СагIидова Шагьрузатица 90 сон тIубаялде\nДир букIана анкьго сон тIоцее берцинай чIужугIадан Шагьрузат СагIидова йихьараб мехалъ. Гьей йикIана киналго росдал руччабаздаса батIияй, ретIа-къаялъул рахъалъги, кидаго гьимун гурони кIалъангутIиялъги, ниж лъималазде букIараб батIияб хIеренлъиялъги. Гьей дида гIемер йихьулаан тIугьдузул квацIигун, цадахъ батIи-батIиял шагьаралдаса рачIарал гIадамазул къокъабигун. Нижер минаялда Фазу ГIалиевалъул гьалмагъин абулаан гьелда.\nГьелъул яс Асиятги дунги цIалулел рукIана цо классалда. Дун йохулаан эбел-инсуца гьезул дое йиччаялдаса. Дида киданиги йихьичIо гьей хIалтIи гьечIого. Шагьрузат гIемер цIалдолаан, юкъарулаан, цо щиб бугониги хьухьуней ятулаан. Нижее – лъималазеги гьарулаан гьелъ гIемерал пайдаял малъа-хъваял. Ригьалъ кIудияй йигониги, нижер минаялда бищун берцинайги йикIана гьей. РакIалде кколаан дунги гьелда релълъарай йикIинин.\nШагьрузат хIалтIана Гъуниб районалъул КIогьориб школалда, ВЛКСМалъул Обкомалда ва 25 соналъ хIалтIана Хьаргаби КПССалъул райкомалъул секретарьлъун.\nГьал къоязда гьелъ тIубана 90 сон. Шагьрузатида юбилей баркизе дунги ана газеталъул редакторасул заместитель Зикрула Илясовгун цадахъ. РакIалдаго гьечIого рачIарал гьалбадеридаса йохана Шагьрузат. РакIалде щвезабуна партиялъул хъулухъалда араб гIумруги хIалтIулъ дандчIварал захIмалъабиги. Бицана кинал гIарзалгун, суалалгун гьелъухъе гIадамал рачIунел рукIаралалиги. Газет-журналалдехун жиндирго бугеб рокьулги, «ХIакъикъат» газеталъул гьабулеб къиматалъулги Шагьрузатица разиго бицана нижеда:\n- Гьеб букIана 1944 рагъул сон. Гъуниб районалъул КIогьориб росулъ анкьабилеб класс лъугIарай дун инсуца йитIана МахIачхъалаялде руччабазул педагогияб институталде цIализе.\n15 сон барай квергIанасей яс кие дуца йитIулей йигеян дандечIун йикIана эбел. Инсуца гьелда бичIчIизабуна яс гьанжего букIинесеб гIумруялде хIадуризе кколин. Гьесул рагIуда тIад кIалъазе эбелалдаги кIвечIо.\nДоб заманалда дир эмен вукIана тIоцересел дагъистаниял-учительзабазул цояв.\n1924 соналда гьесул хIаракаталдалъун рагьана цIияб школа КъахIиб районалъул (гьанжесеб Шамил район) ТIелекь росулъ. Дида рокъоб бицунеб рагIулаан кинаб захIмалъиялда гьес школа рагьарабали. Доб заманаялъ школалде лъимал риччаларин, гьел капурлъулин абулаан. Инсуда лъикI лъалаан гIараб мацI. Гьес Къуръан цIалулеб бихьун ва мацI лъалеб букIиналъ гIемерал херал чагIаз байбихьана гьесул адаб-хъатир гьабизе ва дагь-дагьккун лъимал школалде ритIизе. Гьелдаса хадуб гIемерал соназ инсуца директорлъи гьабуна батIи-батIиял школазда.\nКIоченчIо гьев ва гьес гьабураб хIалтIи. Гъоркьиса 7 октябралда КIогьориб росулъ тIобитIана школалъ 90 сон тIубаялъул байрам, кьуна школалъе дир инсул - СагIит МухIамадовасул цIар. Гьанже гьенив вугев директор Жамалудин АхIмадовас кIудиб материал бакIарун бугоан инсул ва дир гIумрудул хIакъалъулъ. Школалъул къеда бан бугоан инсул сурат бахъараб хъарщи.\nИнститут лъугIун ячIарай дун хIалтIана школалда, амма гьениб заман бахъилалдего тIамуна районалъул комсомолалъул секретарьлъун. Гьел рукIана 1950-1955 сонал. Хадуй тIамуна ВЛКСМалъул Обкомалъул пионеразул ва школалъул лъималазул заведующаялъун. Гьенисанги дун ана цIализе Сталинградалъул партиялъул тIадегIанаб школалде. Гьенийги цIалана ункъо соналъ, 1960 соналде щвезегIан.\nПартиялъулаб школа лъугIун хадуй дун йитIана Хьаргаби партиялъул райкомалъул секретарьлъун хIалтIизе, хIалтIана 1985 соналде щвезегIан.\nГьел соназ дица нухмалъи гьабулеб букIана идеологияб хIалтIуе. Унаан росабалъе, районалъул фермабазде, школазде, бригадабазде. Гьенир гьарулаан гIемерал дандчIваял. Дирго кIалъаязда аслияб кIвар буссинабулаан гIадамазул лъай борхизабиялде. Хасго руччабигун гIемер дандчIвазе кколаан, ахIулаан гьел нижехъего, политикиябгун магIишатияб гIумруялде гьоркьоре цIалаан. ГIуцIана руччабазул хасаб клуб. Гьенир зама-заманалдасан данделъулаан ва цере лъолаан хъизамалъулги, жамгIияталъул гIумруялъулги, лъималазе тарбия кьеялъулги суалал. Доб мехалъ нижеца Хьаргаби тIобитIана кIудияб руччабазул байрам Октябралъул хIуригаталъ 50 сон бай кIодоги гьабун. Гьенире рачIун рукIана сверухъ ругел районазул вакилзабиги. Киналго рохун рукIана гьение Фазу ГIалиева ячIиналдасаги, гьелъ бицараб гIакъилаб рагIудасаги, цIаларал кучIдуздасаги.\nГьелдаго цадахъ гIемер тIоритIизе байбихьана батIи-батIиял данделъаби, «Ахбазаналъул байрам», «Меседил хасел» ва цогидалги вечерал. Дун унаан районалъул хъутабазде, магIарде, дояркабазухъе, гIухьбузухъе.\nЧанго соналъ тIатIалаго Хьаргабире практикаялде рачIунаан Патрис Лумумбал цIаралда бугеб Университеталъул студентал. Гьезулгун гьарулаан хасал дандчIваял, тIоритIулаан гьудуллъиялъул концертал, рачунаан берциналщинал бакIал рихьизаризе. Аслияб къагIидалъ дица гьабулаан гьезулгун хIалтIи. Гьеб хIалтIудаса рази вукIарав гьезул нухмалъулес хас гьаюн дун ахIана университеталъул ректорасухъе Москваялде ва дие ХIурматалъул грамота кьуна.\nДоб заманалда ясал цIализе риччаялъул суал букIана цIакъго захIматаб. Росу тун къватIире ясал ритIиларин лъугьунаан умумул. Школазда гIолел рукIинчIо руччабазул кадраби. Чанги рачIунаан ясал нижехъе гIарзалъ инсуца цIализе риччалел гьечIин абун. Дун унаан ясазул умумухъе, хас гьабун кIалъай гьабулаан, бичIчIизабулаан ясалги цIализе ритIизе кколин. ЦIакъго умумул мукIурлъулел гьечIони, гьеб суал босулаан хас гьабун жамагIаталъул собраниялде. Кин бугониги, нижехъа бажарулаан ясал цIализе ритIизе умумул мукIур гьаризе. Гьедин чанго яс ана цIализе. Хадур дихъе студентаз ритIун рачIунаан баркалаялъул кагътал.\nГIемер рачIунаан рос-рукъалъул суалалгун. Вокьарасе кьолей гьечIин, яги йокьарай ячине толей гьечIин. Щибаб нижехъе бачIараб суал тIубазабиялда тIад хIалтIулаан дун.\nГIумру унеб буго, дун йиго гьанже хIурматияй пенсионер. Минаялъул азбаралъуе яхъун, гIага-божаралгун кIалъан йикIуна.\nГьаб ахираб заманалда бищун рекIелъ къараб жо буго, кие ялагьаниги, магIарулаз гIурус мацI бицунеб букIин. БитIун абуна Расул ХIамзатовас: «Метер магIарул мацI хвезе батани, хваги дун жакъаго жаниб ракI кьватIун!» абун.\nКъанагIалъун руго, жал магIарулал ругониги, мадугьалихъги рахьдал мацI бицунел чагIи. Гьелъие гIилла щиб, гIайибияв щив абун гьикъани, дица абила эбел-эмен ругин. Гьез лъимер гьабураб къоялдаса рокъоб бицунеб буго гIурус мацI. Цебе умумуз рокъоб бицунеб букIана рахьдал мацI - цоги киса кибго бицунеб букIана гIурус мацI. Жакъайин абуни киназго бицунеб буго гIурус мацI, руго магIарулал жидеда цогIаги рагIи рахьдал мацIалда лъаларелги. Цо-цоял чIола магIарул мацI цIакъго захIматаб бугилан. Мунагьал чураяв, Унсоколоса Хьаргабив хIалтIулев вукIарав партиялъул райкомалъул тIоцевесев секретарь МухIамад Гьиматовас абулаан магIарул мацIалдаса бечедабги бигьаябги мацI гьечIилан. БитIарабги буго! Нилъ чIухIизе ккола мацIалдасаги миллаталдасаги. МагIарулазул къадар Дагъистаналда буго бищун цIикIкIун. Нилъеда тIадаб буго мацI цIунизеги. Школалда кьолеб цо-кIиго дарс цIакъ дагь буго, умумуз рокъоб бицинчIони, гьеб тIагIине букIин хIакъаб буго.\nМагIарул мацI бицунаго унел эбел-лъимал рихьигун, гьел чIезеги гьарун, дица баркала кьола рахьдал мацI бицунелъухъ. Нилъ чIахIияз берцин бицине, малъизе лъикIаб буго гIун бачIунеб гIелалда мацI кIочене тогейин. ГIурус мацI лъачIого хутIуларо шагьаралда. Гьеб киса-кибго бугелъул. МагIарул мацIин абуни буго эбелалъул рахьдада цадахъ нилъее рокьигун кьураб.\nДица цIалулеб «ХIакъикъат» газеталда гIемерал рукIуна мацI цIуниялда хурхарал, лъикIал художественниял, ракIалдещвеялъулал макъалаби. Гьеб лъикIаб хIалтIи жеги цIикIкIинабиялда тIад хIалтIизе бокьилаан гьелъул мухбирзаби.\nДун йиго кидаго газета хирияй, мухъ течIого гьеб цIалулей, «БагIараб байрахъ» букIаралдаса жакъа къоялде щвезегIан гьеб дирго гьудуллъун ккурай чIужу.\nЦебе букIаралдаса газета кьучIдасанго хисун буго. Гьелъ жанире рачун руго гIемерал суалал: жанисеб, къватIисеб ахIвал-хIал, хъизам-лъимал, рукIа-рахъин, тарих, литератураялъул макъалаби. КIочон гьечIо сахлъиялъулги, районаздасаги харбал, гьитIичазе гьурмал…\nДие бищунго бокьула культураялъул, искусствоялъул хIакъалъулъ хъварал макъалаби. Бокьилаан, такрар гьаруни, МахIмуд ГIабдулхаликъовасул, ПатIимат Хизроевалъул, Сидрат Мажидовалъул ва цоги артистазул хIакъалъулъ цIализеги. Цере гьезулгун лъикIал дандчIваял рукIунаан, хIурматги кIудияб букIунаан. Кире рачIаниги, гьез росуго бохизабулаан.\nБукIана нилъер моралияб кодекс абураб хъвай-хъвагIай. ЛъикIаб букIинаан лъималазе гьел суалазул бицани. КIудияв чи вачIингун тIаде рахъине ккеялъул, салам кьезе лъикIаб букIиналъул, лъикIал гIадатазул, гIадатиял гIадамазул хIакъалъулъги.\nКин бугониги, кIудияб баркала буго киналго газеталъул хIалтIухъабазе аслиял тарихал, дун гIадал чагIи кIочонгутIиялъухъ. Дие цIакъ кIудияб рохел букIана нуж дихъе рачIин. ГIемерал ратила дунго гIадинал. Дие бокьилаан нужеца гьезулги хъвани. Дица баркала загьир гьабулеб буго нужер хIалтIухъабазе, дирги, нижер росуцоязул ва лъималазул рахъалдасанги.\nПрочитано 655 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 19 августа 2019 16:11\nДругие материалы в этой категории: « Гьалмагъасул хIакъалъулъ калам\tМухIамад Танкаев гьавуралдаса 100 сон тIубаялде »


Г. Каримовалда гIунтIизабулеб буго рищват босиялъул гIайиб\nУзбекистаналъул президентасул кIудияй яс Гульнара Каримовалда гIунтIизабулеб буго TeliaSonera абулеб финазулгун-шведазул телеоператоралъухъ рищват босиялъул гIайиб. Шведазул прокуроразда мугъчIвайги гьабулаго Reutersалъ лъазабулеб буго Каримовалъ рищват босун букIанин Узбекистаналда хIалтIизе гьеб компаниялъе рес кьуралъухъин.\nЦIех-рехчагIаз лъазабулеб буго 2007 соналда TeliaSoneraялъ кьун букIанин лицензиялъухъ 350 миллион доллар ва гьеб рехун букIанин Гибралтаралда бугеб Каримовалъулгун бухьен бугеб Takilant фирмаялъейин.\n«Би-би-сиялъ» кьолеб буго корпорациялъухъ бугеб ва Каримовалъул квералъ хъварабин абулеб кагътил хIакъалъулъ информация. Гьелда узбеказул лидерасул ясалъ абулеб буго жий Ташкенталда рокъой жаний тIамун йигин, юухулейги йигин, жиндие «психологияб тIадецуйги гьабулеб бугин».


Купи Остаряло слънце. Лирика (2006)\nОстаряло слънце. Лирика (2006)\nОферти за Остаряло слънце. Лирика (2006)\nОстаряло слънце. Лирика\nОстаряло слънце: Лирика\nОписание, детайли - Остаряло слънце. Лирика (2006)\n"Помъдрял, а луд като вчера", живее с вяра в чудесата и търси нови небеса". Това е днешният Кирил Аспарухов - разпънат на кръст между усмивката и тъгата, между шоуто и театъра, между прозата в живота и поезията в душата. В самото начало "Белязан от слънце", сега пита: "И Слънцето ли остаря, че не топли?!"\nОстаряло слънце. Лирика (2006) пълно описание »


ЦIунтIа мухъалъул Гьинухъ росулъ рукъзал рухIаразе гIарцудалъун кумек гьабизе буго пачалихъалъ. Федералияб бюджеталдаса минаби рухIаразе бичазе буго 100 азарго гъурущ, гьединго 10 азарго гъурущ кьезе буго мухъалъул бюджеталдасаги. ЦIиял рукъзал разе гьеб гIарцудалъун кIвезе батичIониги, ретIел-хьит чед-квен босизегIаги цодагьаб мехалъ гIелин абулеб буго росдалчагIаз. Гьинухъ буго 111 мина, росулъ гIумру гьабулеб буго 559 чияс.\nМЧСалъул Дагъистаналда бугеб бетIераб идараялъул лъазабиязда рекъон, 19 апрелалда цIа ккана цо минаялда жаниб. Гьуриялъ цIа тIибитIизабуна аскIоре ругел цогидал минабазда. Лъугьа-бахъиналъулъ щивго лъукъичIо. Амма 24 мина бухIана, 99 чи хутIана рукъ гьечIого. Гьел чагIи гIагарлъиялъ жидехъего рачана. Гьезулни хьул буго Дагъистаналъул хIукуматалъ цIиял минаби разе кумек гьабилин жидее. «Хьул буго, амма бугеб ахIвал-хIалалда балагьун нус-нус азарго гъурущги кьун тезехъин руго гIадамал», - илан абуна Гьинухъ росулъа МухIамад МухIамадовас. Гьесул рагIабазда рекъон, цодагьалъ цебе Элбохъ росулъ минаби рухIаразе кинабгIаги кумек букIинчIо хIукуматалдаса.\nЦIа ккун хадуб 15 минут индал росулъе щвана пожарниказул команда. МЧСалъул пресс-хъулухъалда бицухъе, цIа свинабулеб пункт ЦIунтIа мухъалда рагьана 2010 соналда Кидеро росулъ. Гьелдалъун хехго рачIана пожарникал росулъе. Амма гьел рачIинегIан цIа свинабизе рортана росуцоял. Цояз рухIулел минабазда жаниса къай-къоно хвасар гьабулеб букIана, цогидаз цIа свинбизе хIаракат бахъулеб букIана. Лъим ведрабаз бачун, цоцахъе кьун свинабулеб букIана цIа.\nРачIарал пожарниказе захIмалъана цIа свинабизе. МЧСалъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулей Тамила ГъазимухIамадовалъ бицана, рухIулел минабазде аскIобе машина бачизе кIолеб букIинчIилан.\nТамила ГъазимухIамадова: «ЦIакъ захIматаб бакI буго гьеб росу. Нухалги гьенир ритIарал кисса, жиб-жиб метр доба-гьанибе рехараб, зигзагазул нух батана. ТIадежоялъе гьуриги букIана квешаб. Жалго минабиги магIарухъ кин ралел нужедаго лъалаха. Террасазул системаялда рарал минаби руго Гьинухъги. Пожарникални хехго рачIана росулъе цIа свинабизеян, амма заман цIана росулъ ругел цурал къватIазги, квешал нухазги. Жалго росдалчагIазги кумек гьабуна пожарниказе. Росуцоялги гIахьаллъана цIа свинабиялъулъ».\n21 апрелалда МЧСалда тIобитIараб пресс-конференциялда бицана, минаби гьечIого хутIаразе рукъзал кьеялъул суал бачIунеб заманалде тIубазе бугин ва гьелъи гIоло хасаб комиссия гIуцIизе хIукму къотIанин. Гьединго данделъиялда абуна МЧСалъул шапакъатал кьезе ругин цIа свинабизе кумек гьабурал росдалчагIазеян.\nКин цIа ккараб? Гьеб суалалъе чIванкъотIараб жаваб кьезе бегьула цо моцIидасан, киналго экспертизаби лъугьун хадубилан абуна «Эркенлъи» радияолъе МЧСалъул пресс-хъулухъалда. Амма цогидал баяназда рекъон, токалъул басриял кварал сабаблъун ккун батизе бегьула цIа.\nАхиралда тIаде жубала, Гьинухъ росулъ ккараб цIа ЦIунтIа мухъалда исана ккола кIиабилеблъун. Марталъул байбихьуда Элбохъ росулъ бухIана анцIго мина.


ХIужаби камураб тарих\nРоссиялъул тарихчагIаз хIадурулеб буго гьанже заманалъул тарихалда тIасан школлъималазе хъвараб цIияб тIехь.\nГьелъул цебеккунисеб материал 31 октябралда бихьизе кьун буго Россиялъул президент Владимир Путинихъеги. ТIехьалда тIад хIалтIизе тIадкъан буго тарихчагIаздагун, жамгIиял хIаракатчагIазда, мугIалимзабазда, гIалимзабазда. Дагъистаналъул рахъалдаса гьелда гъорлъ гIахьаллъулев вуго республикаялъул ГIелмияб Централъул нухмалъулев Хизри ГIамирханов. Гьеб централда цебе гIуцIараб тарихалъул институталъул вакилзабаз жидерго тIадкIалъаял ритIун руго Москваялде.\nГIезегIан тIадкIалъаял руго Чачаналдаса тарихчагIазулги. Масала, гьез гьарулелб буго советияб заманалда рукIарал жидер бахIарзалги рачейин гьенире гьоркьоре. Гьезие данде кколеб гьечIо 1990 соналда Ччаналъулгун Россиялъул букIараб рагъуе гьениб кьолеб бугеб къиматги. Гьелда бан тIасанкIалъаял гьарун руго Гелдыгеналъул школалъул мугIалим Салам МухIамадовас.\nГьединалго тIакIалъаял руго Россиялъул цогидал регионаздасанги. Щибаб регионалъе къваригIун буго жиде-жидер вакилзаби гъорлъе цIазе.\nРоссиялъул гьанжесеб тарихалъулгун политологиялъул институталъул вакил Сергей Журавлевас абулеб буго гьеб тIехьалда гIезегIан бакI кколеб бугин Шималияб Кавказалъ. Масала, гьениб бицунеб бугин 25 соналъ Россиягун вагъарав имам Шамилилги, цеве Дагъистаналъул вукIарав нухмалъулев МухIамадгIали МухIамадовасулги, Халкъияв шагIир Расул ХIамзатовасулги, гьединго Россиягун вагъарав чачаназул генерал Аслан Масхадовасулги, политик Руслан Хасбулатовасулги, чачаназул тIоцевесев президент АхIмад Къадировасулги.\nБицен гьабулеб цIалул тIехь хIадуриялда тIасан ЭР-ялъе жиндирго пикру загьир гьабуна Дагъистаналдаса тарихчи Тимур Айтберовас.\nТимур Айтберов: «ЦIалул тIехь хъвай хасаб махщел буго. ГIелмияб тIехь хъвай цо жо буго, цIалул тIехь хъвай тIубан батIияб жо ккола. Гьеб тIехьалда гIезегIан бакI кьезе ккола Россиялъул кьолболал халкъазе, улка тун къватIиб жидер хIукумат гьечIел халкъазе. Масала, немцал, белорусал, молдаванал рукIа, гьезие гьедигIан кIвар кьечIониги бегьила. Чачаназе, дагъистаниязе, татаразе ва цогидазе, гьезул къадар рикIкIун, цIикIкIун бакI тезе ккола.\nРеволюциялда тIасан рагIула гьеб тIехь хIадурулезда гьоркьоб дагIба. Цоязе къварилъи ккун буго гьелдаса. Амма нилъее битI ккана гьелъул. Гъазават яги цогидаб сабаблъун рахъун, нилъеда кодоса рахъун ун рукIарал мугIрулги, ракьалги нилъехъего нахъруссана. Гьединго Сталинил репрессиязги цоязда балагьал рещтIинаруна гьезул гIалимзаби, нухмалъулел гъурун. Амма цоги рахъалъ босани, жалго гьел репрессиязул кIичIикьеги ккун, хIорлъана магIарулал рикьизаризе ургъулел рукIарал цогидазул хьулал».\nПалхIасил,бицен гьабулеб цIалул тIехьалда тIасан бахIсал руго жмагIиял хIаракатчагIаздаги, политиказдаги, журналистазги, цогидаздаги гьоркьор. Гьезул пикруялда рекъон, тIехьалде гъорлъе рачун гьечIо Россиялъул гьанжесеб тарихалда лъалкI тарал чагIи – политикал, олигархал… Масала, Ходорковский. Гьединго чачаназ абулеб буго азариде гIунтIун фашист тIагIинавурав жидер БахIарчи Нурадилов Ханпашаги вачине кколин гьениве.\nЦIияб тIехьалда батIайисан бицинехъин буго татаралгун монголазул заманаялъулги. Цебе рикIкIунаан Россия 300 соналъ букIанин гьезул кверщаликь. Гьанже гьезул бицинехъин буго Меседилаб Орда абураб пачалихъалъул букIараб цебетIеялъул рахъалдасан.


Сагаси гьуни - адамтас разидеш - Статьи - Сетевое издание «По новому пути»\nСагаси гьуни - адамтас разидеш\n24.07.2020 18:29 Пятница\nГIергъити чумал бархIилизир ХахитIала шила бегIбайлабси гьунчир гIянжи, гъягъя, асфальт дихули дашути камазунала ва мазанала тIамри къайдиркули ахIен. Ишар лер къирли буцибси гьунч гъяжбирути катокуни, автогрейдерти ва цархIил техника. Дахъал тIама-гьама, хяса лерли диалра, адамтас хIейгули ахIен, иличи ургIебли гьуни сагабирнила хIянчи детурхни илдас разидеш саби.\nСагаси гьуни — адамтас разидеш\nЛаваша — Арада-ЧIугIли гьунчир асфальт кабирхьнила хIянчи 2017-ибил дуслизир дехIдихьибтири. «Магуш» бикIуси ООО-ла бекI инженер Халил ХIяжиевли бурили кьяйда, ишарти хIянчи 2020-ибил дусла декабрьла ахирличир хъараахъес пикрибарибси саби. Сагали бируси гьунчир дирути хIянчи къияндулхъахъули сари ишар дахъал кьячIикIлуми, лугри ва кетхIулти лернили.\nБусягIятла замана къирли бурцуси мерли бетаурли саби Лаваша-ХахитIа гьуни. ХахитIала шилизир кьакьурби далдирнила хIянчи хIеблизирал дехIдихьиб. Гьанна биалли асфальт кабихьили, ил диркьбирули бузули саби. Ишаб 8 километрла гьуни асфальтли буцес пикрибарибси саби, гьанналис биалли 5 километр буцили саби. Гьунчир дарес гIягIнити хIянчи даимдиубли сари. ХахитIала ва УбяхI-ЧIугIлила шимала ургабси гьуни къулайси агиличи буршнила шайчирти хIянчи детурхули сари. Гьундури далдирантани кьячIикIлуми, лугри урасиб, гьунчир лишанти ва гьалабизуни тIашдатур.\nИшар детурхути лерил хIянчилизир 20-личибра имцIаси техника бузули саби. Хасси гIягIниахъа кумекличил, качестволичи хIеруди бузахъути специалистунани кабирхьуси асфальт сегъуна качествола сабил, илала температура белгидирули саби.\nГьундури къулайдирнилизиб бузути хIянчизартала къайгъначибли камси заманала гIергъи республикализиб асфальтли буцибси ца гьатIи гьуни дакIубирар. Ишарти лерил хIянчи «Дагестанавтодор» ГКУ-ла гьундурала фондла харжанас детурхути сари.\nДахъал дусмазиб чумал шила адамтас къиянти гьундурикад башес чевкъусири. Гьанна детурхути хIянчи хъараурхIели илди камси заманала бухIнаб районна центрлизи сабиур.\nХахитIала шилизиб адамти бахъал саби, биштIатира камли ахIен. Ил багьандан гьуни сагабирнила анцIбукь лебтасалра разидеш саби. Илгъуна лугIяна гьунчибад велосипедуначиб, роликуначиб кабулхъес гьай-гьайра дигахъу. Халатала бекIлизира ишгъуна пикри бакIили саби: гIяхIси, сагаси гьуникад хъярхъли машинти дикестира къаршибикесгу, ибси. Ил секIал бетрахIеэсгу.\nГьуни бирутас баркалла, ил машинтачиб башутас кьяйдали, хьурали башутасра разидеш саби.


Дагъистаниял сунде хIадур рукIине ккелел?\nТIоцебесеб нухалда Халкъияб Собраниялдасан «Мулкалъухъ налогалъул хIакъалъулъ» абураб законопроект «цебе тункун» бажаричIо. Дагьаб цебегIан, кIиабилеб нухалъ хIалбихьидал, бажарана.\nЩайха депутатаз гьеб тIоцебесеб нухалъго къабул гьабичIеб? Щай гьел гьедин дандечIун рукIарал? Кинал хиса-басиял ккезе ругел, 2019 соналдаса нахъе гьеб закон хIалтIизе лъугьани? ХIалбихьилин щай депутатал гьеб законалде данде рукIарал абураб суалалъе жаваб батизе.\nхIакъалъулъ къокъаб баян\nГьеб закон лъазе тIадаб буго щивасда, щайгурелъул гьеб хъинтIула щибаб хъизамалда.\n2015 соналда хиса-басиял гьаруна РФялъул Налогазул кодексалда: гIадамазухъа гьезул мулкалъухъ налог босизе байбихьана кадастралъулаб багьаялда рекъон. Гьелде щвезегIан налог босулаан инвентаризациялъулаб багьаялда рекъон ва гьеб букIана цIакъго мукъсанаб. Масала, тахшагьар бакьулъ 50 соналъ цебе бараб кIитIалаяб минаялъухъ налог букIана цIакъго гьитIинаб. Гьелъухъ багьа чIезабулаан 300 азаргоялдаса миллион гъуршиде гIунтIун. Амма гьеб мина бичани, рес буго, гьелъул багьа 30 млн гъуршиде бахинеги. Гьанжеялдаса кадастралъулаб багьа рикIкIине буго налог чIезабулеб мехалда. Нилъер хIакимзабазда «лъачIого» хутIизеги рес буго мулкалъул багьаби гIодоре ккеялъул хIужа. Гьеб мехалда багьаги базаралъулаб багьаялдасаги цIикIкIине рес буго. Амма 16 октябралда ДРялъул парламенталда тIобитIараб «гургинаб столалда» кьварун лъазабуна, 2020 соналде кинабго мулкги гьелъухъ кадастралъулаб багьаги мухIкан гьабизе. РагIи кьуна, рехсараб багьа цIакъго бахинабичIого тезеги. Амма щиб ккелеб гьелъул… Нилъер улкаялда гIадат лъугьун бугелъулха, лъикI ккелин ракIалда букIанин, амма гьадин кканилан абулеб. Нужецаго пикру гьабе, тIолабго Дагъистаналъул мулк хIисабалде босулаго, чан батIияб рес щвелебали, жидее бокьахъе гьел багьаби чIезариялъе.\nКин чIезабилеб багьа?\nНалогалъул ставка хIисабалда цо процент чIезабун буго: гIадамаз гIумру гьабулеб минаялъухъ, квартираялъухъ, цо рукъалъухъ; бан бахъинчIеб минаялъухъ; гIумру гьабуларел комплексазухъ, гьезда гъорлъ цогIаги гIумру гьабулеб мина бугони; гаражазухъ ва цо машина лъолеб бакIалъухъ; - гьезул щибалъул 50 квадратияб метралдаса цIикIкIараб бакI гьечIони. Гьелъул магIна ккола, 2023 соналдаса нахъе щивав чияс (гIемерисез) жиндир бугеб тIолабго мулкалъухъ кьезе ккезе буго 0,5 процент налогалъул. Нилъер гIадамазул гIадат бугелъулха гIатIидал, чIахIиял минаби ралеб. Киназдаго лъала, мина бала тIолабго хъизан хIебтIулеб хIалалда.\n300 млн гъуршидаса тIаде кадастралъулаб багьа бугел бакIазухъа бахъизе буго налогалъул кIиго процент!!!\nГьелдаго цадахъ, цIияб закон хIалтIизе байбихьараб тIоцебесеб лъабго соналъ чIезаризе руго дагьлъизарулел коэффициентал. Гьелъ рес кьезе буго гIадамазде кколеб налогалъул магъало дагьлъизе. ТIоцебесеб соналда букIине буго коэффициент 0,2, кIиабилеб соналда – 0,4 ва лъабабилеб соналда – 0,6. Гьелдаса хадуб налог бакIаризе буго кадастралъулаб багьаялда рекъон.\nМискинчагIазе рихьизарун руго бигьалъабиги. Цо рукъалъухъ налог чIезабулеб мехалда, тIасабахъизе буго 10 кв.м.; гIемертIалаяб минаялда – 20 кв.м., хасаб минаялдаса – 50 кв.м. Пачалихъалъ абулеб буго: цIикIкIараб налог кьезе бокьун батичIони, дагьлъизаре гIумру гьабулел рукъзал; гIела, ханзаби гIадин, кIалгIабахъ рукIарал! Амма…\nМулкалъухъ бакIарараб налог тIубанго хутIизе буго муниципалитеталда (шагьаралда, районалда, росулъ). Налогазул кодексалда рекъон, 2020 соналъул тIоцебесеб январалдаса нахъе РФялъул тIолалго субъектазда хIалтIизе буго налог бакIариялъул цIияб къагIида – кадастралъулаб багьаялда рекъон. Регионазе ихтияр кьун букIана, рехсараб къо тIаде щвелалде, цIияб къагIидаялда рекъон хIалтIизе. Цо-цо субъектазда гьеб къагIида хIалтIулеб буго 2015 соналдаса нахъе. 2018 соналде гьеб къагIида хIалтIизабичIого хутIун буго 13 субъект, гьезда гьоркьоб – Дагъистанги.\nНалогазул бигьалъаби чIезарун руго: сакъатазеги, рагъазул ва рагъулал лъугьа-бахъиназул гIахьалчагIазеги, аскариязеги (аскарияв хун хутIарал хъизамазеги), пенсионеразеги. Гьел налогалдаса эркен гьарун руго, гьезул мулкалъул багьа 300 млн гъуршиде бахунеб гьечIони. Амма вугодай нилъер гьединав бечедав пенсионер… Камуларо пенсионер яги бигьалъаби щолеб къокъаялъул цогидав чи кабинеталдаса кабинеталде хьвадизавизе гъира бугев хIакимчиги.\nСундулъ бугеб балъголъи?\n300 млн гъуршил багьаяб мулкалдаса муниципалияб бюджеталъе щибаб соналъ щвезе буго налогалъул анлъго млн гъуруш. Гьеле гьелъукьа хIинкъун, Дагъистаналъул депутатаз цIияб закон бачIинахъего къабул гьабичIеб! Чан чиясулха батилеб гьединаб багьаялъул мина. Аммаха… Нилъер гIадамаз мина балеб мехалда, бугеб ресалда рекъезабуларо гьеб – налъукье кканиги, хIаракат гьабула лъикIаб, лъимал-хъизамалъе гIураб бакI базе. Хасго хIаракат гьабула мадугьаласукьа къураб бугин абизе гуринги.\nБугищ божилъи, кадастралъулаб багьа ритIухълъиги цIунун чIезабиялде? Гьеб чIезабулаго, хIисабалде босула мина бугеб бакI, гьелъул басралъи-цIилъи, бичун ине рес букIин ва гь.ц. Законалда рекъон, чIезабураб кадастралъулаб багьа хисизабизе бегьуларо щуго соналъ. Кин хисизе бугеб пуланаб минаялъул багьа гьеб щуябго соналъ? Ахираб заманалда МахIачхъалаялда минаби учузлъана кIицIулниги: гьеб босизе рес бугел гIадамал гьечIолъиялда банги. Дагътехкадастралъул вакил Айдемир ИсмагIиловас доб «гургинаб столалда» рагIи кьуна къокъаб заманалда жаниб Дагъистаналъул щибаб минаялъул багьа чIезабизе. Дунги ургъулев хутIун вуго: чан гъурушдай «ахIилеб» магIарухъ, росу бакьулъ бугеб, 1959 соналдаго дир кIудияв инсуца бараб, бащдаб биххараб кIитIалаяб минаялъухъ? Дун гIадав нус-нусазар чи ватиларищха Дагъистаналда.\nРукIуна ресукъал, амма кIудияб мина бугел дагъистаниялги. Бажариладай гьезухъа мулкалъухъ налогалъул 0,5 процент кьун, налог дагьлъизабулел коэффициентал хIалтIулеб заман тIаса ун хадуб? Масала, МахIачхъалаялда бугеб 30 млн гъуршил багьаяб минаялъухъ кьезе ккола лъагIалие 150 азарго гъуруш. Гьединаб минаялъул бетIергьанасул гIураб харж щолеб хIалтIиниги яги бизнесниги букIине ккелаха. Гурони, хъизамалъул киса багьизабизехъин буго мулкалъухъ налогалъ. Яги, минаги бичун, ресалда рекъараб босизе хIажатавлъун ккела гьев, щайгурелъул рес буго, налог кьоларин абун, судалъул приставал рачIине ва минаги бахъун тезе.\nЛъицаха босилеб гьедин бичулеб мина? Гьайгьай, ресалда ругез, бечедаз. Россиялъул бокьараб шагьаралдаса ва къватIисел улкабаздасагицин чи вачIине бегьула гьеб мина босизе. Пачалихъияб Думаялда ругелъулха Россиялъул бечедал чагIазул «рагьдателал», гьез гьезда бицинарищ, пуланаб бакIалда учузаб мина бичулеб бугин абун. Ралъдал рагIалда, мугIрузул ракьанда ругел нилъер шагьаразул кинаб къисматдай ккелеб гьеб мехалда, нужецаго хIисаб гьабе.\nДир пикруялда, налог жеги дагьлъизабизе ккола – 0,2-0,3 проценталде щвезегIан. ЦIикIкIинаризе ккола, налог бахъулаго, бигьалъи гьабулел гIадамазул тайпабиги. Гурони, дагъистаниял къватIахъ хутIизе рес буго.\nВице-премьер ХIажимухIамад ХIусеновас абуна, цIияб закон къабул гьабуни, 2020-2022 соназда муниципалитетазул бюджетазул хайир бахине бугин 480 млн гъуршиде. Гьеб квеш букIинаро. Амма щибдай ккела кIиабилебги лъабабилебги нухалда цIалун, закон тасдикъ гьабураб, хасго гьеб хIалтIизе байбихьараб мехалда?\nЩиб гьабилеб шагьараздагун росабалъ гIумру гьабулел хIалтIи гьечIого хутIарал дагъистанияз? Кадастралъулаб багьа гIодобегIан бачине ккела. Гьедин лъазабизе ккела муниципалияб нухмалъиялдаги, Мулкалъул министерствоялдаги (Екатерина Толстиковалда), Дагъистаналъул кадастралъул агентствоялдаги. Налогал цIикIкIинариялъул мурадалда гIадамазул пикру гьабичIого рукIине бегьиларо.\nПрочитано 745 раз\tПоследнее изменение Вторник, 06 ноября 2018 11:13\nДругие материалы в этой категории: « ЦIатари\tХалкъияб магIишат »


Щай Россиялъ жиндирго мурадал цΙунуларел?\nЦентралияб Азиялъул советияблъун букΙараб ункъго улкаялъулгун Китаялъ гьарун руго гΙемермиллиардазул энергетикиял контрактал. Гьеб хΙужжа хъвалеб буго Россиялъул асаралъул сфераялда. Амма Кремлъ чΙун буго вуцΙухΙун. Щай?\nКремлалъ кинабгΙаги реакция загьир гьабичΙо, китаялъул нухмалъулев Си Цзинь Пиница энергетикияб сфераялда гΙемер миллиард долларазул инвестициязул «рухьеназ» Централияб Азиялъул улкаби рухьунеб мехалда.\nСовет Союз биххун, лъиданиги рачΙел пачалихъазде руссун хадуб Гьоркьохъеб Азиялъул улкаби хутΙулел рукΙана Москваялъул къвалакьгΙадин, гьелда рухьаралгΙадин. Гьезул нартилгун газил чваххиял унел рукΙана Россиялдасахун. Амма ахирисел соназда гьел улкаби жиндирго инвестицияздалъун, кредитаздалъун, нартил рогΙорабаздалъун Китаялъ «рухьунел» руго жиндаго. Сентябралда Си Цзинь Пиница регионалде гьарурал тураз, гьединаб ахΙвал-хΙал дагьалъги баянлъизабуна.\nТуркменистаналда гьарурал къотΙи-къаязда рекъон, Китаялда ракΙалда буго 2020 соналде щвезегΙан газалъул импорт лъабго нухалъ цΙикΙкΙинабизе. Казахстаналда нартил проектал гΙумруялде рахъинарулаго Китаялъ хΙалтΙизабизе ракΙалда рагΙула 30 миллиард долларалъул пакет. Узбекистаналда гьес гъулбасун буго 15 миллиард доллар багьаялъул контрактал. Гьел хурхарал руго нартида, газалда ва меседалда. Стратегияб рахъалдаса кΙвар бугеб Киргизстаналда Китаялъ гьарулел руго 3 миллиард долларалъул инвестициял.\nТадегΙанаб экономикаялъул школаялъул азиялъул цΙех-рехазул нухмалъулев Алексей Масловас лъикΙ лъалеб буго щиб гьеб бугебали.\nАлексей Маслов: "Официалияб къагΙидаялда Россиялъ жиндирго ургъел гьелда сверун кинниги загьир гьабулеб гьечΙо. Амма, дир пикруялда, китаялъул гьединал галаби ккола россиялъул интересазул гΙадатияб сфераялде гьужум."\nГьел энергетикиял проектаз Россиялда кΙиго рахъалъулаб кьаби щвезабулеб бугин абизе бегьула. Цо босани, гьелъ талхизабулеб буго Кремлалъул политикияб асар. КΙиабизеги, россиялъул энергетикиял гигантазе гьелъ дагьлъазабулеб буго Гьоркьохъеб Азиялъул улкабазул сурсатазул къадар, хасго гьез россиялъул тΙабигΙиял сурсатазде жибго китаялъул интерес хвезабулеб букΙин ракΙалде босани.\nГьедин батани, щайха Россия гьелде парахатго балагьун бугеб? Цо-цо аналитиказ рикΙкΙунеб буго, гьелда нахъ бугин геополитикияб интересин. Германиялъулгун россиялъул форумалъул Россиягун Централияб Азиялъул рахълъан цΙех-рехазул идараялъул директор Александр Рарица абулеб буго, тактикияб гали хΙисабалда, президент Владимир Путиница хΙукму гьабун батизе бегьулин регионалде китаялъулал «риччазе». Гьелъул мурадги букΙине бегьулин машрикъалда къуватаб мадугьалалъулгун лъикΙал гьоркьорлъаби хутΙизариян.\nАлександр Рар, Россиягун Централияб Азиялъул рахълъан цΙех-рехазул идараялъул директор\nАлександр Рар: «Дида ккола гьеб букΙанин захΙматаб гали, амма гьеб гьабизе кканин. Щайгурелъул НАТОялдеги, Магърибалдеги геополитикияб дандечΙей гьабулеб Кремлалъул ресал гьечΙо жакъа цого заманалда Централияб Азиялда жиндирго асар цΙуниялъул мурадалда Китаялде данде чΙезе.»\nРарил рагΙабазда, гьелъул бакΙалда Москваялъ гΙамал гьабулеб буго жиндирго энергосурсатал Белорусалде, Украиналде ва Молдовалде руссинаризе. Гьедин Россия кΙвар кьун данде чΙун буго Украиналъ ва Молдовалъ Евроцолъиялъулгун асоциация гьабиялъул къотΙи-къай гъулбасиялде. Москваялъ гΙамал гьабулеб буго Россиялъ нухмалъулеб Белорусалъулгун Казахстаналъул таможенияб цолъиялде гъорлъе гьел улкаби цΙазе.\nРарил пикруялда, Россиялъ Китаялъулгун гьалмаглъи гьабизе ккола, хΙинкъигьечΙолъиялъул позиция ракΙалде босунги. 2014 соналде НАТОялъул къуватал Афгъанистаналдаса нахъе рачиналъ, радикалияб ислам регионалда къувалъизе рес буго. Рес буго гьелда бан ахΙвал-хΙал хΙалуцине. Гьединлъидал Шанхаялъул гьоркьорлъабазул гΙуцΙи Кремалда бихьулеб буго улка цΙуниялъе кΙвар кΙудияб инструмент хΙисабалда.\nАлександр Рар: «Дир пикрялда, Россиялда бичΙчΙунеб буго, Китай гΙадаб къуватаб улкаялъул кумек гьечΙого, гьеб регионалдаса террористал рачΙин чΙезабизе бажаризе гьечΙеблъи.»


Russia -- Blogs review\nГьаб анкьалъ блогосфераялда гIемер бицунеб букIана республикаялда унел политикиял хиса-басиязул хIакъалъулъ. Аслияб къагIидаялъ гьоркьор лъолел рукIана батIи-батIиял гIайибалги гIунтIизарун полициялъ ккурал, цоги къануналда данде кколарел тIатинарурал хIужабазул хIакъалъулъ.\nБлогер, Фейсбукалда бугеб «Дагъистан» абураб группа бачунев Шахтаманов Мурадица бицунеб буго бищунго блогеразул рахIат хвезабулел суалазул хIакъалъулъ.\nШахтаманов Мурад: «Киналго блогераз кIвар кьолеб пикру буго, Рамазан ГIабдулатIиповас байбихьараб республика бацIцIад гьабиялъул хIалтIи цохIо Саид Амиров жанив тIамиялдалъун лъугIизе тезе бегьуларо абураб. Киналго тIалъиялда ругел ва тIалъи сверухъ ругел цIогьалги ришватчагIиги нахъе гъезе кколилан рикIкIунеб буго блогераз, гIуцIулеб буго вертолеталъ росун ине ккаразул сияхI. Президентасда данде ругезги, гьесул рахъ кколезги гьеб суалалда тIадчIей гьабулеб буго. Мисалалъе, данде ругез абулеб буго гьес жиндие данде кколарел чагIи гурони, цоги чанго туснахъалъул лъезе мустахIикъал чагIи тун ругин. Амма лъица щиб бицаниги, Р. ГIабдулатIиповасул галабазухъ балагьарабго бихьулеб буго тIалъи бацIцIад гьабиялъул хIалтIи хадубккунги гьабизе букIин. Чанго мухъалъул нухмалъулев ва парламенталъул депутат туснахъалъур тIамиялъ гьелъие нугIлъи гьабулеб буго».\nБицунеб букIана «Цолъараб Россия» партиялъул депутат Хунзахъа МухIамадов МухIамад парламенталъул сессиялда кквеялъул хIакъалъулъ. Блогеразул гIемерисез рикIкIунеб буго гьев кквеялъе кьучIал гIиллаби ругилан. «Щай гьев гьанжелъагIанги тарав, церего рукIана гьев кквезе гIурал гIиллаби», абун хъвалеб буго Фейсбукалда АхIмад Булат абураб цIаралда гъоркь хъвадарулев блогерас. Гьесда тIад рекъолев вуго Мурад Мухтаров. Гьес хъвалеб буго гьесда цадахъ жеги чанго чи кквезе кколев вукIанин. Цо-цояз кIвар кьолеб буго ккурав депутат дагьалъ цеве Россиялъул Олимпиялъул комитеталдаса нахъе гьавурав биснесмен АхIмад Билаловасул вацгIал вукIиналде. «Кинабго Москваялда релълъун гьабулеб буго ахираб заманалда. Дова модаялдаса АхIмад ана, гьаниб гьесул вацгIаласде гьужум гьабулеб буго», - ян хъвалеб буго ХIажи Мурзаевас.\nБлогераз гьединго кIвар кьолеб тема буго Дербенталъул къватIалда ХIайдар ГIалиевасул цIар кьеялда хурхун ва Азербайджаналъе 2000 гектар ракьул кьеялда сверухъ бахъараб ахIи-хIур. Сабина Мевлютова абурай блогералъ хъвалеб буго Дербент цадахъго Азербайджаналъухъе кьезе бегьулин гьанже. «КъватIазда цIаралги доз толел ругони, ракьалги дагь-дагьккун росулел ругони, нилъ Азербайджаналъе кьураб хIисаб бугогури», - абун хъвалеб буго гьелъ.\nГьединго блогераз бицунеб букIана хамиз къоялъ тIобитIараб парламенталъул сессиялъул хакъалъулъ. Бищунго цIикIкIун бицунеб букIана 17 капекалъ лъималазул пособие цIикIинабизе гьабураб хIукмуялъул хIакъалъулъ. ГIемерисел релъулел руго гьеб хIукмуялда тIад. «ЦIакъ сахаватал чагIи ракIарун руго нилъер парламенталда. РакIалдаго гьечIоно тIамун бачIараб гIарцуда щиб гьанже гьабилеб?», - абун хъвалеб буго Зарема ГIабдурахIимова абурай блогералъ.\nГьединал рукIана Дагъистаналъул блогосфераялда гьаб анкьалъ гьоркьор лъурал аслиял суалал.


Афгъаназул ахикь бакIаб сихIкъотIи\n15 февралалда 32 сон тIубана Афгъанистаналдаса советиял аскарал нахъе рачаралдаса. Щибаб соналъго гIадин, гьеб къоялъги МахIачхъалаялда бугеб афгъаналъулазул ахикье ракIарун рукIана ветеранал. Амма исана гьениб официалияб къагIидаялъ данделъи тIобитIичIо. ХIукуматалъул нухмалъиялъул рахъалдаса хIакимзабиги гьенире рачIинчIо. ГIицIго рагъдаса нахъ руссинчIел ракIалде щвезариялъе бараб, цIвайил сураталда хIадур гьабураб мармаралъул къоно- ялда цере тIугьдулги лъун, рикьа-риххана киналго. 1979 соналъул декабралдаса 1989 соналъул февралалде щвезегIан нилъер республикаялдаса Афгъанистаналда букIараб рагъулъ гIахьаллъана 4000-гIанасев чи. Гьел ккола советияб пачалихъалъул заманалда батIи-батIиял регионаздаса армиялде ахIарал дагъистаниял. Официалияб куцалда нилъер республикаялдаса Афгъанистаналда хъулухъ гьабизе ккун вуго 3323 чи. Гьезул 141-яв нахъ вуссинчIо. ГIемерисел гьениса рачIана лъукъа-къотIун. Жакъа къоялъ гьезул чан чи чIаго вугевали чIванкъотIун данде гьабураб баян гьечIин бицана «Афгъанистаналда рагъулел рукIаразул цолъи» абураб багъабачариялъул нухмалъулев МухIамад Хадулаевас. ГIага-шагарго гьев ккола 2500-гIанасев чи.\nРАГЪУЛ ЛЪАЛКI. АФГЪАНИСТАНАЛДА ТАРАБ ГIОЛОХЪАНЛЪИЯЛДАСА РАКIАЛДЕЩВЕЯЛ\n15 февралалда Афгъаназул ахикье рачIун рукIарал гьезул цоцоязулгун гара-чIвари гьабуна дица. Гъуниб районалъул Кудалиса МухIамадшарипов МухIамаднабица гьадин ракIалде щвезабуна Афгъанистаналде живго ккарал сонал.\n- Афгъанистаналда дун вукIана 1984-1986 соназда. Хъулухъ гьабизе ккана бищунго хIалуцарал рагъал унел рукIарал бакIазул цояб, Файзабад шагьаралде. Нижер аслияв тушман вукIана АхIмад-шах Масуд гьесул сверухълъиги. Хадуб, 90-абилел соназул ахиралда, Афгъанистаналъул оборонаялъул министрлъун вукIана гьев чанго соналъ. 2001 соналъул 9 сентябралда теракталъул хIасилалда чIвана.\n- Мун гьениве ккарал сонал рукIун ратила Афгъанистаналда бищунго рагъул кор гьелегьун бугеб заман?\n- ХIакъикъаталдаги гьедин букIана гьеб. Гьел рукIана СШАялъ Афгъаналъул моджахедал яргъил сурсаталдалъун хьезаризе байбихьарал сонал. Бищунго цере тIурал рагъулал самолетал, цоялдаса цояб лъикIаб ярагъ, гIарац ва цогидабщиналъулги цIад базабунин абизе бегьула гьезде БакътIерхьул улкаялъул макручагIаз. Гьез кумек гьабун гурони, нижеде дандечIей гьабизе гIураб къуват моджахедазул букIинчIо.\nГьезул мискинал росабалъе (кишлаказде) хьвадун, гIадатиял гIадамазе агитация гьабулаан нижеца, ярагъ гIодоб лъейин, питна бекьугейин абун. Руччабигун лъимал ва херал чагIи, ниж рачIунел рихьидал, данде рачIунаан. Цо пуланаб къоялъги гьединабго насихIаталъул калам гьабизеян цо кишлакалде щваралго, чIирулеб хIинчI рагIулареб хIалалъ сасун бугоан гьениб кинабго. Цо ункъо-щуго чи гурони вихьудаги вукIинчIо. ВахI, щибин ккараб, щай гьадин сихIкъотIун бугебин гьикъидал, моджахедал ругин росулъ рахчун, гьезукьа хIинкъун чIун ругин жалилан, щурун гIадин абуна цо гьитIинав васас. Гьеб мехалъ нижецаги кьвагьи лъеларищха…\nХIукуматалъ гьабулеб тIалаб-агъазалдасаги гьедигIанго рази гьечIоан МухIамаднаби. 2005 соналде щвезегIан букIараб сияхIалда рекъон, иргаялда чIаразе гурони рукъзал кьечIин, хутIарал ниж гьезул бербалагьиялда рекъон борцани, Афгъанистаналдаго рукIинчIеб къагIида кколеб бугин абуна гьес.\nКАВКАЗАЛЪУЛ ВАСАЗДЕ БОЖИЛЪИ ЦIИКIКIУН БУКIАНА\nМухIамаднабица дир лъай-хъвай гьабуна Гъизляралдаса ГIабдурашидов Загьирбегилгунги. КIиялго гьел цого заманалда рукIун руго Афгъанистаналда хъулухъ гьабулел. КIиябго соналда жаниб бихьараб гIакъубаги, рагъул кьогIлъиги ракIалде щвезабизе бокьичIо гьесие. Сордо рогьинегIан бицаниги лъугIун бахъунарин гьебилан абуна къокъго. Гьес гIицIго ракIалде щвезабуна, тIоцеве Афгъаналъул ракьалде щведал, жиндиего цIакъ асар гьабураб ва ракIалдаса унареб цо лъугьа-бахъин.\n- Кабулалде ниж щвараб тIоцебесеб къоялъ аскIове вачIана хъахIаб расалъул, къокъабго черхалъул цо гIолохъанав лейтенант, гIурусав. Нижер къокъаялда гьоркьоса, килищги битIун, кIиго чи жиндаго аскIоре ахIана гьес. Ниж кIиялго рукIана дагъистаниял. 150 чи вугеб кIудияб къокъаялдаса, хас гьабун ниж тIаса рищиялъе гIиллаги бицана бачIинахъего. Жиндир взводалъул ичIго чи чIванин, жиндие къваригIун ругин къо хIехьолел, бажари бугел гIолохъабиян абуна гьес. Дагъистаналдаса гIолохъаби жинда рихьанин, бокьараб ахIвал-хIалалде кканиги, бетIербахъи гьабун бажарулел, сахал васал рукIин. Гьелъ тIаса рищанин жинца нужгийилан абуна дос нижеда, - ян бицана З. ГIабдурашидовас.\nАфгъанистаналде советиял аскарал рачараб 1979 соналъул декабралда гьениве ккаразда гъорлъ вукIана Гъуниб районалъул Сугъралъа ФатагIалиев ГIабдулаги. ГIахьаллъи гьабуна доб мехалъ гьезул вукIарав улкаялъул бетIер Аминил кIалгIа бахъулеб рагъулъ.\nЧанго нухалъ лъукъана, мустахIикълъана чанго батIияб даражаялъул рагъулал шапакъатазе. Афгъанистаналдаса вуссана орден-медалазул керенги цIун. ЦIакъ гIадатияв, чIухIа-къули гьечIев чи ватана ГIабдула. Сабураб, гIодобе биччараб каламалъ бицунеб букIана 43 соналъ цере рукIарал лъугьа-бахъиназул хIакъалъулъги.\nАфгъанистаналда чIварав тIоцевесев дагъистанияв ккола, Къасумкенталдаса лезгияв, ГIусманов Раюдин. Гьев къадаралде щвана 1980 соналъул 9 январалда. Афгъанистаналде советиял аскарал рачун ун букIана кIиго анкьгIанасеб заман. 1979 соналъул 7 ноябралда ахIун вукIана гьев армиялде. КIиго моцIидасан гIадин ккана рагъулъе. Афгъаназул ахикье вачIун вукIана гьесул вацгIал, Чехословакиялъул рагъулал лъугьа-бахъиназул гIахьалчи.\nДагьаб цебегIан Хасавюрталда Афгъанистаналъул ветераназулгун букIараб дандчIваялда Сергей Меликовас рагIи кьуна гьезие рукъзал кьеялъул суал роцIинабизе. Исана ракIалда буго кинавниги 195 Афгъаналъул бахIарзазе квартираби кьезе. Гьеб буго афгъаналъулазул бищунго унтарабин абизе бегьулеб суал. ХIукуматалъ жидер мурад тIубаларого чанго нухалда митингалдеги рахъана гьел.\nПрочитано 145 раз\tПоследнее изменение Четверг, 18 февраля 2021 15:34\nДругие материалы в этой категории: « ЖамагIаталъул газа\tБергьенлъи »


Информация оперативного штаба по недопущению ...\t...\t- 29 окт 2020\nАмма гьелдасаги цебе гьел археологал тIад хIалтIизе рагIула Нарын-Хъалаялда батараб некIсияб хутIелалъул цIех-рехалда тIад. 18 февралалда хIалтIулаб сапаргун Москваялда вукIаго, Дербенталъул мэр дандчIван вуго археологазул къокъагун. Гьеб дандчIваялда гьесда цадахъ вукIун вуго Россиялъул гIелмабазул академиялъул гIалимчи, нилъер ракьцояв Хизри ГIамирхановги. Гьеб дандчIваялъул хIасиллъун ккана, дунялалдаго цIар рагIарал Россиялъул ГIелмабазул Академиялда хIалтIулел археологал Леонид Беляевги Владимир Седовги Дербенталде ахIизе.\nГIалимзабазул хасаб комиссияги гIуцIун, шагьаралда ругел киналго тарихиял бакIазул мухIканго цIех-рех гьабизе буго гьез, гьелдаго цадахъ Нарын-Хъалаялда батараб некIсияб хутIелалъулги. ХIакъикъаталда сундуе гьеб бан букIараб: хъала хIисабалдайищ ялъуни лъел нахърател цIунулеб гъуйищ гьеб букIарабали чIезабизе буго гIалимзабаз.\nХадусеб иргаялда - гьелго гIалимзаби хIалтIизе руго Дербенталъул хIакъикъияб ригь кинаб бугебали лъазабизелъун.\nАмма ДНЦялъул тарихалъул, археологиялъул ва этнографиялъул институталъул нухмалъулев МахIач Мусаевас бицана гьел гIалимзаби Дербенталде ахIиялъул щибниги магIна гьечIилан.\n«Дербентги гьелъул тарихиял бакIалги тIокIкIун лъалел, бергьарал гIалимзаби руго жакъа республикаялда. КъватIиса чи гьанив хIажат гьечIо. Москваялдаса археологал гьанире рачIани, гьез цин нусго батIияб тIехь цIализе ккола некIсияб шагьаралъул тарихалъул хIакъалъулъ. Дора Москваялдаги рукIун, гьоркьохъел гIасрабазул тарихалда гъорлъан, Дербенталъул гьез гьабулеб цIех-рехги, гьаниб бугеб тарихги тIубан батIияб жо букIин бичIчIизе ккола гьезда. Ахирги гьелъул щиб ккезе бугебали лъалищ, нижеде тIаде ккезе буго гьеб кинабго хIалтIи», - ян абуна МахIач Мусаевас.\nДербенталъул чан сон бугеб абураб суалалда тIасан гIалимзабазул бахIс унеб букIана щуго соналъ цебеги. Официалияб куцалъ рикIкIуна некIсияб шагьаралъ 2000 сон бугилан. 2015 соналда гьеб юбилейги кIодо гьабун букIана Дербенталда. Амма руго гIалимзаби гьелъул 5000 сон бугилан абулелги.\nДругие материалы в этой категории: « Дагъистаниял сах гьаризе - тIадеги 20 млрд гъурущ\tАфгъанистаналде щола пикраби »\n16:24, 29 октября 2020, 4\n18:28, 28 октября 2020, 178\n18:25, 28 октября 2020, 166\n18:24, 28 октября 2020, 164\n18:21, 28 октября 2020, 158\n18:20, 28 октября 2020, 160\n18:18, 28 октября 2020, 155\n16:49, 28 октября 2020, 36\n16:20, 28 октября 2020, 363\n10:19, 28 октября 2020, 25\n10:17, 28 октября 2020, 32\n10:02, 28 октября 2020, 193\n09:47, 28 октября 2020, 465


«БитIун ккани – рокьи, мекъи ккани – кьал» » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n«БитIун ккани – рокьи, мекъи ккани – кьал»\nЦодагьал церегIан къояз республикаялда араб, «Рахьдал мацIазул бищун лъикIав учитель» абураб, конкурсалъул жюриялда йикIана дун.\nРалагьана республикаялдаго бищун лъикIаздаса рищун анцIго авар мацIалъул ва адабияталъул дарсазухъ. Учительзабаз, цониги дарсил букIине кколеб бутIа камизе течIого, цIиял технология хIалтIизарун, пагьму-гьунар хIалтIизабун, кечI ахIун, умумузул ретIел-хьит ретIун, гьалбал тIаде ахIун, кьуна тIадегIанаб даражаялда дарсал. Жиб-жиб къойил лъималазе гьадаб даражаялда дарсал кьолел ратани, азарабго баркала буго гьезие авар миллаталъул рахъалдасанго.\nАмма дие дарсал рокьичIо. Щай? Щайгурогоха гьел рукIун конкурсалда рихьизарулел дарсал. Конкурсалда бихьизабулеб дарсалъ гьелъухъ ралагьарал гIажаиблъизаризе ккола, гьакIкIан кIалалгун хутIулеб куцалъ бачине ккола дарс. ВахI, адинги бегьулеб букIун буго гуриха дарс кьезейилан цойгидал учительзабаздаги ракIалде кколеб хIал букIине ккола. Дицаги хIал бихьила дирго дарсазда гьадинаб къагIида хIалтIизабизейилан пикрабигун ине ккола гьениса учительзаби.\nГьеб конкурсалдайин абуни, киназулго цо шаблоналдаса гьарурал, цо коцонир чIварал гIадал дарсал рукIана. Цоялъул авал лъикIаб, цоялъул ахир лъикIаб, цоялъул цо кинабалиго бутIа лъикIаб…. Багьана камурабги, лъикIаб рахъ камурабги цониги дарс букIинчIо. Гьединлъидал, чIамучIлъун дарсалгун гьакIкIадилел рукIарал гIечIого, жюриялда жужахIалъул гIакъуба бихьана, цого лъикIаб даражаялъул дарсазда гьоркьоб, бищунго лъикIаб тIаса бищулаго.\nДида гьикъулеб букIарабани, гьел киназего дица кьелаан «победиладружба» - илан абураб тIадегIанаб цIар.\n«Оригинальность» - илан абураб жо гIечIо гьадал дарсазе. КIвечIо цониги учителасда жиндехун цIалдохъабазулги жюриялъулги кIвар буссунеб, цойгидазда релъинчIеб, жиндиего хасаб, тамашаяб дарс кьезе. КигIан ургъаниги нахъисеб къоялдего ракIалда чIчIечIо цониги учителасул дарс, дирго гIайиб батизеги бегьула.\nБичIчIуларо, щай киналго дарсазда лъимал лъабго кьер гьабурал партабазда нахъа гIодор чIун рукIине кколелали… Цонигиялъ щай горсвери гьабунгIаги гIодор чIезаричIел? МацI лъазабулел нилъ ругел ратани, лъималазда цоцазул гьумер, рагIи абулеб куц, эмоциял, интонациял рихьизе кколарелищ? Интернеталдеги раккун, гIажаибал дарсал рихьейилан гьарани, ран рачIуна цере кигIан бокьаниги… Балагьарасда батула, гьикъарасда лъала.\nКонкурсалде дарс хIадурулев учителасда лъазе ккеларищ, гьадаб жинда лъалеб щинаб жо цойгидал учительзабаздаги лъалеблъи ва хIалтIизабулеблъи. Лъилниги гьечIеб гIадаб, щивго нахъгIунтIулареб гIадаб дарс ургъизе ккеларищ конкурсалъе. Щай бегьилареб букIараб киналго правилаби, малъулеб материал кочIодалъун ахIун дарс кьезе… АхIулеб жо бицунелдаса лъикI лъималазда ракIалда чIолеблъиги нилъеда лъалин. ГьитIинал лъимал рукIуна тохтурлъи гьабулел, учительлъи хIалел… Бокьараб роль хIайха… Гьелдаса бокьулеб ва ракIалда чIолеб дарс кинаб букIине букIараб лъималазе.\nГьаб дица бицунеб жоялъул магIна ккола, конкурсалда гIахьаллъизе ва цойгидаздаса тIокIворчIизе ккани, учителасе гIоларо цохIо методика лъай, дарсил къагIида ва бутIаби лъай, дарс кьезе лъай, гьаракь, ретIел-хьит, цIиял технологиял… Щивниги нахъгIунтIуларел гIадал цIиял жал ургъизеги къваригIуна махщел, «воображение» йилан абураб жо букIине ккола.\n«Вай Аллагь, кидагIагидай цIумур кьабилеб» - илан абураб пикру бачIани цIалдохъанасул ботIролъе, хванаха кинабго гьабунщинаб. Гьереси бицинаро, дирги, дида аскIор рукIарал жюриялъул членазулги, зама-заманалдасан бачIунеб букIана гьединаб пикру, гьел дарсазда рукIаго.\nЦойги, гьел конкурсазда киналго дидактикиял принципалги цIунун дарс кьунги бажаруларо. Цониги гьеб гьоркьоса камуни, дарсги рагIа ракьанде щвечIеб букIуна. ТIоцере рихьулел лъимал рокьизеги, яги рокьараб ххвелниги гьабизе бегьила, амма жив-жив цIалдохъанасул хаслъи хIисабалде босун бажаруларо, гьезул лъаялъул даража лъаларо учителасда. Лъай бугел, учителас бицунеб бичIчIулел, жаваб кьун бажарулел лъималазе дарс кьезе цере ккани, конкурсалда вугев учителасул талихI буго. Лъаларел лъималазул классалде ккани, кигIан хIаракат бахъаниги, дарс лъугьунаро. Гьединлъидал, конкурсалда къей бергьенлъиги буго битIккеялда бараб жо. «БитIун ккани – рокьи, мекъи ккани – кьал»…. Гьедин рукIунаха учительзабиги жюриялъул членалги конкурсалдаса хадур.\nНилъеда бичIчIула, жиб-жиб къойил гIажаибаб, киданиги лъицаниги кьечIел гIадал дарсал кьун бажарулареллъи. Гьел руго цо-цо лъимал гIажаиблъизабизе ва конкурсазда рергьине ургъаниги гIолел жал. Амма, лъималазул гъира балел дарсал кьолел ругони, риччалел гьечIониги, чIоларо лъимал дарсазде рачIинчIого.\nГьеле нилъер мурад. Конкурсалали бигьаял жалин.


Москавлив ва Центральный федерал округрал шагьрурдай ЦIусса шинал цалчинсса гьантрай хьунни «Мастера искусств страны – детям России» тIисса ихIсандалул акция.\nШикку гьуртту хьунни музыкалул, театрдал, кинордал ва цаймигу творчествардал хьхьичIунсса интеллигенция. Ва акциялул сакиншинначиталну хьунни творчествардал союзру ва ихIсандалул фондру. Дагъусттаннал Республикалул чулуха шикку гьуртту хьунни пианист, Музыкантътурал союзрал правлениялул председатель Хан Баширов.\nАкциялул программалул лагрулийсса хьунабакьавуртту хьунни Рязаннай, Ярославрай, Калугалий, Москавлив ва цаймигу Аьрасатнал шагьрурдай.\nТворчествалул хьунабакьавурттай Хан Мирзахановичлул оьрчIахь бувсунни Дагъусттаннал билаятрая, щаллу бунни цала композицияртту, дуллунни суаллахьхьунсса балжисса жавабру. ОьрчIан бахшишран буллунни Дагъусттаннал композитортурал чирчусса нотардал сборникру, жула республикалул билаятрал аваданшиврия бусласисса дискру.\nХьунабакьавурттай гьуртту хьун бувкIминнал барча дунни машгьурсса музыкантнал оьрмулул 65 шинал юбилей. Музыкалул искусство хьхьичIуннай даврихлу Дунияллул халкьуннал музыкалул ишккаккултрал союзрал чулухасса арцул медаль ва диплом буллунни ванан союзрал президент Александр Соколовлул.\nПредыдущая записьЧеховлул хъярч-махсарарттуСледующая записьБарча буллай буру


ГIемераб хъуй гьабуна гьал къоязда унтарал лъималазул "Забота" абураб школа-интернеталдаса республикаялъул бетIерасул ихтиярал кодосев вакил ГIалибег ГIалиевас гьабураб репортажалъ. Лъалеб букIахъе гьенир лъималазе шартIал лъикIал гьечIин гIарз букIун буго Рамазан ГIабдулатIиповасухъе хъвараб. Гьес бугеб хIакъикъат лъазабизе витIун вуго жиндир вакил ГIалибег ГIалиев.\nГIалибегица жиндиего хасиятаб къагIидаялъ хIалтIухъабазда ругел гIунгутIабиги рихьизарун гьаруна гьужумал. Кьуна болжал ругел гIунгутIаби ритIизаризе. Бихьизабуна бугеб ахIвал-хIал телевидениялдаса ва хIисаб кьуна бетIерасе. Гьениб кIудияб гъалатI гьабуна гьеб сюжет бихьизабураб РГВК каналалъул журналистаз.\nТелевизоралда ралагьразда бичIчIизабичIо цевехун гьениве республикаялъул бетIер щун вукIинги, гьенир ратарал гIунгутIаби ритIизареян амру кьун букIинги, жакъа ругел гIунгутIаби рихьизари республикаялъул нухмалъиялъулгун халкъалъул цоцадехун бухьен букIиналъулги гIаламат бугинги. Гьез цIакъго гIодобегIанаб даражаялда, кинабгIаги баянги кьечIого балъгояб камераялъ цо хасав чи къватIив чIвазе бахъараб пиратазул съемка гIадин реххана гьеб телевизоралдаса.\nХIасил кинабха ккараб? ГIадамазда гьеб бичIчIана щибниги власталде бухьен гьечIел жамгIиял гуцIабаз, волонтераз, ялъуни журналитазул цIех-рехалъ власталъул гIунгутIаби къватIир чIвазарурал гIадин. "Заботаялда" халкъалдаса рахчарал вахIшлъаби ругел гIадин гьорзабуна гьеб.\nГьел "волонтерал" абурал провокаторал гьенире рачIана власталъ ругел гIунгутIаби рихьизарун хадур гьеб жо понцIозабизе ва къватIул харбал тIиритIизаризе. Нужеца хIисаб гьабе, обком ва партия биххаралдаса нахъе къоло щуябго соналъ кида ва кинаб власталъ хал гьабулеб букIараб гIарзаялъул ва унел рукIарал цадахъ телевидениеги бачун гIунгутIаби къватIир чIвазаризе?\nКида ва кив вукIарав унатаразулги, гъаримазулги кагъталги цIалун тIад резолюциягун хал-шал гьабизе жиндирго вакил витIулев бетIер? ГIабдулатIипов вачIинегIанги рукIана гьелго президенталги мэралги. Амма гьезул заманалда щаялиго хасалил сардилъ цIаги ккун жанир лъималгун интеренаталги рухIана.\nГьоркьоб заман инелде бульдозераз хъвагIан интернат букIарал бакIалги рацIцIад гьаруна. Чанго сон сверигун гьел хIакимазбазда тIад хъван школа букIараб бакIги батана. Доб заманалда кир рукIарал ал яхIалъул хIубал - волонтералги, жамгIатчагIиги, хъвадарухъабигун, пударухъабиги? Шуризе хIинкъун гIункIал гIадин жидерго картIазухъ къан рукIана.\nЖакъа нухмалъиялъ рагьараб хIалтIиги, рагIуе эркенлъиги кьолеб мехалда киналго лъугьун руго критикаллъун. Кида ва кинав президентасул вукIарав харжидаса тIаде капек гьечIого гIарац кьун чияр рукъги ккун гIумруги гьабулев, къаси кьижичIого Рутулалдаса Нугъай авлахъазде щун халкъалъул кагъталги, бетIерасул тIадкъаялги тIуран векерахъдулев ГIалибег ГIалиев. Жакъа цо-цо бюджет бикъарал гIункIаз гьев гIабдаллъун гьавулев вуго.\nГIабдал вукIинарищха азие, балъго проверкаялъги ун, директоралдаса ришватги босун рокъове унарев чи? Ас ракI бацIцIадго бетIерасул тIадкъай тIубазабун буго ва гIунгутIаби загьир гьарун руго. Кибе араб гьелъухъ баркала? Республикаялъул бетIерас жиндир хъаравуллъиялдеги босун хасаб комиссия битIана гьенибе.\nХIакъикъат телевидениялъул журналистаца гьорозабунагIан квешги батун гьечIо, цо-цо гIунгутIиялги ратун руго. ТIад къан буго кинабго рукIалиде ккезабизе. Лъица кибехун гьаб понцIозабуниги, дагьабниги гIаданиб нах бугев чиясда лъала цебе букIараб ахIвал-хIал ва жакъа бугеб.\nНужеда цониги чияс абуни республикаялъул бетIерас хасаб тIадкъайгун вакилги витIун гIунгутIаби лъазариги, живго гьениве инги, хасаб комиссияги гIуцIун гIадлу гьабиялдасаги лъилниги гIарзаги къабул гьабичIого цIа гъун школаги бухIун гьеб букIараб бакI бичулеб власть лъикIаб букIунин, нужер гIакълу ва бихьинчилъи гIезе ккола гьелда тIад рекъечIого рукIинегIаги. Гьедин абулел ва лъикIаб иш квешаблъун бихьизабизе квалквадулел чагIи гражданал гуро, гьел руго лагъзал.\nБокьилаан Дагъистан рагьарал информациялъул алаталги, бичIчIи бугел гражданалги, халкъалъул гьаракь рагIулев ва гьелъул тIалаб хIисабалде босулеб властги бугеб бакIлъун хутIизе.\nГьеб лъабабго букIиналъул гIаламат буго "Забота" интернаталда сверухъ бугеб хъуйги. КIварго кьечIого, гIарзаги къабул гьабичIого, вакилги витIичIого тун букIарабани гьалъул рагIизецин букIинчIо гIадамазда.\nДир пикруялда кинабго гьаб вала-рахас ва провокаторазе "квен" кьун буго РГВКялъул щвалде щвечIеб, баян кьечIеб, хIакъикъат рагьичIеб репортажалъ. ГIабдулатIиповасул ва гьесул вакил ГIалибегил лъикIал ишал ва нигат буссинабулеб буго гьездаго данде. Аллагьас щивав цIалдолесе гIакълуги кантIиги кьеги хIакъикъат батIа бахъизе. Хабаралги лъикIал рагIайги.


Ва базилух 3 азаруннийн бивсса дагъусттанлувтал гьантIиссар аьралуннаву къуллугъ бан\nАвтор: Андриана Абдуллаева · 09.04.2021\nИтникьини, апрель зурул 5-нний, «ХIакьикьат» кказитрал редакциялий хьунни Дагъусттаннал аьрали комиссар Дайтбаг Мустапаевлущалсса пресс-конференция. Шикку гьуртту хьунни Дагъусттаннал информациялул ва печатьрал министр УмархIусман ХIажиев, «ХIакьикьат» кказитрал хъунама редактор Оьмахан Оьмаханов. Аьрали комиссарнал, апрель зурул 1-нния дайдирхьусса интнил призыврал хIакъираву бувчIин бавурттугу дурну, ларгсса шинал ссуттилсса призыврал хIасиллу дунни.\nАпрель зурул 1-нния байбивхьуну, июнь зурул 15-ннийн бияннин, Аьрасатнал цайми субъектирттай кунна, Дагъусттаннайгу дайдирхьуссар инттусса призыв. Интту Дагъусттанная аьралуннаву къуллугъ бан гьантIиссар 3 азаруннийн бивсса жагьилтал.\n— 2020-ку шинал пандемиялул тагьарданий жуща бювхъунни республикалул сайки циняв шагьрурдая ва районная 8 азаруннийн бивсса жагьилтал аьралуннавун гьан бан. Миннава 3,5 азара инсан — ссуттилсса призыврай. Аьралуннаву къуллугъ бан бувцусса инсантурал 70% бия ларайсса ягу дянивсса хасъсса кIулшивуртту ларсъсса. 70% бия ДОСААФ-рал дуккаврил идарарттай аьрали касму (С,Д,Е категориялул щупIиртал, крановщиктал, фельдшертал) ларсъсса. Ларгсса шинал призыв нанисса чIумал хIисавравун ларсъссар щалагу билаятрайсса пандемиялуцIун дархIусса тагьар. Республикалул сборный пунктрайн увкIсса гьарицагу призывникнал дурссар тестирование. Му дурссар призывниктурал хъирив бувкIсса аьрали къуллугъчитуралгу. Коронавируcрал инфекция кIул даву мурадрай кIира нюжмардий цал тестру дуллай бивкIссар аьрали комиссариатирттал зузалт, мукунма батIай пунктрайсса давурттавух хIаласса къуллугъчитал. Укун ялув бацIаврийн бувну, 2020-ку шинал ссуттил призыврал чIумал ялун ливчуссар коронавирусрал инфекция дусса 20 призывник, мукуна къашавайминнащал хIала-гьурттуну ивкIсса 100 призывник. Цинярдагу Аьрасатнал субъектирттая аьралуннаву къуллугъ буллан бувкIми цивппа- цивппа къуллугъ буллантIисса кIанттурдай кIира нюжмардий карантиндалий бивкIссар. Вайра мюхчаншиврул давуртту 1- мур апрельдания байбивхьуну цIанасса призыврайгу дантIиссар. Цинявппагу аьрали комиссариатирттал зузалтрал дурссар вакцинация. Апрель зурул 10- ннийн бияннин вакцинация дантIиссар призыврал комиссиялул члентурал ва хIакинтурал. Дагъусттаннал БакIчинан кIанайсса Сергей Меликовлул хIукмулийну, апрель зурул 1-нния байбивхьуну республикалий сакин бувну буссар 52 муниципал ва 1 республикалул призыврал комиссияртту. Гьарица аьркинмунил (маскардал, катIрал, бахиллал, кварцрал лампардал, термометрардал ва м.ц.) аьрали комиссариатру ва призыврал комиссияртту дузалну буссар, – бувсунни цала ихтилатраву военкомнал.\nВанал тIимунийн бувну, ларгсса шинал контрактрай къуллугъ бан Дагъусттанная гьан увну ур 1,5 азарунния ливчусса инсан. Аьрали комиссарнал бувсунни махъсса шиннардийсса аьралуннавусса цIушиндараягу: утти ларайсса ягу дянивсса хасъсса кIулшивуртту ларсминнаща бюхъайссар, призыврай къалавгна къуллугъ бан, контрактрай гьан.\nЛаргсса шинал аьралуннаву къуллугъ бан тIайла буккаву мурадрай аьрали касму 1000-нния ливчусса инсантурал ласун бувну бивкIхьурча, гьашину 2000-ннал ларсун дур.\nЛаргсса шинал 1000-нния ливчусса выпускниктал личIи бувну бивкIун бур Обороналул министерствалул дуккаврил заведениярттавун буххан, миннава 350 инсан увххун ур.\n– Цукун къуллугъ буллай бур дагъусттанлувтал, тIулдакъашивуртту дурсса кIанттурдугу шайрив? – тIисса УмархIусман ХIажиевлул суалданухьхьун жаваб дуллай, военкомнал бувсунни цIанасса чIумал 20-сса инсаннал хIакъираву силистта най бушиву, амма хьхьичIсса шиннардих бурувгун, мукунсса ишру чIаланну чан хьушиву. Ларгсса шинал аьрали частирдал командиртурал 40 -нния ливчусса жула ватанлувтурал хIакъираву цIарду дурсса кIанттурду хьушиву.\n«Халкьуннал дусшиву – Аьрасатнал цIакьшиву»\nМилана Гаджимурадова стала победителем трека «Студенты» конкурса «Лидеры России»\nСледующая публикация ЦачIу балай учаврил фестиваль\nПредыдущая публикация ГТО-лул нормативру дулун бигьа хьуну бур


Занал руго цIикIкIун нухлул рагIалда\nЦоги магIирукъ, машинаялъ авария гьабун хварал рукъизе гьаругьин рачIунел машинабазул читIир.\nШагьаралдаса росулъе арай юссинчIо эбел, хIалтIул сордо-къо лъугIун, хъизан-лъималазда аскIоб хIухьбахъизе анищгун вачIунев гIолохъанчи ана абадияб хIалхьуде, бертаде хIадурлъулел гIолилал ккана гъура-чункун чурхдулгун больницаялде...\nЖидер лъималазул гIайибалдалъун хваразул рокъор накабазда чIун эбел-эмен, полиция гьоркьобе лъугьине биччагеян маслихIаталъе кIалъалел хараби... Анкьида жаниб рагIараб анцIго авария, агъазго гьечIого хъамулел машинаби, гьезул хъаравуллъуда харж кьун таразе гьечIеб ургъел. Щибалъул батIа-батIа хъвазе хIужабазул гIемерлъи!\nХъил тIурал, гIатIидал шагьранухал руго магIарухъе. Гьездасан лъикIлъи буго, хехго щолелги руго, ракIбагъаризабулеб кIанцIейги гьечIо, машинабиги жагъаллъуларо. Квешлъиги буго лъикIлъи кIоченабулеб, занал руго цIикIкIунел нухлул рагIаллъабазда. Аллагьасул къадарин абун тезе бегьила. Гьелда разилъунгутIи, божунгутIи гуро. БетIергьанас инсанасе гIакълу щай кьун бугеб, хирияв аварагасул хIадисаз нух щай бихьизабун бугеб? Нилъее гIумру гьабиялъе бигьалъиялъе гурищ? ХIукуматалъул гIуцIи, законал сундулъго тартиб цIунизе гурищ ругел?\nГIала-гъважаялде сверараб гIумру! Къуръангун хIадисал гIадахъ росулареб, хIукуматалъул тIалабаз чангит бан чIолареб пахрулъи буго инсанасулъ согIлъун.\nЩибго квалквал гьечIого, ричун росулел руго машина бачине изну кьолел документал, документго кодоб гьечIелги руго рулалде гIунтIизе гIурабго кодобе машинаги кьун. Ругелщинал хIалкъарал мисалал сверухъ, бицун хIалкIвеларо.\nЭмен тохлъаравго, гьесул машина хъамулеб буго васас къватIахъе. Эбел, васасдаса чIухIун, аскIой рекIуней йиго. 13 сон барав васасухъе машина кьезе бегьилищин абулеб якьадалъул хабаралъе нусалъ жаваб кьолеб буго «гьедин ругьунлъичIони, гьесда машина бачине кин лъалебилан». «Шоферлъиялъе цIализе гьесул эмен Шураве витIун вукIана дица», - ян къварилъахъдулей йиго якьад. «Гьанже лъимал цIодорал руго», - ян кьвагьулеб буго данде нусалъ. Хадусел къоязго инсул чIухIараб машинаялъул чухIараб банка гIадаб жо гьабуна гьанжесев «цIодорав» васас, живго цо бох бекун хвасарлъана…\nЭмен гьечIолъи лъазе теларин, васалги гIолохъаби гIолел ругинги абун, налъукье лъугьун гIарацги гIезабун, босун буго эбелалъ школалда цIалулел лъималазе машина. ЦIалунгIаги рахъинчIел васазда машина бачине божилъи гьабизе бегьилищин абулезулги рагIи къотIизабулеб буго гьелъ: «КIудияб квегIенлъи буго магIишаталъе рокъоб нижерго машина букIун, чияда гьардезеги кколел гьечIо», - янги абун. Эбелалъул рохел къокълъана панкъ гIадаб машинаги нухлул рагIалде рехун, лъукъа-къотIун вас больницаялде ккараб къоялъ. «АлхIамдулиллагь, вас чIаго вуго. ГIадамаздаса намус ккана. Аллагьасул къадар гьадин букIун бугоха», - ян бецIцIулеб буго гьей пакъиралъул магIу. Мискинаб хъизамалда бесдаллъун руго лъимал гьелъул васасул гIайибалдалъун. Гьеб кин бецIилеб?! Гипсалъулъ лъурав васасул къаданийги чIун щурулеб буго эбелалъ: «Я, дир вас, бегьилищ гьалъал сверабалъан машина хъамизе? Сверуда нахъа гIадан, хIайван, машина, гIодобе тIун кьуру батизе рес бугелъул». КватIун йиго эбел васасе вагIза гьабизе.\nДругие материалы в этой категории: « ЦIиял тIалабалги «херлъараб» магIишатги\t«Мурад - гIолилал такъсиралдаса рикIкIалъи» »\n16:13, 03 апреля 2020, 65


Зубейдат Царнаева, 23Apr2013\n24 апрелалъ тIубараб къо ана журналистазул Дагъистаналъул хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул федералияб хъулухъалъул минаялда цере чIун.\nГьениса къватIие Зубейдат Царнаева ячIиналъухъ халккун букIана гьез. Цинги бакъанидаса хадур рикьа-риххизе байбихьана гьез. ХIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул федералияб хъулухъалда хIалтIулел лъале-хъвалез цо-цо журналистазда лъазабун бугоан Зубейдат ФСБялда гьечIин, гьей цогидаб кавудухъан анин къватIие. Амма гьеб ургъунго журналистал къосинаризе бицунеб хабар батилинги абун, цогидал журналистал гьенирго чIана.\nБостоналда теракт гьабиялда щаклъи бугев Тамерлан Царнаевасул эбел Зубейдатилгун кIалъай гьабизе МахIачхъалаялде рачIун руго Америкаялдаса ФБР хъулухъалъул вакилзаби. Гьел 23 апрелалдаго рачIана. Рокъореги рачIун Зубейдат ячун унеб мехалдаги журналистаз хIалбихьулеб букIана гьелда Тамерланил хIакъалъулъ гьикъизе. Гьелда данде гIицIго «Тамерлан лъикIав бусурбанчи вукIана» ян гурони абун бажарун гьечIо гьелъухъа.\nЦарнаевазул эбел-инсулгун, гьезул гIагарлъиялъулгун гара-чIвари гьабизе Дагъистаналде рачIарал къватIиса пачалихъазул журналистаз абулеб буго гьел рахчарулел ругин жидедаса, гьеб хIужаялда хурхун баянал щвезе цIакъ захIмат бугилан. Амма гьелъие гIилла журналистазда кIалъазе бокьунгутIи гуреб, щибаб къойил щивасе цого жо бицун свакан рукIин кколин бичIчIизабула Зубейдатил вацасул лъади ПатIимат Сулеймановалъ. Гьелъ гьедин абуниги, эбел-инсухъе нух бахъизе унголъунги захIмат буго. Гьел гьедин рукIиналъ цо къоялъ баккун букIана Дагъистаналъул хасал хъулухъаз рахчизарун рагIулин гьел, журналистазда щибниги бицунгеян хIинкъизеги гьарун ругилан абураб хабар. ХIакъикъаталдайин абуни гьел цIакъ рихха-хочун, щиб бицани лъикI ккелебали лъаларого ургъалилъ ругин бицана ЭР-ялъе Хеда Саратовалъ.\nХеда Саратова ккола Чачаналдаса инсанасул ихтиярал цIунулей. 24 апрелалда гьелъги Царнаевазул цогидаб гIагарлъиялъги пресс-конференция кьезе хIукму ккун букIана Зубейдат ФСБялде ахIичIейани. Хедаца ЭР-ялъе бицана жий Царнаевазул гIагарай гIадан кколарин, гIицIго миллатцоял хIисабалда гьел цIунизе бокьун букIин гурониян. Гьелъ Дагъистаналде ахIун вуго Москваялдаса адвокат Заурбег Цадахановги.\nХеда Саратова: «Гьадинаб ахIвал-хIалалде ккарал чагIи хIисабалда гьел ричIчIизе ккола, амма цоги рахъ босани, гьез жидедаго тIаса чи гьукъизе бегьулароан, гьикъа-гьикъаразе бицине кколаан гьеб теракталда тIасан жидерго пикру. Гьединан мугъ сверун чIани, батIи-батIиял харбалги рижула. Амма цоги рахъги буго гьениб. Дун кIалъана гIезегIан журналисталгун. Жидехъе щвараб информация батIайисан хIалтIизабулеб буго гьез, магIнаги хисизабун. Гьединлъидал жидер кIалдисан араб щибаб рагIи жидер васасда данде хIалтIизабилин абураб хIинкъи буго гьезул».\nМахIачхъалаялде рачIарал ФБРалъул вакилзабазе къваригIун буго гъоркьисала риидал Дагъистаналда Тамерлан Царнаев щиб гьабулев вукIаравали лъазе. Цо-цо баяназда рекъон, гьев хьвадулев вукIун вуго Котровасул къотIноб бугеб мажгиталде. Гьенире аслияб куцалда радикалал хьвадулин абураб пикру буго низам цIунулезул.\nАмма ЭР-гун букIараб гара-чIвариялда мадугьалзабазги гIагарлъиялъги абулеб буго Тамерлан рукъ-бакI къачIазе инсуе кумек гьабулев вукIунаанила.


МахIачхъалаялда ХIизбут-Тахриралде гьоркьоре унел ичIгоял ккун руго\nХIизбут-Тахриралъул гьукъараб литература\nАрбагI къоялъ ХIизбу-Тахрир гIуцIиялда гьоркьоре унев ичIго чи ккунила МахIачхъалаялдайилан лъазабуна къуваталъул идарабазул вакилзабаз.\nИсламияб сиясатияб партия ХIизбу-Тахрир экстремистиябгун террористияб гIуцIи бугинги лъазабун 2003 соналдаса нахъе Россиялда гьукъун буго. Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул баяназда рекъон экстремизмалъулгун хурхен букIиналда щаклъи бугел чагIазул рокъо-рокъоре ун хал-шал гьабулаго тIатинарун руго гьел ичIгоял. Такъсир гьабиялъул ишалъул цIех-рех гьабиялда гьоркьоре унел тадбирал рукIанила гьелиланги лъазабулеб буго низам цIунулез.\nЩиб такъсиргьабиялъул иш гьебали баян гьабулев чи ккечIо гьезул рахъалдасан. Хамиз къоялъ баянлъана гьел ичIогоязул ункъояв ккурабго къоялъул къаси нахъе риччан рукIин. ХутIарал жеги жанир тIамун теялъе гIилла щиб бугебали лъалеб гьечIо. Республикаялъул жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъ гьеб ишалда хурхун жеги официалияб информацияги, ругел баяназда тIасанкIалъайги гьабулеб гьечIо.\nГьел низам цIунулез ХIизбу-Тахриралъул жигарал гIахьалчагIи хIисабалда ккурав лъабго чиясул рокъоб къануналъ гьукъараб экстремистияб литература батанин абурал баянала щвана «Эркенлъи» радиоялъухъе.\nКъуваталъул идарабазул вакилзабаз жидецаго рехханила жиндир васасул рокъобе гьеб экстремистияб литература, гьев кквеялъе багьана къваригIун букIанила гьезиейилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе ккурав Рамазанов ХIажил эбел Аминатица. Гьелъул цойгидав вас ккола «Союз Справедливых» жамгIияб гIуцIиялъул вакил, кIиго соналъ цебе терроризмалъулгун хурхен бугев чи хIисабалда ккурав Рамазанов Шамиль.\nРамазанова Аминат: «КIиабилеб марталъул радакь дир васасул рокъоре рачIун руго маскабиги гьурмазда ххурал, ярагъ борчарал гIадамал. Жал къуваталъул идарабазул хIалтIухъаби ругин абун гуреб, щибниги жидерго документги бихьизабун гьечIо гьез. Рокъоре жанир лъугьун хадуб гьеб бакIалдаго дир васги ккун, киса-кибего чIухь базе лъугьун руго гьел. Кинабго жо лъугIун хадуб нахъе унеб мехалда гурони чIухь базе рес кьолеб хасаб документги бихьизабун гьечIо гьез.\nДир вас вуго жиндирго как-кIалалдеги вуссун, хIалтIуде-нахъе хьвадун вукIунев чи. Дир гьитIинав вас Шамиль гIадаб жамгIиял ишазда гьоркьов вугев чиги вукIинчIо гьев киданиги, гьанжелъагIан жеги къуваталъул идарабаз цIехарав чиги вукIинчIо гьев.\nГьединлъидал гьел низам цIунулел Шамилил ишалъе гIоло рачIарал чагIийилан ккун буго дир нусалда. Гьез чIухь балелъул гьезда киса-киего хадуй хьвадулей йикIун йиго гьей. Нахъе йилълъайин, дуй щибин къваригIун бугеб мун бищун цIодорайищин йигейилан абун ццин бахъун кIалъалел рукIун руго гьел.\nЦо нухалдаги нужеца чIухь балелъул жидер гьанибе кьвагьулеб жо реххун букIанин, гьаб нухалдаги гьебго жо гьабизе бегьулин нужецайин абун буго гьелъ. Гьеб мехалда гьелъул кIиго гьитIинаб лъимер кьижун букIараб рокъое жанире ун руго гьел, къан нуцIагун гьейги жание йиччан гьечIо. Чанго минуталдасан гьенир жанире аразул цояв къватIиве вачIун гьес цойгидасда абун буго кинабго хIадур бугилан.\nГьелдаса хадур дир нусги низам цIунулелги гьеб рокъоре лъугьиндал гьезул цояс шкафалда жаниса цо чанго техьги кагъталги рахъун рачIун руго. Гьеб кинабго къануналъ гьукъараб литература бугин абун дир васги вачун ун вуго гьез. Гьеб литератураги жидецаго реххана гьез гьенибе, нижер рокъоб киданиги букIараб жо гуро гьеб».\nРокъоб экстремистияб литература батунилан абун чи кквезе ва гьесда тIад тIакъсиргьабиялъул иш рагьи гьеб Россиялъул къануналда данде кколареб иш бугин абураб баян кьуна «Эркенлъи» радиоялъе адвокат ХIамидов Ринатица.\nХIамидов Ринат: «Рокъоб гьеб экстремистияб литература цIунунин абун гьев чиясе бихьизабураб тамихI гьечIо Россиялъул конституциялда. Гьев тамихIалде цIазе бегьула гьес къватIиве вахъун яги интернеталдасан гIадамал терроризмалде ахIулел ругони, яги гьеб терроризмалъул рахъккун гьес гьеб ритIухъ гьабулеб бугони.\nАй гьеб кинабго иш халкъалда гьоркьоб тIибитIизабулеб бугони. Гьедин гьечIеб гIан мехалъ чиясул рокъоб цо экстремистияб техь букIаниги яги гьезул чанго харчI букIаниги гьеб къанун хвезаби кколаро. Гьеб литература тIибитIизабулеб бугони гьелъухъгицин административияб тамихIалде гурони чи цIазе бегьуларо».\nЦебехун бицен гьабурав «Союз справедливых» гIуцIиялъул церехъабазул цояв Рамазанов Шамиль диваналъ гьал къоязда ичIго соналъ жанив тIамизе хIукму къотIана. Гьесде улкаялда бугеб тIалъи хисизе хIалбихьиялъул, ва террористияблъун Россиялда рикIкIунеб «ХIизбу-Тахрир» партиялъул бутIа гIуцIиялъул гIайиб гIунтIизабулеб букIана.\nГьесдаго цадахъ гьебго гIайбиги гIунтIизабун анлъго сонги кьун туснахъ гьаруна Никифоров ГIумарги, ШиргIалиев Казимжанги. Гьел лъабалго диваналда мукIурлъана жал ХIизбу-Тахриралде гьоркьоре унел чагIи ругилан, амма гьез лъазабуна гьеб партия террористияб кколарилан ва жидецаги я улкаялъул тIалъи хисизе, яги гьелъул цолъи хвезабизелъун, ялъуни кинаб букIаниги террористияб пиша гьабулеб букIинчIилан.\nТIолабго дунялалда цохIо Россиялда чIезабун буго гьеб ХIизбу-Тахрир террористияб партия бугин абун. Гьеб партия экстремистияб кколарилан рикIкIунеб буго политолог ва исламалъул проблемаби лъазабулев гIалимчи Алексей Малашенкоца.\nГьес абулеб буго ХIизбу-Тахриралъулал радикалияб бербалагьиялъул чагIи, амма бокьараб гьабун Халифаталъе гIоло къеркьезе кколин лъазабулеб чагIи гурила гьелилан. Халифат сиясатияб къагIидаялъ гIуцIизе кколин абураб пикру букIунила гьезулилан.


Предания о Сталине в устном творчестве горцев - РЕЛИГИЯ и статьи на аварском - статьи - Персональный сайт\nПятница, 14.12.2018, 00:02Читайте, комментируйте, спрашивайте.\nПредания о Сталине в устном творчестве горцев\nИхдалил бакъул къо. Ц1умада районалъул К1ванада росо. 1953 соналъул марталъул ахир. Жеги биун бахъинч1еб г1аздал иххаз чурулел къваридал къват1ал. Бакъде бач1ун годек1анир руссараздаги балагьун, рик1к1адег1ан к1вах1алго бегараб хераб гьве. Зах1матаб г1умруялъ к1век1арав, гъваридал пикрабазда вугев чиясул г1адаб, унго-унгоги инсанасул г1адаб балагьи бугоан гьвеялъул. « Нужги г1адамал ругин ч1ух1унги ратилаха нуж!» - абун, гьал пикрукъал рух1азда гурх1ун бугин гьве абун ккола гьелъул куцалъул хал гьабидал. Ялъуни, годек1анир руссаразул хабар пайда гьеч1еб ч1анда бук1инги бич1ч1ун, гьеб г1иллаялъ хабаралде гьоркьов лъугьинч1ого ч1арав г1акъилав чийин ккола унтараб, херлъиялъ жан т1аг1араб гьве. Т1олго халкъазул “эмен” Сталин халкъалдаса ват1алъун чанго анкь араб заман. Годек1анир бакъда г1одор ч1арал харабигун росдал г1олохъаби. Я телевизор гуро, я цогидал заман ч1валел пишабигун ресал гуро, гьеб г1иллаялъ хасало ва ихдалил байбихьуда къад годек1аниб т1амулаан заман, къаси избачазде рак1арулаан росдал бихьинал хаба-ч1абаралде, доминогун шахматал х1азе, я газетал ц1ализе, я кагътал х1азе. Панк1ан бух1улеб хъаляналъ цо-цазда рихьулареб х1ал бук1унаан избачаздагун кансиларазда. К1ванал ккола Ц1умада районалда гуребги, Дагъистаналда бищун пасих1аб каламалъул, гъваридаб маг1наялъул масхъара-хуч1 камуларел г1адамал. Хъач1аб, раг1уца инсан ч1валел г1адалги камуларо к1вандерил цо-цо жугьаби.<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />\nХинаб бакъукь годек1анир г1одор ч1аразда гьоркьов вук1ана жиндие кутакалда Сталин рихарав ва гьеб г1иллаялъ Сталин хвей жиндие балъгояб роххеллъун ккарав К1отил Ах1ма. Киг1ан гьеб роххел балъго тезе г1амал гьабуниги, росдал г1адамазда бич1ч1улаан К1отил Ах1мал ахирал къоязда унго-унгояб байрам бук1ин. Г1олохъабазул пикру ккола гьев к1алъазавизе ва валъаргъизе. К1алдиса к1алди т1ирит1изарулел ц1иял харбазда гьоркьо цо г1олохъанчияс абула:\n- Валлагь гьал коммунистазда бажарулареб жо гьеч1о гьанже! Нужода раг1арабиш цоги ц1ияб хабар?\n- Щиб гьезда бажарараб гьанжеги? Гьез гьабизе нахъа-цебе жоги теч1ин, ххенай дурго ц1ияб хабар!- абула г1одор ч1аразда гьоркьоса цояс.\n- Сталин ч1аголъизавун раг1ула тохтурзабаз.\n- Гьеб гьереси батила, Аллагьас бахъараб рух1 нахъ буссине рес гьеч1о – абун жаваб кьуна г1енеккаразул цояс.\nЦ1ияб хабар бицарал балагьун ругоан К1отил Ах1мада. Агъазцин гьебич1ого ц1ан тамахьогун г1одов ч1ун вуго К1отил Ах1ма. Щибниги асар ккеч1олъиялъ г1ажаиблъарал г1олохъабазул пикру ккана жеги гьадабго хабаралде т1ад руссине.\n- Валлагь гьаб совет х1укуматалъул гьеч1еб гьунар хут1ун гьеч1о, пикру гьабеха нужоцаго, хварав чиясда рух1 лъезе ккани! Г1адада тарав ватиларо гьаз Ленинги вукъич1ого, заманалдаса Ленинги вахъинавизе ватила гьаз Сталинго г1адин! - абун к1алъала гьазул цогияв. Гьанжеги раг1ич1еб ххвел гьабун вуц1ц1ун ч1ола К1оти Ах1ма. Дагьаб заманалдаса гьабго х1ужаялде т1адруссун, лъабабизеги такрар гьабула гьазул цояс Сталин ч1агогьавиялъул хабар.\n- Я дир вас, дуе гьединаб тамаша гьабун батани ва мун гьелдаса воххун ватани, дурго эбелалъе рослъун ваче гьев Сталин! – абун ццим бахъун къот1ула К1оти Ах1маца.\n- Дир эбелалъул рос вуго, Ах1ма, дир эменги вук1ун гьелъие цоги чи щай къвариг1арав? – абун жиндирго махсаралъе жаваб щваралдаса ва К1отиАх1маца к1ал рагьиялдаса воххун к1алъала г1олохъанчи.\n- Вагь, гьеле унго-унгоги тамашаяб жо! Дун гьелъухъе хьвадулелъул ва гьейгун дица сардал рогьулелъул рос вугеб хабарго бук1инч1огуриш гьелъул?! Гьедиг1ан мун воххизавурав Сталингунги егизаеха гьанже гьей!\nЦоги, Сталинида хурхараб лъугьа-бахъин. Лъондода росуль лъеберабилел соназда годек1анивги вач1ун дагьаб жо лъурав г1олохъанчи Мух1амадрасулида раг1ула Сталинил к1одолъиялъулги бицун гаргадулел росуцоял. Цо бицун, цогидаб бицун Сталинида сверухъ рицунел ч1андаби ч1алг1арав Мух1амадрасулил ццим бахъула ва абула : « ……… вук1ана дица нужор Сталин! Щиб ч1анда хъурулел нуж?» - абун. Метерисаго Мух1амадрасулида ва гьесда аск1ов г1одов ч1ун вук1арав Г1адаг1о-Мух1амадида хадур рач1уна Агъвалиса НКВД-ялъул г1адамал ва гьал рачун уна. Г1адаг1о-Мух1амадил хабар т1аг1ула, Мух1амадрасул 15 сонги туснахъалда бан росулъ вач1уна. 1950-абилел соназда хинк1 балагьизе Гуржиялде ине ккола. К1вараб х1алт1и гьабун, ихдал Гуржиялде ун хасалилалде нахъ руссунел рук1ана доб замалъ чамги дагъистаниял. Гьедин арав Мух1амадрасул Тиблисалда тира-сверулаго щола Сталинил памятник лъураб бак1алде. Свакварав ва бакъуца вух1изавурав Мух1амадрасул памятникалда цебе бугеб раг1дукьги ун х1ухьбахъизе г1урччинаб хералда т1ад г1одов ч1ола. Заманалдаса аск1ове щола милиционер ва документазул хал гьабула. Милиционерас абула гьасда «Гьаб бак1алдаса рик1к1аде а г1одов ч1езе, памятникалде аск1ове вач1ун гуреб т1ок1аб бак1гойиш дуе х1ухьбахъине щвеч1еб?” - абун. Милиционерасе жаваб кьелалдего Мух1амадрасулил бот1ролъ бижула пикру: «Гьасданиги кисадай лъараб дица гьав Сталин толареблъи?!”.\nСталин хун хаду амнистиялде ккун къват1ив виччала Мух1амадрасул. Туснахъалда вук1адгоги т1ад сонал кьун, жеги 5-6 соналъ хут1изе кколев вук1ана гьев туснахъалда. Гьелъие г1иллалъун ккола Мух1амадрасулица надзиратель ч1вай. Г1орхъолъа борч1араб г1азаб туснахъчаг1азе гьабулев надзиратель вук1ун вуго гьасул колониялда. Гьавгун цадахъ туснахъалда рук1арал Москваялдасагун Ленинградаслдаса 58 статьялда рекъон жанир карал хъвадарухъаби, диссидентал. Хасго гьазие г1азаб кьолеб бук1ун буго гьев надзирателас. Иргадулаб шахталде х1алт1уде араб къоялъ Мух1амадрасулида ватун вуго гьав надзиратель шахталъур унеб к1алт1а цояв диссидент къабих1 гьавулев. Аск1овеги ун, мугъзада кьабураб х1ос чохьониса баккинабун буго Мух1амадрасулица. Т1адеги 10 сон щвараб гьасие. Уголовнияб такъсир гьабуразе амнистияги кьун, диссидентал жеги жанирго хут1ана 1953 соналъги. Гьеб амнистиялда рекъон эркен гьавун туснахъалъуса къват1иве унев Мух1амадрасулие диссидентаз г1арац бак1арула, к1варас к1вараб кумек гьабун, сайгъатал кьун, унго-унгояв бах1арчиг1адин рег1ула Магаданалъул колониялдаса къват1иве. Москваялдаса ва Ленинградалдаса 58 статьялда рекъон жанир ккарал туснахъчаг1аз жодорго адресал кьола, Москваялде айин, мун гьенив жодор г1агарлъиялъ къабул гьавизе вугин абун. Туснахъалдаса вач1ун хаду Мух1амадрасулие щвана ток1ц1ар «Магадан”. Г1емерисел росдал г1олохъабазда лъалеб бук1инч1о Мух1амадрасулил унго-унгояб ц1ар: мина-бак1алда абулаан Магаданил рукъ, боц1и-къайи - Магаданил, Магаданил яс, Магаданил хъизам. Ахирисел сонал ана Магаданил лъараг1лъиялде гочун Чонтаулалда. Гьенив Мух1амадрасул х1алт1ана росдал дибирлъун.\nЦ1умада районалъул Гъоркь-Гьаквари росдал советалъул бет1ерлъуда вук1ун вуго Насибов Исрапил (рагъул ва рагъ лъуг1ун хадусел соназда). Гьес абулаан, цониги я «халкъалъул тушман» абун, я политикиябгун динияб г1илла сабаблъун жиндир росдал чи туснахъ гьавизе жинца виччач1ила жив х1алт1улел соназда абун. «Кин дуда гьеб бажарараб?» - абураб суалалъе гьес абулаан: «Хъвадарун бук1а, цоги-цоги г1иллаялъ бук1а, вач1унаан росулъ НКВД-ялъул вакил. Къвариг1арав чи ва гьесдехун ругел г1айибал рицулаан гьес. Гьел соназда чамги росдал чаг1и кулабазде ун, рахчунги рук1унаан, х1инкъун, рачундай ина абун. Росулъ бат1ияв чи вакки г1олаан бук1араб г1адамазулъ х1инкъи бижизе, годек1анир г1адамал т1аг1улаан бат1ияв чи росулъ ваккани. Дица ах1улаан гьав вакиласе х1ажатав чи, хъун цо лъик1аб г1иялъеб жогун, цебе гьекъезе жоги лъун, байбихьулаан хабар. Кин щиб бицунги росулъ вач1арав вакилги, гьесул гьариялда рекъон ах1арав чиги рекъа-решезарун, т1ад суал гьеч1еб х1алалъ кинабгоги т1убан къалаан суал» - абун.\nДида лъаларо, амма гьакварисез абула жакъаги – цониги я г1алимчи, я махсаро-хуч1алъе х1укуматалъул чаг1аздехун раг1и абурав чи жодор росулъан туснахъ гьавич1ила дол зах1матал соназда абун. Гьевго Исрапил росдал советалъул бет1ерлъуда вугеб заманалъ ккун буго росулъ гьадинаб лъугьа-бахъин. Г1исинал школалда ц1алулел лъималазул бук1ун буго доб заманалъ т1илазде рахун хьвадиялъул къецал т1орит1улеб г1адат (ходульки). Т1илазул г1одоб ццулеб рахъалдаса баккун бук1улеб биццатаб маг1. Гьедин гьел т1илазда хьвадулев вук1арав Г1абдулкеримов Закариял гали (т1ил) ккун буго газеталде т1аде. Маг1алъ борлъиларишха газета! Г1одовги вахъун, газета маг1алдаса бахъидал, гъоркьияб рахъалда батун буго нодо бакьулъ карат1 борлъараб Сталинил сурат. Кинаб ях1-намусалъул, кинаб иман-адаб бугев чиха вук1ине кколев, гьеб сурат борлъиялъул хабар НКВД-ялде щвезабурав? Чамго къоялдаса Гьаквари вач1ун вуго НКВД-ялъул чи. Гьадавго Исрапилица жиндирго къаг1ида х1алт1изабун буго. Ах1ун вуго г1арз гьабун хъвадарарав чи, лъазабун буго досда кинабг1аги газетаги бук1инч1ин, кинабг1аги Сталинил суратги бук1инч1ин, щибдай ккела абун, махсаро-хуч1алъе хъвараб жо бук1анин дуца гьеб абун. Гьеб къаг1ида т1ад босизе мук1урги гьавун вуго «хъвадарухъан». Гуребани, 12-13 сон барав Закариял г1агарлъиялъеги, эбел-имсуеги к1удияб балагь ккезе бегьулаан бук1араб. Жакъаги Закария ч1аго-г1ат1го вуго, г1езег1ан заманалъ ветврачлъунги х1алт1ана, чамги чиясе к1вараб кумекги гьабуна, Аллагьас сахлъи кьеги гьесие жеги хъизам-лъималги, г1агарлъиги боххизабизе. Исрапилилги мунагьал чураги, Аллагьас т1адег1ан гьабеги гьесул унго-унгояб инсан хвасар гьавиялъе г1оло анц1-анц1 росуцоязе г1оло бук1араб къеркьей!\nКин бугониги, вук1ун вуго Гъокь-Гьаквариса Исрапилида хвасар гьавизе к1веч1ев «халкъалъул тушманги». Нух1 бук1ун буго гьесул ц1арги. Гьевги, Гьигьалъ росдал абрек1, Х1усенил Мух1амадил гьудул ва пикруцояв. Гьал к1иязго рагъ байбихьилалде цересел соназго советазде данде ч1ей ва большевиказул режималде рагъ лъазабун бук1ун буго. Рагъул соназ ц1акъго ц1ик1к1инаришха гьеб! Х1усенил Мух1амадица Гьигьалъ росдал колхоз биххизабун, колхозалъул маг1ишат г1адамазе бикь-бикьун, совет х1укумат 3 нухалъ х1акъикъияб гьеч1еблъун бихьизабун г1одоб лъун (роспуск советов) буго т1олго росуги бак1арун. Лъабабго нухалъ росулъ аскариялги рач1ун, ц1игьабуна совет х1укумат. Цо нухалда райкомалул секретарь, гьигьалъав Г1исаев Шапих1ажица хъван кагъатгун чи вит1ун вуго Гьигьалъ Х1усенил Мух1амадихъе кодове вач1а, г1умруги хвасар гьабизе бугин, питнаги жибго тейин абун. Х1усенил Мух1амадица гьебго маг1на жаниб бугеб кагъат Шапих1ажихъе хъван буго: мунго вач1айин кодов, г1умруги хвасар гьабилин, к1вараб кумекги гьабилин жинца дуе абун. Гьебго х1алалъ, Нух1ицаги Гъоркь Гьаквари росдал колхозги биххизабураб ва совет х1укуматги реххараб т1аса. Гьеб ишалде иналде телефоналъул кварал къот1ун, бухьен т1аг1изабун буго райцентралъулгун. Гьеб г1иллаялъ лъелав вит1изе ккун вуго Гьакварисан Агъвали ах1и бан, къачагъал т1ад к1анц1ун, росу кодоб босун бугин абун.\nАллагьас мунагьал чураги бах1арчиял ва унго-унгоял ват1ан бокьарал Гьаквариса Нух1ил, Гьигьалъав Х1усенил Мух1амадил. Бах1арчаг1азул ц1арал даим наслабазе хут1изе ккола, Аллагьас къабул гьабун батаги гьезул джигьад!\nКатегория: РЕЛИГИЯ и статьи на аварском | Добавил: saidov-ak (01.04.2008) | Автор: Абдурашид\nПросмотров: 1432 | Комментарии: 1 | Рейтинг: 5.0/4 | - Оценить - Отлично Хорошо Неплохо Плохо Ужасно


Хъуннасса кьини хъуншагьрулий\nТ. Мурадовлул цIанийсса Дагъусттаннал паччахIлугърал филармониялул Гъинтнил эстрадалул майданнив хьунни байрандалул концерт ва Республикалул аьрали балайлул «С песней к Победе!» тIисса цIанилусса VI телевизион фестиваль-конкурсрал финал. Вай хIадур дурну дия Республикалул Культуралул министерствалул ва «Дагестан-концерт» ГБУ-лул.\nШадлугърайн бувкIун бия ДР-лул ХIукуматрал председательнал хъиривчу Муслим Телякавов, республикалул министерстварттал ва ведомстварттал каялувчитал, Хъун дяъвилул ветерантал.\nВихассар жул балайрду!\nРеспубликалул Культуралул министерствалул ва Халкьуннал творчествалул къатлул сакин дурну, Яруссаннал театрданул хьхьичIсса майданнив хьуна Республикалул «Тебе, Победа, посвящается!» тIисса цIанилусса фестиваль.\nВаний гьуртту хьуна республикалул муниципал сакиншиннардиясса паччахIлугърал, дуккаврил ва цайнува цивппа хьусса творчествалул коллективру. Байрандалул концерт дайдирхьуна Дагъусттаннал паччахIлугърал филармониялул солист Вайсул Жалиловлул Расул ХIамзатовлул «Кьурукьру» балайлийну.\nВетераннал хIаятравун концертращал\nХхувшаврил кьини Хъун дяъвилул ветеран Кьурбанов Кьурбан ялапар хъанахъисса къатрал хIаятравун концертращал бувкIуна Дагъусттаннал паччахIлугърал опералул ва балетрал театрданул артистътал. Ветеран барча уван бувкIуна Республикалул БакIчи Сергей Меликов ва МахIачкъала шагьрулул мэр Салман Дадаев.\nБавтIминнал хьхьичI махъ лахълай, Сергей Меликовлул увкуна:\n– Мяйжаннугу, хIакьинусса музыка, балайрду зущал цавай къатраву ялапар хъанахъисса ветераннал савлугъранни. Жунна Бюхттулсса Ххувшаву пиш-каш дурсса инсантурал хьхьичI ник ришлашиссара, – куну.\nТеатрданул артистътурал щаллу бувна дяъвилул шиннардил балайрду.\nКъумукьнал театр – ветерантуран\nВа кьини Къумукьнал театрданул хьхьичIсса майданнивгу хьунни байрандалун хасъсса концерт. Театрданул артистътурал ва «Поющие сердца» ансамбльданул щаллу бувна дяъвилул шиннардил балайрду, мукунма ватандалухасса къумукь мазрайсса балайрду. Концертрай гьуртту хьуминнавух бия республикалий цIа дурксса балайчитал Бурлият Эльмурзаева, Рукьият ХIамзатова ва цаймигу, мукунма шагьрулул ОьрчIал музыкалул 1-мур школагу.\nХхувшаврин хасъсса суратру\nРеспубликалул Культуралул министерствалул хьхьичI хьуна М. Жамаллул цIанийсса Дагъусттаннал художествалул училищалул студентътурал ва преподавательтурал, мукунма шагьрулул оьрчIал искусствардал школардал арт-пленэр.\nВа кьини, оьрмулул га яла чIивиманая тIайла хьуну, хъунаманайн ияннин, гьарцагу художник ия буттахъал, ттаттахъал дурсса виричушивурттан, цинявнналвагу хIарачатрайну, захIматрайну ларсъсса Ххувшаврин хасъсса суратру дихьлай.\nСсихьрал театргу – Ххувшаврин\nГьарца шинал кунма, гьашинугу, «Театральная неотложка» проектрал лагрулий, Дагъусттаннал паччахIлугърал ссихьрал театрданул коллективгу гьуртту хьуна Ххувшаврил кьинилул шадлугъирттавух. Театрданул хьхьичIсса майданнив вайннал ккаккан дурна «Мы этой памяти верны» цIанилусса музыкалул ва театрданул программа.\nТеатрданул артистътурал вичIидирхьуминнал дакIурдивун дюхханну дурккуна классиктурал дяъвилия ва ванил вирттаврая чирчусса назмурду, увкуна дяъвилул шиннардил балайрду, ккаккан дурна театрданул, музыкалул ва шеърилугърал зарисовкартту.\nТеатрданул артистътурал хъирив сахIналийн бувккуна «Креатив» цIанилусса литературалул клубрал гьурттучитал ва шагьрулул оьрчIал искусствардал 6-мур школа.\nЧантI кунни ччиккул тIутIив\nВ Дагестан прибыла группа врачей из федеральных медицинских центров\nСледующая публикация Ирсирай нанисса къучагъшиву\nПредыдущая публикация Низам дурурччунни


КъватIисезул бакIалда - нилъералго\nРосдал магIишаталъе хIажатал хьонал Дагъистаналдаго гIезаризе руго\n29 январалда ДРялъул бетIер Владимир Васильевас тIобитIараб данделъиялда гIахьаллъана «Овощал гIезариялъул федералияб гIелмияб центр» абураб федералияб пачалихъияб гIелмияб идараялъул директор Алексей Солдатенко.\nРеспублика цебетIезабулеб аслияб нухлъун Васильевас рехсана Дагъистаналъул нухмалъиялъулги, гIалимзабазулги, росдал магIишаталъул махщелчагIазулги цадахъаб хIаракат. «Цадахъаб хIаракаталдалъун рес щола ругел шартIаздаса цIикIкIун пайда босизе. Дагьалъ цеве дун дандчIвана «Бабушкино лукошко» абураб лъималазе нигIматал хIадурулеб кIудияб компаниялъул вакилзабигун. Гьез абуна, жидее цIакъ гIоларого бугин кабачок ва цогидал овощал. Щивав чи ургъизе ккела: сундул букIунеб цIикIкIараб пайда – хьонал ричиялъулищ яги гIезарун овощал ричиялъулищ?\nНилъер республикаялда цебегоялдаса нахъе хIалтIулеб буго овощал гIезарулеб федералияб гIелмияб центр. Дагъистаналда гIезарурал хьонал ричула тIолабго улкаялда. Гьезие бокьун буго республикаялда гIуцIараб хIалтIи жеги гIатIид гьабизе», - ян бицана гьес.\nАлексей Солдатенкоца бицана гIелмияб институталъул планазул хIакъалъулъ. «Овощазул хьонал гIезариялъул рахъалъ цебехъанлъун буго Дагъистан. Гьелъул кIудияб бутIа буго улкаялдаго гIезарурал овощазул рахъалъги. ГьабсагIаталда Россиялде рачIуна къватIисел улкабаздаса хьонал. Гьезул бакIалда нилъералго чIезаризе хIаракат гьабизе ккола. Улкаялъ хьонал росизе кколел руго 7-8 млрд гъуршиде. Гьебго заманалда овощазул ва бахчаялда гIезарулел нигIматазул хьонал гIезарулел руго гIицIго кIиазаргоялдаса цIикIкIун гектаралда, хIажалъулеб буго 17 азаргониги гектар ракьул. Дагъистаналъул гьава-бакъ цIакъ рекъонккола хьонал гIезариялъе. Гьаниб хьонал гIезариялъул центр рагьани, импорталъул хьонал хисиялъул масъала тIубазе бигьалъула нилъее, хIата ресцин щола нилъерго хьонал къватIисел улкабазда ричизе», - ян бицана гIелмияб централъул директорас.\nХьоназул центр рагьиялда бан дандчIвазе бегьулел масъалабазулги гьел тIураялъе санагIатал нухазулги хIакъалъулъ данделъиялда бицана «Дагъистан Республикаялъул федералияб аграрияб гIелмияб центр» абураб ФНБУялъул директор ХIасан Догеевасги, «Кавказалъул хьонал» абураб «Росдал магIишаталъул гIелмиябгун производствоялъул фирма» ОООялъул генералияв директор СолтансагIид ИсмагIиловасги, цогидазги.\nДРялъул хIукуматалъул вице-премьер – ДРялъул росдал магIишаталъул ва кванил нигIматазул министр ГIабдулмуслим ГIабдулмуслимовас гьадин бицана гьабсагIаталда республикаялда бугеб хIалалъул хIакъалъулъ: «Республикаялда гIуцIун буго хьонал гIезарулеб ункъо магIишат: Гъизляр районалъул «Нива» ОООялдаги, «Сириус» ОООялдаги ва Хасавюрт районалъул Кировасул цIаралда бугеб ХIалбихьиязулгун производствоялъул магIишаталдаги гIезарула могьолал культурабазул хьонал. «Н. И. Вавиловасул цIаралда бугеб Хурдузул генетикиял сурсатазул тIолгороссиялъул институталъул федералияб гIелмияб центр» абураб ФГБУялъул Дагъистаналъул хIалбихьиязул станциялда бугеб хьонал гIезарулеб магIишаталъ хIадурула овощазулги могьолазулги хьонал, ва гьеб идараялъ, жидеего бокьун, гьабула сертификацияги.\nДагъистаналдаго гIезарурал тIадегIанаб даражаялъул хьоназдалъун республикаялъул росдал магIишаталъул производителал хьезарун руго 3-5 проценталъ, хутIараб бичун босула цогидал регионаздаса. Рекьулел могьолал культурабазул хьоназдалъун республика хьезабун буго 65 проценталъ ва овощазул – 15 проценталъ», - ан бицана министрас.\nГьес лъикIаб къимат кьуна Овощал гIезарулеб федералияб гIелмияб централъулгун цадахъаб хIалтIиялъе. «20-ялдаса цIикIкIун соналъ гьебгун хIалтIулеб буго Дагъистаналъул гIелмияб центр. Гьелъул гIалимзабаз Дербент районалъул Жамикент росдал жалго бетIергьанал магIишатазул 10 гектаралда хIадурулел руго хъапустIаналъулги, дайконалъулги, чIакIултIаналъулги, кольраби тайпаялъул хъапустIаналъул ва цогидалги овощазул хьонал. Кинабниги лъагIалида жаниб хIадурула щугоялдаса цIикIкIун тонна хьоназул ва гьел ритIула федералияб гIелмияб централде. Техникаялъул рахъалъ кумек гьабуни, гьел магIишатаз хIадуризе руго жеги цIикIкIун хьонал», - ан бицана ГI. ГIабдулмуслимовас.\n«ХIалтIи бигьаяб гьечIо, буго конкуренцияги. Гьединлъидал, щибаб рахъалъул мухIканго халги гьабун, хIасил кколедухъ хIалтIизе ккола», - ян хIасил гьабуна Владимир Васильевас.\nПрочитано 147 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 04 февраля 2019 13:36\nДругие материалы в этой категории: « Анкьил хIасилалХалкъияб магIишат\tДанделъи »\n16:52, 08 июля 2020, 137


Ваба–баба-ваба баба-бабабай-вабабай… » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nРасги гIайиб гьечIеб тIехь бачун жаниб тIамуна…\nНилъер гьереси-цIогьги гьечIеб, рищваталги кьолареб-росулареб, ритIухълъиялъул цIураб, Алжан гIадаб пачалихъалда кутакалда рекъечIеб иш ккун буго. Пачалихъалъул сияхIалде гъорлъе росичIел рахьдал мацIалъул тIахьал ратун руго ошколазда хIалтIизарулел… Гьанже гьабилеб дарман щиб?\nГьеб букIунеб ва букIине бегьулеб жойищ бугеб? Хвана гури кина-щиябго. Пачалихъасул кIудияв кIалъан рагIула прокурорасухъе, прокурор министрасухъе, министр, бакIалъул хIакимзабазухъе, дол директорзабазухъе, директорзаби завучазухъе, завучал рекерун рачIун руго рахьдал мацIалъул учительзабазухъе, хехго нахъе росе, ракIаре, рухIе, бокьараб гьабе, гьел рахьдал мацIазул тIахьал бихьулеб рагIулеб ракьалдаса лъугIизареян. Гьеб буюрухъ тIубачIев чи, вачIун живго прокурорас, вачун жанив тIамизе рагIула. БитIараб гьабулеб буго. Гьаб пачалихъалда хIехьезе бегьулеб такъсирищ гьеб бугеб?\nВахI, кинаб тIехьги хIалтIизабунха дица дарс кьелебилан гьикъизеги рекъон букIинищха, кинабго жо битIун гьабулел, тIад кIалъазе бакIго гьечIел, киданиги тIекъаб-мекъаб жого гьабичIел тIадчагIаздаги. Гьел суалалги ратула, жидерго хъулухъалъул гьитIинлъиялъги гIодобегIанлъиялъги гIакълу гIечIого, учительзабазул раккун рачIунел жал.\nГьечIониги кIваричIо цIиял тIахьалги. Гьебги лъилниги гIайиб гуро. ГIайиб батаниги, цохIо учительзабазул ва цIалдохъабазул гIайиб батула гьеб. ТIокIав чиясда гIайиб киданиги ккечIо нилъер пачалихъалда. Гьанже риччан теха тIахьал гьечIого кьезе дарсал, ал рахьдал мацIал гьечIого гIоларого гурищ ал учительзаби рукIарал.\nДунги эбго даражаялъул чIужулъидал, цо санагIалъи гьечIеб суалалъ кIвекIулей йиго таманабго заманаялъ. Лъиданиги рагIиларедухъ кьун телин, воре къватIиб бицунге. Гьадал такъсирал тIахьаздасан такъсираб авар мацIги, такъсираб авар адабиятги малъун къватIире арал наслабаз, жидеда бегьизего бегьуларел тIахьаздасан бегьизего бегьулареб жоги малъун жидер гIумру щай хвезабурабилан гьикъани, щиб жавабдай нилъеца кьелеб? АставпируЛагь, Аллагьас цIунаги!


НАИБАСУЛ Х1АКЪИКЪИЯБ СИПАТ ЦЕБЕЧ1ЕЗАБИЗЕЛЪУН. - 26 Марта 2020 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nВоскресенье, 07.03.2021, 02:57 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2020 » Март » 26 » НАИБАСУЛ Х1АКЪИКЪИЯБ СИПАТ ЦЕБЕЧ1ЕЗАБИЗЕЛЪУН.\nНаибасул х1акъикъияб сипат цебеч1езабизелъун\nЖидерго ракь, чияда бач1олъи, эркенлъи, дин ва хаслъи ц1унун Кавказалъул халкъаз бащдаб г1асруг1ан заманалъ Россиялъул империялде данде гьабураб рагъулъ бихьулеб бак1 ккола Шамил имамасул кваранаб кверлъун вук1арав, жиндир бах1арчиялъ ц1ар арав, машгьурав наиб Хунзахъа Х1ажимурадица. Амма наиб хваралдаса 150 ц1ик1к1ун сонал аниги жеги бахъун бук1инч1о раг1а-ракьанде щун, мух1канго гьесул г1умрудул х1акъалъулъ бицунеб т1ехь. Араб соналъул ахиралда басмаялде бахъана востоковедениялъул институталъул г1елмияй х1алт1ухъан, тарихиял г1елмабазул кандидат Пат1имат Тах1наевалъул «Хунзахъа Х1ажимурад» абураб т1ехь. Гьеб ккола наибасул х1акъалъулъ хъвараб т1оцебесеб г1елмияб бицен. Анлънусгоялдаса ц1ик1к1араб гьумералъул хъвай-хъваг1аялда бицунеб буго ХIХ г1асруялъул авалалда аваразул ханлъиялда бук1араб ах1вал-х1алалдасан байбихьун, 1852 соналъ Х1ажимурад ч1вазег1ан, ай 50 ц1ик1к1ун соназул Кавказалъул рагъул тарих. Гьеб т1охьоца рикьа-риххизаруна бах1арчияв наибасул х1акъалъулъ ругел кьуч1 гьеч1ел, х1атта, гьесул мунапикъ вахъинавиялде г1унт1унгицин харбал. Ункъо соналъ т1ехьалда т1ад халт1улаго тарихч1ужуялъ гьабун буго г1елмияб ц1ех-рех, жийго щун йиго тарихиял бак1азде, кьоч1ое босун буго к1удияб къадар тарихиял документазул, гьезда гьоркьор руго т1оцебе басмаялда рахъаралги.\n4 марталда ц1ияб т1охьол презентация гьабизе Пат1имат Тах1наева яч1ун йик1ана наибасул Ват1ан – Хунзахъ районалде. Тадбир т1обит1ана Ш. Шамхаловасул ц1аралда бугеб маданияталъул к1алг1аялда. Гьеб г1уц1ун бук1ана райадминистрациялъул, росдал советалъул ва «Х1ажимурад» тарихиябгун патриотикияб клубалъул цадахъаб х1аракаталдалъун. Маданияталъул к1алг1аялъул жанах1алъуб бат1и-бат1иял росабазул культураялъул х1алт1ухъабазул х1аракаталдалъун г1уц1ун бук1ана умумузул квен-т1ехалъул, рет1ел-куналъул ва т1аг1ел-алаталъул цебелъейги. Презентация байбихьилелде г1одор ч1аразда бихьизабуна ДРялъул Мустах1икъав артист ах1мад Закариевас ах1улеб «Кавказалъул гъалбац1» абураб наибасул х1акъалъулъ бахъараб видеоклип. Хадуб киназего саламги кьун жиндирго к1алъаялдалъун данделъи рагьана районалъул бет1ер Нурмух1амад Задиевас. «Байбихьизе ккела Хунзахъ районаладсан. Нилъер буго кутакалда бечедаб ва жеги раг1а-ракьанде щун бахъинч1еб тарих. Гьединлъидал, къват1иса вач1арав чиясе зах1матго бук1ина нилъер тарих бич1ч1изе. Амма гьеб бажарун буго Пат1имат Тах1наевалъухъа. Дол Кавказалъул рагъул соназда киналго рагъулел рук1ана жидерго Ват1ан, росу-ракь, къадру ва хъизан ц1унун. Х1ажимурад вук1ана имам Шамилил бищунго къуватал ва бах1арчиял наибзабазул цоявлъун. Гьесул гьунаралги рук1ана бат1и-бат1иял, цояздаса цоял бах1арчиял. Гьезул х1акъалъулъ хъвана Лев Толстоясги ва цогидал машгьурал тарихчаг1азгун хъвадарухъабазги. Дие т1олабго районцоязул рахъалъан рак1-рак1алъулаб баркала кьезе бокьун буго Пат1имат Ибрагьимовалъе нилъер бах1арчиясул х1акъалъулъ нижер районцояз хъвач1еб т1ехь хъваралъухъ», - ян абуна гьес. Тарихч1ужуялъе кьуна районалъул нухмалъулесул ц1арулаб саг1атги.\nПат1имат Тах1наевалъул г1умрудул, г1елмияб х1алт1ул ва риччарал т1ахьазул х1акъалъулъ бицана нилъер ракьцояв, ДГУялъул доцент, юридическиял г1елмабазул кандидат Мух1амад Аминовас. Гьес абуна библиотекабаздаги архиваздаги х1алт1улаго г1емераб заман баниги Пат1имат кабинеталъул х1алт1ухъан гурин, гьелъие кинабго жиндирго бераздалъун бихьизелъун киса-киего щвезе бокьулилан. Рак1алде щвезабуна т1ехьалда т1ад х1алт1улаго тарихч1ужугун цадахъ Ц1елмесибе гьабун бук1араб сапарги. Т1ехьалъул х1акъалъулъ чанго раг1и абуна жийго авторалъги. «Дица х1аракат бахъана гьаб т1охьода Х1ажимурадил ва Кавказалъул рагъул х1акъалъулъ бищунго к1вар бугел суалазе жаваб кьезе ва наибасул х1акъикъияб сипат-сурат цебе ч1езабизе. Киг1ан дихъа гьеб бажарун бугебали къимат кьезе биччан те ц1алдолес. Дица гьениб щивго т1амулев гьеч1о дир балагьиялда т1ад рекъезе. Дица ц1алдохъанасе рес кьолеб буго жинцаго пикраби гьаризе. Узухъда, бигьа бук1инч1о т1ехь хъвазе. Дун х1алт1ана 10 архивалда, халгьабуна азаргог1ан делоялъухъ, т1обит1ана к1удияб г1елмияб ц1ех-рех» - ян абуна гьелъ. Баркалаялъулаб к1алъай гьабуна росдал бегавул Хизри Т1алх1атовасги. Росдал рахъалдасан гьес гьелъие сайгъат гьабуна умумузулго бук1араб г1арцулаб рачел ва кьуна Хунзахъ росдал мустах1икъай гражданин абураб ц1арги. Гьединго к1алъазе рахъаразда гьоркьор рук1ана тарихчи Г1алибег Хъазанбиев, районалъул харабазул советалъул председатель Зубаир Гъайирбегов, Халилбег Ах1мадов, активист Г1арцул Шамил ва цогидалги. Гьел киназго баркала загьир гьабуна ва т1адег1анаб къимат кьуна Пат1имат Тах1наевалъул х1алт1уе. Байрамалъулаб бут1аялдаса хадуб республикаялъул Халкъияв артист Мух1амадт1амир Синдикъовас, Мустах1икъай артистка Г1айшат Тажудиновалъ, «Г1акаро» кьурдул ансамблялъ ва цогидазги балагьаразе кьуна гьит1инабго концертги.


Дербент цебетIезабиялъе -тIадеги гIарац\nДРялъул бетIер Сергей Меликовас Дербенталда тIобитIана 2025 соналде щвезегIан гьеб шагьар цебетIезабиялъул хIакъалъулъ бицунеб данделъи. Гьелда хурхараб план хIадуреян гьабураб хасаб хIукму буго РФялъул хIукуматалъул председатель Михаил Мишустинил.\nГьеб хIалтIуда гьоркьобе уна шагьаралдаса рачIунел хутIелал рацIцIад гьарулел станциял рай, лъел рогIрал къачIай, школалгун больницаби рай, туристал тIаде цIалел бакIал къачIай ва тIадеги гьел рай, шагьаралъул къватIал къачIай. Гьединго «Южный» абун тIубараб микрорайонги базехъин буго гьениб. Гьелда бакьулъ букIине буго чанго батIияб динал цолъизарулеб рухIияб центрги.\nГьабсагIаталда шагьаралда лъазабун буго «Аваин» абураб цогидаб микрорайон цебетIезабизе тIаде босулев подрядчик валагьиялъул конкурсги.\nГьел киналго хIалтIабазе гIарацги кIиго нухалда биччазе буго. Цин – 5, 7 млрд гъурущ (гьелда гьоркьоса 4, 5 млрд гъурущ букIина федералияб централдаса биччалеб, 92 млн гъурущ – республикаялъул бюджеталдаса, 1 млрд гъурущ – бюджеталдалъул гурел бакIаздаса биччалеб).\nКIиабизе биччазе буго 177,5 млрд гъурущ (42, 2 млрд гъурущ -федералияб бюджеталъ; 7, 3 млрд гъурущ -республикаялъ кьела; 127, 9 млрд гъурущ щвела бюджеталдалъул гурел бакIаздаса).\nДругие материалы в этой категории: « БукIинеселде билет\tШагIирасул юбилеялде объектал къачIала »\n15:54, 19 января 2022, 7\n15:42, 19 января 2022, 21\n12:37, 19 января 2022, 36\n12:21, 19 января 2022, 48\n11:57, 19 января 2022, 62\n11:49, 19 января 2022, 185\n11:47, 19 января 2022, 71\n11:44, 19 января 2022, 46\n10:31, 19 января 2022, 119\n09:46, 19 января 2022, 57\n20:03, 18 января 2022, 138\n19:43, 18 января 2022, 122\n19:02, 18 января 2022, 146