Цогояб тIехьалъ хвасар гьабулищ лъай кьеялъул даража?\nГIурус мацIалъул тIехь кодоб ккурай яс\nРоссиялъул гIаммаб лъайкьеялъул школазда малъулеб гIурус мацIалъул ва литератураялъул киналго школазда цо тIехь хIажат букIиналъул суал цебе лъолеб буго Дагъистаналъул рахъалдаса Пачалихъияб Думаялъул депутат СафаргIалиев ХIажиметица. Гьеб суал улкаялъул президент Владимир Путингун дандбазе буго гьес хамиз къоялда миллатазда гьоркьосел суалазул рахъалъ тIобитIулеб данделъиялда. Кинал ругел гьелъие гIиллаби ва кинаб бугеб гьелда тIасан жалго гIурус мацIалъул мугIалимзабазул пикру?\nШколазда г1урус мацIалъул ва литератураялъул цо тIехь хIажат бугилан абураб суал борхана гьал къоязда Пачалихъияб Думаялда вугев Дагъистаналдаса депутат СафаргIалиев ХIажиметица. Гьесул рагIабазда рекъон гьанжесеб гIелалда гIурус мацI лъикIго лъалеб рагIуларо, гьединлъидал цохIо тIехь бугони гIурус мацIалъул дарсал кьолелъул халтIизабулеб, гьелъ хисизабизе буго гьеб гIунгутIи. Гьеб суал хамиз къоялъ миллатазда гьоркьосел суалазул рахъалъ тIобитIулеб данделъиялда, улкаялъул президент Владимир Путинида цебе лъезе ракIалда буго депутатасда.\nГIурс мацIалхул ва литератураялъул рахъалъ цогояб тIехь хIажат букIиналъул суал гьесдсаги цебеги борхун букIана Пачалихъалъул Думаялъул депутатаз. 2013 соналда гьединаб пикру загьир гьабуна букIана «Цогояб Россия» партиялъул вакил Яровая Иринаца. Жакъа тарихалъул ва гIурус мацIалъулгун, литератураялъул батIи-батIиял тIахьал рукIиналъул заралалъул бицунаго депутаталъ абулеб буго, цо мадугьалихъ гIумру гьабун ругел, амма батIи-батIиял школазда цIалулел лъималазда, цIалул тIахьал батIи-батIиял рукIиналда бан гьезул щивасул батIияб бугин тарихалда ва гIурус мацIалъул ва литератураялда хурхун пикраби.\nАмма гьаниб суал бачIунеб буго магIарухъ гIумру гьабун вугев гIолиласеги, Москваялда бищун цебе тIурабин рикIкIунеб школалда цIалулев гIолиласеги цохIо тIехь дандекколищин абураб. Гьеб суалалда тIасан Дагъистаналдаса гIурус мацIалъул ва литетаратураялъул дарсазул мугIалимзабазулгун гара-чIвари гьабуна «Эркенлъи» радиоялъ.\nХунзахъ мухъалъул ГьоцIалъ росдал школалда мугIалимлъун хIалтIулей йикIарай ХIасанова ПатIиматица гьеб пикруялъул рахъ кколеб буго, щай гурелъул Пачалихъалъул цогояб экзамен киса-кибего кьезе байбихьараб мехалъ цIалул программаги цо гьабизе кколилан. Инкъилаб бергьун хадуб байбихьараб ва советияб заманалдаго цIунун хутIараб программа бугин жакъаги мугIрузул мухъазда школазда хIалтIизабулеб. Гьелъ шагьаразда ругезда дандеккун росулъ ругезе щолеб лъай мукъсанаб бугин, амма гьеб ахIвал-хIал хисизабизе кколин абулеб буго ПатIиматица.\nХIасанова ПатIимат: «Гьеб битIун гьечIо. Гьале исана микьабго сон буго Пачлихъалъулаб Цогояб экзамен кьезе байбихьаралдаса, гьелъул магIна букIана шагьаралда вугесдасаги росулъ колотIа гIумру гьабун вугев гIолиласдасаги тIалаб гьабизе кколин лъаялъул цого къадар абун. Гьедин бугеб мехалда лъай кьеялъул программаги цо гьабизе кколаан гьаз, хасго гIурус мацIалъул, щайгурелъул гьеб бугелъул сундулго аслу. Дида кколеб буго гьеб суалалде рачIине кватIунцин ругин гьелилан, гьеб букIана цебего гьабизе кколеб хIалтIи.\nЖакъа шагьаралда ругел лъималаздаса къун ресал гьечIо лъай щвезе бокьани магIарухъ ругезулги. Буго интернет, буго телевидение, руго цогидалги ресал. Гьединлъидал тIехьги цо букIине ккелаха хIалтIулеб. Лъала жакъа азарго батIияв авторасул ва редакциялъул цIаралда риччалел руго тIахьал, амма гьелда бараб жо букIине кколаро, тIехь цо бугони, лъай кьеялъул тIалабалги цо ругелъул».\nАмма ХIасанова ПатIиматил пикруялъул рахъкколеб гьечIо МахIачхъалаялдаса ГIалимризаева Зайнабица. Гьей чанго соналъ хIалтIана Хъумторхъала школалда гIурус мацIалъул ва литератураялъул мугIалмилъун. ГIурус мацIалъул цогояб тIехь хIалтIизабун гьелъ кинабниги хIасил кьезе гьечIилан абуна гьелъ. ТIоцебесеб иргаялда босани гьел къватIире ричалеб къагIида, гьел киналго хъван ругин захIматаб мацIалда магIарухъ гIурал лъималазени кин гурин, жалго мугIалимзабазецин захIмалъулин гьелгун хIалтIизе. КIиабизе босани тIахьаздалъун школал хьезариялъул суал. Гьадинги гьеб суал рекъдулеб хутIун бугин ва кIудияб щаклъи бугин гьел цогоял тIахьал риччан хадур киналго школал гьездалъун хьезаризе кIолиш гьезда кIоларищали абураб. Цогидал гIиллабазул хIакъалъулъ гьадин бицана ГIалимирзаева Зайнабица.\nГIалимирзаева Зайнаб: «Цоги, мисалалъе тахшагьар МахIачхъалаялдаги, Москваялдаги бащадаб куцалъ лъай кьун бажарулел мугIалимзабийиш ругел жакъа, гьединго гьелдаго рекъараб цIалул къайи-цIайиш бугеб? Щайгурелъул жакъасел шартIазда рекъон киналго школазда рукIине ккола интерактивияб доска, аудиодискал ва гь. ц. Гьеб кинабго хIалтIизабизе лъалел, гъоб малъулел чагIи рукIине ккола университетазда. Жакъайин абуни педуниверситет лъугIаразул гIемериселщинал унел гьечIо хIалтIизе, харж дагьаб букIиналъ, хIалтIи захIматаб букIиналъ, гьенир руго жидерго гIунгутIаби.\nГьеб цо тIехь хIадур гьабунани лъималазул лъай тIубанго нахъеккезе буго, гьадингоги ЕГЭ сабаблъун кепкитIе ккун буго гьеб. Дида лъаларо цо тIехь хIадур гьабуни гьеб букIине кколеб батула ЕГЭ-ялъул стандартазда дандекколеб, гIелмияб мацIалда хъвараб захIматаб тIехь. Циндаго школазда хIалтIизабизеги биччазе бегьуларо гьеб.\nСовет хIукуматалъул заманалда букIараб гIадаб лъай кьеялъул программаялде щвараб прогрмма дунялалда кибниги рагиIчIоха дида, амма гьебги тIа-тIала ккезабун буго.\nМагIарухъ бугеб жоялъул щай нилъеца бицунеб, гьаниб шагьаралда, ясли-ахазда ругел лъималазул къадар буго буго гIицIго 25 процент. Гьеб буго цIакъ дагьаб процент. Школалда цебесеб лъай щвечIел лъималазе цогояб тIехьалдаса гIурус мацI кьезе лъугьани гьезда гьеб киданиги бичIчIизе гьечIо».\nХIасил-калам цогоял тIахьал чIезаризе кколин абураб суалалалъул рахъалъ кватIун ругин гьелъул бицунел чагIиян абуна Зайнабица ахиралда. Гьелъул гьез бицине кколеб букIанин Пачалихъалъул цогояб экзамен школазда билълъанхъизабизе хIукму гьабилалде жеги анцIго соналъ цебего.\nГIурус-мацIаллъулго гIадин тарихалъулги щколазда цо тIехь хIажат букIиналъул пикру загьир гьабун букIана араб соналъул февралалда мугIалимзабазулгун букIараб дандчIваялда Президент Путиница. Данделъиялда рукIарал мугIалимзабаз гьеб пикруялъул рахъ ккуна ва гьеб тIехь хIадур гьабун рагIалде бахъунеб бугилан абулеб буго, амма цогидал баяназда рекъон гьеб цIияб тIехьалда гьоркьор риччан ругин абулеб буго тарихалдда ккарал цо-цо кIвар бугел хIужаби.


Лакский — Кавказские женщины\nГлавная / Архив категории "Лакский"\nАрхив категории: Лакский\nОпубликовано в Декабрь 2, 2017Автор admin\nЖула инсантурал, зунттаву оьрму бутлатисса манзилданий, хIасул дурну дур цIурихьулуву дувайсса дукрардал хъинну лахъисса сияхI. Му сияхI цурдагу дархIуну дур жучIара зунттаву шайсса ххяххияртту ишла дуллай бакI буккан буллай бикIаврицIун. Продолжить чтение »\n«Театрданувун тIайла бацIанссара тIисса пикри къабикIайссия»\nБадрижамал Аьлиева Вай махъсса 10 шинай, 2007 шинал АьФ-лул Президент В. Путиннул бувсса хIукмулийн бувну, мартрал 25-нний Аьрасатнаву кIицI лагай Культуралул зузалал кьини. Ва кьини лахъа-хъунну кIицI лагай авадансса Продолжить чтение »\nЧувнал багьасса хъамитайпа\nА. Аьбдуллаева, И. Саидова Бархъаллал шяравасса усттарсса ХIаммадиев МамматIи къакIулсса Ахъушиял райондалий цучIав акъахьунссар. Буттал цIанин лайкьсса бур мунал душ ПатIимагу. Оьрму хъунмасса бувтун бакъанугу, авадансса, яргсса бур ПатIимал оьрмулул Продолжить чтение »\nКоличество посещений 355642


Киналго къабул гьаризе рази руго: г1емермиллатазул Москваялъул тарих | Эксклюзив\nКиналго къабул гьаризе рази руго:\nг1емермиллатазул Москваялъул тарих\nЖиндие кьуч1 лъуралдаса нахъего Москваялъ т1аде ц1алел рук1ана цогидал шагьаразул х1атта х1укуматазулги г1адамал. Гьаниб хьул бук1ана батизе х1алт1и, жанир ч1езе рукъзал, рес бук1ана законал хвезариялдаса ц1унизе ва бат1и-бат1ияб къайи бича-хисизе ва босизе.\nКнязаз, бояраз ва монастыраз х1аракат бахъулеб бук1ана х1алк1ванаг1ан ц1ик1к1ун пишадулал шагьаралде ц1азе. Москва цебет1еялъе квербакъулеб бук1ана шагьаралъулал ч1езе санаг1ат бугеб куцалда бак1ал раялъги. Масала, слободаби ралаан профессионалияб х1аракатчилъиялда данде ккезарун. Пишацояз г1умро гьабулаан цадахъ: маххул къебедас- маххул къебедгун, лакайчияс - лакайчигун. Слободабазда г1умро гьабулезе ч1езарун рук1ана хассал шарт1алги, гьезул аслияздасан кколаан налогаздаса эркен гьари. Рик1к1уна «слобода» абураб раг1иялъул синоним - «свобода», ай «эркенлъи» кколилан.\nРук1ана Москваялда бат1и бат1иял миллатазул слободабиги. Шагьаралъул къват1азул ц1арал хъвараб мажмуг1 бегулаго, жакъа къоялде щвезег1анги данд ч1вала татаразул, белоруссазул, гуржиязул, армяназул, малороссазул ва цогидазулги ч1арал бак1азул бицен гьабулел х1ужаби\nТатаразул слобода ©РИА Новости\nТатаразул слобода – Ордынка – Толмачи\nРик1к1адасан шагьаралде гочарал, бат1и-бат1иял миллатазул г1адамал ч1езе санаг1ат бугел бак1ал Москваялда раялъе байбихьи лъураблъун рик1к1уна XIV г1асруялдаго г1уц1ц1араб татаразул слобода.\nТатаразул слободаялъ ккун бук1ана Замоскворечьеялъул гьанжесел Большая Татарская ва Пятницкая къват1азул авал. Гьениб г1умро гьабулеб бук1ана Золотая Орда- ялдаса ва Волга г1урул раг1аллъабазда ругел княжествабаздаса гочун рач1арал татараз. Гьез гьеб авал т1аса бищиги г1ададисеб бук1инч1о, гьенисан бук1ана Золотая Орда- ялде унеб нух, гьелдаго хурхун бач1араб буго Ордынка къват1алъул ц1арги. Щибав москваялъуласда лъалеб гьеб къват1, гьанжеялда данде ккун, цебе ц1акъго халатаб бук1ана.\nОрдынка - ялда Марфо-Мариинская обитель ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nМалая Ордынка, р. 9 – Островскийясул Рукъ-музей ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nЦерковь великомученицы Екатерины Вспольеялда (къ. Большая Ордынка, р. 60/2) ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nОрдынка – щибав москваялъуласда лъалеб къват1 ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nБольшая Ордынка къват1 ©РИА Новости\nТатаразул слободаялъул рехсей буго XVII г1асруялъул байбихьиялде щвезег1ан (1619 сон) гьарурал киналго хъваг1а-хъваязда, гьеб ц1ар ц1унун хут1ун бук1ана XX г1асруялде щвезег1анги. XVII г1асруялда татаразулалда цун аск1об бук1ана Толмацкая слободаги, гьениб г1умро гьабулеб бук1ана толмачаз (переводчикал), гьездасан рач1арал руго - Толмачи ва Старые Толмачи къват1азда ц1аралги. Г1емерисел толмачал рук1ана крымалъул татараздасан, гьез г1ахьаллъи гьабулаан Москвялдаги и Крымалдаги гьоркьор гьарулел гара-ч1вариязулъ. Киназго гьез г1умро гьабулеб бук1ана цого слоблдаялда, гьелъие х1ужалъун ккола метрополитеналъул «Новокузнецкая» станциялда аск1ор ругел Толмачёвскиялъул переулкаби.\nКвараниса: Томлачей; квег Iиса: КIудияб Томлачева переулакалъул сурат ©РИА Новости.\nXVIII-XIX г1асрабазул г1орхъода, князь Суламит-мурза Симиней абулев толмачасул (гьеб заманалда гьезде Къват1исел улкабазул коллегиялъул переводчикалилан абулаан) азбаралда бук1ана масжид. Гьеб бух1ана 1812 соналда ц1а ккедал. 1823 соналъ Москваялъул нухмалъулез ихтияр кьуна Назарбай Хашалов абулев купецасул вилаяталда как балеб рукъ базе, амма къот1и гьабуна гьелде масжидилан абич1ого тезе ва, цойги минабазда релълъараблъун бук1ине, гьелъул т1охда кинал ругониги масжидалъул г1аламатал гьарунгут1изе. Г1иц1го 1880 соналъ татаразул жамг1ияб г1уц1иялъе ихтияр щвана цебе бук1аралъул бак1алда унго-унгояб масжид базе.\n1939 соналъ масжид къана, гьелъул мих1мар биххизабуна, гьелдаса хадуб гьениб иргадал рагьана военкомат ва батйи-бат1иял х1алт1аби гьарулел мастерскаял. 1993 соналъ мих1мар ц1игьабуна, Тарихияб абун ц1арги лъун, Москваялъул нек1сияб масжид ц1идасан х1алт1изе лъугьана\nКвег1иса: Тарихияб масжид мих1маргун; квараниса: Татаразул маданияталъул к1алг1а ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nМосква-г1ор бахун дорехун г1умро гьабулел татаразда хурхараб буго гьанжесеб Балчуг абулеб къват1алде ц1арги. Татараз жигараб х1аракатчилъи быхьизабулаан москваялъул даран-базаралъулъги, бича-хисиялъул аслиял районал рук1ана Охотный Ряд ва Китай-город. Амма гьенире ккезе кканани татараз Москва-г1ор бахине кколаан Кремлалъул районалдасан. Гьеб бук1ана г1урул гъварилъи дагьаб ва хьуц1алда релълъараб бак1. Гьеб г1ор бахунеб бак1алде татараз абулаан «балчех», яги «балчых»-илан, г1елъул маг1на ккола х1арщ, х1ет1е т1ерхьунеб бак1, хьуц1. Хадуб гьениб лъугьараб къват1алде Балчуг абураб ц1ар хут1ана.\nГьенисан лъим нахъе бачине бахъараб рахъил мухъалъ лъугьинабураб ч1инк1иллъиялдеги Балчугилан абула. Амма гьабсаг1ат гьениб г1умро гьабулел г1адамаз гьеб ц1ар къанаг1атго гурони х1алт1изе гьабуларо, бицалъ гьелде абула г1адатго «ч1инк1иллъи» яги «Болотный»-йилан, аск1об бугеб «Болотный» майданалъул х1урматалда\nБалчугалъул карта ва Хьуц1ал ©РИА Новости\nБалчугалда ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nМайдан «Болотная» ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nЖинде лъураб ц1аралъул кьалбал Золотая Орда-ялъул заманалде кколеб, цойги г1адамаз г1умро гьабулеб бак1 г1ун бач1ана XIV г1асруялъул к1иабилеб бащалъиялда Москвялъул цойги роайоналда.. К1удияв князь Дмитрий Донскоясул заманалда Золотая Ордаялдасан (Джучи Улусалда гьеб бук1ана рах1ат гьеч1еб заман, 20 соналда жаниб Золотая Ордаяллъул тахида хисана 25 хан) къват1иве вахъана ханасул вас Серкиз (яги Черкиз). Москваялда гьес къабул гьабуна христианазул дин, гьесие щвана Иван Серкизов (Черкизов) абураб ц1арги, г1емерал ракьалги. Лъаларо гьес гьел ракьал, Золотая Ордаялдаса цадахъ бач1араб бечедаб нахърателалъухъ ричунищ росарал, ялъуни князас гьесие сайгъатиш гьаруралали, - гьезда гьоркьобе ккана Москваялда г1агарлъухъ бугеб цо росуги, хадуб гьеб росдае Черкизово абун ц1ар кьуна.\nАрмяназул авал ©РИА Новости\nАрмянал Москваялде гочинги г1иллаго гьеч1ого ккараб бук1инч1о, гьеб бук1ана х1укуматалъулаб политикаялъул т1алаб. Армянал Москваялде къабул гьариялъе ва гьел г1умро гьабун гьенир ч1еялъе указ бахъана живго Иван Грозныяс. XIV г1асруялда армяназул авалал лъугьана Белый городалъул районалда, гьез рук1ел гьабизе байбихьана 1938 соналъ Столпы-ялда биххизабураб Николал киласаялда сверухъ. XVIII г1асруялъул ращалъуда Москваялде гочана бечедаб Лазаревазул (Егизаряновазул) хъизан, гьезул сурсатаздалъун Мясницкаялдаса Маросейкаялде щвезег1ан халат бахъараб авалалда бана Воздвижения Креста Господня абулеб киласа.\nЧанго г1асруялъ армяназ жаниб г1умру гьабулеб, цебе Артамоновасул, Никольскиясул Столповасул ц1арал рук1араб гьеб гьит1инабго авалалде лъуна Армяназул переулок абураб ц1ар. Крестовоздвиженская киласа гуребги, армяназул бечедал г1адамазул кумекалдалъун, гьениб г1уц1ана Лазаревасул институт. Жакъа гьеб интитуталъул бук1араб минаялъуб буго Россиялда бугеб Армениялъул посольство.\nАрмянский переулок - алда хурхараб буго ц1ар раг1арав хъвадарухъан Фёдор Тютчевасул ц1арги\n1810 соналъ, ирсалъе жидеего щвараб гьит1инабго рукъги бичун, армяназул переулокалда ц1ияб минаялде гочана Тютчевазул к1удиябго хъизан. Гьанжесел рак1алде щвезариязда абула, гьеб г1адатияб мина гуреб, т1убараб к1алг1а бук1анилан. Гьеб к1алг1аялъуб анна Федор Тютчевасул лъимерлъиялъулги, г1олохъанлъиялъулги ц1ик1к1арасеб заман, гьенир хъвана гьес жиндирго т1оцересел куч1дул, гьенир гьаруна рималъул классиказул т1оцересел таржамаби.\nТ1адехун квег1исан: Россиялда бугеб Армениялъул посольство; Гъоркьехун квег1иса: Гагариназул-Тютчевазул Армянский переулокалда бугеб к1алг1а ва азбаралда Федор Тютчевасул памятник; квараниса: С.Александровскияс 1876 соналъ бахъараб Ф. Тютчевасул портрет.С.Александровского (1876) ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nАрмянский переулокалда XVI г1асруялдасанго г1умру гьабулеб бук1ана къват1исел пачалихъазул вакилзабаз, Россиялъул дипломатаз, XVIII г1асруялъул ахиралда гьенире гочана ц1ар раг1арал г1урусазул адабияталъул цо-цо вакилзабиги. Хакъикъаталдаги Тютчевазул рокъоре г1емер щолаан Жуковский, Мерзляков, вацал Тургеневал. Аск1орго ругел къват1азда г1умру гьабун рук1ана Карамзин, лъабго декабристасул эмен, дипломат ва хъвадарухъан Иван Муравьёв-Апостол ва гьел гурел г1емерал цогидалги. Гьединаб сверухълъиялъ куцана, профессионалияб дипломатасул хъулухъ т1аса бищарав, г1олохъанав Тютчев. Амма гьев г1емерисезда лъала гьал хадур рехсарал мухъазул автор х1исабалда:\nРоссия бич1ч1ине зах1матаб буго,\nГ1аммаб нат1алъ борцун бажаруларо:\nРоссиялъул буго жиндирго хаслъи -\nБожилъи гьабизе бегьула гьелда\nМещаназул слобода ©РИА Новости\nБелорусазул махщалилал Москваялде рач1ин Аллагьасул къот1ийилан рик1к1унаан. Православиял христианал х1исабалда къварид гьарулел рук1иналдалъун, XVI г1асруялда Речь Посполитаялъул ракьаздаса гьел гочана Москваялде (Белокаменная).\nБелорусал Москваялде гочинариялда т1ад х1алт1изе, гьел тахшагьаралде ах1изе, къокъабиккун гьенире делегациял хьвадулаанилан рик1к1уна тарихчаг1аз. Москваялъул княжествоялъе гьел х1ажат рук1ана лъик1ал махщалилал х1исабалдаги, динцоял х1исабалдаги. Патриарх Никонил бет1ерлъиялда гъоркь, диниял идарабазги квербакъи гьабуна белорусал Москваялде гочиналъе- ц1иял Иверский и Новоиерусалимский монастырал разе махщалилал г1олел рук1инч1о.\nЗемляной городалъул, Сретенские кавабаздасан севералдехун ругел ракьал рихьизарун рук1ана гьел гочун рач1аразе. Гьез ч1ей гьабурал ракьазде Мещанская слобода абураб ц1арги рек1ана: гьеб бач1ана поляказул mieszczanie («месчане», ай шагьаралъулал), абураб ц1аралдасан\nГьеб заманалда гьел росабалъе гочунел рук1ана белорусал гурелги, полякал ва цойги славяназул бат1и бат1иял миллатазул вакилзабиги. Екатерина II лъул заманалда «мещане» абураб ц1ар рек1ана гьел киналго миллатазул къавмазда.\nШагьаралъул кIудияб мина Зарина — Долгорукова — Кузнецовалъул (Проспект Мира, д. 41) ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nПроспек Мираялъул сипат ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nБаевазул кIалгIа 1910 соналъ бараб ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nНабилковазул мина ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nСкорбященскалъул килис ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nСтаро-Екатерининазул больница ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nМещаназул слободаялъул лъалк1ал Москваялда жеги ц1унун хут1унги руго: цо чанго цоцазда хадур ругел халатал къват1азде нахъалъизег1анги Мещанскиейилан абулаан.\nСлободаялъул аслияб 1-себ Мещанская кват1алде 1957 соналъ бук1араб Т1олгодунялалъул г1олилазул фестивалалдаса хадуб проспект Мира абураб ц1ар лъуна (1917 соналдаса хадуб цодагьабго заманалъ гьелде 1-себ Гражданская-йилан абулаан); 2-леб Мещанская къват1алъе 1966 соналъ Гиляровскиясул ц1ар кьуна, 3-леб - 1962 соналъ Щепкинил къват1лъун лъугьана, 4-лелъ жиндирго ц1ар ц1унана- 1966 соналъ гьелде ц1ар лъуна Мещанская.\nГ1ажаиблъи гьабизе ккараб жо гуро 1-себ Мещанская къват1 аслияблъун лъугьин - гьеб буго цебегосеб къват1: гьенисан бук1ана Москва, Переславль-Залесский, Ростов, Ярославль княжестваби цолъизарулеб нух. Гьенисан хьвадулаан даранчаг1азул къайиялъул ц1урал гьакалги, г1адамал рек1унел чуязда хадур рарал гьайбатал гьакалги, хьвадулаан диниял х1аракатчаг1иги\nЖибго къват1ги г1емераб заманалъ бук1ана г1одобе биччараб, сасараб, к1иябго рахъалдасан рук1ана г1адамал хьвадизе тарал ч1едерал нухал, г1исинал бахчабаз, гъут1буз ва хъархъаз сверун ккурал, т1уцалго рукъзал. ХХ-леб г1асруялъул байбихьуда 1-себ Мещанская къот1нор разе байбихана ч1ах1иял минаби ва тукаби. Амма аслиял хиса-басиял лъугьана 1930-лел соназул ахиралда: къват1 лъугьана росдал маг1ишаталъул цебелъеялде (выставкаялде) хьвадулеб аслияб нухлъун, гьеб берцин гьабизе х1ажат бук1ана.\nXVIII г1асруялда 1-себ Мещанская къват1алъул байбихьуда, квег1аб рахъалда рук1ана, ч1ах1иял азбарал ругеб, бечедаб чанго мина, цо-цо минабазул хут1елал жеги нахъе руго. Масала, 3-леб минаялъул азбаралда ц1унун хут1ун буго архитектураялъул академик Загорскиясул проекталда рекъон, 1893 соналъ бараб, нек1сияб къаг1идаялъ берцин гьабураб, лъабт1алаяб рукъ. XVII г1асруялъул ахиралда гьениб бук1ана бечедав дармихъан Матвей Евреиновасул азбар-къоно ва мина.\nКвег1иса ва квараниса тIаде: Проспект Мира къват1алъул байбихьи, Камзолкин купецасул рукъ (гьеб бан бук1ана 1885 соналъ шагьаралъул XVIII векалъул к1алг1 кьуч1иеги босун) ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nМоскваялде гочун рач1арал украинцаз, г1умру гьабизе т1аса бищана Маросейка къват1. Цебегосеб Покровская къват1алъул (Покровка) цо бут1алъун кколеб, гьеб къват1алде ц1ар бач1араб буго XVII г1асруялда Малороссиялъул т1аде рач1арал къабул гьарулел (къокъ гьабун Малоросейка - Маросейка) рукъзал абураб раг1иялдасан. Гьел рукъзал рук1ана Маросейка ва Большой Златоустинский переулокалъул, гьанже 9 ва 11 рукъзал ругеб бок1оналда. Гьениб цоцахъе хисулаан къайи къоно, сордо базе ва х1ухьбахъи гьабизе решт1унаан Малороссиялдаса Москваялде рач1арал, аслияб куцалда гьел рук1унаан дармихъаби, посольствоялъулал ялъуни диниял идарабазул вакилзаби.\nXV-XVI г1асрабазда Покровкаялда рук1ана ханзабазул ахал; Маросейка къот1ун «ханасул нух»-дасан Преображенскоеялде ва Измайловоялде г1емер рач1унаан къадру-къимат бугел г1адамалги. Гьединлъидал, г1ажаиблъизе ккараб гьеч1о, гьеб район бищунго бечедаздасан цояб бук1иналдаги.\nXVII г1асруялда Маросейкаялда бугеб 83 минаялъул 62 кколаан бояразул хъизабазул\nМаросейка ц1акъ рек1ее г1олаан къват1иса пачалихъалъулазеги, амма диниял х1аракатчаг1аз х1укму гьабуна гьаниб «чияразул» хъулухъ гьеч1илан, ва 1643 соналъ бахъана кват1исел пачалихъалъулазе минаби росизе гьукъараб ва лютераназул как-диналъул рукъзал къаялъул указ. Хан Алексей Михайловичасул т1адкъаялда рекъон киналго европаялъулал шагьаралдаса гочинаруна Немецкая слобода-ялде. Кват1исел пачалихъазулал ц1идасан Маросейкаялде т1ад руссана Петр I-сесул европаялда хурхарал хиса-басиязул политикаялъул заманалда.\nНиколал килис Кленникалда (Маросейкаялда) ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nМаросейка къват1 ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nХохловалъул къват ©РИА Новости.Маклакова Юлия\nХохловалъул къват ©РИА Новости. Маклакова Юлия\n1812 соналъул к1удияб ц1аккеялда Маросейкаялъул югалъулаб рахъ кинабго бух1идал, рух1арал рукъзал ричунги росун, жидедаго берцин бихьухъе хисизаризе журана бат1и-бат1иял дармихъаби. Масала, киназдаго лъалеб Румянцевазул бечедаб минаялъур рахъарал суратал хвезаруна дармихъан Каулиница, хадуб дармихъаби Грачёваз гьениб гьабуна къайи-къоно бичулел бак1ал. Маросейкаялда г1умро гьабулеб бук1ана Иван Мазепаца, гьев вук1ана Петра I-сесул цевесев божарав чи, хадуб балъго, Севералъулаб рагъул заманалда Россиялда данде вагъулев шведазул король Карла XII-сесул, рахъ ккуна. Хилиплъиялъухъ гьев киналго ц1араздасаги, шапакъатаздасаги мах1румги гьавун, ч1вазе къот1ана. Гьединго гьаниб г1умро гьабун вук1ана хан Алексей Михайловичасул цевесев божарав чи Артамон Матвеев (Гьанжесеб Армянский переулокалде гьесул х1урматалда Артамоновасул переулок- абураб ц1арги лъун бук1ана).\nСоветазул заманалда, 1954 соналъ къват1алде Богдан Хмельницкиясул ц1ар лъун бук1ана. 1990 соналъ Маросейкаялъе жиндирго ц1ар нахъ буссинабуна\nБатйт1и-бат1ияб заманалда, Москваялъе бет1ерлъи гьабулез, чанго нухалъ х1укму гьабуна метрополитеналъул станция «Маросейка» баялъе. Гьелъул т1оцебесеб бицен бук1ана 1930 соналъ, 1935 соналъ гьеб нахъ т1амун тана, хадусеб бицен ккана 1970 соналъ. Ахирги 2008 соналъул марталда Москваялъул транспорталъул нухмалъулез лъазе гьабуна гьеб суал 2020 соналдаса цебе раг1алде бахъине гьеч1илан.\nУкраиназ («хохол»-аз, москваялъулаз абулеб бук1араб ц1ар) тахшагьаралда г1умру гьабулеб бук1араб бак1алъул лъалк1лъун кола Маросейкаялдаса рик1к1ад гьеч1еб Хохловский переулокги.\nМаросейкаялъул карта ©РИА Новости\nXVII-XVIII г1асрабазда, Москва-г1урул раг1алда Татарская слободаялдаса ва Ордынкаялдаса бакъ т1ерхьул рахъалда, Земляной валалда аск1об бук1ана Крымалъул посольствоги, Крымалъул ханасул азбарги. Жибго Крымский Вал абураб ц1ар къват1алде 1820 соналъ, Земляной городалъул г1орхъаби хвезаридал, лъуна. XIX г1асруялъул ахиралде щвезег1ан гьеб ракьалда, г1ор щвеялдаса х1инкъун, бак1ал ралароан.\nРук1инч1о гьенир я берцинал минаби, я ц1ар раг1арал г1адамал, амма гьениб бук1ана Москваялдаго ц1ар раг1араб рищни-къул балеб бак1. Кин бугониги, бук1ана гьеб къват1алъул цо жиндирго хаслъи- гьенир рук1ана х1амамал. Чвердезеги, х1ухьлаца черх лъадаризеги гьенире рач1унаан т1олабго шагьаралдаса бечедал москваялъулал. Хухьлаца рукьбал гъуруларилан абухъего, киг1ан лъик1аб хъулухъ гьабулеб бук1аниги, багьаби рук1ана учузал. XVIII г1асруялда Москва-г1оралда т1асан гьаниб лъуна ц1улал кьо.\n1873 соналъ, ц1улал кьоялъул бак1алда, бана ц1ияб маххул кьо (Крымский мост), 1938 соналъ гьебги хисун бана цойги кьо, гьеб жакъа къоялдеги х1алт1улеб буго\nКрымалъул маххул кьо, 1938 соналъ бараб ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nКрымалъул валги, гьенир г1умру гьабулелги эркеналлъун рук1инч1ониги, киналго россиялъул революциязул х1аракатал г1ахьалчаг1илъун рук1ана.\nТ1оцебесеб россиялъул революциялъул заманалда гьеб къват1алда рук1ана г1емерал сангарал (баррикадаби). 1917 соналъ, Октябралъул революциялъул заманалда, гьенир щулалъи ккун ч1ун рук1ана Звмоскворечьеялде ругел нухал ц1унарал баг1арармиялъулал.\nСоветияб заманалда къват ц1идасан къач1ана. 1923 соналъ, рищни-къул балеб бук1араб бак1алда, рагьана Т1олгороссиялъул росдал маг1ишаталъул ва жидецаго бак1аб маг1ишаталъул къайи гьабулезул цебелъей (выставка), хадуб, 1928 соналъ, гьениб рагьана Горькиясул ц1аралда бугеб маданияталъул Парк- жакъа къоялда гьеб кола бищунго г1емер х1ухь бахъизе г1адамал рач1унел бак1азул цояблъун.\nКвараниса: Художниказул аслияб рукъ (ЦДХ), Крымский валалда бугеб Третьяковский галлереялъул цо бут1а; квег1иса т1ад: Аслияб парк культураялде М. Горькиясул ц1аралда бугеб жанире лъугьунеб каву; Аслияб жанире лъугьунеб бак1 скульптурал ругеб «Музеоналде» ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nКрымалъул валалда буго «пристанище муз», абулеб бак1ги. 1970-лел соназда Горькиясул Паркалда дандбит1ун бана Третьяковасул галереялъул экспонатал жанир лъураб к1улияб мина, ва «Центральный дом художника» выставкабазул залалгун.\nРик1к1адго гьеч1ого буго искусствоялъул парк «Музеон» - Россиялда бищунго к1удияб, т1адхъвел гьеч1еб, музей, гьединго гьенир руго 1990 соназул байбихьуда Москваялъул къват1аздаса рахъарал памятникалги.\nКрымский валалъул карта ©РИА Новости\nXVIII г1асруялда Москваялдехун раккана гуржиялги. Грузия гьеб заманалда ккун бук1ана турказ, москваялъулалин абуни кидаго рази рук1ана динцоял къабул гьаризе, шагьаралда киназего х1алт1иги бук1ана. 1729 соналъ, хадуб Гуржиязул слобода г1уц1араб бак1алда рук1арал ракьал, сайгъат х1исабалда, щвана гуржиязул хан Вахтанг VI-сесе.\nБайбихьуда хан рещт1ана Мясницкая къват1алъул цо районалда. Амма цадахъ ц1ик1к1араб къавм бук1иналдалъун (3 азаргоялдаса ц1ик1к1арав чи) гьениб бак1 къварилъун бук1ана. 1729 соналъул 19 декабралда «Верховный тайный совет»- алъ бахъана указ: «...х1укмо гьабуна живго гуржиязул хан Вахтангие Пресняялда бугеб азбарги, цадахъго ахги кьезе».\nИмператор Петр II-лесул заманалда Гуржиязул слобода цебет1еялъе биччана 10 азарго гъурущ, гьелдаса хадуб «ц1иял москваялъулаз» х1аракат бахъана гьениб жидерго гьит1инабго ват1ан ц1игьабизе, гьедин бана Гуржиязул к1алг1а.\nГуржиязул слобода г1ун бач1унеб ва г1ат1илъулеб бук1ана, 1779 соналъ гьениб бук1ана гуржиязул 73 азбар ва 24 - г1урусазулги, армениязулги. Слободаялда ц1ар раг1араблъун бук1ана Багратионазул тухум\nМосковаялъул зоопарк, Большая Грузинская, р. 1 ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nШота Руствелил сквер ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nШота Руставелие памятник ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nМонумент «Даимаб гьудуллъи» («Дружба навеки») ©РИА Новости. Маклакова Юлия\n1812 соналъул ц1аккеялъ слободаялъе к1удияб зарал гьабич1о. XVIII г1асруялъул ращалъуда т1олабго гуржиязул слобода князал Одоевскиязул кверщаликье ккана, гьелдалъун гьелъул тарихги лъуг1ана.\nЖакъа къоялде гьеб тарихалъул лъалк1ал хут1ун руго г1иц1го къват1азул ц1аразулъ: Большая Грузинская, Малая Грузинская, Грузинский Вал, Грузинский переулок, Грузинская площадь.\nГуржияз Москваялда г1умро гьабулеб бук1иналъул бицунел цойги х1ужабиги руго. 1983 соналъ Гуржиязул слобода бук1араб бак1алда «Тишинская» майданалда «Георгиевский трактат» абураб къот1и-къай хъваралдаса 200 сон т1убаялъул х1урматалда бана памятник. Россиялъул империялъулги, цолъараб гуржиязул ханлъи Картли-Кахетиялъулги къот1и кайялда рекъон, Грузия бач1ине кколаан Россиялъул нухмалъиялда гъоркье. Памятникалде ц1ар буго «Даимаб гьудуллъи» - гуржиязул ва г1урусазул алфавитазул х1арпаздасан г1уц1араб, 42 метр халалъи бугеб гьеб к1амуриялда хъван руго «Рекъел», «Зах1мат», «Цолъи», «Вацлъи»- абун.\nКвараниса: Москваялда гуржиязул рух1ияб идара; квараниса т1адехун: католическияб Собор Непорочного Зачатия Пресвятой Девы Марии; квараниса гъоркьехун: К.А.Тимирязевасул ц1аралда бугеб биологиялъул музей ©РИА Новости. Маклакова Юлия\nМоскваялъул гуржиязе бокьулеб цойги бак1 буго зоопаркалда аск1обги. Москваялда г1умро гьабун ругел гуржиязул рух1ияб идаралъун ккола «Храм Георгия Победоносца»: гьениб раг1ула гуржиязул калам, бак1азул ц1арал рехсарал иг1ланазда хъваг1а-хъваял гьарун руго г1урусазул, гуржиязул ва ингилисазул мац1азда. Кванил т1аг1ам лъалезул биценалда рекъон, гьаниб х1адурулеб буго Москваялда бищунго т1аг1амаб аджаразул чурпа (хачапури).\nЦойги, Малая Грузинская къот1ноб буго Россиялда бищунго к1удияб католиказул киласаги (храм) - «Собор Непорочного Зачатия Пресвятой Девы Марии», Гьелдаго аск1об буго Тимирязевасул ц1аралда бугеб Т1олгороссиялъул биологиялъул музей, гьанжесел т1алабазда рекъон бараб Петр Щукинил ц1аралда бугеб музей, гьелде абула «Музей русских древностей Петра Щукина».\nСоветияб заманалда Москваялъул ц1иял районазда г1адатлъун билъанхъун бук1ана вацлъиялъулал халкъазул республикабазул ва шагьаразул ц1арал къват1азде лъей. Гьедин лъугьарал руго Млскваялъул бат1и-бат1иял районазда гьал хадур рехсарал къват1ал: Ташкентская къват1 ва переулок, Ферганская къват1 ва Ферганский проезд. Югалъулаб рахъалда - Алма-Атинская къват1, югалъулаб бакът1ерхьуда - Вильнюсская къват1 ва Литовский бульвар ва гьелгурел цойгидалги. Чанго нус-нус сонал гьел рехсараздаса хадур аниги, Москва хут1ана гьалбал хирияб, цойги шагьараздаса ва х1укуматаздаса рач1арал, разиго къабул гьарулеб, гьалбал хирияб шагьарлъун.


Адвокатас лъазабулеб буго жинца цIунулесухъе туснахъалде виччалев гьечIин\nМахIачхъалаялдаса бизнесчи ХIажиев МухIамад низам цIунулез исана марталъул ахиралда ккуна. Гьесул рокъореги рачIун чIухь балаго гьениб экстремистияб литература батанилан лъазабун букIана гьез.\nЦIех-рех лъугIизегIан лъабго моцIица туснахъ гьавун вуго гьев ХIажиев МухIамад.\nГьев цин МахIачхъалаялъул туснахъалъуса Каспийскалде вачун, гьенисаги тIадвуссун МахIачхъалаялде вачун вихьизе толев гьечIин лъазабулеб буго гьесул адвокат МухIамадов Русланица.\nЦере-цереги квалквалал гьарулел рукIанила жиндие гьевгун дандчIвазе гьаб нухалда туснахъалъул нухмалъиялъ тIубан гIорхъолъа арал жал гьарулел ругила, ункъго къоялъ ХIажиевасухъе виччалев гьечIин живилан абулеб буго адвокатас.\nХIажиевасул гIагарлъиялъ абулеб буго рокъой гьесул херай кIодоэбел гурони йикIинчIила, гьеб чIухь балелъул низам цIунулез гьелда я жидерго документал, я чIухь базе рес кьолеб документ бихьизабун гьечIилан. Жидеего бокьараб гьабулел рукIун ругин гьел ХIажиевазул рокъорилан.\n20 минутгицин бачIила гьез рокъоре жанире рачIун, гьениб богорокъоб цIа-рагI бугеб шкафги рагьун гьениса цо киналали ричIчIуларел, жеги жидер рокъор рукIинчIел гIисинал кIиго-лъабго тIехь бахъанила гьез къватIибе.\nЖидецаго лъечIого гьедигIан ракIчIун кинила гьез гьел тIахьал къватIире рахъулел, экстремистияб литература букIун батани жидеца гьеб бакъалда тунищила букIунеб, низам цIунулезе щиб багьана батунги МухIамадида чIвазе гIайиб къваригIун букIанилан абулеб буго гьесул гIагарлъиялъ.\nГьезул рагIабазда рекъон ХIажиевасул буго хьитал гьарулеб гьитIинабго цех, гьесухъа гьеб бизнес бахъизе къваригIун цо чагIи хьвадулел рукIанила цин гьесухъе, гьес жидеда щибго жо бицунароанила, цехалъул хIалтIухъабаздасан щванила жидехъе гьеб информацияйилан абулеб буго гьез.\nГьел гIадамазе къваригIараб жо МухIамадица гьабичIеб мехалда бихьилин духъилан абун хIинкъабиги кьун ун рукIун руго гьел. Киназдаго лъалаанила МухIамад ХIизбу Тахриралъул чи вукIин, гьес гьеб бахчизеги бахчулароанила, амма киданиги жиндирго бербалагьи гIадамазда рекIинабулев чиги вукIинчIила гьев.\nЖиндиего динги гьабун, кидаго хIалтIуда, гьел хьитал ричизе батIи-батIиял шагьаразда бакIал ралагьизе ун кидаго ххенелев вукIунаанила гьев. Кинаб букIаниги ХIизбу Тахриралъул жамгIияб ишалда гъорлъи вукIинчIила гьев, митингаздеги унароанила, гьелде регIарав чиги вукIинчIин гьевилан абулеб буго ХIажиевасул гIагараз.\nГьедин бугониги экстремистиябгун террористияб гIуцIиялъулъ, ай ХIизбу Тахрир партиялъул гIахьалчи вукIиналъухъ ва гьес экстремистияб литература тIибитIизабулеб букIанин абун жанив тIамун вуго ХIажиев МухIамад.\nРоссиялда террористияб гIуцIилъун рикIкIун 2003 соналдаса нахъе гьукъун буго гьеб партия. Дунялалда цохIо Россиялда гурони гьеб террористияб гIуцIи бугин тараб бакI гьечIо.\nКкун хадувги ХIажиевасухъе анкьидасан гурони адвокат виччан вукIинчIо. Пачалихъалъ вихьизавурав адвокат гурони гIагарлъиялъ ккурав цойгидав адвокат къваригIун гьечIин жиндиейилан абун гьесдаса инкар гьабизе тIамулев вукIун вуго гьев туснахъалъул хIалтIухъабаз.\nГьеб лъараб ХIажиевасул гIагарлъиялъ республикаялъул прокуратураялде гIарзаги хъван ахIи-хIур бахъинабун хадуб гурони виччан гьечIо гьесухъе адвокат. Гьаб нухалдаги гьесул адвокат МухIамадов Русланица республикаялъул прокуратураялде гIарза хъвазе ккун буго ункъго къоялъ гьев туснахъалде ХIажиевасухъе виччалев гьечIолъиялда бан.\nМухIамадов Руслан: «Каспийскалъул полициялъул бетIерас виччачIо дун гьеб заманалъ гIадамал жанир тIамулеб изоляторалъуве. Гьез батIи-батIиял багьанаби ратулел рукIана, сон лъазабуна гьез изолятор бакъанида анлъго тIубазегIан гурони хIалтIуларилан. ТIубараб нилъер улкаялдаго гьел къаси анцIго тIубазегIан хIалтIула, гьеб низамалда рекъон хIалтIизе тIадабги буго гьезда.\nЩайин нуж гьедин хIалтIуларелин абураб мехалда гьев полициялъул бетIерас абуна жидер уставалда рекъон жал анлъго тIубазегIан гурони хIалтIизе кколарилан. Гьелда цебеги цIех-рехалъулал тадбирал гьарулеб рукъ эркенго гьечIин абун виччачIо дун гьез ХIажиев МухIамадгун дандчIвазе.\nАдвокаталги гьез ихтиярал цIунулелги гьеб рокъор дандчIвала. Цо къоялъ абуна ХIажиевасулгун цIех-рехалъул тадбирал гьарулел ругила, цойги къоялъ вачIайилан. Гьеб кинабго чIалгIун дица республикаялъул дежурный прокурорасухъе ахIана, бугеб ахIвал-хIалги бицана дица гьесда.\nДица цIунулев вугев ХIажиев я вухун ватилин, я гьесда ток кьабизибун гIазаб кьолеб батизе бегьулин, гьеб киналъулго гIужал нахъе инегIан виччалев ватиларин дун гьевейилан кколеб буго дида. Гьеб кинабго дица прокурорасдаги лъазабуна, итни къоялъ цIидасан прокуратураялде гIарза кьезеги ине вуго дун».\nАхираб кIиго моцIида жаниб Дагъистаналда къогоялдасаги цIикIкIун ХIизбу Тахриралъул мухъилъ ругел гIолохъаби ккун руго полициялъулаз. Ахирал моцIазда жаниб тIолабго Россиялдаго байбихьун бугин гьел кквезейилан абизе бегьула. Бищунго гIемер чи гьезул Москваялда, Казаналда ва Уфаялда ккун руго.


Ш. Шихалиев: "Рохьилал" гIагараздаги гурхIуларо".\nГьал къоязда Россиялъул президент Владимир Путиница цIияб къануналъе гъулбасана. Гьелда рекъон терористазул гIагарлъиялъ пачалихъалъе бецIизе ккола гьез гьабураб зарал. ЖамгIияталда ва блогосфераялда гьеб къануналда сверухъ бахIс унеб буго. Нижер мухбир Ражабов Рамазаница гьеб суалалда сверухъ гIатIидаб цIех-рех гьабуна.\nРоссиялъул президент Владимир Путиница къокъаб заманалда жаниб гIумруялде бахинабуна террористаз пачалихъалъе гьабураб зарал гьезул гIагарлъиялъ бецIизе тIадаблъун гьабулеб къанун. Хехго гьеб ана парламенталдасаги. Къануналда хъван буго, теракталъул хIасилалда ккараб моралияб ва материалияб зарал бецIизе бугин пачалихъалъе ва цоги къварилъи ккаразе тIоцебесеб иргаялда такъсирчагIазул, хадуб гьезул гIагарлъиялъул буголъи бахъиялдалъун. Жидерго буголъи цIунизе бокьарал такъсирчагIазул гIагарлъиялъ жинир заманалда рихьизаризе ккола буголъи къануналда рекъон данде гьабураб букIин тасдикъ гьабулел документал. РихьизаричIони кинабго пачалихъалъ нахъе бахъизе буго.\nТеррористическияблъун рикIкIараб идараялда хIалтIулев, гьениб лъай щварав ялъуни гьезулгун кинаб бугониги гьоркьоблъи бугев чиясулги жавабчилъи цIикIкIинабулеб буго къануналъ. Гьелъухъ 5-I0 соналъ туснахъалъул тамихI къотIизе буго. Гьединго жавабчилъи цIикIкIинабун буго терроралде ахIиялъухъ. Гьелъухъ тамихI букIине буго 3 сон туснахъалъул.\nЭкспертазда ва жамгIиял хIаракатчагIазда, журналистазда ва блогеразда аслияб проблемалъун бихьулеб буго такъсирчагIазул гIагарлъи тамихIалде цIалеб къанун хIалтIизаби. ГIемерисезул пикруялда рекъон, такъсирчагIазул гIагарлъиялда жаниса гIемерал гIайиб гьечIел чагIи тамихIалдеги цIан дандечIей жеги хIалуцинабизе буго гьелъ.\nДагъистаналъул гIелмияб централъул хIалтIухъан, гIалимчи Шихалиев Шамилил пикруялда рекъон, такъсиралде унел чагIазе ургъел букIунаро гIагарлъиялъул, гьел жавабчилъиялде цIазе руго абураб пикруялъ гьел чIезаруларо, такъсирчагIазул гIемерисеб мехалъ гIагарлъиялъулгун бухьен букIанаро. Гьелъул гIаксалда, рехсараб къануналда рекъон тамихIалде цIазе бегьула гIайиб гьечIел чагIи. ХIасил къваридаб букIине буго унго-унго гьеб къанун хIалтIизабизе байбихьарабго. Дагъистаналда гьадингоги халкъ рази гьечIо тIалъиялдаса, гьанже гIайиб гьечIел гIадамазул буголъи бахъизе байбихьани изну гьечIого яргъид гIуцIаразул рахъ кколел гIемерлъизе руго. ГIалимчияс гьединго ракIалде щвезабуна изну гьечIого яргъид гIуцIаразул жаназаби хун хадур болъонил цIокоялда жанир жемизе кколин абураб пикру букIанин, амма гьелъие жаваб кьолеб бугин гьез жал хун хадуб черхалда щиб гьабуниги кIвар гьечIин. Гьединго, жал хун хадуб гIагарлъи кинаб жавабчилъиялде цIаниги гьезие ургъел гьечIин, къануналъ тIадеги ахIвал-хIал хIалуцизаби гурони букIине гьечIин тIадеги жубана.\nАхIвал-хIал хIалуциналде рачине руго гьеб къануналъ абун пикру загьир гьабулеб буго блогосфераялдаги. Василав Василов абурав блогерас радиоялъе гьадинаб баян кьуна.\nВасилав Василов: «Рохьоре унелщинал лъимал гьел гIемерисел эбел-инсухъ гIенеккуларел руго. Гьезда разиял эбел-эменги дида рихьичIо. Къануналда гъоркьеги ккун гIайиб гьечIел гIемерал чагIи тамихIалде цIазехъин руго. Дир хIисабалда хIукуматалъ жавабчилъи жиндасаго тIасан реххулеб буго. Такъсиралъул хIасилалда зарал ккарал гIадамазе гIарац жидецаго бецIичIого гьел такъсирчагIазул гIагарлъиялде реххизехъин бокьун буго. Гьеб къануналъул зарал цIикIкIараб букIине буго хайиралдаса».\nГьев вукIана блогер Василав Василов.\nЦо-цояз рикIкIунеб буго такъсирчагIазул гIагарлъи гуреб, ришватчагIазул гIагарлъиги тамихIалде цIазе кколин. Гьелъ жеги цIикIкIун зарал гьабулеб бугин пачалихъалъе.\nКамулел гьечIо гьеб къанун битIараб бугилан рикIкIунелги. Хъизаналъе ва лъималазе социалияб кумек гьабулеб централъул хIалтIухъан Дадаева Фатимал пикруялда рекъон, гьеб къануналъ гIемерисел эбел-эмен кантIизаризе руго ва гьез цIикIкIун кIвар кьезе буго лъималазе. ГIемерисеб мехалъ яргъид гIуцIаразул кьеразулъе ккола тарбия щвечIел, эбел-инсудаса рикIкIад ругел лъимал. Рагъулаб заманалде гIагарараб ахIвал-хIал бугеб мехалъ гьединал тадбирал гьаричIого рес гьечIо абун хъвалеб буго гьелъ жиндирго блогалда.\nЦойги гьеб къануналъулъ кIвар бугеб хIужалъун экспертаз рикIкIунеб буго изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къокъаялъулъ гIахьаллъиялъухъ тамихI кьваризаби. Гьеб тIибитIулеб буго къватIисел пачалихъазда ругел тунка-гIусиязулъ гIахьаллъарал чагIаздаги. Мисалалъе, информалатазул баяназда рекъон, Шамалда хIукуматалъул аскаралда данде вагъулев вуго 600 го гIанасев Россиялъул гражданин. Гьезул гIемерисел руго Шималияб Кавказалдаса. ВатIаналде тIадруссун хадур гьеб къануналда рекъон тамихIалде цIазе рес буго гьел рагъухъаби.\nГьединго, къануналда рекъон гIуцIизе буго федералиял, регионалиял ва муниципалиял тIалъиялъулал идарабазда терроризмалда данде хIалтIи гьабиялда хадуб хъаравуллъи гьабулеб хасаб федералияб идара.


Ахираб заманалда светиял байрамаздехун бербалагьи хисулеб бугин абизе бегьула Дагъистаналда. Масала, ЦIияб Соналда сверухъ бугеб ахIи-хIуралде киналго ругьунлъун руго, гьеб Капурзабазул байрамиланги абун гьелде мугъ рехун чIолезул къадар соналдаса соналде цIикIкIунеб буго. Гьединабго агитация гьабулеб буго Микьабилеб марталъулги. Микьабилеб март бугин руччаби гуккизе ургъараб байрам, хIакъикъаталдаги гьеб лъикIаб гьечIеб хьвда-чIвадиялъул руччабазул байрам бугин абулеб буго цо-цояз.\nЖакъаги Чачаналъги Дагъистаналдаги, Москваялдаго гIадин руччабазда байрамги баркулин, тIугьдул сайигъаталги кьолин, амма Советияб заманаялъ букIараб сиясатияб магIна гьеб байрамалъул тIагIун бугин хъвалеб буго жиндирго блогалда Халкъазда гьоркьосеб кризисалъулаб къокъаялъул Шималияб Кавказалда бугеб проекталъул нухмалъулей Екатерина Сокирянскаялъ.\nЦогидал Россиялъул регионазул руччабазда данде ккун, Шималияб Кавказалъул руучабазул ихтиярал хвезарулел ругила диняб рахъалъги гIадатазги. Советияб хIукумат биххаралдаса светиял институтал рухIдакълъун руго ва цадахъго цIикIкIун буго диналъулги гIадатазулги кIвар. Гьелъ, руччабазул ихтиярал хвезариялдехун жамгIияталъул кьварараб гьечIеб бербалагьиги буго-ян хъвалеб буго Сокирянскаялъ.\nРуччабазда рокъосеб хIал гьабиялъулги, цогидаб хIал гьабиялъулги такъсирал тIаса-масаго хал гьабун толел ругила низам цIунулез, гьединлъидал, жакъа Шималияб Кавказалда руччабазул ихтиярал цIунун диваназда къеркьолел ругила руччабийин хъвалеб ихтиярал цIунулелъ.\nЖакъа шагьаралда гIумру гьабун ругел руччабазе рес бугин сверухъ бугеб жамгIият кинаб букIинебали тIаса бищизе; чIужугIаданалъ жинцаго тIаса бищулин, светиял институталищ гьелъ тIаса рищилел, яги диниялищиин рикIкIунеб буго МахIачхъалаялъул шагьаралъул тарихалъул музеялъул нухмалъулей Зарема Дадаевалъ. Амма Советияб заманалъги жакъаги, масала, политикаялда йигей чIужугIадан гIадлъулила.\nЗарема Дадаева: «Щибав чияс тIаса бищулеб буго жинда сверун кинал гIадамал рукIинелали. Цо рахъалъ гьеб битIарабги буго, амма цогидаб рахъалъ, дуца мунго цо хасал гIадамаз сверун кквезе кколей йиго, цогидазда мун йичIчIиларилан хIинкъун.\nЧIужугIаданалъул ихтиярал гьукъиялъул бицанани, нилъеда лъалаха, масала, я Совеияб заманаялъ, я жакъа цо кIвар бугеб хIалтIуда чIужугIадан тей гIадлъула жамгIияталда. Гьей чIужугIаданалъул лъай, хIалбихиьи ва профессионализм цIикIкараб бугониги, гьеб тIубан къабуллъуларо жамгIияталъе. Чиясул дуниял бичIчIиялъул культура гьечIолъи буго гьеб.\nЖакъа цо чиясул эркенлъи лъугIула, цогидасул эркенлъи байбихьулеб бакIалда, амма гьеб кIочонеб буго, цо-цоязе тIадецуй гьабун хисизабизе хIажат буго жамгIиял институтал. Нилъер гьаниб, Дагъистаналда кин бугониги, тIуран батIи-батIияб даража буго бихьинчиясулги чIужугIаданалъулги».\nШагьаралдаги росабалъги чIужугIаданалъул батIи-батIияб хIал бугин абулеб буго мугIалим, ХIасанова ГIайшатица. Масала, шагьаралда чIужугIаданалъе рес батани сверухълъи тIаса бищизе, росабалъ чIужугIаданалде тIадецуй гьабулила жамгIиятлъ гьелъие гIагарал бихьиназдасан.\nРосдал жамгIияб ва политикияб гIумруялъул ручабазул кIвар кинаб букIаниги гьезего гьечIила.\nХIасанова ГIайшат: «МагIарул росабалъ кутакалда хисана чIужугIаданалдехун бугеб бербалагьи. ТIоцебесеб иргаялда, жамгIияб кинаб бугониги лъугьа-бахъин гьоркьоб лъун тIобитIулеб данделъиялда цIакъ къанагIат кьола руччабазе рагIи, гьезул пикруялъухъги гIенеккуларо. Диниял хIаракатчагIаз абулеб буго руччабазул иш букIунарин жамгIиял суалал рорхулеб бакIалда. Жеги жкги абулеб буго руччабиги бихьиналги цадахъ хIалтIизе бегьиларин.\nАраб соналда букIана ахIи бахъун васалги ясалги батIа-батIаго цIализе ккелилан абун. Дир гIакълуялъ босулареб пикру буго гьеб. Светияб бербалагьиялдаса рухIияб бербалагьи жамгIияталда гьоркьоб цIикIкIунеб буго. ЧIужугIадан жойиде гьабичIеб бербалагьи буго гьеб. Нилъер кидагоги матриархат гуреб, патриархат букIана ва буго, амма жакъа кIудияб къадар хъизамазул буго руччабазул чIаголъиялъ цIунарал. Цогидаб жамгIияб гIумруялда гъорлъ щай гьелъ гIахьаллъи гьабизе бегьуларебали дида лъаларо».\nДагьаб цебегIан, росдал суалал гьоркьор лъун жамагIаталъул данделъи тIобитIулеб букIанила, амма гьенире гIицIго бихьинал гурого, руччаби рачIине ккеларин лъазабунила. Цо-цо гьеб данделъиялде арал руччабиги гьезул гIагарал бихьиназде тIадецуй гьабун, гьез нахъе ритIун рачIанила. Жакъа хъизамалда чIужугIаданалъ балагьуллеб чед кваназе бегьулеб бугила, амма жамгIияб гIумрудалъ гIахьалъизе гьелъие гьукъулеб бугила.


Россиялъ гьаваялдасан щвезабулеб кьабиялда дандечIун буго улкаялда гIумру гьабулел гIадамазул 28 процент. Гьелъул рахъкколеб буго улкаялда гIумру гьабулел гIадамазул 72 проценталъ.\nГьединго Франциялъ гьабулелдаги тIад рекъолеб буго гьезул 63 процент. 78 проценталъ рикIкIунеб буго ахирги 1979 соналда Советиял аскарал Афгъанистаналде ритIараб мехалда ккарабго гIадаб ахIвал-хIалалде рачине рес бугилан. Чияр хIукуматалъе гIоло рагъулаго расги гIайиб гьечIел гIолохъаби чIван рачIанин абураб разилъи гьечIолъи букIуна гьанже-гьанжеги Россиялъулазул, гьединго дагъистаниязул.\nСириялда кьаби щвезабизе Россиялъул аскариязе разилъи кьуна Федерациялъул ГIуцIиялъ. Гьелъ гьединаб пикру мекъи гьабунилан жаваб кьун буго «Левада-централъе» россиялъулазул 33 проценталъ. Гьелдаго цадахъ 46 процент рази буго гьеб хIукмуялда.\nДагъистаналдаги цо ккураб пикру гьечIо гьеб ахIвал-хIалалда бан. Масала, Россия Сириялде иналде цо халкъ букIана ИГИЛалда ццим бахъун. Гьезда гьоркьор рукIана республикаялда экстремисталин рикIкIунел диниял рикьалабазул чагIигицин. Амма гьанже гьезул пикру хисун буго, Россия Сириялда кьаби щвезабизе байбихьидал. Бусурбаби гъурулел ругин Россиялъин абун.\nГьединго цогидаб халкъ буго Башар Асадида ццим бахъарал. ШигIитазул чи хIисабалда, гьес ургъунго суннитал тIагIинарулел ругилан.\nРоссиялъул археологазул экспедициялда цадахъ 1995 соналдаса 2010 соналде щвезегIан заманалда чанго нухалда Сириялде щун вукIана Дагъистаналдаса археолог Рабадан МухIамадовги. ЭР-гун букIараб гара-чIвариялда гьес рикIкIунеб буго Россия кватIанин ИГИЛалда кьаби щвезабизе.\nРабадан МухIамадов: «Дир пикру буго Россия кватIун бугин гьеб кьаби щвезабизеян абураб. Гъоз (ИГИЛалъ – ЭР) Пальмира бахъилалдего гьабизе кколаан гьеб. Гьебни Пальмира гурелги, цогидал памятникалги гъурана, лъугIизаруна гъоз. Гьеб гьабиги, гIадамал чIвайги гIадатияб жо буго гъозие. Цо газеталда хъван бугоан Россиялъ ракетаби рехулел ругин некIсияб Пальмираялдеян. Гьеб гьереси буго. Гъоб буго Пальмираялде щвезе 80-100 км бугеб бакIалда речIчIулеб жо. Пальмираялда гIемераб бакI кьвагьизабуна гъоз (ИГИЛалъ – ЭР). Храм Баал абун букIана кутакалда берцинаб КIалгIа. Щущазабуна гъоз гъоб. Гьединго кьвагьизабуна Триумфальная арка, Башня Смерти (хабалазул кIуди-кIудиял сиял). Гьанже античный театр буго доба минаги жаниб лъун, кьвагьизе къачIан. НекIсиял музеяздаса къайи-къоно контрабандаялъул къагIидаялъ бичулебги буго доз. Бичизе кIвечIеб жо кьвагьизабулебги буго. Сундуйниги гIорхъи гьечIо гъозие».\nГьал къоязда цIакъго гIемер хъвалеб буго интернеталдасан Россиялъ Сириялде рехулел бомбаби дагъистаниял жанир чIарал росабазда щун ругин, гьедин гьенир гIезегIан гIадамал чIван ругин, тIуризе кIварал тIурун ругин. Туркиялдагун, ГIиракъалдего гIадин, Сириялде дагъистаниял аслияб куцалда гIурусазулгун Кавказалъул рагъ лъугIун хадур гочун рукIана. Гьезул наслаби руго гьанже гьел гIараб улкабазда.\nАмма цевехун рехсарав Дагъистаналдаса археолог Рабадан МухIамадовас рикIкIунеб буго Россиялъ рехарал бомбаби гьел дагъистаниязул росабазда щун ругин аби хасал къуватазул пропаганда бугилан.\nРабадан МухIамадов: «Гьеб буго Россиялда данде хIалтIизабизе цебеккунго хIадурараб жо. Дун гьелда божуларо. Дейрфул абун цо росу буго доба дагъистаниял жанир чIараб. Россиялъ кьаби щвезабилалдего тIиритIизарулел рукIана чIварал гIадамазул (церего рахъарал) суратал. Дун божуларо гьелда. Узухъда, цо гъалатI ккун букIине бегьула. Масала, Америкаялъги азархана кьвагьана. Рагъ бугеб мехалда гьединал жал ккечIого хутIуларо. Гьабун батани, цIакъ квешаб жо буго гьеб. Хадуб ккечIого букIине, цIех-рех гьабизе ккола гьединал жалазул. Амма гьабсагIаталда бугоха Россиялда данде чIарал пачалихъазул пропагандаялъул гуч. Гъозул гъоб тIатана гьанже. 60 пачалихъалъул коалициялъ ИГИЛгун цадахъ рекъон гьанжелъагIан гьабураб зарал бащалъуларо Россиялъ анцIго къоялъ гьабураб заралалда. Гьанже жалго тIатиндал ургъулел харбал руго гьезги гьел. Гьединлъидал хIужа, документ букIине ккола сундулго. Гьединаб документ батани, цIакъ мекъи гьабун буго».\nГьанжеялдаса 10 соналъ цее Дамаскалда цIалулей йикIарай Дагъистаналдаса Эльмира ГIалиева. Гьелъул пикру гьадинаб буго Россиялъ щвезабулеб кьабиялда тIасан.\nЭльмира ГIалиева: «Лъималаздаги, мажгитаздаги, гIадамаз гIумру гьабулел минабаздаги щолеб бугин речIчIулеб жоян хъвалеб бугоха интернеталда. Энибе (интернеталде) эб рехулев чиги чанги батIияв вукIинарищха, лъида лъалеб эб батIа бахъизе? Гурони, ИГИЛалда щвезабулеб батани, гьеб батIияб жо бугоха».\nСоветияб заманалда ГIиракъалда хIалтIулев вукIарав Дагъистаналдаса ГIабдулаца ЭР-ялъе бицана ИГИЛалъул хIинкъи Дагъистаналдеги щвезе рес бугилан.\nГIабдула: «Дунни ахираб заманалда телевизоралъухъгицин балагьуларо. Амма рагъ лъиеха бокьилеб? Нилъееги хIинкъи бугеб жо гьечIищха гьеб. Доб ГIиракъалда ккараб жо бихьичIищха нужеда? Саддам ХIусенги вукIана живго жиндаго ракIчIун, хIукуматги букIана тIегьалеб, щибниги гIайиб доздаги букIинчIо – дол атомалъул ярагъги букIинчIеб доба кинабгIаги. Амма нарт жидеего баччизе къваригIун гьадаб пасалъи гьабунаха доз Америкаялъул гIайиб гьечIищха гьениб. Дозго гIуцIулеб жо бугоха гьабги».\nДагъистаналда гьабсагIаталда къанагIатги дандчIваларо Сириялдаса гIадамал. ГIицIго чанго чи вугин абизе бегьула. Амма гьезги инкар гьабулеб буго жидер улкаялда бугеб ахIвал-хIалалда бан рагьун бицине. Гьез гьеб рикIкIунеб буго президент Путинида дандечIей гIадин.\nРоссиялъул рагъулаб авиациялъ кьабиял щвезарулел руго исламистазул позициязда Сириялда\n«Исламияб пачалихъ» гIуцIиялъул позициязда Россиялъ ракетабазул кьаби щвезабун буго Каспиялдаса


Шималияб Кавказалда Россиялъул президентасул ишал кодосев Сергей Меликовас Шималияб Кавказалда ругел ТIадегIанал цIалул идарабазул ректоралгун букIараб данделъиялда загьир гьабуна пикру, тIадегIанал цIалул идарабазда терроризмалде ва экстремизмалде дандечIей гьабиялъул дарс лъезе хIажат ккун букIиналъул.\nЛъай кьеялъул ва тарбия кьеялъул хIалтIул цIиял формаби рахъун, цIалдохъабазе дарсал лъезе хIажат бугин жакъа, гIолеб гIелалда халкъазда гьоркьосел терроралъул гIуцIабазул вербовщиказда дандечIей гьабизе лъазе букIиналъейин лъазабуна Меликовас.\nМисалалъе гьес бачана цебегIан, Москваялъул Пачалихъияб университеталъул студент Варвара Карауловалъул ккараб иш. Гьединго ракIалде щвезабуна Дагъистаналда полициялъул посталда цебегIан ккараб кьвагьи Астраханалъул университеталъул студентас гьабун букIин.\nДагъистан бищун гIолилал гIемераб субъектазул цояб букIиналъ, кIудияб кIвар бугин гьелгун гьабулеб хIалтIулин баян гьабулеб буго Дагъистаналъул пачалихъияб университеталъул социалияб хIалтIулгун тарбия кьеялъул проректор Маликова Мадинаца.\nМасала, цIалуде хьвадичIогон чIей, яги цIалуде кIвар кьолеб гьечIолъи кколила тIоцебесеб гIаламат, студентасул эркенаб заман тIобитIиялъулъ хиси ккун букIиналъул ва гьелъ щаклъизе ккелила тIоцеве гьесул курсалъул жавабияв мугIалим, щайгурелъул, студентазул аслияб къадар росабалъа рачIарал рукIиналъ гьезул улбузда гIемерисеб мехалъ щибго жо лъалеб букIунарила.\n2014 соналдаса бахъун, Сириялде Дагъистаналдаса Сириялде аразда гъорлъ руго 8 чи студентазул, гьезул аслияб къадар тIадбуссинабизе кIун гьечIо.\nЖакъа щибаб школалда, университеталда ва цогидаб идараялда ругила чIван игIланал «Нет терроризму»йилан хъвай-хъвагIаял ругел, амма гьеб букIинчIого букIиналъе гьабулеб хIалтIи щибго гьечIин бицана «Эркенлъи» радиоялъе Дагъистаналъул ГIолилазул ишазул минстерлъиялъул вакил МикагIил МикагIиловас.\nГьес Дагъистаналда гIумруялде бахъинабулеб буго тарбия кьеялъул «Ракълилаб Дагъистан» абураб проект. Жакъа терроризмалдегун экстремизмалде дандечIеялъул хIалтIи формалияб букIаго, гIолилал гьетIараб нухде ккечIого хутIиялдаса цIунарал гьечIилан баян гьабуна гьес «Эркенлъи» радиоялъе.\nМикагIил МикагIилов: «Республикаялда ругел батIи-батIиял мухъазде ва шагьаразде 70 батIияб бакIалде сапар бухьана нижеца. Дун вуго гьединаб дарс лъеялъул рахъ ккурав чи. Жакъа колледжазул, университетазул студентал ракIарун, зал цIурал гIолилазда 1999 соналда щибин ккарабин цIехедал, цониги чияс борхуларо квер. Гьеб, дагьаб цебегIан ккараб тарих, террористазул тIадекIанциялъул лъалеб жо гьечIо гIолеб гIелалда».\nМикагIилица баян гьабухъе, лъавукъал гIолилал бигьаго кIолел руго батIи-батIиял чвахиязда гъорлъе цIазе ва гьел бигьаго сверулел руго вербовщиказ цIалелъуре.\nМикагIил МикагIилов: «Якъинго бичIчIулеб жо буго тарих лъаларел, лъай гьечIел гIолилал бигьаго рачине кIолеб букIин бокьараб жоялда гъорлъе. «Нет экстремизму», Нет терроризму» абурал игIланал чIван, формализмалде сверизабун буго гьеб хIалтIи. Экстремизмалде данде чIеялъул тема гьанже абухъе, ккколеб буго трендалда бугеб тема, грантал росизе рес бугебги. Гьелъ хъвай-хъвагIаял, рагIаби гIемер руго хIалтIи дагь буго».\n«Ракълилаб Дагъистан» абураб проекталъул къокъаялъ хIалбихьи гьабурал материалал ругилан тIаде жубана гьес. ГьабсагIаталда, аслияб масъала бугила гьеб дарс кьезе кадрал хIадури.\nГьанибго абизе ккола, Дагъистаналдаса Сириялда «Исламияб пачалихъ» абураб Россиялда гьукъараб гIуцIиялъул рахъалда рагъизе арал чанго тIадегIанал цIалул идарабазул Дагъистаналдаса студентал чIван рукIиналъулги.


Russia/Daghestan -- Russia begins full-scale war in the North Caucasus, Dagestan, 01Oct2012\nЦо бугони, Интерфаксалъ лъазабуна Миллияб антитерроралъулаб комитеталъ хIукму гьабунин «гIемераб заман гьоркьоб биччан» гIурусазул рагъулал къуватал Шималияб Кавказалда рагъулал операциязда цIидасан гIахьаллъизе ругин Жанисел ишазул министрелъиялъул къуваталгун цадахъин. Гьеб хIукмуялъе рукIарал батIи-батIиял гIиллабазда гьоркьор рехсолел руго рагъулал къуватазе реструктуризация гьабиги, гьезие рагъулаб хIалбихьи щвейги, терроризмгун къеркьейги.\nЛиз Фуллер: «Ахираб анлъго моцIалда жаниб чанго нухалда лъазабулеб букIана Дагъистаналде рагъулал къуватал рачIунел рукIиналъул. Рагъулаб бакIаб техникагун кIудияб къуват республикаялде бачIунеб букIиналъул тIоцебе лъазабуна апрелалда. Дагъистаналъул ХIинкъигьечIолъи цIуниялъул секретарь МухIамад БагIачиловас гьеб биччизабулеб букIана иргадулаб ротация гьабулеб бугин.\nГьелдаса хадуб августалда рукIана Дагъистаналъул территориялда Гуржиязулгун гIорхъода рагъулал къуватал чIезарулел ругин лъазабиял. Гьеб мехалда цIикIкIун букIана Гуржиялъ парламентиял рищиял тIоритIилалде цебе Россиялъ цIияб гьужум гьабизе бегьиялъул истерия.\nГьелдасаги хадуб, араб анкьалда экстремистазулаб абун лъалеб vdagestan.com сайталда кьун букIана Шамхал росулъан МахIачхъалаялдехун рагъулаб бакIаб техникагун тIад унеб поездалъул видео.\nШималияб Кавказалда халат бахъунеб конфликталде гъорлъе армия гIемераб заманалда жубазабун букIинчIин гьарулел лъазабиял ритIарал гьечIо Чачаналдагун Гъалгъаялъ контртеррористиял операциязул заманалда яргъидгIуцIаразул къукъабазда кьаби щвезабизейинги абун рагъулаб авиация хIалтIизарулел рукIин ракIалде щвезабуни.\nГьаб нухалда щай абулеб бугеб гьел къуватал цIидасан хIалтIизарулел ругин? Гуржиязул цIияб нухмалъиялда ва Бидзина Иванишвилида гьеб кинабго Гуржиялде данде гьабулеб жо гуреблъи бичIчIизабизе бахъулеб хIаракатищ гьеб?»\nШималияб Кавказалда тIоритIулел операциязулъ гIурус армия гIахьаллъулеб бугин Интерфаксалъ лъазабун чанго къоялдасан Федерациялъул Шураялъул тIоцевесев вице-спикер Александр Торшиница лъазабуна армия гьел операциязда гIахьаллъулеб гьечIин. Гьев гьединго ккола Миллияб антитерроралъулаб комитеталъул гIахьалчиги.\nГьес абуна россиялъул армиялъул киналгIаги тIаде къуватал Шималияб Кавказалде ритIун гьечIин.\nАмма гьел къуватал цо республикаялдаса цогиялде инчIин ва гьел рагъулал операциязда гIахьаллъичIин абураб магIна гьечIо гьесул рагIабазул.\nГьелде тIадеги, Интерфаксалъ бицунеб мекъаб бугин абизе рехсараб комитеталъе къваригIун букIарабани, гьезул официалияв вакилас гьабизе букIана гьединаб лъазаби.\nАмма Шималияб Кавказалда Москваялъ гIемерал соназ билъанхъизабулеб политикаялъул хаслъилъун ккола кинабгIаги логика гьечIолъи.\nЛиз Фуллер: «Дагъистаналдаса рукIарал цоцазе гIаксал харбазул кIиабилеб мисаллъун рехсезе бегьула тумал гочинариялъул суалалда хурхарал баянал.\n«Известия» газеталъ арбагI къояда лъазабулеб букIана россиялъул ХIисабалъул палатаялъул нухмалъулев Сергей Степашиница Дагъистаналдаса тIадвуссун хадуб премьер Дмитрий Медведевасда 6,6 млрд. гъурущ гьаранин. Гьебги Новолак мухъалдаса тумал МахIачхъалаялда аскIоб гьезие бихьизабураб ракьалде гочинаризе, гурони, гьеб мухъалда чачаназда ва тумазда гьоркьор этникиял тунка-гIусиял ккеялъул хIинкъи бугин абун.\nРакIалде кколеб буго Медведевасда гьеб гIарац гьареян Степашинида республикаялъул нухмалъиялъ гьарун бугин. Араб моцIалъул ахиралда Степашин ун вукIиндал МахIачхъалаялде ва гьениб кIиго къо барав гьев республикаялъул нухмалъулеб МухIамадов МухIамадсаламгунги дандчIван вукIиндал.\nФедералияб нухмалъиялъухъа тумал гочинаризе гIарацги балагьун республикаялъул нухмалъиялъ хIаракат бахъулеб буго жалго тумазул инициатива къезабизе.\nАраб моцIалъул ахиралда 420-гIан тумав данделъун МахIачхъалаялда тIобитIун букIана тумазул съезд. Гьелъул бетIерлъунги вищун вукIана республикаялъул Пенсионияб фондалъул нухмалъулевлъун вукIарав Амучи Амутинов.\nГьеб съездалъ республикаялъул нухмалъиялдаса тIалаб гьабулеб букIана тумал гочинариялда сверун программаялъул рихьизариял тIуразаризе.\nСъездалъул гIахьалчагIаз абулеб букIана Новолак мухъалда ругел тумазе гьабулеб бугин хехго гьеб бакIал теян тIадецуй, цIияб бакIалда рукIине бакIалги хIалтIиги гьезул гьечIониги.\nДагъистаналъул официалиял информалатаз гьеб параялъго хIаракат бахъана тумазул инициативаялъе дискредитация гьабизе ва живго Амутинов какизе. МухIамадсаламил ццим бахъинабун букIана Амутиновас 2010 соналда президентлъун вукIарав ГIалиев МухIу кIиабилеб болжалалдаги гьенивго хутIизе кколин абураб мехалда.\nГьелде тIадеги Амутиновас рагьун какун букIана полициялъе кумекалъе гIолохъабаздасан хасал къукъаби гIуцIиялда хурхун МухIамадсаламица гьабураб лъазаби».\n13 октябралда тIубала анкьго сон Нальчикалда низам цIунулел идарабазул хIалтIухъабазде ва пачалихъиял минабазде тIадекIанцIи гьабун букIаралдаса. Гьеб гьужум катастрофа букIанин абизе бегьула, щайгурелъул гьенив анцI-анцI чи чIван вукIун. Гьел къояз полициялъ ккурав 58 чиясда тIад диваналъул процесс жегиги халат бахъунеб буго.\nАдвокатаз рикIкIунеб буго ккуразул гIемерисезда гIунтIизарулел ругин киналгIаги далилал гьечIел гIайибалин. Диваналъул процесалда жинда гIунтIизарулелщинал гIайибал рагIараб мехалда ккуразул цояв Божиев Арсеница абун букIана : «Нужеца бицунебщинаб жо цо сагIаталда жаниб гьабизе ккани дун БэтмангIаги ватила»-ян.


Адабият: MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи » Страница 6\nMaгIарухъ » Адабият » Страница 6\nАвар мацIги адабиятги\nСиясат / МацI / Адабият\nДица тола Дагъистаналъул мацIазда гъорлъ авар мацIалъ тIоцебесеб бакI кколин бечелъиялъул, роцIцIиналъул ва пасихIлъиялъул рахъалъ. Цо Дагъистаналъул мацIазда гъорлъ гуребги, тIолго тюрказулгун татаразул мацIазда гьоркьобги авар мацIалъ\nКIиго гIабурикIасул кечI (Кьанада Колоса ГIолав ва Бакъазул ГIабдулмажид)\nХХ абилеб гIасруялъул байбихьуда Бакъдалаб МагIарухъ цIакъго тIибитIун букIана гIабурикIазул хIаракат. Цо-цо гьелъул церехъабазе гьарун рукIана кучIдул. Гьезда гьоркьоса рукIана гьанжесеб ЛъаратIа районалъул Кьанада мухъалъул Колоб росулъа ГIолав\nГIенекке, гIадамал, вагIза гьабизе, Хираб дунял тарал гъазизабазул. «Бисмиллагьги» гьабун, ярагъ борчарал, Бечедги рехсуму, сапар бухьарал, Салаватги битIун, рагъдай лъугьарал, Гьардарал гурищ, ле, нуж, гъазизабал!\nРокьул гIоралъ аяб нусабго лага\nОктябрь инкъилаб гьабун больщевиказ совет хIукумат гIуцIаралдаса разилъиялда ругел гьитIинал миллатазе лъикIаб заман бачIана. Цебе, пачаясул заманалда гIурус гурони цоги мацI щибго ишалъе къабул гьабулароан. Пачаясул хIукуматалъул сиясат\nКинаб бугониги рукъ балеб бугони, ялъуни цойгиги кинаб бугониги бак1 балеб бугони бищунго цебе гьеб сверун къала. Росабалъ гьедин гьабулеб батич1ониги шагьаразда, цин ц1и балеб бак1, борхатаб чалиялъ сверун къала. Дида ккола гьеб ургъунго\nДоб дунялалде кагъат\nТажудинихъе: – Тажудин, хIежалде унеб мехалда, рокъоса къватIиве вахъингун, нахъе щай мун валагьичIев? – Валагьанаха ГъазимухIамад дун нахъ… РикIкIалъанагIан гьитIинго бихьана дирго рукъ. ТIаса гьоцIабахъе щолаго берда цебесаги тIагIана… –\nКъутIбудин лъиениги вокьулароан... Дун – студент, мискинчи, доб мехалъ рагъарал щватабиги ретIун, общежитиялда гIумру гьабулев вукIана. КъутIбудин, бечедав инсул вас вачIунаан нижехъе, нижеца гьабулеб гуреб, цойгиги, лъикIаб, бокьилеб гIадаб бечедаб\nКъададасан шурунги бачIун, бусада вегарав Серажудинида тIаде кколеб бакIалда мокърукь чIана нусиреч. Гьеб кколеб букIана битIун Серажудинил гьурмаде тIаде. РекIел хIал хисараб гIадинги лъугьун гьев тIаде вахъана ва жанахIалъуве, жиндирго хьитида\n"ШубагIаги рокъобе бачIунарев рос лъие къваригIарав чи, щибаб микьабилеб марталдаса микьабилеб марталдегIаги? Галкиница Алла Пугачевалъе кьолебщинаб жоялъухъ валагье, мунго нечезе! Щибаб марталъ килщал рукIуна дир квачан холел гьезда тIад


Салиги, гамачIги, гьезул нахърателги\nТIабигIиял бечелъабазда сверухъ гара-чIвари\n4 августалда «Дагестанская правда» газеталъул редакциялда тIобитIана пайда бугел тIабигIиял магIданазул, гьел рахъулел ракьазда хурхун загьирлъулел гIунгутIабазул бицараб пресс-конференция.\nГьелда гIахьаллъана ракьулгун мал-мулкалъул министр АгъарахIим КъагьирхIажиев, росдал магIишаталъул министр Абзагьир ХIусенов, тIабигIиял сурсатазулгун экологиялъул министрасул заместитель Заур Римиханов, гьединго архитектураялъулгун ралел бакIазул комитеталъул нухмалъулев Незир ХIусенов.\nА. КъагьирхIажиевасул рагIабазда рекъон, пресс-конференция тIобитIиялъе аслияб гIилла ккун буго ракьазулгун мал-мулкалъул суал, ай, цо категориялдаса цогидалде ракьал руссинарулелъул дандчIвалел захIмалъаби.\n«Гьезул хиса-басиял гьарулаго аслияб гIунгутIилъун хутIулеб буго гIураб къадаралда документал хIадурунгутIи.\nКIиабилеб гIилла, гьел документал жанире кьеялъул тартиб цIунунгутIи. Цо категориялдаса цогидалде ракьал руссинарулелъул, документал, тIоцебесеб иргаялда, кьезе ккола республикаялъул хIукуматалде, гьениса рачIуна гьел нижехъе. Ниж (Мал-мулкалъул министерство - авт.) гьенир ккола операторал гIадал чагIи, ай гьел документазул букIинесеб къисмат тIубалел чагIилъун. Амма цониги нижехъе бачIараб гIарза, кIвар кьечIого нижеца толаро», - ян баян гьабуна министрас.\nСалул гохIаз хьихьун чанги магIишат буго\nМал-мулкалъул нухмалъулес кьураб баянги ритIухъ гьабулаго, росдал магIишаталъул министр А. ХIусеновги лъугьана щай гьел документал тасдикъ гьарулаго захIмалъаби цIикIкIунел ругелали дагьабги лъикI бичIчIизабизе. ГIемериселщинал ракьал муниципалитеталъул къайимлъиялда рукIиналъ лъугIулел рагIуларо гIунгутIаби.\nРеспубликаялда ругел тIабигIиял магIданазул бицунаго гьез аслияб пикру буссинабулеб бугоан салутIе. Гьелда бан журналистаз гьикъана къанунги хвезабун, сали бахъулеб чан карьерин республикаялда бугебан.\nОфициалияб куцалда тасдикъ гьарурал гьединал сали бахъулел бакIал гьечIин абуна тIабигIиял сурсатазул рахъалъ министрасул заместителас, ругила балъго-гIатIго, цIогьохъего сали бикъулел чагIи.\n«Аслияб къагIидаялъ, сардилъ рахъун КамАЗалги рачун, сали босун ун батула гьез. Гьединазда тIад низам цIунулел идарабаз хIалтIиги гьабулеб буго», - ян бицана З. Римихановас.\nХадув гьев лъугьана цересел соназде дандеккун, 2019 соналда гьединал сали бахъулел бакIаз пачалихъалъе кьураб магъалодул бицине. Миллионал магъалаби рачIанин пачалихъалъул казнаялдеян веццардизе гьев лъугьиндал, гьел тарихазул цо кIудияб санго гьабичIеб гIадин, «Илчи» газеталъул журналист лъугьана, балъго-гIатIго сали бахъулел чагIи щайин нужеца къватIир чIвазаруларел, кколарел абун.\nГьабсагIат гурищ бицараб къанунги хвезабун хIалтIулел гьединал карьерал республикаялда гьечIилан, тIабигIиял сурсатазул нухмалъулесул заместителасул баян ракIалде щвезабуна мал-мулкалъул министр А. КъагьирхIажиевас.\nАмма гьес абураб рагIи гIадахъ босулеб гьечIоан «Илчи» газеталъул вакилас: Сулахъалъул рахъалдаса сали бикъулел цIогьал рукIунила эркенго КамАЗазда гьеб баччулел, гьезие гIадлу гьабулел чагIи гьечIила.\nАхирги гьев гIодове вуссунев гьечIолъи бихьидал, гьединал цIогьал кквезе тIадаб хъулухъ тIубалел чагIи щалилан, тIадго вуссун гьикъана сабру лъугIарав мал- мулкалъул нухмалъулесги. Дуе жал низам цIунулел чагIи гурин, цIогьабазе гIадлу гьездаса тIалаб гьабейилан хабар лъугIизабуна министрасги.\nДокументазул хачIги магIданазда хадур лъугьарал бизнесчагIиги\nАрхитектураялъулгун ралел бакIазул комитеталъул нухмалъулев Н. ХIусеновас цIакъ шавкъалда бицана сали бахъулеб карьералдаса пайда босизе бокьарал бизнесчагIазда дандчIвалел квал-квалазул. Мисалалъе, ижараялъе, ялъуни жиндирго къайимлъиялъе гьединаб карьер босизелъун документал хIадуризе лъугьани, гьес (бизнесчияс) бала лъабго моцIидаса бахъараб лъагIалиде щвезегIан мех.\n«Аниса гъове витIун, гъоваса дове витIун, гьобо сверухъе горсверутIа вукIуна гьев векерулев. ГIилла добго доб, гьел ракьал муниципалитеталъул къайимлъиялда рукIин. Гьеб суал роцIцIинабизелъун цадахъ рекъон хIалтIизе байбихьун буго жакъа гьанир гIодор чIун ругел ункъабго идараялъул вакилзабаз», - ин бицана Н. ХIусеновас.\nРекьулел ракьазда квер\nТIабигIиял магIданал жаниса рахъулел ракьазул мухIканаб къадар жидехъ гьечIин бицана тIабигIиял сурсатазул министрасул заместитель Заур Римихановас.\nАмма республикаялда тIад бан ралел бакIазул бизнес цебетIолеб букIаниги, сали бахъулел карьеразул мукъсанлъи гьечIин, жеги квер хъвачIел салул нахърателалги ругилан тIадежубана гьес.\nРакьазулгун мал-мулкалъул министр АгъарахIим КъагьирхIажиевасул рагIабазда рекъон, росдал магIишаталъе пайдаяб бачIин кьолел ракьазда квер хъвазе гьечIо гьезул категориялъул хиса-басиял гьарулаго. Мисалалъе, лъикIал цIолбол ахал, лъарагIлъиялда ролъул хурзал ва гьел гурелги нигIматал рекьизе бегьулел бакIал, тIабигIиял магIданазе гIоло хвезаризе бегьуларин абуна гьес.\nКъокъ гьабун бицани, гьединаб букIана ункъо министерствоялъул вакилзабаз ахIараб пресс- конференциялъул хIасил. Нужеца суалал кьейин, гьанир жакъа рорхулел хIужаби цIакъ кIвар бугел жал кколилан бичIчIизабулебги бугоан гьез информалатазул вакилзабазда. Амма журналистазул киналго суалазе гуро гьезухъа чIванкъотIараб жаваб щвараб.\nДругие материалы в этой категории: « Мехтарал гIоркьилаз мерхьунеб гIумру\tМаскагун квердаххелал хIажалъила »


ХIоралъ берцин гьабула шагьарги\nГьал къоязда Гъизилюрталда цIи гьабун къачIана гIадамал тира-сверизе рахъунеб бакIалда бугеб хIор. ГIемераб заманалъ рехунги тун, чIунтун унеб букIараб гьелде кIвар буссинабуна шагьаралъул нухмалъулев Малик ПатахIовас. «Комфортная городская среда» абураб программаялде гъорлъеги бачун, жаниса бацIцIадги гьабун берцин гьабун къачIана хIор.\nГьеб рагьулеб къоялъ, рохалилаб данделъи тIобитIана шагьаралъул хIакимзабиги гIахьаллъун. Малик ПатахIовасул цIаралдаса хIор къачIазе кIудияб хIалтIи гьабурал «Шарм» ОООялъул гIуцIиялъул нухмалъулесе ва гьесул ишцоязе баркала кьуна, шагьаралъул мэрасул заместитель Алмаз Бековас.\nХIор къачIалаго гIемераб къо бихьун буго гьенир хIалтIулезда. Бищун багIарарал къояз хIалтIизе ккун, гьезул цо-цоял багIариялъ тамах гьарунцин руго. Гьанже кинабго захIматабщинаб нахъа хутIана. КватIичIого сверун гIурччинал гъутIбиги чIун, гIурччинлъиги бекьун берцин гьабизеги буго хIор.\nПрочитано 167 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 05 октября 2020 11:35\nДругие материалы в этой категории: « Нилъер шагьранухал бищун узданал\tМагIарул мацIалъул учительзабазулгун дандчIвай »\n11:38, 16 января 2022, 23\n11:36, 16 января 2022, 23


11 соналъ цебе цIалул тIоцебесеб къо кIодо гьабизе Бесланалъул ТIоцебесеб школалде вачIарав 1200-ялдасаги цIикIкIун чиясдаса гъорлъан 334-се 2004 соналъул сентябралъул тIоцересел къоял гIумрудул ахирисел къояллъун лъугьана.\nГьел къоязда школалъул цIалдохъабазул сияхIалдаса абадиялъго нахъе ана 186 фамилия. Гьездаго гъорлъ рукIана тIоцебесеб нухалда партаялда нахъ гIодор чIезе рукIарал гьитIичазул цIаралги.\nЖал классалде жанире ахIулеб цIумур гьезие кьабичIого хутIана. Гьелъул бакIалда гьел гIенеккизе ккана боцIигIадин школалъул азбаралдаса школалде жанире къотIулел террористазул вахIшиял гьаркьал ва берцинаб ретIелги ретIун кверги ккун гьенире гьел щвезаризе рачIарал улбузул, яцазул гIоди. Гьеб букIанин унго-унгояб жужжахин, абулеб букIана хвасарлъараз.\nКинаб букIараб гьеб лъабго къоялъул атмосфера? «Бесланалъул жужжахI» хвасарлъаразул ракIалда щвезарияздалъун.\n1 сентябрь, арбагI къо. ЦIалдохъаби, улбул, гIага-божарал, гьалмагъзаби, мугIалимзаби радал хеккого данде ракIарана цIияб цIалул соналъул байрам кIодо гьабиялъул тадбиралде.\nДагьалъ хадуб кисса жал щваралали ва жал щал ругелали лъаларел рештIана школалъул минаялда цере.\nХадуб ккаралъул доб заманалда генералияв прокурорлъун вукIарав Владимир Устиновас гьадин бицана президент Владимир Путинида.\nВладимир Устинов: «Гьел щвана Бесланалде. РештIана школалда цере. Азбаралде жаниреги рачIун, Полковникин тIокIцIар бугев чиясул буюриялда рекъон, гьез киналго цIалдохъабиги чIахIиялги сверун ккуна. Азбаралда рукIарал киналго школалде жанире гъуна».\nЧанго сагIаталъ гьениб хаос хутIулеб букIана. Школалда цере щвана гъоркьлъалие росаразул гIага-божарал. Гьебго заманалда гьенире рачIана милициялъул къуваталги. Щвана гьениве доб заманалда Шималияб Осетиялъул президент Александр Дзасоховги.\nХIалхьиялъул заман гьоркьобги къотIизабун, Сочиялдаса Москваялде нахъе вуссана Россиялъул президент Владимир Путинги. 4 сентябралда гьев щвана республикаялдеги. Лъугьа-бахъунелъе къимат кьолаго, гьес гьеб хурхинабуна улкаялде къватIиса гьабулеб асар хIисабалда.\nВладимир Путин: «ГIицIго хIинкъизариялъул батIа чIараб акт гуреб, батIа чIараб террористазул къокъаялъул тIадекIанцIи гуреб загьирлъулеб бугеб нилъер гьаниб, гьаниб загьирлъулеб буго Россиялде данде гьабулеб халкъаздагьоркьосеб терроралъул битIахъеб интервенция».\nПачалихъиял хъулухъчагIаз лъазабулеб букIана, террористаз гъоркьлъалие восун вугин гIага-шагарго 200 - 300 чийин. Хадуб баянлъана гьенив 1200-ялдасаги цIиккун чи вукIараблъи.\nХвасарлъаразул рагIабазда рекъон, спортзалалда кьвагьулел алатал лъолаго яргъид гIуцIаразул ун буго чанго сагIат.\nДоб мехалдаги лъалеб букIун гьечIо, кинаб къагIидаялда ярагъ ва кьвагьулел алатал терористазухъе щваралали. Путиниде кIалъалаго генералияв прокурор Устиновас лъазабун букIана, яргъид гIуцIараз гьеб цадахъ лъабго машинаялда бачIанин. Амма хвасарлъараз хадуб лъазабуна, гьез гьеб арсенал цебеккунго школалда бахчизабун букIун бугин.\nГьедин бицунеб букIанин вацасин ва школалдаса къватIире рорчIарал цогидазин абуна журналистазда гъоркьлъалие восун вукIарав Бидоев Асланил вац Сосланица.\nСослан Бидоев: «Вацас бицана, жив гIодов чIун вукIанин баскетболалъул щиталда аскIов. Гьез гьенир кьвагьулел алатал лъун руго, амма тIоцебесеб иргаялда гьез чIахIиял тIамун руго чIабаралъул хъарщал рахъизе. Гьез гьениб гъоркь ярагъги квен-тIеххги бахчизабун букIун буго. Рагьун чIабаргун, гьез гьенисан ярагъ босулеб букIун буго».\nКъаде нахъе яргъид гIуцIараз гордохъа рехун буго Чачаналъан Россиялъул рагъул къуватал нахъе рачин тIалаб хъвараб кагъат. Гьеб тIалабалъул хIакъалъулъ лъазабун букIана Россиялъул гIемерисел информалатазги, амма хадуб гьел лъазабиял цинтIаго щаялиго тIагIун руго ва хадубги гьеб тIалаб кинавгIаги официалияв хъулухъчияс кибниги рехсолебги букIун гьечIо.\nГIадамал гъоркьлъалие росараз лъазабун буго, жидее бокьун бугин Шималияб Осетиялъулги Гъалгъазул республикаялъулги президентал Александр Дзасоховгун ва Мурад Зязиковгун дандчIвазейин. Гьез гьединго тIалаб гьабун буго Москваялдаса машгьурав педиатр Леонид Рошаль Бесланалде щвезавеянги. Ахирисес гьоркьохъан хIисабалда кIудияб хIалтIи гьабун букIана 2002 соналда Москваялда Дубровкаялда гъоркьлъалие росарал хвасар гьариялъе.\nДоб заманалда «Совершенно секретно» газетаялъул мухбир, гьанже Эркенлъи радиоялъул Москваялъул бюроялъул бетIер Леонид Велеховас абулеб буго, яргъид гIуцIараз жидерго тIалабал унгоги кьватIире кьун рукIанин, кагъат гуребги, кассетаги букIанин.\nЛеонид Велехов: «У, букIана кассета. БукIана медик Лариса Мамитовалъ къватIибе бачIараб кагъат. Гьез гьей къватIие йиччана гьеб балагь байбихьун кIиго-лъабго сагIтидаса. Гьелъухъе гьез кьун букIана кIалъа-басаязде жидецаго ахIулел гIадамазул сияхI. Доба хъван букIун буго «Рушайлойин». Амма гьелъ жинцаго гьеб хисизабун буго «Рошалиде». Гъозиени бокьун букIунаришха Рушайло ахIизе. Доб заманалда дов вукIинлъидал ХIинкъигьечIолъиялъул мажлисалъул бетIерлъун».\nДагьалъ хадуб Бесланалъул школалде щвана Россиялъул хасал масъалаби тIуразарулел къуватазул бутIа. Гьелъ школа сверун ккуна.\nГьединаблъун ахIвал-хIал бихьулеб букIун буго къватIисан. Жанибин букIараб атмосфера хвасарлъаразул рагIабазда, релъараб букIун буго жужахIалда. Спортзалалда жаниб гIодор чIезе киназего бакIцин гIолеб букIун гьечIо. ЦIакъ багIарун букIун буго.\nТIоцебесеб къоялъул ахиралде лъин гIоларого, лъималазда квенцин ракIалде щолеб букIинчIин, ракIалде щвезабулеб буго жанив вукIарав Казбек Мисиковас. Гьевги вачIун вукIун вуго школалде лъадигун жиндирго вас школалъул нухде вахъизе. Бищунго кIудияб балагь букIанин гIисинал лъималазе. Хадусеб къоялда багIариялъеги лъин гIунгутIиялъеги гIоло гьез бажарараб ретIел тIаса бахъулеб букIанин, гьезул цоял унтизе байбихьанин, бицунеб буго гьес.\nМедик Мамитовалъул рагIабазда, лъималазул цоязулъ загьирлъизе байбихьанин организамалда лъин гIунгутIиялда хурхараб синдромин. Террористаз лъел краназде ине гьукъараб мехалда, лъималазда лъазабизе кканин, лъелъе загьру бан бугин. Теророристазда гурхIел лъалеб букIинчIин, гьений къечон хванин диабет букIарай ясин, жубана Мамитовалъ.\nЦIалдохъан Агунда Ватаевалъ ракIалде щвезулеб буго, кIиабилеб къоялъ жиндие къватIие йорчIиялдасаги цIиккун хвезе бокьун букIанин. Сверухъ рукIарал лъимал гIадаллъарал гIадин рукIанин. Жиделъ рухI хутIун букIинчIин, гIодоре рортулел рукIанин. Гьеб гIечIого яргъид гIуцIаразги лъазабунин, лъавудаса ун гIодоре рортарал яги регарал чIвазе ругин.\nШколалда жаниб гьел къояз букIараб вахшияб ахIвал-хIалалъул бициналъе тIолабго гIумру къварагIинин, хъвалеб буго жиндирго ракIалде щвезариялда Ватаевалъ.\n2 сентябрь, хамиз къо. ТIолабго сордоялъ яргъид гIуцIаразулгун кIалъа-басаял тIоритIулел рукIана Леонид Рошалица. Щиб гьениб бицунеб букIарабали, лъалеб гьечIо.\nКъалъуда Шималияб Осетиялъул президентасул пресс-секретарь Лев Дзугаевас лъазабуна, кIалъа-басаял унел ругин гъоркьлъалие росаразе дараби, квен-тIехх, лъин щвезабиялда сверунин.\nГьеб заманалдеги, талъиялъул вакильзабаз абулеб букIана, жидеда яргъид гIуцIаразул тIалабазул хIакъалъулъ щибниги лъаларин. Гьелго чIун рукIана школалда ккуразул 300 гIанав чи гурони гьечIин абун.\nБесланалде щвана Россиялъул жанисел ишазул министр Рашид НургIалиев ва Россиялъул Федералияб хIинкъигьечIолъиялъул хъулухъалъул бетIер Николай Патрушев. Россиялъул федералияб хIинкъигьечIолъиялъул хъулухъалъ лъазабуна, проблема къуват хIалтIизабиялъул къагIидаялда рагIалде бахъинабизе гьечIин.\nГьебго заманалде кIалъа-басаял тIоритIиялъул мурадалда школалде жаниве ана Гъалгъазул республикаялъул вукIарав президент Руслан Аушев. Дагьаб заманалдаса яргъид гIуцIараз эркен гьавуна гъоркьлъалие росаразул 26 чи.\nШколалда аскIор ракIарун рукIарал бакIалъулал гIадамал, журналистал тамашилъизаруна гьениб лъабго танк бачIиналъ.\nМаркIачIуда кьвагьдей ккун, лъукъун вуго цо милициялъулав. КIалъа-басаял гьоркьор къотIизарун руго.\n3 сентябрь, рузман къо. Яргъид гIуцIаразулгун кIалъа-басаял халат рахъана. Къалъул мехалда Бесланалъул Культураялъул централда президент Дзасохов дандчIвана гъоркьлъалие росаразул гIага-божаралгун. Гьес лъазабуна, ахирисел баяназда рекъон, школалда жанив вугин 500-ялдаса цIикIкун гъоркьлъалие восаравин. Гьенибго Дзаховасул вакилас лъазабуна, яргъид гIуцIарал разилъанин, байбихьудаго чIварав чанго чиясул жаназаби кьезейин. МЧСалъул машина ва хIалтIухъабазул чанго чи ана школалде жанире.\nОфициалияб версиялда рекъон, школалда жаниб кIиго кьвагьи ккун буго ва тероористал кьвагьдун руго хвасаргIаздеги къватIир ругездеги. Амма гъоркьлъалие росазул цояз абулеб буго тIоцебе кьвагьдезе къватIисан байбихьанин.\nБагъарана кIудияб ахIи-хIур. Гъаркьлъалие росарал лъутизе байбихьана. Россиялъул хасал хъулухъазул къуватаз байбихьана штурм.\nЧанго минуталдаса баккана рагъулазул тирело. Кьвагьиялъул хIасилалда бортана спортзалалъул тIох ва минаялда цIа рекIана.\nЛъутун унел лъималги чIахIиялги батIи-батIиял рахъаздаса речIулел гулбузул цIадухъе ккана.\nХваразул ракI сородизабулеб къадар батана - лъабнусгоялдаса цIикIкIун чи. Гьезда гъорлъан бащдалдасаги цIикIкIун кколел руго лъимал.\nБесланалъул школалда жидер лъимал, вацал, яцал хваразул жакъа II сон ун хадуб дагьалъниги гIодобе биччан гьечIин лъазабулеб буго «Материа Беслана» гIуцIиялъул нухмалъулей Сусанна Дудиевалъ. ГIагсалда жидер ракI бакъвалеб бугин, Россиялъул тIалъиялъ доб мехалдаго гIадин рицунел гьерсал гьанжеги халат рахъинарулел рукIиналъе гIолойин.\nДоб балагьалда хвана Дудиевалъул вас. ХIакъикъат балагьиялъул мурадалда гьелъ ва цогидал улбуз рагана хасаб гIуцIиги. Доб мехалъги гьелъ гIайиб чIвана пачалихъалъул нухмалъулесдаги.\nСусанна Дудиева: «ЧIвана нижер лъимал. Нижеда лъала щиб жо гьеб кколебали. Гьанже нижеда лъала талихIалъул багьа. Нижеда лъала талихI къосиялъул багьаги. Президентасда талихI щиб бугеб гурони лъалеб батизе гьечIо. Нижеца бичIчIинабилаха гьесда талихIкъоси щиб жо бугебали».\nБэлла Шукаева, хвасарлъаразул цояй: «Щай ниж лъицаниги хвасар гьарулел рукIинчIел? Нилъер улкаялда гIадамал щалниги кколаро. Нижеда гьедин боевиказцин абуна. Нужеда лъазе бугин кинаб улкаялда нужеца гIумру гьабун бугебали, нуж лъиениги къваригIун гьечIин, абуна гьез нижеда. Гьез битIараб абулебги букIун буго. Ниж гIодулел рукIана. Ниж лъицаниги хвасар гьарулел рукIинчIо. Ниж лъиениги къваригIунцин гьечIо. Гьанжецин, ниж гIодулеб мехалдацин, лъица нижер ургъел гьабулеб бугеб?»\nГьелдаса нахъе «Матери Беслана» гIуцIиялъ свакай лъачIого балагьулеб буго ритIухълъи. Россиялъул низам цIунулез, Россиялъул политиказ, улкаялъул тIалъиялъ щвалде щвараб цIех-рехх гьабиялъе кинаб гIаги хIаракат бахъулеб гьечIин, гьелъул бакIалда пачалихъалъул батIи-батIиял идарабаз батIи-батIиял кIвекIенал гIуцIулел руго жидеде дандейин, гIарз гьабулеб буго гьеб гIуцIиялъул руччабаз. «Матери Беслана» гIуцIиялъ хитIаб гьабуна Европаялъул инсанасул ихтиярал цIуниялъул диваналде.\nГьал къоязда тIобитIараб пресс-конференциялда Дудиевалъ лъазабуна, Европаялъул диваналъ жидер гIарза гIадахъ босанин ва жидер тIалабал ритухъаллъун рикIкIанин.\nБеслан. Трагедиялъул ругънал унтулел руго


Экспертал: "Депутатасул "гьужумалда" нахъ балагье балъгояб анищ!"\nДагъистаналдаса Пачалихъияб думаялъул депутат ГIумахан ГIумахановас гьал къоязда "Кавказская политика" порталалъ гьабураб гара-чIвариялда Дагъистаналъул нухмалъиялда гIайибал чIвана ва бицана гьез къануназда данде кколарел ишал гьарулел ругин ва тухумчилъигун ришватчилъи цебетIун бугин.\nПачалихъияб думаялъул депутат ГIумахан ГIумахановас жиндирго гара-чIвариялда бицана Дагъистаналда тIалъиялда ругел гIемерисел нухмалъулел ругин цереккун такъсириял ишазда гъорлъ рукIарал, гьанжеги цо-цо мехалда къанун хвезабулел чагIи. Бицана хас гьабун Гъизляралъул коньяк гьабулеб завод хасав бетIергьанасул кодобе кьеялъул хIакъалъулъ. Депутатасул пикруялда рекъон гьениб республикаялъул нухмалъиялъ къанун хвезабулеб буго.\nГIумахан ГIумаханов, Пачалихъияб Думаялъул депутат\nЗаводалъул нухмалъиялда республикаялъул бетIерасул гIагарлъиялдаса чагIи тIамун ругиланги бицунеб букIана. Щвезабулеб бугоан ГIумахан ГIумахановас Халкъияб мажлисалъул нухмалъулев Хизри ШихсагIидовасда, ХIукуматалъул нухмалъулев хисулев Абусупьян Хархаровасда ва гьабсагIаталда туснахъалъув вугев МухIамадхIусен Насрудиновасда.\nЩайха депутат ГIумахан ГIумахановас гьединал лъазабиял гьарулел, сунда рухьарал ругел гьесул ракIалдего гьечIел гьужумал абун суал кьуна "Эркенлъи" радиоялъ Дагъистаналдаса журналист, "Настоящее время" газеталъул бетIерав редактор Фатуллаев Милрадие. Гьесул пикруялда рекъон, гьел лъазабиял ричIчIизе бегьула республикаялда тIалъиялъе гIоло къеркьей хIисабалда. Ай, ГIумахан ГIумахановасе ва гьесда хадур ругел вацал-олигархал МухIамадовазе бокьун бугин Рамазан ГIабдулатIиповасул бакIалда Пачалихъияб думаялъул депутат ГIумахан ГIумаханов ккезавизе.\nФатуллаев Милрад: "Лъалеб жо буго, тIоцеве Рамазан ГIабдулатIипов гьаниве вачIарабго, гьесда хадув ГIумахан ГIумахан республикаялъул бетIерлъун ккезавизе бокьун букIин вацал МухIамадовазе. ГIабдулатIипов цо-кIиго лъагIелалъ президентасул хъулухъги гьабун, гьебги ГIумахановасухъе кьун ине кколев вукIин. Дида лъалеб бакIалдаса гIебеде, гьабсагIаталда ГIумахановас гьарулел лъазабиялги, Гъизляралъул заводалъул хIалтIухъабазул рахъкквейги, гьел киналго ишаз бицунеб буго гьев нухмалъи гьабизе гIедегIун вугилан".\nЦо-цо политологазул пикруялда рекъон, Гъизляралъул заводалда депутат ГIумахановасул жиндирго мурадал рукIун руго. Республикаялъул нухмалъулезин абуни гьеб цоги чагIахъе кьолеб буго. Гьеб квеш бихьун, республикаялъул тIалъиялде тIадецуй гьабиялъул мурадалда гьарулел руго гьел гьужумалин абун. Амма Фатуллаев Милрадида гьеб пикру мекъаблъун бихьулеб буго. "Дида гьес гьарулел лъазабиязулъ политика гурони, экономикиял интересал халлъулел гьечIо", - ян абуна гьес "Эркенлъи" радиоялъе.\nРехсараб гара-чIвариялда ва депутат ГIумахановасул лъазабиязда тIаса жиндирго пикру загьир гьабуна "Миллат" газеталъул бетIерав редактор БисавгIалиев МухIамадицаги. Гьесул пикруялда рекъон, ГIумахановасул гьужумаздаса бихьулеб буго республикаялъул бетIер Рамазан ГIабудулатIипов олигархазул асар жинда гьечIев, жиндирго политика билълъанхъизабулев нухмалъулев вукIин. " Гьаниб унеб буго республикаялъул буголъиялда – ралъдал порт, аэропорт, коньякалъул завод ва анцI-анцI цогидал объектазда сверухъ къеркьей. Олигархаз хIал бихьулеб буго ГIабдулатIиповасда асарги гьабун жидеего бутIа тIезабизе. ГIумру политикиял хIаяздаги, гьезул сихIрабаздаги жанир арав Рамазан гуккизе бигьалъулев гьечIо гьезие", - абун пикру загьир гьабуна М. БисавгIалиевас.\nМагIарулазул миллиябгун культурияб автономиялъул нухмалъулев хисулев Маркъо ШагIбановасул пикруялда рекъон, республикаялъул нухмалъиялде ГIумаханов вачIиналъул бицине бакI бихьулеб гьечIо. Гьесул ракIчIун буго гьел киналго лъазабиязул ахирисеб мурад республикаялъул нухмалъиялда тIадецуй гьаби букIин. "Кинабго гьеб ахIи-хIур буго заводалда сверухъ бахъараб ахIи-хIуралъул хIасил. Экономика буго гьаниб, политикаги буго. Заводги, портги, аэропортги, цогидабги кодобе щвеялъул мурадалда политикияб тIадецуй гьабизе кколеб буго ГIумахан ГIумахановас ва гьесда хадур ругел политикиял къуватаз",- ин абуна Маркъо ШагIбановас.\nЭкспертал: "Депутатасул "гьужумалда" нахъ балагье балъгоял анищ!"\nГъизляралъул коньяк гьабулеб заводалъул багьа чIезабулеб буго


Крымалъул парламенталъ биччана лъиданиги бачIоголъиялъул декларация\nКрымалъул тIадегIанаб мажлисалъ талат къоялда къабул гьабуна республикаялъул лъиданиги бачIоголъиялъул ва референдумалда хадуб Россиялъул Федерациялде гъорлъе лъугьиналъул декларация.\nГьеб галиялъ халкъазда гьоркьосел къанунал хвезарулел гьечIолъи бихьизабун, Крымалъул парламенталъул сайталда бахъараб документалда рехсолеб буго Косовоялда хурхун 2010 соналъул 22 июлалда къабул гьабураб Цолъарал миллатазул гIуцIиялъул Халкъазда гьоркьосеб диваналъул хIукму.\nКрымалъул ТIадегIанаб мажлисалъул нухмалъулев Владимир Константиновас лъазабуна, декларациялъ бащдабчIинкIиялъиялъе кьолеб бугин пачалихъияб статус ва гьанже автономия абураб рагIи нахъе бахъун, хутIулеб бугин «Республика Крым» абураб цIарин.\nГьесулго рагIабазда гьеб гьабун буго Крым Россиялде гъорлъе лъугьиналъул процедура къанунияблъун къабул гьабиялъул мурадалда. Гьеб гуребги Крымалъул парламентарияз къабул гьабуна Крымалъул татаразул интересал цIуниялда хурхарал чанго хIукмуги.\nУНИАН агентлъиялъул лъазабиялда рекъон, талат къоялдаго Украиналъул ТIадегIанаб Радаялъ Россия ахIана нахъ тIамичIого улкаялдаса рагъул къуватал нахъе рачиналде ва Украиналъул хIинкъигьечIолъиялъул гаранатал - гьелъул тIолголъи цIуниялде.\nКрымалъул парламенталъ 16 март чIезабуна Крымалъул статусалда хурхараб суалал лъураб референдумалъул къо хIисабалда.\nКиевалъ гьеб тадбир рикIкIунеб буго къануназде данде кколареблъун. Крымалъул татаразги ахIи бана гьеб плебесциталъул бойкот гьабиялде.


КIулссар жунма хъинмунищал бувкIми хъамалу бангу |\nТактаров хьунаакьин бувкIминнавух бия ХIабиблул ппу Аьвдулманап, ХIабиблул ссурахъу Шамил Завуров ва ММА-лул федерациялул Дагъусттаннал отделениялул каялувчи, тренер, жула лаккучу Аьвдулкарим Айгунов. Ванащал хьунни жул кутIасса ихтилатгу.\n-ХIабиблул ва Макгрегордул бияврил хьхьичI чIявуя цу ххув хьунтIиссарив бусласими. Амма Олег Тактаровлул махъру дагъусттанлувтурахь дакIнийн щилащисса бия, му цукуннив жуятува жагъалану гъалгъа тIий ияхха? Мунал кумургу хIисавравун лавсун, цукунсса хьунабакьаву хьур?\n-Тактаров Дагъусттаннай хъамалу хъанай уссия кIива гьантлий. ЖучIава уссаксса хIаллай ванал мина дирхьуну уссия ттул къушлий. Цалчинмур кьини кIюрххила лавгру Тарки-Тау зунттуйн. КIикку хьунабавкьуру ХIабиблущал ва Аьвдулманаплущал. Зарядка ва лечавуртту дурну махъ жул аьрххи-ххуллу багьуна Дарбантлив. Олег Тактаровлущал бувкIун буссия ванал тренер ва хьхьичIунсса дустал. Ккаккан барду хъамаллуран Нарын-Къала. Яла лавгру вайннан Сулакь неххал къума ратI ккаккан дан, гиккурасса балугъирттал хозяйствалух бурган. Хъиривмур кьини ХIабиблущал ва Аьвдулманаплущал лавгру Къизилюртлив. Мурад Базаргановолул цIанийсса спортклубраву хьунабавкьуру жагьилсса спортсментуращал.\nХIабиб, Аьвдулкарим ва Олег\nХIабиблул бувцунну цува хъуна хьусса Кировлул шяравунгу. Хъамалу уссаксса хIаллай Олег Тактаровлун ккаккан дан хIарачат буварду жула эмаратсса тIабиаьтгу. КутIасса чIумул мутталий Олеглул ва ХIабиблул лявкъунни дакIру цачIун дуллалисса ххуллурду. Аьвдулманаплул оьвкунни Олеглуйн Каспийскалий декабрь зуруй хьунтIисса Дунияллул дянивсса самболул чемпионатрайнгу.\nва Аьвдулкарим Айгунов\n-Зу Мичиххичнавунгу лавгун бивкIун буру.\n-На, жула Ккулатусса дунияллул чемпион Рамазан Рамазанов ва Олег Тактаров лавгссару Грознайлийнгу Рамзан Кьадировлул хъамалу оьвкуну. Ганал жу бувцунав Шали шагьрулийн, тикку «Вайнах» тIисса хъунмасса спорткомплексрал шадлугърайсса тIитIавугу дурунни. Яла Кьадировлущал лавгру ганал резиденциялийнгу. ХIурматрай ва лавайсса даражалий хъамалу бунну. «Олег Тактаров, UFC-лул гьану бивзминнавухгу ивкIсса, дунияллул дянивсса бяст-ччаллавухгу ххув хьусса, ттула хъамаличуну хьушиврий на рязину ура», — тIий ия Рамзан Кьадиров.\n-Аьвдулманаплул хъамалу Макгрегордуйнгу оьвкуну бур. Му учIанавав?\n-КъакIулли. Макгрегордулгу цалсса жаваб къадуллунни. Амма, цинявннан кIулссар зунттал халкьуннал дакIний хъинмунищал бувкIми хъиншиврий хъамалу бан кIулшивугу.\nПредыдущая записьЧан къабаннав ина жунСледующая записьСилистта ттигу лахъи буккан бувунни


Гьел киналго рахъал данде ккуна дица районаллъул, республикаялъул ва Москва шагьаралъул больницабазда вегун вукIараб заманалда. Гьаниб цIар рехсезе бокьичIеб цо районалъул больницаялъул хIалтIухъабазул рахъалъ абила, гьезул ракIал ганчIил ратилилан. Республикаялдаги ратана, къанагIатго бугониги, унтарасдехун ракI унтараб бербалагьи бугел тохтурзаби. ГIемерисел абуни, тIоцебесеб къоялъго унтарасда сверун лъугьуна жидеего «клиент» тIалаб гьабун, операция гьабиялъул мурадалда. Унтарас гIарац кьезегIан гьесие операция гьабичIеб хIужаги бихьана.\nДун вегараб Москваялъул лъабго батIияб больницаялъул тохтурзабазул бицани, гьеле унго-унгоял тохтурзаби. Унтараздехун гьезул букIуна унго-унгояб бербалагьиги.\nГьаб макъала хъваялъе ккараб гIиллаялъулги бицинин.\n25-27 январалда дун рокъов вегун чIезе ккана бидул тIадецуйги гIодобе ккун. Дирго унти кIоченабуна 27-абилеб сордоялъ. Къаси сагIат 12-ялдаса хадув дурц вачIана нижер яс (гьесул хъизан) унтун йигиланги абун. Хъата-масан гьенире щведал, гьей гIакълуялдасаги ун ятана. Гьурмада цIорораб лъим речIчIаниги, рекIеде ячIинчIо ва рес къотIарав дица гьелъул кIаркьен чIван хадуб, берал дагь-макъалго рагьун рачIана. Цинги хехал тадбиралги гьарун, лагIизаюна. Дагьабго чIаголъиялъул гIаламатал загьирлъидал, борцана бидул тIадецуй. Гъоркьияб рахъ бихьизабулеб бакIалда 0, тIасияб букIунелъуб Е хъвана тонометралъ. Нахъеги марганец жубараб гIетIараб лъимги кьун, лагIдезаюна. Амма гьеб жо гьабулеб 40-50 минуталда жаниб чанцIул бидул тIадецуй борцаниги, добго хIасил бихьизабуна. Нижер хIукму ккана хехго гьей районалъул больницаялде хъамизе, гьенибе нижер росулъа 30-40 км. буго. Хехго бухьен ккуна росулъ вугев фельдшерасулгун (гьеб букIана сардилъ кIигоялде хIалтIараб заман), гьесда гьарана больницаялъул «Хехаб кумекалъул» бригада битIейин нижеда данде, ниж къватIире рахъанилан.\nМашина къваригIун ниж рукIинчIо, хIинкъун рукIана нухда ясалъул хIал хисилилан. РекIеде ячIиндал, гьелъ бицана аллергия багъарун букIун, жинца щуго таблетка преднизолоналъул гьекъон букIанилан. Росдал фельдшерасги ахIун бачIана жинца «Хехаб кумекалъул» бригадаялда лъазабунилан. Амма гьез къватIире рахъине хиялго гьабун батичIо. Больницаялда унтарал къабул гьарулеб рукъ рагьизе бана 15-20 минутгIанасеб заман. Рагьун хадубги цо гIадан телефоналъ бакI-бакIалде кIалъан, щиб-кин гьабилебали цIехолаго ана бащдаб сагIат. Ахирги унтарай егизаюна капельница лъезе ва радалалде гьелъие мадарги лъугьана. Нахъисеб къоялъ ясалда гьикъун буго дой приемныялдасан кIалъарай тохтуралъ дуе клизмаго гьабунищилан. Клизмаялде руссине регIун рукIинчIеб къагIидаха гьел…\nРокъосез, дие кигIан бокьун букIинчIониги, хIал гьабун витIана дунги больницаялде, дирго сахлъиялъухъ балагьизе. Росана кколел кагъталги, щвана тохтуралъухъеги. Бицана дирго сахлъиялъул гIаламатазул ва гьелъ борцана давление. Гьеб батана 120х80. Тохтуралъ абуна лъикIаб давление бугин. Дица гьелда бичIчIизабуна гьеб дуе лъикIаб батилин, дие, 70 соналде вахунев чиясе, гьеб дандекколеб гьечIин. Щайгурелъул дир тIадецуй ахираб 5-6 соналда жаниб 160-170 букIанин ва дун больницаялъул хIисабалдеги восун вугин.\nКъокъго абуни, рокъосезул букIараб хиял (вегизеги гьавилин, дарабиги гьарилин) хIорго хутIана. Дару-сабабцин хъвачIого, цо анкьидаса вачIайинги абун, нуха регIана. Гьеб гьедин кколеблъи дида лъалебги букIана. Гьединаб бербалагьи буго унтараздехун ганчIил ракIал ругел цо-цо тохтурзабазул.\nБольницабазде ккарал киназдаго (рес рекъон ккезе хъван ратугеги) дандчIвайги унтул къиматги гьабулел, унтараздехун ракI унтараб бербалагьи бугел тохтурзаби.\nДругие материалы в этой категории: « ЦIияв нухмалъулесул лъикIал ишал\tДаларал квараз ккурал гьетIарал хIубал »