав гIалимчи-2009» абураб шапакъаталъе.\nАртем Здуновас лъай камил гьабуна Кембриджалъул университеталда (2009 с.), РФялъул президентасда цебе рагьараб Россиялъул росдал магIишаталъулги пачалихъияб хъулухъалъулги академиялда (2011 с. ва 2012 с.), Лондоналъул Бизнесалъул школалда (2015-2016 с.с.) ва цогидалги гIелмиял центраздагун вузазда.\n2008 соналда Здуновасе кьуна Татарстаналъул Экономикаялъул министерствоялъул ХIурматалъул грамота, 2012 соналда – РФялъул Экономикияб цебетIеялъул министерствоялъул Баркалаялъул кагъат, 2013 ва 2014 соназда – ТРялъул Экономикаялъул министрасул баркала, 2014 соналда – РФялъул экономикияб цебетIеялъул министерствоялъул ХIурматалъул грамота.\nАртем Здуновасул буго хъизан ва васги ясги.\nДРялъул бетIерасул ишал тIуралев Владимир Васильевасул указалда рекъон, республикаялъул хIукуматалъул вице-премьерлъун ва гьединго лъайкьеялъул министрлъун тIамуна Уммупазил ГIумарова.\nДРялъул бетIерасул ишал тIуралев Владимир Васильевасул указалда рекъон, республикаялъул экономикаялъул ва территориалияб цебетIеялъул министрлъун тIамуна ГIусман Хасбулатов. Цевеккун гьев вукIана республикаялъулаб МФЦялъул нухмалъулевлъун.\nПрочитано 328 раз\tПоследнее изменение Пятница, 09 февраля 2018 08:38\nДругие материалы в этой категории: « Анкьил хIасилал\tДагъистаниялгойищ ратичIел? »


РикIкIада манзилалда хьвадулел чIахIиял юк баччулел автомашинабазул хIалтIухъабазул цолъи гIуцIун буго Дагъистаналда. Гьединаб хIукму гьабун буго 17 январалда Манаскент росулъ ракIарарал шофераз. Цолъиялъул нухмалулевлъун тарав Рустам МалламухIамадовас баян гьабухъе гьезул аслияб мурад буго «Платон» система тIубан нахъе бахъялъе гIолон къеркьей.\nГъарабудахкент мухъалъул Манаскент росулъ 150 цIикIкIун рикIкIада манзилалда хьвадулел чIахIиял, юк баччулел автомашинабазул хIалтIухъаби ракIарун рукIана 17 январалда. Данделъиялда гIахьаллъи гьабун буго Россиялъул цогидал регионаздаса шофераз ва «Диктатура ва къанун» абураб гIуцIиялъул вакилзабаз.\nГьоркьоб лъураб аслияб суаллъун букIун буго Дагъистаналъул рикIкIада манзилалда хьвадулел шофераз республикаялъулаб цолъи гIуцIи, хадуб ккун тIолгоРоссиялъулаб гIуцIиялда гъорлъе унеб.\nРикIкIадаб манзилалда хьвадулел автомашинабазул хIалтIухъабаз жидедаго гъорлъа рищун руго 14 чи. Гьез жидеца рихьизарулел мухъазда тIоритIизе кколел руго данделъаби ва хадубккун жидер мухъаздаса рикIкIада манзилалда хьвадулел, юк баччулел автомашинабазул хIалтIухъаби республикаялъул цолъиялда гъорлъе рачине.\nГьедин, МахIачхъалаялдаса вищун вуго ГIисаев Тимур, Хасавюрталдаса ГIайнудин Эсинбаев, ГIахъуша мухъалдаса ЖабрагIилов Шамиль. Цолъиялъул нухмалъулевлъун тIаса вищун вуго Рустам МалламухIамадов.\nЦолъи гIуцIиялъул суалал рагIалде рахъингун, тIобитIизе бугин кIудияб, гIаммаб мажлис, гьенир цере лъезе ругин суалал хадусеб хIалтIи кин тIобитIилебалийин абулеб буго цолъиялъул нухмалъулев Рустам МалламухIамадовас.\nГIадамал цолъун, къватIазде рахъиндал бихьанин, «Платон» системаялде данде къеркьон бажарулеблъи, гьедин нахъ бахъулеб бугин транспорталъул магъало, дагь гьабунин гIакIа, амма жидее хIажат бугин тIубан «Платон» система нахъе бахъийин бицана «Эркенлъи» радиоялъе рикIкIада манзилалда хьвадудед чIахIиял, юк баччулел автомашинабазул хIалтIухъабазул цолъиялъул нухмалъулев Рустам МалламухIамадовас.\nРустам МалламухIамадов: «ТIоцебесеб иргаялда ниж цолъизе ккола, щай гурелъул ниж ратIа гьаризе, цолъи биххизабизе гIемер жигар бахъулеб букIана. Гьедин, лъалаха Москваялде унаго, риччаларого гьарурал квекIенал, гIадамал жанир тIами ва цогидаб. ГIуцIи цIубазабиялдалъун нижеца цолъи ва цуцада гъоркьоб бухьен щула гьабулеб буго.\nАбизе ккола, цересел акциязул хIасил лъикIаб кканилан, гьедин цебеккун «Платон» система хIалтIизе биччан босулеб букIараб 3 гъурущги хадубги дагь гьабуна, гьединго нахъе бахъулеб буго транспорталъул магъало. 450 азарго гъурщидаса цIикIкIун букIараб гIакIа 90 нухалъ дагь гьабуна, гьанже гьеб буго ункъазарго гъурущ.\nГьел галаби гьаруна хIукуматалъ гIадамал гIодоре руссинаризе, амма гьел заманалъул галаби рукIин бичIчIула нижеда, гьединлъидал гIадамал гIодоре риччалел гьечIо, ниж ахиралде щвезегIан къеркьезе руго, «Платон» нахъе бахъиялде данде. Щай, щай гурелъул гьединго, тана жиндир заманаялъ ОСАГО страховка.\nГьеб букIана 700 гъурщиде. Нижее квеш бугеб жо гурин гьебилан тана, дагь-дагьккун гьеб бахана цин 3000 гъурщиде, 5000 гъурщиде, гьанже 10 000 гъурщидеги. Гьединго гьабсагIаталда «Платон» системаялъ цо километр рикIкIун босулел 1,50 кепекги цо лъагIалидасан букIухъе 3 гъурущги хадубги букIине буго, хадуб дагьалъги цIикIкIинеги рес буго».\n2015 соналъул декабрь моцIалда протест лъазабурал шоферазул тIалабазул цо бутIа тIубаялъ хIалуцин гIодоцун букIана, гьанже гьез жидерго протесталъул хасият хисизабулеб бугин, киназдаго бичIчIанин цолъизе кколелъи, бакI бакIалда ракIаричIогонин тIаде жубана Рустам МалламухIамадовас.\nГьединго, Дагъистаналде вачIун вукIана Санкт-Петербургалъул шоферазул вакил Андрей Бажутинги. Бажутинил рагIабазда рекъон, дальнобойщиказул цолъиял гIуцIцIун руго Рязанаялда, Мурманскалда ва жеги регионазда шофералгун дандчIваял рукIине ругилан лъазабулеб буго. Регионалиял гIуцIабазул гьин гIуцIидал, тIолго Россиялъулаб ассоциациялъул данделъи тIобитIизе бугин Москваялдайин тIаде жубана гьес.\nАбизе ккола, регионазда камулел гьечIо «Платон» системаялъул минабазде гьужумал. Гьедин, Кемерова шагьаралда «Платон» системаялъул идара бухIун буго щалали лъаларез.


Халимбекаулалда аскIобеххун бугеб рагъулазул полигон\nРоссиялъул улка цIуниялъул министерлъиялдагун Дагъистаналъул батIи-батIиял росабазул жамагIатазда гьоркьоб ракьал сабаблъун дагIба ва чанго диваналъул процесс унеб буго. ЖамагIатаз тIалаб гьарулел руго рагъулаб идараялъ жидедаса арал ракьал.\nГьел гIемерисеб мехалъ къанунги хвезабун щун руго министерлъиялъул кверщаликье. Буйнакск мухъалъул Халимбекаул росдал жамагIаталъ анцIго соналъ халатбахъараб кьеркьеялъул хIасилалда диваналдаги бергьун нахъе тIалаб гьабун буго ракь. Амма рагъухъаби гьеб эркен гьабизе гIедегIулел гьечIо.\nРоссиялъул улка цIуниялъул министерлъиялъулгун ракь сабаблъун дагIба унеб буго чанго жамагIаталъул. Гьезда гъорлъ рикIкIине бегьула Болъихъ мухъ, Хъумторхъала мухъ ва Буйнакск шагьар. Амма бищунго халатбахъараб, диваналъул процессаздалъул бечедаб дандечIей букIана Буйнакск мухъалъул Халимбекаул росдал жамагIаталъул. Гьал къоязда Дагъистаналъул ТIадегIанаб диваналъ улка цIуниялъул министерлъиялъе нахъойги рес кьуна цIидасан диваналъул процесс халатбахъизе, ахирисеб диваналъ хIукму къотIун лъагIалидаса цIикIкIун заман аниги. 2014 соналъул ноябралда Буйнакск мухъалъул диваналъ чIезабуна, ракьул бетIергьаби росдал жамагIат бугин, ва гьеб рагъулаб идараялъухъе кьеялдалъун районалъул администрациялъ къанун хвезабун бугин. Амма рагъухъабаз гьеб хIукму гIумруялде бахъинабизе инкар гьабуна.\nМухIканго бицинин, дагIба балеб ракьул хIакъалъулъ. 2004 соналдаса нахъе Буйнакскиялда бугеб рагъулаб бутIаялъул вакилзабаз ва Шималияб Кавказалъул рагъулаб округалъул нухмалъулез республикаялъул нухмалъиялдаса гьарулеб букIана Халимбекаул росдада аскIоб бугеб ракьул бутIа рагъулаб полигон гьабизе. Кагътал хъвана доб мехалъ вукIарав республикаялъул бетIер МухIамадов МухIамадгIалихъе, Министразул кабинеталъул нухмалъулев ГIалиев Атайихъе ва Зайналов Шамилихъе.\nАмма республикаялъул нухмалъиялъ жаваб кьуна, рехсараб ракьул бутIа росдал жамагIаталда хадуб щула гьабун бугин, гьелда бащдаб ракь, ялъуни гIарац кьуни гьеб суал роцIцIине бегьулин. Амма республикаялъул нухмалъиялъ гьабизе кIвечIеб гьабуна районалъул нухмалъиялъ. Доб мехалъ районалъул бетIерлъун вукIарав БатIал БатIаловасул хIукмуялда рекъон, аскариязе кьуна 1500 гектар ракьул, гьелда гъорлъ 672 гектар Халимбекаул росдалги. ХIукмуялда хъван букIана ракьухъ гIарац кьезе кколин.\nЭкспертизаялъ чIезабуна, ракьул базаралъулаб багьа бугин 492 млн гъуруш. Амма гIарац кьезе улка цIуниялъул министерлъи гIедегIулеб букIинчIо. Хадуб дагIба байбихьана Арбитражнияб дивналда. ГIаммаб къагIидаялъ къотIана 15 диваналъул хIукму: Ростовалда, Ставрополалда, Ессентукиялда, Дагъистаналда. Амма гIарац щвечIо. Гьелда тIадеги, Дагъистаналъул Кадастровияб палатаялъ гьеб аскариязда хадуб щула гьабураб документ кьуна.\nХалатбахъарал диваналъул процессазе ахир лъун букIана тIадехун рехсараб Буйнакск мухъалъул диваналъ ва ракь росдал жамагIаталъухъе кьун букIана. Добго Кадастровияб палатаялъги ракь гьезда хадуб щула гьабун букIана. Амма дагIба цIидасан унеб буго ва добго къагIидаялъ халатбахъизе бугилан рикIкIунеб буго росдал жамагIаталъул вакилзабаз. Ракьул бутIа аскариязухъе кьолаго районалъул администрациялъ ракьул категорияги хисизабун буго. Гьебги республикаялъул хIукуматалъ гурони хисизабизе бегьуларо Ракьул кодексалда рекъон абун хъвалеб буго диваналъул хIукмуялда.\nНахъойги рагъулаб идараялъ диваналъул хIукму тIубазабичIони ялъуни гIарац кьечIони жидеца гьенире нухал къазе руго, митингазде рахъизе ругилан хъвалеб буго гьез Россиялъул Президентасухъе хъвалеб кагътида.\nЦебеккун гьелдаго релълъараб дагIба букIана улка цIуниялъул министерлъиялъулгун Болъихъ росдал жамагIаталъулги. Доб мехалъ росдал депутатлъун вукIарав ХIасанхIажиев Муртузил рагIабазда рекъон, мухъалъул администрациялъ жамагIаталъул ракь кьун букIана къанунги хвезабун аскариязе рагъулаб база гьабизе.\nХIасанхIажиев Муртуз: «Ракь букIана росдал администрациялда хадуб щула гьабураб. Аскарияз кинабгIаги документги гьечIого гьениб жидерго рагъулаб бутIа базе байбихьана. Нижер росдал депутатал ана доб мехалъ ХIукуматалъул председательлъун вукIарав Хизри Шихсаидовасухъе. Дос абуна, нужер ихтияр гьечIого ракьуда хъвазе ихтияр гьечIин лъилниги. Амма кин бугониги рагъухъабаз бакIал рай гьоркьоб къотIизе течIо. Диваналъул процесс унеб букIана микьго моцIалъ, кин бугониги гьелъул жо ккечIо. Пачалихъалъ хадур документалги гьарун гьел ракьал жидеего ана».\nДагIба унеб буго Хъумторхъала мухъалдаги. Гьениб мухъалъул жамагIаталъ тIалаб гьарулел руго цебеккун рагъулаб аэродромалъул рукIарал ракьал. ГьабсагIаталда гьел хIалтIизарулел гьечIо рагъулаб идараялъ ва гьединал ракьал муниципалитетазухъе кьезе кколин абураб хIукму бугониги, ракьал гьезухъ хутIулел руго.\nРакьазул суал - захIматаб суал


Макьу гIечIони, гIузраби камуларо\nХХI гIасру – цIиял ресал, цIиял захIмалъаби\nГIалимзабаз, цебегоялдаса нахъе, гьоркьохъеб ригьалъул гIадамал микьго сагIаталъ кьижи лъикIаблъун рикIкIуна. Инсанасул сахлъиялъе кIвар бугеб жолъун ккола гIураб къадаралда кьижи. Макьу тIури сах гьабулев тохтур ккола сомнолог. Макьу щунгутIи гьеб унти гурин, батIи-батIиял унтаби сабаблъун лъугьунеб гIаламат бугин рикIкIуна специалистаз. Ахираб нусго соналда искусственнияб канлъи, гьединго компьютерал ва гаджетал раккаралдаса нахъе гIадамал кьижулеб гьоркьохъеб заман гIемерисезул микьго сагIаталдаса анлъго сагIаталде щвезегIан къокълъана. Гьеб ккола соматикиял ва психикиял унтаби цIикIкIиналъе гIилла, гьелъ хвезабула макьил гормонлъун рикIкIунеб мелатонин лъугьиналъул къагIида.\nТохтурасухъе ине кколеб заман\nМакьу щунгутIи букIине бегьула чIахIияб ригьалъул гIадамазул гуребги, лъималазулги гIолилазулги. Макьу щунгутIиялъ батIи-батIиял унтабиги рагъаризаризе бегьула. Макьу тIури буго кIиго батIияб хасияталъул: лъабго моцIидаса рукIалиде кколеб (острая инсомния) ва чанго соназгицин халатбахъунеб. Острая инсомния тIагIуна ракI хIалуцин ва ракIбакъваялъе гIилла лъугIараб мехалда.\nГIемерисеб мехалда инсанасул макьу хвезабула гьесул ботIролъ рикIардулел батIи-батIиял суалаз, гIумруялъул захIмалъабаз.\nГIемер дандчIвала макьил дараби гьекъанигицин кьижизе кIолареб психофизиологияб инсомния (макьу тIури). Тохтурзабазул баяназда рекъон, 6-7 процент гIадамал рукIуна макьу щоларого.\nЛъабго моцIалдаса цIикIкIун заманалъ макьу тIурулеб бугони (бессоница), тохтурасухъе ине кколин рикIкIуна сомнологаз. Гьеб лъабго моцI букIине бегьула инсанасул черх стрессгун къеркьолеб заман. Лъабго моцI ун хадубги макьил иш рукIалиде ккечIони, гьелъул магIна ккола гьев чиясда дандчIвараб захIмалъигун къеркьон бажарулеб гьечIин абураб, макьу гIечIолъиялъ нервабазул системаялда рухьарал батIи-батIиял унтаби лъугьине рес буго, масала, лъугьине бегьула гастрит, язва, гипертония, бронхиальная астма.\nМакьил дараби гьекъезе бегьула гIицIго стрессалдалъун макьу тIурараб заманалда. Халатбахъараб макьу тIуриялъе гьединал дарабаз кинабгIаги асар гьабуларо. Сомнологаз лъикIаблъун бихьизабула халатбахъун макьу щоларев чи макьу щвезегIан бусалъ вегун чIечIого тIадеги вахъун бокьараб хIалтIи гьабизе. Гьелъ кумек гьабила макьу рекIине. Цо-цо мехалда тохтурзабаз антидепрессантал гьекъезарула макьу щоларезда, макьил дарабазде гIадин гьезде ругьунлъуларо. Амма бичIчIизе ккола нервабазул иш лъикI гьечIони, макьу тIуриги рукIалиде ккезабун бажарулареблъи. Макьу рукIалиде бачIинабизе ккани, лъабго моцIгIаги хIажалъула.\nГIемерисезул бищунго кIудияб гъалатIлъун рикIкIуна, макьу щоларого рукIаниги, кьижизе хIаракат бахъи. Тохтурзаби-сомнологаз жиб кквезеян лъугьани боржун унеб, хъатиниб чIараб хIинкъараб хIинчIалда релълъинабула макьу. ЛъикIал пикрабигун регани, бигьаго кьижунги ккола.\nГIелмиял хIалтIабаз бихьизабула щибаб къоялъ 9-10 сагIаталъ кьижулезулги 5-6 сагIаталъ гурони кьижуларезулги гIемерисеб мехалда цого унтаби лъугьунел рукIин. Амма щибаб къоялда, гIураб къадаралда ва цого заманалда кьижулев чиясул гьединал унтаби лъугьунарин рикIкIунеб буго гIалимзабаз. ЦIикIкIун кьижула унтуца сваказабураб чорхоца макьу тIалаб гьабулев чи, гьединал унтабазул хIасиллъун ккезе бегьула инфаркт, инсульт ва тохлъукьего хвел. Анлъго сагIаталдаса дагьаб заманалъ кьижулел гIадамазул лъабго проценталъул гурони лъикIаб сахлъи букIунаро.\nМакьилъ хIухьел къотIи\nКиналниги гIадамазда гьоркьоб лъабго проценталъул апноэ синдром дандчIвала, гьеб ккола макьилъ хIухьел къотIи. Гьелъ макьуги хвезабула, гIорцIизегIан кьижизеги щоларо. Макьилъ хIухьел къотIи (апноэ) захIматаб буго макьу щунгутIиялдаса. Апноэ бугев чиясул макьилъ давление бахуна, ракI хехго кьабула. Кьижун хIухьбахъизе кколеб бакIалда гьединазул рекIеде цIикIкIараб хIал щолеб буго. ХIухьел къотIунщинахъе рорчIула ва хIухьбахъиялъул бакIалда свакала. Гьединазул гипертония, ракIалда жо чIунгутIи ва цогидалги унтаби раккула.\nАпноэ бугев чи макьилъ хъванкIола. Аслияб къагIидаялъ макьилъ хIухьел къотIула ва хъванкIола кьариял гIадамал. Щокърода лъугьараб кьаралъиялъ хIухьел жанисан хьвадулел нухал къварилъиялъ кколеб жолъун рикIкIуна апноэ. Гьединлъидал апноэ сах гьабиялъул бищунго лъикIаб ва хIасил кьолеб къагIида ккола хIалакълъи. 10 проценталъ хIалакълъиялъ, хIухьел цIай кIицIул лъикIлъула.\nМакьил тартиб цIуни\nБатIи-батIиял унтабиги лъугьинаредухъ, тохтурзабазул кумекалде черхги ккеларедухъ макьил тартиб цIуниялъе чанго лъикIаб къагIида бихьизабун буго специалистаз:\n1. Микьго сагIаталдаса дагьго яги цIикIкIун кьижунгутIи. ГьедигIанасеб заман хIажалъула чорхол берцинлъиги, гIолохъанлъиги, физиологияб ва психологияб сахлъиги цIунизе ккани. ГIодоркъояз гIорцIизегIан кьижилин абун хIалтIул къоялъ макьу къокъгьабизеги бегьуларо.\n2. ХIажатаб заманалда рорчIи.\nГIалимзабаз батIабахъула хIинцаб ва хехаб макьу. Сордо рогьинегIан цин хIинцаб, хадуб хехаб къагIидаялъул макьу бихьула инсанасда. ГIалимзабазул пикруялда рекъон, макьил цо-цо бутIа кьижун ккаралдаса нахъе сагIатгун бащдалъ халатбахъуна, гьеб байбихьула хIинцаб макьидаса, ва хехаб макьидалъун лъугIула. ГIалимзабаз чIезабун буго хIинцаб макьил заманаялда макьидаса рорчIани, тIубараб къоялъго свакан ва макьу щварал кинигин хутIулин. Хехаб макьил заманалда, ай макьил цо бутIа (1,5 сагIат) лъугIулеб заманаялъ рорчIани, захIмалъи букIунаро, дагьго кьижанигицин. Гьединлъидал радал макьидаса рорчIизеян цIумур лъолаго, хIисаб гьабизе ккола хехаб макьил заманаялъ рорчIиледухъ. Масала, къаси сагIат 12 тIубалелдехун кьижун ккани, макьил тIоцебесеб бутIа лъугIула сагIат 1:30, кIиабилеб сагIат лъабгоялда, хадусеб сагIат 4:30, гьедин рогьинегIан. Гьелда рекъон, къаси сагIат 12 кьижулев чияс радал вахъинелъун цIумур лъезе кколеб буго сагIат 7:30 яги 9:00 тIубараб мехалда.\n3. Кьижилелде анлъго сагIат цебеккун лъугIизе ккола спортивиял тренировкаби. Черхалде хIал щвеялъ нервабазул система багъаризабула ва кьижун хIухьбахъизе захIмалъула.\n4. Къаси мехалъ битIун кванай. Къаси мехалъ кваназе лъикIаблъун бихьизабула углеводал гъорлъ ругеб квен. КигIан нилъ хIикмалъаниги, гьеб ккола гьуинал булкаби, тортикал, карщал. Гьеб рикIкIуна макьу щвеялъе бищун лъикIаб квенлъун, амма къаси мех бугелъул, дагьго кваназе ккола.\n5. Телевизоралдаса инкар гьабун, кьижилалде цере тIахьал цIали.\n6. Хурдул гьарураб хIамам. Къаси квандаса хадуб сагIат арабго 37-38 градусалъул хинаб ва гIодориччазарулел хурдузул ваннаялъур регизе лъикIаб буго. Календулаялъул, сагIаналъул (мелисса), душицаялъул 50 граммалъул гьабураб тIокIкIел гъорлъ жубараб ванная-лъур 20 минуталъ регила.\n7. Хурдул жанир лъураб къандалъо. МахIквеш, багIачал, накIкIигъотIол гьитIинаб гIаркьел, рохьил цIулакьо жаниб лъураб гьитIинаб къандалъо бусада аскIоб лъуни, макьу гIодобе биччараб букIина.\n8. Гъараналъул чай. Цо кIудияб гъуд цIураб гIисин гьабураб гъараналде тIаде тIела стакан цIураб бухIараб лъим, кIиго сагIаталдасан гьекъезе бегьула.\n9. Валерианалъул тIокIкIел гьекъей.\n10. Бусен битIун лъей.\nПрочитано 253 раз\tПоследнее изменение Вторник, 29 октября 2019 10:13\nДругие материалы в этой категории: « Сибиралъул язва тIадбуссана\tБищун захIматаб балагь »


Кремльгун дагIбаялда бугеб «В контакте» абураб Россиялда бищун цебетIураб социалияб сайт хIукуматалъ жубана жиндирго «ЧIегIераб сияхIалде» гъорлъе.\nVkontakte.ru абулеб социалияб интернет-сурсат араб анкьида хIукуматалъул чIегIераб сияхIалде гъорлъе босиялъ сайталъул администрация гIажаиблъизабуна.\nРоссиялда бищун цебетIураб ва цIар араб социалияб сайт гIицIго гьудулзаби дандчIвалеб виртуалияб бакI гуро, гьеб гьединго ккола оппозициялъул аслиял платформабазул цояблъун. Цоцаздаса рикIкIадго ругел гьелъул вакилзабаз гьенир дандчIвалел руго жидее кIвар цIикIкIарал суалал.\nТелекоммуникациязул рахъалъан пачалихъияб идараялъ лъазабуна гьединаб хIукму гъалатIалдалъун гьабун бугин лъималазул порнография загьирабулел сайтал тIагIинарулеб мехалда.\nКватIичIого Vkontakte.ru он-лайн режималде тIад буссун букIанин. Амма информалатазул рахъалъан эксперт Олег Козыревасул пикруялда гьеб ракIалдаго гьечIого ккараб иш букIинчIин.\nОлег Козырев: «ГьабсагIат унеб бугеб ишалда дица абилаан - гьеб тарбия бугин. Гьеб бугин квешаб къагIидаялъ Росиялъул интернет жамгIияталъе тарбия кьей гIадаб иш. Ва гьеб гьабулеб буго жамгIият мутIиглъизаби мурадалда».\nКозыревас ва цогидал интернет-хIаракатчагIаз цебеги абулаан лъималазул ихтиярал цIуни мурадалда гIуцIараб гьеб тIадехун рехсараб «ЧIегIераб сияхI» ризго хIалтIизабулеб бугин тIадтаразде данде чIолел сайтал къазелъун.\nЦо-цо тохалчагIазул пикруялда Vkontakte.ru абулеб интернет сайталде данде цебеккунго ургъун гьабулеб хIалтIи унеб бугин.\nГьеб сайт 2006 соналда рагьана Санкт-Петербургалдаса 28 сон барав Павел Дуровас. Хадуб Facebook сайталъул бетIергьан Марк Цукерберггун къотIи-къай гьабун, кIиябго интернет сурсат цоцазда бухьана.\nГьелдалъун щибаб къоялъ 47 миллион чиясе рес щвана жидерго комментариял тезе гьенибги добаги бахъараб щибаб макъалаялда гъоркь.\n2011 соналъул декабрь моцIалда Пачалихъияб Думаялде рищиял тIоритIун хадусала Кремлалде данде протестал рагъарун рукIана. ГIицIго къватIабахъ гуребги – жидерго разилъи гьечIолъи гIадамаз загьирабулеб букIана интернеталдаги.\nХасго дол къоязда ФСБ-ялъ тIалаб гьабуна Vkontakte абураб сайталда ругел оппозициониял къукъабазул аккаунтал къазе. Амма Павел Дуровас гьелдаса инкар гьабуна.\nХадуб ккана гьадинаб хIужа. Доб соналъул апрель моцIалда Дуровасде гIунтIизабун букIана авария гьабун, нухлул автоинспекциялъул автомобилалъе зарал гьабиялъул гIайиб.\n16 апрелалда низам цIунулез чIухь бана Санкт-Петербургалда бугеб Vkontakte абулеб сайталъул офисалда. Жиндир автомобильги гьечIин абун, Дуров лъутун ана улкаялдаса къватIивехун ва гьанжелъагIан жамгIияталда гьев вихьулевги вихьуларо.\n17 апрелалда Кремльгун щулиял бухьенал ругеб United Capital Partners (UCP) абулеб инвестиционияб компаниялъ бичун босана Vkontakte абулеб сайталъул акциязул 48 проценталъул пай.\nГьелда разилъичIев, амма данде къеркьезе рес къотIарав Дуровас 2011 соналда Интернеталда жиндирго сурат лъуна, гьел акциял ричун росаразе килищ бихьизабун.\nUnited Capital Partners (UCP) идараялъул президентлъун хIалтIулев вуго Роснефть кампаниялъул Генералияв директор Игорь Сечиние гIагарав партнерлъун кколев Илья Щербович. Лъалеб букIахъе Игорь Сечин вуго президент Владимир Путинил гор-свериялъул чи.\nЦогидав цIивахъарав акционер – цIар арав олигарх ГIалишер ГIусманов. Гьевги ккола Кремлалъе вокьулев бизнесмен. Дагьалъ цебе гьес бичун босана «Коммерсант» абулеб басмаялъул рукъ ва цо чанго редактор хIалтIудаса эркен гьавун, редакционияб политика хисана.\nОлег Козырев: «Гьеб кинабго базабун буго Интернет сурсатазда сверухъ х1инкъи кьолеб атмосфера г1уц1изабиялда. Дида ккола гьанжеалдаса байбихьила эркенаб бербалагьи бугел г1адамал Россиялъул интернет сайтаздаса рат1а гьариялъул ва гьединал интернет проектазе нухмалъи гьабулел бут1рул хисиялъул иш».\nХIинкъи гьечIолъи цIунулел хъулухъчагIаз балъгояб гуреб къагIидаялъ хIаракат бахъулеб буго лъидаго рачIел интернет сайтал мутIигIлъизаризе.\nБлогосфераялъ экономикияб, политикияб ва социалияб гIумруялъе гьабулеб асар цIикIкIунеб бугин соналдаса соналде ва цIикIкIинеги буго, ян абулеб мухбирзабаз.\nРоссиялъул ЦIех-Рехалъул комитеталъул вакил Владимир Маркинил гьадин абуна гьелда бан: «Унго-унгояб информационияб рагъ унеб буго пачалихъалде ва гIадлу-низам цIунулел гIуцIабазде бугеб халкъалъул божилъи хвезаби мурадалда». Гьединал сайтазде къватIисел улкабаз квер бакъи гьабулеб бугин, тIаде жубана Владимир Маркиница.\nЭркенлъи радиоялъул мухбир


МагIарухъа гIатIиракьалде гочунел гIадамазул къадар цIикIкIунеб букIиналъул суал борхана гьал къоязда Халкъияб Мажлисалъул сессиялда. Кинал ругел аслиял гIиллаби гIадамал росаби тун шагьаралде гочиналъул ва рес бугищ гьел гьенирго чIезе?\nАслияб куцалда росабалъа гIадамал нахъе гочиналъе гIиллалъун кколеб бугин магIарухъ гIадамазе хIалтIи гьечIолъи, гьединлъидал гIарац балагьизелъун гьел батIи-батIиял шагьаразде гочунел ругилан абуна Халкъияб Мажлисалъул иргадулаб сессиялда, «Справедливая Россия» партиялъул депутат Мурад Пайзулаевас.\nХасго гIолохъанал ригьалъул гIадамал унел ругин росуги тун. Аслияб гIиллалъун гьелъие хутIулеб буго росулъ гьезие хIалтIи гьечIолъи. Гьеб гIиллаялъ шагьаралде гочаразул цояв ккола Гъуниб мухъалъул Гьонода росулъа Шарипов Бегавги. Хъизам хьихьизе кIолеб хIалалъ росулъ магIишат гьабун бажарулеб букIинчIолъиялъ вахъанин жив шагьаралдеян бицана гьес «Эркенлъиялъе».\nШарипов Бегав: «Шагьаралда хIалтIаби руго, бихьиназеги руччабазеги, хIалтIи камун гьенив чи хутIуларо. Мисалалъе, хъизамалъе щола гьабсагIат шагьаралда 15 азарго гъурущ, вас вуго хIалтIилев, дунго вуго. Росулъин абуни дие хур бекьаралъухъ векьарухъанасе кьураб жо щоларо гьениса бакIарараб жоялъухъ. Росулъ херал чагIазе пенсия щола, хIукуматалъул хIалтIуда ругел чагIазе буго тIаде рикъзи, дун гIадав чиясе гьечIо, хасго гIолохъабазе тIубанго гьечIо. Цо щуазарго гъурущниги бищун дагьалдасан щолеб букIарабани чIелаан дун росулъ, гьечIелъулха росулъ хIалтIи.\nЦебе Совет хIукуматалъул заманалда букIана кигIан бокьаниги хIалтIи, Казахстаналде кирпич къотIизе ани щолаан лъикIаб гIарац, гьанже гьечIо».\nРосулъ цоккураб хIалтIиги бугони, дунго ракIрекъараб гIарацги щолеб бугони, узухъда нахъвуссинин живилан абулеб буго Шарипов Бегас. Жакъа гьединал гIадамал гIемер руго Дагъистаналда. Чан чи гьединаб куцалда росула шагьаралде гочаравали бицунел чIванкъотIарал тарихал «Эркенлъи» радиоялъухъе щвечIо.\nТIубанго шагьаралде рахъинчIогоги унел руго хIалтIи балагьун россиялъул шагьараздеги росабалъ гIумру гьабун ругел чагIи. Гьедин унин жидер лъорасаги гIадамал, амма хъизам-рукъ гьезул магIарухъ бугилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе, ЦIумада мухъалъул Къедиса ГъазимухIамадов ИсмагIилица. Ахираб заманалда жидер росу лъалаго кIодолъанин гочинчIого чIарал гIолохъанал хъизамазул къадар цIикIкIиналдалъунилан абулеб буго гьес.\nГъазимухIамадов ИсмагIил: «Росулъ гIумру цIуниялъе ресал руго жакъа. Гьале нижер Къеди росулъа ахираб анцIго соналда щивниги чи инчIо гIатIиракьалде гочун. ЦIумада мухъалд нижер росу цIикIкIана кIудияб росулъун, 120 росу цIараки буго гьениб. ГIолохъанал хъизамал гIемераб росу ккола гьеб, щайгурелъул гьениса гьел шагьаралде инчIого хутIун.\nАмма цогидал бакIазда иш лъикI гьечIо.Тарихиял хъвай-хъвагIаязда хадув чанго магIарул росулъе сапар гьабуна дица исанаги, араб соналдаги. Гьедин чанги бакIалда росаби чIороголъун ратана, мисалалъе Болъихъ, Хунзахъ мухъалда, школазда лъимал цIакъ дагь руго».\nИсана сон Дагъистаналда лъазабун буго МугIрузул соналъунги. МугIрузул сон гьабиялъул аслияб мурад бугин, мугIрузул мухъазда ругел гIунгутIабазде кIвар буссинаби, гьел церетIезериялъе квербакъи гьабиян абуна Республикаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас. Росу тун шагьаралде гочунезул къадар дагьлъиялъе пайда букIине бугищ гьелъул абун гьикъидал гьадин загьир гьабуна жиндирго пикру ГъазимухIамадов ИсмагIилица.\nГъазимухIамадов ИсмагIил: «Гъоркьиса сонги лъазабун букIана республикаялда ахихъанлъиялъул сонилан абун, амма гьелдалъун ахал гIезарулел чагIазе пайда ккарабищали лъаларо. Исана онги МугIрузул сонилан лъазабиялъ кинаб пайда кьелебали лъаларо. ХIукуматалъул нухмалъиялъ гьедин лъазабунги батани, гьелъи биччазе гIарацги батани кьела гьелъ пайда. Амма цохIо соназда цIарал чIваялъ кьезе хайир гьечIилан рикIкIуна дица».\nМагIарухъ гIумру гьабизе лъикIал шартIал чIезаризе ккани, ялъуни гIатIарикьалде гIадамал гочиялъул процесс лъалхъизабизе ккани цIакъ гIемер гIарац къваригIунин, амма Дагъистаналъул бюджеталда гьеб гьечIилан рикIкIунеб буго цо-цо экспертаз.