Пашманаб ругьел » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Горянка - МагIарулай » Пашманаб ругьел\nДобавил(а): istina от 27-11-2015, 11:21\n22 ноябралда къадаралде щвана шагIир ва драматург Машидат Гъайирбегова\nЦIаралгун рецц-бакъалде бакъдебусс гIадин, гьетIичIо, хIалтIиги инсанлъиги, щобда чIвараб байрахъ гIадин, борхатго ккуна. Гьедин хъвалеб буго "КочIолъ батана дир рухI" абураб асаралда Дагъистаналъул шагIир ва драматург, ГIахьвахъ районалъул КIаратIа росулъа Машидат Гъайирбеговалъ. Гьал къоязда рекIеде магIу тIинкIараб пашманаб хабар тIибитIана Дагъистаналда. 88 сонил ригьалда нилъедаса ятIалъана Машидат. М. Гъайирбегова йикIана тIабигIаталъго шагIирлъун йижарай инсан. ТIолабго гIумру адабияталъе кьуна гьелъ. Гьединлъидал, цIакъ бечедаб ирсги хутIана гьелъул наслабазе.\nКечI гьабизе, рагIаби херхине гьелъул махщел тIад калам гьабизе рес гьечIеб, камилаб букIана. 1950-абилел соназдаса байбихьун, жакъа къо щвезегIанги Машидатица къалам кодоса бортизе течIо. Басмаялда рахъана "НекIсиял гьудулзаби", "ТIогьире нухтIа", "ХъвачIого хутIарал кагътал", "МугIрузул гIадамал", "РакIалъ цIа гIолеб буго", "МагIарулазул рагIи", "Имам Шамил", "РикIкIадай яц", "ГIумруялъе гIоло" абурал ва цогидалги тIахьал. Гьел къватIире риччана Дагъистаналъул ва Москваялъул тIахьазул издательствабаз. Гьелъул асаразул аслияб темалъун ккана умумузул къисмат, гьезул гIумруялъул хIалбихьи, гIакълу, жакъасеб гIелалъул бахIарчиял ишал, умумузул ирсалде гьезул бербалагьи. Гъайирбегова адабият хириязул рекIелъ хутIана цересел гIелазул гIакълуги тарихгун нахъе тараб бечедаб ирсалъе ритIухъай, гьеб бацIцIадго цIунулей, цебехун бачуней чIужугIаданлъун. Гьелдаго цадахъ чIужугIаданалъул къисмат, гьелъул къохIехьей, рекIел бацIцIалъи, хIалтIулъ жигарчилъи… Доб мехалда СССРалдаго тIибитIун ана гьелъул "Я - хозяйка гор!" абураб гьаракь.\nТIабигIаталъ кьураб гьунаралдаго цадахъ гьелъие щвана М. Горькил цIаралда бугеб Москваялъул литературияб институталда тIадегIанаб лъай. Гьелда цебе Гъайирбеговалъ лъугIизабун букIана С. Стальскиясул цIаралда бугеб Дагъистаналъул пединститут. ЦIалул соназдаго загьирлъана гьелъул кочIое бугеб махщел, гьунар. Гьебго заманалда къватIире рачIана тIоцересел асаралги.\nМоскваялда цIалулаго Машидатил асарал къватIире риччала гIурус мацIалдаги. Адабият бокьиялъ гьей тIолабго гIумруялъ тIамула аваразул халкъиял ва инкъилабалда цересел кочIохъабазул асарал ракIаризе, гьеб рахъалъги гьелъул гьабураб хIалтIи гIезегIанго кIвар бугеб ва пайдаяблъун рикIкIуна гIалимзабаз. Гьей хIалтIана Авар театралъул директорлъунги. Гьелдаса нахъе нижер гьудуллъи гьоркьоса къотIичIо. Театралъул къоабилеб сезон рагьана дица лъураб "Вехьасул намус" абураб Машидат Гъайирбеговалъул пьесаялда рекъон хIадурараб спектаклялдалъун. 1975 соналда "Гьудуллъи" журналалъул лъабабилеб номералда МухIамад ГIабдулхIалимовас хъвана: "Вехьасул намус" - гьеб буго Авар театралъул цIияб бергьенлъи", - ян.\nМашидат Гъайирбеговалъ хъвана "ТалихIаб къо", "Даният", "Рагъул дандерижи", "БагIарав партизанасул яс" ва гIемерал цогидалги пьесаби. 1950 соналдаго лъун буго гьелъул "ТалихIаб къо" абураб пьеса Авар театралъ. 1956 соналда лъуна "Такъсирги тамихIги" ва хадусел соназ - "БахIаралъул хъачIаб чIинчIо"абурал пьесабазда рекъон спектаклял.\nМашидатица наслабазе тана магIарул халкъалъул рекIел гьайбатал ва тIадегIанал къасдал, анищал. Гьей унго-унголъунги къеркьана хIалихьалъиялде данде, жиндирго асаразулъ тасдикъ гьабуна ритIухълъи, сахаватлъи ва гIаданлъи.\nШагIир гурейги, гьей йикIана гIакъилай, цIодорай гIадан. Гьелъие хирияб букIана инсанлъи, гIаданлъи, гIадатлъи, гIадлу-тадбир. Гьелъие гIоло хъвадарана ва хIалтIана "МагIарулай" журналалъул редакторлъун, "Гьудуллъи" альманахалъул редакторлъун. 1956 соналдаса нахъе гьей йикIана СССРалъул Хъвадарухъабазул союзалъул членлъунги.\nМикьго директор хисана дун хIалтIулаго Авар театралда. Машидат Гъайирбегова гIадин махщелчилъиялъул къимат гьабулев директор ккечIо. Цогидаз гIадин, бикъа-хъамун бечелъичIо, цIаралгун рецц-бакъалде, бакъдебусс гIадин, гьетIичIо. ХIалтIиги инсанлъиги щобда чIвараб байрахъ гIадин борхатго ккуна.\nЖиндирго шигIрабаз, насихIатаз гьелъ цIалдохъаби ахIана ватIан бокьизе ва цIунизе:\n"Киналго анищал, кинабго рокьи,\nДица дуе кьола, бокьулеб ВатIан".\nАхIана сахаватаб гIумру гIуцIизе, мисалияб гIамал чорхолъ куцазе, гIелмуялде руссине, цоцазул адаб-хIурмат гьабизе. Жиндиего бокьулареб чияе гьабунгутIизе. Сундулъго сабру, гурхIел, сахаватлъи букIинабизе. Эбел-инсул къимат рехун тараллъун рукIунгутIизе. Жиндирго эбел, Загъаласул ПатIиматие сайгъат гьабураб буго гьелъул "ТIоцебесеб рокьи" абураб асар.\n"ТIоцебесеб рокьи, ракIалъул чIухIи,\nДида чIалгIинегIан мун чIаго йикIа".\nМашидатие цIакъ хирияб букIана кечI-бакъан. Гьелъги ятила гьей Авар театралдеги ячIарай. "Жакъаги зурма-къолол бакъан рагIулеб буго, кьурди бокьулеб ракIалъ гьений ахIулей йиго… Гьалдолаго хьаг тана, цIетIаго хинкIал тана, Гьайт бачун захIмат лъураб гьоцIие щун ятана".\nМашаАллагь! Цо гьелъул букIараб гьунар кьурдуе. Нус-нус бертаби, анцI-анцI балетал, ансамблял, аза-азар кьурдухъан вихьана дида. Аммаха, Машидат! Цо гIажаибго пахруяб гуч, къадру-къимат чорхолъ бессараб гьайбатлъи, тIолабго сверухълъи къвалакье бачараб беричаб гIамал, гIодобе биччараб сабурлъи, сабруяб тIадегIанлъи… Дида киданиги ва лъилниги бихьичIо гьединаб! Гьедин хъвалебги буго, мунагьал чураялъ, "Дир кьурдиялъул хаслъи" абураб кочIолъ:\n"Амма доб цебе гIадаб тIадагьлъи гьечIониги,\nДир кьурдиялъул хаслъи хисилареб кидаго".\nЗахIматаб унтиялъ, халатбахъун рокъой хутIарай гIаданалда угьи-зигарди гьечIого, хIалимаб, загIипаб гIамал гIодобе рехун, цIияб гIумруялде каву рагьизе кIвана. Кида жиндихъе рачIаниги, я росабалъе ритIизе, мажгитазул минаразда разе исламиял байрахъал рукъулей, как баялъе къапаби гьарулей, яги хъвадарулей ятулаан. Кида дун щваниги, гьале гьаб бакIида тIад кIусун вукIана ЧIикIаса СагIид-апанди, мунги чIая гьанивилан абулаан. ТIуянго диналде юссунги йикIана. Жиндаго цIарги Машидат-СагIидат хIажияй лъуна.\nЖинцаго абухъе, "дунялалъулго ургъел бокьун тIаде боси" ахирисеб хIухьел цIазегIан течIо мунагьал чураялъ. Гьединлъидал, бугебщинаб гьунар, тIолабго къуват кьуна гIадамазе. ГIадамазда жий даим кIочонарейлъун гьайизеги кIвана Машидат-СагIидат хIажиялда. Аллагьасги кIодо гьаюн ятаги жиндирго цIар бацIцIадаб намусалъ цIунизе кIварай, къадру кIудияй МагIарулай.\nАвтор: ХIайбула ГIабдулгъапуров\nГазета №: 46, от 27. 11. 2015 г.\nМашидат Гъайирбеговалъул кочIол гъасдаМагIарулалги Дагъистанги чIухIизе мустахIикъайГIемерисезда рагIарай, къанагIатав чиясда гурони йихьичIейДир дарман, дир гьаракь...ЛъарагI мацI бицунилан, цIамухIор бетиларо


Низам цIунулез рагъулал автомобилаздаги рекIинарун, Буйнакск шагьаралъул полициялдеги рачун рахъун руго гьезул щивасул килщазул расенал.\nВременный абулеб бакI ккола гьанже нахъа, Генуб росдада гIагарлъухъ бараб росу. Аслияб куцалда гьенир гендерил гIадамал рукIуна. Амма нухда бугеб бакIги букIун, рузман базе гьениб мажгиталде цогидал мухъазул гIадамалги ун рукIун ругин, гьединлъидал полициялде рачаразда гъорлъ генал гурелги рукIанин бицана ЭР-ялъе Унсколо мухъалдасан. Гьединго божизе бегьулев чиясул баяназда рекъон, Временный росдал мажгиталъур ккурал гIолохъабазда гьоркьор низам цIунулез ралагьулел рукIун руго Шамалда Башар Асадил армиялда данде рагъулел рукIарал дагъистаниял. Абула гьединал гIадамал дагьал гьечIин Дагъистаналда.\nГьедин мажгиталъур ккурал гIолохъабазул паспортазда Туркиялъул мугьру бихьидалги щаклъизе бачIун бугоан низам цIунулезе. ЭР-гун букIараб гара-чIвариялда гендерица бицана аслияб куцалда гьел кколила Египеталда динияб цIали гьабулел рукIарал гIолохъаби, цинги гьениб ахIвал-хIалги хIалуцун Туркиялде лъутун, гьенисан рокъоре рачIун ругила гьел. РагIула гьединго Шамалда рукIаралги. Амма гьел гьенир рагъулелищ рукIарал, ялъуни динияб цIали гьабулелищ рукIаралали чIванкъотIун абизе бажарулеб гьечIо.\nПалхIасил, гендерил гIадамаз гIумру гьабулеб бакI букIаниги, Временный росуги Генуб росуги тIубан батIи-батIиял бакIал кколин бицунеб буго ЭР-ялъе гендерил бегавул АлясагI МухIамадовас.\nАлясагI МухIамадов: «Генуб буго батIияб бакI, Временный росуги буго батIияб бакI. Генуб буго сверун аскариязги къан, росулъа къватIиве унесдаги, жаниве вачIунесдаги хадуб халги ккун чIезабураб бакI. Щивасе кьурал номералги руго. Временный росдада хадуб гьечIо гьединаб халкквей. Рузманалдаса рахъун рачIунелъул вачун ун вугоха нусгогIан чи. Гьенире рузман базе рачIарал батIи-батIиял мухъазул гIадамалги рачун рукIун руго. Амма килщазул расеналги рахъун, нахъе риччан гурони, цониги щаклъи бугев, цIех-рехалда вукIарав чи ватун гьечIоха гьезда».\nЭР: «Шамалда рагъарал гIолохъаби ралагьулел рукIун ругин низам цIунулез гьенирин рагIана. Масала, Шамалдаса лъутун, Туркиялде рачIун, цинги дораса Дагъистаналде рачIун ратилин».\nАлясагI МухIамадов: «Гьединал харбал руго. Амма щибха лъалеб Шамалда рагъулелищ дол ругел, Туркиялъ рагъулелищ, ялъуни Египеталда цIалулелищ дол ругелали. Амма къватIир пачалихъазда гIезегIан гIолохъаби руго нижер. 20-30 гIаги чи ватила. ГIагарлъиялда гьикъараб мехалда гьез абулаха Египеталда, Туркиялда цIалулел ругин. Низам цIунулел чIола Шамалда рагъулел ругин. ХIакъикъаталда щиб кинали щибха лъалеб? Дова вукIун вачIарав кIиго-лъабго вас вуго, жал цIалул рукIанилан полициялдеги ун хъвай-хъвагIайги гьабун, киналго документалги рихьун ругоха эз. Гьездехун кинабгIаги тIадкIалъайги гьечIо».\nВременныялъул мажгиталдаса рачун арал гIолохъабазул цоясул эмен ккола ХIусен. Гьесги тасдикъ гьабуна килщазул расеналги рахъун гьел гIадамал сардилъ рокъоре риччай. ХIусеница гIумру гьабулеб Генуб росулъ низам цIунулез щивав чиясе номерал кьун руго. Буго сордо-къоялда жаниб гьез росу тезе, яги гьенире тIадруссине бихьизабураб заманги. Гьелда бан низам цIунулез бачунеб багьанаги буго – экстремистазулгун гендерил бухьен бугин абураб. Амма жалго гендерица абула рохьалъ чIун вугев чанго чиясе гIоло росдада лъолеб бугьтан бугин гьебилан.


ТIолгодунялалъулго сахлъи цIуниялъул гIуцIиялъул (ВОЗ) баяназда рекъон, щибаб соналда онкологиялъ унтулев вуго 10 миллион чи. Ахираб заманалда, ракалъул клеткабазул ДНК хисиялда хадуб халги ккун, онкологиял унтаби лъугьиналъе гIилла балагьулеб къагIида батун буго. Хьул буго гьединал цIех-рехаздаса хадуб рак унтиялде данде даруги батиялде. Рак унтиялъул 250 тайпа букIин хIисабалде босани, бичIчIула гьеб унтуде данде къеркьезе ва дару балагьизе бигьаяб масъала гуреблъиги.\nСабаб камураб жо гIажал гурони гьечIин абулелъул, онкологиял унтабазде данде дару балагьулеб буго гIадатияб медицинаялъ гуребги, халкъияб тохтурлъиялъул махщелчагIазги, гьеб захIматаб гIузруялъул кIичIикье ккаразги. Унтаразги гьезул гIагарлъиялъги, кин ва кисан цIехонги, хIаракат бахъула сахгьариялъулъ батIи-батIиял къагIидаби хIалтIизаризе. Цо-цо мехалда гьединал хIалбихьияз жеги квешго унтизарулел руго. Ралъдалъ гъанкъулелъул хвасарлъизелъун борхьил рачI ккураб гIадаб ахIвал-хIалалде кколел руго унтарал. Ахираб заманалда гIадатлъун лъугьун буго бокьараб унти цIехезе гIадамал Интернеталде раккулеб, хIатта цо-цояз унтул гIаламатазда рекъон дару-сабабгицин жидецаго гьабулеб буго. Щай гIадатияб медицинаялдаса гIадамазул ракI буссун бугеб? Щай нилъ божулел, прививкаби, СПИД, рак унти дараби ричулел компанияз ургъунго халкъалда гьоркьор тIиритIизарулел ругин абун, Интернеталда пуланав чияс бицараб харбида? Щивасул ратила гьелъие батIи-батIиял гIилаби, гьезда гьоркьобин абуни, гIарац кьун гурони унтарасухъ гIинтIамуларев цо-цо ияхI гьечIев пуланав тохтурасул гIайибги батила…\nГIалимзабаз некIого чIезабуна, ХХ гIасруялда халкъалъул тушбабаз ургъараб биологияб ярагъ ккола онкологиял унтаби ва СПИД абун гIадамазда гьоркьоб билълъанхъараб пикруги мекъаб букIин. Масала, СПИД унти маймалаказдаса гIадамазде бахараб унтилъун рикIкIуна. Нилъер эраялдаса 1500 соналъ цебе Египеталъул папирусалда хъвай-хъвагIаял гьарун ругоан чIужугIаданалъул каранзул рак унтиялъул тIоцересел хIужабазул хIакъалъулъ. Гьединго нилъер эраялде щвезегIан 460-370 соналъ цебе некIсиял греказул тохтурзабаз (Гиппократ) онкологиял унтабазе «краб» (καρκίνος) абураб цIар кьун букIана, гьелъие гIиллаги букIана гьеб унтул гьороялъул (опухоль) сипат-сурат ралъдал гарцIалда релълъараб букIин. Хадубккун гьеб унтуда рак абураб цIарги рекIана. Гьелдалъун бихьулеб буго рак ахирал гIасрабазда баккараб яги ургъун бахъараб унти гуреблъи. Амма унтаразул къадарин абуни, цересел соназде дандеккун цIикIкIунеб буго. Масала, Россиялда 10 соналда жаниб 32 проценталъ цIикIкIун буго чIужугIаданалъул каранзул рак. Щибаб соналда онкологиял унтабаздалъун дунялалда холев вуго микьго миллион чи. ВОЗалъул баяназда рекъон, рак унтудаса гIадамал хвеялъе гIилла буго хъалиян цIай, гьекъолди, радиация, «заралиял» нигIматал хIалтIизари, экология чороклъи, гьаваялъулъ загьруял газал цIикIкIин, ДНКялъул кодазул хисарди. Амма кигIан гIелмиял цIех-рехал гьаруниги, рак унти сундасан ва кин лъугьунеб абураб суалалъе мухIканаб жаваб батулеб гьечIо. Гьелдаса цIуниялъе сабаблъунги рикIкIунеб буго иммунитет щулаго цIуни.\nАхирал соназда Интернеталда тIибитIараб халкъияб тохтурлъиялъул къагIидалъун рикIкIуна ракалдаса содаялъ сах гьарулин абураб пикру. Ракъдал тохтурзабазги (знахарь) местIерзабазги гьеб къагIида тIасабищиялъе гIилла кинабха бугеб? Гьелъие гIиллалъун рикIкIунеб буго местIерзабаз рак унти «кандида» абураб грибокалдаса лъугьараб бугин абулеб букIин. Кванил содаялъ грибок чIвалин абураб хIужа некIогоялдаса хIалтIизабулеб буго халкъияб медицинаялда. Рак унти содаялъ сах гьабунин абун гIемер бицунеб рагIула Интернеталда, амма гьеб къагIида гIадатияб медицинаялъ къабулги гьабуларо ва гьелъул гIелмияб цIех-рехги гьабун гьечIо.\nУнтуца мун щиван\nОнкологиял унтаби лъугьиналъе мухIканго гIиллаби рихьизарун гьечIониги, гьел унтаби бокьарав чиясул чорхолъ «кьижун» рукIунин рикIкIунеб буго тохтурзабаз. Гьединал гIузраби къватIире раккиларедухъ щивав чияс иммунитет щула гьабизе кколин лъазабула онкологазги. Амма талихIкъарасул чорхолъ гьеб багъаричIого хутIулеб гьечIо. ЦIехолеб гьечIо гьелъ лъидаго, мун минскинчийищ яги бечедавищан, векьарухъанищ яги тохтурищан. Щивас хIаракат гьабулеб буго гьеб гIузругун къеркьезе. 20 соналъ къеркьана онкологиял унтабигун ахирал соназда улкаялдаго цIар рагIарав онколог Андрей Павленкоги. Цин рак унти бугезе дараби гьарулевги вукIун, ахираб лъагIелгун бащдаб заманалъ жиндирго чорхолъ бессараб унтигунги къеркьезе ккана гьев. Павленкохъа бажарана гIемерал унтарал гIадамазе кумек гьабизе, гьел сах гьаризе ва гIадатияб гIумруялде тIадруссинаризе, амма цогидазул тIалабалда вукIун, жиндирго чорхолъ багъарараб рак лъабабилеб стадиялде щвараб мехалда гурони гьесда лъачIо. ХIалтIуда свакаялъги, жиндир заманалда кваназе рес щунгутIиялъги унтулеб батилин жиндир кванирукъинги абун, халцин гьабичIого тун букIун буго онкологас.\nИсана лъагIалил байбихьуда кванирукъалъул рак унтудаса хвана Петербургалдаса онколог, жамгIияв хIаракатчи Андрей Павленко. Гьес гIуцIун букIана «Инсанасул гIумру» абураб онкологиял унтаби ругел гIадамазе малъа-хъваял ва квербакъи гьабулеб медиа-проект. Социалиял гьиназул кумекалдалъун, Интернеталдасан рихьизарулаан гьес, жиндирго унтиги мисалалъе босун, малъа-хъваял ва унтаразул ракIбатулел къагIидаби. Ахираб лъагIелгун бащдаб заманалъ гьесие гьабуна чанго химиотерапия, облучение ва кванирукъалда операция. Амма дагьабго мадар лъугьарабго, гьев хIалтIуде тIадвуссана ва цогидал унтаразеги жиндирго блогалдаса рак унтуде данде къеркьезе «къуват кьуна». Гьев хIалтIулев вукIана гIолохъанал онкологазе гIуцIараб цIалул программаялда тIад, гьабулеб букIана онкологиялъ унтарал гIадамазе кумек гьабулеб гурхIел-рахIмуялъул фондалъе нухмалъиги. Гьев хун хадуб РФялъул Сахлъи цIуниялъул министерствоялъги лъазабуна, тохтурасул бахIарчияб къеркьеялъул мисалалъ аза-азар унтарасе кумек гьабунин, жалго сахлъизе рукIиналде ракIчIезабизе ва унтигун къеркьезеян абун.\nХвалда цересел къоязда гьес бахъун букIун буго видео, жив хун хадуб Интернеталдаса биччайин абун. Гьениб онкологас унтараздехунги хитIаб гьабулеб бугоан, жив хунин абун, рак унтуде данде къеркьей рехун тогеян абун. Унтабиги батIи-батIиял рукIунин, унтуца живго къуркьизавиги жиндирго талихIкъосинлъун рикIкIунеб бугоан гьес. Андрей Павленкол ахирисеб гьариялда рекъон, гьесул цIаралда грант гIуцIун буго. Гьеб гIуцIиялъул аслияб масъалаги ккола онкологиял унтабазул ва гьелгун къеркьеялъул хIакъалъулъ хъвалел журналистазеги, хварав онкологасул хъизамалъеги гIарцудалъун кумек гьаби. ЦIар рагIарав онкологасе кидаго квербакъи гьабулаан гьесул чIужу, медсестралъун цадахъ хIалтIулей йикIарай Аннацаги. Павленкол хъизамалъул буго лъабго лъимерги.\nДругие материалы в этой категории: « Халкъияб тохтурлъи\tБусаде ккарал гIадамазул черхалда ругънал лъугьинчIого рукIине »


Маданият, Январь 01, 2014\nЖанисел ишазул министрасухъе чIарадисезул хитIаб\nЛицензия гьечIого бичулеб гIаракъи-чагъир бахъун буго гьал къоязда пуланал гIолохъабаз Дагъистаналъул ЧIарада мухъалда. Гьеб мехалда гьезие квал-квал гьабичIогоян хъулухъалдаса гIодов чIезавун вуго полициялъул нухмалъулев. Гьев цIунун жамагIаталъ кагъат хъван буго республикаялъул жанисел ишазул министрасухъе.\nЩай кавказалъулал индейцазда релъунел\nСоциологаз хIукму гьабун буго Москваялда гIумру гьабулел гIадамазе чанго суал кьезе. Гьикъун буго кьолболав москваялъулавлъун щив рикIкIуневин, Москва жидер гIагараб шагьарлъун гьез рикIкIунищ абун. Шагьаралде рачIаразда гьикъун буго гьел киса ва щай Москваялде рачIаралин. Гьел суалазе кьурал цо-цо жавабал ратун руго цIакъ интересаллъун.\nДанияловасул сунареб цlа\nГьал къоязда Дагъистаналъул ГIелмияб централда тIобитIана советияб заманалда Дагъистаналъул вукIарав нухмалъулев ГIабдурахIман Даниялов гьавуралдаса 105 сон тIубаялда хурхараб конференция. Маг1арулаз к1одо гьавуниги, лезгиязул ракIхвей буго гьесда.


МахIаммадаьлил арс Даниял Магьдиев\nАвтор: ilchi · 31.12.2020\nВай гьантрай оьрмулул юбилей хъанай дур Ккурккуллал шяравасса ххаллилсса педагог, шаэр, жяматийсса ишккакку ва унгу-унгусса патриот Магьдиев Даниял МахIаммадаьлил арснал. Нажагьсса бухьунссар ванал цIа къакIулсса, къабавсса.\nУвну ур Даниял 1946-ку шинал январь зурул 3-нний Ккурккуллал шяраву. Къуртал бувну бур Дагъусттаннал педагогикалул институтрал филологиялул факультет. Муния мукьах чIярусса шиннардий зий ивкIун ур Ккурккуллал дянивмур даражалул школалий оьрус мазрал ва литературалул учительну, завучну, сайки 35 шинай директорну. Даниял ДР-лул лайкь хьусса учителли, Аьрасатнал ва Дагъусттаннал халкьуннал кIулшивуртту дулаврил отличникри.\n1991-ку шинал Даниял кьамул увссар Аьрасатнал Чичултрал союзравун.1996-ку шинал лайкьну дурурччуссар педагогикалул элмурдал кандидатнал диссертация.\nМукьра шинай лув, ялув (1998-2001) хIалал дурссар «Шинал директор» тIисса цIа.\nХIакьинусса кьини Даниял зий уссар Лакрал райондалул Хъунисриннал советрал председательну.\nСледующая публикация В Кумухе состоялся праздник Новогодней елки\nПредыдущая публикация Педагог, патриот, тарбиячи.


5 G тушманлъунги ккун\nЖакъа интернеталъул бугеб кIвар бицинчIониги нилъеда лъала. Хасго пандемиялъул заманалда загьирлъана гьелъул хIажалъиги.\nЧIобого кьолеб интернет\nУнти тIибитIилин абураб хIинкъиялъ гIемерисел идараби, хъулухъал интернеталдасан гьаризе байбихьана – тохтургун кIалъазеги, пособиялгун пенсиял ва хIалтIухъ мухь щвезеги, цIала-къали гьабизеги, жеги гIезегIан жал гьаризеги интернет къваригIунеб батана.\nГьедин росабалъ гIумру гьабулел гIадамаз исана сон байбихьаралдаса интернеталдаса росарал фильмазул, кучIдузул, суратазул ва цогидаб контенталъул бакIлъи бащалъула 40 терабайталда.\nАслияб куцалда гьел раккун руго «Госуслуги» сайталде, МФЦялъул, Пенсиязул фондалъул, рекIел гъеялъул ва лъай кьеялъул сайтазде.\nИсана бищун гIемер интернеталде раккун руго Дахадаев районалъул Шадни ва Гъизляр районалъул Сангаджи росабазул гIадамал.\n«Устранение цифрового неравенства» абун «Ростелекомалъ» билълъанхъизабулеб программа сабаблъун щвараб интернет ккола гьеб. Гьелда рекъон, чIобого «Вай- фай» хIалтIулел зонаби руго республикаялъул 14 районалъул 110 росулъ. Гьеб буго тукабахъ, школазда, администрациялъул минабахъ. ТIасияб соналъул ахиралде чIобогояб «Вай-фай» кколел бакIал рукIина лъабнусгоялдасаги цIикIкIун росулъ. Масала, магIарул районазул бицани, рехсезе бегьула Гъуниб, ЛъаратIа, ЧIарада районазул росаби.\nЖамгIиял бакIазда чIобого интернет кьолеб гьеб программа хIалтIизабула гIицIго гьенир гIумру гьабулел гIадамазул къадар 250-500 чи вугони.\nАмма жакъа къоялъ гьедигIан нилъер кверал рухьараб интернет бачине квекIенал гьарулел руго гIадамаз.\nБатIи-батIияб бухьеналъул операторазе квалквал гьабулеб буго вышкаби лъезе. ГьанжегIагар гьединал хIужаби ккана ЛъаратIа, ЧIарада, Гумбет, ЦIумада, Гъуниб, Гъаякент, Рутул районазул цо-цо росабалъ.\nЩайин абуни, гIадамазул рахIат хвезабулеб буго 5G абураб бухьеналъул хIакъалъулъ ахираб заманалда раккун ругел харбаз. Хасго коронавирус баккидал цIакъго гьалаглъана гьел. 5 G-ялъул вышкабаз ковидги багъаризабулин, чорхолъ онкологияги лъугьинабулин абураб пикру бижун буго халкъалда гьоркьоб.\nЦерехун рехсарал росабалъго гIадаб ахIи-хIур бахъун букIана исана маялда Гъизилюрт районалъул ЦIияб ЧIикIаб росулъги. Росдал руччабаз бицунеб букIана, цIогьохъего гIадинги рачIун, ясли- ахалда аскIоб лъун батанин вышка, жидее кIиабилеб Чернобыль хIажат гьечIин. ХIакъикъаталда, ахираб кIиго-лъабго моцIида жаниб 50- ялде гIагарун чиги хун вуго гьеб росулъ.\nГьел гIодоре риччазаризе Гъизилюрт районалъул бетIерлъун вукIарав МухIамад Шабановгицин вачIун вукIана. Вышкаялдалъун дагьа-макъабниги зарал кколеб батани, гьезул цонигияб лъезе гьечIин лъазабун букIана гьес гIадамазда. Хадуб лъана гьеб вышка жидецаго гIадамазе бичулеб интернеталъул хехлъи цIикIкIине цо компаниялъ лъолеб букIараблъи.\n«Техника цебетIеялдалъун щварал ресаздаса пайдаги босун, гьелдаго цадахъ гьеб техника цебетIезабизе биччаларин чIарал гIадамазда гIажаиблъизе бачIуна. Квеш ккараб жо буго официалиял СМИяз бицаралдасаги «цо кIодоца бицана» абурал харбазда гьел цIикIкIун божулел рукIин», - илан абуна ДГУялъул инженерияб физикаялъул доцент, физикаялъулгун математикаялъул кандидат СагIид Ниналаловас.\nГьесул рагIабазда рекъон, росабалъ гьел лъоларо, щайин абуни, 4 G-ялъулазда дандеккун, 5 G-ялъул вышкаби цIакъго аскIо-аскIор лъезе ккола. ЧIахIиял ва гIадамал гIемерал шагьаразда гурони, чи дагьал бакIазда гьел лъеялъ хайир кьоларо.\nНиналаловас бицана хехлъи цIикIкIараб букIиналъ 5 G хIалтIизабизе бегьулин медицинаялда (хирургал-роботаз операциялги гьарун), гьединго, жанив шофер гьечIеб транспорталда. 5 G-ялъ кьолеб буго квадратияб метралда цо млн гIанасев чиясе интернет. 4 G-ялъул интернет абуни гIицIго къоазаргоясде гIунтIун чиясе гурони щоларо (гьедигIанасебго бакIалда).\nНиналаловас бицухъе, дунялалда тIоритIарал рикIкIен гIемерал хIалбихьияз баян гьабун буго сотовияб бухьеналъул вышкабазги, «Вай-фаялъул» роутеразги, кодор кколел телефоназги инсанасул чорхое зарал гьабуларилан.\n«Ростелекомалъул» пресс-хъулухъалъ баян гьабуна жидецаги цогидал идарабазги бицун бичIчIизабидал, цо-цо росабазул гIадамазул пикру хисулеб бугин.\nРехселин ВОЗалъул (сахлъи цIуниялъул рахъалъ дунялалъул гIуцIи) баянги: 5 G-ялъул бухьен 4 G-ялдаса гIемерго къуватаб бугониги, гьелъ чорхое зарал гьабуларо.\nДругие материалы в этой категории: « ЦIорол Дадаги вачIун щиб рохел гьаниб бугеб?\tПутиние суал кьезе рес щвечIониги… »


Къур’аналъул Академиялда дуца лъазе гьабизе бегьула Хирияб Техьги ва г1араб мац1ги дуе бокьараб даражаялдасан байбихьун. Дуниялалда чанго миллион г1адамаз Къур’ан лъазабизе байбихьун буго. Дуцаги лъазе гьабе ва г1елму-лъай т1ибит1изабе!\nГ1араб мац1 лъазе гьабе\nГ1араб мац1 лъазабиялъе г1оло хъварал т1ахьал г1урус мац1алда ц1акъ дагьал руго, гьединлъидал г1араб мац1 бит1ун Къур’аналъул Академиялдаса лъазе гьаби - бищун лъик1аб х1укму буго! Кинабго байбихьула г1араб алипбаялдасан (г1араб мац1 байбихьулезе). Ниж гьанже цебет1ураб даражаялъе г1араб мац1алъул дарсазда ва гьединго г1араб мац1алда жанир аслиял жал лъалезе Къур’аналъул г1араб мац1алда т1ад х1алт1улел руго. Г1араб мац1 лъазабизе ккола г1араб мащрикъалда г1емер свердулел яги гьенире рахъине х1адурлъулел чаг1аз.\nДурго лъаялъул хал гьабизе тест т1убазабе ва дуе бокьаралдаса ц1ализе байбихье\nДуца лъай боси байбихьизе бегьула гьабсаг1ат дуего рекъараб даражаялдасан: программа рекъезабун буго ц1идасан байбихьулел чаг1азеги, ва гьединго цебегоялдаса нахъе г1араб мац1 ва Къур’ан лъазе гьабулезеги. Гьеб кинабго буго - т1убанго Ч1ОБОГО!\nЩай г1адамазул 78% - алъ Къур’ан лъазе гьабулеб чанго соналъ, кин бук1аниги гьезда цо джузгицин рек1ехъе лъалареб, амма 22% - алъ джуз 8 дарсалдаго рек1ехъе лъазе гьабулеб?\nГъваридаб асар бугел гъира кколел къаг1идабаз рес кьола материал чанго нухалъ хехго бич1ч1изе. Бат1и-бат1иял информация кьеялъул куцаз ва щибав чиясдехун бугеб хассаб балагьиялъ рес кьола г1адамасул г1емерал лъай босулел нухалъ х1алт1изаризе, лъай боси гъира балеблъун гьабизе ва гьеб дур лъаялдаги, мурадалдаги ва интересаздаги рекъезабизе. Дуда баянго рихьула щварал х1асилал.\nВидео-дарсаздалъун Къур’ан бич1ч1изе хехаб нух\nАудио, видео ва цогидал материалал жанил ругеб г1адатияб гуреб, Къуран лъалел чаг1аз г1уц1араб библиотекаялъ ихтияр кьола къвариг1араб материал т1аса бищизе. Дуего хассал рекомендацияби рит1ила, дур гьунаразда, мурадазда ва интересазда рекъон. Интерактивный тренировкабаз кумек гьабула 2 нухалъ бигьаго материал бич1ч1изе.\nПикруцоялгун рухьен ккве\nГ1араб мац1алда 240 миллион г1агарун чи к1алъала. Х1апиззабазда, г1алимзабазда, г1елму т1алаб гьабулел мутаг1алимзабазда ва жибго г1араб мац1алда к1алъалел чаг1азда гьаоркьор ножода ц1акъ бигьаго ва хехго рак1алда ч1ела г1иц1го раг1аби гурел, гьединго гьел бит1ун абизе кколеб куцги. Г1араб мац1алда цоял цоязда к1алъалеб къокъагун гъорлъвосиялъ кумек гьабула щварал лъайги ва гьунаралги кидаго камиллъизаризе.\nЛъай кьеялъулъ ц1и гьарурал технологиябаздаса пайда босе\nХехго ва дурусго ц1ияб информация лъазабизе ва рак1алда ч1езе кумек гьабулел, г1емерал лъик1ал-т1ок1ал алатаз квер бакъула ц1али ахиралде щвезег1ан лъуг1изабизе. Грамматикаялъул, раг1и абулеб куцалъул, тафсир лъаялъул ва г1илмиял х1акъикъатазул хал гьаризе х1адурарал автоматикиял тестал: лъималазе, экспресс-къокъабазе, квах1алазе, цебет1ураб даража ва цогидабги.\nКиназего бугеб Академия\nМуг1алимзабазе лъай кьеялъул алатал х1алт1изаризе рес буго\nГ1адатиял гурел методикабаз ва алатаз рес кьола хал гьабизе щибав мутаг1алимасул х1асилалъул ва мух1канго бихьизе кинав ц1алдохъанасул х1ажат бугеб киналг1аги г1елмабазе к1вар кьезе. Ц1алул процессалъул таблица, г1емерал тестал ва электроникиял дневникал - гьез киназго ц1акъ г1емераб заман т1ок1лъизабула, щайгурелъул ц1алдохъанас босараб лъаялъул квералъ хал гьабизе ва гьелъие къимат кьезе кколарелъул дуца.\nУмумузе - онлайн дарсал, лъималазе х1адур гьарурал\nКъур’ан лъазабизе байбихье гьит1инабго г1умруялдасаго - лъималаз, нак1к1алъ г1адин, ц1ула информация ва гьеб саг1аталдаго щвараб лъай билъанхъизабизеги лъугьула. Лъай т1алаб гьабиялъулъ бергьенлъи щваразе Академиялда г1уц1улеб буго гьел рази гьабулеб система (г1аламатал, медалал ва рейтингал), жиндалъун лъимал жеги ц1ик1араб гъира-жигаргун лъай т1алаб гьабизе ах1улел. Дур рес буго лъимадул хадугъеялъул хал гьабизе.\nГ1елму-лъай т1ибит1изабулезе ва диналде ах1улезе\nГ1елму лъугьула г1елмулъун, лъабго гверсвери бугеб мехалда: муг1алим, мутаг1алим ва мутаг1алимасул мутаг1алим. Къураналъул Академиялда дуе рес кьола г1иц1го лъай босизе ва цогидазда лъай малъизе гуреб, гьединго дуца т1ибит1изабизе бегьула дурго лъай, гьеб цогидазухъе кьезе ва дурго областалда унго-унгояв экспертлъун лъугьине.\nАкадемиялда гьанже буго\nАкадемия х1алт1изе байбихьаралдасан нахъе " " къо ана


СунтI бай «ссиялда» буго » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Медицина - Сахлъи магIарулазе » СунтI бай «ссиялда» буго\nСунтI бай «ссиялда» буго\nДобавил(а): Musa от 13-05-2013, 12:52\nТезе кIолареб гIамал\nТамахьо сунтIулеб къагIида тIоцебе хIалтIизабизе лъугьана Парижалъул бечедал чагIаз. Хадуб, гьеб щвана Европаялдеги. XVIII гIасруялда сунтI бачIана Россиялде\nва доб заманалда сунтI сунтIизе рес букIун буго ханзабазул, гиназазул ва бечедал чагIазул.\nДагъистаналдейин абуни сунтI бачIун буго Азиялдасан. Гьанжеялдаса 30-40 соналъ цебеги, нилъер гьаниб сунтI, гьанже гIадин, машгьураб букIинчIо. МагIарухъ сунтI бай рикIкIунаан ничаб ишлъун. Дол соназда нижер росулъ сунтI балев цо херав чи вукIана, росуцоязги гьесде сонтIочилан ахIулаан. Руччабаз сунтI бай бегьулеб жолъунго рикIкIунароан. Яс-гIадан яги къоролай сунтI балаго тIадккуни, гьезие россал щвеялде хьулго букIунароан. Дагь-дагьккун гIадамал сунтIалде ругьунлъана ва гьанже гьеб балел гIемерлъана. Щивав "сонтIочасул" буго гьеб баялъе жидецаго ургъараб хасаб гIилла. Цоясе гьелъ "кумек гьабула" гриппалдаса сах гьавизе, цогидасе - бидул тIадецуй гIодобе ккезабизе, лъабабилесе - нерваби гIодоре риччазаризе. Мадугьалихъ бугеб росулъ йикIана лъабго нухалъ росасе арай "сонтIоч" ГIайшат-кIодо. Дуца гIолилазда квешаб мисал бихьизабулеб бугин абидал, гьелъ гьадинаб жаваб кьолаан: "ГIолохъанго руго нуж дида жо малъизе. ГIолохъанго лъарабани дида сонтIол букIунеб кеп, росасего инароан дун".\nЖакъа сунтI бай ссиялда буго. Гьеб балеб буго хIакимзабазги, гIадатиял гIадамазги. Щивав "сонтIочас" нугIлъи гьабула сунтI папирос гурин, гьелдасан щибго зарал букIунарин.\nГIалимзабаз гьарурал цIех-рехаз бихьизабулеб буго сонтIолъ, бокьараб цоги тамхьилъго гIадин, черхалъе цIакъ заралияб никотин букIин. СунтI барабго никотин чиясул бидулъе, хадуб гIадалнахулъе кколеб буго. Гьелъин инсан гьелде ругьунлъулев, гьеб гьечIого чIезе кIоларевлъун лъугьунев. Никотиналъ инсанасул бетIер сверизабула, лагIдезавула, цIакъго гIемерлъани лъавудаса инавула, хIатта хвеялда хIинкъи букIуна. ЧIамулеб ва бухIулеб тамахьоялде данде ккуни, сунтI баялъ чиясул гIакълу хехго нахъе ккезабула, пикру мукъсан гьабула, рак унти ккеялда хIинкъи цIикIкIуна. СунтI балезул гIумру, гьоркьохъеб хIисабалда, хъалиян бухIулездаса 5-7, сахал гIадамаздаса 10-15 соналъ къокъаб букIуна.\nРеспубликаялъул наркодиспансералъул тохтур Раисат СагIидовалъул рагIабазда рекъон, хъалиян цIаялдасаги сунтI баялъул зарал дагьаб букIунин абулеб жо мекъаб буго. СонтIол хIуралъулъ рукIуна гIемерал загьруял жал ва "сонтIочазул" рак унти ккезе щуго нухалъ цIикIкIараб хIинкъи букIуна. ГIалимзабазда сонтIолъ гIемераб натрий батун буго ва гьелдалъун бидул тIадецуйги цIикIкIинабулеб буго. Шведазул гIалимчи Болиндерица чIезабун буго сонтIочал, цогидазде дандеккун, бидул тIадецуялъ лъабго нухалъ цIикIкIун кIвекIулилан.\nТIолгодунялалъул сахлъи цIуниялъул идараялъул (ВОЗ) баяназда рекъон, сонтIолъ бугеб никотиналъ ва цогидал заралиял жалаз лъимаде йигей гIаданалъ заман щвелелдего гьабула цIайи дагьаб лъимер, хIинкъи букIуна унтараб лъимер гьабиялда, хIатта ургьибго лъимер хвеялда.\nДагъистаналда, аслияб куцалда, сунтI хIадур гьабула умумузул къагIидаялда рекъон. Цебе сонтIолъе журалаан батIи-батIиял махI берцинал хурдул, гьанже журалел руго макказул яги варанабазул рак, гач, марихуана. Гьелъин гьеб гIемерисеб къвакIарабги букIунеб.\nКигIан "цIакъаб" сунтI хIалтIизабулеб бугониги, живго сунтI балесе гуребги, аскIор ругезул сахлъиялъеги букIуна зарал.\nХIакъикъаталдаги, абиги гьечIищха: "Сахлъиялда бащалъулеб жо щибго гьечIо, сахав лагъ талихIав вукIуна унтарав ханасдаса", - ян. Автор: Нури Нуриев\nМичIица вухарав сахлъаравилаГIарац кьун босулеб "унти"Талган - даруяб нигIматСайгъат» щвезе рес бугоРакьугIеч - чакрил унтуе дару


Пятница, март 30 2018\nХьиндал ахикь гIураб пихъ гьарзаяб гъветI\nМагIарул кочIол роценги, берцинлъиги, пасихIлъиги цIунарай кочIохъан\nЧвахе, магIарул кечI\nМагIарул кечI-бакъан. Гьелъулъ бугебщинаб берцинлъи. ГIажаибаб гугьаралъ гьелда базабун бугебщинаб нур. ХIайранаб бакъаналда ахIулеб хIасратаб магIарул кочIолъ рессун руго рацIцIадал, цIорорал иццазул чилиги, согIал мугIрузул тIабигIатги, мугIрулгIан тIадегIанал, кьварараб гIамал-хасияталъул рокьулел магIарулазул сипаталги. Гьелъухъ гьоболлъи бала гIолохъанлъиялъул талихIал лахIзатазухъе тIадруссине бокьарал ботIрол рас хъахIлъарал харабазги, гьанжего гьанже гIищкъул асирлъуде ккарал гIолилазги, магIаруллъиялъухъ рокьи ккаразги. Унго-унгояб магIарул кочIоца битIахъего гъаргъар базабула тIолабго черхалда.\nРаисат Тажудинова. ГIолохъанай кочIохъан. Гьанжего гьанже магIарул кочIолаб маданияталде галаби тIамулей йигей. Жийго гIолохъанай йикIаниги, гIумруялъул хIакъалъулъ пикраби цIубарал руго Раисатил. КочIолаб маданияталда аслияблъун Раисатица рикIкIунеб буго магIарул кочIол берцинлъиги, хаслъиги, роценги цIунун бажари.\n- Жакъа кочIохъабазул буго захIматаб гIумру. Машгьурлъизе ккани, къваригIунел руго спонсоралги. Гьел ругони, кечI ахIизе кIудияб махщелги къваригIунеб гьечIо. Дие гьедин бокьун гьечIо. Бокьун буго бергьенлъаби дирго захIматалдалъун росизе. Гьелъулъги дие чIагояб мисаллъун ккола жиндир кочIоца магIарул маданият берцин гьабулей, Дагъистаналъул мустахIикъай артистка ГIайшат Тажудинова. Махщелчилъиялъулъ гьелъул нух ккун ани, ракIчIола дие битIккеялда, - йилан абула Раисатица.\nЛъиениги балъголъилъун кколаро, маршруткабазда рекIиндал, гьенир жанир ахIулел рукIунел магIна гьечIел кучIдул - «кодоре росизе гIоркь гурел, гIодор лъезе тIину гурел». РагIабазухъ цIакъго кIвар кьун гIенеккани, аскIор гIодор чIараздаса нечон, ракьулъе тIерхьун унел ругеб гIадаб хIалги лъугьуна.\nАмма цо къоялъ шагьаралъул маршруткаялда рекIарай дида тохлъукьего рагIана гIажаибго берцинаб, рекIелъе бортун унеб гьаракьалъ ахIулеб кечI. АхIулеб кечI лъугIизегIан ана дун, маршруткаялдаги рекIун. Цинги дица шоферасда гьикъана кечI лъица ахIарабилан. Ва гьей ятана дирго ракьцояй Раисат Тажудинова. ТIоцебе рагIарабаго, асир гьаюна дун гIолохъанай кочIохъаналъул гьаркьица. Ва ракIалде ккана гьелъулгун лъай-хъвай гьабизе.\nДица цее чIезаюн йикIаралдаса гIадатияй ятана Раисат. АхIидал, гьей ячIана газеталде гьоболлъухъе.\n- АхIеха, Раисат, биччай цо гьаракь, - илан абун бахъиналде, умумузул бакъаналда хIасратго кечI ахIана гьелъ.\nРаисат Тажудинова гьаюна Хунзахъ районалъул Коло росулъ. ГьитIинго бижана магIарул кечI-бакъаналде рокьи. Раисатил хъизамалда хасаб бакI кколаан магIарул некIсияб кочIоцаги. Гьел ахIула магIарул кочIол маданияталда гвангъараб нур рещтIинабурай Раисатил ункъгIал ГIайшат Тажудиновалъги. РагIулаан гьел кочIохъаналъул кIудияв инсул ва кIодоэбелалъул гъасдаги. Ва гьале гьанже гьеб пиша ирсалъе щун буго Раисатиеги.\n- Дун эбел-инсуда цадахъ Москваялда йикIана гIумру гьабун. ЦIалулейги Москваялъул школалда йикIана. Дагъистаналде ячIана 11 классалда цIализе. Дун гIумруялъго налъулай йиго эменлъиги эбеллъиги дие гьабурай ункъгIал ГIайшат Тажудиновалъе. Гьелъул баракаталдалъун бижана дилъ магIарул кочIоде кIудияб рокьи. Гьелъ малъанин абизе бегьула кечI ахIизеги, ахIулеб кочIол адаб гьабизеги, гьелдаго цадахъ мугIрузул ясалъул борхатаб намус цIунизеги, - ян абуна Раисатица.\nШкола лъугIун хадубги, Раисат эбел-инсухъе Москваялде тIадюссана. ЦIализе лъугьана правовияб академиялде. Амма гIолилалъул гьениб ракI сасунеб букIинчIо. КочIоде бугеб гIищкъул куркьбаздаги рекIун, Раисат цIидасанги Дагъистаналде тIадюссана.\nВа байбихьана гIолилалъул цIияб, творческияб гIумру. РагIана магIарулазда гIолохъанай кочIохъаналъул хIасратаб гьаракь.\n- АхIулеб буго Раисат Тажудиновалъ - гьадинал лъазабияз чанго нухалда данде гьаруна магIарулал.\n20 сон барай кочIохъаналъ Муи ХIасанова ракIалдещвеялъе тIобитIараб республикаялъул фестивалалда Раисатица ахIараб кочIое тIадегIанаб къимат кьуна жюриялъул член, Россиялъул мустахIикъав артист ТIагьир Къурачевас:\n- Жакъа дида рагIана гучаб гьаракь. Гьелъулъ бихьулеб буго магIарул кочIол цIияб букIинесеб. МагIарул кочIол роценги, берцинлъиги, пасихIлъиги цIунарай кочIохъаналъ дун асир гьавуна, - ян абуна гьес, гIолилалъул кочIое къимат кьолаго.\nВа магIарул музыкалияб маданияталде жание Раисат лъугьун ячIана жиндирго хасал къагIидабигун. Гьелъул тIоцебесеб роржен батана икъбалаблъун.\nДица тIадехун рехсараб фестивалалда босараб бергьенлъиялъ кунчIизабуна Раисатил саринал - гьез магIарулазе кьезе байбихьана хинлъи. Гьел ихлъун рещтIана гIенеккаразул ракIазулъ.\nАслияб къагIидаялда Раисат Тажудиновалъ кучIдул ахIула Каримулагь ГIабдулаевасул, АхIмад ГIамирхановасул ва халкъиял бакъназда. РукIунаро гьелъул авторал гьечIел рагIабиги. Раисат заочно цIалулей йиго ДГПУялъул музыкалияб факультеталда.\nКватIичого, ай анкьабилеб апрелалда, кочIохъаналъ Гьудуллъиялъул рокъоб кьезе буго тIоцебесеб концертги.\nНух битIаги дуе,\nРакIчIола кочIохъан жинцаго тIасабищараб нухккун инин цеехунилан. Гьейин абуни, гьабсагIаталда йиго битIараб нухда - магIарулалъул сабруги, сценаялда йикIа-яхъине лъайги, дурусаб магIарул кечI-бакъанги. Гьеб кинабго цIунизе кIвани ва цогидалги гIолохъанал кочIохъабазе мисаллъун хутIун бажарани, Раисат Тажудинова йикIине йиго магIарулазул йокьулей кочIохъанлъун.\nПрочитано 350 раз\tПоследнее изменение Пятница, 30 марта 2018 10:27\nДругие материалы в этой категории: « Поэзиялъул къо\tГIолохъанал хъвадарухъабазул кIиабилеб форум »


Farmer from Dagestan\nМоцI сверун батиларо СултIанянгъиюрталда росдал магIишаталъул форум тIобитIаралдаса. Гьеб форумалда Гъизилюрт районалъ гьалбадерида рихьизарулел рукIана росдал магIишаталъул рахъалъ жидер бугеб техника, боцIи-панз, чуял, къиматал цIаказул гIунхрул ва гIи-цIани. Гьезул хал-шалги гьабун республикаялъул бетIерас хIасилал гьаруна росдал магIишаталъул хIалтIул, кьуна лъикIазе шапакъатал, гьаруна бадирчIваял квешазе, вахъана хъулухъалдаса министр. ХIасил калам, росдал магIишат буго чIван къотIун пуланаб болжалалде ролъ, хIан, яги гьан гьечIони гьелъул жавабиял хIисаб кьезе тIамулеб отрасль. Гьелъул щай бицунеб бугебали бичIчIила нужеда гъоркьехун бицунелъухъ гIенеккун.\nГьал къоязда Пятигорскиялда тIобитIулеб буго улкаялъул информациялъул алатазул форум, Дагъистаналда абуни Москваялдаса миллиял гьоркьорлъабазул федералияв министрги вачIун тIобитIулеб буго политологический форум.\nГьеле гьеб кIиго форумалъ кьолеб жо, гьелдаса букIунеб пайда яги хайир цIакъ захIмалъулеб буго цебе тIезе. Масала, пуланаб миллаталъул пуланаб редакциялдаса "Коммунизмаялъул бакъ" газеталъул мухбирасе редакциялъ командировкаялъе гIарацги кьун витIула форумалде.\nГьесда Пятигорск шагьаралъул "Интурист" гостиницаялъул жанахIалъул ратула гIумруялъ Дагъистаналда рихьичIеб гIадаб кьер-куцалъул, хIатта цо-цоял хвалил кьер лъурал гIадамал. Ролъул мешокалдаса гьабураб гIадаб тIажуги ретIарал, чIахIиял цIоробералги рарал, гIанкIил тIагъурги лъурал, цо гьесда тIехьалда вихьун вукIарав почтальон Печкиниде рачIарал гIадал гIадамалха.\nГьезул рагъа-ракари, кьер-куц, бицунеб мацI букIуна батIияб. Гьездаго аскIор ратула бихьиназул гIадаб ретIелги ретIарал, хъалиянги бухIулел, дагьаб жоги реххарал руччабиги. ХIасил калам жанахIалъувго гьеб халкъ бихьун вихха-хочарав мухбир уна гьел чагIазда хадув ворта-хъетун форумалде. Дора залалда рукIуна гьадабго жанахIалъуб бихьараб, бихьиналгун руччаби ратIа рахъизе лъалареб халкъ ва президумалда вукIуна чанго костюм тIажу ретIарал гIадамал. Гьез баркиялъул рагIиги абун кIалъазе рахъула батIи-батIиял гIадамал. Мухбирас форумалде вачIинелде цебе жинцаго Анжи базаралдаса босараб хъахIилал жилдал ругеб блокноталда мухIкан гьабун хъвала кIалъазе рахъарал чагIазул фамилиял, цIарал ва хъулухъал.\nТIад вуссараб мехалда газеталда макъалаги бачIуна "Форум тIобитIана" абураб цIаралда гъоркь. Дол Россиялдаса форумалде рачIарал Печкиналги уна моцIие гIураб жоги фуршетазда чохьонибе тIун, гIупабиги рахъун жидер пишаялда тIад руссине. Рес буго гьениб цо-цо къиматаб, цебехун журналистазда рагIичIеб жо малълъизеги, амма гьеб рес цIакъго дагьаб буго.\nГIачи-бачал хьихьиялъул гIелму ва технолгиял малъизе рес буго. Гьеле гьеб журналистика абураб жо малъиялда божуларо, щай гурелъул ботIрониб пикруги, гьеб загьир гьабизе мацIги Аллагьас кьолеб жо буго инсанасе, форумаз малълъун бачIунеб жо гуро. Дун божуларо форумалда гьеб чиясул гIаданиб лъезе кIолин абураб пикруялда.\nГьелдего бачIараб политологический форум абураб жо унеб буго гьал къоязда МахIачхъалаялда. Щиб гьеб форумалъ ва Москваялдаса рачIарал гьалбадерица нилъеда малъилеб?\nТIоцебесеб иргаялда гаргадун гьабулеб жо гьеб батани, гьеб рахъалъ бищунго пасихIав чи ва тIоцевесев политик вуго нилъер республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIипов. Гьесул докладалъухъ гIенеккизе гIадамазе интересги букIуна, гьес тIанчаздаса чIамучIал докладалги гьаруларо, гьес жидир кIудияб политикияб ва гIумруялъул хIалбихьиялдаса гIезегIан бицине жоги букIуна. Рамазаница форумги рагьун цере рачIине руго иргадулал Москваялъулги нилъергоги нунубегал.\nЦIализе руго чIамучIал, гIенеккарал макьиххунел докладал. Гьел докладаца я политикияб ахIвал-хIал, я миллиял гьоркьорлъаби, я экономика ва нухмалъи цебе тIоларо. Гьеб лъугьуна форумалъе гIоло гьабураб форумлъун. Щибха гьабизе кколеб, данделъиго гьабичIогойищха рукIинел абураб суал бачIина гьаниб.\nДанделъиялго гьарулел гьечIони щай къварегIун бугеб республикаялъе милллиял гьоркьорлъабазул министерствоги, гIолилазул министерствоги, печаталъулгун информациялъул министерствоги, намсалъулгун диниял гIуцIабазул комитетги, парламентги, анцI-анцI жамгIиял гIуцIабигун гIадада гаргадулел чагIиги абураб суал бачIуна гьаниб.\nГьел киналго хIажат рагIула форумал гьаризе. Форум тIобитIулел чагIи рукIине кколарищ тIубараб федерациялъул субъекталдаян абила гьел тIадехун рехсарал министерствоязул гIадамацаги. Гьаб ахIвал-хIалалъ дида ракIалда вачIинавуна магIарухъ хер баччизе хIама хьихьулев цо мискинчи. Гьесул букIун буго битIун цохIо хIама хьихьизе гIураб гурони хер бачIунареб сага.\n- Дуе аб хIамагIаги щибизе? - ян гьикъун буго гьесда мадугьалас.\n- Хер баччизеха, щибизе букIунеб хIама?.. - ян ццин бахъун буго асул.\n-Хер щибизе дуе?\n-ХIама хьихьизе - ян кьун буго жаваб.\nБугелъуб херги тун къварегIарасе хIамаги бичун щай мун вукIунарев дуегоги, хIамиеги, гIадамазеги гIакъуба кьечIогоян абун буго гьесда гIакъилав мадугьалас. Гьелъухъего кколел гьечIищ нилъер министестваби ва форумал, цоял гьечIого цогидал тIураларел. ТIаде жоялъе гьезда харжги гьабулеб мехалда. Хабар лъикIаб рагIайги.


Росулъа араб, шагьаралде щвечIеб...\nАхираб заманалда республикаялъул бетIерасулгун районазул бутIрузул дандчIваязда рагIулеб буго цо гIажаибаб тIалаб.\nЦебехун нухмалъиялъ бутIрузда цебе лъолареб букIараб мугIрузул районазда нужеца хасал чагIи бетIергьанал школал, лъималазул ясли-ахал, медицинский пунктал ва участковиял больницаби рагьизе шартIал гIуцIе абураб.\nГьедин абулеб буго ГIабдулатIиповас муниципиалазда. Гьеб буго базаралъул экономикаялъул ва капитализмаялъул гIаламатаздаса. Гьеб буго жиндирго гIарац бугев хасав чияс жинцаго школа яги больницаги бан гIарцухъ гIадамазе лъай кьей ва унтарал сах гьари.\nПачалихъ щиб гьабизеха гьеб мехалда абураб суал бачIунеб буго. Пачалихъалъ чIезаризе ккола ращадал шартIал гьеб лъайкьей ва сахлъицIуни гIадамазе гьарулел даранчагIазе. Капитализмаялъул шартIазда гьев хасаб больница яги школа рагьарав чи тохтир яги педагог вукIине кколаро.\nГьев вукIине ккола лъикIав менеджер ва гIуцIарухъан. Гьес жиндир больницаялде ва школалде нухмалъи гьабизе, дарсал кьезе ва гIадамал сах гьаризе рачине ккола гьел хъулухъазул базаралдаса конкуренциялда бергьунел лъикIал мехщелчагIи. Гьеб буго капитализмаялъул шартI.\nНилъер гьаниб пачалихъ, лъай-кьей, сахлъицIуни ва нухмалъи буго жуба-гъубан. Цоялъуб - капитализм, цогидалъуб - социализм, хIасил цонигияб камилго хIалтIулареб. РачIаха хIисаб гьабизе щиб ахIвал-хIал лъугьун бугеб гьеб кIиго формация жубаялъул хIасилалда?\nРишват кьун институталдеги лъугьун, гьенир гIарцухъ экзаменалги росун, чIовогояв чи вачIунев вуго тIад пуланав махщелчи вугин хъвараб кагъатгун къватIиве.\nГьесда цебе масъала буго кIванагIан хехго директорлъун, бетIерав тохтирлъун яги министерлъун вахъизе. Щай гурелъул гьесул лъай гьечIо гIадатияв мугIалимлъун, яги тохтирлъун хIалтIизе.\nГьениб жо кколаро гьесул. Толевги вуго гьев бетIеравлъун, гьесда релълъарал тIад ругеца кьураб жоги босун жидер мазгьабалъул чи вихьун тола дораса мугьал къунцIизе. Гъоркь ругел гьесги тола жидеего "санагIалъаби" гьаризе. Гьел "санагIалъабазул" къурбаналлъунги лъугьуна нилъ. Гьаб жо буго бищунго сурараб форма социализмалъул. Пачалихъалъ "чIобого лъайкьей ва сахлъицIуни гьабулеб буго халкъалъе" абураб гьерсица.\nГьанже рачIина капитализмаялде. Рагьулеб буго цо пуланав базарганас лъикIал мехщелчагIиги рачун, къиматаб обородуваниеги лъун живго бетIергьанаб поликлиника.\nГьадаб диплом бичун босарал тохтирзаби ругеб "социализмалъул поликлиникаялда" я лъалеб гьечIо, я кIолеб гьечIо унтуе мухIканаб диагностика гьабизе, яги сах гьаризе. ГIадамал ине кколел руго "каписталистазухъе" азда лъалареб букIун. ГIадамазул батIияб рес гьечIолъиялдаса пайдаги босун доз бахъулеб буго кIванагIан цIикIкIун гIарац.\nАзие конкуренция гьечIо, гьеб гьечIолъиялъ хIулулеб буго халкъги. Жеги гIаданиб социализм бугел нилъеца гьединаб поликлиникаялдеги ун абула, гьадал чагIазул хIалихьалъи бухьулищ, цIикIкIун гIарац босулеб бугин. Гьеб дозул хIалихьалъи гуро.\nГьеб буго капитализмаялъе рагьараб базарги, конкуренцияги, шартIалги чIезаризе кIолареб пачалихъалъулги хIалихьалъи. Капитализмаялда багьа дагь гьабула базаралъ ва конкуренциялъ, пачалихъалъ гуреб.\nРамазан ГIабдулатIиповас мугIрузул районал капитализм гьабизе тIамиялъе гIилла буго нужее лъайкьеялъе ва сахлъицIуниялъе кьураб гIарцуда рекъараб я лъай, я сахлъи магIарухъ гьечIин абураб. Гьеб хIалалда хIалтIун жо кколарин кьолеб сигнал. ХIисаб гьабеха, цо гьоркьохъеб магIарул районалъе лъайкьеялъе кьолеб буго лъагIалие 350-400 миллионгIан гIарац.\nГьебго районалъул цIалдохъабаца 80 проценталдаса тIаде кьезе кIвечIо ЕГЭялъул экзамен. Сундуеха харж гьабун бугеб 340-400 миллион гIарац? ГIадамал харжаздалъун хьезаризейищ?\nГьеб буго социалияб министерствоялъул масъала, лъай-кьеялъул гуреб. ХIасил калам киналго унтаби руго унтараб социализмаялъулги - ришват босичIого хъулухъ гьабизе кIолареб, гIалхулаб капитализмаялъулги - рес гьечIолъиялдаса пайда босун халкъ хIулулеб, хIасилалда рижарал.\nГьеб ахIвал-хIалалдаса рорчIизе нухал ралагьулел руго Рамазан ГIабдулатIиповас. Гьелде ахIулел руго муниципиалалалги. Щолеб бугищ гьезухъе бетIерасул тIалаб абураб суал хутIулеб буго рагьараблъун. Гьеб релълъуна росдал г1адаталдасаги арал, шагьаралъул культураялдеги щвеч1еб жакъасеб г1елалда. Хабар лъикIаб рагIайги.


(«МагӀарулал» гьумералдасан гьаниб битӀана)\n1-жубараб, 2-МагIарулал, 3-Даргиял, 4-Лезгиял, 5-Тумал, 6-Табасаранал, 7-Агъулал, 8-Газалал, 9-Хъалтагъал, 10-ЛъарагIал, 11-Нугъаял, 12-Падарал, 13-ГIурусал\n12 Азарбижаналъул магIарулал\n13 Туркиялъул магIарулал\nЗакаталаялда нижеца бана кIиго анкьгIанасеб заман. Нижеда дандчIвана гIемерал батIи - батIиял гIадамал. Ниж щвана гIемерал магIарул росабалъе - ЧIарихъе, Лъебел-убаялде, КIатIихъе, МацIихъе, Динчиялде, Къабахчолибалде ва гь.ц. Нижеда бицана гIицIго Закаталаялъулги Билканалъулги - кIиябго районалда 115 азариде гIунтIун авар халкъ бугилан. Гьеб дагьаб халкъ гуро. Гьединлъидалги батизе ккола, дир рекIее хIаталдаса ун асар гьабураб жо ккана гьезда жидерго магIарул мацIги магIарул гIадатги бацIцIадго цIунизе кIун букин. ЦIали ва хъвай-хъвагIай гьениб къажар мацIалда гурони гьечIо, школалда предмет хIисабалдацин авар мацIги малъулеб гьечIо, рахьдал мацIалда газета, тIехь, радио гьаниб гьечIо, амма рокъобги къватIибги бицунеб жо магIарул мацI буго.\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=Аварал&oldid=73812»\nПоследний раз редактировалась 10 Декабрь 2020 в 13:04\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 13:04, 10 Декабрь 2020.


Тарумовкаялъул нухмалъулел хъулухъалдаса гIодор чIезарун руго\nЦIех-рех рагIалде бахъинегIан Тарумовка мухъалъул нухмалъулей Марина Абрамкина хъулухъалдаса гIодой чIезайизе хIукму къотIана Тарумовка мухъалъул диваналъ.\nГьелда цадахъго гIодорчIезарулел руго Абрамкина хисулев Валерий Митьковец, Тарумовка мухъалъул азарханаялъул бетIерав тохтур Виктор Ображиев, Тарумовка росдал администрациялъул бетIерасул ишал тIуразарулей Анжела ГIабдулаева, гьединго республикаялъул мал-мулкалъул министерлъиялъул эксперт Багир Куркиев.\nКъанун цIунулез дагIба балеб буго Марина Абрамкиналъги гьел хадур рехсарал чагIазги Тарумовка мухъалъул азарханаялъул лъабго миллионалъул багьа бугеб ракь цо миллионгун 107 азарго гъурщиде бичун букIиналда.\nАмма чанго къоялъ цебе Абрамкиналъ фейсбукалдасан лъазабуна гьеб ракь Дагъистаналъул мал-мулкалъул фондалъухъе кьезейин абун хIукму гьабун букIаниги, жий хIалтIуде ячIараб мехалда гьеб гьезухъе кьун букIинчIилан.\nЦинги инвесторас жиндица гьениб медицинаялъулаб лъикIаб центр балин абураб мехалда, гьесухъе хIалтIизабизе кьун букIанила гьеб ракьги, гьенир рарал бакIалги. Гьеб кинабго иш Дагъистаналъул сахлъи цIуниялъул министерствоялдаги лъалаанилан.\nГьеб бакIалда гьабсагIаталда буго хасав чи бетIергьанаб клиника. Цебейин абуни хIарщул цIураб бакI букIанин гьебилан бицана ЭР-ялъе Тарумовка мухъалда гIумру гьабулев Хизри Дидойскияс. Рукъалъул чагIи унтун гIемер кколин жал азарханаялдейин бицана гьес.\nХизри Дидойский: «Гьанже доба лъугьун бугеб берцинлъи бихьизе лъикIан. КъачIан буго матIу гIадин, щибаб рокъор видеокамерабигицин руго лъун. ГьанжегIагар бараб Тарумовка мухъалъул азарханагицин гьечIо гьедигIан къачIан.\nГьадинаб жо буго гьениб. Гьазни кIодо-кIодо гьабун бицунеб бугин. Гьеб клиника бараб ракь бахъун букIана мухъалъул балансалдаса, гьединго республикаялъул балансалдеги босун букIинчIо. Лъиениги къваригIинчIеб бакI букIана, гIемер хIалтIиги букIана доба гьабизе. Гьеле гьев вачIарав чияс (инвесторас – ЭР) босна доб ракь. КигIаналдеяли дида лъаларо.\nАмма нусго млн гъурущниги хвезабун батула дос гьелда тIад. Щайгурелъул цIакъ цебетIураб куцалда къачIан буго гьес гьеб. Дуцаго хIисаб гьабе, пачалихъалъул азарханаялда иш батIайисан буго. Медицинаялъул кумек чIобого гьабулилан рикIкIаниги, гьал дир хъизаналъул чагIи рукIуна кидаго бицунел шприцал росизегицин жал тIамулилан».\nМарина Абрамкиналда цеве 13 соналъ Тарумовка мухъалъе нухмалъи гьабулев вукIарав Сергей Чепурнойги нахъе вахъун вукIана росдал магIишаталда хIилла-рекIкI гьабиялда бан. Нахъе вахъун хадув росдал магIишаталъул министр хисулевлъун тун вукIарав гьесда сверухъ гъоркьисала цIех-рех байбихьана.\nЧепурноясда дандеккун Абрамкиналъул гIезегIан чIаголъи букIанин нухмалъи гьабизеян рикIкIунеб буго цевехун рехсарав Тарумовка мухъалдаса жамгIияв хIаракатчи Хизри Дидойскияс.\nХизри Дидойский: «Сентябралъул ахиралде нижее лъим къваригIуна хурзал лъалъазе. Лъим щоларого рукIуна ниж. Гьедин кидаго канал нижецаго бухъулаан. Росулъехун бачIунеб канал бухъизе рахъунароан гIадамал. Цебе цо хасал чагIи толаанила гьеб бухъизе. Марина Абрамкина ячIараб соналъ экскаваторги лъуна, каналги бацIцIад гьабуна.\nГьелде щвезегIан аслияб канал бацIцIун гурони, планаздехун унел гIисинал каналал лъицаниги рацIцIунел рукIинчIо. Гьединлъидал каналаздаса къватIибе чвахараб лъеда тIаде ракь балел рукIунаан тракторалги рачун гьенир сверухъ гIумру гьабулел гIадамал…\nДагьалъ цебе Тарумовкаялда тIад вертолет букIана свералаби гьарулеб, «Газпромалъе» къвариIгараб карта бахъулел рукIун руго. Гьеб мехалда дица гьезул суратал лъун рукIана фейсбукалда. Цинги цояс комментарий лъун бугоан: «Предупредите Абрамкину» абун. Дица жаваб кьуна: «Абрамкину предупредить не стоит» абун. Щибниги бикъулей дида гьей йихьичIо».\nРеспубликаялда цо-цо чагIазул пикруялда рекъон, Марина Абрамкина йиго Пенсиязул Фондалъул Сагид МуртазагIалиевасе гIоло, гьесул сверухълъиялдаса гIаданилан дое-ание цIацIалей чIужу. Гьединго гьездаги Гъизляр мухъалъул нухмалъулев Андрей Виноградовасдаги сверухъ гьабсагIаталда байбихьараб цIех-рех МахIачхъалаялъул экс-мэр СагIид Амировасул чагIаз босулеб рецIел батулин абурал баяналги руго. Щайин абуни МуртазагIалиевасги, Виноградовасги, Абрамкиналъги кьун рукIана Ростовалъул диваналда гьесда данде баянал.


Владимир Постанюк (квегIиса тIоцевесев) Амировасул ишалда сверун диванханаялда. Доналда бугеб Ростов, 10Авг2015\nМахIачхъалаялъул вукIарав мэр СагIид Амировги, гьесул вацасул вас Жапаров Юсупги, цоги жанив тIамун вугев лъабго вацазул цояв АхIмадов МухIамадги гIумруялъго туснахъалъур тIамизе кколин рикIкIунеб буго прокурорас. Гьединаб тIалаб гьес гьабуна итни къоялда Доналда бугеб Ростовалъул рагъулаб диванханаялда. ХутIаразе гьес т1алаб гьабуна туснахъалъул ичIгоялдаса къогоялде щвезегIан сонал. Гьезда гIунтIизабулеб буго Россиялъул ЦIех-рехалъул комитеталъул хIалтIухъан А.ХIажибеков чIваялъулъ гIахьллъи абураб гIайиб. Кинабниги гьеб ишалда сверун жанив тIамун вуго ичIго чи.\nДиваналъул процесс унеб бугеб куцалда сверун ва прокурорасул тIалабалда хурхун нижер суалазе жавабал кьолел руго Амировасул адвокатазул къукъаялъул бетIер Владимир Постанюкица.\nВ. Постанюк: «СагIид Амиров ккурав мехалда ЦIех-рехалъул комитеталъул нухмалъиялъ лъазабулеб букIана гьесда хадуб 2 соналъ хал ккун букIанин ва гьес гьарурал такъсиразул далилал ракIарулел рукIанин.\nЖакъа диваналъул процессалда нижеда бихьулеб буго сундул рукIаниги кинал рукIаниги далилал гьез ракIарун рукIинчIолъи. Гьез гьабураб жо буго цо -лъагIалица гIакъуба кьолеб букIана ГIабдулхIалимовасе, лъабго вац АхIмадовазе, ГIалиевасе ва Мутаевасе. Гьеле гьел къанцIон къватIире рачIинарулел рукIана Амировасда ва цогиязда сверун такъсирал гьарунин абурал баянал.\nАмировасул ишалда сверун диванханаялда. Доналда бугеб Ростов, 10Авг2015\nДоналда бугеб Ростовалда унеб гьаб процессалда нижеда рагIараб жого буго гьеле гьел гIадамазе гIакъуба кьолеб букIанин абураб. Нижеца цIалана цебесеб цIех-рех гьабулаго гьез кьурал баяналги. Бихьулеб букIана такъсир гьабиялъул ишалъул цебетIеялде балагьун гуреб гьел рухулеб букIараб куцалъул гучалде, гьезие гьабулеб букIараб зулмуялде балагьун гьел баянал хиселул рукIараблъи. зулму цIикIкIинабун рекъе-решезарулел рукIана баянал. Гьанже гьеле гьеб жоялда тIад гIуцIун буго тIолабго диваналъул процесс.\nНижер ццим бахъиялъе гIурхъи букIинчIо итни къоялъ прокурорас диваналда жиндирго тIалабал цIалун хадуб. Диванчиясцин гьабуна гьесие тIасанкIалъай, протокол цIаличIого далилазе къимат кьейин. Гьелдаса хадубги, далилазе къиматги кьечIого прокурорас Амировасе, Жапаровасе ва АхIмадовасе тIалаб гьабуна гIумруялъго жанир тIамизе хIукму. ХутIаразе туснахъалъул ичIгоялдаса къогоялде щвезегIан сонал.\nГьениб такъсир гьабун букIин чIезабурал далилазе кинабгIаги къимат кьечIо. букIинчIо кинабгIаги анализ. Дида вичIчIула прокурор, щайгурелъул гьес къимат кьезеги, гьес анализ гьабизеги жо букIинчIелъул.\nГьеб процессалда цониги нугIас цониги нухалда Амировасул цIарцин бахъичIо. МугъчIвай гьабулеб буго цебесеб цIех-рехалда кьурал баяназда, амма диваналъул заманаялда гьесул ва гьес гьабураб жоялъул лъицаго цIар бахъичIо.\nБичIчIулеб буго диванханаялда такъсир гьабиялъул ишалъул гуреб, политикияб магIна бугеб ишалъул хал гьабулеб букIин. Гьеб батизе рес буго яги гьесул бакI чIобого гьаби яги политикияб аренаялдаса гьев нахъе рехи, дида лъаларо. Амма гьев ва гьесда цадахъ жанир ругел къватIире риччазе Такъсир гьабиялъул кодексалда рекъон киналгIаги квал-квалал гьечIо».\nЭР: Россиялъул тамихI гьабиялъул системаялъул рихьизариязда рекъон, Амиров гIадин унтарав ва сакъатлъиялъул тIоцебесеб группа бугев чи киназего гIаммал шартIал гурони гьечIеб туснахъалда жанив тIамизе бегьулищ?\nВ. Постанюк: «Россиялда хIалтIулеб буго 2004 соналда премьер-министрлъун вукIраб мехалда Михаил Касаньяновас гъулбас лъураб документ. Гьелда рекъон, Амировасул гIадинал унтабиги сакъатлъиги бугел гIадамал туснахъалъур тIамизе бегьуларо. Гьел рукIине ккола сахгьарулел бакIазда.\nГьелде тIадеги нижехъ руго Россиялъулги къватIисел улкабазулги тохтурзабаз кьурал гIемерал документал. Гьезда рекъон, Россиялъул къануназде балагьун гьев туснахъалъув вукIине кколарин абурал».\nЭР: Кинал шартIал ругел туснахъалда Амировасул? Гьев живго цо рокъовищ вугев, аскIов чийищ вугев?\nВ. Постанюк: «Амировасда цадахъ цо рокъов жанив вуго цоги чиги. Карандаса гъоркье гьесул къаркъала хIалтIуларо, квешго хIалтIулеб буго цояб кверги. Гьесде аскIоре рачIуна тохтурзабиги. МоцI цебе Алманиялдаса гьесухъе вачIун вукIана гьесул тохтурзабазул цояв. Гьев чияс гьуя-гьарай бачунеб букIана гьединал шартIазда гьедин унтарав чи кквезе бегьуларин абун. Цо рахъалъан гьев гIажаиблъулевцин вукIана Амиров жеги чIаго кин хутIаравин абун. Гьесие цIакъ захIмат буго. Цоги суал буго живго Амировас гIарз гьабунгутIи.\nКиназдаго бичIчIулеб буго гьев гьенив вукIине бегьунгутIи. Кинадаго бихьулеб буго гьес такъсир гьабун букIин чIезабулел кинал рукIаниги далилал гьечIолъи. БукIанги, гьев къватIиве виччаялъул бакIалда гьев гIумруялъго жанив тIамизе тIалаб гьабулеб буго прокурорас».\nЭР: Кин дуда кколеб, дуца абухъе, кодобе босун бихьизабизе такъсир гьабиялъул далилги гьечIого чи жанив тIамизе бахъулеб хIаракат гьев къуркьизавизе бахъулеб хIаракат бугищ?\nВ. Постанюк: «Дида кколеб буго киназдаго бичIчIулеб бугин гьев чи моралияб куцалда къуркьизавизе кIвезе гьечIолъи. Гьес гьеб бахчулебги гьечIо. Гьесда кколеб буго жамгIияталда гьоркьоса гIумруялъго гьев рикIкIад гьавизе къваригIун бугин. Дихъ ругел медициналъул документазда рекъон, даимго гьесда унтулеб бакI буго, амма гьес гьелъул бицунаро. Гьесие чIезарун ругел шартIазда дагьабго заман бани гьев къуркьизе вугин ва азарханаялда вегизавуралъухъ сундуего мукIурлъизе вугин ккун букIун батани, гьезул хьулал хIорлъана. Моралияб куцалда гьев къуркьизавизе кIвезе гьечIо».\nЭР: Амиров къватIиве виччазе вукIиналда хьул ва божилъи бугищ дур?\nВ. Постанюк: «Амиров къватIиве виччазе хьул ва божилъи кинаб бугебин даимго гьикъула дида. Амма хьулазул бицине кколев чи гуро адвокат. Адвокатасда тIадаб буго жинца цIунулев чиясул къисмат лъикIлъизабизе кIварабщинаб хIалтIи гьаби. Жакъа къоялде абуни, Амировасул такъсир чIезабулел далилал тIабигIаталдаго гьечIо. Гьениб бицине жого гьечIо. Нижеца ралагьулел руго гьесда гIайиб гьечIолъи чIезабулел кинал рукIаниги далилал. Нижеца кIвараб гьабизе буго гьесдаги Юсуп Жапаровасдаги гIайиб гьечIолъи чIезабизе. ЦIех-рехалда бажарулеб букIинчIо гьесда цадахъ жанир тIамуразулги Амировасулги бухьен чIезабизе. Гьезул хьул букIана Юсупидасан гьеб чIезабизе».\nЧияс нугIлъи гьабураб, гьелде тIадеги чи такъсиралъе мукIурлъицин кколаро такъсиралъе далиллъун. Зулму кьун рахъарал баяназда тIад гIуцIун буго Амировасул иш. Гьеб процесс жеги лъугIун гьечIин ва жиндие рагIи жеги кьун букIинчIин бицана СагIид Амировасул адвокат Владимир Постанюкица Эркенлъи Радиоялъе.\nАмиров ккун ун вукIана 2013 соналъул 1 июналда. Дагъистаналъул Пенсиязул фондалъул нухмалъулев С. МуртазгIалиев чIвазе къасд гьабулеб букIанин абун гьанжеялде гьесие кьун буго туснахъалъул 10 сон.\nНижергун гара-чIвари букIарал цо-цояз рикIкIунеб буго Амировасда гIайиб хIакъикъаталдаги батанигицин диваналъул процесс унеб бугеб куц бихьун ва х1акъикъаталдаги далилал чIезарун гьечIониги гьев жанив тIамизе бахъулеб хIаракат бихьун Россиялъул диванханаялъул системаялдего гIемерал суалал рижулел ругин.\nДиванханаялда С. Амировасул калам


Гьаваялда бижараб гьунар\nТалихIалъул цIваялъухъе гьабураб роржен\nАсхIабгIали цIалулев вукIана Буйнакск шагьаралда. Киназулго гIадин, гьесулги рукIана жиндирго анищал. Гьелги гьес жиндирго цIваялда аскIор паракъат гьарун рукIана. Зама-заманалдасан гьезухъе гьоболлъухъ гьес жиндирго пикрабиги ритIулаан. Цо къоялда, АсхIабгIалидацин гьикъичIого, гьесул цIваялъ анищазда гъуна куркьбал ва гьев вачун щвезавуна жиндирго анищалъухъе гьоболлъухъ. ГIолиласда бичIчIана гьез жиндие рахIат тезе гьечIеблъи. Ва гьез бигьа гьабун каву къирана гьесул гIумруялъул сухъмахъазде…\nГьеб сордоялъ бихьизабизе кколаан концерт. Гьенир гIахьаллъулел рукIана доб заманалда магIарулазда гьоркьоб кIудияб машгьурлъи букIарал Даку Асадулаев ва Манарша Дибирова. МагIарул кочIол кидагосев асирлъун лъугьарав АсхIабгIалиги щола концерталде. Ва гьениб кунчIана гIолиласул цIва – концерталда цеве вахъана Дурангъиса палугьан Нажмудин ШихмухIамадов. Ва гьеб лахIзаталъ тIуркIана гьесул пикраби - АсхIабгIалиеги бокьана кварида жиндирго хIалбихьизе. Гьелдаса нахъе гьесул пикрабалъа нахъе унеб букIинчIо гьаваялде боржине къачIараб жиндирго гьунаралъул букIинесеб…\nТIадегIанлъиялда гвангъараб пагьму\nГьеб кьурдана Турциялда, Парижалда, СагIудиязул ГIарабиялда, Крымалда, Россиялъул батIи- батIиял регионазда, Дагъистаналъул районазда ва шагьаразда ва цогидалги бакIазда. Бицана гьелъ дунялалъего Дагъистаналъул халкъазул тарихалъулги, гIамалал- гIадатазулги, маданияталъулги. Гьеб гьунаралда цIарги буго палугьанлъи. Дие бицен гьабизе бокьараб гьеб гьунаралъул буго кIиго кваркьи: цояб – Россиялъул телевидениялъул тIоцебесеб каналалда «Старше всех» передачаялда цеве вахъарав АсхIабгIали ХIасанов ва гьебго каналалда «Лучше всех» передачаялда жидер пагьмуялъе кутакалда хъатчIварал АсхIабгIалица куцарал гIисинал палугьаби.\nГьел церерахъиналги ракIалде щвезарулаго, редакциялде гьоболлъухъ вачIун вукIарав АсхIабгIалица бицана:\n- Гьел рукIана цIакъго хIалуцарал лахIзатал. ГIисинал гьунарчагIаз кваридасан бицине кколаан балагьаразе мугIрузул улкаялъул хIакъалъулъ. Диеги кIудияб асар гьабуна, гьез нижер гьунаралъе кьолеб къимат рагIидал. Цо-цоял гIодулелгицин рукIана - гьал нилъер ватIаналъул лъимал ругиланги ахIулеб букIана гьез. Унго-унголъунги, гьезул букIараб чIухIи Дагъистаналъул гIисинал вакилзабазухъги ралагьун.\nГьеб букIана нижер церерахъиналъе кьолеб цIакъго кIудияб къимат. Гьедин къабул гьаруна ниж киса-кирего. Нижер цадахъаб хIалтIул хIасиллъунги букIунаан гIадамаз чIвалеб хъатги, кибго батараб рокьиги, адаб-хъатирги. Кире аниги, тIад руссана гран-при яги тIоцересел бакIалги ккун.\nАсхIабгIали ХIасанов ккола «Палугьан» абураб халкъияб студиялъул нухмалъулев. Гье- лъие кьучI лъуна 2003 соналда МахIачхъалаялъул № 28 школалда, доб заманалда школалъул директорлъун хIалтIулев вукIарав Азим Юзбековасул гьариялдалъун.\n2004 соналда гьеб школалъул гIисинал гьунарчагIи гIахьаллъана «Бегущая по волнам» передачаялда ва ккуна тIоцебесеб бакI...\nДолдаса нахъе ана гIемерал сонал. АсхIабгIали ХIасановасулги гьесул гьунарчагIазулги цIар машгьурлъана. Гьеб гьунаралъ жакъаги бицунеб буго Дагъистаналъул бахIарчияб тарихалъул. Кваридасан гьеб боржуна нилъехъе. Кинха чIухIиларел гьединал ирсилаздаса – гьаваялда кварида кьурдулеб тарих бихьидал. Гьенир лъималаз гьарулел кьурдабаз ахIулеб бугин ккола жал бахIарчиял умумузул наслаби ругилан.\nТIегьан бачIунеб букIана АсхIабгIалица кьучI лъураб палугьанлъиялъулаб школа. Заманалдасан МахIачхъалаялъул №28 школалда букIараб гьеб гочана №42 школалде.\nГьенире хьвадулаан шагьаралъул батIи-батIиял школаздаса лъимал.\n- Ниж гочинчIеб бакIго хутIичIо. Бокьун букIинчIо дицаго кьучI лъураб, лъимер гIадин дие бокьулеб гьеб циркалъулаб студия биххизе. Гьединлъидал, кинал захIмалъаби дандчIваниги, бокьун букIинчIо къуркьизе, - ян абуна АсхIабгIалица.\nЦинги хадубги гьес бицана:\n- Жакъа къоялъ ракIбакъвачIого хутIулеб гьечIо. Берцинго тIегьан бачIараб, дунялалдаго машгьурлъараб гьеб пагьму-гьунаралде нуцIа къараб къо бачIинин абураб хIинкъи камулеб гьечIо. Нижго бетIергьанаб чIейгицин гьечIо нижер. Дирго ирсилалгицин хутIиялда щаклъизе бачIунеб буго. Нилъер лъималазе киса-кибего чIвала хъат, бахиллъула гьезул гьунаралда. Амма гьеб цебетIеялъе республикаялда шартIал гьечIо. Кисаниги, лъихъаниги щолеб кумекги гьечIо. ГьитIинаб кумекалъгицин рохизарула ниж. Гьеб рахъалъан кумекалъулаб квер бегьула Республикаялъул Халкъияб творчествоялъул ва имам Шамилил цIаралда бугеб фондалъул нухмалъиязги. Гьелъухъги гьезие кIудияб баркала буго. Амма гьаваялда бижараб гьеб гьунаралъе гьеб дагьаблъун бихьулеб буго.\nЖакъа республикаялда буго кIиго-лъабго гьединаб студия. Гьеб дагьаб гьечIищ гьадинал пагьмуял лъимал церетIезариялъе? Лъималаздаги бихьулеб батила жидерго гьунаралдехун бугеб бербалагьи – цониги гIахьалчиясда ракIалде кколеб гьечIо гьеб гьунаралда куркьбал гъезе, - ян.\nХIакъикъаталдаги, гьеб буго тIадегIанаб гьунар. Пашманаб хIужалъун ккеларищ, цо заманалдаса гьеб гьунар ракьалде рещтIани ва гьенисагицин гьелъул махI лъугIани.\nКъо бихьун гIуцIараб гьеб студия кодобе кьезе чи гьечIогоцин хутIиладай гьев?\n- Дунги кIодолъулев вуго. Нагагь къваригIанийилан дица цадахъ вачуна дирго вас. Ва ккараб бакIалда гьев цевеги вахъуна, - ян абуна АсхIабгIалица.\nГьабсагIаталда «Палугьан» къо- къаялда вуго микьго гIахьалчи: щуго ясги, лъабго васги.\nШкола дагьабги машгьурлъараб «Лучше всех» передачаялда гIахьаллъаразул гьабсагIаталда хутIун йиго цо гIахьалчIужу.\nАмма ругьун гьариялъул хIалтIаби гьоркьоса къотIулел гьечIо. Гьелъго борцунарищ АсхIабгIали ХIасановасул жиндирго хIалтIудехун бугеб жавабчилъи цIикIкIараб бербалагьи Ва цIидасанги цебе бачIунеб буго хIикматго берцинаб сипат:\n- МугIрузулаб Дагъистаналдаса гIисинал гьунарчагIи. ГIадамазул ракIазулъе гьаваялдасан лъураб кьо. Миллатазул саринал, гьезде дандекколел кьурдаби, кьурдабазухъ балагьун гIорцIулареб сверухълъи, машгъуллъараб гIалам…\nЦерерахъиналъул ахир – Россиялъул гимналда гъоркь, улкаялъулги республикаялъулги байрахъалги парпазарулаго, талихIалъул бакъназул бакъул чIоралгун цадахъ балагьаразе баркала кьезе цере рачIунел руго «Палугьанги» гьелъул нухмалъулев АсхIабгIали ХIасановги…\nПрочитано 150 раз\tПоследнее изменение Вторник, 15 декабря 2020 10:57\nДругие материалы в этой категории: « «Гьорол эбелалдаса» хадуб – «Бертадул кечI»\tКаримула ГIАБДУЛАЕВ: «ДандчIвазе рачIайин ахIараб гIела!» »


(«СагIудиязул ГIарабия» гьумералдасан гьаниб битӀана)\n#перенаправление Шаблон:ЦІикІкІен26 939 583чи (46-билеб)\nИПГӀИ (2013) #перенаправление Шаблон:ЦІикІкІен 0,782 (борхатаб) (57-билеб)\nОшибка Lua в Модуль:Аслияб_макъала на строке 48: attempt to call field 'define_categories' (a nil value).\nОшибка Lua в Модуль:Аслияб_макъала на строке 48: attempt to call field 'define_categories' (a nil value). 2011 соналъул 10 марталъ Ал-КъатІип шагьарлда полициялъулаз ярагъ хІалтІизабуна, хІукуматалда данде рахъин сабалъун жанир тІамурал шигІиял къватІире риччаян дандечӏеял гьарурал шигІиязда данде ва гьелъул хІасилалда лъабго шигІияв чІвана.\nОшибка Lua в Модуль:Аслияб_макъала на строке 48: attempt to call field 'define_categories' (a nil value). СагІудиязул ГІарабиялъул пачалихъияб гІуцІи чІезабула Ханлъиялъул Аслияб къануналъ, СагІудиязул ГІарабиялъул хІукмуялъул аслияб низам абун жинда цІар бугеб, ва жибги къабул гьабураб 1992 соналда. Гьелда рекъон СагІидиязул ГІарабия ккола тІубараб ханлъилъун, жиб цебе бачунеб тІоцевесев хан ГІабдулгІазизил лъималаз ва лъималазул лъималаз. Къануналъул кьучІое босун буго исламиял хІукмаби.\nОшибка Lua в Модуль:Аслияб_макъала на строке 48: attempt to call field 'define_categories' (a nil value). СагІудиязул ГІарабиялъул 88 % халкъалъул шагьаразда гІумру тІамун руго. Бищун кІудияб шагьар, ханлъиялъул тахшагьар, гьелъул сиясияб, маданияб (диниял бакІал рикІкІинчІого) ва гІелмияб центрлъун ккола — Ар-Рияд жинди жаниб 4 млн чи вугеб. Жидда — пачалихъалъул кІиабилеб кІудияб шагьар, гьелъул «экономикияб тахшагьар», БагІараб ралъдада кІвар бугеб порт. Макка ва Мадина, пачалихъалъул бищун чІахІиял шагьарал гурелги, гьел ккола СагІудиязул ГІарабиялъул ва тІолабго исламияб дунялалъул къадро тІадегІанал шагьаралъун.\nОшибка Lua в Модуль:Аслияб_макъала на строке 48: attempt to call field 'define_categories' (a nil value). СагІудиязул ГІарабиялъ ккола гІага-шагарго 80 % гІарабазул бащдабчІинкІиллъиялъул. Пачалихъалъул миллиял гІурхъалаби чІванкъотІун рихьизарун рукІунгутІиялъ, чІванкъотІун СагІудиязул ГІарабиялъул ракьалъул къадар чІезабун гьечІо. Расмиял (официалиял) баяназда рекъон гьеб бахунеб буго 2 217 949 км², цогидал баяназда рекъон — 1 960 582 км² - 2 240 000 км². Кин бугониги, СагІудиязул ГІарабия ккола ракьазул рахъалъ дунялалда 13-еб пачалихъ.\nОшибка Lua в Модуль:Аслияб_макъала на строке 48: attempt to call field 'define_categories' (a nil value). Ошибка Lua в Модуль:Аслияб_макъала на строке 48: attempt to call field 'define_categories' (a nil value). ЦІакълъи: нартил ва газил чІахІиял нахърателал. ЧІахІиял харжал щола щибаб лъагІалие хІаж гьабун рачІарал 2 млн хІажичиясдасан.\n↑ Распределение и прогноз динамики населения королевства по административным округам (гІараб.). Центральный департамент статистики и информатики Саудовской Аравии (2014). Проверено 1 июль 2014.\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=СагІудиязул_ГІарабия&oldid=71730»\nПоследний раз редактировалась 10 июнь 2020 в 00:33\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 00:33, 10 июнь 2020.


Россиялъул истребителалъ тIавап гьабуна Америкаялъул аэропланалда тIад\nРузман къоялъ, 29 апрелалда, Балтиялъул ралъдалъ Су-27 абулеб Россиялъул истребителалъ тIавап гьабун буго Америкаялъул RC-135 аэропланалда тIад.\nГьединан боржун бачIун, анкьго метра гурони хутIун букIинчIин кIиябго аэропланалда гьоркьоб, гьелъ кутакалда кIудияб балагьалде рачине бегьулаанин абуна Пентагоналъул вакил Дэниел Фернандесица. Аэропланазегун пилотазе къварилъи ккезе рес букIинго гIадин, Россиялъулгун Америкаялъул гьоркьорлъабиги хвезаризе рес бугила гьединал хIужабаз.\nГьелда бан лъазаби гьабуна Россиялъул улка цIуниялъул министерлъиялъул вакил, генерал-майор Игорь Конешенковас. Америкаялъул аэропланал роржунила транспордерги свинабун. Гьединлъидал гьезул тайпаги номерги лъикIалан бихьизе къваригIун, жидеца гьаваялде бахъинабизе кколила истребитель.\nРосиялъул аэропланал цIакъго Америкаялъулазда аскIорегIан роржун рачIиналъул хIужаби ккун букIана исана 12 ва 14 апрелалдаги. Хасго Россиялъ Крымалъе аннексия гьабуралдаса цIакъго гIемерлъанин гьелилан абулеб буго Америкаялъул вакилзабаз.


Нур бараб цIарги цIилъи холареб темаги\n942 соналда поэма, хасаб тIехь гьабун, басмаялда бахъана\nЖакъа «Шамил» абураб ХIамзатил поэма басмаялда бахъиялдалъун нилъеца борхулеб буго кIиго паризаяб налъи – жив гьавуралдаса исана кIинусабго сон сверарав хIалбохаяв Шамил-имамасда цебеги ва гьебго заманалда 120 сон тIубарав ЦIадаса ХIамзатида цебеги. Шамилги ХIамзатги цоцаде данде рачунеб мех гуро, амма, ракIалде ккола, дунялалда цIар арав ва тарихалда нур барав имамасулги улкаялда машгьурав халкъияв шагIирасулги гIазизал цIарал гьадинаб къадруялда ва хIурматалда рехсей кколин тIолабго нилъер магIарул халкъалъул даража цIунулеб ишлъунилан.\nХIамзат вукIана даимго Шамилил хIурмат цIунарав ва гьесул цIаралъе киданиги хилиплъичIев чи. НикIалайил заманалдаго Генуб росдал дибирлъун вугеб мехалъ гьесул лъикIаб лъай-хъвай букIана имамасул тарихалъулгун ва гьесул наслу-тухумалъулгун. Дир хIисабалда советиял соназда Дагъистаналъул адабияталда жаниб Шамилил темаялда тIасан тIоцебесеб художественияб асар хъварав чи вукIана ЦIадаса ХIамзат. Лъеберабилел соназда ВатIан цIуниялъул масъалаялда хурхун херхарал гьесул кочIол асаразда жанир чанги ратула Шамилилги гьесул наибзабазулги мисалал рехсарал бакIал. Унго-унгояб куцалда тIадчIун Шамилил тарихалдеги гьесул темаялдеги ХIамзат машгъуллъараб мех ккола 1939, 1940, хасго 1941 сонал. Гьел соназда хъвараб буго Шамилил хIакъалъулъ поэмаги. Абизе ккола, поэмаялда тIад гьабулеб хIалтIи хехго рагIалде бакIариялъе цо сабаб кканин Гитлерил Германиялъул рагъул питна. 1942 соналда поэма, хасаб тIехь гьабун, басмаялда бахъана ва магIарулазда кодобе щвана.\nХадубго цун ХIамзат лъугьана Шамилил хIакъалъулъ гIатIидаб ва кIудияб пьеса хъвазе. БатIи-батIиял гIиллаби ккун, гьеб хIалтIи рагIалде бахъизе кIвечIониги, шагIирасул архивалда руго хъван лъугIарал цо-цо пардавал. ХIатта гьезул цо бутIа ХIамзатил пьесабазда гьоркьоб басмаялдаги бахъун букIана. Гьаниб бицинчIого толеб буго, рагъул киналго саназда Шамилилги гьесул наибзабазулги гьунарал рехсон, поэтас хъварал кучIдузулгун харбазул, гьарурал кIалъаязул хIакъикъат. Амма цо жо буго бицине бокьараб. Рагъул байбихьудаго цо пуланаб къоялъ, МахIачхъалаялда базаралде арав ХIамзат рокъове вуссуна пуланав художникас гьабураб Шамил-имамасул кIудияб суратги баччун, хирагоги букIанин, амма босичIого чIезе кIвечIилан. «Жакъа, гьадигIан гIарцукъаб къоялъ босичIого, хадуб босизе таниги бегьилаан», – абун хъизамалъул зигара баккидал, ХIамзатица гьелда абуна: «Бегьилароан, Хъандулай, гIарцудаса жакъа Шамил къваригIун вуго нилъее!» ХIамзатихъе зияраталъ щив вачIаниги, сундасаго цебе гьесул бер речIчIулаан халкъияв шагIирасул хъвадарулеб столалда тIад къадада бараб гIазизав имамасул сураталда, гьесул гьайбатаб сипаталда. Бищунго цIакъ имамасде тIаделъарал ва, гьесде мугъ рехичIогойилан, шагIирасда кIалал гьикъулел саназдаги ХIамзатица Шамилил сурат жиндир кабинеталъуса кьуризабичIо.\nШамил имамасул масъалаялда хурхараб рахъалъ цIакъ кIудияб лъугьа-бахъин ккана 1945 соналда. ЦIикIкIараб гIелалъул магIарулазда ракIалда батила — доб мехалъ МахIачхъалаялда ЛъарагI театралъ бихьизабулеб букIана М. Хуршиловас хъвараб «Аманат» абураб пьеса. Гьениб бицен букIана Шамилица АхIулгохIда тушбабахъе аманаталъе кьурав жиндирго гьитIинав вас Жамалудин, гьелдаса гIемер сонал ун хадуб, гуржиязул асирзабазухъ хисун, ВатIаналде тIадвуссинавураб къагIидаялда тIасан. КватIичIого «Дагъправда» газеталда бачIана пьесаялъеги гьеб театралда бихьизабураб куцалъеги къимат кьун, Москваялдаса ячIарай пуланай авторалъ хъвараб макъала. Гьеб букIана хъубаб макъала: гьелда жанир кIудиял бугьтанал лъун рукIана Шамилидаги гьесул ритIухъаб къеркьеялдаги. Шамил вукIанила къосарав чи, гьес гьабураб рагъги букIанила тIекъаб хIалтIи. Шамилида бичIчIичIила Россиялда цадахъ гурони Дагъистаналъе батIияб нух гьечIолъи. Гьесул хьул букIанила турказдеги ингилисаздеги. Гьелдаго релълъарал рукIана макъалаялда рехсарал цогидал багьанабиги.\nГьеб макъалаялъ нилъер халкъалъул рахIат хвезабуна. ГIадамазул ракIбакъвазабуна ва ццин бахъинабуна. Амма цохIого цо ХIамзат ккана -дол къояз гьеб гьересияб, чамгIалаб, хIалихьатаб макъалаялъул авторалъе жаваб кьун цеве вахъарав чи. Гьес хъвана ва газеталда бахъана «Шамил» абураб машгьураб кечI. Гьелда жанир рукIана, чияр зулму хIехьечIого, жидерго эркенлъиялъе гIоло тIаде рахъарал магIарулазул бацIцIадаб ниятги тIекъаблъун чIезабун, пачаясул колониалияб политика ритIухъ гьабулел гIадамазе кьурал кьогIал жавабалги гьарулел бадирчIваялги.\nШамилил история эсул тIанчIазда лъала,\nАслу гьечIеб рагIуде гIинтIамизе ккеларо.\nШамилил рагъ букIараб —\nРакIалде кканщинаб жо абизе бегьиларо.\nИхтияр тIалаб гьабун, хвалчен бахъараб лачен,\nЛъица щиб бицаниги, дур нух битIараб буго.\nВатIан эркен гьабизе квер биххарав багьадур,\nДуде инкар гьабурал квегIаб рахъалъ ккун руго.\nДол шартIазда гьедин ачихъго, кIал гьикъун кIалъай букIана ХIамзатил рахъалдасан таваккалаб хIалтIи. Гьелдаго цадахъ гьелъулъ букIана шагIирасул ритIухълъиги бахIарчилъиги. МагIарулаз гьелъие кколеб къиматги кьуна. Гьеб бичIчIана хIатта Москваялъул интеллигенциялъул вакилзабаздаги. Ва амма ракIал хъубазда гьеб кIочон течIо: 1950 соналда Багировасул чукъбуз Шамил турказулги ингилисазулги жасус вукIанилан ва гьесул бетIерлъиялда гъоркь Северияб Кавказалда гьабураб къеркьейги реакционияб иш букIанилан чIезабураб мехалъ, ХIамзатида ракIалдещвезаруна Шамилил хIакъалъулъ хъвараб гьесул поэмаги, тIадехун рехсараб кечIги ва батIи-батIиял бакIазда гьес гьарурал каламалги, насихIаталги. «Политикияб бецлъи», «Идеологиялда жаниб бичIчIи гьечIолъи ва гIадлу хвей», «Миллатчилъиялъул асаралде гъоркье ин» – гьеле, гьеб тайпаялъул рукIана дол соназда ХIамзатиде гIунтIизарулел гIайибалги чIвалел бугьтаналги.\nГIайибалги бугьтаналги ана, лъугIана. Шамилги вацIцIалъана, ХIамзатги вацIцIалъана. Нахъе хутIана кIудияв имамасул кIудиял васиятал ва халкъияв шагIирасул гIакъилал назмаби. Нахъе хутIана Шамилил тарих бицараб ХIамзатил поэма. МагIарулазе нахъеги рес щвана гьелъул тIанчал регизе, гьурмал гелизе ва мухъал цIализе. Ва даимав имамгун цадахъ 25 сонил манзилалъул сапаралда гьоркьор гIахьаллъизеги.\nПрочитано 604 раз\tПоследнее изменение Вторник, 19 сентября 2017 11:07\nДругие материалы в этой категории: « Пифагор и пифагорейцы\tБожилъиялъул парадалдаса – ватIанияб рагъде »\n00:21, 09 июля 2020, 6\n16:52, 08 июля 2020, 140\n16:23, 08 июля 2020, 65\n15:36, 08 июля 2020, 67\n15:27, 08 июля 2020, 77\n14:57, 08 июля 2020, 73\n14:51, 08 июля 2020, 69\n14:04, 08 июля 2020, 77\n14:00, 08 июля 2020, 75\n13:28, 08 июля 2020, 78\n12:25, 08 июля 2020, 82


Барка Шагьру Рамазан\nХIурматиял бусурбаби. «ХIакъикъат» газеталъул коллективалъ ракI-ракIалъ баркула нужеда тIаде щвараб хирияб рамазан моцI.\nХирияв аварагасул хIадисалда буго рамазан моцIалъ алжаналъул нуцIби рагьун рукIунин абун. Гьединлъидал щивав чияс хIаракат бахъизе ккела алжаналде рачунел гIамалал гьаризе, гIибадат цIикIкIинабизе. Гьаб хирияб моцIалъ нилъеда тIадаб буго цохIо кIал кквезе гуребги, гьелдаго цадахъ хIажат гьечIебщиналдаса, чияе зарал-зиян гьабиялдаса рикIкIад чIезеги.\nЖакъа нилъеда аскIор гIемер руго нилъер кумекалде ккарал. Гьединазе кумек гьабиги буго БетIергьанасда цебе нилъеда тIадаб налъи. Хасго гьаб хирияб моцIалъ гьединазе садакъа гьабизе БетIергьанас нилъее къуватги, сахлъиги, таваккалги кьеги.\nАллагьас квербакъаги лъикIабщинаб гьабизе, хирияб моцIалъул хIурматги гьабун гьелдаса пайда босизе, БетIергьанасе гьабулеб гIибадат цIикIкIинабизе, Къуръан цIализе ва гIагарал-божарал рази гьаризе. Амин.\nПрочитано 398 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 28 мая 2018 09:55\nДругие материалы в этой категории: « КIудиясул баракат камун нилъ хутIугеги\tИсламалъул гIалимзаби ва лъавукъаб Европа »


Президентасул рищиязул кампаниялъул контрастал\nАрбагΙ къоялда Азербайджаналда тΙоритΙулел рукΙана президентасул рищиял. Гьанже нухмалъиялда вугев Ильгьам ГΙалиевасул ва оппозициялдаса цого-цо кандидат Джамиль ХΙасанлил рищиязда цересел кампанияби рукΙана цоцадаса цΙакъ батΙиял. Лъабабилеб нухалдаги президентасул тахалда хутΙиялда ракΙ чΙарав ГΙалиевасул жиндирго рахъ кколел информаалатазда суратал льей гурони, кампания бихьулебцин букΙинчΙо. Жиндирго конкурентасде балагьичΙого, ХΙасанли вахъана къватΙазде. Гьев гΙахьаллъана Бакуялда ва цогидал регионазда тΙоритΙарал митингазда.\n1 Азербайджаналъул президент Ильгьам ГΙалиев ва гьесул лъади Мехрибан. Куба мухъалда гольфалъул клуб рагьулеб мехалда гьабураб фотосессиялдаса.\nГьесул рищиязда цебесеб кампаниялъул элементазул цояб кколаан батΙи-батΙиял бакΙазда хΙукуматалъул ва жамгΙиял идараби, объектал рагьулеб бакΙазда багΙараб чΙоло къотΙи. ГΙалиев ва гьесул лъади - 12 сентябралда Бакуялда цΙияб азархана рагьиялъул церемениялда бахъараб сурат.\nГΙалиевас рагьулеб буго коррупциялде данде къеркьолеб департаменталъул мина. Азербайджан буго дунялалдаго коррупциялъул бищунго борхараб даража бугел, Нигерия ва Пакистан гΙадал, улкабазда гъорлъ.\nГΙалиевасул гара-чΙвариял мухΙканго хΙадур гьарула цереккунго. 14 августалда ГΙалиев щвана мухъалъул администрация нахъе ин тΙалаб гьабун, соналъул байбихьуда протесталъул акцияби тΙобитΙараб ИсмагΙили шагьаралде.


ЕГЭязда видеокамераз хал кквезе буго\nЦогояб Пачалихъалъулаб экзамен кьеялда жанир исана раккун руго цо-цо хиса басиял. Гьанже экзамен кьолеб куц бахъизе буго видеокамераялде. Гьединго Дагъистаналъул шагьаразда цIалулел рукIун экзамен кьезе гIололъун росулъе рачIарал цIалдохъабазда хадуб халкквезе буго хасаб коммиссиялъ. Щиб кьезе бегьулеб гьел хиса-басиял гьариялъ?\nЦогояб пачалихъалхул экзамен кьеялъул тадбирал видеокамераялде рахъизе рукIиналъул мурад бугин араб соналда гIадинал гьеб тадбиралда сверун загьирлъарал гъалмагъирал такрарлъунгутIиян бичIчIизабуна Россиялъул лъай кьеялъул министр Дмитрий Ливановас. Исана Москваялда улкаялъул батIи-батIиял регионазул нухмалъулелгун букIараб дандчIваялда абуна гьес гьедин. Экзаменал кьолеб бакIазда хIалтIизаризе рагIула президетасул рищиял тIоритIулаго рищиязул участкабазе кьун рукIарал веб камераби.\nЦогояб пачалихъалхул экзамен кьолеб бакIалда гьел камеразул кумекалдалъун гъалмагъир гьабиялъул хIужа тIатани, экзамен босулезул ихтияр рагIула гьев цIалдохъанасул хIалтIи хIакъикъияб гуреблъун рикIкIине.\nБакI ккун букIаго абила араб 2013 соналъ Дагъистан бищунго машгьурлъана ЕГЭ кьеялъул рахъалъ гьарурал гъалатIазул рахъалъ. Дагъистаналъул Кули мухъалда цогояб пачалихъияб экзаменалъул 20 хIалтIи тIубанго кьезе кIвечIеблъун рикIкIана республикаялъул лъай кьеялъул министерлъиялъ. гIагарал къоязда гьал лъимал ЦIидасан гьеб экзамен кьезе тIамизе ругилан абулеб букIана доб мехалъ. 27 маялда ЕГЭялъул заманалда тIатинабуна 61 гъалмагъир. Гьединго Бабаюрт мухъалъул Татаюрталдаса кIиго цIалдохъанас жидерго хIалтIаби интернеталда лъун ратиялъ, хIалтIабазда тIасан хIуччги цIан, цогидал экзаменаздеги риччазехъин гьечIин гьел.\nГьанже видеокамеразул кумекалдалъун гьединал хIужаби тIатинаризе къасд буго ЕГЭ тIобитIулел чагIазул.\nАмма щибниги хIасил гьелъул ккезе гьечIилан рикIкIунеб буго гIемерал соназ Хъумторхъала мухъалд гIурус мацIалъул мугIалмилъун хIалтIарай ГIалимирзаева Зайнабица. Зайнабица бицаралда рекъон гьей хIалтIулей заманаялъго, 2007 соналъ хIалбихьиялъулаб ЕГЭ кьолеб тIоцебесеб соналъго рукIанин гьел видеокамераби жидер дора рекъезарун. Амма гьелъ щибниги жо тIатинабичIин. Гьелъие гьадинаб баянги кьуна гьелъ.\nГIалимирзаева Зайнаб: «ГIицIго ЕГЭялъул заманалда телефонал цадахъ росизе гьукъизе бегьулаха гьез, амма гьелъги пайда кьелилалан абураб жоялда цIакъ кIудияб щаклъи бачIунеб буго. ХIалбихьизе бегьула гьединал нухал ралагьизе, гьале 5-6 сон буго ЕГЭ кьолеб бугелдаса, амма гьелдалъун цIалл иш нахъаса нахъе ун гурони батIияб жо кколеб гьечIо. Бокьарал ресал ралагьулел руго лъималаз ЕГЭ кьолелъул къватIиса кумек щвезе. Гьеб гьукъун бажаричIелъул жеги».\nГьединго исанасеб ЕГЭ кьолелъун хIисабалде босун рагIула мугIрузул мухъазда ругел щколазда ЕГЭ кьезелъун шагьаралдаса рачIарал цIалдхъабазда хадуб хал кколеб хасаб коммиссия тезе. Араб соналъ ЕГЭ кьолеб гIужалъ кIудияб ахIи-хIур гьабуна «ЕГЭ туризм» абураб цIаралда гъокь машгьурлъараб хIужаялъ. МагIарухъ ругел школазда экзамен кьезе бигьаяб букIуниланги абун шагьаралда цIалулел рукIарал, хIатта Москваялда рахъаралцин гIолилал рачIунел рукIана гIумруялда жанив жив цониги нухалъ щун вукIинчIеб эбелалъул яги инсул росулъе. Исана гьединаздехун гьарулел тIалабал дагьал кьваризаризе ракIалда буго лъай кьеялъул министерлъиялда.\nАмма гьеб мисалалъулги къисмат букIунин видеокамераби лъезе рукIиналдаго релълъараб букIинилан кколин жиндаян абуна гьелда тIасанги ГIалимирзаева Зайнабица.\nГIалимирзаева Зайнаб: «Жакъа школазда ЕГЭ кьеялъул тадбир тIубанго бахчун буго ришватчилъиялъ. Дунги йикIана щуго-анлъго соналъ цебего гьеб цогояб пачалихъалъул экзамен кьолеб мехалъ хIалтIулей, дида бихьана гьенир гьарулелщинал жалги. Гьеб комиссиялъе гIицIго гьениса щазе бугеб жо ккола къокъаб заманалда жаниб чанта цIараб гIарац бакIари, тIокIаб гьумерхъахIаб жо гьелъ кьезе гьечIо. Узухъда диеги бакьина гьедин букIинчIого букIине, дирги вуго гIолев вас, диеги бакьинаро чанго соналдаса ЕГЭ сабаблъун гьесул бугеб лъаялда рекъон гьевги цIализе ворчIичIого цо кинавалиго гIарац гIемерав угъращ университеталде ворчIизе. Бокьилан гьеб кинабго битIараб мухъде бачIине. Амма жакъа гьеб цIакъ захIматаб масъала буго. Гьеб хисизабун бажарулеб хIал гьечIо жакъа я комиссиялъул, я веб-камеразул кумекалдалъун».


27 маялда гIумруялдаса ятIалъана магIарулазул цохIо хутIарай Россиялъул халкъияй артистка.\n80-лъе яхун йикIаниги, ахиралде щвезегIанги Авартеатралда хIалей йикIана гьей. Бищун ахиралда Сидратица хIана «Булбулалъул хIинчI» абураб спектаклялда санитаралъул роль. Цинги инсультги ккун госпиталалде ккана.\nСидрат Мажидовалъ бицунаан Авартеатралде жий ячIанин 1952 соналда, жиндир 13 сон бугеб мехалда. Гьеб мехалда эбел-эменги хун, Хунзахъ рагьараб бесдалал хьихьулеб рокъой яцгун цадахъ гIумру гьабун йикIуна гьей. Доб мехалда Хунзахъ Авартеатр гIуцIарав ГIабдурахIман Магаевасда бихьула Сидратилъ букIараб махщел. Гьединго театралъул чагIаз бицуна Дагъистаналъул Халкъияв шагIир ЦIадаса ХIамзатица ячанин Сидрат театралдеянги. Гьелъ жинцаго ракIалде щвезабулаан ХIамзатица накалда гIодойги чIезаюн ахIизабунин жинда кечIилан.\n2014 соналъул январалда Авартеатралъул сезон байбихьиялда гьадинаб кIалъай гьабун букIана Сидрат Мажидовалъ.\nСидрат Мажидова: «ЦIакъ захIматаб хIалтIи буго. Мунагьал чураял МахIмудги, ПатIимат Хизроеваги ругеб мехалда гьедигIан хIал кколароан. Гъоз гьагьида жаний лъун ячунаан… Баччун декорациягун лъелго унаан. Къали картошкадулги щолаан цо спектакль хIайдал… Гьанже батIияб заман буго. РачIун руго батIиял гIолохъаби – васал, ясал. Гьездаса дун чIухIарайги йиго. Дие гIадин бокьаги гьаб театр. Дица гIадин гъин бихьун хIайги гьезги гьеб… Гьезие сахлъи гьарула дица. Дир даражаялдеги рахина гьел, дидасаги тIадеги рахина. Болъо-къоно битIаги гьезие».\nРоссиялъул халкъияй артистка Сидрат Мажидовалъ хIана нусидаса цIикIкIун роль.\nГьей юкъана МахIачхъалаялда.


Фермеразе гIазаб - министразе гIарац\nДагъистаналъул росдал магIишаталъул министерлъиялъ фермеразе грантал ва субсидиял кьолаго гIемерал мекълъаби гьарун руго. Гьеб хIужа тIатинабун буго Россиялъул антимонополияб комитеталъ. Жалго фермераз абуни рикIкIунеб буго, пачалихъалъул кумек жидехъе гIемерисеб мехалъ щолеб гьечIин, щваралдасаги пайда дагьаб бугин.\nПачалихъалъ росдал магIишаталъе биччалеб гIарац документазда рекъон республикаялъул фермеразухъе кьолеб идара ккола Дагъистаналъул росдал магIишаталъул министерлъи. Амма гьеб министерлъиялъ хIалтIулъ гIемерал гъалатIал риччан руго, гьениб букIине бегьула ришватчилъи, ай биччараб гIарац гьеб щвезе мустахIикъал чагIазухъе кьечIого, министерлъиялъ жидее бокьарал чагIазухъе кьолеб буго; киналго фермерал цого шартIазда гьечIо пачалихъияб гIарац щвезе тIалаб гьабулаго. Гьединал хIукмабиги гьарун рехсараб министерлъи тамихIалде цIазе тIалаб гьабулеб буго федералияб монополиялда данде чIараб комитеталъ.\nКиналха ругел аслиял гъалатIал? ТIоцебесеб иргаялда министерлъиялъ гIарац батIи-батIиял чагIазе кьечIого, кьолеб буго тIатIала цого фермеразе. Мисалалъе, 2014 соналъ ракьал лъалъазе биччараб гIарац щун буго 19 фермерасе. Амма гьезул лъабгоязе кIицIул щун буго гьеб кумек. 20I5 соналъ ракьал лъалъазе пачалихъияб кумек щун буго 57 магIишаталъе, гьезул кIигоязе кIицIул щун буго гIарац.\nГIаммаб къагIидаялъ гьеб гIарцул къадар бахун буго 452 миллионалде. Цониги ракь лъалъазе гIарац босараб магIишаталъ министерлъиялде кьун гьечIо жидеца лъалъалеб ракь жидер букIин тасдикъ гьабулеб документ.\nКIиабилеб щаклъи ккезе бегьулеб гъалатI – жидее кумек щолел магIишатазул финансовияб ахIвал-хIалалъул, гьеб хIалтIи гьабизе гьезул бугеб ресалъул халгьабунгутIи. Мисалалъе, киназдего гIагарун магIишатаз гIарац босун буго гIемер сонал рарал херал гъутIбуздаса ракь бацIцIад гьабизе абун.\nАмма цониги магIишаталъ гьеб хIалтIи гьабизе ккей тасдикъ гьабулел документал рихьизарун гьечIо. Гьеб ккола гIарац кьеялъе инкар гьабизе гIураб хIужа. Феремераз жидеца гьабураб хIалтIи бихьизабун хадуб пачалихъалъ гьезие гьеб гIарац бецIула. Амма чанго магIишаталъул нухмалъулес киналгIаги хIалтIи гьабиялъул документал рихьизарун гьечIо ва гIарац босун буго.\nПачалихъияб грант щварав 56 чияс тасдикъ гьабун гьечIо жидеца хIалтIизабураб ракьул хважаин жив вугин, ялъуни ижараялъе босанун абун. Министерлъиялде документал кьолаго щаялиго киназго гьел кьолел руго ахирисеб къоялъ.\nДагъистаналъул антимонополияб комитеталъул нухмалъулев хисулев Багьандов ГIабдулагьица «Эркенлъи» радиоялъе бицана, гьел документазул цереккун министерлъиялда халгьабулила хасал чагIаз, хадур ахирисеб къоялъ жидее данде кколарел чагIиги нахъе реххун кьолила. Гьединго гьечIо кинабгIаги министерлъиялъ жидеца документал росанин чIезабулеб хъвай-хъвагIай.\nНагагьлъун фермерас гIарза хъвани, гьесда кIвезе гьечIо жинца документал кьун рукIанинцин чIезабизе.\nБугищха пайда гьеб гIарцудаса жалго фермеразе, кигIан цебетIей кьолеб пачалихъияб кумекалъ росдал магIишаталъе абурал суалал кьуна «Эркенлъи» радиоялъ Бабаюрт мухъалдаса фермер ХIажиев Расул. Гьесул пикруялда рекъон, документал гьаризе гIемер къо-бакъги бихьун, гIарацги щвечIого хутIула цо-цо мехалъ фермерал.\nХIажиев Расул: «ЦIакъго дагьаб гIарац щола пачалихъалдаса фермеразе. Мисалалъе, ракьал лъалъазе биччалеб гIарац босани, гьаниб нижер Бабаюрт мухъалда руго нус-нус километраз рацIцIад гьаризе кколел лъел мухъал. Совет пачалихъалъул заманалда гьел рацIцIад гьарулаан щибаб соналъ, гьанже цIун руго киналго, гьелъие дагьа-макъаб гIарац гIоларо. ГIураб лъим гьечIони гьениб кинабалиго бижулеб жоялъул бицинчIониги бегьила.\nГIарац федералияб программаялда рекъон гIадамазухъе щола, амма республикаялъул бюджеталдаса щолеб гIарац цIакъго дагьаб букIуна, цо-цо мехалъ щвезего щоларо. 2015 сон Дагъистаналда лъазабун букIана ахал гIезариялъул сонлъун ва щибаб гектар ахалъухъ пачалихъалъ кьезе тIаде босун букIана республикаялъул бюджеталдаса 35 азарго, федералияб бюджеталдаса 65 азарго гъуруш. Федералияб гIарац декабралъул ахиралдаги щун букIинчIо, республикаялъул бюджеталдаса цо капек щвечIо. Бюджеталда гIарац гьечIин, кризис бугин абулеб буго.\nГуккана пачалихъалъ ахихъаби. Цойги гIарац букIана республикаялъул бюджеталдаса пиринчIалъул авлахъал лъалъазе, мелиоративияб система цIигьабизе биччалеб, гьебги кьечIо исана. Буго гьениб гIезегIан бюрократияги. Мисалалъе, мелиорациялъул гIарац щвезе проекталъулал документал гьаризе ккани уна 500 азаргогIан гъуруш гIарац. Гьебщинаб хIалтIи гьабуларо щолеб щолареб лъалареб гIарцуе гIоло. Гьелъул гIаксалда, документал рекъезарула гIарац мухIканго щолеблъи лъалел, амма ракь хIалтIизабуларел чагIаз».\nАгроВЭБ абураб порталалъул баяназда рекъон, Россиялъул регионазда жаниб фермеразе биччалеб гIарцул рахъалъ Дагъистан буго кIиабилеб бакIалда. Декарбалъул ахиралда республикаялъул парламенталъ тасдикъ гьабураб 2016 соналъул бюджеталда гьеб гIарцул къадар жеги цIикIкIун буго ва 260 миллионалде бахун буго. Аслияб кIагIидаялъ гIарац унеб буго боцIи гIезабиялъе.\nТIолабго агро-промышеннияб комплексалъе республикаялъул бюджеталда лъураб гIарцул къадар буго 3 млрдалде гIагарун гъуруш. Гьеб гIарцудаса 2 млрд гIарац буго пачалихъияб кумек хIисабалда щолеб. Гьеб гIарац хIалтIизабиялда хадуб халкквей цIикIкIинабун буго Россиялъул хIукуматалъ, гьелъул эффект цIикIкIиналда тIад хIалтIизе руго киналго пачалихъиял идарабиян хъвалеб буго Россиялъул антимонополияб идараялъул официалияб сайталда.\nАгробизнес ва коррупция\nРоссиялъул армиялъе ратIлие - Дагъистаналдаса гIиял квас


Иххица бащдаб росдада «михир бачана»\n29 июлалда кутакаб чвахунцIадги бан, кIудияб зарал ккана ЧIарада районалъул Арчиб администрациялде гъорлъе унеб Хилихъ росдае. Гьебги малъун, кинабниги анкьго росу буго арчисезул администрациялде гъорлъе унеб. Гьезда гьоркьоб, 62 цIараки бугеб Хилихъ ккола бищун кIудияб. Араб хамиз къоялъ гьезул 34-ялъе кIудияб къварилъи ккана.\nАнлъго мина-рукъ тIубанго биххизабуна. АнцIгоялдасаги цIикIкIун минаялъул рукъзабахъе лъим кIанцIун, жаниб бугеб къайи-цIа хвезабун, хIаталдаса араб зарал ккана гIадамазе. Жанире руссине бакI гьечIого хутIарал гьел, гьанже гIага-божараз жидерго гъоре рачун хIебтIун руго.\nБищунго цIикIкIун зарал ккаразул цояв вуго ГIабдула Пайзудиновги. Цевеккун кIигониги болжалалъ Хилихъ росдал администрациялъул нухмалъулевлъун вукIарав чиги ккола гьев.\nХIарщулъ къан хутIарал хьулал, иххица босун араб магIишат\n«ТIубанго мина-рукъги биххун, дунго гIадин, хутIана дир вацгIалги. ГьабсагIат гьев гIага-божаразул дове вахъун вуго, дун якьадалъул дове вахъине ккана. Гьединго руго цогидалги. Амма жибго заралалъул бицани, валлагь кканаха. Нижер росдал тарихалда жаниб жеги гьединаб гьалагаб цIадги бан, гIадамазул рукъзал риххизарураб хIужжа ккун букIинчIилан бицана херал чагIазцин. Гьединаб ракIалда гьечIеб жо ккана араб хамиз къоялъ. Щиб гьабилеб, тIабигIияб балагьалда цебе хIетIе ккун нилъехъа бажарулеб гьечIелъул.\n- Нужехъе щал рачIарал къварилъи ккун хадуб? Республикаялъул тIалъиялъ кумек гьабизе рагIи кьечIищ?\n- РачIана, валлагь. ТIоцебесеб къоялъго Арчиб росдал администрациялъул бетIер вачIана, районалъул бетIерасул нухмалъулесул заместитель МухIамад ГIумаровасухъе дицаго ахIун, гьев вачIана нижехъе. Халкъияб Собраниялъул депутат МухIамад СагIадулаевасул вакил хIисабалда, ЦIуриб росдал администрациялъул нухмалъулей МуртазагIалиева Муслиматги ячIана. МЧСалъул вакилзабаз абуна жидехъа нужее кумек щоларин, щайин абуни, цIадаца риххизарурал минабазул цонигиялъул «зеленка» гьечIилан багьана бачана гьез.\nДир буго 1966 соналъго мунагьал чураяв инсуца кьураб участокалда бараб мина, доб мехалъ «зеленкадул» тIалаб гьабулев чиги вукIинчIо. Исана гьеб документ гьабизе бокьунги вукIана дун, амма гьелъие квербакъизехъин вукIарав лъалев вас (гIолохъанчи), машинаялъ аварияги гьабун, чIвана. ЧвахунцIадал ралелде чанго къоялъ цебе гIадин ккана гьеб ишги. Гьедин хутIун букIана «зеленка» гьабичIого.\nГьале анлъабго къо буго росулъе машинадул нух гьечIелдасаги. Росулъе вачIунев чи вугони, гъоба ахада, щуго километралъ рикIкIадегIан машинаги тун, лъелго вачIине ккола. Къокъго абуни, ниж лъиениги хIажат гьечIилан абураб гIадаб асар буго дирги цогидазулги рекIелъ рещтIун. Гьале анлъабго къо буго росулъе нух къотIун бугелдаса, токги гьечIо цо-цо минабахъ, амма гьавилан абун хIукуматалъул рахъалдаса нижехъе вачIарав чи ккечIо», - ян бицана ГI. Пайзудиновас.\nКкараб заралалъул бицине лъугьани, сордоги къоги гIеларилан вугоан ГIабдула Пайзудинов. 1979 соналдаса нахъе хъизаналъги гьесги данде гьабураб магIишат тIири течIого ана иххица. ЦохIого цо, къватIисел улкабазде унелъул хIажалъулеб паспорт гурони, тIокIаб документги кодобе щун гьечIо. 500000 гъурущ гIарацги рокъоб букIараб къайи- цIаги - кинабго ун буго гьесул босун. Гьединабго зарал ккун буго вацгIаласеги. Ихх жанибе кIанцIун, хIарщул цIун ругел рукъзабахъе нухги щвечIого, кIиго къоялъ чияца кьураб ретIелги ретIун вукIанин гьевин бицана ГIабдулаца. Ахирги, тIохде щула гьабураб квариде живгоги вухьун, рокъобе жанибе нух бахъизе кIун буго ГI. Пайзудиновасул вацгIаласда.\nБекараб ракI нахъойги чIунтизабуна, цIадги бан\n1992 соналъго рукъалъул бетIергьанчиги хун, къороллъуда хутIарай Рамазанова ГIарцулалъулги кIитIалаяб мина биххизабуна гьалагаб чвахунцIадалъ. КIиго лъимерги тIубан, лъабабилей ясалъе ригьнаде унеб мехалъ кьезе данде гьабун букIараб кинабго къайи- цIаги гIарац-меседги рас течIого ун буго иххица. Гьелда кутакалда ракI гурхIанин, бадиб магIу ккун бицана нижее лъабабилеб августалда Хилихъ росулъе щвезе ун йикIарай «ЧIарада» райгазеталъул редактор Аминат МухIамадовалъ.\n- Дидаго, битIараб бицани, гьелда аскIое инецин кIвечIо. Гъоркьгоги къороллъудаги йикIун, захIмат ба- ччун данде гьабураб магIишаталдаса циндаго ятIалъарай гьелда щиб рагIи дица бицинебин абураб пикруялъ ккун чIезаюна дун, - ан абуна Аминатица. Гьанже жиндирго херай эбелалъул дое яхъун йиго гъаримай гьей пулан.\nХасало боцIи-панз хутIила къварид\nМина рукъ биххизабичIониги, хасалоде боцIуе данде гьабун букIараб рагIи-хер иххица ун, зарал ккарал гIадамалги дагьал гьечIо Хилихъ росулъ. 45 азарго гъурщиде комбикормаги, гьединго 350 танг харилги кIиго къоялъ цебе босун, гьороб гьебги сокIкIун вукIарав цо гIолохъанчиясул магIишатги кинабго щущазабун буго тIабигIияб балагьалъ.\nХилихъ росулъ къварилъи ккарал гIадамазе кумек гьабизе бокьарал гIадамаз гIарац рехизе бегьула гьебго росулъа, ХIайдаров МухIамаднабил цIаралда бугеб гьаб номералде: 8964-019-85-10.\nДругие материалы в этой категории: « ГIагараб ЧIарада, чIагоял чагIи жеги дагьлъун гьечIо Дагъистаналда (Расул ХIамзатов)\tМагIарухълъи цIунизе бокьун батани »


Меценатазул цояв - «Нафта Москва» компаниялъул хважаин Дагъистаналдаса бищун машгьурал бизнесчагIи Сулейман Керимов.\nДагъистаналъул Халкъияб Мажлисалъ хIадурулеб буго республикаялдаса меценатал пачалихъалъ кIодо гьаризе рес кьолеб къануналъул проект.\nГIарцудалъун кумек гьабурал меценатазе пачалихъалъул шапакъатал кьезе руго. Юристаз гьеб пикруялъул рахъкколеб буго. Амма кинаб бугеб цогидал гIадамазул пикру?\nГьединго Дагъистаналда меценатлъи гьабурал гIадамазе кьезе рагIула «Республикаялъул мустахIикъав меценат» абураб цIарги. Цо кинаб бугониги социалияб объект, мажгит ялъуни бокьараб бакI базе гIарац биччарав чиясул цIарги хъазе рагIула гьелъул къеда. Амма гьеб киналъего мустахIикълъизе ккани биччалеб гIарцул къадар щуго миллионалдаса дагьаб букIине бегьуларин абулеб буго къануналъул проекталда.\nЮрист Сулейманов Сулейманица рахъкколеб буго гьеб проекталъул. Гьелдалъун рес бугин меценатаз кибе бугониги биччараб гIарац кисан босараб, кигIан къадаралда харж гьабураб, къокъ гьабун абуни, гьез биччалеб гIарцул тIубараб баян щвезе бугин гьеб къануналъул проект хIадур гьабуниян рикIкIунеб буго юристас.\nСулейман Сулейманов: «Исламалда рекъон гьеб жо ккола садакъаде гIарац кьей. Нилъер мацIалда меценатилан абураб рагIи гьечIо, буго садакъа гьаби, гIарац биччай абурал магIнаялъул каламал. Гьединаб къанун букIине ккола.\nСадакъаде биччараб гIарац кисан биччараб, кигIан гьелъул харж гьабурабали хIисаб гьабулеб букIинчIелъул. Нилъеда лъаларелъул кисан гьеб гIарац бачIарабали, бикъарабищ, чиясухъа бахъарабищ, къватIиб хIукуматалдаса бачIарабищали лъида гьеб лъалеб букIараб?».\n«Бузнаса нух» абураб магIарухъебахъулеб цIияб шагьранухалъул аслияв хIаракатчи МуртаззагIалиев ХIажимурадицаги рахъкколеб буго гьеб къануналъул проекталъул.\nХIажимурад МуртазагIалиев: «РахIму-цIобалъул кумек гьабулел, садакъаде гIарац биччалел чагIазе хIукуматалъул рахъалдаса кверчIвазе заман цебего щун букIана. КъватIиб хIукуматалда гьелъул рахъалъ гIемер бигьалъаби руго хIукуматалъул рахъалдаса.\nГьезие магъалабазул къадар дагь гьабула, цогидалги бигьалъаби руго. Нилъер гьаниб гьелъул рахъалъ захIмат буго, садакъаде биччараб гIарцуда гъорлъан кьезе кколеб магъало букIунеб рагIула. Гьеб магъало кьезе кколеб букIинчIебани жеги гIемер гIарац биччазе букIун батилин меценатазилан ккола дида.\nГьел магъалабазда жаниб хис-баси гьабилин дида кколаро, гьеб федералияб даражаялда тIубазе кколеб суал бугелъул. Амма республикаялъул даражаялда гьаризе кIолел бигьалъаби гIумруялде рахъани цIакъ лъикI букIинаан.\nБатIаго цIар-рецц хIажатал гIадамал гьелги гуро, амма цо гъурущ лъикIаб нухде гьез харж гьабунани, цо гъурущ магъалоде кьезе гьезие цIакъго захIмалъизехъин буго».\nАмма кибе бугониги гIарцудалъун кумек гьабизе бокьарав чияс гьеб гьабулин Аллагьасе гIололъун, гьединлъидал пачалихъалъул рахъалдаса шапакъатал кьун, гьезие цIар-рецц гьаби учузаб жоялда релълъинехъин бугилан абулелги ккана нижер программаялъе комментарий кьуразда гъорлъ.\nДагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас цебеккун чанго нухалда абун букIана республикаялда лъай кьеялъул ва маданияталъул объектал разе батIи-батIиял бизнесчагIиги, меценаталги гIагар гьаризе кколин Дагъистаналдеян.\nМисалалъе гьес рехсолел рукIана «Нафта Москва» ва «Сумма» абурал компаниязул хважаинзаби, Дагъистаналдаса бищун машгьурал бизнесчагIи Сулейман Керимов ва Зиявудин МухIамадов. Республикаялде гIарац биччазе гьезулги, цогидалги бечедалщинал чагIазул ракIгьесизабиялъул мурадги букIине бегьулин гьеб къануналъул проект хIадур гьаби, пачалихъалъул шапакъатги, «МустIахIикъав меценат» абураб цIарги кьолеб бугелъулин абураб пикруги загьир гьабулеб буго гIадамаз.\nСулейман Керимовас ва Зиявудин МухIамадовас исламалъул нухда цебеги меценатлъи гьабун букIана Дагъистаналда. Мисалалъе, Сулейман Керимовас гIарацги биччан бана лъабго соналъ цебе Каспийскалда Аслияб мажгит.\nГьединго гьес гIарацги биччан чанго соналъ чIорого ритIулел рукIана Дагъистаналдаса цо-цо чагIи хIежалде. Гьединго араб соналда «Сумма» компаниялъул хважаин Зиявудин МухIамадовас кумек гьабун бана МахIачхъалаялда Хуршиловасул къотIноб бугеб, Инхоса ГIабдулхIамид-афандиясул цIар кьураб мажгит. Гьесго рагIи кьун буго МахIачхъалаялда балеб бугеб, республикаялъул аслияб мажгит базеги гIарац биччазе.