Заралияб сабру » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nБалеб цIадги, цIер тIурал нухалги, авар мацIалъул мугIалимзабазухъе гIедегIун, рогьиналде яхъун Гъизилюрталде нухда дунги… Уъ, гьаб цо тилипунги. ЛъидагIагидай радал вахъун дун ракIалде щварай?... ПатIиматилая...\n- Йооо, Бахууу, кигIан кIудияб такъсирха, яц, дица гьабун бугеб?\n- ЩибгIаги ккараб жо?\n- Щибха, яц, ккелеб, ругел шартIаздаса пайдаги босун, магIарул мацIго лъаларел лъималазда дагьаб-макъаб букIаниги мацI лъалародаян, гьел гаргазарун, гьитIинал сочинениял хъвазарун, рагIаби ракIалда чIезе жал ургъун, предложениял гIуцIцIун кIалъазе тIамун, кIвараб хIалалъ дарсал кьолей, мацIалдеги, миллаталдеги, нилъерго умумуз нахъе тараб маданияталде, адабияталде ва тарихалде лъималазул рокьи базабизеян кIараб яхI бахъун хIалтIилей дун щиб… ЩвартIан жание кIанцIун ячIана завуч. Дур планазда рекъонила жакъа дуца лъималазда жубараб нахъбилълъараб предложение малъизе кколаанила, дуцайилан абуни адабияталъул дарс кьолеб бугила... Жинца гьеб гьединан толарила, гьеб такъсирги гьабун мун нижер ошколалъ хIехьоларила, дуе бокьа-бокьараб гьабулеб бакI гурила аб, жинца директорасдаги абун, тIон гIанасеб вигавор кьезабилила дуе… Нахъе рехичIого тани – эбги дуе кIудияб талихIила… ЛахIги цIаги лъугьинабуна, яц, гьей гIаданалъ жакъа дида тIаде…\n- Дуца щибиланха абураб?\n- Щибиланха дица абилеб… дица абуна, авар мацI лъаларел лъималазда жубараб букIаниги, жубазего жубачIеб букIаниги нахъбилълъараб предложение кин, яц, бичIчIизабулеб, цин азда цодагьабгIаги мацI лъан букIине кколарищилан. - Гьезда бичIчIаниги бичIчIичIониги дур иш щиб? Дур планалда хъван бугищ жубараб нахъбилълъараб предложениейилан, малъе лъималазда жубараб нахъбилълъараб предложение! Вассалам! Лъица ихтиярги кьун мун аний дуего бокьа-бокьараб лъималазда малъулей йигейилан, дагьайги цIакъ ахIтIана гьей диде.\n- Дуца абун батиларищха, нужеца чIезарурал шартIазда рекъон хIалтIилей йигоха, бетIерчIахъадилан. Шагьаразул школазда ругел рахьдал мацI лъаларел лъималазе кин рахьдал мацI кьелебали хъвараб методикайищ нужеца дие чIезабун бугеб, цIалдохъабазухъ ФГОСалда рекъон хъварал киналалиго федералиял сияхIазде росарал цIалул тIахьалищ ругел, гьел тIахьазде данде кколел программабийищ ругел? Цин дидаса программаялда рекъон дарс кьей тIалаб гьабилалде цебе, нужеца дие чIузарун ругел шартIазул щай дуца хIисаб гьабуларебиланищ дуца долда гьикъараб?\n- Вуйгь, мун гIадаллъун йигейищ, йооо, гьедин кIалъазе бегьилищха хIакималда? Долъ директорасдаги бицун, хьуртIизайила гури дун хIалтIудаса.\n- ХIакимилая? Завучищ хIаким? Лъайкьеялъул системаялда жанив кIиго гурони хIаким гьечIо, йооо. Гьелги руго мугIалимги, цIалдохъанги… Гьезие чара гьечIого чIезабизе кколеб цIалул тIехьги. Гьеле гьел руго хIакимзаби. Ошколалда аслиял чагIи руго мугIалимги, цIалдохъанги! Цойги нухалъ такрар гьабулеб буго дуда ракIалда чIезе! Цойгидал щинал чагIи руго гьезие шартIал чIезаризе, гьезие лъай ва тарбия кьеялъул иш букIине кколеб даражаялда нухда бачине шартIал чIезаризе кколел чагIи. Гьезул кинаб букIаниги ихтиярги гьечIо учителасде ахIдезе яги гьесие хIинкъаби кьезе. Гьел, гьедин адаб тун, жиндир рагьда хIалтIулев чиясде гIадин мугIалимасда кIалъай буго, живго мугIалимасул гIайиб. Гьабу-гьабурабги хIехьон, хIухьдул гIадин чIун рукIун нуж!\n- Дуе бигьалъун бугоха… нахъе рехани, цойги хIалтIи киса щвелеб?\n- КигIан гIемераб жо, яц, дуе эниса щолеб?\n- АнцIила кIиазарго щола.\n- Гьеб жоялъе гIолойищха гьеб зулму хIехьон бугеб? Мун гурищ шагьаралдаго бищун лъикIалилан рикIкIунел учительзабазул цояй. Дур хIалтIул хIасилалда нужер школалъе щун руго конкурсазда чанго цересел бакIал, анцIгоялде гIагарун грамотаби, бахун буго рейтинг. Мунги нахъе рехун щиб гьабизехъин аб школа бугеб? Школалъе цIар гьабулей йигей мехалъ цIехечIо гури эл «хIакимзабаз» нахъбилълъараб предложение малъунищ дуца ал тIоцебесел бакIал росулел ругел, цебе билълъараб предложение малъунищилан. Нахъе рехиялдаса хIинкъизе бегьула жиндирго хIалтIиги лъаларев, бакъ аги къо аги, къоло щуабилеб май хехго щвагийилан вугев мугIалим. Мун гIадинал мугIалимзабазул бадире ралагьун кIалъазе нечезе ккола гьел жидецаго жалго хIакимзабилъунги тIамун мугIалимзабазда михир бачунел ругел «хIакимзаби». Дуцаго гьабулареб дур къимат, лъица гьабилеб? Гьале гьаб дица малъухъе абе цойги нухалъ гьаракь борхун дуда кIалъани, хIинкъуца холей йикIинчIого. Уйила, аб сум-сараялда ран ругел миллатазулги мацIазулги ургъелги тIаде босун, рухI кьун хIалтIарал гIечIого, «хIакимзабазул» чIучIуги букIанила къваригIун… жо бицине рахъун…\n- Баху, сабру гьабеха, йооо, сабруялъул тIиналда гурищ доб гьоцIо батулеб?\n- Щибжойилая? Сабру гьабейила? Сабру гьабизе кколеб бакIги букIуна, кколареб бакIги букIуна. Нужецаги, сабруялда рукIинчIого, бачIинахъего гъотIоркIабазда жидерго гIаркьел бихьизабун букIарабани, гьанже нужер ботIрузда кIетIолароан дол. Эб ботIрода гьодори лъугьани, гьадин бугилан зигардизе ячIунге.\n- ЩвезегIаги щвечIищ, яц, мун Гъизилюрталде?...\nАвтор: Баху МухIидинова\n» ЩайтIабаца кквеяб ЖамгIияб совет (Рахьдал мацIазда сверун щайтIангьури)\n» «БацIги циги багъана, цараца би чIчIикIана…»\n» Балагьаразда батула!\n» «БитIун ккани – рокьи, мекъи ккани – кьал»\n» Шамил районалде бухьараб сапар…


Дагъистаналъул Балхаралъул искусство | Тарих ва гIадатал | Киназего гIаммаб Россия\nДагъистаналъул Балхаралъул искусство\nДагъистаналда бищун кIудияб щагIил тIагIел гьабулеб бакI буго Балхар, гьез гьарула хъуби богорукъалъул тIагIалаби, лъималазе игрушкаби.\nДагъистаналда бищун кIудияб щагIил тIагIел гьабулеб бакI буго Балхар, гьез гьарула хъуби богорукъалъул тIагIалаби, лъималазе игрушкаби ва гь.ц.берцинащинал тIагIалаби.\nНекIо заманаялдаса нахъего гьарулел рукIана Балхаралъ щагIил тIагIелаби, аслияб къагIидаялда гьел тIагIелал руччабаз гьарулел рукIана.\nБалхаразул хIалтIулъ руго цойгиязул хIалтIудаса жиб хехго батIа бахъизе лъалеб жиндирго накъищ, гьезгIадал накъищал лъицаго гьаруларо.\nГьабураб тIагIел бежулаго, кьваризабулаго гьез хIалтIизабула цIимир, гьединлъидал гьел тIагIалабазул букIуна берцинаб кьер, хас гьабун гьаб кьерин абизе бегьулареб. Гьедин гьеб гьабиялъ Балхаразул щагIил тIагIел цIакъ бокьула.\nГьаб ахир заманалда рекъон, гьез гьаризе байбихьана, 30ялдаса цIикIкIун батIи-батIиял тIагIалаби. ГIемерисел гьарулел руго кIудиял хъабаби, лъим барччулел хъабаби, нах бахъулел хъабаби, гIака бечIчIулел ва гьумер чуризе хIалтIизарулел хъабаби. Гьединго гьез гIемер гьаризе байбихьана берцинлъиялъе рукъзал къачIазелъун хIалтIизарулел тIагIалаби.\nБалхаралда гуребги Дагъистаналда Сулевкенталда ва Джули росдал гIадамацаги гьарула щагIил тIагIалаби. Гьезул тIагIалабазда рукIуна гъваридго рахъарал мухъал ва тIад рекIинабурал накъищал.\nГьезги гьарула чIахIиялги, гIисиналги хъуби, нах бахъулел ва щар чIвалел хъуби. Гьезул хIалтIабазул рукIуна мачIал ва гIурччиналде бачIарал кьерал.


Гугариялъул къецал тIоритIана - Районные новости - Новости - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nГугариялъул къецал тIоритIана\n28.03.2019 13:56 Четверг\nДагъистаналда ругелщинал спортазда гьоркьоб бищун цебетIураблъун ва цIикIкIараб даражаялде бахараблъун буго эркенаб гугари. Дагъистаналъул гугарухъабазул цIар тIолго дунялалдаго тIобитIун буго. Гьединлъидал батила гIисинал гIолилазулги гьелде гъира цIикIкIараб бугеб.\nГIун бачIунеб гIелалъул спорталде ракIбазе кIудияб бакI ккола районалда тIоритIулел батIи-батIиял даражабазул къецаз. 17 марталъ ХIебда спорткомплексалда тIоритIарал районалъул ДЮСШязул спортивиял группабазда гьоркьор эркенаб гугариялъул къецалги ккола гьезда гьоркьор цояллъун.\nРайоналъул анкьго росулъа нусгогIанасев гугарухъан гIахьаллъана къецазда. Гьел ккола ХIебда, Бакълъухъ, КъахIиб, Гьоор, Ругъелда, Ракьуб, ГIасаб росулъ ругел ДЮСШялъул эркенаб гугариялъул группаби. Къецал ана гIуцIа-къан, гIахьаллъаразе къваригIарал шартIал чIезарун ва балагьаразе гъира баледухъ. ХIалуцарал къецазул хIасилазда районалъул бищун бажари бугел загьирлъана. Бергьаразе ва призеразе ДЮСШялъул грамотаби ва медалал кьуна.


Щибха алъул ккараб? » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n1990 абилеб соналдаса нахъе Дагъистаналда рац1ц1адал рищиял рук1инч1о. Рук1ана халкъалъе, росдае, церехъабазе г1арцал кьун росарал мандатал. Нилъеда лъала цо депутатасухъе къвариг1елалъ арал жамаг1атчаг1азда дос жинца ричун росарал гьаркьал ругин щибго нужеда цебе нечараб жо гьеч1ин абун бач1араблъи. Гьедин рит1ана нилъеца ДУМА-ялдеги Халкъияб Собраниялдеги «вакилзаби». Щибго миллаталъул ургъел гьеч1ев, гьеб биххун аниги жиндиего щолеб жоялъе гурони пикру х1алт1уларел г1адамал т1аде ккеялъ нилъерги рак1буссана ва г1емерисел рищиял комиссиялъ жидецаго т1уба-гьубазабуна. Гьеб киналъулго х1асил жакъа нилъеда бихьулеб буго. Рук1ун ратила ях1 бугел депутаталги, амма цо-цо ях1 гьеч1ез кинабго къинабуна гьоркьоб. Гьеб буго нилъер ургъелгьеч1олъиялъул пашманаб х1асил. Жакъа цониги х1акимчи жанив лъун вугилан раг1идал нилъ рохулел руго, рокъоб ч1ухь бан бихьидал г1ажаиблъула гьес бак1арун бугеб малалъул х1исабги гьабун. Щибха нилъеца гьабилеб т1ок1аб бажарулеб жо хут1ун гьеч1елъул. Нилъеца цин т1аде ккезаруна дол чаг1и, хадуб гьез нилъеда гьикъич1ого жидерабго х1ана. Цоги пачалихъазда кинаб бугониги гъалат1 ккани живго хъулухъалдаса нахъе уна чи, нилъераз абуни – г1аксалда халкъалде г1айибал ч1вала.\nК1иго васги ч1ван къварилъиялда ругел Х1асанх1усеновазе кумек гьабизе Москваялъ вит1арав прокурор гурони ватулев гьеч1о. Кирха ругел нилъерал? Гьеч1о. Рук1инеги гьеч1о. 28 соналъ нилъер х1алихьалъиялъ г1езарурал т1адчаг1аз щибха гьабилеб, жакъа жидерго бут1рул ц1унизецин къуват гьеч1ел?\nК1удияб ах1и буго г1адамазул школаздаса авар мац1алъул т1ахьал нахъе рак1арулел ругилан. Буго гьединаб амру. Ц1ех-рех гьабидал лъана нилъер лъай кьеялъул министерствоялъ х1алт1и гьабич1ого ккараб иш бук1ин. Жиндир заманаялъ Москваялдеги рит1ун тасдикъ гьаризе кколел рук1ун руго т1ахьал. Аз абуни, г1арац гьеч1илан рит1ун гьеч1о. Кибедай элде биччараб г1арац ана? Щибизе эзие мац1ги ц1арги, ц1ерг1адин жидеего щолеб г1арац бугеб мехалъ? Нилъецаго нилъго гъанкъана гьаб суалалда. Гьалъул г1айибги т1оцебесеб играялда лъай кьеялъул министерствоялда буго.\nЩибаб районалда буго жидерго казият. Х1атта рагьун руго Информационныял отделал. Гьелги нухмалъулез жалго реццулел алатазде руссинарун руго. Щибго ургъел гьеч1о х1алт1ухъабазул харжазул, гьезие ч1езарурал квег1енлъабазул, казият щиб мац1алда хъвалеб бугеб ва цогидалъул, жидерго сурат т1оцебесеб гьурмада батани кинабго лъик1 бук1уна. Жидедаго т1ад ругезда бихьизе ва раг1изе бук1ине, данделъабазда лъаниги лъач1ониги бицуна г1урус мац1. Цониги кагъат бук1унаро маг1арул мац1алда хъвараб, киг1ан хъвазе бегьулебги. (Гьаб киназдаго абизе бегьиларо, руго цо-цо бак1ал сахал бут1рул ругелги). Нилъеда лъалеб гьеч1о киг1ан г1урус мац1 бицаниги нилъ маг1арулалъун хут1улеблъи ва нилъеца нилъерго къимат гьабунаг1ан цогидазда цереги къадруялда рук1унеллъи.\nГьединго маг1арухъ цониги бак1 гьеч1о нилъер мац1алда росдал ц1арал хъвараб. Киг1ан берцин бук1инареб к1иго яги лъабго мац1алда нухраг1алда бугеб иг1лан хъван бугони. Гьелъиеги изну лъицаха кьезе кколеб? Гьукъун гьеч1еб жоялъе изнабиги х1ажалъуларо. Нилъ руго нилъее конституциялъ кьурал ихтиярал х1алт1изаризе к1вах1аллъун, дова кисаялиго чи вач1ине кколин нилъер г1умру лъик1лъизабизеян.\nИсана т1орит1арал рищиязде г1адамал рач1ана, гьаркьал кьуна. Цеве вук1аравго бет1ерасда ц1ар ч1вана дагъистаниязги. Гьелъие бищун цебесеб г1илла батила Дагъистаналда г1адлу гьабизе лъугьин – цо-цо х1акимзаби жанир т1амун, ц1ех-рехал гьарун лъугьунеб бугеб хиса-басиялъ божилъи ц1ик1к1ун. Гьанжениги г1адлу бит1арав т1адчи вач1ин халкъалъе рек1ее г1ун батани\n» Фашизм= сталинизм?\n» Ралъдал раг1алда


Ираналъул ядерияб программаялда сверун къотIи-къай баккизе бегьула 20 июлалда\nИраналъул тIадегIанав лидер Аятолла ГIали Хаменеица лъазабуна, Тегераналъе къваригIун бугин 190 азарго ядерияб центрифугайин. Гьебго заманалда Цолъарал Штатазе бокьун буго гIагсалда гьезул къадар 10 азаргоялде щун дагьлъизабизе, Ираналъул ядерияб программаялда сверун къабул гьабизе ракIалда бугеб къотIи-къаялдалъун. Цогидаб лъазабиялда Хаменеица Цолъарал Штатаздеги Израилалдеги гIайиб гIунтIизабулеб буго гьез «квешав полициялъуласул ва лъикIав полициялъуласул» расандиялъул къагIида хIалтIизабулеб бугин, Иран хIинкъизабиялъул ва гьеб мукIурлъизабиялъул марадалдайин абун.\nИнформалатаз рикIкIунеб буго, Ираналъул делегациягун Британиялъул, Китаялъул, Франциялъул, Россиялъул Цолъарал Штатазул ва Германиялъул вакилзабигун Венаялда Ираналъул ядерияб программаялда сверун тIоритIулел кIалъа-басаязде асар гьабизе гIамал гьаби кколин Хаменеил лъазабийин.\n3 июлалдаса байбихьун Австриялъул тахшагьаралда унеб буго Ираналъул ядерияб кризисалда сверун кIалъа-басаязул ахирисеб раунд. Халатаб заманалъ хIалтIулеб къотIи-къай гъулбасизе планалда буго 20 июлалда.


Киб гъугъаниги «рохьобе» балеб…\nДагъистаналъул инсанасул ихтияралцIунулез ахIи балеб буго Буйнакскалда «Хвалил эскадрон» «хIалтIизе» лъугьун бугилан. Гьез «рохьилазулгун» хурхен бугел ва гьезул г1агарлъи х1инкъизабулеб бугилан.\nИхтиярал цIунулеб «Правозащита» идараялъул вакил Фатима Тарасовалъ бицухъе исана апрелалда Буйнакскалда инзнугьечIого яргъидгIуцIаразул гIагарлъиялъул азбаразде рехун ратун руго, жидеда нужеца гьабулеб чамгIаллъиги, хъамалчилъиги, щибго гIайиб гьечIел чагIи чIвайги чIалгIанин, нужеца гьеб чорокаб иш течIони жидецаги нужер гIагаралгун божарал чIвазе ругин, минаби рухIизе ругин, магIишат щущазабизе бугин хъварал кагътал.\nФатима Тарасова: «Гьеб кагътида гьединго буго, «Хвалил эскадроналъул» пикруялда рекъон «рохьилазул» кьерулъ ругел ва гьезие кумек гьабулезул сияхIги. Гьезул цо-цоял чIванги руго. I7 апрелалда щалали лъаларел чагIаз викъун ана, «чIегIераб сияхIалде» Шамиль Крупешиланги хъван восун вугев Буйнакскалдаса Шамиль МухIамаевасул вац МухIамад. Нахъисеб къоялъ бухIараб, рукьбиги рек-рекараб гьесул жаназа батана кьвагьизабураб автомобилалда жаниб. 2I апрелалда гьебго сияхIалда вугев ГIиса Опытная станция абун хъван вугев ГIиса Къадировасул эбелалъул азбаралъубе рехана кьвагьулеб алат. Гьелъул рагIабазда рекъон полициялъулаз гьелъухъа лъугьараб-таралда тIасан хъвараб гIарза босун гьечIо. ЧIварал полициялъулазул гIагарлъиялъ рецIел босулеб бугин нужедасайиланги абун тун йиго гьей херай гIадан».\nГьединго Тарасовалъ бицана гьелдалъун Салафиязде гьарулел гьужумал лъугIичIин. 24 апрелалда Буйнакскалда бугеб цIияб салафиязул кIудияб мажгиталъул кIалтIа лъун батанин кьвагьулеб алат. Кьвагьилалде гьеб нахъе босун бажарун буго. Гьелда тIадеги 30 апрелалда МахIачхъалаялда жиндирго рукъалда цебе лъукъун вуго спортсмен МухIамад Сулейманов.\nФатима Тарасова: «Рокъове тIаде вахунев вукIарав МухIамадиде номерал гьечIеб хъахIаб «Приора» машинаялъусан кьвагьдана маскаби тIадхурал чагIи. Гьесул талихI ккана живго чорхолъ витIарав, лъикI лъадарараб черх бугев чи вукIин, гьедин микьго гуллаги чорхолъ букIахъе гьев тIурун ворчIун вуго, гурони гьевги чIаго хутIилароан. ГьабсагIат азарханаялда вегун вуго гьев, гIезегIан захIматал ругъналги руго, гьуърулъ щун буго гьесда цо гулла. Гьеб такъсиралъул нугIзазул рагIабазда рекъон МухIамадиде кьвагьдолеб мехалда азбаралъур рукIун руго гIемерал лъимал, гьединго цIикIкIараб гIелалъул гIадамалги, амма сундухъго гIинтIамичIого, лъихъниги балагьичIого гьелщинал чагIазда цебе речIчIун буго гьез. ТIаде гIадамал ракIаризе лъугьиндал гIедегIун ун руго, тIурун унаго машинацин чухIун буго гьезул».\nТарасовалъ бицухъе гьел такъсиразул хIакъалъул кибниги хъвалеб ва бицунеб гьечIо. ГIадамал хIинкъулел руго Инсанасул ихтиярал цIунулел идарабазде гIарзаби хъвазе.\nФатима Тарасова«Цере инсанасул ихтиярал цIунулезухъегIаги рачIунаан гIадамал жидерго къварилъи бицун, кумек гьарун. Гьанже гIарза хъвазе хIинкъулел руго гьел. Цо дагьаб цебегIан чIварав васасул эбелалда абуна дица гIарза хъвайилан, амма гьелъ инкар гьабуна. ХIинкъулила жий гьеб хъвазе, жидехъе кагъат бачIун бугила кибениги гIарза хъвани дир васасда хадув росги чIвазе вугилан.\nГьединлъидал ахиралда ккарал гьел лъугьа-бахъиназул хIакъалъулъ кибниги информацияб букIинчIо. Жидерго сверулъ ругел чагIазда ругони гьеб гIадамазе бугеб хIинкъиги гьезул къварилъиги цогидазда лъалеб гьечIо. Цере нижехъе гIарзаби рачIарабго нижеца интернеталда батIи-батIиял сайтазда лъолаан гьел баянал, гьедин журналистазухъе щолаан информация, гьез тIибитIизеги гьабулаан»\nДагъистаналда ругел инсанасул ихтияралцIунулезул рагIабазда рекъон гIадамазул некIогоялдаса нахъе къуваталъул идарабазде божилъи хун буго, дагьабниги гьезие кумек гьабулел рукIарал ихтияралцIунелел идарабазде рачIинеги гьел хIинкъулел руго.


Москваялъ нахъчIвалел руго Сириялда хурхун Лондоналъ гIунтIизарулел гIайибал\nМоскваялъ рикIкIунеб буго Сириялда ахIвал-хIал хIалуцинабулеб бугин Россиялъин Лондоналъ чIвалел гIайибал «хIинкъи бугеб дезинформация» бугин.\nСириялда гражданияб рагъ рагIалде бахъинабизелъун Магърибалъ бахъулеб хIаракат жого гуреб бакIалде ккезабулеб бугин Россиялъин абурал Британиялъул къватIисел ишазул министр Филипп Хэммондил рагIабазе гьединаб жаваб кьуна Россиялъул къватIисел ишазул министрлъиялъул вакил Мария Захаровалъ.\nИтни къоялда Хэммондица Reutersалъе кьураб интервьюялда абуна Россиялъул авиакьиязул мурад бугин гIицIго президент Башар Асадил рахъкквейин. Гьелъ рачунел ругин экстремистазул позициял щулалъиялде ва, гьесул пикруялда, гьеб регионалдаса лъутулезул къадар цIикIкIиналде. Гьеб кинабго Москваялъ бицунелде дандекколеб гьечIин абуна Хэммондица.\nГьес бицухъе, Россиялъул авиакьабиязул 30 процент гурони ДАГIШ экстремистияб къукъаялъул позициязда щолеб гьечIо ва гьезул аслияб кьаби щолеб буго Асадиде дандечIей гьабулеб оппозициялъул къуватазда.\nМоскваялъул официалиял баяназда рекъон, Россиялъ авиакьабиял щвезарулел руго Сириялда ругел «террористазул позициязда». Амма рахIмуялъул идарабазул вакилзабаз абулеб буго гьел кьабиязул къурбаналлъун гIадатиял гIадамал кколел ругин.


Кавказалъухъ хал-щал гьанжеялдаса Коковас гьабизе буго\nШималияб Кавказалъул ва Жанубияб федералияб мухъалъул курация гьабизе буго Казбек Коковас. Гьев кола Кабардагун -Балкариялъул парламенталъул депутат ва республикаялъул тIоцевесев президент Валерий Коковасул вас.\nРоссиялъул Президентасул Администрациялда Казбек Коков тIамун вуго гIакълучилъун президентасул нухмалъиялъул регионазда тIасан жанисеб политикаялъул блокалда.\nПрезидентасул Администрациялда кIвар бугеб иш Шималияб Кавказалъул цевехъанасда тIад къай, аналитиказ бичIизабулеб бугохъин, ккола 2014 соналда Сочиялда Олимпиада тIобитIилалде гьеб мухъалда низам лъикIлъизабизе тадбирал гьарулел рукIин.\nАхираб заманалда гьоркьоса къотIичIого яргъид гIуцIараз жалго рукIин кIочене толеб гьечIолъиялда бан Шималияб Кавказ боркьараб тIанкIалде сверун буго. Ва гьениб низам чIезабизе ккани миллиял проблемаби лъикI лъалев чи къваригIун вукIин кола Казбек Коков тIасавищи.\nГьеб гуребги Казбек Коков ккола Кабардагун -Балкариялда киназдаго лъалеб ва рагIи билъарабин рикIкIунеб тухумалъул , нухмалъиялъул структурабазда кIвар бугел хъулухъаздаги вукIарав, регионалъул политика тIобитIиялъул рахъалги лъикI ричIулев чилъунилан абулеб буго гIемерисез.\nКазбек Коковасул эмен Валерий Коков 15 щугогIун соналъ вукIана республикаялъул бетIерлъун. Кавказалдаго авторитет цIикIкIарав лидерлъунги рикIкIунев вукIана гьев. Казбек Коховасе буго 39 сон.\nЛъалеб бугохъин гьаб анкьида жаниб Казбек Коков депутатлъиялдасаги нахъе ун Президентасул Администрациялде хIалтIизе лъугьине ккола.


Ставрополалъул губернатор Вл. Владимиров ва ДРялъул бетIер Р. ГIабдулатIипов дандчIвана | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\nСтаврополалъул губернатор Вл. Владимиров ва ДРялъул бетIер Р. ГIабдулатIипов дандчIвана\nСтаврополь краялъул губернатор Владимир Владимиров ва ДРялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIипов дандчIвана 18 апрелалда. Гьез бицана цадахъ гIумруялде рахъинаризе бегьулел проектазул хIакъалъулъ.\nМасала, Азербайжаналдаса Ставрополалде балеб буго маххул нух. Гьелъул мурад буго Ставрополь краялъулги Ираналъулги бухьенал гьари. Гьеб проекталда Дагъистанги гIахьаллъизе бегьулаян абуна Владимир Владимировас. Дагъистаналъ гIумруялде бахъинабуна проектазулаб нухмалъи. Гьеб гьанже гьабизехъин буго Ставрополь краялдаги. Гьеб рахъалъ нилъер республикаялъул бугеб хIалбихьиялдаса пайда босизехъин бугинги абуна губернаторас. Гьелъул мурадалда Дагъистаналде вакилзаби ритIизе ракIалда бугинги бицана гьес, хъвалеб буго "ХIакъикъат" казияталда.\n"Нилъ мадугьалзаби ккола, нилъ руго вацал. Дагъистан ва Ставрополь цолъун гьечIони, биххизе буго кIудияб улкаялдаго гIадлу. Киналго халкъал лъикIал руго ва халкъазул бищун лъикIал вакилзабазул гьудуллъи бугони, гьелъул лъикIлъи киназдего бахуна. Цоцазул адаб-хIурматги гьабун, хIалбихьиялдаса пайдаги босун, цебетIеялъе нухал ратизе тIадаб буго нилъеда.\nНижее бокьун буго инвестициял рачIинариялъул рахъалъ Ставрополалдаса мисал босизе, гьединаб хIалбихьиялъулгун лъай-хъвай гьабизе", — ян абуна Рамазан ГIабдулатIиповас.\nДандчIваялъул ахиралда Дагъистаналъул ва Ставрополь краялъул хIукуматазда гьоркьор экономикиял ва дармил, гIелмиялгун техникиял, социалиялгун маданиял бухьенал щулалъизариялъул хIакъалъулъ къотIи гьабуна.\nДандчIваялдаса хадуб кIиябго регионалъул бутIрул ана Ставрополалъул перинаталияб централде. Гьенир руго 130 лъимадуе бакI бугеб стационар ва батIи-батIиял отделениял.


С. Амрахова: «ТIалъиялъул нижедехун болъоназде гIадаб бербалагьи буго»\nЛъабго сон барав Амрахов АхIмадил сахлъиялъе зарал ккун букIана 2015 соналъул сентябралда Каспийскалъул 29 лъималазул ахил кIиабилеб тIалаялда бугеб гордухъа гъоркьеги вортун.\nГьеб ишалъе гIайибиязда тIад гIагараб заманалда диван гьабизе буго. Гьез лъазабулеб буго гъоркье вортарав васасе дару гьабизе, гьесие ккараб кинабго зарал бецIун гIарац кьунин жидецайилан.\nГьез кьураб гIарац жидее цо нухалде Москваялде васги вачун тохтурасухъе ине гурони гIечIин, гьев вас жеги гьедин чанго соналъ вачине кколин, гьелъухъ гIарац лъицайин жидее кьезе бугебин абун ццин бахъун йиго васасул эбел Амхарова Сюзанна.\nГьелъ тIалаб гьабулеб буго жиндир васасул сахлъиялъе ккараб зарал тIубан бецIейилан ва гьел лъималазул ахалъул хIалтIухъабазе букIине кколеб тамихI гьабейилан.\nАмрахова Сюзанна:«Ахирисеб нухалда тохтуралъ халгьабидал лъазабуна дир вас цIакъго чIезекIоларев лъугьун вугилан, гьеб гIанкIил унти лъугьиналъе гIиллабазул цояб бугилан. Гьаб сагIат лъугьинчIониги, дагьаб хадуб гьеб унти лъугине бегьула гьесул, гьеб гурониги жеги кинал хIасилал гъоб бетIеркьабиялъул рукIинелали лъиданиги лъаларо. ЦIакъ квешго кьабун букIана гьесул бетIер, чанго къоялъ комалдаса вигьунарого хвелищ вахъинищилан лъаларого вукIана гьев.\nЦIакъ гIемер гIарац къваригIинехъин буго нижее гьев васасе дару гьабизе. Нижее ккарабщинаб зарал бецIанин гьел лъималазул ахалъул хIалтIухъабазилан абун информация нижехъе интернеталдасан щвана. Вас азарханаялда вугев къояз нижехъе 100 азарго гъурущги босун ячIана гьесул тIалаб гьабизе кколей йикIарай лъималазул ахил цояй хIалтIухъан, цойгидалъ 20 азарго кьуна. Гьеб ахил нухмалъулелъул рахъалдасан чиги вачIана нижехъе 200 азарго гъурущги босун.\nГьебги киналго лъималазул ахалъул хIалтIухъабахъа щиб цойги гьединалго ахазул нухмалъулезухъа щиб бакIарараб гIарац букIун буго, ай гьелъул гIарац гуро гьебги. Гьеб гIарцуде цо нухалда Москваялде тохтурзабазухъе вачана нижеца вас дараби росана гьесие. ТIокIаб жоялъе гIечIо гьеб. Жеги чан соналъ кина-кинаб дару гьесие гьабизе ккелебали лъаларо дида, сунде дица вас сах гьавизе кколеб.\nБецIичIо, жеги кигIан гьесда тIад хвезабизе ккелебалиги лъаларо, тIубан гьесул мадар лъугьун бугеб гIадин гаргадилел руго гьел. Нижее гьабураб рекIелбакъваялъухъ рецIел щвеялъул дица бицунебго гьечIин, гьесие гIоло дидагоги унти ккана, дунгоги психологасухъе хьвадулей йиго».\nГьединго Сюзаннал цIакъ ццин бахъун буго жиндир вас азарханаялда комалда вугев мехалда шагьаралъул администрациялдасаги, лъайкьеялъул идараялдасаги, лъималазул ахалъул хIалтIухъабиги, гьезул гIагарлъигицин бачIун жидеца кумек гьабилила сундулниги ургъел чIвазе теларила нужедайилан гаргадилел рукIаразул цохIонигияз цIехечIила жалилан.\nЖиндир вас холищ вахъунищила бихьизегIан балагьун чIун рукIин гурони гьезие кIудияб ургъелго букIун гьечIила гьесулилан абулеб буго гьелъ. Бокьараб кумек гьабилин абулел рукIарал лъайкьеялъул идараялъул ва Каспийскалъул администрациялъул вакилзабиги гьанже жиндир бадирегицин ралагьуларилан.\nКаспийскалда гьезул рукъалда аскIоб рагьараб цIияб лъималазул ахикье мадар лъугьараб мехалда жиндир вас восейин, гьесие дару гьабизе гIарац къваригIиналъ, рес къотIун бугин, жий хIалтIизе яхъине кколей йигин абун кумек гьарун араб мехалдаги гьес гIинго тIамун гьечIо гьез Сюзаннахъ.\nГьеб Амрахов АхIмад гордухъа гъоркье вортараб лъималазул ахалъул нухмалъулейги жиндида щибниги гIайиб гьечIей гIадин йигила, диваналде гьей цIанилан абун жидеде ахIи базе лъугьанила гьейиланги бицана Сюзаннаца «Эркенлъи» радиоялъе.\nГьединго Амраховазул гIагарлъиялъ жидерго бажариялдалъун Москваялъул Бурденкол цIаралда бугеб азарханаялдаса тохтур АхIмадихъ балагьизе МахIачхъалаялде вачун вачIараб мехалда гьебги жиндица гьабураб иш бугин гаргадун йиго лъималазул ахалъул нухмалъулей.\nАмрахова Сюзанна:«Гьей лъималазул ахалъул нухмалъулелъул ва лъайкьеялъул идараялъул тIалъиялъул рахъалъан нижедехун болъоназдегIадаб бербалагьи букIана. БатIияб къагIидаялъ кин абилебалицин лъаларо дида. Гьез ниж гIадамалинцин рикIкIинчIо. Гьелъин дир тIубан ццин бахъун бугеб.\nГьеб лъималазул ахил цойгидал хIалтIухъаби къойил гIадин рачIунел рукIана АхIмадиде раккизеги, гьев кин вугевали цIехезе кIалъанги рачIуна гьел, амма нухмалъулелъ гIинцин тIамичIо нижехъ. Гьелда тIадеги нижеца диваналде гIарзаги хъван гьейги тамихIалде цIайилан тIалаб гьабураб мехалда гьелъул вас вачIана нижехъе доб жиндир эбелалъ нужее кьун букIараб гIарац нахъе кьейилан.\nГьес гьеб кьун букIун буго эбел диваналде кьечIого йикIиналъе гIоло, нижер васасе ккараб зарал бецIун гIадин гуребха. Гьадин босани бищун кIудияб гIайиб гьей нухмалъулелда буго. Лъималазухъ балагьулей кIияйго хIалтIухъан гьелъ данделъиялдеги ахIун кьижарал лъимал жалго хутIун руго. Гьезухъ балагьизе цониги чиги тун вукIун гьечIо гьенив. Гьелъул кIваргьечIолъиялъ гъоркье вортана дир вас. Гьейила абуни гьанже гIарац нахъе тIалаб гьабун нижеде хъетIезе васги витIун йиго. Диваналъ жиндир эбелалда гIайиб букIин чIезабуни гурони жидеца нужее гIарац кьеларин лъугьун вуго гьев».\nГьединго Сюзаннал разигьечIолъи буго гьев жиндир васасухъ балагьизе кколел рукIарал лъималазул ахалъул хIалтIухъабиги, гьелъул нухмалъулейги жеги гьениса нахъе реххун гьечIолъиялдаса.\nЦойги чанго лъимералъе зарал ккезегIанищила гьел гьенир тун ругелин абун ццидалъ йиго гьей. Гьеб лъугьа-бахъиналъе гIайибиязда тIад гIагараб заманалда диван гьабизе бугин ,гьеб ишалда хурхун кинабго цIех-рех рагIалде бахъанилан лъазабулеб буго Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъ.


Гугариялъул рахъалъ Европаялъул чемпионаталъул хIасилал | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nГугариялъул рахъалъ Европаялъул чемпионаталъул хIасилал\nЛъагIалицаго бицунеб, щибаб данделъиялда рехсолеб, гьоркьоса къотIичIого хIадурлъи гьабулеб букIараб Дагъистаналъул ракьалда тIоцебесеб нухалда тIобитIараб гьеб кIудияб тадбир ана лъикIаб къагIидаялда, берцинаб ахIвал-хIалалда. ТIаде рачIарал гьалбадериеги цIакъ рекIее гIуна Каспийскалда тIобитIараб Европаялъул чемпионат. Германиялъул гугарухъабазул командаялда цадахъ вачIарав журналист Мит Коллеген битIахъе хIикмалъизавун вугоан чемпионаталъ. «БатIи-батIиял пачалихъазда тIоритIарал чIахIи-чIахIиял турниразде щвана дун. Амма Дагъистаналда гIадинаб даражаялъул цонигияб букIинчIин абуни мекъи ккеларо. «Каспий» санаториялдаса байбихьун ГIали ГIалиевасул цIаралда бугеб Спортивияб кIалгIаялде щвезегIан спортсменазе, гьалбадерие чIезарун руго лъикIал шартIал. РакIалдецин ккелароан Дагъистаналда гьадинаб берцинаб, гIатIидаб, лъикIаб спортивияб кIалгIа батилин. Грек-рималъул, руччабазул гугариялъул къецаздаса хадуб гIадамазе чемпионаталъул цо кIудияб интересго гьечIин ккун букIана. Эркенаб гугариялде байбихьарабго бичIчIана гьеб тайпа дагъистаниязул бидулъ бессун букIин. Спорткомплекс цIурал чагIаз спортсменазул рахъкколеб куц бихьидал, сири балеб букIана черхалда», — ян абуна Мит Коллегеница.\nСпортивияб Дагъистаналде рагьараб каву\nТурниралъе лъикIаб къимат кьуна халкъазда гьоркьосеб категориялъул судияв ХIамзат ГIабасовасги. «Дунялалда бищунго лъикIазул цояблъун ккола ГIали ГIалиевасул цIаралда бугеб спорткомплекс. Гьелъул аслияб тIокIлъилъун ккола шагьаралдаса рикIкIад букIин. КIалгIаялда жанирги руго киналго шартIал чIезарун», — ан абуна гьес.\nЭркенаб гугариялъул хутIун, цогидал тайпабазул хIасилазул газеталъул цебесеб номералда бицун букIана. Гьединлъидал жакъа бицине буго дагъистаниязе бищунго бокьулеб эркенаб гугариялъул. Байбихьилин тIадагьаб (57 кг) цIайиялъул категориялдасан. Гьеб цIайиялда финалалде рорчIана Заур Угуев (Россия, Дагъистан) ва Георгий Эдишерашвили (Азербайжан). РечIчIи букIана хIалуцараб, кIиабилеб периодалъул ахиралде щвезегIан 3:0 хIисабгун бергьунев вукIарав дагъистаниясе ункъо баллалъул прием гьабуна азербайжаналъулас. ПалхIасил, гьеб цIайиялда Европаялъул чемпионлъун вахъана Георгий.\n61 кг цIайиялда Россиялъул тIасабищараб командаялъул мухъилъ цевевахъунев дагъистанияв ХIажимурад Рашидов финалалде ворчIана абизегIанасеб захIмат-гIакъуба бихьичIого. Ахирисеб, финалияб речIчIиялдаги бигьаго къезавуна гьес Гуржиялдаса Бек Ломтадзе.\n65 кг цIайиялда киназулго ракIчIун букIана дагъистанияв Иляс Бекбулатов Европаялъул чемпионлъун вахъине вукIиналда. Финалалде щвезегIан дагъистанияс бихьизабуна къуватаб ва берцинаб гугари. Амма Азербайжаналъул командаялъул спортсмен ХIажи ГIалиев къуркьизавизе кIвечIо гьесда. ТIоцебесеб периодалда дагъистанияв дандиясдаса бергьунев вукIана 5:0 хIисабгун. Амма бергьунев вугин абун тIаса-масаго гугаризе лъугьарав Илясие тIатIалаго чанго прием гьабуна ГIалиевас. ПалхIасил, 7:8 хIисабгун гьеб къеркьеялда бергьана Азербайжаналъул спортсмен. Гьелдалъун, спортсменазул тасамахIлъиялъ, кIиабилебги меседил медалалдаса махIрумлъана Россиялъул команда.\n70 кг цIайиялъул категориялда финалалде рорчIана МухIамад КъурбангIалиевгун (Россия, Дагъистан) МухIамадмурад ХIажиев (Польша, Дагъистан). Гьев кIиявго ракьцоясда гьоркьобги букIана хIалуцараб къеркьей. ТIоцебесеб период лъугIана 2:0 хIисабгун. ТIокIлъи бихьизабулеб букIана КъурбангIалиевас. КIиабилеб периодалда ХIажиевасухъа цо балл босун бажарана ва речIчIи лъугIана 2:1хIисабгун. Европаялъул чемпионлъун вахъана Россиялъул байрахъалда гъоркь цеве вахъунев дагъистанияв МухIамад КъурбангIалиев.\n74 кг цIайиялъул финалалда Россиялъул тIасабищараб командаялъул спортсменал гIахьаллъичIо. Гьеб цIайиялда цеве вахъунев вукIарав нилъер спортсмен къезавуна италиялъулав Франк Чамисоца. Гьеб цIайиялда Европаялъул чемпионлъун вахъана Сонер Демирташ (Турция). ГIарцул медаль щвана Зелимхан ХIажиевасе (Франция).\n79 кг цIайиялда континенталъул чемпионасул медалалъе мустахIикълъана Россиялъул тIасабищараб командаялда гъорлъ цеве вахъунев дагъистанияв АхIмад ХIажимухIамадов. Германиялдаса Мартин Обст гьес къезавуна 6:3 хIисабгун.\n86 кг цIайиялдаги рукIана хIалбащадал речIчIиял. Гьеб категориялда къуватаб гугари бихьизабуна дагьаб цебе Италиялъул тIасабищараб командаялъул мухъилъе арав Шамил КIудиямухIамадовас, Россиялъул тIасабищараб командаялъул спортсмен Артур Найфоновас ва гьединго Азербайжаналъул гугарухъан Александр Гостиевас. Рехсараб категориялдаги меседил медаль щвана россиялъуласе, ай Артур Найфоновасе. Финалалда гьес бергьенлъи босана Гостиевасда тIад.\nКиназего интерес букIана 92 кг цIайиялда цере рахъунел гугарухъабазул. Финалалдейин абуни ворчIун вукIана кIиго чIарадисев, Олимпиялъул чемпионал ГIабдурашид Садулаев (Россия, Дагъистан) ва Шарип Шарипов (Азербайжан, Дагъистан). Садулаев кинабго рахъалъ дандиясдаса къуватав вукIин киназдаго лъала, гьеб гьес бихьизабуна Рио-де-Жанейроялда 2016 соналда рукIарал Олимпиялъул хIаяздаги. Финалалъул кIиабилеб бутIаялда къезавун вукIана Садулаевас Шарипов 8:1 хIисабгун. Гьаб нухалда хIасил ккана 2:1. Европаялъул чемпионлъун вахъана ГIабдурашид.\n97 кг цIайиялда Россиялъул командаялъе меседил медаль босана Владислав Байцаевас. Гьев бергьана Белоруссиялдаса Александр Гуштынидаса 7:0 хIисабгун.\n125 кг цIайиялда Европаялъул чемпионлъун вахъана Турциялдаса Олимпиялъул чемпион Таха Акгул. 2:1 хIисабгун гьев бергьана Гуржиялдаса Гено Петриашвилидаса.\nЧемпионат лъугIун хадуб тIобитIараб пресс-конференциялда ГIабдурашид Садулаевас гьадин абуна: «Дица бергьенлъи сайгъат гьабулеб буго 9 маялда, Бергьенлъиялъул къоялъ, 85 тIубалев кIудадае. Гьесие цIакъ бокьун букIана чемпионаталъухъ балагьизе вачIине, амма сах гьечIолъиялда бан, бажаричIо. Каспийскалда тIобитIараб Европаялъул чемпионаталъе дица лъола щуйил къимат. ГIемер турниразда гIахьаллъана, амма гьаниб гIадинаб, киналго рахъал хIисабалде росун тIобитIараб, цонигияб букIинчIо. Баркала буго хIаракатчагIазе, гIахьаллъи гьабуразе. Россиялъул спортсменазги лъикIал хIасилал рихьизаруна чемпионаталда. Анлъго меседил ва кIиго гIарцул медальги щун, тIоцебесеб бакI ккуна нилъер командаялъ.\nДир финалияб къеркьеялъул бицани, Шарип Шарипов ккола къуватав спортсмен, Олимпиялъул чемпион. Гьединлъидал гIезегIан захIмалъана гьев къезавизе. Гьелде тIадеги, цого залалда ругьун гьарулелги рукIун, цоцазул къуватал ва загIипал рахъал лъикIго лъала. Каспийскалда тIобитIулеб чемпионаталда къезе ихтияр букIинчIолъиялъги щварал баллалги цIунун чIезе ккана», — ян.\nЭркенаб гугариялъул рахъалъ Россиялъул тIасабищараб командаялъул тренер Дзамболат Тедеевасул рагIабазда рекъон, жеги кIиго меседил медаль босизе рес букIана нилъер спортсменазул. «Заур Угуевгун Иляс Бекбулатов руго лъикIал гугарухъаби ва финалалде рорчIараб заманалда дир ракIчIун букIана гьел бергьине рукIиналда. Амма гугариялъул ахирисел секундазда гьез бергьенлъи кьуна дандиязе. Угуевни хIалбихьи гьечIев спортсмен вукIиналъ батила, амма Илясида тIадаб букIана бергьине. ГIамм гьабун абуни, дун разияв вуго спортсменаз рихьизарурал хIасилаздаса. РакIчIун абизе кIола Дагъистаналда гIадинаб чемпионат Европаялъул цогIаги пачалихъалда букIинчIин. Баркала буго гIуцIарухъабазе ва берцинаб гугари бихьизабурал спортсменазе», — ян бицана Тедеевас.\n«Гугариялъул цогояб дуниял» (UWW) гIуцIиялъул нухмалъулев Ненад Лаловичасги лъикIаб къимат кьуна Каспийскалда тIобитIараб спортивияб гугариялъул рахъалъ Европаялъул чемпионаталъе. «Транспорт, гостиница, спорткомплекс, машинаби лъолел бакIал, паркал, ай кинабго рахъ лъикIаб даражаялда гIуцIун бугоан Дагъистаналда. Спортсменаз берцинаб гугари бихьизабула судиял лъикIал ругони. Каспийскалда тIобитIараб чемпионаталда гьезда гIайиб чIвазе бакIго гьечIо», — ян абуна гьесги.\nДагъистаналда тIобитIараб Европаялъул чемпионат унго-унголъунги ана цIакъ берцинго ва гIуцIадго. ХIатта цо-цояз абулеб букIана жидер ракI ГIали ГIалиевасул спортивияб кIалгIаялдаго хутIанин, ракIкъварилъизе бачIунеб бугин. РакIалде ккола гьеб кIудияб спортивияб тадбиралдаса хадуб дунялалдаго Дагъистаналъул берцинлъи бихьанин ва бичIчIанин гьанибги бокьараб даражаялъул тадбирал тIоритIизе бажарулеблъи.\nЭркенаб гугариялъул рахъалъ Европаялъул чемпионаталда анлъго меседил ва кIиго гIарцул медалалгун тIоцебесеб бакI босана Россиялъул тIасабищараб командаялъ, кIиго меседил, кIиго гIарцул ва ункъо мазгарул медалалгун кIиабилеб бакIалъе мустахIикълъана Азербайжаналъул спортсменал. Лъабабилеб бакI щвана кIиго меседил ва лъабго мазгарул медалалъе мустахIикълъараб Турциялъул командаялъе.


«Единая Россия» партиялъул цогIаги кандидат бергьун гьечIо Калинград областалъул Балтийск мухъалъул мажлисалъул рищиязда. Россиялъул ахирисеб тарихалда гьеб кколеб буго цIакъ къанагIатаб хIужа. Нижер программаялъе комментариял гьарурав «Голос» ассоциациялъул эксперт Василий Вайсенбергица лъазабуна, рищиязда гIемер рукIанин къанунал хвезариялъул хIужжаби, амма рехсараб партиялъул кандидатазул жидерго конкурентазде данде гьабулеб букIараб хIалтIи гIададагосеб букIанин, жубалеб буго гьес.\n15 бакI бугеб Балтийск мухъалъул мажлисалде кандидатазул къадар бахун буго 75 чиясде. 12 мандат щун буго «Нилъее хирияб шагьар» абураб жамгIияб багъа-башариялда цолъарал жидецаго жидерго кандидатура лъуразе.\nРищиязда хадуб ххал кколеб лъиданиги бачIеб «Голос» абураб ассоциациялъул эксперт Василий Вайсенбергил рагIабазда, Балтийскалъул рищиязул кампаниялда цIакъ гIемер скандалал рукIана. Регистрациялъул даражаялдаго территориалияб рищиязул комиссиялъ 142 претендентасда гъорлъан 78-се инкар гьабуна регистрация гьабизе. АхIвал-хIалалде гъорлъе лъугьине ккана Центиралияб рищиязул комиссиялъул нухмалъулев хисулев Леонид Ивлев.\nВасилий Вайсенберг: «Кандидатаз тIаде балагьун чIечIого, жигараб хIалтIи гьабизе байбихьана. Гьез хъвана гIарзаби, максималияб къагIидаялда информация тIибитIизабуна. Пуланаб лахIазаталда, регионалиялцин гурел, бакIалъула рищиязул ишалде гъорлъе лъугьине ккана Централияб рищиязул комиссиялъул вакил.\nПретендентазе регистрация гьабизе инкар гьабулеб букIана аслияб къагIиядаялда формалиял, доба тIанкI лъун гьечIин, гьаниб запятая камун бугин абурал, гьездаго релъарал кIвар гьечIел багьанабиги рехсон. Ай, байбихьудасаго нухмалъиялъ гIамал гьабулеб букIана жидее гIемер гьаркьал щвезе рес бугел, нухмалъиялъул партиялъе конкуренция гIуцIизе бегьулел кандидатазе рищиязде нух къазе.\nГьеб ахIвал-хIалалде дагьлъги гъваридго балагьани, гьеб хIакъикъаталдаги ккола регионалияб нухмалъиялдаги, ай губернаторасдаги бакIалъулаб нухмалъиялдаги, мухIкан гьабуни, Балтийск мухъалъул нухмалъиялдаги гьоркьоб загьирлъулеб конфликт».\nВайсенбергил рагIабазда, кандидатазул регистрация гьабун хадуб байбихьун буго гIуралъ жигараб рищиязда цебесеб кампания. Гьеб цIакъ чурукаб букIун буго киназулго рахъалдаса.\nВасилий Вайсенберг: "ХIалтIизаризе байбихьана "чегIерабин" абулеб пиарги, конкурентаз гьаруралин рахъаз рикIкIунел чурукал гьересиял лъазабиялги. Гьаркьал кьолеб къоялдаги рукIана къанунал хвезариялъул гIемер хIужжаби, киналго рахъаз жиде-жидер къагIидаялда рищарухъаби гIарац кьун жидеего гьаркьал кьеялде руссинариялъул лъазабиязулги регистрация гьабуна.\nАслияб схема букIана гьадинаб: гьаркьал кьун къватIире рачIунел рущарухъаби данчIвалел рукIана, жидеца экзит-пол, ай гьаркьал кьолезул гьикъа-бакъи тIобитIулеб бугин абулел гIадамаз. Гьез хIакъикъаталдаги гьаркьал кьуразухъ рукIарал пуланал кагътазда лъолел рукIана штампал яги печатал. Нижер пикруялда, хадур гьел штампал рихьизарун хадуб гьезие кьолеб букIун батизе бегьула гIарац.\nАбизе бегьула, гьеб хIакъикъаталдаги цоцаде дандечIараб кIиго къуваталъул конкуренция букIанин. Гьел нечолел рукIинчIо киналIгаги къагIидабаздаса я гьаркьал кьолел ричун росиялъул рахъалда, я жидерго контролалда гъоркь бугеб электорат хIалтIизабиялъул, я «чIегIерабин» абулеб пиар хIалтIизабиялъул рахъалда».\nГьал соназда «Единая Россия» партиялъул кандидатал рищиязда мурадалде щвечIого хутIи, гьеб цIакъ къанагIатаб хIужжа ккола. Кинаб къимат кьезе букIараб дуца Балтийск мухъалъул рищиязе хIасилалдаги?\nВасилий Вайсенберг: «Рищияз бихьизабуна ахир-къадги, гьединаб хIасилалде, гьединаб дандечIеялде "Единая Россия" партия хIадур букIун гьечIеблъи. Къуна гьел гьел рищиязда. Гьезие I5 мандаталда гъорлъан хIасилалдги щвечIо цогIаги. Гьезда гьанже ракIалда буго, рищиязул хIасилалда хурхун инстанциязде гIарзаби кьезе. Щиб гьелъул ккелебали, балагьилаха.\nУзухъда гьеб кинабго жоялда рищиялин абизе захIматго буго. Амма цогидаб рахъалдаса балагьани, гьебни дагьлъгIаги лъикI батила, кидаго цого-цо рахъ бергьунуб мехалда, гьезие лъицаниги конкуренция гIуцIизе ресал толареб фоналда».


ТIабигIат ва рухIчIаголъаби\nВ Махачкале прошла ...\tОрганизатором мероприятия является Министерство ...\t- 19 июнь 2019\nНариман Казимагамедов принял ...\tТоржественное мероприятие открыл глава Кизлярского района ...\t- 19 июнь 2019\nВрио главы Агульского района ...\tВрио главы администрации муниципального образования ...\t- 19 июнь 2019\nАкция «Красная гвоздика» ...\tЯ помню, я помогаю: поддержи «Красную гвоздику» ...\t- 19 июнь 2019\nВ рамках конкурса «Цифровой ...\tМинистерство информатизации, связи и массовых коммуникаций ...\t- 19 июнь 2019\nРакъугарцIазул иргадулаб гьужум\nЖакъа къоялде республикаялда ракъугарцIаз «ккун» буго росдал магIишатазул ракьалъул 100 азаргоялдаса цIикIкIун га\n«Россельхозцентр» ФГБУялъул аслияб хIалтIи ккола республикаялъул росдал магIишаталъул ракьал заралиял рухIчIаголъабаздаса ва унтабаздаса цIуни, чIахI-хералъе, гIезарулел нигIматазе букIине бегьулеб зарал цебеккунго тIатинаби, гьелъул бугеб хIинкъиялъул цIех-рех гьаби. ЦIех-рехазул ва анализазул хIасилги гьабун, тIатинабураб хIакъикъияб баян битIула республикаялъул хIукуматалде, Росдал магIишаталъул министерствоялде ва районазул администрациязде. Гьединго росдал магIишаталъул хIалтIухъабазда малъула боржине байбихьилалдего ракъугарцIиде данде рагъ базе кколеб къагIида. РакъугарцIазда данде къеркьей «Россельхозцентралда» тIадаб иш гуро, гьеб хIалтIи гьабизе ккола ракь хIалтIизабулел идарабаз: СПКяз, ГУПаз, фермераз ва кумекалъулал магIишатазул бетIергьабаз (ЛПХ).\nГьеб масъалаялда бан нижеца гара-чIвари гьабуна «Россельхозцентралъул» Дагъистаналъул ФГБУялъул филиалалъул директор МухIамад ХIажимухIамадовасулгун.\n- МухIамад, исана Дагъистаналда кинал тайпабазул ракъугарцIал тIиритIун ругел?\n- Кочубеялъул ва Нугъай районалъул гочинабун гIи-боцIи хьихьулел авлахъазда тIибитIун буго Мароккоялъулин абун цIар кьураб ракъугарцI, ралъдал рагIаллъуда, лъим гIемерал ракьазда - бищунго заралияблъун рикIкIунеб азиялъулаб ракъугарцI. Гьелъул «рехъен» 90 миллион бетIералдеги бахуна.\n- Исана республикаялда ракъугарцI тIибитIиялъул ва гьелда данде гьабулеб къеркьеялъул хIалтIи кин гIуцIун бугеб?\n- 20 маялда тIобитIараб ракъугарцIида данде къеркьеялъул хIалтIул иш рекъезабулеб штабалъул данделъиялда бицана ракъугарцIал ругин республикаялъул районазул ракьазул 100 азаргоялдаса цIикIкIун гектаралда. Гьелда гьоркьоса 9600 га гурони бегьулеб куцалде ккезабун гьечIин. 17 маялда байбихьана ракъугарцI гIемерлъарал ракьазде загьру пунхъизе. Масала, Нугъай районалда ва республикаялъул гочинабун гIи-боцIи хьихьулел севералъул ракьазда загьру пунхъана 7400 гектаралде.\n- «Россельхозцентралъул» къуват гIолищ ракъугарцIида данде къеркьолел магIишатазе гIураб къадаралда загьру чIезабун?\n- Нижер нахърателалда буго инсектицидазул дагьабго къадар. Гьел загьраби хIалтIизаризе ихтияр букIуна федералиял ракьазда, гьебгиха гьел ракьазда гIорхъолъа борчIараб ахIвал-хIал бугин лъазабидал. Фермераз, СПКяз, ГУПаз ва ЛПХяз жидерго ракьалдаса ракъугарцI жидецаго загьруги босун, лъугIизабизе ккола. Гьединаб буго федералияб законалъул тIалаб, ай гьелда рекъон хважаинас кьезе ккола жиндирго ракьул фитосанитарияб ахIвал-хIалалъул жаваб.\n«Россельхозцентралъул» иш буго ракьазул цIех-рех гьаби, кинаб загьру ва кинаб къадаралда пунхъизе кколебали малъи ва цогидалги тадбиразул баян ракьул хважаинасда лъазаби.\n- Гьел тадбирал тIоритIулаго, районазул ва росабазул бутIрузухъа кумекго щолищ?\n- «Россельхозцентргун» цадахъ лъугьун, гьел хIакимзабаз ракъугарцIиде данде къеркьеялъул тадбиразул план ва график бахъизе ккола, гьединго халккола сельхозпроизводителаз гьеб рахъалъ гьабулеб хIалтIуда хадуб. Амма Тарумовка, Бабаюрт, Гъизляр, Нугъай, Хасавюрт районазул бутIруз гурони, цогидал районазул бутIруз, «нухда ккелеб батила, кIудияб зарал ккечIого рорчIилел ратила» абун, хIалтIи тIаса-масаго толеб буго. Гьелъие буго цоги гIилла:\nДагъистаналъул северияб зона ккола, аслияб къагIидаялда, гочинабун гIи-боцIи хьихьулеб бакI. Гьел ракьал районазул администрациязда гьоркьоре унаро, гьединлъидал администрацияз гьезие, кумек гьабун, бюджеталъул гIарацги кьоларо.\nСоветияб заманалда гьединал масъалаби тIуразе Хасавюрталда гIуцIун букIана хасаб химотряд. ТIубараб лъагIелалъ гьеб хIалтIулаан ракъугарцIазул тIалабазда: хасало гьелъул хоно хвезабиялда, ихдал гьелъул тIинчI хвезабиялда тIад, гьелда лъалаан ракъугарцIал кир рукIине бегьулебали. Киналго ракьал рукIана хIукуматалъухъ, гьединлъидал хIалтIаби тIоритIулаан лъидаго цIехечIого. Гьеб химотряд биххана 1992 соналда, гьелдаса нахъе 2001 соналде щвезегIан лъицаниги, гьабилан абизе, ракъугарцIал тIагIинариялъе хIалтIи гьабичIо. Жакъа гьеб къагIида гьечIо, хIалтIиги гьелда рекъараб, бичча-бихъан тараб букIинарищха. Цоги буго гьадинаб захIмалъи: жакъа цо-цо участкабазул бетIергьаби кодорего щоларо. Ракьухъ балагьизе гьел рачIунаро, арендаялъе ва субарендаялъе ракьги кьун, рилула. РакъугарцIиде данде рагъ базе 30-40 азарго гъурушги хвезабун, ижарачагIазеги чияр ракь щайха?\nГьединлъидал саламатал ракьал руго ,ракъугарцIалда куркьбал рижизегIан ва гьеб гьаваялде бахъинегIан, лъицаниги милат гьабуларел. Гьеб ккола Дагъистаналда ракъугарцI гIемерлъиялъе ва гьелъ гьабулеб зарал цIикIкIиналъе гIиллаги.\nЛъабго-ункъо соналъ цебе ракъугарцI хвезабулаан гIага-шагарго 20 азарго гаялда, ахIвал-хIал цIуниялъе гьеб гIолаан.\nАмма 2015 соналда, ракъугарцIгун къеркьолаго, загьру пунхъизе ккана 60 азарго гаялде, гъоркьиса - 100 азарго гаялде.\nСпециалистаз гьарурал цIех-рехаз бицунеб буго, заралиял ракъугарцIал тIиритIарал ракьазул гIатIилъи исана жеги цIикIкIине бугин.\nЖакъа къоялде республикаялда ракъугарцIалъ «ккун» буго росдал магIишатазул ракьазул 100 азаргоялдаса цIикIкIараб га. Гьелдаса 26 азарго га гурони бегьулеб куцалде ккезабун гьечIо. Гьелъие бугеб аслияб гIилла ккола магIишатазул нухмалъулез ракьалъе страхование гьабуларого букIин ва страхование гьабичIеб ракьалъе ракъугарцIица гьабураб зарал хIукуматалъ бецIуларого букIин.\n- Исана хIукуматалъ ракъугарцIиде данде рагъ базе гIураб къадаралда гIарац биччан гьечIищ?\n- 2012 соналде щвезегIан федералияб бюджеталдаса бачIунаан гьелде данде рагъ базе гIарац. Гьелъул лъикIаб хIасилги кколаан. Исана, республикаялъул гIемерисел ракьазда ракъугарцI тIибитIун букIинги хIисабалде босун, ДРялъул хIукуматалъ загьраби росизе биччан буго 15 миллион гъуруш. Дагъистаналда ракъугарцI тIагIинабиялъул мурадалда лъикIаб даражаялда хIалтIи гIуцIиялъе къваригIуна 45-50 млн гъуруш.\n- Кочубеялъул зонаялда ругел магIишатазул нухмалъулез ва гIухьбуз абулеб буго, хIукуматалъ ракъугарцIиде данде балеб рагъ гIураб къагIидаялда гьечIин, гьеб рахъалъ жидее щолеб кумекги гьечIилан …\n- Гьез цIакъго хIалуцинабулеб буго, амма…\nГIухьбуз бокьараб абизе бегьила, амма хIалтIуда гIунгутIаби камун гьечIо. Дармилал конкурсал лъугIун рукIине кколаан ракъугарцIил тIинчI къватIибе бачIиналдего. Гьеб тадбиралъе дагьал кватIана. Гьединлъидал хехал тадбирал гьаричIони, ракъугарцI къватIибе лъугьун 30-40 къо баралдаса боржине байбихьула. Божи буго ракъугарцIида данде гьабулеб хIалтIи рукIалиде ккеялда. ДРялъул росдал магIишаталъул министр ГIабдулмуслим ГIабдулмуслимовас цIакъ кIваркьолеб буго ракъугарцIазда хурхун гьарулел хIалтIабазде. Церехун риччарал гъалатIалги хIисабалде росун, Росдал магIишаталъул министрствоялъги Россельхозцентралъулги цадахъаб хIалтIудалъун исана ракъугарцIал лъугIизаризе тадбирал тIоритIулел руго.\n- Гьеб масъала тIубаялъе щибха гьабизе кколеб?\n- ТIоцебесеб иргаялда, чара гьечIого хIажат буго хасаб федералияб программа, гьеб тIубазабизе гIуцIизе ккола ракъугарцIида данде къеркьеялъул хIалтIи гьабулеб федералияб центр. Гьеб мехалъ букIина техникаги, гIураб къадаралда гIарацги, загьруги. Лъайги махщелги бугел специалистал нилъер гIунги тIокI руго.\nРакьал лъил ругелали цIехечIого хIалтIи гьабулеб къагIидаялъе ургъизе къваригIун руго. Щибаб магIишаталъ жиде-жидецаго хIалтIи гьабулеб бугони, ай цояс гьабун, цояс гьабичIони, гьелъул хIасил кколаро, яги кинабго хIалтIи гьабизе гIураб къадаралда гIарац кьезе ккола республикаялъул бюджеталдаса. Гьединал тадбирал гьаричIони, ракъугарцIал къойидаса къойиде цIикIкIуна, росдал магIишаталъе гьез гьабулеб заралги гIемерлъула.\nПрочитано 247 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 04 июня 2018 10:56\nДругие материалы в этой категории: « 10 меседил медаль\tКагътица сапаралде ахIана »\nПайдаял къотIаби гьаруна\nДепутатал депутатазухъ гьоболлъухъ\nВ Махачкале прошла конференция «Будни информационной безопасности 2019» июня 19, 2019\nНариман Казимагамедов принял участие в открытии пожарного депо добровольцев с. Косякино Кизлярского района июня 19, 2019\nВрио главы Агульского района назначен Закир Каидов июня 19, 2019


РОСАБИ Ч1ОРОГО ХУТ1ИЯЛЪУЛ Х1ИНКЪИ Х1АКЪИКЪИЯБ БУГО. - 13 Апреля 2011 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2011 » Апрель » 13 » РОСАБИ Ч1ОРОГО ХУТ1ИЯЛЪУЛ Х1ИНКЪИ Х1АКЪИКЪИЯБ БУГО.\n- Дунялалъулго церет1урал улкабазул маг1ишатал, г1адамал ругьунлъун руго нагагьаб балагьалдаса жидерго буголъи ц1унизе, ай бакъ бух1иялъ, горо-ц1ералъ, ва цогидалги балагьаз маг1ишатазе гьабураб зарал-камиялъухъ рец1ел щвезе, страхованиялъул идарабигун къот1и-къай хъвазе.\nРоссиялда страхование гьабулел идарабазулгун къот1и-къай хъван, буголъи ц1уни жеги т1ибит1араб, цебет1ураб бизнеслъун лъугьун гьеч1го. Росдал маг1ишаталдайин абуни гьеб ц1акъго заг1ипаб буго. Гьанжего гьанже т1оцересел галаби т1амизехъин ругин ккола страхованиялдалъун маг1ишаталъе нагагьаб балагьалъ ккезабураб зарал бец1улеб къаг1идаялде. Исана Россиялъул г1емерал маг1ишатазе бакъ бух1иялъ ккезабураб заралалъ гьеб суалалда т1ад ургъизе т1амун бугин х1укуматан кколеб буго. Х1укуматалъул бет1ерас лъазабуна гьединал къот1аби хъвазе пачалихъалъ маг1ишатазе кумек гьабизе бугилан.\nПачалихъалъ цо бут1аниги, т1абиг1иял балагьаз маг1ишатазе бец1улебги буго. Масала, 2007 соналъ бакъ бух1ун 15 районалъул 145 росдал маг1ишаталъул предприятиязе ккараб заралалъул цо бут1аниги бец1изе 73 млн. гъурущ кьуна. Бакъ бух1иялъул СПКаязего г1адаб зарал гьабуна фермеразул маг1ишатазе (КФХ) ва жалго бет1ергьанал маг1ишатазеги (ЛПХ). Амма 145 г1арац щварал СПКаян ц1арал лъурал колхозазда гьоркьобе ккана г1иц1го 5 КФХаги 1 предпринимательги ялъуни г1иц1го 0,4 процент. Тарихаз бицинч1ониги нуг1лъи гьабулеб буго г1арац бикьиялъулъ бугеб рит1ухълъи гьеч1олъиялъе. Заралги камиги КФХаязеги, ЛПХаязеги СПКаязего г1адаб ккана. 2010 соналъ бакъ бух1иялъул зарал карал 250 СПКаязеги ва 15 КФХаялъеги щвана кумек. Нилъер районалдайин абуни цоцин КФХаялъе ва ЛПХаялъе щвеч1о г1арцулаб кумек. Гьелъул г1айибги цо рахъалъ жалго гьел маг1ишатазул бет1ергьабаздаги буго. Гьезги килщида килищ к1ут1арабг1ан х1алт1и гьабич1о биччараб г1арац щвеялъе: маг1ишатазе ккараб зарал ч1езабизе ихтияр ва бажари бугел специалистал ах1ун, актаби гьарич1о, жидеего ккараб зарал районалъул дандекколел идарабазда лъазабич1о. Г1одич1ого лъимералъе керен кьоларин кици буго нилъер.\nГ1емераб зах1матги г1арацги харж гьабун г1езарурал пихъил гъут1би хасало ккараб ц1ороялъ хвезарула, ихдал кват1ун ккараб квачалъ пихъидаса мах1румлъула. Ц1а ккун рух1ула боц1уе рарал г1емераб г1арац т1ад хварал минаби. Страхованиялъул къот1и-къай гьеч1олъиялъ гьезул бет1ергьабазе щоларо рец1ел.\n2009 соналъ хасалихъе ва 2010 соналъул хасало районалъул маг1ишатазул г1емераб г1архъазде буссинабураб хер турун хвана. Хвана г1исинаб ва ч1ах1ияб боц1и, дагьлъана т1инч1. Х1асил, ккана к1удияб зарал. Г1аммал маг1ишатазе гуреб КФХ-ЛПХязе рец1елалъе г1арац щвеч1о. Страхование гьабун бук1арабани, гьел маг1ишатазеги цо бут1аниги рец1ел щвелаан.\nЗаконал ц1унулел ругони, пачалихъалъе цого къиматалда рук1ине ккола росдал маг1ишаталъул киналго формаби. Амма чиновниказ г1аммал маг1ишатал цере ккола. Гьезда КФХял, ЛПХаял бесдал лъималлъун рихьулел руго. Маг1ишаталъул гьел бут1абаздехун гьединаб ц1орораб балагьиялъул зарал т1оцебесеб иргаялда халкъалъеги пачалихъалъеги бук1ин бихьулеб буго.\nЯкъинго бихьулеб буго колхозазул ч1ах1 бижун ругел хурзабаз чедги ч1обоголъарал бокьаз, фермабаз гьан-нахги кьунгут1и. КФХ-ЛПХязде жакъа къоялъул г1адаб бербалагьи бугони, росабалъ хур бекьизеги боц1и хьихьизеги чи хут1иларо. Жакъаго г1олохъанаб г1ел жидерго зах1маталъухъ мустах1икъаб мухь щолеб х1алт1и балагьун, шагьараздеги цогидаб санаг1аталъуреги гочунеб буго. Росабалъ г1олохъанаб г1елалъе г1умру гьабизе шарт1ал г1уц1ич1они, росаби ч1ороголъулел ругилан киг1ан г1емер нилъ ах1даниги пайда кьоларо. Чакаралъулги конфетазулги бицунилан лъилниги жеги к1ал гьуинлъич1о.\nЛъалеб жо буго районалда бугеб рагъулаб часталдаги милициялдаги киназего х1алт1и бук1унареблъиги бокьаравщинав чи гьеб хъулухъалде восулареблъиги. Бизнесалъеги гьунар киназулго гуро бук1унеб. Гьелъин г1олохъаби росаби гурел, эбел-эменги рехун тун, шагьаразде гъурущ щолеб х1алт1и балагьун ине кколел ругел. Дир пикруялда, г1олохъаби росабалъ, маг1арухъ ккун бажарулареб цох1о нух буго-росдал маг1ишаталъул ниг1матал г1езари пайда-хайир кьолеб ишлъун лъугьине ккола. Гьеб мурад т1убазе бегьула рекьич1ого тун ругел ракьалги гьезда хадур щула гьаруни, боц1и хьихьизе, ахал г1езаризе санаг1атал шарт1алги г1уц1ани. Ч1ах1ияб техника босизе г1олохъабазул рес г1оларо. Гьединлъидал г1олохъабазе лизингалда бичизе ккола дагьаб къуваталъул техника, квалквал гьеч1ого, г1олохъабазе кьезе ккола росдал маг1ишаталъул къарз. Гурони районалъул росаби сверана харабазул росабазде, хадубин абуни-жаниса чи лъуг1арал ч1удбузде. Гьединал мисалал маг1арул районазда дагьал гьеч1о. Гьединаб пашманаб къисмат районалъул росабазул ккеч1ого бук1ине КФХ_ЛПХаязе х1ажат буго пачалихъалъул ва районалъул нухмалъулезул кинабго рахъалъулаб кумекги квербакъиги.\nРоссиялъул мустах1икъав фермер М. Макъсудовасулгун гара-ч1вари гьабуна Г1. Г1исаевас.\nПросмотров: 555 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 5.0/1


Диваналъул данделъабазде рачIине журналистазе нух рагьараб бугин лъазабуна Дагъистаналъул ТIадегIанаб Диваналъул нухмалъулев Руслан Мирзаевас, республикаялда ругел киналго диванчагIигун информалатазул вакилзабиги ахIун.\nДиванчагIи: "Нижехъе нух рагьараб буго журналистазе"\nРоссиялъул къанун хвезабураб хIужалъун кканиги, диваналъул данделъабазде рачIарал журналистазе суратал рахъизеги, диктофонал хIалтIизаризеги гьукъулеб гIадат буго республикаялда. Амма бажариладай гьеб хIукму гIумруялде бахъинабизейин абураб щаклъи бугоан ЭР-ялъ гара-чIвари гьабурал цо-цо дагъистаниязулъ. Щайин абуни диванчагIазе рекIее гIолеб хабар гурила гьеб – гьезул данделъабазда лъугьа-бахъунеб жо къватIибе боси.\nРеспубликаялъул ТIадегIанаб Диваналъул нухмалъулес щибаб данделъиялда абулин гьедин – журналистазе гьукъа-къаял гьаругейилан бицана ЭР-ялъе Гъизилюрталдаса диванчи Шагьрудинил МухIамадица. Журналистазе квалквалал гьарулев диванчи жинца хIалтIизе лъаларев чилъун рикIкIине вугиланги тIаде жубалила гьес.\nШагьрудинил МухIамад: «Журналисталги батIи-батIиял рукIунелъул. Цоял рукIуна цоясул рахъги ккун рачIарал. Цогидал – лъида бугониги ракIги бухIун рачIарал. Яги вукIуна журналист цониги ахIи-хIур бахъараб ишалда хурхун ругел харбал ритIухъ гьаризе къваригIун вачIарав… Диванчиясулги бугелъул жиндирго пикру загьир гьабизе рес. Журналистас диваналда тIасан хъваралда рази гьечIолъи бижун батани диванчиясул, гьеб пикру бахъизе тIадаб буго тIоцебе доб баян къватIибе кьураб информалаталдаги.\nГьединго ихтияр букIунилан журналистасги гIорхъи бахине бегьилароха диваналъул данделъиялда – гьелъул гIахьалчагIи гьоркьор къотIизарун, яги цогидаб куцалда гIадлу хвезабун.\nКъабулал гурел журналистал диваналде риччачIого теялъе ургъарал хIиллабиги рукIуна гьенир. Масала, гьединал жуналистал жанире риччагеян лъазабизе рес буго диваналъул кIалтIа эхетарал приставазда. Гьединал жал ккечIого рукIине цебеккунго ТIадегIанаб Диваналъул нухмалъулесухъе кагъат хъваян малъилаан дица журналистазда. Журналист гурев, блоггергицин вачIине бегьулин диваналъул данделъиялдеян абула нижер нухмалъулес (ТIадегIанаб Диваналъул нухмалъулев Руслан Мирзаевас – ЭР)».\nТIадбалагьун диванчагIазул кIудиясени бокьун бугин журналисталгун цадахъ рекъон хIалтIизе, амма хадусезе бугодайин, гьединлъидал бажариладай гьеб хIукму гIумруялде бахъинабунилан суал лъолеб буго ХIажимурад Сагитовас. Бицен гьабулеб данделъиялдаги вукIарав «Новое дело» газеталъул бетIерав редактор ккола гьев.\nХIажимурад Сагитов: «Гьединабго данделъи диванчагIаз лъагIалица-лъагIелгун бащадалъ цебеги гьабун букIана. Гьанжеги гьелде тIадруссиналъул магIна батила Москваялдаса бачIараб гьединаб тренд – жидехъе нух рагьараб бугин журналистазеян бихьизабизе къваригIин».\nЭР: «Нужер газеталъул журналистаз гIемер хъвалелъул диваналъул данделъабаздаса макъалаби, бищунго кинал квекIенал гьезие гъора гьарулел?».\nХIажимурад Сагитов: «Диктофон хIалтIизабизе биччаларо гьез. Къанун хвезабураб жо гьениб щибниги гьечIониги, цIакъ хIинкъула диванчагIи гьелдаса. Шагьаразда гьедигIан гIемер рукIунаро гьединал хIужаби. Гьел рукIуна росабалъ. Диванчиясда хIалтIизе лъунгутIи буго гьелъул магIна. Цо-цо мехалда гьез хIаракат бахъула мухбир диваналде виччачIого тезеги. Нижецани гьединаб мехалда ахIи-хIур бахъинабула. Амма руго цо-цо журналистал гьезда разилъун чIолелги. Гьединал журналистал хадурккун аскIоре къазего риччаларо гъоз».\nГьанже рахъун Дагъистаналъул ТIадегIанаб Диваналъул нухмалъулесги цогидазги жал журналистазе кумекалъе чIезе хIадур ругин гьабулеб лъазаби сунда бараб букIине бегьулебани гьадин бичIчIулеб буго журналист ва хъвадарухъан – МахIачхъалаялдаса СагIид Ниналаловасда.\nГьес абулеб буго гьабсагIат бугила батIияб заманги батIияб ахIвал-хIалги. ТIолабго улкаги дунялги бугила социалиял гьиназда жанире лъугьун. Гьединлъидал киназего пайда букIине бугила пуланав чи пуланаб диваналдеги вачIун, унголъунги гьениб бугеб хIакъикъат бихьун хъвани, бицани. Жакъа дунялго бачIунеб бугила гьеб пикруялде.


Каспий – ракълил ралъад | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\nКаспий – ракълил ралъад\nГьал къоязда Россиялъул, Казахстаналъул, Ираналъул, Азербайжаналъул ва Туркменистаналъул президентаз гъолбасал гьаруна Каспиялъул правовияб статусалъул хIакъалъулъ конвенциялда.\nКаспиялъул правовияб статусалъул хIакъалъулъ конвенциялъул документ хIадур гьабиялда сверухъ рехсарал бутIрузда гьоркьор чанго соналъ гара-чIвариял гьарулел рукIана. Ахирги гьел цо пикруялде рачIана.\nКаспий ралъад ккола нилъер бечелъи, берцинлъи, инсанасул сахлъицIуниялъе чIахIиял ресал рагьулеб гъамас.\nЮгалдаса Севералдехун гьелъул халалъи буго 1200 километр, БакътIерхьудаса Бакъбаккудехун гьелъул гIеблъи буго 200-ялдаса 435 километралде щвезегIан. Каспиялъ ккола 390 азарго кв. километр. Гьелда жаниб лъел къадар бахуна 78 азарго кубическияб километралде, ай гьеб ккола ракьалда ругел киналниги хIоразул лъел 44 процент. Ралъдал гъварилъи буго 1025 метр. Каспиялъул гьумер буго Дунялалъул океаналъул гьумералдаса 27 метралъ гIодобегIан. Гьелде жанибе чвахулеб буго 130 гIор. Гьезул бищун кIудияб ккола Волга.\nКаспиялъул рагIаллъабазда буго щуго пачалихъ: Россия (Дагъистан, Калмыкия ва Астрахан область), Иран, Азербайжан, Туркмения, Казахстан.\nКаспий ралъдал жаниблъиялда, гьелъул рагIалда ругел пачалихъал гурелги, буго ункъо улкаги: Гуржистан, Эрмения, Узбекистан ва Турция.\nЦебе, СССРалъул заманалда, гIицIго гьелдаги Ираналдаги гьоркьор рукIана Каспиялдасан пайда босиялъул хIакъалъулъ (1921 ва 1940 соназда) гьарурал къотIи-къаял. Гьел киналго улкабазги къабул гьарулел рукIана. Совет Союзги биххун, пачалихъал гIемерлъараб заманалда хIажалъи ккана гьезда гьоркьоб Каспиялдаса пайда босиялъул цIияб къотIи-къай гьабизе, цIиял къагIидаби чIезаризе.\nГьединлъидал 1996 соналда, Каспиялъул статус чIезабиялъул мурадалда щуябго пачалихъалъул хIукмуялда рекъон, къватIисел ишазул министрзабазул заместителаздасан гIуцIана хасаб къокъа.\nГьеб хIалтIи рагIалде бакIарана гIицIго исана. Каспиялъул жаниблъиялъул пачалихъазул бутIрузул щуабилеб саммиталда гьез хIадур гьабураб конвенция киназго къабул гьабуна. Гьелда гъоркь гъолбасал гьаруна Россиялъул президент Владимир Путиница, Казахстаналъул президент Нурсултан Назарбаевас, Азербайжаналъул президент ИлхIам ГIалиевас, Ираналъул президент ХIасан РоухIаница ва Туркменистаналъул президент Гурбангули БердымухIамадовас.\nГьеб конвенциялда рекъон, Каспий рикIкIунеб буго хIорлъун гуреб, ралъадлъун. Ралъдал тIину ва сурсатал рикьун руго гьеб щуябго пачалихъалда гьоркьор. Каспиялда гамул хьвадизе, ччугIа кквезе, ралъдалъ гIелмиял цIех-рехал гьаризе хIукму гьабуна гьел улкабазулгун пикруги дандбан. Масала, ралъдал тIиналдасан рогIоро лъолеб бугони, гьеб суал дандбазе ккола гьеб тIинуялъул бетIергьанлъун кколеб пачалихъалда. Гьеб хутIулеб буго ракълилаб ралъадлъунги. Каспиялда гьукъун буго, гьеб щуябго пачалихъалъул гурони, «лъабабилел улкабазул» рагъулал къуватал тезе.\nГьединлъидал Актауялда 12 августалда къабул гьабураб Каспиялъул хIакъалъулъ конвенциялъ гьеб ралъад регионалда ракъел цIуниялъул хъаравуллъун бихьизабун буго. Гьелда бан, Казахстаналъул къватIисел ишазул министр Кайрат ГIабдрахIмановас, 11 августалда саммит байбихьилелдего, абуна Америкаялъул рагъулал базаби Каспиялда рагьизе гьечIилан ва гьеб хIалтIизабизе бугин рекъел букIинабиялда ва экономика цебетIезабиялда хурхарал масъалаби тIуразе. ГIицIго 2017 соналда Казахстаналъухъа бажарана республикаялде 9,5 млрд гъуруш, ай киналниги инвестициязул 45 процент гьенисан бачIинабизе.\nГьеб гуребги, пачалихъазул бутIруз рикIкIунеб буго Каспиялъул жаниблъиялда ругел улкабазда гьоркьоб гьелъ рес кьезе бугин бича-хисиялъул иш цебетIезабизеги. Гьелъие гIоло Россиялъул президент В. Путиница, ишалъулал дандчIваял гIатIид гьари мурадалда, гьел пачалихъазда гьоркьоб жидерго экономикияб форум гIуцIиялъул пикруги загьир гьабуна.\nКонвенция хIалтIизе байбихьарабго, гьеб регионалде батIи-батIиял инвестициял рачIиналдеги божилъи гьабулеб буго гьелъул гIахьалчагIаз.\nКаспий ралъдал хIакъалъулъ конвенция ккола гьенире унел пачалихъазул экономикиял, гуманитариял ишал тIураялъул, халкъазда гьоркьосеб транспорт хьвадиялъул аслиял рахъал жинда жанир загьир гьарураб къотIи-къай.\nСаммиталда жиндирго кIалъаялда Ираналъул президент ХIасан РоухIаница абуна гьеб конвенциялъ киналниги суалал рагIа-ракьанде щун тIуразе рес кьоларилан, гьелда тIад жегиги хIалтIизе ккезе ругин.\nДагъистаналъе щиб пайдаха бугеб конвенция къабул гьабиялъул?\nДагъистаналда Каспий ралъдал рагIаллъиялъул буго 510 километралъул халалъи. Гьеб ккола республикаялъул экономика цебетIеялъе, гIадамал ва юк баччулеб транспорт цебе бачиналъе, инвестициял рачIинариялъе кIудияб квербакъи букIине бугеб хIужа.\nРакIалда буго, 1996 соналда республикаялда, тIолабго улкаялдаго гIадин, квана-гьекъолел жалазул рахъалъ расги лъикIаб хIал букIинчIо, тукаби чIорого рукIана, язихълъиялъ чарахвезабун букIана. ХIукуматалъул председателасул заместителал ва администрациялъул нухмалъулелги ракIарараб жиб-жиб анкьица рукIунел данделъабазул цоялда гьеб суалалъул халгьабулаго, хIукуматалъул председатель ГIабдуразакъ Мирзабеговас абуна, аскIоб Каспий ралъадги тун, халкъалъе квине ччугIа гьечIого нилъ рукIине бегьиларилан (дол соназда гIицIго Астраханалъул гIелмияб институталъе гурони ихтияр букIинчIо ччугIа кквезе).\nГьесул буюрухъалда рекъон хIадур гьабуна Дагъистаналъул хIукуматалъул хIукму, ва гьелъ изну кьуна ралъдал рагIалда ругел магIишатазе пуланаб къадаралда ччугIа кквезе ва гьеб халкъалъе кьезе.\nГьелдаса нахъе нилъер республикаялда гIадамазул хIажалъабазе ччугIа кквей лъугьана гIадатияблъун. Амма жакъаги Каспий ралъад, 450 хIор ва 4000 гIор бугониги, гIицIго 10 проценталъ гурони кIолеб гьечIо нилъецаго ккураб ччугIидалъун Дагъистан хьезабизе. ХутIараб ччугIа бачIунеб буго Астрахань ва Ростов областаздасаги Ставрополь краялдасаги.\nГьеб гуребги, Каспий ралъад буго берцинаб тIабигIатги чорхое пайдаял магIданалги ругеб, гIадамазе хIухьбахъизе санагIатаб бакI. Дербенталъул, Избербашалъул, Каспийскалъул, МахIачхъалаялъул ралъдал рагIаллъабазда ран руго санаториял, хIухьбахъиялъул рукъзал. Гьенире рачIуна туристалги, къватIисел пачалихъаздаса гьалбалги, экскурсиязде щварал гIадамалги. Гъоркьиса нилъехъе вачIун вуго 600 азаргоялдаса цIикIкIун турист, гьездаса 29 азарго чи — къватIисел пачалихъаздаса. Исанаги гьелдаса дагьал рукIинарилан абулеб буго туризмалъул нухмалъулез.\nГьелдаго цадахъ Дагъистаналда буго хасало цIоролареб Россиялъул цохIого-цо порт. Исана гьел тIоцересел галаби лъолел руго цереккунисел соназде дандеккун юк баччи дагьлъиялдалъун ккараб захIматаб кризис нахъа тезе. Гьезие кьучIлъун ккола Казахстаналъулгунги Гъиргъизиялъулгунги юк, цIатари баччи цIикIкIинабиялъе ва гьел пачалихъазда гьоркьоб паром хIалтIизабиялъе республикаялъул нухмалъулез ресал ратулел рукIин. Гьелдехун цIикIкIун пикру буссинабулеб буго Северияб Кавказалъул ишазул рахъалъ министерствоялъги.\nГьел ресал гIумруялде рахъинаризе кумек гьабизе буго Россиялъул хIукуматалъги 2030 соналде щвезегIан Каспий ралъдал жаниблъиялда ругел портазул хIалтIи лъикIлъизабиялъе 2017 соналда къабул гьабураб хасаб Стратегиялъги.\nГьабсагIаталда гьеб ишалъулъ цебехъанлъи бихьизабичIони, Каспий ралъдада Россиялъул транспорталъул суал хадубккун камил гьабизе рес букIине гьечIилан рикIкIунеб буго экономистаз.\nЖакъа нилъер республикаялда буго хIисабалде босараб 12 пляж. Гьенир руго тIадхъелал, хIажатханал, кафеял ва тукаби. Дагъистаналда гIуцIарал пляжазул гIаммаб халалъи бахуна 10 азарго метралде.\nАмма хIухьбахъиялъе ралъдадаса пайда босиялъул рахъ ва рачIунел туристазул къадар цIикIкIинабиялъе тIад гьабулеб хIалтIи, узухъда, рагIа-ракьанде щвараб гьечIо. Ралъдал рагIаллъаби киналго руссун руго гIадлу-низам гьечIого рарал минабазде ва хъулбузде. Чан нухалда гьелъие гIадлу-низам гьабизейин шагьаралъул ва республикаялъул нухмалъулел лъугьаниги, гьедин ралел бакIазул къадар цIикIкIун гурони, дагьлъулебги гьечIо.\nКватIичIого Дагъистаналде бачунеб буго Астраханалда чIун букIараб Каспиялъул флотилияги. Гьединаб хIукму гьабун буго стратегиялъул рахъалъ нилъер республикаялъул шартIал гIемерго лъикIал рукIиналъ. МахIачхъалаялда рагьизе бегьула флотилиялъе кадраби хIадур гьарулеб тIадегIанаб цIалул идараги. 1992 соналде щвезегIан гьеб флотилия букIана Бакуялда, гьелдаса хадуб гьанжелъизегIан — Астраханалда.\nГьединал лъикIал рахъал руго нилъее аскIоб бугеб Каспий ралъдал. Амма гьездаса кколеб даражаялда пайда босизе бажарани, гIицIго экономикияб рахъалъ гуребги, ралъад сверун ругел халкъазда гьоркьоб рекъел цIуниялъул суалалъулъги букIинаан кIудияб цебетIей.


Заманалда щай щолареб? » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Общество - ЖамгIият » Заманалда щай щолареб?\nЗаманалда щай щолареб?\nДобавил(а): Musa от 15-08-2013, 12:32\nМасъалаби гIемераб, амма тIубазабизе захIматаб суал\nхIалтIухъабазда тIасан гIемерал гIарзал рачIуна "ХIакъикъаталде". Заманалда газеталгун журналал цIалдолезухъе щолел гьечIолъиялъул бицарал\nрукIуна гьел. Гьеб мурадалда ЛъаратIе, БежтIе ва ЦIунтIе сапарцин бухьун букIана нижеца.\nЛъаратIа районалда бугеб почалъул отделениялда хIалтIулев вуго Рамазанов МухIамадгIали. Гьелъулги буго щуго отделение: КIособ, Анцухъ, ЛъаратIа, ТIохьотIа, Гъерел росабалъ. БукIана цоги отделение, амма гьеб къанин бицана МухIамадгIалица. Гьанже киналго рехсарал отделениял руго Шамилхъалаялда бугеб почтамталъул нухмалъиялда гъоркь. ЛъаратIа районалъул почалъул хIалтIул бугеб ахIвал-хIалалъул хIакъалъулъ гьадин бицана гьес: "Цебе ЛъаратIа букIана почтамт. Жавабчилъиги дида тIад букIана. Гьанже почтамт цин Шамил районалъул ХIебде бахъун букIана, хадуб Шамилхъалаялде ана. Ниж ккола гьезул цо бутIалъун. Дица гьанже дирго бакIалъул жаваб кьезе ккола. БакIазде почта щвезабиялъул жаваб кьезе ккола ХIебда вугев начальникас. Почтаги гьез щвезабула. Гьезул буго кIиго машинаги. Нижер отделениялдеги, БежтIеги, ЦIунтIеги газетал-журналал, посылкаби - кинабго щвезабиялъул иш дозда тIалъула. Дица, дирго отделениялдеги рачIун ритIарал посылкабазул гурони жаваб кьоларо".\nАнкьида жаниб кIицIул бачIуна почалъул машина ЛъаратIе. Бихьизабураб заманалда ичIго тIубазе бащдаб сагIат хутIидал тIаде щола гьезул машина. Щибаб райцентралда букIараб почалъул отделение биххизаби битIараблъун рикIкIунеб гьечIо МухIамадгIалица. "Доба Шамилхъалаялдаги чIун, почалъул начальникасда росабалъ лъугьа-бахъунеб жо лъаларо. ХIебда почтамт бугеб мехалда кинабго рекъезабун букIана. Камурал газеталги, кватIарал цогидал жалги лъазаризе бигьаго букIана. Отчетал кьезе ине расги бигьаго букIунаро. Масала, уна гьаниса Шамилхъалаялде. Гьениса къасиго тIадвуссине рес рекъоларо - ЛъаратIе рекIине транспорт щоларо. Ине ккола МахIачхъалаялде. Гьениб сордоги бан, хадусеб къоялъ росулъе тIадвуссуна. Шамилхъалаялда гостиницаги гьечIо, тахшагьаралде ине кватIани, къватIивго хутIизе бегьула. Щибаб моцIалъ гьабизе ккола гьединаб сапар. Амма командировкаялъухъ гIарацги кьоларо", - ян бицана М. Рамазановас.\nГьединалго гIузраби ратана БежтIа бугеб почалъул отделениялдаги. Участкаялда гIумру гьабулел гIадамаз газетал хъван гьечIилан гIайиб чIвазе бакI хутIулебго гьечIо. Щибаб анкьалъ республикаялда лъугьа-бахъунеб цIияб хабар лъазабиялъул мурадалда хъвала газетал. Амма гьел кIиго-лъабго анкьалъ кватIун щола цIалдолезухъе. Кинха гьезда абилеб газетал хъвалел гьечIилан?\nЦIунтIа районалъул Мокъокъ росулъ буго почалъул отделение. Гьелъие нухмалъи гьабула СагIидов СагIидица. Почалъул отделениялдаса газеталги посылкабиги анцIила кIигониги росулъе щвезаризе ккола гьенир хIалтIулел почтальоназ. Гьезул моцIрол харжалги мукъсаналго ругин бицана СагIидица. "Машина нижер гьечIо. Шамилхъалаялдаса почта заманалда бачIаниги щиб, гьанисан росабалъе гьеб щвезаби захIматаб иш буго. Районалда аслияб кIвар кьезе кколеб масъала ккола нухал. ГьечIо машинаялда яги лъелго ине санагIатал нухал нижер отделениялде гъорлъе унел росабалъе. Риидални бигьалъи букIуна. Хасало кин абилеб поч щвезабизе айилан? Гьезул гIумруялъе хIинкъи букIинги лъалаго, гьел росабалъеги ритIун, цониги къварилъи ккани, дида гьезул жаваб кьезе кIоларо", - ян бицана СагIидица.\nПочалъул хIалтIи рукIалиде ккезабизе заман цебего щун букIин бичIчIулеб буго киназдаго: республикаялъул почалъул нухмалъулездаги, газетал-журналазул редакциязул хIалтIухъабаздаги, цIалдолездаги. Гьеб масъала тIубазабиялда тIад ургъичIони, информациялъулал миллиял алатазул хIалтIи цIакъго загIиплъизе букIиналда щаклъи гьечIо. Заманалда газетал щунгутIи сабаблъун тиражал гIодоре ккола. Гьелда хурхараб буго редакциялъул хIалтIухъабазул харжал гуребги, тIолабго республикаялда бугеб ахIвал-хIалги. Газеталъул аслияб мурад буго цIалдолесе информациялда цадахъ жамгIиябгун рухIияб бичIчIи кьейги. Дагъистаналда кколел лъугьа-бахъиназда тIасан къадруял гIадамазул пикрабиги рагIулел гьечIони, хIакъикъатги лъачIого гьазухъ-дозухъ гIенеккун киналъулго хIасилалги гьарулел ругони, гIун бачIунеб гIелалъул бербалагьиялда хадургъоларо. Гьединлъидал, цебе букIараб хIалалданиги почалъул хъулухъ букIинабизе тIадаб буго. Гьадингоги хъулухъалда гьечIел, хIалтIудалъун хьезаричIел Шамил районалъул Гьандихъ росулъа редакциялде бачIараб кагътида хъвалеб букIана кIиго анкь унеб бугин газет-журнал росулъе рачIинчIого. Гьелъие бугеб гIилла цIехон, нижеца гьеб ругьел битIун букIана "Россиялъул почта" ФГУПалъул ДРялъул УФПСалде. Гьенисан бачIараб жавабалда хъвалеб буго гьадин: "Июль моцIалдаса байбихьун "ХIакъикъат" ва "Ассалам" газетал заманалда цIалдолезухъе щвезарунгутIиялъул хIужаби, хIакъикъаталдаги, ккана. Гьаб соналъул июль моцIалда рехсарал газетазул кIиго номер ХIебда бугеб почалде заманалда щун букIаниги, гьел рачIун рукIана камизеги гьарун. Гьединлъидал, газетазул камурал номерал тIаде щвезегIан почалъул нухмалъулев И. МухIамадовас рикьугеян буюрухъги кьун чIезарун рукIун руго. ПалхIасил, газетал цIалдолезухъе щвана, амма дагьалъ кватIун".\nГазета №: 32, от 6 август 2013г.\nПурциде бараб гIазу гулидеги балебГьанже щиб камун бугеб?ХIаракаталъул баракат камулароПочалъул гизма – 1«ХIакъикъат» ва чIарадисел


ЖамагIаталъул газа Цолъиялъул къуват - Статьи - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nЖамагIаталъул газа Цолъиялъул къуват\n20.10.2019 12:01 Воскресенье\nГIемерав чи гIахьаллъараб гвай букIана анцIго къоялъ цебе Ругъелда росулъ. МагIарухъ гIумру гьабун ругел гурелги ХIебдасан, шагьаралдаса рачIунги гIахьаллъана гьенир росдал гIолохъаби. Щивасул бажари, хIажалъи бихьун хIалтIиги тIадкъан, гIадамал рикьана цо чанго къокъаялде.\nСубботникалъул хIасилалда, машинаялъул нух жанибе гьечIеб, росдал цо авалалда бетонги тIун гьабуна 15 тонна лъадал жаниб унеб хIавуз. Руччабаз мугъалъ, гIолохъабаз тачкаялъ баччана гьенибе цемент, ракь, чабахъ ва цоги хIажатабщинаб.\nЦогидаб авалалда, къватI ракьандаса ччукIун рачIунел бакIазда, гьабуна ганчIил къед, гвенд, рахъал ругел бакIал ритIизаризе баччана чанго грузовой машина ракьул.\nГьебго къоялъ гIолохъабазул цогидаб къокъаялъ лъикIаб хIалтIи гьабуна росдал цIияб авалалда балеб мажгиталда.\nКъаси бецIлъи цIикIкIарал бакIал балагьун росдал къватIахъ лъуна лъикIаб канлъи кьолел чирахъал.\nГIемерав чиясе хIухьбахъизе ине бокьулеб, берцинаб тIабигIаталъул гIатIилъухъ буго, цебе колхозалъул ферма букIараб, Белъдаб кули. Гьеб минаялъул тIохги къачIан, 120 кв.м. тIад махх ккуна.\nТIубан мадрасалъул мутагIилзабиги мугIалимзабиги къватIире рахъун къачIана росулъе бачIунеб иццул бетIер ва гьеб лъадал мухъ.\nХIалтIухъабазе квен-тIех гьабиялъул жавабчилъи тIадкъан букIана цоги къокъаялда. ЖамагIаталъул хьагазухъ хIадурараб, цадахъ кванараб нигIматалъги жеги гIагар гьарулелъул ракIал.\nГIиси-бикъинаб жо рехсечIого, гьеб буго цохIо къоялъ гьабураб хIалтIи. Лъалеб жо буго гьединал хIалтIаби рагIалде рахъинаризе ккани, гIадамазул кверал гурелги саламатаб киса-гIарац къваригIунеблъиги. Гьенибги кIудияб бутIа лъуна росуцоязул сурсатаз. Щибаб рукъалъ гIахьаллъиги гьабунин абизе бегьула. ГIицIго Белъдаб кулиялъул тIохда махх кквеялъе гурони росдал администрациялъул бюджеталъе ресги букIинчIо. ХутIараб, чанго нусазарго гъурущ гIарац жамагIаталъ бакIарана.\nЛъиего балъголъи гуро къелдерил гIадамал росдал магIишаталъул яшавалда ругел, кIудияб бечелъиялда хадур лъугьинчIел, гIадатиял чагIи рукIин. Амма гьезул ракIазул сахаватлъиялъ гIемераб хIалтIи гьабулеб буго росаби цIилъиялъе, яшав лъикIлъиялъе. Гьеб кинабго хIалтIи лъугьинароан росдал имам, администрация, школа, мадраса цадахъ гъункун, цого пикруялда хадур рилъунел гьечIони.\nАслияблъун бихьула дида цолъиялъул къуват бичIчIи, жамагIат гъунки, хIажатаб къоялъ масъалаби тIуразариялъулъ гIолохъаби гIахьаллъи.\nАхIаралъе жавабги гьабун шагьаралдаса, ХIебдаса рачIарал гIолохъабаздаса Аллагь разилъайги.\nУмумузул ракьалъе, рижараб росдае кумек гьабизе щвеялдаса рохун тIадруссана гьел жиде-жидеца яшав гьабулел бакIазде. Сахаб пикруялъул, иман бугев чиясе гьединал ишаз ракIалъе парахалъи кьола.\nДида ккола гьадинал ишазул нилъеца цIикIкIун бицанагIан, бихьизабурабгIан пайда бугин. Нилъер районалъул гIемерал росабалъ гьабулеб буго реццалъе мустахIикъаб кIуди-кIудияб хIалтIи. Гьездаса мисал босун, цогидал росабазул жамагIатазги хIалтIи гIуцIилин ккола. МагIарухълъи бокьулел ракьцоязул читIирал гIемерлъи буго нилъер мурад.\nУнго-унгоги ракI боххулеб букIана гьеб къоялъ жамагIаталъул цолъиялъухъ, гъункиялъухъ балагьун.\nГIолохъабазда гьоркьоб жеги цIикIкIайги гьуинлъи, вацлъи, ВатIаналде хIурмат.\nНиж гIадин Аллагьги разилъайги нужедаса.


Президентазул конфликталъул боркьиялъул асар гIайиб гьечIезде буго\nТуркиялъул вакиллъиялда цебе россиялъулазул демонстрация. Москва, 25 ноябрь.\nОбъектал раялъул завалалъул заманалда Россиялде гочарал турказул аза-азар хъизанал захIаматаб хIалалде ккун руго Су-24 аэроплан бортизабун хадуб, Россиялъ Туркиялде данде тIоритIулел тадбирал сабаблъун.\n24 ноябралда Туркиялъул аэропланалъ Россиялъул Су-24 бортизабун хадуб, Москваялда рукъзал ралел бакIазда миграциялъул хъулухъалъ ккуна гIемер туркал, турказ рагьарал фирмабазда тIоритIулел руго планалдацин рукIинчIел контролалъул тадбирал. Туркиялъул вакиллъиялда цере ракIарарал нус-нус россиялъулаз гIанчал речIчIун руго минаялда.\nТурказ абулеб буго жал хIинкъун ругин полициялдаса ва жал метроялде жанирецин унарин. Россиялъ Туркиялде данде гьарулел тадбирал сабаблъун соназ Москваялда гIумру гьабун рукIарал, ругьунал бакIал тун хъизаналгун нахъе ине ккезе бегьулеблъи гьезда цебе чIезабизецин бокьун гьечIо.\nАэроплан бортизабун ункъго къоялдаса, ай, 28 ноябралда президент Владимир Путиница гъулбасана «миллияб хIинкъигьечIолъи» щулалъизабиялъул ва россиялъул гражданал «цIуниялъул» буюри. Гьелда рекъон, инкар гьабулеб буго визаби гьечIого Туркиялъул гражданал къабул гьариялъул режималдаса, кIиябго рахъалда гьоркьор тIоритIулел рукIарал чартералъул авиарейсаздаса ва Россиялъул компаниязе гьукъулеб буго туркиялъул гражданал хIалтIуде росизеги.\nРоссиялдаса нахъе иналъул планалгун\nАнцIгоялдасаги цIикIкIун соналъ Москваялда гIумру гьабун вугев Россиялъул минаби раялъул компаниялда хIалтIулев 34 сон барав Умутие гьеб кколеб букIине бегьула жиндирго рукълъун рикIкIунеб Москваялда гIумруялъул ахир. Гьесул лъади Анна ккола гIурусай. Гьесул вуго Россиялъул гражданлъи бугев сон барав вас Роман.\nУмут: «ХIинкъи буго хъизаналда хурхараб. Дун дунго вукIарабани, проблема букIинароан. Дунни инаан дирго ретIелги босун нахъе. Амма гьаниб хъизан букIиналъ, проблемаги рукIинарищха. Дир лъадиги йиго щиб гьабилебали лъаларого. Нижер лъимерги буго. Ниж хутIун руго лъикIал харбазде хьулалгун. Дир лъади хIинкъун йиго, гьелда лъаларо щиб ккезе бегьулебали. Гьелда кидаго кколеб букIана, ниж гьанир рукIине ругин ва Рома гьанив вижине вугин. Амма дида гьаниб бихьулеб гьечIо нижер букIинесеб. Нижеца хадусеб анлъго моцалда яги соналда жаниб нахъе иналъул планал гIуцIизе ккезе руго».\nКигIан заман гьезие гьениб хутIун бугебали бараб букIине буго Путинил санкцияби тIуразариялъул хехлъиялда. Бортизабураб аэропланалда сверун дагIба-бахIсал халат рахъунел руго, кIиябго рахъ жиндиралдаго чIун буго. Анкараялъ абулеб буго Су-24 бортизабиялда цебе, пилотазда чанго нухалда лъазабун букIанин, гьез гIорхъаби хвезарулел рукIиналъул хIакъалъулъин. Москваялъ абулеб буго, аэроплан Сириялъул гьаваялъул гIатIилъиялдаса къватIибе ун букIинчIин. Цо пилот ва гьев хвасар гьавизе битIараб колмандаялдаса цогидав рагъулав хвана гьенив.\nРоссиялъул премьер-министр хисулев Игорь Шуваловас 20 ноябралда лъазабуна, лъазарурал тадбиразул асар букIине гьечIин гьаб соналъул ахиралде щвезегIан гъулбасарал объектал раялъул контрактаздейин. Гьединлъидал Умутил хьул буго гьелъ Россиялда тIадеги цо соналъ хутIизе рес кьезе букIиналъул.\nАмма «Гражданское содействие» абураб хIукуматалъул гуреб гIуцIиялдаса инсанасул ихтиярал цIунулей Светлана Ганнушкиналъул пикруялда, санкциябазул гьечIо мухIканлъи, гьединлъидал гьелъ пессимизм загьир гьабулеб буго Россиялда ругел турказул къисматалда хурхун.\nСветлана Ганнушкина, инсанасул ихтиярал цIунулей\nСветлана Ганнушкина: «Дир пикруялда, гьел улкаялдаса нахъе иналде ккезарула. Дида берцинго бичIчIунеб гьечIо, щиб юридикияб бербалагьиялдаса букIине кколебали, гьениб бичIчIунеб жоцин гьечIо. Амма хIакъикъаталда щиб лъугьунеб бугебали, нилъеда цIакъ лъикI лъала». – ян абулеб буго Ганнушкиналъ.\nСу-24 бортизабун хадуб, Россиялъул гIорхъаби цIунулез, визаби гьечIеб режим хIалтIулеб букIаниги, турказул кIудияб къадар биччачIо Россиялде.\nТурказул гIурус лъудбузул ахIи\nРоссиялъул президентасул пресс-секретарь Дмитрий Песковасул баяназда рекъон, Россиялда гIумру гьабун бугеб Туркиялъул гражданазул къадар бахунеб рагIула 200 азарго чиясде. Турказда россасда ругел россиялъул руччабаз хIадур гьабун буго Владимир Путиниде хитIаб. 2 декаралдаса ракIарулел гъулбасазул къадар бахун буго ункъазаргоялде. Лъудбуз президентасдаса гьарулеб буго къануназул адаб гьабулел турказул хъизаназул хIалтIи Россиялде хутIизе кумек.\nРоссиялъул объектал раялъул секторалда Туркиялъул компанияз кколеб рагIула аслияб бутIа. Гьезда гъорлъан бищунго кIудияб кколеб буго Renaissance Construction компания. Гьелъ Москваялда балеб буго гьанже жиндирго гIемертIалаяб минацин. Гьеб хIалтIи гьанже чIезабун буго.\nЖиндирго фамилия рехсезе бокьичIев Москваялда цевего гIумру гьабун вугев 34 сон барав МустIафаца гIемер соназ Россиялда бичулеб букIана турказул объектал раялъул къай-матахI. Гьанже гьеб хIалтIиги гьоркьоб къотIизабизе ккана.\nТурказул ургъел ккун буго гьанже Россиялда жидедего бугеб рокьукълъиялъул даража цIикIкIунеб букIиналдаса. Гьезул цоязул пикруялда, турказда хурхун Россиялда загьирлъулеб хьвада-чIвади ва бербалагьи релъарал руго 20I4 соналда Евромайданалда хадуб украиналъулазда хурхун рукIаразда. Рокьукълъиялъул бербалагьи гьанже къватIаздаги бихьизехъин буго. Саратовалда, мисалалъе, «Турецкий тандыр» абураб кафеялъул бетIегьабаздаса тIалаб гьабун буго тIоцебесеб рагIи бахчизаби.\nАмма бищунго кIудияб ургъел турказул буго жидерго хIинкъигьечIолъиялда хурхараб. 29 сон барав Туркиялдаса инженер, Джаница абулеб буго, жив гьанже метроялъуве унарин полициялдаса хIинкъунин.\nРоссиялъулги Туркиялъулги президентал Владимир Путинилги Реджеп ТIайиб Эрдогьанилги конфликталъул боркьиялъул асар жидедего щолел турказ какулев вуго кIиявго президент. Умутил хьул буго 20I8 соналда Россиялда тIобитIизе планалда бугеб дунялалъул футболалъул чемпионаталъ турказул объектал раялъул компаниязул потенциалги махшелги Кремлалалда кIудияб къваргIел бихьизабизе букIиналда.\nУмут: «Дир буго хьул. Амма Путиница ниж киналго нахъе къотIизеги бегьула. Гьев вуго Эрдогьанго гIадав чи. Гьел цоцада релъарал руго, гьел кIиялго руго диктаторал».\nПрезидентазул конфликталъул боркьиялъул асар гIайиб гIечIезде буго


Телефоназул "макручагlи" гlемерлъун руго\nРекламаялъул магIна бугел кагътал яги спам телефоназдасан ритIулезе гIадлу гьабизе бокьарал гIадамазе гьединаб рес кьолеб буго гьанже Россиялъул антимонополияб хъулухъалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъ. Гьеб идараялъул баяназда рекъон, гьединал кагътал ахираб заманалда цIикIкIунел руго ва гьеб пишаялде данде къеркьезе ккола. Гьелъул ва рекламаялъул къануналда ккарал хиса-басиязул бицунеб пресс-конференция тIобитIана рехсараб идараялъ талат къоялда МахIачхъалаялда.\n2013 соналдаса байбихьун Монополиялда данде чIараб федералияб хъулухъалъ кьваризабулеб буго хIалтIи телефоналдасан рекламаялъул кагътал ритIулел чагIазда данде. Гьедин 2014 соналда Дагъистаналда бугеб гьеб идараялъул хъулухъалъ къабул гьабун буго гьединал кагътал ритIулел чагIазда тIасан гIадамаз хъвараб 37 гIарза. Гьел гIарзабазул къогоялъул халгьабун буго монополиялда дандечIараб хъулухъалъ микьго гIарза нахъачIван буго щай гурелъул гьезда жаниб къанун хвезабиялъул хIужа батичIого. Гьедин бицана журналистазе 1 июлалда тIобитIараб пресс-конференциялда монополиялде дандечIараб хъулухъалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул нухмалъулев хисулей Халалаева Джамиляца.\nАслияб куцалъ гIадамал махсароде ккураб рекламаялъул кагъатал ритIиялда бун 200 азарго гъурщил гIакIа къотIун буго буго телефоназул оператор МТСалда тIад.\nГьеб компаниялул цIаралда МТСалъул номер бугел чагIазул телефоналде гьоркьоса къотlичIого рачIунел руго чанго азарго чиясда гьорrьоса дур рес бугин "Мерседес Бенц" маркаялъул автомобиль бергьине , гьелъие гIоло дуца пуланаб номералде мун рази вугин абураб кагъат битIеян хъван букIуна гьениб.\nГьединал рекламаялъул кагъатал бищун гIемер ругелъул гьезда данде кинаб хIалтIи гьабулеб бугебан суал кьуна журналистаз.\nХIакъикъаталда гьеб тайпаялхул кагъатл бищун Iгемер ругин жакъа гьел ругин хIидда макруялъул муралад ритIулел кагътал ва гьезда данде гьабулеб хIалтIи низам цIунулелгун рекъон гьабулеб бугин жидецаян\nГьединал рекламаялъул кагътал ритIулелчагIи щалали чIезабизе бигьаяб масъала гуро, щайгурелъул гьезул буго чанго батIияб къукъа ва гьел рикь-рикьун руго тIубараб Россиялда. Гьединлъидал жалго гьел рекламаялъул кагътал ритIулеб сотовыяб операторазда хадуб жавабчилъи кьваризабизе изну кьолел хиса-басиял къануналда жанир гьаричIого ахIвал-хIал лъикIаб рахъалдехун хисулеб гьечIо.\nСуал бачIунеб буго кин гIадамазул номерал гьединал чагIазухъе щолел абураб. Нижехъе щвараб баяназда рекъон гIемерисеб мехалда гьелъие гIиллалъун кколеб буго гIарац рехулел терминалаздаса гIарцуда хурхарал батIи-батIиял хIажалъаби гIадамаз тIуралел рукIин. Гьел рукIине бегьула Киви ва гьел гурел цогидал гIарац рехулел терминалал. Гьединал гIарцуда хурхарал батIи-батIиял хIажалъаби тIураялъул къотIи-къай хъвалаго гIадамаз хIисалде босулеб гьечIо цадахъго гьез разилъи кьоеб букIин жидерго телефоналъул номералде бицен гьабулеб тайпаялъул рекламаялъул кагътал ритIизе ва гьез жидерго иргаялда гьел номерал кьолел руго цогидал чагIазухъеги\nАслияб куцалда гьединал смс спамазул къурбаналлъун кколел руго телефоналъул киналго функциябирагIа ракьанде щун хIалтIизабизе лъаларел цIикIкIараб ригьалъул гIадамал. Гьединазда лхан букIине информалатазул кумекаладлъун рекламаялъул кагътал тIиритIизарулел чагIазед низам лъазабиялъул баянал кьолел руго мнополиялад дандечIараб хъулухъалъ. Гьединал кагътаз махсароде ккурал чагIаца гIарза хъвазе бегьула рехсараб идараялде.\nПресс-конференциялда гьединго бицана рекламаялъул хIакъалъулъ федералияб къануналда жанир хиса-басиял гьарун рукIиналъулги Гьедин мисалаъе хиса-басиял гьарун руго къарзалъе гIарац кеялъул рахъалъ реклама тIибитIизабулел чагIазда хурхун. Гьелда рекъон, къарзалъе гIарац кьеялда тIасан реклама гьабулев чиясул гьелъие хIажалъулеб профессионалияб лъай батIичIони гьесул букlунеб рагIуларо гьеб реклама гьабизе ихтияр.


«Госуслуги» порталалъул нету - Статьи - Сетевое издание «По новому пути»\n«Госуслуги» порталалъул нету\n10.07.2020 19:26 Пятница\nИсана анцIила цоабилеб сон буго нилъер улкаялда «Госуслуги» абулеб портал хIалтIизе байбихьаралдаса. Гьелъ рес кьола хIукуматалъул ва муниципалиял хъулухъазул хIакъалъулъ гIадамазе мухIканал баянал щвезе. Порталалъул букIунеб квегIенлъиялъул ва гьениб хъвайхъвагIай гьабизе кколеб къагIидаялъул хIакъалъулъ бицана Лаваша районалъул МФЦялъул хIалтIухъан ПатIимат Гъаирбековалъ.\n- Электронияб къагIи-даялда тIуразарулел пачалихъиял хъулухъазул (госуслуги) аслиял квегIенлъаби кинал ругел?\n- Жакъа гIемерисел дагъистанияз тIасабищулеб буго ругьунабго къагIидаялда пачалихъиял хъулухъаздаса пайда боси, ай жалго идарабаздеги хьвадун, документал ракIари. Ведомствабазде хьвадулаго, иргаялда эхетун ва документал цIолаго, гIемераб заман уна. Электронияб къагIидаялда рехсараб порталалдаса пайда босулеб бугони, гьел масъалаби бигьаго тIуразаризе кIола.\n- Пачалихъиял ва муниципалиял хъулухъазул «Госуслуги» абулеб цогояб порталалдаса электронияб къагIидаялда пайда босизе ккани, порталалда хIисабалда лъеялъулаб хъвай-хъвагIай гьабизе ккола. Жакъа гьеб иш цIакъ бигьа гьабунги буго. Жидехъаго хъвай-хъвагIай гьабун бажаруларел чагIаз, паспортги СНИЛСги босун, МФЦялде хитIаб гьабизе бегьула, специалистаз щуго минуталда жаниб мурад тIубала. Гьелъ рес кьола батIи-батIиял министерствабаз ва ведомствабаз гьарулел хъулухъаздаса бигьаго пайда босизе, гьединго иргабазда эхетизеги кколаро.\n- Порталалда хъвай-хъвагIай гьабиялъул захIмалъи букIунищ?\n- Гьеб гьабиялъе хIажалъула Интернеталъулгун бухьен бугеб компьютер яги мобилияб телефон, телефоналъул номер, паспорт ва СНИЛС. Порталалда хIисабалъулаб хъвай-хъвагIай (учетная запись) гьаби гIуцIун буго, бутIабаздеги бикьун. Бигьалъизабураб (упрощенный) хъвай-хъвагIай гьабиялъе къваригIуна дур инсул цIар, цIар ва мобилияб телефоналъул номер яги электронияб почалъул адрес. Порталалда стандарталъулаб хъвай-хъвагIай гьабиялъе къваригIуна паспорталъул баянал ва СНИЛС.\n- «Госуслуги» порталалда хъвай-хъвагIайги гьабун, гьелдаса пайда босулев чиясул рес буго кIиго минуталда жаниб гIарза (заявка) кьезе ва бищунго гIемер къваригIунел хъулухъал щвезе. Жакъа къоялде гьеб порталалдасан тIуралел хъулухъазул къадар 300-ялдасаги цIикIкIун буго, гьезул къадарги къойидаса къойиде гIемерлъулеб буго. Масала, рехселин цо-цо хъулухъал: батIи-батIиял хъулухъал щолеб къагIида, жиндирго ихтияразул, ресазул, бигьалъабазул, пособиязул, пенсиялъул счеталъул хIакъалъулъ баянал; рокъоса къватIиве вахъинчIого, кьезе бегьула гIакIаби, налогал, пошлинаби; ригьин гьабиялъе ва ригьин биххиялъе гIарза, РФялъул паспорт ва къватIисел улкабазде ине рес кьолеб паспорт хIадури; лъимер гьабиялъул хъвай-хъвагIай гьаби, ясли-ахалде ва школалде лъимер иргаялда хъвай, лъималазул цIалул хIасилазда ва ЕГЭялъул хIасилазда хадуб халкквей; тохтурасухъе хъвай-хъвагIай гьаби, жиндирго медкартаялдаса баянал лъазари; водителасул права боси ва хиси, автомобиль сияхIалда лъей, гьеб учеталдаса бахъи ва гьединго цогидалги.\n- Жакъа нилъер районцояз кина-кинал хъулухъаздаса бищун цIикIкIун пайда босулеб бугеб?\n- Нилъер районалда гьеб порталалдаса жеги гIатIидго пайда босулеб гьечIо. Амма жакъа бищунго машгьураллъун рикIкIине бегьула: тохтурасухъе хъвай-хъвагIай гьаби, ясли-ахикье ва школалде лъималазул иргаялъул хъвай-хъвагIай гьаби, сахлъи щула гьабулел лагеразде ине лъималазе путевкаби кьейин абун гIарза кьей, паспорт тIалаб гьаби, транспорталъул хъвай-хъвагIай гьаби, ригьин гьаби, Президентасул выплатаби.


Азербайджаналда щай дагъистаниязе лъоларел монументал?\n1940 абилел соназда Дагъистаналъе нухмалъи гьабурав ГIазиз ГIалиевасе МахIачхъалаялда монумент лъезехъин буго.\nСаркаров: «Азербайжаналъги лъеха дагъистаниязе монументал»\nКватIичIого Бакуялдаса МахIачхъалаялде бачIине буго 40 абилел соназда Дагъистаналъе нухмалъи гьабурав ГIазиз ГIалиевасе лъезехъин бугеб, граниталъул гьабураб монумент. ГьабсагIаталда абуни Дагъистаналъул тахшагьаралда гьелъие гъоркьбакI къачIалеб буго – ГIазиз ГIалиевасул цIаралда бугеб къотIноб бетоналъул хIубал руго лъаб-лъаб метралъ эхеде лъолел.\nЩуго метралъул борхалъиялъул 14 хIуби букIине буго гьениб кинабниги. Цинги монумент лъолеб бакI сурукъго букIинаредухъ къачIан руго сверухъ ругел минабазул цересел рахъал, кигIан гIадамазул разилъи гьечIолъи букIаниги, риххизарун руго изнуги гьечIого гьез тIаде рарал бакIалги. ЦохIо монумент лъун течIого жеги гIадамал жанир тира-сверизе гъветI-хер чIолеб, хIухь бахъизе гIодор чIезе бакIал гьарулел руго гьенир.\nГьеб киналдаго тIад гIарац харж гьабулеб буго Азербайжаналъ. Амма ГIазиз ГIалиевасе МахIачхъалаялда монумент лъезе бегьиялъул пикру Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас кьун букIун буго дагьалъ цевегIан Бакуялде щведал.\nДагъистаналъе нухмалъи гьабулаго ГIазиз ГIалиевас бихьизабураб тIокIлъиялъул хIакъалъулъ гьадин бицунеб буго ЭР-ялъе тарихчи ХIайбула МухIамадсалихIовас.\nХIайбула МухIамадсалихIов: «Багировасе кутакалда бокьун букIанила Дагъистан Азербайжаналда гъорлъеги бачун цо республика гьабизе, амма ГIазиз ГIалиевас биччачIин бицунаха. Гьелъ гьесул къиматги кIудияб букIуна гьаниб, Дагъистаналда. Цинги хъулухъалдаса ун, Азербайжаналде тIадвуссиндал, ГIазиз ГIалиев дова къварид гьавулевги вукIун вуго. Аммма жиндирабгоги ккун чIола гьев».\nХIайбула МухIамадсалихIовас бицунев Багиров кколаан долго рагъул соназда Дагъистаналъул нухмалъиялде Азербайжаналдасан витIун вачIарав чи.\nАзербайжаналъул вукIарав нухмалъулев ХIайдар ГIалиевасул цIар Дербенталъул аслияб къватIалда лъезехъин рукIаго кутакаб дандечIей багъарун букIана чанго соналъ цебе. Гьединаб дандечIей гьечIониги, ГIазиз ГIалиевасе монумент лъолеб букIиналда бан республикаялда рагIизе бегьула батIияб пикруги.\nМасала, лезги миллаталъул жамгIияв хIаракатчи Амиль Саркаровас абуна ЭР-ялъе гъорлъа рищун лъечIого, республикаялъул нухмалъиялда рукIарал цогидал бутIрузеги лъейилаха монументал. Гьелъул гIаксалда, рес бугелщинал цереги кIанцIун, бокьа-бокьаразе лъолел ругила монументалги къватIазда цIаралги.\nАмиль Саркаров: «Масала, Илмутдин Насрудиновасул (Социалистияб ЗахIматалъул БахIарчи – ЭР) цIаралда буго нилъер гьаниб къватIги, лъун буго монументги. Амма гьевин абуни республикаялъул даражаялда щибниги кутакаб жо гьабурав чи кколаро. Жинца нухмалъи гьабулеб букIараб магIишатги бикъун лъугIизабиялда бан цIех-рехалъул хIалтIигицин байбихьун букIанин бицуна гьесда сверухъ.\nАмма букIаниги щибха, гьесул лъималги лъималазул лъималги ругелъул тIалъиялдаса гIебеде, гьезда кIун бугоха гьесул цIар даимлъизабиялъе хIалтIи гьабизе. Гьединго цойги рахъги буго гьаниб ракIалде щвезабизе кколеб. Нилъеца Азербайжаналъул вакилзаби кIодо гьарулелго гIадин, дозги щайха нилъерал кIодо гьаруларел?\nМасала, Азербайжаналда имам Шамилие лъураб монумент кьвагьизабун букIанин. Жибго Азербайжан цебетIеялъе квербакъарал лезгиялги рукIана советияб заманалда дора хъулухъазда. Гьел щай кIочон толел ругел дозда? Лъеха дозги Готфрид ХIасановасулгун ХIажи Давудил цIаралги цогидабги. ПалхIасил, кIийихъан букIине кколеб гьеб хIалтIи дида гьабсагIаталда гIицIго цо рахъалдасан гурони бихьулеб гьечIо».\nПалхIасил, ГIазиз ГIалиевасе лъолеб монумент исана ихдалалдехун лъугIизе бугин абуна тахшагьаралъул мэриялда.\nДагъистаниязе щай раларел мемориалал Азербайджаналда?\nХIажи-Давуд мустахIикъав гьечIищ къватIалда цIар лъезе?\nДербенталъулазе ХI. ГIалиевасул къватI къваригIун гьечIо\nДербенталда рагьана Петр I-сул музей\n«Дун АхIулгохIалъул ахада тана»\nГьадинаб монументалъе мустахIикъав вукIинчIо ГIали\nСталин чIаго вуго, щулаго вуго... дагъистаниязул пикруялъулъ


20 ноябралда МахIачхъалаялда иргадулаб нухалда мажгитаздаса Жанисел ишазул бутIаялде ккун рачун руго гIадамал. Полициялъулаз гIадамазда цадахъ ккун руго Котрова къватIалда мажгиталда рукIарал «Коммерсантъ» изданиялъул журналист ва фотографги.\n20 ноябралда радалалдаса бахъун Венгеразул рагъухъабазул къватIалда бугеб мажгиталде ва Котрова къотIноб бугеб мажгиталде ракIаризе лъугьана полициялъулал ва тIад маскIаби хурал рагъулал.\nРузманалде гIадамал рачIунаго, жанирецин риччачIогон ккун рачун анин цо-цоя, жал хIинкъун рукIанин, цебегIан ккун букIарабго гIадаб тунка-гIуси ккелин мажгиталде рачIунездаги полициялъулаздаги гьоркьобилан баян гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе Венгеразул рагъухъабазул къотIноб бугеб мажгиталъул имам хисулев МухIаммад МухIамадовас.\nГьесул рагIабазда рекъон, чанго къоялъ цереги гьеб мажгиталдаса автомашинабазда жанир ругIун ун руго рачун гIадамал Жанисел ишазул бутIаялде.\nМухIаммад МухIамадов: «Какр балелдего ккун рачун ана гьениса щуго-анлъго чи. Хадуб дица какдаса хадуб цIехедал, щай гьел рачIунел ва кинаб мураб бугеб гьезулали, полициялъулаз жаваб гьабуна жидер тIадкъай бугин, гьенив цо хасав, щаклъи бугев чи валагьизе. Гьев валагьиялъе гIолон гьарулел тадбиралги ругин.\nГьелдалъун лъугIана ричIчIунгутIиял. Амма гьеб цо лъугьа-бахъин гуро, чанго къоялъ цебе, мажгиталде какде рачIарал 50-60 чи ккун вачун ана Советский мухъалъул Жанисел ишазул хIалтIухъабаз ва хасал хъулухъазул хIалтIухъабаз.\nМажгит кIиябго рахъалъ сверун ккун, автомашинабазда жанир къазарун рачун ана гьел. Гьез бичIчIизабуна, жидер масъала бугила нуж гьедин нахъе-цере гьаби, щай гьез мажгиталда гIадамал кколелали бичIчIуларо дида. Цебе-цебе щиб букIунеб букIун батаниги, жакъа нижер мажгит буго гIицIго Аллагьасул дин гьабулеб бакI.\nЩибаб вагIзаялдаги имамас ахIула ракълиде ва жакъаги лъазабуна, нагагь рачунел ругони, берцинго айин гьелгун, дандечIей гьабугейин. Нижеца кIвараб жо гьабула гIадамал мекъаб нухалде иналдаса цIуниялъе, амма жамгIияталда жанирги батIи-батIиял рукIунел гIадин гIадамал, мажгиталде вачIарав щивасул хиялал лъазе бажаруаро».\nДагьаб хIалуцараб хIал букIана Котрова къватIалда бугеб салафиязул мажгиталда. Гьениб, къватIире рачIунеб бакIалда цебе гор гьабун чIезабун букIана ункъо полициялъул автобус. Гьенир жанир рекIинарулел рукIана рузманалдаса къватIире рачIунел гIадамал.\nГьезда гъорлъе ккун руго «КоммерсантЪ» газетаялъул хIалтIухъабиги. Мажгиталда суратал рахъулел рукIарал журналист Григорий Туманов ва фотограф Дмитрий Коротаев полициялъулаз цогидал ккуразда цадахъ рачун руго МахIачхъалаялъул Киров мухъалъул Жанисел ишазул бутIаялде.\nГьениб жидеца 40 минут гIанасеб заман банин, хадуб жидеца Москваялдаса журналистал ругин бичIчIизабидал, риччанин баян гьабуна хас гьабун «Эркенлъи» радиялъе журналист Григорий Тумановас.\nГригорий Туманов: «Ниж Котрова къватIалда бугеб мажгиталда рузман бай бахъулел рукIана. Гьеб заманалда байбихьана рейд полициялъул. Дида бичIчIухъе, гьеб гьениб къанагIалъи кколеб гьечIо. Цо заманалдасан гьеб кинабго бахъулеб рукIаго, цо гIадатияб ретIел ретIарав чияс буюрухъ кьуна ниж Жанисел ишазул бутIаялде рачейин.\nЦинги, цин нижер фотограф Дмитрий Коротаев, цинги дун рекIинаруна автомашинаялда, цинги рачана гьенире. Нижеда щибго бичIчIизабулеб букIинчIо, гIицIго щал-кинали чIезабизе рачарал ругин абун гурого, хадур нижеца Москваялдаса журналистал. «Коммерсантъ» газетаялдаса ругин бичIчIизабидал, гьелъ асар гьабунилан ккола гьезде. Кинабго хехго лъугIана, нухмалъулесул кабинеталда нижеда абуна гьеб бичIчIунгутIи ккун бугин ва кинабго лъикI бугилан».\nЖурналистас тIаде жубана, Дагъистаналда гьезул хIалтIи жеги рагIалде бахъун гьечIин ва щибго хиса-баси гьеб лъугьа-бахъиналъ гьабичIин жидер гьаризесел ишазе.\nЖурналисталгун цадахъ Жанисел ишазул бутIаялде рачун ун руго лъеберидаса цIикIкIун чи. НугIзаз бицухъе, мажгиталдаса гIадамал къватIире рачIине лъугьараб мехалъ гьаваялде кьвагьиял рахъун руго, цинги дагьалго тунка-гIусиял ккун руго мажгиталде рачIаразда ва полициялъулазда гьоркьор. Гьел хехгого лъугIизеги гьарун руго.\nБакъаниде, ккуразул цо къокъа жеги ккун ругин баян гьабуна Жанисел ишазул бутIаялда.\nСунда бан мажгитаздаса гIадамал кколел ругелали абураб суалалъе жаваб щолеб гьечIо низам цIунулезухъа.