Талат къоялъ Дагъистаналъул хIукуматалде тIамуна цIияв ункъо министр. Гьел ккола информациялъулгун басмаялъул министр Азнавур Аджиев. Цеве гьев «Дагъистан» РГВК каналалда вукIана нухмалъулевлъун. Гьениве гьанже тIамулев вуго информациялъулгун басмаялъул министрлъун вукIарав ГIумаргIусман ХIажиев.\nРосдал магIишаталъул министрлъун тана Халкъияб Мажлисалда аграрияб политикаялъул комитеталъул нухмалъулев хисулевлъун вукIарав БатIал БатIалов. БакIал раялъулгун, архитектураялъул ва рукIа-рахъиналъулгун коммуналияб магIишаталъул министерлъи тIадкъана Муса Мусаевасда. ГьанжелъагIан банкалда ва финансазул министерлъиялда хIалтIулев вукIун гурони, Дагъистаналъул политикаялда машгьурав чи кколаро гьев.\nЛъай кьеялъулгун гIелмуялъул министрлъун тана ШагьгIабас Шагьов. ГьанжелъагIан гьев вукIана Дагъистаналъул президентасулгун хIукуматалъул администрациялъул нухмалъулевлъун, гьелдаги цевехун – спорталъул министрлъун. Гьанжеялдаса чанго къоялъ цеве ШагьгIабас Шагьов тIамун вукIана пачалихъияв секретарьлъун. Гьедин кIиго-лъабго къоялдасан гьеб хъулухъ хисун лъай кьеялъул министрлъун гьев тIамиялъул магIна бичIчIулеб гьечIо цо-цоязда.\nГьединго батIи-батIиял пикраби руго БатIал БатIалов росдал магIишаталъул министрлъун теялда тIасанги. Масала, «Миллат» газеталъул бетIерав редактор МухIамад БисавгIалиевас рикIкIунеб буго гьелъулъ Халкъияб Мажлисалъул спикер Хизри ШихсагIидовасул гIахьаллъи загьирлъулеб бугин. ШихсагIидовас тIамизавун ватулин лъарагIав вукIараб хъулухъалде лъай кьеялъул министрлъун магIарулав ШагьгIабас Шагьов, хадув росдал магIишаталъул министерлъун вукIарав магIарулав Башир Байтемировги нахъе вахъун гьесул бакIалде лъарагIав БатIал БатIалов ккезе къваригIун. Щайин абуни Буйнакск мухъалъул нухмалъиялде рищиязда БатIаловас нух кьунин гьеб хъулухъалде ине Даниял ШихсагIидовасе – парламенталъул спикерасул васасе. Гьединлъидал гьесул инсул рахъалдаса баркала гIадаб жо бугин гьанже БатIал БатIаловасе министрасул хъулухъ щвей. Лъалеб букIахъе, Дагъистаналда хъулухъал рикьулелъул хIисабалде босула чиясул миллатги. Гьедин республикаялда гIумру гьабулел миллатазул къадаралъухъ балагьун гIага-шагарго рикьун рукIуна хIукуматалда ругел хъулухъалги.\nБицен гьабулеб суалалда бан ЭР-ялъе Россиялъул информалатазул журналист Мусаев Мусаца бицана гIадамал тIадегIанал хъулухъазде тIамулелъул, бихьулеб бугин республикаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас хIаракат бахъулеб букIин тухумчилъиялдаса рикIкIад чIезеги, ришватчилъиялдасагун такъсирчилъиялдаса рикIкIадал чагIи ралагьизеги гьесие бокьун букIин. Гьелъие гIоло Дагъистан тун къватIиса чагIигицин толел ругин гьес хъулухъазда. Масала, Дагъистаналъул президентасулгун хIукуматалъул администрациялъул нухмалъулевлъун тIамурав Рамазан ГIалиев. Дагъистаналъул президентлъун Рамазан ГIабдулатIипов тIамизегIан Рамазан ГIалиев Саратовалда магъалабазул хъулухъалда хIалтIулев вукIана. Цинги гьес гьев контролиябгун финансазул управлениялъул нухмалъиялде тIамун вукIана.\nКонтролиябгун финансазул управлениялъул нухмалъиялда тана гьанжелъагIанги гьенивго хIалтIулев вукIарав Аммай Къурбанов.\nПалхIасил, кадразул иш тIад балагьун гIемерго квеш гьечIин кканиги, ахиралда тарал министразда тIасан цо-цо суалал рижулел руго журналист Муса Мусаевасул. Масала, лъай кьеялъул министрлъун тарав ШагьгIабас Шагьов кколила цебегоялдаса нахъего президентасулгун лъикIал гьоркьорлъабазда вукIарав чи.\nМуса Мусаев: «Гьединлъидал президентасе бокьун батиларо, Шагьов гьанже вахъун тIалъиялдаса нахъе витIизе. Гьесде щвезегIан гьенив вукIарав лъай кьеялъул министр Артур ТIалхIатов вацIцIадав чиги вугин, гIелмуги лъалин абула. Амма нухмалъи гьабизе гIураб гIадаб хIалбихьи батун гьечIоха гьесул. ТIадежоялъе тIуванго лъидаго вачIев чиясе захIмат букIуна Дагъистаналда кинабгIаги масъала рагIалде бахъинабизе. Гьединлъидал Дагъистаналъул хаслъаби лъазе ккола, пуланал лъай-хъваял рукIине ккола гьединаб хъулухъалда вугев чиясул. БакIал раялъулгун, архитектураялъул ва рукIа-рахъиналъулгун коммуналияб магIишаталъул министерлъи тIадкъарав Муса Мусаев вуго унго-унгояв, канцеляриялъул хIалтIухъан. Хадув загьирлъизеги рес буго. Амма щай гьев гьеб хъулухъалде тIамуравали лъаларо. Президентасда щибниги бихьунгIаги батила гьесулъ, яги цонигияз абун батила гьев тейилан».\nИнформациялъулгун басмаялъул министр Азнавур Аджиевасул рахъалъ пикру загьир гьабилалде журналист Мусаев Мусаца кIвар буссинабуна гьес нухмалъи гьабизесеб идараялъул цIаралде. Интернет-алаталги раккун, басмаялда рахъулел информациялъул алатал дунялалдаса лъугIун-тIагIун унеб мехалда, «Басмаялъул» абун министерлъи кин букIунебали бичIчIулеб гьечIоан гьесда. ЦIарго гIадин, ричIчIулел гьечIо гьеб идараялда тIадал жалги. Гьединлъидал гьеб министерлъиялъул вакилзаби лъугьунила бакIазда ругел газет-журналазул, телевидениялъул хIалтIуда гъорлъе. Гьеб гьезул иш гурин, гьел газет-журналазе гIарац биччалеб бакIалъул администрациялъул иш бугин рикIкIунеб буго Мусаевас.\nРосдал магIишаталъул министерлъиялдаса Башир Байтемиров вахъизе гIедегIанин абулеб буго журналист Муса Мусаевас.\nМуса Мусаев: «Живго вихьизавизе бащдаб лъагIел кьезе бегьулаан гьесие. Байтемировасул бакIалда тарав БатIал БатIаловасул рахъалъ щибинха абилеб? Дир хIисабалда, кабинетал тун къватIиб бугеб гIумру лъикI лъаларо депутатазда, пуланаб суалалъе гьаркьал кьолел рукIин гурони».\nХисун руго цо-цо министерлъабазда цIаралги. Масала, бакIал раялъулгун рукIа-рахъиналъул магIишаталъул абун букIараб министерлъиялде тIаде жубан буго «архитектураялъулги» абураб рагIи. Дармилабгун къватIисел бухьеназул министерлъиялда цIар лъун буго дармилабгун инвестициязулилан. Экономикаялъул министерлъиялда тIаде журан руго «территориялъул цебетIеялъул рахъалъ» ин абурал рагIаби. Транспорталъул министерлъиялда тIаде жубан буго «нухазул магIишатги».\nРеспубликаялъул хIукуматалда цере гIуцIарал комитетазулъги руго хиса-басиял гьарун. Гьедин цIолбохъанлъиялъулгун алкоголалъул продукциялъул иш гьабулеб комитеталда цIар лъун буго цIолбохъанлъиялъулгун чогърол комитетилан.\nЦебе букIинчIеб кIиго комитетги гIуцIун буго хIукуматалда. Цояб ккола ччугIихъанлъиялъул магIишаталъул комитет. Цебе гьеб иш росдал магIишаталда тIадкъан букIана. Амма букIине кколедухъ ччугIа гIезабиялде кIвар кьолеб гьечIин абурал гIарзал руго. Абула Каспи ралъдал рагIалда ругел пачалихъазда гьоркьоса гIицIго Ираналъ гурони биччаларин гIезеги гьабун ралъдалъе ччугIа. Жалго ччугIихъабаз бицухъе, Дагъистаналъул рагIалда кквезе ччугIа хутIун гьечIо, гьединлъидал браконьералги гьелда хадур Казахстаналъул гIорхъоде щвезегIан унел ругел.\nЦIи данде гьабураб хIукуматалда жаниб гIуцIараб цIияб цойги комитет ккола пачалихъиял хIажалъабазе гIоло къайи босулеб комитет. ГьанжелъагIан республикаялда букIинчIо гьединаб идара. БукIана гIицIго сайт, пачалихъиял хIажалъабазе гIоло къайи къваригIун букIинги, гьеб босулеб букIинги лъазабулеб. Гьелда сверухъги Россиялдаго рагIун ахIи-хIур бахъун букIана гъоркьисалаги чанго моцIалъ цебеги. Масала, Дагъистаналъул финансазул министерлъиялъ гьеб сайталдасан лъазабулеб босулеб букIана микьго млн гъурщил багьаяб цо автомобиль босулеб бугин жидеца. Гьеб тIатинабуна Россиялда машгьурав оппозициялъулав Алексей Навальныяс. Цинги хъата-масан республикаялъул финансазул министерлъиялъ, цо гъалатI борчIун батанинги абун, сайталдаса нахъе босана жидерго лъазаби.\nДагъистаналъул хIукуматалда вуго кинавниги 18 министр. Жакъа къоялде щвезегIан тIамун вуго гьезул микьгояв. ХIукуматалъул нухмалъулевги вице-премьералги церехунго рукIарал тун руго.


Хиса-басиял гьариялъе гIилла ккун буго лъидаго хъвачIел газетазе дандечIей гьабизе кIвечIолъи цевесев министрасда. КIвезе бугищ информациялъулаб политика Токбулатовалда цебетIезабизе?\n20 апрелалда министр гуревги , хисана Республикаялъул бетIерасулги хIукуматалъулги пресс-хъулухъалъулгун информациялъул бутIаялъул нухмалъуда йикIарай Тамара Чиненная. Гьелъул бакIалда тун вуго цевеккун Печаталъулгун информациялъул министр хисулевлъун вукIарав Зубайру Зубайруев.\nАзнаур ХIажиев Печаталъул министрлъун тун вукIана 2013 соналъуд 13 сентябралда. Гьелдаса цебе гьес нухмалъи гьабулеб букIана Дагъистаналъул РГВК каналалъе. Официалияб баяналда лъазабулеб буго Азнаур ХIажиев министерлъиялдаса вахъулев вугин, гьев цогидаб бакIалде хIалтIизе тIамулев вукIиналда бан, амма кивеяли мухIкан гьабулеб гьечIо.\nТIалъиялда ГIабдулатIиповас иргадулал хисиял гьариялъе ккараб хIакъикъияб гIилла экспертаз хурхинабулеб буго ахираб кIиго моцIида жаниб Дагъистаналъул бетIерасул рейтинг лъалаго бортун букIиналда. Республикаялъул бетIерасул сверухълъиялда информациялъулаб политика билълъинабун бажарун гьечIо. Мисалалъе бачине бегьулила «Забота» интернаталда сверухъ ккараб хъуй.\nЖакъа республикаялда пачалихъиял информациялъул политика гIумруялде бахъинабулезул лъидаго хъвачIел информсурсаталгун ва газеталгун гьабулеб цадахъаб хIалтIи гьечIин, пачалихъиял информсурсатаз гьел гьечIеб ххвелцин гьабуни абулеб буго «Черновик» газеталъул бетIерав редактор Маирбег Агъаевас. Дагъистаналда тIалъиялъул информсурсатазулгун, хасго лъидаго хъвачIел газетазулгун, ругел ричIчIунгутIиял, цогидал, кIвар бугел гIунгутIабазул рагIдукь рукIанила, амма ахираб кIиго моцIида жаниб профессионалияб цадахъ гьабулеб хIалтIи гьечIолъи тIубан рагьанила.\nМаирбег Агъаев: «ТIалъиялъул «Черновик», «Новое дело» гIадал лъидаго рачIел газетабигун профессионалияб даражаяжа цадахъаб хIалтIи гьечIолъи халатбахъунеб букIана кIиго-лъабго соналъ. Амма гьеб гIунгутIи букIана цогидал: террор, коррупция гIадинал проблемабазул рагIдукь. Ахираб кIиго моцIида жанибин абуни раккана информациялъулаб пространствоялда гьеб гIунгутIи тIатанабулел материалал. Информациялъулаб политика гIумруялде бахъинабун тIалъиялъухъа бажаричIо. ТIалъи тIубан батIа тIун чIун буго прессаялдаса. БетIерасул администрациялъул ва тIолго ХъахIаб рукъалъул гьоркьалъаби тIуран хун руго СМИгун. Бищун кIвар цIикIкIарал, республикаялъул тIалъиялъ гIахьаллъи гьабулел лъугьа-бахъинал хутIулел рукIана кадралда нахъа. Гьезие хIажат букIана «Черновик» ва «Новое дело» газетаз кIиабилеб кIваралъул форумазда ва цогидал дискуссиязда гIахьаллъи гьабиялда тIубазабизе. Амма гьединал, кIвар гьечIел информациялъул лъугьа-бахъиназ нижер гIахьаллъи гьечIолъи хисун гьезухъа бажаричIо. Гьелъул хIасиллъун ккана гьел иргадулал кадразул хиса-басииял».\nБицен гьабулел материал кколел руго «Забота» интернаталда хурхун тIалъиялъул позициялъул бицунел. «Черновик» ва «Новоде дело» газеталгун гьоркьолъаби чIезариялъе хIаракат бахъулеб гьечIила тIалъиялъ, гIаксалда, гьениб бахъаралда данде хIалтIи гьабун гурого. ТIалъиялда хиса-басиял гьариялъ информациялъулаб политика билълъинабун бажариги щакаб бугин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Маирбег Агъаевас.\nМаирбегАгъаев: «Дир пикруялда, гьел кадразул хиса-басияз гIемерал суалал рижизарулел руго. Гьез щиб букIаниги информациялъулаб политикаялъулъ хисилиланги кколаро дида. Щай гурелъул гьел чагIи руго цебе букIарабго системаялда хIалтIулел рукIарал чагIи. Гьез щиб букIаниги цIияб жо гьабибин кколаро дида. Профессионалиял гьезул бажариялде дир тIад кIалъазе бакI гьечIо, амма бугеб системаялъе «цIияб би биччазе» бажаризе гьечIо гьезда. Гьел ругьунал руго долго басрияб схемаялда рекъон хIалтIун. Ругел дискуссиялъулал площадкабигун гьокьолъаби чIезарун бажаризе бугищилан суалги бижизабулеб буго».\nАгъаевас гьединго тIаде жубана, жакъа республикаялда бугеб ахIвал-хIал, лъидаго бачIеб прессагун бухьенал чIеариялдалъун хисизабзе бажаризе букIанин, амма гьел бухьенал тIалъиялъ гьари щакаб бугила.\nГьединго лъазабулеб буго РГВК каналалъул нухмалъуев МухIамадег АхIмадов хисун вугилан. Цеве Печаталъул ва информациялъул министрлъун вукIарав Азнур ХIажиев вачIинин гьениве тIад вуссунилан хьулал рукIана каналалъул хIалтIухъабазул. Амма «Эркенлъи» радиоялъухъе щварал баяназда рекъон, цIияв нухмалъулевлъун тун вуго Къурбан Къуранов. Цеве гьев хIалтIулев вукIун вуго гьеб каналалъул нухмалъулев хисулевлъун.


18 январалда улкаялда байбихьана коронавирусалда данде вакцина гьабизе. Гьеб тадбир унеб буго нилъер республикаялдаги.\nНижехъе щварал баяназда рекъон, гьабсагIаталда вакцина гьабун буго 700-ялдасаги цIикIкIун чияс.\nРеспубликаялъул Сахлъи цIуниялъул министерствоялъ 25 январалда тIобитIараб пресс-конференциялда бицана ракIалда бугин 780 000 чиясе прививка гьабизе.\nАслияб куцалда гьеб гьабизе буго цIикIкIараб ригьалъул гIадамазе. Амма цо-цоязул тIубан божилъиги гIолеб гьечIо гьеб вакцинаялда.\nКиназулгойищ гьединаб пикру бугебали лъазе, нижеца цIех-рех гьабуна батIи-батIияб хъулухъ-ишалъул гIадамазда гьоркьоб.\nМухIамадгIарип Абакаров, Гъуниб районалъул Гьонода росулъа фельдшер:\n- Сахлъи цIуниялъул вакил хIисабалда гуребги, гIадан хIисабалдаги, дица абила вакцина гьабизе ккелин. Щайгурелъул гьеб буго вирусалъулаб инфекция. Бокьараб вирусалъулаб унти вакцина гьабун гурони къезабизе кIоларо. Гьеб практика кидаго букIана. РакIалде щвезабе, нилъ гьитIинаб мехалдаги, краснуха, коклюш, бронхит ва цогидалги вирусалъулал унтабазде данде кидаго гьабулаан вакцина.\nГьеб унти буго цIакъ рекIкIаб, заралияб, кутакалда хIинкъи бугеб. Гьелъ сахлъиялъе заралги гьабула.\nГьединлъидал гIадамазе бищун лъикIаб нух буго вакцинация гьаби. Гьайгьай, пачалихъалъеги буго гьелдаса пайда. Вакцина гьабун бугони, гьалгощинал унтарал рукIинаро, дарабазда тIад хвезабулеб гIарац нахъе тIокIлъила.\n- Кин бугониги гIадамазул божилъи гIолеб гьечIоха…\n- Бокьараб вакцинаялъул букIине бегьула гъая. Гьеб кидаго букIараб жоги буго. Амма вакцинаги кIанцIун рахъун гьабулеб гьечIелъул. Дур температураги бидул кьабиги борцуна, пульсалъул хал гьабула. МухIканаб анализ гьабун гурони, вакцина гьабуларо. Гьелдеги кIвар кьезе ккела.\nДругие материалы в этой категории: « Вакцина гьабунищ, мунго лъилъанищ?\tВакцина гьабунищ, мунго лъилъанищ? »


Бихьун ккве, бихьун биччай » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Религия - Дин ва гIумру » Бихьун ккве, бихьун биччай\nБихьун ккве, бихьун биччай\nДобавил(а): istina от 2-06-2015, 10:35\nЩибаб соналъ, рамазан моцIалъул тIоцебесеб къо\nчIезабиялда ва кIалбиччалеб къоялда тIасан байбихьула батIи-батIиял харбал. Цояз Динияб идараялда нахъги\nрилълъун, гьез абураб къоялъ кIал ккола ва биччала. Цогидаз, батIи-батIиял\nкалендаразда рекъон чIезарула гьел къоял. Лъабабилез, цIакъго зани бегизабула\nва жидерго гIакълу-хIукмуялда рекъон ккола кIал. ПалхIасил, Дагъистаналда\nкъанагIатги букIунаро кинавго чияс цо къоялъ кIалги кколеб, цо къоялъ кIалги\nбиччалеб къагIида. Исанаги шагIбан моцIалъулъго ккана тIоцебесеб къо\nбачIиндал кин букIинебали лъаларо. "Нурул-ислам" газеталъ къватIире\nриччалел исламиял календараздайин абуни, щаялиго моцI цIилъулеб заман\nбихьизабун букIуна цо къоялъ цебеккун. Гьединлъидал, гIадамазул\nгIарзалги рукIуна щайин бегьулареб цо къо чIезабизе ва щайин гIадамал\nрикьалаби гьаризе тIамулелин абун. Гьеб суал кьуна нижеца\n"Нурул-ислам" газеталъул бетIерав редактор, ДРялъул муфтиясул наиб,\nгIалим МухIамад ХIажиевасе. - Бищун\nквеш ккараб иш буго гьеб рикьиялъ исламалъул тушбабазе бусурбабазда тIад\nрелъизе ва гьел махсароде кквезе рес кьолеб букIин. Нижеца календарал\nкъватIире риччазе хIадурула анлъго моцIалъ цебе ва гьелъ нижее рес букIунаро\nкалендарь моцI цIилъиялда рекъон гьабичIого. Гьеб шаргIалдаги бегьулелъулха. Нижеца\nгьениб хъванги букIуна календаралда хъварабги имамас абулелдаги гьоркьоб\nбатIалъи бугони ва кинаб къоялъ кквелебали лъаларого ругони, имамас абуралда\nнахърилълъайилан, дагIбаги гьабугейилан. "Бихьун ккве, бихьун биччай" абураб\nхIадисалъул магIна буго рамазан моцI бачIин лъазе рес букIин, ай сабаб. ЦIияб\nмоцI бихьи ккола рамазан моцI бачIун букIин лъаялъе сабаб. Сабабалда хадуб\nлъугьун мурад борчIизе толевги гIакъилавлъун вукIинаро. Мисалалъе, дуе къваригIун буго поездалдаги\nрекIун Москваялде ине. Поезд бачIине букIин лъазе руго гIемерал сабабал,\nгьезул цояб ккола борхалъудеги вахун поезд бачIунеб бугищали бихьизелъун балагьи.\nАмма гьеб гуребги сабабал руго поезд бачIине бугеблъи мухIканго лъазе\nкIолеб. Мисалалъе, мухIканаб расписание. Борхалъуде вахун балагьи, цо-цо\nмехалда хIалтIичIого букIинеги бегьула. Масала, цебе щиб бугониги\nккеялдалъун яги рикIкIадасан бачIунеб цогидаб поезд нилъее къваригIарабин\nккун. Поездалъецин гьедин бугеб мехалда, кинха букIинареб щибаб лахIзат\nкквейин гурого абизе рес доб мехалда букIинчIо. Гьеб гуреб къагIида бегьулареб\nбукIарабани, абизе букIана бихьун гурого ккогейин. Амма гьедин абун гьечIо.\nЖакъа лъилго щаклъи гьечIо астрономазда азарго соналъ цебе моцI цIилъизе бугеб\nзаман минут-секундалде гIунтIун мухIканго лъалеблъиялда. Гьединго хIадисалъ\nбаян гьабулеб буго рамазаналъул цониги къо биччарас тIолабго гIумруялъ кIал\nккуниги гьеб бецIулареблъи, кириялъул рахъалъ.\nГIаббасидасан бицараб хIадисалда буго: "Свалат-салам лъеяв аварагасухъе\nвачIана гIарабияв ва жинда моцI бихьанин абуна. Аварагас гьесда гьикъана:\n"Дуца Аллагь цо вукIиналъе ва МухIаммад Гьесул Расул вукIиналъе нугIлъи\nгьабулищ?" - абун. Дос абуна гьабулин. Гьеб мехалда свалат-салам лъеяв\nаварагас Билалида абуна какги ахIун гIадамазда метер кIал кколеб бугин\nлъазабе", - ян. Аварагас, тIоцеве вихьулев гIарабиясда божун, киназдаго\nкIал кквезабун буго. КIиго шагьи бикъараб бакIалдаги кIиго гIадилав чиясул\nнугIлъи къваригIуна. Гьенибин абуни гIалхул гIарабиясул рагIуда божун бусурбабазда\nкIал кквезабун буго. Щайин абуни, рамазаналъул цохIо лахIзаталъулъцин нилъ\nнахърегIуларебгIан кIудияб хиралъи букIун. ШаргIалда рекъон, хIакъаб жо\nкапуразда аскIоб батаниги, къабул гьабизе ккола. Аварагасул заманалда киб\nбугониги, хIатта пасикъасул нугIлъиялдалъунги моцI бихьани, нахъисеб къоялъ\nматIалигI" - бакъ баккиялъулъ батIалъиялъул хабарго байбихьана МугIавият\nШамалда халифлъун вугеб мехалда. Гьедин бицунеб буго\nГьедин батани щайха нилъ киналго астрономазда нахърилълъунарел?\nЩайгурелъул, жеги бихьун гурого кIал кквезего бегьуларин чIарал имамзаби ва\nгIалимзаби гIемер рукIун. Астрономаз абулеб буго: "ЦIияб моцI баккула цо\nлахIзаталда жаниб, амма бихьизе рес ккола Бакъги, МоцIги, Дунялги цо мухъде\nккедал. Гьебги бищун цIикIкIун 14 сагIаталдасан букIунеб буго. Киналго\nсагIтазул поясазда гьеб бихьи батIайиса букIуна. Гьеб инсанасда бихьиги моцIалдаса\nбакъ цебе тIерхьараб мехалъ букIуна". Гьелдасан баянлъулеб буго доб\nмехалда букIараб хIадис гьанже хIалтIизабуни, бусурбабазда гьоркьоб кIудияб\nрикьи ккезе букIин. ХIисаб гьабе, доб хIадис бачIараб мех букIана ГIарабазул\nбащдаб чIинкIиллъиялдацин тIубанго, ай киналго бусурбаби рукIинчIеб заман.\nГьанжейин абуни, бусурбаби дунялалда тIад киса-кирго руго. Мисалалъе, бусурбаби\nполярнияб кругалдаса тIадехун ккани, гьез щибха гьабизе кколеб? Лъабго моцIидасан\nгурого бихьулареб моцI бихьизегIанищ чIелел?\nлъабавго имам ва ШафигIиясул мазгьабалъул гIемерисел имамзаби мукIурлъарал\nдунялалъул киб бакIалда моцI бихьаниги кIал кквезе ккеялъе. Гьелъги кьолеб буго\nкиса-кирго ругел бусурбабаз кIал кквезе ккани, гьезие моцI бихьи шартI кколарин\nабураб магIна. Гьеб хIукму гьез гьабуна бусурбаби цолъизаризелъун. Гуребани,\nсагIтазул поясал ругебгIан къадаралъ рукIине ккелаан кIал кквезе байбихьулел\nкъоял. Гьеб гьелдаги лъугIуларелъул, гьединго батIи-батIиял къояз кIодо гьаризе\nккелаан ГIарафа ва Къурбан къоял. Къокъго абуни, тIубараб хIапу-чапур ккола.\nКакил хIукму кинха бугеб, гьединаб хIисабалда рекъон как базе бегьулищха?\nкIвар, кIалалде дандеккун, гIемерго цIикIкIараб букIин лъаларев чи ватиларо.\nАмма бищун кутакалда моцI бихьизе кколин ахIдолел имамзабаз как бала\nсагIтидеги балагьун, ай рузнамазда рекъон. Я имаму Нававияс, я ибну ХIажарица,\nяги имам Рамлияс, гьел ккола нилъер мазгьабалъул мугIтамадал, ай мугъчIвалел\nгIалимзаби, изну кьоларо сагIтиде балагьун как базе гIицIго рамазан бачIин\nхIисабалдалъун чIезабиялде къияс гьабун (борцун) гурого. Гьедин бихьи шартI\nбугин чIолез какги базе ккола сагIтихъ яги рузнамазухъ балагьичIого, бакъул\nрагIад борцунеб гIучIги бахъун чIезабун.\n"Мизанул кубра" тIехьалда буго: "Киналго тIадрекъана цо бакIалда\nмоцI бихьани, кибго кIал кквезе кколин абураб хIукмуялда", - ян. Гьедин\nабулел имамзабазул мисалал гIемер руго. Амма цонигияв гьечIо киса-кибго моцI\nбихьун гурого кIал кквезе яги биччазе бегьуларин абулев. "Ихтилафул\nматIалигIиялъулъ" хилап батаниги, цадахъ моцI баккулеб, ай цого сагIтил\nпоясалде ккараб бакIалда ругез кIал кквезе кколарин абулев цIар бугел\nимамзабазул цонигияв гьечIо. Нилъ руго СагIудиязул ГIарабиязулгун цо сагIтил\nпоясалда. Гьединлъидал, доз моцI бихьанин абидал, нилъ гьезда нахърилълъине\nДагIба лъугIиялъе календаралда божулел щай нахърилълъунарел бихьизе кколезда\nсоназул хIасилалда баянлъараб жо буго нилъер гьаниб тIабигIиял хаслъабазе\nгIоло, мугIрул рукIун, накIкIал гIемер рукIиналъе гIоло нагагь гурого цIияб\nмоцI бихьунгутIи. Гьеб гуребги, "руъят" - беразда бихьи кколин абураб гурого магIна\nгьечIин аби битIараб гьечIо. Имам Гъазали гIадав кIудияв гIалимасги абулеб\nбуго гьеб бугила лъай абураб магIна. Гьеб тасдикъ гьабула "Пил"\nсураталда Аллагьас свалат-салам лъеяв аварагасда абиялъги, "алам\nтара…" - дуда бихьичIищила дур Аллагьас пилалъул бетIергьабазе гьабураб\nжо. Абрагьатил пилазулгун рагъ ккараб мехалда свалат-салам лъеяв авараг жеги\nгьавун вукIинчIо. Гьениб чIванкъотIун абулеб буго руъят - лъай букIин.\nДунялалъул гIалимзабаз щибха гьелда абулеб?\nсоналда муфти АхIмад-хIажияс, Катаралда бугеб дунялалъулго гIалимзабазул\nцолъиялде битIун букIана гIалимзабазул\nкъокъа, кидал кIал кквезе кколебин абураб суалгун. Гьезие гьадинаб жаваб щун\nбуго. КIал кквезе бегьула, цIияб моцI бихьун, бихьизе рес букIин хIисаб гьабун.\nХутIараб бараб буго бакIалъул гIалимзабазул политикаялда. ХIакъикъаталдаги\nгьеб гьединги буго. Дагъистаналда руго щиб гьабунги Динияб идараялдаса\nбатIаго гурого чIоларел цо-цо гIалимзаби. Гьединазги толаро цо къоялде\nсоналда Стамбулалда (Турция), 1986 соналда Къагьиралда (Египет), 1986 соналда\nГIамманалда (Иордания) халкъазда гьоркьосел исламиял гIалимзабазул конференциязда\nцIияб моцI бихьиялда бан гьабуна гьадинаб хIукму:\nРамазан моцIалъ кIал кквеялъулъ "ихтилафул матIалигIиялъул" хал\nгьабичIого тезе ва цо бакIалда моцI бихьани киналго улкабазда кIал кквезе.\nРамазан моцIалъул байбихьи чIезабизелъун астрономиялъул хIисабалдаса пайда\nбоси битIараблъун чIезабизе.\nгъоркьиса Дагъистаналде вачIарав Татарстаналъул муфти Камил СамигIулиница\nСеверияб Кавказалъул гIалимзабазул конференциялда кIалъалаго абуна:\n"Россиялда ругел киналго татаразул муфтизаби ва имамзаби рекъана\nастрономияб хIисабалда цIияб моцIалда рекъон кIал кквезе", - ян.- ТIарикъаталъул\nустарзаби кин балагьулел гьеб суалалъухъ?\nАллагьас ладунияб гIелму кьурал тIарикъаталъул устарзабаз, ХIасан-афандиясдаса\nбахъараб, тIаса бищана гьадинаб къагIида: рогьиналде цо минуталъниги цебе\nкалендаралда моцI цIилъун бугони, нахъисеб къо рамазаналъул къолъун рикIкIине.\nЩайин абуни, гьедин гурого рес гьечIо багьа лъаларебгIан хирияб рамазаналъул\nкъоял рорчIи гьукъизе. Амма гьез киданиги рагIи абичIо имамас моцI\nбайбихьанин лъазабиялда, жидецаго кIалги\nккун руцIцIун чIолаан. -\nГьедин батани, жинда якъинго астрономаз абухъе моцI цIилъи битIараб букIин\nлъалев гIадатияв чиясда щиб гьабизе кколеб?\nШафигIиязул аслияб тIехь - ТухIфатул МухIтажалъул шарихI ХIаваши Ширвани ва\nибну Къасим (ибну ХIажар) ункъабилеб жилдалда, 493-абилеб гьумералда хъвалеб буго: "ХIисабалда божулезда ва\nгьез бицаралда божулезда тIадаб буго хIисабалда рекъон кIал кквезе", -\nКалендаралда божуларев щивха жакъа ватилев, цIакъго херал гIадамал гурони.\nГьединаз щиб гьабизе кколеб, бихьун гурого кквеларилан чIарав имам вугони?\nруцIцIунги чIун, дагIбадичIого жидецаго кIал кквела, гьедин гьабизе тIадаб\nбуго гьезда ШафигIил мазгьабалда. Гьеб\nгуребги, жакъа гIемерисезухъ руго смартфонал ва гьезда жаниб чанго программа\nбуго мухIканго моцIалъул хIал бихьизабулеб. Гьеб кколарищ бихьи, бихьичIого\nЦо-цо гIалимзабаз абулеб рагIана ибну ХIажарас бихьун гурого кквезе изну\nкьоларин. Дуца щиб гьелда абилеб?\nБитIараб буго, ибну ХIажарас абулеб буго бихьун кквезе кколин. Дица ибну\nХIажарасда щибго абиларо, амма гьесда ващадав имам Рамлияс чIванкъотIун\nабулеб буго хIисабалда божулес ва гьес бицаралда божулездаги тIадаб бугила\nхIисабалда рекъон кIал кквезе. -\nЦIияб моцI бихьизе кколезулги, хIисабалдалъун бихьизе рес букIине кколезулги,\nгIицIго хIисабалда божулезулги киналха битIарал ругел?\nЖиде-жидер игIтикъадалда рекъон лъабалго битIарал руго. Кин ккунги кIал кквезе\nккола дагIбаги тун. Амма я календаралда, я муфтиясда, ялъуни гIарабиязул\nулкабазда нахърилълъинчIого, шайтIанги исламалъул тушбабиги рохизарун бусурбаби\nрикьизарулел имамзаби рихьидал ракI унтулаха.\nАвтор: Гара-чIвари гьабуна МухIамадхIабиб МахIатIовас.\nГазета №: 20, от 29. 05. 2015 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.\nМихъал кIкIванищ лъикI яги къунцIунищ?МоцIрол байбихьуда, бакьулъ ва ахиралда кIал ккурасе алжан мустахIикълъилил ...СахI бахъани кIал камиллъулаРазилъи рещтIуна каранзул рекIелъРазилъи рещтIуна каранзул рекIелъ


ХIисаб-суалалъе цIакъай Асият\nМалайзиялда тIобитIараб къецалда лъабабилеб бакI ккуна магIарулалъ\nДагьал церегIан къоязда Дагъистаналдаса цIалдохъаби бергьенлъигун тIадруссана Малайзиялъул тахшагьар Куала-Лумпуралда тIобитIараб менталияб арифметикаялъул рахъалъ (ракIалда чIезабун хIисаб гьаби) дунялалъулго чемпионаталдаса. Арифметикаялъул къеркьеялъулъ гIахьаллъана 80 батIияб пачалихъалдаса 12000 лъимер. Чемпионаталда лъабабилеб бакI ккуна 11 сон барай Асият ГIумаровалъ.\nЧемпионаталъул къецал рикьун рукIана лъабго бутIаялде ва гьезул цоябги букIана ингилис мацIалда. ХIисабалъулъ бищунго хехал тIасарищулеб хIалуцараб къеркьеялъулъ кIиабилеб бакI щвезе кIиго балл камуна Асиятие. Ucmas программаялда рекъон, ракIалдаса тархазул масъалаби гьаризе кколаан гIахьалчагIаз.\nАсият ГIумарова цIалулей йиго МахIачхъалаялъул «Развитие» лъайкьеялъулаб центр» НОУялда. ИчIго сон баралдаса нахъе байбихьана гьелъ арифметикаялъул масъалаби гьаризе ругьунлъизе.\nАсият ГIумаровалъул тIоцебесеб бергьенлъи гуро гьеб. Исана Испаниялда тIобитIараб, менталияб арифметикаялъул къецалда Европаялъулаб чемпионаталда кIиабилеб бакI ккун букIана гьелъ. Гъоркьисалаги гьей гIахьаллъана менталияб арифметикаялъул тIолгороссиялъул къецазулъ ва лъабабилеб бакI ккун букIана гьенибги. Дагъистаналда, апрель моцIалда тIобитIун букIараб гьединабго къецалда Асиятица тIоцебесеб бакI ккун бук1ана.\nАсиятил эбел Жамиля ГIумаровалъ бицана ясалъе цIакъ бокьулин менталияб арифметикаялъул къагIида, гьединго кIвар кьолин немец мацIалдеги.\n«Малайзиялда тIобитIараб чемпионаталда нижеца лъай-хъвай гьабуна Германиялдаса гIахьалчагIазулгун, гьез Асият гьоболлъухъеги ахIана. Гьеб букIана кIудияб тадбир. Микьго минуталда жаниб 200 пример гьабизе кколаан лъималаз. ЦIакъ хIалуцараб ахIвал-хIал букIана, киназухъаго гуро гьединаб захIмат хIехьон бажарулеб», - ян бицана Ж. ГIумаровалъ.\nАсиятица кIудияб гъирагун лъазабулеб буго немец мацI. КватIичIого Гетел цIаралда бугеб институталда немец мацI лъаялъул рахъалъ экзамен кьезе буго Асиятица. Гьелда ракIалда буго программистлъун яхъинеги.\nМенталияб арифметикаялъ рекIехъе хIисабалъул масъалаби гьаризе гуребги, ургъизе, ракIалда жо чIолеллъун лъугьине кумек гьабула. Гьеб къагIидаялде лъимал ругьун гьарула 5-12 сон базегIан. Гьеб ригьалдаса арал лъималазда ракIалда жо чIезаби дагьаб хIинцго букIунин рикIкIуна гIалимзабаз. Гьединлъидал, менталияб арифметикаялде ругьун гьарурал 5-12 сон барал лъимал, бокьараб масъаялда ва бокьараб дарсида цогидаздаса хехго бетIер хIалтIулеллъун рукIуна.\nМалайзиялда тIобитIараб чемпионаталда, Россиялдаса 27 лъимер гIахьаллъун букIана. Малайзиялда тIобитIараб гьеб чемпионаталда тIоцебесеб бакI босана МахIачхъалаялъул № 38 школалда цIалулев, 12 сон барав МухIамад Кагировас, кIиабилеб бакIалъе мустахIикълъана Чачан Республикаялдаса цIалдохъан.\nПрочитано 184 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 24 декабря 2018 10:28\nДругие материалы в этой категории: « БахIарчилъи\tУнеб соналъ рекIелъ тарал асарал »\n15:48, 28 мая 2020, 100\n14:21, 28 мая 2020, 133\n13:47, 28 мая 2020, 109


Хьулалгун суалалги хутIулел руго\nДагъистан ункъго бутIаялде бикьулеб букIиналда сверун дискуссияби халат рахъуне руго. Бищунго жигарал бахIсал унел руго интеренталда. Цо-цоязда бичIунеб гьечIо республикаялъул бетIерас сунде гьеб гьабулеб бугебали. Цоязул хIинкъи буго Дагъистаналда миллатазда гьоркьосеб жахIда багъаризе бегьиялъул. Лъабабилез абулеб буго, гьединаб къагIидаялъ республикаялда гьедингоги гIемер ругел хъулухъчагIазул къадар цIикIкIинабизе бугин.\nГьедингоги кIудияб бюрократияб аппарат, Дагъистаналда дагьалъги кIодолъизе бугин абураб пикру гIатIидго загьир гьабулеб буго информалатазда. REGNUM агентлъиялъе комментариял гьарурав жамгIияв хIаракатчи Уладиев Сулайманица абулеб буго, гьел округал гIуцIилелда цебе цехезе кколеб букIанин кигIаналъ гьеб гали эффективияб букIине бугебали политикияб, экономикияб, социалияб ва этникияб берлагьиялдасаяли. Гьеб ишалда этникияб рахъ кколин бищунго кIудияб кIвар бугебин, лъазабун буго экспертас.\nПачалихъияб Думаялъул депутат Александр Хинштейница рикIкIунеб буго гьелъ рес кьезе бугин эффективияб къагIидаялда «рохьилазде» дандечIезеян.\nЖивго республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас лъазабуна нухмалъи гьабиялъул цIияб система республика бутIабазде бикьи кколарин. Гьеб гIагсалда Дагъистаналъул интерграциялъул инструмент букIине бугин. Амма гьеб мурадалде щвеялъул къагIида гьанжеги бихьулеб гьечIо. ГьечIониги цоязул ракI чIараб буго гьеб Дагъистан цебетIеялъул гали букIиналда.\nЦогидалин абуни яги божулел гьечIо гьеб гали цIодораб букIиналда яги вас-васдулел руго гьелъ хIасил кьезе букIиналда бан.\nЛъабабилезул буго гIицIго негативияб бербалагьи. Гьез рикIкIунеб буго, гьеб къагIидаялъ республикаялъул халкъазе зарал ккезе бугин. «Дагестанцы» газеталъул бетIерав редактор ГIалисултIан ГъазимахIамадовасулги щаклъи буго гьеб гали эффективияб букIиналда.\nГъазимахIамадов ГIалисултIан, «Дагестанцы» газеталъул бетIерав редактор\nГIагсаб бербалагьи загьир гьабуна нижер программаялъе Москваялдаса тохтур ва жамгIияв хIаракатчи ГIабдурашид СагIидовас. Гьес абулеб буго, гьеб кколин республикаялъул букIинеселъе цIакъ кIвар кIудияб галиян.\nСагIидов ГIабдурашид, жамгIияв хIаракатчи, тохтур\nГъазимахIамадовасда жиндирго къагIидаялда бихьулеб буго миллатазда гьоркьоб жахIдаяб бербалагьи бижине биччангутIиялъул тадбирал.\nСагIидовасул пикруялда, гIицIго республика бикьи ва вакильзаби тей г1оларо мурадалде щвеялъе. Гьесда гьадин рихьулел руго хадур Дагъистаналда рилъанхъизаризе кколел галаьби:\nХьулазда цадахъго суалалги раккизарулеб гали


«Кавказалъул робинзоналги» цIиял магIарулалги » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГIасиго кополаб, осетиязул драматург Асахмет Айларовас хъвараб, «Кавказалъул робинзонал» спектакль бихьизабуна гьал къояз ЦIадаса ХIамзатил цIаралда бугеб аваразул музыкалиябгун драматикияб театралъ. Гьеб пьеса хъвалаго драматургасе бокьун букIун буго кавказалъул гIадамазе ВатIан бокьулеб куц ва кире кканиги дозулаб босичIого, нилъерабго добаги билълъанхъизабизе лъугьунеб гIамал нилъер букIин бихьизабизе. Гьеб цIакъ лъикI бихьизабунги буго. Амма, авторгицин хадув гIунтIичIеб, жакъа къоялде цIакъ кIвар бугеб суал борхизе бажарун буго спестаклялъул режисер ГIалисултан Батировасда, спектакль Авартеатралда лъолаго.\nРикIкIадаб Аляскаялде фольклорияб фестивалалдейилан къватIире рахъарал цо лъабгоял… ригьуна гьелегьараб Африкаялъул чIинкIиллъиялда. Къвалакь ккун пальмабиги, сверун ралъадги, салул цIун кIалалги, лъазего лъалареб бакIги, унтилеб бетIерги… чара хвараб бакIалде ккун ратула нилъер гIолохъаби.\nГьениб гьезда батула гIалхул гIадамазул къавм. ТIоцебе гьез чIвазеги чIван квиналда хIинкъи букIун батани, лъагIел сверилалде нилъеразул махщел гIола гьел жидедего руссинаризе. ГIадамазул гьан квин гIадинал гIадамазда рекъечIел гIамалалги тезарун, саламатал магIарулазда релълъарал чагIи лъугьинарула Бобол къавмалъулал нилъер гIолохъабаз.\nАртистазул хIаялъги, байбихьаралдаса лъугIизегIан сценаялда гьелчолеб ралъдацаги, цIакъ кIудияб асар гьабуна спектаклялъухъ ралагьаразе.\nСпектакль байбихьаралдаса, гIолохъабаз бицунеб гIурус рагIабигун жубараб магIарул мацIалъухъ гIенеккун, дир щаклъиго букIинчIо гьел шагьаралда гIурал ва гьенисан фестивалалде ритIарал васал рукIиналда. Щибха гьабилеб, шагьаразда адин бугоха аб мацIалъул иш, кутакалда лъикI гьабун буго режисерас гьеб ахIвал-хIалалде кIвар кьейилан тун букIана… Цодагьаб заманалдасан бичIчIана хурулги, хIамилги, бакIаричIого хутIараб тIорщелалъулги ургъел гьабулел, корохъ эбелги цее тIамулел унго-унгоял магIарул росулъа васал гьел рукIин ва гьеб мацIалъул проблема шагьарги тун некIого росабалъе щун букIин нилъеда бихьизабулеб букIин.\nГьанже магIарухъги магIарул чIвараб, гIурус чIвараб, гьолочIвараб гIатI гIадаб мацI бицунеб буго, кигIан квеш букIаниги. Гьабилеб дарманги лъаларо. Лъалезеги ургъелцин гьечIо.\nГьебго жуба-гъубараб мацI малъана ал нилъер гIолохъабаз гIалхул къавмалдаги. Дол пакъирзабини жидеда бацIцIадаб магIарул мацI лъанин рохун ратиларищха, амма нилъеда лъалаха бацIцIадаб магIарул мацIалъул берцинлъиги гугьарги... Жибго кополаб, рекIелгъеялъе балагьилеб гIадаб спектаклялда жаниб режисерас борхун буго кIвар бугеб суал.\nКигIан санагIат гьечIеб бакIалде гьав лъабавго гIоркьилав чанцIулго кканиги, ахиралде кинабго лъикI ккана. Дол аборигеназда магIарул мацIалда релълъараб жоги лъана, магIарул кьурди-кечIги малъана, гIадамазул гьан квине бегьулареблъиги бичIчIизабуна, дозул ханасда гурхIун рухIгIан лъабасего йокьун йикьарай Пиятницалдасацин инкар гьабуна хIалчIахъадаз. ЛъагIалидасан, талихIалъ, гамаги бачIун, рокъоре инецин рес щвана. Амма, ресги букIаралъул, гьадав Бобол къавмалда бацIцIадаб магIарул мацI малъун букIарабаниян ракI хун бугоха хадуб.\nЩиб лъалеб, анир ругезда тIубан мацI къочон тейгун, нилъер фестивалалде рачIарал африкаялъул вакилзабаз цIидасан малъизеги бегьулаан нилъеда нилъерго мацI. Щиб лъалеб…\n» МухIуца хъат чIван букIарабани?


МагIарул интернет сурсатал » Ассоциация учителей аварского языка\n24 май 22:43Учителасе / Блогал\nЛъалареб жо гуро жакъа чIахIиязги гIисиназги, учителасги цIалдохъанасги, хIатта гIалимзабазгицин, жидеда лъазе бокьаралъул баян цIехезе, тIоцебесеб иргаялда, интернет хIалтIизабулеб букIин. ГIайиб гуро. Гьелъулъ санагIатлъиги буго, квегIенлъиги буго, ва гьелдаго цадахъ хехлъиги буго. ПалхIассил, пайдаялъе хIалтIизабулеб бугони, интернет лъикIаб жо буго. Нилъер магIарул мацI цIуниялъеги гьеб машгьур гьабиялъеги буго интернеталъул кIудияб пайда. Жибго жиндасанго, букIу-макIалдасан нилъер мацIалъе чIаголъи гьеб интернеталъ гьабунгутIи нужедаги лъалеб батилаха. Пайда щвезе ккани, интернеталда рукIине ккола магIарул мацIалда гIуцIарал сурсатал - веб сайтал. Гьединал сурсатал гIуцIиялъе жиндир заманаялда гIемераб хIалтIи гьабуна "Вацлъи" жамгIияб гIуцIиялъ, дицагоги чанго нусго сордо рогьана ахирияб микьго соналда жаниб гьединал хIалтIаби нухда рачунаго ва къачIалаго. (Аллагьас кирилъун хъвангIаги батичIони, гIадада ккеялдаги ишкал гьечIо) Кин бугониги, жиндир мацI лъазабизе анищгун интернеталде ваккарав цогIаги магIарул чиясе пайда босизе щун батани, гьебги гIадада ккун гьечIо.\nГъоркьехун рехсарал веб-сайтаздасан пайда босизе бегьула учительзабазги гьединго гIадатиял магIарулазги.\nhttp://maarulal.ru Аварский культурно-просветительский портал, аварское онлайн радио, аварская библиотека.\nhttp://avartv.ru Аварский видео-портал,клубы по интересам,личные блоги,форум,статьи.\nhttp://avarpoeziya.ru Сайт аварской поэзии, аварские пословицы и поговорки.\nhttp://avarsatira.ru Аварский сатирический интернет-журнал, аварские сказки, аварские анекдоты.\nhttp://dictionary.maarulal.ru/index.php Перевод аварских слов на русский и иностранные языки и обратно.\nАхиралдаги абизе бокьун буго. Нужедаго бичIч1улеб батилаха гьал веб-сайтал хадубккунги цере рачине ва интернеталда рукIинариялъе харжал гьаризе цо-кIиго чиясе захIматаб масъала букIин. Хасго гьеб бичIч1улеб батила гьаб avaruchitel сайт хIалтIизабизе гъорлъе лъугьарал учительзабазда. Хьул буго гьаб макъала цIаларазда гъорлъа кумекчагIи щвеялде. Адаб-хIурматгун -Гьарадерихъа Зубайрил МухIамад (Мухамед Аварский)\nХIурматиял авар мацIалъул учительзаби ва тIолалго магIарулал! Цолъиялъул хIалтIи / Блогал Шамеседо Нурмагомедова - Авар мац1алъул дарс: Р. ХIамзатов "Авар мацI" Авар мацI / Мисалиял дарсал / Учителасе Шамеседо Нурмагомедова - Авар мацIалъул дарс "Малъе , эбел,рахьдал мацI" Дарсазул разработкаби ЦIАДАСА ХIАМЗАТИЛ «АЙДЕМИР ВА УМАЙГЬАНАТ» МАЛЪИЯЛЪУЛ КЪАГIИДА. Авар адабият / Мисалиял дарсал / Учителасе Хасал цIарал Авар мацI / Мисалиял дарсал / Учителасе


ЦIадаса ХIамзатилги, ХIамзатил Расулилги хIакъалъулъ цо-цо жеги гIатIидго лъаларел баянал » MAARULAL.RU :: Аварский Культурно-Просветительский Портал\n28 ноября 2013 | История | добавил(а): admin | Просмотров: 13825\nЦIадаса ХIамзатилги, гьесул вас Расулилги хIакъалъулъ халкъалда лъалареб жо хутIун батиларин абизе бегьула. АнцI-анцI тIахьал руго гьезул гIумру-гIелалъулги, рукIа-рахъиналъулги, хIалтIулги хIакъалъулъ хъварал. ГIемерисел руго гIурус мацIалда, руго гьезда гьоркьор магIарул мацIалда хъваралги. ЦIадаса ХIамзат (хунздерил сверелалда – ХIанзат), узухъда, ЦIадаса ХIамзатлъун кидаго гуро вукIарав. Гьесде батIи-батIияб заманаялъ абулаан Исуйил МахIамадил ХIанзатиланги, Бегунил ХIанзатиланги (Бегун букIана гьесул эбелалда цIар). МутагIиллъун къватIи росабалъ вугеб мехалъ гьесде абулеб букIун батила ЦIадаса ХIанзатиланги.\nЩай дица гьадин гьал цIарал хъвалел ругел? Гьал руго гьесде унго-унголъунги абулел рукIарал цIарал. Нилъ ругьунлъун руго гьал цIарал гьадин хъвани, ритIаралин, гьадин хъвани, мекъиялин абураб пикруялде. Амма гьеб пикру цIаразул рахъалъ битIараблъун рикIкIунаро. БитIараб пикру ккола цIарал щибаб мацIалъул къануназе мутIигIал рукIине кколин абураб. Гьелъул магIна щиб? Гьелъул магIна буго, батIиял мацIаздасан рачIарал цIарал гьеб мацIалда рекъон хисун, «гьелъ малъухъе» рукIине кколин абураб. Масала, гIараб мацIалдасан бачIараб МухIаммад абураб цIар, магIарул мацIалда жанибе ккараб мехалъ, хисун буго магIарул мацIалъул къануназда рекъон, гьедин гьелъул лъугьун руго МахIачалги, МахIакIалги, МухIумабиги, МухIуялги. Гьеб битIарабги буго.\nЦо чиясе жиндирго паспорталда хъвазе бокьани жив МухIамад вугилан, гьебги битIараб буго, амма битIараб гьечIо магIаруласде МухIамад абичIого МухIаммад аби (хъвазе бегьула МухIаммад абун, амма абизе бегьуларо), щайгурелъул магIарул мацIалда гьечIо мм гьаракь, гьеб сверула гьаниб м гьаракьалде.МагIарул мацI гьелда данде чIола. Цо мацIалдаса цойги мацIалде рачIарал рагIаби рекъон ккезе ккола гьеб мацIалда жанир. Щай гIарабаз Путиниде Бутинилан абулеб? Щайгурого, гIарабасда кIоларо жиндир мацIалда гьечIеб п гьаракь бахъизе. Гьединлъидал, хунздерил свериялда ХIанзатилан абизе ккола, щайгурелъул гьенир кIутIбузулал гьаркьал хисун цойгидал рачIуна, ай, м хисун н бачIуна.\nХIамзат ЦIадаса вуго, Расулги ЦIадаса вуго, амма гьанжесеб Гумбет районалъул Гьарадерихъ росулъ (цебе гьеб росу Хунзахъ районалда гьоркьобе унаан) Расул гьавунилан абураб жоги битIараб буго. Кинха гьеб ккараб? Гьелъул хIакъалъулъ халатаб заманаялъ кибго щибго хъвараб жо букIинчIо, гьеб гIемеразда лъалеб хIужа букIаниги. ТIоцебе гьелъул хIакъалъулъ «бакка-бахъи» гьабуна живго Расулица «Дир Дагъистаналда». Гьесул калам. «Дида бицана: Дун гьавун гьоркьоб мех балелдего дир росулъа Гьарадерихъе цо-кІиго соналъ хъулухъалъ ун руго дир эбелги эменги. Инсул чода нахъа рухьарал хулжазул цо гІагалъуб букІун буго квен-тІех, тІахьал, партал, цойги къваригІараб къайи-къоно. Цогияб гІагалъусан баккун букІун буго бусада жанисан хІанчІил гІадин, дир гьитІинаб бетІер.\nГьеб сапаралда захІматго унтун йиго дир мискинай эбел. Дие керен кьун буго лъимер хварай пуланай Гьарадерихъа чІужуялъ — дир рахьдал эбелалъ.\nКІиго эбелалъе кидаго бецІун лъугІулареб налъулав вуго дун дир гІумруялъе гІоло. Цояй эбел — дун гьаюрай, дир тІоцебесеб кини кІибикІарай, кІиабилей эбел — дие керен кьурай, гІумруялъул нухда дун тІовитІарай. ЛъугІиларо кІиязего бугеб дир баркалаялъул, мутІигІлъиялъул хІайранлъи».\nРасулица хъвараб жоялъулъ буго кIиго данде кколареб бакI. Цояб ккола, жив гьавун гьоркьоб мех балелдего Гьарадерихъе цо-кІиго соналъ хъулухъалъ ун руго жиндир эбелги эменгиян абураб. Гьеб гьедин букIинчIолъиялъе нугIлъи гьабула гьесул эбел Хъандулалъулги яц ПатIиматилги ракIалдещвеяз. Гьел ракIалдещвеял гьезул кIалдисан хъван руго ХIамзатил ХIажияс I968 соналъ.\nГьел басмаялде рахъун руго ЦIадаса ХIамзатил асаразул 6 томалда (2008сон). Гьениб гьадин хъван буго: «Гьарадерихъе ккун хадуб нижер къавуда чIван букIана квешаб цIа-каналъул унти. ЦохIо эмен хутIун вукIана сахав чи. Цогидал киналниги цIалунцин рукIана. Гьанжего гьанже Расулги гьавун йикIарай дидаги чIван букIана гьеб унти. Расул, ирга гьабулеб гIадин, цин-цияхъе кьолев вукIана хахизе. Бищунго гIемер гьев хахарай гIаданги йикIана жиндир хIалбохаяй Гьарадерихъа Шайхул Исламил СагIидат.\nГьарадерихъ нижер чIолеб бакI букIана тIоцебе Салманилги Багисултанилги доба. Лъималги гьечIел, кепал, махсара-хочIалъул чагIи рукIана. Инсуцаги толароан жиндирго махсараби. Эзиеги цIакъ рекъон кколаан гьеб. Цинги нахъа, Расул гьавун хадуб, ниж рахъана ГIамирхIамзал бакIалде. ГIамирхIамзал эбел йикIана Гугьарин абун. Элдасан бачIараб буго ХIамзатил машгьураб кочIол гьадинаб байтги:\nУнха, мунги эбелги,\nГугьарги васги гIадин,\nРегIун гьечIищ гIадамал?\nГьарадерихъ баккараб букIана «ЦIарчIвай» абураб цIакъаб гIадат. Гьеб гIадат билълъинабулаан ХIамзатил дореги ракIарун. Жеги рукъалда гьечIей чIужугIаданалда гьикъула дуе рекIее гIолев, вокьулев чи щиван. Нечадго гьелъ абулаан жиндиего къабуласул цIар. Досиеги гьеб къабуллъани, кколеб хъвай-хъвагIайги гьабун, гьенибго тIубалаан ригьин. Гьелдаса цIакъабищ «загс» букIунеб!\nЦоги ХIамзатил доба букIараб къагIида: цохIо нухи квасул щваниги, босун гьебгун, «гвай» балебиланги абун, гьесул гъастIе данделъулаан гIадамал, гIемерисел – руччаби. АхIулаан кучIдул. ХIамзатие хасго рокьулаан Бикаца, Хазица, ГIашакIодоца ахIулел кучIдул. Нужедаго рагIизе лъикIан, гIодореги риччан, гьез тIамулел тIадмагIарул панаял бакънал.\nЦоги: Гьарадерихъ рукIинчIо берцинго лъутIарал гордал рукъун бажарулел махщалилал. Гьелде дагьабниги ругьунай йикIиналъ, дица кьолаан гьезул руччабазе дагьа-макъал дарсал. Гьебги букIунаан гьадабго гвавулъ. Гьениб букIана ракI гъеялъе ва гьадинго квен-тIехалъе мугь балеб, картошкагун ламадур балеб, урба биунеб гIадатги. Хъвехъариян абуни – гьеб букIинего букIунароан. Гьекъелги букIyнароан.\nРосулъго букIинчIеб талихI Гьарадерихъищха кьелеб? ЦIадаго гIакаги хун пашман рукIарал нижер Гьарадерихъги хвана цохIо букIараб гIака. БатIияб багьана щибго гуро, ХIажил бер ккей хIакъаб бугилан гьедарулаан жалго гьарал.\nГьарадерил лъабабго росдал жамагIаталъулги нилъерги хурхеналги, гьобол-гьудуллъиги, божа-рокьиги бицун лъугIиларо. Гьаралги, гьезда цадахъ рарал моцIалги, гьенир тарал вацал-яцалги, гьезул гьуинлъиги, аваданлъиги, сахаватлъиги киданиги кIоченчIо ва кIоченеги гьечIо. Унго гьезул ракIазул гIатIилъи, гIаданлъи, гIадатлъи!».\nБихьулеб букIахъе, бищун гIемер Расул хахарай гIаданлъун рехсон йиго Шайхул Исламил СагIидат. Гьей СагIидатил яс Залму, ункъоялда анцIго сонил гIумруялде яханиги, гьабсагIатги лъикIаб сахлъиялда йиго, «лъимер хварай чIужуялъ хаханин» абураб жоги ритIухъ гьабулеб гьечIо. Гьей Залму ккола Расулил рахьдал яц. Бицанихъе, живго Расулидаги гьеб гьедин букIин лъикI лъалеб букIун буго, гьединлъидал, «Дир Дагъистаналда» батIайса хъваялъе гIиллаги бихьулеб гьечIо. Гьеб буго кIиабилеб данде кколареб бакI.\nМагIарул шагIир Махсуд ЗайнулгIабидовас гIурус мацIалда хъвараб макъалаялда бицун буго (гьеб макъала чанго нухалъ батIи-батIиял газетал-журналазда бахъун буго) 20-абилеб гIасруялъул 60-абилел саназ жив Гьарадерихъ учителлъун хIалтIулеб мехалда гьениб гьесда Расул Гьарадерихъ гьавунин абураб жо рагIиялъул. ГIемераб цIияб, цебе лъалареб букIараб жо буго шагIирас гьениб хъван. Цо данде кколареб жоги буго гьес хъваралда жаниб. Расул хахарай СагIидатица жинда бицараб жойилан хъван буго гIезегIан жо. Гьей мунагьал чураяй Щайххулисламил СагIидат хвана I943 соналъ хандакъал рухъизе йитIараб бакIалда. Гьединлъидал, 60-абилел соназ гьелъ Махсудида щибго бицинеги рес букIинчIо.\nЩай хал гьабичIеб информация къватIибе кьурабали бичIчIичIо, цIехани, кин гьеб букIарабали лъалел чагIи гIемер руго гьабсагIатги. Махсудица хъвалеб буго, гьеб макъала Расулида дандги бан бахъун букIанилан. Балагьараб мехалъ, кин-щиб букIарабали кинабго чIванкъотIун живго Расулидаги лъалеб букIинчIеб хIисаб буго.\nЦIадаса ХIамзат Гьарадерихъе дибирлъун вачIун вуго I922 соналъ. Гьесда цеве гьенив дибирлъун вукIун вуго ТIанусиса ГIабдулмутIалиб, ХIамзатидаса хадув – Игьалиса Параису (Параюсуп). ХIамзат Гьарадерихъе ккеялъе гIилла лъазе захIмат буго. Хъандулалъулги ПатIиматилги ракIалдещвеязда гьадинаб гIилла рехсон буго: «Гьарадерихъе дибирлъун нужер эмен витIиги букIана Хундерил округалъул хIакимзабазул иш. «Гьанже дуде буго, ХIамзат, нижер хьулги божиги: дуца гьел гьарал рекъезеги гьаризе ккола, гьезда жаниб гIадлуги билълъинабизе ккола, лъикIаб-квешаб малъун гьел жанир рачинеги ккола. Дуе хIажатаб кумек нижецаги гьабизе бугила, гьарадерил хIакимзабазги гьабизе бугила». Инсуца тIаде босараб иш букIана цIакъ таваккалаб, хIинкъараб хIалтIи.\nГьев разилъиялъе цохIого цо гIилла букIана гIадамазда гьоркьоса жахIда ва хIусуд, кьал лъугIизабиги, гьел цоцалъ рекъон берцинго хьвадизариги гьес рикIкIунеб букIин цIакъ БетIергьан разияб ва гIумруялда баракат лъолеб хIалтIилъун. Жалго гьарадерил жамагIаталъул херал мугжул, рахъун тIаргъалгун, цере чIараб мехалъ инсуе инкаралъе нух букIинчIо. «Цевеккун кIиго дибир чIвараб росу гурищ, лъабабизе нилъги рукIа абеха» − ян махсароги толароан инсуца». Гьедин хъвараб батизе ккола ХIамзатица:\nГьеб заманаялъ дица дибирлъиги гьабуна,\nГьарунчагIи рачIиндал, нахъчIвазе захIмалъана\nКиданиги кибниги чIванкъотIун жив Гьарадерихъ дибирлъун вукIанилан хъвараб бакI ХIамзатил гьечIо, жиндирго автобиографиялдаги бихьизабун гьечIо. Гьелъие гIилла букIана цо. Инкъилаб ккун хадув, дибирлъун хIалтIанин абураб жоялъ ХIамзат квешаб бакIалде ккезехъин вукIана. ЦIакъ квешал къоабилел-лъеберабилел соназ щивасул кьибил цIехолеб букIана, хасго ХIамзат гIадал, лъикIаб динияб лъайги щварал, иман-ияхIги бугел гIадамал тIагIинари букIана аслияб масъалалъун ккун. Гьедин тIагIинаруразул халатал сияхIал нилъеда лъала. ЩагIир абураб махщелги доб мехалъ букIинчIо, щагIирилан абун гьев лъалев чиги гIемер вукIинчIо, жеги гьесул рахъарал тIахьалги рукIинчIо. Гьесда тIадаб жо букIана жиндирго бетIер цIуни.\n"Инкъилаб ккелалде къаница ккурав\nКIудавинсул буго аслу цIехолеб"\nабун хъван буго гьес гьеб заманаялъе къимат кьолаго.\nГьелъие гIоло босизе ккун буго Гьарадерихъ советалдаса гьенив учителлъун хIалтIилев вукIанилан абураб справкаги. «КIалалда печат чIван, черхалда махх бан» вукIин гурони, тIокIаб гьелъие сабабги букIун гьечIо. Бищун жиндие хирияб жо букIанин гьеб справкаяйилан абулеб букIун буго ХIамзатица.\nГьарадерихъ гьавуниги кив гьавуниги, гьай-гьай, Расул вуго ЦIадаса, ЦIадаса ХIамзатил ирс босарав цIар рагIарав щагIир. Амма гьарал чIухIарал руго гьев кIиясулго гIумруялъул нухда ратиялдаса, ХIамзатилл нодо гIодоб цураб тIанкI жидер мажгиталда жаниб букIиналдаса. РухIал алжаналъур ратаги гьезул.\nБосана "Гьудуллъи" литературиябгун художествияб ва жамгIиябгун политикияб журналалдаса.\nАвтор Гьарадерихъа ГIабдулкъадирил МухIамад


30 ноябралда Парижалда рагьана глобалияб климат хисиялъул темаялъул Цолъарал миллатазул гIуцIиялъул конференция. КIиго анкьида жаниб 196 улкаялъул вакилзабаз хIалбихьизе буго бищунго кIвар кIудиял глобалияб экологиял проблемаби рагIалде рахъинариялда хурхарал къагIидаби ратизе.\nГьанже ругел экологиял хIинкъиязе гIоло дунялалъул картаялдаса тIагIине бегьула яги лъалареб къагIидаялда хисизе бегьула чанги берцинал бакIал. Гьединал бакIазул щуго мисал.\n1 Мальдивазул чIинкIиллъаби рикIкIуна туристазул «алжанлъун». Гьел тIагIине рес буго гьаб гIасруялдацин океаналъул лъел даража тIаде ин халат бахъунеб бугони. 1200 чIинкIиллъиялдаса архипелагалъул гьоркьохъеб борхалъи ккола лъел даражаялъул мухъалдаса 2 метра, ай дунялалдаго бищунго «къокъаб борхъалъи».\n2008 соналда Мальдивазул хIукуматалъ лъазабуна, гражданал гочинариялъул цогидал улкабазда ракьал росулел рукIиналъул хIакъалъулъ.\nГьелдаго релъараб ахIвал-хIал буго чIинкIиллъабазда ругел цогидал улкабаздаги. Карибати республикаялъул президентас абулеб буго, гьесул улка лъеде гъоркье ине бегьулин гIагарисеб 30-50 соналда жанибин.\n2 Австралиялда бугеб КIудияб барьералъул риф 1970 соназдаса байбихьун махIрумлъана кораллазул бащалъиялдаса. Жиб лъалареб къагIидаялда хисизе бегьула 2050 соналде. Гьедин лъазабулеб буго ралъдал биологиялъул профессор Питер Сейлица.\nРифалъул уникалияб экосистемаялъе хIинкъи буго климат хинлъиялдаса ва лъин чуруклъизабиялдаса.\n3 Италиялъул машгьураб каналазул шагьар Венеция нус-нус соназ къеркьолеб буго лъел «гьужумалде» данде, амма проблемаби гьанжеги хутIулел руго.\n4 Глобалияб хинлъиялъе гIоло узухъда мугIрул дунялалдаса тIагIунаро. Ама гьелъие гIоло хисула гьезул гIадатияб нилъее ругьунаб сурат-сипат.\nАфрикаялъул бищунго борхатаб Килиманджаро мегIералъул цIорол «тIагъур» гьитIинлъана 85 проценталъ 2011-леб соналде. ХутIараб цIер тIубанго тIагIине бегьула 2020 соналде. Гьелъул хIакъалъулъ лъазабулеб буго NASAялъ.


М.ГIумаров: "Вирусилан абун хlеж борхичlого чlоларо."\nДагъистаналъул Роспотребнадзоралъ лъазабулеб буго СагIудиязул ГIарабиялдаги, Катаралдаги, ГIарабиязул Цолъарал Эмиратаздаги коронавирус унти баккун букIиналъ, рес бугогIан мехалъ гьенире инчIого чIани лъикI букIинилан.\nГьел улкабазда коронавирусалъ унтун вугила 44 чи. 21 чи хун вуго. Бищун цIикIкIун гьелъ СагIудиязул ГIарабиялда унтун рагIула – 31 чи. Тохтурзабаз абулеб буго гьеб унтуе дару ургъун гьечIин. Роспотребнадзоралъул гьеб лъазабиялъул кIвар букIине буго дагъистаниязе. Щайин абуни кватIичIого байбихьизе буго хIежалде гIадамал унеб заман.\nГьелда бан жидехъеги хасаб кагъат бачIанин Россиялуъл бетIерав санитарияв тохтур Геннадий Онищенкоцаян бицана ЭР-ялъе Дагъистаналъул бусурбабазул идараялъул пресс-секретарь МухIамадрасул ГIумаровас. Гьес ЭР-ялъе абулеб буго Роспотребнадзоралъ жидеда тIадаб жо гьабулеб бугин. Жидецаги хIажичагIазе вакцина гьабилинха. Амма гьеб гьукъа-къаялъ дагъистаниязе асар гьабуларила.\nМухIамадрасул ГIумаров: «Аллагьасул къадар щваралъув хола чи. Вирус бугилан доре инчIогоги, кьураби ругилан магIарухъе инчIогоги рукIаха. Гьединлъидал гьелда бан хIежалде чи инчIого чIоларо. Роспотребнадзоралъ жидеда тIадаб жо гьбаулеб батила. Амма нилъеда лъала гурищ некIо заманалдаги унаан кигIан унтаби ракканиги – вабаъги букIана. Гьедин 1908 соналда гIицIго лъабго чи тIадвуссана Дагъистаналде хIежалдаса. Хваликьа хIинкъарав чи дове унаро. Вакцина гьабилаха, амма дару бахъичIеб унтуе нилъеца щибха гьабилеб? Гьадинаб унти бугин суал цебе лъелаха, гьелдаса хадур бокьарал а, бокьичIел унгеха».\nМухIамадрасул ГIумаровас абуна коронавирус баккун букIин лъаниги, хIежалде иналдаса инкар гьабурав чи ккеечIин гьанжелъагIан. Гьес гьединго ракIалде щвезабуна чанго соналъ цебе баккун букIараб хIанчIазул гриппги. Гьеб мехалдаги анила гьел хIежалде.\nМухIамадрасул ГIумаров: «Лъелъ гъанкъун Макка-Мадина бугин рагIаниги чIоларо гьел доре инчIого. Кутакалда бидулъ хIеж бугел чагIи руго нилъер умумул. Нухалъул рахъалъ хIинкъи гьечIони ине бегьула гьел. Гьелъул магIна ккола балагь бачIун, чIвазе, хвезе абун. Гурони… дол СагIудиялда ругелщинал чагIиги батIаго лъугIун-тIагIун гьечIо гурищ? Доле хIанчIазул гриппилан букIана унти. Гьеб мехалда цоял Иорданиялдасан роржунел, цогидал автомобилазда ана доре. Гъоркьан, автомобилазда аразе щибниги ккечIо гурищ? Гьединлъидал унтиги политикаги жубараб чурпа буго гьеб. Ниж божуларо гьелда».\nИсана Дагъистаналдаса хIежалде унев вуго микьазарго чи. Гьезул лъабазарго чи ккола олигарх Сулейман Керимовас кумек гьабун чIорого ритIулел гIадамал.\nМ.Омаров: "Вирусилан абун хlеж борхичlого чlоларо."


Авар театр "МугIрузул ГIали" спектакль\nЖиндирго творчествоялъулаб хIаракатчилъи тIоцебе Хунзахъан байбихьараб Авар театралъ нахъа тараб нух хIакъикъаталдаги цIакъ бечедаб буго. 80 соналда жаниб Авар театралъ магIарулазе кьуна анцI-анцI гьунар камилал, цохIо жидер цIар бахъаниги гIолел гIемерал машгьурал актерал. МахIмуд ГIабдулхаликъов, ПатIимат Хизроева, ГIайшат Мамаева, Басир Инусилов, Зайнаб Набиева ва гьел гурелги анцI-анцI артистаз хIарал ролаз пана гьарунин абизе бегьула магIарулал. Гьел киналго жакъа чIаго гьечIо ва гьеб сияхI цIигьабуна исана ихдал гIумруялдаса арай машгьурай Сидрат Мажидовалъги\nТеатр гIуцIун ункъого соналда гьениб бижанин актеразул анкьго батIияб наслуйилан бицана «Эркенлъиялъе», Авар театралъул бетIерав режисер ва художествияв нухмалъулев ХIайбула ГIабдулгъапуровас. ТIоцебесеб наслу кколин Хунзахъан байбихьараб, хадусеб наслу бугин 1940-абилел соназда театр Буйнакскиялде гочиндал гьенир рахъарал актеразул, гьелдаса хадусеб наслу Грузиялъул Шота Руставелил цIаралда бугеб, Москваялда ва Киевалда ругел театралиял институт лъугIарал актераздасан бижараб ва анкьабилеб наслу кколин Дагъистаналъул Пачалихъияб университеталда рагьараб маданияталъул факультеталъ къватIире риччарал актераздаса бижараб наслуйин бицана гьес.\nЖакъа театралъул коллективалда гъорлъ вуго 130 чи, гьезда гьоркьосан актеразул вуго 35 чи. ЦохIо бетIерав режисер ХIайбула ГIабдулгъапуров гурони тIокIав режисер гьенив гьечIо. Гьезда гьоркьор бащадалдасаниги цIикIкIун руго гIолохъанаб ригьалъул актерал. ТIадехун бицен гьабураб, Тбилисиялда бугеб Шота Руставелил цIаралда бугеб институалде унаанин цере дагъистаниял актерасул махщалие цIализе. Гьебги гьоркьоб къотIизабун рагьанин Дагъистаналъул Пачалихъияб университеталда маданияб факультет, нилъерго гьанир хIадур гьарилин актералилан. Амма гьелъ лъикIаб хIасил кьечIилан абулеб буго ХIайбула ГIабдулгъапуровас, щайгурелъул гьеб факультеталда гьечIин махщел камилал мугIалимзаби.\nХIайбула ГIабдулгъапуровасул рагIабазда рекъон, 1990 соналде щвезегIан букIун буго театрлъул бищун лъикIаб заман. Жакъа театралда ругел гIолохъанал актеразул махщалие къимат кьолаго гьадин абуна гьес.\nХIайбула ГIабдулгъапуров: «Театр гIуцIарал тIоцересел соназ букIана актеразе кIудияб захIмалъи, жидецаго цадахъ баччун декорациягун, харж щолеб гьечIониги халтIулел рукIана гьел. Гьанжеги буго гьебго къварилъи театралъул гIолохъанал хIалтIухъабазе. Я кIудияб харж гуро, я жанир рукIине кьолел рукъзал гуро, я цогидаб социалияб кумек гуро. Гьеб киналъухъго балагьичIого миллияб маданияталде бугеб рокьиялъ хIалтIулел руго гьел сундухъниги балагьичIого. ТIокIабги щиб гьездаса тIалаб гьабилеб? Цо гIакъилав чияс абун буго театралде актерлъун вачIунев чиясда тIадаб бугин тIоцебесеб иргаялда чилъун вукIинеян. Гьеб киналъего куцазе ккола живго театралде вачIарав чияс. Релъи-хъуялъеги, ахIдеялъеги рачIунеб бакI гуро театр, театр буго мажгит гIадаб бакI»\n"КIодоласул ригьин" спектаклялда ХIусен Казиев ва МухIамад НурмухIамадов\nБицана гьес театралъул декорациязулги, щибаб спектаклялъе костюмал хадур гьарулел чагIазулги. Ахирал соназда Авар театралъ лъурал спектаклязда гьоркьор руго Заирбег ГIалихановас хъвараб «МугIрузул ГIали», Расул ХIамзаиовасул поэмаялда рекъон хIадур гьабураб «МагIарулай» драма, ЦIадаса ХIамзатил «КIодоласул ригьин» ва руго цогидалги спектаклял. Амма театралде арал гIадамазул гIарз букIуна цохIого жо бихьизабун гурони цониги цIияб жо хIадур гьабулеб гьечIин театралъул режисеразилан. Гьунар бугел щуго анлъгониги драматургал ругин Дагъистаналда, амма гьез хъвараб пьесаялъухъ гьезие гIарац ккьезе кколин. Дагъистаналъул культураялъул министерлъиялъ гьелъие гIарац биччалеб гьечIилан гIарз буго ХIайбула ГIабдулгъапуровасул.\nЗаман ва хIукумат хисаниги, гIадамазул театралдехун бугел рокьиги гъираги свине рес гьечIин рикIкIунеб буго Дагъистаналъул мустIахIикъай артистка Майсарат ГIабдулмажидовалъ. Гьединлъидал жиндир киданиги ракIбухIичIин театргун гIумру цо гьабиялдасан. Гьединго гьей цIакъ рази йиго ахираб заманалда республикаялъул нухмалъиялъулги театралдехун бугеб лъикIаб бербалагьиялъги.\nМайсарат ГIабдулмажидова: «Гьединаб бербалагьи цебеги букIарабани хIукуматалъул, театралъул иш цIакъго лъикI букIинаан. Цере театралда рукIана цIакъ къуватал актерал. Гьединал актералги тIаса ун гьезул бакIалда ругезулъ цо жо гIоларого бугилан ккола дида. Гьезул махщалилъ бугеб гIолареб рахъ театралде рачIаразда дагьабги лъикI лъалеб батиларишха».\nЦебе театр росулъе бачIин кIудияб байрам букIанин бицуна жакъа Авар театралъул бицен ккедал гIадамаз. Рокъосан бакIал росунги рачIунанин гIадамал гьелъухъ балагьизе. Амма гьединабго гъираялда униш жакъаги магIарурал театралде ва кинаб бугеб гьезул жакъа гьелъул хIакъалъулъ пикру Гьеб суал кьуна нижеца батIи-батIияб ригьалъул чагIазе:\n-Авар театралъул спектакль телевизоралдаса бихьизабулеб мехалъ росуго бакIарулаан цебе нижер лъоба. Анкьида жаниб кIиго нухалъниги гьеб телевизоралдаса бихьизабичIеб мех букIунароан. Гьанжеги бокьилаан гьел церего гIадин гастролал гьарун магIарухъе хьвадулел ругелани. РачIунелги руго руго гьел, исана нижехъе Гумбеталде рачIун рукIана, амма магIарул росаби гIемер ругелъул гьел рачIине бокьарал чагIи гIемер руго магIарухъ. Гьединго къватIиса хIукуматалъул пьесаби рихьизаричIого, гIемерго нилъерго спектаклял рихьизарулелани бокьилаан цIакъ.\n-Нилъерго мацIалъул бечелъиги лъазе, маданиятги бичIчIизе чара гьечIого хIажатаб жо буго театр. ГIемер балагьулаан цере дунги хъизамги гьелъухъ телевизоралдасан. Гьанже цебе гIадин бихьизабулеб гьечIо.\n-Авар театралъул цIар бахъараб мехалъ жал ракIалед щолел артистал гьечIо жакъа нахъе, исана нилъ ратIалъана Сидратидасаги. ЦохIо ХIусен Казиев вуго гьенив киназего хирияв артист хутIун. Бугонаниги гIолохъанал артистал гьенире рачIунел рукIинги кIудияб къагIида буго жакъа. ГьитIинабго харжихъ гьел жакъа гьенир хIалтIулел рукIиналъухъги гьезие баркала кьезе ккола нилъеца. Жакъа халкъалда гъорлъ жеги машгьурлъун гьечIониги гьезул цIарги хадуб рагIун, театралъул даража жеги борхизе батила.\nЖакъасеб Авар театралда ругел гIунгутIабазул хIакъалъулъ гьадинаб пикру буго Тахо Годил цIаралда бугеб педагогикияб инстуталъул гIелмияй хIалтIухъан Баху МухIидиновалъул.\nБаху МухIидинова: «Кодоб микрофонги гьечIого кечI рагIулеб ахIвал-хIал букIана цебе Авар театралда жаниб, щиб гьениб ккарабали лъаларо акустика хун буго гьениб. Гьединго бихьизабулеб спектаклялдасаги гIемераб кечI-бахъан, батIи-батIиял кьурдаби гIемерлъун руго гьенир. Театралде рачIунел гIадамалги дагьлъун руго. Фонограммаялда гурони кечI ахIулареб концерталде зал цIун бакIарула нилъер гьаниб халкъ, театралде рачIунез абуни бащадаб залцин цIоларо.\nМунагьал чураял МахIмуд ГIабдулхаликъовги, ПатIимат Хизроеваги, Сидрат Мажидоваги чIаго ругеб заман букIарабани, къаси гьел ругел спектакль бугилан игIлан чIванани къватIиб, магIарухъацин рачIине рукIана гIадамал. Дида ккола театралъул нухмалъулездаги бараб бугин гьенире гIадамал рачIин-рачIунгутIиялъул ишилан».\nАмма кин бугониги ругел гIунгутIабазухъ балагьичIого жакъа Авар театр нилъеца киназго цIунизе кколин абулеб буго нижеца гьикъа-бакъи гьабурал чагIаз. Щайин абуни фонограммаялда ахIулеб кечIалъги, интернеталъги чIел босараб заманалда жакъа цохIо гьеб хутIун бугин магIарулазе маданиятги, миллияб литератураги жиндилъ цолъараб рукълъун.\n"Мариинка - 2": критикаялдаги аплодисментаздаги гьоркьоб\nКонцерт-театразул заманищ араб?\nСинхроналдалъун театр хвасарлъулищ?\nКамуна Сидрат Мажидова\n«Сидратида театр бихьулаан лъимерлъунги рос-рукълъунги»\nПоэзиялъул театр щиб, гьеб жакъа кколеб?


Ашали, Ботлихский район - Односельчане.ru - города и села Дагестана\nДобавил Халид Хайрудинов\nСпасибо Гаджимураду Газимагомедову из селнии Кванхидатли за восхвалении нашего села.\nГlажаибго лъикlаб Гlашалиб росо,\nБищунго берцинаб мугlрул расалъи.\nЛъикlал гlадамаца гlумру гьабулеб,\nГlаданлъи лъикlазул баракатаб ракь.\nТажудин шайхасул щвараб гьезие,\nЩулияб тlарикъат Тlагьа разияб.\nТlолабго халкъалъе лъалеб устарлъи,\nЛъикlав Муршидасул иман буголъи.\nАллагьасго кьураб кьер- кьераб нигlмат,\nТlабигlат рекъеялъ рекъохъ бижараб.\nАлжаналъул агьлу гьел Гlашалисел,\nЩваралда гlей гьабун гlумру гьабулел.\nГlешелдерил ахикь пихъги бижулеб,\nБажарун гьабиялъ гьарзалъи гlураб.\nГlадаталги росдал хасал жудорго,\nХвезего толарел рекъон хlалтlиялъ.\nХlалалаб бацlцlадаб магlишат гьезул,\nБоцlиги хьихьулеб хурги бекьулеб.\nБокьун гьабулелъул хlасcил щулияб,\nЩивасул рокъобе бечелъи щолеб.\nЧамги гlалим-гlакъил вижараб росо,\nЖакъа Гlадамазе бицен хутlарал.\nХал гьабе нужеца гlаданлъиялъул,\nГьезул гlамалалъул гlодор риччараб.\nЧучлъизе течlеб гьез гьунар кидаго,\nГьалбал рокьулезул кьучlаб чlаголъи.\nЧlагоял гlадамал чармил ракlазул,\nРахъизе хlадурал хlалай лъиего.\nЛъикlаб гlакъиллъиги гlураб сабруги,\nСундулъго рекъолеб тlабигlат гьезул.\nГlатlидал ракlазул сахаватал гьел,\nХириял лъиего лъкlал гlадамал.\nГlашалдерил рекъей къуват росдалго,\nКъиматаб халкъалъе адабгин хlурмат.\nБахlарчилъи гьезул цоцалъ гьуинлъи,\nГьабулеб ишалъулъ рацlалъи цlуни.\nАвтор Хlажимурад Гъазимухlамадоов.\nссылка на село Ашали:\nХадижат Саидова\tпишет:\nЯ горжусь своими предками!!!!!


Хвезабун букIинчIебани закон, чIаго букIинаан...\nМаялъул анцIила микьабилеб къо саламатаб цIияб хабарги босун бачIана. ЛъикIаб хабар гьеб бугин абизе рекъон гьечIо, квешабин абизе битIун гьечIо.\nЩайгурелъул щивав чиясе Аллагьасда цебеги, законалда цебеги жиндир ишазул жаваб кьураб лъикIаб буго. Хасго пачалихъалъул законалъул гIурхъабаздаса къватIире рахъарал. Жеги цIикIкIун жавабчилъи гьебго законалда цебе бачIуна гьев чи живго гьелъул гIурхъи цIунизе пачалихъалъ цевехун тарав чи вугеб мехалда. Гьеле гьединав чилъун вуго Имам Яралиев.\nЖакъа маскаби рарал чагIиги рачIун МахIачхъалаялда кIиго рукъ, Дербенталда кIиго рукъ, Сулейман Стальский районалда цо рукъ къуваталъулаз сверунги ккун чIухь балеб буго. Гьев вукIана къогогIан соналъ республикаялъул прокурорлъун. Лъиениги балъголъи батиларо гьесул прокурорлъиялъул заманалда гIадин гьарзаго такъсирчилъиги, закон мерхьиги бугеб мех Дагъистаналъул тарихалда букIун батиларо. Яралиевасул прокурорлъиялъул болжалалда гьеб закон абураб жо хIалтIулеб букIана гIицIго пакъирзабазда данде. Базаралда ругел ричарухъабазда, бакъва-къосараб интеллигенциялда, нахъа ярагъги, гIолохъабиги гьечIел гъаримзабазда данде.\nХутIараб, закон мерхьунеб халкъ киназдаго ракIалда батила. Дол яргъид гIуцIарал миллиял рагъа-рачариязул церехъабиги, тIад тунчулги ран сессиязде рачIунел депутаталги, автоматалгун администрациязул бутIрулги, машинадул нахъисеб бакIида рехун винчестералгун крутоялги. ГАИялъ машина чIезабурабго, цебеселда цадахъ нахъисеб цIер гъоркье биччалаан лъидехун кIалъалев вугевали лъазе. Пакъир, гаишникас куц Таргъу мегIералде сверизабулаан, цониги гъутаналдаса гьан бичизе вачIунев чи тIаде щвезегIан, крутоясухъе тIад руссун документалги кьолаго.\nГьеле гьеб ахIвал-хIалалда нилъер республикаялда вукIана прокурор абурав цо чи ва гьесул азаргоялдасаги арал хIалтIухъаби, тIири нечечIого, щибаб моцIалъ харжги босун ведомосталда гъулбасулел, жалги хIалтIанин гьаб моцIалъ абун. Гьел соназда рарал жал руго гьел жакъа чIухь бан бахъунарел минабиги дачабиги. Гьел соназда прокурор бетIергьанлъана минералияб лъим "Рычал-суялъул" ва рана заводал. Харжихъ гьабураб хIалтIи гьаб гуреблъи хIакъаб жо гьечIищха?\nБицуна Дагъистаналъул бетIерлъун МухIу ГIалиев вачIарабго гьесда бичIчIанин гьев прокуроргун хIалтIун жиндир нухмалъиялъул жо кколареблъи. Москваялдаса хал-шал гьабизе генералияб прокуратураялъул чагIиги рачун МухIуца ахIун Яралиевгун лъун бугин 50 тIамач цIураб справка ва гьикъун рагIула: «КъватIивейищ инев, жанивейищ?» - ан. Туснахъалъувищ, хъулухъалдаса нахъейищ абураб магIнаялда. Хъулухъалдаса ана гьев Сулейман Стальский районалъул бетIерлъун.\nГьениб гIей гьабичIого чанго соналдаса байбихьана Дербент шагьаралъул тахбакIалъе гIоло къеркьезе. Гьеб история киназдаго лъала. Республикаялъул бетIерлъун Рамазан ГIабдулатIипов вачIарабго байбихьана цебесеб нухмалъиялъул чагIи нахъе ритIизе. Гьеб сияхIалде Яралиевги ккана. Саламатаб халат бахъараб кабинетазул къеркьеялдаса хадув ана гьев нахъе.\nАмма абулеб букIана уголовнияб делоялъе гIураб материал бакIарун бугин гьесда тIад абун. Щаялиго гьелъул сихI-махI къотIун букIана. Жакъа багъарана цIидасан. Сунда бан? Щай гьоркьоб къотIизе тараб, кинаб гIиллаялъ цIи гьабизе байбихьараб? Рес буго Яралиевасул политикиял амбициялги лъан, хаслихъе рукIине ругел рищиязда квал-квал гьабиларедухъ "чангит балеб" батизеги.\nЯлъуни гьадингоги бакIарун букIараб материал жиндир болжалги лъугIун унел ратизе рес буго цIех-рехалъул тадбирал. Нагагь цIех-рехалъулаз закон хвезабулеб батани Яралиевасда хурхун гьабулеб ишалъулъ гьеб букIинаан сонисев прокурорасда тIад кIариялда къисмат белъанхъиялъул мисаллъун.\nЩайгурелъул гьесул нухмалъиялъул болжалалда жаниб таманаб тун букIун батизе рес буго гьесги гьеб закон хвезабизе цояб властлъукьа нахъе, кIиабилеб кьварараздагун «кьураразда» тIад валагьун, лъабабилеб гьеб хвезабуниги тIохде балеб цIадалъулгIан жиндие ургъел гьечIого. Жакъа гьелго къагIидаби жиндехун хIалтIизаруралго бичIчIула кинаб гIакъубаялда къабул гьабулеб букIараб гIадамаз мекъаб цIех-рехги, законги хвезабун къотIарал диваналги, кьурал гIакъубабигун диван гьечIел къисасалгияли.\nЦо ПиргIавн вукIана нилъер къого соналъ, бетIер борхаралщинал доб дунялалде ритIулев. Гьеб кин бичIчIилеб абун суал бачIарабго, гьес абулеб букIун буго: "Нужеца чIезабеха гьеб такъсир дица гьабун букIин", - абун.\nАхирги ургъун рахъарал такъсиралги тIад къан жанив лъурав гьес дида гIайиб гьечIин абурабго бачIунеб данде гьесулго жаваб: "Дуца гьанже чIезабе гьеб такъсир дуца гьабичIин" абун. Амма жибго законалъ абулеб буго такъсир гьаби чIезабизе кколин, гьабунгутIи чIезабизе кколарин чияс абун. Закон хвезабуниги бегьулеб жоян гурищ рукIарал ал? Хвезабулебха бугеб. Аллагьасукьа хIинкъулел рукIаралани я цIех-рехал, я суравал, я жаваб лъаларел суалал рукIинароан. Пайда щиб гьелъул бицун?\n"Дагъистаналъул нухмалъиялде щай гIайибал рехизе кколел?"


Дагъистаналъул журналист АхIмаднабиев АхIмаднабиев чIварал чагIи ралагьиялъул тIалаб лъолеб буго дунялалъул 17 улкаялдаса инсанасул ихтиярал цIунулел гIуцIабаз Россиялъул цIех-рехалъул комитеталда цебе.\nГьев чIвана гъоркьисала риидал, жиндирго минаялда цеве. Жиндие хIинкъаби кьолел ругилан бицунаан гьес, гьединго цо нухалъ рукъалъул кIалтIа гьесде кьвагьдонги рукIана. Амма низам цIунулез гьеб хIужаялда сверухъ цIех-рех гьабун рагIалде бахъинчIо.\nГьанжеялдаса хадуб роцIцIине бегьулин АхIмаднабиевасул ишилан рикIкIунеб буго ХIажимурад Сагитовас. Гьев ккола АхIмаднабиев хIалтIулев вукIарав «Новое дело» газеталъул бетIерав редактор.\nХIажимурад Сагитов: «ЦIех-рехчагIаз гьанже гьеб такъсиралъул цIех-рех цIидасанго байбихьизехъин буго, гIисинал хIужабаздегицин кIварги кьун».\nАхIмаднаби АхIмаднабиевасул суалго гIадин, гьанжелъагIан Дагъистаналда чIварал журналистазул суалги борхун букIана исана октябралда журналист Максим Шевченкоца Россиялъул президент Владимир Путинилгун дандчIваялда. Гьединго гьеб суал борхун букIана гьелда цебехун, сентябралда Женеваялда тIобитIараб Дунялалъул цолъарал миллатазул гIуцIабазул данделъиялдаги.\nГьанже Россиялъул ва дунялалъул даражаялда жидер журналистасул бицине байбихьаниги, цо хIинкъиги баккун буго. Гьелъул бицунеб буго ХIажимурад Сагитовас.\nХIажимурад Сагитов: «ЦIех-рехчагIаз гьеб такъсир рагьизе бегьула гIицIго тIадехун ругезда берцин рихьизелъун, тIаса бихьизабизелъун. Амма гьез вихьизавулев чийищ вукIине вугев гъов АхIмаднаби чIварав чи, гуревищали – гьеб букIине буго захIматаб суал».\nДагъистаналда цо-цоязул пикру буго бицараб рагIуе, яги хъвараб макъалаялъе гIоло чIваларин журналистал, гьел чIвазе рес бугин гIицIго лъилалиго гIарцуда квалквадизе лъугьани, лъилалиго гIарац рикIкIине байбихьани.\nАмма «Молодежь Дагестана» газеталъул бетIерав реактор ГIабаш ГIабашилов рази гьечIо гьелда.\nГIабаш ГIабашилов: «Щай чIваларел, нилъер берда цере руго гурищ гьединал хIужаби? Политикаялда гъорлъе лъугьунелги, гъурщида квер балелги – батIи-батIиял рукIине рес буго журналистал. Амма ругелъул журналистал гIицIго жидерго иш ракIбацIцIадго тIубалел, къваригIел гьечIеб бакIалде гъорлъе лъугьунарел. Гьединлъидал гьаб рахъги буго, гъоб цоябги буго. Щивасул къисматги батIи-батIияб буго. ЧIванкъотIун абизе бажаруларо».\nГIабаш ГIабашилов ккола чанго соналъ цеве чIварав Дагъистаналъул телевидениялъул нухмалъулев МухIамдхIажи ГIабашиловасул вац. Жегиги рагьун гьечIо гьеб такъсир. Амма кида-къадгIаги гьеб рагьиялде хьул буго ГIабаш ГIабашиловасул.\nГIабаш ГIабашилов: «РакIчIей гьечIо, хьул буго. РакIчIей гьечIо».\nЭР: «Низам цIунулез гьабулеб бугищ гьеб рахъалъ хIалтIи?»\nГIабаш ГIабашилов: «Низам цIунулез жидерго хIалтIи щвалде щун гьабулеб букIарабани – дун батIаго гьеб рахъ лъикI лъалев, яги гьезие къимат кьезе лъалев чи гуро – амма гьез жидедаго тIадаб иш гьабулеб букIарабани, гьадинан иш хадуб бехъерхъун хутIулароан, гьединго гьединал хIужабиги кколароан.\nАмма гьезда киназдаго гIайиб чIвазеги рекъон букIинаро, ратила гьезда гьоркьорги жидерго хIалтIи лъикI лъалелги гьабулелги. Кин батаниги, ракIалде кколеб бугоха гъоз жидерго хIалтIи щвалде щун гьабулеб букIарабани гьагъадинаб чIвай-хъвей рагьичIого букIинароанилан».\nАхIмаднабиев АхIмаднаби ккола ахираб 20 соналда жанир Дагъистаналда чIварал журналистазул 17 абилев. Гьезда гьоркьор руго информациялъул рахъалъ вукIарав кIиявго министрги – Аруховгун Гусаев, гьединго эркенаб газеталъул бетIергьанлъун вукIарав ХIажимурад Камаловги, «ХIакъикъат» газеталъул жавабияв секретарьлъун вукIарав ГIабдулмалик АхIмадиловги, цогидалги.\nАхIмаднабиев чIваялъул гIайиб гIайибго гьечIесде рехизеги рес буго


Гьединго ставрополь икълималда ругел хъазахъазул жамгIияталъ рагъараб кагъат хъван буго Президент Путинихъе регионалда ралел ругел мажгитал рай гьукъизе ккеялъул.\nСтаврополалда батараб мадрасаялъул хIакъалъулъ баян информ.алатазе кьун буго. ХIинкъи цIуниялъул хъулухъалъул Ставрополалда бугеб бутIаялъ. Рехсараб цIалул идара батун бугин шагьаралъул Шималияб рахъалда бугеб цо рокъоб. Гьеб рокъоб бугин Рочиса Мамадибирасул цIаралда бугеб Дагъистаналъул теологиялъул ва халкъазда гьоркьосел бухьеназул рахъалъ институталъул вакиллъи. Гьеб вакиллъиялъул нухмалъулев кколин Ставрополалда чIарав дагъистанияв Церетилов МухIамадилан хъвалеб буго гьеб баяналда.\nАмма дагъистаналъул Теологиялъул ва халкъазда гьоркьосел бухьеназул рахъалъ инитуталъулгун бухьен гьабидал гьез тасдикъ гьабичIо жидер инистатулзл гьединаб вакиллъи Ставрополалда бугилан абураб баян. Дагъистаналда гьеб институт рагьарав, гьелъул вукIарав ректор Садикъов Макъсуд чIагояб заманалда студентал лъай камил гьабизе Индонезиялде Кувейталде цогидалги гIарабазул улкабазде ритIулаанин. ГьабсагIат кинаб къагIидаялъ гьеб гьабулеб, гIарац лъица биччалебали жинда лъаларилан бицана гьеб институталда педагогикияб практикаялъул нухмалъулев гIалимчи МухIидинов Шамилица.\nЖинв гьанив хIалтIулеб анлъго соналда жаниб жинда тIоцебе рагIулеб бугин Ставрополалда гьединаб мадраса батаниланги, гьеб жидер институталъул вакиллъи бугеб рокъоб букIун бугиланги абураб хабар. МухIидиновасул ракIчIун буго гьеб кинабго ургъунго Дагъистаналдехун тIадеги рокьукълъи цIикIкIинабиялъул марадалда ургъун бахъараб хабар букIиналде.\nМухIидинов Шамиль: «Балъго гьабун хIалтIилеб бакIиш гьеб букIараб, гьедин букIаго хIукуматалда лъачIогойиш гьеб хутIараб, лъаниги бахчулебиш гьеб букIараб абун гIемерал суалал хутIулел руго, гьединлъидал дида кколеб буго гьеб ургъун биччараб хабар батилилан. Жакъа гIемераб чороклъи тIолеб буго исламалде, экстремизм, террор абун. Нужецаго хIисаб гьабе исламистал абун цIар лъолеб буго бищунго гIемерал битIурал такъсирал гьарулеб къукъаялде. Гьединаб цIарги лъун ургъунго халкъазда гьоркьосеб даражаялдацин исалмалде данде хIалтIи гьабулеб бугеб мехалъ, гьанир нилъерго улкаялда жанир риччалел ругел харбазе провакциялъулал харбал абичIого щибиланха абилеб».\nСтаврополалда батараб мадрасаялъул хIакъалъулъ хабар ургъун бахъараб букIиналед щаклъи цIикIкIинабулеб цоги хIужаби загьирлъана гьал къоязда. Гьенир ругел хъазахъазул эркенаб жамгIият абураб къукъаялъ рагьараб кагъат хъван буго президент Путинихъе, Ставрополь икълималад мажгитал цIикIкIунел ругин тIадеги гьел разе гьукъизе кколилан Жидерго кагътида гьез кIвар буссинабулеб буго регионалда насраниязул дингун маданият къойидаса къойиде нахъе цулеб бугин Кавказалдаса вакилзаби гьенир гIемерлъулел рукIиналъ. Гьел хIинкъулел руго исламалъул республикабазда ругел биял тIейги чIвай-хъвеялги дагь-дагьккун гьенибе буссиналдаса.\nНиж хъазахъал кидаго рукIанин диназул рахъалъ мукIураб жамагIаталъунилан хъвалеб буго кагътида. Исламалде дандечIарал чиги ниж гуро, гьеб ритIухъ гьабула чанго нус-нус соназ бусурбабигун цадахъ цоцалъ рекъон гIумру гьабун рукIанин нижилан абураб хIужаялъги. Амма бусурбабазул мажгиталде дандеккун насраниязул килисаялда киданиги цIунун букIинчIин ярагъги исламалда дандекколареб литератураги, ва килисиляде рачIунел гIадамаз динцоясде квер борхараб, би тIураб рагъ ккараб хIужаги цоиги букIинчIин.\nХъазахъазул цевехъан Юрий Чурековас кагътида рагьун абулеб буго мажгитал разе гьукъизе кколин. З00 азарго чи вугеб Пятигорскиялда бусурбабазул 2 – 3 процент гурони гьечIин, амма чанго азарго чиясе какал разе мажгит бан бугин гьез гьениб.\nСтаврополалда гьанжеялде ран ругел мажгитазул гIемерлъиялъу хIинкъи бугин гьениса кинабго гIурус халкъ гочун иналда. Жидеца гьеб гедин тезе гьечIилан лъазабулеб буго хъазазъазул цевехъанасда, нижерго дин хвезе биччазе гьечIин, гьадинаб ахир букIине гIолойищин хъазахъаз нус-нус соназ бигии тIун рагъ гьабун букIараб?\nХъазахъал хIинкъулел ругин ставрополалда ва сверухъ ругел регионазда ислам цебетIолеб букIиналдаса. Гьеб бичIчIулеб бугин. Мажгитал цIикIкIунищ ралел дагьищ гьаризе гьеб кинабго къануналъул нухда гьабулеб хIукму бугин, гьединлъидал хъазахъаз загьир гьабулеб хитIаб щибниги магIна гьечIеб букIин бачIинахъего бичIчIулеб бугин абуна гьеб суалалда тIасан «Эркенлъи» радиоялъе Кавказалда ислам лъазабиялъул рахъалъ централъул нухмалъулев политолог Гереев Русланица.\nТарихалде гъорлъе раккун балагьани хъазахъал рукIанин дора шагьаралъул рагьдул кIалтIа хъаравулзабилъун, полициялъул хIалтIухъабзул хъулухъалда. Жакъа гьел лъугьун ругин тIалъи кодосел чагIи хIисабалда жидерго гIадлу билълъанхъизабизе. Амма гьезул хIаракаталъул хIасил букIине гьечIилан абулеб буго политолагас:\nГереев Руслан: «РачIаха гьедин батани гьезда рекъон жамагIаталъулилан абулеб система хIалтIизабизе Дагъистаналдаги. Гьел мекъи руго. Жакъа буго полиция, руго хадуб хал кколел идараялъул хIалтIухъаби, буго улка цIуниялъул министерлъи, гьел киналаго хIалтIулел руго халкъазда гьоркьосел ихтияразул низамалда рекъон. ХутIараб щинаб гьел хъазахъаз тIалаб гьабулеб жо буго Кавказалда миллатчилъиялъул суал хIалуцинабизе, рагъуе къали бухулеб хIакъикъаталда релълъараб.\nЖакъа Ставрополалде кавказалъул республикабазул вакилзаби риччаларин лъугьун хъазахъаз жидерго вакиллъи цIунуларо гьениб. ГIаксалда гьенире рачIунел гIадамал цIикIкIанагIан лъикIлъизе буго демографиялул суалги. ЧIобогояб регион бугони лъица гьенир рехун тун ругел аза-азар гектар ракьазул хIалтIизабизе бугеб. Нилъерго маданият цебетIеялде кьезе ккола кIвар…»\nХIасил-калам хъазахъазул эркенаб жамагIаталъ Путинихъе хъвараб рагьараб кагътил гIаммаб хIисаб гьабуни, ялъуни Ставрополь икълъим Шималияб Кавказалъул федералияб бутIялда гьоркьоса батIа гьабизе кколин, ялъуни Дон ва Кубаналъул сверухълъи гьоркьобе бачине кколин, мажгитал райги гьезул ихтияралда тун, россиялъги жиндирго миллияб политика хисизабизе кколин гьезул мурадалда рекъон. Амма тIасарихьиялъе хабар бицун гурни гьезул ракI разияб жаваб Путинихъа гьезие щвеялда кIудияб щаклъи бугилан абулеб буго экспертаз.\nБусурбабазда лъураб бугьдан


Пальмира хвасар гьабун буго\nРоссиялъул яргъид гIуцIарал къуватаз Сириялъул тIадтаразе нахъеги кумек гьабизехъин буго терроризмалде данде къеркьолеб Сириялъул тIалъиялъе, ян лъазабуна Россиялъул президентасул пресс-секретарь Дмитрий Песковас Владимир Путинил баяналда мугъ чIвай гьабун.\nГьесул рагIабазда рекъон 27 марталда Путиница телефонияб гара-чIвари гьабуна Сириялъул президент Башар Асадгун ва ЮНЕСКО-ялъул Генералияй директор Ирина Боковалъулгун. Путиница Асадида баркана некIсияб Пальмира шагьар экстремистаздаса хвасар гьабиялъул хIужа.\nДунялалъул ирслъун кколеб Пальмира шагьар хвасаргьабиялъул хIужа кIвар цIикIкIараб бергьенлъи бугин лъазабуна Цолъарал Миллатазул ГIуцIиялъул Генералияв секретарь Бан Ги Муница.\nБан Ги Мун: «Ниж рохатал руго Сириялъул хIукуматалъул аскарияз Пальмира шагьаралдаса Исламияб Пачалихъ абулеб террористикияб нахъе гъун рукIиналдаса. Гьанже гьезда кIола гьаб тIолабго инсаниятлъиялъул ирслъун кколеб бакI цIунизе. Гьеб гуребги, дир хьул буго гьеб тарихияб шагьар къачIазеги Сириялъул хIукуматалъул рес букIиналда».


Биххун ине къачIараб шагьар\nMakhachkala, illegal construction\nДагъистаналъул шагьаразда ругел гIемертIалалял минабазул цIикIкIарасеб къадар биххун иналда хIинкъи бугеб къагIидаялда буго. Гьединаб баян загьир гьабуна гьал къоязда тIобитIараб хIинкъигьечIолъи цIуниялъул шураялъул данделъиялда ралел бакIазул рахъалъ экспертаз. ГIаммаб куцалда гьеб киналъего гIайибияллъун рихьизарулел руго минаби ралел чагIи. Амма гьел тIуранго рази гьечIо гьеб пикруялда.\nРалел бакIазул рахъалъ махщелчагIазул пикруялда рекъон Дагъистан кIиабилеб бакIалда рагIула Россиялда регионазда гьоркьоб ракьбагъариялъул рахъалъ хIинкъи бугеб.\nПрезидентасда цебе гIуцIараб ХIинкъигьечIолъи цIуниялъул шураялъул данделъиялда гIатIидго борхулеб букIана гьеб суал гьал къоязда.\nЭкспертаз загьир гьарурал баяназда рекъон 70 процент, дагъистналда ругел рукъзал риххун иналда хIинкъи бугеб хIалалъ ругин абулеб буго гьез.\nМахщелчагIазул пикруялда рекъон 8-9 балалъул ракьбагъари загьирлъизе бегьула республикаялъул бокьараб шагьаралда, амма цебеккун гьезул бугеб хIинкъи лъазабун бажарулел хасал алатал рагIуларо республикаялда, гьел росизе гIарацги рагIуларо.\nАхIвал-хIал гьединго хIалуцинабун буго Дагъистаналда низам гьечIого ралел бакIазги, Минаби разе хIисабалде росарал ракьазул сейсмологиялъулаб хIал кинаб бугебали хасаб цIех-рех тIобитIулеб гьечIо.\nХIинкъигьечIолъи цIуниялъул шураялъул данеделъиялда вукIарав Дагъистаналъул нухмалъулев ГIабдулатIиповас абуна жакъа минаби ралел ругин цебе ккараб бакIалда, нагагьилан абун ракь багъарани аза-азар чияс нилъ гIайибияллъун гьаризе ругин ккараб къварилъиялъулъ.\nЭкспертаз абулеб буго ахираб 15 соналда ралел бакIал гIемерлъиялъул хIасилалда гIорхъолъарорчIарал ялъни ракIалда гьечIеб балагьалъул хIасилалда хвезе бегьулел гIадамазул къадар цIикIкIун бугин 5-6 чияс.\nАмма цохIого цо минаби ралезул гIайиб гурин гьеб кинабгоян абулеб буго МахIачахъалаялдаса Абакар Абакаровас. Минаби ралезул вакиллъиялъул «Дагъистаналъул застройщикал» абураб жамгIияб гIуцIиялъул нухмалъулев ккола гьев.\nДагъистаналда лъикIаб махщелалъул минаби ралел хIалтIухъаби рукIанин, амма гьел киналго Дагъистан тун къватIире анилан абулеб буго Абакарица. Гьедин ралел бакIазул рахъалъ министерлъиялъул нухмалъулесда жиндагоцин бичIчIуларин жиндирго хIалтIи рагIа-ракьанде шун.\nЖакъа республикаялъул шагьаразда минаби ран ругин нагагьлъун ракьа багъарун ялъуни цогидаб балагьалде ккарав чи хвасар гьавизе рес кьолареб куцалъилан абулеб бугоан тIадехун ресхсараб данделъиялда.\nАбакарица абулеб буго гьелъул бищун кIудияб гIайиб бугин республикаялъул тIалъиялда:\nАбакар Абакаров: «ГьанжелъагIан шагьаралъул нухмалъулевлъун вукIана батIияв чи. Гьесин абуни цере лъолел рукIана жидирго къагIидаби, жиндирго рихьизариял.\nГьел къагIидабазда рекъон хIалтIизе кколел рукIана киналго махщелчагIи, гьездаго цадахъ ралел бакIалъул хIалтIухъабиги. Жакъа минаб ралев чиясел ракь лъицаниги чIобого кьоларо, гьезул багьа зодобе бахараб буго.\nГьелъ минаби ралесеги рес букIинчIо гьитIинабго ракьул бутIаялда цоцада цун гIадин кIиго мина эхетичIого.\nГьелъул хIасилалда лъугьараб ахIвал-хIал буго гьеб кинабго. Гьез гIайиб нижеде бугъизе хIаракат бахъулеб буго, амма бищунго кIудияб гIайибги такъсирги гьезда хадубин бугеб»\nНижеца цIех-рех гьабуна ракьбагъариялъул бищунго хIинкъи цIикIкIараб хIал Дагъистаналъул кинаб шагьаралда бугеб абураб суалалда тIасан. Гьелда хадуб халкквей республикаялъул ралел бакIазул рахъалъ министерлъиялъул жавабчилъиялда гъоркье унилан бицана «Эркенлъиялъе» ГIорхъолъа рорчIарал ахIвал-хIалазул рахъалъ министерлъиялда.\nИдараялъул нухмалъулев хисулев Мухтаров МухIамадица бицана цебе жидецаги халкквей тIобитIулаанин гьелда хадуб, 2007 соналдаса нахъе тIубанго рехсараб министерлъиялъ кьолин гьелъул жаваб:\nМухтаров МухIамад «Шагьарал раялъул рахъалъ бугеб кодексалда рекъон гьеб киналъго захIмат гьабулеб буго хвасар гьариялъул хIалтIаби. Нижеца гьеб суал борхула данделъаби тIоритIулеб мехалъги. Амма минаби разе изну кьола ралел бакIазул минстерлъиялъ, ран хадуб гьелъие къимат кьезе ккола пачалихъалъулаб экспертизалъ.\nКъокъ гьабун абуни ралел бакIазул лъаялдаги, махщалидаги гIей гьабун гьезде базабун толеб буго кинабго хIалтIи гьез лъикI гьабилин, амма гьез гIемерал гъалатIал риччалел руго».\nРакь багъариялдаса цIуниялъул мурадалда хIалтIаби гьаризе Дагъистаналъе араб соналъ биччан букIун буго 28 миллион гъурущ.\nАмма гьеб гIарац киналго церечIарал масъалаби тIуразе гIун гьечIо, тIадеги гIарац щвезе рес кьолеб федералияб программаялда гьоркьобе Дагъистанги унеб рагIуларо.


Доб дунялалде кагъат » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n– Тажудин, хIежалде унеб мехалда, рокъоса къватIиве вахъингун, нахъе щай мун валагьичIев?\n– Валагьанаха ГъазимухIамад дун нахъ… РикIкIалъанагIан гьитIинго бихьана дирго рукъ. ТIаса гьоцIабахъе щолаго берда цебесаги тIагIана…\n– Росу тIагIинчIеблъидал…\n– Валлагь, дун рикIкIалъанагIан дагь–дагьккун росуги тIагIана. ДорихIалиб иццухъе дун щвелалде тIагIана. Дуда ккоге дун нахъ–нахъ валагьичIого арав чийилан…\n– Дие цIакъ бокьилароан, Тажудин, дагьавги рикIкIалъараб мехалда нилъер тIалъиги тIагIанилан дуца абизе…\n– Гьебги гьитIинлъана ва берда цебесан тIагIана…\n– ТIалъи гьитIинлъичIого букIине дун кьурун тIад вуссинаан, Тажудин…\n– Мун вуссинаан… Гьединлъидалин дур киданиги БакьагьечIиса ЧIанкIа вахъунаро…\n– ХIежалде щвараб мехалда Дагъистанги гьитIинлъун батила…\n– ЧIанкIа, дур рокъой эбел йикIана, мун вущараб кини букIана, рукъалда аскIор бекьечIдерил хобал рукIана… Гьелги кин гьитIинлъулел?\n– ГъазимухIамад, дур кIудаэмен гьавиладего гьел суалал дицаго диего кьолаан. Мун ваккулеб кIкIал гуро гьеб…\n– Гьанжеги нахъ вусса, Тажудин, дунялалъухъ валагье…\n- Валагьун вуго дун… ГьитIинаб жо буго ГъазимухIамад эб…\nЩайдай аб гIумру хъвадарулев чиясе захIматаб бугеб? Нилъедагойищ гIайиб гьабизе кколеб, чияде рехунищ телеб? НилъедагIан гIайиб гьечIогойищ батIиял ругел?\nНилъеда бадибе тураб хIацIу бацIцIунищ чIелел, нилъецагийищ тун биччазе кколеб? Нилъеца кIодо гьарулез щайдай, МахIмуд, нилъ инжит гьарулел? ГIадамал батIаго батIиялищ ругел, нилъер щай ал ракIал рецIцIизе кколел?\nЩайдай, МахIмуд, аб гIумру захIматаб бугеб?\nЯ рокьи гуреб, я кьал гуреб, гIумруйищ хIехьелеб, нухал ралагьулелищ рукIинел? Гьединан таралъухъ Аллагьасе щукруйищ гьабилеб, гIадамазе гIоло нилъерго гIумру гъоркь цIаги лъун бухIизейищ бухIилеб? ГIадамаз щайдай, МахIмуд, цониги суал жидеего кьолареб, яги жавабал гьез нилъедаса балъгойищ гьарулел ругел?\nКучIдул ахIулелищ, МахIмуд, рукIинел, рагъулелищ рукIинел? Гьекъолдизейищ гьекъолдилел, бокьоса ракищ бахъилеб? Нилъер нухда бугеб кьодул сакIал щай тIолел, батIиял щай къел ракьанде кколарел? Панаяб хIухьелалъухъ гIенеккун кеп босарас нилъеда цебе лъураб чадил щай бицунеб?\nЩзай, МахIмуд, аб гIумру захIматаб бугеб?\nЭниб кин бугеб, роцIунищ, кьерхунищ?…\nСалам буго ХIамзатихъе.\nСаламалда хадуб мурадги буго мун лъикI вати. Дуца дун гьикъиларо, нагагьлъун гьикъани, дунги квеш гьечIо…\nДуе бицине цIияб жо гьечIо, щибго хисичIо, дур заманаялъго гIадин гIадамал ричулелги руго, росулелги руго…\nЦо–цо дур юбилеялги тIоритIун мун веццула нижеца.\nДур вас Расулги вуго анив.\nКIуди–кIудиял хIакимзаби рукIуна дур юбилеязда, дун гIадав чи гьезда цеве чIаниги вихьуларо. Гьединлъидал дун ахирисеб юбилеялде ун вукIинчIо, гIайиб гьабуге… Дур кIучIдулги рикIкIунаро гьенир, нижерго руго кучIдул, цIияб къагIидаялъ хъварал, дуразде регIун гьечIо…\nМагIарухъе ун вукIана дагьав цевегIан. Дур рокъовеги щвана. Квачан бугоан. ТIалъиялда кидаго гIунун букIуна Зугьра гIатIиракьалде гочаралдаса нахъе. Рищиязул заманаялъ гурони багъа–башариго лъугьунаро. Рищиязул хIакъалулъги бицинаан дица дуе, амма дуда ричIчIулел жал эл гуро…\nХъаладухъ букIараб доб базар биххана. Амма гIурусал тIадруссун рачIана. РачIана…я Василий гьечIо цадахъ, я Тимофей гьечIо…\nДун БакьагьечIиса ккола ХIамзат. Цо–цо хъвадарилевилан вукIунев чи вуго. Амма дие цIакъ захIматаб гьакинух батана гьеб. Нилъерго магIарулазул газеталда хъвадарилев вукIана, гьенисаги цо Сугъралъа чияс нахъе рехана…\nМагIарухъе щвараб мехалда, ЦIолбокь рагIалда мун гIодов чIараб бакIалда гIодовги чIола дун, дуда бихьараб бихьилародаян… пайда щиб… кIудияв гIолев гьечIо.\nМун бицун божиларо, ХIамзат, доб цо коммунист партияги, ЦКаги биххун ана. ГIайбалде щив ккаравали лъиданиги бичIчIичIо. Цо батIиял чагIи рачIана цере кIанцIун, кутак бугоан эзул. Цо рахъалъ босани, Анжиялда бакI–бакIалъ бомбаги лъун, гIадамал кьвагьулел рукIин гурони, кIудияб зарал бугел чагIиги эл гуро… Нилъеца бицунеб эздаи бичIчIуларо, гьез бицунеб нилъедаги бичIчIуларо. ГIарацги кодоб ккун дагьабги щвелародаян рекерахъдулел рукIуна цо минуталъ чIечIого. Физкультурникал руго киналго, гугарухъаби. ЦIиял чагIи ругилан нижеца гьел цадахъ рахъун депутаталлъунги рищула…\nХIамзат мун ватила нилъер поэтазул щиб хIал бугебали лъазе бокьун. Нилъер поэтал гьанже мунго гIадин киналго халкъиял руго. ГIадатияв поэт гьезего гьечIо. Ругезги щибго жо хъвалеб гьечIо. Хъвараб жо цIализе чи щоларого руго… Хъвадаризе гьадал цо спортсменазги квал–квал гьабулеб буго. Гьел реццун хъвадаричIони ракъулел руго…\nГьедин буго положение.\nДоб заманаялъ гIадамал чIухIулеб букIараб жоялдаса гьанже нечолел руго, цере нечолел рукIараб жоялдаса чIухIулел руго… Киса–кибегоги квеш бугилан абизе бегьиларо, лъикI бугеб бакIги буго, мисалалъе лъикI буго ГьаракIунибехун…\nДица тана, ХIамзат, гIайиб гьабуге халалъунилан. Дица дагьабги хъвалаан, анир ругезги цIалулеблъидал аб – къокъ гьабун толеб буго.\nКъо–мех лъикI, ХIамзат, лъикI хутIаги…\nГIабдулмажид, дуе дун вокьулароан…\nДун гьитIинав чи вукIана, мун кIудияв чи вукIана. Жакъа къоялдаги щибниги хисичIо. Мун кIудияв чи вуго, дун гьитIинав чи вуго…\nДунги кIудияв гIела, дидаги гIумру бичIчIила, дие салам кьурав чи дица кIудиявлъун рикIкIина…\nДуца гIайиб гьабуге… Дур адаб гьабулев чи нусго ватани, дир анцIгоги гьечIо, гьев анцIгоясда цебе наку чIвазе хIадургоги вуго…\nМажид, (гIайиб гьабуге ГIабдулмажидилан хъвачIогонилан, гьитIинав вацас гIадин хъвалеб буго) дун вачIараб мехалда мун тIаде вахъинчIо…\nДуца гIайиб гьабуге духъе кагъат хъванилан. Цойгиги нухалъ такрар гьабулеб буго – дуе баркала кьун хъвалеб гьитIинав вацасул кагъат буго…\nДун гьитIинав чи вукIана, мун кIудияв чи вукIана… Жакъаги гьедин буго.\nДур гIемер бицуна, ХIажи, ал гIолохъабаз. Дидаги гIемер ракIалде щола росулъ дуца абурал рагIаби.\n– Гьаб щиб жодай? – илан хIатIица хъинтIизабуна цIорол цо кесек дуда аскIов чIарав чияс. Дуца цинги абуна:\n– ГIодоб бугеб жогийищ нужеда бихьулеб, – илан.\n– ХIажи, дуда абизе жо цIакъ гIемер бугоан дир, амма дунялалде цIакъ кватIун ккана дун. Дур чIужу ГьатIастанил гъварилъи бичIчIилелде гьей ана, нилъерго росу бичIчIилелде дида цевеса мун тIагIана.\nКиса щибдайян ракьалде, гIодоре къулун хьвадулел ругел гIолохъабаз гIемер бицуна, ХIажи, дур.\nДицаги цо рагIи кьела дуе:\n– ДорихIалиб чвердезе кканиги, ГъуничIи гохIде вахине кканиги, Зонохъ бакIалде кканиги, КIудагIодосан хъещтIезе кканиги, Рачимолъодасан вахине кканиги, ХIажи, дида мун кIочонаро.\nГьединго кIоченаро гьаб дунялалда гIодоре руссун ругел гIадамазда дуца абурал рагIабиги:\n– ГIодоб бугеб жогийищ нужеда бихьулеб?\nУнкъо маргъал камун букIана, Шамиль, дур курткаялдаса.\nВачIана къирщ–къирщизабулаго гIазугун мун дида аскIове ва гьимана:\n– ГъалбацIов вилъа цо пиво гьекъезе…\nЧIалгIаде гьекъана нилъеда ралъдал рагIалдеги ун доб пиво. Цо ургъел букIана дур дида бикьизе, амма бахчана дуца гьеб. БикьичIо ургъел. ЧIалгIаде гьекъана. КIиго къоялдаса ана мун дидаса… Лъида ургъел бикьизе?…\nЖеги–жеги тIолел руго, Шамиль, анир курткаялдаса маргъалал. ГIадамазда аскIовейин къватIиве вахъани, гьезул чунлъиялда бан тIола цо маргъал, рокъове щвейгун щивниги тIаде вахъинчIеб мехалда, кIиго цадахъ уна бортун. Гьадин вугин дунилан бицине чи щвечIеб мехалда тIолоа ахиресеб маргъалги. Дур ункъабго букIинчIо.\nДир курткаялда гьел маргъалазул цонигияб хутIичIо, Шамиль. Дуего гIадин диеги щвечIо гьел рукъизе чи. Дицаги чанги пикру гьабуна маргъалалго къваригIунареб ретIел ретIине. КIолеб гьечIо, хьул буго цо…\nХьул буго, Шамиль, мун вачIинин къирщ–къирщизабун гIазугун дида аскIове ва гьимилин:\n– ГъалбацIов, вилъа цо пиво гьекъезе…\nшары с доствкой ---- Тут можно купить шарики ---- онлайн казино Slots City ---- Сколько нужно, все бери ---- займы на карту без отказа


Игорь Каляпин:"Нижеца лъилниги тIадкъаял тIуразаруларо"\n«ГIазаб кьеялде данде комитет» абураб инсанасул ихтиярал цIунулеб регионаздагьоркьосеб гIуцIиялъул бетIер Игорь Каляпиница талат къоялда лъазабуна гьеб гIуцIи къаялъул хIакъалъулъ. Гьелъул бакIалда рагьулеб рагьун буго цIияб гIуцIи.\nТалат къоялда Москваялда «Интерфакс» агентлъиялда тIобитIиараб хасаб пресс-конференциялда Игорь Каляпиница лъазабуна, «ГIазаб къеялде данде комитет» абураб инсанасул ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъул 15 соналъул хIалтIи ахиралде щванин ва гьеб гIуцIи къалеб бугин.\nИгорь Каляпин: «ГIазаб кьеялде данде комитет» къалеб буго. Гьаб анкьалда тIуразаризе руго Минюсталъул киналго формалиял тIалабал ва гьеб комитет инсанасул ихтиярал цIуниялъул хIаракатчилъиялъул сценаялдаса нахъе унеб буго абадиялъго. Хадусеб анкьалда нижер комитеталъул хIалтIи тIубанго чIезабула."\nАмма жиндир бугин кIиабилеб лъазабигийин, абуна Каляпиница журналистазда. Жидер гIуцIи къай кколарин жидеца гьабулеб хIалтIиги чIезабулеб бугин абурабин.\nИгорь Каляпин: «Хадусеб анкьалъул итни къоялдаса хIалтIизе байбихьулеб буго цогидаб регионаздагьоркьосеб жамгIияб гIуцIи. Гьелда цIар буго «ГIазаб кьей биччангутIиялъул комитет». Гьеб гIуцIун букIана гражданазул къокъаялъ цебесеб соналда Оренбургалда. Дагьалъ цебе гьеб гIуцIиялъул хIаракатчагIаз дун вищана гьеб комитеталъул нухмалъулевлъун. «ГIазаб кьеялде данде комитеталъул» гIахьалчагIазул аслияб бутIа гъорлъе лъугьана гьеб гIуцIиялде. Гьединлъидал итни къоялдаса хIалтIизе байбихьулеб буго регионаздагьоркьосеб жамгIияб гIуцIи «ГIазаб кьей биччангутIиялъул комитет».\n«ГIазаб кьеялде данде комитет» гIуцIун букIана Нижний Новгород шагьаралъул инсанасул ихтиярал цIунулез 2000 соналда. Араб анкьалда гьеб гIуцIиялъул гIахьалчагIазул аслияб къадаралъ гьаркьал кьуна гьеб гIуцIи къаялъул рахъ ккун. Гьелъие багьаналъун Каляпиница рехсана «КъватIисел пачалихъазул агентал» хIисабалда жидер регистрация гьаби ва гьединал агентал хIисабалда жалго рихьизари гьезие бокьун гьечIолъи.\nИгорь Каляпин: «Нижго къватIисел улкабазул агентал» хIисабалда рехсей, гьеб нижее данде кколеб жо гуро. Щайгурелъул гьеб гьереси кколелъул. Гьеб ккола сурукъаб ва ниж хIакъаир гьарулеб цIар. «Конституциялълаб диванал лъица щиб абулеб батаниги, Пачалияхъияб Думаялда лъица щиб абулеб батаниги, гIурус мацIалда «къватIисел улкабазул агент» абураб термин ккола къватIисеб улкаялдаса пуланав бетIергьанасул тIадкъаял, буюриял тIуразарулев агентин абураб жо. Чияр тIалабал яги тIадкъаял жиндирго хIалтIул I5 сонида жаниб нижер гIуцIиялъ киданиги тIабазабичIо.\nГьаниб абизе кколеб батила, Россиялъул къанунал хIалтIизариялъул практикаялда гьединаб гIадаб тIалаб, ай, жибго къватIисеб улкабазал агент хIисабалда рехсей, такъсирчагIазда хIухунцин гьечIо. Диваналъ гIайиб чIезабун бугоницин, такъсирчиясулцин ихтияр буго гIунтIизабураб гIайиб нахъ чIвазе. Нижедасайин абуни, лъицаниги гIайибалъул далилал рачинчIониги, яги гьел рачине хIалцин бихьичIониги, тIалаб гьабулеб буго нижеца нижго гьединал агенталлъун лъазаризе. Гьелъие аналогия бачине кIола дида XVII гIасруялда гIадамазда гIуж лъолеб заман рехсон».\nИгорь Каляпиница лъазабуна, «ГIазаб кьей биччангутIиялъул» цIияб комитеталъул хIалтIухъабаз жидерго хIалтIи цебего гIадн гьабизе бугин, гьелдаго цадахъ Чачаналъги гьеб хIалтIи халат бахъинабизе бугин. Гьесул рагIабазда, гьесие гьеб кколеб буго принципалъул иш.\nГьаб соналъул 3 июналда Грозныялда митингалъул гIахьалчагIи тIадекIанцIана инсанасул ихтиярал цIунулезул офисалде. 2014 соналъул декабралдаги митингалъул гIахьалчагIаз цIа гъун букIана гьезул офисалда. Гьеб акциялъул гIахьалчагIаз комитеталъул х1алт1ухъабазде гIунтIизабуна террористазул ва экстремистазул гIагарлъиялъе кумек гьабиялъул гIайиб.\nГьеб хIужжа ккелалда цебе комитеталъул бетIер Игорь Каляпиница Россиялъул цIех-реххалъул комитеталде хитIаб гьабун букIана республикаялда «террористазул хьвада-чIвадиялда хурхун жавабчилъи гьезул гIага-божаразулги букIине бугин» абурал Чачан республикаялъул бетIер Рамзан Къадировасул рагIаби къануналде данде ккеялъул рахъалъул хал гьаби тIалаб гьабун.\nКъадировасулги Каляпинилги конфликт хIалуцана


Владимир Путиннул дурккунни АьФ-лул Президентнал Федерал Собраниялийнсса Рисала |\nКремлилул Хъунмур дворецравусса Георгийл залдануву хьусса церемониялий гьуртту хьунни Федерациялул Советрал члентал, ПаччахIлугърал Думалул депутатътал, ХIукуматрал члентал, Конституциялул, Верховный Арбитражрал судирттал каялувчитал, губернатортал, регионнал законну дуккан дайсса собраниярттал председательтал, конфессиярттал бакIчитал, жяматийсса ишккаккулт, СМИ-рдал каялувчитал.\nДагъусттан Республикалул чулухату церемониялий гьуртту хьунни Дагъусттаннал Президент МахIаммадссалам МахIаммадов ва ДР-лул Халкьуннал Мажлисрал Председатель МахIаммад-Султан МахIаммадов.\nТиккун бавтIминнахь Владимир Путиннул бувсунни билаятрал политикийсса система хьхьичIуннай дачин дансса цаппара цалла дан дакIнийсса давурттая. Миннуяр ххишалагу, паччахIлугърал бакIчинал бувсунни виваллил ва кьатIаллил политикалул яла агьамми ххуллурдал хIакъиравусса, экономикалул ва социал сфералул модернизациялул, обороналул ва мюхчаншиврул масъаларттан хасну цалла дан-дитанмуния.\nМу куццуй, Президентнал бувчIавурттая махъсса цалла цалчинмур Рисала Федерал Собраниялул хьхьичIун ласлай, Владимир Путиннул гьартану бувсунни билаят хьхьичIунмай бачин баврил цаппара агьамсса масъаларттая.\nХаснува Рисалалуву хъуннасса къулагъас дурну дур Аьрасатнал миллатирттал дянив цашиву дуруччаврил масъаларттах. «21-мур ттуршукулул дунияллий экономикалулгу, цивилизациялулгу, аьралунналгу гужру цIусса низамрайн бувцусса тагьардануву Аьрасат бикIан аьркинссар тархъансса, цилва билаялийсса ва махъ нанисса билаятну. Жува аьркинссару сивсуну хьхьичIунмай нанаврияр ххишала, дуруччин жулва миллатирттал ва рувхIанийшиврул ляличIишиву, нация хIисаврай жува чан хьун къабикIан. Аьрасатнува бугу буну, Аьрасатнува лигу личIан», — увкунни ПаччахIлугърал бакIчинал.\n«Жува хьунабакьлай буру хIакьину, декабрьданул 12-нний, Конституциялул Кьини. Ччай бур жулва билаятрал агьаммур закондалуву ккаккан бувсса ххазинардал мяънардая бусан. Конституциялуву цIанасса ва ялун нанисса никирттал хьхьичIсса Ватандалухлусса агьалинал жаваблувшиву баян бувну бур Аьрасатнал паччахIлугъшиврул гьанумур принципну. Гьамин гражданшиврул жаваблувшивруву ва патриотшивруву чIалай бур жулла политикалул агьали цачIун буллалисса гьану.\nПатриотшиврул мяъна хъанахъиссар так жулва тарих хIурматрай бикIаврияр ххишала обществалул къуллугъ бавугу.\nЖунма аьркинссар ябан жунма жулва буттахъая ливчIсса ляличIисса опыт. Аьрасат ттуршукурдай хьхьичIунмай най бивкIссар чIявумиллатру бусса паччахIлугъ хIисаврай, паччахIлугъ-цивилизация хIисаврай, цурдагу оьруснал халкьуннал, оьруснал мазрал ва культуралул цIакь дурсса, жува циняв цачIун буллалисса ва бявххуну гьан къабитлатисса.\nВа дунияллий жува, личIи-личIисса миллатирттал бухьурчагу, бивкIссару ва уттигу личIлачIиссару цасса халкьну.\nДакIний дур ца ветерантуращалсса хьунабакьаву. Тикку бия личIи-личIисса миллатирттал инсантал. Гайннавасса ца ветераннал, къаоьрус инсаннал увкуна: «Щалла дунияллун жува ца миллатру, жува оьрусру». Мукун бивкIссар дяъвилул чIумалгу, кIукун бивкIссар мудангу.\nЖува хъунмасса хIурматрай бикIару, мукун бикIангу аьркинссар. Жулва миллатру чIявушивруву дуссар жулла ххуйшивугу, жулва гужгу.\nАмма жунма дакIний бикIан аьркинссар ччимур миллатпарасшиврия ва шовинистчишиврия хъунмасса зарал биллалишиву миллат парастурал чул бугьлагьисса миллатран. Мунияту Аьрасатнан хъуннасса нигьачIаву дуссар личIи-личIисса миллат парастуралли ва экстремистчитуралли тIисса хIукмурдая». Тайннал ци хъуни махъру лахъларчагу, тайннал жулва жямат лиян бансса, пасатшиврул иширттайн кIункIу буллалиссару. Миллатирттал диннал дянив ссивцIу бичин кьаст дуллалаврих жува бурган аьркинссарe Аьрасатнал паччахIлугърайн вызов даврих кунма, жула гьарца инсаннайн диллалисса нигьачIаврих кунма. Жува къабитанну Аьрасатнаву хIасул хьун лавкьусса миллатирттал анклавру, цалва къаформальнайсса юрисдикциялущалсса ва билаятрал правалул ва культуралул дазурдавух бакъасса.\nНа тапшур буллай ура Аьрасатнал Федерациялувусса республикарттал бакIчитурайн, губернатортурайн, хъунисса шагьрурдал мэртурайн. Ва цинявннаяр хьхьичI зуйн багьайсса масъалар. Даву дачин дуван аьркинссар инсантуращал, гьарца кьини му даву мюнпатсса хьуншиврул. Аьрасатнал цашиврийн, щаллушиврийн ва тархъаншиврийн махъ бакъассар. Ччими сепаратшиврул ва миллатпарасшиврул ишру аьркинссар букьан бан политикалул давурттава», — увкунни цалва ихтилатраву Владимир Путиннул.\nДР-лул Президентнал прессалул къуллугъ\nПредыдущая записьЗун ччинах мюхтажну буруСледующая записьТа хьунавав ттукIрал низам?