Гьекъолеб лъедасан унтарал цIикIкIунел руго\nДербент мухъалда Гепатит А унти бахаразул къадар цIикIкIиналда бан, Дагъистаналъул ЦIех-рехалъул коммитеталъ такъсир гьабиялъул иш рагьун буго. Гьеб тIоцебесеб нух гуро кколеб Дербент мухъалда лъедасан унтаби тIиритIараб. ГIаммаб куцалъ Дагъистаналда лъим санитарияялгун эпидемиял шартIазда данде кколареб бугин лъазабулеб буго экспертас.\n2 февралалдаса байбихьун, Дербент ва ДагъОгни шагьаралъул азарханаялде Гепатит А-ялъ унтун рачIаразул къадар 79 чиясде бахун буго, гьезда гъорлъ 47 кколел руго батIи-батIиял ригьалъул лъимал.\nУнти тIибитIиялъе гIиллалъун рикIкIунеб буго лъелъ бугеб чороклъи, гьедин Роспотребнадзоралъ лъазабухъе, 2014 соналъ гьебго ДагъОгни шагьаралда дизентерия багьараралдаса хадуб, гьениб тIадеги гьекъолеб лъим бацIад гьабиялъе хлор гъорлъе жубалеб гъуял лъун руго, амма ДагъОгни шагьаралъул тIалъиялъул тасамахлъиялъ гьел хIалтIизе риччачIогон ругила.\nРоспотребнадзоралъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулей ТIагьирова Лейлаца баян гьабухъе, Дербент мухъалда унти тIибитIун буго Дербент, ДагъОгни шагьаразда ва Геджух росулъ. Гьел киназего лъим бачун бугила «Хъайтагъ – Дербент» абураб лъел мухъалдасан. Дербент - ДагъОгни шагьаразда гьрокьоб, чанго бакIалда, къануналда рекъечIого тIаде журарал лъел рогIрал ратун ругила, гьабсагIат гьел киналго нахъе къотIун ругилан лъазабуна гьелъ.\nДербент мухъалда гIадамал лъедалъун хьезариялъул жавабияб «Водкан» гIуцIиялъ гьелдаса цебеге чанго нухалъ гьекъолеб лъим бацIад гьабиялда жаниб къанун хвезабун букIун буго. 2013 соналъ гьениб гьединго тIибитIун букIана Гепатит А-ялъул вирус, гьелдаса хадуб дизентерия.\nГьаб нухалъги кинабгIаги тIадаб хIалтIи гьабунин абуниги, гIадамал унтулел ругин, гьеб лъим гурого тIокIаб батIияб хIалтIизабизе рес гьечIолъиялъин баян гьабулеб буго ДагъОгни шагьаралдаса Къурбанова Аминатица. ГIицIго телевизоралдаса лъазаби гьабун гурого кинабгIаги хIалтIи санитариябгун эпидемиялъулаб хъулухъалъги гьабулеб гьечIила\nКъурбанова Аминат: « Лъим сабаблъун, чорокаб лъим сабаблъун буго унти тIибитIулеб. Гьеб гурого, тIокIаб батIияб лъим гьечIо хIалтIизабизе. ХIаракат бахъула гьализабун гурого лъим гьекъечIого тезе. Амма лъималги руго унтулел, лъималазул ахаздасан, школаздасан. ЦIиял тIаде чагIи унтун гьечIин абуниги, унтарал руго. Гьанир гIадамазул тIокIаб рес гьечIолъиялъ хIалтIизабула гьеб лъим. ГIадамазда вакцинаби гьарулел ругин абулеб букIун гурого, нижер гьанир гьел гьарурал чагIиго рихьичIо дида, я хьвадулел медикиял хIалтIухъаби рихьичIо. КидалъагIан гьеб чорокаб лъим хIалтIизабулел рукIинел ругел ниж».\nЦо-цо хабарал ругила гьеб гIадамал унтиялда хурхун такъсир гьабиялъул иш рагьизе букIинчIин, гьеб унти сабаблъун хварал рукIиннчIеланийин бицана Аминатица.\nХIакъикъаталда, Дагъистаналъул жанубияб рахъалдехун гуребги, киса - кибего кIудияб суал кколин гьекъолеб лъел бацIалъи, гьедин араб соналъ чохьол унти бахъун лъугьарал 250 чи ДагъОгни шагьаралда, 56 чи Гепатит А-ялъ унтарал МахIачхъалаялда, цин гьанир, цин дора тIиритIарал унтабазул рагIулин, гьел тIиритIиялъе аслияб гIилла кколин лъимин баян гьабулеб буго Дагъистаналъул ТIабигIиял сурсатазулгун экологиялъул министерлъиялъул вакил Зубаиров МухIамадица. Жакъа хварал хIайванал, рищни ва цогидал чороклъаби унел ругила гIоразулъе цIадаца чурунги гьенире риччанги. Чанго мухъалда батанила гIоралъе рачарал канализациялъул рогIрал. Гьелъул хIасил кколила гьекъолеб лъедасан гIадамал унтулел рукIин.\nГепатит А, дизентерия гуребги, гьеб хIал лъел сурсатазул букIаго, Бруцеллез ва цогидал эпидемиологял вирусаз унтизе рес бугила гIадамал Жакъа аслияб хIинкъи бугила шагьаразда гIумру гьабун ругезда, цогидаб рахъалъ хал гьабунани, гIадамаз жалго жидецаго унтизарулел ругила лъел сурсатал пасат гьариялъ. ГIаммаб куцалъ, нормабазда данде кколареб гьекъолеб лъим бугел мухъал кколел руго Карабудахкент, Гъизилюрт, Буйнакск ва Дербент мухъ. Бищун гIемер тIалабазда рекъечIел хIасилал хал гьабиязул ккун буго Карабудахкент мухъалда, гьениб 80 процент гьекъолеб лъел хал гьабиязул тIалабазда рекъечIел ратун руго.


ЗАМАНА - ГIяхIти пикруми калахъун\nГIяхIти пикруми калахъун\n16 марта, 2019. Суббота 01:10\nГьалабван Дахадаевла районна Шаласила урга даражала цахIнабси багьудила школализиб педагогуни семинарличиб гIяхIлачил гьунибаиб. ГIяхIладли бакIилри педагогический гIилмуртала кандидат, ДГУ-ла доцент, Дахадаевла районна багьудила Центрла бекI специалист Алжанбеков Мурад ХIяжимурадович ва историяла гIилмуртала кандидат, ДГПУ-ла преподаватель СултIанбеков Рабадан МяхIяммадович. Рабадан Шаласила школализив узулира калунси сай.\nМурад Алжанбековли учительтала коллектив ДР-ла багьудила ва гIилмула Министерствола 2019 ибил дусла февральла 27-личибадси 28 ибил номерла хIукмуличил тянишбариб. Илар чедаахъили сари педагогунала алапала хIекьлизирти дарсдешуни. ГIяхIлани ДГУ-ла ректор Рабаданов МуртазагIяли Хулаттаевичла халкьани-ургабси хьунул адамтала байрамличил бархбасахъи мубаракла видеора барх хилри ва учительтази ил чебаахъиб.\nГьунибаъниличир илкьяйдали ахъдуциб Шаласила школа районна мер-мусаличибадли гьарахъли биъниличила, дурхIнас дурсри фельдшерский пунктлизир кадирхьес чевкъниличила ва цархIилти масъултира.\nИлдигъунти къияндешуначи хIерхIеили, педагогуни ункъли бузули саби ва мунципальный, республикала, лебил Россияла конкурсуназирра далдуцуназирра бутIакьяндеш дирули сари. Дагъиста писательталара поэтуналара произведениеби нешла мезаначил дучIнила, халкьани-ургабси нешла мезла бархIи дураберкIнила ва «МицIирси классика», цархIилти конкурсуни дурадеркIиб. БегIлара дигеси дурхIнани мурталра олимпиадабазир бутIакьяндеш дирни. БелчIудила 2018-2019-ибил белчIудила дуслизибра муниципалитетла бутIализиб хIябал ученик чедибикибтири.\nРабадан МяхIяммадовичлира ункъли балуси саби ил школала чедибдешуначила. Ил чумал дус илабти дурхIнас тарихла дурсри кадирхьули калунсири. БучIантани илдигъуни чедибдешуни дирахъути сари школала директор Мирзаев Минатуллагь ХIясановичла ва педколлективла къайгъначил.\nБалбуц педколлективли давлачебси кьумурличил ва далай-делхъличил хъараахъур. Районна бекIла ва чула шайзирадли цалабикибтас саламтала дугьбира дуриб гIяхIлани. Учительницабас вавнира савгъатунира дедиб.


ГIадамал унтиялъе гIиллаги ккола чорокаб лъим гьекъей. Дагъистаналда бугеб Роспотребнадзоралъул управлениялъул экспертаз ва ДРялъул ЦIех-рехалъулаб комитеталъул хIалтIухъабаз гьеб лъугьа-бахъиналъухъ халгьабулебги буго.\nГъизляр шагьаралда, чорокаб лъим сабаблъун, чехь-бакьалъул унти лъугьун гIадамазул сахлъиялъе зарал гьабиялъул хIужаялда бан, «гьарулел хъулухъазулъ гIадамазул сахлъиялъе яги гIумруялъе хIинкъи гьечIолъиялъул тIалабал цIунизе кIунгутIи» абураб статьяялда рекъон, уголовнияб делоги рагьана.\nДагъистаналда лъим сабаблъун гIадамал унтиялъул хIужаби тIоцебесеб нухалда гуро кколел ругел. Гъоркьисаги, гьадинабго заманалда, ай цIияб соналъул байрамалдаса хадуб чехь-бакь унтун больницаялде ккун вукIана Казбек районалъул Ленинаул росулъа 77 чи.\nКидаго гIадин гIайиб буго гIадамазда\nГьеб лъугьа-бахъиналда бан ДРялъул хIукуматалъул председатель Артем Здуновасул нухмалъиялда гъоркь Гъизляр шагьаралда тIобитIана данделъи. Гьениб ДРялъул сахлъи цIуниялъул министр Жамалудин ХIажиибрагьимовас бицана унтаразухъ халгьабизе ва гьеб лъим хIалтIизабулел минабазда кинаб ахIвал-хIал бугебали балагьизе тохтурзабазулгун фельдшеразул 16 бригада ахIун бугин.\nДРялъул сахлъи цIуниялъул министр дандчIвана Гъизляр шагьаралъул бетIер Александр Шуваловгун ва дандрана халкъалъе гьабизе кколеб кумекалъул хIакъалъулъ суалал.\nГъизляр шагьаралъул централияб больницаялъул бетIерав тохтур Станислав Обловас бицана чехь-бакь унтун рачIаразул гIемерисез гIумру гьабулеб бугин, дагьаб цебегIан бихъараб лъим унеб трубаялда аскIоб. Чехь-бакьазул унти багъари бухьинабулеб буго гIадамаз гьализабичIеб лъим гьекъеялда.\n«Лъел труба кьвагьараб бакIалда аскIор гIумру гьабун ругел гIадамаз ихтияр гьечIого рачун ратана канализациялъул мухъал. ГIадамаз хIалтIизабулеб лъелъе инфекцияги гьеб труба кьватIиялдалъун ккун батизе рес буго», - ян бицана шагьаралъул мэрас.\nГъизляралда ккараб лъугьа-бахъиналъул хIакъалъулъ цIехон, ниж щвана Роспотребнадзоралъул Дагъистаналда бугеб управлениялде.\nГьеб идараялъул баяназда рекъон, эпидемия байбихьун буго 2020 соналъул анлъабилеб январалдаго.\n- Гъизляралъул ЦГБялде ккарал гIадамазул бактериологияб ва вирусологияб цIех-рех гьабулеб буго. Гьелдаго цадахъ нижеца лъазабулеб буго чехь-бакьазул инфекцияздаса цIуниялъе гIоло рацIцIалъиялъул къагIидаби цIунеян. Гьализабураб яги шушбузухъ бичулеб лъим гурони гьекъоге, кваналелде цере овощал ва пихъ чуре, - ян бицана Роспотребнадзоралъул управлениялда.\nДругие материалы в этой категории: « КIиго отделениеги рагьизе буго\tАхирзаманалъул гIузру »\n11:38, 16 января 2022, 37


Эбел-инсухъе кагъат » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nЩуго сон барав Саша уна америкаялъул цо школалъул хIадурлъиялъул классалде. ЦIали байбихьун моцI араб мехалъ гьесул эбел Ольгахъе учителалъ битIун бачIуна, васасул цIаралдасан хъвараб насихIат. Гьелъ гIажаиблъиги гьабун гIурус мацIалде буссинабула.\nДир пикру ккана, магIарулазул эбел-инсуеги учителзабазеги дарслъун букIине, гьаб кагъат магIарул мацIалде таржама гьабун лъикIилан. Гьелда жанир руго, гьадинаб ракIалдаго гьечIеб бакIалдасан рачIарал ругониги, тарбия кьеялъул кьуричIого тIуразе кколел рахъал. ТIаде жубазе жо пикруялъулъе бачIарас тIаде жубазеги бегьиларищха!\n«Мэрри Моппетс» абураб Сан-Фанциско шагьаралда аскIоб бугеб гьитIинабго росдал хасаб школалда лъималазул рухIияб парахалъи цIуниялде цIакъго цIикIкIараб кIвар кьола. Щибаб рузман къоялъ, лъималазул ихтияр букIуна, жидерго бокьулеб расанкIо, ясикIо, школалде босизе, щибаб къойил росаниги рокьулел тIахьазда тIад кIалъай букIунаро. Щибаб анкьалъ лъималазул ихтияр букIуна цо кинаб букIаниги аваданлъи, кепаб иш гIуцIизе. Масала: бокьулеб ратIлил къо, рокьулел расандабазул, хIаязул къо ва гь.р.лъ. Къад кьижизе бокьуларел лъималазе ихтияр кьола, гордалги бецI гьарун, гьитIинал понаразул канлъухъе жидеего рокьулел маргьаби рицине.\nГьеб школалда классалда жаниб щибаб лъимадул гьитIинаб ящикI букIуна. Гьелда жаниб учителас лъола рокъобе хIалтIи гьабизе кумекалъул алатал, моцIил занятиязул план ва эбел инсухъе кагътал. Гьединаб ящикIалъуб батана Ольгада гьаб кагъатги. Гьениб буго лъималаздаги гьикъун гьезул цIаралдасан хъвараб тарбия кьеялъул 2I къагIида:\nДун гогьдаризавуге, мун йортахъизе кколаро дие бокьанщинаб тIубазабизе.\nДида хIакъаб жо бугеб хIалалъ битIун абизе мун хIинкъизе кколаро.\nДун квешал гIамал-хасиятазде ругьунлъизе виччаге, гьездаса ватIалъизе дие дагьабги захIмат букIине буго.\nДида дирго пикру щибго кIварго гьечIеблъун бугин ккезабуге, гьедин ккараб мехалъ, дун квешлъизе лъугьуна, гьеб дуда лъан букIине ккола.\nЦогидал ругеб бакIалда дун витIизавизе лъугьунге. Дида абулеб жо, бадиса бадибе абураб мехалъ лъикI бичIчIула.\nДида дихъаго ккарал гъалатIал, бегьизего бегьуларел, гIассиял такъсираллъун ккезе гьаруге.\nДир гъалатIазул хIасилалда кколеб заралалдаса дун цIунизе лъугьунге. Дида бичIчIизе ккола дихъан ккарал квешал ишазул зарал букIунеблъи ва жаваб кьезе кколеблъи.\nДир гIис-бикъинаб мекълъиялде кIудияб кIвар кьоге, дие бокьун букIуна дургун накъит гьабизе, мунгун хурхеналда вукIине.\nДица мун йокьуларин абуни, цIакъго ракI хун лъугьунге, гьелъул магIна мун йокьунгутIи кколаро, дур кьури гьечIеб тIадлъи-ханлъиялде дандечIей ккола.\nЦого жо нусцIул такрар гьабуге, гьабуни дие бокьула гIинкъав чилъун хIазе.\nУргъичIого дие рагIи кьоге. Дуца гьеб рагIи кквечIони, дун цIакъ рекIекълъун, ракI хун лъугьуна.\nКIочонге, дида жеги ракIалъул асар, рекIелъ бугеб бокьараб жо бичIчIуледухъ дуе баян гьабизе кIолареблъи.\nЦцим бахъараб мехалъ битIараб бицин дидаса тIалаб гьабуге. ХIинкъиялъ дихъа гьереси бицун, мун махсароде ккун борчIизеги бегьула.\nЦин цо тIалаб гьабун, хадуб цоги гьабун, гIемерай хисардуге, цо ккураб гIамалалда чIа, гурони дунги хисардулев, цо ккураб гIамал гьечIев лъугьине рес буго.\nДир суалазе жаваб кьечIого тоге, дица жаваб кинго балагьичIого толаро, амма цоги бакIалдаса.\nДир хIинкъаби кIвар гьечIел гьадингоял жал ругин абуге. Гьезул цIакъ кIудияб кIвар буго, гьел гьадингоял гIиси-бикъинал жал гуро, гьел дагьалги кIудияллъун лъугьуна дуда ричIчIулел гьечIеб мехалъ.\nГъалатIго кколарей, цIакъго камилайлъун хIаге, дие цIакъ захIмалъула, дун цIакъ рекIекълъула, гьеб гьедин гьечIеблъи лъараб мехалъ.\nДуда ккоге дида тIаса лъугьаян абуни дур къадру дида аскIоб хвелилан. Дуца дида тIаса лъугьаян абуни, диеги бокьиларищ гьединго абизе, гьелъ дуца дидаги малъулеб гьечIищ гьедин абизе.\nДуда кIочон тоге дун хехго кIудияв гIолев вукIин, гьединлъидал мунги дида рекъон гIемерай хис-хисизе кколейлъи.\nДие гьукъуге хIалбихьиял гьаризе. Гьел гьарулел гьечIони дир цеветIей лъугьунаро. Бегьулеблъун батани, гьебги хIисабалде босе.\nАхиралдаги – кIочон тоге, дун талихIавлъун гIезе рес гьечIо, дун нужее кутакалда цIакъ вокьулев гьечIони. Гьебни дуда гьадингоги лъала…


ШКОЛАЛЪУЛ ЮБИЛЕЙ К1ОДО ГЬАБУНА. - 28 Мая 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Май » 28 » ШКОЛАЛЪУЛ ЮБИЛЕЙ К1ОДО ГЬАБУНА.\nШКОЛАЛЪУЛ ЮБИЛЕЙ К1ОДО ГЬАБУНА.\n14 маялда к1удияб ч1аголъи бук1ана Бакьагьеч1и гьоркьохъеб школалда. Гьениб к1одо гьабуна школалъул 50 сонилаб юбилей ва педагогикиял г1елмабазул Академиялъул член-корреспондент, г1емерал соназ республикаялъул т1адег1анал ц1алул заведениязул ректорлъун х1алт1арав Мух1амадов Ах1мад Мух1амадович гьавураб къо к1одо гьаби. Тадбиралде рач1ун рук1ана райадминистрациялъул вакилзаби, бат1и-бат1иял соназ Бакьагьеч1и школа лъуг1ун арал выпускникал, цере школалда х1алт1улел рук1арал учительзаби, росдал жамаг1ат ва цогидалги х1урматиял гьалбал.\nДанделъаразе баркиялъул саламги кьун, тадбир рагьана ва ахиралде щвезег1ан берцинго нухда бачана школалъул директор Пат1имат Х1амзатовалъ. Жиндирго к1алъаялда гьелъ бицана школалъул тарихалъул, гьенир х1алт1арал учительзабигун директорзабазул, гьелъ къват1ире риччарал машгьурал выпускниказул. 50 соналда жаниб гьоркьохъеб лъай щвеялъул аттестат кьун буго 940 ц1алдохъанасе, гьезда гьоркьоса анц1го ц1алдохъанасе щун буго меседил медаль, жеги анц1го ц1алдохъан вахъун вуго г1арцул медалисталлъун.\nРайоналъул администрациялъул рахъалдасан школалда байрамги баркун к1алъазе вахъана районалъул бет1ерасул заместитель Саг1адула Батиров. Баркиялдаса хадуб гьес рак1алде щвезаруна бекьеч1дерил школалъул ц1ар раг1арал выпускникал ва лъик1аб къимат кьуна районалъул лъай кьеялъулъ школалъ лъураб бут1аялъе. Саг1адула Мух1амадовичас дипломал кьуна х1алт1улъ лъик1ал х1асилал рихьизарурал учительзабазе.\nРайоналъул лъай кьеялъул отделалъул рахъалдасан школалда байрам баркана районалъул лъай кьеялъул отделалъул нухмалъулесул заместитель Х1ашт1ихова Раисатица. Баркиялдаса хадуб гьелъги лъай кьеялъул отделалъул рахъалдасан баркалаялъул кагътал кьуна х1алт1улъ жигарчилъи бихьизабурал цо-цо учительзабазе. Хадуб к1алъазе вахъана ДГПУялъул профессор, Россиялъул Федерациялъул мустах1икъав артист, г1емерал соназ Ах1мад Мух1амадовичасда цадахъ х1алт1арав Т1агьир Къурачев.\n«Баркула дицаги школалда юбилей. Г1емерал машгьурал г1адамал куцараб школа буго бекьеч1дерил. Гьелъ бицуна школалъул дирекциялъулги педагогазулги х1алт1ул киг1ан т1адег1анаб даража бугебали. Дица кидаго г1олилал ах1ула ц1алуде к1вар кьезе, щайгурелъул школалда лъик1аб лъай щвеч1евги, хадубккунги г1умрудул нухда цеве т1оларо. ДГПУялда дун х1алт1илев вугебг1ан заманалда ункъго ректор хисана гьенив. Амма Ах1мад Мух1амадович г1олел-г1оларел рахъалги ц1ехон, щибаб соналъ щолаан нижер факультеталде, лъазабулаан гьениб бугеб ах1вал-х1ал, х1аракат бахъулаан нижер къвариг1ел т1убазе. Гьев вук1ана рак1бац1ц1адав, рит1ухъав инсан ва махщел камилав педагог»,-ян абуна гьес. К1алъаялдаса хадуб Т1агьир Къурачевас Г1абдула Мух1амадмирзаевасгун цадахъ гитараялда ва пандуралда бакъналги рачун ах1ана Расул Х1амзатовасулги Г1абасил Мух1амадилги куч1дул.\nКиназго халатбахъараб хъатч1ваялдалъун к1одо гьавуна к1алъазе вахъарав, г1емерал соназ школалъул директорлъун х1алт1арав, Дагъистаналъул халкъияв учитель Т1инч1ав Мух1амадов. Гьесги баркана киназдаго байрам ва баркала кьуна жиндаго цадахъ х1алт1арал учительзабазе. Г1ун бач1унеб г1ел ах1ана школалъулги росдалги бах1арчияб ц1ар ц1унизе.\nЖиндиего хасиятаб куцалда, киназулго рек1елъе бортулеб к1алъай гьабуна г1алимчи Шамил Мух1идиновасги.\n«Т1оцебе Бакьагьеч1и школа рагьана 1921 соналъ, 1966 соналда гьеб бахъана ц1ияб корпусалде. Гьел соназдаса байбихьун школа цебет1ун унеб буго жиндирго нухги ккун. Гьел соназда школалда х1алт1ана кинавниги 250 г1анасев учитель, гьезда гьоркьоса лъебергояв вук1ана г1урусав, 50-яв, бат1и-бат1иял росабалъа рач1арал. Лъик1аб цебет1ей лъугьана школалъе, колхозалъул председательлъун Раджабов Дудар х1алт1улел соназ. Гьес г1емераб кумек гьабулаан школалъе. Школаги колхозги росдал советги цох1о хъизан г1адин цадахъ рекъон х1алт1улаан доб заманалда. Школлъималги г1ахьаллъун бак1арулаан ц1оросаролъил ва картошкадул бач1ин, г1адамазда гьоркьоб бук1ана гьуинлъиги гьудуллъиги. Бакьагьеч1иса вахъана 8 профессор, 150 врач, 50 бат1и-бат1иял\nг1елмабазул кандидатал, 56 исламалъул г1алимчи. Гьел киназего т1оцересел дарсал щвана росдал школалда. Хадубккунги дир рак1ч1ола гьедин цоцалъ гъункун цадахъ х1алт1илин нилъер школаги жамаг1атги,- ян. Анкьго соналъ директорлъун ва 23 соналъ учительлъун х1алт1ана дунги гьаб школалда, гьединлъидал дун кив вугониги ц1акъ ч1ух1ула ва вохула г1агараб школалъулги росдалги бергьенлъабаздаса. Жакъа ц1акъ зах1матаб заман бач1ун буго г1олилазе. Нилъеда бихьулеб буго республикаялдаса киг1ан г1емерал г1олилал Сириялда рагъилелги рохьахъ рахчунги ругелали. Гьединаб, нилъее чияраб идеологиялдаса, гьекъел-мехтелалдаса ва цогидабги квешлъиялдаса г1олохъаби ц1унизе ккани, гьезда гьоркьоб гьабизе ккола бич1ч1икьеялъулаб х1алт1и. Гьелъие к1удияб квербакъи гьабула ц1алуда т1адч1еялъ ва г1ун бач1унеб г1елалде х1акъикъияб исламалъул малъиялъ»,- ян абуна жиндирго к1алъаялда г1алимчияс к1алъаялдаса хадуб, Шамил Мух1иданова школалъе сайгъат гьаруна жиндирго ц1иял т1ахьал.\nГьединго школалда юбилей баркарал к1алъаял гьаруна Дудар Г1алиевичасул ц1аралда бугеб колхозалъул председатель Х1усенов Ханмух1амадица, росдал бегавул Артур Г1алиевас, школалъул учитель Айтбер Халиловичас, республикаялъул мустах1икъав артист Г1абдула Мух1амадмирзоевас, районалъул администрациялъул бет1ерасул заместитель Х1амид Гьит1иновас ва цогидазги.\nОфициалияб бут1аялъул ахиралда, Ах1мад Мух1амадовасул ц1аралда бугеб фондалъул вакилзабаз дипломал ва г1арцулал сайгъатал кьун к1одо гьаруна ц1алулъ ва спорталъулъ лъик1ал х1асилал рихьизарурал школлъимал ва цо-цо учительзаби.\nТадбиралъул официалияб бут1аялдаса хадуб жидерго хасал программабигун церер рахъана бекьеч1дерил, Лъаг1илухъ, Г1арада, Г1арани росабазул гьоркьохъел школазул ц1алдохъаби. Лъималаз бихьизабуна жидерго пасих1го кеч1 рик1к1ине, ах1изе ва бат1и-бат1иял кьурдабазе бугеб махщел-гьунар. Ахиралда киназго цадахъ ах1ана Дагъистаналъул гимнги.\nТадбир ана т1адег1анаб даражаялъул г1уц1иялда.\nПросмотров: 221 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Подпункт "б" пункта 4 вступает в силу с 1 января 2015 года (часть 2 статьи 7 данного документа).\nПодпункт "а" пункта 12 вступает в силу с 1 января 2015 года (часть 2 статьи 7 данного документа).\nПодпункт "б" пункта 12 вступает в силу с 1 января 2015 года (часть 2 статьи 7 данного документа).\nПодпункт "г" пункта 12 вступает в силу с 1 января 2015 года (часть 2 статьи 7 данного документа).\nПодпункт "д" пункта 12 вступает в силу с 1 января 2015 года (часть 2 статьи 7 данного документа).\nПодпункт "в" пункта 19 статьи 3 вступает в силу с 1 января 2015 года (часть 2 статьи 7 данного документа).


БацIцIадаб лъим бацIцIадал бакIазда букIуна...\n22 март дунялалда киса-кибего кIодо гьабула лъадал байрамлъун. Лъим рикIкIуна инсанас гIумру гьабиялъе чара гьечIого хIажалъулеб нигIматлъун. Амма ахирал соназда гьекъолеб лъим чороклъулеб букIиналъул гIемерал хIужаби руго. Кинаб ахIвал-хIалха бугеб гьеб рахъалъ Дагъистаналда? Гьеб суалалда тIасан тIабигIат цIуниялъул рахъалъ гIалимзабигун гара-чIвари гьабуна нижеца.\n22 март лъадал байрамкъолъун лъазабиялъул мурадлъун кколеб буго гьеб тIабигIияб нигIматалда сверухъ ругел гIунгутIабазде гIадамаз кIвар буссинаби. Дагъистаналда гьекъолеб лъеда гъорлъ гIемераб чороклъи букIиналъул чанго нухалда кIвар буссинабуна тIабигIат цIуниялъул рахъалъ Дагъистаналъул гIалимзабаз.\nМисалалъе 2013 соналъ МахIачхъалаялда тIобитIараб экологиялъул форумалда биологиялъул гIелмабазул доктор ГIабдурахIманов Гъайирбегица кIвар буссинабулеб букIана Дагъистаналъул лъим соналдаса соналде чороклъулеб букIиналъул. Долдаса нахъе гьеб суалалда сверун лъикIаб рахъалдехун хис-баси ккун гьечIилан бицана гьесулго пишацояв, экологиял гIелмабазул кандидат ХIажиев ГIалимурадица.\n«БацIцIадаб лъим» абураб программаялда рекъон жидеца анализ гьабулеб бугила киналго лълъимазул. Гьанжеялде жеги чIванкъотIарал хIасилал гьечIин, амма жидер хьул бугин гьел хIасилал лъикIал рукIиналде. Гьес бицухъе бищунго чорокго рагIула Дагъистаналъул Шималияб мухъалда бугеб лъим. Гьезда гъорлъ бугин заралияб элемент - мышьяк. Гьединго республикаялъул цогидал мухъазда лъим чороклъиялъе ругел гIиллабазул гьес гьадин бицунеб буго.\nГIалимурад ХIажиев: «ТIоцебесеб иргаялда абуни, нилъер республикаялда гьечIо лъим бачунеб аслияб мухъ. Киназго гьел жидер-жидер рукъзаабхъе рачун руго. Мисалалъе дагьаб цебегIан нижеца халгьаби тIобитIараб Дахадаев мухъалда гIумру гьабун ругел чагIаз лъел гъуй гьабун буго рагьда цебе.\nАскIобго цун гIадин бан буго хIажатханаги. Гьеб жо гIагарде къан бегьулеб жо гуро. БукIине ккола гIадатияб санитарияб зона. Северияб мухъалда абуни лъелмухъал цIун руго мышьякалъул. Гьеб 1950 - абилел соназдаго тIатинабураб хIужа ккола».\nАраб 2015- абилеб соналда кIиго хIужа ккун букIана Дагъистаналда гьекъолеб лъим сабаблъун лъимал ва цIикIкIараб ригьалъул гIадамал азарханаялде ккараб. Аслияб куцалда гьелъие гIайибияллъун жалго гIадамал ругин абулеб буго ГIалимурад ХIажиевас. ГIадатиял санитариял низамал тIуразарулел гьечIин гьез гьекъолеб лъеда аскIор. Амма МахIачхъалаялда гIадамаз гьекъолеб лъеда хурхун гьес абуна жидеца тIобитIараб халгьабиялда рекъон гьеб лъим санитариял низамалда дандекколеб бугин. Ругила хIужаби цо-цо шагьаразда бугеб чорокаб лъеда хурхун.\nГIалимурад ХIажиев: «Гьале бачинин цо мисал. Дагьаб цебегIан Гъизилюрталъул школалъул завуч кIалъан ячана гIадамаз гьекъолеб бугилан кинабалиго даруяб абун лъим, амма гьеб гьекъон черхалъул хIалхисулеб бугилан. Нижеца халгьабун хадуб гьеб лъим батана букIонеб серная кислота. Гьедин жидецаго гьекъолеб лъачIого гIадамаз гъалатIал гьарун ратула. Гьединал хIужаби руго цо-цо бакIазда хурхун, амма тIубанго МахIачхъалаялъул лъим гьекъезе заралияб бугин чIезабизе гIурал далилал дихъ гьечIо».\nЦохIо лъим чороклъи гуребги, кIиабилеб гIунгутIи бугин лъадал нахърател гIадамаз цIунулеб гьечIолъиянги абуна эколог ГIалимурад ХIажиевас\nГIалимурад ХIажиев: «Мисалалъе, дирго ватIан Гъарабудагъкенталда киназго гьарун руго жидерго рокъор лъел гъуял. Амма гьедин гьабизе бегьуларо, гьелъие хасаб изну къваригIуна. Ракьулъан унеб лъим щивас гьединго жидерго рокъобе бачунеб бугони иццал къине руго. Гьеб гуребги дунял хинлъарабго цIорол мугIрул риун тIагIунел руго, гьебги буго гIилла лълъимал дагьлъиялъе».\nЦогидал баяназда рекъон, Дагъистаналда соналдаса соналде цIикIкIунел руго Терек гIурулъе ва Каспий ралъдалъе рехулел ругел чIегIернартил заралиял хутIелал. Гьел гьенире кколел руго изну гьечIо цIатари бахъулел бакIаздаса. Гьединго Каспий ралъдалъе чвахулеб буго шагьаразул хIажатханаби рацIцIад гьарун къватIибе кьабураб лъамалъи. Гьел кинабго чороклъи ралъдалъе хьвагIулеб буго кинабниги рацIцIа-ракъалъиял низамалги тIуразаричIого.\nБацIадаб лъим бацIадал бакIазда букIуна...\nХурзалгун кIкIалал рощнол цIун руго\nЛъел кубалъул багьа: МахIачхъалаялда 5 гъурущ; Дубкиялда - 35\nРохьазул бакIалда минаби ва салул карьерал\nЩиб батулеб бугеб Дагъистаналда туристазда?


Маг1арулайлъун лъугьарай Людмила\nТ1оцебе щвараб стипендиялъухъ гьелъ артистазул тукадаса босана грим, балеринабаз т1ад рет1унел пуанталилан ц1ар бутел мачуял, к1илк1ал, маххал, баргъичал, букъана кьурда- базул дарсиде рет1унеб форма.\nДида цадахъ ц1алараб щуябго соналъ Людмила йик1ана курсалъул старостаги, комсомолалъул цеехъанлъунги. Щализеги гьей лъик1ай йик1ана. Институталъул сценаялда гьелъ бергьенлъиялда х1ана "Аршин мал-аланалда" Теллил роль, "Сильва" абураб опереттаялда княгиня Волепюкил образ. Лъабабилеб курсалда ц1алулелъул ниж рач1ана, режиссеразул факультеталда ц1алулев вук1арав, гьанже театралъул режиссер Х1айбула Г1абдулгъапуровасул дипломалъул х1алт1илъун кколеб "Гуккарав рос" абураб спектакльги босун Буйнакскиялде. Цеетел Клодинал роль х1алеб бук1ана Людмилаца. Маг1арулаз къабул гьабуна спектакль. Авартеатралъул советалъ лъик1аб къимат кьуна Людмилае. Мах1муд Г1абдулхаликъовас гьелда абуна: "Мун йиго Сидрат Мажидоваго г1адай комедиялъул ролал х1азе йигей артистка. Театр духъ балагьун ч1ун бук1ин к1очене биччаге", - ян.\nИнститут лъуг1арабго Людмила йосула Авартеатралъул коллективалде. Людмилае рес бук1ана г1урусазул бокьараб театралда х1алт1изе. Дагъистаналъул г1урусазул театралъул режиссерал гьелда к1алъанцин рук1ана жидехъе яч1ине бокьиларищилан. Кин бу- к1аниги, маг1арулазда гъорлъ г1урай йик1иналъги маг1арул театралдаса ц1ализе йит1арай йик1иналъги Людмила Авартеатралъе хилиплъич1о. Ахиралде щвезег1ан гьений х1алт1ана.\nЦ1иял, ц1алун рахъарал артистазе театралъ босун бук1ана "Т1агьир ва Зугьра" абураб спектакль. Гьеб бук1ана г1олохъанал артистазе к1удияб творчествоялъулаб экзаменлъун. Г1олохъабазги гьеб щуйил къиматалда кьуна. Шагьаралъул балагьулез гьеб кутакалда лъик1 къабул гьабуна. Гастролазул заманалда х1ана маг1арухъги. Людмилаца "Т1агьир ва Зугьраялда" х1алаан Юлдузилан ц1ар бугей бечедай, сих1ирай, къисас босизе г1ащикъай г1аданалъул роль.\nГ1урусазул драматургасул пьеса бугони, режиссерас гьей г1ахьал гьайич1ого толароан. Музыкалияб комедия лъолеб бугониги, драма лъолеб бугониги, гьелъул г1ахьаллъиялъ спектакль берцин гьабулаан. Гьелъие ц1акъ данде кколаан классикиял асараздасан г1уц1арал спектаклязул образал. Загьир гьабизе ккола гьединал ролал театралда Людмилаца г1емерал х1ач1олъи. Людмилал эбел Прасковья ц1акъ ч1ух1ун йик1ана жиндирго ясалдаса, гьелъ абулаан "дир яс гьунар бугей йиго, гьелъул х1урмат гьабе, воре гьей къварид гьаюгеян". Эбелалдаги лъик1 лъалаан маг1арул мац1.\n"Бабал васищ" абураб спектаклялда Людмилаца х1алаан Бача Бачкуковна абулей г1аданалъул роль. Гьей талих1къарай г1адан гьелъул хважаинас кьола цо г1ака босизе вачГарав, гьейго г1адав талих1къарав чиясе. Т1адежоялъе, дов ватула вигьунарев гьекъол- духъан. Гьей г1аданалъ гьев сах гьавизе больницаялда вегизавула, валагьула росасул цее йик1арай ч1ужуялъе гьавурав вас. Гьедин гьезул лъугьуна талих1аб хъизан. Г1адамазда жидерго талих1 батула гьединаб къваридаб, зах1матаб г1умруялдаса хадуб. Гьелъул х1аялъухъ балагьун г1адамал релъулаан, г1одулаан, г1емер пикраби гьаризе т1амулаан, спектакль лъуг1арабго, аск1оре рач1ун баркала кьолаан. Балагьаразда лъалароан гьей г1урус миллаталъул яс йик1ин ва бицаниги божулароан. Людмилаца ц1акъ хехго босана маг1арулазул г1амал-хасият, рук1а-рахъин. Гьей лъугьана унго-унгояй маг1арулайлъун, Мух1умаг1алиева Людмилалъун.\nАбич1ого г1оларо, гьелъ х1арал г1емерисел руччабазул г1амал-хасияталъул х1акъалъулъ. Гьел рукана киналалиго тамашаял руччаби, гьабулеб жоялда хадур гъоларел, кват1ун гурони абураб жо бич1ч1уларел, г1умруялъ къварид гьарурал: Ц1адаса Х1амзатил "Айдемир ва Умайгьанаталда" Симис - хан, "Ч1ужу яче, дир лаченаладаса" Допино, "Гьимиялъухъ миллионалдаса" Фиофилата, "Ханлъи бокьарай якьадалда" Бустан. Лъималазе лъурал спектаклязда гьелъ х1ана бог1оло, хъартай, херай к1одо, цо спектаклялда гьелъ х1ана цидул рольги. Гьединал ролал гьелъул репертуаралда г1емерал руго. Г1емерисел актрисабазе рокьуларо гьединал сурукъал ролал, Людмилаца режиссерасдаги гьарун росулаан гьел. Жиндирго актрисаялъул махщел Людмилаца гьединал ролазда бечедго ва гьарзаго рагьулаан. Гьелъул репертуаралда руго социалияб рахъ борхулел образалги. "Бияль гъул басуна" абураб спектаклялда Ванда, "Ракьалда жужах1" спектаклялда Барбара Стайн. Хут1арал ролал Людмилаца х1ана аслиязда хадусел. Гьел рук1ана г1адатиял ясазул ва руччабазул ролал. "Дег1ен Г1алиялда" - Надя, "Ирсилазда" - Асият, "Рек1ее бокьани" - Сувсар, "Рокьул сухъмахъалда" - Люба, "Дур- цазда" - Кану. Институталда ц1алулелъул дун Людмиладе данде х1азе кколаан. Курсалъе нухмалъи гьабулев Элизбар Дмитриевич Гедеванишвилица абулаан нуж театралдаги цадахъ xlaзе ккезе ругилан. Театралда ниж ц1акъго дать гурони спектаклязда цадахъ ккеч1о.\nЦогидал г1адатиял г1адамаз баччулареб г1адаб къо баччизе ккола цо-цо мехалда артистаз. Бит1ун сценаялда роль х1алеб сордоялъ хвана гъелъул к1иго сон барав вас. Гьеб киналго артистазда лъалеб бук1ана цох1о гьелда хут1изег1ан. Спектакль лъуг1идал гьелда бицана ва киналго цадахъ гьелъухъе рилълъана къварилъи г1ахьал гьабизе. Гьеб буго бищунго артистасе зах1матаб заман. Гьединлъидал, театралъул жанисеб конституциялда хъван бук1уна спектакль унеб заманалда актер телефоналде ах1унгут1изе, гьесухъе кагътал ва телеграмма кьунгут1изе, к1алъазе гьезухъе щив вук1аниги виччангут1изе.\nЛюдмилаца г1езаюна к1иго гьайбатай яс, кьуна гьезие лъик1аб тарбия, ц1ализе гьаруна ва ригьнаде т1орит1ана. Гьей жиндирго ясаздаса йохарай ва ч1ух1арай йик1ана. К1ияйго ясалъул россал руго маг1арулал. Театралъул х1алт1ухъабаз к1удияб х1урмат гьабулаан гьелъул. Щиб гьелъие къвариг1аниги, кумекалъе рортулаан. Аллагьас кьураб г1умру къокъаб батана Мух1умаг1алиева Людмилал.\nХ1усен КАЗИЕВ, Россиялъул мустах1икъав артист


Цидул баркала » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Детский уголок - БурутI » Цидул баркала\nДобавил(а): istina от 19-06-2015, 11:19\nЦо къоялъ цо чIужугIадан йикIанила рохьил рагIалда бугеб жиндирго хурий чIарадулей. Свак чучизе гIодой чIарай гьалда бихьанила, квешал гьаркьалги гьарулаго, жиндаго тIаде рохьосан бачIунеб ци. РакI тIеледухъ хIинкъарай гьай тIуранила росулъехун, цийин абуни гьалда хадуб лъугьанила.\nХIинкъараб хIинкъиялъ гьей гIадан гIодой речIчIанила. ТIаде щвараб циялъ гьелда жиндирго хIатIил квачI бихьизабунила, гьебги бугоанила, зазги къан, гьорозеги гьорон, хьордол цIун. РекIеде ячIарай гIаданалъ цил хIатIидаса, рукIкIеналъ бикIун, заз бахъанила.\nКIиабилеб къоялъги гьай йикIанила гьебго хурий чIарадулей. КIиабилеб къоялъги бачIанила ци гьелда аскIобе, мугъзада кIиго чахъуги чIван. Гьей гIаданалда аскIор гIиялъажалги тун, анила гьеб, рохьобехун балагьун, нахъбуссун.\nГьедин баркала кьунила циялъ жиндиего кумек гьабун, хIатIидаса заз бахъарай гIаданалъе.\nРагъ ккезе биччалареб сабаб\nБабаги дадаги телевизоралъухъ ралагьун рукIана. Дун дирго расанкIабиги сверун ран, васандилев вукIана. Цо заманалдасан эбелалъул синкъди рагIана дида. Валагьана - бугоха гьелъул бадисан гирун магIу бачIунеб. ВахI, дадацадай дир баба къварид гьаюрай абун ракIалде ккана ва дадахъ валагьана. Гьевги вугоан цIакъ пашманго.\nВекерана бабада аскIове. "Мун щай гIодулей, баба? Щиб ккараб?" - ан гьикъана дица гьелда. Гьелъ телевизоралде килищ битIана: "Валагье, дир вас, дой ясалъул буго гIицIго кIиго лъагIел. Гьей лъукъана. Квешал чагIаз гьелъул эбел-эмен чIвана. Тохтурзабаз жийгоги хвасар гьаюна", - ян абуна гьелъ дида.\n- Щай, баба, гьелъул бабаги дадаги чIварал? Щиб гьез гьабураб?\nБабаца магIу бацIцIунаго жаваб кьуна:\n- Дозул улкаялда, Украинаялда рагъ унеб буго, дир вас.\n- Щиб жо кколеб рагъ?\n- Аллагьас гьеб дуда лъазе хъван батугеги, дир канлъи! 74 соналъ цебе цо вахIшияв чияс - гьесда цIар букIана Гитлер - ва гьесул къокъаялъ - гьезда абула фашисталин - байбихьана рагъ. Гьезие бокьун букIана батIи-батIиял миллатал жидее мутIигI гьаризе. ГIемерал гIадамал чIвана гьез.\nДоб заманалда нилъер улкаялда Советияб Союзилан абулаан. Рагъалдаги цIар лъуна КIудияб ВатIанияб рагъилан. ВатIаниябин абиларищха, тIолабго халкъ ватIан цIунизе бахъиндал. Гъункараб, вацлъи-рекъел хирияб советияб халкъалъ фашистазда тIад бергьенлъи босана. Дуда ракIалда бугищ, доб дица бицараб жул бекиялъул хабар? Цо-цоккун щибаб гIучI бекани, бигьаго бекун бачIуна гьеб, амма цадахъго жул бекизеян лъугьани, лъихъаниги бекун бажаруларо. Гьеб жул гIадин цолъараб, гъункараб букIана тушманасде данде рагъде бахъараб миллатал гIемераб советияб халкъги. Араб кIочене бегьуларо. Гьеб кIочон тана Украинаялда. Гьале гьанже рагъулъ буго гьеб улка: гIадамал чIвалел руго, халкъ гъурулеб буго.\n- ГIадамал чIвалел яги цогидазе гьел чIвайилан буюрухъал кьолел жалго чIвазе бегьуларищ, баба? - Квешлъиялде данде квешлъи гьабизе бегьуларо, дир дарман. Цин цогидал къагIидабиги ратун, рекъел гьабизе жигар бахъизе ккола.\n- ВахIшиял, жагьилал ва квешлъи бокьулел гIадамаздаса гIакъилал ва лъикIал лъугьинарулеб дару-сабаб ургъизе бегьуларищ, баба? - Мунго кIудияв гIедал, дуца ургъе, дир вас, гьединаб дарман.\n- Ургъила, баба. ТIокIалъ рагъ хIан кьвагьдезеги гьечIо дун. Амма нилъер улкаялде кверщел гьабизе тушманас хIалбихьани, дунги вахъине вуго гьеб цIунизе! Автор: ФИО или фамилия и инициалы автора\nБецIлъиялдаса канлъуде тIамураб галиТIаса лъугьа, баба...Миккиги цIунцIрагиМискинчиги ханасул васгиКетуги церги


Радикалиял бербалагьиялъул гIадамал ракълилаб гIумруялде руссинариялъул хIалтIи - II\nМахIачхъалаялда чанго моцI буго централияб округалъул маслихIаталъулгун ракъел гьабиялъул центр хIалтIулеб бугелдаса.\nХIалтIи байбихьаралдаса чанго гIарза щванин жидехъе ракълилаб гIумруялде руссине бокьарал гIадамазулин абулеб буго МаслихIаталъулгун рекъел гьабиялъул централъул нухмалъулес.\nАдвокатазул ва салафиязул цояз загьир гьабулеб буго пикру хIукуматалъе ракълилаб гIумруяде изну гьечIого яргъидгIуцIарал ахIи хIажатаб гьечIин абураб. Адвокат Исрафил Гададовасул рагIабазда рекъон, хасал хъулухъазе хIажат буго республикаялда хIалуцараб ахIвал-хIал букIин.\nМаслихIаталъулгун рекъел гьабиялъул центр МахIачхъалаялда хIалтIизе байбихьун буго араб соналъул октябрь моцIалда. Гьеб заманалда жаниб жидехъе анцIгоялдаса циIкIун низам цIунулезул сияхIаздаса рахъизе бокьаразул ва кIиго ракълилаб гIумруялде руссине бокьарал изну гьечIого яргъидгIуцIаразул гIарзаби рачIанин абулеб буго централъул нухмалъулев МухIамад ГIабдурашидовас. Жидеца гIадамал рахъуларин низам цIунулезул сияхIаздаса, жидеца гьелъие квербакъи гьабун, хIажатал документал ракIаризе кумак гьабулин баян гьабуна гьес «Эркенлъи» радиоялъе.\nМухIамад ГIабдурашидов: «12 чи вуго нижехъе гIарза бачIарал, гьезда гъорлъан кIиго чи вуго ракълилаб гIумруялде руссине бокьарал изну гьечIого яргъид гIуцIарал. Амма нижеца гIадамал ракълилаб гIумруялде руссиналъе хIукму къотIуларо, нижеца квербакъи гьабула гьеб тIалаб гьабиялъе. ХIукуматалъ рес кьолеб буго жакъа гьелъие. Гьезул хал гьабун, тIадал идарабаз, комиссиялъ къотIула хIукму ва Жанисел ишазул идараялда гьел сияхIасздаса рахъула».\nНизам цIунулезул профилактикаялъулалин абулел сияхIазда ругел гIадамазе гIемер лазатбахъиял рукIунин, гьенире ккезеги тараб мегеж бугони ва салафиязулин рикIкIунел мажгиталда как базе унев вугони гIолин бицана гьеб сияхIада вугев Аскандаров Къурбаница. Масала цо бакIалдаса цогидаб бакIалде сапаралъ унев вугони, Жанисел ишазул бутIаялда чанго сагIат базе кколила сияхIалда вугес, кинабго мухIкан гьабизегIан хIалтIухъабаз.\nКъурбан Аскандаров: «Гьеб централде кьезе ккола справкаби ва характеристикаял, цинги гьез гьел комиссиялде кьола хал гьабизе. Комиссиялъ, дида бичIчIухъе, лъабго тIелалде рикьулел руго гьел гIарзаби: дагьалго салафияздехун руссарал, гьоркьохъеб куцалда руссарал ва тIуран салафиязул рахъалде арал. Цинги гьеб лъабго тIелалда гъорлъа цоялда ругел гурого гьез рахъуларо сияхIадаса. Гьел сияхIазда лъеялъ гIаксияб хIасил кьола, гIадамазул хIукуматалда ва низам цIунулезда ццим цIикIкIуна ва профилактика гуреб, ахIвал-хIал квешаб рахъалде хиси ккола. Дида бихьухъе, жакъа хIажат буго гIолилазда бихьизабизе, дин гьабизе ракълилаб куцалда, гIицIго ярагъ ккун гуребги, бегьулеблъи. Ракълилаб хIалалда, динги хIалтIиги,цогидабги цадахъ гьабизе. ХIакъикъаталдаги, ракълилаб гIумруялде рачине бокьун букIин бихьуларо дида, сверухъ балагьидал. Масала, тамихIалде цIан, вугев чи ине ккола моцIида жаниб цо нухалда хъвай-хъвагIай гьабизе, сияхIалда ругел абуни, щибаб нухалда чIезе гьарун, чанго сагIтаз ккола жанисел ишазул бутIаязда. Щай бегьулареб, гьединго цо нухалда хъвай-хъвагIай гьабун тIубазабезе, щибаб нухалда гьабичIогон. Лъиего кIвар гьечIо гьелъул».\nКъурбаница баян гьабуна профилактикаялъул сияхIазда гIадамал лъолин 2060 соналде щун. Гьеб заманалде щвезегIан чияс жиндирго бербалагьиял во цогидаб хисизе рес бугин абураб жо хIисабалде босулеб гьечIила низам цIунулез.\nХасал сияхIаздаса гIадамал рахъиялъул хIужаби ругин жакъа къоялде, амма гьезул гIемерисел гьелго сияхIазде нахъеги росулин низам цIунулез, гьелъ маслихIаталъулгун рекъел гьабиялъул централъул хIалтIул хIасилал ругин абизе захIмалъулин баян гьабуна адвокат Исрафил Гададовас. Гьелда тIадеги, гIемерисеб мехалда сияхIалсада рахъиялъул хIукму диваналдаса тIалаб гьабизе кколила.\nИсрафил Гададов: «Руго гьел сияхIалдаса рахъиялъул хIужаби. Гьелиъе килщазул лъалкIал рахъизе ккола, мадугьалдабазул рахъалъ мун кинав чи вугевали бицунеб хъвай-хъвагIай ва гьединго имамасул, яги РухIияб идараялдаса мун радикалиял чвахиязул рахъ кколев чи гьечIилан кагъат босизе ккола. Гьел киналго документал мухъалъул Жанисел ишазул бутIаялде кьола. ГIемерисеб мехалда гьез инкар гьабула сияхIалдаса рахъизе, цинги диваналдаса тIалаб гьабула. Амма, сияхIалде цоцIул восарав чи нахъеги восула, гьеб буго мугьру. Нухдаса унаго, дур мегеж бугонани мун вачуна Жанисел ишазул бутIалде ва цIидасан хъвай-хъвагIай гьабула. Гьеб буго хIасил гьечIеб жо. ХIукуматалъе хIажат гьечIо жакъа гьеб ахIвал-хIал хисизабизеги. Гьеб центрги, дида ккола, гIемер мехалъ хIалтIизе теларин, щай гурелъул бугеб хIал республикаялда цIуни хIажатал гIадамал руго».\nМахIачхъалаялда гурелги, МаслихIаталъулгун рекъел гьабиялъул централ хIалтIулел руго Дербент ва Хасавюрт шагьараздаги.\n"Рохьилазда" гъорлъа нахъе аралги адаптациялъул комиссияги\nМахIачхъалаялда щугояв чIвана\nА. Черкасов: "Диалог ва сабру ккола цIодорал политиказул къагIидаби"


Сентябрьданул 15-нний Ккуллал райондалул шяраваллаву к1иц1 ларгунни Дагъусттаннал халкьуннал Цашиврул кьини. Гьашину чIявусса инсантал бавтIсса тяхъашивуртту къадуван хIукму баврийн бувну укун агьамсса байран хьуна къадаркьуну къаличIан дувунни ва кьини к1ицI лагавуртту. Ккуллал райондалул хъун шяраву Ваччав «Вирттаврал аллеялий» хьунни агьаммур даву.\nШикку, райондалул жяматрахь байран барча дуллай, махъру лавхъунни райондалул бакIчинал хъиривчу Анатолий Давдиевлул ва цаймигу къуллугъчитурал. Райондалул культуралул зузалтрал ккаккан дурунни чIирисса концертгу.\nУкуннасса хьунабакьавуртту хьунни циняр шяраваллаву.\nХъун дяъвилуву гьуртту хьусса Ккуллал шяравасса учительтурая\nСледующая публикация ЦIу буккан буллай бур Шушиннал школа\nПредыдущая публикация Ванал гьалмахтал инсаншивугу, интеллигентшивугур


Медакадемиялъул экс-ректорасда тIад диваналъ гIакIа къотIана\n18 марталда МахIачхъалаялъул Советский мухъалъул диваналъ Дагъистаналъул медицинаялъул академиялъул ректорлъун вукIарав ГIусманов ГIабдурахIманида тIад 100 азарго гъурущ гIакIа къотIана.\nХIилла-рекIкI гьабун, гьереси документал хIалтIизарун, хъулухъалдаса букIине кколелдаса цIикIкIун пайдаги босун академиялъул бюджеталдаса гIарац бикъиялъулда хурхун къануналъул 17 бутIаялда рекъон гIайиб гIунтIизабулеб букIана гьесде.\nГIусманов хъулухъалъул гурел ишаз Пятигорск ва Ставрополь шагьараздеги ун, хIалтIизе вачIинчIониги гьес харж боси къанун хвезаби бугин рикIкIана диваналъ. Гьелъухъ гIакIаги къотIана гьесда тIад, амма гьебги амнистиялде гъоркье кколеб иш букIун гьеб гIарацги кьезе кколеб гьечIо гьес.\nЦIех-рех чагIаз диваналда лъазабулеб букIана 2011соналдаса бахъараб 2013 соналде щвезегIан ГIусмановас хIалтIул къваригIелаз батIиял шагьаразде ва улкабазде унелъул гьелъие хIажалъулелдаса цIикIкIун гIарац хванин абун бихьизабулел документал гьарун рукIун ругила.\nХIалтIул къваригIелаз, ай командировкабаз унев вугинги абун жиндирго ишаз хьвадулевги вукIун вугила гьев, гьелъиеги пачалихъалъул гIарац хIалтIизабулеб букIун бугилан.\nГIаммаб къагIидаялъ экс-ректорас пачалихъалъе 400 азарго гъурщил зарал гьабун бугин лъазабуна прокурорас. ГIусманов гIайибиявлъунги рикIкIун щуго соналъ туснахъ гьавейиланги тIалаб гьабун букIана гьес.\n20I3 соналдаса нахъе халат бахъараб гьеб иш хасал чагIазул мурадазе гIоло багъаризабураб бугин абулеб букIана бетIералдасанго ГIусмановас.\nГьебго соналъул 15 июлалда медицинаялъул академиялда ГIусмановасул хIалтIулеб рокъобги, бухгалтериялдаги хасал идарабазул хIалтIухъабаз чIухь бан гьениса финансазда хурхарал киналго документал рахъун ун рукIана.\nЖивго ГIусмановги ккун вугин харбал тIиритIизарун рукIана цин, амма гьел баянал ритIарал ратичIо. Гьелдаса хадуб ункъго моцIидасан Дагъистаналъул прокуратураялъ ГIусмановас лъайкьеялъул хIалтIулъ гъалатIал риччанин абун гьесда тIад административияб иш гьабуна.\nГьелъие гIиллалъун ккун буго ГIусмановас медицинаялъул академиялда цебе гIуцIараб колледжалъул студентазе гьоркьохъеб медицинаялъул лъайщвеялъул хIакъалъул дипломал кьун рукIин.\nГьединал документал кьезе лицензия букIун рагIулаго академиялъул. Гьеб къанун хвезабиялъухъ бащадаб лъагIалица хIалтIудасаги эркен гьавун вукIана диваналъ ГIусманов.\nЖивго ГIусманов ГIабдурахIман гьесде гIунтIизабулеб бугеб цониги гIайибалъе мукIурлъичIо. Гьес лъазабуна прокурорас жиндида бадир чIвалел ругел гьел киналго сапаралги академиялъул ишазе гIоло, гьелъие пайдаялъе гьарун рукIанила.\nГьезие хIажатаб гIарацги бюджеталдаса босунго букIинчIилан. Жинда сверун гьеб иш ургъунго, хасал чагIазул заказалда рекъон багъаризабун бугилан. Гьелъие аслияб гIиллалъун букIанила медицианаялъул ректорасул хъулухъалдаса жив вахъийиланги лъазабуна гьес диваналда.\nГIусманов ГIабдурахIман: «Диваналда цониги дида гIайиб чIезабулеб далил бихьизабичIо прокурорас, цониги гьеб диде гIунтIизабулеб гIайибги гьечIо дида. Бегьулареб, такъсирияб ишги гьабичIо дица. Ставрополалдеги дун ун вукIана гьезул медицинаялъул академиялъ 70 сон кIодо гьабизе, чанцIулго гьезул ректорги кIалъан ячIун йикIана дихъе гьенив вачIайилан гьарун.\nГьенисан Пятигорскалдеги ана гьениб Дагъистаналъул къоял кIодо гьарулел рукIун. Дица нухмалъи гьабулеб букIараб академиялъул кьурдул ва кочIол ансамбльги ахIун рукIун, гьелги рачун щвана гьениве. Дица дирго хIалтIи лъикI гьабулеб букIана.\nКиназдаго лъала сундуе гIоло дида сверун гьеб базар багъаризабурабали. НекIого рукIана гьеб ректорасул бакI къваригIун гьелъие гIоло къеркьолел чагIи.\nЧанцIулго дитIе ругьелги бачIун букIана дуего бокьун, мун берцинго гьеб хъулухъалдаса ани лъикI букIинилан. Гурони дур ракI бухIизе бугилан. Инарин абун букIана дица гьезда, дие хIинкъалабиги кьогейин, дун нужекьа хIинкъуларин. Гьанжеги дун гьезукьаги хIинкъуларо, дида гIайиб гьечIеблъиги бихьизабизе буго дица.\nБетIералдаса бахъараб ахиралде щвезегIан ургъун бахъун, гьечIеб жо букIанинги чIезабун рагьун букIана дида тIад гьеб такъсиргьабиялъул ишги, гьелдаго релълъараб букIана цIех-рехги».\nГIусмановасул рахъккун кIалъана диваналъ гьес зарал гьабураблъун рикIкIараб медицинаялъул академиялъул вакилги. Гьесги лъазабуна ГIабдурахIманиде гIунтIизарулел ругел гIайибал кьучIгьечIел ругин, гьес кинабго хIалтIиги сапаралги академиялъе лъикIлъиялъе, пайдаялъе гурони гьаричIилан.\nГьединго ГIусманов ГIабдурахIманица лъазабуна диваналъул хIукмуялда жив рази гьечIила, къануналъул анцIго бутIаялда рекъон гIайибияв вугин рикIкIун букIаниги цо бутIаялда рекъон гIайибияв вугин лъазабуниги гьелъул батIалъи гьечIила жив диваналъ такъсирчилъун рикIкIун вугила. Гьеб хIукмуялда тIасан гIарз хъвазе ракIалда бугин жидедайилан лъазабуна гьесул адвокатасги.


ФАСалъ «хIанчIуларого» буго\nДагъистаналде вачIун вукIана Россиялъул ФАСалъул (федералияб антимонополияб хъулухъ) нухмалъулев Игорь Артемьев\nМахIачхъалаялъул аэропорталда гьесда дандчIвай гьабуна ДРялъул премьер-министр Артем Здуновас.\nРоссиялъул ФАСалъул ДРялда бугеб управлениялда тIобитIараб данделъиялда Игорь Артемьевас бицана харжал цIикIкIинариялъул, тарифал чIезариялъул ва материалиябгун техникияб рахъалъ бугеб ахIвал-хIалалъул. Гьединго бицана Россиялъул регионаз тасдикъ гьабизе кколеб букIараб конкуренция гьабиялъул рахъалъ планазулги.\n«ФАСалъул хIалтIухъаби ккола лъидаго рачIел, амма республикаялъул нухмалъулелгун рекъон хIалтIизе тIадабги буго. Нижецаги кIвараб кумек гьабизе хIаракат бахъила», - ян абуна Артемьевас ишцоязда.\nАртем Здуновас бицана жал хIалтIулел ругин цадахъ рекъон ва гьеб рахъалъ республикаялда щибго къварилъиги гьечIин.\nГьелдаса хадуб ДРялъул бетIер Владимир Васильевгунги дандчIвана ФАСалъул нухмалъулев.\n«ХIалтIизе байбихьараб къоялдаса нахъе дица абулеб букIана, федералиял министерствабаз ва ведомствабаз нилъее кумек гьабилин республикаялда низам чIезабиялъул рахъалъ. Ва нижер гьариялъе тIоцебе жаваб кьуразул цояблъун букIана Россиялъул ФАС. Нилъехъе рачIарал ФАСалъул хIалтIухъабаз тIатинаруна сахлъицIуниялъул, нухлул магIишаталъул ва цогидалги идарабазда ратарал хIиллаби. Нужер кумек щвечIебани, гьеб гьабун бажарилароан», - ин абуна Владимир Васильевас ва Игорь Артемьевасе кьуна ДРялъул ХIурматалъулаб грамотаги.\nДагъистаналде чанго нухалда щвана дунилан бицана ФАСалъул нухмалъулес ва абуна бихьулеб бугин ахираб заманалда республикаялда лъикIал хиса-басиял кколел рукIин. «Гьеб бихьула власталъул гIуцIабазул рахъалдасанги антимонополиял низамал хвезари 70 проценталъ гIодобе ккун букIиналдасанги. Дагъистаналъул бетIерасул кумекалдалъун ва ФАСалъул хъулухъалъул хIаракаталдалъун бажарана кIудияб хIалтIи гьабун. ЛъикIал хIасилазде бачIун буго Дагъистаналда гIисинаб бизнесалъул гIахьалчагIи пачалихъиял закупкабазулъ гIахьаллъиги, гьезул къадар бахуна 46 проценталде, улкаялдаго бищун лъикIал хIасилазул цояблъунги ккола гьеб. Гьелъул магIна ккола гIисинаб бизнесалъе банкалдаса кредитал гуреб, жидерго захIматалъухъ тIад процентал лъечIеб гIарац щолеб букIинги», - ян бицана Игорь Артемьевас.\nПрочитано 167 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 09 сентября 2019 15:17\nДругие материалы в этой категории: « Форум\tЖурналистазул суалазе президентасул жавабал »


Интернеталъул гIасруялъул гIузраби\nКомпьютеразул хIаяз 12 миллиард гъурущ «кванана»\n«Яндекс. Кассы» абураб интернет-тукабазул кассаялъ ва Data Insight компаниялъ гьабураб цIех-рехалда рекъон, Россиялда 2018 соналда онлайн-хIаязул «къайи» босун буго 11,6 миллиард гъурщиде. NewZoo аналитикияб агентствоялъул баяназда рекъон, дунялалдаго компьютеразул ва видеоялъул хIаязде машгъуллъун вуго 2,3 миллиард чи. «Российская газеталда» хъвалеб буго улкаялда 43 миллион чи машгъуллъун вугин компьютеразул хIаязде. Гьезда гьоркьоб онлайн (Интернеталъул кумекалдалъун) хIала 18 миллион чияс. Интернеталъул хIаязул щивав геймерас (хIалев чи), гьоркьохъеб хIисабалда, лъабго моцIида жаниб цо нухалдагIаги саламатаб къадар гIарцулги хвезабулеб буго. Унго-унгояб, рокъоб хIалтIизабизе бегьулеб къайи гуреб, дунялалдаго гьечIеб, цогидаб къагIидаялъ абуни «маргьабалъа» къайи босун буго 12 миллиард гъурущ гIарцуде. Гьебщинаб гIарацги гьорохъ биччан, гIарац гьечIилан зигардилелги рукIуна гIадамал.\nМаргьабалъа «къайиялъухъ» -\nОнлайн-хIалев чияс унго-унгояб гIарацги кьун росула персонажал (гIахьалчагIи). ХIаялъулъ тIаса рищизе бегьула батIи-батIиял гIахьалчагIи. ХIалев чияс жиндирго персонажасе босула виртуалияб (унго-унгояб гуреб) къайи. Гьединго хIалезда гьоркьоб тIибитIун буго гурхIел-рахIмуялъе гIарац бакIариги, гьезда абула донаталилан (донат – кьезе, сайгъат гьабизе). Онлайн-хIаязда, виртуалияб къайи босун, гIарац хвезабулеб буго Россиялда гIумру гьабун вугев миллион чияс, гурхIел-рахIмуялъе гIоло хIаяздасан гIарац битIана 10 миллион чияс. Компьютералъул ва мобильниял хIаязда хайир гьабула гьел хIаял гIуцIарал гIадамазги хIаязул хIакъалъулъ бицунезги хIалеб къагIида малъулезги (стримеры).\nРоссиялда вуго 2000 стример. Гьез хIаял хIалеб къагIида видеоялда бахъун Интернеталда тIибитIизабула. БатIи-батIиял хIаязе реклама гьабуралъухъ цо-цо машгьурал стримеразе моцIрое щолеб мухь миллион гъурщидеги бахуна. Гьезие щолеб хайиралъул 25 процент ккола рекламаялдаса, 60 процент донатазухъ ва 15 процент стримингалъухъ (хIазе малъи). БатIи-батIиял хIаязда гIахьаллъулел гIадамаз виртуалияб къайи босизелъун гIарацги кьун росула донатал, цо-цояз жидеего рекIее гIолел стримеразул картаялде битIула гIарацги.\nАслияб къагIидаялъ онлайн-хIаязда гIарац хвезабула 14-54 сон бараз: 46 процент руччабаз ва 54 процент бихьиназ.\nРоссия - 12-абилеб бакIалда\n«Global Games Market Report» компаниялъ 100 улкаялда гьабураб цIех-рехалда рекъон, компьютералъул хIаял ричун росиялъул рахъалъ 12-абилеб бакIалда буго Россия. 2016 соналда жаниб 1,7 миллиард долларалде хIаял росун руго россиялъулаз. Видео-хIаял росиялъул рахъалъ тIоцебесеб бакIалда буго США – 20,5 миллиард доллар, кIиабилеб бакIалда Китай – 17,9 миллиард доллар, лъабабилеб бакIалда Япония - 12,2 миллиард доллар.\nЦIех-рехазул баяназда рекъон, 2016 соналда дунялалдаго ричун руго 95,2 миллиард долларалде хIаял. Аналитиказ абулеб буго 2019 соналда дунялалдаго ричулел видео-хIаязул багьа бахине бугин 100 миллиард долларалде.\nОнлайн-хIаязда ругезул 80 проценталъ гьоркьоса къотIичIого хвезабулеб буго хIаязда гIарац. ХIаязда щивав геймерас хвезабулеб буго, гьоркьохъеб хIисабалда, лъагIалида жаниб 3800 гъурущ. Комьютералъул онлайн-хIаязда хайир гьабун буго лъабго миллион россиялъулас.\n2017 соналда геймераз росарал хIаязул приставкабазухъ гIага-шагарго 3,2 миллиард гъурущ ун буго. 2018 соналдайин абуни 3,9 миллиард гъурущ. ХIаязда гьоркьор бищунго ричун унел ва хайир бугеллъун ккола Фортнайт, Контр Страйк, Дота, Танкабазул хIай ва цогидалги. 2018 соналда, дунялалдаго гьел тайпаялъул хIаязда 5,7 триллион гъурущ хвезабун буго (ричун росун ва виртуалияб къайиялъухъ кьун).\nРоссиялъул СМИяз хъвалеб букIана DotA ва Dota2 компьютералъул хIаял улкаялда гьукъизе ругин, 18 сон базегIан лъималазе гьел хIаял гьукъизе кколин, щайгурелъул гьениб каннибализм (гIадамасул гьан квин), мехтел бихьизабулеб бугин. Гьеб хIай хIазе регистрация гьабулелъул, хIалезул ригьцин цIехоларо. Амма жакъа къоялдаги бокьараб ригьалъул гIадамаз хIалеб буго гьеб компьютералъулаб хIай. ХIатта, киберспорт школаздагицин факультативияб дарслъун лъезе бугин бицунеб буго.\nИнтернет цебетIеялъул институталъ абулеб букIана хIалбихьи хIисабалда школалда киберспорталъул дарсал кьезе лъикIаб букIинин. РФялъул Лъайкьеялъул министерствоялъги жаваб кьуна школаз тIаса бищизе бегьулин жидеего бокьараб факультативияб дарсилан абун.\nРоссиялда киберспорт рикIкIуна спорталъул тайпалъун. Компьютералда нахъа гIодорчIун батIи-батIиял (рагъулал) хIаязда чIел босула ва гIарцулал шапакъатал щола киберспортсменазе. Геймерал гIадин рекIелгъеялъе хIаларо ва хIаязда гIарац хвезабуларо гьез, гьелъул гIаксалда, киберспортсменал гIахьаллъула кIудиял аренабазда тIоритIулел къецазда ва бергьаразе гIарац щола. Москваялда буго лъабго киберстадионги.\nКиберспорталъулъе уна Dota 2, League of Legends ва Counter-Strike ва цогидалги анцI-анцI батIиял хIаял. Гьел киналго ккола чIвай-хъвей гъорлъ бугел хIаял. Соналдаса соналде киберспорт цебетIолеб буго, гьелдаго цадахъ цIикIкIунел руго рекIелгъеялъе гьел хIалел геймералги. Киберспорталъул чемпионатал тIоритIула ва бергьаразе шапакъатал кьола гьел хIаял гIуцIарал компанияз, гьединго гьеб бизнесалъулъ гIахьаллъула дунялалдаго бечедал бизнесменал. Киберспорталъул тарихалда, къецазда бергьаразе бищунго кIудияб гIарцулаб шапакъат кьуна Dota 2 хIаялда – кинабниги 87,4 миллион доллар.\nГьединаб гIарац хвезабилароан, гьелдаса жеги цIикIкIараб пайда щолеб букIинчIебани. Пайдайин абуни щолеб буго телефон кодоб кквезе бажараралдаса нахъе нилъер лъималаз хIалел ругел хIаяздаса. Нилъер лъималазе кинаб пайдаха гьездаса щолеб бугеб? ХIаязда чIвай-хъвей, рагъ, цоцазул къайи бахъи гIадал зулмабазде ругьун гьариялъ лъималазул психикаялъе кинаб асардай гьабулеб? Лъимал гурелги, гIолохъабиги гIемер руго компьютералъул ва видеоялъул хIаязул геймераллъун лъугьун.\nДагъистаналдаги дагьал гьечIо компьютеразулгун видеоялъул хIаязде машгъуллъарал гIадамал. Гьезда гьоркьор камуларо хIаязда къайи босун гIарац хвезабулелги.\nЦо-цояз компьютералъул хIаял хIалел руго хIалтIудаса рокъоре щвейгун, свак бичизеян абун. Гьединазда рагIи кин абилеб хъизан-лъимал хьихьизе гIураб гIарацги гьабун, жидеего бетIер чучиялъе хIалел ругин абун гурони. Гьел гурелги, дандчIвалел ругелъул хIалтIи щолеб гьечIин абун рокъорги кIусун къаси ва къад заман батIабахъичIого компьютеразда жанирго «гIумру гьабун ругел» хъизамалъул бутIрулги. ДандчIвала компьютеразул хIай сабаблъун ратIалъарал хъизамалги. ГIемерисел гIолилал руссунел руго компьютеразул хIаялъул залаздеги. ЦIехани, гIарац гьечIилан абулев гурони чи дандчIвалареб республикаялда гьединал рекIелгъеязеги ихтилатазеги гIарац кисадай щола? Анлъго сон баралдаса нахъе компьютеразул хIаязде ругьунлъарал лъималазул, кIудиял гIураб мехалда, кинаб яшавдай букIине бугеб?\nАмерикаялъул гIалимзабаз цIех-рех гьабуна компьютералъул хIаял хIалел гIолилазул махщалил. Компьютералъул яги цогидал хIаял хIаларезде дандеккун геймеразул пикру цо бакIалде буссин, ракIалда жо чIей, хехлъи лъикIаб букIин чIезабуна гIалимзабаз. Гьез халгьабун гьечIоан видеохIаяз инсанасул гIамалалъе кинаб асар гьабулебали. Амма гIемерисел гIалимзабаз рикIкIунеб буго вахIшилъи ва зулму гъорлъ бугел видео-хIаял хIалел гIадамазул унго-унгоги къварилъи ккарав чиясда ракI гурхIи букIунебго гьечIин яги гьеб цIакъ загIиплъулеб бугин. Ахираб заманалда гIолилазда ва цIалдохъабазда гьоркьор гIемер дандчIвалел руго компьютералъул хIаязда кинигин рагъи, цогидазе зарал гьаби. Халгьабидал компьютералъул хIаязул ратулел руго квешалги лъикIалги рахъал. Квешал рахъаздаса кинха нилъерго лъимал цIунилел? Интернеталъул гIасруялда, компьютеразул хIаяздаса тIубанго инкар гьабун бажариларо, амма щибаб жоялъулъ гьоркьохъеб, ай лъикIаб рахъ батизе рес буго.\nПрочитано 328 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 09 сентября 2019 15:09\nДругие материалы в этой категории: « ВатIаналъул цIурмалги цIумалги\tХалкъазда гьоркьосел террористал щущахъ риххизаруралдаса 20 сон тIубаялде »\n13:28, 31 июля 2021, 14\n13:25, 31 июля 2021, 15\n13:21, 31 июля 2021, 12\n10:44, 31 июля 2021, 37\n10:41, 31 июля 2021, 37\n21:50, 30 июля 2021, 102\n21:47, 30 июля 2021, 101\n13:23, 30 июля 2021, 151\n12:56, 30 июля 2021, 164\n12:20, 30 июля 2021, 145\n11:13, 30 июля 2021, 152\n10:52, 30 июля 2021, 266


Даруял иццазул къисмат\nМокъокъ росдадаса кIиго километралъул манзилалда, бакътIерхьул рахъалда, Микьуда гIурул рагIалда буго ицц. Гьениса лъим гьекъолеб мехалда цо дагьабго чIабтIил махI чIвала. Гьеб буго кванирукъалъе цIакъ пайдаяб лъим. Гьелда халкъалъ лъун буго «Бодохская минеральная вода» абураб цIар (БМВ).\nМагIарухъ хIалтIулев цо тохтурасул квералда байбихьун букIана экзема. Чанго батIияб дару хIалтIизабуна тохтурас, амма хIасил ккечIо. Гьесие кумек гьабуна БМВялъ. Дица гьеб битIун букIана шагьаралда ругел цо-цо профессоразеги. Риидал авлахъалда хIалтIулб мехалда хIатIазда гIетI балаан, гьездаса бахъунаан рокьукъаб махI. Лъабго-ункъо нухалда гьебго лъелъ лъуна дица хIатIал – гьелдаса нахъе я гIетI баларо, я махIцунаро.\nБМВ битIун букIана Пятигорскиялъул лабораториялде. ЛъикIаб, жиндилъ гIемерал пайдаял жал ругеб лъим бугин абун хъвараб кагъат кьуна гьениса. Лъел чвахи гьитIинаб букIин рекIее гIун гьечIоан гьезие. ГьабсагIаталда БМВялъул ицц ккун буго, нух балаго, гъегъги бан лъугьараб хIоринибе. Хьул буго заманалдасан гьеб цIидасан къватIибе баккиялде.\nБежтIасан Гуржиялъе унеб Аваро-КIахети нухда хьолбохъан чвахулеб Симбирисхеви гIурул рагIалда буго бухIараб лъел ицц. Советияб заманалда гьениб хIухьбахъизе рачIунаан гуржиял, азербайжанал, мадугьалихъ районаздаса магIарулал ва цогидалги гьалбал. Гьезул гIемерлъиялъ бакIалъул халкъалъе рес щолароан бухIараб иццул лъедаса пайда босизе. 7-10 къоялъ гьабураб хIамамалъ кумек гьабулаан ревматизм, хондроз ва цогидал рукьбузул гIузраби ругел унтаразе. ЦIигьабун гIуцIиялда цересел соназда бицунеб букIана гьениб санаторий базе бугиланги, амма гьеб букIун буго кьучI гьечIеб хабар. Хадубккун «Хунзахъводстрой» абураб идараялъ, Аваро-КIахети нух бахъулаго гъегъги бан, бацизабун букIана бухIараб лъел ицц. Ицц «тIад буссинабизе» рагIиги кьун букIана рехсараб идараялъул нухмалъулез, амма гьеб чамалиго соналъ гьединго хутIана ва халкъ махIрум гьабуна даруяб лъедаса щолеб букIараб пайдаялдаса. Гьоркьоб заман индал, ицц къачIана бежтIадерил гIолохъабаз. Амма гьанжеги гьенире ине рес щоларо: гIорхъи цIунулезул заставаялдаса гьукъула хьвадизе. Гьеб бакIалдаса хурдул ракIаризе риччаларого рукIана ДФИЦалъул «Горный ботанический сад» абураб институталъул гIалимзабазецин. Ахирги Кьадал росдал советалъ кьураб справкагун, гIалимзабазе рес кьуна цIех-рехалъулаб хIалтIи гьабизе.\nЦIумада районалъул Инхокъвари росдада аскIоб бугеб даруяб ицц лъаларев чи ватиларо магIарухълъиялда. Араб гIасруялъул лъабкъоабилел соназда ЦIумада районалъулгун гIорхъода бугеб ЦIунтIа районалъул Сагьада росулъ хIалтIулаго, гьеб иццул лъим гIемер хIалтIизабулаан дица. Дица мухьдахъ ккураб рукъалъул бетIергьанчIужуялъ, кванилъ балеб содаги гьечIого, гьеб лъеда буцараб гIатIал гьарулаан татуял хинкIалги цогидаб квенги. ТIиндиса хъвадарухъан, Россиялъул ва Дагъистаналъул мустахIикъав мугIалим Гъазиев Расулица абулаан, Инхокъвариялдаса лъим гьекъон, жиндир кванирукъалъул ганчIалцин ххенолеб хIал лъугьанилан абун.\nРосдада дандбитIун, накIкIил рохьаз тIерхьинабураб гIор бахун добехун бугеб иццалдаса 50 метралъул борхалъуда букIана унго-унгояб санаторий. Ункъ-ункъ ва щу-щу чиясе бакI бугеб 4-5 рукъги, даруяб лъим кин гьекъелебали малъулев 2-3 тохтурги вукIана. Анкьидаса яги 10 къоялдаса сахлъун рокъоре тIад руссунаан гьенире рачIарал унтаралги. Щибаб къойил камулароан лъеда хадур рачIарал гIадамалги. Дагьал соназ цебе иццде дандбитIун бана гIадамал хьвадизе санагIатаб кьо.\nЩай нилъер ракьцоял хьвадизе кколел батIиял регионазул санаториязде? Нилъер бугеб тIабигIияб бечелъиялдаса пайда щай нилъеца босулареб? Гьелдаса пайда босиялъе санагIатал шартIал гIуцIани, бакIалъул бюджеталъеги хайир букIинаан.\nДругие материалы в этой категории: « Кьурулъан чвахулеб чабхил иццул сас


15 июналда Азербайжаналдаса гьалбалги рачIун Дербент шагьаралъул аслияблъун рикIкIунеб Советская абулеб къватIалда цIар хисизехъин буго.\nГьедин гьелда лъезе буго Азербайжаналъул вукIарав нухмалъулев ХIайдар ГIалиевасул цIар. Амма гьеб биччаларин чIун руго лезги миллаталъул гIадамал. Гьедин 8 июналда Дербенталда тIобитIизехъин буго кIудияб митинг. Гьелдалъун митингчагIазе къваригIун буго исана 8 маялда Дербент шагьаралъул депутатаз гьабураб гьеб хIукму нахъбахъизабизе. Хас гьабун абуни гьеб митинг тIобитIизе тIаде босун буго Къилбаялъул рахъалда бугеб Дагъистаналъул халкъазул маданиябгун тарихияб ирсалъул Централъул нухмалъулев Сардар Агъаларовас. ХIакъикъаталда шагьаралъул гIадамаздаги гьикъун гьабурабанигицин гьеб хIукму батIияб жо букIинаанин, гьединго жал азербайжан миллаталъул гIадамазде данде ругел чагIи гурин абулеб буго гьес. Амма Дербенталда цебе ХIайдар ГIалиевасул тIокIлъи щибдила бугеб?\nСардар Агъаларовасул рагIабазда рекъон, чара гьечIого азербайжанал къваригIун ратани, чанги ругила Дербенталъул къватIазда цIарал лъезе мустахIикъал чагIи. Масала, социалистияб захIматалъул БахIарчи Нариман ГIалиев. Азербайжан миллаталъул гьев чиясул гIумру ана Дербент мухъалда цIолбохъанлъи цебетIезабулаго. ЧIаго вукIаго цо магIишаталда гьесул цIаргицин лъун букIана. Лъадигун цадахъ жиндирго рокъов чIвана гьев чанго соналъ цеве.\nКъилбаялъул рахъалда бугеб Дагъистаналъул халкъазул маданиябгун тарихияб ирсалъул Централъул нухмалъулесухъ руго ХIайдар ГIалиевасул цIар лъеялда дандечIарал Советская къотIноса 270 чияс гъулбасарал кагътал.\nСардар ГIалиев: «90 сон буго гьезул Советская къотIноб гIумру гьабулелдаса. Гьале гьанже рахъун гьелда лъезехъин буго батIияб пачалихъалъул вукIарав цевехъан ХIайдар ГIалиевасул цIар. Щиб пайда гьесдаса Дербенталъе, Дагъистаналъе бахараб? КинабгIаги бахинчIо. КъваригIани нижерго руго нижер къватIазда цIарал лъезе гIадамал – азербайжаналги, лезгиялги, рутулалги, табасараналги, агъулалги».\n1990 –абилел соназда Дербенталда чIван вукIана халичаби рессулеб фабрикаялъул нухмалъулев, лезгияв. Гьелъ кIудияб питна бекьун букIана шагьаралда гIумру гьабулел лезги ва азербайжан милаталъул гIадамазда гьоркьоб. Гьединлъидал гьанже шагьаралъул аслияб къватIалда ХIайдар ГIалиевасул цIар лъуни, лезги миллаталъул гIадамазда цIидасан ракIалде щвезе бугин доб питна-хIур, цIидасан багъарине бугин добго хIалуцингиян бицана ЭР-ялъе Сардар Агъаларовас. ТIадежоялъе лезгиязда жеги ракIалда ругила ХIайдар ГIалиев нухмалъиялда вукIараб советияб заманалда Азербайжаналда, дагъистанияз гIумру гьабулеб Закаталаялда, чIварал анцI-анцI лезгиязулги магIарулазулги церехъаби.\nСардар Агъаларов: «Лезгиязул пачалихъ гIуцIарав ХIажи-Давудил монумент щай гьечIеб Бакуялда, яги Фатали-ханасул, ялъуни бергьарав гIалимчи МухIамад Ярагъиясул щай гьечIеб? Гуро, дагь-дагьккун, дагь-дагьккун нижер шагьаралъул центр Азербайжаналда гъоркье бачунеб буго».\nСардар Агъаларовас хадубги абуна Бакуялда бугеб ХIайдар ГIалиевасул цIар лъураб майдан жидер ХIажи-Давудиде хисизабуни, Дербенталъул къватIалда ХIайдар ГIалиевасул цIар лъезе жидецаги биччалин.\nСардар Агъаларовасул рагIабазда рекъон, школлъималазе риччарал тарихалъул тIахьаздацин жибго Дербент шагьаралъул хIакъалъулъ хъван рагIула гьеб бугин заманаялъ Россиялъ бахъараб Азербайжаналъул шагьар.\nМитинг гьабизехъин ругел лезгияз ЭР-ялъе бицухъе, Дербенталъул къватIалда ХIайдар ГIалиевасул цIар лъезе гьабураб гьеб хIукмуялдаса шагьаралъул мэр Имам Яралиевас инкар гьабичIони, гьез гьев миллаталъул церехъабаздаса гьоркьоса нахъе вахъизе вуго. ГьанжелъагIанин абуни лезгиязул аслиял церехъабазул цоявлъун рикIкIунаан гьев. Гьединлъидал 15 июналде жеги къоял ругин, гьелде щвелалде жидеда гьесие рес кьолеб бугин жиндирго гъалатI хисизабизеян лъазабулеб буго лезги миллаталъул ишкодосез.\nХIажи-Давуд мустахIикъав гьечIищ Дербенталъул къваталъул цIаруе?


Хъвадарулел гIемер руго, дагьал руго цIалдолел...\nГьал къоязда Дагъистаналъул миллияб китабханаялда тIобитIулеб ярмаркаялда рихьизарулел руго Дагъистаналдаса гурелги батIиял регионаздаса басмаханабаз риччарал тIахьал. Кинаб басма бахъулеб бугеб ва бугищ гьеб хIажатаб цIалдолезе- бицунеб буго экспертаз.\nГьал къоязда Расул ХIамзатовасул цIаралда бугеб республикаялъул миллияб библиотекаялда тIобитIулеб буго Дагъистаналъул тIахьазул ярмарка «Тарки-тау – 20I4»\nДагъистаналда кинабниги, хъвай-хъвагIаялда рекъон I065 хIалтIулеб китабхана бугила. Гьелъ бихьизабулила дагъистанияз тIахьал цIали тун гьечIолъийилан баян гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе Дагъистаналъул культураялъул министерлъиялъул вакил Салимат Керимовалъ.\nЩибаб къойил, масала миллияб китабханаялда рачунел руго гьоркьохъеб куцалъ 200 чиясдаса цIикIкIун чи. Керимовалъул рагIабазда рекъон, 2I гIасруялъ тIахьаздехун рокьи тIагIин тIолго дунялдалда буго . Советияб хIукумат бищун цIалдолеб улкалъун букIун батани жакъа Россиялда цIалдолел гIадамал цIакъ дагь гурого гьечIила.\nЯрмаркаялда гIахьаллъи гьабулеб буго Дагъистаналдаса ва батIиял регионаздаса басмаханаяз. Дагъистаналъул «Эпоха», «Мавраевъ» «Лотос» ва цогидал чIахIиял басмаханаби гурелги, гьенир гIахьаллъулел руго гьединго батIи-батIиял газет-журналалги.\nИсана лъабабилеб нухалъ тIобитIулеб бугеб тIахьазул ярмаркаялда гIахьалчагIазул пикруялда цIалдохъанасда жиндирго хъвадарухъанги хъвадарухъанасда жиндирго цIалдохъанги ватулев вугилан рикIкIунеб буго публицист Ниналов Саидица. Ярмаркаялда тIоритIулел ругел тIахьазул цереросиялда гъорлъ гьесул цIияб тIохьол цебебосиги буго.\nКинаб басма жакъа бахъулеб бугеб ва кинаб басмаялде кIвар кьолеб бугеб жакъа тIахьал цIалулес - «Эркенлъи» радиоялъул гьел суалазе жавабал кьуна экспертаз.\nЖурналист ва литературияй критик Светлана Анохиналъул пикруялда рекъон, Дагъистаналда гьечIо жакъасеб литература. Руго цо-цо авторал, гьез лъикIал тIахьал хъвала, амма цо-кIиго хъвадарухъан вугилан абун литература букIунарилан рикIкIунеб буго Анохиналъ. Критикалъ абухъе, тIахьал цIалулел дагъистаниялги гIемер гьечIо.\nДагъистаниязул тIахьаздеун рокьи тIагIун гьечIин. Ярмаркаялде рачIунел гIадамаз кIвар кьолеб бугин басмаялдейилан рикIкIунеб буго ГIелмабазул академиялъул гIелмияй хIалтIухъан Мариза МухIамадовалъ. Гьелъул рагIабазда рекъон ярмакаялъ цIалдохъанасе рес кьолеб буго гIаммаб куцалъ къватIибе бачIараб цIияб басмаялъе къимат кьезе.\nМариза МухIамадова: «Гьале исана лъабабилеб нухалъ тIобитIулеб буго тIахьазул ярмарка. Гьелъул гIуцIарухъабаз аслияб масъала лъун буго гIадамазул тIахьаздехун рокьи базаби. Абулеб буго гIадамазул тIахIаздехун рокьи тIагIунеб бугин, амма гьанире рачIарал чагIи рихьидал дида бичIчIана гIадамазул тIахьаздехун рокьи тIагIун гьечIолъи. ГIизагIан чагIи рачIунел руго, чIахIиял-гIисинал. Цо чи вачIана дида аскIове техникияб тIехь цIехон. Гьесда бичIчIизабуна гьаб филологиял тIахьал ругин. Техникиял тIахьал рихьизарураб бакI батIияб бугилан. ЦIалдохъаби рачIунел руго. Учительзаби гьечIого жалгоцин рачIунел руго лъимал».\nДагъистаналда жакъа гIаммаб куцалъ I% цIикIкIун тIахьал цуIалулел чагIи хутIун гьечIилан рикIкIунеб буго «Дагъистан» журналалъул бетIерав редактор МухIамад БисавгIалиевас. Рихьдае гьабулеб жо гIемерлъун бугин жакъа, гьенире рачIаразул бащдалги ругин жидер тIалабазада китабханаялде рачIарал гIадамал.\nМухIамад БисавгIалиев: «Гьагъал жакъа басмаханаяз рахъулел тIахьалги, гьел тIахьал ричулел чагIиги, гьел тIахьазухъ ралагьизе рачIунел чагIиги- гьеб буго цо дунял. ГIаммаб къагIидаялъ Дагъистаналъу 3 миллионалде гIагараб халкъалъул I% гьечIо тIахьал росун цIалулезул. ГIаммаб къагIидаялъ Россиялда ва дунялалда гьеб суал кин бугебали лъаларо, амма гьедин бихьана дида гьеб. Дун вуго газеталъул редактор , дида гьениб сверун тирун хал гьабурабго цо тIехь гурого батичIо босизе бащдав сагIаталъ сверун.\nРакIчIун лъала гьениб 90% гIадамаз гьениб гIарац кьун тIехь босичIо. Гьеб буго тIахьал рихьизе рачIунел цоял, тIахьал рихьизаризе рачIунел цогиял, тIахьал рихьизарулезда аскIор чIезе рачIунел лъабабиле ракIарараб бакI. Гьеб къапила гьенибе бакIарула жидеца цо жо гьабулеб бугин бихьизабизе бакIарараб. ГIаммаб къагIидаялъ гIадамал цIалиялдаса рикIкIалъун руго».\nБисавгIалиевасул баяназда рекъон, жакъа тIахьаздехун рокьи тIагIун букIинлъе нугIлъи гьабула жакъа къватIире рахъарал тIахьал тIиритIизаризе хъвадарухъаби хIакимзабазухъе хьвадулел рукIиналъ, гьел тIахьал тIиритIизаризе кумек гьарун. Амма гьединго гьелъ бихьизабулила жакъа къватIире рачIунел тIахьал цIалдолезе хIажат гьечIолъиги.\nХъвадарулел гIемер руго, дагьал руго цIалулел...


Немцов чIваялда щаклъи бугезул лъабгоял Москваялда диванханаялда. 8 март 2015\nМоскваялъул Басманный диваналъ хIукму гьабуна Борис Немцов чIваялда щаклъи бугев щуго чи кIиго моцIалъ туснахъ гьавизе. Гьел ккола Заур Дадаевги, вацгIалзаби Анзоргун Шагьид Губашевалги, ХIамзат Бахаевгун, Тамерлан Эскерхановги. Гьездехун хурхен букIарав анлъабилев чи хун вуго, жинда хадур низам цIунулел рачIингун кодоб букIараб гранатаги кьвагьун бачIун. Немцов чIваялъе аслияб гIиллалъун низам цIунулез рехсолеб буго МухIамад Аварагасдасан карикатураби рахъараб журналалъул рахъккун Немцов кIалъай.\nЗаур Дадаевасдеги Анзор Губашевасдеги официалияб куцалда гIунтIизабуна Немцов чIваялъулги изну гьечIого ярагъ бича-хисиялъулги гIайиб. Адвокатазда ракIалда буго гьелда дагIба базе.\nГьединго Дадаев хутIизегIан, цогидал ункъалго мукIурлъулел гьечIо гьеб такъсиралъе.\nЗаур Дадаевасе лъикIаб къимат кьуна Чачан Республикаялъул нухмалъулев Рамзан Къадировас инстаграммалдасан. Жинда Заур Дадаев унго-унгояв патриот хIисабалда лъалаанин. Ахираб анцIго соналъ АхIмад-хIажи Къадировасул цIар лъураб «Север» абураб батальоналда вукIун вуго гьев хъулухъ гьабулев. Диваналъ Дадаев унголъунги гIайибиявлъун рикIкIани, чи чIваялдалъун гьес такъсир гьабун букIине кколинха. Амма Россиялда данде гали лъолев чи гурин Дадаевилан хъвалеб буго Къадиров Рамзаница. Гьесул гIезегIан шапакъаталги ругила.\nДиваналда Бахаевасги Губашевасги абун буго жидер сахлъиги лъикI гьечIин, жидеца хьихьизе кколеб анлъ-анлъ лъимерги бугин. Эскерхановасул лъадиги лъимер гьабизе йигила.\nАмма Немцов чIваялъе гIилла исламияб экстремизмалда хурхинабулеб букIиналда божулев гьечIо «РПР-Парнас» абураб партиялъул вакил Илья Яшин. Гьеб кколин политикаялда хурхараб такъсирилан абуна гьес «Би-би-си»-ялъе кьураб интервьюялда.\nНемцовасул букIанила Россиялъул исламиял радикалазе данде кколареб пикру. Амма «Шарли Эбдоялъул» рахъги ккун гьебги бетIералде босун вукIинчIила гьев, гьес гьелъул хIакъалъулъ цIакъго дагь бицунаанила. Яшинил пикруялда рекъон, жамгIият хIинкъизабизелъун чIварав чи вуго Немцов.\nДагъистаналда гьеб хIужаялда бан кIудияб дагIба яги бицен гьечIо, гIицIго гьоркьо-гьоркьор фейсбукалдасан загьир гьарулел пикраби гурони. Гьелги аслияб куцалда «щиб гьабуниги, ахирги кавказиязде бачIунин гIайибилан» абураб магIнаялъул руго.\nМухIамад Аварагасда хурхун карикатураби рахъараб журналалъул рахъккун кIалъаялъ чIван рагIулин Борис Немцов, кибгIагийин гьес гьедин абурабин цIехолеб буго дагъистанияз цоцада.\nЦо-цояз цебе рехулеб буго чанго соналъ цебе «Эксперт» журналалъе» Немцовас кьураб интервью. Россиялда демография лъикIлъизабизе Путиница ургъарал тадбираз рачине ругин гIицIго бусурбабаз гIумру гьабулел регионазда халкъ гIемерлъиялде, тIокIаб жоги гьелъул ккезе гьечIин абун букIана гьес. Гьелдалъун улкаялда миллияб баланс букIине гьечIила. Цинги 2007 соналда ««IslamNews» агентлъиялъе баян гьабуна Немцовас гьеб пикру. Лъимер гьабуралъухъ кьолеб 250 азарго гъурщица демография лъикIлъуларин, гьединлъидал гьеб гIарац Россиялда ругел гьекъолдухъабазул хъизаназе гIаракъидул шушби росизе харж гьабулин абураб магIна букIанила гьелъул. Дагъистаналдагун, Чачаналда ва Гъалгъалалъ лъимал гьариялъул иш гьадинги лъикI бугин. Гьединго жиндир лъади татарай йигин, гьелъ гьарурал жиндир лъимал бусурбаби кколелъул, жив исламофоб вукIине кинго рес гьечIин жаваб кьун букIана Немцовас.\nИсламалде дандечIараб пикруялъухъ чIвалев вукIаравани, Немцовасдасаги квеш исламалда данде чIарал, цIакъ хъачIго гьелдехун пикру загьир гьабулел политикал чанги ругин Россиялдайин абуна ЭР-ялъе бизнесмен ва жамгIияв хIаракатчи Абакар Абакаровас. ТIадежоялъе Чачаналда рагъ лъугIизабиялъе гъулбасал ракIарулевги вукIанила Борис Немцов.\nАбакар Абакаров: «ТIалъиялъе унголъунги гьеб такъсир рагьизе бокьарабани, кIиабилеб къоялъго бихьизабулаан гьелъ видеокамераялъ рахъарал суратал. Кремлялдаса 200 метраялъ гурони рикIкIад гьечIеб бакI буго гьеб. Кутакалда къуватал камераби руго гьенир лъун. Гьединлъидал чIванкъотIун рихьилаан гьенисан гьезул гьурмалги. ТIубараб улкаго тIаделъун ралагьилаан гьел чIвадарухъабиги. Амма жакъа къоялде щвезегIанги гьел камераялъ рахъарал суратал щолел гьечIо. Буго гIицIго цо рикIкIадасанго бахъараб видео. Гьебго жо букIана Гъабардагун Балкариялдаса журналист Тимур Куашев чIвараб мехалдаги. Нальчикалда щибаб хIобода чанго камера бугеб бакIалдаса тIагIун ратана гьеб къоялъ рахъарал суратал.\nНемцов чIвай исламияб экстремизмалда бухьинабизе бахъулареб хIаракат гьечIо. Жалго гьел туснахъ гьарурал гIолохъаби гIайибиял ратиларингицин ккола дида. Гьел руго хIажалъи ккани, бокьараб такъсир тIаде босизе разилъулел чагIи. ТIалъиялда ккун букIинчIо гьеб такъсиралъ гьединан ахIи-хIур бахъинабилилан. Гьединлъидал дир хIисабалда, тIалъиялъ халкъалда вихьизавизе ккола унго-унгояв такъсирчи. Гьадал туснахъ гьарурал чагIийин абуни руго бокьараб такъсир тIаде босулел, къваригIани «у, дица чIвана» ян такрар гьабулел гIадамал».\nИнтернеталда ругел гIадамазул пикру лъазабулеб Россиялда бугеб централъул гьикъа-бакъияздасан бихьулеб буго гьез гара-чIвари гьабурал гIадамазул цIикIкIарасеб бутIаялъ Немцов чIваялъул гIайиб къватIисел пачалихъазул хасал хъулухъазде гьабулеб букIин. Гьеб ккола Россиялда, Америкаялда, Япониялда, Гондурасалда, Казахстаналда ва цогидал улкабазда гIумру гьабулел гIадамалги гIахьаллъун гьабураб цIех-рех.\nГьелда мугъчIвай гьабулеб буго Россиялъул низам цIунулез кьочIое босараб щуго версиялде. Гьениб буго политикаги, исламгун экстремизмги, коммерцияги, Украинаги, рокъоб-къватIиб ккараб дагIба-къецги.\nГьедин гIадамазул 23 проценталъ рикIкIунеб буго Борис Немцов чIваялъе гIайибиял ругин къватIисел пачалихъазул хасал хъулухъал. Гьелъие гIиллаги бугин улкаялда жаниб хIалуцин цIикIкIинабизе къваригIин. Гьединаб пикру рагIула гIумрудул сонал 35-44 ругел гIадамазул.\nЦинги кIиабилеб бакIалда буго Немцов Россиялъул низам цIунулезул балъгоял къуватаз чIванин абураб жаваб. Гьес квалквал гьабулеб букIанила Россиялъул жакъасеб тIалъиялъе.\nЛъабабилеб бакI кколеб буго Немцов чIваялъул гIайиб Украинаялъул тIалъиялда бугилан рикIкIунезул жавабалъ. Гьикъа-бакъи гьабулев вукIарав щивав анцIабилев чияс абулеб рагIула гьедин. Гьелдалъун Украинаялъул тIалъиялъе къваригIун букIанила жидерго доба гIадаб «Майдан» Россиялдаги гьабизе.\nГьеб цIех-рех гьабулаго россиялъулазги украинаялъулазги цоцазде балеб букIанин хъвалеб буго гьикъа-бакъи гьабураз. Масала, Немцов Украинаялъул тIалъиялъ чIванин абураб жаваб букIанила россиялъулаз кьурал жавабазул кIиабилеб бакIалда (12 процент). Гьединго цIех-рехалда гIахьаллъарал украинаялъулазул 57 проценталъ рикIкIунеб бугила Немцов Россиялъул тIалъиялъ чIванилан.


Лъималазе тарбияги лъайги кьеялъул г1уц1и жакъа къоялъе жаваб кьолеблъун бугищ нилъер? Шамил МухIидинов » Ассоциация учителей аварского языка\n09 янв 14:47Блогал\nЛъималазе тарбияги лъайги кьеялъул г1уц1и жакъа къоялъе жаваб кьолеблъун бугищ нилъер? Шамил МухIидинов\nЛъималазе тарбияги лъайги кьеялъул г1уц1и жакъа къоялъе жаваб кьолеблъун бугищ нилъер?\nГьелъул бициналде, цин рач1а пикру гьабизин, нилъер т1аде балагьунцин якъинго рихьулел г1унгут1абазул, ай лъайгин тарбия кьеялъулъ ругел бат1и-бат1иял унтабазул. Цин кьуч1ч1аб диагноз лъелалде унтарасда гьикъизин, щиб нужер унтулеб бугебилан?\nБищун цебе, тарбиягин лъай кьеялъул т1алабалда ругел чаг1и ккола умумул. Лъимал рук1уна умумул ругелги, гьеч1елги, ч1аго рук1аниги, гьел хваралги, ай гьездасан ганч1идаса т1от1оег1ан хайир гьеч1елги. Умумуз малъизе ккола лъималазда т1оцебе хьвада-ч1вадиялъул къаг1идабиги, мац1ги, рет1а-къазеги, пикру гьабизеги. Ай, хадуб школалъул коллективалда хьвадун ва лъай борхизабун бажарулеб куцалде ккезавизе ккола. Гьеб жидерго борч киналго умумузда гуро т1убазабизе к1олеб бугеб. Цо-цоязда - рег1ел гьеч1олъиялъ, квенги-рет1елгицин лъималазе г1езабизе зах1мат бук1иналъ, цо-цоязда - педагогикияб ва психологияб лъай гьеч1олъиялъ, цо-цоязда - лъималазе тарбиялъул ва лъайкьеялъул мукъсанабгицин бич1ч1и гьеч1олъиялъ, цо-цоязул жидергоцин я тарбия, я г1акълу мисалиябалде г1агарабцин гьеч1олъиялъ. Абизе бегьула, къанаг1ат рук1аниги, ратула умумул, лъимал къвариг1унго гьеч1елги, рак1алдаго гьеч1ого дунялалде лъималги риччан, гьездаса т1урулелги. Чан бат1иявха инсан вижун вугев Аллагьас.\nГьедин рук1аян тезеги бегьилаан, цогидал, г1умруялъулъ маг1на лъезеги бокьарал, лъималазул бук1инеселъул ургъелги бугел умумул гьеч1елани. Бат1алъи гьеч1о, унти бахунеб жо бук1уна, хасго тарбия гьеч1олъиялъул унти. Гьеб гуребги, гьел лъимал, умумузе х1ажат рук1аниги рук1инч1ониги, х1ажат руго лъик1ал ярагьунел г1адамал жамг1ияталъе, х1алт1и гьабизе чаг1и г1уц1ц1абазе, армиялъе… Дуниялалъул материалияб рахъ лъик1лъарабги г1олеб гьеч1о, гьелда рекъон, г1олилазул, инсанасул г1акълуги тадбирги к1удияб г1олеб гьеч1они.\nШколалде рачиналде лъималазул т1алаб гьабизе ккелаан пачалихъалъги. Гьезги цо къадаралда гьабулеб гьеч1ин абиларо. Руго ясли-ахалги, лъималазул сахлъиялда хадуб хъаравуллъи кколел г1уц1абиги. Амма щаяли гьезулги х1алт1и камилаблъун бихьулеб гьеч1о. Дица абуна «щаяли» - ян. Щаялиги лъалеб буго. Умумузул г1унгут1аби рац1ц1ине, гьезда лъималазе тарбия кьолеб куц малъулел курсал гьеч1ого, гьел рег1уледухъ, бет1ербахъиялъе шарт1ал гьеч1ого, кколеб бак1алда гьезул т1алаб гьабизе тарал г1уц1аби х1алт1улел гьеч1ого. Ясли-ахалда лъималазе тарбия ва лъай кьолел чаг1азе лъик1ал харжал гьеч1ого, гьезулги, т1адеги г1арац балагьич1ого, цо бак1алда х1алт1ун т1убалеб х1ал гьеч1ого. Гьеб суалалде пачалихъалъ г1ураб к1вар кьолеб гьеч1ого.\nГьелъул х1асилалда, школалде бач1унеб буго бат1и-бат1ияб тарбия щварал ва тарбияго гьеч1елги лъимал. Рач1унел руго пикру гьабизе ругьун гьаруралги гьарич1елги, х1арпал лъалелги, дагьа – макъаб бук1аниги ц1ализе лъалелги, лъазего лъаларелги лъимал. Сахал, ц1алиялъе щибго квалквал гьеч1елги, унтарал, психика камиллъич1ел, гаргадизе лъаларел, канлъи ва раг1и заг1ипалги. Гьел киналго гъолел руго классалде жанире. Гьел киналго нухда рачиналъул зах1матаб амру т1аде кколеб буго байбихьул кклассазул учителасде. Алх1амдулиллагь, гьеб зах1матаб амру борхун бажарулел, г1ага-шагарго киналго цо даражаялде рачине к1олел, т1асиял классазда ц1ализе бажарулеллъун гьел гьаризе к1олел учительзабиги руго. Амма гьел дагьал руго.\nГьанибги бач1уна добго харжалъул суалги, учитель х1алт1уде рег1иялъул суалги. Учительзабазул лъайги, бажариги жакъа къоялъул т1алабазде данде ккеялъул суалги. Гьел киналго суалал цоялда цоял хурхарал, цадахъ хисизаризе кколел суалал руго. Щайха гьел унтаби раккарал ва нилъер жамг1ияб къаркъалаялъулъ щулалъарал? Гьелъие г1иллабиги г1емерал руго.\nТ1оцебесеб бак1алда дица лъола, г1амм гьабун халкъалъулги, хасго т1адчаг1азулги иман заг1иплъи, яги гьезего гьеч1олъи. К1иабизе - законалги, гьел г1умруялде рахъинаризе кколел г1адлу-тадбиралъул г1уц1ц1абиги заг1иплъи. Гьелъул х1асилалда, кьавуялъ махх кинигин, жамг1ияталъул киналго рахъал хвезарулеб ришватчилъи ц1ик1к1ин, ургъел ва жавабчилъи гьеч1олъиялъ ханлъи гьаби. Умумуз ц1унулел рук1арал ях1-намус г1адал, рит1ухълъи г1адал, г1емерал цогидалги хасиятал хвезе, рилизе тей, ай напсалъул экология хвезаби, къиматал г1амалал эрозия лъугьун, ракьулъа беэнлъи г1адин, чурун т1аг1ин.\nГьелъулги х1асилалда, г1адамал, пайда гьеч1ел сапнал полпил г1адал шаразда – батулареб раг1иялда, кьер берцинал гьерсазда, реццалъул, мах1 гьеч1ел т1угьдузда, т1алъи бокьиялда, лъимада к1алдиб ч1валеб резнал моц1у г1адал, рахь щоларел аттестатазда, дипломазда, г1елмиял ц1аразда – хадур лъугьин, цеве ккарав мерхьун гурони жив цеве т1оларилан г1емеразда ккей г1адал унтаби лъугьана. Маг1арулаз абула «гьан мах1сани ц1ам щвала, ц1ам мах1сани щибилеб?» - илан. Гьел киналго унтаби сах гьаризе кколел, къуват х1алт1изабулел г1уц1абиги, тарбия кьезе кколел г1адамалги, тохтирзабиги унтун ругони, унтараз щибха гьабилеб? Гьелги, гьел гурелги жамг1ияталъул унтабазул х1асилада лъималазе, г1олилазе тарбия кьезеян лъугьарал учительзабазул, тарбиячаг1азул, муг1аллимазул х1алт1ул х1асил мукъсанаб гурони кколеб гьеч1о.\nСоветазул заманалъ г1уц1ц1ун бук1араб лъайкьеялъул структураялъ, доб заманаялъ х1асил кьолеблъун бук1араб батаниги, жакъа лъик1аб х1асил кьолеб гьеч1о. Доб заманаялъ бук1араб г1адлу гьеч1елъулха. Лъайкьеялъул даража хисизабулаго, ц1иял чиновниказ мисалалъе босулеб буго, халкъалъул г1акълиял, пикриял, хьвада-ч1вадиялъулал, рух1иял рахъал х1исабалде росич1ел, Америкаялъул яги Европаялъул къаг1идаби. Гьезие къвариг1ун буго г1ат1идаб бич1ч1иги гьеч1ел, жидерго бет1ер х1алт1уларел, малъаралъе мук1урал, бечедал олигархазул гъаравашал куцазе. Г1елмияб рахъ цебе т1униги рух1ияб жагьиллъи т1ибит1изабизе.\nХ1ажат буго т1убанго лъайкьеялъул г1уц1ц1и нилъерго х1ажалъабазе, мурадазе данде кколеблъун лъугьинабизе. Кин гьеб гьабилебали бициналде х1исабалде босизе ккола, кинал г1амалазул, лъаялъул, бажари гьунаралъул г1олилал нилъее къвариг1ун ругелали. Гьанибго мух1кан гьабизин «нилъее» абураб раг1иялъул маг1на. Суал бач1уна: лъимал лъил ва лъие гьел къвариг1ун ругел абураб. Умумузулищ, жамг1ияталъулищ яги пачалихъалъулищ абун.\nЛъимал умумузул рук1аниги, гьел лъик1ал, бажари-гьунар бугел лъугьиналъул ц1акъ к1удияб к1вар буго жамг1ияталъеги пачалихъалъеги. Гьединлъидал гьезие тарбия кьезе, лъай кьеялъулъ г1ахьаллъизе, бач1унеб г1ел иманалда ва инсанияталъул т1адег1анал хасиятазда куцазе т1адаб буго умумуздаги, жамг1ияталдаги, пачалихъалдаги. Гьеб лъабабго къокъаялъул цадахъ рекъараб х1алт1иги гьеч1они, гьез цоцазул мурадал т1ураялъе квал-квалги гьабулеб бугони, х1асил лъик1аб ккезе рес кинха бук1инеб!\nШколалде инег1ан цебеккун тарбиягин лъай кьеялъул аслияб х1алт1и т1аде ккола умумузде. Гьелъие, ясли-ахал рагьунги, сахлъи ц1униялъе кумек гьабунги, лъималазе х1ажалъулел рек1елгъеялъул бак1ал рагьунги, кумек гьабизе ккола х1укуматалъги. Умумул лъималазде рег1ун рук1иналъе квербакъиги гьабизе ккола гьебго пачалихъалъ. Школалде рачиналде лъималазул бук1ине ккола, хьвада-ч1вадиялъул, пикру х1алт1изабиялъул гуребги, хадуб лъай босизе ярагьунеб даражаги. Бук1ине ккола данде кколеб сахлъиги. Гьеб мехалъ абизе бегьула байбихьул классазул учительзабазда, гьале нижеца тарбиягин лъай кьеялъул кьуч1ч1ги лъун рит1улел руго лъимал школалде, гьелда т1ад нужецаги щулияб къед баян.\nЯсли-ахазда тарбия кьолезе г1ураб харжги кьолеб гьеч1они, пачалихъалъги умумузги гьезие лъик1ал х1алт1ул шарт1алги ч1езарулел гьеч1они, яслиязда тарбия кьолезул педагогикияб психологияб ва методикияб лъаялъул даражаги заг1ипаб бугони, х1асил кинабха ккелеб?\nДир пикруялда, школалде лъимал рачараб мехалъ, умумузги, пачалихъалъги, жамг1ияталъги школалъул коллективалъулгун къот1и хъвазе ккела, нижее х1ажат буго лъималазе гьадинаб тарбия кьезе, гьадинаб лъай кьезе, гьадинаб физическияб цебет1ей лъугьинабизе, сахлъи ц1унизе - ян. Цадахъаб комиссиялъ школалде бачиналде хал гьабизе ккела, лъимадул, школалда ц1ализе ккани х1ажалъулеб, сахлъиялъул, лъаялъул, пикру гьабиялъул бугеб даражаялъул. Къанаг1ат рук1аниги дандч1вала учительзаби, дида г1антаб лъимадуе дарс кьолеб къаг1ида лъалароян абулелги.\nШколазда цере кинал т1алабалха лъелел? Умумузул т1алабалде гьоркьобе ина, лъималазе кьолеб тарбиялъул суал, лъимал ригьнаде х1адуриялъул, гьезда лъазе лъик1ал, рахьдал ва къват1исел пачалихъазул мац1азул, ва сахлъиялъул, лъималаз т1аса бищулеб профессиялъул суал. Пачалихъалъ цебе лъезе ккела ват1ан хиралъиялъул, армиялда хъулухъ гьабизе ярагьунеб тарбиялъулги бажариялъулги суал, лъаялъул, г1урус мац1алъул, бак1алда рекъарал, умумузулгун данд бараб профессия т1аса бищиялъул суалги. Жамг1ияталъ, ай росдал ва шагьаразул жамаг1атаз цебе лъезе лъезе ккола жамг1ияталда хьвада-ч1вадиялъул, къвариг1ел гьеч1ел заралиял хасиятаздаса ц1униялъул, жамаг1аталъул къадру-къимат ц1унулевлъун куцаялъул суал. Т1алабал рук1ине бегьула жидее махщел бугел х1алт1ухъаби къвариг1арал: росдал маг1ишаталъул, промышленниял предприятиязул, ресалда ругел, цогидазе х1алт1и ч1езабизе к1олел г1адамазулги, хасал. Пачалихъалъ школазе кумекалъе рихьизаризе бегьула, лъимал рокьулел, гьел нухда рачине кумек гьабизе к1олел, психологал, полициялъулал.\nШкола лъуг1изег1ан умумузулги, пачалихъалулги, жамг1ияталъулги мурад бук1ине ккола, кьварараб г1адлу гьаби гуреб, кумек гьаби. Школалъул коллективалда цониги чияс, жиндаго цере ч1арал масъалаби, умумузул, пачалихъалъул ва жамг1ияталъул т1алабал т1уразарулел гьеч1они, лъаг1алил х1алт1ул х1ассилалда, умумузулги пачалихъалъулги, х1атта лъималазулги вакилзабаз, педколлективги г1ахьаллъун, учителасда абизе ккела, хирияв вац, дур гьеб х1алт1иялъе бажари гьеч1о, бат1ияб т1аса бищеян. Гьениве дагьав лъик1авги валагьизе ккела.\nШколалдехун гьединал т1алабал ругони, школалъул гьел т1алабал т1уразе кумек гьабизе ккела пачалихъалъги, умумузги, жамг1ияталъги. Бищун цебе ч1ч1езабизе ккела лъица щиб т1аде босилебали. Учительзабазе ва ц1алдохъабазе шарт1ал ч1езариялъул суал ва гьай-гьай харжазул суал пачалихъалда т1аса инаро, гьез кьолеб г1арацги т1олабго халкъалъул г1арацлъидал. Харжал учительзабазе ц1ик1к1инаризе ккела, гьелда рекъон х1алт1и гьабун бажарулеб гьеч1они, г1одов ч1аян абизе бегьулеб къаг1идаги бигьалъизабизе ккела.\nПачалихъалда г1ураб къадаралда, ц1ик1к1арал харжал ч1езаризе к1олеб гьеч1они, «гьарулел руго, гьарила» абун бачинч1ого, рагьун абизе ккела: нижер рес бугеб нижецаги гьабуна, жидерго т1алабалда рекъон, т1аде рес бугел умумузги кумек гьабизе ккела, х1атта жамг1ияталдагицин гьезие харжал ц1ик1к1инаризе ресал ратизе ккелаян. Щибаб школалъул фондги г1уц1ун гьенибе г1арац реххизе ккела, щивасул лъимадул т1алаб гьабуралъухъ гуреб, г1амм гьабун. Гьенибе г1арац реххизе ккела долго рес бугел, х1алт1ул квер ва хасаб махщел къвариг1арал г1адамазги. Гьеб фондги школалда шарт1ал ч1езариялъе ва лъик1 х1алт1аразе т1адеги премия кьеялъе х1алт1изабизе ккела. Биччан теха, рак1бац1ц1адго лъималазе г1умру кьолев цог1аги учитель бечелъун вихьизе. Цогидасеги бокьизе бегьула гьеб х1алт1и гьединго гьабизе.\nЛъайкьеялъул управление бук1ине ккела х1албихьи бугел учительзабаздасан г1уц1араб, школалъул учительзабазе киналго рахъазулаб кумек гьабизе к1олеб ва цебет1ураб х1албихьиялъул реклама гьабулел, гьеб т1ибит1изабулел чаг1и. Гьелъул х1асилада лъугьина, рижила гьанже заманалъул т1алабазда рекъон, медиатехнологиялдасан ва цогидалдасанги пайдаги босун, лъик1аб х1асил ккей мурадлъун бугел учительзаби.\nУчительзаби лъик1ал гьеч1они, ц1алдохъаби лъик1лъуларо, ц1алдохъаби квешлъани студентал лъик1лъуларо, студентал квешлъан, нахъойги лъик1ал учительзаби рук1унаро.\nДица студентазда гьикъула, лъица гьеб горги т1езабун, лъик1аб рахъалдехун иш сверизабизе кколебан. Гьел мук1урлъула: лъимал хисуларо, бич1ч1и дагьаб бук1иналдалъун ва учителзаби лъик1ал гьеч1елъул, учительзабиги хисуларо, ц1алич1ого ва г1емерал соназ квеш х1алт1ун ругьунлъун ругелъул ва жалго хисизаризе к1олеб таваккал гьеч1ого. Хисизе бигьаяб буго студентазе. Гьезул бук1уна лъай х1ажат бук1иналъул бич1ч1иги, гьеб хисизабизе к1олеб таваккалги къуватги.\nХ1акъикъаталда ах1вал-х1ал хисизабизе къеркьезе ккола киналго, хасго учительзаби. Щаялиго вузазул ишги беццилеб х1алалъ гьеч1о. Гьезул х1акъалъулъ хъвани г1емерлъила. Гьеб цоги нухалъ хъвазе пикру буго. Иншааллагь!\nАвар мац1алъул 3-леб классалда рагьараб дарс. Тема "Прилагательное жинсалде хиси" Презентациял МагIарулазде ХИТIаб Лъазабиял МагIарулазде хитIаб Цолъиялъул хIалтIи / Блогал ЦIунизе ккела авар мацI Макъалаби Авар мац1алъул дарс: "Предметияб ц1ар" Авар мацI / Мисалиял дарсал / Учителасе


РукIуна конкурсал кочIохъабазул » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГьедин бижун рагIула тIоцебе МагIарухъ кечI...\nМахщалилаз кьезе ккола къимат\nГIадамаз нохъазда гIумру гьабулеб заманалдаса, инсан жакъасеб цебетIеялде вахинегIан, чан къарну сверарабали лъиданиги лъалеб батиларо. Амма жибго гьеб цебетIей гIелмуялда, гIумруялда, гIадамазул рукIа-рахъиналда кинаб рахъалъ босаниги, цояб цоялде дандеккун, щибаб цIияб гIелалъ цIилъаби ургъун, гьел халкъалъул гIумруялде жанире рачун, лъугьунеблъи лъалеб жо буго. Гьелъие мисалал инсанияталъул тарихалдаса кигIанги рачине бегьила. Гьединлъидалин, лъикIаб, тIокIаб, магIнаяб, пайдаяб, хIажатаб тIаса бищизе киналго заманабазда гьарулел рукIарал къецалги халгьабиялги, гьанже нилъеца абухъе, конкурсалги.\nУмумузул заманалдаго, цIакъго, цебегоялдаса рукIарал руго магIарухъ кочIохъабазул къецалги. Цебеккунго лъикIаб хIадурлъиги гьабун, цояз ахIараб кечIги бакъанги цогияз такрар гьабичIого, гIуцIарал гьединал къецазда загьирлъулел рукIун руго хIакъикъаталдаги гьунарчагIазулъги гьунар бугел, махщелчагIазулъги махщел камилал кочIохъаби. Гьедин тIаса рищаразул нилъер къоязгицин цIарал лъалеллъун хутIун руго нус-нус кочIохъабазда гьоркьоса жал гьунар-мехщелалъ тIокIаллъун рукIарал дагьалго гIадамал.\nСоветияб заманалдаги маданияталъул пачалихъиял идарабазул квербакъиялдалъун мех-мехалда гьарулаан, «Нижеца махщалилал ралагьулел руго» гIадал ва гь.ц. цIаралги лъун, кочIохъабазул къецал МахIачхъалаялдаги, районаздаги, цоги-цоги бакIаздаги.\nАхираб 20-25 соналдаги гIемер тIоритIана кочIохъабазул гьединал къецал. МагIарул казияталъул редакциялда культураялъулги литератураялъулги хIалтIи гьабулев вукIиндалги батила, араб къарнуялъул ункъоялда анцIабилел соназул авалалдасан байбихьун, дунги гIемер кколаан гьел махщелчагIазе къимат кьолеб жюриялде гьоркьове. Гьединго гьенир рукIунаан магIарулазда жидер цIарал лъикI лъалел, профессионалиялин абулел кочIохъабиги композиторалги, цогидалги культураялъул батIи-батIиял идарабазда хIалтIул хIалбихьи бугел гIадамалги. МахщелчагIазе къиматги кьолаан, жюриялъул щивав гIахьалчияс гьезул махщалил киналго рахъалги хIисабалде росун. ХIасилалги гIемерисеб мехалъ хабар-калам гIемерал, жюриялдаса конкурсалда гIахьаллъарал кочIохъаби рази гьечIел кколаан. Гьеб гуребги, конкурс гIуцIаразги жюриялъул председателасги, гьединго гьезул божилъи бугел жюриялъул цо-цо гIахьалчагIазги цебеккунго цIар чIвалеб букIун буго бакIал кьезе ругел кочIохъабазда. Гьеб дида хадуб бичIчIана. Бачинин цо мисал: МахIачхъалаялда ункъоялда анцIабилел соназда букIараб цо гьединаб къецалда доб заманалда магIарулаз бищунго гьунар бугев кочIохъанлъун рикIкIунев вукIарав мунагьал чураяв МухIамад ГIумаровасе лъабабилеб бакIцин щвечIо. Гьелда гIажаиблъарав дица, дирго хъвай-хъвагIаял рихьидал, ГIумаровас: «Гьениб дуда бараб жо дагьаб букIана», - ян хабар къокъ гьабуна. Ккана хIужаби, чанго конкурсалда, гьоркьор сонал индалги, цого кучIдул ахIун, цого кочIохъанасе бакIал щваралги.\nПуланаб районалда магIарул кочIохъабазул къец гьабулеб бугони, мустахIикъал ругониги, гьечIониги, гьеб районалъул кочIохъабазе кьолаан цересел бакIал. РукIунаан гьединго, бечедал чагIаз жидерго кочIохъабазе тIоцересел бакIал кьезелъун гьарулел хасал конкурсалги.\nГьелги гьезда релълъаралги кечI-бакъаналъул къецал гьарулаго, дандчIварал тIекълъабаз ракIбуссинабун, гьединал халгьабияздаса инкар гьабулелги рукIуна чанги гьунар-махщел бугел васалги ясалги. Творческияв, хIакъикъаталдаги Аллагьас гьунар кьурав чиясул рекIеда цIакъ унтула гьединал ритIухълъи гьечIел хIаял. Цо гьединаб хIаялдаса хадуб дица хIукму гьабун букIана тIокIав киданиги гьеб жюри абураб жоялде гьоркьове къачIого чIезе. Гьал рагIаби ричIчIизе кколаро цогиял тIекъал, цо дун витIарав вукIанин абураб магIнаялда. РукIуна гьеб конкурс ритIухъаб куцалъ ине бокьарал цогидалги. Амма доб ругьунабго куцалъ гьобо ххенезабулез гьезулги пикру гIемерисеб мехалъ гIадахъго босуларо. Гьеб гурелъулха гьезул мурадги букIунеб. Хадуб гьелго чагIи лъугьуна магIарул кечI-бакъан хвезабулеб бугилан гIакъилал харбал рицинеги. Хвезабугеха бищун цебе гьез, хадуб цогиязги хвезабунгутIизе.\nБугебищха хIакъикъаталдаги магIарул, магIарул гуребги, кечI-бакъаналъул гьединал къецал тIад чи кIалъаларедухъ гьариялъе нух. Буго. Цебеккун абухъе, гьединал къецал гьарулаго жюриялда рукIунел гIадамаз щивасул цевевахъиналъе, гIаммаб къимат гуреб, цогиял рахъазухъ балагьичIого, хасгьабун жиде-жидер махщалида хурхараб къимат кьезе ккола. Масала, кочIохъанас – кечI ахIиялъе, композиторас – бакъаналъе, шагIирас – рагIабазе, ункъабилес – кочIохъабаз тIад ретIараб ратIлие, щуабилес – кочIохъанасул сценаялъулаб культураялъе, анлъабилес – рагIабазе рекъараб бакъан тIаса бищиялъе (магIил бакъаналда махсародул кечIги, гьелъул гIаксалда, махсародул бакъаналда пашманаб кечIги ахIизе бегьуларелъулха). Гьедин гьабуни, щивав жюриялда вугесде тIаде ккола добе-гьанибе цIадаризабизе рес гьечIеб жавабчилъи. Босилин, жюриялда вугев шагIирас рагIабазе битIараб къимат кьечIони, гьев ккола яги шигIруялъул магIна-гIин бичIчIуларев, гьунар гьечIев чи, ялъуни чияр хасал мурадазда хадув унев, абилин битIахъе, яхI гьечIев чи. Гьединго абизе бегьула, гьениб тIекълъи биччани, жюриялда ругел композиторасул, кочIохъанасул ва цогидазулги хIакъалъулъги.\nУргъун хIисаб гьабуни, кигIан рагIа-ракьанде щун жиндирго махщалил хаслъаби лъалесдаги лъазе рес гьечIо цогиял махщелазул балъголъаби. Масала, шагIирасда лъаларо кочIохъанас тIад калам гьечIеб куцалъ бакъан битIун ахIулеб бугищали. Лъалареб жоялъе къимат кьезе тIамичIого, лъалелъул жаваб кьезе тани битIун букIинарищ гьев. Гьединго жиде-жидер махщалие къимат кьезе рекъараб букIина жюриялда ругел цогиязги. Гьединаб къагIидаялъ къецазул хIасилал гьаруни, хIилла-рекIкIалъе жюриялда вугев цонигиясул рес букIунаро. Ахиралда гьезул киназулго баллал цойиде росараб мехалда лъала унго-унголъунги кинабго рахъалъ тIокIлъи бугел кочIохъабиги.\nДоб букIана 2009 сон. ЛъаратIа гьабулеб букIана, гьеб районалъул администрациялъги Даку Асадулаевасул цIаралда бугеб фондалъги магIарул кочIохъабазул къец. Гьеб тадбир данде ккезабун букIана, 1976 соналда авариялде ккун къадаралде щварал Даку Асадулаевги гьесда цадахъ рукIаралги ракIалде щвезариялъе, доб заманалда ЛъаратIа районалъул бетIерлъун вукIарав, жиндир хIал алжаналъуб батаяв Расулов Шамилил хIаракаталдалъун бараб памятник рагьулеб къоялде.\nЛъаратIа кочIохъабазул конкурс тIобитIизе букIиналъул Даку Асадулаевасул цIаралда бугеб фондалъул нухмалъулев АсхIабгIали ХIасановас бициндал, гьадаб цебеккун рехсараб къагIидаялъ гьабуни лъикIаб букIинин абуна дица. Гьелда разилъана АсхIабгIалиги. Дандбана доб заманалда «ЛъаратIа» газеталъул редакторлъун вукIарав МухIамад БисавгIалиевасулгунги, ЛъаратIа районалъул культураялъул управлениялъул нухмалъулев ГIубайдула ИсмагIиловасулгунги. Гьезиеги рекIее гIуна конкурсалъул хIасилал гьариялъул гьеб къагIида. МухIамадги ГIубайдулаги рукIана ЛъаратIа райадминистрациялъул рахъалъан гьеб конкурс тIобитIиялъул жавабиял. КочIохъабаздаги цебеккунго абун букIана, гьаниб лъидасаниги щибниги балъго гьабизе гьечIин, хIасилазда рази гьечIев чи жюриялъул чагIазухъе вачIине бегьулин жиндир цевевахъиналъул гIолелги гIоларелги рахъазул бицинеян. ХIасил-калам, гьеб конкурс ана, жал мурадалде щвечIев жюриялда гьоркьов вукIарав кIиго машгьурав магIарулав барщун, лъутун ин гурони, лъилниги тIадкIалъай гьечIеб куцалъ.\nГьелдаса хадуб араб анкьго-микьго соналдаги рукIун ратила МахIачхъалаялдаги цоги цоги бакIаздаги кочIохъабазул къецал. Лъаларо кин гьел аралалиги, гьезул хIасилал кин гьаруралалиги…\nАхиралдаги абила, гьадаб пикру дихъе цо къоялъ бачIараб гуро. КочIохъабазул щибаб къецалдаса хадуб дица хIисаб гьабулаан гьеб ритIухъаб куцалъ инчIолъиялъе дунго гIайибияв вугев гIадин. Ургъулаан, бугебдай гьединал тадбирал рацIцIадго, чи тIад кIалъалареб куцалъ иналъе нухилан абун. Гьеб нух бищун ритIухъаб бугин абулеб мех гуро. Ратизе бегьула кочIохъабазул къецал жеги берцинго, магIнаялда тIоритIиялъеги, гьенир махщелчагIазе битIараб къимат кьеялъеги жеги лъикIалги нухалги къагIидабиги. Аслияб жо буго, гьединал конкурсал хIакъикъаталдаги гьунар-махщел бугел гIадамал тIатинарулеллъун лъугьин.\nАвтор: МухIамад Патахов, Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул авар адабияталъул секциялъул нухмалъулев, «Гьудуллъи» журналалъул редактор\nЦ1алана ,казияталдасаго Патах1овасул макъала,кинабго ч1ван-къот1ун хъван буго,щибха абилеб гьел конкурсазул унти бугоха гьеб,гьелъие дару жеги ургъич1о,бокьараб дуниялалда т1орит1улел конкурсазда ралагье ха нуж,добго Евровидение мисалалъе,коч1ол гуреб,сиясатияб конкурсалде сверун буго гьеб.