Жакъа къоялде щвезегIан гъанкъун вуго 22 чи\n6 августалда Дагъистаналъул ХIукуматалъул председатель Артем Здунов дандчIвана батIи-батIиял районазул ва исполнительниял органазул вакилзабигун. Гьоркьоб лъун букIана лъималазе лъадалъ кколеб бугеб заралалъул хIакъалъулъ суал. Гьелъие гIиллалъунги букIана жакъа къоялде щвезегIан лъелъ 22 чи гъанкъун вукIин, гьезда гьоркьоса - 11 лъимер.\nАртем Здуновас кIвар кьуна чвердеялъул заман жеги лъугIун гьечIолъиялде ва лъадалъ хIинкъигьечIолъи чIезабизе ккеялде.\n- Гьеб суалалда тIад ургъизе ва цадахъ рекъон хIалтIи гьабизе ккола МЧСалъги, Лъайкьеялъул министерствоялъги, районазги, жамагIалъги,- ян абуна гьес.\nДандеруссиналъул гIахьалчагIаз бицана, кинаб хIалтIи гьабуниги, хIинкъигьечIолъи цIунун бажарулеб гьечIолъиялъул. Лъимал ва чIахIиял гъанкъулел руго ралъдахъги, хIорахъги, чвахелабаздаги, каналаздаги. Аслияб гIиллалъунги буго гьукъараб бакIалде чвердезе ин, гьенире лъимал жалго риччай. АскIор ругонигицин, эбел-эменги тохлъулел руго.\nМЧСалъул министр Нариман ГъазимухIамадовас бицана республикаялда гьеб рахъалъ гIорхъолъа борчIараб ахIвал-хIал бугин, хIалтIи кколеб даражаялда гIуцIун гьечIезда гъорлъ рехсана Гъарабудагъкент ва Бабаюрт районал. Гьесул рагIабазда рекъон, хIинкъигьечIолъиялъул хIалтIи хашго гIуцIун буго Казбек районалъул Сулахъ къварилъиялдаги. Гьенир гьечIо туристазе хIухьбахъиялъе чIезарурал санагIатал шартIал. ГIисинал гуми чIезе бакIгицин гьечIо гьениб.\nРеспубликаялда хIисабалде босун буго кинабниги 105 пляж ва хIухьбахъулеб бакI. Халгьабиялъул хIасилазда рекъон, хIалтIизе изну кьуна гIицIго 12-ялъе.\nГIадамазда гьоркьор тIоритIулел руго бичIчIикьеялъулал хIалтIаби. «Лъедезе ругьун гьаре» абураб акциялда рекъон, ясли-ахазда ва хIухьбахъиялъул лагеразда кьун буго 99 дарс.\nМахIачхъала, Каспийск, Избербаш ва Дербент шагьаразда тIоритIана «Лъелъ хIинкъигьечIолъиялъул къоял». Гьезда малъана лъедезе, гъанкъулел хвасар гьаризе, гьезие медицинаялъулаб кумек гьабизе. Пляжазда гьединго лъун руго хвасар гьариялъул посталги. Гьединго гIуцIун руго гIолилал гIадамал хвасар гьаризе цIализариялъул хасал курсалги, гьарун руго гьезулгун къотIи-къаялги.\nАртем Здуновас республикаялъул Туризмалъул министерствоялда тIадкъана лъадалъ хIинкъигьечIолъиялъул рахъалъ хасаб программа хIадур гьабизе.\nПрочитано 143 раз\tПоследнее изменение Вторник, 13 августа 2019 15:02\nДругие материалы в этой категории: « Ракьулъ рахчарал нугIзал\tДРялъул хIукуматалда »\n16:52, 08 июля 2020, 198


Лъие вугев рихарав халкъалъ рахъ кколев Руслан Насыров?\nНугъай мухъалъул гIадамаз кIиго къоялда жаниб лъабго нухалъ митинг тIобитIун буго гьеб мухъалъул Кумли росулъа Руслан Насыровасул рахъккун. 9 октябралда рокъоб ярагъ батаниланги абун ккун вукIун вуго гьев чи, амма бакIалъул гIадамазул ракIчIун буго гьеб ярагъ ургъунго гьесул рокъобе реххун букIиналда.\nКумлиялъул жамагIаталъул вакилзабаз бицухъе Руслан Насыровасда ракIалда букIун буго росдал бегавуллъун вахъине. Исана 13 сентябралда рукIарал росдал мажлисалде рищулел депутатазул рищиялдаги бергьун вукIун вуго гьев.\nГьедин депутатазда гьоркьоса вищизе кколелъул росдал бетIерги анкьидасан рукIине ругел гьел рищияздеги кандидатура лъун букIун буго гьес. Амма Насыров данде кколарел чагIиги гIезегIан рукIун руго. Гьесда цеве Кумлиялъул вукIарав бетIерасги, мухъалъул администациялъул вакилзабазги лъазабун букIун буго дуца гьел рищияздаса кандидатура нахъе босейлан, босичIони дуе лъикI ккезе гьечIилан.\nГьединго Русланил гIагарлъиялъ бицухъе гьезда лъалел-хъвалел чагIаз абун буго цо чанго къоялъ цебе нужер рокъобе ярагъ реххизехъин бугин, нуж цере ралагьун рукIайилан. Гьедин абуниги жал божулел рукIинчIила гьел рищиязе гIоло гIадамал гьединаб инжилъи гьабизе лугьунин абураб жоялдайилан абуна «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда Кумли росулъа жамгIияв хIаракатчи Аслан ГIалиевас.\nАслан ГIалиев: «Рищиязул кампания байбихьарабго гьев (Насыров Руслан –«ЭР») данде кколарез байбихьана Руслан вахьабияв вугила, экстремист вугилан абун гьересиял харбал риччазе. Гьев я вагьабияв я салафияв гуревлъи нижер гIадамазда киназдаго лъала, нижер буго гьитIинаб росу, гьанив щив сундул чияли лъачIого хутIуларо. гьев вуго как-кIалалъул чи, амма киданиги гIорхъолъа арал жал гьесул рукIунаро. Кутакалда, ракIбацIцIадав, ритIухъав, лъайги. бажариги бугев, сахаватав чи вуго Руслан.\nНижер мухъалда мадраса балеб мехалдаги гьелъиеги кIудияб кумек гьабуна гьес. ГIадамазда гьоркьоб къадру-къимат буго гьесул. Амма гьев бачIинахъего мухъалъул администрацияялъеги нижер вукIарав росдал бегавуласеги данде ккечIо. Гьез байбихьана Насыровасдасан гьев мухъалда бугеб къанунияб ва диниябгуреб тIалъиялде дандечIарав чи вугин абун харбал риччазе ва полициялде гIарзал хъвазе».\nГьедин 9 октябралъул радал Гъизляралдаса экстремизмалде данде къеркьолеб централъул вакилзаби рачIун руго Насыров Русланил рокъоре чIухь базе. Гьел хасал тадбирал тIоритIизе рес кьолеб документрги букIун буго гьезухъ.\nАслан ГIалиев: «Сверун гьесул рукъги ккун чIухь базе, хал-шал гьабизе лъугьана гьел полициялъулал. Русланица жиндирго гьитIинай яс ясандизе азбаралъуб гьелъие цIулал гьитIинабго рукъ бан буго. Гьеб рукъалда гъоркь таманчаги гранатаги батана гьел низам цIунулезда. НугIзаллъунги жидерго хIалтIухъаби рукIана гьезул, мадугьалзаби ахIилин нугIзаллъун рукIинейин абун Русланил чIужу лъугьараб мехалда гьей йиччан гьечIо гьез.\nГьеб ярагъ гьесул гьенибе реххараб жо букIин лъала киназдаго, гьеб гьесул ярагъ букIанигицин, лъица къойил жиндирго яс ясандулеб бакIалда гьеб ярагъ бахчулеб. Гьеб ярагъ батун хадуб ккун Гъизляралъул полициялде вачун ун вукIана Руслан. Гьелда ццин бахъарал нижер гIадамаз ун Гъизляралдегун гьениб полициялъул бутIаялда аскIоб митинг гьабуна гьез Руслан къватIиве виччайилан абун тIалаб гьабун. Цин лъикI заманалъ гьезухъ гIинтIамулев чи вукIинчIо, гьесухъе адвокатгицин виччалевги вукIинчIо. Хадубги гьенире дагьалги нижер мухъалъул гIадамал рачIине лъугьараб мехалда ва гьениб ахIи-хIур бахъинехъин бичIчIараб мехалда полициялъ рокъове виччана Руслан.\nЦин гьез абулеб букIана гьесул рокъоб ярагъ батиялда хурхун гара-чIвари гьабун, сурав босун хадуб нугъай мухъалъул полициялде вачине вугилан, амма гьаб сагIат рокъове виччан вуго гьев. I0 октябралъул радалги нижер росулъ букIана митинг. Гьеб дандеруссиналдаги жамагIаталъ хIукму гьабуна Русланида сверун къуваталъул идарабаз гьарулел ругел тадбиралги лъугIизе тейин, гьев росдал бегавуллъунги тейилан. Гьедин тезегIан лъималазул ахикье ва школалде лъимал ритIизе гьечIинги лъазабуна лъазабуна гIадамаз».\nГьединго Асланица бицана 12 октябралда жидер гIадамаз Нугъай мухъалъул центр Терекли-мектеб росулъ тIолабго мухъалдаса гIадамалги ракIарун гьевго Руслан Насыровасул рахъккун кIудияб митинг тIобитIизе бугилан.\nДагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъ гьев Насыров кквеяялда тIасан ва гьесул ишалда хурхун жеги кинаб букIаниги баян кьолеб гьечIо. Гъизляралъул полициялъул дежурныяс лъазабуна Руслан Насырвасул рокъоб ярагъ батиялда хурхун такъсиргьабиялъул иш жеги рагьун гьечIин, гьеб лъугьа-бахъиналда бан цIех-рех лъугIизегIан гьев рокъове виччан вугин, амма Нугъай мухъ тун ине гьукъун бугин гьесие низам цIунулезилан.\nЛъие рихарав вугев халкъалъ рахъ кколев Руслан Насыров?\nНугъай мухъ: полициялда щивниги божулев гьечIо\nНугъаял ритIухълъи тIалаб гьабулеб буго\nЭрадил Асанов чIварав полициялъулав жеги ккун гьечIо\nНугъаялда нартица бацана 75 гектар\nЛъарагIлъи салул авалахъалде буссиналъул тенденция буго\n«Дагъистаналда ритIухълъи батулеб гьечIо, Москваялде сапар бухьине ккезе буго..."\nЦIидаса полициялъулазухъе ккарав чи хвана, цIидаса Нугъай мухъалда


Добавил(а) Administrator on 27 Февраль 2011.\nАлмахъалдаса мунагьал чураяв Бадродинил х1акъалъулъ г1емер жо бицуна росуцояз. Дидагоги гьит1инаб мехалъго раг1унаан гьесул х1акъалъулъ харбал, гьес билълъанхъулеб ц1улал оц гьабун бугилан абун...Доб цебе заманаялъ къват1исел улкабаздаго г1алимзаби т1ад х1алт1улаан "вечный двигатель" ургъиялда т1ад. Франциялда нахъа заманаялде щвезег1ан гьединаб г1елмуялъул х1алт1ухъ мухьцин кьолаан (финансировать гьабулаан). Гьеб "вечный двигатель" г1алимзабазда батич1ониги, гьеб балагьулаго ургъун гьез бат1и-бит1иял х1ажалъи т1ок1ал изобретениеял гьаруна... Гьелъул х1исаб гьабун, школалъул учитель Алгереев Байгереца абуна, гьев Бадродинилги доб "жибго унеб" (механический) оц гьаби бук1анила "вечный двигатель" балгьулел къват1исел улкабазул г1алимзаби рук1инги лъан, гьабураб... Бадродиница жиндир г1умруялъул нухда тана нилълъер историялъе мустах1икъаб памятник - Алмахъалда Ахъташалда т1асан бараб к1удияб, г1ажаибаб, берцинаб кьо.Доб заманаялъ гьеб кьо балелде цебе Москваялдаса кьоял раялъул инженер вач1инавун вук1ун вуго Алмахъалде. Гьес бихьизабун бук1ун буго лъарал бакьолъ риццатал ганч1ил х1убалги (опорал) гьарун гьеб кьо базе. Бадродиница абун буго гьесда лъарал гьоркьоб бак1алъ щибго гьабизе бегьуларин, ц1адал ран хадуб г1емерлъун бач1унеб лъеца гъут1би росун рач1ун гьел х1убазда ран, к1удиял квал-квалал рук1ине ругилан ва гьев инженерасда бицун буго кин гьабуни лъик1али. гьедилан Бадродинил кверщалида гъоркь бан буго гьеб кьо. Гьединабго гъоркь к1удияб к1амуриял ругеб Дилималда аск1обег1ан кколеб кьоялдаги Бадродиница квер багъари гьабун, аслияб инженерияб х1алт1и гьабуна...Бадродин вук1ана к1удияв махщелчи, гьесул бук1ана къебеллъи. Лъеца х1алт1изарулел гурони рук1унарел рук1арал гьабал, Алмахъалде ток бач1ун хадуб Бадродиница 1971-72 соназ гьабун бук1ана токалъ х1алт1изабулеб гьобоги, 1990 соналде щвезег1ан гьеб х1алт1улаги бук1ана...\nДоручастокалъул начальниклъун вук1ана Байсунгъурил Х1ажи. Дилим росуги тун маг1арухъе унеб нухда лъаралда т1асан к1удияб кьо балелде цебе гьев вач1ун вук1ана Алмахъалде дагьаб цебег1ан заманаялъго Бадродиница Ахъташалда т1асан бараб к1удияб к1амури гъоркь бугеб кьо бихьизе. Гьедин гьелъухъги балагьун инженергун цадахъ доб базе бугеб кьоялъул чертёж бахъана гьез...Гьеб кьо балаго гьез гьениве ах1арав Бадродиница бицун буго гьезие к1удияб доб к1амуриялъул конструкциялъе х1алт1изабураб хъарщи камизабич1огон нахъе кьезе, г1иц1го чамали килограмм маг1ил гурони гьеб кьоялда бат1ияб материал хвезе гьеч1еблъи.\nАрмиялде ккараб мехалъ, шахтаялда х1алт1изарубулеб техникаялъу военный инженер вук1ана гьенив. Дица бицана гьесие дирго инсуца доб жибго инеян ургъун гьабураб ц1улал оцалъул, дидаго рак1алда к1оченч1огон ч1ч1арал гъолда х1алт1изарулел рук1арал жемулел, чучулел пружинабазул. Гьев инженер ц1акъ к1варгон г1енеккун, гъира ккун, бат1и-бат1иял суалал кьолаан дие гьес\n- Дир к1удияй эбелалъ бицунаан: Алмахъалда кьо балеб мехалда. г1олохъабиги рак1арун, рукъг1ан к1удияб донк1 бухъана гьениб аск1об, хадуб г1емераб ц1ул жанибеги бан гьеб бух1ун, терет лъугьунеб мехалъ. гьелде т1аде бана лъаралъа баччун г1емераб гамач1(известняк), гьелде т1аде ракьги хъван чамалиго къоялъ жибго тана. Гьедин х1адурараб гачил гьабуна ганч1ида гьоркьоб лъезе раствор. Гьеб кьо гьабулеб мехалъ бук1ун буго гьабураб договор, бан хадуб цо гамач1цин кьодул к1амуриялда лъураб бак1алъа гъоркье бортани Бадродиница жаваб кьезе, гьеб договорги хъван раг1ула, доб заманаялда рекъон латыналъул раг1абадасан.\nБадродиница Басрияб Миякьобги бук1ана гьобо гьабун. гьеб нахъа заманаялъги х1алт1ула бук1ун буго\nБадродин, Дилималда кьо балеб мехалъ, х1алт1ол къо лъугьун Алмахъалде рокъовеги, радал х1алт1оде Дилималдеги щвезабизе бук1ана ч1езабун х1акимзаби раччулеб т1ад тент ккураб "легковушка" (ГАЗ-69). Х1акимлъиялъ гьабун бук1ун буго къот1и 3 азарго г1анасеб гъурущ(1970 соналъул заманаялда гьеб бук1ана г1емераб г1арац) кьо бан лъугьиндал Бадродиние щвезе. Бадродин вук1инч1о г1арац хирияв чи, гьес цояб к1амури бихьизе киниги лъугьизе гьабуна, цинги хут1араб ножедаго лъала, дир гьанив вук1ине т1ок1аб заман гьеч1илан х1акимлъиялдеги абун. нахъе лъугьана гьениса...


ХIалтIуде - велосипедалдаги рекIун...\n«ХIалтIуде велосипедалдаги рекIун» абураб тIолабго Россиялъул акция тIобитIизе буго 20 маялда. Тадбиралда гIахьаллъизе букIиналъул хIакъалъулъ лъазабуна гIемерисел регионаз. Москвагун цогидал чIахIиял шагьараз, республикабазул тахшагьараз, областазул центраз.\nБуго гьеб сияхIалда Чачан республикаги. Амма гьечIо - Дагъистан. Велосипедалъул машгьурлъи цIикIкIинаби, хасго Дагъистаналъул тахшагьаралъул цIакъ кIвар кIудияб масъала кколин рикIкIунеб буго нижер редакциялъе комментариял гьарурал дагъистанияз.\nМахIамад МахIамадов, ДНЦялъул МацIалъул, литератураялъул ва искусствоялъул институталъул директор\nДагъистаналъул гIелмияб централъул МацIалъул, литератураялъул ва искусствоялъул институталъул директор МахIамад МахIамадовас жидерго централъул минаялда цебе жиндирго гIарцихъ бан буго велосипедал лъолел бакI. Гьесул рагIабазда, МахIачхъала гIадал таранспорт гIемераб шагьаразда велосипедазде руссинго ккола чиясул заманги сахлъиги цIуниялъе бугеб бищунго санагIатаб къагIида. Хасго шагьаралъул бутIруз транспорталъул проблемаби рагIалде бахъинабиялъе хIасил кьолеб кIвар буссинабулеб гьечIолъиялде балагьун.\nМахIамадовас абулеб буго, тахшагьаралда транспорт хьвадиялъул проблема дагьалъги хIалуцинабунин транспорт гIемерлъиялъ гуребги, централдаса, ай, аслияб майданалдасаххун рукIарал жамгIияб транспорталъул маршрутал къаялъгийин. КIудияб проблемаялде буссун буго хехаб медикияб кумекалъул, цIа ссинабиялъул ва цогидаб хасаб экстреннияб транспорталъул хьвади.\nРасул Къадиев, юрист, журналист ва блогер\nМашгьурав адвокат ва блогер Расул Къадиев кколев вуго МахIачхъалаялда, абухъего, бищунго машгьурал «велосипедистазул» цояв. Гьесда лъалеб букIун гьечIо шамат къоялда рехсараб акция унеб букIин. Гьеб гьесие цIакъ ракIалъе гIолеб буго. Щиб гьесие ва МахIамадовасе ракIалъе гIолеб гьечIебали, нужеда лъазе буго гъоркь лъураб аудиофайлалъухъ гIенеккун хадуб.\nЗаманалда кIочон хутIарал


ЗАМАНА - Изала тIинтIхIебикIахъес\n20 января, 2022. Четверг 10:24\nГьалабван Дагъистаннизиб ДР-ла БекI Сергей Меликовла бекIдешлиуб республикала мер-мусаличиб коронавирусла чейхъуси изала тIинтIхIебикIахъести тяхIурти далдурцнила масъалала чебкад совещание дураберкIиб. Илала бузерилизир бутIакьяндеш дариб регионна хIукуматла органтала бургани ва Дагъистанна муфтий, шайх ГIяхIмад-ХIяжи ГIябдуллаевли. Коронавирусла чейхъуси изайчил дархдасунти, улкализирти аги-кьяйда ва гIергъиси жумягIла бухIнаб зягIиптала кьадар имцIабиъни хIекьлизиб масъала пикрибариб.\nРеспубликала БекIли буриливан, Дагъистаннизиб хъярхъли изала тIинтIбиънила хIяракат хIисаббиубли ахIен. Илкьяйдали, илаб багьахъурливан, цацадехIти улкнани къадагъалати тяхIяр-кьяйда кадизахъурли сари, комендантский сягIятуни дурадуркIули ва дурала улкназибадти адамтас гьундури гIекIили.\nЦалабикибтала гьалав гъайулхъули, Роспотребнадзорла Дагъистанна шайчибси Управлениела руководитель Н.Павловли коронавирусла сагаси «Омикрон» бикIуси штаммла урехиличила буриб.\nИлала гъай хIясибли, белгиси штаммличил зягIипикибси адамли кIиибил бархIи алавчарли вирус дурайу. ДекIти асурти дагьардулхъан зягIипикибхIейчирад 3-5 дуги-хIерилизир.\nБуралли, «Омикрон» штаммли имцIаливан зягIипбиркули саби 5-личибад 11-личи бикайчити дусмала дурхIни.\nДР-ла БекIли вирусла лишанти лебти цархIилтачил къаршихIебиркули буънила ва изала белгибирнила хIяракатла мягIничебдешличила аргъахъиб.\n«Нушала пикруми-хIерани дарсдирули ахIен — нушаб адамтала арадеш мяхIкамбарес чебиркур. Ил багьандан бахъла бутIакьяндешличил дурадуркIути далдуцуни, ил лугIилизир — динна шайчиртира, муниципалитетунала бургала хIерудилиур ва лерилра мяхIкамдешла тяхIяр-кьяйда гIердуцили детурхахъес гIягIниси саби, — цIакьбарили буриб С.Меликовли. — ХIушани чебиулраяв, секьяйдали вяшбикIулил вирус?! Халкь илис къаршидеш дирес къайгъилизиб саби, ил биалли — сагаси жураличи шурбулхъес. Ил дергъ саби ва гьарли-марси душман лев, амма нушани чехIейуси. Вирус къаршидеш дарес вируси, гIядатласи изайчи шурбухъайчи, нушаб сегъуна-биалра заманалис иличил хIердиэсра чебиркур бургар. Ил мурт бетарарал, чилилра балуси ахIен. Даширая нуша ва нушала гъамти мяхIкамбирехIе».


Чачан Республикаялъул Кванхи росулъа магIарулав Рамазан Жалалдинов машгьурлъана Россиялъул президент Владимир Путиниде видеоялдасан хитIаб гьабиялдалъун. Амма жибго видеоялда тIад хъван буго Чачан Республикаялъул нухмалъулев Рамзан Къадировасде гьабулеб хитIаб кколин гьебилан.\nКин батаниги, гьев чияс бицунеб буго жидер росулъ ругел гIунгутIабазул. Видеоялда бихьулеб буго риххун тIатIала кколел гIадал, минабиги, чIунтарал нухалги.\nМагIарулал рукIиналъ чачаназул нухмалъиялъ жидеде кIвар кьолеб гьечIин абулеб буго гьес. Росдал масъалабазда тIасан жив чанцIулго Москваялдеги щванила, гьениб прокуратураялъулгун цогидал идарабазул хIалтIухъабаздасан хасаб комиссияги гIуцIейин абулеб букIанила жинца. Амма лъицаниги кIвар кьолеб гьечIила.\nРоссиялъул президент Путинидехун абулеб буго Жалалдиновас дуца кидаго беццулила Чачан Республика, рагъуца чIваднал хутIун букIараб республика гьанже кIалгIабиги ран, лъалеб хIал гьечIилан. Амма унголъунги кинаб хIалалда гьеб бугебали бихьизе бокьун батани, жидер Кванхи росулъе вачIайила.\nХадуб нижергун гьесул гьадинаб гара-чIвари ккана.\nЭР: «Чачаназул журналистаз хъвалеб буго жал анила нужер росулъе, дуца бицунеб куцалда гьечIила ахIвал-хIал».\nРамазан Жалалдинов: «Дица бицунелда божулел ратичIони, дица цере рачина Гъизляр мухъалъул Цветковка росулъ хъвай-хъвагIай гьабун ругел нижер чагIи (200 цIараки), Тарумовка мухъалъул Егоровкаялда руго, Рассветалда руго…».\nЭР: «Рагъдаса хадуб биххараб магIишат рукIалиде бачунеб гьечIо нужер, уйинщ?».\nРамазан Жалалдинов: «У, чачаназе гIадин гIарац кьолеб гьечIо нижее. Бищун къварилъи ккараб 200 цIаракиги гьоркьоб тун, дорацин рукIинчIел (жеги хъизаналги гьаричIел) гIолохъабазе бикьана доз (хIакимзабаз – ЭР) доб – гьел разилъунха давла гъоркь тезе».\nЭР: «Гьелъие гIиллалъун щиб бачунеб бугеб хIакимзабаз? Нужеда рагъ хъвачIиланищ абулеб бугеб?».\nРамазан Жалалдинов: «Ниж жойиде гьаричIогоха… Нижер росулъе вачIунев вукIарав Къадиров (Чачан Республикаялъул бетIер – ЭР) виччачIо доз. Къадировасда бараб жо гьениб щибниги гьечIо…».\nЭР: «Лъица виччачIев Къадиров?».\nРамазан Жалалдинов: «ФСБялъ (хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул федералияб хъулухалъ – ЭР). Сверун ккун росугун, цониги журналистги виччачIо доз дове…\n2012 соналда рарал цIадаз биххизабун букIана нижер росулъ 70 мина. Гьелъухъ рецIалил гIарацги бикьана давладуй жо кьурал чагIазе – тIири жидер магIишаталъе ккечIел чагIазе щвана эбги!».\nЭР: «Дуе хIинкъаби кьолел ругин хъвалеб буго интернеталда?»\nРамазан Жалалдинов: «Дун вухана доз, лъабцIул жанив лъуна. Цо нухалда тIурунги ворчIана жанив тIамуралъуса. ГIебеде ритIизарун автоматалгун хъахIлъи барабго рокъор жанир кIанцIун рачIана полициялъулал. Росдадаго лъала гьеб хIужа. Дун ккун унеб мехалда дир лъадуца гIащтIи бана дозда. Гьелдаса хадув дун лъагIелгун бащадалъ жанив тIамуна. 150 хIалтIухъанги вачIун, росуго хIакъирги гьабуна. Гьелъин гьанже интернеталдасан хъвадарулел ругел дун лъабцIул жанив вукIарав чи кколилан. Дица абуна дун нужекьа махIниги хIинкъуларин. Бокьараб бакIалда кIалъазе кIолин нужгунги Къадировгунги».\nЭР: «Гьебщинаб жо бицине мун Рамзан Къадировасухъе щай унарев?»\nРамазан Жалалдинов: «Виччаларогоха! Бокьарав чи досухъе виччаларо. Лъабго нухалда досул приемныялде щванилан мугьру чIварал кагътал руго дихъ. Чачаналда инсанасул ихтиярал цIунулев вакиласухъеги щвана дун. Прокуратураялдегун цIех-рехалъул комитеталдеги щвана. Дида дол киналго лъала.\nГIурус мацI лъикI лъаларогойилан. Дида тIад релъулел рукIуна дол».\nЭР: «ГьабсагIаталде сундалъунха чIезе тун бугеб гьеб иш?».\nРамазан Жалалдинов: «Досда (Къадировасда – ЭР) цеве вахъун официалияб куцалда тIаса лъугьин гьарейин абизе рачIун рукIана дихъе магIарулал, Сайгид МуртазагIалиевасул (гьабсагIаталда федералияб цIех-рехалда вугев политик – ЭР) чагIи. Дун дове инчIо».\nДагъистаналъул ЦIумада мухъалдаса азаралда щунусидаса цIикIкIун магIарулас гIумру гьабулеб гьеб Кванхи росу уна Чачаналъул Шарой мухъалда гъорлъе. Гьеб мухъалъул нухмалъулев хисулей Лейла Муцаговалъ гьадинаб баян кьуна Рамазан Жалалдиновасул видеохитIабалъе.\nЛейла Муцагова: «Ниж ругьунлъун руго гьесул гIарзазде, амма гьаб нухалда гьесул ирга Путиниде щвезехъин букIин лъалароанха. Щибаб гьесул гIарзалда хурхун цIех-рех гьабизе лъай кьеялъулги, миллияб политикаялъулги, цогидаб министерлъиялдасаги комиссиял рачIуна нижер мухъалде. Амма щибаб нухалда мухIканлъи батуларо. Кквезе хIужа щоларо кодобе. Гьес абула школалда ахIвал-хIал квеш бугин, лъицаяли ришват босулеб бугин, амма чIванкъотIараб хIужа бихьизабуларо. Дида гьев лъалелдаса 13 сон буго. Гьебщинаб мехалда дагIбадилаго ана гьесул гIумру. Живго вихьизавизениги бокьун батилаха гьесие. Масала, магIарулал рукIиналъ кIвар кьолеб гьечIин жидер росдадеян Жалалдиновас абизе ккани, нижер мухъалда хъулухъазда ругел гIадамазул 60 процентниги ккола Кванхиса чагIазул.\nЦIадал ран ккараб зарал бецIизе пачалихалъ кьолеб гIарац хIакимзабазе ришват гъоркь течIого кьоларин гьес абиги буго гьереси. Гьединго магIарулал рукIиналъ гьезул росу махIрум гьабун бугин гьеб компенсациялдасайин абизе кканиги, гьев живго гьесул хъизанги буго гурищ сияхIалда? Москваялдегицин анин гьеб битIун».\nКин букIаниги, цо-цо блогераз хъвалеб буго интернеталде гьеб видеохитIаб рехаралдаса Жалалдиновасул гIумруялъе хIинкъи бугилан. ЭР-ялъ телефоналдасан бухьен гьабураб мехалда Рамазан Жалалдинов Москваялдаса журналисталъ гьарун, МахIачхъалаялде вачIун ватана. ХIакъикъаталдаги ругин жиндие хIинкъаби кьолел чагIи, гьез жив чанцIулго вухунги, жанив тIамунги вукIанин, амма жив гьезукьа хIинкъуларин жаваб кьуна Жалалдиновас. ЧIвазе ватанигицин, дой журналисталъул къваригIелги тIубан, талат къоялъ, ай 26 апрелалда, рокъове, Кванхиве ине вугила.\nПутинихъе хитIаб хираго чIолеб буго Кенхиялдаса Жалалдиновасе


Гьелдаса хадуб гьединабго пикет Халитовас гьабуна ДРялъул Сахлъи цIуниялъул министерствоялда цебеги.\nМун щиб гьабулев чиян тохтурасда гьикъизе щивниги вачIинчIо гьеб кIиябго идараялдаса къватIиве.\n18 январалда интернеталда тIи-битIана Салим Халитовас республикаялъул сахлъи цIуниялъул министр Жамалудин ХIажиибрагьимовасде гьабураб видеохитIаб. Гьес гьениб гIарз бахъулеб буго ортопедо-травматологиялъул централъул бетIерав тохтур ГIабдурахIман ХIасановасда тIасан.\nЦин Халитовас бихьизабуна гордоцин гьечIеб къваридаб жиндирго кабинет, цогидаб кабинеталъубе ине лъураб, гIеблъиялда 40 см гурони гьечIеб нуцIа, чIарбиде рарал коробкабазул, пакетазул цIураб рощногохI гIадаб архивалъул рукъ.\nХадуб гьес бихьизабуна Путинил кумекалдалъун централъе щвараб мультиспиральный компьютерный томограф лъезехъин бугеб кабинет. Амма нормативазда рекъон, свера-хъверизе бажарулареб, къваридаб бакI кколеб буго гьеб.\nСалим Халитов рази гьечIо щуго соналъ цебе магнитно-резонанснияб томографалдаса больницаялъ пайда гIарцухъ босулеб букIиналдаса. ФОМСалъ санайилго хIажаталгIанасел квотаби кьолел рукIаралани, гьенир унтарал чIорого къабул гьаризе рес букIунаанин бицунеб буго Халитовас. Гьеб кьечIолъиялъ гьанжелъагIан МРТ гьабизе рачIарал нилъер гIадамаз гьеб гьабун больницаялъе кьун буго 30 млн гъурущ.\nГьеб видеохитIабалдаса хадуб централде вачIун вукIана сахлъи цIуниялъул министр ХIажиибрагьимов.\n«Амма дун гьесулгун тохтурзабазул данделъиялде виччачIо бетIерав тохтур ХIасановас. Гьес хъаравуласда абуна дун централда жаниве виччагеян. Цинги министр вихьана дида гьениса нахъе унелъул. Машинаялда аскIове щвезегIан гьесда хаду-хадув унев вукIана дун. Амма гьев гIенеккичIо дихъ», - илан бицана Салим Халитовас.\nГьелдаса хадуб Сахлъи цIуния-лъул министерствоялъ инстаграмалдасан кьуна заведующияс бицараб жо битIараб гьечIилан абураб жаваб.\nМасала, унтаразул 80 проценталъе МРТ чIобого гьабулила. Гьединго отпускалде унелъул Халитовас гьеб аппарат свинабун танила, гьелда-лъун гьес унтарал махIрум гьарунила медицинаялъул кумекалдаса.\nАмма Салим Халитовас гье-лъие жаваб кьуна жинца отпускалде унелъул гьениса нахъе босулеб букIанила живго бетIергьанаб жесткий диск. Больница бетIергьанаб диск гьениб букIинчIо.\nЖиндир хитIабалъе Сахлъи цIуниялъул министерствоялъ гьединаб къимат кьей квеш букIарав Салим Халитовас больницаялдаса нахъе ине гIарза хъвана.\nГьабсагIаталда гьесул букIараб хъулухъалде цIияв чи восун вуго.\n29 январалда централда цебе тIобитIараб пикеталда тохтурас бицана, законалда рекъон, жиндир рес бугила 14 къоялда жаниб гьеб гIарза нахъе босизе. Амма больницаялъул нухмалъиялъ хъата-масан чи восун вугила гьениве. ТIекълъи бокьунгутIиялъ жив гьениса рикIкIалъизавизе къваригIун бугила гьезие.\nЦентралъул бетIерав тохтур ГIабдурахIман ХIасановасул пикру цIехезе ракIалде ккана нижеда.\n- ГIабдурахIман, дуца яги министрас тIаса лъугьин гьаризе бугищ Салим Халитовасдаса? Гьес пикеталда нижее бицана нужеца гьерсал рицун ва жинда бугьтанал лъолел ругилан.\n- Сундаса тIаса лъугьин дица гьаризе кколеб? Масала, дица гьесие гьабураб жо щибниги гьечIо.\n- МРТ 90 проценталъ гIадамазе гIарцухъищ нужеца гьабулеб?\n- Больницаялда регаразе чIобого гьабула. Амма хIукуматалъ нижее изну кьун буго гьеб гIарцухъги хIалтIизабизе. МРТ буго кутакалда багьаяб аппарат. Гьединлъидал гьелъухъ арал харжал рахъинаризеги ккеларищ? Гьединго, гъоб буго кидаго хIалтIулеб букIине кколеб аппарат, чIезабизе кинго бегьуларо.\n- Гордал гьечIеб кабинет кин бичIчIизе кколеб?\n- Бугеб куцалда щай гьес кинабго бицунареб? Гъоб буго цойги бакIазда ремонт гьабун бахъинегIанилан, жиндиего бокьун, жанив чIезе гьес тIаса бищараб бакI. Кабинеталъе-ян ургъунго гьабураб рукъ гуро гьеб. Обход гьабулеб мехалда гьенив гIодов чIун вихьун, жаниб гьури басандулеб бакIалда щай, вас, мун гIодов чIун вугевинцин абуна дица. Гьев квачалев вукIин бихьидал, дицаго нуцIаги лъезабуна гьениб.\n- Компьютерный томограф…?\n- Гьеб лъезе кабинетги жинцаго тIаса бищана Халитовас. Лучевой диагностикаялъул отделениялъул заведующийлъидал гьев вукIарав. Гьеб хъулухъги дица кьун букIана гьесие гьелде щвезегIан бащдаб ставкаялда хIалтIулев ватун.\nГьеб аппарат киб лъелебали бихьизабулеб фирмаялъул проектировщикал рукIуна. Гьелгун цадахъ Салимица хIукму гьабун бугоан томограф гьадаб видеоялда бихьизабураб кабинеталъуб лъезе. Гьеб проекталда гъоркь гъулбас лъеян Салимида дицаги абуна. Амма фирмаялъул чагIазе гьеб данде ккечIо – бетIерав тохтурасул гъулбас букIине кколилан чIана гьел. Гьединлъидал гъулбас дир буго гьениб.\n- Нижер кIигониги архив буго цоги бакIалда, гьеб видеоялда бихьизабураб рукъ тIубанго рехун тараб бакI букIана. БукIаниги, рентген-плёнкабиги цогидабги гьенибе баччизабун батана Салимица медсестраялда. Телевидениеги, прокуратураги, цогидалги рачIун рукIана гьелъухъ балагьизе. Амма заведующий хIисабалда Халитовасухъ гIенеккичIого жиндир рес букIинчIин абуна медсестраялъ.\nГьел плёнкабазда хадув вачIунев чиги вукIунаро гьениве. РощногохIде рехизеги бегьуларо гьел. Лицензия бугеб хасаб фирмаялъ нахъе ракIаризе ккола. Амма киб гьединаб фирма бугебали, лъагIалица балагьаниги, нижеда батичIо (я аукционазда, я цогидалъуб).\n- Министрасул данделъиялде дуцайищ Халитов гьукъарав?\n- ЛахIчIегIераб гьереси буго гьеб. Гьес абулев хъаравулги дир гьечIо, министрасулги гьечIо.\nМинистрас гьикъана Салим кив вугеван. Отпускалда вугин абуна дица. 2 февралалде щвезегIан отпуск бугелъулха гьесул. Цинги данде-лъиялдаса къватIире унеб мехалда вихьана дида Салим министрасда хадув унев. КIалъай кканищ гьезул яги ккечIебищали, дида лъаларо.\n- Жесткий дискалъул хабар битIараб бугищ?\n- ГьечIо. Цо къоялъ МРТялъул кабинеталъув квалквадулев ватана лъазего лъаларев гIолохъанчи. Мун щивин гьикъидал, Салимица абуна жиндир вац вугила гьев, тестирование гьабулев вугила. Бокьа-бокьарав чи гьединаб хирияб аппараталда аскIове къазе щай толевин кIалъана дун гьесда.\nПалхIасил, дагьалъ чIун Салим вачIана МРТялда жаниб букIараб жесткий диск хун батун, цIияб босун лъунила жидеца. Дида щиб лъалеб – букIанищ гьениб гIунгутIи, букIинчIищали. Гьединлъидал диск хисиялъе ккараб гIунгутIи бихьизабун экспертас кьураб кагъат бихьизабеян абунаха дица Салимида. Дида щиб лъалеб – хисун батичIогогицин батизе рес буго гьеб диск.\nГьеб дагIба кисан байбихьарабали щайха Салимица бицунареб?\n- Араб декабралъул ахиралда 5 процентилан кагътида тIадги хъван дихъе вачIана гьев. Ришват кьечIого заведущийлъунги тун, дие цо сайгъат-салам гьабизедай гьасда ракIалда бугоян ккана дида. ГIарцухъ МРТ гьабун щвараб хайиралда тIаса щуго процент кьейила жиндие июналдаса байбихьун. Дица инкар гьабуна. Щайгурелъул гьесие гуребги, цогидал тохтурзабазеги кьолеб харжида гъорлъе жубан букIуна гьеб хIукуматалъ. БатIа кIанцIун Салимие щуго процент кьуни, закон хвезаби кколаребищ гьеб?\nПрочитано 96 раз\tПоследнее изменение Пятница, 31 января 2020 11:28\nДругие материалы в этой категории: « ЖахIда цIикIкIунилан тарих хисуларо\tЦо-цо хIакимзабазе бадирчIваялги щвана »


Дагъистаналда букIине буго 3D тайпаялъул нух\nДагъистаналда ахиралде щолеб буго «Формула-1» абулеб тайпаялъул нух болкъинабулеб хIалтIи. Гьеб буго 3D технологиялъул хIалтIи.\nДагъистаналъул инжереназ абулеб буго Хьаргаби ва Хунзахъ мухъазул гIадамазда кIвела чIухIизе, гьанже жидерго бакIалдаги гьадинаб нух букIиналдаса. Гьадинаб технология тIоцебесего хIалтIизабун букIана Сочиялда автодром балеб мехалда.\nГьеб иш унеб буго компьютеразул ресаздалъун. Инженераз абулеб буго, гьелдалъун рукIине бегьулел гъалатIал цереккунго нахъ чIвазе ругин. Нух бокъинабулеб буго миллиметралъул мухIканлъигун.\nИнженераз компьютералде росула нухлул параметрал ва хутIараб хIалтIи робототехникалъ гьабулеб буго.\nГIадатияб грейдералъул кабина аттракционалда релъараб буго. Гьениб буго джойсикги, сенсорияб мониторги. Амма шоферасда тIадаб буго машина бачине, щай гурелъул гьениб компьютералъул интеллекталда божизе бегьуларо.\nЦIиял стандартаздехун дагъистаналъул инженерал руссинехъин руго гьаб гIагардисеб заманалда, байбихьуда хIалбихьи гьабун. Амма иш ахиралде щун гьечIониги, нухда рихьула игитазго гIадин автомобилал рачунел шоферал.\nГьезие бокьилаан гIадада гIемераб нух гьабичIого, жиндирго хIалбихьи тIобитIизе.\nГьаб цIияб технология гьединго билълъанхъизабулеб буго Грозный-Болъихъ-Хунзахъ абулеб нухлул 110-117 километралъул манзилалда.\nИнженераз абулеб буго кватIичIого хIатта Лада автомобилалъул шоферазда кIвела болидалъул пилотазулгун къацандизе.\nЩибха кколеб нухлул 3D абулеб система? Гьелъул аслулъун ккола лъабго роцадул дигиталияб модель.\nХIадурараб файл автомобилалъул алаталде босула, ва машина бачунеб мехалда гьеб алаталъ кинабго бихьизабулеб буго автоматикияб къагIидаялъ.\nБекериялъухъ хал-щал гьабулеб буго ГЛОНАСС абулеб системаялъ. Гьелъул станцияз жидерго ресал хIалтIизарун мухIканал координатаби чIезарулел руго. Гьадинаб цо станциялъул рес буго цого мехалъ цо чанго автомобилалда хадуб хал кквей гьабизе.


Дагъистаналъул лъимал: хIакъикъат бакьулъехун батила...\nЛъималазул гIумруялъул санагIалъиялъул рахъалдаса Дагъистан буго Москваялъул рейтингалъул ахирисел мухъазда.\nРоссиялъул лъималазул ихтиярал цIунулияб официалияб идараялъул нухмалъулев Павел Астаховас лъагIалил хIасилал гьарураб пресс-конференциялда баян гьабуна бищунго лъималаз гIумру гьабизе санагIатлъи бугел регионазул сияхI. Дагъистан гьеб рейтингалъул ахада буго.\nПавел Астаховас лъазабухъе, Дагъистан буго лъималазе шартIал гьечIеб анцIго регионалда жаниб. Гьединаллъун жеги ккола Забайкалье, Ярославль, Иркутск, Саха-Якутия, Тыва ва гь. ц. Лъималазе санагIатал регионазда гъорлъ рехсон руго Татарстан, Башкирия, Чувашия, Чачан республикаби. Кинха ккараб гьедин? Лъималазул ихтиярал цIунулеб федералияб идараялъул сайталда хъван буго, жидеца гIуцIун бугин щибаб регионалъе къимат кьолеб хасаб методика.\nГьелъ рес кьолеб бугин щибаб регионалда лъималазул ихтиярал цIуниялъул рахъалъ тIолабго информация. Мисалалъе, рикIкIунел руго инвалидал лъималазул, гьарурал ва хваразул къадар, лъималазул сахлъи цIуниялъул ахIвал-хIал. Амма аслияб хIужалъун рикIкIунеб буго регионаздаса гьеб идараялде щварал гIарзал.\nЛъималазул ихтиярал цIунулеб идараялъул нухмалъулев Павел Астахов живго Дагъистаналде щун вукIана щуго соналъ цеве. Гьеб мехалдаги гьес регионалъе хашаб къимат кьун букIана. Астаховас бицун букIана, Дагъистаналда бесдалазул рукъзабахъ лъимал рукIин лъарабго жинца хIикмалъи гьабунин, Кавказалъул гIадатазда рекъон бесдаллъарал лъимал гIагарлъиялъ тIаде росуларищан.\nГьединго гьес рехсон рукIана цоги проблемабиги. Масала, киналго лъималазул ихтиярал цIунулел идарабазда гьоркьоб бухьен гьечIолъи, психологал ва социалиял педагогал лъималгун хIалтIунгутIи, диваналъул хIукму тIубазабулел идарабаз алиментал рахъиялда тIадчIей гьабунгутIи ва гь. ц.\nАмма долдаса нахъе гIемер жо хисун буго ва гьабсагIаталда Дагъистан «хашаб сияхIалда» жанибе ккеялда жий рази гьечIо, гьеб рейтинг мекъаб бугилан бицана «Эркенлъи» Интизар Мамутаевалъ. Гьей ккола Дагъистаналъул бетIерасда цебе бугеб хъизаналъул, улбузул ва лъималазул ихтиярал цIунулеб идараялъул нухмалъулей.\nИнтизар Мамутаева: «Дун рази гьечIо гьеб къиматалда, гьединлъидал цIех-рехги гьабуна кин гьеб сияхIалде ккаралали. Балагьараб мехалъ, къимат кьун буго цохIо гIадамазул гIарзазухъ балагьун. ГIарзал гIемер рукIиналда дун божула, щайгурелъул, гIемерисел дагъистаниял руго юридикияб рахъалъ лъавукъал. Кинаб проблема бугониги, интернеталдаса информация босичIого, жидер ихтиярал мухIкан гьаричIого, битIун гIарза хъвала Москваялде.\nАмма гьечIилан абизе бегьуларо. Мисалалъе, республикаялда ясли-ахалде ине щоларого иргаялда буго 87 азарго лъимер, 695 школалда лъимал цIалула кIиго иргаялда, 17 школалда – лъабго иргаялда. Цинги, республикаялда статистикаялда рекъон руго 30 азарго инвалидал лъимал. Лъаларо, гьел унго-унго гьедигIан ругелищ, ялъуни пенсия щвезе гьереси-инвалидаллъун гьарурарлищ. Бесдалазул къадарги цIакъго дагьаб буго, цересел соназда данде ккун гIезегIан дагьлъана. Республикаялда буго 6 азаргоялде гIагарун бесдалаб лъимер, гьездаса 97% лъимералъе тарбия кьолеб буго хъизамазда.\nЦIакъго гIемер чагIи рачIунел руго лъимал рокъоре рачизе бокьарал. Бесдалазул рокъоб хутIун буго 76 лъимер. Цо-хъизамалъ хьихьизе бачун ана 5 инвалидаб лъимер, цоги хъизаналъ – 6 лъимер. Цо лъималазул рукъги къан, гьелъул бакIалда ясли-ах гьабун буго. Гьединлъидал, гIемер хIалтIи гьабун буго, статистикаялъ кинабго гIаксалда бицунеб буго, лъаларо Москваялъ гьениб щиб малъун бугебали».\nГьединго Интизар Мамутаевалъ бицана, ругин цо-цо хIужаби, гIадамаз инвалидал лъимал жидее гIарац щвеялъ рокъоре рачиналъул. Пачалихъалъ кIудияб кумек гьабулеб буго сакъатал лъимал хьихьиялъулъ. ТIоцебе кьола I00 гъуруш лъимер хьихьизе бачиналъухъ, хадуб 7 азарго лъимералъе ва жеги 7 азарго хьихьулезе щибаб моцIалъ.\nГьеб кIудияб кумек буго пачалихъалъ гьабулеб. Цойги хIужа буго, сахал лъимал унтарал ругиланги чIезарун гьезие пачалихъалдаса гIарац боси гуреб, гьелги лъималазул рокъоре ритIун жалго бетIербахъиялъе цоги регионазде иналъул. Гъаякент мухъалъул цохIо УллугIая абураб росулъа 44 гьединаб лъимер лъималазул рокъоре кьун руго. Гьединал хIужабазги Дагъистаналда лъималазул рукIа-рахъиналъул статистика лъикIаб гуреблъун бихьизабулеб бугебилан бицана Мамутаевалъ.\nГIага-шагарго гьединабго къимат кьуна республикаялда лъималазе гьарулел шартIазе лъимерлъиялъул сфераялда хIалтIулел коммерческиял гурел идарабазул ассоциациялъул нухмалъулей Лейла ХIамзатовалъ. Гьелъ рикIкIунеб буго, бесдалазда хурхун гьабулеб хIалтIи лъикIаб бугин, амма профилактикаялда тIадчIей гьабизе кколин. Россиялъул регионазда жаниб бесдалал хьихьизе рачиялъул рахъалъ Дагъистан лъабабилеб бакIалда бугилан бицана гьелъ.


Гьеб лъугьа-бахъин цебе заманалдаго ккун буго.\nГІемерал боялгун гьитІинаб Дагъистаналде тІаде кІанцІана Ираналъул шагь Надир. Гьесул къасд букІана тІолабго дунялалда кверщел гьабизе.\nМагІарулазе бокьичІо лагълъиялде ккезе. Амма тІолабго магІарул халкъалдаса Надирил рагъухъаби цІикІкІун рукІана.\nЧІурхІулаго, рухІулаго цере ратарал росабигун, Надир-шагь гІандалазул ракьалде швана.\nГІагарлъулел рукІана къажарал цо росдал ракьалде.\nХъахІлъи баралдаса сордо рогьинегІан хІалтІана гьеб росдал гІадамал. Росу сверун сангар бана гьез, гъваридал орал рухъана, тушман жаниве ккезе, къорал гъуна, хвалчаби чархида ккуна, къолдаби-такъияби къачІана.\nГьеб росулъ вукІана Зулпукъарилан цІар бугев цо гьитІинав вас. Гьиялъажал хьихьун, рохьоса гІучІ-мичІил бакІарун, эбель-инсуе кумек гьабулаан гьес. ЦІакъ жиндаса Зулпукъар чІухІарав гІакъилав кІудадаги вукІана гьесул.\nГъасда гІодов чІарав Зулпукъарица кІудадаса гьикъана:\n- Щив кколев, дахІадада, Надир-шагь? Щиб гьесие нилъедасан къаригІунеб бугеб?\n- Надир-шагь ккола, дир вас, чияр биялъ гІорцІулареб тІурараб гьой! – ян жаваб кьуна кІудадаца, - амма нилъеца гьесул гажал гъурила! Биччанте Надир-шагьасул гІемерал боялги рукІине, лъикІаб ярагъги букІине.\nНилъерги бугеб бокьарав тушманасдаса бергьунеб ярагъ!\n- Гьеб щиб ярагъ, дахІадада?\n- Гьеб буго, дир вас, нилъерго ракьалде бугеб рокьи! Гьелдаса кутакаб ярагъ дунялалда гьечІо!\nРадал хеккого тІаде вахъарав Зулпукъар гордухъан къватІиве валагьана.\n- Балагье, дахІадада, нолъ ДурчІимегІералъул тІогьиб рохь бижун буго!\n- Гьеб рохь гуро, Зулпукъар, Надир-шагьасул рагъухъабазул хучдул руго.\nКІудада, гъежде хъабарчиги рехун, магІида бан букІараб хвалченги босун, гІедегІун къватІиве лъугьунев вукІана.\n- ДахІадада, дунги вилълъина дуда цадахъ, - ан хантІан тІаде вахъана Зулпукъар. – Дун батІаго бихьинчи гуревищ?\n- Мун, щибги босун, вагъилев? Дур ярагъ гьечІо гури?\n- Буго дир ярагъ! Диеги бокьула нилъерго ракь! Дуцаго абуна гури бищунго къуватаб ярагъ ватІаналде бугеб рокьи бугилан! – лъугьана Зулпукъар, кІудадал хъабчил къвалги ккун.\nКІудадада цадахъ гьевги къватІиве вахъана.\nНадир-шагьасда ракІалде ккун букІана, рикІкІен гІемерал рагъухъабазукьаги хІинкъун, росдал гІадамал жидеда данде рагъиларилан. Гьесие бокьун букІана, рагъго гьабичІого, магІарулал кверде росизе. Гьединлъидал Надир-шагьас росулъе жиндирго чапарзаби ритІана.\nКиналго гІадамал Надирил чапарзабазухъ ралагьизе годекІанире ракІарана. Кинабго жо бихьизеги лъазеги бокьулеб Зулпукъарги, цо гъотІодеги вахун, гьезухъ валагьун вукІана.\nГІемераб мехалъ къацандана чапарзабиги росдал хІурмат бугел гІадамалги. Гьезда гьоркьов вукІана Зулпукъарил кІудадаги.\nЦо чапарас ишан гьабурабго, цо къажарав, мочол таргьаги гъежда чІван, росдал гІадамазда аскІовегІан вачІана. Цинги таргьа гьезда цебе рехана. Таргьиниса къватІибе чвахун бачІана муч.\n«Гьалъул магІна щиб?» - ан пикру гьабуна гьитІинав Зулпукъарица. Цогидал гІадамалги, щибго жоги бичІчІуларого, гьелъухъ ралагьун хутІана. Амма Зулпукъарил кІудада, цо балъголъи лъараб гІадин, гьимана. Цинги гьес гъотІода вугев васакІоде ишан гьабуна.\n- Хехго рокъовеги ун, хІелекоги бачун, вачІа – ян буюрана кІудадаца.\nБерда вихьулареб куцалъ векерана Зулпукъар рокъове. Къвалакь хІулараб хІелегоги ккун, хеккого тІадеги щвана.\nКІудадаца хІелеко таргиниса къватІибе чвахараб мочоде тІаде биччана. Хіелкицаги гьеб, цо-цо мугь ккун, бищизе байбихьана.\nЦцинги бахъун, Надир-шагьасул чапарзаби чуязде рахана ва, риччан, гьелгун гьениса нахъе ана.\nЗулпукъарида бичІчІичІо къажаразул ццин щай бахъарабали. Гьеб кІудадада гьикъизе бокьун букІана гьесие, амма санагІат ккечІо...\nТушманасул бояз росу сверун ккуна.\nБайбихьана гурхІел гьечІеб рагъ.\nЧІорал гьещтІана, хвалчабазул зваргъи бахъана.\nГІурччинхер багІарлъана, лъарал сурмалъана.\n...ЛъабцІул бакъ тІерхьана, лъабцІул моцІ баккана. Надир-шагьасул бергьиналда ракІ чІолеб букІана. Къажарал жеги гІемер рукІана, магІарулал дагьлъулел рукІана.\nРакІалдаго гьечІого, рикІкІадасан чуязул щанкІлазул тІваркъи рагІизе лъугьана. Гьел рукІана гьаб росадал гІадамазе кумекалъе рачІунел магІарул цогидал росабазул рагъухъаби. Гьанже гьел киналго цолъана, цадахъ тІаделъана гІаммав тушманасде.\nТІуркІана чияр ракьал рахъулел. ТІуризе байбихьана къажараз.\nТІурун унел рагъухъабаз, жидедаго хадур магІарулал рачІунгутІизе, щвараб давла гІодобе балеб букІана. Амма цониги магІарулав, Надир-шагьасул боязда Дагъистан тезабизегІан, лъалхъичІо.\n- ДахІадада, дол къажараз нужеда цебе мочол цІураб таргьа щай рехун букІараб? – ан цІехана цо сордоялъ Зулпукъарица.\n- Къажаразе бокьун букІана жидер рагъухъаби гьеб таргьиниб мучгІанги гІемер ругилан абизе...\n- БичІчІана, бичІчІана! –ян ахІдана Зулпукъар. – ХІелкица мугь бищулеб гІадин, цо-цоккун гъуризе ругила нужер рикІкІен гІемерал рагъухъаби! Гьеб гурищха, дахІадада, мочоде хІелеко биччаялъул магІна? Нилъер бищунго къуватаб ярагъги гьечІищха, дахІадада?\n- Буго, дир вас, буго! – ян абуна гьимулаго кІудадаца.- Кидаго ракІалдеги щва, цІунизеги цІуне гьеб ярагъ. Дурго лъималазухъеги гьеб кьезе кІочІон тоге!\n("Авар мацI". ЦIали, грамматика, калам цебетIезаби. IV классалъе учебник. МахIачхъала. Дагучпедгиз, 1995.)\nГъуниб мухъ. ХIицIиб. Мемориал "ВатIан".


МагIаруласул яхI-намусалъул роцен | Тарих ва гIадатал | Киназего гIаммаб Россия\nМагIаруласул яхI-намусалъул роцен\n1. МагIарулав - бусурман чи, исламалъул нухда живги вугев, ракI чIчIун жинда лъалев бищун кIудияб бечелъи- ТIадегIанав Аллагьас жиндие кьураб эркенлъи букIинги лъалев чи. МагIарул чияс киданиги къабихI гьавизе бегьуларо кинав вугониги чи, гьесул цойги батIияб дин батаниги, жиндиралда релъараб пикру гьесул батичIониги. Кинабго халкъ буго ТIадегIанас бижараб.\n2. МагIарулас кидаго жаваб кьезе ккола жинца гьабурабщиналъул ва жиндир хъизан- лъималазул. Кьураб рагIи киданиги хвезебизеги бегьуларо.\n3. МагIаруласда лъазе ккола жиндирго халкъалъул тарих ва лъазабизе ккола халкъиял церехъабазул, ай бахIарзазул хIакъалъулъ бугеб тарих. Гьелъ гьесие кьола къвакIиги, захIматаб параялда хIинкъи гьечIолъиги.\n4. МагIаруласда лъазе ккола жиндирго халкъалъул мацI, тарих ва гIадатал.\n5.МагIарулав жиндаго тIад кидаго хIалтIизе ккола, лъаялъул ва сахлъи щула гьабиялъул рахъалъ. Гьесдаса гIагарлъи, тухум нечеларедухъ.\n6. МагIаруласда лъала ва ракIалда букIине ккола жиндирго тухумалъул тарих. Адаб- хIурматгун кIалъазе лъазе ккола кIудиясдехун, умумуздехун, жиндие гIумру кьурал.\n7. МагIарулав кIодолъуларо бечелъиялдалъун, гьев кIодолъула бихьинчилъиялдалъун, къвакIиялдалъун ва ритIухълъиялдалъун.\n8. МагIаруласда лъазе ккола ва ракIалда букIине ккола лъикIлъиялъулги, квешлъиялъулги ахир букIине бегьулеблъи.\n9. МагIаруласда бажаризе ккола хабар бицунесухъ гIенеккизе, дагьаб хабар бицун чIчIезе, чIухIдаричIого: лъазе ккола гьаб дунялалда чанги жиндаса гIакълу цIикIкIарал чагIиги ругеллъи.\n10. МагIарулав къваригIел гьечIел тунка гIусиязде гъорлъе лъугьине бегьуларо. ГIакълу гьечIев чигунги къацандун, цIодорлъулареблъиги лъазе ккола, цIодорасухъин абуни гIенеккизеги лъазе ккола.\n11. МагIаруласда кваналагоги, гьекъолагоги гIорхъи лъазе ккола кив вугониги. Гьесда лъазе ккола гIемер кванайги мунагь букIин.\n12.МагIаруласда ракI чIун лъазе ккола : адаб -хIурмат бичун босе щолареблъи, гьелъие мустахIикъав вукIине ккола щияб къоялъ, цо гьитIинаб гъалатIалъ чи гIумруялъго гIодовегIанлъулевлъиги лъазе ккола.\n13. МагIаруласда ракI чIчIун лъазе ккола жиндирго гьудулзабиги, тушманалги. Гьудулзабазул къимат гьабизеги ккола.\n14. МагIарулав кидаго витIухъавлъун вукIине ккола, къуват бугониги, гьечIониги.\n15. МагIаруласда лъазе ккола, жиндихъе вачIарав гьобол- гьудул цIунизе. Гьесие хIажатабщинаб чIчIезабизеги, тIалаб -агъаз гьабизеги.\n16. МагIарулалдаги лъазе ккола, очахъги, рукъги, ретIа-къаялъул рахъ лъикI букIинаби гьелда тIадаб букIинги.\n17. МагIарулав тIаде-гъоркье хьвадизе ккола гIага-божаразухъе. Хваразул хабаде инеги лъазе ккола.\n18. МагIарулай-кидаго йикIине ккола ракI бацIцIадго, мутIигIайлъун ва хIалимайлъун.\n19. МагIарулас лъиениги ихтияр кьезе бегьуларо жиндир хъизан- лъималазде рагIи абизе, цIунизе ккола гьезул рахъ ва гьезда гIайиб ккезе тезе бегьуларо.\n20. МагIаруласда бажаризе ккола бицунеб хабаралда гIахьаллъи гьабизеги, жиндирго пикру загьир гьабизеги, махсаро-хочI бичIчIинеги, гьелда гъорлъ гIахьаллъизеги.


МахIачхъалаялда аскIоб хасаб операция\nТалат къоялъул къалъуда МахIачхъалаялда гъоркьехун ахихъабазул «Пальмира» абулеб мухъалда тероризмалде дандечIараб низамги лъазабун, байбихьана хасаб операциялъул аслияб хIалтIи.\nГьеб къоялъул къалъудаялде гьениб сверун ккун букIана кIиго мина. Гьедин лъазабулеб буго Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялдаса чагIаз. Гьебго министерлъиялъул цоги цIар рехсечIев хIалтIухъанасул баяназда рекъон, сверун ккураб рукъалда жаниб цояв живго жинцаго чIван вуго. Гьев изнугьечIого яргъидгIуцIаразе кумек гьабулев вукIарав чи ватизеги бегьулин абураб щаклъи буго низамцIунулезул.\nТалат къоялъул радал гьеб мухъалда рукъ-рукъккун хал гьабулеб букIун буго низам цIунулез ва гьеб хIалтIул хIасилалда цо рукъ сверун ккун буго. Низам цIунулез лъазабулеб букIана гьеб рокъор жанир изну гьечIого яргъидгIуцIарал ругин ва кверде рачIаян гьелгун кIалъа-ралъаял гьарулел ругин.\n«Трисанчинская абулеб къотIноб къалъилалде кIиго рукъ сверун ккун букIана. Щаклъи буго гьенир яргъидгIуцIарал рахчун ратиялда. РакIалде кколеб буго цо рокъов гьезул кумекчи вугин»,- гьедин бицун буго Эркенлъи Радиоялъул мухбиралъе республикаялъул жанисел ишазул министерлъиялда.\nАмма гьел хасал тадбирал гьарулел бакIалде аскIоре къазецин риччалел рукIинчIо къуваталъул идарабазул вакилзабаз. Гьеб бакIалдаса километралъ гIан рикIкIад сверухъ киса-кирего аскариялги, къуваталъул идарабазул хIалтIухъабиги, хасаб рагъулаб техникаги букIана. Гьеб сверун ккураб бакIалда аскIосан унаго «Эркенлъи» радиоялъул мухбир рекIараб автомобильги чIезабун гьел чагIаз лъазабуна гьаниб хасаб операция тIобитIулеб бугила, гьединлъидал гьаниве щивниги виччалев гьечIилан. Ниж гьанире гIагарал чагIазул бакIалде ине ругин, чара гьечIого щвезе кколин гьенирейилан абуниги, нуж гьаб бакIалда гIумру гьабун рукIанигицин риччазе бегьуларила жидецайилан лъазабуна гьез. Гьенир сверухъ ругел минабахъа гIадамалги нахъе рахъинарун ругин абуна гьез, амма гьезул цониги чи ватичIо къотIнов.\nГьеб бакIалдаса рикIкIад гьечIеб тукаде жаниеги лъугьун гьел сверун ккурал рукъзабазул бетIергьаби щалин, гьенир гIумру гьабун рукIарал чагIи лъалищилан цIехедал, тукада хIалтIулей ясалъ бицана жинда гьел чагIи лъаларила. Цо-цо тукаде рачIун рихьулаанила, амма лъил щалали ва щиб гьабулел чагIийила лъаларила. Гьелъго бицана сверун ккураб цо минаялъуб гIумру гьабун ругезул гIисинал лъималги рукIанилан. Гьейго ясалъ бицухъе сверун ккурал минабазухъ рукIарал гIолохъаби тIаде ралагьун вагьабиял ругин абун бажарулеб хIал букIинчIилан. ГIадатияб ретIелги букIунаанила гьезда, вагьабиязе хасаллъун рикIкIунел я халатал мугжул яги мегежги тун кIкIварал михъалги жинда рихьичIила гьезул.\nГьел сверун ккурал минабахъ МахIачхъалаялъулилан абулеб изнугьечIого яргъидгIуцIаразул къокъоялда гъорлъ рукIиналда ва гьезие кумек гьабиялда щаклъи бугел чагIи руги аби гурони, гьезул хIакъалъулъ киналгIаги баянал къватIире кьолел гьечIо къуваталъул идарабаз.\nГьебго заманаялда МахIачхъалаялда гъоркьехун хасаб операция унеб букIиналъул лъазаби гьечIо Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул сайталда.\nМахIачхъалаялда аскIоб хасаб операция тIобитIулеб буго\nДагъистаналъул хIукуматалъ ва гендерил жамагIаталъ къотIи-къай хъвана


Миллаталъул бечелъи ясбер гIадин цIунила\nИнсанас гIумру гьабула гIицIго жамгIияталда, гIаламалда гьоркьоб. Гьединлъидал инсан кидаго вукIуна цогидал гIадамазулгун гьоркьоблъиялда. Жидерго пикраби, анищал, рекIел асарал цоцазе баян гьаризе, гIадамаз кидаго хIалтIизабулеб…\n• Цо пуланаб къоялъ дуда бичIчIизе буго, ахир-къадги мун ахиралде щваравлъи. Гьебин абуни, букIине буго байбихьилъун.\nРахьдал мацIалъул бищун лъикIав учитель\nАраб анкьалда МахIачхъа-лаялда, 11-абилеб гимназиялда тIобитIана «Рахьдал мацIалъул бищун лъикIав учитель-2020» абураб конкурс. Гьенив гIахьаллъана 20 учитель.\n«Бесдал эбел гуро дун»\nГъуниб районалъул Ругъжаб росулъа Зада Макъсудовалъе, школалда цIалулеб заманалдаго, бокьун букIана учительлъун яхъине. Микьго классги лъугIун хадуб цIализе ине йигин абидал, инсул яцгIалалъ абун…\nИсана тIубала 75 сон КIудияб ВатIанияб рагъда советияб халкъалъ бергьенлъи босаралдаса. Гьелда бан, «ХIакъикъаталъул» редакциялъ лъазабулеб буго 5-11 классазул цIалдохъабазда гьоркьоб «Рагъул лъимал» абураб темаялда…\n21:04, 16 мая 2022, 200\n21:00, 16 мая 2022, 297


Хириял дир тIехь цIалулел дие бокьун буго ракI-ракIалъулаб баркала кьезе, дие гьаб тIехь бахъизеги хъвазеги кIудияб кумек жидеца гьабурал, жидер гIакъилал пикрабаз тIехьалъул гIемерисел мухъал ритIизарурал, гIарабалъул хъвай-хъвагIаял гIажамалде руссинаризе квербакъарал:\nР.ГI.А., Д.ГI.Ц., М.Л.И.И-алъул бетIерав гIелмияв хIалтIухъана профессор ХIайбулаевасе С.М.\nР.ГI.А. Д.ГI.Ц., М.Л.И.И-алъул директор-профессор МухIамадовасе М.И.\nР.ГI.А., Д.ГI.Ц. И.А.Э.И-алъул бетIерав гIелмияв хIалтIухъан профессор ШихсагIидовасе А.Р.\n"ХIакъикъат" газеталъул бетIерав редактор ГIали Камаловасе.\nШайих Шарапудин КIикIуниясул цIаралда бугеб исламалъул университеталъул мугIалим ИсмагIиловасе А.М.\nДГУялъул гIараб мацIалъул кIиабилеб курсалъул студент Загьидовасе М-З.М..\nДГУялъул интернет централъул администраторал: Халилулаевасе Г.М. ва МухIамадовасе М.Г.\nДун жидедаса разилъарав гIадин ТIадегIанав Аллагьги разилъаги гьал тIадехун рехсарал киназдасаго. ТIадегIанав Аллагьас ахират лъикIаб щун рази гьареги, ракIазул мурадал тIурайги, тIагIат-гIибадат гьабулаго, гьадинал тIахьал рахъизе квер бакъулаго берцинго аги нужер гIумруялъул къоял.\nМахIшаралъул къоялъ гьаб дица тIехьалда рехсей гьабурал киназулго: Аварагзабазулги, АсхIабзабазулги, шйихзабазулги вализабазулги устарзабазулги гIалимзабазулги хьолбохъ рахъун чIезе гьареги нилъ киналго. Амин.\nАмма тIехь бахъизе квалквал гьабулелги камичIо. Дагъистаналъул динияб идараялъул муфтий ГIабдулаевас тIехьалъе къимат кьезе тIадкъарав идараялъул экспертизаялъул комиссиялъул председатель МухIамадица я къимат кьечо я тIехь бахъизе изну кьечIо. Гьадинал дица тIадехун рехсей гьабурал вализаби накъшубандияб тIарикъаталъул устарзаби рукIинчIиланги абун. ТIадегIанав Аллагьас нижер цояв гьересияв битIун ккезе гьавеги. Дир нугIзалги кьучIал хIужабиги гIемерал руго, тIолго дагъистаналда гуребги Макка - Мадинаялдаса бахъараб Москваялде щвезгIанги гьел тIарикъаталъул камилал муршидзаби рукIиналъе.\nАмма кин бугониги ракI унтулеб буго гIурусаздаги, ингилисаздаги, турказдаги, персаздаги, Дагъистаналъул тарихги гьелъул гIасрабазда ккарал лъугьа-бахъиналги дагъистанияздаса лъикI лъалел ратидал. Цо рахъалъин абуни рекIелъ чIухIиги кколеб буго цогидал миллатаз нилъер хIакъалъулъ тIухьдул хъван ратидал, гьелъие мисаллъун дица тIехьалда бахъана Э.А.В-ялъулги (Р.ГI.А.) институтаз 2003 соналъ Москваялда къватIибе биччараб "Ислам цебетIезабулел" абураб тIехьалдаса сурат.\nГьаб тIехьалъе къимат кьезе дица нужеда тIад къалеб буго хириял тIехь цIалулел. Дие бокьилаан нужеца гьалъие жив-живасул пикрияб къимат кьезе районалъулги республикаялъул газетазда ва журналазда. Дица тIехьалда рехсарав лъабавго муршидасул хIакъалъулъ нужеда лъалеб жо батани гьебги загьир гьабизе.\nВассаламу гIалайкум ва РахIматуллагьи тагIала ва баракатугьу.


Президентасул тIадкъаял тIуразе ккола\nЦIумада районалъул бетIер АнвархIажи Вечедовас бицана Гьигьалъ ва КIванада росабалъ школал ралел ругилан. Гьелъие биччан буго 370 млн гъуруш. Гьес ракIалдещвезаруна ТIаса Хъваршиниса Хушеталде нух баялъулги, ТIисси ва Гьакъо росабалъ школал раялъулги, Лъондода – Агъвали – КIочIали лъим бачиналъулги масъалаби. Гьел тIуразариялъул мурадалда тIадкъаял кьуна Владимир Васильевас. «Гьел руго улкаялъул президентасул тIадкъаял ва гьел тIуразе ккола, хабар гьечIого», - ян лъазабуна гьес.\nВечедовас борхана ЦIумада районалда ХIабиб НурмухIамадовасул цIаралда бугеб спортивияб комплекс баялъул масъалаги. «ХIабиб вуго Россиялъул гуревги, дунялалъулго даражаялъул цIва», - янги абун, гьеб пикруялъул рахъккуна регионалъул нухмалъулес.\nПрочитано 172 раз\tПоследнее изменение Четверг, 06 декабря 2018 11:32\nДругие материалы в этой категории: « Инсанасул тIалабалда\tГьава-бакъалъул хIилла »


25 ноябралда Дагъистаналъул ГIелмияб централда тIобитIана Россиялъулгун Кавказалъул рагъул хIасилал гьарураб халкъаздагьоркьосеб гIелмияб конференция. ГIурусазулгун рагъ гьабичIого рорчIиялъе нухал рукIанищ кавказиязулин абурабги цогидалги суалазул бицана гьениб. Жакъасеб Россиялда ругел цо-цо миллатчагIаз батIияб къимат кьолеб буго доб рагъулъ шагьидлъарал кавказиязе. Гьезие рекIее гъолеб гьечIо Чачанлъиялда ясазе лъураб монументги, Дагъистаналъул Гъуниб мухъалда гьеб рагъулъ бахIарчилъи бихьизабураб халкъалъе лъураб гамачIги. Гьединал лъазабиял гьаризе миллатчагIи риччаялъул гIайиб тарихчагIазулги бугин рикIкIунеб буго цо-цо гIалимзабаз.\nДагъистаналъул ГIелмияб Централда гьеб конференция тIобитIулеб буго Кавказалъул рагъ лъугIун 150 сон тIубаялда бан. Гьенир руго Россиялдасаги гьеб тун къватIисаги рачIарал гIалимзаби.\nГюлистаналъулин цIар тараб ракълилаб къотIи-къаялдаса хадуб Ираналъ Россиялъе кьурал ракьазда гъорлъ Дагъистанги букIана. Гьедин 1818 соналдаса нахъе тIокIалъ чIечIого байбихьана рагъал гьаризе – цин Дагъистаналда, хадуб Чачаналда.\nГIурусазулгун рагъ гьабичIого рорчIиялъе нухал рукIанин кавказиязулин абураб пикруги дандчIвала дагъистаниязда гьоркьоб. Гьез мисалалъе рачуна лъарагIлъиялда ругел ханзабаз гIурус пачаясулгун гьарурал ракълилал къотIи-къаял.\nАмма букIинчIин рагъичIого чIун тIубалеб батIияб нухилан рикIкIунеб буго Дагъистаналдаса тарихчи МухIамадханов МухIамадханица.\nМухIамадханов МухIамадхан: «Масала, дуда тIаде аскар бачIун буго. Гьеб бакIалда кIиго батIияб рес буго – цояб: квералги эхеде рорхун, хъахIаб байрахъги борхун, ниж къунилан чIей. Цогидаб рахъ – жиндирго ватIанги, рукъ-бакIги кверщаликье биччачIого гьезда данде рагъи. Яги дур тушман духъе вачIунев вугони рекъел гьабилилан, гьебги цо жо буго. Амма рагъго рагъилан тIаде кIанцIараб мехалъ тIокIаб рес букIунароха рагъичIого».\nЭР: «Гьеб рагъуца магIарулазул гIемер чи гъураниланги абуларищха цо-цояз…»\nМухIамадханов МухIамадхан: «Рагъ ккараб мехалда гIадамал гъуричIого хутIулищ? Рагъ буго авалалдасанго гьереси гьоркьоб бугеб, вахIшилъилъи гьоркьоб бугеб, рахIму гьечIеб жо. Гьединлъидал балагьал кканин, гIадамал гъуранин аби… ГIадамал хвейни гурхIулеб жо гьечIищха, амма гьеб рагъ букIана чара гьечIеб жо».\nАмма доб мехалда гьададинаб къеркьей бихьизабичIебани, жакъа кинаб даражадай Дагъистаналъул букIинаанилан суал лъезе кколин рикIкIунеб буго тарихчи МухIамадхан МухIамадхановас. Гьебго заманалда Россиялъ хIалбихьиял гьарулел рукIун руго ракълилал къотIи-къаял гьаризеги. Гьелъие нугIлъи гьабулеб документ батун буго МухIамадхановасда Санкт-Петербургалъул Салтыков-Щедринил библиотекаялда.\nМухIамадханов МухIамадхан: «Россиялъул пачаяс Кавказалда тарав вакил Воронцовасухъе генерал Аргутинскияс хъвалеб буго гьав Шамилилгун рекъел гьабунани, щибдай ккелаян. Бегьулеб жо бугин, амма магIарулаз абилинха нилъ жидекьа хIинкъун ругилан. ГIурус пачаяс гIуцIун букIана Кавказалъул комитет, кутакалда лъай бугел, Кавказ лъалел чагIиги гъорлъе рачун. Гьенибе кагъат хъван букIана Аргутинскияс Асланханиейищ, гьесул вацасул васасейищали Кюраялда, Лезгистаналда ругел росаби кверщаликье кьейин. Гьеб мехалда гьеб комитеталъул чагIаз гьесда абуна эркенлъи бокьулел кавказиязе «крепостное правоги» босунищин нилъ (Россия) рачIунел ругел, щибин нилъеца гьезие кьолеб бугеб?»\n150 соналъ цебе лъугIараб рагъда шагьидлъарал дагъистаниязе бараб монумент буго Гъуниб мухъалъул СалтIа. Кавказалъул рагъулъ халкъалъ бихьизабураб гьунаралъе гIоло бараб монументин хъван буго гьелда. Амма кинаб гьунарин букIунеб гьеб, капурзабазулгун гьабулеб гъазаватищин гьунар абун хъвараб макъала букIана дагьаб цебегIан интернеталда, гIурусазул миллияб багъа-бачариялъул вакилалъ. Гьедин батани Басаевасеги гьесул рагъухъабазеги лъейинха монументал, гьелги рукIана гурищин капурзабазда данде рагъулелин хъвалеб бугоан гьелъ, авторалъе рекIее гIун гьечIоан Чачаналда Рамзан Къадировас рагъулъ хварал чачаназул ясазе монумент лъейги.\nГIурусазулгун букIараб Кавказалъул рагъул бициналде цебе цин гьелъул хIакъикъат лъазе кколин абулеб буго тарихалъул гIелмабазул доктор ПатIимат ТахIнаевалъ. Гьеб рагъулъ шагьидлъанила жидерго росу-ракьги, динги, хаслъиги цIунун рагъарал гIадамал.\nТахIнаева ПатIимат: «Гьединлъидал гьел ккола БахIарзал. Гьезие монументал лъейги ккола гIадатияб жо. Гьаб заманги доб заманги данде кквезе бегьуларо, доб мехалдаго гIадин рагъ унеб бакI цого букIаниги, гьеб рагъги диналъе гIоло гьабулеб батаниги. Щивас гьеб гьабула жинди-жиндир къагIидаялъ. Амма лъазе кколаха доб заман доб букIараблъиги, гьаб заман гьаб букIинги. Гьелдаго цадахъ абизе ккола динияб суал кутакалда политикаялде сверизабулеб бугин, гьедин цо-цояз гьеб жидеего пайдаялъе питнаялдеги миллатчилъиялдеги сверизабулеб бугиланги. Восе, мисалалъе, наиб ХIажимурад. Цоязе гьев БахIарчи вуго, цогидазе гьечIо. Гьединал жалазе къимат кьезе ккани, идеологиябги политикиябги - кIиябго - рахъ батIа тIезабун балагьизе ккола. Амма букIине кколедухъ гьеб цоцалъа бахъулел я тарихчагIи, яги политологал нилъерги гьечIо. Жалго жидедаго гъорлъ, гIисси-бикъинаб жоялде руссун рукIуна. Гьединал мукъсанал пикрабиги раккулароан тарихалъул рахъалъ щвалде щвараб, кинразего гIахьалаб тарихалъул рахъалъ цIалул тIехь нилъер букIарабаниги».\nПатIимат ТахIнаевалъ бицана Дагъистаналъул тарихалъул цIалул тIехь биччаялда тIад хIалтIулел ругин республикаялъул ГIелмияб Централъул гIалимзаби. Гьебги гьанжеялдаса 20 соналъ цебего гьабизе кколаанин, гуребани гьарулароанин гIурус миллатчагIаз церехун бицен гьабурал гIадал гьужумал.


Шамил Имамасул васасул вас ва нацистал\nБукIанищ-букIинчIищ Сибиралде ритIарал цо-цо Кавказ миллатазул бухьен нацистазул Германиялъулгун?\nСагIид-бейил ракIалде щвеял\nЙохъилан абуни, мекъи ккезе буго, амма «бегьулищ гьеб гIайиблъун рикIкIине жибго Совет Союзалъул къватIисел ишазул нарком Вячеслав Молотовас жиндирго Германиялъул коллега Риббентропицагун къотIи гьабун бугони»?\nХасго гьадинаб суал кьун букIана Шамил имамасул васасул вас СагIид-бейица Германиялъул командованиялъул вакилзабазулгун букIараб данделъиялда. Хадуб гьесулги Кавказулъул цогидал хIаракатчагIазулги ракI буссинабун букIана. Гьезда хехго бичIана жидерго миллияб эркенлъиялъул тIалаб-агъаз гьабулаго, нацистазда хьул лъезе бегьулареблъи.\nНижеца кьолеб буго турк мацIалъ хъвараб, я гIурусалъ, яги авар мацIалъ жеги загьирабичIеб гьесул ракIалде щвеязул цо кесек. Гьеб гьесул макъала хъван буго гьудуласухъе битIулеб кагъат хIисабалда.\nГерманиялъул аскариял Кавказалдехун унеб мехалъ хlукму гьабун букlана гьезул къилбаялъулаб хьибилалъул хасаб хъулухъалъул нухмалъулевгун дандчIвазе.\nДун Варшавалде ана цадахъ хIалбихьи бугев генерал Бичераховги вачун. Нижеца сордо бана «Бристоль» петералда. Радал нижее баян гьабуна сагIат анцIгоялда дандчIвай букIинин.\nДида цеве чIана гьоркьохеб черхалъул полковник.\nГьев циндаго кlалъана гIурус мацlалъ ва гара-чlвариялъул байбихьудаго тохлъукье кьуна гьадинаб суал:\n– Битlараб бугиш нуж нижехъе рачlиналде Парижалдегун Лондоналде щвей?\nДида бичlана, АхIмад Набидагун Алиханида бажарун букlин гьев дида дандечlаравлъун гьавизе.\nГьеб чlванкъотlараб суалалъе жаваб кьезе дица хlукму гьабуна тlатун гьелдаго релъун:\n– Хlурматияв полковник! Нижер буго гьадинаб кици: «Тушманасул гьудул тушман вугин» абун. Баян гьабила, нижер цо вуго тушман – большевиказул Россия. Нуж гlурусазулгун чалухлъи хlалтlизабулел рукlаго нижги ана гьенире гьалмагъзаби ралагьизе. Гьезда данде рагъ гьабизе нужеца хlукму гьаби лъарабго, хехаб куцалда Берлиналде рачlинеги хlукму гьабуна.\nГьесда ракlалда букlун батиларо, дица гьев дандечlун бажарулареб жаваб гьабилин. Гьес цоги макрояб суал дие кьуна:\n– Гьеле нуж гьенире ана ва лъалеб батила, кинаб пикру бугеб нижер хlакъалъулъ ингилизазул?\n– Хlурматияв полковник! Германиялъ Россиялде гьужум гьабиялдаса ингилизал рохана цо къадаралда, гlурусал рохарал гlадин, Япониялъ Китаялде гьужум гьабун.\nГьанже ирга щвана цоцада гlайиб чlвай жибго тезе, рихиналъе ва мекъса бичlчlиналъе гlилла хутlичlо. Дица бицен къотlизе течlо:\n– Хlурматияв полковник! Рагъулаб къуваталъул хlукуматазе, Германия ва Япония гlадал, Россия ва Китай гlадин хlинкъи цlикlкlарал, тlиногьечlел, хlал дагьлъизабулел хьуцlал тlокlал гьечlо. Дие захlмат буго бицизе кинаб хlал гьанже бугеб Китаялда. Россиялъул империялда абуни гlемерисел руго гlурусал гурел. Гьеле гьел руго бищун божи бугел нужер рагъулал гьалмагъзаби.\nРагъулаб хlалтlуде байбихьизегlан, хlажат букlана гьел хlадур гьаризе. Амма нужеца гьел сан гьабичlого тана. Гьанжеги нуж махlрумлъун гьечlо гьелъие рес букlиналдаса, амма цlидасан сан гьабулеб гьечlо. Тамашалъи буго, кинаб гlилла гlелъие бугеб, дида гьеб бичlчlулеб гьечlо?\n– Щиб нужее бокьараб?- ян гьикъана полковникас.\n– Цадах рагъизе ва рагъулаб нилъер гьалмагълъи щулалъиялъе – бокьун буго ярагъ ва кумек.- ян жаваб кьуна нижеца.\nБожигьечlого гьес дида гьикъана:\n– Киб бугеб жавабчилъи тlаде боси, нужеца гьеб ярагъ нижеда данде бусинабиларилан?\nДида хlехезе кlвечlо:\n– Хlурматияв полковник, нижеца къадги къасиги гьарула тlадегlанасда Россиялда ва Германиялда гьоркьоб тушманлъи дагьлъичlого цlикlинабиян. Щай гурелъул нижеда лъала, гьеб Россиялъул херлъараб къаркъала ахирги хвезе буго, кида бугониги кlалагъоркъе речlун нижги чlинтlизарила.\nКигlан бокьичониги полковникасулгун кlалъай кидаго унеб букlана гьеб нухдасан. Ниж кlалъана кlиго сагlаталде гlагарун, амма нижер пикраби гlагарлъичlо.\nКlалъаял лъугlиналде цебе, дица гьарана гьесда кумек гьабеян дандчlвазе дир ракьцоялгун Варшавалда. Гьеб мехалъ гьоркьове жувана нижеда цадахъ вукlарав хlалтlухан ва лъазабуна ниж къаде кванараб сагlат инзе кколилан. Дун гьелъ пашман гьавуна.\n– Гьелдаса хадув кин кlвелев дида гьезул бадиве балагьизе. Дида кlвана гьаниве швезе, дида кlоларо шагьар тун инзе, дирго гьалмагъзаби рихьичlого. Дие щиб кканиги, дица гьеб тlалаб гьабула.\nПолковник, алман мацlалъ къокъго данде къотун рагlиги рехун нижеда цадахъ вукlарав офицерасе, балагьана нижеде:\n– Нужее гьалмагъзаби рихьизе бокьун батани, бегьула чlезе. Дун, разилъун, тlаде вахана ва нуцlихъе щвезегlан гьев тlовитlана.\nХадуб, дунги Бичераховги нижго хутlараб мехалъ, дица цlехана гьесда, кинаб пикру бугеб досул гьаб киналъулгоян.\n– Бищун ахирисел рагlаби хутlун, дандчlваялъе дос разилъи кьурал, кинабго дос бицараб дие бокьичlо.\nАлман мацl лъаларого, захlмат буго щибниги чlван къотlун абизе. Амма, гара-чlвариялда араб заманалъухъ балагьун, кlалъай пайдаяблъун лъугьанин ккола. Цогидаб рахалъ, досда таваккалго абизе кlвечlо «Гьав бахlарчияв гlадан. Те, дандчlвазе гьалмагъзабигун. Нуж инзе бегьула метерги» - ян.\nКин букlаниги, мурад, мухlканго тlубачlого тlадруссана ниж. Берлиналде щвейгун нижеда гьалмагъзаби ратана балагьун чlун.\nФюрерица жиндирго резиденциялде Розенберггун граф Шуленбург ахIизе тlалаб гьабуна. Цебе чlун букlана кlвар бугеб кlалъай. Киназго хьул гьабун букlана Шуленбургида, щай гурелъул армиялъ ва СС-алъ рахъ кколеб букlун къватисел ишазул министерствоялъул хlукмуялъул.\nЛъаларо, ахиралде кинабго лъугьана данде чlараблъун нижер мурадазда.\nФридрих Шуленбург. Москваялда нацистазул Германиялъул илчи.\nФюрер гlенеккана цохlо Розенбергихъ ва къабул гьабуна гьесул цебелъей. Гьес анишлъун гьабуна тlобитlизе кинабго Розенбергие бокьараб. Шуленбургил хlакъалъулъ абуни, гьев гьадинго къвалакь папкагун нахъе къан вукlана. Рекlеда унтана…\nЩиб гьениб абилеб, кватlарав Гитлерица тlаса вичlинчlого тlамулел рукlана цlодорлъи гьечlел галаби цого политикаялъулъ гурел ва бацlцlадго рагъул масъалаби тlуралагоги.\nГьединаб букlана къисмат Германиялъул гьаб нухалъги – рагъда къей хlехьезе, киналго камиязухъ балагьичlого.\nДун пикроялда вукlун ана Шуленбургихъе. Гьев лъалеб куцалда вукlана цим бахъун. Дица мун щвезавила СС-алъул вакилзабазухъе. Божула гьез дур ракl бекизе гьабунгутlиялда.\nГьеб мехалъго гьес телефоналъ ахlана Гиммлерил кумекчиясухъе. Бихьизабураб заманалда дида хадуб машина бачlана ва дун щвезавуна Берлиналда гъоркье цlакъго берцинаб минаялде.\nГьес лъазабуна «Кавказалде армия гlагарлъиялъ хlажат буго цебеккунго цадахъ хlалтlи гьабизе, хадуб гьабулеб нилъер иш щулалъиялъе, хlакъикъиял ахирисел шартlалги хlисабалде росун. Гьелдалъун дица мун щвезавила СС-алъул официалиял вакилзабазухъе».\nГьедин дир лъай-хъвай ккана цоги СС-алъул офицерасулгун, амма дида гьев цевеги вихьун вукlанамиллиял социалисталилан жалго рихьизарулел гуржиязул, гьелгун гьев вукlана хважайинлъиялъул гьудуллъиялда.\nГьев къадру гьечlеб тайпа, вукlана гьадинго хlехьезе захlматавлъун жиндирго бецаб божиялъе, сундулъго мустахlикълъи гьечlев, СС-асул цlар гуреб.\nГьалмагъзабазулгун гlакълу дандбаялъ, дида бичlана гьел хlадурал рукlин щиб кканиги тlадрусине ватlаналде. Киналдасаго хехго, гьез диде щвезегlанго, гьесгун цадахъ хъулухъ гьабун буго.\nГьураздагlаги кlварабани дир ракl кодобе босизе, бер къапизегlан дун Туркиялде тlадвуссинавизе, дица гьенир ракlарилаан цо-кlиго къукъа дие къваригlарал офицеразул ва хlукуматалъул чин бугел хъулухчагlазул.\nГьеб заманалда мекъазда жеги бажарун букlинчlо цlикlун буюрухъ гьабизе. Киназулго -хераздаса байбихьун гlолохъабазде щвезегlан - букlана тlадегlанаб миллияб бичlчlи буголъи, Ватlаналде ракlшвей. Гьанжейин абуни гьелъул щибго хутlун гьечlо.\nДица рикIкIана бищун битlараб нухлъун - тlадвусине нахъе.\nТlадвуссиналде цебе дица ракl-ракlалъ баркала кьуна Иерусалималъул муфти Аман ал-ХIусение ва граф Шуленбургие дидехун кьураб кlваралъухъ ва дие гьабураб кумекалъухъ.\nХадусеб рогьалил гlужалъ дун ана вокзалалде ва пашманаб хlалалда къо-мех лъикl гьабуна дирго гьалмагъзабазулгун, СС-алъул формаялъулъ накlлъурал.\nХадув, цlикIкlун пашманлъун ва низам биххун, ккуна бакl Машрикъалдехун хехго унеб поездалда ва ана Истанбулалде. Гlажаибго данде ккун дир мадугьалихъ бугеб купеялда вукlана адмирал Дениц.\nАдмирал Карл Дениц, Германиялъул рейхпрезидент\nНиж гьевгун гаргадулаан тlолабго нухда. Югославиялде щвезегlан нижее бажарана гьудулзабилъун лъугьине.\nГьев ун вукlана Адриатикаялда лъадада гъоркьан иш гьабулеб флоталъул инспекциялде.\nГьеб мехалъ нижер цонигиясда лъалеб букlинчlо, хехго букlинесеб, гьесда цебе чlун букlин Гитлер хисизе, гьелдалъун бакlаб гьирги жиндирго гъуждузде босун.\nХlасил кинабго баянлъана. Мюнхеналъул къотlабаздаса хадур ричlчlарал гlемерал гъалатlазул хlасилалда ахlмакъав Гитлер рагъда къуна.


Тохтурасул хIакъалъулъ рагIи\nХъахIаб халгIаталъул къадру цIунарав\nДибирдадалги ПатIиматилги талихIаб къисаялъухъ гьоболлъухъ\nТIанусдерил хабзал. Занал рахчизегIан бараб гIазу. Апрель моцIалъул бакъул чIоразде данде кенчIолел гIазул хIулабаз зонода аскIов эхетун вугев Дибирдадада цоги нухалда ракIалдещвезарулел руго гIолохъанлъиялъул талихIал лахIзатал. Гьев сихIкъотIун гIенеккун вуго… Ва заманалдасан гIаздада раккана тIугьдул. БагIарал розабаз цIуна йокьулей ПатIиматил хоб.\n- Жакъа мун гьаюраб къо буго, гьудул… - гьедин ахIулеб букIана Дибирил цIаралдасан розабаз ПатIиматие 2018 соналъул 3 апрелалда.\nРекIелъе бортулеб гьеб пашманаб сураталъ ячун ятила дун Республикаялъул урологияб централъул бетIерав тохтур Дибирдадахъе гьоболлъухъ.\nБетIерав тохтурасул кабинет. Гьениве уневщинасе салам кьолев ХIамзатил Расулги. Нилъалзукь кверги чIван, шагIир нилъер ургъалида вугин ккола. Щиб лъалеб, гьеб сураталъухъ валагьидал, Дибирида гIумруялъул цо-цо лахIзатал ракIалдещолел ратизеги бегьула. Бокьун букIана тохтурасул хIакъалъулъ, гIадатияв инсанасул хIакъалъулъ гIадин хъвазе. Дица хъвазе щибха хутIун батилеб!?\nКабинеталъуе лъугьарайго, дир бер речIчIана Дибирил столалда тIад лъун ругел ПатIиматил хIакъалъулъ хъварал макъалабазде. Гьеб параялъ нижеца кIиязго пикру гьабулеб букIана ПатIиматил. Гьеб сихIкъотIиги гьоркьоб къотIизабун, Дибирица абуна лъабабилеб апрелалда ПатIиматида гьаюраб къо баркизе ТIанусиве ун вукIанилан. ЛъикI мехалъ бицана 50 сон балалде, битIун гIумру тIегьалеб гIужалда, Аллагьасул бацIцIадаб къадаралде щварай ПатIиматил хIакъалъулъ.\n- Дун разияв вуго дирго лъималаздаса, гьез эбелалъул гьанжеги гьабулеб бугеб адабалдаса, - ян абуна Дибирица.\nАмма гьеб гьедин букIинчIого букIинеги бегьулаан, кинабго рахъалъ лъималазе мисаллъун эмен вукIинчIевани. Гьеб гара-чIвариялдаса хадуб дида лъана цIияв Дибир. Тохтурзабазул хIакъалъулъ хъвалелъул, аслияб къагIидаялда кIвар кьола гьезул хIалтIи-ишалде. Диейин абуни, кIудияб асар гьабуна тохтурасул рухIияб рахъалъ. Унго-унгояв тохтурасе, тIоцебесеб иргаялда, къваригIунеб батила гьелъул бечелъи.\nБицана Дибирица ХIамзатил Расулилгун букIараб гьудуллъиялъул хIакъалъулъги.\n- Гьес гIумруялъул гIемерал дарсал кьуна дие. ЗахIматал лахIзатаз дир пикрабалъе вачIунаан ва гьанжеги вачIуна кIудияв шагIир.\nДурго гIумруялъулъ жакъа щиб дуца хисизабизе букIараб, гьелъул кинаб бутIаялдаса дуца инкар гьабилеб букIараб абураб суалалъе гьадинаб жаваб кьуна Дибирица:\n- Дица дирго гIумруялъул цохIониги бутIаялдаса инкар гьабилароан. Гьеб буго дицаго тIасабищараб нух. Щивасул рукIуна талихIалги талихIкъосаралги лахIзатал. Нилъеца гьезул цонигиялдаса инкар гьабизе бегьуларо. Гьезул щибалъулъ буго жинди-жиндир хаслъи. Гьез нилъ гIемераб жоялда тIад ургъизе тIамула. Масала, ПатIиматил хвелалъ гIумруялъул хIакъалъулъ дир рукIарал пикраби хисизаруна.\nТохтурлъиялде тIамурал галаби\nГIумруялъул хIакъалъулъ гара- чIвариялдаса хадуб, Дибирица бицана хъахIаб халгIаталъе даимаб сайгъатлъун хутIараб жиндирго гIумруялъул хIакъалъулъ.\n- ГьитIинго бижана дилъ тохтурлъун вахъине анищ. ЦIалана Буйнакскалъул медучилищеялда, гьелдаса хадув - Дагъистаналъул мединституталда. Институт лъугIидал, цIалана урологиялъул ординатураялда. ЦIалулъги хадуб хIалтIулъги дица дирго унго-унгояв учительлъун рикIкIуна институталъул профессор Малик МахIачев. Гьесул дарсал щвечIелани, жакъа дун гьадинавлъун вукIинчIого вукIинеги бегьулаан. Гьес жинцаго кьуна дие тема ва гьелда тIад хIалтIейиланги лъазабуна.\nДир гIелмияв нухмалъулевлъун вукIана ХIариколоса Арбулиев МухIамад. Гьезул хIаракаталдалъунги дирго жигарчилъиялдалъунги дун вахъана медицинаялъул гIелмабазул кандидатлъун. Чанго соналъ хIалтIана республикаялъул централияб больницаялда урологиялъул кафедраялда, гьабуна гьелъиеги нухмалъи, хIалтIана отделениялъул нухмалъулевлъунги.\n1993 соналъ, доб заманалда сахлъицIуниялъул министрлъун вукIарав Ибрагьим МухIамадовасул жигаралдалъун рагьана республикаялда урологиялъул центр. Гьебго соналъул 18 октябралдаса нахъе дун хIалтIулев вуго гьаб централда. Цин хIалтIана отделениялъул нухмалъулевлъун, хадув - бетIерав тохтурлъун.\nБерцинаб хъизамалъул хважаин\nДибирил буго берцинаб хъизан. Инсул нух тIасабищана цIикIкIарав вас ГъазимухIамадица. Гьевги ккола централъул отделениялъул нухмалъулев. ЦIунана медицинаялъул гIелмабазул кандидатасул диссертация. Яс Аминатги ккола функционалияб диагностикаялъул тохтур. ХIалтIулей йиго гьенийго. Гьезул буго жидерго хъизан-рукъ. Гьеб берцинаб хъизамалъул хважаин Дибирица гIемер данде ракIарула лъимал. Свине толеб гьечIо гьес талихIалъул гъасда ПатIиматица бакун тараб цIа. Хадусев вас ХIажи цIалулев вуго МГУялъул аспирантураялда. Гьединго кIудияб адабгун ва рокьигун рехсана гьес жиндирго лъималазул дахIабаба, ПатIиматил эбел Арайчул цIарги.\nРуго Дибирил шапакъаталги. Гьев ккола Дагъистаналъул мустахIикъав тохтур. Щвана гьесие Россиялъул президентасул ХIурматалъул грамотаги. Дибир ккола Дагъистаналъул СахлъицIуниялъул министерствоялъул бетIерав урологги.\n- Щивав чиясда тIадаб буго жиндирго сахлъиялда хадуб халкквезе, гьединлъидал абизе бокьун буго, 40 сон баралдаса нахъе кIвар кье нужерго сахлъиялде, нахъбахъун тоге - щва киналго специалистазухъе, гьабе диспансеризация. Унти чорхолъ бессизегIан чIечIого, гIедегIе тохтурасухъе, - ян малъа-хъвай гьабуна тохтурас.\nЖакъа урологияб централда\nДагьаб цебе республикаялде рачIун рукIана Россиялъул СахлъицIуниялъул министерствоялъул специалистал. Гьезда гьоркьов вукIана урологиялъул НИИялъул директор Олег Аполихинги. Гьес лъикIаб къимат кьуна Дагъистаналъул урологияб централъул хIалтIуе.\nУрологиялъул институтгун цадахъ хIадур гьабураб программаялда рекъон, 2014 соналдаса нахъе республикаялда кIудияб кIвар кьолеб буго бихьиназул сахлъиялде. Унтарал рикьулел руго лъабго къокъаялде. ТIоцебесеб къокъаялде гъорлъе уна хехаб медицинаялъул кумек къваригIарал унтарал. Хадусел къокъабазде - сахгьари кIиго-лъабго соналъ нахътIамун тезе бегьулел унтарал. Централъул планалда рекъон, тIоцебесеб иргаялда, халгьабулеб буго мугIрузул районазда ругел унтаразул. Дагь-дагьккун ирга киназдего щвезеги буго. Гьезул буго хьвадулеб мобильнияб центрги. Гьенир руго УЗИ-аппаратги, мини-лабораторияги. Гьединго клиникаялда руго ургьисалабазда жанир лъугьарал ганчIал гъурулел хасал аппаратал, босизе ракIалда буго рентгеналъул цIияб техника. Гьелъие хас гьарун хIадурарал специалисталги руго. Цебе, институт, интернатура лъугIун хадуб, урологасул сертификат щвезе ккани, лъабго моцIалъ цIалани гIолаан. Гьанжейин абуни, цIализе ккола кIиго соналъ клиникияб ординатураялда. Республикаялъул 52 районазул 17-ялда гурони гьечIо тохтур-уролог. Киназего гуро бокьулеб рикIкIада ругел районазде хIалтIизе инеги. Гьединлъидал урологазул хIалтIиги хурургаз гьабизе кколеб буго.\n«Гьелъие хирургал цIалула нижер централда кIиго анкьил курсазда, цIакъго захIматго унтаразе кумек гьабизегIаги букIинелъун», - ан абуна Дибирица.\nГьалеха лъугIана Дибирилгун букIараб гара-чIвари. ЦIакъ бокьун букIана жеги-жеги гьес бицунелъухъ гIенеккизе. Амма бихьулеб букIана гьев унтаразе хIажат вугевлъи.\nГьединав вуго хъахIаб халгIаталъул къадру цIунарав, магIарул миллат жиндаса чIухIизе бегьулев, Россиялъул урологазул гIуцIиялъул член ХIажиев Дибирдада.\nПрочитано 347 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 23 апреля 2018 10:13\nДругие материалы в этой категории: « Гьересидарабазе нух къан буго\tБидул тIадецуй цIикIкIиналде данде »


Ругищ жакъа Россиялда политикиял репрессияби?\nМосква. Лубянка. Политикиял репрессиязул къурбаназе лъураб мемориал.\nРоссиялда 30 октябрь бихьизабун буго политикиял репрессиязул къурбанал ракIалде щвезариялъул къо хIисабалда. I974 соналда Мордовиялъулгун Пермалъул лагеразул политикиял туснахъаз СССРалда гьарулел политикиял репрессиязда хурхун протест загьир гьабулаго, лъазабун букIана ракъун чIеялъул акция. Гьеб къо кIодо гьабизе байбихьана I99I соналдаса. Цо-цо политологаз рикIкIунеб буго Россиялда жакъаги тIоритIулел ругин политикиял репрессиялин.\n«Эркенлъи» радиоялъул программаялда гIахьаллъарав цеве живгоги политикияв туснахълъун вукIарав «Гласность» абураб гIуцIиялъул бетIер Сергей Григорьянцица лъазабуна, Россиялда жакъа вугин 50-ялдасаги цIикIкIун политикияв туснахъин. Гьесулгун дискуссиялда гIахьаллъарал цогидал жамгIиял хIаракатчагIаз абулеб букIана жакъа захIматго бугин гьединал туснахъазул къадар мухIканго чIезабизеян. Амма гьезул пикруялда, жакъа Россиялда политикиял репрессиязул къадар цIикIкIунеб букIин мухIканаб жо кколеб буго.\nКинал ругел жакъа политикиял репрессиял? Цебесеб гIасруялъул 30-билел соназул репрессиял гьел гьечIониги, жакъа политикиял партияби яги къануналъ гьукъичIел цо-цо гIуцIаби рагьиялъе квал-квал гьабиги, гьебги политикиял репрессиязул элемент кколин абулеб буго цо-цо политологаз. Амма «Болотнаялъул иш» гIадал хIужжаби гьел политикиял репрессияби рукIиналда ракI чIараб буго гьебго «Болотнаялъул ишалда» хурхун туснахъалде ккун вукIарав Николай Кавказскияс хамис къоялда Москваялда тIобитIараб митингалда.\nМоскваялда гIумру гьабун вугев Гъарачайгун Чергессиялдаса инсанасул ихтиярал цIунулев Сулейман Шебзуховас кумек гьабулеб буго туснахъазде ккарал гIадамазе. Гьесги абулеб буго Россиялда официалияб къагIидаялда нахъ чIвалеб букIаниги, политикиял репрессияби ругин ва жакъа гьезда сверун ахIвал-хIал халуцунебги бугин. Репрессиязул аслиял инстрементазул цояб кколин Федералияб хасаб хъулухъин.\nСулейман Шебзухов: «Россиялъул туснахъазде жакъаги рехула политикияб кьучI бугел гIайибалги гIунтIизарун. Мисалалъе, нухмалъи какулел чагIи. Туснахъазде рехула диниял хIаракатчи. Цебе нилъер букIана КГБ. Жакъа буго ФСБ. Ахириселъул хIалтIуде берцинго балагьани, абизе бегьула, гьелъ хIалтIизарулел ругин добго КГБялъул къагIидабийин, щибниги хисун гьечIин абизе бегьула.»\nРоссиялъул къуватиял идарабазул хIалтIиялъул къагIидабазде кIвар буссинабулаго, Шебзуховас абулеб буго, жинда кколин цебегIадинго гьезул бугин гIадамал жанир лъеялъул планалин.\nСулейман Шебзухов: «ЦебегIадинго, гьанжеги къуватиял структурабазул гIадамал жанир лъеялъул план бугин абизе бегьула. Мисалалъе, жакъаги лъезе бегьула «Щай ГъарачIайгун Чергессиялда гьедингIан дагь гIадамал жанир лъун ругин?» абураб суал. Гьединал суалал раккун гутIиялъе батилаха, дагьалъ цебе республикаялда жанив лъуна цIадахъго 20, хадуб тIадеги 7 чи, гьез пачалихъияб гIуцIи хисизабизе хIаракат бахъулеб букIанинги абун. Буго гьезул гьединаб план, гIадамал жанир лъеялъул.\nКъуватиял идарабазул хIалтIухъаби рачIуна диналъул тIалабал тIуразарулел гIадамазухъе рукъуре. Гьезухъе рехулеб буго гьез ярагъ, гьеб данде кколеб гьечIони, экстремистияб лидература. ЛъугIана иш! Бугищ гIайиб гьечIищ, лъицаниги чIезабуларо. Гьезул кидаго хIадураб буго гIайиб, пачалихъалъул нухмалъи тIаса рехизе гьабулеб хIадурлъи абураб».\nЖурналист ва политолог Тимур Джафаровас рикIкIунеб буго жакъасел политикиял репрессияби халкъалда берцинго рихьулел гьечIин, амма процесс унеб бугин ва хьуцIилъе ккараб эркенлъи камураб гIадаб хьал бихьулеб бугин.\nТимур Джафаров: «Абухъего, талихIаб букIинеселде цебе бахъараб гIатIидаб нух хьуцIалъан унеб бугин ккола дида. Дида ккола жакъа пачалихъалъ билъанхъизабулеб политикаялда рази гьечIел гьеб нухде цулел ругин ва гьел бигьа-гьабун гьеб хIуцIилъ къалел ругин.\nГьай-гьай руго мисалал хIинкъизариялъурадалда гIадамал яги диваналда цере чIезариялъул, яги туснахъазде рехиялъул. Узухъда 30 соназда рукIарал репрессиязда гьел дандразе бегьуларо гьанжеги, амма доб заманалда баянго рихьулел рукIана гьел репрессияби. Гьанжейин абуни, чIван къотIун гьеб гьадинаб буго, доб додинаб бугин абизе захIматго буго. ХIакъикъаталдаги лъаларо сундоса хIинкъун яги цIодорго рукIине нилъ кколелали. Сверухъ буго мун хьуцIилъ къан вугеб гIадаб, эркенлъи камураб хIал. Эркенлъи камиялъул даимал хIал буго жакъа".


Благотворительный фонд имени «Байболата Хаджи» помог ...\tБлаготворительный фонд ...\t- 05 июнь 2020\nКиб бугеб мун, ритIухълъи?\n24 сентябралдаса нахъе тахшагьаралъул аслияб майданалда эхетун руго чIварал вацал ХIасанхIусеновазул эбел-эмен\nНабиги (17 сон) ХIасанхIусенги (19 сон) ХIасанхIусеновал чIвана 2016 соналъул 23 августалда Шамил районалъул Гьоор-Хьиндахъ росдада гIагарлъухъ. Гьеб лъугьа-бахъин ккун хадуб къуваталъулал идарабаз хIаракат бахъулеб букIана вацал террористал ругин ва жидеде данде кьвагьдей сабаблъун гьел чIванилан бицине. Хадуб баянлъана хIакъикъат батIайиса букIараблъи…\nЖакъа къоялъги чIваразул эбел-инсуца тIалаб гьабулеб буго ритIухълъи. Хъизамалъул бетIер МуртазагIалица абулеб букIана, жидеда тIасалъугьаянгIаги гьарани, гIелилан. Амма гьезухъе тIасалъугьаян гьарун чи вачIинчIо. ХIалтIудаса вахъичIо РОВДялъул нухмалъулевги – гьев витIана батIияб районалда хIалтIизе.\nЧара хварал ПатIимат ва МуртазагIали ХIасанхIусеновал 24 сентябралда рачIана аслияб майданалде. Гьеб къоялъ унеб букIана республикаялъул Халкъияб Собраниялъул данделъиги. Гьенире рачIарал депутатаз яги республикаялъул идарабазул хIакимзабаз гьезие кьечIо: «Нуж щай гьанир эхетарал?» абураб суалцин. Гьезда аскIове вачIана гIицIго ДРялъул спорталъул министр МухIамад МухIамадов. Телефоналдасан цо чанго бакIалдеги кIалъан, гьес хIалбихьана Владимир Васильевас ХIасанхIусеновал тIаде къабул гьариялъе кумек гьабизе, амма гьелъул хIасил ккечIо. «Ниж гьанир эхетизе руго ДРялъул бетIерас къабул гьаризегIан. Гьединабго пикет нижеца гьабуна март моцIалдаги. Ниж къабул гьарун рукIана ДРялъул вице-премьер Рамазан Жапаровас. Гьес рагIи кьуна нижее кумек гьабизе, ва ниж берцинго нухарегIана ДРялъул прокурор Денис Поповасухъе. Гьебги гьабуна, майданалдаса ниж нахъе ритIиялъул мурадалда: хадусеб къоялда Дагъистаналде вачIине кколаан улкаялъул президент Владимир Путин. Гьанжесала ниж гьаниса кирениги кьуризе гьечIо. ХIажалъани, шагьранух къазеги рахъина – батIияб нух батулеб гьечIо нижеда», - ян абуна МуртазагIалица.\nКъварилъиялъ чIварал эбел-инсуца чанго нухалда хитIаб гьабуна РФялъул президентасдеги. Гьезие бокьун буго васазул дело президентас бербалагьиялде гъоркье босизе. «Нижеца духъе ритIана 13 кагъатги видеоматериалалги. Нижер масъалаялъул хIакъалъулъ бицун кIиго чи вукIана президентасул аппараталде унги, амма дур рахъалдасан кинабгIаги жаваб щвечIо. Нижер васал чIваралдаса ана кIиго лъагIелги цо моцIги, духъе гьарурал хитIабаздаса хадубги дагьаб заман инчIо, амма хIасил ккечIо. Нижеца тIалаб гьабулеб буго бажаранагIан хехго гьеб вахIшияб ишалъул цIех-рех гьабеян», - ан нихъеги Владимир Путиниде хитIаб гьабулеб буго МуртазагIалица.\nВацал ХIасанхIусеновал чIваялда бан рагьараб уголовияб дело къан буго. Гьелъул цIех-рех гьабизе СКФОялъул цIех-рехалъул комитеталде битIеян гьабураб эбел-инсул хитIабалъеги, щаялиго, инкар гьабун буго.\nПрочитано 296 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 01 октября 2018 15:47\nДругие материалы в этой категории: « Сессия\tАнкьил хIасилал »\n19:38, 05 июня 2020, 4\n17:05, 05 июня 2020, 29\n17:02, 05 июня 2020, 169


РАЙОН РИЩИЯЗДЕ Х1АДУРЛЪУЛЕБ БУГО. - 17 Марта 2018 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2018 » Март » 17 » РАЙОН РИЩИЯЗДЕ Х1АДУРЛЪУЛЕБ БУГО.\nТ1олабго Россиялдагог1адин нилъер районалдаги т1адбан унеб буго 18 марталда т1орит1изе ругел улкаялъул Президент вищулел рищиязде х1адурлъи. Районалъул нухмалъиялъ щибаб избирательнияб участокалдеги щун хал-шал гьабулеб буго гьел рищиязде х1адурун ругищали.\nГьедин гьал къоязда жаниб районалъул т1алъи щвана г1емерисел росабалъе.\n13 марталда муниципалитеталъул нухмалъиялъ сапар бухьана Харахьи участокалда ругел росабалъе. Т1оцере щвана Гьамущи росулъе. Гьениб избирательнияб участок рагьун буго росдал администрациялъул минаялда жаниб. Участокалда кинабго х1адурун буго рищиязде. Гьебго минаялъуб буго ФАПги. Гьелъул х1алт1ухъабаз районалъул бет1ерасда гьарана медпункталда мебель хисизе кумек гьабеян. Гьенисан щвана Мущули росулъе. Гьенибги росдал советалъул минаялде рагьун бугеб избирательнияб участокалде кинабго х1адурун буго. ч1езабун буго генератор, принтер ва ноутбук. Лъаг1илухъ рищиязул участок х1адурун буго росдал клубалда жаниб, щвана гьеб росулъ ясли-ахалъе ц1ияб балеб бугеб минаялдеги. Гьениб аслияб къаг1идаялъ жанисел х1алт1аби лъуг1ун руго. Саг1ид Юсуповас т1адкъай кьуна 1 маялде минаялда гьарулел х1алт1аби раг1алде рахъинарейилан. Харахьи избирательнияб участок х1адурун буго культураялъул рокъоб ва рищиял т1орит1изе киналго шарт1ал ч1езарун руго. Г1орут1а рищиял т1орит1изе руго росдал клубалъул минаялда жанир. Амма мина ц1акъго басралъун буго, т1ун бач1ине х1адурун буго т1ох. Гьелда хурхун х1укму ккана гьениб капиталияб ремонт гьабиялъул суал халгьабиялде босизе. Хьиндахъ избирательнияб участок буго администрациялъул минаялъуб ва гьенибги кинабго х1адур буго. Лъик1аб х1ал батич1о Коло рищиязул участокалда. Гьениб участок рагьун буго ц1акъго басралъараб, болъодухъан к1иабилеб т1алаялде рахине кколеб росдал клубалда. Гьеб мина х1алица бахъун ч1ун бугин абунигицин мекъи ккеларо. Гьениб бугеб х1алги х1исабалде босун х1укму гьабуна участок школалъул минаялде бахъинабизе. Гьамишт1а ва Моч1охъ росабалъги избирательниял участоказда щибго г1унгут1и батич1о. Амма Г1оч1ло рищиязул участокалда бук1ине кколеб х1адурлъи батич1о. Росдал бегавуласе т1адкъай кьуна кинал г1унгут1абиги лъуг1изарун избирательнияб участок бук1ине кколеб даражаялда ч1езабейилан. Щибаб участокалде щведал районалъул бет1ерас г1адамал ах1улел рук1ана рищиязда г1ахьаллъи гьабизе. Амма г1иц1го рищиязда хурхун гуребги Харахьи участокалда гьабизе х1алт1и г1емер буго. Ч1унтун риххун иналде ккун руго культураялъул рукъзабазул ва цо-цо школазул минаби, г1азу-ц1ад байдал г1одоб х1ет1е ч1ун бажаруледухъ х1арщулъ т1ерхьун ва цо-цо бак1аздаса ччук1ун унел руго нухал. Амма гьабсаг1аталда аслияб цебе ч1араб масъала рищиял т1орит1и бугелъул, г1адамазул г1узрабаде щивго рег1ун гьеч1о.\nГьединалго халгьариял т1орит1ана Бакьагьеч1и, Г1обода, Сивухъ, Гьац1алухъ, Т1ануси, Шотода ва районалъул цогидал росабалъги. Гьенирги г1иси-бикъинал г1унгут1аби хут1изег1ан аслияб къаг1идаялда кинабго х1адурун бугин абизе бегьула.\nРищиязде х1адурлъиялъулъ жидерго бут1а лъолеб буго районалъул жамг1ияб палатаялъги. Палатаялъул председатель Г1усманова Раисатил нухмалъиялда гъоркь т1обит1араб данделъиялда бицана рищиязда тезе ругел жамг1иял халкколел чаг1азул х1акъалъулъ. Халкколел рикьун рук1ине руго жиде-жидеда хадур рухьинарурал участкабазда г1адлу-низамалъул хъаравуллъуда.


Буйнакскалъул агрегатазул заводалда митинг\nБуйнакскиялдаса «ветераназул партиялъул» вакилзабазда ракIалда буго 17 октябралда республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповги ахIун, шагьаралда митинг тIобитIизе. 7 октябралда юстициялъул министерлъиялде гьелда хурхун гIарза кьуна гьез.\nГьеб суал дандбазе буйнакскалъулал 6 октябралда данделъун рукIана шагьаралъул Агрегатазул заводалде.\nГьезул рахIатхвезабулеб жо ккола Буйнакскалъул мэр вищизе цIирахъарал депутатазе ихтияр кьунгутIи. ПалхIасил, депутатал хIалтIизе риччалел гьечIин, рахан нуцIбигун чIун ругин администрациялъул хъаравулзабиян бицана ЭР-ялъе ГIали МухIамадовас.\nГIали МухIамадов: «Къогоялдаса цIикIкIун къоял ана рищиял лъугIаралдаса. Амма Буйнакскалда ахIвал-хIал буго цо бичIчIулареб бакIалде ккун. Рищиязда къуниги, мэр ХIусен ХIамзатовасул кверщаликь буго жеги кинабго. Масала, цIирищарал депутатазухъе киналгIаги документал кодоре щвезе толел гьечIо. Гьезда хадур бухгалтериялдеги администрациялде жаниве вачIунев щивниги чиги виччачIого чIун руго мэрасул хъаравулзаби. Гьез гьениве тIаде виччалев чи вуго гIицIго депутатазул гIуцIиялъул нухмалъиялде дагьалъ цевегIан вищарав Заур Шагьвердиев. Гьевги чанго чиясдеги кIалъан, изнуги гьарун гурони виччаларо. Гьединлъидал документал цIехон депутатаз хабар гьабуни, жидеца гьел архивалде кьунин абулеб буго. Масала, исана соналъул документал гьанжеялде архивалде кинан кьолел?»\nГьединго 6 октябралда хасаб лъазаби гьабуна Буйнакскалда бергьараб «ветераназул партиялъул» Дагъистаналда ва Россиялда вугев кIиявго нухмалъулесги – МухIамад Хадулаевасгун Ильдар Резяповас. Рищиязда 68 процент щвараб партиялда жаниб рагIи дандеккунгутIиги лъугьун, кIиялго цоцаде гIайибал гIунтIизаризе лъугьун руго гьел.\nБуйнакскалъул агрегатазул заводалда\nМасала, Хадулаевас официалияб куцалда лъазабулеб буго партиялъул багьанаги батун, цо-цо чагIаз хIалбихьулеб бугин Буйнакскиялда питна бекьизе. ГьабсагIаталда гьенир хъулухъал щвезе къеркьолел ругел депутатал жидер, «ветераназул партиялъул» вакилзаби гIадин къабул гьаругейин, гьел ругин гьерсал рицунел чагIи.\nГьабсагIаталда Буйнакскиялъул депутатазул гIуцIиялда вуго «ветераназул партиялъул» 17 вакилги, ункъо депутат «Единая Россиялъулги». ТIокIаб партия гьениб гьечIо. Исана 13 сентябралда рукIарал рищиязда 68 процент щвана цебеккун Дагъистаналда лъалеб букIинчIеб «ветераназул партиялъе».\nДепутатазул гIуцIиялъул нухмалъулевлъунги вищун вуго «ветераназул партиялъул» вакил Заур Шагьвердиев. Гьанже гьеб гIуцIиялда жанир хадусел хъулухъалги «ветераназе» къваригIун руго.\nГьелда бан ЭР-гун букIараб гара-чIвариялда бицен гьабулеб партиялъул Россиялда вугев нухмалъулев Ильдар Резяповас абуна МухIамад Хадулаевасе къваригIун букIанин жиндирго чагIи тезе. Гьел кколин «афгъаналъулазул» багъа-бачариялдаса чагIи. Амма гьел рукIанин депутатазул гIуцIиялда хIалтIизе гIураб кинабгIаги даража гьечIел чагIи. Гьединлъидал гьез жидецаго инкар гьабунин хъулухъаздаса.\nХас гьабун ЭР-ялъе гьадинаб баян кьуна Резяповас.\nИльдар Резяпов: «Суал сундулъ бугеб? ХIажат буго хадурккун хъулухъазда тарал чагIи къуркьунгутIизе. ХIинкъаби кьезе аскIоре рачIарал чагIазе жаваб кьезе кIвезе. Нижеца данде гьабураб команда бикь-бикьизабизе къваригIун буго цо-цо чагIазе. Лъабго депутатасда хурхараб суал букIана гьениб байбихьуда - гьезие хъулухъал кьезейин абураб. Амма гъоз жидецаго инкар гьабуна гьелдаса. БатIи-батIияб куцалда тIадецуй гьабун буго гьезде. ХIакимзабаз гурони, лъицаха тIокIаб гьеб гьабилеб? Дида кколеб буго живго Хадулаевасдеги гьабун батулин тIасахун тIадецуй».\nГьелда бан Ильдар Резяповас лъазабуна жинца Москваялда бугеб жидер партиялъул нухмалъиялда цебе лъун бугин МухIамад Хадулаев партиялдаса нахъе рехиялъул суал.\n«Ветераназул партиялъулаз» абулеб буго жидер вакилзаби къабуллъулел гьечIин тIалъиялъе. Амма батIаго жал тIалъиялдеги гьезул «Единая Россиялдаги» дандечIарал чагIи гурин.\nДагьалъ цебе парламенталъул сессиялда республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасги борхана Буйнакскиялъул рищиязул суал. Гьенив мэр хисизе къваригIун букIанила жиндие. Амма цо рищиял лъугIизегIанги тейин гьевилан чIезавуна жив. Буйнакскиялдаса гIадамаз жинда абунила рищиязда цебесеб къоялъниги шагьаралъул бетIер хисун вукIаравани дуца, жидеца гьеб 68 процент «Единая Россиялъе» кьолаанила.\nГьедин цо-цо къуватаз пайда босулеб бугин цIидасан шагьаралде рачIинеян абуна Дагъистаналъул бетIерас. Буйнакскалъул гIадамаз абулеб буго жидецаги гьел гьаркьал батIаго «ветераназул партиялъейилан» гурила кьурал, ГIусман ГIусмановасейин кьунила. Гьев ккола цевехун Буйнакскалъул вукIарав мэр. Хадув гьев хIалтIана МахIачхъалаялъул экс-мэр СагIид Амировгун. Гьелъ батилин республикаялъул тIалъиялъе гьев данде кколарого вугеян бицен буго Буйнакскалда.\nГьелда бан ЭР-ялъе гьадин абулеб буго гьеб шагьаралдаса журналист Саният Мансуровалъ.\nСаният Мансурова: «ГIадамаз абулеб буго жал къедлъун чIелин шагьаралъул администрациялда аскIор, гьениве цойги чиги виччаларин, ГIусман ГIусманов тун батIияв. ХIажалъи ккани, Москваялдеги инин гIарзалъ, гьениса дореги инилан».\nХIакимзабазул партиялда гъорлъе унев чи вукIаниги, Буйнакскиялъул мэрлъиялде кандидат хIисабалда, экс-мэр ГIусмановасул рахъкквезе хIукму гьабун буго «ветераназул партиялъги.\nБуйнакск: цIиял депутатал, вукIарав мэрас хIалтIуде риччалел гьечIо


Адвокат моцIалъ туснахъ гьавуна МахIачхъалаялда\n6 маялда МахIачхъалаялъул Советский мухъалъул диваналъ цIех-рех лъугIизегIан кIиго моцIица туснахъ гьавуна адвокат ШагIбанов Хейрула. ЦIех-рехчагIаз изну гьечIого яргъидгIуцIаразулгун хурхен букIиналъул ва гьезие кумек гьабиялъул гIайиб гIунтIизабулеб буго адвокатасде. Россиялъул къануналъул 208 бутIаялда рекъон такъсиргьабиялъул ишги рагьун буго гьесда тIад.\nДагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъул вакил Темирбеков Расулица «Эркенлъи» радиоялъе баян гьабуна гьев адвокат ШагIбанов 4 маялда ккунилан. ЦIех-рехчагIазул информациялда рекъон 2014 соналъул августалда экстремистазул кьеразулъе лъугьун вукIун вуго гьев, цебехун бицен гьабурав адвокат.\nГьеб изну гьечIого яргъидгIуцIаразул къокъаялда гъорлъ цевегоялдаса нахъе вугев адвокатасул лъалев чи ХIажиев ХIажимурадил кумекалдалъун лъугьун вуго Шабанов гьезул кьеразулъе. Гьезие хIажатал кванил нигIматаздалъун, дарабаздалъун хьезарулел рукIун руго адвокат ШагIбанов Хейрулаца экстремистал.\nГьелда тIадеги жиндирго автомобилалда къваригIаралъуре раччулел рукIун руго гьел. 2015 соналъул марталда Болъихъ мухъалъул Кьохъ росдада аскIоб адвокатас гьев жиндирго лъалев чи ХIажиев ХIажимурадихъе 50 азарго гъурущги кьун букIун буго. ЦIех-рех чагIазул щаклъи буго гьеб нухалда гурониги цойги чанцIулго гьел рохьилазе адвокатас гIарац кьун букIиналда.\nГьезул хъизан-лъималазе хIажатабщинаб босунги унев вукIун вугин гьев, гьезие къваригIаралъубе банкалдасан гIарацгицин битIулеб букIун бугин абурал баяналги щун руго низам цIунулезухъе, амма гьел баянал жеги тадсикъ гьарун гьечIин лъазабуна республикаялъул цIех-рехалъул идараялъул вакил Темирбеков Расулица.\nКъуваталъул идарабаз лъазабулеб буго гьев ШагIбановасухъа адвокатасул статус нахъе босиялъул суалалда тIад хIалтIулел ругин гьаб сагIатилан. Амма Дагъистаналъул адвокатазул палатаялъул нухмалъулев Бейбутов Акифица «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда баян гьабуна адвокатасул статус гьедин бигьаго нахъе бахъулеб жо гурилан.\nГьединго гьес лъазабуна ШагIбановасда тIасан гьанжелъагIан къуваталъул идарабазул яги гьес цIунулел рукIаразул цохIониги гIарз букIинчIилан. Коллегиялда гъорлъ гурев жиндирго кабинетги рагьун хIалтIулев адвокат вукIанила гьевилан.\nБейбутов Акиф: «Гьев гIайибияв вукIин чIчIезавуни гьелдаса хадуб балагьила щиб гьабилебали. ГIайибгьечIолъиялъул презумпция цIунизе ккола, ай чиясда гIайиб тIадчIезабизегIан гьев гIайибиявлъун рикIкIине бегьуларо. Нилъер къануналъги, халкъазда гьоркьосел инсанасул ихтиярал цIунулел гIуцIабазги чIезабун буго гьеб презумпция. Дагъистаналъул адвокатазул палатаялде гъорлъе уна 900 ялдаса цIикIкIун адвокат.\nТIад такъсиргьабурал чанги адвокатал рукIана, амма гьезде экстремизмалда хурхун гIайиб гIунтIизабураб цониги хIужа ракIалде бачIунеб гьечIо дида. Кин бугониги цIех-рехалъ адвокатасда гIайиб букIин чIчIезабичIого нижеца гьесухъа статус нахъе босуларо».\n«Эркенлъи» радиоялъ цIех-рех гьабурал Дагъистаналъул адвокатаз абуна ШагIбанов экстремист вугин аби гьеб тIадрелъизе ккараб жо бугилан. ГIодойги виччан жиндирго хIалтIуде вуссун вукIун гурони, кинаб букIаниги батIияб чIаголъи бугев чиго вукIинчIила гьев. Цойгидал адвоктазулгунги гIемер бухьенго букIунароанила гьесулилан. ГIемерисеб нухалда гьесухъе уголовиял гурел гражданиял ишал рукIунаанилан.\nАдвокат МухIамадова Сапиятица лъазабулеб буго къуваталъул идарабазе дандекколарев чи вукIиналъ ургъун бахъун гIунтIизабулеб батизе бегьулила ШагIбановасде гIайибилан.\nЭкстремистазулгун гьедин бухьен гьабизегIанасев гIантав чи вукIине рес гьечIила гьев адвокатилан абуна Сапиятица «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда.\nМухIамадова Сапият: «Экстремисталги лъугIана, гьезие квербакъулелги дагьлъана гьанже хасал идарабазул ирга адвокатазде щун бугеб къагIида. Дагьавниги жидеего данде кколарев чиясда чIвазе бокьараб гIайиб батула гьез.\nЭкстремистазулгун хурхен гьабилев гIадан гьедигIанго цIакъ пикру гьечIев гIадалав чи вукIанин гьев ШагIбановилан кколаро дида. ГьечIеб гIайиб гьесде гIунтIизабулеб батани киналго адвокатал гьесие хIалае рахъине ккола. Гьесул гIайиб бихьизабулел далилал ругищали хал гьабизе ккола.\nУнголъунги гьесда гIайиб батани диваналъ хIукму къотIиларищха гьесие, амма гьеб ишалъе гIайибияв вугин гьевилан абураб жоялда щаклъизе ячIуней йиго дун. Ахираб заманалда гьел хасал идараби цIакъ адвокатазде регIун ругин абизе бегьула.\nГьанисан дорасан нижеде гьарулел гьужумал лъугIулел гьечIо гьезул. Гьел идарабазул рукIин лъалел цо-цо сайтазда дунги Абу Увайс Хутавийилан абураб цIаралда гъоркь гIадамазда лъалев адвокат Увайсов Зиявудинги щайила жеги тун ругелин абун хъвадарулел руго цо-цоял».\nТIалъиялъе ва къуваталъул идарабазе дандекколарел адвокатазде ва журналистазде гIагараб заманалда гьужумал байбихьизе бегьулин абураб пикруги загьир гьабуна адвокаталъ.