Разият гIахьаллъизе йиго Москваялда тIобитIулеб "Меседил маска" абураб фестивалалда | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\nРазият гIахьаллъизе йиго Москваялда тIобитIулеб "Меседил маска" абураб фестивалалда\nБищун лъикI руччабазул роль хIарай Разият гIахьаллъизе йиго Москваялда тIобитIулеб "Меседил маска" абураб фестивалалда\n— Разият, дида ккола дур сабруги къуватги гIелин нилъерго гьитIич МухIамад талихIавлъун гьавизе ва гьев гIумруялде нухарегIизе,- ян абуна унтун бусада вегун вугев Абакарица иргадулаб роль хIазе театралде ине йигей лъадуда.\n— Дуца бицунеб жого щиб, хирияв, жеги цадахъ кьурдилел нилъ МухIамадил берталъ, — илан махсара гьабуна Разиятица росасе.\nВа гьей ана "АхIун бахъинчIеб кечI" спектаклялде. Гьениб гьелъ хIалеб букIана ГIайшат Къурбановалъул роль. Гьеб заманалда Разиятихъ, кидадай гьей рокъое ячIинаян, валагьун чIун вукIана Абакар. Амма Разиятида бичIчIулеб букIинчIо Абакарил беразулъ бахчун бугеб пашманлъиялъул магIна — гьев къачIалев вукIана хириял гIадамазулгун, гIагараб дунялалъулгун даималъего къо-лъикI гьабизе. Ва, ТIадегIанасде аманат гьарун Разиятги васги тун, рогьалил как балев Абакарица какикьжоялдаго абадиялъе берал къанщана. АхIун бахъинчIеб талихIалъул кечIги каранда къан, Разиятги хутIана.\nГьеб бицунаго, Разиятил бадиса гирунго гирун рачIунел магIил гаразцин нугIлъи гьабулеб бугин кколаан жакъаги гьел ракIалдещвеяз къисмат гвангъизабурай магIарулалъул талихIалъе.\nУ. ТалихIай йиго Разият. Гьелъул буго бокьулеб хIалтIи — гьей ккола МагIарул театралъул артистка. Гьелъ гьанжеги гъира-шавкъалда бицуна жиндир хIалтIиялде Абакарил букIараб бичIчIиялъулаб бербалагьиялъул:\n— Дида цадахъ репетициялдеги вилълъунаан гьев, дир гъалатIалги ритIизарулаан гьес, малъаризеги малъарулаан. Абакарида цIакъ лъикI бичIчIулаан гIадамаз нахъаса кIалбахъулареб дир хIалтIи. Дагъистаналде вачIиналде, гIемерал соназ хIалтIана гьев художниклъун Россиялъул батIи-батIиял шагьаразул театразда.\nРазиятилги дирги лъай-хъвай ккана республикаялъул миллиял театразул тIоцебесеб фестивалалда Поэзиялъул театралда МагIарул театралъул артистаз бихьизабураб "МахIмуд ва Муи" спектаклялдаса хадуб. Дие кIудияб асар гьабуна Муил роль хIарай Разиятил цееяхъиналъ. Гьелъ щивав валагьарасухъе кодобе кьуна МахIмудилги Муилги рокьул къваридаб къиса, ва цIидасанги руччаби гIодизе тIамуна. Бихьиназул бадибги букIана пашманлъиялъул асар, рокьи ккарал жакъаги нилъгун ругел гIадаб.\nГьитIинго бижана Разиятил театралде рокьи. Школалда цIалулеб мехалдаса нахъе гIахьаллъана спектаклязда. Буйнакскалъул педколледжалда цIалулей йигей Разият гIемер цее яхъунаан сценаялдасан. 1996 соналда Разият лъугьана ДГУялъул филологияб факультеталде заочно цIализе. ХIалтIана Хунзахъ районалъул батIи-батIиял росабалъ учительлъун. МахIачхъалаялъул № 8 школалда гьелъ кьолаан магIарул ва гIурус мацIазул дарсал. Амма Разиятил ракI театралде цIалеб букIана. Макьилъги лъавудаги, къадги къасиги гIолохъанай учительницаялда цереса унел рукIинчIо театрги сценаги. Ва 2003 соналъул сентябралда Хунзахъ районалъул Харахьиса Разият Дибирова хIалтIизе лъугьана МагIарул театралде. Байбихьана гьелегьараб, гIумруялъул карачелазде данде лъедезецин къуват Разиятие кьолеб хIалтIи. Гьелъие театр лъугьана кIиабилеб рукълъун.\nЩаялиго цIакъ бокьана дие, театралъул бицунаго, Разиятилъ букIанщинаб рокьи бихьидал, гьелда театралъул Бикайилан ахIизе. Гьеле гьединаб берцинаб, недегьаб, хIеренаб, хIайранаб, рокьул цIураб цIар сайгъат гьабизе бокьун буго Разиятие, доб дир рокьи ккараб Муил ролалдаса хадуб. Бихьулеб букIана сценаялда доб сордоялъ гьабураб хIай киназего рекIее гIураблъи. Дир пикруялъул рахъккуна фестиваль-конкурсалъул жюриялъул председателасул заместительлъун вукIарав Россиялъул халкъияв артист Айгум Айгумовас:\n— Разият Дибирова йиго кIудияб махщалил, хIикматаб пагьму-гьунаралъул артистка. Муил ролалда жаниб гьелъ лъун букIана жиндирго угьулеб хIухьелги, тIолабго чорхол рухIги, жигарги. Нижеда цее йикIана унго-унгояй Муи. Спектаклялъул аслияв багьадурлъун вукIине кколев вукIарав МахIмудидехуналдаса нижер, жюриялъул членазул, кIварбуссана Муиде. Бокьараб театралъул рукIуна, дагьа-макъал ругониги, гIунгутIаби. Гьел гIунгутIаби рахчизаруна Разият-Муица. Дида ракIчIун абизе кIола, батIияй Муи йикIарайани, спектаклялъул гьединаб бергьенлъи букIинчIого букIине бегьулаанин. Дица рикIкIуна гьеб бугин Разиятил бергьенлъийилан. Гьелдаса хадуй, Разият йосана театралиял хIаракатчагIазул союзалде. Гьей ккола республикаялъул миллиял театразул артистазул бищунго махщелги пагьмуги бугезул цояй. ТIадегIанаб даражаялдаса руччабазул роль хIаралъухъ исана Разият гIахьаллъизе йиго санайил Москваялда тIобитIулеб "Меседил маска" абураб фестивалалда. Гьей йикIине йиго фестивалалъул хIурматияй гьоболлъун.\nГьединго дица гара-чIвари гьабуна жюриялъул цоги член, ИЯЛИялъул хIалтIухъан, театровед Гулизар СултIановалъулгун:\n— МагIарул театралъул артистка Разият Дибировалъ хIараб Муил роль дир рекIелъ хутIана. Дида бичIчIана гьей унго-унгояй, жиндирго пишаялъухъ рокьи ккарай артистка йикIин. Разиятихъа бажарана Муил къваридаб рокьул къисаялъ балагьаразул ракIазулъ пашманлъиялъул асар лъугьинабун. Гьей артисткаялъул букIинесеб жеги цебе буго. Жюриялъул киналго членазул букIана цогояб пикру — Разият Дибирова хасаб призалъе йихьизайизе.\nРазиятида цадахъ театралда хIалтIулей йигей Дагъистаналъул мустахIикъай артистка Амантула Къебедовалъги тIадегIанаб къимат кьуна гьелъул хIалтIуе:\n— Разиятихъ буго бищун цебе театралъе къваригIунеб жо — гьелъул буго кечI гIадин чвахун бачIунеб, пасихIаб магIарул мацI. Эбелалъул лъимаде гIадаб, хIасратаб рокьи букIуна гьелъул спектаклялда жинцаго хIазе бугеб ролалде. Дицаги Разиятицаги гIемерал ролал хIана цадахъ. РукIана цоял цояз хисулел ролалги. РакIалда буго, "Якьад рихараб росу" спектаклялда Сакъсиятил сипат бихьизабурай Разият гьеб соналда рикIкIана бищун лъикI роль хIарай артисткалъун, ва доб мехалда театралъул директорлъун вукIарав ХIабиб ХIажиевас гьелъие кьуна премия.\nТеатралда хIалтIулеб анцIила анлъго соналда жаниб Разиятица хIана 26 батIияй чIужугIаданалъул роль.\nГьелгун гIодана, елъана, йохана, пашманлъана. Гьале гьезул цо-цоял: "Якьад рихараб росу" — Сакъсият, "АхIун бахъинчIеб кечI" — ГIайшат Къурбанова, "ХIажимурад" — Залму — ХIажимурадил эбел, "Сардилъ цIогь" — Цица, "Аманат" — Марям, "Рокьи гьукъараб рукъ" — Магдалена ва цогидалги. Разиятица ракI-ракIалъулаб рокьиги кIудияб баркалаги кьолеб буго жиндир адаб гьабулел, жий йокьулелщинал магIарулазе. — Гьез чIвалеб хъат: гьеле дие бищунго къиматаб сайгъат, — илан абула гьелъ.\nЦIакъго цIакъ урхъараб цо анищги буго Разиятил — гьелъие бокьун буго Залму Батировалъул пьесаялдасан лъураб «Баху-бика» спектаклялда хунздерил Бикал роль хIазе. БукIина гьединаб заманги, бицина Разиятица нилъее Баху-бикалги хIакъалъулъ.\nМагIарул театралъул артистка Разият Дибировалъул хIакъалъулъ пикраби щивасул батIи-батIиял рукIине бегьула. Дир пикраби гьадинал руго. Гьединлъидал дица абила: "Нух битIаги дуе, Разият", — илан.


Нилъер умумуца, кьураби гIанлъун, МагIаруллъиялъе рагьараб гордо » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nНилъер умумуца, кьураби гIанлъун, МагIаруллъиялъе рагьараб гордо\nСиясат / Тарих / Адабият / ЖамгIият / Гъуниб мухъ / Унсоколо мухъ\nНилъер умумуца, кьураби гIанлъун,\nМагIаруллъиялъе рагьараб гордо\nБузна: «гIумрудул нухдаса» сапаралъул очерк\nАраб анкьалъул ахиралда Дагъистаналъул къалмил устарзабазда, жамгIиял хIаракатчагIазда ва ишалъулал гIадамазда цадахъ «Миллат» басмаялъул вакиласги сапар бухьана умумузго бахъараб Бузнасан нух цIигьабулеб бакIалде. Гьеб машгьураб тарихияб нух чIаго гьабизе байбихьана 2014 соналда. ЧIикIаса Авар ва ГIанди гIорал журалеб бакIалде щвезегIан бугеб 30 километралъул 17 гьабун лъугIун бугилан бицана нухда хIалтIулез. Дагъистаниязе цIакъ хIажатаб гьеб нух лъугIи бараб буго гIадамазул сахавалъиялда, кьолеб садакъаялда. Ваамма, Бузна нух бахъи ва гьениб хъил тIей пачалихъалъ тIаде босулеб букIарабани, гьеб ккелаан халкъалъул ургъел гьабилъун ва Дагъистан цебетIезабиялъе квербакъулеб ишлъун, хIужалъун.\nСвераби дагьаб, къокъаб…\nНухал рахъи ккола бокьараб улка-ракь цебетIеялъе чара гьечIеб жо. НекIсияб Рималъул къуват, шавкат бергьана, саламатал ва гIатIидал, гIурулханаз ва ганчIаз рокъарал нухал рукIиналдалъунги.\nБузна нух цIигьабизе лъугьарал хIаракатчагIазда гьоркьов бищунго жигарав ккола Болъихъ росулъа бакIал ралев чи, жамагIатчи МухIамадкамил Дибиров (нухлуе квербакъизе бокьарал гIадамал гьесухъе кIалъазе бегьула гьаб номералда: 8928-595-29-76). Гьесул бижана тIоцебе пикру АхIулгохIда гъоркьан нух бахъиялъулги. Араб гIасруялъул ахиралдаго гьеб суал гьес дандбан букIун буго диниял церехъабазда, Кьохъа СултIанмухIамад-хIажиясда ва цоги гIалимзабазда. Гьезул изнуялдалъун, байбихьана къокъаб, санагIатаб нух АхIулгохIда гъоркьан гьабизе, гIешдерил рохьаздасан ругел халатал ва авариял гIемерал сверабаздасан хьвадизе ккечIо бащдаб миллионгIан магIарулал. Чанги гIумру хвасарлъана, нухда холеб цIатари ва заман дагьлъана, республикаялъул экономикаялъе кIудияб пайда ккана.\nГьединабго кIудияб кIваралъул хIалтIи ккола Бузнасан нух цIигьабиги. Гьеб нухлул 30 километр бахъулеб буго чIикIасезул, ахакьезул, хъаранисезул ва гендерил ракьалдасан. Цебе нух Ишкартисан Темир-Хан-Шурабе (гьанжесеб Буйнакск) унеб букIараб батани, гьанже, эхедерегIелал ккечIого рукIине, битIахъе ЧIикIабе бахъулеб буго. ЧIикIаб ГЭСалъул ралъдал рагIал чIван, гьабулеб буго гьеб нух. Дибировас абуна, квешал свераби гьечIого, кIудиял эхедерегIелал течIого, бигьаго транспорт хьвадулеб куцалда шагьра гьаби бугин жидер мурадилан.\nНухал гьари ккола пачалихъияб кIваралъул иш. Байкалалъулгун Амуралъул нух (БАМ) бахъана, тIубараб улкаго хIалтIун. ГIемерал сонал уна, гьединал чIахIиял проектал гIумруялде рахъинарулаго. Халатаб манзил гьечIониги, захIматаб буго Бузнасан нух цIигьабулеб бакI. Гьенир руго мугIрул, согIал кьураби, гIорал… Щибаб метр гьаниб цIакъ хираго чIола. Бульдозерал, экскаваторал, грейдерал, КамАЗал ва цоги техника къойил хIалтIизе ккани, хIажалъула гIемерал тоннаби соляркаялъул, цIатариялъул. Гьелда тIадеги, хIалтIухъабазе кьезе ккола харж, квен, гIуцIизе ккола мадарал шартIал. Гьеб кинабго хIаракаталъул гьир баччулеб буго щуябго соналъ гIадатиял гIадамаз, нилъеца садакъаде кьурал гъурщаз. Цебесеб нухалда гьанире щведал, «Миллат» ва «Гумбет» басмабазул вакилзабазда Дибировас абун букIана гIемерисеб техника «ЧиркейГЭСстрой» гIуцIиялъул бетIерлъун вукIарав, бакълъулазул мухъалъул ЦIиликьа МухIидин МухIидиновас кьунилан. Гьединал рес бугел гIадамазда кIвелаан жеги цIикIкIун кверчIвай гьабизе гьаб баракатаб иш цебетIеялъе.\nГIалимзабаз, дибирзабаз нилъее баян гьабула нух бахъиялъул бугеб кIудияб даража, Аллагьасда цебе гьеб хIалтIухъ букIунеб тIадегIанлъи ва кири. Инсан хун хадубги гьесие пайдаялъе батулеб «билълъунеб садакъалъун» («садакъатул жарият») ккола нухда гьабураб хIалтIи, гьеб ишалъе риччарал сурсатал, гьабураб кверчIай. Гьединлъидалин Дагъистаналъул Муфтияталъ бачIинахъего Бузнасан нух цIигьабун рагьиялъул рахъккураб ва гьеб хIаракаталъе кидагосеб кверчIвай гьабулеб бугеб. Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад Апандиясул хитIабалъухъ гIинтIамун, гIемерал гIадамаз садакъа кьуна Бузна нух къачIаялъе. Шагьаразул, мухъазул ва росабазул имамзабаз вагIзаби гьаруна, гьеб баракатаб ишалъе хIалкIвараб кумек гьабеян. Нухлуе квербакъиялъулъ хасго кIудияб гIахьаллъи гьабуна магIарулаз гIумру гьабулеб 15 районалъ. Гьанже, хIалтIул 70 процент рагIалде бахъиндал, байбихьараб иш лъугIизабизеги тавпикь кьеги нилъее. Амин.\nГIадада гуро нилъер халкъалъул аби бугеб жамагIаталъул газа кьурдаги рекIунилан. Нилъер умумузул газа Бузна кьурда рекIун буго, гьездасан мисал босун, гьезул нух ккун, нилъги унел руго.\n«Гендерил тоннель бахъизе биччараб гIарцухъ дица Гьарадирихъе маххул нух лъелаан»\nГIетI тIун гьабураб хIалтIул хIасил бихьизе бокьула гIадамазе. Амма дунялалда чанги иш гIадада ккана, щибго пайда босичIого, заманалъул хIурги тIад щущан. ЦIадаса ХIамзатица хъвана гIурдада тIад лъураб кьоялъул, цIулал гьабураб гIарадаялъул ва цоги чIалгIаде ккарал ишазул, проектазул хIакъалъулъ. Мунагьал чураяв Сугъралъа ХIамзат ХIамзатовас цIакъ гIемерал пайдаял, нахъе хутIулел ишал гьаруна. Амма гьесул хIаракаталдалъун бахъараб ТIаса Жунгут – ГIаймаки нухалдаса гIадамаз пайда босулеб гьечIо. Гьенисан цониги нухалъ арав чи ватани, нижехъе кIалъазе бокьилаан. Гьал мухъазул автор ун вукIана гьенисан цо нухалда. ГIатIидаб шагьра буго, амма эхедерегIелал гIемер ругоан. Божарав вуго Бузнасан нух бахъун рагIалде щведал (иншааллагь), гьеб киданиги чIобого хутIиларилан. Пайда щиб, доб нухде рехарал сурсатал гьанир хIалтIизаризе рукIаралани, цебего бигьаяб ва квегIенаб шагьра букIинаан МагIарухъе.\nМухIамадкамил Дибировасулгун гьединго хабар ккана Гендерил тоннелалда нилъер пачалихъалъ хвезабурабщинаб гIарцулги. Бахъун лъугIараб тоннель къачIазецин 10 миллиард гъурущ биччана хIукуматалъ. Гьединаб бюджет букIарабани, кин ва кигIан заманалде дуца Бузнасан нух лъугIизабилаанилан абураб суалалъе Дибировас гьадинаб жаваб кьуна: «Гендерил тоннелалъе биччараб гIанасеб гIарцухъ дица МахIачхъалаялдаса Гьарадирихъ росулъе маххул нух лъолаан», – илан. ХIакъикъаталдаги хIукумат буго гIемераз бечIчIулеб ва захIматго гурони шура-хъуризе бажарулареб жо. Бузнасан нухалъул цохIо проект бахъаралъухъ унаан миллионал. Гьел киналго харжалги гьаричIого, жинцаго мухьцин босичIого, гьеб умумузул нух цIигьабулев вуго Дибиров. Гьесие хIалае чIун вуго Дагъистаналъул ХIукуматалъул нухмалъулесул тIоцевесев заместительлъун хIалтIарав, вацIцIалъиялъул рахъалъ гIадамазда лъалев Гьонодаса Набиюла МухIамадовги цоги хIаракатчагIиги.\nЩобал кIкIалабахъе цун…\nБузнасан нух бахъиялъул хIакъалъулъ къасидат хъвана XX къарнуялъул авалалда шагIир, гIалим, философ Игьалиса Чупалас. Гьеб нух буго магIарулазул тарихалъулъе ва адабияталъулъе араб шагьра. РакIалда буго лъимерлъуда кIудаинсуца ва кIудаэбелалъ гьеб нухлул къисаби рицунел рукIараб куц. Къалмиде босизе мустахIикъаб гIемер бице-кицен буго гьеб шагьраялда сверухъ.\nИсанасеб 2018 соналъул хасалихъе, октябрь моцIалъул бакьулъ Бузна нух цIигьабулеб бакIалде щвана Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул цолъиялъул нухмалъулев, халкъияв шагIир МухIамад АхIмадов, жамгIияв хIаракатчи, Шамил имамасул хIакъалъулъ хъварал ва цоги анцI-анцI тIахьазул автор, Дагъистаналъул халкъияв шагIир МухIамад ХIамзаев, Дагъистаналъул мустахIикъав артист ХирамухIамад ХирамухIамадов ва цогидалги. Нухда гьабулеб бугеб хIалтIул бицине гьеб къоялъ гьенире щвана жамгIиял хIаракатчагIи МухIамадкамил Дибиров ва Набиюла МухIамадов.\nБузнасан бахъулеб бугеб нухлул бакьулъ кIудиял хIалтIаби гьарун руго. 8-12 метралъул гIеблъиялъул шагьра бахъун буго. ГIанди ва Авар гIорал журалеб бакIалде щвезе 4-5 километр хутIун бугилан бицана Дибировас. Гьенир руго чIахIиял, согIал кьураби. Гьел кьвагьизариялъул хIалтIабиги жеги цере руго.\nНухлул рагIалда буго цересел соназ щалали лъазе кIвечIел чагIаз бухIараб кIудияб экскаваторалъул хутIелги. Микьго миллион гъурщил багьаяб техника букIун буго гьеб. Кумекни гьабиларин, зарал гьабулелги камулел гьечIо цо-цо.\nГьанже аслияб къуват рехун буго ЧIикIаса Бузна колоде щвезегIан нух бахъиялде. Гьенир руго гьоркьохъел кIкIалал ва щобал. Бульдозераз ва экскаватораз щобал кIкIалабазда жанире цун, битIараб шагьра гьабулеб буго гьениб.\nБузнасан нух бахъун лъугIидал, гьеб пачалихъалъ къайимлъиялде, балансалде босиялда ракIчIун бугоан МухIамадкамил Дибировасул. Нухде хъил тIей гIемераб гIарац биччалеб ва гьеб иш гьабулезе хайираб жо бугилан абуна. Авар гIоралдасан жидеца кьо лъезе бугилан рагIи кьурал гIадамалги руго. Гьанже хутIун буго жамагIаталъул газа жеги таваккалалда ва къуваталда кьурабалъ кьабизе… Цинги нилъее щвела битIараб, къокъаб, гIазу-цIер гIемер чIолареб, санагIатаб, умумузулго букIараб бакIалдасан бахъараб, тарихияб Бузнасан нух. Тавпикъ кьеги, квер рекIаги, баракат лъеги!\nБузна нухде щведал, тIирщарал дагьалго мухъалги кьолел руго макъалаялъул ахиралда.\nДица Бузна нухда гали тIамуна…\nДица Бузна нухда гали тIамуна –\nНилъер тарихалде нуцIа къирана.\nЦIумал роржанхъулел кьураби хъвалхьун,\nМагIарухъе каву ричIана гьаниб.\nДунялго хIайранаб Сулахъалъул кIкIал,\nХъудулел гIораца рорлъарал мугIрул…\nМагIаруллъиялъе рагьараб гордо.\nГьанисан къокъана аза-азар чи,\nЧуязда, оцазда къайигун гьакал.\nМагIаруллъиялъул рекIелъе би кьун,\nХIалтIулеб букIана нух бидурихьлъун.\nГьанисан унаго, цере паркъула\nКъваркIарал, лебалал нилъер умумул.\nСардилъ богол къватIлъун кьурул сиртазда\nБузнасан нух буго цебе тIибитIун.\nНекIсиял нухлулаз хIалхьи гьабизе\nРорхарал минаби – чIвадназде сверун.\nГьезул чIунтелазда тIаде къулидал,\nЦебесеб чIаголъи бачIуна цебе.\nБузна – умумузул къеркьеялъул нугI,\nБузна – гьунаралъе эхетараб си,\nРекIкIарал ганчIазул гьарурал къадал\nЖакъаги рихьула нухлул рагIалда.\n» ЦIумалъул рагIадгун рагъулел гьаби\n» АхIулгохIда аскIоб нухде кьуру тIуна\n» РикIкIен дагьлъаниги, гьунар гIемерал, гIурда тIегь бижизе чорхол би тIолел\n» Лъукъарал кьураби


ГIабхъадерил аслияб магIишат - гIи-боцIи хьихьи | Интервью | Киназего гIаммаб Россия\nГIабхъадерил аслияб магIишат - гIи-боцIи хьихьи\nМадугьалихъго бугониги, Гъуниб районалъул ГIобохъ росулъе дун цо нухалъ гурони щун вукIинчIо. КIудияб Байрамалъул гIодоркъоязги, гьенибе бахъараб цIияб, гIатIидаб нухалъги (Сугъралъ-ЧIохъ-ГIобохъ захIматаб шагьранухлул свери, дагьаб цебе хIалтIизе биччараб Сугъралъ-ГIобохъ нухалъ гIемерго къокъ гьабуна) исана кьуна рес цойги нухалъ щвезе.\nГьенив нижгун дандчIварав росдал администрациялъул бетIерасул заместитель ГIабдусамад Урусовас кьураб баяналда рекъон, гьабсагIаталда ГIобохъ буго 80 цIараки ва гIумру гьабулеб буго 300-гIанасев чияс. Росулъ руго школа (30 цIалдохъан), медпункт, библиотека, клуб, мажгит. ГьечIо цониги тукен. Тукабазул хъулухъ тIубала щибаб къоялъ гIадин машинабазда гьенире рачIунел цоги росабалъа ричарухъабаз ва росдал даранчагIаз. ГIабхъадерил аслияб магIишатлъун ккола гIи-боцIи хьихьи. Гьелъие санагIатаб ракьги (гIага-шагарго 1300 гектар) ресалги гьенир руго. Ах-хуралъул рахъ цIикIкIун кIвар бугеблъун гьечIониги, рекъараб къадаралъул ресал гьелъиеги камун гьечIо. Гьениб буго гени-гIечул ах (10 гектар) ва 10 гектаралда бекьула картошка. Гьеб кинабго бихьи гуребги, нижер сапаралъул аслияб мурад букIана гIи-боцIул тIалабалда жинцаго магIишатги гIуцIун бугев ГIабдусамадилгун гара-чIвари гьаби.\n- ГIабдусамад, мун вуго пачалихъалъул хIалтIуда, гьелда цадахъ дуца хьихьулеб буго гIи-боцIиги. Дуе бигьа гьечIищ дурго аслияб хъулухъги тIубан парахатго вукIине?\n— Гьеб хъулухъалъ хъизан хьихьизе гIураб чед кьезе бугищ? Гьеб гIолебани, чIезеги бегьилаан гьедин, амма кваназеги, лъимал-хъизан хьихьизеги ккани, дандекколеб гьечIо гьедин чIун.\n- Бегавуласул заместителасул харж кигIан бугеб?\n— Кодобе щола 10-12 азарго гъуруш, гьеб щвечIогоги батила лъабго-ункъо моцI.\n- Щиб магIишатха дур бугеб?\n— Рокъоб буго ункъо гIака ва бече, лъабго найил тIала. Гьеб магIишаталъ тIурала хъизамалъул тIалабал ва рес кьола тIокIлъарал рахьдал нигIматал ричизе. Росулъа лъабгогIанасеб километралъ рикIкIад бугеб авалалда букIана колхозалъул рехун тараб ферма. КъогогIанасеб сон буго дица, гьебги къачIан, гьениб боцIи гьанае (шартIал гIоларого рукIиналда бан, рахь бечIчIуларо, къинлъарал гIачиязда тIадго тола бачал) хьихьизе байбихьаралдаса. ГьабсагIаталда фермаялда буго 20 гIака ва гьезда нахъ ругел бачал, ичIго баси.\n- Гьеб гьитIинаб гуреб магIишат нухда бачине лъица дуе квербакъулеб?\n— Дир вуго лъабго вас. Цояв шагьаралда цIалулев вуго (студент), кIигояв вуго дие кумекалъе (гьезул цояв аграрияб университеталъул студент-заочник). Кинабго ветеринарияб хъулухъ тIубала росулъ гьелъие вугев хIалтIухъанас.\n-РагIи-хер кин хIадурулеб?\n— Можороги тIамун, росулъ ругел гIадамазе рикьула хер хъвазе участкаби. Дие ва эбелалъе щварал, цоги лъицаниги дихъе кьурал гьединал участкабаздаса дицаго бецула боцIуе гIураб къадар харил. Гьеб рахъалъ гьаниб кинабгIаги къварилъи гьечIо, хIажатав чиясе бецарабгIан букIуна хер. КIалцIи, гьоркьохъеб хIисабалда 150 хъап (160 гъур. хъап) тIахьдидул (отруби) ва 20 хъап (300-350 гъур. хъап) лъабабилеб сорталъул ххараб ролъул (размол) дица босула.\n- Гьан кин бичулеб?\n— Гванзал бусби (хадубккун цIайи лъикI бахъулин абун гьел цIакъ рокьула) росизе хасало гьанире рачIуна Гъадар, Чабанмахьи росабалъа гIадамал (кIиго сон бараб баси 30 азарго гъуршиде, лъабго сон бараб 40 азаргоялде). ГIучIрузул гьан бичула (араб соналда 200 гъуруш кило хIисаб гьабун, исанаги букIинин ккола гьебго багьа) сверухъ ругел росабалъе, райцентралде. МугIрузда тIабигIияб хер кванан гIураб боцIул гьан гIезабизе нижеда кIола, захIматаб масъала буго гьеб бичи. Масала, гьабсагIат цо гIака хъуни, гьан кибе кьезе бугеб? ГьечIо гьединаб бакI. Цо лъагIелалъ, гьоркьохъеб хIисабалда, гьанае хъурабги чIаго арабги рикIкIун, дица бичула 10-гIанасеб хIайван. ГIадада унаро хъураб боцIул тIомги — ккола гьанире рачIун гьеб босулелги. ГIаябазаралде ниж щведал уна гьенибги (25-40 гъуршиде кило хIисаб гьабун).\n- Дур рагIабазда рекъон, гьанжелъизагIан пачалихъалъул рахъалъан дуе щибниги кумек щун гьечIо, щвезе гьелда хадув мун лъугьунги гьечIо! Кумек хIажат гьечIогойищ?\n— Кумек хIажалъичIев чи вукIунищ? Рес букIарабани къарзалъе гIарац (кредит) щвезе, грантал щолезул мухъилъе лъугьине, гьеб букIинаанха кIудияб кумек. Амма дун гIадав чиясе гьел бигьа-бигьаго щолин абулеб гьечIо. 15-16 процент тIадги лъун, лъикIаланго кIудияб «откатги» добаго тун, босараб кредиталъул пайда щибха букIинеб ракIбацIцIадго хIалтIулев хIалтIухъанасе. Нилъер гьанир цIакъго гIемерлъун руго кагътида ругел «асфальталъулал» магIишатал, хIакъаб буго пачалихъалъ биччараб гъуршил кумекги гьенибехун цIикIкIун чвахулеб букIин. Гьеб суалалъулъ гIадлу-низам гьаби буго цIакъго кIвар бугеб, хIакъикъиял хIалтIухъабазул хьул бугеб суал. Жеги гIуцIун гьечIо фермеразулаб магIишат, юридикиял киналго тIалабалги цIунун, васасда тIад гьеб гIуцIиялда тIад хIалтIулев, хIажатал документал данде гьарулев вуго гьабсагIаталда…\n- Кинабго данде босун, хайир-заралалъул рахъалъ лъагIалил хIасил кинаб кколеб?\n— Къобихьула, захIмат баччизе ккола, ургъел камун хутIуларо, амма хайир гьечIогоги гьечIо. Нижер росу, росдал ракьал бакълъул рахъалъ рукIиналъ рес кьола боцIи цIикIкIараб заманалъ къватIибе гъун хьихьизе. Гьеб гуребани ва дица хер босизе кколеб букIарабани, хайиралъул суал букIинаан гIададисеб.\n- Кредиталъул кинаб процент дуца рикIкIунеб дуе дандекколеблъун ва, гьедин бугони, гIарцул кигIанасеб къадар къарзалъе босизе мун хIадур вугев?\n— «Откатги» гьечIони, микьго-ичIгоялдаса цIикIкIинчIеб процентги бугони, дица босилаан 500 азарго гъуруш.\n- Гьединаб рес щвани, кигIан ва кигIанасеб заманалда жаниб цIикIкIинабизе кIвелеб дуда гьанал къадар?\n— Гьединаб кумекги щвани, райцентралда (Гъуниб) хIарам гьабичIого, ветеринариял тIалабалги цIунун гьан босулеб бакIги бихьизабуни, цо лъагIалида жаниб дида кIвелаан кIиго-лъабго нухалъ цIикIкIун боцIи бичизе.\n- ГIобохъ колхозалъул (СПКялъул) къисмат кинаб бугеб жакъа?\n— Советияб заманалда колхозалъул букIана гIемераб гIи (микьазарго бетIер), Гъизляр районалда рукIана хIалтIуе лъикIал ракьал, къокъ гьабун абуни, нижер букIана лъикIаб магIишат. Жакъа къоялда гьелъул хутIараб жо гIемер гьечIо — буго 700-гIанасеб гIи- цIцIе, 70-80 бетIер чIегIербоцIул. ГIадамазухъе ижараялъе кьун гурого, хутIичIо рекьулел ракьалги. ТIокIаб гьабин абизе гIураб буголъи гьечIо.\n- Дур пикруялда, кинабдай букIина гIаммал магIишатазул букIинесеб?\n— Риидал цIер гIадин, риун ине руго гIаммал магIишатал (колхозал-совхозал, СПКял ва гь.ц.), гьелде бачIунеб бугелъул нилъер пачалихъалъул политика. Берцинаб хIалалда гьединал магIишатал хIалтIизаризе ресал камунги гьечIо, амма нилъеда бихьулеб буго гьел ресал хIалтIизарулел бакIал къанагIат гурони хутIун гьечIеллъи.\n- ГIолохъанаб гIелалъ росабиги росдал магIишатги толеб гьаб заманалда дуца гIезабураб дур васаз цIунилин, гьезие бокьилин хадубккунги гьенир хIалтIизе абураб божилъи бугищ?\n— Буго гьединаб ракIчIей — гьеб буго дир кIудияб рохел ва талихI. ГьечIо гьезул шагьаралдехун цIайи, гьаб заманалда цIакъ битIараблъунги бихьула дида гьезул пикру — гьаниб бугебги тун, гъоба щвезесеб дида лъаларо.


Авар мацIги адабиятги - Статьи - Сетевое издание «По новому пути»\n14.12.2018 18:38 Пятница\nМагIарулазул светияб лъаялъул кIвар ва къимат бичIчIарав гIалимчи Къарахъа МухIаммад-Къади Дибировас нусгогIан соналъ цебе хъвараб гьаб макъала жакъа къоялдаги магIарулазе чара гьечIого хIажатаблъун хутIулеб буго. 1928 соналда «Маариф ёлу» абураб журналалда бахъун букIараб Дибировасул «Авар мацI ва литература» абураб макъала кьолеб буго гъоркьехун. ЦIале, цинги гIоде, магIарулал.\nДица тола Дагъистаналъул мацIазда гъорлъ авар мацIалъ тIоцебесеб бакI кколин бечелъиялъул, роцIцIиналъул ва пасихIлъиялъул рахъалъ. Цо Дагъистаналъул мацIазда гъорлъ гуребги, тIолго тюрказулгун татаразул мацIазда гьоркьобги авар мацIалъ тIоцебесеб бакI ккола. Авар мацIалда руго цIакъ гIемер рагIаби, турк мацIазда жидее данде кколеб магIнаялъул рагIаби, ай эквивалентал гьечIел. Гьебго заманаялъ турк мацIалда ругел, магIарул мацIалда гьечIел, гьеб магIна кьезе кIолел рагIаби цIакъ къанагIатаб жо ккола. Авар мацIалъул бечелъиялъ ва пасихIлъиялъ якъинго бихьизабулеб буго нилъеда цо заманаялда гьеб мацI машгьураб ва жиндир заманаялда цебетIураб халкъалъул мацI букIин.\nГьелдасан бачIунеб буго пикру, Дагъистаналъул магIарулал жиндир заманаялда мащгьураб ва цебетIураб халкъалъул ирсилал ругин абураб. Дагъистаналъул мацIазда гьоркьоб авар мацI гIагараб буго тумазул ва даргиязул мацIалгун. Гьел мацIазда релълъарал гьаркьал ва предложениял гIуцIиялъул цогояб къагIида гуребги, руго гIемерал гIаммал рагIаби. Гьелъги бихьизабула нилъеда халатбахъараб зманалда жалго жидедаго чIун гIумру гьабун ругел гьел халкъал, жиндир заманалда цо гIаммаб халкълъун букIараблъи.\nАвар халкъалъул литература аслияб куцалда бикьула кIиго бутIаялде: 1) рагъ-кьалалда хурхараб, 2) рокьуда хурхараб. (РухIияб литература, ислам дин тIибитIун хадуб баккараб, хурхараб буго диналда ва доб дунялалъул ишазда). Бокьарав магIаруласда дуца цIеханани: «Бице кинаб букIаниги шигIру яги хабар», — абун, гьес танкан дуе суал кьела: «Рокьулищ, кьалулищ?» — абун. Авар мацIалда руго гIемерал харбал рокьулги кьалулги бицунел.\nГьел харбазулъ бицен гьабулел, анищал ва хьулал рагIарав чи хIикмалъула гьезул берцинлъиялда. Жакъа ругел магIарулазул гIумру, мискинлъи ва гьезда сверухъ бугеб бихьарав чияс щаклъи гьечIого цIехела, гьединаб захIматаб хIалалда, гIицIго кьурабаз ва ганчIаз сверун ккурал бакIазда рукIарахъин бугел чагIазе кисайин гьединал берцинал анищал ва гьайбатал биценалилан. Гьединабго сурат буго авар мацIалда ругел кучIдузулъги поэмабазулъги, жидеда гIемер батIи-батIиял хIикматазул хIакъалъулъ бицен бугел.\nАсала, цо рокьи ккарав васас жиндие йокьулей яс йихьизаюлей йиго гьединалго цогидал халкъазул цонигиязул гьечIел дандекквеял ва гьайбатал рагIаби хIалтIизарун.\nХIатта гьел кучIдул батIияб мацIалде руссинаруниги, гьезул магIна кьезе захIмалъизе буго, кьезего бажаранани.\nАмма, кин бугониги, авар литература жакъа кIочон, чIунтун хутIун буго. Гьелъие тIоцебесеб гIилла буго гьелде кIвар буссинабизе кколел гIадамал; гIалимзаби, мугIалимал ва цогидал лъай бугел гIадамал цогидал мацIазул асаралда гъоркь рукIун, рахьдал мацI кIвар буссинабичIого рехун тун букIин.\nГIараб мацIалда лъай кьей щварал магIарулазул гIалимзабаз жидерго рахьдал мацIалде кинабгIаги кIварго буссинабулеб букIинчIо. ГIараб мацI тун, батIияб мацIалда щиб букIаниги хъвай мунагьлъун рикIкIи-налдецин ккун букIана иш. Гьез кидаго абулел рукIана хадур рехсарал гьал рагIаби: «ГIараб-фасихI-малихI, бакъи (цогидал) наджис (бацIцIадаб гуреб, хъубаб)».\nГьелъ лъиего бокьун букIинчIо хъубаб, бацIцIадаб гуреб жоялде квер бегьизе. Хадубккунги, пачаясул Россиягун рагъккун хадусаги, гIурус мацIалда лъай щварал гIадамазулги гьединабго рокьукълъи букIана жидерго мацIазде.\nГьедин, гьабсагIаталдаги турк яги гIурус мацIалъул асаралда гъоркь ругел гьалмагъзаби-мугIалимзаба-зеги бокьун гьечIо рахьдал мацIалдехун руссун, гьелде кIвар кьезе. Гьез абулеб буго: «Жакъа къоялъул гIумруялда жаниб кинаб букIаниги кIвар гьечIеб мацIалъул литература щай нижее хIажат бугеб?» — илан. Дир пикруялда, гьалмагъзаби-мугIалимзабазул рагIаби ритIухъал гьечIо. Щайин абуни, цо иш ккола бугищ яги гьечIищ гьеб мацIалъул кIварали, амма цебесеб литература лъай ва гьеб бакIари — тIубан батIияб иш буго.\nНекIсияб халкъияб литератураялъул кIудияб кIвар буго гIелмуялда жаниб, хасго тарихалъул бутIабазда гъорлъ.\nГьеб гIиллаялдалъун тIолго дунялалъул гIалимза-баз кIвар кьун лъазабула гьеб. Дир хьул буго, магIарулазул гьалмагъзабаз-мугIалимзабазги тIадаб къимат кьун, тIадчIей гьабилин гьеб гIунгутIиялда тIад. Ва гьел некIсияб магIарулазул литература бакIариялда тIад хIалтIанани, гьез кIудияб борч тIубазе буго гIелмуялда ва ватIаналда цебе. Дир кидагосеб хьул буго росабалъ ругел, халкъалда гьоркьор гIумру гьабун ругел мугIалимзабаз жидерго кIвар буссинабилин гьеб гIунгутIиялде ва хадубккун жидерго литератураялъе кколеб къиматги кьелин.\nБитIараб бицанани, нилъехъа тIагIараб гIемер буго, нилъер умумузда цадахъ букъун буго нилъер литератураялъул чанги хазина. Жиндир заманалда щивго ккун гьечIо гьелда тIадчIей гьабулев ва гьелъул хIажалъи бичIчIулев чи. РакIаризе хIажатал жал: Биценал, маргьаби, харбал, кицаби ва абиял, кучIдул, поэмаби.


Инфоурок › Родная литература ›Конспекты›Конспект урока по аварской литературе "Сердце матери"(9 кл)\n9 классалда рагьараб дарсил план\n«Машидат Гъайирбекова –«Эбелалъул ракl»\nГ1анди гьоркьохъеб школалъул мугlалим Хатимат Ибрагимовналъ\nмугlалимзаби, лъай кьеялъул управлениялъул идараялъул хlалтlухъаби\n1. Рокъоб кьураб дарсил цlех-рех гьаби\n-Расул Хl….Фазу А…..М.Шамхаловас…..Сабигат М…..\n1.Кинаб поэмаялъе эпиграфлъун росун ругел гьал рагlаби, автор щив вугев?\n2.Кинаб асаралдасан росун ругел гьал героял?\n1свери – лъимерлъи\nв) Мухlамад Ш ( Р. Хlамзатов)\nЖакъа нилъеца лъай-хъвай гьабизе буго Машидат Гъайирбековалъул биографиегун ва гьелъ хъвараб «Эбелалъул ракl» кочlолгун.\nМашидат Гъайирбекова гьаюна Гlахьвахъ районалъул Кlаратlа росулъ 29 декабралъ 1927 соналъ. Гьелъ лъугlизабуна Москваялда Горькил цlаралда бугеб лит институт.Асарал хъвазе байбихьана гьитlинго йикlун, тlоцебесеб кучlдузул тlехь «Магlарулалъул рагlи» къватlибе бахъана 1948 соналъ.\nдагъистаналъул гlумруги кьочlое босун хъвана пьеса, ва гlемерал кучlдул.\n4. Словаралда хъвазе рагlаби\n5.Гlенеккила «Эбелалъул ракl» кочlохъ\n( лъугьун хадуб)\n1.Эбел гьечlеб рукъ – лъим бегараб гьобо.\nГьанже дие бокьун буго «Хlакъикъат» газеталдаса къотlараб цо\n10.Дарс щула гьаби-\n1.Лъие нилъ гlумруялъ налъулал ругел?\n11. Рокъобе хlалтlи\nКечl рекlехъе лъазабизе, Машидат Гъ. биографие лъазабизе ва темаялда хурхинабун суратал рахъине.\n12. Дарсил хlасилал рачи, къиматал лъей.\nРокъоб кьураб дарс бицине цlалдохъаби тlами.\n10. Дарс щула гьаби.\n11. Рокъобе хlалтlи-Машидат Гъ. биографие цlализе, кечl лъазабизе ва темаялда хурхинабун сурат бахъизе….\n12.Дарсида гlахьаллъи гьабурал цlалдохъабазе къиматал лъей.\n162 0 19.06\n138 1 19.06


ЦIунтIа районалда исламияб дин тIибитIизабизе байбихьидал, хутIрахъдерица ва асахъдерица бищун ахиралда босана гьеб. Амма диналъул рахъалъ хутIрахъдерил жамагIаталъул гIадамал рукIана ва гьабсагIаталдаги руго бищун церетIураллъун. Гьединазул цояв ккола ХутIрахъа ХIамзатги.\nИнсул тIадчIеялдалъун, ХIамзат цIалана Болъихъ, ГIанди, Гъагъалъ, ГIашали, Инхо, Шодрода, АнсалтIа, РахатIа, Сугъралъ ва ХIариколо росабалъ. Цо пуланаб къоялъ Болъихъе Дагъистаналъул ичIго гIалим вачIана ХIамзатил имтихIан гьабизе. ХIамзатида сверухъ горги гьабун, щивас кьуна батIи-батIияб суал. ХIамзатица гьезул щибалъе жаваб кьуна, кодобе тIехь босичIого, Къуръан рагьичIого. БахIсалъе рачIарал гIолохъабазе баянлъана ХIамзат къуватав гIалимчи вукIин. Цинги гьес гьезда цIехана, тIокIаб суал батичIони, дир ругин нужее кьезе суалалилан. Воре, ХIамзат, кьогеянги абун, хъващтIан тIадеги рахъун, сабурго къватIире ана ва мугIалимасда абуна: «Гьанжеги хахе гIелму, ХIамзат», - ан. Гьеб къоялдаса нахъе ХIамзатие щун буго «Хахи» абураб тIокIцIарги.\n40 сон тIубалеб мехалъ ХIамзатил эбел-инсуца дагIба балаан, чIужу ячиналъул хIакъалъулъ. Гьес эбелалда гьадин абула: «Эбел, мун гIедегIуге, ихдада баккула тIегь, хасало тIагIуна, ясал камуларо», - ян. Гьес лъадилъун ячана 16 сон барай ХутIрахъ росулъа ГъазимухIамадил яс Хадижат ва гьезие гьавуна кIиго вас.\nСовет хIукуматалъ диналде данде питна байбихьизегIан, ХутIрахъа Хахи-ХIамзат тIадчIана гIелму лъазабиялда. ХIариколо мадрасалда цIалулаго, 1924 соналдаса 1927 соналде щвезегIан, ХIамзатица мугIалимлъи гьабуна 30-35 чиясе.\nАхир-къадги, щибго жоги рехун тун, жиндирго кули бугеб «ЦIобеснокь» абулеб бакIалда нохъодаги вахчун, анкьго сон бана Хахи-ХIамзатица, гIибадат гьабулаго. Нохъода вукIаго анкьго соналъ ХIамзатица хъварал назмаби, гьарурал хъвай-хъвагIаял ва диналъул таржамаби щвечIо наслабазухъе щайин абуни, милициялъ сверунги ккун, досул кулиги нохъоги бухIана, амма живго ХIамзат милициялъул берзукьа тIагIана.\n1937 соналда милициялъ кинабго халкъ ахIула Шаури-Эчеда нух бахъулеб бакIалде хIалтIизе. ГIадамал ракIарула мокъокъдерил ЧIекух майданалде. Гьениб 60 гIалимчиясул цIар ахIула, гьезда гьоркьор: ХутIрахъа Хахи- ХIамзатил, Кидироса Пахрудинил ва Хъуприса АхIмад-Дибирил. Гьеб къоялъго Шаури туснахъ гьавуна 36 гIалимчи. Анкьго сон ун хадуб, ай 1943 соналда Сталинград шагьаралда Хахи-ХIамзат хванилан пашманаб хабар щола гIагарлъиялъухъе.\nХутIрахъа Загьир Мусаев гьавуна 1952 соналда. Гьесул эмен Окиев Мусаги гьесул вацал Закаря ва МухIамадги рукIана цIаларал чагIи. Закарял васал МухIамадкамилие ва Ражабие щвана щулияб гIелму. Ражабин абуни ккола Россиялъул эркенаб гугариялъул рахъалъ спорталъул мастер. Гьев хIалтIулев вуго ХутIрахъ росдал школалъул директорлъун. Загьирил вац гьабсагIаталда хIалтIулев вуго Гъизляр районалъул Шаумян росдал имамлъун.\n1979 соналда КIилъартIа росдал школалда 10 классги лъугIизабун, Загьир цIализе лъугьана Ташкенталда бугеб исламияб институталде. 1983 соналда тIадвуссана Дагъистаналде. Гьебго соналъ тIамуна ДУМДалъул Северияб Кавказалда бугеб Бусурбабазул улкабазул халкъазда гьоркьосел бухьеназул отделалъул нухмалъулевлъун ва таржамачилъун. Гьеб хIалтIуда Загьир вукIана 7-8 соналъ. 1991 соналда Загьир ана Тунисалъул пачалихъияб «Зейтун» университеталда цIализе. 1994 соналда, гьебги лъугIизабун, тIад вуссана Дагъистаналде.\nХадубккун хIалтIана Динияб идараялда таржамачилъун. Цинги росуцояз Загьир вищула хутIрахъдерица гIумру гьабулеб Шаумян росдал мажгиталъул имамлъун. Гьенив хIалтIулаго, Загьирица росуцоязе бана цIияб мажгит ва рагьана лъималазе мадраса. Загьирица имамлъи гьабуна 20 соналъ. 2014 соналда, Загьирил сахлъи загIиплъиялда бан, имамлъун вищана гьесул вац.\nАнкьцIул хIеж борхарав Загьирил рокъоб буго гIелмиял тIахьазул бечедаб библиотека. Щибаб рузманалдаса хадуб дагIваталде гьенире ракIарула цIаларал гIадамал.\nЗагьирил вуго ункъо вас. КIудияв вас МухIамадица лъугIизабуна Астраханалда медакадемия, Москваялда интернатура ва гьабсагIаталда хIалтIулев вуго Москваялъул цо больницаялда терапевтлъун. Бищун гьитIинав вас Мусаца лъугIизабуна ДГУ ва хIалтIулев вуго Пенза шагьаралда ДЮСШялъул кикбоксингалъул тренерлъун. Муса ккола кикбоксингалъул рахъалъ Россиялъул кIицIул чемпион ва спорталъул мастер.\nДругие материалы в этой категории: « «Гьидаяталъул» баракат камугеги\tГIедегIуге »


Тохтур тезе ккола тохтурлъиги гьабун\nЖиндир заманалда тIатинабуни, сахгьабизе кIолареб унти букIунаро\nМахIачхъалаялъул Редукторазул поселокалда бугеб шагьаралъул тIоцебесеб больницаялда буго республикаялъулаб кIваралъул колопроктологиялъул отделение. Гьединаб хаслъизабураб отделение Дагъистаналъул цониги больницаялда гьечIо. Отделение рагьараб 2006 соналдаса нахъе гьенив хирурглъун хIалтIулев вуго ГIахьвахъ районалъул КIаратIаса Хангерей ГIабдулмажидов.\nОтделениялъул хIалтIул, гьенир сахгьарулел унтабазул, гIаммаб къагIидаялда сахлъи цIуниялда бугеб ахIвал-хIалалъул хIакъалъулъ бицун, нижеца гара-чIвари гьабуна Х. ГIабдулмажидовасулгун.\n- ЦIалдолезда бичIчIизе ва лъазе бокьилаан нужер отделениялъул хIалтIул хIакъалъулъ кинал унтаби гьенир сахгьарулелали?\n- БичIчIуледухъ абуни, колопроктология ккола чехь-бакьалда хадуб халкколеб, лъугьараб свиш (бижараб гьан, гьорой), бавасур (геморрой) толодул унтуде (ракалде) сверилалде гьеб сах гьабулеб бакIлъун. Колопроктологиялда буго кIиго подотделениеги – онкопроктология ва гIаммаб проктология.\n- ГIатIидго тIибитIараб унти бугищ гьеб, кин ва сундасан ккезе бегьулеб чехь-бакьалда рак унти?\n- Гьанжеялдаса анцIго-анцIила щуго соналъ цебе чехь-бакь унтаразда гьоркьоб онкологиялъул унти загьирлъи, цогидал унтабазда дандеккун, анцIабилеб бакIалда букIана. Гьанжейин абуни гьеб лъабабилеб-ункъабилеб бакIалде бачIана.\nЧехь-бакьалда, хасго биццатаб бакьалда рак унти ккеялъе квербакъулеб чанго гIилла буго. Гьеб ккезе цIикIкIун рес буго рахIатаб гIумруялда, вагъа-вачари къанагIатав, лъелго хьвади дагьав чиясда. Гьебго заманалда бегьуларо бакIаб хIалтIи гьабизе. Бищун аслияб буго кванил бацIцIалъиги низам цIуниги. Щиб нилъеца гьанже кунеб бугеб? Кинабго буго химия гъорлъ бессараб. Кунеб буго, гормоналги кьун, лъабго-ункъо анкьиде гIезарурал гIанкIудул, гьелго гормоналги кьун бокьахъ жанибго тун хьихьараб гIи-боцIул гьан. ЛъикIаб гьечIо газ гъорлъ бугел, батIи-батIиял кьеразул минералиял лъинал гьекъезеги. Нилъеца цIакъ гъираялда режула, куна шашлыкал. Чехь-бакьалъе гьел руго бакIал ва заралиял. Бертабалъ рукIуна чанго батIиял тIагIамал, цин-циналде квер бегьун кванала чехь-бакьалъе бегьи-бегьунгутIиялъухъ балагьичIого. ЦIекIлъи цIикIкIараб, хъачIаб, хIадурун заман бараб квен, консервантал аскIоре къазе риччазе бегьуларо.\nЦо къадаралда асар гьабулеб буго гьаб хIалуцараб, парахалъи гьечIеб рукIа-рахъин, гIумру букIиналъ нервабазулги гIодобиччай гьечIолъиялъги. Гьелъул хIасилалда цебе чехь-бакьалда ракалъул унтаби 50-60 соналде рахаразулъ гурого тIатунел рукIинчIел ратани, гьанже тIатунел руго 16-17 сон баразулъги, ай унти гIолохъанлъулеб буго.\n- Рес бугищ чехь-бакьазда унти баккулеб букIин цебеккунго лъазе, гьелъул гIаламатал кинал ругел?\nГIужда тIалаб гьабизе ккола\n- Жиндир заманалда тохтурасухъе вачIун тIатинабуни, сах гьабизе кIолареб унти букIунаро. Щивав чияс жиндирго черхалда хадуб халкквезе ккола. Мисалалъе, цин лъамияб гъиз бачIани, хадуб гьеб къвакIун хIажат тIубазе захIмалъани, гьелда гъорлъ бидул тIираби тIатани, хехго нижехъе рачIине ккола. БукIине бегьула чехь понцIойги, хIухьел цIазе захIмалъиги, чохьониса гьури гIемер бачIинги ва чохьол къагIида хвейги. Хадуб сахлъиялъе кколеб заралалъул, гIумруялъе бугеб хIинкъиялъул хIисабги гьабичIого, гIаврат бугеб бакI бугин тохтурасухъе ине нечон, намуслъун чIаразул хIасил лъикIаб кколаро. Цо мисал бачинин. Щуго-анлъго соналъ цебе Гъарабудагъкент районалдаса анцIила микьго сон барав гIолохъанчи вачIана отделениялде. Балагьараб мехалда гьесул биццатаб бакьалда бугоан нахъа ракалде буссине бегьулеб гьорой. Эбел-инсуда абуна операция гьабун, кьалбал риччалелде гьеб бакI васасул къотIизе кколин. Метер рачIинин, анкьидасан рачIинин абун гьел тIокIал раккичIо. ЛъагIалидасан рачIана, васги вугоан гьорон чехьгун. Гьеб заманалда васасе ригьинги гьабун буго, хьвадун руго хурдузул дараби гьарулезухъе, хIасил ккечIеб мехалъ рак унтиялъ киса-кирего кьалбал риччан вачIарав гьесие гьабизе кумек букIинчIо.\nБаладасан цIех-рех гьабун биццатаб бакьалда полип (гьорой, гьан лъугьин) батани, кьалбал риччалелде бухIизабун, къотIун сахгьабизе кIола, кIиабилеб стадиялде щвезегIан бижун, тIирщун батаниги, рес буго сахгьабизе. Амма гьелдаса хадубги бичча-бихъан тани, операция гьабула, амма химия-терапия гьабизе ккола. Хадуб кколеб Аллагьасда лъала.\n- Дагъистаналда махщел загIипал тохтурзаби ругин нилъер гIадамал унел руго Москваялде, Краснодаралде, Ростовалде, Астраханалде ва цогидалги Россиялъул шагьаразде…\n- Нилъер гьанир руго гIезегIан махщел бугел тохтурзаби, загIипал дораго гIадин гьанирги ратила, суал буго тохтуразул рахъалъ гуреб, тIадегIанал технологиялъул аппаратазул рахъалъ. Россиялъул централдехун ругел шагьаразул больницаби ва поликлиникаби гьездалъун лъикIго хьезарун руго. Гьелдалъун буго гьединаб пикру бижун гIадамазулги. Гьеб рахъалъ нилъер гьанибги иш лъикIлъулеб буго. Лъица щиб бицаниги, абизе ккола, ахираб ункъо-щуго соналда республикаялъул СахлъицIуниялъул министерствоялъул хIаракаталдалъун больницабазде бачIана гIезегIан гьанжесеб заманалъул медицинаялъул аппаратура. Мисалалъе, нижеца цебе операция гьабулелъул, чехь свизе кколаан, гьанже гьабула аппараталъго лапороскопиялъул кумекалдалъун. Унтараб бакIалда тIад чехьалда гьабула гьитIинабго каратI, цинги къотIула бакьалъул унтараб бакI. Гьеб данде букъулеб аппаратги буго.\n- Щибаб соналъ анцI-анцI тохтур къватIиве виччала медуниверситеталъ, гьоркьохъеб медицинаялъул хIалтIухьаби къватIире риччалеб чанго медучилищеги буго. Гьел гIемер гьечIищ? ХIалтIи щоларогоги рукIунелъулха медицинаялъул лъай бугел гIадамал.\n- Квеш ккараб жо буго нилъер гьаниб 70-80 ва жеги тIаде сонал аниги тохтурзаби хIалихьиялде унел гьечIолъи, хIатта кIиго-лъабго бакIалда хIалтIулелги рукIуна. Цебесеб къагIидаялъ хIалтIулел, цIиял медицинаялъул технологиял, цIирагьиял лъаларел гIемераз гIолохъаназе нух кьолеб гьечIо. Жалго бетIергьанал, хасал медицинаялъул централ, поликлиникаби рагьун рукIиналъ, саламатаб кумек гьабулеб буго медиказе хIалтIизе бакIал рукIиналъе. Рес-санагIалъи бугел гIолилал хIалтIизе унел руго республика бахун къватIирехунги.\n- Тохтурзабаз ришватал росичIого иш тIубаларин, унтарасул агъаз гьабуларин абула. Дуца щиб абилеб?\n- Дида лъалеб жо буго цониги тохтурас абизе рес гьечIо, гьадигIанаб гIарац кьечIого, унтарасе операция я цогидабги медицинаялъул хъулухъ гьабизе гьечIилан. Жидее хъулухъ гьабидал, унтарас кьураб сайгъат-гIарац босулел тохтурзабиги ратила, босуларелги ратила, лъаларо. Цогидаб рахъалъ босани, тохтур вуго гьаб заманалда нилъгун вугев чи. Лъималазул рокъоб лъимер гьабуралдаса нахъе кьолеб гьечIищ ришват – яслиялде лъимаде бакI щвезе, школалде, институталде, хIалтIи тIалаб гьабун. ХIасил, вижаралдаса хвезегIан ришватал кьолеб къагIида буго сверухъ. Нилъ беццалги гьечIо, гIинкъалги гьечIо – бихьулебги буго, рагIулебги буго. Тохтурасги цогидазги ришват босизе кколин абулеб гьечIо, амма хIакъикъат гьединаб буго. Тохтур вукIине ккола гIицIго тохтурлъиги гьабун, гьесие гIураб мухьги букIине ккела. Дица лъагIалида жаниб гьабула гьоркьохъеб хIисабалда 250 операция. Бищун бигьаяб геморрой операция гьабун ФОМСалъ больницаялде рехула 21 азарго гъуруш. БукIуна заман къойие кIиго-лъабго операция гьабурабги. МоцIрое дие щолеб буго анцIила анлъазарго гъуруш гIарац. Кибе унеб бугеб дица операция гьабуралъухъ ФОМСалдаса бачIунеб. Гьелъул ункъил бутIагIаги тохтурасе кьезе ккеларищ? Руго жеги гIемерал суалал, ричIчIуларел бакIал.\nАхиралда абила, унтун нижехъе рачIаразда гьоркьор бащдалде гIагарун магIарулал рукIуна. Гьединлъидал гьарула нужерго чехь-бакьалъул халгьабизе нижехъе рачIаян. ГIарацги босизе гьечIо.\nПрочитано 268 раз\tПоследнее изменение Пятница, 15 декабря 2017 08:39\nДругие материалы в этой категории: « Хамиз – «хехаб кумек»\tТалихIалде нуцIа рагьулеб кIул »


ЛъикIаб байбихьи, хIасилаб букIинесеб\nДагъистаналда щуго миллион гIи бугин абизеги кIоларо, гьечIин чIезабизе кьучIаб хIужаги гьечIо\nЦебесеб анкьалъ къватIибе биччараб газеталда нижеца баян кьун букIана Росдал магIишаталъул министерствоялда тIобитIараб гIияхъанлъиялда бугеб ахIвал-хIалалъул хIакъалъулъ бицараб данделъиялде ахIарал гьалбал редакциялдеги рачIун рукIанин. Гьезда гьоркьор рукIана Россиялъул гIелмияб академиялъул член-корреспондент, Тимирязевасул цIаралда бугеб Россиялъул пачалихъияб аграрияб университеталъул - Москваялъул росдал магIишаталъул академиялъул зоотехникиябгун биологиялъул факультеталъул декан Юсуп Юлдашбаев, гьебго университет-академиялъул зоостанциялъул директор Нагимет МухIамаджанов ва Дагъистаналъул НИИСХалъул гIи-боцIухъанлъиялъул отделалъул заведующий ГIабдусалам ХIожокIов. Гьезулгун ккараб гара-чIвари бахъулеб буго гьаниб гъоркьехун.\n- ГIумруялъул, магIишаталъул, тIабигIаталъул бечелъиялъул кинал рахъал росаниги, Дагъистан буго гIажаибаб ва гьайбатаб республика, - ян бицана ГIабдусалам ХIожокIовас. - ГIи-боцIухъанлъи, гьелдаго гьоркьоб гIияхъанлъиги буго нилъер умумуздаго лъикI лъалеб букIараб магIишат. Нилъер тIабигIаталъул шартIазги, гьава-бакъалъги, хасел тIамизе гIураб къадар рагIи-хералъул хIадуризе бажарунгутIиялъги рес кьоларо тIубараб лъагIелалъ гIи мугIрузда хьихьизе. ХIаримазул гIатIилъи гIоларого букIиналъ, рес кьоларо риидал гIодоблъиялда гьеб хьихьизеги. Гьединлъидал Дагъистаналъе хаслъи бугеблъун ккана гочинабун гIи хьихьулеб къагIида.\n- Дагъистаналда бугин абула гIи-цIцIаназул 5 млн бетIер. Дуца кин рикIкIунеб, бугищ гьаниб гьедигIанасеб къадар?\n- ГIи-цIцIаназул бищун цIикIкIараб къадар букIана 1987 соналда, ай 3,8 млн бетIер. Амма доб заманалда гIаммал магIишатазул гIиязда цадахъ вехьасе изну букIана хьихьизе жиндирго гIиги: колхозалда - 40 бетIер, совхозалда - 20 бетIер. ГьабсагIаталда босани, вехьас хьихьула кIварабгIан къадар. Руго гIухьби кибго хIисабалда гьечIеб 400-500 гIиялъажо бугелги. ГьечIо мухIканаб хIисаб Дагъистаналдаса къватIибе баччулеб чIагояб гIиялги, хIакъаб жо, гьелъулги къадар кIудияб букIин. Буго кибниги хIисабалда гьечIеб гIиял къадарги, буго, субсидиял щвезелъун, «припискаби» гьарун тIаде хъварабги. Гьединлъидал дида кIоларо Дагъистаналда 5 млн бетIер бугин ракIчIун абизе, гьединго кIоларо гьеб гьечIин абизеги.\n- Церехун хIалтIизарулел рукIарал къагIидабиги хIисабалде росун, рикIкIине бегьуларищ гIи?\n- Гьеб буго цIакъ битIараб пикру. Амма гьеб бугоха гIезегIан захIматаб, къо бихьулеб, гIемераб заманги харжалги тIад унеб хIалтIи. Гьелдаго цадахъ, Росдал магIишаталъул министерствоялъул ихтияр гьечIо гьединаб хIалтIи гьабизеги.\n- Мун вуго гIемерал соназ росдал магIишаталда хIалтIарав, хIалбихьи бугев чи. Кинаблъун бихьулеб дуда гьабсагIаталда нилъер гIияхъанлъиялъул сипат?\n- Пачалихъ биххун хадуб гIиял квасул къимат гIодобе ккана. Квасул тIалаб гьечIеблъиги бихьун, гьанал къимат цIикIкIунеб букIинги хIисабалде босун, гIияхъабаз байбихьана гьан кьолеб тайпаялъул гIи Дагъистаналде баччизе. Гьеб лъугьана лъицаниги халгьабулареб, хIисаб-суал гьечIеб масъалалъун. Журана тайпаби, хвана квасул даража. Тайпадулаб, бацIцIадаб гIиял бащдаб хутIанин абуни мекъи ккеларо, гьеб кинабго цIигьабизе ккани, нилъее къваригIуна гIемерал сонал.\nЮсуп Юлдашбаевасулгун ккараб гара-чIвариялда нижеца гьесда гьикъана цевехун Дагъистаналде щун вукIанищин.\n- Цо къо базе щун вукIана. Гьаб кIиабилеб нух буго, - ян абуна Ю. Юлдашбаевас. - Росдал магIишаталъул цIияв министр вуго лъикIав специалист. Гьес лъугIизабуна нижер академия ва гьев ккола росдал магIишталъул гIелмабазул кандидат. Гьесда лъикIго лъала гIияхъанлъиялда ругел, гьелда церечIарал масъалаби. Гьединлъидал гьес гIуцIана гIияхъанлъиялъул бицунеб гьаб данделъиги гьанире ахIана нижги. Советияб заманалда гIиял 100 процент букIана гIаммал магIишатазда, селекциялъулабгун хьонбиччаялъул хIалтIи букIана лъикIаб даражаялда. ГьабсагIаталда 20 процент буго гIаммал магIишатазда, 80 процент - фермеразулал магIишатазда. ХIакъаб жо, гьениб гьечIо тIадаблъун гьабун бугеб цо низам, къагIида. Гьелъул хIасилалда журалел руго тайпабиги, гIодобе кколеб буго даражаги, гIи хьихьиялъул пайдаги. Руго тайпабиги кIиго нухалъ цIикIкIун гьан кьолелги, ункъо нухалъ цIикIкIун квас кьолелги, амма масъала буго гочинабун хьихьиялдеги ругьунал, бакIалъулал тайпаби, гьеб «халкъияб буголъи» цIуни. Министрасги данделъиялда абуна, нилъеца кIвар кьечIого, хвезе тун бугин селекциялъулаб хIалтIи, чара гьечIого хIажат бугин гьеб цIигьабизеян. ГIи-цIцIаназул 5 млн бетIер бугеб Дагъистаналъ къадаралъул рахъалъ Россиялда тIоцебесеб бакI ккола.\n- Данделъиялда кIалъалаго, магIишатазул нухмалъулез, аслияб куцалда сунда тIадчIей гьабураб?\n- ГIияхъабазул аслиял масъалаби руго Россиялъул киналго регионазе гIаммал: хIаримал ижараялъе росиялъул, гьезухъ кьолеб мухьалъул, лъел, субсидиязул, гIезарурал нигIматал ричиялъул. Гьанир рехсарал хIужабаз бихьизабулеб буго гIарцулал сурсатал ва материалияб рахъалъ хьезари аслиял суалал рукIин. ГIемераз загьир гьабуна, гIияхъанлъиялъул пайда борхизабизелъун, гIелмиял цIирагьиял производствоялда хIалтIизаризе хIажат букIиналъул пикру. Министрасги бихьизабуна гьел масъалаби, Дагъистаналъул хаслъиги шартIалги хIисабалде росун, цадахърекъон тIуразе кколеблъи.\n- Цо-цояз абула, гочинабун хьихьулеб гIияхъанлъиги тун, гIодоблъиялъул ракь кьезе кколин гьелъул бетIергьабазухъе. Дуда кин кколеб?\n- Цо гектаралда хьихьизе бегьулеб боцIул (гIиял) норма буго. Дагъистаналда гьеб чIезабун буго цо гектаралъе цо бетIер хIисаб гьабун. Гьадинаб кIудияб къадар гIиялги букIун, нужер гьаниб гьеб норма цIунуларо, цIунизе ресги гьечIо. Риидалил мугIрузде гIи гочинабичIони, кин гIезе бугеб гьеб къадаралъе эркенаб ракь, рагIи-хер? Берцинаб хIалалда кваназе хер гьечIеб ракьалда тIад гIияда хадуб хутIула гIицIаб майдан. Сунде гьелъ рачинел? ТIубанго хвезе буго ракьги экологияб системаги, хиса-сверизе буго тIабигIаталъул сипат-суратги. ТIадехун рехсарабги хIисабалде босун, гочинабулеб гIияхъанлъи лъугIизабиялъул суал тIубазабизе рес гьечIо. Ялъуни дагь гьабизе ккола гIиял къадар. Гьеб киналдаго цадахъ хIажат буго: гIатIидго хIалтIизаризе цIияб тайпаялъул хIаримал, цIигьаризе ккола ругел хIаримал (хьон хьан, къачIан, цIам чучазабун). Хасало гIодоблъиялде гочинабулеб гIиялъажоялъул цIайи нухда дагьлъула лъеберго проценталъ. Дир пикруялда, щай бегьулареб гIиял гьан бичулел пунктал магIарухъ рагьизе?\nГьел руго гIияхъабазда лъикI лъалел, гIияхъанлъиялъул пайда борхизабиялъе хайир гурони зарал гьечIел суалал.\nКиналъулго ахир гьабулаго, Нагимет МухIамаджановас абуна: «ГIабдулмуслим ГIабдулмуслимов вуго цадахъ цIаларав, лъикIав инсан ва бажари бугев специалист хIисабалдаги нижеда лъикI лъалев, божарав гьудул-гьалмагъ. Къадар цIикIкIараб бугониги, гIияхъанлъи гьабсагIаталда буго пайда цIикIкIун кьолареб магIишат (10-15%). ЦIакъго тохлъун, биччантун буго зоотехникиябгун тайпадулаб гIи-боцIул рахъалъ хIалтIи. ГIадада гурелъул министрасги жиндирго хIалтIи гьелдаса байбихьулеб бугеб. ЦеречIарал масъалаби кигIан захIматал ругониги, ГIабдулмуслим вуго ишалъул, рагIул чи, гьес кинабго босила кверзукье ва бачина цебе. Гьесие кумекалъе нижги хIадурго руго»,- ян.\nПрочитано 531 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 16 апреля 2018 08:59\nДругие материалы в этой категории: « БоцIихъанлъи-ахихъанлъи\tЗаргIанасеб нахги тIагIамаб цIибилги »\n00:21, 09 июля 2020, 62\n16:52, 08 июля 2020, 528\n16:23, 08 июля 2020, 124\n15:36, 08 июля 2020, 130\n15:27, 08 июля 2020, 136\n14:57, 08 июля 2020, 133\n14:51, 08 июля 2020, 122\n14:26, 08 июля 2020, 56\n14:04, 08 июля 2020, 133\n14:00, 08 июля 2020, 129\n12:25, 08 июля 2020, 132


Кумек гьабизе щвеялдаса разилъула\nГазеталде бачIараб цониги кагъат кIвар кьечIого толаро\nДагъистаналда риччалел гIемерисел газетазул ахирисеб гьумералда батIи-батIиял рубрикабазда гъоркь рукIуна цIалдолез СМСалъул кумекалдалъун ритIун рачIарал суалал. Гьеб буго хIакимзабазухъа ва ихтиярал цIунизе таразухъа кумекги щвечIого, жидедаго законалги лъаларого, аскIов гьикъизе, малъизе чиги гьечIого, гьабизе жо тIагIиндал, балеб ахIи. СМС битIулаго, гIадамал божун рукIуна жидер ахIи тIалъиялда рагIилин, гьеб рагIизабизе ва гьезие жавабал щвезе газеталъги кумек гьабилин. Республикаялъул цогидал газетаз гьединал суалал къватIире кьола, амма хадур лъугьун, гьезие жавабал ралагьун, хIалтIи гьабуларо.\n2013 соналъул июналде щвезегIан «ХIакъикъаталъги» ахирисеб гьумералъул «РекIел ахIи» рубрикаялда суалал рахъун гурони, батIияб хIалтIи гьабулароан. Хадуб нижеда бичIчIана, гьел суалазе специалистазул чIванкъотIарал жавабал газеталда рахъани, гIемерал чагIазе кумек щвезехъин букIин. Редколлегиялъул хIукмуялда рекъон, «ХIакъикъаталъул» щибаб номералда цIалдолезул суалазе кьуна «РекIел ахIи» абулеб тIубараб гьумер. 2017 соналда жаниб «ХIакъикъаталъул» гьурмаздасан цIалдолезе щвана 281 суалалъе жаваб. ГIемерисел суалал рачIуна мугIрузул районазул росабалъа, хасго ЛъаратIа, Шамил ва Гъуниб районаздаса. Гьезул гIемериселги рукIуна учительзабаз, пенсионераз ва ветераназ ритIун рачIарал. Гьезул суалазул 60-65 процент ккола коммуналиял хъулухъазухъ кьолеб гIарцул, ЖКХялдасан гьарулел гIарзазул ва субсидиялъул хIакъалъулъ суалал. ГIемерал рукIуна пенсия чIезабиялда ва гьеб цIикIкIинабиялда хурхарал. ГIадамазул гIарз буго токалъул, газалъул, лъел счетчикал лъолаго, хисулаго, къачIалаго мастеразул ва инспекторазул хъантIиялъул, иман тIагIиналъул хIакъалъулъ бицунел. ХIалуцун, къварилъун цIалдолез цIехолеб буго ракьул масъалабазда сверухъ, хасго «зеленкаялъул» хъвай-хъвагIай гьабулаго бугеб чорокаб бизнесалъе ахир кида лъезе бугебилан. Къокъго абила, «РекIел ахIиялде» рачIунел суалазул цIех-рех гьабуни, республикаялъул тIалъиялда лъазе буго киб коррупция тIегьалеб ва лъица закон хвезабулеб бугебали. Амма лъиеха гьеб хIажат бугеб?\nЦIалдолезул суалазе жавабазда хадур ниж ине ккола министерствабазде, ведомствабазде, юристазухъе, профсоюзазул нухмалъулезухъе ва хIакимзабазухъе. ГIемерисез берцинго къабул гьарула, гъираялда жавабалги кьола. Камуларо нерваби хвезарулелги. КIиго минуталда жаниб суалалъе жавабги кьун, тIубазабизе бегьулеб ишалъе, гьез тIалаб гьабула редакциялъул рахъалдаса официалияб кагъат. Гьединаб кагътида хъвараб суалалъе кьураб жавабги букIуна тIаса бихьизабураб. Гьедин, кьурал суалазе мухIканал жавабал кьейилан цого идараялде чанго нухалъги ине ккола. Газеталдасан кьурал жавабал ричIчIизе ккола хIакимасдаги дова магIарда вугев вехьасдаги. «Дур жавабаздаса дида щибго бичIчIичIо, суалазе жавабал гIадатияв чиясда бичIчIулеб къагIидаялъ кьезе къваригIун буго», - ян бадибчIвай гьабидал, цо-цо министерствабазул ва ведомствабазул хIакимзабиги жавабиял специалисталги цIакъ ццидахуна. «Нужерго редакциялда чIезаве юрист», - абун кIалъала. Гьединал лъугьа-бахъинал ккечIого хутIуларо, гьедин хъачIго кIалъарал чагIазда магIаруласе хасиятаб къагIидаялъ рагIи абичIогоги тIубаларо.\nЦоги мисал, МахIачхъала шагьаралъул администрациялъул пресс-хъулухъалъул жавабияв хIалтIухъан чIана, редакциялъул рахъалдасан суалалъе жаваб кьейилан гьарун хъвараб официалияб кагъат гьечIого специалистазе жавабал кьезе ихтияр букIунарин. Хъвана «анкьго суалалъе жавабал кье» абун гьарун официалияб кагъат, гьелдаса нахъе ана анлъго моцI, ахIана телефоналъ, ккечIо хIасил, унеб буго тIубараб лъагIел, «довго хурив довго Мусаги» вуго. Гьединабго къисмат ккана ДРялъул Социалияб рахъалъ цIуниялъул министерствоялде ритIарал суалазулги. Кин тIубалеб гьеб тайпаялъул жавабчилъи гьечIел «жавабиял хIалтIухъабазда» «берцинаб» рагIи абичIого?\nГазеталде суалал ритIун рачIарал чагIазул хIалкъай бичIчIулел ва гъираялда гьезул суалазе жавабал кьолел хIакимзабиги, специалисталги, юристалги гIезегIан руго. Гьеб рахъалъ баркалаялъе мустахIикъал руго: ДРялъул СахлъицIуниялъул министерствоялъул отделалъул начальник МухIамадова Зоя, ДРялъул ЗахIматалъул ва социалияб рахъалъан цIуниялъул министерствоялъул специалист ХIажимухIамадова Сайхат, ДРялъул медицинаялъул хIалтIухъабазул профсоюзалъул рескомалъул юрист СултIанов ГIалидар, ДРялъул Пенсиялъул фондалъул хIалтIухъан Закалиева ПатIимат, ДРялъул Лъайкьеялъул министерствоялъул хIалтIухъан ГIалиева Хадижат. Нижее бищунго цIикIкIун кумек гьабулел чагIи ккола ДРялъул Лъайкьеялъул хIалтIухъабазул профсоюзалъул юрист МухIамадсагIидов Мансур ва адвокат ГъазимухIамадов ШехмухIамад. Баркала буго гьезие.\n«РекIел ахIиялде» рачIарал киналго суалазе жавабал кьун нижехъаги бажаруларо. Щайгурелъул «ХIакъикъаталда» гьелъие цо гьумер гурони бихьизабун гьечIо.\nСМСазда ва кагътазда хъван, нижехъе рачIунел суалазул бугеб аслияб гIунгутIи ккола цIехолеб жоялъул гIураб мухIканлъи гьечIолъи, бичIчIизецин захIмалъула щиб гьезие бокьун бугебали. ЛъикIаб букIинаан, суалал хъвалаго, херал чагIаз гьеб рахъалъ бичIчIи бугел гIадамазда дандрани. Редакциялде битIулеб кагътида хъвай нужерго телефоналъул номер, бичIчIулареб жо ккани, нужехъе ахIун, гьелъул мухIканлъи гьабизе санагIат букIине.\n«ХIакъикъаталъул» «РекIел ахIиялъ» гьабулеб хIалтIиялда цIалдолезул ракIрекъолеб букIиналъе нугIлъи гьабула баркала кьун нижехъе ахIулеб, дандчIвараб мехалда, гьезул бицунеб букIиналъги, цо-цояз редакциялдеги рачIун, нижер квер бачиналъги.\n«РекIел ахIиялде» ритIун рачIарал инсанасул напс гIодобегIан гьабулел, хIакимзаби ва нухмалъулел какун кьучI гьечIел, нужеда жаваб кьезе кIоларел СМСал ва кагътал газеталда рахъуларо. СМСалги ритIе чияр телефоналдасан гурел, нужерго телефоназул номералги мухIканго гъоркь хъван.\nПрочитано 552 раз\tПоследнее изменение Пятница, 29 декабря 2017 10:53\nДругие материалы в этой категории: « ЦIияб соналда дандчIвай\t«ЛъагIалил инсан» »


Гьединго исанасеб пресс-конференциялда гIахьаллъи гьабуна СМИялъул 1895 вакилас. Гъоркьиса тIобитIаралдайин абуни гIахьаллъун вукIана 1702 журналист. Гьезда гьоркьорги бищун гIемер рукIана регионаздаса журналистал.\nАслияб къагIидаялда президентасе кьуна улкаялъул халкъалда хъинтIулел гурелги, тIолабго дунялалдаго лъугьун бугеб ахIвал-хIалалда тIасанги суалал. Бищунго гIемерал суалалин абуни рукIана сахлъи цIуниялда, лъай кьеялда ва социалияб гIумруялда хъинтIарал. Масала, Камчаткаялдаса журналисталъ гьикъана, «Аэрофлоталъул» тарифал, ай самолеталда рекIаралъухъ белтазухъ росулел багьаби цIикIкIинаризе ругищилан.\n«Тарифал цIикIкIинаризе ракIалда гьечIо. РукIине руго пенсионеразе, студентазе ва цогидалги гражданазе гьарулел рукIарал бигьалъабиги», - ян жаваб кьуна президентас.\nЛъагIалида жаниб - 70 млн тонна рощнол\n«Рощнол реформа» гьабсагIаталда хIалтIулеб буго Москваялда, Севастополалда ва Санкт-Петербургалда. ХутIарал субъектазе кьун буго 2022 соналде щвезегIан заман. Санкт-Петербургалдаса журналистас цIехана, щайин шагьаралдаса рищни баччулеб бугебин Ленинград областалъул цогидал шагьараздеян.\nВладимир Путиница кьуна гьадинаб жаваб:\n- ЛъагIалида жаниб данделъу-леб буго 70 млн тонна рощнол. Совет Союзалда букIинчIо гьеб хIалтIизабиялъул предприятиего. Нижеца гьеб байбихьана. ГьабсагIаталда вуго федералияв оператор, кIинусгоялдаса цIикIкIун – регионалияв оператор, хIадурун буго территориалияб план. Амма, дир пикруялда, гьечIо гражданазулгун гьабулеб гара-чIвари. Халкъалда бичIчIизабизеги бихьизабизеги ккола кин гьеб иш гIумруялде бахъинабулеб бугебали.\nГьабсагIаталда ралел руго рищни хIалтIизабулел предприятиял. ГIадамазда бичIчIизабизе ккола гьезул зарал букIине гьечIеблъиги. Масала, Токиоялда гьединал предприятиял ран руго шагьаралда жанирго. БукIунаро гьезул чорокаб кIкIуй, чIваларо гьениса махIцараб махI, гьабуларо гьез зарал инсанасул сахлъиялъеги экологиялъеги, - ян.\n550 млрд гъурущ – сахлъи цIуниялъул проекталъе\nжурналистас борхана тохтурзабазул харжазул суал. «Регионазда тохтурасухъе иргаялда чIезе ккола моцIидасаги цIикIкIараб заманалъ. Дагьаб харж бугинги абун, хIалтIудаса нахъе унел тохтурзабиги гIемерлъулел руго. Масала, бетIерав тохтурасе нусазаргоялдаса цIикIкIун гъурущ щолеб бугони, хирургасул харж 50 азаргоялдецин бахунаро», - ян бицана гьес.\nУлкаялъул нухмалъулес абуна «Сахлъи цIуни» абураб миллияб проекталъе бихьизабураб гIарцуда тIаде, аслиял фондал низамалде рачинеги, хIажатаб къайи босизеги, транспорталъулал харжазеги, техника босизеги медицинаялъе кьун бугин 550 млрд гъурущ. РакIалда бугин къачIазе яги базе медицинаялъул идараялъул 10 азарго объект, босизе бугин 37 азарго машина ва 10 азаргоялде гIунтIун медицинаялъул алат-къайи.\nОлимпиадаги WADAялъул хIукмабиги\nИчIабилеб декабралда допингалде данде къеркьолеб тIолгодунялалъул агентствоялъ (WADA) гьабураб хIукмуялда рекъон, Россиялъул спортсменазе гьукъулеб буго Олимпиадаялда ва цогидал спортивиял къецазда гIахьаллъизе.\nГьелъул хIакъалъулъ гьадинаб пикру загьир гьабуна президентас:\n- Гьеб буго къабул гьабизе кIолареб хIукму. Допингалда бан цебесеб Олимпиадаялда гIахьаллъиялдаса махIрум гьарун рукIана нилъер\nспортсменал. Гьебго жо сабаблъун цоги нухалда тамихIалде цIазе бегьуларо – инсанияталъул тарихалда гьединаб хIужа жеги букIинчIо ва букIинарин хьулги буго.\nКIиабизе, тамихI букIине ккола пуланав спортсменасе гьабулеб. Цо чияс допинг хIалтIизабунинги абун, командаялъего тамихI гьаби мекъаб буго.\nАбизе ккола Россиялъул допингалде данде къеркьолеб комитет (РУСАДА) гIуцIун букIана WADAялъул малъа-хъваялги хIисабалде росун. Гьезул бихьизабиялда рекъон рищун рукIана гьелъул нухмалъулелги. Дица бицаралъул кьучIалда, гьабизе бегьула гьадинаб хIасил: WADAялъул гьанжесеб хIукмуги буго политикияб махI гъорлъ бугеб, - ан.\nПресс-конференциялда рорхарал суалазулги, президентас кьурал жавабазулги ва гьелда тIасан экспертазгун гIадатиял гIадамаз загьир гьарурал пикрабазулги хIакъалъулъ жеги гIатIидго бицина газеталъул хадусеб номералда.\nДругие материалы в этой категории: « Монополия\tМайдан цIи гьабуна цIияб соналде »\n16:32, 19 октября 2020, 280


«Меседил мугьал» рищун кьуна магIарулазе\nЦIикIкIараб гIелалъул гIадамазда, хасго педагогазда ракIалда ватила Буйнакскиялъул педагогикияб училищеялда авар мацIалъул дарсал кьолев вукIарав МухIамад ГIабдулаев. Гьев гьавуна 1924 соналда ЦIумада районалъул Лъондода росулъ. Анкьго класс росдал школалда лъугIизабурав гьев КIванада байбихьул школалде учительлъун хIалтIизе витIана.\nРагъул соназда росулъ 8-9 классалги къан, анкьго класс лъугIизабурал гIолилал районалъул росабалъе учительзабилъун хIалтIизе ритIун рукIана.\nКIванада росдал школалда хIалтIул хIалбихьи щварав М. ГIабдулаев Лъондоде хIалтIизе вачана, цинги тIамуна Гьигьалъ байбихьул школалъул заведующийлъун, Лъондода росдал анкьгосонилаб школалъул директорлъун.\nЛъимерлъудасаго инвалид вукIана ГIабдулагьил МухIамад. Гьедин бугониги, гьев цIализе лъугьана Буйнакскиялъул педагогикияб училищеялде. Гьесие бигьаго букIинчIо рорхатал мугIрузда, рикIкIада бугеб районалдаса шагьаралде цIализе ине. Амма сундухъго балагьичIого, 1950 соналда гьес бергьенлъиялда лъугIизабуна Буйнакскиялъул педагогикияб училище ва цIализе лъугьана Дагъистаналъул учительзабазул институталъул филологияб факультеталде. Гьенив лъикI цIалулев М. ГIабдулаевасе щолаан Кировасулаб стипендияги.\nЛъикIал къиматазда институт лъугIизабурав Лъондодаса гIолохъанчи ДАССРалъул Халкъияб лъай кьеялъул министерствоялъ витIана Буйнакскиялъул руччабазул педагогикияб училищеялде авар мацIалъул преподавательлъун хIалтIизе.\nГьениб рагьана гьесул творческияб бажари буголъи ва гIелмияб пагьму. Гьесухъа бажарана гьенире цIализе лъугьунезул къабул гьариялъул экзаменал, районазде ун, гьенирго росизе рес букIунеб хIалалда, пайдаяб иш гьабизе.\nАраб гIасруялъул 50-60-абилел соназда мугIрузул районаздаса ясал дагьал гурони цIализе гьоркьохъел ва тIадегIанал цIалул идарабазде лъугьунел рукIинчIо. Чан нухалъдай М. ГIабдулаевас гьарун, цIалун эбел-эмен разилъизарурал жидерго ясал Буйнакскиялъул руччабазул педагогикияб училищеялде цIализе ритIизе.\nБайбихьуда Буйнакскиялда, хадуб Избербашалда гьев хIалтIараб 25 соналда жаниб гьеб цIалул идараялъ хIадур гьавуна гьоркьохъеб педагогикияб лъаялъул аза-азар учитель.\nПедагог хIисабалда М. ГIабдулаев вукIана тIалаб бугев, кьварараб хIалалда хIалтIулев чи. Бицунаан, тIехьалде валагьичIого, гьесда рекIехъе лъалаанин диктанталъул текст ва гьедин цIалдохъабаздаги хъвазабулаанин. Зама-заманалдасан педагогас хIадурун, къватIире риччалаан учительзабазе ва педучилищеязул преподавательзабазе цIалул тIахьал.\n1964 соналда гьес лъугIизабуна В. И. Ленинил цIаралда бугеб Дагъистаналъул пачалихъияб университеталъул филологияб факультет.\nФилологиял гIелмабазул кандидатал ЗайнулгIабид Къурбановасда ва МухIамад МуртазагIалиевасда цадахъ М. ГIабдулаевас хIадур гьабуна ва басмаялда бахъана «Авар мацIалъул орфографиялъул словарь». Гьев ккола авар школазе къватIире риччарал цIалул тIахьазул авторги. Авар мацIалда тIад хIалтIарал гIалимзаби, мунагьал чураял Шигьабудин МикагIиловасда, Якъуб Сулеймановасда, Гульжагьан Мадиевалда ва МухIамад МуртазагIалиевасда цадахъ хIалтIун, хIадур гьаруна ва басмаялда рахъана байбихьул школалъул киналго классазул, педагогикиял училищабазул авар мацIалъул учительзабазе кумекалъе цIалул тIахьал, программаби, методикиял пособиял.\nШколазул ва педагогикиял училищабазул цIалдохъабаз, ДГУялъул Дагъистаналъулал мацIазул отделениялъул студентаз, авар мацIалъул учительзабаз, жидерго рахьдал мацI бокьулез ва цIунулез цIикIкIараб гъираялда къабул гьабуна ГIабдулаевасул «Меседил мугьал» тIехьги.\nАраб гIасруялъул 70-абилел соназда МухIамад хIалтIана Гъизилюрт районалъул Комсомольское росдал школалъул директорасул цIалул рахъалъ заместительлъунги.\nГIун бачIунеб гIелалъе гъваридаб лъай ва лъикIаб тарбия кьеялъулъ росарал чIахIиял хIасилазе гIоло 1966 соналда ДАССРалъул Верховный Советалъул Президиумалъул указалдалъун М. ГIабдулаевасе кьуна «ДАССРалъул школазул мустахIикъав учитель» абураб хIурматияб цIар. 1970 соналда мустахIикълъана «Къадруяб захIматалъе гIоло» медалалъе. 1983 соналда РСФСРалъул Верховный Советалъул Президиумалъул указалда рекъон, педагогикияб хIалтIулъ росарал бергьенлъабазухъ МухIамадие щвана «РСФСРалъул школазул мустахIикъав учитель» абураб цIарги.\nИнсул нухдасанги ун, педагогасул махщел тIаса бищана МухIамад ГIабдулаевасул ясал ХIабсатица ва ПатIинаца, вас ГIабдулагь ккола минаби ралев чи.\nТохлъукьегояб хвелалъ ГIабдулаев МухIамад нилъер кьеразулъа ватIа гьавуна, амма нилъгун руго гьес нахъе тарал лъикIал ишал, гьес тарбияги лъайги кьун гIезарурал кIиго-лъабго гIелалъул цIалдохъаби. Гьесул цIар лъун буго Гъизилюрт районалъул Комсомольское росдал цо къватIалдаги.\nДругие материалы в этой категории: « Алжан насиблъаяв нижер ПатахIов\tАллагьас борцина лагъас тараб лъалкI »\n16:21, 19 января 2022, 23\n16:08, 19 января 2022, 20\n15:54, 19 января 2022, 25\n12:37, 19 января 2022, 48\n12:21, 19 января 2022, 56\n11:57, 19 января 2022, 72\n11:49, 19 января 2022, 203\n11:44, 19 января 2022, 55


Википедиялъе 15 сон - Meta\nВикипедиялъе 15 сон\n2016 с. 15 январалъ Википедиялъе тІобала 15 сон\nГьаб Википедиялъе 15-сон абураб мета-гьумер — ккола, Викимедиа гІуцІулеб къокъаялъ жинда жаниб, Википедия гьабуралдаса 15-ел сон иналда хурхарал тадбирал тІоритІиялъе хІалтІаби гьаризе бегьулеб аслияб майдан.\nГьаб гьумер хІалтІизабизе бегьула:\n15-еб сон тІубай кІодо гьабизе цо кинаб бугони бакІалда данделъизе ва гьелда хурхун тІуразе ругел тадбиразул бицен гьабизе ва гьеб гІуцІизе;\nтадбир тІубазе бугеб куцалъул темаялда хурхал насихІатазе ва шавкъ бачІинабиялъе;\nсуртал, видеохъваял, биценал, рокьулел макъалаби ва гь.ц. тІибитІизабиялъе;\nбакІалъул информалатазда гьеб тадбир кин къватІиб кьеялъул насихІатал ракІаризе.\nНужеда гІагарда тІоритІулел тадбирал ралагье\nRetrieved from "https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_15/av&oldid=18123800"\nMaintained by the Wikimedia Foundation/av


ЦIияб нухлул байбихьи\nКверги ккун, магIуги релъиги цадахъ босун, ячана дун артистка Майсарат ГIабдулмажидовалъ театралияб дунялалде.\nГьелда дандчIвай гьабизелъун данделъун рукIана МахIачхъалаялда, Поэзиялъул театралда МагIарул театралъул артисталги, журналисталги, гьелъул театралиял сипатаз асир гьарурал магIарулалги.\nГIадамазул ракIазулъе рохелги, хинлъиги, рокьиги босун ячIуней Фазу ГIалиевалъул сипаталдалъун дандчIваялде рачIаразда цее яхъана Майсарат.\n(Сурат - гьаниса: https://www.facebook.com/teatrpoeziird/)\nГIадамазулги, дунялалъулги, дунял хIабургъине гьабулел лъугьа-бахъиназги гIумру кьогIлъизабурай шагIиралъул рекIел хIал бигьалъулеб буго, гIолилазе кумек гьабизе щвараб мехалда. Гьел лахIзатаз гьелда кIочон толеб буго рукъги, хъизамги, росасул лъадилъун йикIинги.\nБалагьаразе кIудияб асар гьабуна Мусалги Фазулги гара-чIвариялъ. Гьесдаги бичIчIулеб буго жиндиялдасаги гIадамазе шагIир къваригIун йигеблъи.\nГьеб букIана гIурус мацIалда тIоцебе шагIиралъ хIалеб роль. Гьединайго йиго гIумруялдаги Майсарат – яцIцIадай, ритIухъай, ккаралъуб заз гIадайги, гьеб зазие гьайбатлъи, хIеренлъи, неделъи кьолеб цо балъголъиги буго Майсаратилъ бахчун.\nГьеле гьединайлъун, аваданай, аскIор ругезеги гьеб аваданлъи кьолей артисткаялъ гьеб сордоялъги хIайран гьаруна магIарулал. Майсаратил творчествоялъе сайгъат гьабураб тадбир рагьана «Дун гьаюна хасало» абураб Дагъистаналъул халкъияй шагIир Фазу ГIалиевалъе сайгъат гьабураб спектаклялъул цо-цо бутIабаздасан.\nКинабха бугеб Майсаратил театралияб дуниял? ЦIакъго хIайранаб ва хIикматаб. Гьейгун лъай-хъвай гьабизе гъира ккарай дун щвана гьелъул рокъое. Гьаризегицин ккечIо – щуго минуталдасан гьелъ дие рагьана чанго батIияб сипат. Дие хIалае магIуги лъугьана, жибги гьаниб бугилан релъиги кIанцIана. Дида цее йикIана дунялалъухъги гIадамазухъги ккараб гIищкъул ракI цIурай магIарулай.\nМайсаратида байрам баркана ва гьелъул творчествоялъул хIакъалъулъ бицана МагIарул театралъул директор МухIамадрасул МухIамадрасуловас, гьелда цадахъ Тбилисалъул театралияб институталда цIаларал, гьабсагIаталдаги театралда хIалтIулел ругел ГIалисултан Батировас, НурмухIамад НурмухIамадовас, театралда хIалтIулей йигей гьелъул яс Аидаца, гьудулзабаз. Тадбирги букIана цогидал мажлисазда релълъинчIеб, рекIелгъей цIикIкIараб, кIалъаял дагьаб. Гьоркьо-гьоркьоб бихьизабулеб видеофильмалъ ракIалдещвезарулел рукIана даим гIолохъанго йикIине йигей Майсаратил лъимерлъиги, гIолохъанлъиги, цIалул соналги.\nСуратаз бицана кинабго: хIарал ролалги, чIвараб хъатги, артисткаялъ гIадамазе сайгъат гьарурал сипаталги.\nАртисткаялда байрам баркана ва Борис Пастернакил кочIодасан гьитIинабго моноспектакль бихьизабуна ДГУялъул культураялъул факультеталъул студентас, МагIарул театралъул гIолохъанай артистка Анисат ГIисаевалъ бихьизабуна проза пасихIго цIализе жиндирго бугеб махщел.\nДагъистаналъул мустахIикъай артистка ПатIимат ХIажиевалъ ва композитор АхIмад ГIамирхановас музыкалияб саламалдалъун баркана Майсаратида гьелъул байрамалъулаб сордо.\nДандеруссинин абуни нухда бачана ва табдиралъул гIахьалчагIазе батIияй, нилъеда, ай магIарулазда лъаларей Майсаратил гвангъараб сипат рагьана поэзиялъул театралъул хIалтIухъан Ариза Батировалъ.\nЛъугIана байрам. Гьеб букIана артисткаялъул пагьму-гьунаралде гьелъ жинцаго рагьараб цIияб нухлул цIияб байбихьи.\nДругие материалы в этой категории: « Миллаталъул цолъи\t«Нуж хIалтIизе ккола, дир кочIол мухъал…» »\n19:47, 07 декабря 2021, 98


ДАГIШ, Январь 01, 2016\nМахIачхъалаялда бугеб салафиязул абулеб мажгиталде хьвадулез официалияб лъазаби гьабуна Россиялда гьукъараб террористияб гIуцIи «Исламияб пачалихъ» бусурбабазе данде кколареб гIуцIи бугин ва гьенире ине бегьуларин. Цоги салафиязул абулеб Котровасул къотIноб бугеб мажгит абуни, къуваталъул идабараз къаралдаса чанго анкь буго. Щиб хисизе бугеб гьеб лъазабиялъ, дагьлъизе бугищ республикаялда къуваталъул идарабаз салафиязде гьабулеб тIадецуй?\nРоссиялда гьукъараб террористияб къукъа «Исламияб пачалихъ» (ДАГIШ) бусурбабазул халифат гуро, гьенире ине бегьуларо ва гьезул рагъулъ гIахьаллъизе бегьуларо. Гьединаб баян тIибитIизабуна МахIачхъалаялъул Венгриялъул рагъухъабазул къотIноб бугеб салафиязул мажгиталъул вакилзабаз Фейсбукалда. Гьезул баяназда рекъон, рехсараб гIуцIиялда данде вагIзаби гьарулел рукIана мажгиталда цереккунги. «Исламияб пачалихъалда» (ДАГIШ) хурхарал суалал мажгиталде рачIунел гIолилаз гIемер кьолел рукIанин. Дагьалъ цебе мажгиталъул вакилзабаз лъазабун букIана, къуваталъул идарабаз жидедаса мажгит къазе тIалаб гьабулеб букIанин. ГьабсагIат гьеб лъазаби тIибитIизабулеб буго къуваталъул идарабаз мажгиталде гьабулеб тIадецуй дагьлъизеян рикIкIунеб буго цо-цо экспертаз. Гьедин бугищ гьеб, щай гьанже гьабулеб официалияб лъазаби абун цIехана «Эркенлъи» радиоялъ рехсараб мажгиталъул имамасул кумекчи МухIамад МухIамадовасда.\nМухIамад МухIамадов: «Мажгиталда сверухъ унел лъугьа-бахъинал лъалев чиясда бихьун букIун батизе бегьула, цебеккунги дица тIиритIизарулел рукIана гьебго магIнаялъул гIалимзабазул фатваби интернеталда. Щайгурелъул, гIемер руго гьеб суалалъе жаваб балагьулел чагIи, хасго гIолилазда гьоркьор. ГьабсагIаталда гьабураб лъазабиялдаги хIакъикъаталда бусурбабазул гIалимзабазул пикру рехсон буго, гьеб цохIо нижер мажгиталъул пикру гуро. БичIчIикьеялъулаб лъазабиян абизе бегьила гьелда. Къуваталъул идарабазул тIадецуялда бараб жоги гьечIо гьениб. Нахъойги абулеб буго, гьеб пикруялъул вагIзаби цереккунги гьаруна нижеца. Мисалалъе, дагьалъ цеве мажгиталде щварав Россиялъул Азиялъулаб бутIаялъул бусурбабазул муфтий Нафигулла ГIашировасги гьебго жо бицунеб букIана. Интернеталда гьеб лъазаби лъун буго, щайгурелъул гьениб унеб буго аслияб къагIидаялъ Исламияб пачалихъалда хурхун дагIба. Нижер мажгиталда гьелда хурхун бахIс гьабулев чи гьечIо, ИГИЛалъул рахъ кколел чагIи гьенир гьечIо. Лъазаби гьабуна мажгиталде рачIунел чагIазул щаклъи букIунгутIизе, гьезда бичIчIизе бугеб ахIвал-хIал».\nГьеб мажгиталъ официалияб лъазаби гьабичIониги къуваталъул идарабазда лъалеб букIана лъица рахъ кколеб «Исламияб пачалихъалъул» (ДАГIШ), лъица кколаребали. Гьеб лъугьа-бахъиналъ Дагъистаналъул салафиязде къуваталъул идарабазул бербалагьи кьучIдасанго хисизе гьечIоян абуна «Эркенлъи» радиоялъе гIалимчи-философ АхIмад Ярлыкаповас.\nАхIмад Ярлыкапов: «Къуваталъул идарабазда гьадингоги лъалеб букIана, рехсараб мажгиталъул вакилзабаз терроризмалъул рахъ кколареблъи, Исламияб пачалихъалъул идея гьезие рикIкIадаб бугеблъи. Гьеб позиция гьез цебего лъазабун букIана. КIудиял хиса-басиял гьеб лъазабиялъ гьаризе гьечIо дир хIисабалда. Амма бокьилаан, рагьун гьез лъазаби гьабурабго пачалихъалъул гьездехун бугеб политика хисани, ярагъ кодобе босуларел салафиязде тIадецуй гьабичIого тани. Жибго лъазабиялъул бицани, дир хIисабалда, гьеб цохIо мажгиталъ гьабизе кколароан, киналго Дагъистаналъул салафияз гьабизе кколаан».\nГьединаб лъазаби гьаби буго цIакъ кIвар бугеб хIужа. Гьелъ къуваталъул идабазе мажгитазде гьужумал гьаризе багьанаби дагьлъизарилаян рикIкIунеб буго Халкъазда гьоркьосеб кризасалъулаб группаялъул Шималияб Кавказалъул проекталъул нухмалъулей Сокирянская Екатеринаца. Гьелъул пикруялда рекъон, Исламияб пачалихъалде бугеб бербалагьиялда хурхун чIван къотIараб жаваб гьечIолъи букIана дагъистаналъул салафиязда гIунтIизабулеб аслияб гIайиб. Гьеб лъазабиялдаса хадубги тIалъиялъ ва къуваталъул идарабаз салафиязул мажгитал къани, ялъуни гьезде тIадецуй цIикIкIани, хадуб диниял рикьалабазда гьоркьоб диалог гIуцIизе кIвезе гьечIин.


Предлага се в два цвята: тюркоаз и тъмносин\nСъстав: 97% памук, 3% еластан Произход: България Ватирана памучна материя с еластан Предно закопчаване ...\n(56р. тъмносин) Размер: 56р. , Цвят: тъмносин\t13.90 BGN Гащеризони In Stock гм20605\n(56р. тюркоаз) Размер: 56р. , Цвят: тюркоаз\t13.90 BGN Гащеризони In Stock гм20605\n(62р. тъмносин) Размер: 62р. , Цвят: тъмносин\t13.90 BGN Гащеризони In Stock гм20605\n(62р. тюркоаз) Размер: 62р. , Цвят: тюркоаз\t13.90 BGN Гащеризони In Stock гм20605\n(68р. тъмносин) Размер: 68р. , Цвят: тъмносин\t13.90 BGN Гащеризони In Stock гм20605\n(68р. тюркоаз) Размер: 68р. , Цвят: тюркоаз\t13.90 BGN Гащеризони In Stock гм20605


Рес буго 05.r-mis.ru порталалдасан тохтурасухъе хъвай-хъвагIай гьабизе\nРФялъул СахлъицIуниялъул министерствоялъул № 406 буюрухъалда рекъон, иргаялда чIечIого, поликлиникаялде тохтурасухъе инелъун электронияб хъвай-хъвагIай гьабизе ихтияр буго РФялъул гражданазул, батIиял пачалихъазул гражданазул ва гражданлъи гьечIел чагIазул. Онлайн-хъвай-хъвагIай гьабулаго, унтарас рихьизаризе ккола хадусел документазул реквизитал: паспорт, СНИЛС, медицинаялъул страховияб полис. Хадуб Интернеталда бугеб электронияб сияхIалдаса тIасабищула дурго поликлиника, къваригIарав тохтур, къабул гьавиялъе рес бугеб къо ва заман. Хъвай-хъвагIай гьабун хадуб, унтарасул хасаб электронияб кабинеталде рехун бачIуна хIадурараб талон. Тохтурасухъе ине рес ккечIони, системаялъ изну кьола гьеб цоги къоялде бахъизе яги хвезабизе.\nГьеб хIалтIи кин гIуцIун бугебали лъазабизелъун ниж щвана МахIачхъала шагьаралъул цо чанго поликлиникаялде.\nРеспубликаялъул тIомолгун венерологияб диспансералъул поликлиникаялъул заведующий МухIамад АхIмадов:\n- Гьеб хъулухъ нижер поликлиникаялда жеги хIалтIулеб гьечIо. ХIадурлъи гьабулеб буго хIалтIи байбихьиялъе: рекъезарун руго къваригIунел алатал, гьелъие ругьун гьавулев вуго кIиго хIалтIухъан. Пачалихъияб услугаялъул порталалдасан тохтурасухъе хъвазе нижеца байбихьизе буго исана декабралъул авалалда. Гьебмехалъ хIалтIизе буго видеобухьеналдасан тохтурас консультация гьабулеб къагIидаги.\nРеспубликаялъул лъималазул цаби-гIусазул поликлиникаялъул заведующий Тимур Ражабов:\n- Гьеб хIалтIи байбихьиялъе кинабго хIадурун буго. Нижеца «Ростелекомалъулгун» гьабулеб къотIи-къайги буго. ЦIияб соналдаса нахъе байбихьизе буго госуслугалъул порталалдаса пайда босизе.\nМахIачхъала шагьаралъул № 6 поликлиникаялъул бетIерай тохтур Бурлият ГIисаева:\n- Унтаразул рес буго жиндирго хасаб кабинеталдаса госуслугаялъул порталалдасан бокьарав тохтурасухъе ине иргаялда чIеялъул хъвай-хъвагIай гьабизе ва дандекколеб заманги къоги чIезабизе. Амма гьеб къагIида гIемерисезе, хасго херал чагIазе, захIмалъулеб буго. Гьединлъидал гьединаб ресалдаса пайда босулезул къадар щуго-анлъго процент гурони гьечIо.\nЛъималазул восстановительнияб медицинаялъул ва реабилитациялъул централъул бетIерав тохтур Залумхан Садулаев:\n- 2017 соналъул 15 ноябралда тасдикъ гьабураб РФялъул хIукуматалъул № 2521-Р буюрухъалда рекъон, госуслугаялъул порталалдасан тохтурасухъе хъвай цебего гIуцIун букIине кколаан. Амма гьеб хIалтIи жеги байбихьун гьечIо. ХIадурун руго къваригIунел алаталги специалисталги ва бачIунеб соналъул январалда гьеб къагIида хIалтIизе биччазеги буго.\n«Целитель» поликлиникаялъул администратор Анжела МухIамадова:\n- Гьеб хIалтIи нижеца байбихьана бащдаб лъагIелалъ цебего. Нижехъе рачIунел унтаразул 70 проценталъ гьелдаса пайда босула ва бокьарав тохтурасухъе электронияб къагIидаялда хъвала.\nЦIияб къагIида билълъанхъизабиялъул рахъалъ МахIачхъалаялдацин расги лъикIаб хIал гьечIеб мехалда, районазда гьеб иш кин гIуцIун бугебали лъазабизелъун бухьен ккуна кIиго районалъул поликлиникаялъулгун.\nХунзахъ райбольницаялъул поликлиникаялъул заведующая ПатIимат Махулаевалъ абуна, жидеца госуслуги порталалъул ресаздаса пайда босизе жеги байбихьичIилан. Гьелъие хIажатал алатал лъезе ругила кватIичIого.\nШамил райбольницаялъул поликлиникаялъул заведующий ГIали ХIамзатовас абуна, жидехъ госуслуга абулеб портал хIалтIулебго гьечIила. Гьеб хъулухъалъе къваригIунел алаталги гьелда хIалтIизе лъалел чагIиги ругила. Амма районалда гьеб хъулухъалъул кIудияб кIварго букIинин кколарила, щайгурелъул гьенир абизегIанасел иргаби рукIунарила.\nДРялъул СахлъицIуниялъул министерствоялда цебе бугеб регионалияб медицинаялъул информациялъулабгун аналитикияб централъул директорасул ишал тIуралев Эдуард МустIапаевас бицана:\n- Интернеталдасан унтарав тохтурасухъе хъвалеб къагIида Дагъистаналда байбихьизе кколаан 2011 соналдаго. Гьелда рекъон хIалтIизе кколаан республикаялъул киналго медучреждениял ва медхIалтIухъаби. Гьелъие шартIалги чIезарун руго. СахлъицIуниялъул министерствоялъ тIоритIула гьеб хIалтIи гIуцIизе малъулел семинаралги. Гьелъие кумек гьабула цоги регионаздаса ахIарал специалистазги. Гьел курсазда ругьун гьавуна 150-ялдаса цIикIкIун регистратор ва администратор.\nИсана соналъул октябрь моцIалда жаниб республикаялда, электронияб къагIидаялдаса пайда босун буго 739 чияс. 2011 соналдаса нахъе рикIкIани, гьеб къадар 75 азарго чиясде бахуна.\nЖакъа гьеб къагIидаялде рачIиналъе республикаялъул киналго медучреждениязда шартIал гIуцIун руго. Масала, исана МахIачхъалаялъул № 1 поликлиникаялда электронияб къагIидаялда хъулухъ гьабун буго 721 чиясе. Кинабго бараб буго жалго гIадамазда, гьезул жигаралда. Медицинаялъул учреждениязда гьеб къагIида гIуцIиялъе хасал алаталги хIажалъуларо. АРМ-компьютер цолъизабула регионалияб системаялда ва специалистас хIалтIизабула электронияб регистратура. Гьенибе гIарза бачIарабго гьеб системаялъ хIадурула унтарасе тохтурасухъе ине талон. Системаялда жаниб цIунараб электронияб картаялда рукIуна унтарасул киналго анализал, диагнозал, цереккун хIалтIизарурал дараби, гьев сахгьавиялъул хIасил. Гьединлъидал, Россиялъул кинаб больницаялде аниги, цIидасан анализал гьаризе кколаро. Къокъго абуни, тохтурасда цебе букIуна унтарасул тIубараб медицинаялъулаб сурат. Жакъа хIалтIизабулеб медицинаялъулаб кагътил карточкаялъе къо-лъикI гьабизе хутIун буго цо-кIиго сон.\nКамуларо медучреждениял техникаялдалъун хьезаричIолъи, информациялъулал системабазде нух къан букIин, бухьеналъул каналал хIалтIуларого рукIин, специалистал гьечIолъи гIадал квалквалалги. Гьединал гIунгутIаби лъугIизариялда тIад ниж хIалтIулел руго ва хьул буго къокъаб заманалда жаниб тохтурасухъе хъвалеб цIияб къагIида киналго медучреждениязда лъикI хIалтIилин, дагъистаниязги гьеб жигараялда къабул гьабилин абураб.\nГосуслугаялъул порталалъул кумекалдалъун рокъосанго тIуразе бегьулел къваригIелал: тохтурасухъе инелъун хъвай-хъвагIай гьаби, тохтур рокъове ахIи, медицинаялъул кумек гьабиялъул хIакъалъулъ баян, унтарав хадуб вухьинабураб медучреждениялъул хIакъалъулъ баян, гьарурал медицинаялъул хъулухъазул хIакъалъулъ баян ва гьезул багьа, ОМСалъул полисалъул ва страховияб медицинаялъул организациялъул хIакъалъулъ баян.\nБихьулеб буго республикаялъул гIемерисел больницабазда ва поликлиникабазда гьеб тадбир рагIалде бахъинабиялъул мурадалда хIалтIи гьабулеб букIин. Амма гьеб къагIидаялде байбихьизе нухмалъулезул таваккал гIоларогоги буго. Гьедин бугониги, ДРялъул сахлъицIуниялъул министрасул тIалабалда рекъон, республикаялъул шагьаразул ва райцентразул поликлиникабазда гьеб хъулухъ хIалтIизе ккола 2019 соналъул авалалдаса байбихьун.\nПрочитано 136 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 26 ноября 2018 10:41\nДругие материалы в этой категории: « Балагьила, бихьила\tУммат цолъизабурав »


Дагъистаналда кьвагьараб иргадулаб цIатари тIолеб станция\nДагъистаналъул Гъизляр шагьаралда цIатари тIолеб станциялда цIа ккун, хадубго гьеб кьвагьун 26 чиясе зарал ккун буго.\nОфициалиял баяназда рекъон цониги чи хун гьечIо, амма бакIалъул гIадамаз бицунеб буго гьениб букIараб автомашинаялда жанив вукIарав чи хвеялъул.\nГъизляралда кьвагьараб цIатари тIолеб станция тIоцебесеб кколеб гьечIо Дагъистаналда.\n18 марталъул маркIачIудехун Гъизляр шагьаралъул Туманянил къватIалда бугеб цIатари тIолеб станциялда цIа ккун, хадубго гьеб кьвагьун зарал ккун буго гIадамазе. ЦIа ккеялъе гIилла ккун буго гьенибе бачIараб цIатари тIолеб автомашинаялъуса цIатари цIунараб бакIалде гьеб кьабулаго гьеб биччалеб букIин.\nЦо-цо баяназда рекъон, гьеб заманалда гьенир регъолел хIалтIаби унел рукIун руго. Дагъистаналъул ГIорхъолъа арал ахIвал-хIалазул министерлъиялда баян гьабухъе цIа свинабизе хIажалъун буго анкьго цIа свинабулеб машина ва 27 цIа свинабулев чи. ЦIадуца ккун букIанила 400 метраялдаса цIикIкIараб бакI.\nЦIатари тIолеб станциялда ккараб кьвагьиялъул хIасилалда Гъизляр шагьаралъул цо бутIа канлъи гьечIогон хутIун буго. Токалъул кваразе кIудияб зарал ккун букIиналъ.\nЦебеккун лъазабулеб букIана кьвагьиялъул хIасилалда зарал ккарал 17 чиясул, амма заманалдасан зарал ккун азарханаялде рачIаразул къадар 26 чиясде баханин лъазабулеб буго Гъизляр шагьаралъул азарханаялда. Киналго азарханаялде рачIаразул ругила батIи-батIиял рухIарал ругънал, аслияб куцаллда гьурмада ва кверазда.\nАзарханаялда регун хутIулел ругила 4 чи, цониги цIакъго захIматаб хIалалда вугев чи гьечIила.\nГIадамазе рухIарал ругънал ккеялъе гIилла кканин, гьенире цIа свинабизе чагIи рачIун хадуб, гьез гьеб бакI сверун къан, кколел тадбирал тIоритIичIолъи, гьенир сверухъ ракIарун рукIанила балагьизе гIадамалин бицана «Эркенлъи» радиоялъе цIатари тIолеб станциялда гIагар вукIарав ХIажимурадица.\nХIажимурадги цогидалго гIадин вукIун вуго гьенив, кьвагьи ккараб заманаялъ бачIараб бухIараб гьаваялъул карачелалъ рухIарал ругънал щун руго гьесиеги.\nХIажимурад: «Дун хIалтIулев вуго гьеб цIа ккараб цIатари тIолев станция бугеб бакIалда. Гьенибго буго электрикиял гьиналги. Цинги гьениб цIа ккун букIин лъана дида, сверухълъиго кIкIуйдул ц1ун букIана бурун бачIунеб.\nЦин киназго тун букIана гьениб г1агар бугеб маххун нухазда ругел вагоназда ккун батилин цIайилан. АскIовегIан щведал, дида бичIчIана цIа ккун букIин цIатари тIолеб станциялда, хехаб кумакалъул машинабиги рукIана гьенир.\nГьенир кIудияб къадар гIадамазулги букIана. Я полициялъулал, я щивго, гьенире гIагар гIадамал гьукъулел чагIи щивго вукIинчIо. Гьеб кIудияб кьвагьи ккелалдеги гьенир кьвагьиял рукIана гIисинал. Цинги цIа свинабулеб чагIи рачIана, цо-кIиго машина, гьез лъеца свинабулеб букIана гьеб цIа, лъеца гьеб цIа свинабизе бегьуларо, хасаб полопалъ гурого ссунаро гьеб. БатIиял чагIи руго нилъер гьанир».\nГьеб кьвагьараб цIатари тIолеб станция бугила маххул нухазда гIагар. Гьениб рукIанила нартил вагоналги. ХIинкъи букIанила гьенибехун рехун ине цIа. Кьвагьи ккараб заманалда, гьениб букIараб кутакалда багIарараб гьуриялъ кканила зарал гьениб гIадамазе.\nХIажимурад: «Гьениб цIадудасан гуро гIадамазе рухIарал ругънал ккарал, гьел ккана гьеб кьвагьи ккун хадуб бачIараб бухIараб гьаваялъул карачелалдасан. Дида гIагар йикIарай цо чIужугIаданалъул гьурмада рукIана рихьулел ругънал.\nДун гьениве щведал гIадамаз бицунеб букIана гьеб бакIалдаго, гьениб букIараб автомашинаялъул шофер хванилан. МухIканаб жо бугищ гьебалиги лъаларо. Цоги буго хабар, цин гьеб станциялъул хIалтIухъабаз, жидерго къуваталдалъун свинабизе хIал бихьулеб букIанила цIа, цинги кватIун гурого цIа свинабулел чагIиги ахIичIила».\nГъизляр шагьаралда кьвагьараб цIатари тIолеб станция тIоцебесеб гуро кколеб бугеб Дагъистаналде. Цебеги МахIачхъала шагьаралда кIиго станция кьвагьун букIана цересел соназ.\nГьеб мехалда бицен букIана, цIатари тIолел станциял шагьар тун къватIирехун рахъизе хIажат ккеялъул ва гьел станциязул хIалтIухъ хал гьабун, станцияби кколел цIуна-къаялъул даражаялде рачине заман щун букIиналъул. Амма оц бикъидалги къоно тIамулеб гьечIин абулеб буго гIадамаз.


ГЬИТ1ИНГО РИТ1УХЪЛЪИ БОКЬАРАВ. - 14 Апреля 2018 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nВторник, 23.10.2018, 22:22 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2018 » Апрель » 14 » ГЬИТ1ИНГО РИТ1УХЪЛЪИ БОКЬАРАВ.\nГЬИТ1ИНГО РИТ1УХЪЛЪИ БОКЬАРАВ.\nДун г1емер дандч1вала росабазул яги районазул нухмалъулелгун. Руго гьел унго-унгояб куцалъ рух1ги жанги кьун х1алт1и гьабулелги, руго цох1о харж боси гурони т1аса-масаго х1алт1улелги. Руго ч1ух1аралги пахруялги. Руго жидехъе рач1аразул мурад т1убазе х1алт1улелги. Дие гьаб макъалаялда бицен гьабизе бокьун буго хъулухъалъ т1адег1анав вугилан жиндилъ кинабг1аги ч1ух1и гьеч1ев, рак1бац1ц1адго т1адаб х1алт1иги гьабулев, киндай жиндихъа инсанасе лъик1лъи гьабун бажарилаян ургъулев вук1унев, жакъа 50 сонил ригьалдеги вахунев, гьездаса 25 соналъ ц1ех-рехалъул ва прокурорасул х1алт1уда т1амурав Хунзахъ районалъул прокурор, юстициялъул к1удияв советник Г1умаров Рамазанил. Дида Г1умаров лъалаан Шамил районалда прокурорлъун х1алт1улел 2006-2015 соназги. Амма жакъа г1адин гьесулгун гара-ч1вариялде дун ккун вук1инч1о. Хунзахъ гьесул кабинеталде щведал, Рамазан цевегосев гьудул-гьалмагъ вихьарав г1адин рази-ракиго дандч1вана ва секретаршаялда чай лъеянги абун диргун хабаралде жувана.\n-Рамазан, гьаб хъулухъалде щвезег1ан кинаб къимат дур бук1араб?\n- Дун гьавуна гьит1инабго Ч1арада районалъул Цемер росулъ. Дир эмен вук1ана вехь ва кинабг1аги дие гьесул кумекги бук1инищха. 1989 соналъ Советияб Армиялда хъулухъ гьабун хадув дун ц1ализе лъугьана Волгоградалъул т1адег1анаб ц1ех-рехалъул школалде.\nГьеб лъуг1ун хадув 1993-98 соназ х1алт1ана Гъизилюрт шагьаралда следовательлъун, 1998-2006 соназ Гъизилюрталъул районазда гьоркьосеб прокуратураялда следовательлъун, к1удияв следовательлъун, прокурорасул заместительлъун.\n-Гьаб махщел т1аса бищизе щиб г1илла ккараб?\n-Дие гьит1инго бокьулаан ц1ех-рехалда хурхарал т1ахьал ц1ализе, бокьулаан кивго рит1ухъавлъун вук1ине. Гьелъги батила.\n-Прокурорасул х1алт1и буго гъваридго лъугьараб такъсиралда гъорлъе ваккизе ккарабги, гьадинго такъсир гьукъиялъе бич1ч1и кьеялъул х1алт1и гьабизе ккарабги, терроризм ва экстремизм гьукъизе кколебги.\n-Аслияб х1алт1и дица рик1к1уна дир жавабчилъиялда бугеб бак1алда г1адлу-низамги бук1ин ва дуца абухъе терроризмагин экстремизмаги гьукъи. Бит1араб буго, т1оцебе рокъоб эбел-инсуца, хадуб школалда, ц1алул заведениязда бит1араб тарбия кьей буго к1вар бугеб иш. Гьелде ц1ик1к1ун к1варги кьезе ккола. Балагье жакъа нилъер республикаялда чанго ч1ах1иял х1акимзаби ккун ана, чангоял х1алт1удаса эркен гьаруна. Гьелъие г1илла щиб? Хъант1и, законалъ бихьизабураб нухдаса кьури. Щиб х1ажат бугеб инсанасе г1ураб харжги бугони, рет1ине-квинеги бугони, цойги х1ажаталъеги бугони. Лъида берцин рихьизе ч1ах1и-ч1ах1иял хъулби ралел ругел? Бац1адаб харжалъухъ гьединал минаби ралищ? Киданиги раларо. Цох1о законалъ гуребги Аллагьасги гьукъараб гьеч1ищ гьединаб пасалъи.\nНилъер улкаялдаго т1ибит1ун буго коррупция. Гьелде данде г1емераб х1алт1иги гьабулеб буго. Батизе бегьула закон дагьаб тамахаб бук1унги. Китаялда коррупционеразе ч1вазе къот1ула. Г1арабазул х1укуматалда цин квер къот1ула, хадуб к1иабилеб квер, гьелдаги ч1еч1они бет1ер къот1ула. Рак1алда буго Халкъияб Собраниялда гьеб суал борхараб мехалъ, мунагьал чураяв Суракъатица абуна цо теч1ого чиновник кверал къот1арав вук1инин нилъер гьаниван.\n-Советияб заманалде данде ккун щиб бат1алъи бугеб жакъа прокурорасул х1алт1ул?\n- Гьаб заманалъ ц1ик1к1ун руго хъулухъалъулал (должностниял) нарушениял. Гьединго к1вар кьолеб буго предпринимателазул х1алт1уде гьезде х1ажат гьеч1ел хал гьабиял гьарич1ого тезе гьединго криминалиял лъугьа-бахъинал гьукъизеги. Ахирисезул география ц1ехани гьел ц1ик1к1ун шагьаралда рук1уна. Кин бугониги къо анаг1ан гьеб рахъ улкаялдаги, Дагъистаналдаги лъик1лъулеб буго, гьеб ккола гьабулеб х1алт1ул х1асил бук1ин. Квешаб пишаялда вугев чиясул ахирги квешаб бук1уна.\n-Дуцаго инсанасулъ кинал хасиятал лъик1ал ва квешал ругилан абулел?\n- Инсанасул лъик1аб хасият буго профессионализм, рит1ухълъи, рак1бац1алъи, бегьулеб лъик1лъи инсанасе гьаби. Дие рихараб буго х1алихьалъи, гьереси бицин, мац1 гьаби.\nХунзахъ ругищ дур х1алт1уе квал-квалал гьарулел чаг1и?\n-Гьеч1о. Хунз руго дунги вич1ч1улел, дидаги рич1ч1улел г1адамал.\nГара-ч1вариялда Рамазан кинго разилъич1о жиндирго х1алт1ул бицине. Гьелъги бицунеб бук1ана гьев рецц-бакъ х1ажатав яги гьеб бокьулев чи гуревлъи.\nБокьун буго Рамазанида юбилейги баркулаго гьесие х1алт1улъ икъбал-талих1ги, щулияб сахлъиги, рохелги гьаризе.\nПросмотров: 106 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Авар мацI: оптимизмалъе багьанаби рихьулел гьечIо\n21 февраль дунялалда кIодо гьабулеб букIана Халкъазда гьоркьосеб рахьдал мацIазул къо хIисабалда. Нижер хасаб программаялъул гIахьалчагIаз абулеб буго Дагъистаналъул мацIазул бицунеб бугони, гьеб пашманаб къолъун рикIкIине бегьулин.\nАхирисез бихьизабулеб буго гIисинал мацIал, гьездаго цадахъ дагъистаналъулъул мацIазда гъорлъ бищунго тIибитIараб авар мацIги, хинаб лъелъ цIер бигIунеб гIадин, бигьагьабун тагIунеб бугеб куц. Цо-цо гIалимчагIаз абулеб буго Дагъистаналъул мацIазул букIине бегьулин убыхазул яги латин мацIазул гIадаб къисматин.\nДагъистаналъул мацIал тагIиналъул хIинкъи гьечIин лъазабун буго Тахо-Годил цIаралда бугеб Дагъистаналъул педагогикаялъул гIельмияб цIех-рехазул институталъул нухмалъулев хисулев ХIамидулахI МахIамадовас МахIачхъалаялда Халкъазда гьоркьосеб рахьдал мацIазул къоялда тIобитIараб пресс-конференциялда. МацIал цIуниялъе гарантия хIисабалда Республикаялъул миллияб политикалъул министр Алексей ХIасановасги рикIкIана гьениб миллияб мацIазда риччалел информаалатазул сияхIги. Амма гьелго къоялда МахIачхъалаялда тIобитIараб аваразул культурияб автономиялъул тадбиралда кIварп буссинабуна авар мацIалъул кIудияб проблемаялде.\nДиванчагIазда гIурус мацI лъалеб гьечIо


Квание биччараб 12 гъурущидасаги тIаса бикъулеб буго.\nМахIачхъалаялъул школазе ва лъималазул ахазе кванил нигIматал чIезарулеб гIуцIиялъ нигIматал росизе лъазарурал аукционал тIоритIулел рукIун руго къанунияб гуреб хIалалда. Гьеб тIоцебесеб лъугьа-бахъин кколеб гьечIо, школазе кванил нигIматал чIезариялъулъ прокуратураялда къанун хвезабиялъул хIужаби ратулел.\nПрокуратураялъ тIобитIараб хал гьабиялъул хIасилалда «МахIачхъалапродукт» абураб шагьаралъул школазе ва лъималазул ахазе кванил нигIматал чIезарулеб гIуцIиялда тIатинарун руго къанун хвезабиялъул хIужаби. Гьеб гIуцIиялъ нигIматал росизе лъазарурал аукционазул документал къанун хвезабун гIуцIун ратун руго. Гьединго гIилла гьечIогон аукционалда гIахьалъизе изну кьун гьечIо чанго нигIматал чIезарулеб гIуцIиялъе. Гьеб лъугьа-бахъиналда бан рагьун буго такъсир гьабиялъул иш, административияб къанун хвезабиялъул чанго хIужаялда рекъон.\nДагъистаналъул Прокуратураялъул вакил Татьяна Голубевалъ баян гьабухъе, школазе нигIматал чIезариялъулъ къанун хвезабиялъул хIужаби тIатинари къанагIатаб иш кколеб гьечIо. МухIканго чан гьединаб хIужа букIарабали абизе захIмалъулин баян гьабуна гьелъ «Эркенлъи» раиоялъе, амма чанго мухъалда ва шагьаралда административияб тамихIалде цIанила жавабиял идараби. Прокуратураялъ планалда рекъон тIоритIулел хал гьабиял гурелги рукIунила гIадамазул гIарзазда бан тIоритIулелги, гьаб соналда гьединал хал гьабиял цIикIкIунцин рукIанин лъазабуна гьелъ.\nШколалда гIисинал классазул лъималазе квен кьезе байбихьаралдаса балеб буго ункъо сон, амма гьеб ункъго соналда жаниб цо лъимаде квание бихьизабураб гIарцул къадар, 12,3 гъурущ хисулебго гьечIо. Гьеб гIарцуде лъимаде кьолеб буго радал ва къаде квен. МахIачхъалаялъул №3 школалъул директор Жанна Селивановалъ баян гьабухъе Россиялъул Медикиял гIелмабазул академиялъ бихьизабураб нигIматазул сияхIалда кинго данде кколеб гьечIо лъималазе квание бихьизабураб гIарцул къадар. Араб соналъул лъагIалил ахирлда «МахIачхъалапродукт» абураб гIуцIигун гьабураб къотIиялда рекъон чIезарулел нигIматал цекьунги рукIанин цо параялъин бицана гьелъ «Эркенлъи» радиоялъе.\nЖанна Селиванова: « ЦIияб соналда цебе, декабрь моцIалда тIобитIана аукцион, кванил нигIматал чIезариялъе. Гьелда рекъон, гьел чIезризе тIаде босараб гIуцIилъун ккана «МахIачхъалапродукт». Абизе кIоларо, кинабгIаги тIад рекъонгути букIунарин даражаялда, амма нигIматал мукъсанал руго. Лъималазе чIезабизе бихьараб къадар пихъалъу ва нигIматазул чIезабизе гIолеб гьечIо гьеб гIарац. Цо заманаялъ букIана гIуцIиялъ нигIматал рачIунарого, амма сентябрь моцIалдаса гьоркьоса къотIичIогон чIезарулел руго нигIматал».\nЧанго соналъ цебе букIаралде данде ккун нигIматазул багьаби лъалеб куцалда рахун ругониги лъимаде квание бихьизабураб гIарцул къадар хисичIогон хутIизе буго 2016 соналдаги. ЦерегIан къояз, 2016 соналъул бюджет къабул гьабулагон Дагъистаналъул школлъмалазе квание бихьизабун буго г1ицIго 372 миллион гъурущ.\nКванил нигIматал чIезарулеб гIуцIиялъул рахъалъ гуреги хIармал гьарулел руго школазул тIалъиялъги. Улбул хIинкъулел руго рагьун бицине, жидер лъимал школазда цIализе кколилан абун, амма чанго мухъалъул школазда къойида жаниб кIиго нухалда кьезе бихьизабураб кванил бакIалда квен кьолеб буго цо ригьалъ. Гьебги гIемерисеб мехалда лъел чурпа, гьоркьоб гьан гьечIеб. Чай лъималазда бихьулебго гьечIо. Хунзахъ мухъалдаса Написатие бокьич1о росу рехсезе, лъимаца школалда кьолеб квен квинего кунарин бицана гьелъ.\nНаписат: «Школалда дир лъимеде кьола аслияб куцалда релъарал макаронал, нахцин гьоркьобе рехичIеб. БукIуна гьедино горохалъул ва рахьдал чурпа. Гьан гьезда бихьизего бихьуларо. Хасало лъим гьечIилан абун чайцин кьоларо гьезие. Чай бокьула лъималазе. Пихъ-мичIги гьезие щоларо».\nШколалда лъималазе квен чIезабизе гIарац жалго улбузги бакIариаланин абулеб буго цо-цояз, амма гьелъие гуреб, школа цIуниялъе, цIигьариялъул хIалтIаби гьабиялъе ва чанго хIужаялъе бакIарулеб буго улбухъа гIарац школазул тIалъиялъ.\nЩай цIалдохъабазул улбуз гIарац бакIаризе кколеб?\n"ЦIале, цIале, дир цIодор"


Умумузул ирсалъул ахирисеб хъала\nРоссиялъул чанго регионалда хъвана магIарул мацIалъул диктант\nДиктант тIобитIизе ракIалде ккана «Аварал» абураб жамгIияб гIуцIиялда. Гьелъие кумекалъе рахъана МагIарул мацIалъул учительзабазул ассоциацияги ДРялъул Хъвадарухъабазул союзги. Диктанталъул аслияб мурад букIана рахьдал мацI машгьурлъизаби, гьелде рокьи куцай, умумузул ирсалъул адаб гьаби. ТIобитIана магIарул мацIалъул диктант анлъабилеб апрелалда МахIачхъала, Москва, Санкт-Петербург ва Южно-Сахалинск шагьаразда. Гьеб къоялъ Россиялъул шагьаразда ва Дагъистаналда диктант хъвана азаргогIан магIарулас.\nМахIачхъалаялда тадбир гIуцIун букIана «Россия – дир тарих» абураб музеялда. Гьелда гIахьаллъана анлъгоялдаса 80 сонил ригьалде рахарал магIарулал. Гьез тIубазабуна кIиго бутIаялдаса гIуцIараб тIадкъай: магIарул мацIалъул тесталъе жавабал кьейги диктант хъвайги. Диктанталъе босун букIана Расул ХIамзатовасул текст. Гьеб цIалана Гъизилюрт шагьаралъул №7 школалъул магIарул мацIалъул учительница, «Рахьдал мацIалъул бищун лъикIав учитель» абураб конкурсалда чIел босарай Сарат МухIумаевалъ.\nМахIачхъалаялда диктант хъвана ункънусгоялдаса цIикIкIун магIарулас (цогидазе бакI гIечIо). Гьезда гьоркьор рукIана тахшагьаралъул мэр Салман Дадаевги, МагIарул театралъул директор МухIамадрасул МухIамадрасуловги, «АхIулгохI» жамгIияб гIуцIиялъул нухмалъулев Гъайирбег ГIабдулаевги, магIарул маданиябгун миллияб автономиялъул нухмалъулев ШагIбан ХIапизовги ва цогидалги.\nацIалда кучIдул, рихьизаруна халкъиял гIадатазул бицунел сценкаби. ГIицIго мацI лъан тIубаларо – лъазе ккола умумузул рукIа-рахъинги. Гьелъул хIакъалъулъ музеялде рачIаразда бицана Унсоколо районалдаса Фатима ГIабдурахIмановалъ.\nМоскваялда диктант хъваялъул тадбир гIуцIана РФялъул президентасда цебе бугеб Дагъистаналъул вакиллъиялда. Гьелъие хIаракат бахъана «Сенат» абураб бахIсазул клубалъ, гьеб тIобитIизе кумек гьабуна «Намус» абураб лъайкьеялъул централъ. Диктант хъвазе вачIана 55 магIарулав. ГIахьаллъи гьабуна батIи-батIиял гIелаз - бищун гьитIинасул - 14, бищун цIикIкIарасул - 58 соналде щвезегIан. МагIарул мацIалъул байрамалда гIахьаллъана цIалдохъабиги, студенталги, тохтурзабиги, пачалихъиял хъулухъчагIиги, чIахIиял компаниязул менеджералги.\nИнстаграммалда – видеороликазул флешмоб\nФлешмобалда загьир гьаруна гьадинал пикраби:\nАрсен МухIамадов (Сахалин областалда бугеб Дагъистаналъул халкъазул маданияб централъул председатель): «Диктант хъваялъул аслияб мурад буго магIарул мацI машгьурлъизаби, гьелъул масъалабазде кIварбуссинаби. Жакъа диктант хъваялъухъ шапакъатал кьезе гьечIо – щивав гIахьалчиясе кьезе буго гьелда гIахьаллъиялъул сертификат».\nМухIамад МухIамадов (ДНЦялъул ИЯЛИялъул гIалимчи): «МацI лъалареб халкъалъул букIинесеб гьечIо. Гьединаб халкъалъул къисмат пашманаб букIуна».\nГIабдулрашид СагIадулаев (Олимпиялъул чемпион): «Нилъеца цIунизе ккола нилъерго мацIги, цIарги, яхIги, намусги. Дир дандекколеб гьечIо гьениве вачIине (хIадурлъулев вуго Европаялъул чемпионаталде), амма диктант хъвазе рачIунезе гьарила щулияб сахлъи, рохел ва аваданлъи».\nМурадис Салимханов (адвокат, адвокатазул коллегиялъул председатель, «Биологиялъул учитель» ва «ТIоцебесеб гIазу» абурал тIахьазул автор): «Нилъеца къимат гьабизе ккола рахьдал мацIалъул, нилъер умумузул мацIалъул. Ва гьеб нилъеца цIунизеги ккола».\nШамил МухIамадов: «АхIулел гьечIо концерталде, ахIулел гьечIо къецалде. Киналго ахIулел руго магIарул мацIалъул диктант хъвазе. ЦIакъ лъикIаб букIинаан, нилъер тарихалъулги маданияталъулги адаб-хIурмат гьабун гьенире рачIунел магIарулаз цадахъ лъималги лъималазул лъималги рачани».\nФлешмобалъул рахъккуна цевеккун ДРялъул гIолилазул ишазул рахъалъ министрлъун вукIарав Арсен ХIажиевасги. Даргияв вугониги, гIураб къадаралда магIарул мацI лъалеб букIун буго гьесда. Гьесги ахIулел рукIана магIарулал мацIалде диктант хъвазе.\nПрочитано 89 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 15 апреля 2019 13:04\nДругие материалы в этой категории: « Республикаялъул гIумру\tЕГЭ »