«ГIадамал дагь-дагьккун «гIорцIана» информациялъ»\n«Нур-ул Ислам» газеталъул бетIерав редакторасулгун гара-чIвари\nАраб анкьалда «Нур-ул Ислам» газеталъ кIодо гьабуна жиндирго 20 сонил юбилей. ХIакъикъаталда тIоцебесеб исламияб газета къватIибе бачIана 20 соналъ цебе гуреб, 26 соналъ цебе, гьелда цIар букIана «Исламалъул ахIи». КIиябго газеталъе кьучIги жакъа къоялде щвезегIан гьезда «рухIги» лъурав чи ккола Бакълъухъа МухIамад ХIажиев. Гьесулгун дандчIвай букIана нижер дагьал церегIан къоязда.\n- Динияб гIелму цIали сабаблъун гIадамал туснахъалъур лъолел дол соназ Аллагьасул гIорхъи гьечIеб рахIматалдалъун дица балъго цIалана гIелму. Дида гьеб батана батIияб, гIажаибго берцинаб «дунял». Дица мугIалимасда гьикъунцин букIана гьадинаб берцинлъиялъул хIакъалъулъ щай гIадамазда рагIун бицунаребилан. КъватIиб кин бицинеб, гьеб малъараблъи лъаницин жив жанив тIамизе бегьулилан велъана гьев. Гьеб мехалъ дица диего щулияб къотIи гьабуна, рес ккарабго, Аллагьасул диналъул хIакъалъулъ гIадамазда бицине.\nЦинтIаго гучаб СССР биххана ва эркенлъиялъул карачелазда 1990 соналъ цIияб басмаялъул хIакъалъулъ закон къабул гьабуна. Гьеб цIалидал, дун гIажаиблъана. Гьениб хъван букIана цензура гьечIого газета биччазе бокьарав чиясул ихтияр бугилан. Гьеб мехалъ бичIчIана дида гьеб законалъ дир анищалде нуцIа рагьараблъи, ай гIадамазда Аллагьасул диналъул берцинлъиялъул хIакъалъулъ бицине рес кьолеб букIин. Гьебго къоялъ вахъун МахIачхъалаялде ана, Республикаялъул басмаялъул комитеталъул председателасда дица абуна исламияб газета биччазе бокьун бугилан. Гьеб букIана жеги коммунистал щулаго чIараб заман, гьев вихха-хочун лъугьана, гьеб бегьулеб иш гурилан. Гьедин дагIба-рагIиялда чанго моцI ана, ахир-къадги «Исламалъул ахIи» газеталъул хъвай-хъвагIай гьабуна. ПалхIасил, квеш-лъикI газета къватIибе бачIана. БитIараб бицани, гIемер гIакъубаги бихьана гьеб биччалаго, тIоцебе гьабулеб иш букIун цIакъ кIудияб жавабчилъи букIана - ян ракIалдещвезабуна МухIамадица газеталъул бицунаго.\n- Газеталда цIар хисиялъе гIилла щиб ккараб?\n- 1997 соналда байбихьана бусурбабазул «Нур» хIаракат. Гьелъие цебехъанлъи гьабулев, мунагьал чураяв, Макъсуд Садикъовас дида гьарана Дагъистаналъул «Нур» хIаракаталъул отделениялъе бетIерлъи гьабеян ва газетаги гьелъул органлъун теян. Гьедин 1997 соналъул 4 февралалдаса нахъе газета бачIана «Нур-ул Ислам» абулеб цIаралда гъоркь. Доб заманалда газеталъул гIаммаб тиражги 50 азаргоялде бахун букIана, гьеб биччалаан гIурус, авар, лъарагI, дарги, лезги, тум ва чачан мацIазда.\nАбичIого гIоларо, тIоцебе газета биччаялъе нижее кумек гьабурав чи вукIана Камалов ГIали. Гьес нижее кабинетги бихьизабуна, кагъатги кьуна, азарабго баркала буго гьесие.\n- Диналъул хIакъалъулъ хъвалел гIадамалго гьечIеб заманалда, динияб газета биччазе ракIалде ккейги кIудияб таваккаллъун рикIкIуна дица...\n- ЦIакъ захIмат букIана, газета биччазе гуребги, гьеб гIадамазухъе щвезабизеги. Газета биччазе унел харжал дагь рукIинелъун, дирго врачасулаб гьитIинабго харж гурого гьечIого, дагьабго учуз кколеб букIун, гьеб кьабулаан Унсоколо ва Шамил районазда. ГIемерисеб нухалъ, рекIине транспортги щоларого, нухда ватарав чияс вачиналде хьулгун, кагътил рулоналги росун, вахъунаан къватIиве. Гьеб гуребги, гIемер ургъизе кколаан газета кин гIадамазе бокьулеблъун гьабилебали.\nМагIарул мацIалда биччалеб газеталъ «хьихьун» рукIана цогидал мацIазда риччалел газеталги. Щванщинаб гIарац, аслияб къагIидаялъ, цогидал мацIазул газетазде унеб букIана. 1998 соналда ккана кризис, гьединлъидал кIиго мацIалда рахъулел газетал гурони цIунизе кIвечIо.\n- Дуца абунаха газеталъул гIаммаб тираж 50 азаргоялде бахунеб заманги букIанилан. Жакъа 15 азарго буго. Щиб хисараб?\n- ТIоцере диниял газетал къватIире рачIарал сонал рукIана диналъул рахъалъ информациялъулаб «ракъи» бугеб заман. ГIадамазе ихтияр щвана дин гьабизе, амма диналъул хIакъалъулъ лъалеб жо цIакъ дагь букIана. Гьединлъидал гIадамазе кIудияб интерес букIана газеталъул. Къокъабго заманалда жаниб газета лъана, тираж цIикIкIана.\nГьеб заманалда республикаялда киб гурин, тIолабго Россиялдаго букIинчIо гьеб тун батIияб исламияб газета. Хадур раккана батIи-батIиял газет-журналал. ГIадамал дагь-дагьккун «гIорцIана» информациялъ. Гьединлъидал гIодобе ккана тиражги. ГьабсагIат бугеб 15 азарго газета хъваразул гIемерисел руго дол тIоцересел соназго рукIарал «хисичIел» цIалдолел.\nГазеталъулги буго цогидал газетазулго гIадаб унти – почта. Почалъ гьеб цIалулезухъе щвезабулеб гьечIо, ялъуни цIакъго кватIун щвезабулеб буго. БачIунареб, яги кватIун бачIунеб газета хъвазе бокьилищха гIадамазеги. Дица абиларо 50 азарго букIинаанилан, амма почалъ жидерго хIалтIи мухIканго гьабулебани, нижер газеталъул тираж 30 азаргоялдениги бахинаан. Нилъер гьаниб гIадин почалъул иш хашго бугеб регионги батиларо кибниги.\nНижер газета хъвазе ва цIалулезухъе щвезабизе «Ас-салам» газета тIибитIизабулел гIолохъабаз лъикIаб кумек гьабула. Аслияб къагIидаялъ гьезул кумекалдалъун цIунизе кIвана газеталъул жакъасеб къадар. Аллагьас кIодо гьареги гьел.\n- Мун вуго тохтур. Кин тохтурасда ракIалде ккараб динияб газета биччазе?\n- Анкьабилеб классалдаса бахъараб цIалана дица диналъул гIелму. Школа лъугIун хадув Мединституталде цIализе шагьаралде ккана. БукIаниги, гьитIинго рекIелъ диналде рокьи бижараб куц буго, институт лъугIарав, хъизан-рукъ бугев чи дун цIидасан исламияб гIелму цIализе лъугьана. АлхIамдулиллагь, Аллагьас лъикIаб пагьму кьун букIана, гьедин школаги институтги щуйилазда лъугIизабуна. МугIалимас абулаан цогидаз моцIида жаниб босулеб лъай дица анкьида жаниб босулин.\nГIемераз абула гьеб захIмалъи щай дуеян. Аварагасул (гIалайгьи свалату ва ссалам) хIадис буго, гIелму бахчарасул кIалдиб Къиямасеб къоялъ цIадул чIолохъжо базе бугилан. Гьединлъидал Аллагьас дие цогидазе кьечIеб гIелмуги кьун бугин, щай гьаб гIадамазухъе щвезабичIебан цIадул чIолохъжо баялдаса хIинкъана дун. Гьедин бижана пикру газета биччазе.\nГазета биччай жавабчилъи цIикIкIараб иш буго. Цо гъалатI батани, гьеб кIодо гьабула. Бицен буго гьадинаб: мугIалимас хъвала анцIго мисал, цоялъулъ ургъунго биччала гъалатI, мутагIилзаби релъула гьесда. Нуж сунда тIад релъулелилан цIехедал, лъималаз абула гъалатIалда тIад релъулел ругин. Цинги мугIалимас абула битIун хъвараб ичIго мисал нужеца тIалабго гьабичIого танин, цо ккараб гъалатI цIакъ хехго бихьанилан. Гьединго батана гIумруялдаги, хасго журналистасул хIалтIулъ – берзукье ккечIеб цо гъалатIалъ гьабурабщинаб хвезабула.\n- Дур хIисабалда, нужеца газета цIалулел сундалъун «ккун» ругел?\n- Газета цIалулел гIицIго газета интересаб гьабиялъ гурого кквезе кIоларо, хасго административияб ресурс гьечIони. Материалал халат гьаричIого, щибаб номералда Къуръан-хIадис гьанжесеб гIелмуялъ тасдикъ гьаби бихьизабун, гIадамазул рахIат хвезабурал суалал рорхун.\n- Дур пикруялда, кинаб букIинесеб бугеб газетазул, хасго миллиял газетазул?\n- ГIолеб гIел унеб буго газета, хасго кагътилаб газета цIалиялдаса. Бихьулеб буго, кигIан интересаб гьабуниги, гьел газеталде руссинаризе кIолел гьечIолъи. Гьел гьитIинаб къоялдасаго телефоназда, социалиял гьиназда жанир руго. ЦIакъго квешаб ахIвал-хIал буго рахьдал мацIалда сверухъ. Дагьаб цебегIан нижерго Бакълъухъ росдал школалда дандчIвай букIана дир. Гьениб бицунеб буго тIоцебесеб классалде рачIунел ругин магIарул мацI лъаларел лъимал, гьелги росулъ гIурал. Росулъцин магIарул мацI лъугIани, сундул бицинеб? Гьадин гьаб унеб бугони, 10-15 соналдасан рукIинего рукIинадай миллиял газетал-журналал? ГIурусаз абула «Иван непомнящий родства» абун, гьединаб букIинаха нилъер хадусеб наслуги. Миллиял газетал руго жакъа хутIизего хутIараб халкъияб хазина цIунараб хъала, гьелги лъугIун хадуб, щибха хутIилеб миллаталъул?\nПрочитано 1090 раз\tПоследнее изменение Пятница, 29 декабря 2017 10:48\nДругие материалы в этой категории: « Къабуллъараб дугIа\tКIудиясул баракат камун нилъ хутIугеги »


АГЬЛУЯЛЪЕ ВАСИГАТ, ЛЪИМАЛАЗЕ НАСИХ1АТ. - 26 Марта 2018 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2018 » Март » 26 » АГЬЛУЯЛЪЕ ВАСИГАТ, ЛЪИМАЛАЗЕ НАСИХ1АТ.\nАГЬЛУЯЛЪЕ ВАСИГАТ, ЛЪИМАЛАЗЕ НАСИХ1АТ.\nБук1ана замана дин-исламги гьукъараб, балъго бан гурого как базеги, к1ал кквезеги г1адамал х1инкъараб, хварав чиясда хадуб къулгьу-алх1ам гьабизе, зикру бачине гьукъараб. Къалел рук1ана масжидал, гьукъулел рук1ана мадрасал, лъуг1изарулел рук1ана г1алимзаби.\nГьабсаг1аталда нилъее г1ат1идал ресал щун руго киг1ан лъик1 бокьаниги дин гьабизе, исламалъул рукнаби т1уразаризе, х1ежалде ине, как-к1ал мух1кан гьабизе, динияб г1елму лъазабизе, шариг1аталъул кьуч1алда хьвадизе.\nМажгитазги, мадрасабазги г1ун бач1унеб г1ел куцалеб буго инсанасулъ иман, ислам, адаб ц1унизе, инсанасе сахаватаб, бербахилаб г1умру гьабизе кканани х1ажаталщинал шарт1ал т1уразе, гьезда малъулеб буго лъик1аб даражаялда хьвадизе, квешалдасаги, х1арамалдасаги ц1унизе.\nРохизе ккараблъун ккола жакъа нилъер районалдаги къоялдаса ц1ик1к1унел рук1ин мадрасабиги, масжидалги, гьенир ц1алулел мутаг1илзабиги.\nЖакъа нижгун дандч1вана Хунзахъ районалда бугеб Исламияб университеталъул муг1алим Х1асанова Рукъигат-х1ажи. Гьелдаги-нижедаги гьоркьоб ккана гьадинаб гара-ч1вари.\nКинаб х1алт1и гьабулеб бугеб жакъа къоялда районалда руччабазда гьоркьоб дин-исламалъул тарбия кьеялда хурхун?\n- Алх1амдулиллагьи раббил г1аламин, щибаб рецц буго гьеч1еб бак1алда т1олго г1аламги бижизабурав ва гьеб г1ажаибаб х1икмат-тадбиралда хьихьулев Аллагьасе, хадубго свалат салам лъеги Аллагьас бижизабураб щибаб жоялъул бищун хириявлъун кколев нилъер авараг Мух1аммадидаги (с.т.г1.в.) гьесул агьлуялдаги. Амин.\n2015 соналъ Хунзахъ росулъ рагьана Дагъистаналъул Исламияб университеталъул Хунзахъ бугеб филиалалъул руччабазе лъай кьеялъул отделение. Гьединго росулъ х1алт1улеб буго ясазул к1иго мадраса. Цоялда радал 9-12 саг1аталде щвезег1ан руччаби ц1алула исламияб университеталъул программаялда рекъон. Къад саг1ат 13 т1убаралддаса 16 саг1аталде щвезег1ан школьниказе кьола Къуръан ц1алиялъул дарсал. Гьединго лъаг1алида жаниб гьоркьоб къот1ич1ого мадрасаби х1алт1улел росаби ккола Гьамущи, мущули, Хархьи, Гьоц1алъ росаби.\nРуго росаби риидал лъимал школалдаса г1одор тараб мехалда къуръаналъул дарсал лъолеб. Бокьилаан гьенирги т1убараб лъаг1алицаго г1ун бач1унеб г1елалъе исламияб тарбия-лъай кьеялъул х1алт1и г1уц1изе. Алагьас тавфикъ кьеги ният бац1адго цох1о Т1адег1анав Аллагьасе г1оло дин т1ибит1изабизе.\n-Чан соналъ ц1алулел университеталда. Аслияб къаг1идаялда щиб гьениб ц1алулезда малъулеб?\nЖакъа къоялда жаниб университеталъул 3 курсалда ц1алулел ясазул къадар бахуна 34 чиясде. Гьениб ц1али г1уц1ун буго дин-исламалъул кьуч1ал малъиялда цадахъго Къуръан ц1ализе, как базе, к1ал кквезе, закат, х1ежалъул баянал лъазариялде, малъула сарф г1елму, г1араб мац1, свалат салам лъеяв Аварагасул сияр, гьесул х1адисал, кьола т1арикъаталъул дарсал.\nУниверситеталда исламияб ц1алуде гуребги к1вар кьола хъизамалда рукъалъул гъансито ц1унарай, рокъоб рац1ц1алъиги ч1езабулей, т1аг1амаб квен-т1ех гьабиялда цадахъго, букъулей, лъут1улей, рукъалъул агьлуялъулго сахлъиялда хадуй ч1олей, жамг1ияталдагин хъизаналда рук1а рахъин берцин гьабулей, г1адамазулгун гьоркьоблъи гъункизабулей ч1ужуг1адан куцаялде. Гьеб кинабго малъаралъул кумекалдалъун ва Аллагьасул х1алк1олъиялдалъун университеталдаса къват1ие йиччала исламалда куцарай къимат-къадру т1адег1анай маг1арулай, росасул адаб ккурай ч1ужу, лъималазе бит1араб тарбия кьолей эбел.\n-Кинаб х1алт1и гьабулеб исламияб даг1ват гьабиялъе?\n- Динияб идаралъул нухмалъулезда гъоркь 2015 соналдаса байбихьун Хунзахъ районалда г1уц1ун буго руччабазда гьоркьоб исламияб даг1ват цебе т1езабиялъул х1алт1иги. Гьезул программаялда рекъон районалъул жиб-жиб росулъ т1орит1ана руччабазул мажлисал, школазда, ясли-ахазда гьаруна данделъаби, гьединго щибаб моц1рол ахирисеб щамат къоялъ т1обит1ула руччабазул данделъи. Гьениб аслияб къаг1идаялъ рорхула как баялъул, к1ал кквеялъул, шарг1алдаса рахъарал г1адатазул заралалъул, жаназа къач1аялъул, хвел хобалда ч1ужуг1аданалда хурхарал, жакъа къоялъул ц1ик1кун к1вар кьезе ккарал суалал.\nХунзахъ бугеб цояб мадрасаялъе нухмалъи гьабулеб буго Х1ажимух1амадова Х1алиматица. Гьебги ккола исламияб университеталъул цо бут1а.\nРехсараб мадрасаялда х1алт1и бачуна 3 группаялдеги бикьун. Т1оцебесеб группаялда дарсал кьола саг1ат 9 т1убаралдаса 12 т1убазег1ан. Гьение хьвадула 12 ч1ужуг1адан. Гьеб группаялда к1вар кьола г1араб мац1 малъиялде, гьелъул грамматика лъазабиялде, нилъер аварагзабазул тарих, дин исламалъул кьуч1ал ч1, хадур рач1уна Къуръан ц1алиялдеги. Гьений ц1алулей йиго 12 яс.\nК1иабилеб группаялда дарсал уна саг1ат цо т1убаралдаса ункъго т1убазег1ан. Гьенибги аслияб къаг1идаялда к1вар кьола дин-исламалъул кьуч1ал малъиялдагун цадахъ Къуръан ц1алиялде. Гьеб группаялде хьвадула 40 г1ан яс.\nЛъабабилеб къасисеб группаялда дарсал кьола къаси саг1ат 7 т1убаралдаса анц1го т1убазег1ан. Гьел ккола аслияб къаг1идаялда хъизан рукъалда ругел руччаби. Гьезул к1вар буссинабун бук1уна Къуръан ц1алиялде.\nК1иабилеб мадрасаялъе нухмалъи гьабулеб буго Ниг1матулаева Субайбатица. Гьеб рик1к1уна районалъул творчествоялъул рукъалъул кружок г1адинги. Гьениб дарсал кьола лъимал школалдаса руссун хадуб. Гьеб кружокалда лъималазда малъула как базе, какилъ ц1алулел къулгьу, алх1ам, аттах1ияту г1адал какил азкарал рит1ун махражалда ц1ализе лъазариялде, нилъер аварагзабазул (с.т.г1.в.) х1адисал рицине. Хадуб дагь-дагь ккун лъимал рач1уна г1араб мац1, гьелъул грамматика, Къуръан ц1ализе лъазабиялдеги.\nЯсазул ц1алуде гъира базабиялъул мурадалда зама-заманалда т1орит1ула исламиял мажлисазда хурхарал церерахъинал, гьарула эбел-инсул адаб гьабиялде, к1удиязул х1урмат гьабизе ккеялде руссарал гара-ч1вариял ва гьел гурел г1емерал цогидалги тадбирал.\n-Рукъигат-х1ажи, баркала гара-ч1вариялъухъ.\nМух1аммад аварагасул (с.т.г1.в.) х1адисалда буго: «Щив чи вук1аниги рокъоса къват1иве Аллагьасе г1олонлъун лъаялда хадув вахъарав, гьесие Аллагьас Алжаналде ине нух бигьа гьабула»-ян абураб. Аллагьас тавфикъ кьеги ният бац1ц1адго нилъер руччабаз гьабулеб бугебщинаб х1алт1и жеги лъик1 роц1инабизе. Аллагьас дунялалдаги ахираталдаги лъик1абщинаб гьабизе, квешаб тезе тавфикъ кьеги киназего. Талих1алъ къвал жемаги нужеда.


Россия, Январь 01, 2015\nПачалихъалде данде чIарал къокъабазул гIахьалчагIазул хIаракатчилъиялъул жавабчилъи гьезул гIага-божараздеги тIибитIизабулеб букIиналъул хIакъалъулъ «Инстаграммалдасахун» Чачан республикаялъул бетIер Рамзан Къадировас гьабураб лъазабиялъе ахир-къадги жиндирго къимат кьуна Россиялъул президент Владимир Путиница. Кколищ гьеб битIахъего улкаялъул конституция ва къанунал хвезарулел ругин абун, Къадировасе тамихI гьабизе бегьулин абураб?\nДагъистаналъул Унсоколо мухъалъул Временный росулъа гIадамазул гIарзал руго, жидее рихьизарурал компенсациял кьолел гьечIолъиялда ва кьезе бихьизабураб гIарацги цIакъго дагьаб букIиналда бан. Гьениб биххизабун яги пайдаялдаса бахъун буго кинабниги 50ялдаса цIикIкIун рукъ. Росулъ гьабсагIаталда гьечIо я ток, я газ. Гьединго хIалтIулел гьечIо школагун медпункт.\n16 декабралда «Репортеры без границ» абураб халкъазда гьоркьосеб гIуцIиялъ тIиритIизарурал баяназда рекъон, исана дунялалда чIван вуго 66 журналист. 16 декабралда гьединго лъабго сон тIубала эркенаб пикруялъул газета Дагъистаналда биччазе байбихьарав ХIажимурад Камалов чIваралдасаги. Жеги ратун гьечIо гьесул ва республикаялда чIварал цойги журналистастасул цониги абухъе чIвадарухъан.\nРоссиялъулаз хехаб къагIидаялда росулел руго хириял автомобилал. Гьеб ккола гъурщил багьа «бортулеб» фоналда, автомобилал риччалел ва ричулел компанияз жидерго багьаби рукIалиде рачиналда цебе загьирлъулеб ажиотажалъул гIаламат. Экспертаз абулеб буго, гьединал лъикIал ресал гIемер заманалъ хутIизе гьечIин.


Журналист ГI. АхIмадилов чIваялъул ишалъул процессалда ахIдун кIалъалел руго\n10 ноябралда МахIачхъалаялъул Ленинский мухъалъул диваналда дагIба ккун буго Мурад ШугIайбовгун ГIиса ГIабдурахIмановасда ва прокурорасда гьоркьоб. Прокурорас рогьрал ран, гьел кIиязго лъазабуна жидеца инкар гьабулеб бугин диванчиясдасаги прокурорасдасаги. Амма кигIан инкар гьабулеб букIаниги, гьезие гьел хисичIо.\nМурад ШугIайбовасдегун ГIиса ГIабдурахIмановасде гIунтIизабулеб буго «ХIакъикъат» газеталъул вукIарав жавабияв секретарь ГIабдулмалик АхIмадилов чIваялъул гIайиб.\nГьеб диваналде журналистал риччалел гьечIо исана апрелалдаса нахъе. Гьединлъидал мухIканлъи гIицIго адвокатаздасан яги гIайиб гIунтIизабулезул гIагарлъиялдасан гурони лъазе рес гьечIо. Гьединлъидал ЭР-ялъ хIалбихьана къварилъи ккаразул адвокат Бияхъай МухIамадовасулгун бухьен гьабизе. Амма гьес жаваб кьечIо.\nБухьен гьабизе бажарана гIицIго гIайиб гIунтIизабулезул адвокат ГIадилгерей ГIумаровасулгун.\n10 ноябралда диваналда ккараб дагIбаялъул гьадин бицунеб буго гьес.\nГIадилгерей ГIумаров: «ШугIайбовасулгун скандал гьабуна пачалихъияв гIайиб гIунтIизабулес. Жегиги цIех-рехалъ ракIарарал хIужабазухъ хал гьабун бахъинралдего гъов ахIдана ШугIайбовасде жив мун гIадав чIвадарухъан гурилан».\nКъануналда рекъон, диван ахиралде щвезегIан лъилниги ихтияр гьечIо мун такъсирчи вугилан гIайиб гIунтIизабулесда абизе. Гьединлъидал гIайиб гIунтIизабулесул ихтияралдаса пайдаги босун, ШугIайбовас гIарза хъван буго жинца гьев прокурорасдаса инкар гьабулеб бугилан.\nГIадилгерей ГIумаров: «ШугIайбовас гьенир цоги-цоги жалги рихьизаруна. Масала, жанире журналисталги риччачIого диван гьабизеги, диванчиясда дандги бан, прокурорас гьабунилан хъвана гьес. Гьединго щибаб рагIи абун хадув ахIдолила гьев, гIайиб гIунтIизабиялъул даптар генералияв прокурор хисулес тасдикъ гьабун букIиналъ, кверал рухьун ругин жиндирилан».\nАмма адвокат ГIадилгерей ГIумаровас абулеб буго гьабулеб диван бокьараб бакIалде щвараб мехалдагицин ихтияр бугила прокурорасул пуланав чиясде гIунтIизабулеб гIайибалдаса инкар гьабизе, гьеб хисизабизе. Гьеб гьабизе бегьулила гIайиб гIунтIизабиялъул даптаралда гъоркь гъулбас живго генералияв прокурорас гьабун букIун батанигицин.\nГIадилгерей ГIумаров: «Генералияв прокурор хисулев Сыдорукица тасдикъ гьабураб гIайиб гIунтIизабиялъул даптар ритIухъ гьабизе кколин хъвараб бакI гьечIо къануналда. Цинги ахиралда вуго прокурор ахIдолев мун вугила чIвадарухъабазул наслуялъул чи. I8 сонги кьун туснахъалда вац вуго гъосул (ШугIайбовасул – авт.). Гьединлъидал наслуго чIвадарухъабазулищ букIунеб?».\nЩиб гьабунги гьеб диван халатбахъинабизе къваригIун бугин гIайиб гIунтIизабулезул адвокатазеян абулеб буго къварилъи ккараз. Амма ГIадилгерей ГIумаровас бицана живгIан гьеб хекко лъугIизе къваригIарав чи гьечIин. Гьединан жидеца кагъатгицин хъван букIанила диванчагIазул махщалилаб коллегиялде. Диваналъул данделъиялде прокурорги вачIинчIого, щугониги нухалда нахъбахъанила гьеб.\nГIадилгерей ГIумаров: «Нижер гIайибалдалъун цониги нухалда нахъбахъичIо гьеб. Бихьулищ цо, нижеца цониги кагъат хъванани, заман чIвазе къваригIун бугилан абулеб буго. Гьедин батани, щибха, прокурорасулги цогидазулги къолохъейищ ниж кьурдизе кколел, диваналда риччалел гъалатIазухъ балагьунги чIун? Гьеб киналдасаго хIажатаб суал буго «ЧIванищ гьагъав чияс гъов, чIвачIевищали?». ЦIех-рехалъул баянал данделъараб даптар цIаларав чиясдаги бичIчIула гьеб. ВачIа абе дида аскIове бокьарав чи, дица бихьила гьезда гьеб. Гьалги-гьалги гъалатIал ругилан диваналда рихьизаруни, прокурор лъугьуна эхе-эхеде кIанцIизе, диванчи лъугьуна, къварилъи ккаразул адвокатал лъугьуна… Нужеда къанунал лъалел гьечIилан малъаризе байбихьула».\nМурад ШугIайбовасегун ГIиса ГIабдурахIмановасе разилъи кьечIо прокуроргун диванчи хисизе. Диванчи хисизе гIарза гьез цебеги чанцIулго кьун букIана.


"ГIайибиял рукIун ратани, гьабе тамихI, лъе туснахъалда, щай чIвазе кколел?"\nАрбагI къоялъ къуваталъул идарабазул хIалтIухъабазде кьвагьдонин абун данде кьвагьараб жоялъ чIварал Гъизилюрт мухъалдаса ХIажиев Шамилги, Зубаиров НухIудинги, Хайрулаев МухIамадги гIайиб гьечIого чIван ругин лъазабулеб буго гьезул гIагарлъиялъ. Низам цIунулез гьеб лъугьа-бахъиналдаса хадуб лъазабуна гьел чIварал изну гьечIого яргъид гIуцIаразе кумек гьабулел чагIи рукIаниланги. Гьеб баяналдаги разигьечIо чIваразул гIагарал.\nГьез лъазабулеб буго чIвараз къуваталъул идарабазул хIалтIухъабазде кьвагьичIолъи бихьарал чанги нугIзал ругила гьенир. Гьездаго бихьун бугила чIваразул автомобилалъуб низам цIунулез ярагъ лъолебгийилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе ХIажиев Шамилил гIагарав чияс. Къуваталъул идарабазде данде жо абу-абурал чагIазда лъикIаб къо бихьулеб гьечIила, багьана батун живги тIагIинавизе бегьулила гьез гьединлъидал цIар рехсогейилан гьарана гьев чияс.\nХIажиев Шамилил гIагарав чи: «Къад къоялъ щибго нахъекъай гьечIого чIван реххана гьел чагIаз нижер гIолохъаби. Инеб бугеб гьел чIварал рекIараб автомобилалда хадурги ун кьвагьи бахъинабуна гьелде. Автоматалъ речIчIун цIалкIу гIадаб жо гьабун букIана гьезул. ЧIегIераб Тойота автомобиалъур рекIарал чIегIераб парталги ретIерал чагIаз чIван руго гьел.\nБакIалъул къуваталъул идарабзул хIалтIухъабазда релълъарал рукIинчIила гьел, Дагъистаналде заманалъ ритIун рачIарал низам цIунулезул хасаб къокъаялда релълъун рукIанин бицана нижеда гьеб кинабго бихьараз. Цере-цере гьедин гIадамал чIван хадуб гьеб иш гьабурал чагIи гьениса кидаго тIагIун ратулаан. Гьаб нухалад полициялъулал тIаде щвезегIан гьениса рагъарун гьечIо гьел. КигIан бокьаниги нугIзалги руго гьеб лъугьа-бахъиналъул.\nГIадамаз абулеб буго чIвараз лъидениги кьвагьичIилан. Гьезухъа ярагъ букIинчIолъиялъеги нугIлъи гьабулеб буго гьезго, кьвагьи бахъун хадуб аскIоре аразда бихьун буго гьезул автомобилалъуб автомат лъолеб ва хадуб гьелъул сурат бахъулеб. Нижеда абуна гьеб кинабго бихьараз бахъараб сураталда бихьулеб бугила гьезухъ ярагъ букIинчIолъи, полициялъулаз бахъаралда гьел ярагъгун руго. НугIзадерица бахъараб гьеб сурат жеги кодобе щвечIо нижехъе».\nГьезго бицана низам цIунулел гьел чIваразул рокъореги рачIун гьениб ярагъ лъезе лъугьанилан. Гьедин Хайрулаев МухIамадил минаялъуб рукъцIурал чагIазда цебе рукъбакьулъе ранила хъатцIурал автоматалъул гулби. НухIудинил автомобилалъуб ярагъ лъунила, Шамилил доре рачIунеб мехалда гьенир магIи рокъоре рачIарал руччабаз нахъе гъунин, жанире риччачIин гьелилан.\nГьевго чияс бицухъе гьебго къоялъ чIварав Хайрулаев МухIамадги хIалтIудаса къватIиве вахъараб бакIалда гьелго чагIаз чIван вугилан. МухIамадиде кIалъан йиго ХIажиев Шамилил яц. Гьел гIагарал чагIи кколел рукIун руго.\nГьелъ гьарун буго Шамиль чIван вугин абун харбалги ругила, гьеб ишалъул хIакъикъат лъазабейилан. Гьелъул хIакъикъат цIехезе унаго маххул нухде аскIов щолаго автомобилалъул люкалъусан ваккун кIигояс чIван вуго гьевги. Гьезда щибниги гIайиб букIараб батани гьедин чIван реххичIого къануналда рекъон букIине кколеб тамихI щайила гьезие гьабичIебин абун ццин бахъун руго чIваразул гIагарлъи.\nХIажиев Шамилил гIагарав чи: «Гьел полициялде ахIун рукIаралани рачIунарел чагIи рукIинчIо, кирниги рахчунги рукIинчIо гьел. НухIудинги Шамильги кIиялго щибаб къойил интернет бачунел рукIунаан къватIахъ, МухIамадги автомобилал чурулеб бакIалда гIарац бакIарулев чилъун хIалтIилев вукIана.\nЛъабазулго хъизанги букIана, лъаб-лъаб, ункъ-ункъ лъималги рукIана гьезул. Къойил нус-нус чиясда рихьулел чагIи гьезда рихьуларогойищ рукIарал щиб гьабулел ругелали. Гьезни абулеб бугин гьез изнугьечIого яргъид гIуцIаразе кумек гьабулеб букIанин абун. Гьебги гьереси буго, амма гьедин букIараб батани щайха кквезеги ккун гьезие букIине кколеб тамихI гьабичIеб.\nЩай гьел 10ги 50ги сонги кьун туснахъ гьаричIел, яги кколел рукIарал ратани гIумруялъго жанир тIамун тезе рукIун ругоха, чIвазейищ кколел».\nЧIваразул гIагараз гьединго абулеб буго чIван лъабго къо ине бугониги жеги гьезул жаназаби кьолел гьечIила жидехъейилан. 18 декабралда гьел Гъизилюрталъул прокуратураялде ун руго гьел кьейилан абун гIарзаги хъван. ГIагараб заманалда жидер тIалабал тIурачIони митингалде рахъине ругин жалиланги лъазабулеб буго гьез.


ХIажи-Мурад ГIарацхан ва гьесул рагъулаб къисмат\nКонвоялда хъулухъги гIемерго лъикI унеб букIана\n«РакIалде ккола ЦIияб заманалда Россиялда тIад багъарараб цониги рагъ букIинчIин, гьаб «империалистияб» гIадин, халкъазул пикруялъулъ инжитаблъунги бугьтанал лъураблъунги лъугьараб. Цониги рагъ ккечIо гьединаб гъваридаб вакуумалде. Цониги рагъ хутIичIо гьеб гIадин ирсилазул пикруялъулъа хъвагIараблъун. «Империалистиялда» тIасан гъобсагIатго хIучч цIана инкъилабалъ. Гьеб сверана «граждан рагъалде» ва букIинего букIинчIеблъун лъугьана».\nЛев Аннинскиясул гьел рагIабазда тIадрекъечIого чIезе захIмалъула. ХIакъикъаталдаги, нусгогIан соналъ улка буцIцIун чIун букIана, Дунялалъулго рагъул дол балагьал лъугьа-бахъиназул хIакъалъулъ бицине намуслъараб гIадин. ГIицIго тарихчагIаз ва гьелъул цIех-рехалъул хIаракатчагIаз дагь-дагьккун ракIалдещвезабулеб буго нилъеда доб гIазаб-гIакъуба гьарзалъараб заманалъул хIакъикъат.\nТIоцебесеб дунялалъулго рагъуца тIубанго хисизабуна Европаялъул картаялъул сурат. Гьеб букIана Европаялъул маданияталъулъ, ай цебетIеялъул нухда цо гIорхъилъун лъугьараб заман, гьеб букIана консерватизмалъулаблъун, лъай тIибитIизабиялъулаблъун ва чIара-хьараб хIал лъугьараблъун рикIкIунеб ХIХ гIасруялъул ахир – чIахIиял инкъилабазулаб ва дунялалъулго рагъазулаб, тIолабго халкъалъе гьабулеб терроралъулаб ва технология хехго цебетIеялъулаб ХХ гIасруялъул авал.\n1914-1918 соназул гьел чIахIиял лъугьа-бахъиназулъ гIахьаллъана дагъистаниялги. 1904-1905 соназул гIурусазулгун япониязул рагъул заманалдаго гIадин, рагъулаб хъулухъ тIадаблъун гьабун букIинчIониги, гьел лъугьана ТIоцебесеб дунялалъулго рагъ байбихьараб заманалда гIуцIараб кIиабилеб Дагъистаналъулаб рекIаразул полкалде. Гьенире хъвазе бокьарал гIемер рукIана. Полк гIуцIиялъе цIикIкIараб квербакъи лъугьана «пачаясе ва ВатIаналъул цIар-реццалъе гIоло» абун гьабулеб букIараб пропагандаялъ, гьединго мугIрузул халкъазда гьоркьоса рагъухъанасул гIамал-хасиятги ва гIарац тIалаб гьабизе гъираги. РекIаразе кьолаан, лъикIаб мухь гуребги, кьили-тIенк, ретIел-хьит ва ярагъ.\nКIиабилеб Дагъистаналъул рекIаразул полк гьоркьобе унаан Кавказалъул халкъазул рекIаразул дивизиялде, рагъулъ бихьизабураб кутакаб ва киналго хIайранлъизарураб бахIарчилъиялъухъ балагьун, нахъа гьеб машгьурлъана «ГIалхулаб дивизия» абураб цIаралда гъоркь. 1917 соналъул Октябралдаса хадуб дивизиялъул ва гьелда гьоркьоре унел рукIарал полказул рагъулаб тарихги Кавказалдаса рекIаразул гьунаралги Кавказалъул халкъазул тарихалда гьоркьоса тIуранго хъвагIан рукIана.\nТIоцебесеб дунялалъул рагъул бахIарзазда гьоркьоса цоявлъун ккола кIиабилеб Дагъистаналъул рекIаразул полкалъул офицер, ЧIикIаб росулъа ХIажи-Мурад ГIарацхан.\nРагъулаб хъулухъалъ эхеде вахин\nГьев гьавуна 1880 соналъул 15 августалда. ЛъугIизабуна Темир-Хан-Шураялъул реалияб училище ва жиндиего бокьун лъугьуна тIоцебесеб даражаялда рекъон эркенго хъулухъ гьабулев рагъухъанлъун. Россиялъул императорасул армиялде гьедин эркенго хъулухъ гьабулел рагъухъабилъун росулаан тIадаб рагъулаб хъулухъалдаса эркен гьариялъулъ бигьалъаби гьечIел, цо хасаб даражаялъул лъай бугел ва рагъулаб хъулухъалде жидеего бокьун лъугьине ракIалде ккарал гIолохъаби. 1898 соналъул 31 августалда ХIажи-Мурад восула Москваялъул рагъулаб училищеялъул юнкерлъун, кватIичIого гьениса витIула Киевалъул рагъулаб училищеялде ва гIодобегIанаб классалде хъвала. 1899 соналъул 2 сентябралда гьев вахъуна унтер-офицерлъун ва тIамула взводалъул портупей-юнкерасул ишал тIуразарулевлъун, цинги – гьитIинав унтер-юнкерлъун (29.09. 1999), кIудияв портупей-юнкерлъун (22.12.1899). ХIажи-Мурадица училище лъугIизабуна 1-себ даражаялда (бищунго лъикIал къиматазда), гьесие кьуна Дагъистаналъул лъелазул полкалъул подпоручикасул чин (9.08.1900).\n1901 соналъул 18 декабралда 6 моцIалъ командировкаялъ витIула Дагъистаналъул рекIаразул полкалде, рекIаразул хъулухъалъулгун лъай-хъвай гьабизе. Гьелдаса хадуб гьеб полкалда бухьараблъун лъугьуна гьесул рагъулаб хъулухъ.\nГIурусазулгун япониязул рагъда\nГIурусазулгун япониязул рагъ (1904–1905) байбихьараб мехалда, Николай КIиабилев паячаяс Кавказалъул халкъазде хитIаб гьабула, Япониялъулгун рагъда гIахьаллъейилан ахIи бан. Гьедин гIуцIараб Кавказалъул рекIаразул бригадаялде гьоркьобе унеб букIана кIиабилеб Дагъистаналъул рекIаразул полкги. Гьеб полк гIуцIана ургъунго Япониялъулгун рагъда гIахьаллъизе, полкалде хъвалел рукIана гьеб заманалдего гIуцIараб Дагъистаналъул рекIаразул полкалдаса ва Россиялъул цогидал частаздаса жидеего бокьун кьалде ине разилъарал рагъухъаби.\n1904 соналъул марталда, хорунжиясул чинги кьун, ХIажи-Мурад вачуна кIиабилеб Дагъистаналъулаб рекIаразул полкалде гъорлъе. Гьев Дагъистаналъул Порт-Петровск шагьаралде вачIуна гьеб полк данделъараб бакIалде ва 50-абилеб сотIниялде хъвала. Гьениса полк маххул нухдасан ана рагъул кор боркьун букIараб Маньчжуриялде.\nГIурусазулгун япониязул рагъулъ ХIажи-Мурадица бихьизабураб бахIарчилъиялъул хIакъалъулъ бицуна гьесул хъулухъалъулаб сияхIалда хъван ругел шапакъатаз ва чиналъ эхеде вахинавиялъул баяназ:\n* нусилбетIерлъун тIамуна (10.10.1904);\n* «БахIарчилъиялъухъ» абун тIад хъвараб ункъабилеб даражаялъул гIазизай Аннал орден шапакъаталъе кьуна;\n* полкалъул адъютантасул ишал тIуразарулевлъун тIамуна (20.11.1904);\n* Бенсиху абулеб бакIалда рагъулъ тIокIлъи бихьизабуралъухъ шапакъаталъе кьуна хвалчабигун ва бантгун цадахъаб лъабабилеб даражаялъул гIазизай Аннал орден (9.01.1905);\n* Япониялъул рагъулъ батIи-батIияб заманалда тIокIлъи бихьизабуралъухъ шапакъаталъе кьуна хвалчабигун ва бантгун цадахъаб лъабабилеб даражаялъул гIазизав Станиславил орден (9.01.1905);\n* полкалъул адъютантасул хъулухъалда тасдикъ гьавуна (30.01.1905);\n* батIи-батIияб заманалда япониязулгун рагъазулъ тIокIлъи бихьизабуралъухъ шапакъаталъе кьуна хвалчабигун цадахъаб кIиабилеб даражаялъул гIазизав Станиславил орден (1.04.1905);\n* Мукденалда гIагарлъухъ рагъазулъ тIокIлъи бихьизабуралъухъ шапакъаталъе кьуна хвалчабигун ва бантгун цадахъаб 4-абилеб даражаялъул гIазизав Владимирил орден (17.08.1905);\n* рагъулъ тIокIлъи бихьизабуралъухъ хвалчабигун цадахъаб кIиабилеб даражаялъул гIазизай Аннал орден кьун буго (2.10.1908);\n* 1904–1905 соназул гIурусазулгун япониязул рагъул заманалда БагIараб Хъанчил Россиялъул жамагIаталъул хIаракатчилъиялъулъ гьабураб гIахьаллъи ракIалдещвеялъе шапакъаталъе кьуна БагIараб Хъанчил медаль (21.04.1909).\nМагIаруласул гьединал цIикIкIарал рагъулал гьунаразде гьесул командирзабаз кIвар кьечIого хутIичIо: рагъ лъугIарабго, ХIажи-Мурад вачуна Санкт-Петербургалде ТIадегIанав Императорасул конвоялда хъулухъ гьабизе ва гьев хъвала Лейб-гвардиялъул Терекалъулаб хъазахъазул сотIниялда нусилбетIерлъун (15.04.1906).\nКонвоялда хъулухъги гIемерго лъикI унеб букIана. 1910 соналъул апрелалъул ахиралда гьев вахъана подъесауллъун, дарсал кьолаан подхорунжиязул школалда.\nИмператорасул конвой гIуцIаралдаса нусго сон тIубай кIодо гьабуна 1911 соналъул маялда. Гьеб гIуцIараб къоялдаса байбихьун, конвоялъул тарих бихьизабулеб рохалилаб тадбиралда рекIараз ретIун букIана жиб-жиб заманалъул форма – офицерзабазда ва солдатазда тIад букIана нусго соналда жаниб конвоялъул киналго къокъабазул букIараб ретIел. МугIрузул халкъазул вакилзабаздаса гIуцIараб кIиабилеб взводалъул унтер-офицерасул букIараб формаги бихьизабуна гьениб. ХIажи-Мурад ГIарацхание изну кьун букIана гьеб ретIине. 18 маялда, юбилеялъул къоялъ, Царское Селоялда КIудияб кIалгIаялъул майданалда букIана парад. Гьениве пачаги вачIун вукIана жиндирго хъизамгун цадахъ. Тадбиралъул ахиралда букIана байрамалъулаб къасиквен ва фейерверк. Нахъисеб къоялъ рукIана чуял рекеризе тIами, чуязда рекIухъе батIи-батIиял гьунарал гьари. Цинги – байрамалъулаб къадеквен, сайгъатал рикьи, гIарцулал шапакъатал кьей ва гь. ц. Фотоаппаратаз сураталги рахъулел рукIана. Чанго сураталда вихьизавун вукIана тIадехун рехсараб, 2-абилеб взводалъул унтер-офицерасул хIикматаб форма ретIарав ХIажи-Мурад ГIарацханги.\n1812 соналъул ВатIанияб рагъул нусгосонилаб юбилей ракIалдещвеялъе ХIажи-Мурадие кьуна медаль (1912), гьединго гьев мустахIикълъана Романовазул хъизамалъ пачалъи гьабизе байбихьаралдаса 300 сон тIубай ракIалдещвеялъул медалалъеги (1913).\nКонвоялда гьабураб хъулухъ лъугIараб мехалда, ГIарацхание кьуна Императорасул конвоялда хъулухъ гьабуралъухъ» гIаламат (5.04.1913) ва гьев Дагъистаналде витIана Дагъистан областалъул рагъулав губернаторасул тIадкъаял тIуразарулев обер-офицерлъун. 1914 соналъул августалда гьев вукIана Самур округалъул начальникасул кумекчиясул ишал тIуразарулев. Гьеб букIана ТIоцебесеб дунялалъулго рагъ байбихьаралдаса моцIгIанасеб заман араб мех.\n1914 соналъул 23 августалда НикIалай КIиабилев пачаясул ТIадегIанаб буюрухъалдалъун лъазабуна «Кавказалъул халкъазул рекIаразул дивизия» гIуцIулеб бугилан. Гьелде гьоркьобе ине кколаан анлъго полк: Кабардиназулаб, кIиабилеб Дагъистаналъул, Чачаназул, Татаразул, Чергесазул ва Ингушазул. КIиабилеб Дагъистаналъул полк гIуцIулеб букIана рагъде ине бокьараздасан, эркенаб рагъулаб хъулухъ гьабулел рукIараздасан ва Россиялъул армиялъул батIи-батIиял частаздаса, гьездаго гьоркьоб ТIоцебесеб Дагъистаналъул рекIаразул полкалдаса командировкаялъ ритIун рачIарал офицерзабаздаса. Гьедин, дагъистаниязул кIиго полк гIахьаллъулеб букIана ТIоцебесеб дунялалъул рагъул фронталда.\n1914 соналъул 26 октябралда ГIарацхан лъугьуна Кавказалъул халкъазул рекIаразул дивизиялъул («ГIалхулаб дивизия») кIиабилеб Дагъистаналъул полкалде.\nРоссиялъул армиялъул цогидал частазда мухъилал рагъухъабазда абулеб букIараб батани, «гъоркьехунисеб чиналъулал» абун, гьездаса батIаго, «ГIалхулаб дивизиялъул» мухъилал рагъухъабазда цIар лъун букIана «рекIарал» абун. Гьезул ихтияр букIана офицерзабаздехун «мун» абун кIалъазе, гьезие щолаан лъикIаб мухьги – моцIие 25 гъуруш. Полкалде лъугьунесул букIине кколаан жиндирго чу, чое хIажалъулеб кьили, чIолохъжо ва цогидабги, ретIел ва ханжар-хвалчен. Рес гьечIезе пачалихъалъ кьолаан чуял. Гьелде тIадеги, жиндиего бокьун полкалде хъвалесе хъулухъалде лъугьунеб мехалъ кьолаан хазинаги.\nПрочитано 502 раз\tПоследнее изменение Четверг, 03 мая 2018 14:50\nДругие материалы в этой категории: « Лъани зарал гьечIо\tНилъер бахIарзал »


Солдатазда аскIов гьев вукIана солдатлъун, генералзабазда аскIов – генераллъун\n25 октябралда МахIачхъалаялъул Батирайил къотIноб бугеб майданалда генерал-полковник МухIамад Танкаевасул памятникалда цебе, гьев гьавуралдаса 99 сон тIубаялъул хIурматалда, тIобитIана данделъи. ЦIар рагIарав ракьцояв ракIалдещвезавизе гьенире рачIун рукIана генераласул гIагарал чагIи, гьудул-гьалмагъзаби ва гIадатиял махIачхъалаялъулал. Гьесул гIумруялъул, рагъулаб ва ракълилаб нухлул хIакъалъулъ бицун кIалъана генералгун дандчIварал ва гьев лъалел рукIарал гIадамал.\nДРялъул культураялъул министрлъун хIалтIарав ГIабдулатIип ХIажиевас абуна, Танкаевасда къадру бащадав рагъулав начальник Дагъистаналда жеги вахъинчIин. ДРялъул Хъвадарухъабазул союзалъул правлениялъул секретарь МахсутI ЗайнулгIабидовас бицана генераласулгун рукIарал цо-цо дандчIваязул хIакъалъулъ. РакIалдещвезаруна, Расул ХIамзатовас Танкаевасе къимат кьолаго, абурал гьал рагIаби: «...МухIамад Танкаев киданиги гьимичIо лъидаялиго берцин вихьизелъун, гьес лъиего бетIерги къуличIо. Гьес бетIер къулана ВатIаналда цебе, гIумруялде нилъер бугеб бербалагьиялда цебе. Солдаталгун гьев вукIана солдатлъун, генералзабигун - генераллъун», - ан.\nГIакъилзабаз абула, бахIарзал гIезарурал халкъазе дунялалда хвел букIунарин. Нилъеда тIадаб буго МухIамад Танкаев гIадал бахIарзазул хIакъалъулъ гIолилазда кIванагIан гIемер бицине ва гьезул мисалазда гIун бачIунеб гIелалъе тарбия кьезе.\nРагъ байбихьараб тIоцебесеб къоялдаса нахъе гьев вукIана фронталда. Командирлъи гьабуна взводалъе, ротаялъе, полкалъе. Танкаев вагъана рагъ лъугIизегIан ва гьеб лъугIана полкалъул командирасул хъулухъалда, подполковникасул чиналда. Рагъулъ бихьизабураб бахIарчилъиялъе гIоло ракьцояв мустахIикълъана гIемерал шапакъатазеги.\nБергьенлъиялъул къоялда МухIамад Танкаевас дандчIвай гьабуна Чехословакиялъул тахшагьар Прагаялда.\nРагъдаса хадуб Танкаевас хIукму гьабуна рагъулаб хъулухъалда чIезе. Гьесда лъалаан рагъул хъулухъалъе лъикIаб лъай къваригIунеблъи, гьединлъидал 1948 соналда гьес лъугIизабуна М. В. Фрунзел цIаралда бугеб Рагъулаб академия, 1960 соналда – СССРалъул Рагъулал къуватазул генералияб штабалъул Рагъулаб академия, кIиябгоги меседил медалазда. Хадуб букIана ГДРалъул миллияб халкъияб армиялда Варшаваялъулаб къотIи-къаялъул пачалихъазул-гIахьалчагIазул Цолъизарурал Северияб Рагъулал къуватазул БетIерав командующиясул хъулухъ. 1978-1988 соназда нухмалъи гьабуна Москваялъул Рагъулаб институталъе.\nРагъдаса хадусел соназда МухIамад Танкаевасе хIукуматалъ кьуна гIемерал шапакъатал, гьездаса бищунго тIадегIанал ккола Ленинил орден, Октябралъулаб революциялъул орден, «БагIараб Байрахъ» орден ва тIоцебесеб даражаялъул ВатIаналъул рагъулаб орден, «БагIараб ЦIва» орден, Командирасул хъанчгун ва цIвагун Польшаялъул «Возрождение орден», ГДРалъул «ВатIаналъе гьабураб хъулухъалъе гIоло» меседил орден, Болгариялъул ва Монголиялъул орденал ва медалал.\nКигIан кIудияб хъулухъалда вугониги, МухIамад Танкаев кидаго хутIана ВатIан бокьулев, гьудулзабазул, ракьцоязул, росуцоязул ва гIолилазул къимат гьабулев инсанлъун.\n1998 соналда МухIамад Танкаев нилъедаса ватIалъана. Амма гьев нилъеда абадиялъ кIоченаро. Гьеб мурадалда генераласе лъуна памятникал, къватIазда цIар ва гьесул гIагараб ГIурада росулъ балеб буго цIияб музей, гьеб рагьизе буго 2019 соналъул 25 октябралда - МухIамад Танкаевасул нусгосонилаб юбилеялъул тадбиралда.\nПрочитано 428 раз\tПоследнее изменение Вторник, 06 ноября 2018 11:23\nДругие материалы в этой категории: « Заид ХIажиевас 120 сон тIубаялде\tМухIамад Танкаев гьавуралдаса 100 сон тIубаялде »


Пахьул къед барав | Ислам в Дагестане\nПахьул къед барав\n24 Январь 2018 531\nИмам ТIабаранияс жиндирго тафсиралда рехсараб гьитIинабго къисаялда буго Зулкъарнайнияс пахь биун къед гьабиялъул. Гьев вукIана Румазул агьлуялдаса чи. Гьев вукIана херай гIаданалъул цо вугев вас, гьесда цIарги Искандар букIана. Гьев балугълъиялде вахун хадуб иманалдеги вачIун Аллагьасеe тIагIат гьабулев лъикIав лагълъун вукIана.\nЗаманалдасан гьесухъе илагьияб рахъалдасан вахIю бачIуна: «Я, Зулкъарнайни, Дица мун витIизе вуго батIи-батIиял умматазухъе, батIи-батIиял мацIаздалъун жал кIалъалел ракьалда ругел киналго агьлабазухъе. Гьездасан кIиго уммат буго жал кIияздаго гьоркьоб тIолабго дунялалъул халалъиялда бащадаб манзил бугеб, цоги кIиго уммат буго тIолабго ракьалъул гIеблъиялда бащадаб манзил жидеда гьоркьоб бугеб ва гьеб ракьалъул бакьулъ руго гIадамалги, жундулги, яъжуж-маъжужги. Халалъухъе дунялалъул кIиябго рагIалда бугеб кIиябго умматалъул, бакъбаккул рахъалда рагIалда бугелда цIар буго «Мансик», бакътIерхьул рахъалда бугелда "Насик". Дунялалъул гIеблъухъе бугеб кIиябго умматалъул кваранаб рахъалда бугелда цIар "Гьавил" ва квегIаб рахъалда бугелда "Тавил"», - ян абун.\nГьеб рагIарабго Зулкъарнайнияс абула: «Я дир БетIергьан Аллагь, Дуца дун витIулев вуго Дудаго гурони тIубазе кIолареб кIудияб амруги тIадкъан. Дуца дида гьезул хIакъалъулъ кинаб къуваталдалъун дун гьездаса бергьуневали ва щиб мацIалдалъун гьезда кIалъалевали бице», - ян.\nАллагьас гьесие гьаранщинабги кьун бецIлъи-нуралда кверщел гьабизе ихтиярцин кьола. Гьеб къуватгун цадахъ хьвадун гьес бакъщинкIул рахъалдасан байбихьун, дунялалда сверун умматал Аллагь цо гьавиялде ахIула. Гьедин хьвадун заманалдасан гьев турказул ракь лъугIулеб бакIалде щола, гьениб букIуна Аллагьасеги мутIигIаб, лъикIаб гIамалалда хьвадулеб уммат.\nГьез Зулкъарнайниясде гIарз бахъула, гьадаб кIиябго магIарда нахъа буго цо халкъ, жалги гIажаибго гIемерлъун рачIунел, ракьалда тIад ва жаниб батанщинаб жоги жидеца кваналеб. Гьедин тани гьез дунял тIубанго цIолин ва ракьалда бугебщинаб жоги кванан лъугIулин абун. Гьезул гIарзалъухъги гIенеккун Зулкъарнайни уна гьел ругеб бакIалде, гьениб гьесда яъжуж-маъжуж батула.\nГьел рукIуна бащдав инсангIанасел гурони халалъиги гьечIел, ункъбокIоналгIадин къокъ-гIебал, гIалхул хIайваназул гIадал гажал ругел, черх расул цIурал, кверазул бакIазда квачIал ругел, хинлъи-цIороялдаса жал хIинкъуларел. Гьездасан цIуяб яги бихьинаб холебги гьечIо жидер наслуялдасан азарго лъимер нахъе тун гурони, азариде рахиндал гьезда лъалеб буго хвезе заман щун букIин.\nГьеб куцалда пасалъи гьабулел гьел рихьидал, гьезда цебе бугеб магIарде ун гьелъул халалъи борцуна ва гьеб нусго парсах батула. Хадуб кIикъоялда анцIго парсахалъул гIеблъиялда кьучIги бухъун, гьениб къед гьабизе байбихьула Зулкъарнайница. Цо парсахалъул халалъи 5760 метр ккола. ГанчIил бакIалда кьураби лъун, хIарщул бакIалда биун махх тIун, кIиябго мегIералъул тIогьалда бащалъараб мехалъ биун багIараб пахь тIола гьенибе.\nГьедин щула гьабун гьебги бан, Зулкъарнайница гьезда цебе щулияб пардав гьабуна ва Аллагьасул амру бачIинегIан гьезда гьеб хвезабизеги кIоларо. Нилъер заманалъул кинабго цебе тIунги букIаго, цо-цоязда ракIалде ккезе бегьила гьел щай лъаларелин, кир ругелин абун?\nЗулкъарнайнияс бараб къед буго Аллагьас яъжуж-маъжужалдасан гIадамал цIунизе сабаблъун гьабураб. Гьелги Аллагьасул хIикматалдалъун нилъеда рихьизе ва кир ругелали лъазе толел гьечIо. Гьесул хIалкIолъиялдалъун нилъ гьездаса цIунун руго цIараб заман щвезегIан ва гьеб заманги хIадисазда баян гьабун буго. КъватIире рахъунеб гIужалъги гьел, Къуръаналда хъван бугеб хIалалда, кинабго гохI-щобалдаса раккун рачIине руго.\nШамил район, ХIорода росу


ЦIалкIиниб лъим чIоларо\nПенсиялъул реформа ургъарав чиясул гьоркьохъеб моцIрол харж бахуна кIиго млн гъуршиде\nРФялъул Финансазул министерствоялда цебе бугеб финансазул гIелмиял цIех-рехал гьарулеб институталъул (НИФИ) директор, 35 сон барав Владимир Назаровас кьучI лъуна пенсиялъул ригь цIикIкIинабиялъул хIакъалъулъ теориялъе. Рехсараб институталъул директорлъун гьев хIалтIулев вуго 2013 соналдаса нахъе.\nГIанкIуялда малъарулеб «хоно»\nАлексей Кудринил квербакъиялдалъун 29 сон барав Владимир Назаров вахъана Россиялда финансазулгун экономикаялъул реформаби гьарулеб институталъул директорлъун. НИФИялда ургъана гьаб ахIи бахъинабураб пенсиялъул реформаги, ва Назаровасги лъуна гьелъие кьучI.\n90-абилел соназул реформаторал ХIайдар, Чубайс ва Кудринго гIадин, Владимир Назаровги киданиги хIалтIичIо хIакъикъияб экономикаялъул цониги бутIаялда. Гьесда гьеб щиб жояли лъалебцинги батиларо. 2005 соналда гьес лъугIизабуна финансазул академия ва хIалтIана Канадаялъул Финансазул министерствоялда. Гьелдаса хадуб гьев тIамуна РФялъул хIукуматалъул аппараталъул экспертлъун. Ва цадахъго хIалтIулев вукIана ХIайдарил цIаралда бугеб экономикаялъул институталъул гIелмияв хIалтIухъанлъун.\nКин экспертлъун ва гIелмияв хIалтIухъанлъун вукIунев 22 сон барав гIолилав? Гьеб суалалъе жаваб батиялда тIад ургъунго ватиларо цониги хIаким. Амма Владимир жигаралда гIахьаллъула бюджеталъул реформа хIадуриялъулъги, пенсиялъул данде гьабулеб (накопительная) бутIаялъул букIинеселъул бицунел бахIсазулъги. Хадурккун гьес хIадурула регионазул экономикияб цебетIеялъул хIакъалъулъ программаби (Кострома ва Томск областазулги Пермь краялъулги)… Ва тIамула НИФИялъул директорлъун.\nАслияб масъала – «пенсия щолезул къадар дагьлъизаби»\nНазаровас байбихьана пенсиялъул ригь цIикIкIинабизе ва хехаб куцалда пенсиялъул реформа гьабизе кколин абураб хабар бицине. 2016 соналъул январалда «Финансазул журналалда» бахъараб гьесул макъалаялда хъван буго: «Пенсиялъул хайир цIикIкIинабизе рес гьечIеб мехалда, гьабизе ккола реформа, гурони гьабсагIаталда бугеб хIал цIунизе захIмалъизе буго. Реформаялъул аслияб мурадлъунги букIине ккола пенсиялъул фондалде взносал кьеялъул иш камил гьаби. Гьеб гьабизе ккола хъвай-хъвагIай гьабичIого хIалтIулезулги, пенсия щолел гIадамазулги (тIоцебесеб иргаялда – цоги бакIаздасаги хайир щолезул) къадар дагьлъизабиялдалъун. Гьеб рахъалъ пайдаяблъун бихьула пенсиялъул ригь цIикIкIинабиги, болжал щвелалдего пенсиялде иналъул къагIидаялъулги, хIалтIулел пенсионеразе кьолел пенсиязулги реформа гьабиги», - ян.\n2016 соналдаго абун букIана гьес гьедин. Ва гьесул пикру гIумруялде бахъинабуна кIиго лъагIалидасан. РФялъул хIукуматалъ жеги хIукму гьабичIо болжал щвелалдего пенсиялде унел аскариязулги низам цIунулел идарабазул хIалтIухъабазулги рахъалъ. Амма гьединаб хIукму гьабиги кватIиларин абулеб буго экспертаз. Назаровас мухIканго бицунеб бугелъулха пайдаял нухазул хIакъалъулъ.\nПенсия кьечIониги кIваричIо\nПенсиялъул реформаялъул автор вакъунги мукъсанаб пенсиягунги хутIиларо. «Интересант» абураб Санкт-Петербургалъул интернет-журналалъ кьолел руго РФялъул Минфиналъул сайтазда батараб Владимир Назаровасе щолеб хайиралъулаб декларация. НИФИялда хIалтIулаго, гьелъул директор хIисабалда, Назаровасе щолеб букIун буго лъагIалие гьадинаб харж:\n2013 с. – 28 489 440 гъуруш.\n2014 с. – 13 675 800 гъуруш.\n2015 с. – 16 894 450 гъуруш.\n2016 с. – 41 581 026 гъуруш.\n2017 с. – 18 831 019 гъуруш.\nЩуго соналда жаниб гьесие щун буго 119 471 735 гъуруш, ай щибаб моцIалъ щола гIага-шагарго кIиго млн гъуруш. Гьединлъидалги батила, добго декларациялда рекъон, Назаровасул хъизамалъул Германиялда буго ункъо квартира.\n«Дица ургъичIо гьеб кинабго»\nВладимир Назаровасе рекIее гIоларо «пенсиялъул реформаялъул авторилан» жинда цIарчIвай. «Новая газеталъул» мухбирасул суалазе жавабал кьолаго, гьес инкар гьабулеб буго авторлъиялдаса: «Бегьилищ реформаялъул автор дун кколин абизе? Гьайгьай, бегьиларо. Реформаялъул автор ккола хIукумат», - ан абуна гьес.\nАмма живго веццизеги нахъе къаларо. «Гьеб темаялда тIад хIалтIараб ахирисеб 10 соналда жаниб дица кидаго абулаан, пенсиялъул ригь цIикIкIинабизе кколин. Гьанже, ай хIукуматалъ ахир-къадги гьединаб хIукму гьабураб мехалда, дица абухъе гуреб, батIияб къагIидаялда гьез цониги жо гьабулеб бугин абуни, гьеб букIина гьереси. Дир пикруялда, гьеб буго ритIухъаб ва цебего гьабизе ккараб хIукму», - ян бицана гьес.\nПенсиялъул ригь цIикIкIинабиялде дандечIарал гIадамал Назаровас рикIкIуна тIадагьаб пикруялъул чагIилъун. «Гьез абулеб буго, цин рищватчилъи тIагIинабеян, пачалихъияб секторалъул пайда буголъи цIикIкIинабеян ва гьелдаса хадуб пенсиялъул ригьалде руссаян. Дир пикруялда, гьеб буго гIантлъи», - ян абуна гьес.\n«Новая газеталъе» кьураб жавабалда буго: «СандукIалги хъирщун, батизе рес буго пенсия цIикIкIинабизе гIарац, амма метералде гьеб гIезе гьечIо… Гьеб релълъуна цIалкIинибе лъим тIеялда: кигIан тIуниги, гьеб чIобого хутIизе буго», -ян.\nВладимир Назаровасул гьеб пикруялда тIадрекъезе бегьула. Щайгурелъул магIна гьечIеб институталъул директорасе кIиго млн гъуруш моцIрое кьолеб, гьевго гIадал бюрократазе ругьунаб гIумру цIунизе квербакъулеб ва гIадатияб халкъ жеги 5-8 соналъ хIалтIизе тIамулеб хIукумат хIакъикъаталдаги релълъунелъулха цIалкIида.\nP.S. «РФялда пенсиялъул хIакъалъулъ» законалъул проекталда хиса-басиял гьаризе рес букIана 24 сентябралде щвезегIан. 26 сентябралда цIияб законалъухъ гIенеккана Пачалихъияб Думаялъул данделъиялда. Гьанже гьелда абулеб буго «президентасулгун хIукуматалъул реформаян». Щайгурелъул Владимир Путиница халкъалде хитIаб гьабун хадуб, гьелда гьаруна гьадинал хиса-басиял:\n1. ЧIужугIаданалъе пенсиялде ине ихтияр кьола 60 сон бараб мехалда ва 37 сонилаб хIалтIул стаж гIун батани, гьелдасаги кIиго соналъ цебе. Бихьинал хIалтIизе ккола 65 сон базегIан ва букIине ккола 42 сонил хIалтIул стажги.\n2. 2019-2024 соназда пенсиялде унел гIадамазул пенсиялъул индексация гьабизе буго лъагIалида жаниб цо нухалда – тIоцебесеб январалда. Цебеккун гьеб гьабулаан кIицIул – тIоцебесеб февралалдаги (цебесеб соналъул инфляцияги кьочIое босун) тIоцебесеб апрелалдаги (пенсиялъул фондалъул хайиралъул хIисабги гьабун). Страховияб пенсиялде тIаде бачIине буго, гьоркьохъеб куцалда, лъагIалида жаниб азарго гъуруш – гьелъие хIисабалде росизе руго щивасул пенсиялъул баллалги гьесие чIезабураб пенсиялъул къадарги.\nПрочитано 174 раз\tПоследнее изменение Вторник, 02 октября 2018 10:01\nДругие материалы в этой категории: « ЖКХялъул тарифал\tПресс-конференция »


ХъахIал къункърабазул 32-абилеб роржен | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nХъахIал къункърабазул 32-абилеб роржен\nДида бихьула цIа дир инсул гъасда\nХIамзатил Расул. Гьадин гIадатго хъван буго шагIирасул зонода. Гьал къоязги къваридго ватила гьев. Гьесухъе, Таргъуялде, 14-абилеб нухалдаги роржун рачIунел руго хъахIал къункъраби, жидерго даимаб кечIги цадахъ босун. Цинги шагIиргун цадахъ гьез сапар бухьуна Хунзахъеги, Гъунибеги, Дербенталдеги… — киса-кибего.\nЩайдай къварид вугев къарнудал шагIир? Гьесул къункърабазул къваридаб сариналъул сан гьабулеб гьечIо жакъасеб къоялъ. Живго шагIирасул гьаракьги рагIулеб гьечIо тIадчагIазда — гIагараб мацIалда гIарада речIчIулеб буго…\nРачIа шагIиргун ва гьесул ХъахIал къункърабигун цадахъ сапар бухьине.\n© О. Герасименко\nГIурус театралда данделъун рукIана кIудияв шагIирасул махщелчилъиялъул хIакъалъулъ бицине. Тадбиралда гIахьаллъана Дагъистаналъул тIоцевесев президент МухIу ГIалиев, Халкъияб Собраниялъул председатель Хизри ШихсагIидов, хIукуматалъул председатель Артем Здунов, Россиялъул регионаздаса хъвадарухъаби ва шагIирзаби, журналистал ва шагIирасул шигIраби рокьулел дагъистаниял. Бицана Расулилги гьесул шигIрабазулги хIакъалъулъ. Бицана шагIирзабаз кIудияб рокьигун ва адабгун адабияталъул бакъул бищунго гвангъарал чIоразул цоявлъун кколев ХIамзатил Расулил хIакъалъулъ.\nАхIана гьесул рагIабазда кочIохъабаз кучIдулги. Гьеб рохалилаб ахIвал-хIалалда бугеб халкъалда рагIулеб букIун батилищха «Щай дие къваригIун бугеб Дагъистан, дир гьаракь бахъани дир лъималахъа…», — йилан ахIдолев шагIирасул гьаракь. Тадбир лъугIизегIан магIу бацIцIунелги чанги рукIана. РекIел унти цо букIана — Расулица асарал хъвараб мацIалъе жакъа къор гъолеб буго нилъецаго нилъерго Дагъистаналда. Гьелъул хIакъалъулъ букIун батила 32-абилеб нухалда Дагъистаналде роржун рачIарал ХъахIал къункърабазул кечIги, ахIиги, бухIиги…\n9 сентябрь. ГIагараб ракьалъ кIодо гьабулеб буго тIалъиялъул цIар мугIрузул тIогьазда хъварав ХIамзатил Расул гьавуралдса 95 сон тIубай. МагIарул адабияталъул тахшагьарлъун рикIкIунеб Хунзахъ районалде рачIун рукIана Дагъистаналъул тIоцевесев президент МухIу ГIалиев, Россиялъул регионаздаса, Белоруссиялдаса, Узбекистаналдаса шагIирзаби ва хъвадарухъаби, цогидалги гьалбал. Гьел рачIун рукIана шагIирасул инсул гъасда даим бакараб цIадул хинлъиялъухъе, гьесул лъимерлъидал кIалгIадухъе, тIоцебе кечI къватIибе боржараб хIикматаб минаялъухъе, гьитIинав Расул чанги харарав кьурабазухъе. Гьеб киналъго, кверги ккун, нухарегIун вукIана вукIинесев шагIир кIудияб дунялалде.\nГьесул шигIрабазул ракIлъун даим хутIизе бугеб ЦIада росулъ рагьана Поэзиялъул рукъ. Гьалбал щвана шагIирзабазул рукълъун лъугьараб ХIамзатилги Расулилги музеялде, гьитIинаб росу машгьур гьабурал инсуеги васазеги рарал памятниказухъе (ХIамзат, Расул, ХIажияв). Ва «ХъахIал къункъраби» мемориалияб комплексалда цебе байбихьана байрам.\nГьенибго, тадбиралъул ахиралда, «Хунзахъ районалъул хIурматияв гражданин» абураб цIарги муниципалитеталъул медалалги кьуна Дагъистаналъул халкъиял шагIирзаби Залму Батировалъе ва МухIамад АхIмадовасе.\nГьениреги гьоболлъухъ щвана Дагъистаналъулги Россиялъул регионаздаса рачIаралги хъвадарухъаби. Гьалбал щвана шагIирасул цIар кьураб шагьаралъул №20 школалдеги.\nГьалбадерица тIугьдул лъуна Сулейман Стальскиясул ва Низами Гянджевил памятниказда цере. Щвана гьел Нарин-хъалаялдеги.\nХIамзатил Расул гьавуралдаса 95 сон тIубаялде гIемер батIи-батIиял тадбирал тIоритIана республикаялъул щибаб шагьаралда, районалда ва росулъ. Гьедин цоги нухалда цолъизаруна гьитIинаб росдал кIудияв шагIирас Россиялъул халкъал. Гьединаб буго шагIирасул поэзиялъул магIнаги — гьудуллъи, вацлъи, цолъи.\nЦIидасанги данделъун рукIана Поэзиялъул театралда. Гьениб тIобитIулеб букIана Россиялъул позиялъе сайгъат гьабураб адабияталъул байрам.\nГьединго шагIирасул шигIрабаз данде гьарун рукIана библиотекабаздаги, школаздаги, культураялъул рукъзабахъги. Ва киса-кибего рагIулеб букIуна «Дир Дагъистанилан» ахIулеб шагIирасул рекIел гъварилъудасан бачIунеб ахIи.\nХъахIал къункърабазул кечI тIоцебе гьанисан, борхатаб Гъунисан, рагIана дунялалда. Гьале гьаб нухалдаги гьелъухъ гIенеккизеги, шагIирасул шигIрабазул байрамалде рачIаразе бицинеги, цIуне дунял абураб шагIирасул ахIи цоги нухалда ракIалдещвезабизеги гьенире щвана Москваялдаса, Санкт-Петербургалдаса, Италиялдаса, Кабардино-Балкариялдаса, Крымалдаса ва Россиялъул цогидалги регионаздаса гьалбал. Тадбиралде рачIаразда адабияталъул байрам баркана Гъуниб районалъул бетIерасул ишал тIуралев ЖахIбар Къебедовас, культурияб централъул нухмалъулей ПатIимат Абакаровалъ ва цогидазги. Гьалбадерицаги бицана кIудияв шагIирасул асаразул хIакъалъулъ. Гьединго байрамалде рачIарал щвана шагIирасул юбилеялъе сайгъат гьабураб выставкаялдеги.\nРайоналъул культураялъул кIалгIаялъуб гьалбадерие кьуна Расулил рагIабазда ахIулел кучIдузул концерт. Гьезие кIудияб асар гьабуна мугIрузул улкаялъул кьурдабазги. Гьединго гьалбал щвана ТIасияб Гъуниреги. Лъай-хъвай гьабуна магIарул халкъалъул тарихалъул бицунел бакIазулгун.


ГьитIинай ясалда хIал гьабиялда щаклъи бугев херав чи ккун вуго\nГьал къоязда Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъ Буйнакскалдаса чияс жеги балугълъиялде яхинчIей ясалда тIад хIал гьабиялда хурхун такъсиргьабиялъул иш рагьун буго. ЦIех-рех лъугIизегIан гьев чи туснахъ гьавун вугин, ясги тохтурзабаз хал гьабизе азарханаялде ячун йигин лъазабулеб буго хасал идарабазул вакилзабаз.\nБуйнакскалдаса херав чияс гьитIинай ясалда хIал гьабиялъул бицун цIун букIанин абизе бегьула гьал къоязда Дагъистаналда интернет. Гьеб хIужжа рикIкIадасан видео-камераялдецин бахъун буго. ЛъикI гьабун гьурмал рихьичIониги, щал-кинали чIезабун бажарулеб хIалалъ гьабун букIана гьеб видео.\nГьебги, 10 сон барай ясалда хIал гьабиялда хурхун гьелъул гIагарлъиялъ цIех-рехалъул идарабазде бачIараб гIарзаги кьочIое босун 11 сентябралда такъсиргьабиялъул иш рагьун буго ц1ех-рехалъул идарабаз.\nГьеб лъугьа-бахъиналда хурхун цIех-рех лъугIизегIан 76 сон барав Буйнакскиялдаса чи ккун вугин хасал идарабазилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе Дагъистаналъул цIех-рехалъул идарабазул пресс-хъулухъалъул нухмалъулев Темирбегов Расулица.\nТемирбегов Расул: «Гьев чи гьабсагIат ккун вуго. ЦIех-рех лъугIизегIан туснахъ гьавун хутIизеги бегьула гьев. Херав чи вугелъул заманалъ къватIиве виччазеги бегьула. Жеги мухIканго щибго жо абун бажаруларо дихъ.\nГьеб буго цIакъ захIматаб иш. Гьаб сагIаталда жаниб нижеца гьес ясалда хIал гьабулеб букIиналъул баянал лъалев чанго чиясул сурав босана. Нижехъе гьитIинай ясалда квалквадулев херав чи вахъараб видеоги щун буго, амма жеги мухIканго гьел чагIи щалали экспертаз чIезаричIого дица кинаб букIаниги лъазаби гьабун бажаруларо.\nКинабго цIех-рехалъул хIасилазда бараб буго. Гьеб видео бахъаралдасаги заман ун буго, гьей ясалъ гьанже бицун гIагарлъиялда, гьез хъвана нижехъе гIарзаги».\nЦебегоялдаса нахъе гьей яс инжит гьаюлей йикIун йигин гьев чияс, гьединлъидал гьесда хадуб халги ккун гьезул мадугьалихъ рукIарал гIисинлъималаз телефоналъул видеокамераялде бахъун бугеб гьениб лъугьа-бахъунебилан абулеб буго бакIалъул гIадамаз.\nАсхIабова Савдат: «Гьев чиясда хадуб ххал кколеб букIун бугин, гьеб бакIалдаго тIадги ккун вугин бицунеб буго шагьаралда. Гьес цее-цееги чанги инжит гьаюн йикIун йигин гьей яс.\nГьесул мадугьалихъ йигей, эбел-инсуца тIалабги гьабичIого тарай яс йикIанин гьейилан абулеб буго гьаниб. Эменги-эбелги ратIалъун рукIун руго гьелъул, эбелги кидаго къасиги къадги хIалтIудаги йикIун гьелде регIулей йикIун гьечIо.\nЖийго-жийго рокъой йикIунел гьелда аскIове вачIунев вукIун вуго гьезул мадугьалихъ вугев гьев кIудияв чи. Гьеб лъугьа-бахъиналъул хIакъалъулъ батIи-батIиял харбал рукIин гурони, Буйнакскалда гьев лъимада хIалгьабиялда щаклъи букIун ккурав чиясул цIар, гьев гIумру гьавун букIараб бакI лъалеб гьечIо.\nЛъаниги гьесул гIагарлъиялъги сверухълъиялъги гьеб бахчизе хIаракат бахъулеб батилин ккола дида, гурони гьеб жо тухум –кьибилго сурулеб гIадаб жо гьечIищ.\nТIадежоялъе видеоялда бихьулеб буго гьев чи ботIрода тIад такъияги лъун вукIараблъи, чорокал ишал гьарулеб мехалда. Гьелдасан бачIарабищ букIараб яги цойгидал гIиллабийищ гьелъие рукIаралали лъаларо дида, амма цойги хабар букIана гьаниб гьев мажгиталъул имам вугиланцин».\nГьев такъсир гьабиялда щаклъи бугев чи щиб иш-пишаялъул чийин вукIаравин, унго-унголъунги мажгиталъул имам кколевищин гьевилан цIехараб мехалда Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъул вакил Темирбегов Расулица абуна, цIех-рех лъугIун бахъинегIан жидеца гьеб суалалъе жаваб кьезе бегьуларилан. Гьев чиясул хIакъалъулъ киналгIаги баяналги къватIире кьезе гьечIилан.\nХасал идарабаз гьев чияс гьитIинай ясалда хIал гьабиялъул хIужжа чIезабун Россиялъул къануналда рекъон гьев бищун дагь 8 соналъ туснахъ гьавизе бегьула.\nБалугълъиялде рахинчIел лъималазда хIал гьабиялъул гIайибги гIунтIизабун исана Дагъистаналда туснахъ гьавуна лъабго чи. Гьезул цояв ккола 63 сон барав Ахты мухъалда гIисинал классазул мугIалимлъун хIалтIилев вукIарав ХIажиагъаев ХIажиагъа. Щуго соналъ лъимал инжит гьарулел рукIанин гьесилан абун чIезабуна цIех-рехалъ.\nГьеб хIужжаялда хурхун ХIажиагъаев 14 сонги кьун туснахъ гьавуна. Гьединго 20I4 соналъ гIисинал васазда хIал гьабиялъул гIайибги тIад чIезабун туснахъ гьаруна Гъизилюрталалдаса 26 ва 23 сон барал гIолилал. Диваналъ гьезул цоясе 14 цойгиясе 16 сон туснахъалъул къотIана.\n2012 соналда МахIачхъалаядла гьоркьобе унеб ЦIияб Хушет росулъа 50 сон барав Шамсудинов Шамсудинги 80 сон барав гьесул эмен Шамсудинов СалихIги 8 ва 9 сон барав лъабго васасда хIал гьабиялъул гIайибги гIутIизаун туснахъ гьаруна.\nГьеб ишалъул ахIи-хIур бахъараб мехалда ЦIияб Хушет росдал гIадамаз гьел такъсирчIазул мина бухIизе хIал бихьун букIана, гьезул хъизамалда росу тезабизе бугин жидецайин чIун рукIана хушеталъулал.\nБуйнакскалда херав чияс гьитIинай ясалда хIал гьабиялъул хIакъалъулъ информация къватIибе бачIарабго социалиял сайтазда гьеб ишалда тIасан кIудияб бахIс унеб буго. Гьенир хъвадарулезул гIемерисез лъазабулеб буго гьев чи инжитаб хIалалъ чIвазе кколилан.\nМасала, Абу-асад абураб цIаралда гъоркь «Фейсбукалда» хъвадарулев чияс абулеб буго цин мухIканго гьеб ишалъул хал гьабизе кколила, гьеб уяб жо батани, къануналда божун рукIинчIого гIадамаз жидецаго гьабизе кколила гьев такъсирчиясе гIадлуйилан. Цойгидазе мисаллъун букIине гIадамаз халкъалда цевеги вачун чIвазе кколин гьевилан.\nГьенийго хъвадарулей Фатима Дадаевалъ хъвалеб буго чачаналъ гIадин гьединал такъсирал гьарурал чагIазул тухум кьибилго нахъе хъамизе кколила гьез гIумру гьабун бугеб бакIалдасайилан.\nГьедин гьабун гурони гьел нахъегIанал такъсирал гьарулел чагIи лъугIизе гьечIила. КигIан квешав чи вукIин лъаниги гIагарлъиялъ кинабго бахчизеги бахчун, чанги чи гьес гьабураб такъсиралда рекъарабали киб гурин, кинабгIаги тамихIги гьабичIого хутIулилан.\n10 сон барай ясалда щаклъи бугев 76 сон барав чи ккун вуго


Дун росулъ вугеб мехалда бицунаан, цо институт лъугIичIев чи байбихьул классазул дарсал кьезе тIамигун, лъималаца толев вукIун гьечIо суалал кьун. ТIехьалдаса, словараздаса захIматал гIадинал рагIабги рищун, гIакъуба кьолеб букIун буго гьаб рагIул магIна щибилан.\nГIураб даражаялда гIурус лъаларев гъаримав мугIалимас абулеб букIун буго: "Лъимал гьаб нилъер авар мацI буго мискиииинаб мацI, жиндир мискинлъиялъ авар мацIалда кIолеб гьечIо гьеб гIурус рагIи буссинабизе. Гьеб рагIуе перевод гьечIо", - ян. ХIасил калам, ихададе цIалдохъабазулгун мугIалимасул таржама гьечIел рагIабазул гIун буго бащдаб тIехь.\nГьев таржама лъаларев мугIалимги гьесда лъаларел рагIаби ралагьулел лъималги ракIалде рачIунел руго дида жакъа республикаялда ва аб бахун къватIибехун лъугьа-бахъунеб ва политикияб ахIвал-хIал бихьарабго. ЦIакъ гIемерал суалал руго жакъа, гьадав мацI лъаларев учителасул гIадин, перевод гьечIел. Ай, нилъер гIакълуялъ баян кьезе кIоларел, щай ва сунца гьал гIадамал рачараб гьаб хIукмуялде абураб суалалъе жаваб гьечIел.\nАраб анкьил бищунго аслияб ва федералияб даражаялда хъуй гьабураб суаллъун лъугьана Чачаназул Шарой районалда бугеб Кванхи росулъа магIарулав Рамазан Жалалудиновас жидер гьечIел шартIазда хурхун ва миллияб рахъ хIисабалде росун жал къварид гьарулел ругин В. Путинихъе гьабураб хитIаб. Хадусел къояздаго гьениве Рамзан Къадировги вачIун тIобитIана данделъи.\nРамзаница рагIи кьуна гьаб сон Шарой районалъул сонлъун лъазабизе ва кIварабщинаб гьабизе, гьениб социалияб инфраструктура ва шартIал гIуцIизе. Жамалудиновас хитIаб гьабизегIан гьеб гьабизе сунца квал-квал гьабулеб букIарабин Рамзанида лъацаха гьикъилеб? Амма данделъиялда рукIарал гIадамаца цо кIалалъ гIадин абулеб буго, Жалалудинов гIабдал вугин, цогидаз террорист вугин. Батани, щайха гьесул тIалабалда рекъон росаби къачIалел ругелали кинго бичIчIуларо. Чанго къоялдасан цIа гъун минаги бухIун гьесул хъизан-лъимал хъамуна гьениса нахъе. Чачаназул версиялда рекъон, гьеб Жалалудиновас жинцаго гьабун рагIула.\nГьеб лъугьа-бахъиналда хурхун социалиял гьиназда аслияб чороклъи тIолеб букIана Дагъистаналъул официалияб тIалъиялде, тIалаб гьабулеб гьечIин ракьцоясул абун. Гьебго сордоялъ Рамазан ГIабдулатIиповас баян кьуна" "Рамзан Къадировгунги кIалъана, Чачаналде Дагъистаналъул официалияб делегацияги битIана, рукъ бухIиялда хадуб цIех-рехалъул идарабаз хIалтIи гьабизе буго", - ян. Рамазан Жалалудиновасеги суал роцIцIинегIан гIумру гьабизе бакI балагьизе тIад къан рагIула ГIабдулатIиповасул рагIабазда рекъон. Гьеб гIечIо нилъеразе, какулев вукIана нахъойги ГIабдулатIипов.\nЩиб гьабизе къваригIун, аскаргун Къадировасда тIаде инейищ? Гьеб суалалъе дие кинго жаваб щвечIо. Цойги жаваб щолареб суаллъун лъугьунеб буго ахирал соназда тохлъукьего бижун бачIараб гIадамазул хъулухъазулал амбициял, тахбакIазда хиял лъей. Жакъа бокьарав чиясда къотIноб абуни, мун гьадава ХъахIаб рокъове ахIулев вуго министрлъун тIамизе абун, гьев тIири щаклъи гьечIого векерула гьеб министрлъи гьабизе.\nМэрлъун инеги нахъе къаларо, депутатасул мандат щибго гуреб жо лъугьунеб буго. ХIатта Пачалихъияб Думаялъул депутатасулцин, гьенире къачIарал гIадамал рихьарабго. Росулъ рищиязда къурал унел руго республикаялъул парламенталде, республикаялъул парламенталде рорчIичIеца хъат балеб буго Пачалихъияб Думаялда. КIала-гъоркье чIвазехъин буго гури кинабго. Щайин бегьилареб парламенталда пуланав чи, батIаго гьесда цере рукIарал ва жакъа ругел гьесдаса лъикIалищ ругелин абила гIемерисез. ГьечIо, жакъалъизегIан гьенире 90 абилел соназул бандитал ун рукIун ратани, гьеб бандитлъиги дол соназда гIемер бигьаяб жо букIинчIелъул.\nБокьараб лахIзаталда нодо бакьулъ жоги речIчIун чIвазе рес бугел чагIи хIинкъичIого къеркьана жидер чед-хинкIалъе гIоло. Жакъаги гьеб чияхъе кьеларин къвакIунги чIун руго. Гьелъул магIна кколищ гьел хисизего бегьуларин абураб? Кколаро, гьел хисизе ккола жамгIияталъул тIалабазда рекъон гIелмуги цIаларал, лъайги бугел гIадамаздаги гьоркьор къадруялдаги ругел чагIаца.\nКиналалиго политикиял хIаязул хIаркатчагIаз ургъараб макруялда ва сценариялда рекъон гурел, бацIцIадаб нигаталда ва рагьараб программаялда рекъон. Москваялъул жуликаз жидер интересазе гIоло тIамун гурел, халкъалъ гьарун. Гьезул бацIцIадаб бугин мурад ва къасд абун цояз абулеб буго, гьечIин цогидаз бичIчIизабулеб буго, хIакъикъат ТIадегIанав Аллагьасда лъалеб батила.\nГьеб киналдаго гъорлъ бусурманал щал, капурал щал ричIчIуларого суалал кьурав чиясе, гьадав нижер мугIалимасул жаваб кьун толеб буго. "Гьаб нилъер мискинаб авар мацIалда гьелъие перевод гьечIо", - ян. Нилъ хадур гъолареб жо гIемераб букIун буго, нусго пикру, азарго хIисаб.


Кавказалъул гьалдолел къоязул къиса » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » История - Тарих » Кавказалъул гьалдолел къоязул къиса\nКавказалъул гьалдолел къоязул къиса\nДобавил(а): istina от 29-03-2017, 11:38\nТушманасда дандечIей гьабизе АхIулгохI щула гьабулаго, Шамил имамас мажгитги бана гьениб. Гьеб бана ракьалда гъоркь, жанибе кIиго батIияб бакIалъан балъгоял картIал-нухалги гьарун. Мажгиталде жанире как базе гурелги, хIинкъи ккарабго, тушман гIагарлъулаго, гуллидаса цIунун ва, гIазу-цIад балаго, гьелдаса рахчизеги ракIарулаан. Гьеб букIана гIезегIан кIудияб рукъ.\nАмма гьелъул къисмат рагъухъанасулалда релълъараб ккана. АхIулгохIда рагъал халатрахъараб лъабго моцIгIан заманалда гьеб релълъун букIана гьитIинаб хъалаялда. Как балелги, рагъулелги, ярагъ хIадур гьабулелги цадахъ рукIунаан гьенир. Гьеб букIана рагъул сурсатазул складлъунги, бокIнилъ чIарбида букIана туманкIул харил кIудияб гoxI ва аскIорго рукIана, пахьги гъалайги жубан, риун тIун гьарурал тункIил гулби.\n1839 соналъул июналъул анцIабилеб къоялдаса байбихьун, августалъул ахиралде щвезегIан АхIулгохIалъул мажгит, сордо-къо батIалъи гьечIого, хIалуцун хIалтIулеб букIана. Гьужумалъ гIурусал рачIунеб рахъалда, парсил рагIалда бугеб гьеб сверана ракьулъ бахчараб хандакъалде. Гьенив чIарбида, харил гохIалда аскIов, цере гулбузул гIисинал гохIалги гьарун, накабада чIун вукIана 30 чи, тункIал цIолев. Зама-заманалда гьениве жаниве как базе вачIунаан имам. Унтарал, лъукъарал рукIунаан свертIа сверун къадазул ракьанда регун.\nМажгиталъубе букIана, тIадехун абухъе, кIиго каратI - нух. Цояб букIана аскIоб бугеб гьитIинабго гохIде. Гьеб букIана цIакъ хIинкъи бугеб, нахъаса къотIичIого гIарада речIчIулеб гoxI. Цояб букIана гъоркьехун, танкел ккараб дагьаб цIунараб бакIалда. КIиябго картIида гьоркьоб бакIалда, хандакъалда жанир, цере ракьул ва ганчIазул щобалги гьарун, гьезда тIасан тункIалги раккизарун, тушманасде кьвагьделев вукIана 30 мурид. Гьез кьвагьи гьабурабго, туманкI кьолаан аскIов вугесухъе. Гьесги гьебсагIаталъ гьеб мажгиталда жанибе, гьеб цIолезухъе босун унаан. Гьебги гьениб тун ва, цIураб туманкIги босун, цо лахIзаталда тIадвуссунаан. Гьедин чIезабун букIана нахъаса къотIичIого гулла балеб ва кьвагьи къотIулареб низам. Кьвагьдохъаби зама-заманалда хисулаан, чIваразулги лъукъаразулги бакIалда чIагоял чIолаан. Муридзабазде дандеккун, гIурусал чанго нухалъ цIикIкIун рукIана. Генерал Граббел 10 азарго солдатасда тIаде АхIулгохI бахъизе рачIана Таргъуялъул шамхаласулги Мехтулиялъул ханасулги 3320 чи. ЧIиркъдерил ва гIещдерил росабиги ракьалги солдатазул ва чуязул цIун рукIана. Све-рухъ ругел тIолалго кIкIал-мухъаздаги кьурабалъги гIарадаялъулги тункIилги кьвагьиялъул лъугIи гьечIеб дандерижи багъулеб рагIулаан.\nЛъабго моцIалъул нахъаса къотIичIел рагъаздаса хадуб, гIемерав солдатги къурбан гьавун, гIурусазда кIвана АхIулгохI бахъизе. Гьенив лъабазарго муридасул цIикIкIарасел щвана къадаралде. АхIулгохIда шагьидлъана Сурхай, Хириясул ГIалибег, ГIаличул МухIума гIадал цIap арал бахIарзал. Мажгит чIунтана.\nАмма АхIулгохIда букIана цоги мажгит. Гьеб бана цIияб АхIулгохIда, Шамил имамасул бихьизабиялда рекъон, ГIалиаскар абурав азербайжанас. Гьесул хIакъалъулъ нахъе хутIун руго мукъсанал баяналги. РикIкIад букIаниги, азербайжан халкъалъул, хасго диниял гIадамазул, кутакаб рокьиги рекIел цIайиги букIана гIypyсалгун багъулеб Дагъистаналдехун. ГIицIго ракIазул цIайи букIин гуребги, гьезул гIемерисез гIахьаллъиги гьабуна Кавказалъул рагъазулъ.\nБаянаб буго, МухIамад Ярагъияс хадуб Дагъистаналда тIибитIизабураб тIарикъат босараб бакIги азербайжаназул ракь букIин. Гьесул асаралда гъоркьго рачIун рукIун ратизе бегьула Дагъистаналде ГъазимухIамад имамасда цадахъ рагъарал азербайжаналги. Имамасда цадахъ ахираб рагъда, гьесул колотIа шагьидлъарал гъазизабазда гьоркьов кIиго азербайжанавги вукIанин абула.\nВа гьале АхIулгохIда Шамил имамасда цадахъги вукIана, балагьараб мехалъ, ГъазимухIамадил заманалдаго вачIун вукIарав, Куба областалъул Зихиркент росулъа ГIалиаскар абурав, лъадилъунги нилъерай ячарав, азербайжанав. Гьев вукIана накъшубандияб тIарикъаталъул чи, муршид, кIудияб динияб цIали гьабурав гIалимчи. ЦIаларав чи вукIиналъищ яги цогидаб гIиллаялъищали, Шамилица гьев тIамун вукIана АхIулгохIда чIварал гIадамал рукъизеги лъукъаразе кумек гьабизеги.\nГIурусаз АхIулгохI бахъараб мехалда, чIаго хутIарав гьев, хвалдаса ворчIарав имамги валагьун, гьесда аскIове уна. Бихьулеб буго, жиндаго кIвараб къагIидаялъ имамас гьев цIунулев вукIараблъи. Гьаб нухалъги, аскаралде гъорлъеги вачинчIого, Шамилица гьесда гьарула, гIемерал шагьидзабазул хобал ругеб АхIулгохIда чIайилан, цIияб мажгитги хIалтIизабун, хабалазул тIалаб-агъазги гьабун, хваразул рухIалги цIехон. Гьевги разилъун вуго. Ва, АхIулгохIде тIадги вуссун, имамас малъараб гьабун буго. Шамил къезегIан, нахъеги къого сон бана гьес Дагъистаналда. Мажгиталдаги цIар букIана ГIалиаскарил мажгитилан. Кавказалъул рагъги лъугIараб, Шамил имамги Дагъистаналдаса араб мехалда, ячун лъадигун, гьев уна кIочон течIеб жиндирго ватIаналде. Ругел баяназда рекъон, ватIаналдаги ракI сасинчIого, лъадигун цадахъ гьев ун вуго Маккаялде ва гьенив хун вуго.\nГьединаб буго гIага-шагарго АхIулгохIда рукIарал мажгитазул тарих. АхIулгохIалъул хIакъалъулъ бицунаго, баян гьабизе мустахIикъаб буго, гIемерисел нилъер гIадамазда лъалареб ХХ гIасруялъул 20-30-абилел соназда ккараб гьелда хурхараб цоги гьадинаб лъугьа-бахъинги. Чанги сахав магIарулас къасд гьабуна АхIулгохIалда рукIарал минаби къачIазе, гьенир батIи-батIиял хIалтIаби гьаризе. Амма Совет хIукуматалъул соназда гьениб щибго гьабизе гьукъун букIана. 20-абилел соназул ахиралда, жеги гьукъиялъул хабарги букIинчIого, ГIашилтIаса ХIасан Маллачихан абурав пачаясул вукIарав полковникас къасд гьабула АхIулгохIда ах гьабизе. Гьес абулаан, зияраталъ рачIарал гIадамазе квине пихъги букIине, жиндиего кириялъеги гьабулеб бугилан гьеб. Амма гьесда кинго кIвечIо АхIулгохIда гъутIби рекIинаризе, гьел рижичIо гьенир. Кьалбазда гъоркье би тIуни, чIарал гъутIби рекIунин абураб хабарги рагIун, Болъихъаги Шурасаги чирмаби цIураб би бачIинабун буго гьес. Гьеб тIунгицин чIун руго гьес гъутIби. Амма гьединги рижичIо гьел, ва АхIулгохIда цониги гъветI гьечIо.\nАвтор: НурмухIамадил МухIамадил биценаздаса\nГазета №: 11, от 24. 03. 2017 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.\nМагIарухъМагIарул халкъалъул бахIарчияб къисматРекIеда унтараб - кагътидеКIочон тараб хобХIамзат имам цIунулел


Гуржияз дагъистанияв Россиялъухъе кьолев гьечIо\nГуржиялда туснахъ гьавун вугев МикагIил Къадиевасул гIагарлъиялда ракIалда буго гьал къоязда Европаялъул Шураялде хитIаб гьабизе. Россиялъул низам цIунулезе къваригIун буго гьев гуржияз жидехъе кьезе. Амма гуржияз инкар гьабулеб буго. 2009 соналда Дагъистаналъул Хасавюрт мухъалъул нухмалъиялда вукIарав Алхаматов чIваялдехун хурхен бугин Къадиевасулин рикIкIунеб буго Россиялъул низам цIунулез. Гуржиязин абуни гьесде гIайиб гIунтIизабулеб букIана гьезул президентлъун вукIарав Михаил Саакашвилил тIалабалда рекъон хIалтIулев вукIанин гьевилан.\nБайбихьуда МикагIил Къадиев Гуржиялде ккун вуго Россиялде ине хIинкъи букIиналъ. ХIежалде ун рокъове тIадвуссинехъин вукIаго лъан буго гьесда Хасавюрт мухъалъул нухмалъиялда вукIарав ГIалимсолтан Алхаматов чIваялъул гIайиб жиндеги гIунтIизабизехъин букIин. Гьев гуревги, жеги лъабгоял жанир тIамун руго 12-са 15-ялде щвезегIан соналги кьун.\nГьедин Дагъистаналде тIадги вуссинчIого, Къадиев къватIипачалихъазда чIун вуго. Россиялъул низам цIунулезул баяназда рекъон, гьез Къадиев халкъазда гьоркьосеб цIех-рехалде кьун вуго 2010 соналъул марталда. Амма гIагарлъиялъ абулеб буго гьев апрелалда анин хIежалде, гьеб мехалда гьес гIорхъи кин бахарабилан.\nГьабсагIаталда жиндирго вацгIал ГIумариев Ризвангун цадахъ МикагIил Къадиев жанив тIамун вуго 2013 соналда ихдал, Тбилисиялда теракт ккун хадуб. Байбихьуда гьезде гIунтIизабулеб букIана терроралъул гIайиб, амма Гуржиялъул жанисел ишазул министр Гарибашвилица официалияб куцалда бахъана гьеб гIайиб, амма лъазабуна гьел гIайибиял ругин изну гьечIого ярагъ цIуна-къаялъе.\nГьедин гьел кIиялго гуржиязул туснахъалдаса риччазе кколел руго исана риидал. БукIаниги, жал гьелъиеги гIайибиял гьечIин ругин лъазабулеб буго ГIумаровасгун Къадиевас.\nЩиб кин кканиги, МикагIил Къадиев Россиялъухъе кьезе инкар гьабулеб буго Гуржиялъул къватIисел ишазул рахъалъ министерлъиялъ. Гьениве виччан хадув гьесул гIумрудуй хIинкъи букIинин абураб пикру буго юстициялъул министр Тея Цулукианил.\nМикагIил Къадиевасул вац Рамазаница гьадин бицунеб буго ЭР-ялъе.\nРамазан Къадиев: «Къануналда рекъон гьабулеб бугониги кьезе бегьуларо Гуржиялъ гьев Россиялъухъе. Щайин абуни Россиялда хIинкъи бугилан, гочарав чиясул статусги гьабунлъидал МикагIил Гуржиялде ун вукIарав. Гьеб кинабго балагьги гьесда тIаде бачIана туснахъалде ккарал, яги цогидаб кумек къваригIарал лъале-хъвалел гIолохъабазда аскIов эхетун чIолев вукIиналъ. Гьединго 2009 соналда МахIачхъалаялда инсанасул ихтиярал цIунулез тIоритIулел митингаздаги гIахьаллъун вукIана гьев. Гьединго Алхаматов чIваялъул гIайибалъе гIоло жанир тIамуралги нижги цо росулъа рукIин. Амма, дир хIисабалда, гьеб кинабго байбихьана Алхаматов чIвалелде ккараб хIужаялдаса. Гьеб мехалда Хасавюрталда чIвана МухIамад Умаханов, гьев кколаан гьанже 15 сонги кьун жанив тIамун вугев ХIабибил вац. Гьеб киналъулго нугI ккола дир вац. Амма гьесухъа сурав босулев, яги гьес гIадахъ босулев чи ккечIо. МикагIилида бихьун буго гьеб чIвай-хъвеялъулъ Марат Имавов абулев полициялъулавги гIахьаллъулев. Амма жанисел ишазул министрас кумекги гьабун, дов лъагIелгун бащдалъ гурони тун гьечIо туснахъалда. Гьелдаса хадув жиндирго росулъ кIиго чиги чIван, гьев полициялъулав цIидасан жанив лъун вуго микьгойищ, ичIгойищали соналъ».\nМикагIил Къадиевасда цадахъ гьабсагIаталда туснахъалда вугев гьесул вацгIал Ризван ГIумаров вукIанин Тбилисиялда теракт ккелалде цебесеб къоялъ гьесухъе гьоболлъухъ вачIарав чиян бицана ЭР-ялъе Рамазан Къадиевас. Гьесул къайидулъ тротил батанин абунила гуржиязул низам цIунулез. Амма гIорхъи бахун вачIунев чиясухъ Тбилисиялде щвезегIан тротил киндила толеб.\nРамазан Къадиевас бицухъе, цин гуржиязул низам цIнулез абулеб букIун буго 2013 соналда Тбилисиялда гьабураб теракталдалъун гьесул вацасги вацгIаласги гуржиязул президентлъун вукIарав Михаил Саакашвилил тIалаб тIубалеб букIун бугилан. Гьедин туснахъ гьавураб бакIалдасан МикагIил Къадиев Россиялде витIизе викъизе хIалбихьулебгицин букIанин, амма гьеб гьабун бажаричIолъиялъ гуржиязул хасал хъулухъазул чагIи хIалтIудаса нахъегицин реханин тIадежубана Рамазан Къадиевас.\nРоссиялъул Генералияб прокуратураялъ кIицIулго хитIабги гьабун букIана Гуржиялде гьев чи жидехъе кьеян. Амма гьебго заманалда, хас гьабун гъоркьисала декабралда, Дагъистаналдаса инсанасул ихтиярал цIунулез ахIи балеб букIана гьев къватIиве кьогейилан.


Болъихъаги ЦIумадасаги гIадамалгун дандчIвараб мехалда, дуца абун букIана, цIикIкIун кIваркьезе кколин, нилъер бюджеталдаса гIарац чIванкъотIарал, ай сахлъицIуниялъулги, лъайкьея-лъулги, гIумруялъе санагIатал шартIал гIуцIиялъулги хъулухъаздалъун гIада-мазухъе щвеялде, – нижеца гьеб хIалтIи гьабулеб буго.\nТIоцебесеб хIалбихьи гьадинаб ккана: 1091 соискатель вукIана – моцIрол болжалалда кколел тадбиралги гьаруна, кумек гьабуна нижер вузаз, кIудияб баркала; хIасилалда нижер ккана 61 чIел босарав, гьезда гьоркьоса 14-яв гьабсагIаталда хъулухъалда тана, киналго руго дагъистаниял, киналго тана нухмалъиялъулал хъулухъазда. Хьул буго гьеб цIияб карачеллъун букIиналде. Ва хIадурулеб буго кIиабилеб бутIа, хIалбихьиги хIисабалде босун. Хьул буго, гьеб жеги пайдаяблъун букIиналде.\nЩайгурелъул гьабсагIаталда нижеца рацIцIад гьарулел руго хIакимзабазул кьерал, ва дица бицунеб буго гIицIго уголовнияб цIех-рех гьабиялъул гуребги. КIудияб баркала, дуца генералияб прокуратураялъе тIадкъай кьуна, къокъа хIалтIана, 48 прокурор, [тIатинабуна] низам цIунунгутIиялъул 200-ялдаса цIикIкIун хIужа. Абизе ккола, гьанже дуца указалдалъун чIезабуна ришватчилъиялде данде къеркьей камил гьабиялъул чIванкъотIараб низам, кIудияб баркала. Нижеца 200-ялдаса цIикIкIун [чи], хIакъикъаталда, цIана жавабчилъиялде – кIиго рахъалъул\nВ. Васильев: РФялъул Транспорта-лъул министерствоялъги Дагъистана-лъул «Автодоралъги» хIадурулел руго Болъихъ – Хунзахъ – ГьерекIдерил майдан шагьранух къачIаялъул документалги – гьелда бан, хитIаб къабул гьабун буго. Болъихъе – 32 километр ва ЦIумада районалъул ТIаса Хъваршинибе – ункъо километр. Кинабниги 800 миллионалдаса цIикIкIун гъуруш. ГьабсагIаталда хIадурулел руго гьел объектазул документал. Дуца абухъе, мугIрузул районазул цоцазулгун букIине буго гьоркьоса къотIулареб гьанжезаманалъул транспорталъулаб бухьен, гьеб цIакъ хIажат буго, кIудияб баркала.\nБокьун буго дуда гьаризе – дуца резервалдаса биччана, ва нижеца халгьабулеб букIана – бегьулеб батани, цо гьари буго. РакIалда бугищ, нижехъа гьарулеб букIана КТ, компьютеразулаб томограф, гьеб гьечIо мугIрузулаб рахъалда. Гьениб букIине кколелдаса гIодобегIанасеб норматив буго, амма гьенир-мугIрул, гъорлъ кислород дагьаб гьава. Гьарула, гьабсагIаталда хIукму гьабун букIарабани, гьеб гIарцухъ ункъо компьютералъулаб томограф босун бажарилаан нижехъа, гьелъ рес кьелаан республикаялда бугеб ирга дагьлъизабизе – ункъо моцIидаса гIага-шагарго 20 къоялде щвезегIан. Гьайгьай, гьеб букIинаан кIудияб кIваралъул иш.\nВ. Путин: Ункъо – къваригIинегIаги бугищ?\nВ. Васильев: Бокьун буго абизе Каспиялъул флотилиялъул хIакъалъулъги. Цоги нухалда кIудияб баркала, гIемер хIалтIи гьабулеб буго. Ниж дандчIвалел руго аскариялгун, бихьизабун буго ракь, бакIал – кинабго бичIчIулеб буго. Гьениб буго «Дагдизель» абураб завод, гьелъиеги кумек гьабула нижецаги аскариязги: оборонпромалъги, промышленносталъги. Гьезги биччана гIарац, ай гьел масъалаби тIурана.\nБуго гьадинаб гьари: гьебго бакIалда, аскIобго гуми къачIалеб завод баялъул масъалаялъухъ халгьабеян абураб. Гьелъ нижее чарагьечIого кьелаан хIалтIизе бакIал. Гьелде тIадеги, дур тIадкъай тIубалеб буго Оборонаялъул министерствоялъги. ДандчIван рукIана, хIисаб гьабиялда бан, 2019 соналдаго байбихьизе бегьила Нахимовасулаб училищеялда цIали: Каспиялда букIина Нахимовасулаб училище – гьеб буго дагъистаниязул анищ, гьеб цIакъ лъикIаб иш букIинаан. Кинабго цадахъ букIина: базаги, гуми къачIалеб заводги, Нахимовасулаб училищеги.\nВ. Васильев: КIудияб баркала, филиал. Кин гьеб базе бугебали, дун валагьун вукIана – цIакъ кIудияб асар гьабулеб проект буго, бицинчIого чIезе кIоларо. Кинабгоги гъорлъе бачараб бассейн буго.\nВ. Васильев: Нижеца къотIи гьабуна, тIолабго шагьаралъ гьелдаса пайда босизе бугилан абун. Гьайгьай, буго жеги гьадинаб гьари. Жакъа Каспийскалда лъим кьабулеб буго гIицIго пуланаб заманалда, тIубан гьечIо лъим бачина-лъул масъала, токалъул мухъазде кколеб буго цIикIкIараб хIал, хадубккун гьел масъалаби тIатIала журазе рес буго. Доба буго 2 400 квартира, гьединлъидал гьарула: тIадкъай – дица бицина гьабсагIат – гьеб масъала тIубаялда тIад ургъеян… Республикаялъул бюджеталъе гьеб бакIлъизе буго, аскариязеги бигьалъиларо, – халгьабизе бокьилаан кин гьеб тIубалебали.\nПрочитано 265 раз\tПоследнее изменение Пятница, 13 июля 2018 15:26\nДругие материалы в этой категории: « ХХI гIасруялъул машгьурал политикал\tСуалал ва масъалаби »


Авар архив, Январь 07, 2015\n35000 чи вакIарун вукIана Париж бакьулъе 7 январалда. Гьедин гьез бихьизабулеб букIана Charlie Hebdoялде гьабураб гьужумалда жидерго разилъи гьечIолъи. Гьез кодор ккун рукIана прессаялъе эркенлъи тIалаб гьабулел игIланал. Charlie Hebdo сатирияб даптаралде гьужум гьабидал чIван вукIана 12 чи.\nПарижалда гIадатиял гIадамаз 7 января бахъараб видеоялда бахъун буго яргъидгIуцIараз полицияв цин лъукъулев. Гьезул цояв аскIосан арабго гьесул сас къотIула. Гьелдаса хадуб гьел чагIи гьениса уна автомашинаялдаги рекIун.\nНасранияб диналъул цогидал байрамалго гIадин, ГIиса авараг гьавураб къоги Дагъистаналда гIумру гьабулел насранияз кIодо гьабула аслияб куцалда килисабаздеги хьвадун. Цере килисабазде аслияб куцалда чIахIияб ригьалъул гIадамал хьвадулел рукIун ратани, гьанже гьенире хьвадулел руго 30 сонил ригьалдаса байбихьун гIадамал. Гьелги аслияб куцалда тIубарал хъизанал ккун рачIунел руго. Гьезда гьоркьор рихьулел руго хIатта бусурман диналъул чагIиги. ГIиса авараг гьавураб къоялдехун кинаб бербалагьи бугеб Дагъистаналда?\nДонецкалда дагъистаниял чIвай гьанже балъголъи гуро\nУкраиналда чIварал 11 дагъистаниясул цIар тIатинабуна гьал къоязда «Рагьараб Россия» гIуцIиялъ. Республикаялдаса журналистазни абулеб буго, жидеда мухIканго лъалин Дагъистаналдаса къого чи Донецкалда чIваравлъийин. ЧIваразул гIагаразул лъицаниги гьел хIужабазда хурхун баянал кьолел гьечIо, жал хIинкъулел ругин абулеб буго гьез.\nCharlie Hebdo абулеб сатирикияб даптаралде гьужум гьабун хадуб лъукъарал азарханаялде рачунел руго тохтурзабаз. Ахирал соназда жаниб буго даптаралде гьабураб кIиабилеб гьужум.\n11 чи гьездаго гьоркьов кIиго полициявги чIван ва жеги 10яв лъукъун вуго Франциялъул Charlie Hebdo ("Шарли Эбдо") абулеб сатирияб даптаралде щалали лъаларел яргъидгIуцIараз тIадекIанцIи гьабидал.\nКъунеб бугеб махщалил ицц\nГьоцIдерил тIагIалабазул комбинат Советияб заманаялда Дагъистаналда ва улка тун къватIибехун лъалаан гьенир гьарурал тIагIалабаздасан. Гьенир гьарурал тIагIалаби цIунун руго Эрмитажалда, Магърибалъул махщелчилъиялъул ва гIемерал цогидал музеязда. Араб гIасруялъул 90 соназ, захIматаб ахIвал-хIал букIиналда хурхун чIезе тараб комбинаталъул хIалтIи жакъаги чIун ва тIубан лъугIун унеб буго.\nХасавюрт мухъалда ккараб кьвагьиялъул хIасилалда чIван вуго полициялъул кIиго хIалтIухъан. Гьелда сверун батIи-батIиял информ-алатаз кьолел баянал батIи-батIиял руго. Жанисел ишазул министерлъиялъ кьолеб буго жидерго баян. Гьединго ва изну гьечIого яргъидгIуцIаразулгун хурхен букIиналда щаклъи букIун ккурав Ибрагьимов Сабирие туснахъалъул цо моцI бихьизабун буго.\nДунял тарихазулъ (автор: Гьелена Забранска)\nЛъимал инсуца хьихьизе ккола\nШималияб Кавказалъул регионазда гьоркьоб алиментазул налъулал бищунго гIемер руго Дагъистаналда. Гьедин лъазабулеб буго диваналъул хIукмуял тIуразариялда хадуб халкколеб идараялъ. Экспертазул рагIабазда рекъон, республикаялда гIемерисезда алиментазул суалал лъалел гьечIо ва гьединлъидал чара гьечIого къваригIун буго информалатаз гьелъул бицине.


Умумуз цIунарал лъикIал гIадатал » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nУмумуз цIунарал лъикIал гIадатал\nЛъарагIлъиялда гIумру гьабулей йигониги, ракIалдаса киданиги унаро дун гьаюраб, дун гIураб гIагараб Гьоор росу.\nЗамана анагIан гIажаибаб гIищкъугун цере тIамула умумул, гьезул рукIа – рахъин, гIадатал. ЦIакъ бокьула гьезул хIакъалъулъ хадуб гIолеб гIелалъе бицине.\nДун хIалтIулей йигеб Ленинкенталъул 35 абилеб гимназиялда кIудияб кIвар кьола гIолохъанаб гIелалъе умумузул лъикIал гIадатазул кьучIалда тарбия кьезе. Нижеца цIалдохъабазе бицуна бертадул, лъимада цIар лъеялъул, рукIа- рахъиналъул, хIалтIи- ишалда хурхарал ва гь. ц. гIадатазул. Гьелъ лъималазул рекIелъ бижизабула ВатIаналде рокьи, куцала цIикIкIарасде адаб- хIурмат, хIалтIуе сахвагIатлъи.\nЖакъа ракIалъ ахIулей йиго дирго гIагараб росдал хвел- рукъиялда хурхун умумузул рукIарал, гьабсагIатги цIунун ругел гIадатазул бицине.\nДагъистаналъул киналго халкъазе, щибаб росдае хасиятаб буго къварилъи ккаразе хIалае рахъинги, хIалтIулъ кумек гьабун гвавулъ инги, рохел гIахьал гьабизе инги.\nГьаадерил жамагIаталъ батIаго кIудияб кIвар кьола магIирокъоб гьабулеб хIалтIуе. Гьениб лъицаниги лъиданиги хIалтIи тIад къаларо. ГIагарлъиялъул щивав чиясда лъала лъица щиб гьабизе кколебали.\nГьанже заманалда цо-цо росабалъ баккун бугеб, бертаде гIадин столал тIиритIулеб гIадат Гьоор росулъ букIинчIо, гьабсагIатги гьечIо.\nЧи хун лъабабилеб къоялъ хъола ресалда рекъараб хIайван ва гьан белъуна. Гьеб къоялда абула «лъабрай» абун. Бакъанида зикруялде рачIарал бихьиназеги гьеб гьан бащад гьабун, чедгун цадахъ бикьула. ГIодор чIараб бакIалдаго кваназе щагIил дугълузухъеги тIун кьола гьагIоги. Дугълулги ккола жамагIаталъул гIаммаб цIарагI. ЦIунунгирукIуна росдал мажгиталда. Гьан белъуна росдал кIудиял хьагазухъеги бан. Гьелъул хIалтIиги гьабула бихьиназ.\nУнкъабилеб къоялъул хаслъилъун ккола гьи (мугь) бай. Гьи балеб къоялъ гIемерисел руччабаз жидерги садакъаян бачIуна цояз цIоросаролъ, цогидаз багIаргьоло, ролъ. Гьебги белъуна долго кIудиял росдал хьагахъ, къватIиб цIулал цIаги бакун. Бакъанида зикруялдаса хадуб, чедгун цадахъ гьебги бикьула.\nКIудияб чIухIигун абила хвел – рукъиялъул жидерго гIадатги хаслъиги гьаадерица росулъ гуребги, шагьаралдаги лъарагIлъиялдаги цIунун бугилан. Амма цого – цо кIочон толеб жо буго умумузул къагIидаялъ чед бежи.\nМадугьалихъ бугеб КъахIиб росулъа дир кьерилаз гьабсагIатги ракIалде щвезабула гьаадерил чадил тIагIамалъул. Зигараялъги ун, Гьоориса эбел тIад юссиндал, тIоцере жал чед бугищали балагьулаанила бицуна гьез.\nЧед бежилалде кIиго къоялъ цебе гьабула реччеб (опара). Гьелъиеги дрожж хIалтIизе гьабуларо. Ролъ буцизе букIине ккола кIиго бутIа ханждал ва цо бутIа гIатIал( цIоросаролъул ханждал). Метер чед бежизе ролъги буцула къасиго. ЧIахIиял ххамил къандалъабазда жанибги лъун тIупун тола беччизе. Бежула корохъ гуреб, къватIиб цIаги бакун, ганчIил къаназда.\nИнсул васигат тIубазе 20I5 соналъ нижер хъизамалъ гьединаб чед бежун букIана садакъаде бикьизе. Унго- унголъунги харабаз гьеб кваналеб букIана херлъи нахъ чIвалеб дару гIадин. Чанги гIолилазе гьеб букIана жеги мацIалде щун букIинчIеб гьуинаб тIагIам. Гьединаб чед анкьалъ таниги холаро. Печалъул коронибги лъун хинлъизабуни, цIигьабураб гIадин лъугьуна.\nМагIирокъор кванаялдаги гьениб бикьулеб садакъаялдаги хурхун батIи- батIиял вагIзабиги бахIсалги рукIуна гьанже заманалъ. Цебе букIараб умумузул гIадатги цIунун, гьабсагIатги гIагарлъиялъул руччаби магIирокъоре уна батIи – батIияб квенги босун. БачIа- бачIараб квен ирга гьабун киназего бикьула. ТIоцебе бисмилла гьабула рукъалъул бищун цIикIкIарас.\nРадал хабадаса кьулгьуги гьабун рачIунел бихьинал кваназе жидерго рокъоре рачуна инсухъа гIагарлъиялъул чияс; гIаданлъи гьабизе бокьани, бокьарав чиясги. Гьедин гьабизе бокьарав чи цо къоялъ чанго ккани, гьез хIукму гьабула хадусел къояз ахIизе.\nХварав чи вукъулеб къоялъ росулъ ругелаздаса тIаде рачIарал росуцоял цIикIкIун рукIуна. Гьединлъидал магIирокъоб квен гьабизе рекъараб гьечIилан абуниги, чурпаги чедги камун гьелги толаро.\nУмумузул гIадатал цIунизеги, гьел цIунун хьвадизеги гьаадерил жамагIаталъеги тIого дагъистаниязеги талихI кьеги. Кьураб садакъа рухIалъе щун хваралги ратеги.\nМокъокъил ханида хъахIракьги буцун,\nКьурда сиял рарал дир гьоорисел.\nХъатица ракь баччун, кьурда хур гьабун,\nАхал гIезарурал, дир гьоорисел.\nЖидеда бер чIвани, ракIал рохулел,\nЛебалал, гьайбатал, дир гьоорисел.\nРекIелъ щибго жахIда, хIалхъублъи гьечIел,\nРакIал аваданал, дир гьоорисел.\nИхтилат- бертада данделъаниги,\nКакий хилиплъичIел, дир гьоорисел.\nМекъаб бицунесда бухIараб рагIи\nБадибе абулел, дир гьоорисел.\nГьабулеб ишалъулъ магIна - гIен бугел,\nСундулъго кIвахI гьечIел, дир гьоорисел.\nКъварилъиялъ, квачалъ кверде росичIел,\nЧармил ракIал ругел, дир гьоорисел.\nУмумузул гIадат гIасрабаз цIунун,\nЦIияб модаялда хадур лъугьинчIел,\nЖидер ратIлил форма цIунун хьвадарал\nРетIараб рекъарал, дир гьоорисел.\nЭбел- ВатIаналде тIаде къо ккедал,\nТIоцебесеб кьерда чуял кьолорал,\nКьалда чIел босарал, чучи лъаларел,\nЧилъи тIадегIанал, дир гьоорисел.\nГьабураб реццалъе жал мустахIикъал,\nГьудул-гьалмагъасде божилъи тIокIал,\nГьобол вачIанани, бахъун ракI кьолел,\nРокьула дие нуж, дир гьоорисел.\nХIайдарбегова (ХIасанова) ПатIимат М.\nАвтор: ПатIимат ХIайдарбегова, Ленинкенталъул 35 гимназиялъул директорасул заместитель, авар мацIалъул мугIалим.\n» Умумузул бертаби кIоченчIого рукIине


«ХIакъикъат» ва чIарадисел » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » «ХIакъикъат» ва чIарадисел\n«ХIакъикъат» ва чIарадисел\nДобавил(а): Musa от 10-12-2012, 17:18\nЧIарада район кидаго букIана "ХIакъикъат" газета хъваялъул рахъалъ цебесеб кьерда. Амма гьал ахирал соназда ахIвал-хIал цIакъго хисана.\nЦIуриб росулъ буго 1100 цIараки. Амма газета хъван буго 10 чияс. Гьеб ккола нечезе ккараб хIужа. Масала, ЦIуриб школалда вуго 45-50 учитель, райбольницаялда 100 хIалтIухъан, районалъул учреждениязда хIалтIулев вуго 240-250 чи.\nПочалде щведал, дица цIехана тIокIаб тIаде газета хъварав чиго гьечIищилан. Дуца бицунеб щиб, гьеб 10 газетаги хIалихъе хъвазабулаян жаваб кьуна почалъул хIалтIухъабаз.\nДир буго 74 сон. 1961 соналдаса нахъе хъвалеб буго "ХIакъикъат". БачIунеб соналъеги хъвана тIубараб лъагIалиего. Щиб жо кколеб 684 гъурущ? Лъабго шиша гIаракъидул. ЧIарадисел руго яхI бугел гIадамал. Амма бичIчIуларо къойидаса къо- йиде щай газетал хъвалезул къадар дагьлъулеб бугебали. Гъуниб бугеб почтамталъги почта щвезабула жиндир заманалда. Дие щола номер камичIого газета.\nДица цIалана ЧIарада районалъул росабалъ хъван ругел газетазул сияхI. Дунго намуслъана гьедигIан нахъеккун рукIин баянлъидал. Киналго учреждениязул нухмалъулез жидее мутIигIал хIалтIухъабазда абизе ккела "ХIакъикъат" хъваян. Жинцагоги хъвазе ккела мисалги бихьизабун. "ХIакъикъат" газета буго нилъер миллаталъул матIу. Гьенир рорхулел суалазулги, гIадатазулги, яхI-намусалъулги, хьвада-чIвадиялъулги, чIвай-хъвеялъулги, бикъа-хъамиялъулги бицун хIалкIоларо. РачIа, чIарадисел, почалде "ХIакъикъат" хъвазе. Гьеб нужехъе кватIичIого, камичIого Вернуться\nРагIи - бадибе, тIил - мугъзаде!БюджетХИРИЯЛ ЦIАЛДОХЪАБИ! ХIУРМАТИЯЛ ЦIАЛДОЛЕЛ!Искусствоялъул гIадамал. «БагIар мачуязда чилайги угьун…»Басрияб цІунана, цІиябги гІуцІун


Хасал операцияздаса рагъулал операциязде?\n20 январалда МахIачхъалаялда тIобитIараб хасаб операциялда изну гьечIого яргъид гIуцIаразде гъорлъе унезул лъабгояв чIвана. Шагьаралъул Совет мухъалда лъазабун букIана терроралда дандечIараб низам, къуваталъулаз сверухъ ккун букIана кIиго мина. Цояб – Эльдаровасул цIаралдалъун бугеб къватIалда, цогидаб – ЦIияб Кяхулаялда.\nЭльдаровасул къватIалда бугеб минаялда жаниса къватIир рачIана кIиго лъимерги цо чIужугIаданги, жанир хутIарал «рохьилаз» инкар гьабуна кверда рачIиналдаса. Гьезда ва низам цIунулезда гьоркьоб кьвагьдей байбихьана. ЦIияб Кяхулаялдаса информация «Эркенлъи» радияолъе щвечIо.\nГьал къоязда Дагъистаналда чанги нухалда лъазабун букIана терроралда дандечIараб низам. Гьеб лъазабун букIана Сергъохъала мухъалда (гьенив чIвана цо рохьилав, цогидазе тIуризе кIвана), Казбек мухъалдаги лъазабун букIана (гьенир щалго ратичIо къуваталъулазе).\nАхирисеб кIудияб хасаб операция Семендералда тIобитIана. 17 январалда къаси Семендер росулъ сверун ккуна изну гьечIого яргъид гIуцIарал жанир ругел мина. Хасаб операциялда чIвана анкьго чи – гьезда гъорлъ ратана «МахIачхъалаялъулаб» абулеб рохьилазуллъун рикIкIунеб къокъаялъул цевехъан МахIмуд ГIалиев.\nНизам цIунулезул баяназда рекъон, гьеб къокъаялъ чанги такъсир гьабуна МахIачхъалаялда. ГIаракъи бичулел тукеназда кьвагьиял гIуцIана, полициялъул хIалтIухъаби чIвазе хIалбихьана чанги нухалъ, бизнесменазухъе «флешкаби» ритIулел рукIана. Гьез гьабураб ахирисеб такъсирлъун рикIкIунеб буго «Золотая империя» рестораналда аскIоб ккараб кьвагьи. ЦIех-рехалъул комитеталъул лъазабиязда рекъон, гьеб лъугьа-бахъиналда лъукъана 16 чи, гьезда гьоркьосан анлъгояв жеги азарханабазда руго.\nХIинкъи гьечIолъиялъул рахъалдасан Дагъистаналда бугеб ахIвал-хIалалъул бицунеб букIана цодагьалъ цебе тIобитIараб Терроралде дандчIараб республикаялъулаб комиссиялъул данделъиялда.\nГьеб данделъиялда республикаялъул нухмалъулев Рамазан ГIадбулатIиповас абуна экстремизмалъул идеологиялда дандечIараб хIалтIи гьабулеб гьечIилан Дагъистаналда ва гьелдалъун гьеб идеология гIолилазда гъорлъ тIибитIулеб бугилан. Гьединго ГIабдулатиIповас абуна росдал джамагIаталъги гьеб сулалъе кIвар кьезе кколилан.\nВице-премьер Рамазан Джафаровас рохьилазда ва гьезул кумекчагIазда хъинтIараб статистикаялъул бицана. Гьесул рагIабазда рекъон, гъоркьисала Дагъистаналда чIвана изну гьечIого яргъид гIуцIаразде гъорлъе унезул 160 чи, ккун руго 215 «рохьилав» ва гьезул кумекчагIи, жалго кверде вачIана 27 «рохьилав».\nДанделъиялда гьединго абуна республикаялда ругел киналго мадрасазе аттестация гьабизе кколин ва гьеб гьабизе кколин КъургIан ва Ислам лъалел гIалимчияз илан. ГIабдулатIиповас ахиралда тIаде жубана халкъиял дружинниказул хIалтIиги цIигьабизе кколин ва гIагараб заманалда республикаялда динияб конференцияги гьабизе кколин. Низам цIунулезда ГIабдулатIиповас абуна республикаялда бачIунеб ва гьанисан унеб транспорталда хадуб хал кквеян Волгоградалда ккарал гIадал такъсирал такрарлъичIого рукIине.\nРакIалде щвезабила, декабралъул ахиралда Волгоградалда кIиго теракт ккана. Гьел терактазда хвана 34 чи, лъукъана 106 чи. «Вилаят Дагестан» абураб экстремистазул сайталда гьал къоязда баккараб информациялда рекъон, гьел такъсирал гьаруна «Ансар аль-Сунна» абураб изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къокъаялъ.\nБатIи-батIиял сайтазда хъван бугеб информациялда рекъон, «Ансар аль-Сунна» ккола ГIиракъалда бугеб рагъулабгун-исламияб къокъа. ГIиракъалъул хIукуматалда ва Америкаялъул цолъарал штатазде данде къеркьеялъе 2003 соналда рагьараб къокъа бугин гьебиялан хъвалеб буго интернеталда.\n«Вилаят Дагестан» Сайталда лъун бугеб видеороликалда бихьизабулеб буго кин гьел хадIурлъулел рукIарал терактал гьаризе. «Ансар аль-Сунна» къокъаялъул цевехъана ГIумарил лъазабиялда хъван буго жеги чанги такъсир гьабизе бугин жидеца Россиялда, хас гьабун, Олимпиада Сочиялда унеб мехалъ илан. Гьеб кинабго жо провокация бугилан рикIкIунеб буго Россиялъул экспертаз.\n«Взгляд» газеталъе кьураб интервьюялда Рагъулаб прогнозазул централъул нухмалъулев Анатолий Цыганюкас абуна «Ансар аль-Сунна» цIар бугеб къокъаялъул хIакъалъулъ цебе лъиданиги рагIун букIинчIилан, амма гьединал къокъаби дуниялалда гIемерлъулел ругин ва Белорусиялда цин ракун ругилан. Пачалихъияб Думаялъул хIинкъигьечIолъиялъул комитеталда гъорлъе унев Анатолий Выборныясни абуна, гIадамазда гъорлъ рихха-хочи баккизабизе гьабураб ролик бугин «Ансар аль-Сунна» къокъаялъ бахъараб видео.\nЦогидал экспертаз абулеб буго «Ансар аль-Сунна» къокъаялъул вакилзаби Дагъистаналдаги ракун ругилан ва гьелдалъун Сочиялда олимпиял хIаял лъугьун хадур респбликаялда кIудияб рагъулаб операция тIобитIизе бугилан.\nЖамгIияв хIаракатчи Сулейман Уладиевасул пикруялда рекъон гьединаб операция Дагъистаналда гьаби щакаб жо буго.\nСулейман Уладиев: «Лъие ва щибизе гьеб къваригIун бугеб? Лъида данде гьеб гьабизе бугеб? Гьел суалазе чIванкъотIараб жаваб батулеб гьечIо. Хасал операциял Дагъистаналда щибаб анкьалъ тIоритIулел руго, гьезул хIасилалги рихьулел руго. Гьединал операциял гIемерлъизе ратила, амма рагъулаб операция букIине бугин абураб жоялда дун божуларо. Гьелъие кинабгIаги гIилла гьечIо. Дун божулев вуго Россиялъул политикияб нухмалъиялъе къваригIун гьечIин Сочиялда Олимпиада тIобитIун хадуб Дагъистаналда рагъулал кIудиял операциял гьаризе».\nЭкспертас тIаде жубана, гIадамаз гIемер бицунеб бугин Олимпиядалда хадуб букIинеселъул, щайгурелъул гьезие чIалгIун бугин гьабсагIаталда Дагъистаналда бугеб ахIвал-хIал. «Гьеб хисиялъе гIадатиял гIадамазда рагъулал гурони нухал рихьулел ратиларо, амма хIукуматалда бичIулеб буго къуватгун цадахъ диалогалъул механизмал хIалтIизаризе кколеблъи», - илан абуна Уладиевас.