НигIматал гIезарулев ХIадис Къадиевасул гьунаралъул хIакъалъулъ | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\n© РИА Новости, Н. Попов\nНигIматал гIезарулев ХIадис Къадиевасул гьунаралъул хIакъалъулъ\nГIи-боцIи хьихьизе квегIенаб, ах-хуралъул хIалтIабазе санагIатаб, гьава-бакъ рекъараб, бокьараб жо бижулеб ракь буго Гъизилюрт районалъул Кироваул росдал. Росулъ буго 21 фермерлъиялъулаб магIишат. Гьениб ссиялда буго теплицаби ва парникал рай, батIи-батIиял овощал гIезари. Гьединал фермеразул цояв ккола 80 сон барав ХIадис Къадиев.\nАнкьго сон букIана ХIадисил ЦIумада районалъул Силди росдал гIадамал чачаназул Ведено районалъул Кироваул росулъе гочинарураб мехалда. ХьуцI бугеб бакI букIиналъги батила, бакъул унтиялъ силдасезул гIемерав чи хвана гьел соназ.\n«Эбел-эменги, лъабго вацги, кIиго яцги ругеб кIудияб хъизан букIана нижер, — ян бицана ХIадисица. — 50 сотых ракьулги букIана хIукуматалъ нижее кьун. Гьениб бекьулаан картошка, цIоросаролъ, овощал. ГIака гьечIеб рукъ — лъим гьечIеб гьобоян абулелъул, кIиго гIакаги букIана. Рахь, нах, нису-хIан бичун, кепкалги щолаан. Кьурдизе, кучIдул хъвазе ва ахIизе, музыкалиял алатазда бакънал рачине Аллагьасго кьураб гьунар букIана дир. Гьелъги батила, анкьго класс лъугIарав дун тIамуна клубалъул заведующийлъун. Концертгун чанго нухалъ ана Веденове.\n1958 соналда чачанал жидерго ватIаналде тIадруссиндал, Дагъистаналде гочине ккана. ГIемерисел ана умумузул ракьалде, магIарухъе гочине бокьичIеб 75 хъизамалъ, гьездаго гьоркьоб нижер хъизамалъги, тIасабищана жакъа росу бугеб бакI. Эхеде унел харабаз абулаан: «ГIатIиракьалда чIолел гIабдалзаби, магIарухъе гочунел гIакъилзаби», — ян. ХIакъикъат абуни, гьелъул гIаксалда ккана. Гьаниб нижеда батана Чонтаулалъул заготконтораялъул гьитIинаб мина. Гьеб жеги «чIагоги» буго. Хъошахъ гIумру гьабун ратана чIикIасел ва Казбек районалъул росабазул гIадамал. Нижее жанир чIезе рукъзал рукIинчIо, гьединлъидал, цIер гIадин бацIцIана 1000 болъон жанибе унеб кIиго ферма. Гьеб хIалалда хIалкъан, росулъе гочаралги ккана. Дунги лъадиги хутIун, нижер хъизамалъул чагIиги ана магIарухъе.\nТIоцебесеб соналъ дун вукIана колхозалъул гIадатияв хIалтIухъан, кIиго соналъ гьабуна клубалъул заведующийлъи. Дол соназ киномеханик кколаан къадруяв чи. Ростовалда цIалана гьеб махщалие, амма кинофикациялъул начальникасулгун данде ккечIого, гьеб иш тезе ккана. Нижер росдал «Темираульский» кормосовхоз-миллионералъул «Хъиштамахъ» хъутаналъул управляющийлъун тIамуна дун. Гьеб букIана гIурул рагIалда 500 гектаралъул гIатIилъиялъул, магIишат гьабизе цIакъ санагIатаб хъутан. Къокъабго болжалалда жаниб бана ферма, гIезабуна боцIи, хIалтIизабуна ракь. Гьениса зоотехниклъун цIализе витIана, хадуб лъугIизаруна агрономал рахъунел курсал. 1984 соналдаса СССР биххизегIан хIалтIана колхозалъул бетIерав инженерлъун. 17 соналъ гьабуна судалъул заседательлъиги.\nКолхозалъул букIараб магIишаталдаса дие щвана 30 сотых ракьулги 60 метр халалъи бугеб фермаги. Басрияб фермаги биххун, цIияб бана ва оцал хьихьана. Хадуб гьеб бизнес васасухъе кьуна. Херлъун вугониги, хIалхьиялда чIезе кIоларо. Гьединлъидал, 300 азарго гъурушги кредиталъе босун, анцIго сотыхалда бана теплица, гIезабула охцер».\nЖеги жаналда вугев, бокьараб хIалтIи гьабун бажарулев инсан вуго ХIадис. Кироваул ва Силди росабазул харабаз «Машааллагь, ХIадисин» жиндаго абиялъе живго мустахIикълъараб куцалъулги гьадин бицана гьес: «Дида лъай лъаралдаса нахъе цо къоялъги хIалтIи гьечIого чIечIо. ГIолохъанаб мехалъ векерулаан, гьанже гIемер хьвадула. Дир гIелалъул чагIи ва гьудул-гьалмагълъи лъугIана, сон вукъана ахирисев цинагIал. Херал чагIазда дица малъила, регун, кIусун, кьижун чIечIого, гIемер хьваде, нужер рокъоб гьабизе хIалтIи батичIони, чияр гьабунги цо къоялъги хIалхьуда чIоге. «Бегун хвараб къаркъала, къо ккани, хьадарлъула», — ян гурищ ЦIадаса ХIамзатица абун бугеб».


Заманаялъул лъимал ва цIар лъезе лъалареб гIел\nЦересел кагъталъ, блокноталда, тетрадазул тIутIурал тIанчалъгун дневниказда ратула цоял 1990 абилезул, хадусел - нилъер къоязул бицарал хъвай-хъвагIаял. Гьезул цо-цоял жакъасеб къоялъе кIвар гьеч1ел, актуалиял гурел темаби рукIун рищни-къулалъуре уна.\nЦогидал ратула цIалдолезул диваналде росизесел гIадал. ЦIакъ бокьилаан дие гьаб гъоркьехун кьолеб макъала жакъасеб Дагъистаналъе рекъолареблъун батизе. Щай? Щай гурелъул гьаниб бицунеб буго кинабгIаги хасаб гьунар гьечIел чагIи эбел-инсул квер-чIваялъ, кумекалъ, "гъоркьан - рат1а, тIасан - бох" кьолеб гIелмуялъ тIараде рачиналъул. Гьелдасаги квешаб, кадровияб политикаялъулъ тухумчилъиялъул. Хъвай-хъвагIаял дирго блокнотаздаса руго, масъала добго хут1ун буго.\nЭркенлъиялъ ва цIияб заманаялъ чанги гвангъарал цIаралги, кьер-кьерал лъугьа-бахъиналги, роххелги пашманлъиги, лъикIабги квешабги кьуна нилъее. Амма ахираб 10 соналда жаниб парахалъиялда цадахъ цо бичIчIулареб ахIвал-хIал, цIар лъезе лъалареб заман ва гIел гIун бачIунеб бугин кколеб буго. ГIадада бижараб батиларо гьеб заманалда "нулевые" абураб цIарги.\nРоссиялъул политикияб карталда 20 соналъ нахъе инчIого цохIого персонажал руго. Дагъистаналдаги гьединго букIана ва жакъаги буго. ГIелаз гIелал хисун, умумуз лъимал малълъун кьолел рукIана ва жакъаги руго тахбакIалги мандаталги. Гьеб кин букIунеб абураб суалалъе баян кьуна цо гара-чIвариялда Рамазан ГIабдулатIиповас: " Щай МухIамадсалам МухIамадов, Иляс ГIумаханов ва Хизри ШихсагIидов лъугьарал лъикIал нухмалъулеллъун? Щай гурелъул гьезул лъабавго гIуна нухмалъиялъул ахIвал-хIалалда. МухIамадсаламилгун Илясил умумул рукIана республикаялъул нухмалъулеллъун. Хизрил вац вукIана обкомалъул секретарлъун, гьенисан бачIараб буго хIалбихьи" - ян. Гьал руго Рамазанил рагIаби, дица гьазие къимат яги баян кьеларо. Кьезе рекъарабги гьечIо. Амма щивав чиясул букIина гьалда хурхун жиндирго пикру, рагIаби Рамазанил руго газеталда бахъараб гара-чIвариялдаса. Гьездего рачIарал рагIаби такрар гьаризе лъугьана цIех-рехалдаса лъутилелде цеве "Черновик" газеталда букIараб данделъиялда вице-премьерасул хъулухъалда вукIарав Абусупян Хархаровас.\nГьезда рекъараб букIинарищ нухмалъи ва ишал? МагIарулазул аби буго, "хIанчIида рекъон букIуна би" - абураб. Гьеб чIобогояб бакIалда бижичIеблъи нилъее баянлъула гIадамалги, гьезул ишалги, хIасилалги рихьараб мехалда. Нахъойги такрар гьарила поэтасул рагIаби: "БачIун бугеб замана - бичIчIулареб, гьоркьохъеб". Хабар лъикIаб рагIайги!


Пикрабазул цIумур зваргъелеб буго\nМун, хъущтIун аниги, гIодоб ккун гьечIо,\nГIедегIе, Дагъистан, тIаде борхизе.\nДагьаб тараниги, тIагъур бортичIо\nЧIухIун балагье мун дуниялалъухъ.\nЗалму Батирова («Дагъистан»)\nАраб анкьалда Поэзиялъул театралда Дагъистаналъул халкъияй шаг1ир Залму Батирова дандчIвана жиндирго цIалдолелгун. ШагIиралъул шигIрабазул кIудияб ц1адухъе ракIарун рукIана магIарул адабият бокьулелги, гьелъул гьудул-гьалмагълъиги, къаламцоялги.\nГьеб цIаялъул бищунго канал хIенхIаллъун шагIиралъе рукIана ва руго жиндирго цIалдолел.\nШагIиралъ цIалдолезе цIалана цIиял шигIраби, бицана жиндирго адабияб дунялалда зваргъелеб бугеб пикрабазул цIурмил сариназул.\nТIоцебесеб иргаялда, магIарулаз лъай-хъвай гьабуна гьелъул тIахьазул выставкаялъулгун.\nГьалеха цIалдолезда цебе – шагIиралъул шигIрабазул гъамас. Гьенир цокIалго сокIкIун руго магIарулазул ракIал асир гьарурал саринал. Жакъаги шагIиралъ гьурщизе руго шигIрабазул хулжал.\nТадбир рагьана ва нухда бачана ИЯЛИялъул профессор МухIамад МухIамадовас. Гьес бицана шагIиралъул махщелчилъиялъул, къватIире риччарал тIахьазул хIакъалъулъ. ШагIиралъ цIалана жиндирго кучIдул, гара-чIварана цIалдолелгун.\nЗалму Батировалъул кучIдул цIалана Дагъистаналъул мустахIикъав артист ХирамухIамад ХирамухIамадовас, тележурналист Хатимат МухIамадовалъ, МагIарул театралъул гIолохъанав актер МухIамад Дудуевас ва ДРялъул мустах1икъав артист Мух1амад Г1абдулат1иповас, Ленинкенталъул №35 школалъул цIалдохъабаз.\nШагIиралъе музыкалияб салам кьуна ва гьелъул рагIабазда кучIдул ахIана Дагъистаналъул халкъиял артистал ТIагьир Къурачевас, Абакар ГIумархIажиевас, ГIабдула МухIамадмирзаевас, Хадижат Жамалудиновалъ.\nЦIидасанги магIарул адабияталъул гъасда пархана цIияб цIа. Гьеб батила шагIиралъул рекIел цIа. Гьеб цIадулъ къаламги ччун хъварал шагIиралъул кучIдулгун цадахъ ругел релъи-магIуялъги, рохел-пашманлъиялъги, бухIиялъги, рухIелалъги, угьиялъги, ахIиялъги магIарулазул пикрабазул цIумур цIидасанги зваргъезабуна гьеб сордоялъ.\nБиччанте Залму Батировалъул асарал магIарулазул ракIазулъе гьоцIолъун тIинкIизе рокьиги ритIухълъиги.\nПикрабаца цIумур бухулеб буго,\nЧIаголъи лъугIараб лъикIлъи борчIизе.\nУргъалица гIакIа ахIулеб буго,\nУргъел гьечIелщинал ригьинаризе.\nДругие материалы в этой категории: « Къисматги, гIумруги, кечIги\tБудалаазул, щайтIабазул ва чанахъабазул хIакъалъулъ »


Лъица ва щай чIварав журналист?\nХашогги сабаблъун дунялалдаго бахъараб ахIи СШАялда\nва гьелъул гьудулзабазда «рагIулеб» гьечIо\nСагIудиязул ГIарабиялдаса журналист Жамал Хашогги хIалтIулев вукIана «Вашингтон-пост» газеталда. Гьес гьоркьо-гьоркьоб критика гьабулаан сагIудиязул принц МухIамад ибн Салманил политикаялъе. 4 октябралда Стамбулалда бугеб сагIудиязул консульствоялде арав гьев тIокIалъ къватIиве вачIинчIо ва араб бакI лъачIого тIагIана. Хадуб баянлъана консульствоялъул минаялъув гьев чIваравлъи. Гьебги лъана гьесул рукьалда бан букIараб сагIтил кумекалдалъун. СагIат букIун буго интернеталъулгун бухьен бугеб ва лъугьа-бахъунелъул баян къватIибе кьолеб. Гьелъул кумекалдалъун лъан буго гьесие консульствоялда гIакъуба кьолеб букIараблъи ва хадув чIваравлъи. Турказул тIалъиялъ лъазабуна Жамалил жаназа, къотI-къотIунги бан, кинабалиго канализациялъубе рехун бугиланги. Амма сагIудиязул дипломатаз гьелъул хIакъалъулъ щибго бицунеб гьечIо ва гьел, партизанал гIадин, руцIцIун чIунги руго.\nКъираллъиялъул принц МухIамад ибн Салман ккола СагIудиязул ГIарабиялъул оборонаялъул министрги, коррупциялде данде къеркьолеб комитеталъул нухмалъулевги, руго гьес нухмалъи гьабулел жеги гIезегIанго идарабиги. Абула гьев цIакъ согIав чи вугиланги.\nЭр-Риядалда бугеб Ritz Carlton абулеб отелалъур, (гостиница) гьесул нухмалъиялда гъоркь гIакъубаги кьун чанго чи чIваялъулги гIемер бицуна батIи-батIиял улкабазул СМИяз. ХIатта абула гьес гьеб отель битIахъе туснахъалде сверизабунцин бугилан. ХIалгьабун гьенире рачаразул гIемерисел араб бакI лъачIого тIагIунин ва къватIире рачIаразги жидерго буголъи принцасе «сайгъат» гьабулин гIемер бицуна СМИяз.\nМухIамад ибн Салман рикIкIуна Ливиялъул премьер-министр СагIад Харири чIваялъе квербакъаравлъунги, ва гьев ккола Ираналде данде кьварараб политика хIалтIизабулезул цоявги. СШАялъул, Великобританиялъул ва ГIизраилалъул «гьудул» хIисабалда гьесда рагIи абизеги лъиданиги кIоларо. Щайгурелъул гьесул нухмалъиялда гъоркьлъидалха нус-нус миллиардазде гьел улкабазул ярагъ босулеб. МухIамад ибн Салманил лъикIаб гьоркьоблъи буго СШАялъул политиказулгунги ва хасго Трампил дурц Жаред Кушнерилгунги.\nКонсульствоялда журналист чIваялъ цоги нухалда бихьизабуна Вашингтоналъги, Лондоналъги ва Тель-Авивалъги жидеего бокьараб гьабулеблъи ва демократиялъул бицун гьел «гьудулзабазда» кIалъалареблъи. Гьеб лъугьа-бахъиналда бан Турциялде гIайиб гьабизеги нахъекъазе рукIинчIо гьел. Турказда гьеб бичIчIун батизеги бегьула, гьез жидеего «цIодорлъи» гьабуна ва сагIудиязул дипломатазда гIайиб букIин чIезабулел далилал церелъуна.\nКин батаниги, гьадинал ишаз СагIудиязул ГIарабиялъул гуребги, тIолабго исламалъулго къадру хвезабулеб букIин хIакъаб буго. Гьеб улкаялълъидалха жибго рикIкIунеб исламалъул ракIлъун. Хасго исламалъул «тушбабилъун» рикIкIунел СШАялъулгунги ГIизраилалъулгунги гьудуллъи гьабиялъги бихьизабулеб буго СагIудиязул ГIарабиялда гьабулебщинаб ритIухълъи цIунун гьабулеб гьечIеблъи. Гьединаб политика билълъанхъизабулеб букIиналъ сагIудиязул къадруги, масала, Ираналде дандеккун, гIодобе кколеб буго. Хасго Иерусалималъул суалалда сверухъ лъугьун бугеб ахIвал-хIалалда бан. Гьебго заманалда исламалъул тушбабаз кIвараб хIаракатги бахъулеб буго шигIиялги сунниталги цоцазде данде гьусизеги. Гьеб бихьулеб батила сагIудиязул къираллъиялдаги, амма гьез СШАялда ва ГIизраилалда цебе бетIер «салулъ къазабулеб» буго.\nДругие материалы в этой категории: « Гьудуллъиялъул кьо\tРагьараб накъит »


ГIодизе ккаралъур щай нилъ релъулел?\nМинистерство по делам молодежи Республики Дагестан ...\tМинистерство по делам ...\t- 09 июль 2020\nВсероссийский туристический онлайн-форум «Россия: ...\tВсероссийский ...\t- 08 июль 2020\nРеспублика Дагестан начала реабилитацию российских врачей, ...\tРеспублика Дагестан ...\t- 08 июль 2020\nДевятилетний мальчик из Махачкалы открыл свой бизнес\tИбрагим Магомедов ...\t- 08 июль 2020\nВ Сулейман-Стальском районе возобновляется строительство ...\tВ Сулейман-Стальском ...\t- 08 июль 2020\nМахIачхъалаялъул больницаялда хIалтIулев тохтур, 60 сонил ригьалде вахарав ГIалиев Макъсуд, чияца гьумер-кIалги бухун рокъове вачIиндал, гIажаиблъун рукIана киналго. КIалдиб лъуниги килищ хIанчIуларев, къварилъиялде ккарав чиясе кидаго кумекалъе гIедерав Макъсудие ккараб цIехон гьесухъе щведал, гьес бицана гьадигIан цIакъ нилъер, ай дагъистаниязул иш хун батилин киданиги ракIалде ккун букIинчIилан.\n«МахIачхъалаялъул, МухIамад ХIажиевасул къотIносан вачIунаго, шагьаралъул ахикье сверулеб сверулъ гIодой ккун йигоан гIолохъанчIужу. Гьелде тIаде ралагьун цоял, гьелъие кумек гьабизе бажарараб гьабулел цогидалги ругоан. Дун тохтурлъидалха, дида бичIчIана гьелде кIотен бачIун букIин ва, «хехаб кумекги» ахIун, хIалбихьана тIоцебесеб кумек гьабизе.\nЛъавудаса арай гIолохъанчIужуялъул керен-бетIер цебе рехун букIана. Гьеб бихьарал цо-цо гIоркьилаз, гIолилай гIад-хочIги гьаюлаго, жидерго телефоналде яхъулей йикIана.\n«Хехаб кумек» тIаде щведал, гьез гьей больницаялде ячун ана, дунин абуни гьел гIолилазе бадибчIвай гьабизе лъугьана. Дица гьезда берцинго бичIчIизабулеб букIана инсанасул къварилъиялда тIад релъизе бегьуларин, нилъер эбел-яц камурав чиги вукIунарелъулин. Дица цо абун, гIоркьилаз кIиго абун, нижер хабар хIалуцана ва иш рагъде ккана. Лъабго-ункъоясде данде дир хIал гIелищха, къокъабго заманалда жаниб, гIиссинлъималаз тIадеги руссун, гьаб жо гьабунаха диеги», - ян бицана Макъсудица хъахIиллъарал беразда кверги бахъулаго.\nБищунго гIажаибаб жойилан тIадеги жубана гьес, аскIосан унел рукIаразул цонигияс хIалбихьичIила жал ратIа гьаризе, цо чIужугIадан чIичIидун, ахIдон лъугьиндал, талихIалъ, тIурун анила гIоркьилал.\nПятигорскиялде сапаралъ унаго, ингушазул Барсуки росдал рагIалда кIиго машинаги дандречIчIун, цIакъ вахIшияб авария ккун батана. Цояб машинаялда рекIун букIана цIа. Амма сундухъго балагьичIого, тIаде рачIа-рачIараз хIаракат бахъулеб букIана авариялде ккарал машинаялъуса къватIире рахъизе, цо чангоялин абуни лъугьана талихIкъосараб гьеб лъугьа-бахъин телефоназде бахъизе. Гьединал хIужаби, хасго ахираб заманалда, цIакъго гIемерлъулел рукIин бихьула интернеталде балагьидал. Жидерго телефоназде рахъарал гьел жал социалиял гьиназде рехулел ругелъулха кепалъего гIадин. Щибха гьелъул магIна? Лъавукълъийищ, инжитлъийищ яги хIалихьалъийищ? Балагьги къварилъиги гьикъун бачIунарелъул. Аллагьас цIунаги, амма жидерго эбел-эмен, яцал, ясал гьединаб къварилъиялде ккани, гьезул суратал цогидаз рахъизеги, гьел интернеталдеги рехун гIаламалдаго рихьизе лъезеги бокьиладай цогидазул къварилъиялда тIад релъулезе?\nДагъистаниял, кавказиял кидаго рукIана къварилъи ккаралъуре тIоцере рортулеллъун, балагьалде ккаразе кумекалъе рахъунеллъун. Гьединал хIужабазул, ай кавказиязул бахIарчиял ишазулги нилъеда гIемер рагIана. Жиндирго рухIги кьун гурищ нилъер ракьцояв, гIумруялъул 24 сон барав Марат РахIметовас Москва гIурулъ гъанкъулел рукIарал ясал хвасар гьарурал? Астраханалда, пуланаб минаялда рекIараб цIадул балагьалъукьа кавказияс гурищ гьитIинаб лъимер хвасар гьабураб? Москваялда, мехтарал гIоркьилаз инжит гьавулев вукIарав херав чи дагъистанияз гурищ нахъе вачарав? Чан нилъеда рагIарал гьединал хIужаби? Гьездаги кIвелаангури, жидерго гIумруялъе бугеб хIинкъиялъул пикруги гьабун, нахъегIанги чIун лъугьа-бахъунеб телефоналде бахъизе? Амма гьездаги гьединалго цогидал гIолохъабаздаги бичIчIула жал дагъистаниял, кавказиял рукIин. Кавказалда балагьалде ккаразе кумекалъе рортулеб гIадат дагьабниги яхI-намус бугесул бидулъ бессун букIин. Чияр къварилъиялда тIад релъи - Кавказалда инжитлъилъун рикIкIунеблъи. Гьедин букIана гIасрабаз, гьедин малъулаан умумуз лъималаздаги.\nСвалат-салам лъеяв аварагасул хIадисалда буго: «ГIадамазда гурхIуларесда Аллагьги гурхIуларо», - ян. Цогидаб хIадисалда буго: «Жидер рекIелъ гурхIел бугезда Аллагь гурхIула, нуж ракьалда ругел гIадамазда гурхIа, зобалазда ругел малаикзаби нужедаги гурхIила», - ян.\nАллагь разилъаяв ГIумар ибну ГIабдул-ГIазизица абуна: «Аллагьасе бищунго бокьулеб лъабго гIамал буго: рецIел босизе кIолеб букIаго тIаса лъугьун тей; ццим бахъиналда аскIоб сабру гьаби; Аллагьасул загIипал лагъзадерида гурхIи», - ян.\nЦо нухалда аварагас, михIмаралдеги вахун, ахIун абуна: «Ле, кIалалъ бусурбанлъарал, рекIелъе иман лъугьинчIел гIадамал! Нужеца бусурбабазе зарал гьабуге, гьезде рогьоги баге, хадур лъугьун гьезул гIайибалги ралагьуге. Бусурбанчиясул гIайибал ралагьулев щив чи вугониги, ТIадегIанав Аллагьас гьесул гIайибалги ралагьула. Аллагьас гIайибазда хадув лъугьарав чи, дунялалдаги ахираталдаги къватIивги чIвала, рокъов вахчун гьев вугониги», - ян.\nКинабха бугеб жакъасеб къоялъул хIакъикъат? Жакъа нилъ дагьал гIиссинлъулел руго. ГIедегIулел руго гIодизе ккаралъур релъизе, чияр къварилъиялда тIасан гали бегьунги гIарцуе лагълъи гьабизе. Жакъа нилъер щивасухъ кодор ругел телефоналги, планшеталги, ноутбукалги ва цогидабги алат буго нилъее кьураб рахIмат. Гьездаса битIун пайда босани, гьел нилъее нигIматлъун рукIуна, мекъи хIалтIизабуни – жужахIалъул гIазаблъунги батула. Щукру гьабичIеб нигIмат нахъе босулинги абун бугелъул, щай нилъ заманалъул лагъзаллъун рукIине кколел? Щай нилъеца заман нилъеего мутIигI гьабулареб?\nДругие материалы в этой категории: « ТIадчагIазул иман- халкъалъул талихI\n00:21, 09 июля 2020, 63\n16:52, 08 июля 2020, 537\n16:23, 08 июля 2020, 127\n15:36, 08 июля 2020, 131\n15:27, 08 июля 2020, 137\n14:57, 08 июля 2020, 134\n14:51, 08 июля 2020, 123\nВ Верхнем Маджалисе Кайтагского района идут работы по благоустройству главной дороги\n14:26, 08 июля 2020, 57\nВ Республике Дагестан планируется ввести особый противопожарный режим\n14:04, 08 июля 2020, 134\nРуководитель Минобнауки РД Уммупазиль Омарова провела ВКС по вопросам реализации в 2020 году проекта «100 школ»\n14:00, 08 июля 2020, 130\nВ Дагестане отмечается устойчивая тенденция снижения заболеваемости новой коронавирусной инфекцией\n13:28, 08 июля 2020, 127\nСитуация на продовольственном рынке Республики Дагестан\n12:25, 08 июля 2020, 133\nКультовые учреждения Дагестана возобновят свою работу\n11:53, 08 июля 2020, 27


Информациялъул рагъул "фронт": гъалатIал такрарлъулел руго...\nКъояз цере Дагъистаналда гьарурал тIадекIанцIияз тасдикъ гьабулеб бугин ккола, Россиялда гьукъараб «Исламияб пачалихъ» гIуцIиялъ, Шималияб Кавказалъул рахъалъан экспертаз абухъе, нилъер регионалдаги кьалбал риччалел ругин абураб пикру.\nГьанжеги лъиданиги бажаруларо абизе, кколищ дагьалъ цере гьарурал тIадекIанцIиял Дагъистаналда гIураб заманалъ хутIулеб букIараб парахалъи рагIалде щванин яги щвечIин абизе. Парахалъиянги гьелде абизе захIматго батила, битIун букIине батила официалияб нухмалъиялде дандечIараб къуваталъул гIахьалчагIи жидерго бидулал акциял тIоритIичIого чIун рукIараб заманин абуни.\nИнформалатаз лъазабулеб буго, гьел тIадекIанцIиязул жавабчилъи жиндего тIаде босанин Россиялда гьукъараб «Исламияб пачалихъ» абураб террористияб гIуцIиялъул Дагъистаналъул (!) бутIаялъин.\nХалкъаздагьоркьосеб кризисалъул къокъаялъул ахирисеб докладалда абулеб буго, «Исламияб пачалихъ» гIуцIиялъул пропагандаялда бажарулеб бугин бусурбабазул гIолохъабазде эффективияб асар гьабизеян.\n«Исламияб пачалихъ» гIуцIиялъул хIалтIи унгоги гьеб батани, гьеб ккола гьелда бажаранин Дагъистаналде бачIине гIадатияб, физикияб гьужум гьабун гуреб яги балъгояб къагIидаялда гIорхъаби рахун гуреб, гIолохъабазул пикруялде асар гьабун бачIине абураб. Гьелъул хIасилги загьирлъулеб буго битIахъего физикияб къагIидаялда, ай кьвагьиялгун тIадекIанцIияздалъун. Гьеб нилъеда баянго бихьана къояз цере гьарурал кьвагьизда ва тIадекIанцIияздалъун.\nЩай гьедигIан бигьаго Дагъистаналде щвезе бажарараб гьеб террористияб гIуцIиялда? Кинал рукIарал гъалатIал ва щиб гьабизе кколеб эффективияб къагIидаялда гьеб гIуцIиялъул пропагандаялдеги асаралдеги дандечIезе ккани, абурал ва цогидал суалазе жавабал кьолел руго «Дир ихтиярал – дир эркенлъи» абураб иргадулаб программаялъул гIахьалчагIи Россиялъул халкъазул ассамблеялъул Дагъистаналъул бутIаялъул нухмалъулев Ильясов Зикрулаца ва Москваялдаса тохтур, блогер ва жамгIияв хIаракатчи СагIидов ГIабдурашидица.\nТIубанго нижер программаялъул аудиофайлалда


МахIачхъалаялда рагIалде бахъана «Каспий ХIалал Экспо»\n25 октябралда МахIачхъалаялда рагIалде бахъана санайилаб «Каспий ХIалал Экспо» абураб выставка.\n23 октябралда Дагъистаналъул Миллияб библиотекаялда рагьана «Каспий ХIалал Экспо» абураб выставка, исана Дагъистаналда гьеб тIобитIана лъабабилеб нухалда. 2013 соналъ, тIоцебесеб выставка тIобитIулеб заманалда, гьелъул гIуцIарухъабаз абулеб букIана гьеб «ХIалал» маркаялда гъоркь биччалеб продукция машгьурлъизе ва Дагъистаналъул предпринимателазе жидерго продукциялъул цебебоси гьабизе рес кьолеб тадбир бугин.\nИсана, Каспий ХIалал Экспоялда цо «ХIалал» маркаялъул нигIматал гурелги цебосун букIана хурдузул косметика, ретIел ва цогидаб. Гьединго выставка халат бахъараб лъабго къоялда жаниб тIоритIарал конференциязда гIахьалчагIаз ва Россиялъул батIи-батIия регионаздаса гьалбаз рорхана суалал халкъазда гьоркьосеб терроризмалъул, гьелда дандечIеялъу шартIазул ва исламалъул банкингалъул, ай шаргIалда рекъон финансазул операцияби гьариялъул суалал.\nГьедин, Дагъистаналда тIибитIараб «Ля-Риба-Финанс» абураб финансазул гIуцIиялъул нухмалъулев Мурад Алискеровас баян гьабулеб буго Исламалъул банкинг тIибитIизабиялдаса киналго бергьине ругин: гIадатиял гIадамалги хIукуматги. Жибго «Ля-Риба-Финанс» абураб гIуцIи соналдаса соналде машгьурлъулеб буго Дагъистаналда.\nВставкаялда гIахьаллъи гьабуна гьединго цогидал регионаздаса гьалбаз. Масала, «ШартI» абураб Оренбург шагьаралдаса фирмаялъ къватIибе биччалеб буго гьуинлъи, аслияб куцалда татаразул ругьунаблъун лъугьараб гьуинлъи – чак-чак. Гьеб гуребги фирмаялъ гьарулел руго квасул шалал. Фирмаялъул нухмалъулес абулеб буго гьеб выставкаялда гIахьаллъиялъ цIиял ресал рагьилин хьул бугин.\nРустам Шаймулин: « Нежер фирмаялда цIар буго «ШартI», кинабго нижер продукция гьабулаго шаргIалда рекъон, киналго шартIал чIезарула нижеца. Продукция гьабизе хIалтIизарулел нигIматаздаса байбихьун. Нижеца кванил нигIматал гурелги гьарула цIар рагIарал Оренбургалъул шалалги. Гьел хьухьуна цIаназул квсалъул».\nБищун цIикIкIараб къадар выставкаялда цебебоси гьабурал нигIматал рукIана гьанал нигIматал. Чанго батIияб фирмаялъул нигIматал рукIана цереросун. Масала «Рисалат» абураб холдингалъул, «Кизляро-Урицкий» гьанал комбинаталъул, Агул мухъалъул фирма. РукIана гьединго Исламалъул шартIазда рекъон хъурал гIанкIоязул гьан бичулеб фирма.\nАраб соналда республикаялда бахъун букIана ахIи, аслияб къадар базаразда ричулел гIанкIоязул кколеб къагIидаялда хъураб гуреб, чIван хвезарурал ругин. Гьединлъидал цIакъго машгьураб бугин жидер фирма. Масала, бачIиндаго цо Бабаюрт мухъалда бичулеб букIанила гIанкIоязул гьан, гьанже жидеца гьеб тIолго республикаялда бичулин абулеб буго гьеб гIуцIиялъул вакил Расул МухIамадовас.\nГьан-бакьал ричулеб «Кизляро-Урицкий мясной комбинат» абураб гIуцIиялъул вакил Заира МухIамадовалъ бицана жидеца гьанал нигIматал гьарулила «ХIалал» сертификациялъул тIалабазда рекъон.\nЗаира МухIамадова: « Нижеца къватIире риччала чанго батIияб тайпаялъул бакьал ва гьединго батIи-батIиял деликатессал. Нижер кинабго продукция гьабула нижеро комбинаталда Исламалъул шартIазда рекъон хъураб гIи-боцIиялъул гьанал, я цIер чIвазабичIогон, я цогидал химикиял процедураби тIоритIичIогон».\nКванил нигIматал, ретIел-кун гуребги, выставкаялда гьединго гIахьаллъана минаби раялъул сфераялъул гIуцIаби ва мебель гьабулеб фирма. «ХIалал» абураб жо гIицIго квен ва ретIел гуребги, киналго сферабазда тIалаб гьабизе кколин, чияс щиб гьабулеб бугониги ризкъи хIалалаб гурого тIалаб гьабизе бегьуларин, гьединлъидал киналго сферабазда гьабулеб къйиги, босулеб муухьги хIалалаб букIин тIалаб гьаби тIадаб кколин баян гьабуна высавкаялъул гIахьалчи ХIусейн Джаватхановас.\n25 октябралда, выставкаялъул хIасилал гьарулаго, хасаб къимат кьуна цо-цо, жидер къайи тIаде рачIаразда ва гIахьалчагIазда гъорлъ машгьурлъарал гIахьалчагIазе. Гьединго, выставкаялда цебебоси гьабуна «ХIалал» абураб сертификация гьабулеб хасаб централъул. Гьеб центр хIалтIизе бугила Дагъистаналъул РухIияб идараялда цебе.


ЗАМАНА - Регионтала бархбасуни дебадиахъни\nРегионтала бархбасуни дебадиахъни\n14 августа, 2020. Пятница 14:05\nАвгустла 8-9-ибти бурхIназиб Дагъистан Республикала ва Чечняла Республикала мер-мусаличиб «КIел мижит» бикIуси дуцIла абз бетерхур.\nКункси атлетикала спортсментани бутIакьяндеш дарибси балбуц ДР-ла динна къуллукъунала ва миллатла политикала шайчибси Министерстволара «Киргу» вачарла юртла кумекличил ЧР-ла печатьла ва багьахънибала Министерстволара икьайчил дураберкIибсири.\nСпортсментани МяхIячкъала шагьарлизибси Центральный ЖумягI-мижитличибад бехIбихьили Грозный шагьарлизибси ГI.Кьадировла уличилси «Чечняла уркIи» бикIуси мижитличи бикайчи 170 километрла гьуни дуцIли ахъиб. Илдани ЖумягI-мижитла имамла шайзибад Грозныйлизибси мижитла имамлис дурхъаси Кьуръан пешкешбариб.\nБалбуцла мурад сабри кIелра республикала миллатла бархбасуни дебадиахъни, гIяхIти гIяхIялдешла ва унрадешла гIядатуни гьаладяхI дашахъни, кIелра регионна халкьла спорт ва культура машгьурдарни.\nИлди-ургаб бегIлара гIяхIтигъунти белгибариб\nЧихъси кьимат кабатур\nДаргала рурсби шабагъатлабариб\n08:12, 22 сентября 2020, 2764\n15:09, 24 сентября 2020, 1845


Авар гIурухъа – Волга гIурухъе » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nДунялалде рагьараб гордо\nТурулел цIулал росаби ва цIиял стадионал\nБоржунеб жоялда сапар бухьани, нилъ тIасан арал ракьазда бугеб гIумру нилъеда бихьуларо. ТIадгьаваялдасан, космосалдасан гIадин, рихьула гIорал, хурзал, заводал, шагьарал ва росаби ралъдал гьумералдаса къоазарго натIалъ эхедегIан боржунеб самолеталъул гордухъан. Амма ракьалдасан сапар гьабурав чиясда гIадамазул яшав ва гьелъул даража цебе рехун бихьула. Россиялъул бакъуллъиялда, Поволжье абулеб бакIалда, Гъоркьияб Новгород тахшагьарги бугеб Нижегородалъулаб областалда, икълималда руго ресалда ругелги ресукъалги, гьанжесел чIухIарал кIалгIабиги, къуларал, турарал цIулал минабиги.\n2018 соналъул 3-5 ноябралда Россиялъул Гъоркьияб Новгород шагьаралда ва гьезул областалда тIобитIана Россиялъул халкъазул миллиял литературабазул фестиваль. Гьал мухъазул авторги гIахьаллъана гьенив. ТIоцеве щвана гьеб мухъ-рахъалде. Дунялалъул адабияталда жаниб кIудияб лъалкI тарав Александр Пушкинил анкьумумузулго букIараб КIудияб Болдино абураб росулъги рещтIен гьабуна. Гьел сапаразда рижарал мухъал ва пикраби газета цIалулезулгун гIахьал гьарилин ракIалде ккана.\nТIоцебесеб къо. МахIачхъала – Москва – Гъоркьияб Новгород\nДагъистаналъул тахшагьаралъул Амет-Хан Султанил цIар лъураб халкъазда гьоркьосеб аэропорталдаса цин Москваялъул Внуково аэропорталде роржана нилъер республикаялъул вакилзаби. Гьениса Гъоркьияб Новгородалдеги бухьана гьаваялъулаб сапар. Гьаниса Москваялде кIиго сагIатгин 20 минут балеб батани, Москваялдаса Гъоркьияб Новгородалде сагIат бана рорженалда. Гъоркьияб Новгородалъул Стригино аэропорталдаса Советская къотIноб бугеб Marins Park Hotel абураб гьоболлъул минаялде гьокочияс 600 гъурущ босана.\nГьеб отель бугоан советияб заманалдаго бараб, амма исана, 2018 соналъул футболалъул рахъалъ дунялалъул чемпионаталде къачIараб. Европаялъулазе бокьула цо-цо чи жанив чIолел номерал, рукъзал. ГIурусгун ингилис мацIалда щибаб тIагIелалда аскIоб хъван бугоан сундуе ва кин гьеб хIалтIизабулебали. Гьеб отелалда дандбитIун 2018 соналде бан лъугIизабун буго «Гъоркьияб Новгород» абун цIар лъураб, чIухIараб, ФИФАялъул тIалабазда данде кколеб стадион. Гьенире роржун рачIунелъул сардилъ чирахъаз къалъизабун бихьулеб букIана гьеб.\nЛъалеб букIахъе, Россиялда тарихалда жаниб тIоцебе тIобитIун буго 2018 соналда футболалъул рахъалъ дунялалъул къецал (мундиаль). Бакъбаккул Европаялдаго тIоцебесеб мундиаль букIун буго исана. Гьел къецал тIоритIана 14 июналдаса 15 июлалде щвезегIан Европаялъулги Азиялъулги рахъазда, Россиялъул гьеб кIиябго континенталда гъорлъе унел шагьаразда. Россиялъул 11 шагьаралъул 12 стадионалда рукIана хIаял. ФИФАялъ исанасеб чемпионат рикIкIана тарихалда жанибго бищун лъикIабиланги. Гьенир чемпионаллъун парангал рахъана. Россиялъул 11 шагьаралъе гIезегIан кверчIвай щвана, ЧМ хIалай ккун.\nЦо-цо жамгIиял хIаракатчагIаз цебеккун суал борхулеб букIана, Дагъистаналдаги хIан лъикIила гьеб чемпионаталъул гIахьалчагIи. Дербенталда цIияб стадион базе кколилан хъвай-хъвагIаялцин рукIана. Амма Северияб Кавказалъул цониги шагьаралъе гьеб чемпионаталъул пайда бахинчIо. ГIицIго «нух къосарал» Мексикаялдаса футболалъул рахъкколел рещтIана нилъехъ.\nУлкаялъул бакъулълъиялда гIатIидал ва щвалде щварал нухалги, спортивиял бакIалги, туризмалъул ва цоги рахъазул кIалгIабиги эхетун руго чемпионаталде. Кибали гIорхъада бугеб Кавказ щайилан тун батизеги бегьула. ХIинкъи гьечIолъи цIуниялъул суал гIиллалъун бачун батани, гьеб рахъ гьедигIан квеш бугилан абизеги захIмат буго.\nКIиабилеб къо. КIудияб Болдино – Пушкинил росу\nГьанже футболалдаса адабияталде, маданиталде, рукIа-рахъиналде ва цоги суалазде рачIинин. КIиабилеб ноябралда МахIачхъалаялдаса Гъоркьияб Новгородалде къатIире рахъарал Дагъистаналъул къалмилал, гьеб шагьаралда сордо бан, садал 09.00 сагIаталда сапаралде рахъана Александр Пушкинил КIудияб Болдино росулъе Фестивалалде ракIарарал Россиялъул 40-йидасаги цIикIкIун халкъазул вакилзабаз кIиго кIудияб автобус цIезабуна. 3-4 сагIат бана нухда. Гьеб областалъул югалъул гIорхъодегIан бугоан КIудияб Болдино. Автобусалъул гордухъан рихьулел рукIана гIатIидал авлахъал, хурзал, шагьарал, росаби, рохьал, махил гъутIби, накIкIил гъутIби…\nБищун кIудияб асар гьабуна цIулал минабаз. Лъалеб букIахъе, гIурус халкъалъул гьунар буго цIулал минаби разе, гьединал ригьзал ккола гьезул культураялъул ва тарихалъул кIвар цIикIкIарал гIаламатал, памятникал. Амма гIемерал цIулал минаби ругоан турулел, рехун тун, къулун, ракьалда щущан, гьетIун, кIичIун… Росабазул къисмат киса-кибего къо бахъанагIан захIмалъулеб буго. Амма, росу гьечIого, чи хIебтIуларо. Росдаца кваназабулеб буго дунял. Росабалъ хьихьула рукъалъул хIайванал, росабалъ рекьула хурзал, гIезарула нигIматал. Росаби гьечIони, инсаният хвасарлъуларо. ХIажат буго пачалихъалъ росу цIунизе. Росу цIунани, цIунула мацIги, цIарги, гIадат-гIамалги, улкаги, тIолабго дунялги.\nБерцинаб бакI бугоан КIудияб Болдино. Александр Пушкинил музей-заповедник буго гьениб. Гьеб буго 8,5 гектар бугеб, сверун къараб бакI. Пушкинил умумузул кIиазарго гьезде вухьарав (крепостной) векьарухъан вукIун вуго. Пушкинил кьибилалъул гIадамал налъукье ккедал, гьел рекьарухъабиги гъоркьлъалие лъолел рукIун руго банказда, налъи тIубаялъе. Лев Толстояс гIемерал бигьалъаби гьаруна жиндирго рекьарухъабазе, рана школа ва азарханаби, цIализегун лъай босизе малъана. Гьедин гьабизе Пушкинида бажаризе букIинчIищилан кьураб суалалъе жаваб щвана, Россиялда рекьарухъабазе эркенлъи щвечIеб заман букIанин гьебилан. Лъалеб хIужа бугоха император Александр КIиабилес 1861 соналда тархъан гьари Россиялъул империялъул рекьарухъаби.\nПушкинил заповедникалда руго цIакъ гIажаибал минаби, рукъзал, тIагIалаби… ШагIирасул заманалдаго рукIарал рицIцIилгун миккил гъутIи руго гьенир. Гьес ургъарал гьесул асаразул багьадурзабазе, персонажазе гьарурал сипатал, памятникал, скульптураби руго.\nЦIакъ ракI гIодобе биччазабулеб, шигIруялъе ва хIайранал асаразе бижараб бакI бугоан КIудияб Болдино. КIиго хIорги буго гьениб, гьезда тIаде къулун, лъадал матIуялъуре гъалал гьурщарал гъутIбиги руго…\nЛъабабилеб къо. Адабияталъул байрам ва Мининилгун Пожарскиясул байданалда «ГIакаро» ансамбль\nФестивалалъул лъабабилеб къо ана Гъоркьияб Новгородалда. Россиялъул халкъазул литературабазул дандеруссинал, докладал, асарал цIали, тIахьал ричи, хъвадарухъабазулгун дандчIваял – гIемерал тадбираздалъун гьарзаяб къо букIана.\nРоссиялъул халкъал цолъиялъул къоялде Мининил ва Пожарскиясул байданалда гьабураб тадбиралда цере рахъана Хунзахъ мухъалъул «ГIакаро» ансамбль, Дагъистаналъул халкъияй артиста ГIайшат Тажудинова ва гь.ц.\nБолдиноялде нухда автобусалда жанив вукIаго, кагътиде гирарал гьал мухъалги кьолел руго гьаб сапаралъул очеркалъул ахиралда.\nХергун чIахI бижиларо.\nБукIа щибаб халкъалъул\nХасаб кочIол Болдино!\nБолмацI – авар Болдино,\nМагIарул Бородино, –\nАхир гьечIеб къеркьейги.\nРекIеда куркьбал гъураб,\nПикрабазда рухI лъураб,\nБолдино – рекIел ахIи,\nРосдал гьавадул цIилъи,\nПанаяб хIухьелги – гьеб,\nХъахIал къункърабиги – гьеб…\nБолдино – кочIол мегIер,\nПикрабазул авлахъ, зоб,\nСири балеб борхалъи.\nМаргьабазулъ кинигин, гьетIун буго цIулал рукъ,\nКъисматалъул гьир бакIлъун, гьод буго гьелъул къулун.\nКъваридго кIичIун руго гордал – рукъалъул берал,\nБеццлъун руго гьел тIубан, магIу гIемераб тIеялъ.\n…МагIарул росабазул къисмат бачIуна цебе –\nЧIунтарал, рехун тарал нус-нус цIудул бусаби.\nИнсул рокъоб мичIчI бижи – божиялъе хилиплъи,\nХирияб ВатIан бичи – бищун кIудияб рогьо.\nНакIкIил гъутIбузул рукIкIби…\nМахил гъутIбуздаса тIамах гъенараб\nКватIараб хаслихълъи – Болдино росулъ.\nМеседил ретIелги тIутIун бортун ун,\nТолохIочал гъутIби руго соролел.\nХисуларел рукIкIби къватIирги хучун,\nНакIкIил гъутIби руго гIурччинаб кьергун,\nГIужрукъил тIом гIадал гIаркьалабаца\nГIумру къеркьей бугин хьвагIулеб буго.\n» Зодобе буссараб Рулдаб росулъан некIсиял гIасраби кIалъалел руго\n» Бакълъулазул басма: 2017 соналъул хIасилал\n» Авар адабияталъул ва мацIалъул сагIат – Москваялда\n» Бакълъулазул росаби. Гъоркьа Гьарадирихъ


Шамил мухъалда нахъойги хасаб операция\n8 ноябралда Шамил мухъалъул росабалъ низам цIунулез ралагьулел рукIана экстремизмалдехун бухьен бугел гIадамал. Гьединго жий йикъизе хIалбихьанин МахIачхъалаялда низам цIунулезин лъазабулеб буго инсанасул ихтиярал цIунулей Альбина МухIамадовалъ.\nШамил мухъалда терроралда данде чIарал тадбирал байбихьун рукIиналъул хIакъалъулъ Терроралда данде чIараб миллияб комитеталъул сайталда официалияб куцалда кьураб баян гьечIо.\nАмма гьеб мухъалдаса гIадамаз ЭР-ялъе бицухъе, рагъулаб транспорталъул читIирал руго гьидерил росабалъе рачIунел. Хасго гьел унел руго Хучада росдада гъоркьехун балагьун. Гьединго рагIулеб буго кьвагьа-гIанхъиги. ГIадамаз абулеб буго экстремизмалдехун щаклъи кканщинал чагIазул рукъзабахъе хьвадулел ругин аскариял.\nНизам цIунулез ахираб заманалда гIемер тIоритIулел руго Шамил мухъалда хасал операциял. Гьединго гьенир гIемер кколел руго ахираб заманалда тIарикъаталда хадур рилълъун, салафияздехун дандечIей бихьизабурал гIадамал. Масала, гьединал хIужаби ТIелекь росулъ ккана. Гьединго ахиралда, 7 октябралъул къаси, ХIебда росулъги чIвана лъабгоял. Гьел рукIун ругин гьенисан Гуржиялъехун бахъулеб нухда хIилла ургъизе МахIачхъалаялдаса рачIарал чагIиян бицунеб букIана.\nПалхIасил, Шамил мухъалда кьвагьи-гIанхъи гIемерлъиялда гIажаиблъи загьир гьабулел гIемер руго республикаялда. Щайин абуни гьеб рикIкIуна тIарикъаталъул нухги щулияб, чанго устарги жанив вахъараб бакIлъун.\nПалхIасил, Украинаялда рагъ байбихьиялъ дагьа-макъабго гIодоцун букIанин Дагъистаналда диниял дандеккунгутIабазда бан низам цIунулезулгун бусурбабазул дагIба-рагIиги, хасал операциялги, цо-цо чагIазда хадуб халкквей чIезабигиян абураб махсара рагIизе бегьула республикаялда. Амма жалго низам цIунулез рикIкIуна гьеб бугин изну гьечIого яргъид гIуцIаразул гIемерисел Шамалде ун рукIинги, гьединго гьединал чагIазда хадуб жидеца чIезабураб халкквеялъ лъикIаб хIасил кьолеб букIинги.\nГьелда бан рехсезе бегьула гьадинаб хIужа.\nДагъистаналдаса инсанасул ихтиярал цIунулей Альбина МухIамадовалъ лъазабуна низам цIунулез хIалбихьанин жий йикъизе. Гьез сверун ккун батанин жидер мина. Гьединал хIалбихьиял церехун чанцIулго гьарунила.\nДинияб гIаламаталъухъ балагьун гIадамал рикъи, гьезда хадуб халкквей чIезаби гьоркьоб къотIизе толеб гьечIин Дагъистаналдаян бицана ЭР-ялъе Фатима Тарасовалъ. Инсанасул ихтиярал цIунулей ккола гьей. Хасго гIадат баккун бугила рузман-къоялъ мажгиталде рачIарал гIадамал полициялде рачунеб. ХIал гьабун кьезабулеб бугила гьезда гьениб биги, хIацIуги, килщазул расеназул сураталги.\nФатима Тарасова: «НекIого цогояб база гIуцIун букIине кколаан киналго гIадамазул килщазул расеналги, бидул группаги, цогидал гIаламаталги, хIацIул хаслъиги данде гьарураб. Амма батула гьединаб базаги гьабун. Гьединлъидал бичIчIуларо щай гIадамал чамалиго нухалда цого жо гьабизе тIамулел ругелали. ГIадамазул ццим бахъинабулеб буго. Гьедин ццимги бахъун гурищ дагьалъ цебе Венгерских бойцов абураб къотIноб бугеб мажгиталъуса полициялде рачунеб мехалда гIадамаз Газелалъул цIцIурдул гъурарал. Гьединго цебего гIадин гьанжеги рехулеб буго гIадамазул рукъзабахъе ярагъги, рачун унел руго гьелги.\nГьединго хасал операциялги гьарун чIвалел руго. Масала, 16 октябралда букIана Дербенталда гьединаб операция. ЧIвана лъабго чи. КIигоязул рахъалъ щибниги абизе кIоларо дида. Амма цояв вачун ун вуго радал жиндирго рокъоса, чIужуги лъималги ругеб бакIалъа. Цинги чIвазеги чIван гьесул къаркъала рехун буго доб хасаб операция тIобитIулеб бакIалде. НугIзалги руго. Мадугьалзабазда бихьун бугелъул биги чваххулаго гьенибе жанибе рехулеб».\nТарасовалъ бицен гьарурал, Дербенталда чIварал, гIадамазул рахъалъ полициялъ абуна Шамалде рагъизе ине хIадурулел рукIанин гьелилан.\nДербенталда хасаб операциялда лъабго чи чIван вуго\nКироваулалда цIидаса кьагьдолел рукIана\nВременный росулъ халат бахъунеб буго хасаб операция\n«Наккдалъ бахчун «варани» кидаллъагIан хутIилеб»?


2018 соналда субсидиял кьуна росабалъ гIумру гьабулеб 326 хъизамалъе\nДРялъул Росдал магIишаталъул ва кванил нигIматазул министерствоялъул нухмалъулевлъун ГIабдулмуслим ГIабдулмуслимов тасдикъ гьавидал, ДРялъул бетIерасул ишал тIуралев Владимир Васильевас гьесда тIадкъана гранталги субсидиялги кьеялъул программа гIумруялде бахъинабиялъул хIалтIи.\nГранталги субсидиялги кьолел руго «2014-2020 соназда росдал магIишат цебетIезабиги, росдал магIишаталъул къайиги, кванил нигIматалги, гъарсиги (сырьё) бичулеб базаралда низам гьабиги» абураб ДРялъул пачалихъияб программаялъул «Росабазул чIара-хьараб цебетIей» подпрограммаялда рекъон.\nРехсараб подпрограммаялда рекъон, гранталги субсидиялги кьола росабалъ гIумру гьабулел гIадамазул рукъзабахъ лъикIал шартIал чIезариялъул мурадалда. Кьола гьел росабалъ хIалтIизе арал гIолохъанал махщелчагIазул хъизамазеги. Гьединал хъизамазул сияхIал тасдикъ гьарула министерствоялъ ва гьезул кьучIалда щибаб хъизамалъе кьола «росулъ мина базе (яги босизе) социалияб кумек гьабиялъул хIакъалъулъ» свидетельство. Свидетельствоялда рекъон, банкалда рагьула счет ва гьенибе рехула кумекалъе биччалеб гIарацги.\nИсана гьединаб кумекалъе федералиябги республикаялъулабги бюджетаздаса биччан буго 188,5 млн гъуруш. Социалияб кумек гьабиялъул хIакъалъулъ свидетельство кьун буго 326 хъизамалъе, гьезда гьоркьоса 228-яб ккола гIолохъанаб хъизан ва гIолохъанал махщелчагIи. Кумек гьабизе буго Бабаюртги, Тарумовкаги, Казбекги, Шамилги, цогидалги районаздаса гIадамазе. БатIи-батIияб буго щибаб хъизамалъе кьолеб гIарцул къадарги – 200-300 азаргоялдаса миллион гъуршиде щвезегIан. Гьелъул роцен чIезабула хъизамалъ гIумру гьабулеб бугеб бакIги хIисабалде босун.\nДагьалъ цебе свидетельствоялда ре-къон кумек щвана Гъарабудагъкенталдаса Мариям Изамудиновалъеги, Адавият АхIмадовалъеги, Къоркъмасхъалаялдаса Атай Шамиловасеги.\nМинистерствоялъул кумек щвезе бокьарав чияс хитIаб гьабизе ккола бакIалъулаб администрациялде. Гьелдаса хадуб, хасаб комиссиялъ актги гьабун, чIезабула пуланаб хъизамалъул мина капиталияб хIалалда къачIазе ялъуни гьезие цIияб мина базе кколин абураб. Гьеб хIукмуялда рекъон, хъизамалъул цIар хъвала сияхIалда ва гьеб районалъул администрациялде битIула.\nСубсидиялъул гIарац бачIуна хасаб счеталде. Гьелдаса гIарац бахъизе бегьуларо – мина базе хIажатаб къайи бичулеб тукадулгун гьабураб къотIиялда рекъон, гьениса босараб къайиялъухъ гIарац рехула тукенчиясул счеталде.\nПрочитано 302 раз\tПоследнее изменение Пятница, 13 июля 2018 15:19\nДругие материалы в этой категории: « ХIажат руго пихъ цIунулел бакIал\tАхIи базе ккараб хIал »\n10:51, 06 июля 2020, 8\n23:34, 05 июля 2020, 73


Лъабабилеб марталъул сардилъ бухIана Бузнаса нух бахъулел хIалтIухъабазул экскаватор. Гьелда бан жеги мухIканлъи лъалеб гьечIо. ЦIа ккун букIин бихьун буго гьениса рикIкIад гьечIого рукIарал гIухьбузда.\nГьелъул хIакъалъулъ ЭР-ялъе бицунеб буго ХIажимурад МуртазагIалиевас. Бузнаса нух бахъизе гIарац балагьулеб «ГIагарал мугIрул» абураб фондалъул нухмалъулев ккола гьев.\nХIажимурад МуртазагIалиев: «КIиго-лъабго километралъ рикIкIад бугеб гIиял къавуда вугев вехьасда бихьун буго экскаваторалда цIа рекIун букIин. «Hunday» экскаватор кколаан гьеб, сверун букIараб маххул къали хутIизегIан, кинабго бухIун буго».\nЭкскаваторалда цIа гъей лъил пишаяли мухIканго лъалеб гьечIониги, щаклъизе бачIунеб бугин гьеб нух бахъулел бакIалъа гIебеде ругел цо-цо росабазул гIадамаздайин абулеб буго гьенир хIалтIулел чагIаз. Масала, аслияб куцалда Бузнаса нухалда дандечIей гьечIониги, жидер ракьалдасан бахъулеб бугин гьеб нух, гьединлъидал жидее гьелъухъ росулъе лъим бачейин чIун ругин чIикIаселин хъван букIана «Миллат» газеталда. Амма хадуб чIикIасез гьеб гьереси гьабуна. Гьединго фейсбукалдасан хъвадарулев вукIана цо генусев, жидедаги гьикъичIого гендерил 20 гектар нух бахъизе кьезе щайин кколеб букIараб жидер бегавулас. Амма ЭР-гун букIараб гара-чIвариялда гендерил бегавуласги баян гьабуна тIолабго росдал разилъи гуреб жо гьечIин Бузнасан нухлуда тIасан.\nГьединго буго цогидаб пикруги. Масала, Бузнаса нух бахъулеб мухъалда ругел росабазул гIадамазул щибниги бухьен батичIого букIине рес буго экскаватор бухIиялдехун. Гьанже магIарул 8-9 мухъалде нух Бузнасан бахъани, цогидал нухал чIорого хутIизе руго, гьелдалъун даран-базарги къотIизе буго.\nАваргIор ва ГIандигIор жубалеб бакIалде ЧIикIасахун бахъулеб Бузнаса-нухлул манзил ккола 35 километра. Гьелда тIад гIага-шагарго инехъин бугин 500 млн гъурущилан бицана ХIажимурад МуртазагIалиевас. Гьединлъидал хIукуматалъул кумекги гьечIого чанго моцIалъ цебе бахъизе лъугьараб гьелъие гIарац балагьулеб буго халкъалъухъа. Гьелъие гIоло гIуцIун букIана МуртазагIалиевас нухмалъи гьабулеб фондги. ЭР-лъухъе щварал цо-цо баяназда рекъон, гьениб гьоркьобги цо хIилла гьабизе ракIалда рагIула хасал чагIазда. Масала, ХIажимурад МуртазагIалиевасул фондалъухъа нахъеги босун гьеб гIарац балагьиялъул хIалтIи пуланаб бетIергьанлъиялда бугеб гIуцIиялъухъеги кьун, хадуб хIукуматалъухъа гIарац бахъизе ракIалда бугила.\nБузнасан нух ккола имам Шамил асир гьавун хадусанго бахъизе лъугьараб нух. «Миллат» газеталлда бахъараб тарихияб макъалаялда хъвавухъе, гIурус пачаяс магIарухъ тарав вакилас магIарулал рахъинарулел рукIун руго гьеб бахъизе. Амма имамасул наиб Къебед-хIажияс гьадин абун буго гьесда:\n- Дур бетIер чIахъаяв, кIудияв, хIурмат тIадегIанав губернатор. Гьел магIарулал цIакъ язихъго руго, гьезул тIад ретIунеб ретIел сугъур буго. Гьебгицин гIураб гьечIо, кваназе гIураб жо гьечIого, гьел ракъун руго. Гьезул гIемерисел жанир чIезе рукъзал гьечIого руго. Гьезул росаби рухIана гучав пачаясул аскараз ва гьезул боцIи талавур гьабуна гьез. Жодорго жанир чIезе минаби разе кIоларого ругел гьезда гьеб нух бахъизе кIоларо. Гьелъул цIар бахъанани, гьел гьанжеги восстания гьабизе, кодоб ярагъги ккун, биял гIодоре тIези лъугьина. Шамилилги гьесда хадур рахъаразулги рагъда лъурал ругънал лъилъичIел гьел гьанжеги биял гIодоре тIезе тIамугеян гьарула дуда. Ножор гьал пачаясул чадицагун гьакаца цуллъарал хъулби цIун ругел гIурус салдатазда кIвелаан гьеб нух бахъизе.\nЦогидал магIарулазул вакилзабазги Къебед-хIажиясул рахъ ккуна гьеб мехалъ.\nГубернаторас хIукму гьабуна гIурусазда, ай армиялда, нух бахъизабизе. Гьезул часть битIана Бузна-къварилъухъе. Амма гьезухъа бажаричIо Авар, Сулахъ гIурул рагIалдасан ругел кьурабалъан нух гьабизе. Равухъе хутIана туманкIал речIчIун рарал гIужалги. Гьенир кьурабалъ гьарурал хIалтIабазул захIмалъиялъ гьеб захIмалъи хIехьези кIвечIого чанго салдат кьурулъа гъоркье кIанцIана ва ганчIал рорлъун, харил гьелги цIун, гьел кьвагьизарулеб мехалъ тIад регун жалгоги цадахъ кьвагьизарулаан.


Инсаннал цIуллу-сагъшиврул ялув бацIаву, му уруччаву цIанасса чIумал хъинну агьамсса масъала бур. Вай цимур цаннивугу хIакиннал кIулшиву, гьунар, бюхъу бушиврул хъунмасса кIану бугьлай бур.\nВай гьантрай Вихьлив къашай хьуну ия АхIмадов Юсуп АхIмадлул арс. Ганава оь най хьуну бия арулва гьантта, щихьчIав къабуслай. Ссухъиящиял шярава ялун бувкIсса ссин кIул хьуну, ганил баян бувну бия Къянивсса ссийн. БучIан бувну анаварсса медициналул кумаг, увцуну ия азарханалийн Ваччав. Яла тий хIакинтал хьхьу-чани хьуннин ялув бавцIуну бивкIун бия. Хъиривмур кьини МахIачкъалалия вертолет дучIан дурну, тIайла увккун ия хирургиялул отделениялийн.\nЮсуплул ялув авцIуну хьхьу уттара дурсса азарханалул хъунама хIакиннал хъиривчу Рашид Буржунов буслай ия: «Хъирив кьинилийнин шава ливчIссания, Юсуп оьлицIал хьунтIий ия», — тIий. МахIачкъалаливгу жула лакку инсан Загьидат Бакриевал оьвкуну цила бригадалул хIакинтурайн, бувну бия операция, цIанасса чIумал Юсуп цала ссичIа шава ур.\nЦинявннайнмагу барчаллагьрай бур Юсуплул агьлу-авлад, захIматсса ишираву чIарав бавцIуну, цала гъанчу цIуцIаврища ххассал уллай бивкIминнайн.\nНузру тIиртIусса кьини\nСледующая публикация Дан старт конкурсу молодых поэтов «Открытый микрофон»\nПредыдущая публикация ХIакинтал бигьалагантIиссар Каспи хьхьирил зуманицI


Зайнаб Махаевалъул концерт тIобитIана Москваялда | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\nЗайнаб Махаевалъул концерт тIобитIана Москваялда\nМоскваялда, банкетный залалда, Зайнаб Махаевалъул «МагIарулалъул ракI чучи 2» ян абураб концерт тIобитIана\nМоскваялда, банкетный залалда, Зайнаб Махаевалъул «МагIарулалъул ракI чучи 2» ян абураб концерт тIобитIана.\nТахшагьаралда гьелъул концерталъухъ балагьизе рачIана гIемерал дагъистаниял ва цоги республикабазул гIадамал. Берцин ретIа — къарал гIемерал руччабиги, ва бихьиналги киналго урхъун ругоан жидеего йокьулей артисталъухъ. Гьеб сордоялъ Зайнабил кочIода гъоркь кьурдизе вахъунарев чиго хутIун вукIун ватиларо. Гьеб сордоялъ дагъистаналъул цIар рагIарай артисткаялъ ахIана цIиял ва цере ахIулел рукIарал, киназего рокьулел кучIдул.\nЗайнаб Махаевалъ кечI ахIизе байбихьана гьитIинаб къоялдасаго, жеги лъабабилеб классалда цIалулей йикIадго. Доб заманалъ, ЧIарада мухъалъул ЦIуриб росулъ гьабураб кочIол къецалда, гьелъие щун букIана тIоцебесеб бакI.\nЖакъа къоялъин абуни гьей йиго цохIо Дагъистаналъул гурей, цойги республикабазулги бищун цIар рагIарай кочIохъан.\nЗайнабица рикIкIуна кочIохъан рази гьабулеб жо бугила, жиндир концерталде гIемерал чи рачIин, ва гьез лъикI къабул гьайи.\nГьеб сордоялъ кочIохъаналъ ахIана рокьул ва кьалул цIар рагIарал Залпа МухIамадрасуловалъул, Залму Батыровалъул ва цоги авторазул кучIдул.\nГьелдаго цадахъ, сордо берцин гьабизе гьенире рачIана цойги кочIохъабиги: Кристина, Эльбика Джамалудинова, Аминат Мусаева, Вика Джамалудинова, Муминат МухIамадова, МухIамад Аликперов ва Алипат Мусаева.\nГьеб концерт гьабизе кIвар кьурав продюсерас Шамиль Багиловас, бицана жидеца Зайнаб Махаева ахIанила Москваялде гIемерал гIадамазул гьариялда рекъон. «Къаси тIобитIараб концерталде рачIана жидерго гьабулебги тун, гьелъул кечI бокьулел. ГIемерисел гьанире рачIуна гьудул гьалмагъзабигун дандчIвазелъунги. Щибаб нухалъ концерт гьабилелда цебе нижеца гьабула гьанире рачIунезда гьоркьоб цIех — рех, гьелъул хIасилалда бараб букIуна хадусеб нухалъ лъил концерт букIине бугебали» — абуна ART-Narciss алъул гендиректорас.\nБалагье гьеб концерталда рахъарал суратазухъ>>


МахIачхъалаяда Царнаевазул пресс-конференция\nЦарнаева Зубейдат МахIачхъалаяда пресс-конференция 25Aпр2013\nХамиз къоялда МахIачхъалаяда пресс-конференция кьуна Бостоналда марафоналъул заманалда кьвагьи гьабиялда щаклъи бугел вацал Царнаевазул эбел-инсуца. Гьез рикIкIунеб буго жидер васазда гIайиб гьечIилан.\n25 апрелалда Царнаевазул эбел-эмен дандчIвана къватIиса пачалихъаздаса журналисталгун. Гьединлъидал аслияб гара-чIвари ингилис мацIалда букIана гьениб.\nЖурналистаз гьезда гьикъулеб букIана цебесеб къоялъ ФСБялда FBI-ялъул агентазулгун кинаб гара-чIвари ккарабилан. Гьез жаваб кьуна доз жидее кьолел рукIанин нужецаго гIадал суалал – Бостоналда теракт гьабиялъе гIиллаби киналин рукIарал Царнаевазул, гьезда нахъа щив вукIине рес бугебин. Цебего гIадин гьез гьанжеги абулеб буго жидер васал гIайибиял гьечIин гьеб теракталъе. Гьеб бугин лъицаяли гьезие гъураб къор.\nЖурналистаз тIокIалъ чIечIого гьикъулеб букIана МахIачхъалаялде вачIиндал, Тамерлан кинаб мажгиталде унев вукIаравилан. Котровасул къотIноб бугеб мажгиталдейищин унев вукIарав. Гьенире радикалал унин абураб пикру билълъанхъун буго Дагъистаналда. Гьеб мехалда Анзорица жаваб кьуна жал унаанин санагIалъи ккараб мажгиталде – Котровасул къотIноб бугелдеги, Редукторный поселокалда бугелдеги, Жума-мажгиталдеги. Жидее гьезул батIалъи букIинчIин.\nЦарнаевал Анзор ва Зубейдат\nАнзор Царнаев: «Гьеб мажгит низам цIунулезул хъаравуллъиялда гъоркь бугин абула. Гьеб мехалда гьеб дагьабги лъикI гьечIищха. ТIокIал кинал суалал рукIине кколел? Дида бичIчIуларо Котровасул къотIноб бугебилан гьелда хасаб цIар щай чIвазе кколебалиги».\nЖурналистаз гьикъулеб бугоан кинавалиго Мишал хIакъалъулъги. 25 апрелалда Америкаялъул прессаялъ хъваелб бугоан Бакуялдаса Мишалгун 2007 соналда Тамерланил ккараб лъай-хъваялъул. Гьес гьесда лъикIал гурел жал малъиялъул. Жинда гьев гьедигIан лъикI лъалароанин, амма рокъове вачIиндал, гьесул рахъалъ лъикIаб пикру хутIанин жидер.\nЧачаналда букIараб гIумруялда тIасанги хабар ккана гьениб. Масала, Чирюрталда букIараб гьезул мина Россиялъул армиялъ биххизабиялъулги цогидалъулги. Зубейдатие гьеб суал бокьичIо. ТIатIалаго гьедин гьикъиялъул магIна щибин, Россиялдехун Тамерланил рокьукълъи букIанин абизе къваригIунищин нужее бугеб. Жал дора къокъабго заманаялъ рукIанин, гьединлъидал жидедаго гIадин лъималаздаги ракIалдецин щолароанин гьеб заман.\nГьаб ахIвал-хIалаладса хадуб Америкаялъул гражданлъиялдаса инкар гьабиялда тIадги ургъулей йигин абуна Зубейдатица. Амма Анзорица абуна жиндир кинабгIаги тIадкIалъай гьечIин Америкаялдехун. Жив кватIичIого дове ине вугин.\nЗубейдат Царнаевалъухъа сурав босана\nЦарнаевал: гьанжеги гIемерал суалал хутIулел руго\nАнзор Царнаев: «Васаз такъсир гьабурабани гьел чIвалароан»\nМугIалим:"Нижеца террористал куцаларо"\nАнзор Царнаев: "Лъиелиго политикияб реклама къваригIун батила…"


СИВУХЪ РОСДАЛ ТАРИХ. - 26 Августа 2011 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nСуббота, 18.01.2020, 17:16 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2011 » Август » 26 » СИВУХЪ РОСДАЛ ТАРИХ.\nЩивав чиясда лъазе ккола живго вижараб росу, росдал тарих, росдал гӀадат, гӀамал.Сивухъ росдалги буго цӀакъ цебегосеб, умумуз цоцахъе кьун цебеса-цебе бачараб гъваридаб тарих. Росдае кьучӀ лъуралдаса ун буго 2000 сон. Цебе росу букӀун буго Гъоркьсивухъ. Гьезул букӀун буго насранияб дин. Ӏ400 соналъ гьениб ккараб рагъулъ цӀа ккун бухӀун буго росу. Гьеб мехалъ росдаца хӀукму гьабун буго гьанже росу бугеб бакӀалда Шулалъул кьурда цебе росдае кьучӀ лъезе. Гьебго заманалда цойги гьитӀинаб росу букӀун буго ТӀалул рагӀалда Макьасилан абун. Гьеб росдал гӀадамал рачӀун руго сахъадерихъе гьарун жалги риччайин нужеда гъорлъе цӀияб бакӀалдеян. Гьедин Ӏ4Ӏ0 аб. соналъ кӀиябго росу цолъун бан буго гьанжесеб Сивухъ росу. Гьеб росдае тӀоцебе кьучӀ лъун буго кьурда цебе Иманил ГӀумарин абулев чияс. Гьеб росу баралдаса ун буго 600 сон. Гьелде щвелалде Ӏ300 аб. соналъго ханзабазул чуял хьихьизе Лаваша районалде ритӀун рукӀун руго Сивухъа лъабго гӀолохъанчи. Гьел гӀолохъабаз чуял чӀолеб бакӀалда бан буго жалго жанир чӀезе цо рукъ. Гьелдаса хадуб гьенирго рукъзалги ран чӀун руго гьел гӀолохъаби. Гьелда цӀарги тун буго Сивухъин. Дагьаб кӀудияб росу лъугьараб мехалъ гьеб росдада цӀар лъун буго Чунибилан, ай чуйин абуралдасан бачӀараб. Росдае Сивухъилан цӀар бачӀун буго Лалихъ мегӀералъул бетӀералда хъаравулзаби рукӀунеб хъошда аскӀоб бараб борхатаб сиялдасан. Цере хъачагъал тӀаде кӀанцӀун хъамун унел рукӀун руго гӀи-боцӀул рехъаби. Гьездаса цӀунизе толел рукӀун руго хъаравулзабиги. Гьениб цӀа бакун ахӀи балеб букӀун буго росулъе, хехго рахъине рукӀине цӀогьаздаса магӀишат цӀунизе. Сахъал руго мегӀер-гӀалах гӀемерал, цогидал росаби рачӀиналде гьезда кверщел гьабураб бечедаб росу.\nРеволюция ккун хадуб сахъадерил ракь кьун буго ракь дагьал мадугьалзабазе.Гьедин ун руго мугӀрул:Макьас госфондалъе,ОцомегӀер шатадерие,Хьунда мегӀер лъегӀелдерие,ЦӀаримегъ херехьдерие. ГьабсагӀат сахъадерил буго Ӏ900 га ракьул, 200 га рохьал, сахал накӀкӀил, махил, гьадил, макъаридул рохьал, гӀи-боцӀи хьихьизе цӀакъ санагӀатал,лъинал гьарзаял гӀатӀидал мугӀрул. МегӀер-гӀалах, ах-хур гьарзаяб букӀиналъ рукӀун руго бечедалги. Щиб къваригӀаниги къватӀир росаби Сивухъе рачӀунел рукӀун руго. Гьаб жакъаги нижер мугӀруздасан рачарал лъинал руго ЛъагӀилухъ, Гьамущи, Мущули, Харахьи,ГӀорутӀа. Цебе Хунзахъ базаралде унел хьиндалазги, Харахьи базаралде унел тӀадмагӀарулазги хӀамулги рачун рачӀун сардал ралел рукӀун руго Сивухъ. Цебе техникаги гьечӀеб, оцаз, хӀамуз хӀалтӀиги гьабулеб заманалда даран-базарги гьаниб букӀунеб букӀун буго. Нижер гӀадамал махщел бугел чагӀиги рукӀун руго. Буртаби лъолеб артелги Сивухъ букӀун буго, буртинахьиталги гьарулел рукӀун руго.\nДиналъул рахъалъги цебетӀураб, гӀалимзаби гӀемераб, гӀалимзабазул ватӀанилан абулеб росу букӀун буго Сивухъ. БукӀун буго къватӀиса лъималги цӀализе рачӀунеб кӀудияб мадраса. Росулъа вахъун вуго 60 гӀалимчи. Сверухъ росабалъ нижехъа вукӀун вуго 26 дибир. Росулъа гӀалимзаби рукӀун руго гӀарабиялдаги. Дамаск шагьаралда Абунур университеталда дарсал кьолев мугӀалим вукӀун вуго Сивухъа МухӀамаднур-хӀажи-Сивухъин абулев кӀудияв Шайих, гьанже нахъа 2000 аб. соналъ хварав. Сивухъ вукӀана Гъоргъочол МухӀамадилан кӀудияв Шайих. Гьесул букӀараб рукъалъул къадалги, къин гьечӀеб иццги гьанжеги цӀунун буго. Нахъ заманаялъ гӀемер чи хьвадулеб кӀудияб зиярат букӀине бугин гьанибин абулеб букӀун буго гьес. Гьев хун вуго Ӏ764 соналъ, аскӀойго юкъун йиго гьесул яцги.\nРеволюциялъулзаманалда гӀалимзаби Сибиралде ритӀун, чӀван тӀагӀинарун руго. Гьедин 22 аб. соналъул марталда росулъ чӀван руго гӀалимзаби, хараби, руччаби-62 чи. Гьезул хобал руго тӀаса хабзалалъ хъирда цебе. ГьабсагӀатги хвечӀого 70 гӀанасеб хӀуржа буго кӀиябго хабзалалъ гӀалимзабазул хабада тӀад.\nРеволюция ккун хадуб Сивухъги гӀуцӀун буго колхоз. Колхозалъул тӀоцевесев председатель вукӀун вуго ГӀамирмухӀамадов Хочбар. ВатӀанияб рагъул бищун захӀматаб заманаялъ росдае председательлъи гьабун буго ГӀабдулаев МухӀамадица. Рагъде бихьиналги ун кинабго хӀалтӀи ах-хур, рекьи тӀаде ккун буго руччабазде. Аслиял хӀалтӀабазда цадахъ руччаби хӀалтӀулел рукӀун руго буртаби лъолеб артелалда, гьарулел рукӀун руго буртинахьитал.Ӏ94Ӏ-45 соналъ ВатӀанияб рагъде ана Сивухъа 96 гӀолохъанчи. Гьезул 5Ӏ чияс рухӀ кьуна ВатӀаналъе гӀоло. Гьеб заманаялъ росулъ букӀана 4 сонил школа. Хадуб, Ӏ946 соналъ рагьана 7 сонил школа, тӀоцевесев директор вукӀана МухӀамадов Рашидудин. Гьелдаса хадуб тӀадегӀанал цӀалул заведениязде батӀи-батӀиял шагьаразде цӀализе ун рахъана гӀалимзаби, тохтурал, махщел бугел гӀолохъаби. БатӀи-батӀиял гӀелмабазул доктораллъун рахъана МухӀамадов Дибир, МухӀамадов Рашидудин, ТӀагьиров Насрулагь, НурмухӀамадов Шамил ва цогидалги.МухӀамадов Дибир вукӀана обкомпартиялъул секретарьлъун,Культураялъул министрлъун, Шамилил фондалъул председательлъун.Доктор НурмухӀамадов Шамил хӀалтӀулев вуго университеталда. Полковник НурмухӀамадов ГӀабдулагьица тӀолабго гӀумру бухьинабуна рагъул ишалда, хӀалтӀана батӀи-батӀиял районазда военкомлъун. Гьев кӀодо гьавуна хӀукуматалъул гӀемерал орденаздалъун. ГӀакъилов ГӀабдулхабир хӀалтӀана хӀукуматалъул хъулухъалда, полковник ХӀайдаров ХӀайдар, полковник ХӀайдаров ХӀажи хӀалтӀулел руго жавабиял хъулухъазда. Полковник МухӀамадов КъурбангӀали хӀалтӀана университеталда рагъул кафедраялда преподавательлъун, гьесде божилъи гьабун буго МахӀачхъалаялда кӀудияб мажгит балаго бажари бугев снайперин абун къилба битӀун чӀезабизе. Журналист-поэт ПатахӀов МухӀамад хӀалтӀулев вуго писательзабазул союзалъул секретарьлъун, авар секциялъул руководительлъун,«ХӀакъикъат» журналалъул редакторлъун. Будунов МухӀамад вукӀана Владимиралда тракторазул заводалда кӀудияв инженерлъун, хадув вукӀана Каспийскиялда заводалдаги. Рагъда хадусел соназ районалъул бухгалтерзаби хӀадурулеб курсалъе нухмалъи гьабулеб букӀана бухгалтерзабазулги бухгалтерин абулев ГӀакъилов КъурбангӀалица.\nРосдал магӀишаталдаги кидаго цебесеб кьерда букӀана Сивухъ «ЦӀияб гӀумру» колхоз. Нижер колхоз МухӀамадов Нуридин председательлъун вугеб заманалда букӀана республикаялъулхӀурматалъул хъорщода, кидаго букӀунаан районалъул хӀурматалъул хъорщодаги. Гьел соназ рекьарал хаслихъе культурабазул 200 гаялъул щибаб гаялдаса бакӀарулаан 40-42 центнер тӀорщалил. Щибаб гӀакдадаса бечӀчӀулаан 3000-3200 литр рахьдал. Гьединго гӀемер мехалъ колхозалъе председательлъи гьабуна БатирхӀажиев МухӀамадица. Росдал администрациялъе бетӀерлъи гьабуна ХӀайдаров АхӀмадица, школалъе директорлъи гьабуна МухӀамадова СалихӀатица. Хваразе алжан кьеги, чӀагоязе сахлъи кьеги.Гьедин магӀишат цебетӀезабиялъе гъеж гурун хӀалтӀарал колхозникалги кӀочон течӀо хӀукуматалдаги, кьуна орденал, медалал, сайигъатал. Гьединаздасан ккола колхозалъул председатель МухӀамадов Нуридин (кӀицӀул орден кьурав), бригадир МухӀамадгъазиев ХӀажи, механизатор ХӀусенов МухӀамад, механизатор ПатахӀов КъурбангӀали, доярка ГӀабдулхабирова Шумайзат, завферма Шагьрудинов МухӀамад.\nГьанже кинабго чоргараб, риди тӀаде, тӀорахь гъоркье ккараб заманалда лъикӀаб жо нилъеда бихьиларо, амма нилъеда кӀочене бегьуларо умумулги, гьезул яхӀги, къвакӀиги, къохӀехьейги, цебесеб тарихги. Нилъеда хадуб бачӀинеб жо лъаларелъул, чӀунтизе тезе бегьуларо росулъ минаби. ЛъикӀалъеги квешалъеги росулъе рачӀинеги кӀочене бегьиларо. ГьабсагӀат Сивухъ буго 400 цӀараки, амма росулъ 80 гурони гьечӀо. Дир гьари буго хадуб гӀолеб гӀисинаб гӀелалде росуги росдал гӀадаталги, умумузул ракьги воре кӀочене тогеян. Аллагьас тавпикъ кьеги малъизеги малъараб босизеги.\nПросмотров: 720 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 5.0/1


Анкьица лъим гьечIого хутIун ругин жалин абун разигьечIого руго Дербенталдаса гIадамал. Кидагоги шагьаралда рукIарал лъел проблемаби гьанже дагьалги цIикIкIун ругин лъазабулеб буго гьез. Дербенталъул 2000 сон кIодо гьабилалда цебе шагьаралда гIадамазе гьарилин лъазабун букIарал рукIа-рахъиналъул санагIалъабиги гьарулел, гьечIо гьез бицухъе. Гьал къоязда лъим бачIинчIони нухги къан митинг гьабизе ракIалда буго гьезда.\nГIадамазул рокъоб лъим гьечIолъиялъ цIакъ хIалуцараб хIал лъугьун буго гьаб сагIат Дербенталда. Цо-цо къватIазда хIатта авалаздагицин анкьазгицин лъим гьечIин, кида гьеб бачIинебалиги лъаларин абулеб буго бакIалъул гIадамал. ЦIакъго захIматаб хIал бугила шагьаралъул басрияб рахъалдайилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе шагьаралъул гьеб авалалда гIумру гьабун вугев Фарид Пашаевас.\nПашаев Фарид: «Гьаб ахираб заманалда анкьицаги лъим гьечIо рокъоб, гьелда цебеги гьединго анкьицаги къатIинабун, дагьаб мехалъ бачIун букIана лъим. Анкьида жаниб цо нухалъ гурони бачIунеб гьечIин гьанже гьебилан абизе бегьула. Гьебги хIалтIизабизе бажарулеб лъим букIунаро. Кьавудалги цIураб, хIабургъараб чорокаб лъим букIуна. 40 градусалде бахараб багIари буго Дербенталда гьал къоязда, нужецаго пикру гьабеха чвердезе, черезе гIагийищ гIадамал ккеларел.Гьаб багIариялда рацIцIа-ракъалъи гьабизе ресги гьечIони бокьараб бахунеб унти тIибитIизегицин бегьула.\nГьекъезе лъимги гIемерисеб нухалда бичун босизе ккола. Щай гурелъул гьеб анкьидасан бачIунеб лъим гьализабунгицин гьекъезеги кваниеги хIалтIизабизеги хIинкъула ниж. НекIсияб шагьар бугелъул гьаб гьанир къватIахъ ругел иццал хутIун рукIинги цо кIудияб талихI буго, амма гьениб бугеб кIигоги лъабгоги иццалъ бащадаб шагьаралъул къваригIел тIубаларо. Гьенир цIакъ кIудияб ирга букIуна лъим цIезе. Чанго сагIаталъги чIезе ккола. Иццалги рикIкIад руго, чанги бакIазде автомобиль билълъунаро гьениб, квералъ баччизе ккола лъимги. Квералъги кигIан гIемерха гьеб баччун бажарилеб.\nХъизан бугеб бакIада кIигоги лъабгоги ведро лъел сундуе гIолеб жо? ГIолохъаназда гьедин гьенир чIезеги, гьениса бащадаб километралъ рикIкIаде лъим баччизеги кIваниги харабазухъ гьебги бажаруларо. Чанги руго гьенир жалго-жалго хутIарал херал чагIи. Гьез щиб гьабилеб?».\nДербенталъулаз бицухъе шагьаралъул басрияб рахъалда киналго гIодорукъзал руго ва щибаб минаялда цебе ах-хурги буго. Чанги хъизанал ругила гьеб магIишаталъ хьихьун ругелин бицана гIадамаз. Амма исана гьел лъелгун проблемаби рукIиналъ, лъалъадизе бажаричIого, цIадалги рачIого гьеб кинабго ах-хур бакъван, бакъуца бухIун хун инеб бугилан. Гьелъги дагьабги цIакъ гьелегьинабулеб бугила халкъалъул ццинилан.\nГьединго Фаридица бицана жидеца ахIи бахъинабизе байбихьараб ва лъел суал тIубачIони нухал къазе ругин митингал тIоритIизе ругин лъазабураб мехалда жалгун дандчIвазе вачIун вукIанила шагьаралъул лъел суалал тIуралеб Водоканал абулеб идараялъул бетIер Руслан ГIалирзаев.\nФарид Пашаев: «Россиялъул бюджеталдасан миллиардалдаса цIикIкIун гIарац биччан букIана Дербенталъул 2000 сон тIубай кIодо гьабизе. Гьелда гьоркьоса 50 миллионгIаги биччазе бегьулеб букIинчIищ нижер лъел проблема тIубазе. Гьабулеб бугила хIалтIи, хисулел ругила рогIралила, насосал лъолел ругин абун харбал рицин гурони гьабулеб жо бихьулеб гьечIо. Нижгун дандчIваялдаги Руслан ГIалирзаевас абуна сундуего гIарац гIоларого бугилан, амма гьеб суал тIубаялъе хIалтIаби гьарулел ругин жидеца дагьаб сабру гьабейин абуна гьеб. ГIадамал сабру гьабун свакан руго гьезие лъим къваригIун буго».\nГьеб Дербенталъул лъел суал кидайин тIубалин абун цIехезе «Эркенлъи» радиоялъ бухьен гьабуна Дербенталъул «Водоканалалъул» нухмалъулев Руслан ГIалирзаевгун.\nРуслан ГIалирзаев: «Анкьица лъим гьечIин аби гьеб мекъи буго. Лъабго-ункъго къоялъ букIинчIо лъим. Гьанже киса-кибего бачIун буго гьеб. Гьеб къатIинабизе бугинги лъазабунги букIана гIадамазда, жидеда щибго лъалеб букIинчIин ахIи балел руго гьел гьанже. Дербент кидаго лъел проблемаби ругеб шагьарлъун букIана, гьеб киназдагоги лъала. Шагьаралда басралъун руго лъел рогIралги, лъим кьабулел насосалги, гьеб гурониги Дербенталъе бачун букIараб Самуралъул лъим гIолеб гьечIо. Гьединлъидал шагьаралде гьанже Дагъогниялдасан лъим бачIунеб хIал гьабун бугеб».\nАмма Руслан ГIалирзаевасул рагIаби гьересияллъун гьаруна дербенталъулаз, цебего гIадин къатIахъего бугин жеги лъимилан абуна гьез «Экренлъи» радиоялъе. ГIагараб заманалда гьеб сул роцIцIинабичIони акциял тIоритIизе къватIире рахъине ракIалда буго гьезда.\nДербенталъул бутIрузе кIиазарго сонги гIун гьечIо шагьаралда лъин чIезабизе


Форумал, проектал, грантал: хIасил кинаб букIунеб?\nГIолилазде кIвар кьеялъул мурадалда ва гьезие жидерго махщел тIатинабизе рес щвезе санайил улкаялда тIоритIула анцI-анцI батIиял гIолилазул форумал. Бищун машгьурал «Селигер» ва «Машук» гIадал форумазда гIолилазул проектал гIумруялде рахъинаризе риччалел руго миллионал. Амма хIакъикъаталдаги гьел проектал гIемерисел кагътидаго хутIулин абулеб буго жалго гIахьалчагIаз.\n2015 соналъ «Селигер» абураб тIолго Россиялъулаб гIолилазул форум тIобитIичIогон тезе хIукму гьабун буго ГIолилазул ишазул федералияб агентлъиялъ. Гьелъул бакIалда «Таврида» ва «Территория смыслов» абурарал регионалиял форумал тIоритIулел ругин исанайин лъазабулеб буго «Лента» абураб информ-агентлъиялъ. «Таврида», «Территория смыслов», ТIолго Кавказалъул форум «Машук» ва цогидазда гIахьаллъи гьабун гуребги, Дагъистаналда руго республикаялда тIоритIулел хIалкъаздагьоркьосел гIолилазул форумалги. «Каспий» ва Халкъазда гьоркьесебгун диназда гьоркьосеб форум.\nГьел киналго форумазул аслияб мурад бугин гIолилал жамгIияб гIумруялде цIай ва гьезул кIвар улкагун респулика цебетIеялде буссинабийилан абулеб буго Дагъистаналъул ГIолилазул ишазул министерлъиялъул вакил ХатIипов МухIамадица. Масала, 24 июлалъ байбихьизе бугеб «Машук» абураб тIолго Кавказалъулаб форумалда гIахьаллъи гьабизе бокьарал гIолилазул къадар кIиго нухалъ цIикIкIун бугила, гьениб Дагъистаналъе бихьизабураб къадаралдаса.\nИсана гьенир анлънусидаса цIикIкIун Дагъистаналдаса гIолилал гIахьаллъизе ругин баян гьабуна ХатIиповас, амма гъира бугел жеги цIикIкIун ругила, гьелъ бищун мустахIикъал рищизе тIоритIанила чанго «ПредМашук» абурал данделъаби.\nАраб соналъ Машукалда бищун цIикIкIараб къадар грантазул щун буго Дагъистаналъе. Кинабниги 137 гIолилазе жидерго проектал гумруялде рахъинаризе 20 миллионалдаса цIикIкIун гъурущ. Амма аслияб къадар гьел проектазул гIумруялде рахъун гьечIо. Гьелда тIадеги, гьенир рехсарал цо-цо чагIи кколел руго тIалъиялъул вакилзаби. Масала, Южно-Сухокумск шагьаралъул Спорталъулгун физкультураялъул комитеталъул нухмалъулев Берцинаев СагIитие «Greenhouse+» абураб проект гIумруялде бахъинабизе 300 азарго гъурущ щун буго, амма гьеб проект гIумруялде бахъун гьечIо.\nДагъистаналъул ЖамгIияб палатаялъул вакил Къурбанов МухIамадие гьединго щун буго грант 100 азарго гъурущ. Цо-цо проектал хIакъикъаталдаги гIумруялде рахъун руго. Масала, МухIамадов МухIамадсаидил медиа-холдинг гIуцIиялъул проект гIумруялде бахъун, «Реальный Дагестан» абураб медиа-холдинг гIуцIун буго. Проектал гIумрулде рахъиналда хадуб халкквей гьабизе рес бук1унеб гьеч1о республикаялъул ГIолилазул ишазул министерлъиялъул, гьелъ мухIканго г1умруялде чан проект бахъараб, чан бахъинч1ебали лъазе рес гьечIо.\nГIолилазул ишазул министерлъиялъул вакил МухIамад ХатIиповас баян гьабулеб буго Машукалда грантал щварал проектазул жавабчилъи ГIолилазул ишазул федералияб агентлъиялда букIунилан\nХатIипов МухIамад: «Нижеда тIад букIуна гIицIго Машукалде унел гIолилазул проектал тIаса рищун, гIолилал форумалде рачин. Ама кинал проектал гьенир къабул гьаризе ругел ва кин гьел гIумруялде рахъунелали жавабчилъи федералияб агентлъиялда тIад буго. Исана нижеца абулеб букIана, Республикаялъул муниципалиял гIуцIабазда гIумруялде рахъунел проектал кьезе тейин , щайин абуни нижеда лъикI лъала муниципалиял гIуцIабазда киб щиб хIажат бугебали, амма гьелъул хIасил ккечIо, форумалъул дирекциялъ инкар гьабидал. Исана гьединго цIияб форум буго «Таврида» ва «Территория смысла» абун. Гьенире инеги хIадурулел руго гIолилазул къокъа, амма кинал хIасилал гьел форумаз кьелел ва бугищ пайдаяли абизе кIоларо».\nГIолилазул форумаз кьолеб пайда щибго букIунарин, гьел тIоритIизе харж гьабулеб гIарцухъ кинаб бугониги предприятие яги батIияб бакI рагьизе бегьулаанин гIолилазе хIалтIи ва пайда букIунебилан рикIкIунеб буго блогер МухIамад Лабазановас. МухIамад гьединго гIахьаллъула батIи-батIиял гIолилазул форумалда. 2012 соналъ Машукалда гьесие щун буго грант 300 азарго гърущ миллиябгун культуриб проект гIумруялде бахъинаизе. Амма гьеб гIарцул жиндихъе кодобе гIицIго 50 азарго гъурущ гурого щвечIин абулеб буго гIолилас.\nМухIамад Лабазанов: «Дица 2012-13 соназ гIахьаллъи гьабуна форумалда. 2012 соналъ дие бергьана грант. Проекталъул гIаммаб сметаялда букIана 300 азарго гъурущ, амма дие 50 азарго гурого щвечIо. Машукалъул гIаммаб фонд буго 100 миллион гъурущ. Дагъистаналъе гьоркьохъеб куцалъ 25 миллион гъурущ щола грантазе санайил. Дир хIисабалда, гьеб гIарцул 99 процент гIадада хола, щайин абуни гIемерисел проектал гIумруялде рахъунаро. Гьересиял кагъталги гьарун кьун отчеталгун тIубала иш.\nЖибго форумалъул дирекциялъги хIиллаби гьаризе тIамулел руго, шайин абуни 300 азарго гъурщил бакIалда кодобе 50 азарго щун кин дица проект гIумруялде бахъиназе букIараб? Дие МагIарул Миллиябгун мадания автаномиялъ кумак гьабуна проект гIумруялде бахъинабизе. Гьел ва гьелда релълъарал форумал руго гIолилазул лъикIаб гьечIеб сверухъ бугеб ахIвал-хIалалдаса кIвар буссинабизе гIуцулел жал. Гьезул бакIалда гьеб гIарац гIолилазе хIакъикъияб пайда бугел ишазе биччазе бегьилаан».\nМашук ва гьеб тайпаялъул форумазда хIукуматалъ харж гьабулелел миллионазул 90 процент гIадада холин, кинабгIаги хайир я хIукуматалъе, я жамгIияталъе гьечIогонилан тIаде жабана гIолилас.


Сасикьа МухӀамадил ГIабдурахIим — Википедия\nИсламалъул дагІватчи, хъвадарухъан,таржамачи\n15 январ 1943(1943-01-15) (77 лет)\nДагъистан,Цӏумада мухъ Сасикь росу.\n5 ноября 2018(2018-11-05) (75 лет)\n6 вас, 4 яс\nСасикьа ГІабдурахIим Викигъамасалда\nГӀумрухъвай[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nГьавуна 1943 абилеб соналъул 15 январалъ ЦӀумада мухъалъул Сасикь росулъ. 1957 абилеб соналъ гьеб росдал школалъул анкьго класс цӀалун лъугьизабуна "щуйилал" къиматазда ва цӀализе лъугьана МахӀачхъалаялда букӀараб медучилищаялда. Рокъосан санагӀалъи букӀинчӀого цӀали лъугьичӀого 1959 абилеб соналъул ахиралда акамедический отпуск босун рокъов вачӀана.\nГьелда хадув Силди, Гьакъоб, Хъварши, Сасикь медпункталъул заведующийлъун хӀалтӀана. 1963-1964 соназ Хасавюрталда букӀараб профтех училищаялда цӀалана ва гьебги "щуйилазда" лъугьизабуна.\n1964 соналъ ЦӀияб Сасикь вачӀана ва гьенивги медпункталъул заведующийлъун хӀалтӀана. 1967-1968 соназ совхозалъул учётчик бухгалтерлъунги вукӀана.\n1968 соналъ 25 сонил гӀумруялде вахарав чияс бай бихьана гӀараб мацӀ ва исламияб гӀелму цӀализе. Сасикь рукӀарал: ГӀисал МахӀмуд, ГӀалил СагӀаду, Аюбил ХӀайбула, ХӀажиясул Сайфудин гӀадал цӀаларал чагӀазда цебе. Хадуб Хуштадасан кӀудияв МухӀамадсайид, Кьохъа СултӀанмухӀамад, МелъелтӀаса Сулайман ва цойгидалги гӀалимзабаздаса лъай босана. Дагьаб мехалъ Сириялде ун гьенир ругел гӀалимзабаздасанги мунфагӀат босана. ГӀараб гӀелму цӀализе байбихьараб къоялдасан нахъе, жинда лъараб жо цойгидазда малъизеги бай бихьана. Гьелъул хӀасилалда лъеберилъаги арал гьесул рукӀарал мутагӀилзаби, цӀаларал чагӀилъунги рахъун, росабалъ мажгитазул имамзабилъунги, мадрасазда мугӀалимзабилъунги хӀалтӀулел руго. ГӀелму цӀалиялда цадахъ ГӀабдурахӀимица яхӀ бахъана бусурбабазе чара гьечӀел мажсжидал мадрасаби разеги. Жеги дин гьукъараб коммунистазул заманаялъ, 1980 соналъ бай бихьана Сасикь росдал масжид цӀи гьабизе. Колхозалъул складги жаниб лъун, бихун унеб букӀана гьеб. ГӀемер гӀакъуба бихьун, хӀукуматалъул тӀалъиялъулго дагӀбаги гьабун, гьеб масжид цӀи гьабуна, гьенибе тӀокӀаб складги биччачӀо.\nЦӀияб Сасикь росулъги изну кьураб гьечӀониги, какал ралеб гьитӀинаб масжид букӀана. 1988 соналъул ахиралда росдал жамагӀатги цадахъ лъугьинабун, гьезие нухмалъиги гьабун, байбихьана цӀияб масжид базе. Гьеб букӀана Дагъистаналдаго цӀияб балеб тӀоцебесеб масжид. Хадур лъугьун хӀукуматалъул хӀалтӀухъабиги рукӀана квал-квал гьабулел. Ункъо моцӀ гӀанасеб мехалда жаниб масжид бан лъугӀана ва жакъаги гьеб росдал аслияб масжидлъун буго. Гьелдасан хадубги росулъ кӀиго мадраса баялъе нухмалъи гьабуна, жеги цойги авал-мажгитги бана.\n2007 соналъ живги, жиндирго хъизанги хӀалтӀун ясал цӀалулеб мадраса ва авал-мажгит бана.\n1984 соналъ бай бихьун, ГӀабдурахӀимица ункъо соналъ тӀад хӀалтӀун Къуръаналъул тафсир Жалалазул таржама гьабуна, гӀараб мацӀалда тӀад гӀуцӀараб гӀажам хӀарпаз, квералъги хъван. (лъабго том) Гьелъул мурад букӀана, мутагӀилзабазе тафсир лъаялъе кумек гьаби. Гьелда гӀадамазул бугеб хӀажалъи бихьун 1989 соналдасан байбихьун балъго зарбуялдаги кьабун, щуазарго тӀехь къватӀиб биччана ва гӀадамазухъе щвана.\n2002 соналъ жинцаго компютер хӀалтӀизеги лъазабун, гьебго таржама гӀурус хӀарпаздалъунги хъван, гӀемерал цойги тафсиралъул гӀалимзабазул тафсираздасанги мунпагӀат босун, цойги таржама гьабуна. (кӀиго том). Гьел тӀахьал цо нухалъ Дагъистаналда зарбуялда рахъана, гьел хӀажалъи бугелщиназе гӀечӀелъул, цойги нухалъ Сириялдаги рахъана. Гьел тӀахьал магӀарулазул киналгоязде гӀагарун росабалъ гӀадамазухъ руго. ЖубачӀого рес гьечӀо: жакъа ГӀабдурахӀимица таржама гьабураб къуръан СагӀудиязул ГӀарабиялъ кьабун ва гьел тӀахьал гьенире арал магӀарул хӀажизабазе чӀобого рикьула руго. Къуръанги гьанже батизе бегьула хӀарамалъул мажгиталда.\n2005 соналъ машгьурав гӀалим Ан-нававияс данде гьабураб " риязу свалихӀина" абураб тӀехьалдасан хӀадисал тӀаса рищун, гьезие тафсир (комментария) гьабун, магӀарулазе анкьнусго гьумер бугеб цойги тӀехь къватӀибе биччана. Чанго гьитӀинаб тӀехь, ва чанго шаргӀияб масъала зарбоялда рахъана.\nГьабсагӀат зарбоялда кьун буго гӀурус мацӀалда Къуръаналъул лъабго ахираб жузалъул тафсир. Гьеб буго цойги мацӀ бицунел лъимал цӀалулеб мадрасалъе хӀадурараб тӀехь.\nР.ГӀабдулатӀипов данлъана дагъистаналъул гӀалимзабигун ва имамзабигун\nГьединго гӀурус мацӀалда хӀадурун буго ва кватӀичӀого къватӀибе бачӀине буго Фикъгьиялъул масъалаби жанир ругеб тӀехь. Гьеб цӀакъго хӀажатаб хӀалтӀи буго мадрасазе ва киналго бусурбабазе. Гьесул тӀахьал цойгидазул гӀадин гӀисинал барашюраби гурел ругел, гьел руго чӀахӀиял, тӀад гӀемераб хӀалтӀабиги гьарурал, гӀелму цӀалулезеги, гьелда рокьи бугезеги кӀудияб пайда-хайир кьолел Росдалги Дагъистаналъулги жамгӀияб хӀалтӀулъги ГӀабдурахӀимица жигараб гӀахьаллъи гьабуна. Гьесул квербакъиялдалъун рагьана ЦӀияб Сасикь росдал Администрация. Бана росулъ тӀощел хенолеб гьобо.\n1978-1980 соназ гьев хӀалтӀана Сасикь росдал "Рекъел" колхозалъул бухгалтерлъун. 1992-1993 соназ гьев вукӀана динияб идараялъул муфтиясул заместителлъун ва гӀалимзабазул советалъул бетӀерлъун.\n1994 соналъ бетӀерлъи гьабуна Хасавюрталда рагьараб Имам Гъазалил цӀар кьураб Исламияб институталъе. Бицун хӀал кӀолареб гӀадаб квер бакъана ГӀабдурахӀимица Дагъистаналда Ислам цебетӀеялъе. Инкъилаб ккезегӀан цебе ЧӀохъа МухӀамадмирза Мавраевасул басмаханаялда рахъарал гурел, тӀокӀаб хаду тӀахьал риччазе рес кибе букӀараб. БукӀарабги гӀелмуги, Къуръаналги тӀагӀун лъугӀун гурищ рукӀарал Дагъистаналда. Коммунистазул замналдаги, Тафлисалда , Бакуялда унги балъго рахъизарун, Къуръаналги гӀажамги, гӀарабги тӀахьалги рачӀунаан гьес бусурзабазе. Гьеб сабаблъун хӀукуматалъул идарабазул данде ккунгутӀиги букӀунаан гьесул. ГӀабдурахӀимица тарбия кьун гӀезабуна анцӀго лъимер. Гьел киналго руго исламияб дин ккурал. Росдае хӀажаталъур ратулел. Чанго нухаллъ хӀежги борхана гьес.\nБожи буго ГӀабдурахӀимица жегиги гӀемераб хӀалтӀи гьабилин Дагъистаналда Ислам цебе тӀеялъе.\nЦӀале ГӀабдурахӀимил хӀакъалъулъ ГъазимухӀамадов ИсмагӀилица хъвараб техь (ГӀурус мацӀалда).\nВ Хасавюртовском районе 13 октября был задержан и вывезен в неизвестном направлении (фактически похищен) известный религиозный деятель и правозащитник Абдурахим Магомедов.\nИнтервью «Хирияб Къуръаналъул тафсиралъул таржама» Хlажиева Зульфия.\n↑ http://www.tsumada.ru/150157034048 МухӀамадил ГӀабдурахIим МухIамадов\n↑ Медресе "Аль муъминат" - мусульманская школа типа общежития, для девочек, окончивших 9 класс. Работает с 2007 года.\n↑ Интервью «Хирияб Къуръаналъул тафсиралъул таржама» ХӀажиева Зульфия\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=Сасикьа_МухӀамадил_ГIабдурахIим&oldid=66524»\nГьарурал 15 январ\nГьарурал в 1943 соналъ


Мискинчиясул чвантида битIахъе нацI базабулеб буго | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\n1 январалдаса нахъе НДС цIикIкIине буго 18-20 проценталде щвезегIан. Гьелдалъун батIи-батIиял кванил нигIматал хиралъизе руго, автомобилазул, ретIел-хьиталъул, техникаялъул ва цогидалги нигIматазулгун къайиялъул багьаби цIикIкIине руго.\nРоссиялда санайил коммуналиял хъулухъазухъ кьезе кколеб багьа хиралъула. 2019 соналдайин абуни коммуналиял хъулухъазухъ багьаби рахине руго кIиго нухалда — тIоцебесеб январалда ва тIоцебесеб июлалдаса нахъе, 1,7 ва 2,4 проценталъ.\nРоссиялда бензин хиралъизе байбихьана ихдалидасаго нахъе. Гьебги чIегIернартил багьаялдацин бараб букIинчIо. Бензин ва дизелалъул цIатари хиралъизе буго хадусеб соналъги. Гьеб бараб букIине буго 1 январалдаса нахъе акцизал цIикIкIиналда. Дизелалъул цIатариялъе акциз цIикIкIине буго 2700 гъурушалъ, бензиналъул тоннаялъухъ — 3700 гъуруш. ХIисабалъул палатаялдаги лъазабун букIана, акцизал цIикIкIиналдалъун цIатариялъухъ багьа цIикIкIине бугин.\n«Киналго нигIматазде тIаде бахъун букIуна гьеб баччара-лъухъ (транспортировка) багьаги. ГIемерисеб къайиялъухъ тIолалго регионазда 7-10 проценталъ багьа цIикIкIине буго. РикIкIадал регионаздайин абуни цIикIкIун хиралъизе руго нигIматал. Хиралъизе руго чед, макаронал, росдал магIишаталъул нигIматал», — ан баян гьабулеб буго Россиялъул финансовиял директоразул клубалъул вице-президент Тамара Касьяновалъ.


Документалияб кино » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Спорт » Документалияб кино\nИталиялдаса, Испаниялдаса ва Великобританиялдаса спортивиял журналистаз 23-27 маялда бахъана Дагъистаналъул хIакъалъулъ гьитIинабго документалияб фильм.\nГьеб бахъана халкъазда гьоркьосеб Дзюдоялъул федерациялъул "Дзюдо - ракълие гIоло" абураб проекталъул программаялда рекъон. КъватIисел улкабазул спортивияб прессаялъул вакилзабаз бахъана Бразилиялда, Япониялда, Кубаялда, Неаполалда, Перуялда, Венгриялда, Турциялда ва цогидалги пачалихъазда дзюдо цебетIеялъул хIакъалъулъ 10 фильм. Дагъистаналъул ва регионалда дзюдо цебетIеялъул хIакъалъулъ спортивиял журналистаз бахъараб сюжет ккола гIемерсериязулаб проекталъул 11-абилеб. Гьеб бахъизе Европаялъул журналистал щвана республикаялъул Спорталъул министерствоялде, гьенир дандчIвана ведомствоялъул нухмалъулев МухIамад МухIамадовгун. Кино бахъулезул къокъаялъул вакилзабазул рагIабазда рекъон, щибаб улкаялда гуро спорталъулъ чIахIиял бергьенлъаби ругел. Дагъистаналдайин абуни рахъун руго Олимпиялъул хIаязул чемпионал ва чанго анцIго призер. Гьеб гIиллаялъе гIоло гъира ккана журналистазул Дагъистаналде рачIине ва, регионалда спорт цебетIолеб, гьединго рукIинесел олимпиялъул чемпионазе тарбия кьолеб куц жидедаго бихьизе.\nКино бахъизе ахIун рукIана дзюдоялъул рахъалъ олимпиялъул чемпионал Мансур ГIисаев, ТIагьир ХIайбулаев, Арсен Галстян. МахIачхъалаялъул ва Гъизилюрталъул чанго спортшколалда гьез тIоритIана мастер-классалги. Гьалбадерие гIуцIун букIана республикаялъул тIабигIат берцинал бакIазде экскурсия. Журналистал щвана Дербенталде, Нарин-Хъалаялде, ЧIикIаб ГЭСалде.\nСапаралда гьезда цадахъ рукIана Россиялъул мустахIикъав тренер, Россиялъул дзюдоялъул федерациялъул департаменталъул нухмалъулесул заместитель ГIабдурахIим Элдарханов ва Дагъистаналъул дзюдоялъул федерациялъул президент Ширухан ГIабдулатIипов, дзюдоялъул рахъалъ олимпиялъул чемпионал.\nРеспубликаялъул хIакъалъулъ фильмалъухъ гIагараб заманалда балагьизе бегьула халкъазда гьоркьосеб дзюдоялъул федерациялъул хасаб аккаунталъул видеохостингалда.\nДзюдоТхэквондо"Фаворит" - анцIгоязда гьоркьобМоскваялда - кIиабилеб бергьенлъиМедалазе мустахIикълъана


Рокъор тIокал, къватIир рихарал\n2013 сон хIалтIул мигрантазе Россиялда букIана кIудиял захIмалъиязул ва хIинкъиязул сон. Социолог Лев Гудковасул рагIабазда, россиялда вугев 6 миллионгIанав хIалтIул мигрантал нахъе ани, улкаялда раккизе бегьула цIакъ кIудиял экономикиял проблемаби. Амма гьедин букIаниги, хIалтIул мигрантал Росиялда хIакъир гьарулел руго батIи-батIияб рахъаздасаян рикIкIунеб буго инсанасул ихтиярал цIунулез.\nЭкономикаялда проблемаби гIемерлъулел рукIиналъ, такъсирал гьариялъул хIинкъи ва миллатчилъиялъул бербалагьи цIикIкIунеб букIиналъ, Россиялда хIалтIул мигрантазул суал хутIулеб буго актуалияблъун. БатIи-батIиял политикиял ва социалиял хIужжабазул фоналда, чIечIого загьир гьарулел рукIана Централияб Азиялъул ва Кавказалъул улкабазул гражданазул депортация гьабизе кколин ва гьел улкабазулгун визабазул режим гIуцIизе кколин абурал пикраби.\nЗама-заманалдаса гьединаб бербалагьиялъ рачунел рукIана зулмуялдеги. Гьединал ахирисел хIужжабазул цояб букIана октябралда азербайджаналъул гражданас Москваялда гIурусав чIванин лъазабун хадуб. Россиялъул тахшагьаралъул жанубияб рахъалда низам хвезабиялъул акталда гIахьаллъана гIадамазул кIудияб къадар.\nНью-Йоркалъул университеталъул профессор ва Россиялъулъул хIинкъигьечIолъиялъул суалазда сверун эксперт Марк Галеоттица абулеб буго, захIматаб заман бачIараб мехалда нилъ рукIунин гIайиб рехизе чагIи ралагьулелин.\nМарк Галеотти: «БахIсал рижинарулареб хIужжа бугин ккола, захIматал экономикиял шартIал тIаде рачIунел мехалда, захIмалъиял раккулеб мехалда, гьелъул гIайиб рехизе чагIи ралагьулел гIадамал раккулеблъи. Буго гьединаб хIакъикъаталда пашманаб иронияги. Жалго мигрантал рикIкIинчIого, киназего пайда буго ахирисезул - рукIа гьел къватIисан, рукIа жанисан – учузаб хIалтIудасан. Цогидаб рахъалдаса балагьани, гьезде рокьукълъиялъул бербалагьи цIикIкIунеб буго».\n«Левада-централъ» ноябралда гьабураб гьикъа-бакъиялъ бихьизабулеб буго, россиялъулазул 65 проценталъе улкаялда мигрантал дагьал рукIине бокьун букIин, 73 проценталъ рикIкIунеб буго мигрантазул депортация гьабуни лъикI букIинаанин.\nГьеб централъул бетIер Лев Гудковас абулеб буго, Россиялда вугин 6 миллионгIанав хIалтIул мигрантин ва гьел нахъе ани улкаялда захIматаб экономикияб кризис багъаризе бегьулин. Гьесулго рагIабазда миллатчилъиялъул бербалагьи цIикIкIин хурхараб буго социалиябгун экономикаялъул ва жамгIияталъул стагнациялъул ишара.\nНухмалъиялда ва оппозициялда ругел политиказ гIамал гьабулеб буго гьединаб милллатчилъиялъул бербалагьиялъул рахъ кквезе. Коррупциялде данде къеркьолев блогер ва оппозицияв политик Алексей Навальныяс ксенофобияб берблагьаиялъул гIадамал жиндирго рахъ ккуразул къадаралде гъорлъе руссинариялъул мурадалда гIамал гьабулеб букIана гьес абухъего «либералияб национализм» билъанхъизабизе.\nКIвар кIудияб суал букIаниги, мигрантазда хурхараб политика Россиялда хисулеб гьечIо. Цо рахъалъан, нухмалъиялда бичIунеб буго, хIалтIизе бажарулеб россиялъул халкъ дагьлъулеб букIин, гьедин загьирлъулеб «хIалтIул кверазул» дефицит, къватIисан бачIунеб гIолохъанаб къуваталъ хисулеб букIин. Мигрантазул легализациялъ Россиялъе магъалабазул кIудияб къадар кьолеб букIинги гьезда бичIчIунеб буго. Амма мигрантазде данде бугеб квешаб берблагьиялъ, къанунал тIуразарунгутIиялъ ва балъгояб экономикаялъул, коорупциялъул кIудияб даражаялъ квербакъи гьабулеб буго статус-кво цIуниялъе.\n2012 соналъул байбихьудаго россиялъул президент Владимир Путиница пачалихъиял идараби ва хъулухъчагIи ахIун рукIана мигрантазда хурхун «цивилизициялъулаб» политика билъанхъизабиялде. Гьелъул мурадги, президентасулго рагIабазда, букIана, къватIисел улкабаздаса хIалтIухъабазул регистрация гьаби, мигрантазул къадар котролалда гъоркь чIезаби ва гьел «лагълъиялдаса» ва коррупциялдаса цIуни. Амма хисараб жо бихьулеб гьечIин рикIкIунеб буго жалго мигрантазул гIацIабазги экспертазги.\nРоссиялъул мигрантазул цолъиялъул президент МохIамад Маджумдерица рикIкIунеб буго, Россиялда анлъго гуреб, I0-гIан миллион мигрант вугин ва гьезул 90-гIанаб проценталде гIунтIун чи улкаялда вугин легалиб гуреб къагидаялда.\nГьелъ мигрантал батIи-батIиял квешлъаби, шантаж ва зулму гьабиялъул рахъалъан рагьараллъун гьарулел рукIин гуребги, гьел руссинарулел руго балъгояб экономикаялъул рахъалдехунги. Гьелъин абуни, киналго мигрантал такъсирчилъиялъулъ къан ругин абураб жамгIияб пикру, щулалъизабулеб буго.\nРоссиялда легалиял мигрантазулцин руго кIудиял захIмалъаби. 39 сон барав узбекав Бек Тагьиров Россиялде вачIун вуго 2004 соналда. Тоцеве гьев хIалтIулев вукIун вуго складалда легалияб гуреб къагидаялда. Хадуб гьес киналго документал рукIалиде рачун руго ва гIарза кьун буго россиялъул гражданлъи гьарун.\nБек ТIагьиров: «Соналдаса соналде захIмалъулеб буго гIумру гьаниб. Цебе хIалтIи бигьаго балагьизе бегьулеб букIана. КиналгIаги документалцин къваригIунароан дуе. Жакъайин абуни, дуца цIезарула киналго кагътал, хадуб ахир-къадги нуж гуккизе бегьула. Кисса-кирего руго мун гуккиялъе гIемер-гIемр къагIидаби.»\nЭтникияб зулму цIикIкIунеб буго Россиялда, хасго чIахIиял шагьаразда. КъватIисел улкабаздаса рачIаразде данде гуребги, россиялъул гражданал кколел Шималияб Кавказалъул республикабаздаса рачIаразде дандеги.\nПугачев шагьаралда хаос багъарун букIана жахIда ккун чачаназул балукълъиялде вахинчIев васас рагъул хъулухъ гьабун вачIарав десанталъулав чIван хадуб. БакIалъулал гIадамал тIадекIанцана чачаназ гIумру гьабурал рукъазде. ГIамал гьабулеб букIана чачаназул кафе бухIизе. Гьез къана автомагистраль ва тIалаб гьабулеб букIана чачанал гьенисан нахъе къотIи.\nМоскваялда кIиго дагъистанияс полициялъулав вухун хадуб, низам цIунулез ккуна 1400 хIалтIул мигрант.\nКигIан захIматаб ахIвал-хIал Россиялда букIаниги гIемерисезе бокьун гьечIо жидерго ватIаналде нахъ руссине. Таджикистаналдаса 22 сон барав Мирзо Къурбоновас абулеб буго жидер улкаялда ахIвал-хIал дагьалъги захIматаб бугин.\nМирзо Къурбонов: «БитIараб бицани, дие бокьун буго гьеб ситуациялдаса ворчIиялъе къагIидб ратизе. Таджикистаналда гьаниб бугелдасаги захIматаб буго ахIвал-хIал. Добаги кисса-кибего буго коррупция, кибниги гьечIо ритIухълъи. Щиб бугеб дир Таджикистаналда? ГьечIо я хIалтIи, я бечелъи.»\nРукъур тIокал, къватIир рихарал


Кироваул росдал бегавул Иляс Хазиевасулгун гара - ч1вари | Интервью | Киназего гIаммаб Россия\nКироваул росдал бегавул Иляс Хазиевасулгун гара - ч1вари\nГъизилюрт шагьаралдаса ункъо километралъ рикIкIад, Сулахъ гIурул квегIаб рахъалда буго Кироваул росу.\nГьеб буго гIи-боцIи хьихьизе квегIенаб, ах-хуралъул хIалтIабазе бигьаяб, гьава-бакъ рекъараб, бокьараб жо бижулеб, гIадамазе гIумру гьабизе санагIатаб росу. Росдал тарихалъул, гIадамазул магIишаталъул, церечIарал масъалабазул ва захIмалъабазул хIакъалъулъ бицун, Нури Нуриевас гара-чIвари гьабуна росдал бегавул Иляс Хазиевасулгун.\n- Иляс, рачIаха росдал тарихалдасан байбихьилин.\n— 1941 соналда Чачаналде гочинаруна ЦIумада районалъул росабазул гIадамал. Нижер Силди росдал гIадамал ккана Ведено районалъул Кироваул росулъе. 1958 соналда чачаназе изну кьуна тIадруссине. Гьебмехалда нижерги рес букIинчIо гьезул ракьалги минабиги эркен гьаричIого ва Дагъистаналде гочинчIого. ГIемерисел гочана магIарухъе, цо бутIа чIана жакъа росу бугеб бакIалда. Гьеб заманалда гьанир рукIана хъошахъ гIумру гьабун ругел дагьалго гIурусал. Нижераз Кироваул абун цIарги лъуна росдада. Сергей Киров кколаан революционер, политикияв хIаракатчи ва Кироваул абураб цIар ккола гьесул хIурматалда лъураб.\n- Чан цIараки бугеб росулъ, щиб миллаталъул чагIи гIумру гьабун ругел?\n— Жакъа росулъ гIумру гьабун ругел чагIазул 98 процент ккола ЦIумада районалъул чагIи, хутIарал — батIи-батIиял районазул росабалъа рачIарал гIадамал. Росулъ буго 920 цIараки, гIадамазул къадарин абуни 4000 чиясде бахуна. Гьаб буго гIумру гьабизе санагIатаб бакI, гьединлъидал бизнес гьабизе заманалъ ани гурони, гьаниса гочун, цоги бакIалде щивго унаро.\nГьанире гочарал тIоцересел соназда гIезарулаан овощал, хадур гьел ругьунлъана, жидецаго гIезабураб цIоросаролъул мугьалъул чIер бичун бизнес гьабизе, заманалдасан лъугьана малинаги гIезабун, гьеб бичизе. Жакъа киназго ралел руго теплицаби, парникал, гIезарула овощал.\nГьединго гьаниб букIана "Темираульский" абун кормосовхоз-миллионер. 1992 соналда гьеб биххана. Совхозалъул ракь гIадамазе бикьана: росдал щивав чиясе лъикIаб ракь бугеб бакIалда щвана 30, къадараб ракь бугеб бакIалда — 50 сотых. Доб совхозалъул хутIараб жо буго 30 чи хIалтIулеб "ЦIумада" абулеб СПК.\nРосулъ буго 21 фермерлъиялъулаб магIишат. Гьез гIезабула гIодокари, пихъ, овощал. Фермеразул буго гIага-шагарго 900 чIегIерхIайван ва 1000 гIи-цIцIе, руго батIи-батIиял хIанчIи хьихьулел КФХялги. Масала, гIи-боцIи гIезабун лъикIаб хайир щолел фермерлъиялъулал магIишатал руго МухIамадов ПатахIил ва МухIамадов Давудил.\n- Щиб ишалда ругел гIолохъаби, гьекъолдиялъул, наркотикал хIалтIизариялъул, гъалмагъир гьабиялъул рахъалъ гIарз бугищ?\n— Нижер руго хIалтIулел гIолохъаби, гIемерисез ракь хIалтIизабун гьабула бетIербахъи. Росдал гIолохъаби цIакъ машгъуллъун руго спорталде. Эркенаб заманалда гIемерисел хьвадула росдал спорткомплексалда кIиго сменаялде рикьун хIалтIулел батIи-батIиял спортивиял секциязде.\nНижер росулъа вахъана дунялалъул 12 чемпион, Россиялъул ва Дагъистаналъул гIемерал чемпионал. НижергIан спорт бокьулел ва гьелда тIадчIарал гIолохъаби ругеб росу республикаялдаго батиларо. Къогоялдасаги цIикIкIун сон буго росулъ гьекъолеб ва цIалеб жо бичизе гьукъаралдаса.\n- Росабалъ гIадамал, инвалидлъиги гьабун, лъималазул пособиеги кун, хIалтIудаса нахъе кIанцIун руго. Нужехъе щун бугищ гьеб "унти"?\n— ХIалтIудаса хIинкъулел ва хIарамаб гIарац квине нахъе къаларез гьабула гьереси-инвалидлъи. Кироваул росу буго магIишат гьабизе бигьаяб бакI, кироваулалъулалги руго хIалтIи гьечIого чIезе кIоларел чагIи. Гьелъги батила, нижер росулъ хIакъикъиял инвалидалги цIакъго дагь ругел. ВТЭКалъ инвалидлъи чIезабурав росулъа чияс гьелдаса инкар гьабиялъулцин хIужа ккана.\n- Бегавуллъун вугеб заманалда росдае щиб гьабун бажарараб, церелъурал масъалаби кинал ругел?\n— Анлъабилеб сон буго дир гьаб хъулухъалда. Ахираб лъабго соналда жаниб гьабуна росулъ гIемерисеб хIалтIи. Гьелги ДРялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасул ва Гъизилюрт районалъул бетIер МухIамад ШагIбановасул кумекалдалъун. Гьел соназда бана цIияб лъималазул ах, росдал администрациялъул мина, капиталияб ремонтги гьабун къачIана ФАП.\nРосдал кIиябго рахъалдасан чвахулеб буго Сулахъ ва ГьитIинаб Сулахъ гIорал. Цересел соназул ихдал гIорал щведал, лъим кIанцIун, хвезарулаан ахалги, хурзалги, гIадамазул минабиги. Лъим кIанцIизе хIинкъи бугебщинаб гIурул рагIалалъул микьго километралъул манзилалда дамбаби рана. Росдал анкьго къватIалде хъил тIуна, микьго къватIалда, басралъарал газалъул рогIралги хисун, цIиял лъуна. Ток гIоларого, гIадамазул гIарзал рукIунаан. Лъабго трансформаторги лъун, гьеб масъалаялъеги ахир лъуна.\nРосдалго чIухIилъун лъугьана цIияб спорткомплекс. Гьениб буго щуго батIияб спортивияб секциялъе хасал залал, мини-футболалъе кIиго майдан. Щибаб залалда кIиго сменаялъ тIоритIула тренировкаби, щибаб залалде хьвадула 40-50 гIолилав. Росулъ тIоритIулел киналго хIалтIабазулъ жамагIаталъ жигараб гIахьаллъи гьабула. Гьелъие нугIлъи гьабулеб кIиго мисалги бачина. ХIукуматалде ккечIого, гIолохъабаз росдал ракьалдаса чвахулеб кIиябго гIоралда тIад бана 11 кьо. ЦIакъ тату хвезабун букIана хабал ругеб бакIалде лъим чвахулеб букIиналъ. Ракьул 1000 машина чIехьана гьенибе ва гьеб масъалаялъеги ахир лъуна.\n- МагIарухъ бугеб росдалгун гьоркьоблъи бугищ?\n— Къварилъиялъулъги гIатIилъиялъулъги цоцада аскIор рукIуна, цадахъ тIоритIула спортивиял къецал ва хIухьбахъиялъул тадбирал. Силдире нухал гьарулел рукIин буго ниж рохараб хIалтIи, кватIичIого рес букIине буго ризго гIагарал чагIазухъеги умумузул хабадеги щвезе ине.\n- ГIатIиракьазда ругел росабазул жамагIатазул гIарз букIуна ракьал гIоларого ругин, гIолохъанал хъизамазе минаби разе кьезе ракьал гьечIин абун. Нужехъ кин бугеб?\n— Росдал щивав чиясе, 30-50 сотых хIисаб гьабун, ракьал кьун руго. Гьенир рала минаби. Масала, дир хъизамалъул анкьго чиясе щвана лъабгогун бащдаб гектар ракьул. Бихьулеб букIахъе, гьеб рахъалъ масъала гьечIо.\n- Цебе Кироваулалда диналда гьоркьоб рикьи сабаблъун тунка-гIуси ва дандеккунгутIи букIана. Жакъа кин бугеб?\n— Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповги Динияб идараялъул муфти АхIмад-хIажи ГIабдулаевги рачIун, жамагIат данделъиялде ахIана, бичIчIизабуна лъугьун бугеб ахIвал-хIал хIехьезе бегьиялдаса ун бугеблъи. Жакъа нижер росулъ гьеб рахъалъ гIодобе биччараб хIал буго. Гьеб масъалаялде тIаде ракь хъвараблъун рикIкIине бегьула.\n- Росаби кьишниялдаса рацIцIад гьаризе бажаруларогойин абун, бегавулзабазе бадибчIвай гьабичIого толаро. Нужер росулъ саламатаб рацIцIалъи батана…\n— Щибаб рузман къоялъ Гъизилюрталдаса бачIуна кьишни бакIарулеб машина. Кьишни чIехьола Стальск росдал ракьалда бугеб полигоналде.\n- Киналха ругел росулъ гьаричIого гIоларел хIалтIаби?\n— Нижер гIадаб, лъелги, газалъулги, нухазулги, токалъулги къварилъи гьечIеб росу Дагъистаналда къанагIатги батиларо. Гьеб буго Гъизилюрт районалъул бетIер МухIамад ШагIбановасдаса нижее щвараб баракат. ЖамагIаталъулго баркалаги буго гьесие. Ургъараб мехалда, жакъа нижер росулъ тIуразаричIого гIоларел чIахIиял масъалаби хутIун гьечIо. Амма ниж гIодоре риччан чIезе бегьуларо. БачIунеб хаслихъе Бабаюрталде унел рогIраздаса росулъе бачине буго гьекъолеб лъел мухъ, цIияб ФАП базе хIадурун буго проекталъулабгун сметаялъулаб документация, цIияб школа баялъул хIалтIи буго цебечIун. Гьеб лъабабго масъала тIубазабун бажарани, нижее лъезе бегьула щуйил къимат.


Среда, июнь 21 2017\nАхираб анкьалда цIакъго хIалуцараб хIал лъугьун буго гIарабиязул улкабазда.\nКатаралъулгун дипломатиял гьоркьорлъаби къотIизаруна Америкаялъ, СагIудиязул ГIарабиялъ, Египеталъ (Мисрия), ГIарабазул Цолъарал Эмиратаз. Гьезулго рахъалда руго БахIрейн, Мальдивал ва Маврикия, ай гIарабазул кинабниги 8 пачалихъ.\nКатар ккола дунялалъул бищунго бечедал улкабазул цояб. 2013 соналда 33 сонил ригьалда, эмен хисун, хIукуматалъул бетIерлъун вачIана Тамим бин ХIамад Аль Тани.\nКIиго миллион чияс гIумру гьабулеб Катаралъул руго гIунги тIокIал магIданиял бечелъаби. Масала, тIабигIияб газалъул нахърателалъул рахъалъ дунялалда лъабабилеб бакI ккола. Бихьулеб букIахъе, гIадамазул къадаралъул рахъалъ Катар Дагъистаналдаса гьитIинаб буго. Гьеб пачалихъалъ бахъула 77 млн тонна газалъул. Ираналъги Катаралъги газ бахъулеб бакI буго, пачалихъияб гIорхъиялъ батIагьабун букIин гуреб, цогояб.\nРоссия-Катар - цоцада ричIчIиялъул нухда\nРоссиялъулгун гьелъул дипломатиял гьоркьорлъаби руго 1988 соналъул 1 августалдаса байбихьун, СССРалъул заманалдаго гьарурал. 2007 соналъул февралалда Россиялъул президент В. Путиница Катаралде сапарги бухьун букIана.\nАмма 2011 соналъул ноябралда Дохиялъул аэропорталда гьенив вугев Россиялъул посол Владимир Титоренко ва гьесул кIиго хIалтIухъан Катаралъул хIинкъи гьечIолъиялъул вакилзабаз рухаралдаса хадуб пачалихъазда гьоркьоб гьогьен ккун букIана.\nЖакъаги Россиялъулги Катаралъулги батIи-батIияб пикру буго Сириялъул суалалда хурхунги. ХIамад Аль Тание къваригIун буго Башар Асад тIаса рехизе. Амма гьеб суалалда тIасан, лъалеб букIахъе, Россиялъул пикру батIияб буго. Гьедин бугониги, кIиябго хIукуматалъ хIаракат бахъулеб буго борца-къотIараб, гIодобиччараб политика бачине.\nЩай кьал ккараб?\nКатаралдаги гьел пачалихъаздаги гьоркьоб лъикIаб гуреб ахIал-хIал ккун буго гьеб пачалихъалъ террористазе кумек гьабун цо млрд долларазул кьеялдалъун. ХIукуматалъул бутIруз абулеб буго гьеб гIарац бугила ГIиракъалъул ракьалда лаченгун чан гьабулаго шигIитазул "Катаиб ХIезболла" абураб къокъаялъ асирлъуде росарал Катаралъул къираласул хъизамалъул чагIигун цадахъ гьел цIунун рукIарал кинавниги 26 чи къватIиве виччаялъе гIоло кьурабилан.\nСагIудиязул ГIарабиялдаги Катаралдаги гьоркьоб ккараб дагIба-рагIиялъе гIиллабазул цояблъун халкъазда гьоркьосел экспертаз бихьизабулеб буго Катаралъ Ираналъулгун гьудуллъи гьабиги. Гьезда гьоркьоб Тегераналъе дандекколеб гьечIо сагIудияз шигIитазул ихтиярал мукъсан гьари. Ираналъин абуни сагIудиязде гIайиб гIунтIизабулеб буго шигIитазул хIукуматалде дандечIарал къокъабазул рахъ ккунилан.\nДипломатиял гьоркьорлъаби къотIизари гуребги, гьел пачалихъаз Катаралде юк баччиги къотIизабун буго. ГIицго газ ва нарт бахъи гурони цебетIей гьечIеб гьеб улкаялъе цогидал пачалихъаздаса (аслияб куцалда СагIудиялдаса) рачIунел квана-гьекъолел сурсатал, ретIел-хьит, дараби къотIулел рукIиналдалъун гьениб лъикIаб ахIвал-хIал кколеб гьечIо. Гьединлъидал, халкъалъ кинабго босун, тукабиги чIороголъулел руго. Гьединаб ахIвал-хIал халатбахъани, гIадамал хIалтIуде рахъинги, гьенире туристал рачIинги щакаб буго. Катаралда чи рикIкIун щолеб бечелъи дунялалда бищунго цIикIкIараб букIаниги, сверухъ ругел улкабазулгун бухьен къотIараб ахIвал-хIалалда гIумру гьабизе бигьалъизе гьечIо.\nКумек гьабилин абуниги, Ираналъги жиндиего лъикIал шартIазда гурони квербакъи гьабулеб гьечIо. Катаралда хIалтIулел рукIарал 200 азарго Египеталъул хIалтIухъанги гьениса нахъе вачунев вуго. Гьеб хIалуциналъул хIасилалда цIатариялъул багьа хиралъилилан гIемерал пачалихъазул хьул букIаниги, гьеб ритIухълъичIо. Иш кколеб буго гьелъул гIаксалда. Гьелъ рес кьолеб буго СШАялъул президент Трампил экономикияб политика цебетIеялъе.\nКатаралде дандечIей байбихьана Трампица СагIудиязул ГIарабиялде сапар бухьун кIиго анкьидасан. Гьединлъидал гьеб гъалмагъиралъе кьучI лъурав чиги гьев вугилан рикIкIунеб буго халкъазда гьоркьосел экспертаз ва политологаз.\nва нилъее дарсал\nГьел лъугьа-бахъиназул гIахьалчагIилъун кколел пачалихъазул бутIруз, иш квешаб бакIалде ккезе бегьулеблъиги бичIчIун, хIаракат бахъулеб буго "гьвел кIалдире тIилал регьичIого" тезе ва питна ракълидалъун гIодоцинабизе.\nПикру гьабураб мехалъ Катаралда ва цогидал пачалихъазда гьоркьоб ккараб гьеб лъугьа-бахъиналъ цоги нухалда бихьизабулеб буго, цо бугони, бусурбабазда гьоркьоб цолъи гьечIолъи, гьел бигьаго цоцаде данде тIамизе кIолеб букIин. КIиабизе, жакъасеб къоялъ миллатазда гьоркьоб яги политикияб гIумрудулъ, хIукуматазул гьоркьорлъабазулъ тIоцебесеб бакIалда лъолеб буго цо масъала: кIванагIан цIикIкIун материалияб пайда щвей.\nЦоги пикру бачIунеб буго ботIролъе: бусурбанаб умматалъ кIалкколеб Рамазан моцIалъ ахIула гьуинлъиялде, цоцада тIаса лъугьиналде, хIалимлъиялде, маслигIаталде, амма гьабулеб буго батIайиса, гIажаиблъи!\nГьеб дандечIеялъ рагъдейищ рачинел, ялъуни дипломатияб къагIидаялдайищ гьеб хIалуцин лъугIилебали жеги якъинго бихьулеб гьечIо. Амма кIиабилелъе хIаракат бахъулеб буго.\nДругие материалы в этой категории: « РакIрагьараб гара-чIвари\tКиб, кида ва щай? »


БучIантала уркIбачи гьуни баргибси пагьму\nДахадаевла районнизиб учительла БархIи Дагъиста халкьла поэтесса Аминат ГIябдулманаповала поэзияла байрамли хIекьли жагабариб. Уркарахъла дахъал шалубарси гимназияла актовый зал шими-махьурбазибад музабухъунти мугIяллимтани, культурала хIянчизартани, школабала бучIантани ва гIядатла адамтани гарчли бицIилри.\nПятница, 20 октября 2017\tАвтор Ибрагьим Ибрагьимов, писатель\nМез мяхIкамдарни – гьарилла чебла\nИшбархIи гьарил адам вегIла нешла мезличил дарх урус ва англияла мезанира далусили виэс гIягIнибиркур. Лебилра миллатунала вакилтиван, гьайгьай, даргантира чула мез ункъли далутили биэс хIяжатли саби. Хаслира хъалибарглизиб вегIла мезличил гъайбикIути саби. Ил бекIлибиубси шартI саби миллат калахъес багьандан.\nПятница, 13 октября 2017\tАвтор Узлипат ХIясанова, ДГУ-ла профессор, филологияла гIилмуртала доктор\nБагьес хIейрар даргала театр сен чIянкIли 1961 ибил дусла сентябрьла 12-личиб акIахъубсирил. СенахIенну ил замана дузули дахъал дусмазир лертири къумукъунала, лезгибала кIарахъала, булугунала театрти? Илала дурабадра, дарган, наркомпросла председатель, машгьурси гIялим ГIялибег Тахо-Години, илди театрти акIахъес ва дузахъес халаси хIянчи барибсири.\nПятница, 13 октября 2017\tАвтор Мустапа Ибрагьимов, РФ-ла урибси гIяртист, ГI.Батирайла уличилси пачалихъла музыкала-драмала даргала театрла художественный руководитель\nИцIари, тамашала ши\nНушала газетала хIянчизар ХIяжимурад Ражабовра нура ихтилатдикIуси замана Дахадаевла районнизибси ИцIарила шиличила ва ил дубуртазибси шилис гIямрулис къараулдеш дирусиван шила чедибси ахъдешличиб тIашси дявила кIялгIяличила гъай детаур.\nПятница, 13 октября 2017\tАвтор М.МуртузагIялиев\nСалим Герейбековли Дагъиста пачалихъла университетла филологияла факультетла урусла-дагъиста мезанала отделение таманбариб.\nПятница, 13 октября 2017\tАвтор Наида Гъуруева\nАлжанала анхъгъуна биради хIу, Сугурби\nСугурбимахьиличила ва сугурбимахьилантачила макьала Ильяс Идзиевла «Сугурби» назмуличил бехIбирхьулра:\nПятница, 13 октября 2017\tАвтор Ч.Чамсадинов\n«Се багьандан вакIибсира ну иш дунъяличи?»\nДарганти-ургаб бахъал хабардерхурти, хIялалти, духути ва пагьмучебти адамти леб, илдазивад ца — ХIямидов МяхIяммад Халимбекович. ХIямидхъала МяхIяммад даргантала гIямрулизирцунра ахIи, лебил даргантала кьисматуназирра къел датурси пагьмучевси адам сай.\nПятница, 06 октября 2017\tАвтор Хасайбат Меджидова