Бечедаб бачIиналъ рази гьаруна\nРосдал магIишаталъул исанасеб сон нахъа танин абизе бегьула. ХутIун буго ахирисел гектараздаса пиринчI бакIарун рагIалде бахъинабизе. ЛъагIалил хIасилалги лъикIал ругин бицана Хасавюрт районалъул росдал магIишаталъул муниципалияб учреждениялъул директор Идрис Загъаловас.\nКинабнги 142358 гектар ракьул буго районалъул къайимлъиялда. Аслияб масъалаги ккола гьел ракьал пайдаяб куцалда хIалтIизари. Гьеб ракьалъул цIикIкIарасеб къадар бекьула. Масала, 17 азаргогIан гектаралда хьала хаслихъе рекьулел культураби, гьелдаса кIигогIан нухалъ, 33135 гектар ккун буго ихдалил рекьулел культурабаз, 255 гектаралдаса санайил бакIарула гIодокари, 7500 гектар ккун буго харибакIаз. Ахираб лъабго-ункъо соналда жаниб хаслихъе могьолал культураби рекьулел ракьал 3000 гектаралъ цIикIкIинарунинги руго. Могьолал культураби гIезарулезул хIалтIул хIасилал лъикIал ккана. 16985 гектаралдаса исана бакIарана, гIаммаб къагIидаялъ рикIкIун, 61398 тонна хаслихъе бекьараб ролъул. Щибаб гектаралдаса щун буго 25,6 центнер. 2022 соналъул букIинесеб бачIиналъеги исана жиндир заманалда ракь бегун, хьон хьан щулияб кьучI лъуна районалъул хурухъабаз.\n- Санайилго цIикIкIунеб буго хурзабахъа бачIунеб ва боцIухъанлъиялъ кьолеб хайир, - ан бицана И. Загъаловас. – ХIисаб гьабе, 2020 соналъ хурухъанлъиялъ районалъе кьун буго 10 миллиардгун 50 миллион гъурущ, боцIухъанлъиялъ – 5 миллиардгун 541 миллион гъурущ. Гьединал хIасилалгун 2020 соналда Хасавюрт район республикаялда цебесеб кьердаги букIана. Исанасел хIасилалги гьездасаги лъикIал рукIинеги руго. ТIорщалил бачIин цIикIкIинабиялъе, боцIухъанлъиялъ кьолеб продукция гIемерлъизабиялъе гIоло хIалтIулел руго 142 росдал магIишаталъул предприятиязул хIалтIухъаби. Гьезда гьоркьоре уна 28 - росдал магIишаталъулгун производственнияб кооператив, 12 - муниципалияб предприятие, 81 - рекьарухъабазулгун фермеразул магIишат, гIезегIан руго жалго жидедаго чIарал предпринимателазул магIишаталги. Хасавюрт районалда кидаго кIвар кьолеб букIана хурзабахъ ихдалил могьолал культураби рекьиялде. Гьезда гьоркьоб хасаб бакI ккола цIоросаролъалъ, пиринчIалъ, бакъдебуссалъ, овощаз, бахчабазул культурабаз.\nГьал къоязда тIадбан унеб буго Аджиевасул, Нуровасул цIаралда ругел ва «Къуруш» предприятиязда пиринчI бакIариялъул хIалтIи. Азаргоялдасаги цIикIкIун гектаралда пиринчI гIезабун буго Казмаул ва Темираул росабазул хурухъабазги.\n- 230 гектаралдаса бакIарана пиринчI. Щибаб гектар рикIкIун щвана 45-47 центнер. Гьединлъидал гьабураб хIалтIи гIадада ккечIо, - ян бицана Нуровасул цIаралда ЦIияб Костек росулъ бугеб росдал магIишаталъулгун производственнияб кооперативалъул нухмалъулев Рабадан Мамаевас.\n- ЗахIмат бихьичIого рахIат бокьарас, бекьичIого лъилъе нилъ гьечIого хурилан хъван буго Инхоса ГIалихIажияс. ГIакъубаги къварилъиги бихьичIого хурги бачIунаро, нигIматалги рижуларо. ЦIолбохъанлъи буго бищун захIматаб иш. Их бачIаралдаса нахъе хIалтIизе ккола цIолбохъаби, - ян бицана ЦIияб Гъагъалъ бугеб рекьарухъабазулгун фермеразул магIишаталъул нухмалъулев Ташав-хIажи Дадаевас. Хасалил цIороялъукьа цIунизелъун ракьулъ бахчун букIараб цIолбол гъабу къватIибеги бахъун, гьелъул гIаркьалаби кIуризе ккола, хадуб бухьуна кваразда. Цинги хIутI-хъумуралдаса гъабу цIунизе речIчIизабизе ккола дару. Гьединаб хIалтIуца кьола ракI разиял хIасилалги. 222 гектаралдаса Ташав-хIажил нухмалъиялда гъоркь хIалтIарал фермераз щибаб гектаралдаса бакIарана 160 центнер цIолбол. Гьединабго цIолбол бачIин бакIарана жидерго ахикьа Гъойтемир ГIалипашаевас, Ислам ХIажиевас, Шагьрурамазан Асланхановас, ХIусен Ирасхановас.\n2043,7 гектаралдаса бакIарараб пихъил къадар бахана 9212 тоннаялде. Санайилго цIикIкIунел руго росабалъ ахалги. Гъоркьиса 170 гектаралдаги чIана ахал. Исана ихдал гъутIби чIун рукIана 48 гектаралда. РакIалда буго жеги 52 гектаралдаги чIезе.\n- КIудияб хьул буго 120 гектаралда чIун рукIарал гъутIби тIадеялъул тIегьалин абураб. Цудунго барщулеб гIечул гъутIбуздаса, ихдал цIоройги ккун, тIегь гъенана. БижичIо, бакIаричIо исана щибго, - ян бицана Сивухъ росулъа рекьарухъабазулгун фермеразул магIишаталъул хважаин Мариям ГIалимирзаевалъ.\nРайоналда росдал магIишаталъул батIи-батIиял рахъал церетIезариялъе нухмалъулез хIаракат бахъулеб буго шартIал чIезаризе. Аслияб куцалда пикру буссинабула техника цIилъизабиялде. Гьал ахирал соназда босун буго анкьго комбайн, микьго трактор ва 50 сельхозмашинаби. ГьабсагIаталда районалъул магIишатазда буго 186 трактор, 51 хьон хьалеб сеялка, 68 комбайн, 63 бакIал хурзал къачIалел дискал, 59 пуруц, 43 дару речIчIизабулел агрегатал. Гьеб гуребги, районалда хурухъабазе, фермеразе кумекалъе гIуцIун буго МУП МТС «Хасавюрт- агросевис». Гьеб гIуцIиялъе, лизингалъул къагIидаялда, 68,8 миллион гъурщиде босун буго 3 «Вектор-410» комбайн, 3 МТЗ-82, 2 К-704 трактор.\nЛъалъалел ракьазул къадар районалда бахуна 46337 гектаралде. Лъалъадизе лъим чIезабиялъе магIишатазда гьоркьосел 887 километр халалъи бугел каналалги руго. Ахирал соназда 520 километралъул халалъиялда каналал рацIцIад гьаруна. Мелиорациялъул программа гIумруялде бахъинабиялъе гIоло, Садовое росулъ 2 миллионгун 800 азарго гъурщил багьаяб, нусго гектар лъалъазе рес бугеб, машинабазул кумекалдалъун цIад базабулеб агрегат лъун буго.\nГьарулел хIалтIабазда хадуб хал ккола росдал магIишаталъул управлениялъул хIалтIухъабаз. Гьединал халгьабиязул хIасилалда лъана Хасавюрт районалъул гIемерисел рекьулел ракьазулъ беэнлъи цо проценталдасаги дагь бугеблъи. Ракь беэн гьабичIел хурзабахъе гIураб къагIидаялда рала магIданиял удобрениял, рак. Хадубккунги гьеб рахъалъ хIалтIул иш лъикIлъизабиялъе гIоло ихдал хурзабахъе базе 1000-гIан тонна удобрениязул хIадурунги буго.\nДругие материалы в этой категории: « Гьабурасе-квас, кванарасе-нах\tБукIаралъул лъалкI, букIинеселъул хIисаб »


Улкаялъул президент вищизе хутIана 39 къо\nДРялъул Рищиязул комиссиялъул председатель МухIамад Дибиров дандчIвана республикаялъул журналисталгун\n«Дагъистан» РИАялда букIараб дандчIваялда МухIамадица бицана республикаялда гьабулеб хIадурлъиялъул хIакъалъулъ.\n«Рищиязул комиссиязги бакIалъул нухмалъиялъги жигар бахъулеб буго президентасул рищиязда хIинкъигьечIолъи чIезабизеги щивав избирателасе санагIатал шартIал гIуцIизеги. ГьабсагIаталда хIалтIулеб буго республикаялъулабги, 54 территориалиябги, 1915 участокалъулабги комиссия. Вищун вуго гьаракь кьезе ихтияр бугев 13 азаргогIанасев рищиялъул комиссиялъул членги.\nРакIбацIцIадго рищиял тIоритIиялъул мурадалда, хIалтIизаризе руго цIиял технологиял. ЦIияб законалда рекъон, рищиязул участокалъул комиссиялъул щибаб протоколалъул букIине ккола QR-код: гьеб лъихъаниги хисизабун бажаруларо ва цого рищиялъул участокалдаса цIияб кодгун печаталде цIидасан бахъараб протокол компьютеразулаб системаялъ къабул гьабизе гьечIо. Цо-цо рищиязул участоказда букIине буго бюллетенал рикIкIунеб комплекс (КОИБ). 2010 соналъул рищияздаса хадуб республикаялда буго 94 КОИБ. Гьел хIалтIизаризе руго МахIачхъалаялдаги Буйнакскалдаги. КОИБазе техникияб хъулухъ гьаби республикаялъул бюджеталъе хираго чIола (цоялъе хъулухъ гьабун 15 азарго гъуруш), гьединлъидал рес гьечIо гьел системаби киса-кирего лъезе. 380 бакIалъул участокалда чIезабизе буго видео-халкквейги. Гьеб гIуцIизе буго онлайн-къагIидаялда, ай гьениб лъугьа-бахъунеб жоялъухъ балагьизе бегьула Интернеталдасан.\nИсана рищиязул участоказда рукIине руго ЖамгIияб палатаялдаса вакил гьарурал халкколел (наблюдатели). ХIадурулел руго гьелъие жамгIиял гIуцIабазул вакилзабиги», - ян бицана МухIамад Дибировас.\nБаян кьуна гьес президентлъиялде кандидатура лъуразда банги. «Исанасел рищиязда гIахьаллъизе гъира бугин лъазабун букIана 70 чияс. ГьабсагIаталда хутIун вуго микьго. Гьезул лъабгоясул централияб комиссиялъ хъвай-хъвагIайги гьабун буго: Павел Грудининил (КПРФ), Владимир Жириновскиясул (ЛДПР) ва Владимир Путинил (живго жинцаго кандидатлъун вихьизавурав). КватIичIого ЦИКалъ халгьабизе буго жеги щуго кандидатасул: Сергей Бабуринил («Россиялъул гIаммаб халкъалъул союз»), Максим Сурайкинил («Россиялъул коммунистал»), Борис Титовасул («Партия Роста»), Ксения Собчакил («Гражданская инициатива»), Григорий Явлинскиясул («Яблоко»)», - ан абуна гьес.\nЦересел рищиязда Дагъистаналъул СМИяздасан агитация гIуцIиялъулъ кинабгIаги гъалатI тIатинчIинги абун, Дибировас баркала кьуна журналистазе.\nГьединго бицана гьес исана хIалтIизабизе бугеб цIияб къагIидаялъулги. «Республикаялда хъвай-хъвагIай гьабичIев чи вуго гIемер (масала, Россиялдаса рачIарал полициялъулал ва цогидал идарабазул хIалтIухъаби). Нилъер ракьцоялги руго росулъ хъвай-хъвагIай бугел, амма гIумру шагьаразда гьабулел. Гьел, рищиязда гIахьаллъизе гIоло, магIарухъе яги хъвай-хъвагIай гьабураб бакIалде ине кколаро гьанже. Жалго ругеб бакIалда кьезе бегьула гьаракь. Гьелъул мурадалда бакIалъул рищиязул комиссиялде яги МФЦялде хитIаб гьабизе ккола. Гьединабго хитIаб гьабизе бегьула пачалихъиял хъулухъазул цогояб порталалдаги», - ян бичIчIизабуна МухIамадица.\nПрочитано 338 раз\tПоследнее изменение Пятница, 09 февраля 2018 08:43\nДругие материалы в этой категории: « Дагъистаниялгойищ ратичIел?\tТурниралде хIадурлъи »


Машгьурав тренер ракIалдещвеялъе\nТIоцебесеб бакI - «Воин» рагъулабгун спортивияб клубалъул командаялъе\nМахIачхъалаялъул Бузай Ибрагьимовасул цIаралда бугеб спортшколалда тIобитIана Дагъистаналъул машгьурав тренер Салимгерей Минатулаев ракIалдещвеялъе каратэялъул киналго къагIидабазул рахъалъ республикаялъулаб чемпионат. Анлъго батIияб гIумруялъул ригьалъул ва гьелда рекъон 39 цIайиязул категориязул 250 спортсмен къеркьолев вукIана татамиялда чемпионасул ва призеразул цIаразе гIоло.\nЧемпионаталда командаялъулаб тIоцебесеб бакI ккуна «Воин» рагъулабгун спортивияб клубалъул командаялъ (тренер Руслан Ражабов). КIиабилеб бакI щвана Салимгерей Минатулаевасул цIаралда бугеб спортивияб клубалъул командаялъе (тренерал ГIусман ХIанипаев, Минатула Минатулаев ва Къалсин Казаматов). Лъабабилеб призалъулаб бакIалъе мустахIикълъана «Рагъулал цIумал» спортивияб клубалъул команда (тренер Юсуп Сулейманов).\n«Салимгерей Минатулаев ракIалдещвеялъе тIобитIараб республикаялъулаб турнир ана тIадегIанаб даражаялда. Нижеца цебеккунго кIудияб хIалтIи гьабун букIана турниралда гIахьаллъизе мустахIикъал спортсменал тIасарищиялъе, хIаракат бахъана Дагъистаналъул бищунго къуватал спортсменал гьенире ахIизе. Гьединлъидал дун разиго хутIана турнир иналъул даражаялдаса. Дир кIудияв вацасул цIаралда чемпионат тIобитIулеб букIараблъи хIисабалде босани, дун цIакъ вохарав вукIана гьеб лъикI иналдаса. Баркала загьир гьабизе бокьун буго спортсменазе, тренеразе ва, гьайгьай, турнир тIобитIизе зал кьураб спортшколалъул нухмалъиялъе. Дирго рахъалдасан абила, бокьун буго чемпионат щибаб соналда тIобитIизе. ХIисабалде босун буго республикаялда бищунго къуватал каратистал загьир гьаризелъун чемпионат тIасияб соналъги тIобитIизе», - ян чемпионаталъул хIасил гьабуна турниралъул гIуцIарухъабазул цояв, Салимгерей Минатулаевасул цIаралда бугеб спортивияб клубалъул тренер Минатула Минатулаевас.\nЧемпионаталда бергьаразеги призеразеги кьуна кубокал, медалал ва дипломал. Командаялъулал тIоцересел бакIал ккуразе кьезе Салимгерей Минатулаевасул хъизамалъ чIезарун рукIана хасал призал – кIудиял телевизорал. Призалъулал бакIал ккурал командабазе гьел сайгъатал кьуна Салимгерейил эмен – ХIасан Минатулаевас.\n2017 соналда хварав Салимгерей Минатулаевас тарбия кьуна ва каратэялъул махщалие ругьун гьаруна, батIи-батIиял даражабазул къецазда, дунялалъул чемпионатазда тIадегIанал х1асилал рихьизарурал гIемерал ученикал. Гьанже гьел тренировкабазде хьвадула цогидал насихIатчагIазухъе ва, специалистазул рагIабазда рекъон, гьел кколел руго гьеб спорталъул тайпаялъул рахъалъ махщел камилал вакилзаби.\nПремьер-лигаялда хутIизеги бегьула\n- Нижер клубалъ хIакъикъаталдаги РФСялъул президентасул ишал тIуралев Александр Алаевасул ва РФПЛалъул президент Сергей Прядкинил цIаразда кагъат битIун букIана, - ян бицана МахIачхъалаялъул футболалъул клубалъул пресс-хъулухъалда. - Гьеб кагътида нижеца лъазабун букIана кинаб букIаниги футболалъул клубалъул лицензия гьабиялъул иш тIубачIони ва цIияб сезоналда чемпионаталда гIахьаллъизе гьелъие ихтияр щвечIони, «Анжи» футболалъул клуб Россиялъул чемпионаталда гIахьаллъизе хIадурго бугилан.\nНагагь «Амкар» чемпионаталдаса нахъе ани, гьеб талихIкъосин бугин абулеб буго РФПЛалъул президент Сергей Прядкиница: «АхIвал-хIал буго захIматаб. Хьул буго кинабго битIа-бишун ккеялде. Нагагьлъун «Амкар» нахъе ине ккани, гьеб балагьлъун букIине буго болельщиказе, регионалъе ва футболистазе. Цо лахIзаталъулал хIасилазул хIакъалъулъ ургъизе бегьуларо. БукIине ккола чIванкъотIараб тартиб: цоккураб хIалалъ, низамалда финансаздалъун хьезаби, щулияб материалияб база, футболалъул академия», - ян лъазабуна Сергей Прядкиница.\nЕвразиялъул хIаязул чемпион\nХалкъазда гьоркьосел къецазда гIахьаллъана 500 спортсмен\nУфаялда гIолилазда гьоркьор тIоритIана рагъулал искусствабазул рахъалъ Евразиялъул тIоцересел рагьарал хIаял. Гьел рагъулал искусствабазул хIаязда гIахьаллъи гьабурав ГIахьвахъ районалъул ТIадмагъилъ росулъа МухIамадбег Сайпудиновасеги гьел къецазда тIоцебесеб бакI щвана.\nХалкъазда гьоркьосел къецазда гIахьаллъи гьабуна Россиялъул регионаздаса, Европаялъул Бакъбаккул улкабаздаса ва Азиялдаса щуазарго спортсменас. Дагъистаналдаса спортсмен къецазда гIахьаллъана 72 килограмм цIайиялда ва бергьана рагъулал искусствабазул «Комбат Самооборона» абурал къецазда.\nСайпудинов цевехунги чанго нухалъ бергьана республикаялда тIоритIарал батIи-батIиял къецазда ва рагъулаб самбоялъул рахъалъ ТIолгодунялалъул федерациялъул турниралда (Кубок WCSF). МухIамадбег тенировкабазде хьвадула, тренер Юсуп Сулеймановасул нухмалъиялда гъоркь Хасавюрталъул «Рагъулаб цIум» спортивияб клубалде.\nВолгоградалдаса мазгарул медальгун тIадвуссана\nБергьана 50-59 сонал рарал ветераназул къокъаялда гъорлъ векерун\nМарафоналъулаб рекериялъул (42 километргун 195 метр) рахъалъ Волгоградалда тIобитIараб Россиялъул чемпионаталда гIахьаллъи гьабуна Дагъистаналдаса спортсмен Евгений Драгуновасги.\nТIадагьаб атлетикаялъул рахъалъ Дагъистаналдаса ветеранасе чемпионаталда мазгарул медаль щвана 50-59 сонал рарал спортсменазул къокъаялда гъорлъ векерун. 42 километргун 195 метр нухлул Драгуновас нахъа тана 3 сагIатгун 20 минуталда ва 36 секундалда жаниб.\n«Гьаб ккола гIумруялда жаниб дир лъабабилеб марафоналъулаб векери, дун цIакъ вохарав вуго дие гIицIго Россиялъул чемпионаталда гIахьаллъизе рес щвеялдаса гуревги, жеги гьенив медалистазул къокъаялда гъорлъеги дун ккеялдаса», - ян абуна Евгенийица къецаздаса хадуб.\nЕвгений Драгунов ккола тIадагьаб атлетикаялъул рахъалъ Дагъистаналъул чанцIулго чемпион. 20 соналде щвезегIан гIумру бугел спортсменазда гьоркьоб 800 ва 1500 метралъ векерун гьес чIезарурал рекордал, гьанжелъизегIан тIокIал лъихъаго такрар гьарун бажаричIо.\nПрочитано 316 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 04 июня 2018 10:51\nДругие материалы в этой категории: « Эркенаб гугари\t10-ялъул 9 меседил медаль - »


ХIалигъун барщун буго цIибил\nЦIибил бакIаризе байбихьана республикаялда. Исана лъик1аб бачIин бакIаризе ракIалда буго цIолбохъабазда. Кинабниги 22000 гектаралда бекьун буго цIибил. ГьабсагIаталда бакIарун бахъана 2800 гектаралда бижараб нигIмат. Араб соналда республикаялда бакIарун букIана 208000 тонна. Гьеб букIана республикаялъул цIолбохъанлъиялъул тарихалда босараб чIел.\nДРялъул Росдал магIишаталъул министерствоялъул нухмалъулесул заместитель Шарип Шариповас абуна, цIолбохъанлъиялъул рахъалъ нилъер улкаялда къабул гьабураб цIияб законалда рекъон, Россиялда чагъирин абизе бегьулин гIицIго нилъер цIолбол хIадур гьабу ралда. ЦIияб законалъ рес кьунин нилъер цIолбохъанлъи цебетIезабизе.\n- Россиялъул чогърохъабазул цIибил гIезабулел жидерго ракьал гьечIелъул, гьезул киназулго кIвар буссун буго нилъер республикаялде. Гьелдаса нилъги рази руго. Рази рукIинарищ, ахирал соназда цIолбол оптовияб багьа 18 гъурщидаса тIаде унеб букIинчIелъул. Гьанже рес щвана ахикьанго гьеб нигIмат 25-27 гъурщиде кило гьабун бичизе, - ян абуна Шарип Шариповас.\nДругие материалы в этой категории: « Сентябрьги роолаб букIине буго\tМиллиял мацIазул къваридаб къисмат »


Пенсиязул фондалда щай цIидасан чIухь бараб?\nDagestan / Pension fund\n22 сентябралда Дагъистаналъул Пенсиязул фонд сверун ккун, гьенир чIухьал ралел руго. Гьединго сверун ккун, чIухь балеб бугила Дагъистаналда бугеб Пенсиязул фондалъул нухмалъулев ишал тIуралелъул рокъорги. «Новое Дело» газетаялъул редакторасул пикруялда гьел чIухьал раялъе буго кIиго гIилла.\nРадал сагIат микьго тIубаралдаса сверун ккун бугин Пенсиязул фондалъул мина, хIалтIухъабиги жанире риччачIин, хIажатаз рачIарал гIадамалги гьединго нахъе ритIанин абулеб буго гьений кIалтIа чIун йигей, Пенсиязул фондалъул хIалтIухъан Мусаева Жавгьаратица. БачIиндаго жидеда щибго абулеб букIинчIила. «Урал» машинаби лъун, тIад маскIаби хурал чагIаз нух къотIун букIанила рагьде. Хадур гьел рагIалдегIан лъунила ва метер рачIани гурони жакъа нуж хIалтIизе рес букIунирин абунила жидедайин бицана Жавгьаратица «Эркенлъи» радиоялъе.\nМусаева Жавгьарат: « Ниж гьанире рачIаралго, гьел рачIун ратана. ХIалIуде сагIат ичIго тIубалеб заманалда рачIуна ниж. Нижедаги щибго лъаларо, гьезги щибго бицунеб гьечIо. ГIицIго лъала чIухьал ралел рукIин. Цин гьеб иш чанго сагIаталъ гурого халатбахъунеб батиларин чIун рукIана ниж, амма заманалдасан рокъоре ине бегьилин абуна, щиб гьениб кколеб бугебали нижеда лъаларо, гьеб гьезул хIалтIи буго».\nПенсиязул фондалъул кIалтIа чIун вукIарав цо рагъулас лъугьа-бахъунеб баян гьабуна Шималияб Кавказалъул округалъ тIобитIулеб операция гIадин. Гьеб бакIалда гIахьаллъулел щинал рагъулал ругила Ставрополь мухъалдаса рачIарал, метер, 23 октябралдасан, Пенсиязул фондалъул хIалтIулъ щибго квекIен букIине гьечIилан лъазабуна гьес.\nГьединго, къалъутIаялдехун чIухьал ран руго Дагъистаналда бугеб Пенсиязул фондалъул нухмалъулесул ишал тIуралей Руфина МухIамадовалъул рокъорги.\nРагъулал гьелъул рокъоре рачIун ругила, жийго Руфина МухIамадова ва гьей хисулел гьеб заманалда рукIанила Пенсиязул фондалда, чIухьал тIоритIулел низам цIунулелгун цадахъ. ГьабсагIаталдаги гьел жеги гьенир ругин лъазабуна бакъанидехун жиндир цIар рехсезе бокьичIев хIалтIухъанас.\nМуртазгIалиевасул иш байбихьаралдаса гьоркьоб чанго моцI индал ралел чIухьал сунда хурхарал рукIине рес бугебали баян гьабулаго, «Новое дело» газеталъул бетIерав редактор ХIажимурад СагIитовас бицана гьелъие бугин кIиго гIилла, цо рахъалъ цIех-рех щвараб бакIалдасан хIажат ратизе рес бугила Пенсиязул фондалда хурхарал кинал ругониги хIужаби, цогидаб рахъалъ, гьеб бугила нухмалъулев хисулесул ишал тIуралей хIинкъизайизе гьабулеб гIадинаб жо.\nХIажимурад СагIитов: «Сайгид МуртазгIалиевасда тIад гьабулеб ишалда хурхун гьарулел ругин гьел чIухьалин абулеб буго, щай гьел гьанже гьарулелали, гIицIго цIех-рехалъул хIалтIухъабазда лъалеб батила. Батизе рес буго, гьабсагIаталда цIех-рех, гьесул ишалда хурхараб, щун батизе рес буго гьеб фондалда хурхарал мухIканлъаби хIажатаб бакIалде.\nКIиабилеб гIилла, гьеб фондалъул нухмалъулей хисулелъул рокъоб чIухь баялъул кинаб бугониги ишалъе пайда гьечIолъи лъалеб жо буго, щай гурелъул, гьезие ратизе къваригIарал документал ратаниги, щиб батаниги, рокъоб цIунуларо, амма гьезда бан щиб бугониги лъалеб батизе рес букIуна.\nАмма гьеб чIухь бай гьей хIинкъизайизе, цIех-рехгун рекъон хIалтIизе йикIине гьабулеб бугеб гIадинаб жо буго. МухIканго гьеб уголовияб ишалъе кинаб бугониги пайда гьечIо нухмалъулесул ишал тIуралъелъул рокъоб чIухь баялъул, амма гьеб чIухь бай батизе рес буго гьей хIалтIухъаналде тIаде цуй гьабиялъул цо тайпа гIадинаб жо».\nСагIитовасул пикруялда, гьабсагIаталда низам цIунулезе ва цIех-рехалъе хIажат руго МуртазгIалиевасул ишалъе цIиял хIужаби.\n22 октябралъул радалалдаса нахъе республикаялъул пенсиязул фонд хIалтIулеб гьечIолиялда бан, чIун хутIун бугила хIалтIи тIолго мухъазул ва шагьаразул Пенсиязул бутIаяздайин лъазабулеб буго жиндир цIар рехсезе бокьичIей хIалтIухъаналъ.\nС.МуртазгIалиев халкъаздагьоркьосеб цIех-рехалде лъазавун вуго\nСайгид МуртазгIалиевасде гIайиб гIунтIизабун буго\nГъизляралда МуртазгIалиевасул ва Виноградовасул рахъккун 2000 чи данделъана\nЧIухь балайинги абун гьабураб «чабхъен»...


Унтаразе хъулухъ гьабула чIобого\nШагьаралъул цIияб больница хьезабун буго хIажатабщиналдалъун\n15 январалда МахIачхъалаялда, Сепараторазул поселокалда, хIалтIизе байбихьана цIияб больница. Гьелда абула шагьаралъул №3 клиникияб больницайилан. Гьеб бана ва хIажатабщинаб алат-къайиялдалъун хьезабуна Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-апандил жигаралдалъун, ресалда ругел дагъистаниязул гIарцудалъун ва, гваял ран, гIолохъабазул чIаголъиялдалъун.\nГьенир медицинаялъул хIалтIу-хъабазе гIуцIун ругел шартIазул, унти чIезабиялъе ва унтарал сахгьариялъе ругел ресазул бицун нижеца гара-чIвари гьабуна больницаялъул директорасул заместитель, ДРялъул мустахIикъав тохтур ГIабдула ХIажиевасулгун.\n«Цебе гьаниб букIана ясазе бараб мадраса. Гьелъул бакIалда, цIидасан къачIазеги къачIан, гIатIидги гьабун бана больница. Гьаниб буго 135 чиясе вегизе бакI, поликлиника. ГIадамал сахгьариялъе чIезарун руго киналго шартIал», - ан бицана ГIабдула ХIажиевас.\nГьабсагIаталда гьениб хIалтIулеб буго лъабго отделение: терапия, хирургия ва гинекология. Терапиялъул отделениялда кумек гьабула рекIел ва бидурихьазул, чехь-бакьалъул, гьуъразул ва гьуъразул мащабазул, кIващул унтаби ругел чагIазе. Хирургиялъул отделениялда гьарула операциял. Масала, гьаб заманалъул эхосонография аппараталъул кумекалдалъун хирургазул рес буго нусалъ къотIичIого ургьире раккун операциял гьаризе ва къокъабго болжалалда унтарав сах гьавизе. Эндоскопия абулеб къагIидаялда унти чIезабиялъе ва операциял гьариялъе больницаялда руго Fijifilm Fujinon EPX-4450 HD (Japan) фирмаялъул алатал. Операциял гьарула Россиялъул машгьурал клиникабаздаса рачIарал тIадегIанаб лъаялъул ва гьединабго махщел бугел хирургаз. Хирургиялъул отделение хIалтIулеб буго антигепатит и антиСПИД абулеб программаялда рекъон, больницаялда гьелъие хIажатал киналго шартIалги руго.\nГьединго гинекологиялъул отделениеги хьезабун буго бокьараб унти чIезабулел ва захIматал операциял гьаризе бажарулел алатаздалъун. Больницаялда цебе буго поликлиникаги. Гьенирги хIалтIулел руго хIалбихьи бугел специалистал: терапевт, кардиолог, хирург, невролог, офтальмолог, оториноларинголог, онколог, гинеколог, уролог, эндокринолог, нефролог, ревматолог, дермато-венеролог. Буго лабораториябгун диагностикияб хъулухъал тIуразариялъе хIажатабщинабги.\n- ГIабдула, цIияб больницаялда хIалтIизе тохтурзаби ва медсестраби кин росулел? Кинаб даражаялда бугеб гьезул лъай, махщел, хIалтIул хIалбихьи?\n- Больницаялде росарал тохтурзабазул гIемерисел руго Россиялъул регионазда ругел больницабазда хIалтIул хIалбихьи щварал специалистал. Масала, больницаялъул бетIерай тохтур, терапевт ва кардиолог Мариян СайгидхIусенова хIалтIулей йикIана Тулаялда. Махщел камилай тохтур Рашидат Лайпанова, анкьида жаниб кIиго нухалда, Москваялдаса ячIуна захIматал операциял гьаризе. Поликлиналъул нухмалъулев ХIасан Алхасов ккола 20 соналъ Москваялда хIалтIарав уролог ва УЗИялъул тохтур. Къокъго абуни, гьединалго руго цогидалги тохтурзаби.\n- Бокьараб бакIалдаса вачIарав унтарав вегизавулищ больницаялда, кинал документалгун гьел рачIине кколел?\n- ГIумру гьабун вугеб бакIалъул поликлиникаялдаса направлениеги босун, республикаялъул бокьараб шагьаралдаса ва районалдаса вачIарав унтарав къабул гьавула нижеца. Больницаялда вегизе вачIунев чиясухъ рукIине ккола: анализазул хIасилал, УЗИ ва гьуъразул рентгеналъул сурат. Гьединго къваригIуна медицинаялъул страховияб полис, паспорт, унтиялъул бицунеб выписка (амбулаторияб картаялдаса).\n- Унтаразе кинал шартIал гIуцIун ругел?\n- Киналго палатаби руго кIи-кIи ва лъаб-лъаб чи вегулел. Щивасул бусада аскIоб буго, тохтур яги медсестра хIажалъани, гьел ахIулеб хасаб кнопка, цIияб гьава биччалеб алат ва бидул тIадецуй борцунеб аппарат. Унтарал рази руго кванидасаги. Руго лъай ва хIалбихьи бугел богогьабиги, кванил даражаялда хадуб халкколел диетологалги.\n- ГIарацги кьун тIуралел хъулухъал ругищ больницаялда?\n- ГьечIо, рукIинеги гьечIо. Киналго хъулухъал унтаразе чIорого гьарула.\n- Больницаялъе гIолареб жо щиб бугеб?\n- Къокъго абуни, гьабсагIаталда унтаразе кумек гьабизе камураб жо щибго гьечIо, амма хадубккунги больницаялъул хIалтIи цебетIеялъе ва унтаразе гьабулеб хъулухъ гIатIид гьабиялъе босизе хIажат буго хирургиялъул отделениялъе операция гьабулеб кIигогIаги стол, реанимациялъе тIадеги аппаратура ва цоги рентген-аппаратал.\n- Гьел тIаде рехсарал аппаратал ва цогидалги больницаялъул хIажалъаби тIуразе гIарцулаб кумек гьабизе бокьарав чи вугони, лъида аскIоре ине бегьулеб?\n- Больницаялъул банкалъулаб счеталъул номер цIехон кIалъазе бегьула 66-00-03 телефоналде. 2017 соналъул ноябралдаса декабралъул ахиралде щвезегIан больница хIалтIана гурхIел-рахIмуялъул фондалдаса биччараб гIарцулаб кумекалдалъун. 2018 соналъул январалдаса нахъе больница буго ФОМСалъул сияхIалда. Больницаялъе лъагIалие къваригIунеб гIарцул лъабил бутIа гурони гьез хъвалеб къотIи-къаялда рекъон, бицанихъе, 2018 соналда щвезехъин гьечIо.\nПрочитано 445 раз\tПоследнее изменение Пятница, 02 февраля 2018 11:06\nДругие материалы в этой категории: « Рахунел унтаби\tБищун тIадегIанаб шапакъат »


Хъвараб къо: 2011-11-25 Автор: Ибрагим Ибрагимов Балагьана: 962\nХIатIалдаса ун спорт бокьулев физкультураялъул учитель Шихшалаев ГIабдумажидица дагьал соназ цебе Дагъистаналъул чанго районалдаса гугарухъабиги ахIун ЧIиркъатIа гIатIидал гугариялъул къецал тIоритIана. ЖамагIаталъе бокьана гьел къецал ИсмагIил ракIалде щвезавулел къецаллъун гьаризе. Гьабулеб ишалде бугеб гъираялъ ва ИсмагIилил цIар бахъизе рес щвеялдаса воххарав гьесул гIагарав чи, 70 сон барав КъурамухIамадов Гьиматица МахIачхъалаялде сапар бухьана. ИсмагIилил гьобол, Дагъистаналъул цIар рагIарав художник Юнусил МухIамадил архивалдаса эс бахъараб ИсмагIилил кIудияб сурат бачIана. Тарихалъул учитель хIисабалда дида гьарана ИсмагIилил гIумруялъул ва гьунаралъул бицеян. БитIун къецал байбихьилелде, бахъараб хвалчен гIадин, тIаде щвана райком партиялъул жавабияв хIалтIухъан. Гьес батIаги ахIун кьварун дида лъазабуна кулак гьавурав ИсмагIилил гьадин гIемер гIалам бакIарараб бакIалда бицине жиндица гьукъулин. ИсмагIилиде бугеб рокьи дилъ гьесда чIвазе кIвечIониги, гьоболасул адаб гьабун, дун гьесухъ гIенеккана. Цоцадаго хурхинчIел дагьалго хIужабиги рехсон, дица кIалъай къокъ гьабизе ккана. Гьеб сордоялъ жиндир борч тIубарав райкомалъул хIалтIухъан хIалхьиялда кьижун ватила, амма дие гьеб сордо захIматазул цояблъун букIана. Хадур рачIана «цIигьабун гIуцIцIиялъул» сонал ва дие рес щвана щибго бахчичIого халкъалъе газеталдасан чIекъдерил къей лъаларев речIчIухъанасул бицине.\nИсмагIил гьавун вуго 1871 соналъ. Гугари ИсмагIилида тIоцебе эмен Солиманица малъун буго. Васасул гьелде кIудияб гъира ва гьунар букIун буго. Жеги 14 сон тIубачIев ИсмагIилидаса бергьунев чи росулъ вукIун гьечIо. Гьевгун чIчIалде рахъун руго ГIашилтIаса хIалбихьи бугел речIчIухъаби МухIидинги ГьитIинасул ХIайбуллагьги ва ИсмагIилица гьезда тIад ракIчIараб бергьенлъи босун буго. ГIашилтIаса МухIидин гьас гъеж ккун гIодов тункизавиялъул кутакалъ хун вуго, цIакъ рекIее захIмалъун букIанила гьеб ИсмагIилида. Игьалир тIоритIарал къецазда Гьарадерихъа речIчIухъанасда тIад бергьенлъи босун ИсмагIилие куй щола. Гьеб букIана гьесие хадубккун щварал рикIкIен гIемерал шапакъатазул тIоцебесеб. Инхуб росулъ тIоритIулел къецазде вачIуна цо речIчIухъан рахсазги вухьун (цебе дандиял хIинкъизе гьединал жал гьарулел рукIун руго). Гьев вукIун вуго РахатIаса Асланбег, ИсмагIилица гьев хехго гIодов лъола. Кутакалда жиндирго гьунаралда ракIчIарав речIчIухъан вукIуна Данухъа Издагил ГIумар, гьев вачIуна ИсмагIилгун речIчIизе ЧIиркъатIе. Гьеб дандчIваялдаса хадув ГIумар хIал щун унтанин бицунаан. РечIчIизе мунгун вахъине бокьун бугин аскIове вачIарасда ИсмагIилица абулеб букIун буго цин жиндир бох чIчIаралъуса щуризабизе хIалбихьейин. Гьеб щуризабизе кIвечIого нахъе ине ккун руго лъикIго речIчIизе гьунар бугел Лъанлъариса МуртазагIалиги Ингишоса МухIамадбегги ... ИсмагIилгун речIчIизе ЧIиркъатIе вачIуна сверухъ росабалъ рагIарав гугарухъан ЦахъахI, амма ИсмагIилица къезавун цIакъ ракI гIодобчIван тIадвуссине ккола.\nПачаясул вас Гудермесалде вачIиналъул хIурматалда гьенир тIоритIарал къецазда тIаса вищарав анкьго речIчIухъан гIодов лъола ИсмагIилица. Унсоколоса МахIачица ИсмагIил ахIула Туапсеялда тIоритIулел къецазде ва гьениб бергьенлъи босаралдаса нахъе ИсмагIилил цIар Дагъистан тун къватIибехунги тIибитIула. Хадуб МахIач ДахIадаевас ИсмагIил Бакуялда тIоритIулел къецазда гIахьаллъизе вачуна, чIекъдерил багьадурас гьенибги чIчIел босула. Бухараялда ИсмагIилида кIвана жеги лъиениги бергьенлъи кьечIев Логвинов абулев гугарухъан къезавизе. ИсмагIилица бицунаан Бухараялда жив цигун речIчIизеги вахъанин. Жинца гьеб кIиябго квачIги ккун лъикI тIадсверизабунин, хадуб гIодобги лъун, тIад кверги цун, шуричIого чIезабунин. Жидерго беразда божуларого хIайранлъун хутIарал балагьизе рачIараз гугарулеб ургуялде тIаде бараб хъахIаб гIарцул къадар 110 гъурщиде бахун буго. (Гьаниб рехсон тезин, гьеб букIана цо гъурщиде цIегун-бурутI щолеб заман). Харьковалда данде вахъа–вахъарав речIчIухъан къезавидал, ИсмагIилида абун буго цо борохьги (удав) бихьизабун, гьагъабгун вахъине кIвелищин. ГIурусазул ракьалда магIарулас кIвелариланищха абилеб букIарабин бицунаан ИсмагIилица, расги рекIее гьеб иш гIолеб букIинчIониги, инкар гьабизе рес букIинчIила жиндир. Аллагьас кумек гьабун, жив кантIизавунила борхьил гъванщида нахъа батараб цо тамахаб бакI бугеб къуваталъ къазе. Цинги жинда сверунги жемун, хIухьел босизе течIого жиндир рухI лъугIизабулеб букIараб борохь, тамахлъун тIаса бичун анила. Ростовалда тIоритIарал къецазда бергьиндал, ИсмагIилие кьун буго: «Дур хIурматай лъадуе», – ян тIад хъвараб кагъатги жаниб лъун цIакъ багьа цIикIкIараб кIаз.\nЛъагIелгун бащадаб заманаялъ ИсмагIил хIалтIун вуго Шурав МахIач ДахIадаевасул хунжрул гьарулеб заводалда. Къебелъухъ гьецIокъ хьвагIулев чи гуревги, МахIачил аслияв вакилги вукIун вуго ЧIиркъатIаса нартав. Цо нухалъ МахIач чIвазе къасдгун гъоркьчIел гьабун батун буго гьазда. ИсмагIил цадахъ вукIин талихI кканин бицунаанила МахIачица, гуребани жиндир иш батIайиса ккезе рес букIанин. Гъазданушиса Юнусил МухIамад (Дагъистаналъул цIар рагIарав художник МухIамад Юнусилау) вукIана ИсмагIилил гьобол ва божарав гьудул. Хабар-кIалалда рукIаго гьес ракIалде щвезабуна, Бузнаса эхеде рачIунаго нух къваридаб бакIалда жидер гьакида данде цоги гьоко кканилан. ИсмагIилица нахъаса нахъе бачанила къайидул цIураб гьоко. Нухда гъоркьехун лъугьарав ИсмагIил, кодобе гьокоги босун нахъаса нахъе уна оцал нухлул рагIалде щвезегIан. Данде бачIунеб гьоко добехун борчIизегIан къайидул цIураб гьоко гьес кодоб ккун чIезабула. Хадуб гьаругьин оцалги рацIун нухде ккарабго гьоко гIодобе биччала. Цо нухалда Шураб къватIахъ лъазаби чIван букIуна Бугленалдаса ГIали-Хъиличги ЧIиркъатIаса ИсмагIилги речIчIизе рахьине ругилан. Халкъалда цере рахъинелде гьел кIиязго чи гьечIеб бакIалде ун хIалбихьун буго. Радал кIиявго жидерго ишалъ ун, речIчIизе рахъун гьечIо. Гьезул ккараб жо эздаги Аллагьасдаги лъала, гьез гьеб лъиданиги бицун гьечIо. БукIун батила гьелъие гIилла. Амма балагьизе бакIарараб халкъ, цIакъ ракI бекун биххун буго.\nИсмагIилил цIайи 9 пудгун бащадаб букIун буго (ай 152 кг). Гьев цIарал гIадатиял гурел цIадираби росдал музеялда руго. Гьес куялъул махIо, нилъеца къалам гIадин, килщазда гьоркьобги лъун, хъатал цоцалъ кьабун бекулеб букIун буго. Килщалги гьесул ракьандаса цIакъго рицатал, тIогьиса тIеренал рукIун руго. Цо нухалда ЧIиркъатIаса Залихал ХIажиги ИсмагIилги щун руго Шура базаралде. Базаралда эзда хъарпуз бичулев лъалев чIикIасев ватун вуго. ЦIакъ чIахIияб хъарпуз гIезабун бугоан гьес. ИсмагIил вихьигун цо батIияб чIаголъи бачIуна чIикIасесде. Гьес ИсмагIилида абула килищ чIван борлъизе кIвараб хъарпуз дур бугоян. Хъарпузазул гохIалда цевеги чIчIун, ИсмагIилица кIудияб бихьун 20 гIанасеб хъарпуз чIикIарулеб килищ чIван борлъула ва батIа сукIула. Бицине жо тIагIарав чIикIасесда ИсмагIилица абула тIокIаб хъарпуз борлъизе гьечIин, гьал росулъе щварабго мутагIилзабазе рикьеян. Гьесие хасиятаб букIана жинда лъалел гьудул–гьалмагъзабазул бетIералда квер лъей. Гьесул бакIаб квералъ габур гъорлъе унеб бугин ккун, талихI къарав гьесухъ гъоркьа тIаде валагьулаанила.\nЧIиркъатIа рагIулин цо бергьарав речIчIухъан, гьесул хIал бихьизе бокьилаанин вукIун вуго цоги чIикIасев. Гьениве щварав ИсмагIил цо гвавулъе уна. КигIан лъикIин мун вачIарав, цо кIиясго цоцазул хIалбихьизе бокьун бугин абун буго чIикIасес. Гвавулъе гIадамал данделъилалде чIобогояб рокъов ИсмагIилица гьев босен лъолеб хъорщода гура–шурун вугIун къазавун вуго. Гьеб квеш букIарав чIикIасес таманча бахъун буго. РечIчIахъун бергьиналъе гIоло дун дукьа вагъун бергьунарин, жив хIинкъанин, сабру гьабейин, таманчаги жаниб лъейин абун буго ИсмагIилица. Гьевги гIодовиччан вуго. Нахъе унелъул ИсмагIилица абула жиндирги гъосул гIадин ццин бахъани, кьабураб жоялъ гьев жиндихъа хвезе гурин хIинкъанин живин. Гугарулаго гьесие хасиятаб букIун буго хIаталдаса ун хехаб гьужум. Цо нухалъ гьев речIчIахъулаго рекIее цIикIкIараб асаргун гьесухъ балагьун хутIун вуго гIемер гьесда цадахъ къецазде ккарав, 25 соналъ росдал старшиналъун вукIарав МахIмутIил КъунахIа. ИсмагIил бергьиндал, КъунахIаца гьесие 70 гъурущ кьун буго, ва гьикъун буго кинин дуда дандияв гьоркье ккезавизе кIварабин. Гьимулаго жаваб кьунила ИсмагIилица жинда гьеб бицине лъаларин. Гугарулеб мехалъ гIемер ИсмагIил вихьараз бицунаан тирилъиялъги хехлъиялъги гьев берда вихьулароанин. Гьеб кинабго спорталъул махщелчагIаз цIех–рех гьабизе телин ва нилъехъе щварал баяназдалъун гьесул гIадатияб ва гьебго заманалда гIадатияб гуреб гIумруялъул халгьабизин.\nБищунго ИсмагIилие хасиятаб букIана кIвахI гьечIеб захIмат речIчIахъулевго гIадин тириго хIалтIулаан гьев. ИсмагIилица эменгун ва росуцояв МахIутIгун цадахъ Сулахъ гIурул рагIалда ганчIазул ва гъогъол цIураб БергъучIиб бакълъиялда ах гIезабула. Гьезул захIмалъабакьа хIинкъичIого, кIвахI тун гьабураб хIалтIи гIадада хвечIо. Дагъистаналдаго цIар араб цIолбол ах лъугьана гьениб. БакIаб ракьул хIалтIул захIматалдаса бигьаяб букIинчIо росулъа цо-цо чагIазул мацIилаб калам хIехьезе. Жидедасаго бечелъизе гурин гьелан хIинкъарал росдал бечедал чагIаз гьезде жамагIат гьусулаан ва гьел 3 нухалъ БергьучIиса нахъе хъамизе хIалбихьиял гьаруна. Лъабго нухалъ риххизаруна гьезул тIуцалго рукъзал, щущазаруна гьезул бокьал, чалал... ИсмагIилица мискинлъиялъе дарулъун – хIалтIи, гIадамазул рагIи–хабаралдаса хIинкъиялъе дарулъун – таваккал тана. Ахирги 1906 соналъ Столыпинил реформаялъ ихтияр кьола кулаби хIалтIизаризе, гьелъ ИсмагIилие жиндирго хIалтIи рагIалде бахъинабизе изну щола. ЦIияб ракьалда бижана берцинаб кьералъул, бацIцIадаб, тIагIамаб цIибил. Ах лъалъалеб лъин букIана Къевукь чIабатI бахъулеб бакIалдасан бачIунеб чIабатIхIалаб. ТIабигIаталъго дару гьабулеб ахикь цIибилалде щибго унти бахунароан. Гьединаб цIибил дандбитIун ругел гендерил ахакь гурони Дагъистаналда кибго бижунароан. ИсмагIилилги МахIмутIилги жигаралдалъун гьабураб ах анцI-анцI соназ чекъдерие пайдаялъе хIалтIана. Колхозалъухъ ах бугеб заманалда гьениса санайил бакIарулаан 25–30 тонна сахаб цIибилалъул. Гьеб гьайбатаб ах ЧIикаб ГЭСалъул хIориниб тIерхьана, колхозалъе гьелъухъ щвана 36000 гъурущ гIарац. Амма тIекъльиялъ ханлъи гьабулел 30-абилел соназ ИсмагIил кулак гьавуна. Хьиндалаз абухъе, цагъриниб гъвар-гъвар гурел, гъабуда дел-дел гурел, хIалтIи рихарал, буголъи хириял мацIихъабаз мацIалги гьарун чан сахав чиясдаха михир бачараб! БоцIухъ гIумру бичаразул, чадихъ намус бичаразул рагIи законлъун бугеб замана букIана бачIун.\nЗоб бацIцIадго балеб ахир гьечIеб цIад,\nНилъ рацIцIадго лъолел хъубал бугьтанал ... – ян рехсола гьел сонал цо магIихъаналъ жиндирго магIилъ.\nИсмагIилица чагIи гьарураз гьев чорок гьавуна. Хонжроца къотIичIеб мацIалъ къотIулин абула: лъикьаго къинчIев ИсмагIил мацIихъабазул хъубал мацIазукьа бергьинчIо ва гьесда хвел Мурманскалда батана. Кулак гьавун жиндирго вас МухIамадгIали кквезе рачIаразда ИсмагIилица абун буго, гьев гIолохъанго вугин, жеги гIумруги гьесул цебе бугин, гьев живго тейин ва гьесул бакIалда, нужеего план тIубазе жив вачейин. Пикру гьабеха заманаялъул вахIшилъиялъул ва магIаруласул бахIарчилъиялъул! Амма чекистазул чукъбуз гьеб гьари къабул гьабуларо ва ИсмагIилица хирияв васгун цадахъ бер къапичIого гIажалалде сапар бухьуна. Лъелго рилъун Шураре щведалги гIаштIичагIаз ИсмагIилида абула, мун, кIудияв чи, рокъове тIадвуссайин. ИсмагIилица гьанжеги инкар гьабула. КIиялго гьел Мурманскалде рохь къотIизе ритIула. Нахъе рорчIизе бугеб хьулалъ ИсмагIилица къое 5 норма тIубалеб букIун буго: лабго жиндиего гIоло, кIиго – васасе. Амма пайда щиб, ккун араб замана ва хадусеб бащдаб лъагIалил хIакъикъат гурони хадусеб къисмат гьезул лъаларо. Цебе магIарулаз абулеб букIун буго: «Гьардарал гурищ хунз, гIайиб реххизе нуцаби ругел», – абун. ГIайиб «нуцабаздеги» реххун, чанги магIарулазги гьеб бакараб цIадухъ лъикIаланго цIоросаролъал режун руго. Щиб гьабилеб, гьединаб заманаги букIана нилъер тарихалъулъ. Гьеб мехалда рукIарал мацIихъабиги рукIана заманаялъул лъималлъун ...\nДуниял гIаламалъ гIиял гьан квиндал,\nЖидерго гьан квараб гьагаб хIуригат!...\nМагIаруллъиялъул тарихалда гIолилав тарихчиясе гIемерал хъахIал тIанчал руго. ТIаде гIолел тарихчагIазе ва тарих бокьулезе гьабизе хIалтIи гIемераб буго гьаб ва гьалда релълъарал суалазда сверухъ. Гьебго заманалда, роххизе ккараб жо буго архиваздаса кIулал рахъараб,\n«ГIада-гIадамазе чваххунцIад байдал, Дие горо бараб гважи-дуниял»\n– абун рекIеда квер лъун росу таразул тарих битIун бицунеб замана бачIун букIин.\nМацIихъаби кидаго рукIана ва рукIина, амма гьезие гьезул гIамалалда рекъараб жаваб кьезе кIолел ва лъалел кидаго гурел рукIунел. Гьелъие мисаллъун рехсезе бокьун буго гьаб лъугьа-бахъин.\nУнсоколо райкомалъул секретарьлъун хIалтIулев вукIана ЦIатIанихъа Гьиматил МухIамад. Гьесухъе вачIун цо мацIихъанас абун буго жинда районалъул жавабияб хIалтIуда вугев пуланав чи тIагIаталъ унаго кидаго парччиги босун унев вихьулин. Щаклъи гьечIого гьес как балеб батулин ва гьединав чи хъулухъалдаса реххизе ккелин. ЦIакъ кIвар бугеб суал борханин дуцайин абун буго райкомас гьесда, амма Дуралдаса «гъоб бакI» бацIцIад букIин гуреб тIокIаб гIайиб гьечIев чи кинин хIалтIудаса реххилевин ... Гьединан мацIихъабазе жаваб кьолел чагIи дагьал рукIиналъин чанги сахав чи Севералда цIорокьги, Сибиралда рохьахъги тIагIарал магIарулазул ...\nАхирги кинабго жиндир рахънибе ккана, «гьой лагIун гIор хъублъуларин» абухъе, ИсмагIилил цIаралъе ахирги мустахIикъаб къимат кьезе бегьулеб замана бачIана. Гьанир рехсезе мустахIикъаллъун рихьула ИсмагIилил гьобол КъебедхIажиясул яс ПатIиматица ИсмагIил ккведал данде гьарурал рагIаби. ИсмагIил тIоцевесев гурелъул чекистаз вачун унев вукIарав. Аразул хадусеб къисмат кинаб букIунебали лъаларев чи доб заманалда вукIинчIо.\nИсмагIил ккунилан рагIараб мехалъ\nГIодизе бачIинчIо, елъун гурони.\nАнцIго соналъ кквечIеб мугIрузул барти\nКьабураб хъатица хъамизабурав!\nРечIчIун чи толарев чармил гIарада\nЧучизавулеб жо щибдай букIунеб?\nЧода цебе кколеб меседил байрахъ\nХIал лъазе танадай гIолохъабазда?\nХьвагIараб щущалеб Ширван аздагьо,\nСинжирищха бараб хIетIе–квералда?\nБацIида кIалдиса цIигьан бахъарав,\nЦIуял «бахIарзакьа» хIинкъунцин гурищ?\nЦIиркъида кIалдиса гIурччинхер тIурав,\nХехаб къалмицайищ дуе къор гъураб?\nКъираласул бода цIар тIибитIарав,\nМун кквезе чигIаги щивдай вачIана?\nБалагье, гIадамал, гIинтIаме, вацал,\nГьечIел гIайибазул гIунтIи бихьизе!\nЧагIиго чIвачIого, цIаго лъечIого\nЛъураб цIар бихьулищ ИсмагIилида?\nРечIчIухъанлъиялъул байрахъ борхидал\nКъадараб цIар лъуна дуда батраказ.\nАсул къуват цIикIкIин квеш букIараца\nКъалмил хIилла ургъун гъоркьчIел гьабуна.\nХIуригат какичIев, коммун рихинчIев,\nКинал гIайибалдай гIунтIизаруна?\nГьан кьурал чудкаца чехьищ бихъараб,\nЧарамул рахсаца вухьун рагIулин?\nЧед кьураб нухъаялъ берищ бахъараб,\nКъалмил хIиллаялъул хIал цIикIкIун бугин.\nКIанцIун байдан толеб Теркалъул жайран,\nТечIебани дунял дур ХIамзатица.\nХIинкъарал кIанцIулеб къуватаб галан,\nКъорицайищ ккурав МухIамадгIали?\nГIайиб гьечIоанищ гьел «бахIарзазе»\nЦере рахъинчIого балъго хъвадари.\nХъахIбаял ясал лъикI гьел васаздаса,\nГьересигIарзазда нахъа рахчулел.\nЦересел гIадамал тIагIинчIелани,\nТIолабго лъалаан дур лъугьа–бахъин.\nХъахIаб росулъ МахIмуд вукIаравани,\nИстория хъвазе институталъе.\nВугевани жакъа ДахIадал МахIач,\nДур тIабигIат бицун цеве вахъине,\nХIуригат бахъизе, ярагъ гьабизе\nГъеж гурун хьолбохъ чIей баян гьабизе.\nГьитIинав вачIани, кодов вачарав\nКIудияв ИсмагIил лъие бегьичIев?\nКIудияв вачIани, тIаде вахъарав\nДуда чIвазе гIайиб лъилдай батана?\nХIанчIил милъир хъвачIеб чаранкьурулъан\nКьвагьун нухал рахъун авлахъ гьабурав.\nЦIум–чудук сверичIел зазил бакълъазда\nХалкъалъе кваназе нигIматал кьурав.\nГьечIел гIайибазул гъуниги гьабун,\nДуй гъоркьчIел гьабурал гьороца аги.\nГьуинабги цIцIу–цIцIун, цIекIабги кванан,\nЦIаруе хьихьараз лъуна мун нухда.\nБащдаб росуялъе тIогърол рас гIолев,\nГIайиб гурищха мун туснахъ гьавизе.\nТIолабго росдае михъил рас гIолев,\nМихъал кьурийищха цебечIчIараб жо?\nВугев ани жакъа дур ХIамзат нахъе,\nХIалихьатаб къукъа къаникь тIупизе.\nРалъдалъан баккараб чаранкьурдагIан,\nЧидар гIадамазул кверги рекIинчIев.\nКьурулъан баккараб миккил гъотIолгIан,\nРокьукъал чагIазе гIаркьелги щвечIев.\nИсмагIилги васги хванин хабар лъайдал,\nИсмагIилил лъади СалихIатица абурал рагIаби:\nВабабай, БетIергьан, гьабго щиб хабар,\nРагIизе бухIараб, борхизе бакIаб?\nРалъдал тIиналдаса хъахIчараб чини,\nБайгин чучанадай чидар ракьалда?\nХьвагIани къотIулеб ГIалил Зулпукъар\nГIадатIе бортаги гIарзал хъваразде.\nВасасул кверазда кварил хIехьги бан,\nКин гьанже дуниял дица рогьинеб?\nХIасратав гьудулас къолъикIги гьабун,\nГьанже аб дуниял дие кIваричIо.\nДур вас хун хутIараб ятимги бачун,\nЯхъина къватIие къан тIад рачелгун.\nДие кумекали киса, дир гъарин,\nХьолбохъ эмен гурей, аскIов вац гурей.\nГъамиларал рохьахъ рухI босулелъул,\nХIалай Жибрил щвечIищ, Шоботиб хъала?\nЧиго гьечIеб бакIалъ къанщундай ккана?\nХIинкъарав кIанцIулеб, Къуралиб гама,\nКъачIодай каранда рокъой тарай дун?\nДур меседилаб рухI босулеб мехалъ\nТечIодай васгIаги дуда къаданив?\nДур къаламул килщал щвакулеб мехалъ\nЩиб ккараб ракIалде, ячарай хваяв?!\nМугIрул цIун хьвадулел гIунсбуцагIаги\nАхIи щайдай бачIеб мун къанщулелъул?!\nГIи–боцIи угьдичIищ гьудул хваясухъ\nГьечIеб гIайибги чIван чIван реххулелъул?\nНодо берцинлъизе кьунсрул гIадинав\nЧохьол эбел хваяв, МухIамадгIали!\nКьибил берцинлъизе азнавур гIадав,\nЯчарай лъади хвад, хиялал гIемер!\nЧIаго бокьиларо, хунго бокьила,\nНуж гьечIеб дуниял дие кIваричIо.\nЧан лъукъараб ракIги, бухIараб магIугидай буго районалдаса ккун вачун ун тIагIинавурав ва гьанже гIайиб букIун гьечIин гьездайинги абун ритIухъ гьавурав 125 «кулакасда» нахъа?\nГьеле умумузул тарих бокьулезе жеги бекьичIеб хур. Амма ракIбухIараб жо буго гьеб цо чиясухъа бажарулеб хIалтIи гьечIолъиялда ва гьеб цо яги кIиго соналъул хIалтIи гуреблъиялда.\nЖиндирго пикру хъварав (ай): Амина\nпобольше таких статей и люди чтото будут знать о своём Дагестане\nЖиндирго пикру хъварав (ай): Г1али аргъвани\nЦ1ейги нужор росу исмаг1ел г1адинал васаз.нуж руго нижер районалъул ч1ух1и.


Гъизляралда гΙахьалчагΙи кквеялдалъун гьоркьоб къотΙизабураб бертаде батΙи-батΙияб бербалагьи буго Дагъистаналда. Официалияб версиялда рекъон, бертин жидерго машгьурлъиялъул мурадалда хΙалтΙизабулеб букΙана ХΙизб-ут-Тахрир абураб гΙуцΙиялъ.\nПолициялда гьеб бихьун буго санкция кьечΙого тΙобитΙулеб демонстрация хΙисабалда. Цо-цо дагъистаниязул пикруялда, гьеб кколеб буго ислам тадеги хΙакъир гьабизе рес рагьулеб провокация. Лъабабилезул пикруялда, автомобилазда тΙад ккун рукΙарал байрахъазул ХΙизб-ут-Тахриралде кинабгΙаги хурхен гьечΙо. ГьечΙониги, чегΙерал байрахъал бертадул атрибутика кколаро ва гьелъ гΙагсалда байрам чΙегΙераб къоялде буссинабиялъе багьанаби раккизаруна.\nЖакъа бугеб ахΙвал-хΙалалде балагьичΙого, бертадул байрамалда чΙегΙерал байрахъал хΙалтΙизари провокация кколин риккунезул цояв ккола «Нурул Ислам» абураб газеталъул бетΙерав редактор ХΙажиев МахΙамад. Гьесул пикрялда, ислам хΙакъир гьабиялъул галабазе кьучΙ баккизабун буго гьеб бетΙадул гΙахьалчагΙаз. Гьесул пикрялда гьеб ккола унго-унгояб провокация.\nХΙажиевасул рагΙабазда дагъистаналда гьанжелъезегΙан ХΙизб-ут-Тахрир гΙуцΙиялъул кинабгΙаги асар букΙинчΙо. Аммайин абулеб буго гьес, гьединал гΙуцΙиязул вакильзабазул гΙорхъабаздаса рорчΙараб хьвада-чΙвадиялъ кумек гьабулеб буго исламалда чΙегΙераб тΙанкΙ лъезе.\nГъизляралда ккараб кΙудияб провокациялъун рикΙкΙунеб буго гьединго Гъизилюрт шагьаралдаса жамгΙияв хΙаракатчи Лабазанов ГΙабдулахΙажицаги.


Буйнакскалъул мэрасул тахида сверун хIаял хIалуцунел руго\nБуйнакскалъул бетIерасул хъулухъалда сверун бахIсал жеги халат рахъунел руго. Гьеб бакIалде жидеца рахъкколев ГIусманов ГIусман гурони тIокIав батIияв чи виччаларин чIун руго шагьаралъул депутатазул мажлисалъул 80 процент кколел Россиялъул ветераназул партиялъул вакилзаби, нужеца щиб гьабуниги ГIусманов Буйнаскалъул бетIерлъуда толарин лъазабун буго гьезда Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасги.\nГьал къоязда иргадулаб нухалда депутатазулгун къотIи-къай гьабизе, гара-чIвариялъе Буйнакскалде вачIун вуго Дагъистаналъул бетIерасул администрациялъул жанисеб сиясаталъул бутIаялъул бетIер Нажмудин Къурбанов. Жидерги гьезулги бицунеб жо гьанжесалаги данде ккечIилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе ветераназул партиялъул Дагъистаналда вугев координатор МухIамад ХIажиевас.\nМухIамад ХIажиев: «Гьел рачIун рукIана Ильяс Мамаев Буйнакскалъул нухмалъулевлъун тейилан абизе. Ниж гьесул кандидатураялда разигьечIо, гьединлъидал гьесул рахъкквезе гьечIинги лъазабуна. Дунги депутатазул мажлисалъул бетIерги вукIана гьеб дандчIваялда.\nГьев Мамаев Буйнакскалдасаги кколила, гIемерал саназ Дагъистаналъул сахлъикьеялъул министрлъун хIалтIун хIалбихьи бугев чиги вугила республикаялъул бетIерас абурабги гьабун гьесул рахъкквейилан рукIана гьел. Гьезие къваригIун букIана цин Буйнакскалъул бетIерхисулевлъун тезе гьев Мамаев, хадув гьаб сагIат вугев мэр ХIамзатовги нахъе ун гьесул бакIалде гьев вачIине.\nАмма шагьаралъул уставалда рекъон мэрал хисулелги депутатаз разилъи кьун гурони тIамизе бегьуларо. Гьедин рачIун рукIана гьел къотIи-къаял гьаризе, ниж гьелда разилъичIеб мехалда интернеталдасан гьереси баянал тIиритIизаруна гьез партиялъ Мамаевасул рахъккун бугин абун, гьедин гIадамалги нижеде дандечIезе, депутатазда гьоркьоб кьал ккезабизе къваригIун гьабураб жо буго гьеб ургъунго батIияб рахъалде хабарги хисизабун».\n29 октябралде Дагъистаналде рачIун рукIана ветераназул партиялъул бетIерги, партиялъул политсоветалъул гIахьалчагIиги. Бищун цебе жал I6 октябралда Буйнакскалда шагьаралъул депутатазулги халкъалъулги дандчIваялда депутатал рухарал полициялъулазе букIине кколеб тамихI гьабейилан ва жидер партиялъул вакилзаби Буйнакскалда букIине кколедухъ хIалтIизе тейилан тIалаб гьабун рачIун рукIанин бицана «Эркенлъи» радиоялъе партиялъул нухмалъулев Ильдар Резяповас.\nГьел дандчIван руго Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповгунги, Дагъистаналъул ФСБялъул нухмалъулев Александр Мироновгунги. Гьединго Буйнакскалъул бетIерлъун ГIусман ГIусманов тейиланги тIалаб гьабулеб букIун буго гьез ГIабдулатIиповасдаса.\nИльдар Резяпов: «Дагъистаналъул бетIерас нижеда лъазабуна ГIусман ГIусманов Буйнакскалъул бетIерлъун тезе гьечIилан. Щайин гьев тезе бегьуларебилан цIехараб мехалда гьес абуна гьесда нахъа ругила СагIид Амиров ва гьесул рахъкколел. Гьедин босани Дагъистаналъул хIакимзабазул 80 процент Амировасда гъоркь рукIанилан дица абураб мехалда, гьелъухъги гIинтIамичIо ГIабдулатIиповас.\nНужер партиялъ гьесул рахъккуни нуж гIадамазда квешаб рахъалъ рихьизе ругилан абуна гьес. Щив гьаб сагIат Буйнакскалъул нухмалъуде ине гьесие къваригIун бугебалиги баян гьабичIо гьес. Нижеца жеги-жеги ХIусен ХIамзатов щайин хъулухъалдаса вахъичIого тун вугевилан абураб мехалдаги ГIабдулатIиповас лъазабуна гьев мэрлъун хIалтIизе гьечIилан».\nГьединго Резяповас абуна ахираб заманалда жидер партиялда гIемер гIайибал чIвалел ругила жал Рамазан ГIабдулатIиповасда данде ругел пачалихъияб думаялъул депутатал Ризван Къурбановасги МухIамадкъади ХIасановасги гьусун хIалтIулел чагIи ругилан. Гьел харбал рижиялъе гIиллаги кканила гьев СагIид Амировасул яцалъул васлъун кколев МухIамадкъади ХIасановасул кумекчилъун жидер политсоветалъул гIахьалчи вукIин.\nЖив гьеб партиялъул нухмалъулев хIисабалда цониги гьев депутатгун дандчIвачIила ва киданиги ГIабдулатIиповасда данде хIалтIарав чи гурила. Жиндаги лъачIого гьел сиясатиял чорокал хIаязда гъорлъ партиялъул вакилзаби ратани гьел партиялдаса нахъе реххизе ругилан. Гьел баянал уял ругищали бихьизе жидеца цIех-рех байбихьун бугила партиялъул гIахьалчагIазда гьоркьобиланги баян гьабуна гьес.\nМэрал хIажатал шагьаралги чIухь балеб Избербашги\nБуйнакскалда депутатазулгун дандчIвай рагъ-кьалалде буссана\nБуйнакск: цIиял депутатал мэрас хIалтIуде риччалел гьечIо


Рагъул кьогIлъи кIочене бегьуларо - Статьи - Сетевое издание «По новому пути»\nРагъул кьогIлъи кIочене бегьуларо\n26.04.2019 19:07 Пятница\nИсана 74 сон тIубалеб буго Совет Союзалъ гьелъул армиялъ, рагъда гIахьаллъарал пачалихъазул прогрессивияб халкъалъ гитлерилаб фашизмалъул Германиялда тIад бергьенлъи босаралдаса нахъе.\nКIудияб Бергьенлъиялъе — 74 сон\nГьеб кIудияб бергьенлъиялъе гIоло советияб халкъалъул 28 миллион чияс рухI кьуна рагъда. Щибаб соналъ гIадин, жакъаги дунялалъулго халкъаз кIодо гьабулеб буго фашизмалда тIад босараб КIудияб Бергьенлъи. КIиабилеб дунялалъул рагъул хIинкъи букIана цохIо СССРалъул халкъазе гуребги ТIолгодунялалъул халкъазеги. «Нилъеца тIолабго дунял накабазда чIезабила» — гьединаб ахIигун кагъат букIана Германиялъул фашизмалъул щивав солдатасул кисиниб. Гьединаб мурадгун цолъана Германия, Италия ва Япония. Гитлерил планалда рекъон гIицIго славяназул хвезе кколев вукIана 40 миллионалде гIагарун чи. Москва ва Ленинград шагьарал ракьул гьумералда ращад гьаризе буюрухъ кьун букIана Гитлерица. Гьединабго къагIидаялъулаб вахIшилъи жидеда щвезе букIин бичIчIулеб букIана социализмалде дандечIараб Англиялъул хIукуматалъул бетIер У. Черчилидаги. I941 соналъул 22 июналъ бакъанил гIужалда радиоялдаса кIалъалаго, гьес абуна: «Россиялъе бугеб хIинкъи — гьеб буго нилъее ва Америкаялъул цолъарал штатазе бугеб хIинкъи. Жиндирго рукъалъе, гъанситоялъе гIоло вагъулев щивав гIурусасул иш ккола тIолабго дунялалъул киналго ракьазде ругел эркенал гIадамазул ва эркенал халкъазул ишлъун», — ян.\nДунялалъулго халкъал рахъана ВатIан цIунун хъамалчагIазде данде рагъизе. КIиабилеб дунялалъул рагъалъ гъорлъе вачун вукIана миллиардгун 700 миллион чи вугеб 61 пачалихъ. 110 миллион чияс кодобе босана ярагъ, 40 пачалихъалъул ракьалда тIад унеб букIана рагъ. 1418 сордо-къоялъ халалъана кIиабилеб ВатIанияб рагъ. I941 соналъул июналда СССРалъул армиялда 2,9 миллион чи вукIун ватани, хадуб гьелъул къадар бахана 6,7 миллион чиясде. КIиабилеб дунялалъул рагъда хвана 50 миллионалдаса цIикIкIун чи. СССРалда тIаде кIанцIана цадахъго 4 гьаваялъул флот ва 190 дивизия. Гьезда гъорлъ рукIана 5,5 миллион чи солдатазул ва офицеразул, 37I2 танк, 4500 самолет, 50000 гIарада. Гьеб къуват 2-3 нухалъ цIикIкIараб букIана дандечIей гьабизе кколел гIорхъабазда рукIарал БагIараб Армиялъул аскараздаса.\nНилъер улка тIубан хIадурлъун букIинчIо рагъде. Къокъабго заманалда тушманасухъе щвана тIощел гIезабулел рукIарал ракьал, риххизаруна 60 процент чаран кьолел заводал, гьедигIанасеб къадар тIурччи бахъулел шахтаби. Рагъул заманалда фашистаз чIунтизабуна I710 шагьар ва поселок, 70000 цIикIкIун росу, 31850 заводалгун фабрикаби, 98000 колхоз, 39000 медучреждение, 82000 школа ва гIемераб цогидабги. 25 миллион чи хутIана жанир чIезе рукъзал гьечIого. Гьеб захIматаб ахIвал-хIалалъул заманалда СССРалъул пачалихъалъул нухмалъулез, улкаялъул цIар рагIарал рагъул полководцазул жигараб рагъул аскаразе гьабураб битIараб нухмалъиялъ, политбюроялъ бетIералда Генералиссимус Иосиф Сталингун къокъаб заманалда жаниб тIолабго улкаялъул промышленность, росдал магIишаталъул буголъи ва цогидалги промышленносталъул бутIаби мутIигI гьаруна рагъул мурадалъе. БакътIерхьул рахъалда ругел регионаздасан ва централиял районаздаса заводал, фабрикал хIажатал сурсаталгун ва специалисталгун рехана Дальний Востокалде, Уралалде ва Гьоркьохъеб Азиялде. «Кинабго фронталъе гIоло!» абураб ахIиялда гъоркь хIалтIулеб букIана улка. Уралалдаса добехун гочинабун рехана 2593 промышлияб предприятие. 1942 соналъул март моцIалда Востокалде рехарал предприятиябаз къватIиб биччана рагъулаб продукция тIолабго СССРалъ рагъул соназде щвезегIан къватIиб биччаралдасаги цIикIкIун.\nАнлъго моцIида жаниб фашистазул аскарал щун рукIана Москва шагьаралда гIагарлъизе 75-110 км. манзилалде. Гьеб заманаялъ ахIи букIана «Нахъе къазе ихтияр гьечIо, нахъехун Москва буго» абун. I941 соналъул 5 декабралъ циндаго БагIараб Армиялъ байбихьана тушманасде гьужум гьабизе ва 1942 соналъул 7 январалъ тушбаби Москваялдаса нахъе къазаруна 250 км. манзилалъ. Гьеб букIана тIоцебе нилъее щвараб кIудияб бергьенлъи. 1943 соналъул 2 февралалъ тушманасдаса эркен гьабуна Сталинград шагьар.\nГьеб рагъда хвана фашистазул 1,5 миллион чи ва асирлъуде восана 90 азарго чи. Гьеб букIана Германиялъ тIолабго улкаялда магIирукъ лъазабураб къо. Гьеб букIана нилъер аскараз босараб кIвар бугеб кIиабилеб бергьенлъи. Сталинград кверде босиялъ кьолболъанго рагъул ин хисизе байбихьана ва тIолго дунялалъулго рагъул кверщел кодобе щвана СССРалъухъе. 1943 соналъул июль моцIалъ Курскалъул дугаялда рагъал унаго тушманасул аскараз байбихьана гъоркьчIел гьабизе, амма БагIараб армиялъул гьужумалъ гьел гьеб соналъул ахиралде Белоруссиялъул гIорхъабазде нахъе къазаруна. 1943 соналъ нилъеца росарал бергьенлъабазул хIасилалда тIубан кьолболъанго хисана рагъул ин. Гьебги букIана нилъее щварал бергьенлъабазул лъабабилеб. 1944 соналъул 6 июналда рагьана кIиабилеб фронт ва Англо-Америкаялъул аскарал рещтIана Нормандиялда-Франциялъул ракьалда. I944 соналъул январь моцIалъ блокадаялдаса эркен гьабуна Ленинград. Гьебго соналъул апрель-май моцIаз БагIараб Армиялъ щущахъ риххизаруна тушманасул аскарал ЧIегIераб ралъдал рагIаллъабазул ракьаздаса — Крым, Севастополь, Одесса. 1945 соналъул байбихьуда Европаялъул пачалихъалги эркен гьарулаго, БагIараб Армия ана 500 км. манзилалъ цере Берлиналдехун. Гьебго соналъул 30 апрелалъ БагIараб Армиялъул гучалдалъун Берлиналъул Рейхстагалда тIад парпазабуна Бергьенлъиялъул байрахъ. Гьеб байрахъ лъуразда гъоркь вукIана дагъистанияв АбдулхIаким ИсмагIиловги. 2 маялъ Берлиналъул гарнизон ва 8 маялъ тIубанго Германия кверде бачIана. 2 маялъ Чехословакиялъул тахшагьар Прагаялда кодор росана вермахталъул рагъул рукIарал ахирал аскаразул къокъаби. Гьеб заманалда Западалъул ракьалда ругел пачалихъазда рагъ лъугIана. БагIараб Армиялъ Востокалда бугеб Япониялъул армия щущахъ биххизабуна ва 2 сентябралъ гьеб кверде босана. КIиабилеб дунялалъулго рагъда жигараб гIахьаллъи гьабуна кIинусазаргоялде гIунтIун дагъистанияс. Рагъда росарал бергьенлъабазе гIоло 30 азаргоялдасаги цIикIкун дагъистаниясе щвана рагъул орденал ва медалал, 58 чиясе щвана Совет Союзалъул БахIарчиясул цIар.\nГьезда гьоркьор руго нилъер ракьцоял, Анатолий Хуторянский ва Зульпукъар ГIабдурахIманов. Дагъистаналъул халкъалъ ВатIаналъул рагъул соназда танкал, самолетал ва цогидабги рагъулаб къайи гьабиялъе кьуна 350 млн. гъурущ гIарац, фронталъе битIана 150 вагон хинаб ретIел-хьиталъул, ва 140 вагон батIи-батIиял сайгъатазул. Гьеб кинабго бакIариялъулъ гIахьаллъи гьабуна херазги, руччабазги, школалъул лъималазги, гIаммаб къагIидаялъ-киназго. РухIалда, яхIалда барахщичIого рагъда жигараб гIахьаллъи гьабуна нилъер районалъул халкъалъги.\nНилъер районалдаса КIиабилеб ВатIанияб рагъде ана ункъазариде гIагарун чи. Гьезул гIемерисел абадиялъего къанщана кьалул майданалда. Районалъул щибаб росулъ руго рагъде аразул, рагъдаса руссинчIезул рагъул гIахьалчагIазул сияхIал. Киналго рагъда гIахьаллъаразул, гьезул бахIарчилъиялъул, рагъда росарал бергьенлъабазул бицун нилъер хIал кIвеларо, амма якъинго лъалеб жо буго гIемер миллаталъулаб Совет Союзалъул рагъулал аскаралгун цадахъ лъугьун гьез бахIарчияб къагIидаялда кьаби щвезабуна тушманасда.\nБигьаго щвечIо нилъее бергьенлъи. Рагъул соназ фронталда букIаралъул бицун хIал гIоларо. Рагъда нилъ бергьана И.В. Сталинил нухмалъиялда гъоркь СССРалъул тIолалго миллатазул халкъазул цолъиялдалъун. Советиял рагъухъабазул ва тылалда ругезул рагъулабгун хIалтIулаб кьварараб гIадлу-низам, щибав рагъухъанасул бахIарчияб вагъи, сордо-къоялъулаб кIвахI гьечIеб хIалтIи, рагъухъабазда ва халкъалда гъоркьоб гьабураб бергьенлъиялде тIолго халкъ ахIараб патриотикияб пропаганда-гьеб ккола КIудияб Бергьенлъиялъул аслу. Амма жакъа къоялъ гьедин захIмат щвараб бергьенлъиялъул тарих БакътIерхьул пачалихъазгун СШАялъул тарихчагIазгун политиказ хисизабизе жигар бахъулеб буго.\nДунялалда тIад кидаго букIинчIо ва букIине рес гьечIо кинабго рахъалъан щвалде щвараб ритIухълъи бугеб пачалихъ. Улкаялъул къисмат бараб букIуна гьелъул нухмалъиялда. Н.С. Хрущев СССРалъул компартиялъул тIоцевесев секретарьлъун ккаралдаса нахъе жакъа къоялде щвезегIан тIагIунеб гьечIо И.В. Сталин каки. Сталин хун хадусала рачIаралщиназ къасд бахъулеб буго гьес бекьараб хуриса бачIинги бакIарун, ганчIал жанире рехизе. Гьелъул хIасилалда гьез кIвахI тун жигар бахъулеб буго жидерго политикияб карьера борхизабизе.\nРагъул заманаялъулги, хадусел соназулги щвалде щун бицинчIониги, къокъаб заманалда жаниб Сталинида кIвана улка промышленносталъул рахъалъан дунялалдаго тIад кIиабилеб бакIалде бачизе. БукIун батила улкаялда тIад гIадлу-низам щула гьабулаго, законал щвалде щвараб къагIидаялда цIунулаго, пачалихъалъул буголъи цIуниялъе гIоло гьарулел кадраби тIаса рищун тIамиязул тадбиразулъ Сталинил гIайибалдалъун ккарал репрессияби, гьелда инкар гьабиларо. Н.С. Хрущевасул тIадкъаял-далъун батIи-батIиял идарабаз кьурал баяназда рекъон, 1921-1952 соназда политикиял гIиллабазе гIоло тамихIалде цIаразул къадар 3,7 млн. бахун батани, Советияб пачалихъ биххун хадуб, Россиялъул халкъалъе ккараб ками лъабго нухалъ цIикIкIун рагIула.


ДандчIваялда гIахьаллъана ДРялъул бетIер Владимир Васильевги, ДРялъул хIукуматалъул председатель Артем Здуновги, ДРялъул бетIерасулги ДРялъул хIукуматалъулги администрациялъул нухмалъулев Владимир Ивановги, ДРялъул тIабигIиял сурсатазулги экологиялъулги министр Набиюла Гъарачаевги.\nДандчIваялда бицана муниципалиял районазул социалиябгун экономикияб цебетIеялъулги 2018 соналъул анлъабилеб июлалда, В. Васильевасул хитIабалда рекъон, РФялъул президент Владимир Путиница кьурал тIадкъаял тIуразариялъулги хIакъалъулъ.\nБолъихъ районалъул бетIер МухIамад ПатхIулаевас бицана, рагъулаб городокалда букIараб «Меседил кIул» абураб лъималазул ах муниципалитеталъул мулклъун гьабиялъулги, Болъихъ росулъ сахлъицIуниялъул комплексги (200-ялдаса цIикIкIун млн гъуршил багьаяб) хIавузги (110-ялдаса цIикIкIун млн гъуршил багьаяб) разе проектал хIадуриялъулги, 2019 соналде тасдикъ гьабураб республикаялъул бюджеталда, АнсалтIаса РахатIе ва гьенисаги Болъихъе бачараб лъел мухъалда лъим бацIцIад гьабулеб алат рекъезабиялъул мурадалда, 110 млн гъуруш ва АнсалтIа росулъ спортзал баялъе 34,2 млн гъуруш бихьизабиялъулги хIакъалъулъ.\nГьелде тIадеги, районалъул бетIерас абуна педагогиялги медицинаялъулги хIалтIухъабазе базе бугин гIемертIалаяб мина. Болъихъ районалъул централияб больницаялда лъезе бугин МРТ ва, РФялъул Оборонаялъул министерствоялъулгун гьабураб къотIиялда рекъон, бан бахъинабизе бугин кьишни батIагьабулеб комплексги рагъулаб городокалде унеб лъим бацIцIад гьабулеб алатги. Бицана гьес ЦIумада районалъул Инхокъвариса Болъихъ районалде лъим бачиналъул масъала букIиналъулги. Гьеб тIубан хадуб ЦIумада районалъул анкьго ва Болъихъ районалъул щуго росдае лъим щвезе рес буго.\nЦIумада районалъул бетIер АнвархIажи Вечедовас бицана Гьигьалъ ва КIванада росабалъ школал ралел ругилан. Гьелъие биччан буго 370 млн гъуруш. Гьес ракIалдещвезаруна ТIаса Хъваршиниса Хушеталде нух бахъиялъулги, ТIисси ва Гьакъо росабалъ школал раялъулги, Лъондода – Агъвали – КIочIали лъим бачиналъулги масъалаби. Гьел тIуразариялъул мурадалда тIадкъаял кьуна Владимир Васильевас. «Гьел руго улкаялъул президентасул тIадкъаял ва гьел тIуразе ккола, хабар гьечIого», - ян лъазабуна гьес.\nВечедовас борхана ЦIумада районалда ХIабиб НурмухIамадовасул цIаралда бугеб спортивияб комплекс баялъул масъалаги.\n«ЦIумада район» МРялъул администрациялъул хIалтIухъан\nПрочитано 165 раз\tПоследнее изменение Среда, 12 декабря 2018 10:41\nДругие материалы в этой категории: « Керчалъул кризис\tНухал ва гIадамал »


МухIаммадсайид-хIажи накълулъиялда бараб кагъат.\nМухIаммадсайид-хIажи накълулъиялда бараб кагъат\nРайоналъул ГIалимазул Совет.\nГьаб соналъул 24 июлалда какиеги чурун бакъанил какде ине хIадурлъулаго, тохлъукьего хехаб унтиги чIван жиндирго рокъов, Хасавюрталда, гIумруялъул 65 соналда Аллагьасул къадаралде щвана гьеб шагьаралъул бет1ераб мажгиталъул имай тIарикьаталъул устар, Дагьистанальго рикIкIунев гIелмуялда гIамал рекъарав гIалим, Хасавюрталъул имам АшгIариясул цIаралда бугеб исламияб университеталъул ректор, нилъер машгьурав ракьцояв Абубакаров МухIаммадсайид-хIажи.\nМухIаммадсайид-хIажи Абубакаров гьавуна 1939 соналда нилъер районалъул Хуштада росулъ, гьоркьохъеб даражаялъул исламияб гIелмуги бугев колхозчиясул хъизаналда. Цудунаб гIолохъанлъиялда гьев вукIана Къуран цIаларав ч ива гьес квералъ хъвалаан мавлидал.\nИсламияб гIелму цIализе М-С. Абубакаровас байбихьана гIумрудул сонал 20-25 вахараб заманалда. Байбихьуда мунагьал чураяв гьесул эмен Абубакарцин божулароанила, заманалъухъ балагьун, гьесул цIали лъугьинилан. Амма гIолохъанав МухIаммадсаидица таваккал тIамула ва гIелму тIалаб гьабун къватIиве вахъуна гIалимзаби ралагьун. (Доб мехаль КГБялдаса ва партиялъул райкомаздаса хIинкъун гIалимзабаз гIелму балъго малъулаан ва жалгоги загьирлъизе чIолароан). Къисматалъ гьев вачуна ГIалахье ва байбихьуда цIалана жиндир мунагьал чураяв Садикъ дибирасда цеве. Болъихъ КГБялъул хIалтIухъабаз рахIат течIого, гьенисан уна ГIандиве ва цIалула гьенив дибирлъун вукIарав Муниса кIудияв ГIалимчи, мунагьал чураяв ГIизудинил МухIамадида цеве. Долго мацIазги, КГБялъулазги гьенибги рахIат толаро ва, заманаялъ нахьеги вачIун, цIалула ТIукитIаса Зирайлав дибирасда цеве тафсиралъул гIелму.\nГьоркьоб заман ун хадуб, цIидасан балъго ГIандиве тадвуссуна довго гIалимчи ГIизудинил МухIамадихъе ва гьес жиндихъ бугеб гIелму гьесда малъун бахъидал абун буго:\n- Дир вас МухIммадсайид, дица дуда дихъ бугеб гIелму малъун лъугIана, тIадехун бокьун батани, цогидав устар валагьеян. Бокьун букIин гьас загьир гьабидал, гIакьлу кьола Аксаялда дибирлъун вукIарав ва гьенивго чIарав кьаралазул мухъалъул, доб заманалда Дагьистаналдаго машгьурав гIалимчи Ризванихъе ине, гьес къабул гьавуни. ХIинкъи цIикIкIараб бугин абун, жинда кIоларилан байбихьуда нахъчIварав МухIаммадсайид уна гьеб мехалда гьенивго чIун вукIарав Сасикьа машгьурав гIалимчи ХIайбулагь дибирасухъе ва щвалде щун цIидасан цIалула тафсир гIелму. Амма гIолохъанав гIалимчиясул хьул къотIуларо кида-къадги машгьурав гIалим Ризваница жив къабул гьавиялда ва, хадубккун, иш гьедин ккезеги ккун буго.\nМ-С. Абубакаровас, Ризван устарасда цебе цIалун буго цIвабзазул ва цогидалги гIелмаби.\nБицуна, жиндар баракат нилъее щваяв ва кидаго гьеб камугеяв, МухIаммадсайид-хIажи гIелму цIалунги лъугъун росулъе тIадвуссиндал, гьев вуссинавизе рачIарал доб заманалъул нилъер машгъурал гIалимзаби, жидер мунагьал чураял ТIисси-ахикъа Лабазаница, ТIиссиса Ибрагьимица ва цогидазги абун бугила МухIамадсайидица гIелму цIалун тун гьечIин, гьекьон бугилан, ай, гьев кутакалда гъваридаб гIелмуялъул хважаинлъун вахъун вугилан.\nЦIалиги лъугIун росулъе вачIарав гIалим М-С. Абубакаров тIатIала кверал лъун чIечIо. Гьес росулъ рагьула балъгояб Мадраса. КигIанго районалъулги КГБялъулги хIалтIухъабаз рахIат хвезабуниги, гьес рехун течIо Ислам цебетIеялъе гьабулеб хIалтIи ва гIелму малъи. Дол соназ Хуштада балъго гIелму лъазабулел рукIана нилъерго районалъул росабалъа гIолилал гурелги, Болъихъ, ГIахьвахъ, Гумбет районалдаса ва, хIатта Чачаналъацин гIолохъаби.\nЖамагIаталъул гьари нахъе чIвазе кIвечIого, 1085-1987 соназ М-С Абубакаровас гьабуна гIагараб росдае дибирлъиги.\n1987 сналда хадур гьарун гIадамалги рач1ун, МухIаммадсайид-хIажи (къ.с,) ана Хасавюрталда шагьаралъул бетIераб мажгиталъул имамлъун ва, гьелдаса нахъе гIумру ахиралде щвезегIан шаргIалъул гIорхъабаздаса кьуричIого, ракIбацIцIадго, Къуръан-хIадисазда борцун гьабуна гьеб жавабчилъи цIикIкIараб хIалтIи.\nЦIалун вахъун хадуб М-С. Абубакаровасул гIищкъу бергьана тIарикъаталдехун, амма лъалеб букIинчIо лъихъе иневали. Гьеб мехалда гьес гIакълу дандбана жиндирго загьирияб гIелмуялъул устар довго Ризванида, ва гьес гIакълу кьуна ГIашалиса Тажудин-Афандихъе (къ.с.) ине. Живгоги гьесул тарбияталда вукIин бичIчIизабуна гьес. Гьединаб ккана гьесул, хадубккун гьес жинцаго жиндие кутакалда баракат баханилан гIемер такрар гьабураб, тIарикъаталде вачIин.\nХасавюрталда дибирлъун аралдаса М-С. Абубакаровас цIакъкIо цIикIкIун кIвар кьуна гIун бачIунеб гIелалда Исламияб гIелму малъиялде. БитIахъегояб гьесул хIаракаталдалъун бана гьениб кIиго мадраса, хадурккун жал исламиял университетазда сверара. Гьес гIелму малъизе жиндихъе рачIаразда гьарулеб жоги цIохIо букIанаан: Жодода малъараб гIадин, гьез цогидаздаги кIвахI тун гIелму малъи.\nМухIаммадсайид-хIажи вукIана Алат-Лугьаталъул, Фикъгьи, Тасфссир, Мантикъ, Микьат, Тасавуф, ТIиб, Тарих, гIелмул ФасахI гIадал гIелмаби жинда гъваридго лъалев, гIелмудул ралъад ва гIелмуялда гIамал рекъарав гIалимги, РифагIияб тIарикъаталъулги кIицIулго изну щварав устарги.\nБицен буго Тажуддин Афандияс (къ.с.) Накьшубандиябги Шазалиябги тIарикъаталъе изну кьолеб букIараб гIадаб, гьес БетIергьанасда цеве, жив гьелда вахарав чи гьечIилан, жиндаго живго гIодовегIан вихьун, босичIого тун бугилан.\nАби буго гIалимчи хвей гIалам хвеялда бащалъулилан, хасго гIелмуялда гIамалги рекъарав хвей. МухIаммадсайид-хIажие къадар щвей гьеб гуро цохIо гьесул хъизан-агьлуялъе, гIагарлъиялъе, хуштадерил жамагIаталъе ккараб ками, гьеб буго нилъер районалъего, тIолабго Дагъистаналъего ккараб кIудияб бакIаб, ва нахъбуссин гьечIеб ками.\nТIолабго районалъул буссурбабаз ва районалъул администрациялъ, депутатазул райсобраниялъ, районалъул гIалимазул Советалъ, гъваридаб пашманлъи загьир гьабун зигара балеб буго Дагъистаналдаго машгьурав гIалим, тIарикъаталъул устар М-С. Абубакаров къадаралде щвеялда бан гьесул хъизан-лъималазда, тIолабго гIагарлъиялда, Хуштадерил ва Хасавюрталъул жамагIатазда, тIолго дунялалда ругел бусурбабазда. Гьаб бакIаб ками нилъее карал гьал захIматал ва нилъ киналго пашманал къоязда, нилъеца Аллагьасдаса гьарила гьав хварав, ахираталъул лъикIлъабаздалъун вохизавеян ва гьесие Алжанги насиб гьабеян, гьесул агьлу-хъизаналъеги, гIагарльиялъеги ва нилъ киназего жив разияб сабру кьеян, жиндир РаIматал цIикIкIинареян. Хварав нилъее баракатги тун арав ватаги.\nМ-С. Абубакаровас жиндирго гъваридаб лъалкI тана гьаб дунялалда, чанго нухалъ борхана хIежги. Гьес нилъее тараб кIудияб хазиналъун ккола жидее гьесул баракатги Исламагьул, гъваридаб лъайги щварал, районалдаги гьеб бахун къватIирехунги ругел анцI-анцI цIаларал чIагIи- гIолохьанал гIалимзаби. Машгьурав гIалимчи ва жамгIияв хIаракатчи МухIаммадсайид-хIажи кидаго кIочон теларо гьесул муридзабазда, гьев лъалезда, росу ва районцоязда.


Январ — Википедия\nЯнвар, Leandro Bassano\nДагъистаналъул тарихалда январь моцIХисизабизе\n1262 соналъул 13 январалда Терек гӀурул рагӀалда Хулагидазул ва Меседил Ордаялъул ханзабазул аскаразда гьоркьоб рагъ ккана.\n1804 соналъул январалда ЦӀоралде ана генерал Василий Гуляковасул бетӀерлъиялда гъоркь рагъулаб экспедиция. Гьенив Закатала округалда 15 январалда генерал В.С. Гуляков чӀвана.\n1829 соналъул январалда Дагъистаналъул ханзаби Сурхайие ва Абу-СултӀан-Нуцалие чӀезабуна гӀарцулаб харж. 1830 соналъул январалда имам ГъазиМухӀамадица гӀандисезда шаригӀат * [[босизабуна.\n1833 соналъул январалда ГьоцӀалъ ахӀараб гӀалимазул данделъиялда ХӀамзат-бег лъазавуна имамлъун.\n1841 соналъул 1 январалда гӀуцӀана Каспиялъулаб область.\n1878 соналъул январалда «Тушманасулгун гьарулел ишазулъ тӀокӀлъиялъе гӀоло» гӀурус Императорасул армиялъул генерал-лейтенант Балакиши Араблинскиясе (Али-бек) (1828-1902) кьуна ГӀазизай Аннал 2-абилеб даражаялъул орден.\n1897 соналъул 1 январалда Ереваналда гьавуна Дагъистаналъул политикияв хӀаракатчи, 1942-1948 соназда КПССалъул Дагъобкомалъул тӀоцевесев секретарьлъун хӀалтӀарав ГӀазиз ГӀалиев.\n1910 соналъул 17 январалда гьавуна Дагъистаналъул политикияв ва жамгӀияв хӀаракатчи ХӀажагӀали Даниялов.\n1918 соналъул январалда Темир-Хан-Шураб тӀобитӀараб мугӀрузул халкъазул ӀӀӀ съездалда ХӀоцоса Нажмудин цӀидасан вищана тӀолгодагъистаналъулго имамлъун.\n1921 соналъул 20 январалда, 1920 соналъул ноябралда Темир-Хан-Шураб тӀобитӀараб съездалдаса хадуб, ВЦИКалъул Декреталда рекъон, гӀуцӀана Дагъистаналъул Советияб Социалистияб Республика.\n1926 соналъул 7 январалда гьавуна Дагъистаналъул росдал магӀишаталъул институталъул ректорлъун гӀемерал соназ хӀалтӀарав профессор МухӀамад Жамбулатов.\n1931 соналъул 14 январалда Москваялъул Кремлялда «10 соналда жаниб Дагъистаналъул цебетӀеялъул хӀакъалъулъ» абураб докладгун цеве вахъана Дагъсовнаркомалъул председатель Жалалудин Къоркъмасов.\n1934 соналъул январалда хъвадарухъан, кавказовед А. Аршарунил бетӀерлъиялда гъоркь Дагъистаналде бачӀун букӀана СССРалъул Хъвадарухъабазул союзалъул къокъа.\n1935 соналъул январалда ДагъЦИКалъул членаллъун рищана хъвадарухъаби С. Стальский, ХӀ. ЦӀадаса, А. МухӀамадов, Р. Нуров ва Б. Астемиров.\n1938 соналъул 30 январалда гьавуна 1987-1997 соназда Дагъистаналъул хӀукуматалъул вукӀарав председатель, политикияв хӀаракатчи ГӀабдуразакъ Мирзабегов.\n1939 соналъул январалда СССРалъул Верховный Советалъул Президиумалъул хӀукмуялдалъун ЦӀадаса ХӀамзатие кьуна «ЗахӀматалъул БагӀараб Байрахъ» орден.\n1943 соналъул 25 январалда ДАССРалъул СНК ва ВКП(б)ялъул обкомалъул бюроялъул хӀукмуялдалъун республикаялъул МТСалдаса Ставрополь краялъе кумекалъе механизаторалгун цадахъ битӀана 300 трактор.\n1944 соналъул январалда, Сталинград цӀунулаго, бахӀарчиго рагъана ва нус-нус фашистал гъурана дагъистаниял — Совет Союзалъул БахӀарзал, летчик Амет-Хан Султаницаги пулеметчи Ханпаша Нурадиловасги.\n1947 соналъул 27 январалда гьавуна Дагъистаналъул Халкъияв БахӀарчи, сахлъицӀуниялъул ва жамгӀияв хӀаракатчи АхӀмад Саламов.\n1951 соналъул 4 январалда Шамил районалъул КъахӀиб росулъ гьавуна СССРалъул Художниказул союзалъул член, Ленинилаб Комсомолалъул премиялъул лауреат, Дагъистаналда рагъулаб искусствоялъул школалъе кьучӀ лъурав ХӀусейн МухӀамаев.\n1951 соналъул январалда СССРалъул Министрзабазул советалъ, гьоркьоб лъун, халгьабуна «ДАССРалъул росдал магӀишат цебетӀезабиялъул хӀакъалъулъ» суалалъул.\n1951 соналъул январалда Швейцариялда хвана Тарковский шамхалазул ахирисев вакил – НухӀбег Тарковский. 1951 соналъул 19 январалда Гъуниб районалъул Сугъралъ росулъ гьавуна Россиялъул БахӀарчи, Дагъистаналъул жамгӀияв хӀаракатчи, космонавт МухӀамад ТӀолбоев.\n1955 соналъул 26 январалда гьавуна Дагъистаналъул рохьил магӀишаталъул Комитеталъул председатель ГӀалибег ХӀажиев.\n1962 соналъул 5 январалда гьавуна Дагъистаналъул Халкъияб Собраниялъул депутат МухӀамад Асиятилов.\n1962 соналъул 14 январалда гьавуна гӀелмияв хӀаракатчи, Дагъистаналъул университеталъул ректор МуртазгӀали Рабаданов.\n1976 соналъул 14 январалда гьавуна Хунзахъ районалъул бетӀер СагӀид Юсупов.\n1990 соналъул январалда ахӀана Дагъистаналъул бусурбабазул тӀоцебесеб съезд. Гьенибго гӀуцӀана бусурбабазул динияб идара (ДУМД) ва вищана муфтий.\n1991 соналъул 29 январалда СССРалъул гӀелмияб Академиялъул Президиумалъ хӀукму гьабуна СССРалъул гӀелмияб Академиялъул Дагъистаналъул филиал СССРалъул гӀелмияб Академиялъул Дагъистаналъул гӀелмияб Централде сверизабизе ва гьелъул Президиумалъул председательлъун ХӀажи ХӀамзатов тасдикъ гьавизе.\n1992 соналъул 24 январалда Россиялъул хӀукуматалъ къабул гьабуна «Репрессиялде ккарал Дагъистан АССРалъул халкъазул ихтиярал цӀуниялда бан гьаризе кколел цебесеб кӀваралъул тадбирал» абураб хасаб хӀукму.\n1996 соналъул 9 январалда радал сагӀат 6-ялде бащдаб хӀалтӀараб заманалда С. Радуевасул ва Х. Исрапиловасул бетӀерлъиялда гъоркь яргъид гӀуцӀараб хъачагъазул къокъа Гъизляр шагьаралде тӀаде кӀанцӀана.\n2003 соналъул 22 январалда Москваялда Дагъистаналъул Пачалихъияб Советалъул председатель МухӀамадгӀали МухӀамадовасе кьуна Халкъазда гьоркьосеб Академиялъул «ХӀурматияв академик» абураб цӀар ва диплом.\n2007 соналъул 22 январалда Дагъистаналъул хӀукуматалъ, мухӀкан гьабун, къабул гьабуна «ЦӀияб Лак» районалдаса цӀигӀуцӀулеб районалде гочине кколев 10662 чиясдасан гӀуцӀараб сияхӀ (2 982 хъизан).\nХӀуригат бахъун хадуб Советияб хӀукумат щвана Кавказалдеги. 1920 соналъул ноябралда Темир-Хан-Шураб тӀобитӀараб съездалдаса хадуб, ай 1921 соналъул 20 январалда ВЦИКалъул Декреталда рекъон, гӀуцӀана Дагъистаналъул Советияб Социалистияб Республика. СССРалъул заманалда гьеб кколаан РСФСРалъул цо бутӀалъун.\n↑ Дагъистаналъул тарихалда январь моцI. 17.01.2020 c.\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=Январ&oldid=78870»\nПоследний раз редактировалась 8 април 2022 в 10:40\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабураб заман: 10:40, 8 април 2022.


Ключи от Пангеи. Цикл из 7 книг\nСкачать бесплатно » Книги » Художественная литература » Ключи от Пангеи. Цикл из 7 книг\nАвтор: martin-games от 2021-04-10, 00:26:46\nНазвание: Ключи от Пангеи. Цикл из 7 книг\nКлючи от Пангеи. Цикл из 6 книг\nНазвание: Ключи от Пангеи. Цикл из 6 книг Автор: Джон Голд Издательство: Самиздат Жанр: Боевая фантастика Год: 2020-2021 Язык: Русский Формат: fb2, rtf Размер файла: 10.4 Мб Задолго до того, как общественность через СМИ узнала о Пробужденных,...


Киевалда байбихьана «Украина цолъизабила» абураб диалог\nРузман къоялда Киевалъул Майдан Незалежностиялде вачIун вукIана оппозициялъул рахъ ккурав 10 азарго гIанасев чи\nУкраиналъул президент Виктор Януковичица кIудияб разилъунгутIи загьир гьабуна, гьес абухъе Киевалъул аслияб майданалде ракIарарал гIадамал нахъе хъамизе къасд гьабурал «провокаторазул» хIалтIуда. Талат къоялдаса арбагI къоялъул сардилъ гьенир тунка-гIусиял ккун рукIана полициязда ва демонстрантазда гьоркьоб.\nРузман къоялда Киевалда байбихьараб «Украина цолъизабила» абураб «гургинаб столалда» гIахьаллъулел руго улкаялъул нухмалъиялъул вакилзабиги, оппозициялъул киналго лидералги, цере улкаялъул вукIарав лъабавго президентги.\nКиевалъул полициялъул бетIерасул ишал тIуразарулев Валерий Мазаница халкъ ахIана рукIине рес бугел провокациял риччачIого рукIинелъул акциязде тIилалгун, маххул рахсалгун яги хьопалгун рачIунел гIадамазул хIакъалъулъ лъазабизе.\nРузман къоялда Киевалъул Майдан Незалежностиялде вачIун вукIана оппозициялъул рахъ ккурав 10 азарго гIанасев чи.\nКиевалда ва Украиналъул цоги шагьаразда евроинтергациялъул рахъ кколезул акциял байбихьун рукIана 21 ноябралда. Гьелъие гIиллалъун ккун букIана ЕвроЦолъигун ассоциация гьабиялъул къотIи хъваялъул иш заманаялъ чIезабизе хIукуматалъ хIукму къотIи.


ГIемераздаги лъалареб, лъалезги жеги течIеб\nМухIамад ва Юсуп СултIановал\n7 декабралда МахIачхъалаялда (Пушкинил къватI) тIобитIараб росдал магIишаталъул ярмаркаялда гIахьаллъана 200-гIанасеб СПКязул, КФХязул, ЛПХязул, росдал магIишаталъул нигIматал къачIалел предприятиязул вакилзаби.\nЯрмаркаялда гIахьаллъи гьабуразда гьоркьор рукIана гIиял хIан гьабулелги, форель ччугIа гIезабулелги. Масала, «Джурмут-I» СПК. ЧчугIил магIишаталъул хIалтIухъан МухIамад ГIумаровасулгун, гIиял хIан гьабулел МухIамадилгун ва гьесул вас Юсуп СултIановазулгун гьабуна къокъабго гара-чIвариги.\n- МухIамад, форель тайпаялъул ччугIа гIезабизе байбихьиялъе гIилла щиб ккараб?\n- Цебе нижер букIана ункъо росдае (Белъелда, Гъерел, ГIулгьеб, Гъоркьнуб) гIахьалаб, Ленинил цIаралда букIараб колхоз. Заманалда рекъон гьеб сверана «Джурмут-I» СПКялде ва гьениб хIалтIиги гIуцIун буго умумуздасан щвараб махшалида рекъон. Салда росулъ буго хасалоцин цIер къалареб лъар. Гьениса лъимги бачун гIуцIана форель гIезабулеб комплекс.\nЛъабабилеб сезон буго нижеца гьеб гIезабизе байбихьаралдаса. ЛъагIалида жаниб гIезабула гIага-шагарго 300-500 кг ччугIил. Жакъа гьаб ярмаркаялда нижеца гьеб бичула килограммалъухъ 4I0 гъурущ хIисаб гьабун, ай базаралда бугелдаса 30 проценталъ учузго.\n- МагIарухъ форель гIезаби пайдаяб хIалтIи бугищ?\n- Гьеб буго лъикIаб хайир щвезе ккани тIад саламатал харжал гьаризе кколеб хIалтIи. Гьаб ишги гьабуларо тавакалав, хIалтIи лъалев чияс гурони.\nДагъистаналда гIемер хутIун гьечIо гIиял хIан гьабулел магIишатал ва гIадамал, амма жидеца цIунун бугин гьеб ишилан бицана МухIамад ва Юсуп СултIановаз.\n- ГIи бечIчIиги хIан гьабиги бигьаяб пиша гуро. ТIаде гIолеб гIелалъе бокьулищ гьеб гьабизе?\n- Гьаб пиша тIасабищулеб батила I0 вехьасда гьоркьоса цояс. Нижер магIишаталда буго гочинабун хьихьулеб лъабазаргогIанасеб бечIчIулеб гIиялъажо. Гьел речIчIулеб заман ккола июнь-июль моцIал, лъагIалида жаниб цо лемагалъ кьола 25 литргIанасеб рахь. Цо килограмм хIанил гьабизе ккани хIажалъула щуго литр рахьдал.\nЯрмаркалда нижеца хIан бичулеб букIана 850 гъурщиде килограмм хIисаб гьабун. Базаразда гьелъул багьа буго I200 гъурущ.\nПалхIасил, ярмаркаялде вачIун вукIана гIезегIан чи ва гьезул щивав разигоги хутIанин абизе бегьула.\nПрочитано 1282 раз\tПоследнее изменение Среда, 18 декабря 2019 17:20\nДругие материалы в этой категории: « ГIарац гьечIолъиялъ квералги «рухьун»\tЧIагояб шагьаралъул гIурччинаб рагIад »


Дербенталъул мэр Имам Яралиев хъулухъалдаса нахъе иналъе гIиллалъун кканила Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасе Яралиев дандеккунгутIийилан абулеб буго экспертаз. Талат къоялъ жиндиего бокьун хIалтIудаса нахъе ине гIарза хъвана Дербенталъул вукIарав бетIерас.\n«Дербент» информагетлъиялъул нухмалъулев Милрад Фатулаевасул рагIабазда рекъон дагьаб цебегIан ГIабдулатIиповасулги Россиялъул президент Владимир Путинилги букIараб дандчIваялда тIубан буго Яралиевасда хIалтIи тезабиялъул суал.\nГьединго журналистас абулеб буго ГIабдулатIиповасе кигIан бокьун букIаниги Дербенталъул бетIер хъулухъалдаса вахъизе кIвечIила гьесда. Гьеб иш цебе билълъинабизе гьес чанги нухалги ралагьулел рукIанила, хIинкъаби кьеялдаса бахъараб такъиргьабиялъул ишал тIад рагьиялде гIунтIун.\nГьаниб ракIалде щвезабизе ккола, исана январалда Имам Яралиевас шагьаралъул уставги хисизабун цIидасан лъагIалица живго Дербенталъул бетIерлъун вукIунеб хIал гьабун букIана.\nЭкспертаз гьеб мехалда абулеб букIана Яралиевас гьедин жиндиего нух батанила гьесда Дагъистаналъул тIалъиялъе жив данде кколев гьечIолъи бичIчIун букIиналъ мехалда ва гьесул мэрасул болжалги лъугIулел рукIиндал. ЦIидасан мэрлъун вахъине гьесие тIалъиялъ рес кьолареблъи лъалаанила гьесда.\nГьеб цебехун рехсараб комбинациялдаса хадуб тIубан ццин бахъанила гьесда Рамазан ГIабдулатIиповасул, гьединлъидал байбихьанила Дербенталъул администрациялда чIухьал разе, Яралиевасда ва гьесул сверухълъиялда тIад такъсиргьабиялъул ишал рагьизейилан абулеб букIана гьеб ахIвал-хIал бичIчIулез.\nШагьаралъул ракь къануналде данде кколаредухъ бича-хисиялда бан такъсиргьабиялъул иш рагьун букIана Имам Яралиевасда Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъ, амма диваналъ гьеб рагьиялъе щибго кьучIгьечIин хIукму къотIидал, къана гьеб иш.\nГьедин Милрад Фатулаевас «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда абуна ГIабдулатIиповасда гьел такъсиргьабиялъул ишал тIад рагьизарун, тIадецуй гьабун Яралиев нахъе реххизе кIвечIеб мехалда, гьес Россиялъул тIалъи хIалай ахIанила.\nГьезул рагIиялда данде вахъинчIого Имам Яралиев разилъанила хIалтIудаса ине, хасго гьеб Дербенталъул бетIерлъиялдаса нахъеги ун гьесие федералияб министерлъиялда лъикIаб хIалтIиги кьолеб бугила.\nИнтернеталда гIемерал харбал раккун рукIана гьанже Яралиев хIалтIудаса ун хадуб Дербенталда лезгияздаги азербайджаназдаги гьоркьоб тунка-гIусиял ккезе бегьулин абун. Имам Яралиев Дербенталдаса нахъе ани гьеб шагьаралда лезгиязул цебего гIадин рагIи билълъине бугебищилан цIехараб мехалда, Милрад Фатулаевас абуна гьев нахъе унилан абун шагьаралда лезгиязул позициязе щибго лъугьине гьечIила ва гьел церего гIадин щулаго рукIине ругилан. Гьеб хъулухъалъе гIоло миллатазда гьоркьоб дандеккунгутIиги лъугьизе гьечIилан.\nМилрад Фатулаев: «Цебе Дербенталъул бетIерлъун вукIарав Феликс КазиахIмадовасул заманалде данде ккун Яралиевас шагьаралъул хъулухъал бащадго рикьа-къотIун рукIана бищун гIемер гьенир гIумру гьабун ругел азербайджаназдаги лезгияздаги гьоркьоб.\nГьеб ращалъи цIунулаго гIемераб къоги бихьана гьесда, гьединго цере гIадин дора-гьаниса рачIарал хIакимзабиги рукIинчIо гьенир хIалтIизе тIамун. ГIемерисел рукIана дербенталъулал. Гьелъги хъулухъазе гIоло миллияб суал борхулев чи вукIинчIо гьенив. Гьанжеги вукIинарин ккола дида. Гьаб сагIат Яралиевасул бакIалда заманалъ вачIун вуго Дербенталъул администрациялъул бетIерлъун вукIарав азербайджанав Азади РахIимов.\nЯралиев Дербенталъул депутатазул мажлисалъул бетIерги вукIиндал гьесул бакIалдаги рищиял байбихьизегIан азербайджанав Мовсум РахIимов тун вуго. Шагьаралъул аслиял хъулухъазда азербайджанал тун ругин, лезгиял нахъе цулел ругин абун харбал рагъаризарулел рукIана цо-цояз.\nЛезгиязе хIинкъизе ккараб жо гьениб щибниги гьечIо, кватIичIого гьеб лезгиязул бакIалде лезгияв тIамизе вуго. Дербенталда гIодойбиччай букIине республикаялъул тIалъиялъеги къваригIун бугелъул. Шагьаралда кутакал хиса-басиялги рукIинарин ккола дида, цохIо Яралиевас хисизабун букIараб устав цебе букIараб хIалалдеги бачун, цойгидал шагьаразулалда релълъинабилин ккола».\nИмам Яраиевас цIакъ цIодораб иш гьабунин жиндиего бокьун гьанже хъулухъалдаса инилан абураб пикру загьир гьабулеб букIана гIемерисел экспертаз. Гьезда разияв вуго журналист МухIамад ХанмухIамадовги. Гьес лъазабулеб буго Яралиевасулги ГIабдулатIиповасулги дандеккунгутIи дагьабги халат бахъун букIарабани гьев цойгидал мухъалъул бутIрулго гIадин хасал идарабаз кквезе вукIанилан.\nМухIамад ХанмухIамадов: «Гьесда бичIчIана заман анагIан гьесда сверун ахIвал-хIал квешлъун гуреб, лъикIлъизе рес гьечIеблъи. Хасго ахираб заманалда республикаялда хIакимзабазда сверун хасал идарабаз хIалтIи гьабизе байбихьараб мехалда нахъе ине кколеблъиялда ракIчIун батула гьесул.\nГьелдаго тIаде цIакъго хашго унеб бугеб Дербенталъул юбилеялде хIадурлъиги республикаялъул тIалъиялъ ахирги гьесда тIаде баччизабулаан. КигIан Дербенталъул нухмалъиялъ гьеб хIадурлъиялъул жаваб кьезе кколарин, гьелъие гIуцIарал хасал идараби ругин абуниги гIайиб Яралиевасде бачIунан.\nГьес цIакъ сихIираб иш гьабуна гьаб сагIат,щиб кканиги гьеб байрамалде хIадурлъиялъул жавабги Азади РахIимовас кьезе тун, жиндаго хадуб вертолет бачIиналде мухъ босулеб буго гьес гьаниса. Гьев федералияб министерлъиялде хIалтIизе ине вугин абурал баяналги мекъал ругин ккола дида. Хасал идараби хадур лъугьиналде гьев гIагараб заманалда цониги бакътIерхьул хIукуматалде гIумру гьабизе инилан тола дица».\nРамазан ГIабдулатIиповас ва Дагъистаналъул нухмалъиялъ Имам Яралиев хIалтIудаса иналда хурхун кинаб букIаниги лъазаби гьабичIо ва баян кьечIо.\nГьединго цо-цояз абулеб букIана Яралиев цIакъ захIматго унтун вугин, гьедин нахъе унев вугин хъулухъалдасайилан, амма гьел баяналги гьересиял ругин лъазабуна «Эркенлъи» радиоялда гьесул сверухълъиялдаса гIадамаз.\n«Имам Яралиев хадуб вертолет бачIиналде тIурун ине вуго»


МАГ1ИШАТ-ЦЕБЕСЕБ КЪАДРУЯЛДЕ. - 21 Апреля 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nЧетверг, 22.02.2018, 07:47 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2017 » Апрель » 21 » МАГ1ИШАТ-ЦЕБЕСЕБ КЪАДРУЯЛДЕ.\nЖакъа тайпадулаб г1и-боц1ухъанлъи цебет1езаби Северияб Кавказалдаги гьелдаго гъорлъ Дагъистаналдаги цереч1арал аслиял масъалабаздасан цояб ккола. Республикаялъул экономикаялъул гьеб бут1аялда бищунго ч1ах1иял маг1ишатаздасан цояб ккола СПК «Дудар Г1алиевичасул ц1аралда бугеб племзавод».\nЖиндир заманалда Бакьагьеч1и Карл Марксил ц1аралда бугеб колхозалъул г1ияхъабазул ц1ар улкаялдаго т1ибит1ун бук1ана. Бук1ана гьабураб х1алт1ухъ х1алалаб мухьги гьабулаан зах1маталъул чиясул къадру-къиматги. Бекьеч1дерил г1аммаб маг1ишатги цебе т1олеб бук1ана къойидаса къойиде. Амма гучаб пачалихъ биххун хадуса кинабго хиса-сверун ккана, росдал маг1ишатин абуни рехунго тун бук1ана. Гьелъул т1ираби бекьеч1деридеги щвана. Лъик1аб х1албихьи бугел г1ияхъабаз рехун тана жидерго пиша. Нахъе ккана г1ияда гьоркьоб гьабулеб бук1араб тайпа лъик1лъизабиялъул х1алт1и. дагь-дагь ккун къуватаб, бечедаб колхозалъул цого-цо ц1ар хут1ана. 2015 соналъул башдаб лъаг1алиде гьезул налъаби 9 миллионалде рахана. Х1инкъи бук1ана маг1ишат т1убанго бихиялда. Иш г1орхъолъа унеб бук1ин бич1арал колхозчаг1аз ц1ияв председатель вищиялъул суал цебе лъуна. Х1ажат вук1ана лъик1ав специалист.\nЩугониги соналъ хъутаналда бегавуласул заместительлъи гьабулев вук1ана г1олохъанаб жигар-жаналъул, г1адамазда гьоркьов лъик1аб къадруялда вугев ва иргадулал рищиязда бегавуллъиялде кандидатура лъезе х1адурлъулев вугев Х1усенов Ханмух1амад. Г1уц1арухъанлъиялъул х1албихьиги бугев, х1алт1иги бажарулев Ханмух1амадида колхозалъул председательлъиялде ц1ар ч1вана бекьеч1дерица ва г1емерисезул разилъигун гьев вищана жидерго г1аммаб маг1ишаталъул нухмалъулевлъун. Мекъиги ккеч1о. ц1ияб х1алт1уде байбихьулаго гьес жиндаго ва бет1ерал специалистазда республикаялдаго ц1ар араб маг1ишаталъул дол соназ бук1араб гучги къадруги борхизабизеян кьварараб масъала цебе лъуна. Босаниш т1аде-т1убазабе, кьунищ раг1и-хвезе тоге, гьеле бет1ерал специалистаздаса Ханмух1амадил т1алаб. Маг1ишаталда щивав специалист ккола жиде-жидер бут1абазда нухмалъулелги жидеца председателасе жаваб кьезе кколелги.\nЖеги к1иго сон данде сверич1о Х1усеновасги гьесул командаялъги цадахъ х1алт1улелдаса.\nМаг1ишаталъул экономикаялда г1ияхъанлъиялъ кколеб бак1алъул, гьелъул хайр буголъиялъул бет1ерав бухгалтерасдаса лъик1 лъидаха лъалеб. 30 г1анасеб соналъ х1алт1улев вуго Т1инч1аев Мух1амад колхозалъул бухгалтерлъун. Жакъа къоялда росдал маг1ишат бищунго хайр гьеч1еб бизнеслъун рик1к1унеб буго Мух1амадица. Араб г1асруялъул ункъоялда анц1абилел соназде щвезег1ан нижее квасухъ г1емераб г1арац щолаан. Гьелдаса хадуб квасул къимат ц1акъго г1одобе ккана. Ахираб к1иго соналъ цодагьабго багьа борхана гьелъул. Нижеца пачалихъалъе бичула 35 тонна квасул, 54 тонна гьанал. Гьединго ричула тайпадулал хухал. Араб соналъ г1ияхъанлъиялъ маг1ишаталъе кьураб бац1адаб хайр бащдаб миллионалдасаги ц1ик1к1ана, хурухъанлъиялъул хайр 60 азарго гъурущалде бахана. Амма киналго маг1ишатиял бут1абаз гуро хайр кьолеб, 6 миллион гъурущ дотациялъул щола нижее. Пачалихъалъул квер ч1ваялъ рахчулел руго харжал, гьедин маг1ишат хайраблъунги хут1улеб буго. 11800 тайпадулаб г1и буго жакъа нижер. Гьездаго гъорлъ 8600 чахъу ккола, хут1арал г1орк1к1аби, бихьинхухал, куйдул. Ахираб к1иго соналъ квасул багьа лъик1 борхана. 120-150 гъурущги щолеб буго цо килоялъухъ. Гьанже т1адбан унеб буго г1ияхъанлъиялда жавабиял х1алт1абазул цояб-г1икъинлъул компания. Байбихьи квешаб гьеч1о-100 эбелалда хадуб 100 кьег1ер. Г1ияхъанлъиялда цадахъгоч1ег1ераб боц1ул тайпа лъик1лъищабиялдеги к1вар буссинабун буго колхозалда. Хъутаналда буго к1иго рахьдал ферма. Гьениб хьихьараб 700 х1айваналдаса, ц1ик1к1арасеб къадар г1ачи ккола. Х1алт1и гьабулеб буго кинабго ч1ег1ераб боц1иги тайпадулаблъун гьабизе. Рахь ва гьелъул ниг1матал ричиялъулъ квал-квал гьеч1о. цо къадаралъул х1алт1аби унел руго маг1ишаталъул хурухъанлъи цебет1езабиялъеги. Г1олохъанав нухмалъулесул х1аракатчилъи к1одо гьабун дагьаб цебег1ан Республикаялъул Росдал маг1ишаталъул министрас Х1усеновасе Х1урматалъул грамота кьуна.\nГьедин щивас жидеда т1адал хъулухъалъулал ишалги т1уралаго х1алт1улел руго «Дудар Г1алиевичасул ц1аралда бугеб племзавод» СПКялъул колхозчаг1иги специалисталги, гьезул председатель Х1усенов Ханмух1амадил нухмалъиялда гъоркь. Бергьенлъаби гьезие.\nПросмотров: 81 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Ширинбек Шихабидов: "Гьеб тайпаялъул лъугьа-бахъинал хасиятал гьечIо нижер идараялъе".\nДагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъ гIайиб гIунтIизабулеб буго наркотиказда данде къеркьолеб идараялъул хIалтIухъабазде. Гьез чиясе зулму гьабун, наркотикал гьесухъе рехун рукIиналда хурхун. ХIакъикъаталда, наркотикал рехулин низам цIунулез кквезе къваригIаразде гIайиб гIунтIизабизейилан рикIкIунеб буго адвокатаз.\nНаркотиказда данде къеркьолеб идараялъул хIалтIухъабазда хурхун иш байбихьун буго цIех-рехалъул идараялъ. Наркотиказда данде къеркьолеб идараялъул 3 хIалтIухъабазда гIайиб гIунтIизабулеб буго жидер хIалтIул ресаздаса пайда босун чиясда хIал-зулму гьабиялда ва хIалтIул хIасилал гьересиял ратиялда хурхун.\n2014 соналъул июнь моцIалъ гIайиб гIунтIизабулез МахIачхъалаялда хал гьабизе чIезабун буго машина. Гьеб машинаялъул бетIергьан вукIун вуго цебе наркотикал сабаблъун туснахъ гьавурав чи. Гьесул машинаялда жаниб чIухь бан буго. Амма гьесухъ щибго гьукъараб жо бтун гьечIо.\nНароктиказда хадуб халкколеб идараялъул хIалтIухъабаз гьев жидерго машинаялда жанив къазавун «Анжи-Арена» бугеб бакIалде вачун вуго. Гьениб гьесие зулму гьабун буго ва гьесул чвантинибе рехун буго марихуанаялъул къвачIа ва щунусго гъурщил кагъат.\nГьелдаса хадуб гIайиб гIунтIизабулез телефоналда бахъун буго гьес наркотикал хIалтIухъабазе бичулеб ххвел гьабун. Киналдаго тIасан жидеца хасаб тадбир тIобитIиялъул ва гьелъул хIасилазул кагътал хIадурун руго. Гьедин лъазабулеб буго ЦIех-рехалъул идараялъул пресс-хъулухъалъ.\nГьеб тайпаялъул лъугьа-бахъин хасиятаб гурин Наркотиказда данде къеркьолеб идараялъул хIалтIухъабазейин баян гьабуна гьеб идараялъул пресс-хъулухъалъул вакил, Ширинбек Шихабидовас «Эркенлъи» радиоялъе.\nШиринбек Шихабидов: «Гьеб тайпаялъул лъугьа-бахъинал хасиятал гьечIо нижер идараялъе. ГIицIго 7 соналъ цебе ккун букIана цо гьединабго лъугьа-бахъин. Нижер нухмалъулес гьединал чагIи танкан хIалтIудаса нахъе рехула. ЦIакъ согIго гьабула хIад\_лтIи гьеб тайпаялъул лъугьа-бахъинал рукIинчIого рукIине хIалтIухъабигун»\nАмма гьеб тайпаялъул ишал, низамцIунулез наркотикал рехун гIадамал кколел, гIемер рукIурин, амма гьеб гьезухъе рехун букIин чIезабун бажаруларин. Щайгурелъул, цебеккун дандбан. НизамцIунулезгун. ККвезе къваригIарав чиясухъе рехулин гьебин баян гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе адвокат Исрафил Гададовас.\nИсрафил Гададов: «ГIемерисеб мехалъ наркотикал рехула, буюрухъалда рекъон. Ахирал соназ наркотикал рехула салафиязухъе яги гьезул изну гьечIого яргъидгIуцIаразулгун бухьен букIиналда щаклъи бугезухъе. Гьелдаса хадуб, гьез хIал гьабун показаниял тIалаб гьабула, гьесухъ букIанин гьеб наркотикилан абун. ГIемерисеб, гьеб рокъоб рехула гьез чIухь балеб мехалъ. Рехараб букIин чIезебизеги кинго бажаруларо».\n«Кавказ» абураб адвокатазул коллегиялъул хIалтIухъанас баян гьабуна, гьел къояз жиндихъе бачIанин лъазаби. 2,5 грамм гашишалъулкодоб батун ккун вуго чи. Амма гьесухъе щведал, гьев вухун вугоан, гьесул баяназда рекъон, гьесухъе рехун буго гьеб гашиш. Ахирал соназ салафиял кквезе аслияб куцалъ гьез наркотикал рехулин чIухь балеб мехалъ рокъобейилан баян гьабулеб буго ихтиярал цIунулез.\nАмма наркотиказда данде къеркьолеб идаралъе хIакъаб хIалтIи гьабизе гIемер ресал ругин , гьеб лъугьа-бахъиналъул цIех-рех рагIалде щолеб бугин ва гьел хIалтIухъабазда хурхун иш рагьиялъе гIиллабиги батIиял рукIун ратизеги рес бугин рикIкIунеб буго гьеб идараялда гIемер соназ хIалтIарав Юсупов АхIмадица.\nЦIех-рехалъул коммитеталъул баяназда рекъон. Наркотикал ратун ккурал чагIазул къадар, гьоркьохъеб куцалъ 400 чиясде бахунеб буго.


Крым Россиялде гъорлъе бачаралдаса лъагIел тIубай кIодо гьаби. МахIачхъала, 18Мар2015\nГьебго къо 18 марталда Россиялда абуни кIодо гьабулеб букIана Крымалъе аннексия гьабуралдаса лъагIараб къо. 2014 соналъул 16 марталда Крым бащдаб-чIинкIиллъиялда тIобитIун букIана жиндир статусалъул суал гьоркьоб лъураб «референдум». Гьелъул хIасилал я Украиналъ я Магърибалъ жакъаги къабулги гьаруларо. ГьабичIониги, гьелъул хIасилалги кьочIое росун Россиялъ лъазабуна Украиналъул гьеб бутIаялъе аннексия гьабулеб букIиналъул. Гьеб хIужаялъул Россиялъул халкъалъул аслияб бутIаялъ рахъ кколеб букIаниги, рукIана гьениб ккараб бичIчIуларел яги гьелде данде ругел гIадамалги. Гьезда гьоркьоб рикьел жакъаги дагьабги кIодолъун гурони, гьитIинлъулеб гьечIо.\nУкраиналъул тахшагьар Киевалда Евромайдан унеб мехалда Крымалда сихIкъотIи букIана. Гьениб кинабго хисана 2014 соналъул 23 февралалда Украиналъул вукIарав президент Виктор Янукович улкаялдаса лъутараб мехалда. Гьеб мехалда крымалъул татаразул аза-азар чи вакIарун вукIана бащдаб-чIинкIиллъиялъул тахшагьар Симферополалда министразул Шураялъул минаялда цере. Гьез тIалаб гьабулеб букIана парламент хIалхьиялде битIизе ва бакIалъул халкъал цIунизелъун Конституциялда хиса-басиял гьаризе.\nЛъабго къоялдасан 26 февралалда Украиналдехун цIийи цIикIкIарал ва крымтатаразул активистаз бакIалъул парламенталъе рес кьун букIинчIо иргадулаб гуреб сессия ахIизе.\nГьелдаса хадуб лъагIана. Крым буго Кремлалъул контролалда гъоркь, Россиялъул цIех-рехалъул Комитеталда абуни жеги халат бахъунеб буго 26 февралалда рукIарал лъугьа-бахъиназул цIех-рех. Крымалде рачIине гьукъун буго цо-цо активистазе. Гьездаго гьоркьор крымтатаразул Мажлисалъул нухмалъулев Рефат Чубаровги, гьезул лидер Мустафа Джемилевги. Межлисалъул нухмалъулев хисулев Ахтем Чигойз вуго туснахъалъув.\nКрымалъе гьабураб аннексиялде Кремлалъ абула «тIадбуссиналъухъ балагьун чIун букIараб» Крым нахъбуссинин ва абулеб буго гьелдаса улкаялъул халкъалъул 95% бохун бугинги.\nГьебго заманаялда гIемерал экспертаз рикIкIуна бицен гьабулеб референдумалъул хIасилал «гIурччинал гIадамаз» хIинкъаби кьун ракIкIизарурал рукIарал гIечIого, пропагандаялъги жидее бокьараб куцалда кьолел рукIанин.\nКрым Россиялде гъорлъе бачин гьелъие хвасралъи бугин рикIкIунеб буго Россиялъул Халкъияб Фронталъул Дагъистаналъул бутIаялъул нухмалъиялдаса ГIалиев МухIамадсултIаница.\nКрым Россиялде гъорлъе бачусаго улкаялъул халкъалъул роххи цIакъ кIудияб букIун батаниги, лъагIалидасан гьеб хIужаялда хурхун гьезул пикру хисанин рикIкIунеб буго тохтур ва жамгIияв хIаракатчи СагIидов ГIабдурашидица.\nРоссиялъ рикIкIунеб буго Крым жидер бакIал бугин. Япониялъги рикIкIунеб буго Россиялъул РикIкIадаб Машрикъалда бугеб ва 1945 соналда Дунялалъул кIиабилеб рагъ лъугIун хадуб Советияб Союзалъухъе щварал Итуруп, Кунашир, Шикотан чIинкIиллъаби жидер ругин. Гьеб территориалияб къец сабаблъун Россиягун Япониялда гьоркьоб рагъ лъугIаралдаса ракълилаб къотIицин хъванги гьечIо. Гьениб референдумги гьабун, нагагь, гьенир ругел гIадамаз Россиягун бокьиларин Япониягун рукIине жидее бокьилин абуни, гьеб Россиялда цIакъ хIунсизе бугин ва жидее бокьулареб чидае гьабизе кколарин рикIкIунеб буго ГIабдурашидица.\nКрым Россиялде гъорлъе бачараб мехалда гьелъул рахъ ккурал тадбирал рукIана Дагъистаналдаги. Дагъистанияз гьенибе битIун букIана гуманитарияб кумекги, тIобитIун букIана автораллиги. Гьеб автораллиялъул гIахьалчи ва Халкъияб Фронталъул Дагъистаналъул бутIаялъул нухмалъиялдаса ГIалиев МухIамад-СултIание ва жамгIияв хIаракатчи СагIидов ГIабдурашидие нижеца кьуна Крымалда хурхун цого суалал.\nЭР: Крым Россиялде гъорлъе бачараб къагIида ай къасиялдаса рогьиналде абухъего, къокъабго заманаялда референдумги гьабун гьеб Россиялъул ракь бугин чIезаби битIараблъун рикIкIунищ дуца?\nГIалиев МухIамад-СултIан: «Щай рикIкIунареб? Гьеб буго халкъалъул эркенаб тIасабищи».\nЭР: «Масала, метер Дагъистаналда референдумги тIобитIун халкъалъ абуни Россиягун рукIине бокьун гьечIин жидеейин, лъица Дагъистан Россиялдаса батIа тезе бичIчIазе бугеб?»\nГIалиев МухIамад-СултIан: «Конституциялда рекъон буго гьединаб ихтияр, амма дагъистаниязул 80-90% абизе буго жал Россиялдаса кирениги унарин».\nСагIидов ГIабдурашид: «Абизе бегьила советияб заманалда Крым Украиналъе мекъи кьунин. Кин бугониги гьеб кьуна ва гьелъул документал руго. 1991 сон. Украиналъул, Белоруссиялъул ва Россиялъул президентаз хIукму гьабуна Советияб Союз биххизе ва ругел куцалда киналго гъурхъабиги тун республикаби жалго жидедаго чIезе. Киналго республикабазул парламентаз щай гьеб хIукму тасдикъ гьабураб? Гьелдаса тIекълъун ратани ва масала, Крым Украиналда тун, Россиялде макьу щолеб букIун батичIони щайха гьелъул бицине журачIел, конпенсациял кьунги цоги къотIиял гьарунги бегьулаангури гьеб суал тIубазе. Амма къасиялдаса рогьиналде Крым Украиналдаса тIезаби дунялалдасаго цебе агрессиялъул актлъун лъугьана».\nЭР: Крымалдаса Россиялъе щиб щвезе бугеб?\nГIалиев МухIамадсултIан: «Дица ракIбацIцIадго ва чIванкъотIун абулеб буго 3-4 соналдасан нужеда Крым лъазе гьечIин. Гьеб цебетIезабиялъе гьабизе буго гIемераб хIалтIи. Гьаризе руго нухал, разе руго рукъзал, кьоял ва заводалгун фабрикаби. Гьелъул гьабизе буго ракьалда тIад алжан.\nЭР: «Щай гьалгощинал соназ Россиялъул цониги республикаялда абухъе гьабулеб гьечIеб гьеб хIалтIи батIа босун Крымалда гьабизе ккун бугеб?»\nГIалиев МухIамад-СултIан: «Щай гьабулеб гьечIеб? Буго. Крымалда абуни хIукуматалъ инвестициял рачIине ресал чIезаризе руго. Инвестициял кьолезулги бер бахилаб бакI бугелъул Крым».\nСагIидов ГIабдурашид: «Дуца абе дида Крымалдаса къадараб бакI щиб бугеб Дагъистаналъул курорт гьабичIого тезе? Щиб гьабун бугеб гьаб 20-30 соналъ Дагъистан курортазул зона гьабизелъун? Гьебго хIалтIи Крымалдаги гьабизе батилаха! ГIезегIан гIарац ина салулъе. ХIасил букIина Дагъистаналдаго гIадинаб...»\nГIабдурашидгун МухIамадсултIание нижеца кьолел рукIана релъарал суалал, амма гьезул жавабал цо-цо мехалда цоцазе гIаксал рукIананин абизе бегьула. Гьединалго руго Россиялъул халкъалда гьоркьобги Крымалъул суалалда хурхун пикраби.\nКрымги, Россияги, Путинги, Аллагьу Акбарги!\nБерцинал ва гьекъечIел «рекIел ахIигун»