1999 соналъул рагъалъул ветеранасул статус щвезе бегьула дагъистаниязе\n1999 соналъ чачаназул рагъулал къокъаби тIаде кIанцIарабго гьезде данде рагъарал дагъистанияз чанго соналъ тIалаб гьабулеб буго жидее рагъул ветеранал абураб статус.\nИтниялъ Ставрополалда ТIолгороссиялъул халкъияб фронталъулгун букIараб дандчIваялда Россиялъул президент Владимир Путиница абуна, жив гьеб суалалда тIад ургъизе вугин. Щиб кьезе бугеб гьеб суал роцIцIиналъ рагъул гIахьалчагIазе, кинал ругел гьезул аслиял тIалабал ва гьабсагIаталда цере чIарал масъалаби?\nI999 соналъ Россиялъул аскар тIаде щвезегIан кодоб ярагъги ккун республика цIунизе къватIир рахъарал чагIи хIукуматалъ рагъул гIахьалчагIилъун рикIкIунел гьечIо ва гьелда рекъон пачалихъалдаса кумек гьезе щолеб гьечIо. Гьединаб суал борхана президент Путинилгун дандчIваялда дагъистаналдаса полковник ГIалидибиров Мурадисица. Президентас абуна гьеб суалалда тIад рес гьечIого хIалтIизе ругин.\nАмма президентас рагIи кьун букIана рагъул гIахьалчагIазе гьеб масъалаялде кIвар буссинабизе бугилан 2007 соналъго. Доб мехалъ халкъалъулгун гьабулеб чIагояб эфиралда Болъихъа чияс кьун букIана гьеб суал. Путиница абуна жинца Россиялъул ХIукуматалъе буюрухъ кьезе бугин рагъул гIахьалчагIазе бигьалъаби чIезарулеб документ хIадуреян.\nГьелдаса кIиго къоялдаса доб мехалъ вукIарав Пачалихъияб думаялъул нухмалъулев Борис Грызловас абуна, I999 соналъ чачаназул рагъулал къокъабазда дандечIарал дагъистаниязе рагъул гIахьалчи абураб цIар кьеялда тIад ургъулеб бугин парламент. Гьеб масъала тIубазе ккани къануназда хиса-басиял гьаризе кколилан лъазабуна гьес.\nАмма киналгIаги хиса-басиял долдаса нахъе гьаричIо. Кин бугониги, цо-цоязе гьеб ветераназул статус щвана диваналъ хIукмуги гьабун. Гьезул цояв, Болъихъа ХIасанхIажиев Муртузица «Эркенлъи» радиоялъе гьадин бицана:\nХIасанхIажиев Муртуз: «2009 соналъ диваналъ хIукмуги гьабун Болъихъа I5 гIолохъанчиясе кьун букIана «ветеран» абураб статус. Рищун гIемер рагъул гIахьалчи гьанисан рукIиндал, цогидазги гьедин гьабиялъул мурадалда тIалаб гьабун букIана гьеб. ТIоцебе рагъ байбихьарабго 600 Болъихъа чи данде вахъун вукIана такъсирчагIазде, аслияб аскар щвезегIан. Амма хутIарал чагIазе статус щун гьечIо. Дунгоги гьелда хадув лъугьун вукIинчIо кидаго, гьадинго гьев I5 чиясде гьоркьов ккун ватана. Ветеран хIисабалда щола 2200 гъуруш пенсия, тIокIал батIиял бигьалъаби ругищали лъаларо, ругин рагIана, амма гьелда хадув лъугьун гьечIо. Бокьуларо дие гьаб пачалихъалда хурхараб жо, гьал хIакимзабаздаса щибалиго тIалаб гьабизе. Жидерго жо гьарулеб гIадин рукIуна гьел».\nГьединго ХIасанхIажиев Муртузица абуна, цIакъго гIемер гьеб ветераназул статусалда хадур лъугьун ругин доб мехалда рагъулезул кьердацин рукIинчIел чагIи.\nХIасанхIажиев Муртуз: «7-8 августалъ нилъер пачалихъалъ Дагъистан рехун тун букIана. Гьеб мехалда унго-унгоги чачаназда данде рахъарал чагIи балъхъал рукIана. ТIаде рачIарал чагIи гьанисан лъутун рукIана. Амма хадуб тIалъиялде Путинги вачIун, гьес аскар гьанибе битIарабго гьел цере лъутарал чагIи рачIана аскаралда цадахъ гьанир бахIарзаллъун жалго рихьизаризе. Гьезда дица абула рагъда хадусел ветерал абун».\n20I3 соналъ Пачалихъияб Думаялъул депутат ГIумаханов ГIумаханица гIуцIана «Дагъистан-1999» абураб жамгIияб гIуцIи. Гьелъ данде гьарулел руго киналго доб заманялъул рагъул хIахьалчагIи. ХIакъикъаталда рагъда рукIарал чагIиги, жидее цIар-реццалда хадур лъугьарал чагIиги ратIа гьаризе ругилан баян кьуна гьес доб мехалда. Амма кин бугониги, диваналъ кигIан гIемер чагIи рагъул гIахьалчагIилъун рикIкIаниги, ветераназда хурхарал къанунал къабул гьаричIого ялъуни ругезда хиса-басиял гьаричIого рагъул гIахьалчагIазе кумек гьабизе рес гьечIо. РукIине ругищ гьел хиса-басиял гьаб нухалда, ялъуни президентас кьураб рагIи 2007 соналъго гIадин рагIилъунищ хутIилебали лъалеб гьечIо рагъул гIахьалчагIазда.\n1999 соналъул рагъул гIахьалчиясе диван гьабун буго\nТарихалде буссараб хIужаялъул асар жакъаги буго


Гьал къоязда Избербашалда Пачалихъияб Думаялъул депутатлъиялде кандидатура лъурав СафаргIалиев ХIажиметица халкъалъулгун данчIвай тIобитIулелъуб гьениб шагьаралъул мэрасе санагIат гьечIеб суал кьурав чи къватIиве гъун вуго.\n«Черновик» газеталъ хъвавухъе гьев къватIиве гъурав чияс СафаргIалиевасда цIехон буго Избербашалъул нухмалъиялъ щибниги базе гьухъараб бакIалда цо-цо хасал чагIазе минабиги тукабиги разе рес кьолеб букIин гьеб битIараб бугищилан. Гьес бицунеб жо уяб бугищилан цIехон буго кандидатас мэр Абдулмажид Сулеймановасда.\nГьев цо бичIчIулареб жо бицине лъугьанила, гьеб заманалда мэр цIунулел гIолохъабаз жив хIалица къватIиве къотIанилан баян гьабулеб буго гьеб суал кьурав чияс. Гьеб лъугьа-бахъиналдаса разигьечIолъи загьир гьабун ахIи бахъун буго гIадамазул ва данделъиялда вукIарав чанго чиги гьезие протестги лъазабун гьениса нахъе ун руго.\nЮрист ва Дагъистаналъул рищиязда гIадамазул ихтиярал цIунизелъун рагьараб центарлъул нухмалъулев МухIамадов Исламица «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда баян гьабуна гьев кандидатасулгун дандчIваялдаса къватIиве гъурав чияс гьеб иш гьабуразда тIасан къуваталъул идарабазде гIарза хъвазе кколаанилан.\nГьес щибниги бегьулареб жо гьабун гьечIила, гIадан инжит гьавулев яги гьесул адабтараб щибниги жо цIехон гьечIила, кинаб букIаниги гъалмагъир гьабун гьечIила, гьев гьениса къватIиве гъеялъе къануналда рекъон щибниги гIилла букIинчIила. Гьев нахъе гъей инсанасул ихтиярал хвезари кколилан.\nГьелдасаги дагьалги квешал лъугьа-бахъинал кколила рищиязул заманалдаги гьелде хIадурлъулелъулги, амма нилъер гIадамаз жидерго ихтиярал цIунизе щибго гIамал гьабуларила, гIарзал хъван гIайибияв тамихIалде цIаялъе щибниги чIаголъиго букIунарила гьезул.\nГьелдаса пайда босун тIалъиялъ бокьа-бокьараб гьабулила рищияздаги цойгидал бакIаздаги. Дагъистаниязул бищун кIудияб проблема бугила гьезда къануналъ жалго цIунулел куцги, жидерго ихтияралги лъангутIи. Россиялъул регионазда гьоркьоб Дагъистан рищияздаги бищун гIемер гъалмагъир букIунеб, гьезул хIасилалги бокьахъин хисизарулеб регионазул цояб бугила.\nГьединлъидал рищиязул заманалда гIадамазул ихтиярал цIунизе ва букIине кколедухъ рищиязда хадуб халкколел хIадурулеб центр хIалтIизе биччан бугила республикаялдайилан бицана Исламица «Эркенлъи» радиоялъе.\nМухIамадов Ислам:«Дица гIадамазда малъула кин рищиязул заманалда кинал ихтиярал гьезул ругел, щиб гьез гьабизе бегьулеб бегьуларебали бичIчIизабула. Рищиязул къанун хвезабичIого букIине, гьереси бюллетенал реххизе риччачIого рукIине щиб гьабизе кколеб, рищиязул ритIухъал хIасилал гьариялда хадуб халкквезе, бюлетенал битIун рикIкIунел ругищали балагьизе малъула гьеб централда.\nГьабсагIат 1100 чи цIалана гьенив. Гьевщинав чи нижеца малъарабги хIисабалде босун рищиязул заманалда гьезда хадуб халкквезе ани гIезегIан ритIухъал рищиял рукIине рес буго Дагъистаналда. Гьел букIине кколедухъ хIалтIизе тIамун нижехъа бажарунаро, жидергоги, гьаркьал кьезе рачIаразулги сиясатиял партиязулги ихтиярал кин гьез цIунилел, гьеб цIунизе гьезул бажариги бихьинчилъиги гIелищали гьеб батIияб суал буго».\nГьединго Исламица баян гьабуна исана февралалда Россиялда бахъараб цIияб къануналда рекъон рищиязда хадуб халкколел гIадамал рищиязул бутIабаздаса диваналъул хIукмуялда рекъон гурони нахъе гъун бажаруларилан. Гьеб цIияб къануналъги Россиялда рищиял гIадлуялда иналъе кIудияб квербакъи гьабизе бугин рикIкIунеб буго гьес.\nИслам МухIамадов: «Гьел рищиязда хадуб халккураз къанун хвезабулеб бугони гьездасан диваналде гIарза хъвала. Гьеб гIарзалъуги цIакъ хехго халгьабулеб къагIидаялъ гIуцIун букIине буго диваналъул хIалтIи. Ай, диваналде кьолел цойгидал гIарзал гIадин анкьаз-моцIаз халат бахъинабизе гьечIо гьеб иш.\nДиваналъ гьев чияс гIадлуги къанунги хвезабун бугин чIчIезабуни рищиязда халгьабулесул бакIаладса нахъе реххула гьев чи. Гьеб къануналъ халгьабулезул ихтиярал гуреб сахлъигицин цIунулеб бугин абизе бегьула. Щай гурелъул нилъер республикаяда чанги лъугьа-бахъинал рукIана цо партиялъул халгьабулез цойгидал рухарал, рищиял тIоритIулеб бакIалдаса къватIире гъурал.\nГьанже гьесда кверхъвазе лъилниги ихтияр гьечIо. Гьесде тIадецуй гьабулел гIадамалги гьебго цIияб къануналда рекъон бигьаго тамихIалде цIазе бегьула. Гьеб кинабгоги хIисабалде босун исанагIаги цереялде дандеккун ритIухъал рищиял рукIинин Дагъистаналдайилан абураб хьул буго дир».\nГьединго МухIамадов Исламица баян гьабуна исана Россиялъул централияб рищиязул комиссиялъул бетIерлъун Элла Панфилова яхъиналъ улкаялда ритIухъал рищиял тIоритIиялъе кIудияб хIалтIи гьабизе бугилан. Цойгидаз гIадин Панфиловалъ гьеб иш бичча-бихъан тезе гьечIилан.


Дадил гIоркь - Салман Дадаевасухъ\nАрбагI къоялъ МахIачхъала шагьаралъул мэр Салман Дадаев дандчIвана республикаялъул СМИялъул вакилзабигун. Гьенир гIахьаллъаразда гьоркьор рукIана миллиял газеталъул нухмалъулелги.\nГIодове виччарав, жинцаго бицунеб жо мухIканго дандиясда бичIчIизабизе гьунарги гъваридаб лъайги бугев чи вугоан Салман. Гьединлъидал дандчIвай кутакалда интересаб, рагьараб ва ишалъулаб ккана.\nГIолохъанав шагьаралъул бетIерас битIахъе гъаргъар бан ва ракI унтун бицунеб букIана МахIачхъалаялъул гьумер хисизабиялда ва гьениб гIумру гьабулел гIадамазул рукIа-рахъиналъулаб даража борхизабиялда сверухъ ахираб заманалда гьабурабги гьабизе ракIалда бугебги хIалтIул, дандчIвалел захIмалъабазул, квалквалазул хIакъалъулъ.\n- Нужедаго лъан букIине ва данде кквезе, дица лъабго тарих рехсела,- ян абуна С. Дадаевас. - Воронеж шагьаралда гIумру гьабулеб буго миллионгун лъабкъоялда анцIазарго чияс. Пермалдаги гIага-шагарго миллионгун нусазарго чияс. Воронежалъул лъагIалилаб бюджет бащалъула 12 млрд. гъурщида, Пермалъул - 30 миллиардалда. МахIачхъалаялда гIумру гьабулеб буго 1,5 миллион чияс. Нужер хIисабалда, нилъер бюджет кигIаналъ цIикIкIараб букIине кколеб? Ккола, амма цIикIкIараб гьечIо. Гьелъул гIаксалда, чанго нухалъ дагьаб буго - гIицIго 9 миллиард гъурущ буго шагьаралъул лъагIалил бюджет. Гьеле нужее киналго унтарал суалазе чIванкъотIараб жаваб. ГIарцул мукъсанлъиялъ кIолеб гьечIо ракIалда ругелщинал лъикIал пикраби-къасдал гIумруялде рахъинаризе ва шагьаралъул гIадамазул гIумру бигьаги цIиги гьабизе.\nХадуб шагьаралъул бетIерас бицана араб соналъ налогал ракIариялъулъ лъикIаб туркIи кканилан, жеги таманал суалал бергьенлъиялда тIуразарунилан, халкъияб магIишаталъул цониги бутIаялда хутIичIила жиндир яги жиндир командаялъул чагIазул бер щвечIеб суал.\nСалман Дадаевас хасаб кIвар буссинабуна изну кьеялъул кагътаз шагьаралда кинабго жо хвезабун бугилан. Законалде дандекколарел, батIи-батIиял нухаздалъун, ресаздалъун ва къагIидабаздалъун щварал кагътазул кьучIалда рарал минабазулги, объектазулги, ишазулги хадубккун букIунеб бугила кIудияб заралги ботIрол унтиги. Араб соналъ цониги изну кьеялъулаб кагъат администрациялъ кьечIила, МВДялъул иргаялда чIарал чагIазе мина баялъе гурони.\nГIемерал суалазе чIванкъотIарал жавабал кьуна шагьаралъул мэрас.\nАхиралда шапакъатал, ай Баркалаялъул кагътал кьуна шагьаралъулаб тема цIикIкIун ва профессионалияб къагIидаялда жидерго газетазда ва сайтазда борхарал газетазе.\nГьезда гьоркьор ругоан «Замана», «Лезги газет» ва «Зори Табасарана».\nБаркалаялъул кагъат щвана, гьединго РГВКялъул «Время новостей. Махачкала» передача бачуней Динара Мусаевалъеги.\nХIукму ккана гьадинал дандчIваял кварталалда жанир цо нухалъгIаги тIоритIизе.\nДругие материалы в этой категории: « Юрий Чайка - СКФОялда\tГI. МухIамадов: "Парахатаб букIана араб сон" »\n12:20, 05 апреля 2020, 26


ЦинтIаго цIикIкIун буго Сириялдаса ГIиракъалде лъутулезул къадар\nАхирисеб чанго къоялда жаниб Сириялдаса ГIиракъалде лъутун вуго 15 азарго чи. Цолъарал Миллатазул ГIуцIиялъ лъазабулеб буго улка тун лъутулезул къадар цинтIаго цIикIкIанин хамиз къоялдаса шамат къоялде ва аслияб къагIидаялда гIадамаз рагъдаса хвасарлъизе бакIал ГIиракъалъул Курдазул автономияб ракьалда балагьулеб бугин.\nЩай цинтIаго гIадамаз Сирия тарабали жеги мухIканго лъалеб гьечIо. Щаклъи буго гьеб территориялда рагъал гIасилъиялда. Жидер улкабаздаса лъутаразул суалазда сверун Цолъарал Миллатазул ГIуцIиялъул идараялъул вакил Клэр Буржуал рагIабазда рекъон, ГIиракъалъулгун гIорхъода бугеб гьеб бакIалда лъутаразул гьедигIан гIемераб къадар киданиги бихьун букIинчIо тохалчагIазда.\nГIиракъалда гьанже вуго Сириялдаса лъутарав 150 азарго чи. Сириялда рагъ унеб 29 моцIалда жаниб гьениса Иорданиялде, Туркиялде ва Ливаналде лъутаразул гIаммаб къадар кIиго миллионалде гIагарлъулеб буго.


Пенсиязул фондалда ккараб гIайиб щиб?\nИтни къоялъ чIухь бан хадуб Россиялъул Пенсионияб фондалъул Дагъистаналда бугеб бутIа жиндирго букIине кколеб къагIидаялда хIалтIизе лъугьун буго. Къуваталъул идарабаз гьениса жидеего къваригIарал документал росун ун руго ва щивниги ккурав чи гьечIо.\nЖидер хIалтIул къо ругьунаб къагIидаялъ байбихьанин ва киналгIаги хIалтIухъабиги жидер бакIазда ругин бицана «Эркенлъи» радиоялъе, цIар бицине бокьичIей, Россиялъул Пенсионияб фондалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул хIалтIухъаналъ. Гьелъ кьурал баяназда рекъон 30 октябралъ радал I0 ялдаса къаси 7 тIубазегIан халат бахъун буго гьей хIалтIулеб бакIалда къуваталъул идарабаз бараб чIухь. Гьеб къоялъ бакъанида 5 тIубараб гIадаб мехалда хIалтIулел бакIазда хутIун вукIарал кинавго чи рокъоре риччан руго хасал идарабазул вакилзабаз. Гьел жидеего къваригIарал документалги росун нахъе ун руго, нахъисеб къоялъ нужерго хIалтIуде руссайилан гьездаги лъазабун буго.\nЭбелалъул капиталалда свверун гIемераб хIилла-рекIкI гьабиялъул щаклъи букIун байбихьун бугин Пенсионияб фондалда чIухь байилан абураб информация тIибитIизабун букIана къуваталъул идарабаз. Журналист ва политолог Маркъо ШагIбановас кьурал баяназда рекъон Сайгид МуртазгIалиев хъулухъалдаса иналъе гIоло гьабулеб буго гьеб кинабго хIалтIи.\nМаркъо ШагIбанов: «Гьениб хал-шал гьабизе бугин абурал баянал цереги щолел рукIана. Хасал хъулухъалъул хIалтIухъабаз эбелалъул капиталалъе федералияб бюджеталдасан биччараб гIарцул суалазе гIоло гьабулеб бугин гьеб ишин абураб баянги щун букIана нижехъе. Цо-цо гьеб кинабго хIалтIи Сайгид МуртазгIалиев хIалтIудаса хъущтIизавизеялъе гIоло гьабулеб бугеб хIаракат бугилан рикIкIунеб буго. Сайгид МуртазгIалиев хъулухъалдаса ине разилъани церехун гьесда тIад гьарун рукIарал такъсиргьабиялъул ишал къазе ругин абураб информацияги букIана. Гьел пикрабазул кинаб битIараб бугебали гьаб сагIат абизе кIоларо. Балагьилаха, кин бугониги гьеб иш гIадада гьабулеб гьечIолъи бичIчIулеб буго, хасго федералиял къуваталъул идарабазул вакилзабаз гьениб чIухь баялъ бихьизабулеб буго гьеб иш Москваялдасан гьабулеб букIин. Ва гьелъул кинаб бугониги хIасил ккезе букIин».\n«Миллат» газеталъул редактор МухIамад БисавгIалиевасул пикруялда рекъон Сайгид МуртазгIалиевасул хIалтIуда чIухь бай гьеб федералияб централъ Дагъистаналда гьабулеб политикаляъул цо бутIа кколеб буго.\nМухIамад БисавгIалиев: «Гьагъал чIухьал дир пикруялда рекъон СагIид Амиров жанив тIамун хадуб федералияб централъ Дагъистаналда гьабулеб политикаялъул кIиабилеб свери бугилан. Гьелда нахъа Рамазан ГIабдулатIипов вугищалиги абун бажаруларо дида, щай гурелъул нилъеда лъаларо Рамазан ГIабдулатIипов гьанивеги вачIунищ гIадлу гьаибизе байбихьараб, яги гIадлу гьабизе бугин абун хIукмуги къотIун щиб-кинали гIадамазда бичIчIизабизейищ гьев гьаниве витIаравали. Гьаб сагIат гуро гьеб Сайгид МуртазгIалиевасда хурхун гьеб иш байбихьараб, гьеб Рамазан ГIабдулатIиов хъулухъалде вачIарабго февраль моцIалдаса бахъараб унеб буго. Коррупциялде данде къеркьеялъул рахсил цо гор бугин абизе бегьула гьеб МуртазгIалиевасул иш»\nИнтернеталдаги цIакъ кIудиял бахIсал рижизаруна Пенсионнияб фондалда чIухь балеб бугин абураб информациялъ.. Амма бищунго гIемер гIадамазада гIадлъун бихьана Дагъистаналъул хIукуматалъул бетIер хисулев ХIажи МахIачевасул цIаралда гьабураб аккаунталдасан твиттералда хъваралъ. Гьениб хъван бугоан - жакъа цIакъ лъикIаб къо бугин, щай гурелъул радалго лъанила Пенсионнияб фондалла чIухь балеб букIин, гьелъ жив цIакъ воххизавунилан. ЦIогьор туснахъалъув вукIине кколилин.\nМахIачевасул кумекчIужу ПатIимат МустIапаевалъ «Эркенлъи» радиоялъе бицана гьеб гьадингояб хабар бугилан.\nПатIимат МустIапаева: «Гьев гьадингояб чIанда буго гьеб твиттералда хъванщинаб. Щалали лъаларел чагIаз хъвараб жо буго гьеб. ХIажи НухIиевичасул твиттералъулгун кинабниги гьоркьоблъи гьечIо. Гьес цониги социалияб сеталда регистрация гьабун гьечIо».\nГьеб гурониги Сайгид МуртазгIалиевасул хIалтIул кабинеталъуб кьвагьи бахъунн бугин абуралдаа гьев туснахъалъув тIамизе ун вугин абуралде щвезегIан интернеталда хъвачIеб жо хутIичIо. Амма къуваталъул идарабаз гьеб кьвагьиялъул хIакъалъулъ баяналги гьев туснахъ гьавун вугин абиги мекъи ругилан лъазабуле буго.


Лакку оьрчIру ххув хьунни\nФевраль зурул 8-9-нний Азирбижаннал шагьрулий Бакуй хьусса дунияллул халкьуннал дянивсса ментал арифметикалул олимпиадалий ххув хьунни лакку оьрчIру.\nЦалчинсса кIану бувгьунни Бархъаллал шяравасса Зураблул душ Ларинал. Ларина дуклай бур МахIачкъалаллал 46-мур школалий марцIсса ххювардай.\nКIилчинмур кIану бувгьунни СумбатIуллал шяравасса Шамиллул арс Ибрагьимов Амирдул. Амир дуклай ур МахIачкъалаллал шагьрулул 10-мур школалий цалчинмур классраву. Вагу дуккаврил гьунар бусса, итххявхсса оьрчI ур.\nКIиннахьвагу барча тIий буру ххувшаву.\nДуклаки оьрчIал хIакьинусса щугълурду\nСледующая публикация Хъунасса балетмейстернал цIанийсса школа\nПредыдущая публикация 26 февраля в редакции РИА «Дагестан» состоялась пресс-конференция с представителями партии «Справедливая Россия»


МахIачхъалаялда буго «ВатIан» абураб кьурдухъабазул фольклорияб ансамбль. Нужер гIемерисезда рагIунги телевизоралдасан рихьунги ратила гьенир кьурдулел гIисинал васалгун ясал. Гьеб ансамблялъе нухмалъи гьабулеб буго ГIали МухIамадгIалиевас. Исана гьес бана 60 сон. 1988 соналда ГIалица гIуцIараб кьурдухъабазул ансамблялъ исана тIубала 33 сон. Араб анкьалда гьезухъе гьоболлъухъ щвана ниж.\nМахIачхъалаялда, Ярагъиясул цIаралда бугеб къотIноб буго «ВатIан» ансамблялъул мина. Къаси сагIат анкьгоялде бащдаб хIалтIидал щвана ниж гьенире. Жанире щун рахъиналде, гьимулаго данде вачIана ГIали. «Нуж рачIинегIан байбихьичIого тун бугин репетиция, хехго жанире», - янги абун, гьеб тIобитIулеб рокъоре къабул гьаруна гьес. ГIатIидаб залалъуб кинабго хIадурун бугоан репетициялде.\n«ВатIаналъул» гIисинал гьудулзабазул кIудияб чIаголъи\nТIаде балагьун 10-12 сон барал гIисинал васалги ясалги рукIана кьурдизе байбихьиялъухъ ралагьун чIун. РетIун тIадагьаб ретIелги, хIатIазда гьединалго тIадагьал, мачуязда релълъарал хьиталги рукIана. ГIалица, бетIерги хьвагIун, музыкантазде ишан гьабуна ва залалъуб тIибитIун ана, двар-двариялда бухулеб къололги лъимерлъудаса нахъего рагIун ругьунаб, зурмил къвакъваялъулги лазатаб бакъан.\nДир кидаго хIалхъублъула берцинго, тIадагьго хIетIеги босун кьурдизе лъалев гIолохъанчиясда. Цо-цоязе тIабигIаталъго кьола гьеб гьунар. Цо-цоязе абуни кьоларо. Амма гьитIинго гьадинаб бакIалде ругьун гьаризе кьуни, щолеб батила берцинго хIетIе босизе махщел чиясе. Гьединал пикрабаз кверде восана дун лазаталда кьурдулел «ВатIан» ансамблялъул лъималазухъги валагьун. Гьезин абуни тIад босизабун букIана репетициялъул гIатIидаб зал. Цин борхун, цин гIодобе биччан бачунеб бакъаналда гъоркь гьел цин боржине хIадурлъулеб цIудуца гIадин, куркьбалги рорхун, унаан гIедерго хIатIалги росун. Хадуб шавкъ бачIун, «гьарссаян» гьаракьги гьабун, кIанцIун унаан эхеде. Гьаваялда тIавап гьабулеб цIудуца гIадин, гьенибго цо свериги гьабун, рортун рачIунаан ракьалде, речIчIулаан накабазда, рахъунаан тIаде. Гьеб мехалъги гьабулаан цо гьаракь, тIоцебе гьабун букIараб кIочараб хIалалъ. Хадурги унаан гьаваялде кIанцIун, гьабулаан гьениб цо гьайбатаб свери, бахъулаан гIодорасанди. Гьезул хIатIил росиялда рекъезабун бакъан бачунел музыкантазги цин гIодизабулаан аргъан, хIеренго бачунаан зурма, гьабугьин бухулаан къали. Хадуб цинтIаго зварун тIокIкIараб биччалаан зурмица бакъан, къватIибеги рагIулеб хIалалъ, кIодого бачунаан аргъан. ГIишкъу речIчIун бачIиналда рекъезабун, эхе-эхеде рехулаго бетIергун, бухулаан къолохъанас жиндирго къали. Гьеб киналъго батIияб чIаголъи, чIагояб рухI речIчIизабулеб букIана кьурдуда.\nВасаздаса нахъе ккечIеб берцинаб кьурди букIана ясазулги. Гьел цин хIорида тIад лъедон унеб хIанкъва гIадин унаан, хIеренго хIатIалги росун, гьаругьин квералги рорхун, намусго ракьалде бералги руссинарун. Хадуб, тохлъукьего бетIерги борхун ккун, гьабулаан цо гьайбатаб кьурди, бахъулаан гIодорасанди. Гьезухъ балагьун паналъун хутIун дунги вукIана. Гьоркьо-гьоркьоб борчIараб гьезул гъалатI битIизабулев ГIалиги вукIана, унго-унгояв мугIалим гIадин, гьезда цевеги эхетун. Берзул ишаналдалъун, кверзул рагъариялдалъун кIолеб бугоан гьесда лъимал жиндихъго гIенеккизаризе, гьесул ракIал жиндехунго руссинаризе. Гьебги кIудияб махщел гьечIищха?\nГьединаб букIана «ВатIаналъул» гIисинал кьурдухъабазулгун тIоцебесеб лъай-хъвай ккараб лахIзат. Хадур ниж рилълъана ГIалил кабинеталде. БатIи-батIиял соназда ансамблялъе щварал грамотабазул, баркалаялъул кагътазул, каранда ралел, гIодор лъолел батIи-батIиял шапакъатазул, кубоказул цIун рукIана къадалги, гьединго гьесул кабинеталъул ункъабго бокIонги. Къадазда чIван рукIана батIи-батIиял соназда батIи-батIиял шагьаразда рахъарал ансамблялъул гIахьалчагIазул ва жиндирго сураталги. Цо сураталда гьев лъимадул гIадаб гьимигун вукIана эхетун. Цоги сураталда - гIолохъанав ГIали къамартIго, тIад чухъаги ретIун, боржине къачIараб цIум гIадин, сценаялда кьурди гьабулев.\n1988 соналдаса нахъе ансамблялъул гIумруялда чанги хиса-басиял ккун руго. ЧанцIулго хисун буго гьелъул цIарги. Мисалалъе, цо заманалда «ТалихIаб лъимерлъи» абун букIана гIисинал кьурдухъабазул къокъа. Телевизоралдасан, гьел рихьизарулеб заман ракIалда буго. Гьел рукIана 1990-абилел сонал. Хадуб букIун буго «Имамат» абурабги ансамбль. БукIана заман «Кавказ» абураб цIаргун гьел цере рахъунебги. Гьел киналго рукIанин «ВатIаналъ» хIадур гьарурал проектал, гьел киналго ансамблязда гьелъул «лъималин» абизе бегьулин бицана ГIалица. Щибаб заманалда ва заманалъул чвахиялда дандеккезабун, рекъезарун лъурал цIарал рукIанила гьел.\n- Амма жибго «ВатIан» ансамбль кидаго букIана. ХIабургъарал 1990-абилел соназдаги, гьелдаса хадуб кинаб заман бачIаниги, щибалда хIалги рекъезабун, церехун галабиги тIамулаго ана ниж. 33 сон ана гьеб гIуцIаралдаса нахъе. 33 сон - гьеб буго битIун завалалда вугев гIолохъанчиясул ригь. Гьел соназда жанир «ВатIаналъ» куцан, хIадур гьарун, гIемерал гIолилал ана къватIире. Гьезул цо-цоял жакъа «Лезгинка» ансамблялдаги руго, цоял республика бахун къватIирги руго, цогидал бизнесалдаги ратила, хутIаралги чIара-хьараб магIишатги гьабун магIарухъ, батIи-батIиял шагьараздаги ратила. Бечедаб тарих тана «ВатIаналъ» нахъа, - йилан рекIелъ чIухIигун абуна ГIалица.\nОгь, магIарул кьурди, кьурдулел васал\nРепетицияги лъугIун, жанахIалъур данде-данде руссун, бихьа-рагIаралъул бицунел ругоан гIисинал кьурдухъаби. Гьезие насихIат гьабулев цо гIолохъанчиги вугоан. Гьев ватана ГIали МухIамадгIалиевасул вас МухIамад.\n- Гьал лъимал руго «ВатIаналъул» гIахьалчагIи, - ян бицана МухIамадица. - Бищун гьитIинасул буго микьго сон, бищун кIудияв, ай СагIидил 13 сон. Гьасдасан байбихьизе бегьула дуца гара-чIвари гьабизе.\n- БокьунгутIи букIинарогури дур, - илан гьикъана МухIамадица гьесда.\nБукIинарин, жаваб кьуна СагIидицаги.\n«ВатIаналде» гьев вачIун вуго микьго сон барав чи. ТIоцебе захIмат букIанищан гьикъидал, бигьагоги букIинчIин мукIурлъана гьев.\n- Бигьаго букIинчIо, масала, байбихьуда гьаниб чIезабураб низамалде ругьунлъизе. ЧIахIияз, мугIалимзабаз бицунелъухъ кIвар кьун гIенеккизе малъула нижеда тIоцебе. ГIадлу хварал жал гьаризе, жегIезе, хIажат гьечIого гIемер гаргадизе бегьуларо. ЗахIматго букIуна гьеб кинабго къабул гьабизе, ниж гIисинал чагIилъидал, чIахIияз абунщинаб босизе гIакълу жеги цIубачIел нижее захIмалъичIого букIинищ. Хадуб, дагь-дагьккун ругьунлъула низамалде, - ян бицана Къурбанов СагIидица.\n- Нужер репетициялъухъ валагьун вукIана дун. Бащдаб сагIаталда жаниб анцIго батIиябниги кьурди бихьизабуна нужеца. Гьел киналго ракIалда чIезарун кин бажарулеб?\n- Щибаб къоялъ тIадчIун куцалел ругелъул, ракIалда чIечIого хутIуларо. Гьелъулъ аслияб жолъун дица рикIкIуна гъира-цIа, кьурдуе ругьунлъизе бугеб шавкъ. Гъира-шавкъ гьечIони, хIасил ккезе гьечIо.\n- Дуего бищун кинаб кьурди бокьулеб?\n- Дие киналго рокьула. Кавказалъул халкъалъул киналго кьурдабазе куцалелъул ниж гьанир. Амма бищунго рекIее гIола «Игитасул кьурди» абураб тайпа (Танец джигита). ЦохIо дие гуребги, дида цадахъ ругел киназего бокьула гьеб кьурди, - ян бицана СагIидица\nГьеб тасдикъ гьабуна ГIалицаги. СагIидидаса цо соналъ гьитIинав вуго гьев. Лъабго-ункъо сон буго «ВатIаналда» куцалев вугелдасаги. ГIага-шагарго СагIидилго гIадал рукIана гьесулги жавабал.\nЩуго-анлъго сон баралдаса байбихьула нижеца лъимал къабул гьаризеян бицана ГIали МухIамадгIалиевасул вас МухIамадица. Гьанире рачIун лъагIел арабго бихьула бугищ гьесулъ (яги ясалъулъ) тIабигIаталъ кьураб гьунар яги гьечIищали. Гьединал гьунар бугел лъимал рачIинахъего лъала ратIа рахъизе. Ансамблязде росилалде гьел цин батIи-батIиял бакIазде, конкурсаздеги рачуна. Гьениб лъикIаб кьурди бихьизабурал, бажари бугел васалги ясалги хадур ансамблялдеги росула.\n- Мунги ВатIаналъ куцарав чи ватила?\n- Вуго. Амма дун гьаниве вачIине кватIана, гIемераб мехалъ кьурдичIо ансамблялда. Цогидал лъимал гIадин анкьго-микьго сон баравго ккечIо дун гьаниве. РукIун ратилаха гьелъие гIиллаби.\n«ВатIан» школалда кьурдун гIурал гIолохъаби киса-кирго бегьула ратизе. Дагьав чи гурелъулха 33 соналда жанив гьаниса арав. Дида лъала, нилъер руччабазе цIакъ бокьула ихтилат-кеп. Бертабалъ ва цогидал данделъабазда берцинго кьурдулев гIолохъанчи вихьидал, гьагъадин кьурдизе лъалев вас дирги вугеваниян ракIалде ккола гьезул гIемерисезда. Гьеб пикруялда хадур рилълъун, чанги эбелалъ витIун вачIана жиндирго вас нижехъе кьурдизе ругьун гьавизе.\nНилъерго гьаниб кин гьабулареб, гIурус ракьалда гIумру гьабун ругел гIадамазецин бокьула Кавказалъул кьурдиги магIарул бакъанги. Россиялъул чанго шагьаралде щведал дидагоги бихьана. ТIоцебе нилъер кьурди бихьарал гIурусал цIакъго паналъун хутIула.\nЖакъаги гъираялда рачIуна гьанире лъимал. ХIасратго ахIулеб кечIго гIадин, кьурди-хъат кидаго къиматалда букIараб жо буго. Нилъер умумузеги бокьулаан гьеб, наслабаз наслабахъе кьун жакъаги ссиялда буго гьелде бугеб рокьиги асарги.\nГIалигъалбацIица «ВатIан» ансамбль «асир» гьабураб куц\n«ВатIаналъул» васазул бищун гьитIинав вакил ккола микьго сон барав ИсмагIилов ГIалигъалбацI. Гьесул умумул ккола ЛъаратIа районалдаса. ГIалигъалбацIил кIудияв эмен советияб заманалда районалъул культураялъул управлениялъул нухмалъулевлъун вукIарав чи кколинги абун, гьесул умумузул биографиялъул интересаб бутIаги рагьана ГIалил вас МухIамадица.\n- Анкьго сон барав чи вачIана ГIалигъалбацI «ВатIаналде». ЛъагIалидасан гьев ансамблялде восана. ЦохIо соналда жаниб ансамблялъул кьеразулъе къабул гьави - гьеб ккола кIудияб икъбал. Бокьа-бокьарав гIолиласе щолеб талихI гуро гьеб. Гьанир цо-цо лъимал анкьго соналъ куцаниги, ансамблялдеги росичIого нахъе уна. ГIалигъалбацIие тIабигIаталъго кьураб гьунар буго кьурдизе. Гьесул кIудияб букIинесеб батиялда щаклъи гьечIо дир, - илан разиго бицана МухIамадица гьесул хIакъалъулъ.\nСабурав гIолилав ватана ГIалигъалбацI. Гьесиеги бокьулеб буго «МагIарул игитасул» кьурди гьабизе. Лъалел руго цогидал, Кавказалъул халкъалъул кьурдабиги. Гьев «ВатIан» ансамблялъул гIахьалчи вукIин лъайдал, бертабалъ ва цогидал дандеруссиназда кьурдизеги вахъинавулев вуго. ГIалигъалбацIил анищ буго профессионалияв кьурдухъанлъунги вахъун, хадуб жиндирго школа рагьизе. Яги щиб лъалеб цо 10-12 соналдасан «Лезгинка» ансамблялда вихьизеги бегьула нилъеда гьев…\nДругие материалы в этой категории: « ГьитIинав «Палугьанасул» кIудияб «ВатIан»\t«ГьитIинаб Дагъистаналде» сапар »


ЗАМАНА - Халаси кьадрила анцIбукь\n26 мая, 2022. Четверг 10:48\nДарган мезли дурабулхъуси жамигIятла-политикала «Замана» газета ва «Орленок-Дагестан» газета Россияла СМИ-ла сияхIлизир гIяхIтигъунтази халдарибти сари.\nИшди бурхIназиб, «Прессала мургьила фонд – 2022» ибси проектла бетуцлизир чедидикибти изданиеби шабагъатладирнила дазурбазиб, Москвализиб «Качественная пресса и перспективы ее развития» ибси мажлис бетерхур. Гьаладикибти-ургар «Замана» ва «Орленок-Дагестан» газетабани декIарбухънила лишан гьанна кIинайс кайсули сари.\n«Замана» газетала бекI редактор Арсен Юсуповла гъай хIясибли, МГУ-ла журфакла хабарла преподавательтазибадли ва дахъал дусмазиб гIяхIси хIянчи барибти федеральный изданиебала устадешчебти руководительтазибадли цалабикибси экспертунала кьукьяли ахъси кьимат гибни журналистикализиб дебали халаси кьадрила анцIбукь саби.\n«Нушани ахъли кьиматлабирулра чебяхIси журналистикала устадешчебти бархкьябала пикри. Миллатла прессали гьанна сагати имканти пайдаладирули сари. ВегIла мезличилцунра ахIи, урус мезличилра адамти битIакIести тяхIурти дузахъули, сайтла ва соцсетанала кумекличил гьаладяхI дашулра. СМИ-бала дазурбазиб илгъуна этномикс саби», — буриб Арсен Юсуповли.


Лакрал райондалия / Передовая\nАвтор: Зулейхат Тахакаева · 15.05.2021\nХIакьинусса кьининийн Лакрал райондалий ливчIун бур Буттал КIанттул цIанийсса Хъунмасса дяъвилул ветераннал 11 щахъами: Буттаева Гьумаюн Аьбдулкьадирдул душ, Кучиева Амма Исял душ, Зубаирова Шагьун МахIаммадлул душ, Абакарова ПатIимат Оьмардул душ (Гъумучату); МахIаммадова Таибат МахIаммадлул душ (Буршияту); Аьлиева Гулизар ЛатIиплул душ (ялапар хъанай бур УзбакIнаву), Абачараева Тамари МахIаммадлул душ (КIундияту); Камалова Барижат Закарижанал душ (КIулушацIату); Кьурбанова Магьият Мусал душ, Ибрагьимова Баянат Аьлил душ, Давудова ПатIимат Кьурбанисмяиллул душ (ГьунчIукьатIату).\nВайннава райондалий ялапар хъанай бур 8.\nХхувшаврил кьини вай барча бан лавгунни райондалул каялувчитал.\nГъумук ялапар хъанахъисса Гьумаюн Буттаева, Шагьун Зубаирова, ПатIимат Абакарова барча бан лавгунни райондалул бакIчи Юсуп МахIаммадов, Магьирлугърал управлениялул каялувчи Ансар Къажлаевлущал.\nБуршайн Таибат МахIаммадова барча бан лавгуна райондалул бакIчинал цалчинма хъиривчу Абубакар Къюннуев. ГьунчIукьатIув Магьият Кьурбанова, Баянат Ибрагьимова, ПатIимат Давудова барча бан лавгуна райондалул бакIчинал хъиривчу Макьсуд Макьсудов.\n– Цуксса хIайпнугу, райондалий ливчIун акъар цаягу Хъун дяъвилул ветеран. Амма жунма цукунчIав къабучIиссар хъамаритан тайннал виричушиву, тайннал аманат. Гьамин, мунияту хIакьину жу, дяъвилул ветеранталгу дакIнийн бичлай, барча буллай буру тайннал щахъами, – увкунни Юсуп МахIаммадовлул.\nГьарца щахъаннин пишкаш дуруна тIутIив ва бахшишру.\nАгьалинал буруккинтту ххалбивгьунни\nХъурдаккаврил мажлис КIундив\nСледующая публикация Волейболданул турнирданул савлугъ\nПредыдущая публикация Ххувшаврил балайрду


Гугарухъанас дагьалъги "машгьурлъизабуна" Дагъистан\nКалмыкия. Дагъистаналъул спортсменас жиндирго "бахIарчилъи" бихьизабулеб куц\nДагъистаналдаса гугарухъанас Калмыкиялъул тахшагьар Элистаялда буддал монументалда мал бан ва динияб даражаялъул бакIалда рекъечел ишал гьариялъ республикаязда гьоркьосеб даражаялъул резонанс бижизабуна.\nГьеб иш сабалъун нахъбахъун буго Элистаялда тIобитIизе букIараб регионалияб гугариялъул турнирги. Калмыкиялъул жамагIаталъул цокIалаб пикру гьечIин ккаралда тIаса, гьеб конфликт хадубрагIи букIинчIого хутIи щакаб бугин рикIкIунеб буго гьеб республикаялдаса экспертас. Дагъистаналдаги цокIалаб пикру гьечIо гьеб лъугьа-бахъиналда тIаса. ТIалъиялъ официалияб хIалалда тIаса лъугьин гьараниги, гIадамаз ракIалде щвезабулеб буго Калмыкиялда мажгиталде рехун батун букIараб болъонил бетIер ва цогидаб мажгит бухIи.\nЭлистаялде тIобитIулеб букIараб экенаб гугариялъул турниралде рачIарал Дагъистаналдаса гугарухъабаз шагьаралъулгун лъай-хъвай гьабизе экскурсия тIобитIулаго, гьеб къокъаялда гъорлъ вукIарав 22 сон барав СагIид ГIусмановас буддистазул храмалда жаниве лъугьун гьениб хIажат тIубан ва бахIарзазул аллеялда бугеб буддал монументалда мал бан буго. Гьеб кинабго бахъулеб букIун буго живго ГIусмановас ва «Periscopе» социаияб гьиналда тIибитIизабун буго.\nГьебго сордоялъ гугарухъабаз чIейи гьабураб Элиста» гостиницаялда цере ракIарун руго ццим бахъарал гIадамал. Гьез тIалаб гьабулеб букIун буго ГIусмановас гьабуралъухъ рецIел. ТIаде щвараб полициялъ гьес жинцаго гьабуралдаса тIаса лъугьин гьаризегIанги тун, гьев ккун вачун ун вуго. Дагъистаналъул ва Чачан республикаялъул гугарухъаби гьеб лахIзаталдаго Калмыкиялдаса нахъе рачун руго.\nЛъугьа-бахъиналъул хIакъалъулъ лъайдал, Калмыкиялде официалияб куцалда республикаялъул халкъалда цебе тIаса лъугьин гьаризе ана Дагъистаналъул тIалъиялъул нухмалъулев ГIабдусалам ХIамидов. Калмыкиялъул бетIер Алексей Орловас лъазабуна дагъистанияв туснахъ гьавизе рес бугин гьеб вандализмалъул акталъухъ.\nМахIачхъалаялдаса гугарухъан СагIид ГIусмановасда тIад такъсир гьабиялъул иш рагьун буго диниял бербалагьиял инжит гьариялда бан. Гьесие лъабго соналде щун туснахъалъул болжал кьезеги рес бугилан лъазабулеб буго Калмыкиялъул ЦIех-рехалъул идараялъ.\nГьеб лъугьа-бахъиналъ бихьизабунин спортсменазе гIицIго гугари, яги цогидаб спорталда куцай гуребги, тарбиялъул хIалтIиги гьабизе хIажат букIинин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Элистаялда ккаралда бан баянал кьолаго Россиялъул гугарухъабазул сборнаялъул бетIерав тренер ХIажимурад МухIамадовас. Олимпиялъул чемпион живгоги гIемерал батIиял улкабазде ва респуликаязде щун вуго, амма киданиги гьединаб лъугьа-бахъин я жиндирго заманаялъ, я цебеккун букIараб жинда рагIун букIинчIин бицана гьес.\nХIажимурал МухIамадов: «Нилъер ракьцояз, гIолилаз гьединаб иш гьабиялъ ракIбуссинабуна . Чан нухалъ дунгоги, нилъер гугарухъабиги къватIисел пачалихъазде арал ва унел, амма гьединаб жо жеги ккун букIинчIо. Гугарухъаби рукIа, цогидал спорталъул чагIи рукIа, лъазе ккола, цогидаб пачалихъалде, республикаялде унаго, гьезул диниял бербалагьиязул адаб гьабизе кколеблъи.\nГьеб лъугьа-бахъиналъ бихьизабуна, цо чияс гьабураб жоялъ тIолго республикаяде ва киналго дагъистаниязде рагIад реххулеб букIин. Гьелгун хIалтIи гьабизе ккола тарбия кьеялъул. Щай гурелъул гьез квегIиса яги квараниса босараб гали танкан республикаялъул даражаялъул лъугьа-бахъиналде сверула. Гьезда бичIчIизабизе ккола гьез республикаялъул гьумер бихьизабулеб букIин».\nКалмыкиялда цокIалаб пикру гьечIила гьеб лъугьа-бахъиналда бан, амма гьеб тайпаялъул конфликтазул кидаго хадусеб букIунин рикIкIунеб буго гьеб республикаялдаса эксперт Аксен Хараевас. Калмыкиялда гIумру гьабун ругила кIудияб къадар дагъистаниязул. Цере-цереги миллатазда гьоркьор гIиси-бикъинал конфликтал кколаанила, амма гьеб тайпаялъул резонанс багъаризабун букIинчIила гьез.\nАксен Хараев: «Цереги гIисинал ричIчIунгутIиял рукIунаан дагъистаниялгун. Республикаялъул жанубияб рахъалда, гIорхъода ругел мухъазда гIумру гьабун руго дагъистаниял Калмыкиялда. Цо-цо баяназда рекъон, Калмыкиялда гIумру гьабун руго чанго азарго дагъистаниял. Гьаб ккараб вандализмалъ гIадамал риххизарун руго.\nАслияб къадар гIадамазул кутакалда рокьукъаб бербалагьи буго дагъистанияздехун. Руго гIадамал, цо чияс гьабураб жо сабаблъун тIолго халкъалде гIайиб гIунтIизабизе бегьуларин абулелги. Амма гьеб лъугьа-бахъиналъ бихьизабулеб буго, цогидаб регионалде унаго, гьеб бакIалъул тарихгун ва культурагун дагьабниги лъай-хъвай гьабизе кколеблъи, цо дагъистанияз гуребги, калмыказги, цогидазги. ГьабсагIат хIинкъи буго гьелда гьеб конфликт лъугIиларин абун. Гьеб инцидент кутакалда квешаб бакIалде бачIана ва гьелъул жеги хадусеб букIине буго».\nХараевасул пикруялда, хIинкъи буго Калмыкиялда чIейи гьабун ругел дагъистаниязе зарал гьабизе радикалиб бербалагьи бугел калмыказ.\nДагъистаналъул жамгIияталдаги гьечIо цокIалаб пикру ккаралда тIаса. Официалияб хIалада тIаса лъугьин гьараниги, цо-цояз ракIалде щвезабуле буго 2014 соналда Ставрополь икълималъулгун гIорхъода бугеб Калмыкиялъул ракьалда бухIун букIараб мажгит ва гьединго цогидаб мажгиталде рехун батун букIараб болъонил бетIер. Калмыказ бусурабазул дин къабихI гьабизе хIаракат бахъиялъулги ругин хIужаби, амма гьелда бан бусурбабазда цебе тIаса лъугьин гьаричIин лъицагойин рикIкIунеб буго цо-цо дагъистанияз.\nАхирал баяназда рекъон, Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас тIадкIалъай гьабун буго Калмыкияда ккаралда бан Дагъистаналъул Спорталъул министрасе. Гьединго хIалтIудаса нахъе рехун вуго Калмыкиялде ун букIараб гугарухъабазул къокъаялъул тренер.\nГугарухъанас тIадеги "машгьурлъизабуна" Дагъистан\nЩай Дагъистаналда гугари тун цоги спорт цебе унареб?\nАстраханалда лъимер хвасар гьабулаго хвана дагъистанияв\nОлимпиада ва Шималияб Кавказ


Репрессиязул къурбанал ракIалде щвезарулеб тадбир. С.Петербург 30Окт2014\n«КIудияб терроралъул» соназ 20 азаргоялдаса цикIкIун чи чIван вукIараб Москваялда НКВДялъул Бутовский полигон абулеб бакIалда тIобитIун букIана «РакIалде щвеялъул гьаракь» абулеб акция. Гьенире ракIарараз цояз цогиял хисун иргаялда цIалулел рукIана гьенир чIваразул цIарал. ЧIваразул цIарал цIалулел рукIана Петербург, Тула, Воронеж, Тверь, Рязань, Екатеринбург, Архангельск, Псков, Томск ва жеги гIемерал шагьаразда. Инсанасул ихтиярал цIунулезул баяназда рекъон, «КIудияб терроралъул» соназ къотIун букIана 720 азаргоялдаса цIикIкIун чи чIвазе хIукму. Жиндир заманаялда гьел вахIщилъаби гьарулел рукIаниги Иосиф Сталинил рахъ кколел жакъаги дагьал гьечIо Россиялда ва Дагъистаналда. Дагъистаниязе Сталин щай вокьулев ва ругищ Россиялъул жакъасел политикиял туснахъал?\n1974 соналъул 30 октябралда диссидент Кронид Любарскиясул жигаралдалъун тIоцебе ракъи лъазабиялдалъун ва хIедул чирахъал ракиялдалъун кIодо гьабун букIана «Политикиял туснахъазул къо». Гьелдаса хадуб щибаб лъагIалица 30 октябралда политикиял туснахъаз ракъи лъазабиялдалъун ракIалде щвезарулел рукIана репрессиязул къурбанал ва 1984 соналдаса нахъе гьеб къоялъ Москваялда, Ленинградалда, Тбилисиялда ва цоги шагьаразда тIоритIизе байбихьун рукIана демонстрациял. Политикиял репрессиязул къурбанал ракIалде щвезарулеб официалияб къолъун 30 октябрь лъазабун букIана 1991 соналда.\nДагъистаналда репрессиязул къурбаналлъун анцI-анцI гурел, нус-нус гурел, аза-азар чи вукIаниги я митингалде щивниги вахъунарин, я цониги политикас яги философас гьеб къо ракIалде щвезабуларин, Халкъияб Мажлисалъул цониги депутатас гьеб къоялъ сессия тIобитIулеб букIаниги гьелъул цIар бахъуларин бицана Эркенлъи Радиоялъе Дагъистаналдаса адвокат Къадиев Расулица. Мажгитазда имамзабазцин ракIалде щвезаруларин гьел аслияб куцалда Ислам диналъе гIоло репрессиязде ккарал рукIанигиян рикIкIунеб буго гьес.\nГьебни кин букIаниги бичIчIине батани, гьеб къоялъ Пачалихъияб ТIадегIанаб цIалул идараялъул минаялда бараб Иосиф Сталинил сурат бахчунгутIи кинго жинда бичIчIунарин абуна гьес, МахIачхъалаялда Автодорожный Университеталъул минаялда бараб Сталинил суратги ракIалде щвезабулаго.\nДагъистаналда Иосиф Сталинил культ советияб заманаялдацин букIанин, гIемерал автомашинабазул яги автобусазул цIурдузда чIвараб гьесул сурат киназдаго лъалин бицана нахъеги адвокатас. Гьелъие бугеб гIиллаги гьес гьадин бичIчIизабуна.\nКъадиев Расул: «Дагъистаниязул буго цо гIадат, квешабищ лъикIабищали дида лъаларо, амма гьез адаб гьабулеб жо буго къуват, гьебги лъихъ гьеб бугебали балагьичIого. Къуваталъул культ букIуна гьаниб кидаго. Сталинил сурат Пачалихъияб ТIадегIанаб цIалул идараялъул минаялда байги, Каспийскаялъул цо къватIалъе Сталинил цIар кьейин 600 чияс гъулбасараб кагъат шагьаралъул администрациялде битIиги-гьеб кинабго доб заманаялда вукIарав Сталин вокьун яги гьединав чи къваригIун гьабулеб жо гурин ккола дида.\nГьеб буго гьанже бугеб тIалъиялда гьединаб куцалда жидерго разилъи гьечIолъи бихьизаби. БитIараб бицани, дов цеве вукIарав Сталин кинав вукIарав ва доб заманго кинаб букIарабали гIадамазда лъикI лъалебги гьечIо. Гьез кIвар кьоларо доб заманаялда рукIарал репрессиязе, тарихиял хIужабазе. Гьез абулеб жо буго гIадатияб халкъалдехун Сталинил бербалагьи лъикIаб букIанин. Дагъистаналда Сталинил цIар цIигьабизе журалел цо-цо багъа-башариязулъ дида бихьулеб буго протесталъул гIаламат.\nСталинил рахъ кколез абула цIогь чIезабизе кколин. Кколаха, амма Сталинида бараб жо щиб гьениб бугебин ва тIоцеве гьесул зарукье мун ккелин кколарищин дудайин гьикъидал гьез абула: «ДунгIаги сундухъ гьесул зарукье ккезе кколев?»-ян».\nРЭ: Къадиевасул пикруялда, жакъа Сталинил цIар цIигьабизе гIадамаз хIаракат бахъулеб буго гьанже бугеб улкаялъул нухмалъи рекIее гIолеб гьечIолъиялъ.\nКъадиев Расул: «Жакъа гIадамазе Сталин щибизе? Жакъа бугеб нухмалъиялда разиялищ гьечIел гIадамал? Сталин аятолла Хаменеи яги Махатма Ганди гIадинав рухIияв цевехъан гурелъул. Сталин вукIана улкаялъул бетIер. Гьединлъидал Сталин къваригIаразда гьесулъ бихьулеб буго улкаялъе нухмалъи гьабиялъул идеял. Идеял гьев ватани, гьанже вугев рекIее гIолев гьечIоха. Гьедин кколеб буго.\nСталинистазда гьоркьор руго гьес жидер гIага-божаразе репрессиял гьарурал гIадамалги. Цо чияс жакъа радал дие бицун букIана жиндир бащдаб тухум тIагIинабун букIанин Сталиницайин. Гьевги вукIана сталинист. Гьезда кколеб буго гьес язихъазул ургъел гьабулеб букIанин».\nРЭ: Сталинил репрессиязул дандерижи жакъаги рагIула Дагъистаналда жидеца гIумру гьабулеб букIараб Ауховский мухъ цIигьабейин ахIулел чачаназул гьаркьилъги, гьел гочинарурал бакIазде ритIарал ва гьанже гьениса нахъе гочейин лъазабурал тумазул магIарулазул гьаркьазулъги. Гьеб кинабго жакъаги жеги унтулеб ругъун бугеб мехалда щай дагъистаниязул Сталинидехун бербалагьи лъикIаб бугеб? Гьеб рахъалъ лъайкьеялъул хIалтIи хашго гьабулеб букIиналъул гIаламатлъун бихьулищ дуда гьебин гьикъана нижеца Къадиев Расулида.\nКъадиев Расул: «Гьелъие буго кIиго гIилла. Цо бугони, тарих лъангутIи. КIиабизе бугони, дагъистаниязда ахираб заманаялда бажарулеб гьечIо жидерго гражданиял политикиял мурадал цIунизе. Гьез абулеб жого буго доб мехалда лъикI букIанин.\n-Доб мех гьеб кинаб мех?\nДагъистанияз бащадаб адаб гьабула имам Шамилилги Сталинилги. Цоцаздаса гьедигIан батIи-батIиял гIадамазул бащадго адаб гьабула гьез».\nРЭ: Жиндир культ какараб Комунист партиялъул 20-билеб съездалдаса хадуб кIочене тун букIараб Сталинил цIар цIигьабиялъул суал исана федералияб даражаялдаги баккун букIана. РукIана ВатIанияб рагъул заманаялда Сталинград цIунулаго хварал бахIарзазул адаб гьабун Волгоград шагьаралъул цIар нахъеги Сталинград гьабизе кколин рикIкIунелги пикраби.\nКъадиев Расул: «Дие щай рекIее гIоларев Сталинги, МахIачхъала бакьулъ бугеб минаялда гьесул сурат чIвайги? Гьеб буго цевехъанасул культ. ГIадамазе гьелъул ургъел гьечIо. Гьез абула:\n-Нормальный хозяин вачIине ккола,-ян.\nГьезда кколеб буго жидер бакIалда гьес кинабго гьабизе бугин, гIумруги лъикIлъизе бугин.\nКульталъул рахъ гьез кколеб бугони, гьелъул магIна ккола пачалихъалъул цIаралдасан политикиял мурадазе гIоло гIадамал талавур гьаризеги чIвазеги бегьулин абураб. Узухъда, дица гьеб пикруялъул рахъ кколаро ва дица рикIкIуна гражданазул кIвар пачалихъалъул кIвараласа цIикIкIараб бугин».\nРЭ: Россиялъул президентлъун Владимир Путин вачIаралдаса Сталинидехун бербалагьи дагь-дагьккун хисизе ай лъикIлъизе лъугьанин рикIкIунеб буго Къадиевас.\nКъадиев Расул: «Президент Владимир Путиница абула политикиял репрессиязул къурбаназе мемориал гьабизе кколин. Гьебго заманаялда гьес цIигьабула Дзержинскиясул цIар кьураб дивизия. Щай? Щайгурелъул политик хIисабалда гьес пуланал гIадамазе бокьулеб жо бицине кколеб букIун. Гьезие бокьулеб жо мекъаб букIаниги политик хIисабалда гьезул гьобоялде гьес лъим тIолеб букIун».\nРЭ: Сталинил заманаялда рукIарал экономикиял бергьенлъабиги лагъзал гIадин халкъги хIалтIизабун щварал рукIанин, гьел бергьенлъаби кIодо-кIодо гьарун бицунебги гьереси букIанин абуна Къадиевас.\nКъадиев Расул: «Цоцазул кIалдиса босун цо жо букIуна сталинистаз бицунеб:\n-Сталин лъикIав вукIана. Гьесул заманаялда багьаби гIодоре кколел рукIана.\nГьанибго абизе ккола СССРалда щуго сонил болжалалда гьабизе бихьизабураб хIалтIи ай пятилетка цониги нухалда тIубазабун букIинчIин. Цониги нухалда! Доб мехалда бицунеб букIарабги, кьолел рукIарал тарихалги-гьел киналго гьерсал руго. Доб заманаялда раралщинал бакIал рукIана лагъзал гIадин халкъи хIалтIизабун рарал бакIал».\nЩиб лъалеб жакъа гIун бачIунеб гIелалда Сталин ва гьес улкаялъе нухмалъи гьабулеб букIараб заманаялъул хIакъалъулъ. Гьеб суал нижеца кьуна МахIачхъалаялда ва Каспийкаялда гIумру гьабун ругел жеги балугълъиялде рахинчIел лъималазда.


29 январалда МахIачхъалаялда тIобитIана Халкъияб Мажлисалъул сессия. Амма гIемерисел журналистал гьелде инчIо, щайин абуни, республикаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIипов вачIине гьечIила гьениве (щибаб къануналъул проекталде тIаде гьарулел интересал жал рукIунила гьесул).\nРеспубликаялъул бетIерасда цадахъго гьеб сессиялда вукIинчIо спикер Хизри ШихсагIидовги, рукIинчIо анцIгоялдаса цIикIкIун депутаталги.\nЖалго сессиялда гьоркьор лъурал суалалги рукIана чIамучIал. Гьединлъидал рехселин дагьа-макъабниги чIаголъи бижизабураб цо суал. Депутат ва «Россельхозбанкалъул» нухмалъулев ГьитIинамухIамад ХIажимухIамадовас данде чIей бихьизабуна бакIал раялъул колледжалъул мина Дагъистаналъул парламенталъе гIоло аукционалда лъолеб букIиналда. Гьедин парламенталъе къваригIун буго тIадеги цо мина – хIукуматалъул минаялда аскIоб бугеб профсоюзазул мина. Профсоюзал рахъинарулел руго бакIал раялъул колледжалъул минаялъуре.\nУлкаялда гьадинан финансазул кризис лъугьараб заманалда бегьуларин хасго гьединаб хIукму гьабизейин кIалъана ГьитIинамухIамад ХIажимухIамадов.\nГьитIинамухIамад ХIажимухIамадов: «Анлъазарго квадратияб метра кIодолъиялда бугеб ракь лъолеб буго нилъеца аукционалда. Депутатал гьунарогойищ ругел гьанжелъагIан ругеб минаялъур? ГьедигIан цIакъ колледж къваригIун батичони, цониги школалъе щай гьеб бакI кьезе бегьулареб? Анлъазарго квадратияб метра кIодолъиялда бугеб школа базе ккани, кигIан гIарац къваригIунеб? Дица рикIкIуна гьединаб хIукму гьабсагIат гьабун жо кколарилан. Чанго анцI-анцI соналъ гIун букIана гурищ нилъее гьаб мина – хIукуматалъеги, Халкъияб Мажлисалъеги? Гьанже нилъее бакIищ гьаниб къварилъараб?»\nАмма кигIан депутат дандечIаниги, вице-спикер Юрий Левицкияс жаваб кьуна гьеб бугин Халкъияб Мажлисалъ цебеккунго гьабун хIадурараб хIукму.\nГьединго гьеб сессиялда «патриотазул» вакил Эдуард Хидировасе къваригIун букIана гьадинаб суал борхизеги. Россиялъул Пачлихъияб Думаялда хIалтIизабула гьеб къагIида. Пуланаб къануналъул проекталъе гьаракь кина-кинал депутатаз кинан кьун бугебали парламенталъул сайталда бихьизабизе. ЭР-хъе щварал баяназда рекъон, гьеб суал «патриотаз» цебего борхулеб букIун буго гьениб, амма гIемерисел депутатал дандечIун руго. Гьединго 29 январалда букIараб сессиялдаги борхугейин гьебин гьарун буго Хидировасда «единороссаз» (спикер Хизри ШихсагIидов Москваялдаса вачIинегIан).\nГIадатлъун лъугьун буго щибаб сессия байбихьулелъул щибаб фракциялдаса депутатал цереги рахъун жидеда лъикIабин ккараб суал борхулеб. Амма гьезул хIасил кколищали лъаларо, щайин абуни нахъисеб сессиялда лъицаниги гьелда тIасан чIванкъотIун баян кьоларо: я тIубанин гьеб суал, яги тIубачIилан.\nГьедин 29 январалда коммунистаз ракIалде щвезабуна советияб заманалда ватIан бокьиялде кьолеб букIараб кIвар, гьанжеги хIажат бугила гьебго тема.\nЭдуард Хидировас ракIалде щвезабуна исана республикаялда чанго батIияб даражаялъул рищиял рукIине ругин, гьединлъидал гьадинаб хIужаялде кIвар кьезе лъикIанилан.\nЭдуард Хидиров: «Кутакалда хIажат буго гьел рищиязда муниципалиял гIуцIабазул нухмалъулезул, бегавуллъиялде кандидатура лъуразул сияхI тIадехун ругел идарабаз малъун гуреб, жибго халкъалъ гьабизе тей».\nГьесда гьединго квеш букIун бугоан Пачалихъияб Думаялъ жидер пикруялъухъ гIинтIамичIолъиги. Жидер инициативаялда рекъон, Халкъияб Мажлисалъ хитIаб гьабун букIанила добе бюллетеназда батIи-батIиял ишараби лъезе риччачIого, цо ккураб ишара лъолеб къагIиа гьабейин. Гурони хасго росабалъ рищиязда хIилла гьабизе рес бугин – дагьа-макъал хъулухъ-ишазда ругел чагIаз гIадамал тIамулин цо хасаб ишараги ургъун жидеего къваригIарал чиясул цIаралда дандбитIун гьеб лъезе. Амма Думаялъ гьелъул сан гьабун гьечIо. Гьединлъидал жал гIарзахъдизе ругин гьениреян чIана Хидиров.\n«Единороссазул» вакилги Дагъистаналъул пачалихъияб университеталъул ректорги МуртазагIали Рабадановас бицана мадугьалихъ ругел республикабазда дандеккун, Дагъистаналда школлъималазулгун студентазул цIали гIодобе ккун букIиналъулги жалго мугIалимзабазулги гьечIин даража.


ЩайтIабигун лъалареб, гIадамалгун лъалареб дандчIвай » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nЩайтIабигун лъалареб, гIадамалгун лъалареб дандчIвай\nЦебесеб нухалъ инсуца бицун букIана цеве хъачагълъудаги вукIун вагIзачилъун лъугьарав цо кинавалиго ТIохотIаса ХIаваласул хIакъалъулъ. Хадуб гьелдасаги тамашаяб лъугьа-бахъиналъул бицана инсуца.\n- Хадусеб нухалда ХIавалавгун дун ватIалъана тIохотIисезул лъарахъ ва росулъехун валагьун ана. Эхевераялъ кьаналазул ва тIомуразул гIорал журалеб бакIалде щваравго, лъикIаланго рукIкIун букIана сверухълъи, - йилан бицине байбихьана инсуца доб лъугьа-бахъиналъул хадусеб.\n– Чу букIана дида гъоркь лъикIаб, цо таричIого шагьранух гIадин бахана гIор ва щибго хIал хисичIого свакачIого бахунеб букIана эхеде раялъ ЧIурмутIалъул рахъалде. Кьубурда абураб бакIалде ниж рахаралго ва битIараб нухдасан унаго дир гIинда чIвана гIадамазул гьаркьал ва некIсияб бакъаналда ахIулеб гIадаб кочIол сас. Нусго галул манзилалъ добегIан гIадин рагIулеб букIана гьеб дида. Дие рекIее гIуна гьеб аваданаб къукъа ва бугеб рухIалъ битIараб нухдасан биччана чу. Чу боржунеб букIана накIкIал къотIун боржунеб аэроплан гIадин. МоцIроца гвангъизабураб хаслихълъиялъул сордо, ганчIаздасан бекерулеб чол тIукъбузул гьаракь, лъарал чили ва кисаналиго рагIулеб кечI – гIажаибаб тIабигIияб симфония букIана гIинда чIвалеб.\nКьубурда абураб бакI тарабго, дуда лъазе ккола доб бакI, цо кIудиял гьечIел свералаби руго дора, 50-I00 метралдасан такрарлъулел. Гьеле гьел свералабаздасан дир чуги гIагарлъулеб букIана дол кечI ахIулел рукIарал гIадамазде аскIобе. Щибаб свериялда нахъасан цIидасан чIвалеб букIана кочIол сас. Биччан чугун дица ахирисеб свери босарабго гIадамазул гьаркьалги доб кочIол сасги, букIинего букIинчIеб гIадин, тIагIана. Сардил сихIкъотIи ва дир, хIохьел гIоларого свералаби рахъулеб бугеб чол хIалуцун босулеб хIухьлал гьаракь букIана гIинда багъулеб. Чуги чIезабун дун гъоркье рештIана. Кисанха букIине рес букIараб гьадаб кечI-бакъанилан пикруги гьабун, гIенеккун чIана. Циндаго цо-кIиго минуталъ цебе дица тараб бакIалдаса рагIана добго кочIол гьаракь. Гьелъ дир кара биххизабуна ва квешго хIинкъана дун. Гьениб чIедераб нухги, сверун рорхатал кьурабиги гурони гьечIо. Кинго рес букIинчIо гьеб бакIалда нухда тIадехун яги гъоркьехун гIадамал рукIине. Ратани гьел рукIине кколаан битIун нухда. Нухда рукIаралани дида рихьичIого рукIинеги рес букIинчIо, нух чIедераб букIиналъ ва тIокIаб батIияб нух гьениб гьечIолъиялъ.\nКочIол гьаракьги гIадамазул гаргарги тIадеялдаса тIаде цIикIкIунеб букIана. Цо кинабали бицун бажарулареб хIинкъиялъ дугъдан ккуна дун. Гьале дол щайтIабазулги жундузулги дунял, гIадамаз рукIунин бицарабго дун тIад велъулеб букIараб. Дун хантIан чоде вахана ва ва биччана гьеб бугеб гьечIеб рухIалъ. Жеги 50 метраялъул манзилалъги дида рагIулеб букIана кIочIол сас ва щалали лъаларел гIадамазул гаргар. Гьаб дунялалдаса батIалъараб бакIалда, гIалхулал мугIрузда сардилъ кечI-бакъан киса букIине бегьулебали дида бичIчIизабизе бажарулев чиги ватичIо.\nЦIакъ дагьал чагIазда гурони дица бицинеги бицинчIо гьеб лъугьа-бахъиналъул. Дунго гIабдалилан ккелилан. Бицарал чагIазги цо кIудияб гIинго тIамичIо, щайтIабазулилан бицен бугел бакIал ругин гьеб мухъалдайиланги абун тана. Цо-кIиго къоялъги вукIана дун гьеб лъугьа-бахъиналъе магIна балагьулев, щибго дун хадув гIунтIулеб жоги батичIого, хIукму ккана кIочон тезе.\nКIочана. Ва дирго ТIохьотIа росдал школалъул директорасул хIалтIуде жувана. ТIаде щвана хасел. КIанцIана цIорой. Дир чIей букIана дирго гьобол ГIабдулагьил хъизамалда. ГIабдулагь вукIана цIакъ гIодове виччарав, яхIалъул хIуби гIадав чи. Жиндирго васасде гIадаб бербалагьи дидеххунги букIана. Киналго тIохотIиселги дир гьудулзабилъун лъугьана. Цо хасалил гIодоркъояз хIукму ккана дирго росулъе Салде сапар бухьине. ХIалтIул къо лъугIигун, гьоболасулгун къо-мех лъикIги гьабун, вахъана нухда.\nДекабралъул къо. Бакъанида вахъана ТIохьотIаса ва маркIачIул бер рукIкIунаго кьанадисезул гIорги бахун щвана Кьубурдаян абулеб бакIалде, дол хаслихъе дие щайтIабаз концерт кьурал свералабахъе гIагарлъана. ТIоцебе ракIалдецин щвечIо доб лъугьа-бахъинги, доб кочIол сас дидаго чIвараб бакIалде щвезегIан. Гьеб ракIалде щварабго рекIелъе цо кинабалиго рахIатхвей лъугьана. Валагьана дицаго тезе кколеб нухалъухъ… ГIажаиблъи… Гьадаб щайтIабаца дие концерт кьураб бакIалда цо киналалиго цIаял руго рекIун. Дир черхалда сири бана. Нух бакьулъги чIун ургъана, киса хасалил сардилъ, цониги росуцин аскIоса гIебеде гьечIеб бакIалда рукIине рес бугел гьал цIаялищ, фонаралищ, канлъийищ, щибали бичIчIуларел гвангъарал жал. ЛъикI валагьани, гьел рагъарулел ругиланги кколеб буго. ХIасил калам, цо бакIалда чIун гьечIо гьел. Гьел тIагIинегIан гьанив нухда чIун вукIиналъулги магIна гьечIо. ТIадвуссун ТIохьотIеги кин инев? Нухда цIаял ратанилан тIадги вуссун росуго тIад белъанхъиялдаса, хунго лъикI. ХIасилул калам, хIукму гьабуна букIа-бахъайилан битIун щайтIабазул цIаязде тIаде ине. РакIги букIана къватIибе кIанцIиледухъ кьабулеб. Гьел гIагарлъанагIан хIинкъиги букIана цIикIкIунеб. Гьале кIикъоялда анцIго, лъеберго, анцIго метраялъул манзилалда рагъаричIого руго цIаял. ГIагарлъана квер битIун гIунтIулеб бакIалде, цояб тIагIана, цояб рекIун буго. ТIадги гъоркьги кьураби, парсал, гьоркьосан чIедерабго нух, тIокIаб батIияб нухги гьечIо. Гьедин щвана аскIове. БецIлъукь дир беразда цере нухлул рагIалда кIусарав кIиго чиясул сипат пархана. Дидагоцин щиб гьабулеб бугебали бичIчIичIого дица гьаракь гьабуна:\n- Я ле валлагь!!!, - илан цояс жаваб кьуна ва кIиялго тIаде рахъана. Дун цо бакIалда чIун хутIана ва черхалда цIидасан сири бана хIинкъиялъ. Гьеб бакIалда цояс цIалеб букIараб хъалиманги гIодобе рехун дир квер босана. Гьеб мехалъ рекIеде вачIарав дида бичIчIана кинал цIаял дир берда цере паркъелел рукIаралали ва цояб щай сварабали.\n- Мун Салдаса ИсмагIил гурищ? Нижер лъебелазул директор… Дуе ккараб щиб? – илан гьикъана бецIлъукьан цояс. - Гьеб мехалъ дида лъана СанигIортIаса цевего лъалев вукIарав чи. Киралиго ТIомурда хIалтIилел рукIарал гьал кIиялго рукIун руго рокъоре рачIинел. ХIухьбахъиялъе нухлул рагIалда гIодорги чIун хъалиман бухIулел. Хаслихъе щайтIаби ратарал бакIалда дандчIвазе бегьилищ дидаги дол? Цойги нухалъ ракIалдецин ккелароан нухлул рагIалда хъалиман бухIулел чагIазукьа хIинкъизе ккелилан ва гьел щайтIаби рукIине бегьилилан. Цо дагьаб хваш-башги гьабун ниж ратIалъана. Гьезда хаслихъе дида гьанир ратаразул бицине дун цо дагьав къана, тIубанго щайтIабийищ гьел гIадамалищали божиги букIинчIо. Долго кучIдул ахIизе жураниян, ракIги лъикI букIинчIо. Ахиралдаги божана гьел гIамал рукIиналдаги, гьелдасаги кутакалда вохана ва вилълъана дирго росулъе валагьун.\nГьале нужее кIиябго лъугьа-бахъин. ТIоцебеселъе гIилла ва баян дида батичIо, щал гьел рукIаралали хутIана балъголъилъун. КIиабилебги гьелдаго релълъараб бугониги, нухда хIухьбахъизе чIарал гIадамал ратана, - янги абун эмен велъана жиндирго лъугьа-бахъиназда тIад.\n» Нилъер умумуца, кьураби гIанлъун, МагIаруллъиялъе рагьараб гордо\n» РачIа ликбезал рагьизе\n» «ЦIияб нухдасан / Сагаси гьуникад» казият. Лаваша мухъ


Советияб лъайкьеялде тIадруссине кколин абураб пикру загьир гьабуна | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nСоветияб лъайкьеялде тIадруссине кколин абураб пикру загьир гьабуна\nРоссиялъул цIалдохъабазул улбузул комитетазул цолъиялъ Советияб лъайкьеялде тIадруссине кколин абураб пикру загьир гьабуна.\nГьез улкаялъул президентасде хитIаб гьабуна советияб заманалда букIараб школалда цIали гIуцIиялъул къагIида тIадбуссинабеянги гьарун. Гьединабго хитIабалъул кагътал ритIун руго РФялъул лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министралъухъе, Рособрнадзоралъул нухмалъиялъухъе ва РФялъул президентасда цеве вугев Лъималазул ихтиярал цIуниялъул вакиласухъе.\nГьабсагIаталда Россиялъул школазда бугеб хIалалъ рахIатхвезабун буго цIалдохъабазул умумузул. РакIчIун абизе кIола, гьоркьоса къотIуларел школалъул реформабаз ва лъайкьеялъул рахъалъ законалда гьарулел хиса-басияз нилъер улкаялъул лъайкьей кьучIдасанго биххизабулеб буго. Жакъасеб школалда бажарулеб гьечIо цIалдохъабазе авалиябниги лъай кьун. Гьелъие нугIлъи гьабула санайил тIобитIулеб ЕГЭялъул хIасилаз. ТIадегIанал цIалул идарабазул преподавателаз абулеб буго, студентазда щибниги малъизе бажарулеб гьечIин: гьезул пикрияб рахъги, бичIчIиги, бицине бажариги цIакъ мукъсанал ругин. Гьелъие гIиллалъун гIицIго ЕГЭ гуро кколеб. Аслияб гIилла буго лъикIаб даражаялъул лъай кьезе рес гьечIолъи, методикиял къагIидаби хIалтIизарунгутIи.\nРагIа-ракьанде щун киналго рахъалги хIисабалде росичIого, школалда гьарурал хиса-басияз лъайкьей махIрумлъизабуна дунялалдаго машгьурлъун букIараб, жиндир пайда букIинги тасдикъ гьабураб ва гIасрабазул хIалбихьиялъул кьучIалда гIуцIун букIараб советияб школалъул классикияб методикаялдаса. Гьелда рекъон хIадурун рукIарал ва, лъималазул ригьалъул хаслъабиги кьочIое росун, гIемерсонилаб хIалбихьиялъул кьучIалда гIуцIун рукIарал программаби кьучIдасанго хисизаруна ва хIажат гьечIел баяназдалъун лъималазда ричIчIизе захIматаб хIалалде ккезаруна. БичIчIулеб мацIалда хъварал цIалул тIахьазул бакIалда школалде рачIана захIматаб, бакIаб мацIалда хъварал тIахьал. Басралъун ругин багьанаги чIван, школалдаса тIагIинаруна лъайкьей гIуцIиялъул методикиял къагIидаби. Гьелдаса нахъе байбихьана цIалдохъабазул лъай хашлъизе. Гьеб ишалъе квербакъулеб буго жеги лъугIуларел, ахир лъаларел, лъималазул психикаялъе заралиял цIигьариязги ва реформабазги.


Путиние квалквал гьабизе Украиналъе кумек гьабун\n4 марталда Джон Керри рештIана Киевалъул аэропорталде.\nКиевалде сапар бухьулеб буго Америкалъул Цолъарал Штатазул пачалихъияв секретарь Джон Керрица. Гьес кIвар кьезе буго Украиналъе политикияб ва финансияб квербакъи гьабиялда ва политикияб ахIвал-хIал рукIалиде ккезабиялда хурхарал суалазда.\nПрезидент Барак Обамал администрациялъул вакилзабаз ва асар кIудиял конгрессменаз жидерго пикраби загьир гьарунин Россиялде данде гьаризе кколел санкциязда хурхун.\nАмерикалъул официалиял вакилзабазул ахирисел лъазабиязда рекъон гьабсагIат дандбалеб буго суал – кида Россиялде данде санкциял гьаризе кколелали ва хасго кинал санкциял гьел рукIине ругелали.\nГьадинаб хIасил гьабизе бегьула Цоллъарал Штатазул Пачалихъияб департаменталъул вакил Джен Псакил лъазаби гIадахъ босун.\nГьес гьадин абуна: «Нижеца гьел санкциязул ресал дандралел гьечIо, батизе бегьула нижеца гьел кватIичIого лъазаризе руго».\nПрезидент Барак Обамаца мухIкан гьабун абуна, Америкалъул Цолъарал Штатазул рес бугин гьадинал санкциял экономикияб ва дипломатикияб къагIидаялъ гьаризе.\nБарак Обама: «Россиялъ нахъеги гьебго нух ккун багъаранани нижеца экономикиял ва дипломатикиял цо чанго галаби тIамилаан Россиялъул экономикаялъе ва гьелъ дунялалда кколеб бакIалъе квешаб асар гьабизелъун.\nРоссиялъулгун Украиналъул гIагарал бухьенал руго.Украиналда гIемерал гIурусаз ва Россиялъул гражданаз яшав гьабулеб буго, Россиялдаги руго гIемарал украиниял. Гьеб кIиябго улкаялда гьоркьоб щулиял дармил бухеналги руго.\nВа гьел киналго интересал гIадахъ росизе бегьула. Россиялъхул ихтияр гьечIо Украиналъул территориялде жиндирго аскариял ритIизе тIолго дунялалъул нормаби хвезарун»\nРоссиялде данде гьаризесел санкциязул бицен гьабулеб буго кIиябго партиялъул рахъалъ Америкалъул конгрессменазги сенаторазги.\nМисалалъе Коннектикут штатаздаса сенатор-демократ Крис Мэрфица лъазабуна Сенаталъ Россиялъул цо-цо банказде данде тадбирал гьаризе бегьулин ва администрациялде ахIи базе Россиялъул пачалихъиял идарабазулги напсияб бетIергьанлъи бугел инвесторазулги актива цIорозаре ян абун.\nГьеб гуребги – Россиялъул гражданазе визаялъул низамалъул гIурхъи тIамизе.\nГьелда релъараб калам чIван къотIараб куцалда гьабуна Республиканияб партиялъул рахъалъан сенатор Джон Маккейница:\nДжон Маккейн: «Олимпиялъул хIаял лъугIилалде хъващтIан байбихьана Крымалъул оккупация. Гьеб буго Владимир Путиница гьабулеб хIехьезе захIматаб агрессиялъул акт. Дунялалъул жамгIияталъ гьеб сан гьабичIого тезе кколаро.\nРагъулаб жаваб гьабизе нижер ихтияр гьечIониги, амма дунялалда бищун гучаб улкалъун кколеб Цолъарал Штатазул руго цогидал ресал.\nБайбихьуда нижеда кIола коррупциялда гъанкъарал Россиялъул пачалихъиял хъулухъчагIазул цIарал загьирарун, гьезде данде хIалтIизазаризе «Магнитскиясул акталда» рехсолел цо-цо тадбирал.\nНижеда кIола гьеб къанун гIатIилъизабизе ва гьелдалъун Лас-Вегасалде нух къазе Россиялъул пачалихъиял ришватчагIазе».\nЦо-цо Америкалъул политиказ санкциязул хIакъалъулъ гуребги – бицен гьабулеб буго Россиялъулгун бугеб гьоркьобакIалде цIияб бербалагьи гьабиялде.\nГьезул цояв – Флорида штатаздаса Республиканияб партиялъул рахъалъан сенатор Марко Рубио.\nГьев рикIкIунев вуго 2016 соналда рукIинесел президентасул рищиязда кандидатлъун вахъине рес бугев политиклъун.\nМарко Рубио: «Россиялъулгун рукIинесел бухьеназда ралагьулаго, нилъеда тIадаб буго ахирисеб чанго соналда жанир гьарурал гъалатIазда тIад ургъизе. Хасго гьанжесеб администрациялъ гьарурал гъалатIазда.\nХIажатаб буго бичIчIизе щиб кколебали Владимир Путинил нухмалъиялда гъоркь Россиялъул аслияб мурадлъун. Россиялъ халкъаздагьоркьосел нормаби цIунизе бугоян абизе рес гьечIо.\nГьелъ жиндирго букIараб къуват цIилъизабизе хIаракат бахъулеб буго. Ва гьединаб иш гьелъ гьабулеб буго Цолъарал Штатазул миллиял интересазе зарал гьабулаго.\nБатизе бегьула Путиница хIисаб гьабун, бичIчIана жинца гьабураб щинаб жиндие пайдаяблъун букIине бугеблъи».\nСенатор Рубиол пикруялда Цолъарал Штатазги гьезул рахъ кколезги таваккалаб жаваб кьезе кколин Путиница гьабулеб ишалъе ва гьелдалъун гьесда бичIчIизабизе кигIан кIудияб гъалатI гьес гьабулеб бугеб.\nЭркенлъи радиоялъул гIурус хъулухъалъул мухбир Владимир Дубинскиясул макъало.


Чачан республикаялъул нухмалъулев Къадиров Рамзаница жиндихъего ахIун руго Янгулби-ХIажи шайихил зияраталда цIа лъурал гIолилал ва лъазабулеб буго интернеталда «экстремистияб хасияталъул» вагIзабаз гьабураб асаралде гъоркье ккун гьабураб бугин гьез гьеб ишин.\nБакIалъул телевидениялдасан кIалъалаго Къадировас гьел гIолилазда гьабулеб букIана Сириялда ругел изну гьечIого яргъидгIуцIаралгун бухьен букIиналъул гIайиб ва абуна гьезие ва гьезул хъизабазе нагIана батагийин.\nГьеб буго ахирисеб кIиго моцIалда жаниб Чачанлъиялда суфиязул шайихзабазул зияратазда цIа лъеялъул кIиабилеб хIужа. Гьелдаса цебе 9-10 октябралда цIа лъун букIун буго Шали росдал хабалалъ бугеб Кунта-хIажил муридлъун вукIарав Дурди шайихил зияраталда.\nДоб мехалда щивго ккун вукIинчIо ва Къадировас рагьун гьелъул лъазабун букIинчIо. Амма чачаназул РухIияб идараялдаса цIар лъазабичIев чияс абун букIана гьеб букIанин 1920 соналда большевиказ диналъе тIадецуй гьабизе жубаралдаса нахъе Чачанлъиялда ккараб гьединаб тIоцебесеб хIужайин.\nГьел хIужаязда бан гIадатиял чачаназул пикру цIехана Эркенлъи Радиоялъ.\nМакка Магомадова: «Мунапикъал гIемерлъун руго гьанже. Унго-унгояв бусурманчияс гьабуларо гьединаб жо. Аби бугелъул мадугьалас дуе квешлъи гьабун батани, гьесие квешлъи гьабичIого рукъги бичун гьесдаса рикIкIалъейин. Гьез къасд гьабулеб буго Аллагьасул рагIи бикьизабизе. Гьедин гьез жидеего жужахIги къачIалеб буго».\nРуслан Висаитов: «Гьаниб киданиги букIинчIо гьединаб жо. Киши-ХIажил (Кунта-ХIажил эмен) вирд тIалъиялъ байрахъ гIадин борхун буго. Дида кколеб буго зиярат хIикъир гьабун гьел чагIазе тIалъиялъе зарал гьабизе бокьун букIун батилин. Амма кинго бичIчIулеб гьечIо гьеб мурадалъе гIоло зиярат щай бухIизе кколеб букIарабали».\nУсман Вахаев: «Гьел ккурал гIолилазул гIагарал гьанже телевидениялдасанги рихьизарун гьезда болъоналин абулеб буго. Гьеб буго зияраталда цIа лъеялдасаги квешаб жо. ГIадамазе бокьулеб гьечIо гьеб спектакль. Гьеб жо гуро-гIагарал хIакъир гьари».\nКавказалда хурхун Эркенлъи Радиоялъул эксперт Лиз Фуллерица рикIкIунеб буго тIоцебесеб нухалда зияраталда цIа лъун букIун батизе рес бугин ургъунго, исламалъул суфиязул гуреб гIаркьелалъул рахъ кколел гIолилазде тIадецуй гьабизе гIилла букIинейин.\nКъадировас рахъ кколеб «чачаназул гIадатияб исламалде» цо яргъидгIуцIарас абун букIанин «суфиязул маргьабигун бакIалъул гIадатал жубазабураб жойин» ракIалде щвезабулеб буго Фуллерица.\nШалиялда ккараб хIужаялдаса хадуб, цо-цо лъазабиязда рекъон, низам цIунулез кколел рукIун руго щаклъи бугелщинал. Мегежги тун микъал кIкIваразул чиго гьоркьов виччалев вукIун гьечIо.\nТIадехун бицен гьабурав ункъго гIолилав республикаялъул РухIияб идараялъул вакилзабаз вахъун чIезавулев вукIун вуго лъабго росулъ Курчалоялда, Гелдаганалда ва Майртупалда жамагIат бакIарарал данделъиязда.\nЖеги лъалеб гьечIо гьел гьедин суризарунищ тезе ругел яги гьезда тIад такъсир гьабиялъул ишиш рагьизе бугебали. Вандализм абураб гIайиб гIунтIизабуни, туснахъалъул лъабго сон кьезе рес буго.\nРес бугин гьединго суризеги гьарун Къадировас гьезда тIаса жив лъугьунев вугин абизеги. Гьедин гьабун букIанин гьес жив чIвазе къасд гьабулел рукIанин абун ккурав 12 гIолиласда хурхунгиян абулеб буго эксперт Фуллерица. Эркенлъи Радиоялъухъе щварал баяназда рекъон, гьеб къукъаялдаса Аргун росулъа Муслиевал абулел кIиго вац гьеб къоялдаса нахъе рокъоре тIадруссун гьечIо гьел кир ругелали гIагаразда лъалебги гьечIо.


Дагъистаналъул мелиорация: жакъа ва метер\n2020 соналъул 24 сентябралда ДРялъул Халкъияб Собраниялъул данделъиялда кIалъалаго, ДРялъул хIукуматалъул председателасул заместитель ГIабдулмуслим ГIабдулмуслимовас абуна: «Дагъистаналъул экономикаялда аслияб бутIа ккола агропромышленнияб комплексалъ (АПК) – гьелъул цебетIеялда бараб буго росабалъ гIумру гьабулел гIемерисел дагъистаниязул», - ан.\nГьаб макъалаялда бокьун буго «Мелиорация – Дагъистаналъул АПК цебетIезабиялъул стратегияб рахъ» абураб темаялда гьабураб ГIабдулмуслим ГIабдулмуслимовасул кIалъаялдаса аслиял бутIабазул баянал кьезе.\nРеспубликаялда росдал магIишат цебетIеялъе руго захIматал тIабигIиял шартIал: бекьулеб ракьул 75 процент буго ракъдаллъиялда, 16 процент – цIадал къанагIатаб ва лъалъазе кколеб ракьул ва гIицIго ичIго процент – дагьа-макъабниги тIабигIияб регьел щолеб ракь. Гьебго заманалда, Дагъистан буго лъел рахъалъ бечедаб бакI. Гьединлъидал республикаялъул росдал магIишат цебетIезабиялъе цIакъ санагIатаб иш ккола мелиорация. ГьабсагIаталда республикаялда ракьал лъалъазе санайил хIалтIизабула цо миллиардгун микьго миллионалдаса цIикIкIун кубометр лъел.\nРоссиялъул лъалъалел ракьазул гIаммаб хIисаб гьабидал, Дагъистаналъ ккола 8,5 процент, СКФОялда ругезул – 40,2 процент. Мелиорациялъул кумекалдалъун хIалтIизабула республикаялъул росдал магIишаталъул ракьул 395,6 азарго гектар, гьезда гьоркьоса 65 процент ккола бекьулеб ракь (Россиялда – гIицIго микьго процент). Республикаялъул росдал магIишаталъул ракьул гIицIго 12 процентлъун ккола лъалъалеб ракь, амма гьенир хIадурула хурухъанлъиялъул нигIматазул 70 проценталдасаги цIикIкIун (гIарцул хIисаб гьабун, гьеб ккола 45 миллиардгIанасеб гъурущ).\nРакьал лъалъазе къваригIунел каналал Дагъистаналда рана араб гIасруялъул 50-60-абилел соназда. Рана гьел, инженериял роценалги хIисабалде росичIого. Гьезул гIемерисел гьабсагIаталда бакI-бакIаздаса риххун ун руго, гьединлъидал, проекталда бихьизабуралде данде ккун, 50-60 проценталъ дагьлъун буго гьезул пайда. Каналазда рукIине кколел гидротехникиял алаталги, нормативазде данде ккун, лъабго нухалъ дагьал руго. Гьелъие гIилла - араб гIасруялъул 90-абилел соназдаса байбихьун, лъалъалел ракьазе биччалеб букIараб гIарцул къадар гIезегIанго мукъсанлъи.\nХIинкъараб хIалалде ккун буго Гъизляралъул мучIдузулги ЧIегIер ракьазулги (1519 азарго га) экологияб ахIвал-хIал. Гьениб хасало хьихьула кIигогун бащдаб миллион бет1ер гIиял. Рехсарал ракьазул 90 процент чIунтун руго ва гьабсагIаталда 70 азаргоялдаса цIикIкIун гектар сверулеб буго салул авлахъалде. ХIажат буго гьеб масъалаялдеги кIвар кьезе ва ракьаздаса гIакъилго пайда босизе.\nМасъалаби тIуразаризе ресал\n2014 соналда къабул гьаруна «2014-2020 соназда Россиялъул росдал магIишаталъул ракьазул мелиорациялъул цебетIей» ва «2012-2020 соназда Россиялъул Федерациялъул лъелгун магIишатияб комплекс цебетIезаби» абурал федералиял программаби. Гьел хIалтIизариялъул хIасилалда дагьабго лъикIлъана бицен гьабулел ракьазда бугеб ахIвал- хIалги.\nРехсарал программабазул кьучIалда ва «АПКялъул нигIматазул экспорт» абураб федералияб проекталда рекъон чIезаруна мелиоративияб комплексалъе пачалихъияб кумек гьабулел тадбирал. Гьел ккола:\n- магIишатазда гьоркьосел каналал цIигьари;\n- ихдал цIадал цIикIкIиналъул хIасилалда щварал гIораз каналазул рахъал риххизарунгутIиялъе ва росдал магIишаталъул ракьалгун росаби лъелъ гъанкъунгутIиялде данде тадбирал гIуцIи;\n- субсидиялги кьун, росдал магIишаталъул кооперативазегун предприятиязе кумек гьаби: магIишатазда жанисел каналал раялъухъ, къачIаялъухъ, цIи гьариялъухъ ва техникиял алатаздалъун хьезариялъухъ 70 процент; чIунталиде ккарал ракьазда агролесомелиоративиял, фитомелиоративиял, ай ракь цIилъулел тадбирал гIуцIаралъухъ - 90 процент; рехун тарал ракьал цIидасан хIалтIизаризе байбихьиялъул мурадалда лъалъазе санагIатал бакIал цIуладасагун чIахI-къулалдаса, ганчIаздаса ва цогидал жалаздаса эркенги гьарун, гьенибе сали-ракь баччун, гьеб бухъун-бегун, хурзал гьариялде харж гьабураб гIарцул – 90 проценталъ; мучIдузда артезиан бухъиялъухъ араб гIарцул - 70 проценталъ.\nАхирал соназда регионалда гIураб хIалтIи гьабуна мелиоративияб комплекс нормативазде рекъонккезабиялъул мурадалда. Пачалихъияб кумекалдалъун, ахираб щуго соналда жаниб росдал магIишаталъул нухмалъулез рана ва къачIана магIишатазда жанисел каналал – гьезул лъеца лъалъала 69,33 азарго гектар ракьул; 35,33 азаргоялдаса цIикIкIун гектаралда цIи гьаруна ва рана пиринчI бекьулел чекал.\nСалул авлахъалде сверунгутIиялъул мурадалда 10,25 азарго гектаралда гIуцIана фитомелиоративиял тадбирал 8653 гектаралда гьабуна культуриябгун техникияб хIалтIи. Гъоркьиса мучIдузда бухъана анлъго артезианалъул гъуйги.\nГьединал хIасилазе квербакъана аслияб къагIидаялда пачалихъияб кумекалъ. Ахираб 30 соналда жаниб тIоцебесеб нухалда гъоркьиса республикаялъул бюджеталдаса мелиорациялъе кьун букIана 500 млн гъурущ. Гьеб гIарцухъ гьарурал тадбиразул хIасилалда рекъон, кIиго- лъабго соналдаса гьел ракьаз кьезе буго лъикIаб бачIинги. Пачалихъияб кумек щвана 178 магIишаталъе - гьел ккола пиринчI бекьизе цIиял ракьал хIалтIизарурал Гъизляр ва Тарумовка районазул ракьал.\nГъоркьиса 21 азарго гектаралдаса бакIарана 95,2 азарго тонна пиринчIалъул. Масала, 1987 соналда бакIарун букIана 89 азарго тонна. ТIоцебесеб нухалда къват1ибе битIана пиринчIалъул 1,2 азарго тонна.\nИнвестициял ва гьезул хIасил\n2019 соналда мелиорациялде кьуна инвестициязул гIарцул кIиго миллиардгун микьго млн гъурущ: цогун бащдаб млрд гъурущ - ДРялъул Росдал магIишаталъулгун кванил нигIматазул министерствоялъ (282 млн гъурущ федералияб ва 500 млн гъурущ республикаялъул бюджетаздасаги ва росдал магIишаталъул нигIматал хIадуриялде - 771 млн гъурущ) ва «ДРялъул Мелиорациялъулгун лъел магIишатазул министерство» абураб ФГБУялъул рахъалдаса - цо миллиардгун лъабнусго млн гъурущ.\nИсана мелиоративияб комплексалъе ДРялъул Росдал магIишаталъулгун кванил нигIматазул министерствоялдаса кьезе буго 550 млн гъурущ. Гьезухъ республикаялъул росдал магIишаталъул нигIматал хIадурулел предприятиязе бецIизе буго мелиоративиял хIалтIабазухъ гьез харж гьабураб гIарац: 5860 гектаралда рана ва цIигьаруна каналал, росдал магIишаталъе цIунана 3000 гектар, 4000 гектаралда гьаруна фитомелиоративиял тадбирал, 700 гектаралда хIалтIизаруна сурсатал цIунулел технологиял.\nГидромелиоративияб хIалтIи цIи гьабулеб буго «ДРялъул Минмелиоводхоз» абураб ФГБУялъги. ХIалтIизарулел руго гьелъул мурадалда федералиял программабиги. КъачIан бахъунеб буго Сардапкенталъул лъим бикьулеб пункт. Гьелдалъун Сулейман-Стальск районалъул Карчагъ авлахъалде чвахизе буго лъим. Гьелдалъун рес щвезе буго ток тIокIлъизабизеги лъалъалеб ракьул 2500 гектар хIалтIизабизеги. Байбихьун буго ахал гIезариялъул проект гIумруялде бахъинабизеги. Жакъа къоялде 120 гектаралда чIун руго пихъил гъутIби.\nГидрометеорологиялъул хъулухъалъул Дагъистаналъул централъул баяназда рекъон, ахираб 40 соналда жаниб 30 проценталъ дагьлъана Северияб Кавказалъул мугIрузда бугеб цIер; ахираб 5-10 соналда жаниб 0,3-0,5 градусалъ багIарана Дагъистаналда гьава-бакъ ва 15-30 проценталъ дагьлана ралел цIадазул къадарги.\nСоветияб заманалда хIалтIизабулаан цIадхIалаб заманалда ва ихдал гIазу-цIер биараб мехалда лъим данде гьабиялъул къагIида (ирригация). Гьелъ лъалъалаан ракьалги. Советияб улка биххаралдаса нахъе ирригациялъул объектазе техникияб хъулухъ гьабичIо ва гьел рехунго тана.\nГьабсагIаталда республикаялда буго 33 ирригациялъулаб хIор: 23 – магIишатазда гьоркьосеб ва 10 – пуланаб магIишаталъул балансалда бугеб. Гьезул цо-цоял ран руго дагьалъ цере, гьанжезаманалъул технологиязул кьучIалда. 33 хIориниб данде бакIаризе бегьула 94 млн лъел кубометр ва гьелъ лъалъазе рес щола 10 азаргоялдаса цIикIкIун гектар. Гьоркьоса къотIичIого ракьал лъалъазе гьеб лъим гIоларо. Гьединлъидал Югалъулаб Дагъистаналда 2012 соналдаса нахъе балеб буго Шурдере абураб ва 50 млн кубометра унеб лъел хIор. Гьеб цIезабизе буго Самур гIурул лъиналъ. Гьелъ рес кьезе буго тIолабго лъагIелалъ 25 азаргоялдаса цIикIкIун гектар лъалъазе. Шурдере хIоралда сверухъ щунусгогIанасеб гектаралда гьанжеялдего чIун буго цIолбол гъабуги.\nПрочитано 95 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 12 октября 2020 11:55\nДругие материалы в этой категории: « Алмахъ: цебе ва гьанже\tГьитIинаб наялъул кIудияб хIалтIи »\n14:56, 23 ноября 2020, 72\n14:55, 23 ноября 2020, 65\n14:54, 23 ноября 2020, 62\n14:54, 23 ноября 2020, 66\n10:53, 23 ноября 2020, 121\n10:48, 23 ноября 2020, 110\n10:36, 23 ноября 2020, 132\n10:20, 23 ноября 2020, 116\n09:54, 23 ноября 2020, 130


Ц1ЕРДАСАН ХАРУЛЕЛ. - 3 Марта 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2017 » Март » 3 » Ц1ЕРДАСАН ХАРУЛЕЛ.\n16-17 февралалда нилъер районалда т1орит1ана ц1ер ч1варал лъел чвахияздасан хариялъул рахъалъ республикаялъул къецал. Гьел г1уц1ун рук1ана «Макьас» абураб регионазда гьоркьосеб экстремалияб х1ухьбахъиялъул фестивалалда рекъон. Гьединал къецал к1иабилеб нухалда т1орит1улел руго нилъер районалда. Исана гьезда г1ахьаллъи гьабуна кинабниги 22 командаялъ. Хасало Дагъистаналъул муг1рузда лъаралгун х1орал гурелги, х1атта лъел чвахиялцин ц1орола. Гьебги х1исабалде босун,гъоркьисалаго г1адин исанаги къецал т1орит1ун рук1ана Макьасда ц1ер ч1варал лъел чвахиял ругел бак1азда. Фестиваль рагьулаго гьелъул г1ахьалчаг1азе саламги кьун к1алъазе рахъана республикаялъул туризмалъул ва х алкъиял махщелазул министр Рабият Закавова, районалъул бет1ер Саг1ид Юсупов, ООО «Матласалъул» генералияв директор Андрей Феофанов ва цогидалги.\nК1иго къоялъ халат рахъарал къецазул х1асилалда г1аммаб командаялъулаб сиях1алда бергьенлъи босана Мах1ачхъалаялъул спорталъул, туризмалъул ва г1олилазул ишазул рахъалъ комитеталъул «Горизонт» командаялъ, к1иабилеб бак1 щвана ДГУялъул «ЭОС» командаялъе, лъабабилеб бак1алде бач1ана Хунзахъ районалъул дружинаялъул команда.\nТадбир ана т1адег1анаб даражаялда.


«БувчIавуртту хьунни лавайсса даражалул сакиншиндарай»\nАвтор: Гасан Адилов · 24.09.2021\nСентябрьданул 20-нний Дагъусттаннал БакIчи Сергей Меликовлул дурсса батIаврий дунни республикалий бувчIавуртту даврил цIубутIуйсса хIасиллу.\nСергей Меликовлул тIимунийну, дагъусттанлувтурал бувчIунни ПаччахIлугърал Думалул, Халкьуннал Мажлисрал депутатътал ва сайки циняв муниципал сакиншиннардай дурунни властьрал кIанттул органнавунсса бувчIавуртту. ЧIярусса шиннардия махъ Дагъусттаннай бувчIавуртту хьунни лавайсса даражалул сакиншиндарай, цукунчIавсса закон лияндавуртту дакъа.\nРеспубликалул каялувчинал ялагу кIицI бунни бувчIавурттайн чIявусса агьали бувкIун бивкIшивугу.\nБувчIавурттай чIурду булаврил хIасиллая бувсунни ДР-лул БувчIавурттал комиссиялул председатель МахIаммад Дибировлул. Ванал тIимунийну, республикалий ПаччахIлугърал Думалул депутатътурал бувчIавуртту даншиврул сакин бувну бивкIун бур 3 цамандатрайнусса бувчIавурттал округ: Ухссавнил, Дязаннивмур ва Кьиблалулсса. Микку 3 мандатрайн тамахI бивхьуну ия 27 кандидатнал. ПаччахIлугърал Думалул депутатътурал бувчIавурттайн бувкIун бия 84 % агьалинал. ХIасиллайну бувчIавурттай чансса чIурду буллуну бия ПаччахIлугърал Думалул депутатшиврийнсса кандидатътал АьбдулхIаким ХIажиевлухлу, Мурад ХIажиевлухлу ва Жамалаттин ХIасановлухлу.\nПаччахIлугърал Думалул федерал округравунсса депутатътурал бувчIавурттай гьуртту хьунни 14 политикалул партия. «Единая Россия» партиялухлу чIурду буллунни 81% республикалул избирательтурал.\nРеспубликалул Халкьуннал Мажлисравунсса бувчIавурттавух гьуртту хьунни 5 бувчIавурттал ккуран. Дибировлул тIимунийну, микку чIурду булун бувкIун бур сайки 85 % агьалинал. Миннавату яла чIявуми чIурду – 74% буллуну бур «Единая Россия» партиялухлу, КПРФ-лухлу буллуну бур сайки 12% чIурдал, лирчIми партиярттахлу цинявппагу – 13% чIурдал.\nВайра кьинирдай бувчIавуртту хьуссар кIанттул цилакаялувшиврул органнавунгу, 21 муниципал райондалий ва БежтIиял участокрайгу.\nНа седьмой сессии парламента Дагестана\nПоздравление Главы РД Р. Абдулатипова с Днем единства народов Дагестана\nСледующая публикация Махачкала встречает Фестиваль КВН «Кубок Махачкалы»\nПредыдущая публикация Искусственный интеллект поможет российским властям в диалоге с населением


Гъизилюрт мухъалъул вукIарав нухмалъулев чIвана\n31 октябралъул радал Гъизилюрталда гIагарлъухъ чIвана «Эркенлъи» магIишаталъул нухмалъулев МухIамад ХIажиев. Цеве гьев вукIана Гъизилюрт мухъалъул нухмалъулевлъунги.\nКьвагьулеб алат лъун букIун буго ХIажиевасул машинаялда гъоркь. Лъазаби гьабулеб гIадин, кьвагьулеб алаталъул муляж моцIалъ цебеги батун букIун буго гьебго машинаялда гъоркь.\nГьединал такъсирал вагьабиязде рехулеб гIадат букIуна низам цIунулезул. Хасго бакъан рекъезе рес буго жибго гьеб росуги вагьабиял гIемераб росулъун рикIкIунеб букIиналъ. Амма гьел чагIаздагун ХIажиевасда гьоркьоб бугеб бухьен чIезабизе кIолеб гьечIо.\nГъизилюрт мухъалъул нухмалъиялда гьев вугеб заманалда районалъул полициялъулгун Комсомольское росдал гIадамазул дандеккунгутIи камулароан. Амма хъулухъалдаса ун хадуб гьесда гьеб бецIиялъулги магIна гьечIо. Живго МухIамад ХIажиевги гIодовиччараб хасияталъул ва гIадамазул адаб толарев чи вукIана. ГIицIго ракьазда хурхараб разилъи гьечIолъи букIанин жидер гIадамазул ахираб заманалда МухIамад ХIажиевасдасаян бицана «ЭР-ялъе» Комсомольскоеялдаса Гъази МахIмудовас.\nГъази МахIмудов: «Гьев чIвалалде цебе, рузман къоялъ, 80 гIан чи ун вукIана ришватчилъиялда данде къеркьолеб жамгIияб комитеталде гIарза хъвазе - минаби разеги, цогидаб мурадалъеги ракьал кьеян, гьез хъван бугоан магIишаталъул техника бичун бугин, жидер ракьал карьералъе ричун ругилан. Руччабиги, гIолохъабиги рукIун руго. Гьес гьезие инкар гьабун букIун буго ракьал кьезе. Гьеб мехалда цо АхIмадин абурав чияс абун буго карьералъе бичизе бугеб ракь жидее минабазе щайин букIунареб абун. Гьедин «Эркенлъиялдаса» бутIа щвезе кколел нижер гIадамал руго чIезе бакIги гьечIого цо минаялъув чанго чи».\nДагъистаналъул тIоцевесев президент МухIу ГIалиевасул гIагарав чи хIисабалдаги «Эркенлъи» абун цебетIураб магIишат гIуцIарав чи хIисабалдаги лъалаан гьев гIемерисезда. Жинда сверухъ ахIи-хIур бокьунгутIиялъ ун ватизе бегьула исана лъагIалил байбихьуда гьев Гъизилюрт мухъалъул нухмалъиялдасаги. Дагъистаналъул вакиллъун Москваялда вукIарав ХIажи МахIачев хIадурулев вукIана гьениве. Амма къокъидаго республикаялъул нухмалъиялде Рамазан ГIабдулатиповги вачIун, гьенир хиса-басиял ккана. МухIамад Шабанов гьениве ккелалдего, щибгIаги тIадкIалъайги гьабичIого, бигьаго хъулухъ тана МухIамад ХIажиевас. Гьедин гьев вуссана жинцаго гIуцIараб «Эркенлъиялде». Гъизилюрт мухъалъе нухмалъи гьабулебгIан заманаялъ гьес гьенив жиндирго гIагарав чи тун вукIана.


Анкьазарго хъулухъ тIубазабуна » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nМФЦялъул Гумбеталда бугеб гIуцIиялъул бетIер\nГIумар МухIамадовасулгун накъит\n2012 соналъул 29 сентябралда рагьана Гумбет районалда гIемерфункциялъулаб центр. Гьеб рагьаралдаса централъул Гумбет районалда бугеб филиалалъул нухмалъулевлъун хIалтIулев вуго ГIумар МухIамадов. «Гумбет» басмаялъул хIалтIухъаналъул гьесулгун гьадинаб гара-чIвари ккана.\n- ГIумар, араб соналъ нужеца кигIан къадар хъулухъазул тIубараб?\n- 2016 соналда Гумбет районалда бугеб гIемерфункциялъулаб централъул филиалалъ районалъул гIадамазул тIубан буго анкьазаргоялдаса цIикIкIараб хъулухъ. Щибаб хIалтIул къоялъ «Дир документал» централъул специалистаз, махщалилаз къабул гьавун вуго 30-ялдаса цIикIкIун чи.\nРайоналъул гIадамазул араб соналда тIурарал хъулухъал рехсани: комплекснияб хъулухъ – 213, ракьалъул бетIергьанлъиялъул хъвай-хъвагIай гьабун буго – 279, цIияб паспорт босиялъул 207, паспорт хиси – 397, лъималазул батIи-батIиял пособиял чIезари – 443. БатIи-батIиял идарабазул справкабиги кьун руго 1177, буголъиялъул хъвай-хъвагIай гьабун буго 741, ракьазул гIорхъаби чIезари (межевание) ва буголъиялъул техническиял планал гьарун руго 164. Гьединго хIукуматалъул кадастралъулаб учеталда лъун буго 768 объект.\n«Дир документал» централда лъезе бегьула гIадамазда тIад ругел налогал, гIакIа, судебниял приставазул бугеб налъи, платежнияб терминалалда гIарацги лъун. Араб соналда терминалалдасан кьун буго 2 миллионгин 90 азарго гъурущ. Гьелдасан миллионалде гIагарун госпошлина лъун буго. Гьелъул республикаялъулаб бюджеталде бачIун буго хайир 450-азарго гъурущ.\nЭлектроннияб къагIидаялда, интернет - бухьеналъул кумекалдалъун гIадамазул рес буго рокъор чIун къваригIел тIубазе. Электроннияб къагIидаялъ къваригIел тIубазе гIарза кьуни, гьеб хъулухъалъухъ кколеб госпошлинаялъул 70 процент гурони, гIарац кьезе кколаро. Электроннияб порталалда МФЦялдасан хъвай-хъвагIай гьабун буго 1012 чияс.\nГIемерфункциялъулаб централдасан цо бутIа хъулухъалъул щвезе рес буго предпринимателазеги. Гьезие цIикIкIун буго хасаб программа «МФЦ бизнесалъе», жинда гъорлъги 100-ялдаса цIикIкIун хъулухъ бугеб. Гьелда гъорлъе ккола росдал магIишаталъул министерствоялдасан кьолеб субсидия, дотация, грантал кьей, бизнес – планал гьари ва гь. ц.\nГьединго гIадамазе бигьалъиялъе Аргъвани, ЧIиркъатIа, Игьали, Гъоркь Инхо, Килалъ, ТIад Инхо, Гьарадирихъ, ЦIиликь росабалъ гIуцIун буго, нижер хIалтIухъанас, гIадамал къабул гьарулеб къагIида. Къабул гьарулеб заман лъазе бегьула росабазул администрацияздасан, яги кIалъазе бегьула гIемерфункциялъулаб централде, цогояб телефон: 89387778292.\n- Араб соналда гIадамазе бигьалъиялъе тIаде бачIараб батIияб хъулухъ гьечIищ?\n- Буго. Районалда субсидиялъул отдел къаялда бан, токалъухъ, газалъухъ, цIулахъ ва тIорччохъ харж гьабураб гIарцул бутIа нахъбуссинабиялъул хIалтIиги нижеда тIаде ккана. Араб соналда субсидия гьабизе нижехъе вачIун вуго 41 чи. Гьезие рехун буго 50 азарго гъурущ.\n- Буголъиялъул хъвай-хъвагIай гьабиялъулъ батIияб хиса-баси кканищ?\n- 2017 соналъул тIоцебесеб январалдаса хIалтIизе байбихьана 2015 соналъул 13 июлалда бахъараб № 218 бугеб «О государственной регистрации недвижимости» Федералияб законалда рекъон. Гьеб законалда рекъон гIадамазе гIемерал бигьалъаби руго. Рес буго кадастровияб учеталда лъейги ва хъвай-хъвагIай гьабиги цадахъ гьабизе. Кадастровияб учеталда лъеялъе чIезабун буго 7 хIалтIул къо, буголъиялъул хъвай-хъвагIай гьабиялъе 9 къо. Цадахъ гьабулеб бугони 12 къо. Гьединго хъвай-хъвагIай гьабизе рес буго, буголъи киб бугониги, гIадамас гIумру тIамулеб бакIалда гIарзаги кьун.\n- Бицунеб рагIана гIемерфункциялъулаб централда сбербанкалъул банкомат лъезе бугин. Гьеб битIараб бугищ?\n- Буго. Банкомат бачIун буго ва гьеб централда жаниб лъун рекъезабуна. Гьанже рачIине ккола, хасал программаби лъун, гьеб рекъезе гьабулел сбербанкалъул специалистал. Хадуб «Росинкос» учреждениялъ банкоматалда жаниб лъола гIарац ва хIалтIизе биччала. Божи буго кватIичIого гьеб хIалтIизе биччалин.\n- «Гумбет» газета гьоркьоб ккун, щиб дуца абилеб гIадамаздехун?\n- ХIурматиял гражданал! Нуж ахIулел руго гIемерфункциялъулаб централде нужер гIумруялъул, рукIа-рахъиналъул ва цогидалги суалал ва гIунгутIаби дандразе ва тIуразе. Нижер хIалтIухъаби хIадурал руго нужер гIарза бихьизабураб болжалалда тIубан нужее жаваб кьезе. РачIа нижехъе.\nГара-чIвари гьабуна ГIайшат Исламбиевалъ\nАвтор: ГIайшат Исламбиева


Россиялъул гъурущ бортун буго цебе киданиги бортун букIинчIебгIан гIодобе. Гьанже гьелъ нахъа танин абизе бегьула 2014 соналъул декабралда гьитIинабго паникаялъул заманаялда гъурущ щун букIараб тIину. Араб арбагI къоялъ цо долларалъухъ кьолеб букIана 81-ялдаса цIикIкIун гъурщ.\nГьелъие асар гьабун буго нартил багьа гIодобе ккеялъ. АрбагI къоялда чIегIернартиял багьа рещтIун букIан цо баррелалъухъ 28 долларалде. Исана соналъул байбихьуда букIараб багьаялде дандеккун гъурщил багьа 12 проценталъ учузлъун буго.\nРоссиялъул хIукуматалъе щолел хайиразул бащдаб бараб буго нартихъ ва газихъ щолеб гIарцуда.\nРоссиялъул бищунго кIудияб банк Сбербанкалъул бетIер Герман Грефица абун букIана араб анкьалда Россия гьанже дауншифтерал улкабазул кьералъе кколеб бугин. Гьелъул магIна буго харжал дагьал улкабазул кьералъе лъугьунеб бугин абураб.\n2014 соналъул декабралда 80 гъурщиде доллар бахараб мехалда улкаялъулго банказул системаялъе хIинкъи бугин абун Россиялъул Централияб банкалъ процентазул бихьизаби аварийный абулеб 6,5 проценталде бахинабун букIана.\nРоссиялъул фондазул базараздаги улкаялъул бищунго кIудиял Сбербанкалъул ва ВТБялъул акциял 3% учузлъана.\nЭкономикиял суалазда сверун президент Владимир Путинил гIакълучи Сергей Глазьевас банкал ахIана гъурущ дагьабги учузлъизе биччаларедухъ гьеб ситуациялде гьоркьоре лъугьине.\n«Централияб банкалъул нахърател букIиналъулго магIна буго миллияб валютаялъе гьелъ кверчIвай ва стабилизация гьаби»,-ян абуна Глазьевас ТАССалъе. Экономикаялда ругел гъурщазул къадаралдаса кIиго нухалда цIикIкIараб буго улкаялъул нахърател ва гьединлъидал гъурщил курсалъе стабилизация гьабиги бигьаяб иш бугин абун буго гьес.\nУлкаялъул финансазул стабилизациялъе хIинкъи бугони гьеб ахIвал-хIалалде гьоркьобе Централияб банк лъугьине рес букIиналъул лъазабуна арбагI къоялда гьеб банкалъул нухмалъулей Эльвира Набиулиналъ, амма гьаб заманаялда гьединаб хIинкъи гьечIин рикIкIунеб буго гьелъ.\nНарт ва цоги цIатари бичиялда экономика барал цоги гьеб регионалъул улкабазулги экономикаялда ахIвал-хIал лъикIаб гьечIо. Масала Азербажаналъ талат къоялда лъазабуна къватIисел улкабазде инвестициял гьаризелъун улкаялдаса нахъе унеб валютаялъул 20 процент гъоркь кквезе букIиналъул. Гьединго 20 проценталъул магъало лъолеб буго лъагIалида жаниб къватIисеб улкаялде 50 азаргоялдаса цIикIкIун доллар битIулеб бугониги.\nКазахсатаналъул тенгеги гьаб анкьалда бортун буго цебе киданиги бортун букIинчIеб даражаялде. Цо долларалъухъ кьолеб буго 377 тенге. Ахирисеб бащдаб лъагIалида жаниб гьеб улкаялъул валюта 50 проценталъ учузлъун буго. Гьебго заманаялда Туркменистаналъ дагьлъизарулел руго валюталъулгун операциял. Гьедин гьез хIаракат бахъулеб буго долларалъ экономикаялъе гьабулеб асар дагьлъизабизе.


15 февралалда Буйнахъскалъул диваналъ гьеб шагьаралъул бетIерлъун вукIарав ХIамзатов ХIусенил тIалабалда рекъон, Буйнахъскалъул мэрасул рищиял нахърахъана. 16 февралалда шагьаралъул депутатаз вищизе кколаан гьев мэр.\nХIамзатовас жиндирго гIарзалда хъвалеб буго жив хъулухъалдаса нахъе ине вугин абураб гIарза жиндица хъван букIинчIилан.18 январалда иргадулаб гуреб шагьаралъул мажлисалъул депутатазул данделъиялда бихьизабураб гьеб гIарза гьереси документ бугилан. Гьебги кьочIое босун Буйнахъскалъул бетIерасул ишал тIуралевлъун ГIамиров Закаря тейги гьебго гIарзалъул кьучIчIалда цIидахъан шагьаралъул мэрасул рищиял тIоритIизехъин рукIин гьебги къанун хвезаби кколилан.\nГьединго ХIамзатов ХIусеница лъазабулеб буго шагьаралъул мэр вищиялъул рищиял кида тIоритIелали хIукму къотIулеб данделъиялда Буйнахъскалъул мажлисалъул гIемерисел депутатал рукIинчIилан. Къануналда рекъон гьезул цIикIкIунисеб бутIа гIахьаллъани гурони гьеб мажлисалъ къотIараб хIукму хIакъикъияблъун рикIкIунарилан. Буйнахъскалъул мажлисалда вуго 21 депутат, гьезул анцIогояв гурони гьеб цебехун бицен гьабураб данделъиялда вукIинчIилан лъазабулеб буго ХIамзатовас.\nЦебехун «Эркнелъи» радиоялъ бицун букIахъе 2016 соналъул 12 январалда хъулухъалдаса нахъе ине гIарза хъван бугин ХIамзатовасин лъазабуна шагьаралъул мажлисалъул депутатаз. Нахъисеб къоялъго гьеб документ гьересияб бугин гьес гьеб гIарза хъвачIилан лъазабун букIана ХIамзатовасул рахъкколез.\nГьелда хурхун прокуратураялде гIарзаги битIун букIун буго гьез. Гьеб гIарза гьересияб документ букIин лъаниги ва рейдеразул къагIидаялъ Буйнахъскалъул тIалъи гьаб сагIат шагьаралъул мэрасул ишал тIуралев вугев ГIамиров Закаряца бахъун букIин бихьулеб бугониги гьеб киналдаго хурхун жеги такъсиргьабиялъул иш щай рагьулеб гьечIебали бичIчIулеб гьечIила жиндидайилан абун разигьечIого вуго ХIамзатов ХIусенги. Хасго гьеб документ гьересияб букIин Дагъистаналъул ФСБялъул хасаб экспертизаялъги чIезабун бугилан лъазабулеб буго гьес.\nГьелда тIадеги ХIамзатовасги гьесул адвокатазги диваналда тIалаб гьабуна гьеб гIарза гьересияб бугищ гьечIищали чIезабизе ва гьеб иш тIубан роцIцIинабизе букIине Дагъистан тун къватIиб хасаб экспертиза тIобитIейилан. Республикаялъул тIалъиялъул рахъалдасан гьеб экспертица гьабулел чагIазде тIадецуй гьабизе рес бугелъул, Дагъистан тун къватIиб гьабизе кколин гьебилан лъазабуна гьез. Диваналъги гьезул рахъ ккун гьеб экспертица Ставрополалда тIобитIизе хIукму къотIана.\n«Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда ХIамзатов ХIусеница абуна жив битIарав вукIин жиндида ракIчIун лъалила, бокьараб бакIалда жив ритIухъав вугин чIезабизеги хIадур вугила жив. Гьеб гьереси документалъе гIоло чанги чиясул проблемаги рукIине ругила, жиндица гьеб ишалда гъорлъ рукIаралщиназе тамихI гьабейилан тIалаб гьабизе бугилан.\nХIамзатов ХIусен: «Диваналъ гьел документал гьересиял рукIин чIезабуни, гьел хIадураралщиназ гьелъул къануналда рекъон жаваб кьезе ккола. Дица гьеб иш гьедин толаро. Дун унтун операцияги гьабун вугевгIан мехалъ рейдеразул къагIидаялъ дир хъулухъ кквезейилан лъугьана Амировги гьесул къокъаги.\nГьез абулеб буго дица дун хIалтIудаса ине вугин абун гIарза хъван бугила, гьебго къоялъ администрациялъул шофер моцIица хIухьбахъиялде витIизе документги гIуцIун бугила, гьелда гъоркь гъулбасунги бугилан. Гьел хъвараб заманалъухъ балагьани гьелъ бихьизабулеб буго цин дунго хъулухъалдасаги ун хадуб хIухьбахъиялде дица шофер витIараблъи. Гьеб жо гIадалаб магIна гьечIеб жо буго.\nХъулухъалдаса арав дица кин гьев хIухьбахъиялде витIулев, гьедин арав дица хъвараб хIукмуялда рекъон щайха гьев шоферасе хIухьбахъиялде унелъул кьезе кколеб гIарац кьураб? Киб гьениб магIна бугеб ? Гьеб гурониги дун гьеб гIарзаги хъван нахъе ун вукIарав ватани, щайха дица прокуратураялдеги диваналдеги гIарзал хъварал. Дун витIарав вукIин чIезабизе буго дица».\nГьединго диваналъ ХIамзатовасул гIарзалда рекъон халгьаби лъугIизегIан Буйнахъскалъул депутатазул мажлисалъул хIалтIи чIезабизе кколин абураб хIукмуги къотIана. Буйнахъскалъул администрациялъул рахъалдасан цониги вакил вачIун вукIинчIо диваналде.\nГьез гьеб ХIамзатовасул гIарза кьучI гьечIеб жо бугила, гьединлъидал гьеб нахъбахъейилан тIалаб гьабун кагъатги бачIун букIана диваналде. Гьеб нахъчIвана диванчияс. Ставрополалда тIобитIизе бугеб ХIамзатов хIалтIудаса иналъул хIакъалъулъ хъвараб гIарзалъул экспертизаялъул хIасил лъан хадуб гурони гьеб ишалда хурхун диваналъул данделъи тIобитIизе гьечIинги лъазабуна гьениб.


WTFалъул президентасул Кубокалъе гIоло тхэквондоялъул турнир тIобитIана | Спорт | Киназего гIаммаб Россия\nWTFалъул президентасул Кубокалъе гIоло тхэквондоялъул турнир тIобитIана\nЦо гIарцул ва цо мазгарул медалал щварал нилъер республикаялъул тхэквондистаз жидерго бутIа лъуна турниралда Россиялъул тIаса бищараб командаялъе лъабабилеб бакI щвеялъулъ. WTFалъул президентасул Кубокалъе гIоло турнир тIобитIана кIиабилеб нухалъ (гъоркьиса гьеб тIобитIун букIана Германиялда).\nГьениб гIахьаллъи гьабуна тIолабго дунялалдаса къуватал тхэквондистаз: Олимпиялъул хIаязул, Европаялъул ва дунялалъул чемпионазги. Гьеб турниралде спортсменазул гьединаб кIудияб интерес букIиналъе гIилла ккола турниралда призалъулал бакIал щваразе исана Европаялъул чемпионаталда гIахьаллъиялъе путевкаби щолел рукIин. Ункъо къоялъ тIобитIараб гьеб турниралда призалъулал бакIазе гIоло къеркьолел рукIана 51 улкаялдаса 2000-ялдаса цIикIкIун лъабго ригьа-лъул спортсменал: гIолилал, юниорал ва чIахIиял, хъвалеб буго "ХIакъикъат" казияталда.\nГрециялде ун букIараб Дагъистаналъул команда гIуцIун букIана 20 спортсменасдаса. Гьенире ун рукIана щуго тренерги: Къурбан Бугдаев, Арсен МухIамадов, ХIусейн Дандов, ХIусейн МухIамадов ва Сария МухIамадова. Бихьизабизе ккола гьединаб къадруяб халкъазда гьоркьосеб турниралде Дагъистаналъул тIасабищараб команда гьединаб коллективгун гIуцIараб къагIидаялъ тIоцебесеб нухалъ ун букIанилан. Гьелъие квербакъана, халкъазда гьоркьосел къецазул хIалбихьи гьечIого Дагъистаналдаса спортсменазе тIадегIанал хIасилал щвезе захIмалъизе букIин бичIчIулев, Дагъистаналъул Тхэквондоялъул федерациялъул президент ГIалибег Сулеймановас. ГIарцулав презерлъун вахъана МухIамадрасул ГIумаров (63 кг, хасав тренер Асадула МухIамадов). Гьесие ихтияр щвана Европаялъул чемпионаталда гIахьаллъизе. Мазгарул медаль щвана ГIайна Мирзаевалъе (33 кг, хасай тренер Сария МухIамадова). Дагъистаналдаса жеги ункъо спортсменазе щвана ункъабилел бакIал.\nДагъистаналъул тIасабищараб юниоразул командаялъул тренер Арсен Къурбановас хIасилал гьаруна къецазул: "Гьеб букIана нилъер спортсменал гIахьаллъараб тIоцебесеб кIудияб турнир. Дагъистаналъул Тхэквондоялъул федерациялъул цIияв президентлъун ГIалибег Сулейманов вачIаралдаса спорталъул гьеб тайпаялде гьабулеб бербалагьи лъикIаб рахъалдехун хисана. ЛъагIелалъ 8-10 къецазда гIахьаллъулел спортсменаздасаги бергьун, дагъистаниязе щварал медалаз нугIлъи гьабула Дагъистаналъул тхэквондоялъул школалъухъа Европаялъул ва дунялалъул тхэквондоялъул школазулгун къец базе бажарулеб букIиналъе. Нилъер гIолилазе гIолеб гьечIо халкъазда гьоркьосел къецазул хIалбихьи. Хьул буго гьезие гьеб хIалбихьи хадубккун щвеялде", — ян абуна гьес.


Ятту – кIинтнил минардайн\nКкуллал райондалул ризкьилул тIювардай най дур ятту кIинтнил минардайн куч бансса хIадуршинна. Уттинин дурну дур хъуннасса купка. Ккуллал племхозрал хъунама Чупалав Кьурбановлул бувсунни ятту кIинтнил минардайн куч баннин дан ккаккан дурсса цинярда давуртту цила чIумал ва тIайлабацIуну дурну душиву.\nБувсунни зунттал ардай канакисса ятту бучну бушиву. Бувну бур вакцина.\nЦIанасса чIумал купка дуллай бур 27 азарва яттил. Миннува 14 азарва бусса бур племхозрал.\nЯтту куч буллай байбишинтIий бусса бур ва зурул 15-нний, дяркъу хьуннин минардайн бияншиврул.\nКупка дуллай бур шяраваллая арх бакъа хасну ккаккан бувсса кIанттурдай, 5 % креолин щинавух бявххуну, ятту заралсса ущу-щулгъилия буруччинсса мурадрай.\n— Ккуллал племхозрал кьуя хьхьичIунсса ризкьичи ва вайннал кумагчитал зий буссар хIакьину шяраваллил ва ризкьичитурал маэшат лябуккан баврил цIаний,- ххи бунни Чупалав Кьурбановлул.\nI место — «193 Лагерь» — ролик создан участниками III Всероссийского межнационального патриотического лагеря молодежи «Поколение»\nСледующая публикация Ахънилссаннул кIурхру\nПредыдущая публикация УвчIунни Лакрал райондалул мажлисрал председатель


Fly Dubai авиакампаниялъул боржаро бортана Ростов-Доналда\nFly Dubai - авиакомпаниялъул бортараб боржароялъул траектория.\nРостов-Доналда Boeing 737-800 боржаро бортараб бакIалда хъвай-хIвагIай гьабулел чIегIерал алатал ратун руго. ГьабсагIат гьезул цIех-рех гьабулеб буго махшелчагIаз. Россиялъул ЦIех-Рехалъул комитеталъул вакил Оксана Коврижнаялъ тIобитIараб пресс-конференциялда лъазабуна рагьун бугин уголовияб ишилан.\nFly Dubai авиакампаниялъул лайнер Ростов-Доналде боржун унеб букIана Цолъарал ГIараб Эмиратаздаса. Цебеккунго гьабураб хIасилалда рекъон гьава-бакъалъул квещал шартIал рукIиндал пилотазда кIвечIин боржаро рештIинабизе.\nГьелъул хIасилалда 62-гIан чи чIван вуго. Гьезда гъорлъ – ункъго лъимерги. Дубаялда букIараб пресс конференциялда рехсараб авиакомпаниялъул ишал тIуразарулев директор Гейт аль-Гейтица абуна, гьеб букIанин цIияб боржаро ва ахирисеб нухалъ гьелъул контроль исана 21 январалда гьабун букIанин. Пилоталги рукIанингIураб хIалбихьи бугел махшелчагIиилан.