ВукIарав депутатасул ишалда хурхун цIех-рех унеб буго\nТакъсирияб къукъа гIуцIиялъул ва гIарац бикъиялъул щаклъи букIиналда бан туснахъ гьавун вугев Дагъистаналъул Халкъияб мажлисалъул вукIарав депутат МухIамадов МухIамадил гIагарлъиялъ лъазабулеб буго цIех-рех букIине кколедухъ унеб гьечIилан. Хасал идарабазул хIалтIухъабаз къанун хвезабулеб бугин, батIи-батIияб багьанаги батун гьез жидер рокъоса гIемераб къайиги гIарацги бикъанилан.\nМухIамадов МухIамадил такъсирияб къукъаялда гъорлъ вукIиналда щаклъи букIун ккурал гIадамазеги гIемераб гIазаб кьолеб бугин, гьел МухIамадовасде гIайиб гIунтIизабун кIалъазе тIамулел ругин бицана, гьезул гIагарлъиялъ 22 сентябралда МахIачхъалаялда тIобитIараб пресс-конференциялда.\nГьезул щивасул букIана къуваталъул идарабаздасаги, цIех-рехалдасаги разигьечIолъи. МухIамад МухIамадов ккуна 2013 соналъул 27 июналда. Гьесде гIунтIизабулеб буго гIарац бахъиялъул, хIилла-рекIкI гьабиялъул, такъсирияб къукъа гIуцIиялъул, гъал-магъир гьабиялъул гIайибал. Гьединго ккун руго хасал идарабаз МухIамадовасул къукъаялда гъорлъ рукIанин лъазабурал Дубки росдал депутатазул мажлисалъул нухмалъулев Абакаров Сиражудинги, полициялъул майор ХIажиев МухIамадги, гьезулго гьалмагъ ГъазиахIмадов Мурадги. Гьебго къукъаялде гъорлъе унел рукIиналда щаклъи бугев жеги щуго чиги цIех-рехалде лъазарун руго. Гьезда гьоркьов вуго МухIамадов МухIамадил вац Русланги гьезул вацгIал полициялъул хIалтIухъан Батыров Камильги.\nПресс-конференция байбихьулаго МухIамадов МухIамадил ва Русланил эмен АхIмадица бицана цIех-рехалъул идарабаз жидерго хIалтIи нахъегIанаб хIалалъ гьабулеб бугин. Жиндир васасда гIайиб чIезабиялъе гIоло гьез цойгидал гIадамазеги гIазаб кьолеб бугилан. МухIамадида цадахъ вукIарав чи вугинги абун ГъазиахIмадов Мурад гьесде данде хъвадаризе тIамулев вугин низамцIунулезин, гьес жиндир васасде гIайибал гIунтизарулел кагътазда гъулбас гьабизе инкар гьабидал Мурадие гIазаб кьолеб бугилан.\nМухIамадов АхIмад: «ГъазиахIмадов Мурадие депутат МухIамадов МухIамадида гIайиб гIунтIизабун кIалъайин абун чанцIулго гIазаб кьун буго. Исана цIияб соналда хурхун январалъ рукIунел халатал гIодоркъоязул заманалда, хIалтIуда щивниги гьечIеб мехалда туснахъалъуса къватIивеги вачун чанцIулго гIазаб кьун буго гьесие. Гьеб тадсикъ гьабизе я тохтурзаби яги нугIзалги рукIун гьечIо гьенир. Гьелде тIадеги адвокатги виччан гьечIо гьесухъе. Гьесул иш бачунев вугев цIех-рехчиясги лъазабулеб буго жинда вихьизецин вихьичIин гьевилан. Туснахъалдаса вачун унелъул сурав босизе вачунев вугинги абун, лъикI гIазабги кьун, хадув гьев квеш лъугьанинги абун цIех-рехчиясда вихьизецин течIого цIидахъан жаниве вачунев вукIун вуго. Гьедин гьев вачунев вукIараблъи тадсикъ гьабулеб хъвай-хъвагIайги документалги руго».\nГьединго пресс-конференциялде рачIун рукIана полициялъул майор ХIажиев МухIамадил эбел-эменги. Гьевги МухIамадовасул такъсирияб къокъаялда цадахъ лъугьун гIарац бахъулев вукIанинги абун туснахъ гьавун вуго. ХIажиевги къуваталъул идарабаз МухIамадовасде гIайиб гIунтIизабизе тIамулев вукIанин, гьес инкар гьабидал гьесиеги кьечIеб гIазаб течIин бицана гIагарлъиялъ. ХIажиевасул адвокатас киназдаго рихьизаруна гIакъуба кьеялъ, ток биччаялъ хъахьиллъараб гьесул къаркъалаялъул суратал.\nГьединго ХIажиев МухIамадил лъадуца бицана гьев ккун хадуб жидер рокъоб чIухь балеб заманалда нугIзарги доре-гьанирехун ралагьизарун низамцIунулез жидецаго гулби рехханила гьенирейилан. Хадуб изнугьечIого ярагъ цIунун батанин рокъобин абураб гIайибги гIунтIизабунин жиндир росасдейилан. Гьесдаги чанцIулго низамцIунулез абун бугила дуца депутат МухIамадовасде гIайиб гIунтIизабураб кагътида гъоркь гъулбас гьабуни, мун эркен гьавизе вугилан. Гьес инкар гьабунщинахъе гIакъубаги кьолин гьесиейилан.\nГьединго МухIамадовазул эмен АхIмадица бицана цIех-рехалъе къваригIун рачунел ругин абун жиндир васазул автомобилалги рахъун анин низамцIунулез, хвараб мехалда жийго юкъизе нахъе лъураб херай жиндир якьадалъул гIарацгицин бахъун анин гьез жидер рокъосайилан.\nМухIамадов АхIмад: «Лъидаялиго банкалъе кколеб гIарац тIадбуссинабейин абун бугинги абун гIайибги гIунтIизабун туснахъ гьавуна дир вас. Гьебги лъица лъида абурабалицин мухIкан гьабичIо къуваталъул идарабаз. Гьеб щибали лъалареб багьанаги батун туснахъ гьевги гьавун байбихьана нижер гIагарлъиялъул доба чIухь базе. ЧанцIулго нижер добаги бана гьеб. МухIамади лъабго автомобил ана бахъун, рокъов щивниги гьечIеб мехалда рачIун маскабиги тIадххун цо чагIаз гьесул рокъоб бугебщинаб къайи-цIа ана бахъун.\nГьеб автомобиль бахъараб мехалда кьезе кколеб хасаб акт букIуна, цониги гьебги кьечIо. Хадуб лъана дида нижер цо автомобиль гьез бичун буго Унсоколоса чиясе. Гьедин сундулъго бокьа-бокьараб гьабулел руго гьел къуваталъул идараби. ТIокIаб жойищ гьабилареб чIухь балеб мехалда рокъоб букIараб нижер херай якьадалъул жийго юкъизе тараб гIарацин бахъун ана гьез. Цин экспертиза гьабизегIан тун бугила хадуб щибали гьабизе кколинги абун лъагIел аниги жеги гьебги щвечIо нахъе».\nАхиралдаги дур пикруялда рекъон щайин гьеб дуца абухъе щибго гIайиб гьечIев дур вас МухIамад туснахъ гьавуравилан «Эркенлъи» радиоялъ цIехараб мехалда АхIмадица абуна гьелъие гIиллалъун кканила Хунзахъ мухъалул бюджеталдаса 60 миллион бикъун букIин гьесул бажариялдалъун тIатинаби. Гьеб мухъалъул букIараб нухмалъиялъе дандеккечIила гьеб, мухъалъул нухмалъиялде жиндир вас вачIиналдаса хIинкъун, гьез гIарацги кьун тIамунила къуваталъул идараби жиндир васазде дандейилан бицана МухIамадов ХIажица.\nВукIарав дупутатасул ишалда хурхун цIех-рех унеб буго


ШигIрабазул гIидра тIегьалеб буго\nМагIарул шагIир Залму МухIамадовалъулгун дир лъай-хъвай ккаралдаса гIурабго заман буго.\nБерцинаб гьурмада гьимулел зодикьерал бералги, беразул хIоринир лъедолел анищалги, гьезул гъварилъуда бахчараб балъголъиги, гьеб киналдаго тIад нурлъун гвангъун рещтIун бугеб гьуинаб гьимиги. Рокьул цIураб гIажаибаб балагьиялъ бицунеб бугин ккола гьелъул шигIрабазул гIидраялда тIегьарал сариназул.\nХIикматаб сихIкъотIиги тIуркIизабун, цIидасанги рагIулеб буго магIаруллъиялъухъги рорхатал мугIрузда тIавап гьабулел пахруял цIумазул рорженалъухъги, мугIрул ахалъудасан чвахулел рацIцIадал лъаразул чилиялъухъги урхъараб шагIиралъул гьаракь.\nВатIаналъухъ урхъи – гьеле Залму шигIрабазда чIвараб даимаб мугьру:\nРорхатал мугIрузул гIиял рехъаби,\nГIазулал мугIрузда тIад чIараб ритIучI,\nТIогьол байдабазда кечIгун гIанса хIинчI,\nУнго, магIаруллъи, цо дур берцинлъи!\nАхIулъ яхI рехичIел чIухIарал васал,\nНамус цIунаразулъ цIар бугел ясал,\nИманги щулияб, исламги ккураб\nУнго, магIаруллъи, цо дур берцинлъи.\nМагIаруллъиялъул берцинлъиялдаса бергIорцIуларей шагIиралъул гьоркьо-гьоркьоб рахIат хьвезабулеб буго, цо-цо мехалда, миллаталда гьоркьоб гьечIеб цолъиялъ:\nЦолъе, магIарул васал,\nЦолъарал церехун ун,\nНилъ нахъа хутIун ругин.\nКир ругел, магIарулал,\nВацал цадахъ хутIичIеб\nХъизан бихьулеблъи лъай.\nГьаб сарин гIодулеб буго магIарулазул жакъасеб къисматалъухъ. ВатIаналъул пикрабиги, рохелги , релъиги, гIодиги, угьдиги щущан руго шагIиралъул шигIрабазул гIидраялда. Гьенир тIирщарал ва тIирщулел ругел сариназулъ дида дунгоги ятула. Дир къисматалъги магIу тIолеб буго гIолиллъиялда хадуб. Жегиги анищазулъ чверделеб бугеб гьелъ цин йосун лъола жиндирго гIурул рагIалда, цинги – гьел цIидасанги гьелчола гIумруялъул карачалабазде данде:\nДир анищазул лъар, ракъдалал соназ,\nКъечон дун холелъул, гьекъезе щвечIеб.\nДир анищазул лъар, анищазул лъар,\nКватIун букIаниги дихъе чвахулеб….\nБотIрол расазда саву кколелъулги, каранда кIетIолеб рекIел твархи загIиплъулелъулги, хьулазул хьухьакье ккарал пикраби дагьалъги гIанчIлъулелъулги, Залмул асарал кIетIола гIумруялъул хаслихълъиялда. Гьеб бачIуна, лъимерлъиги гIолохъанлъиги цадахъ бачун. Цинги цIидасан, кьурдула анищал, хIайранал сариназул асирлъуде ккарай дие гьимула талихIалъул бакъ. Гьеле гьединаб гIажаибго берцинаб гогьаралъул накъищаз угьараб асар гьабула дие тIубачIеб рокьулги, билараб талихIалъулги, гIорцIизегIан хIохьбазе щвечIеб гIолохъанлъиялъул иццухъ тIураб магIуялъул хIакъалъулъ хъварал шагIиралъул кучIдул цIалидал!\nСаназул гъаталде гъегъ бананиги,\nГъорлъан инагьдула анищазул лъар,\nТIад къанал чIван, чвахи къинабуниги,\nКъин гьечIеб лъарал лъим баккула тIаде.\nРекIараб цIадутIе цIад щай балареб,\nЦIахIилал беразул нур босилалде,\nЦIваби гъараб зодоб мацI щай щолареб,\nМоцIроде кIетIолеб ракI лъалхъилалде.\nВа цо заманаялдаса, пашманал пикрабиги щущазарулаго, гьале жибилан гIолохъанлъиялъул хьухьикьан баккун бачIуна, талихIалъул хIинчI, дир гIамирко хIинчI – хIеренаб, недегьаб, гIанчIаб, гогьаб лъимерлъи:\nТалихIай йикIана гьитIинаб мехалъ,\nГьури тIад кьурдулей кьурулъеги ун,\nГIодой ялагьани, бетIер сверулеб\nПарсиб бижараб тIегь тIезе хIалкIведал…\nВа амма гIолилалъул гIумруялъе гьарулел бадирчIваяз тIаде цIалеб буго чIегIераб сордо:\n- ТалихI, унго, талихI бачIунищ унеб?\nЯлъуни кидаго аскIобищ чIолеб?\nТалихIай ятани, щай пашманлъиялъ\nЩибаб маркIачIуда дир ракI къанцIулеб?\nШагIиралъул шигIрабазухъе нуцIа къиридал, дида чIвала магIарул рогьелалъул гьогьенги, йохизаюла гIидраялде ккараб рокьул щуб талихIалъул бакъуде данде кIенчIолелъулги, сири базабула къисмат бигъаразул рекIел сариназги. Гьеле гьединаб гIемеркьеразулаб шигIру буго магIарул шагIир Залму МухIамадовалъул.\nНахъойги ахIулеб буго шагIиралъ:\n- КIваричIо дий гIумру, гIураб ракьалда\nГIадамал дидаса къварид ругони,\nКъабуллъиларо дий бачIунеб заман,\nЙорчIами кьураца жаваб кьолареб.\nКъокъаб гIумруялъул къваридаб нухда,\nКъадру цIунун, дица тIамила къоял.\nКъаникье индалцин, лъалелщинаца\nЛъикIай йикIанилан абулеб куцалъ.\nИсана Залму МухIамадова гьаюралдаса тIубана 55 сон. ГIумруялъ кIиго щуйилаб лъолеб гьеб талихIаб лахIзаталда, дица шагIиралъе гьарула къин гьечIел шигIрабазул иццухъ талихIал сариназе даимаб чили. Биччанте гьеб букIине цIияб гIумруялъул цIияб байбихьилъун.\nДругие материалы в этой категории: « Шамил имамасул кагътал\tЭбелалъул гьаракь »\n12:25, 08 июля 2020, 87


КIиго магIарулав, кIиго мугIрул цIум | Спорт | Россия для всех\nКIиго магIарулав, кIиго мугIрул цIум\nММАялда сверухъ суалалги рорхана\nМашгьурав спортсмен, жубараб речIчIухъанлъиялъул рахъалъ кIицIул дунялалъул чемпион, халкъалда гьоркьов Волк-ханин абун лъалев МухIамадхан ХIамзатханов дандчIвана Дагъистаналдаса бизнесмен, «Сумма» компаниялъул нухмалъулев Зиявудин МухIамадовгун.\n«Зиявудин дида лъала 20-ялдасаги цIикIкIун соналъ. Доб гIолохъанаб заманалдаго бичIчIулеб букIана гьес дунялалъулго бизнесалъул гIатIилъиялде гали тIамизе ва гьелъул тIогьиве вахине вукIин. Зиявудин киданиги вукIинчIо чиновниклъун, хIалтIичIо хIукуматалъул чIахIиял хъулухъазда. Гьес жиндирго бечелъи данде гьабуна, захIмат-гIакъубаги бихьун, гьоркьоса къотIичIого хIалтIун. ГьабсагIаталда гьес гIуцIараб империялда хIалтIулев вуго 30 азаргоялдасаги цIикIкIун чи. Бизнесалъул устар гуревги, гьев вуго гIакълу камилав, кIал пасихIав инсанги», — ян хъвалеб буго ХIамзатхановас жиндирго Instagramалъул гьумералда.\nВолк-Ханил рагIабазда рекъон, Зиявудинил рахIатхвезабун бугоан ахирал соназда республикаялда бугеб ахIвал-хIалалъ, регионалъул нухмалъиялъул мекъаб политикаялъ. «Амма хьул буго республикаялда хадубккун кинабго лъикI букIиналде. Гьединаб мурадгун дицаги бажарараб гьабизе буго», — ян абуна МухIамадовасилан хъвалеб буго ХIамзатхановас.\nГара-чIвариялъул заманалда рорхун руго ММАялда сверухъ суалалги. Зиявудин ккола Россиялда бищунго машгьураблъун кколеб жубараб речIчIухъанлъиялъул турнирал тIоритIулеб Fight Nights Global компаниялъул хважаин.\n«БакIаб цIайиялъул спортсменал Дагъистаналда къанагIат гурого гьечIолъиялъул бицунаго, гьес гьикъана цогIаги къуватав речIчIухъан ругьун гьавун бажаруларищилан? Гьеб суалалъе жаваб кьезе дихъа бажаричIо, щай абуни, дун республикаялда гьечIелъул. Гьединго хабар ккана ХIабиб НурмухIамадовасул кватIичIого букIине бугеб къеркьеялъул хIакъалъулъги. Дир пикруялда, ХIабиб бергьине вуго. UFCялъул рачел хIажат буго Россиялъе ва Дагъистаналъе», — ян хъвалеб буго Волк-Ханица Instagramалда


ЦIунилгу ххувшаву |\nГьарца конкурсрай ххув шайсса «Гъази-Гъумучи»\nМариян Дандамаевал цIанийсса Гъумучиял магьирлугърал школалул дуклаки оьрчIру гьарца шинал хьхьичIунну гьуртту шай «Ттул ужагъ Дагъусттанни» тIисса аьдатсса Республикалул кIулшиву дулаврил министерствалул конкурсрай. Ттигъанну Буйнакскалий хьусса арулла райондалул дянивсса конкурсрай гьуртту хьусса шаннагу ансамбльданул бувгьунни хьхьичIунсса кIанттурду.\nМиллатирттал инструментирттай руцаврил номенациялий «ЧIава музыкантътурал» ансамбльданул бувгьунни шамилчинмур кIану. (каялувчитал — Сулайманов Амир, Мудунов Карин ва МахIаммадов ХIасан-ХIусайн). Халкьуннал балайлул номинациялий «Лакку билаят» ансамбльданул бувгьунни цалчинмур кIану (каялувчи ХIусманов Султан). Халкьуннал къавтIаврил номенациялий «Гъази-Гъумучи» къавтIаврил ансамбльданул бувгьунни цалчинмур кIану (каялувчи Мудунова Шагьризада).\nЧIава музыкантътал: МахIаммадов Шамил, Масуев Ширвани (дачIу), Аьбдуллаев КьурбанмахIаммад (аккордеон),\nМудунов Дивир (щютIуххи).\nВай гьантрай тIурча, къавтIалтрал ансамбль ххув хьунни ацIра зоналул дянив хьусса республикалул конкурсрайгу.Вайннал ккаккан дурунни «Шярлу» тIисса Жамалуттин Муслимовлул къавтIаву. Шиккува кIицI бан, махъсса шиннардийсса конкурсирттай «Гъази-Гъумучи» ансамбль лув-ялув гьарца шинал ххув шайссар. Сакиншинначитурал лавайсса кьиматрай кIицI лавгунни Гъумучиял магьирлугърал школа, гьарца шинал гьарца номинациялий хьхьичIунну гьуртту шаврихлу.\nЛакку улклухасса балай». Аьлишаева Фаина, Атоева ПатIимат, Аьбдуллаев КьурбанмахIаммад.\nКонкурсрал жюрилул хъунама, яруссаннал композитор АхIмад Амирхановлул кIицI лавгунни гьуртту хьусса коллективрттаву так ца «ГъазиГъумучи» ансамбльданул диркIшиву конкурсрал тIалавшиндарацIун даркьусса къавтIаву (миллатрал аьдат къавтIаврищал хIаласса). Барчаллагь увкунни школалул директор МахIаммад Хъунбуттаевлухь, методист Зарема Рашкъуевахь ва оьрчIащал зузисса цинявппагу пишакартурахь. Цалчинмур даражалул дипломращал ансамбльданун пишкаш дурунни дачIу.\nПредыдущая записьКъучагъшиврул лишанСледующая записьЯлу-ялун жагьил хъанахъисса цIуцIаву


1-3 марталда РФялъул Федерациялъул советалда тIоритIана Дагъистан республикаялъул къоял.\nЦогидазда цадахъго, нилъер гьаниб медицинаялъул «Хехаб кумекалъул» хIалтIи лъикIлъизабиялъул суалги борхана гьениб.\nГьелда бан 1 марталда «Дагестанская правда» газеталъул редакциялда тIобитIараб пресс-конференциялда гIахьаллъи гьабуна «Медицина катастроф» абураб централъул нухмалъулесул заместитель МухIамадрасул Зиявудиновас.\nГьесда цадахъ гьенире рачIун рукIана рехсараб централъул хIалтIухъан Артур Даххаев, санавиациялъул тохтур Давид Учуев, Дагъистаналъул медицинаялъул университеталда бугеб «Хехаб кумекалъул» факультеталъул кафедраялъул нухмалъулев Элдар Минкаидов.\nГIОЛОХЪАБИ ЦIА ГIАДАЛ, ХIАЖАТ РУГО КИДАГО\nМухIамадрасул Зиявудиновас бицана, бокьараб цогидаб хIалтIул бакIаздаго гIадин, «Хехаб куме- калъул» хъулухъалъулъги гIемерал захIмалъаби ругин. Амма ахираб кIиго-лъабго соналда жанир лъикIал хиса-басиялги кканила жидер хIалтIулъ. Мисалалъе, лъалаго роцIцIун буго хIалтIухъабазе хIажатаб сурсат, хасаб ретIел-хьит чIезабиялъул суал, щун руго «Хехаб кумекалъул» цIиял машинаби. ЦохIо тахшагьаралда гуребги, мугIрузул районазда ругел гьезул станциязеги щун руго гьел.\n- Амма кIвар буссинабизе ккараб суал буго жакъа «Хехаб кумекалъул» хъулухъ лъикIал, махщел бугел хIалтIухъабаздалъун хьезаби. Хасго гьеб рахъалъ квешаб хIал бугин абизе бегьула рикIкIада ругел росабалъ, гьединго районазда гьоркьор ругел «Хехаб кумекалъул» станциязда. Медуниверситетги лъугIун гьенире хIалтIизе унезул къадарги кIудияб гьечIо. Щайин абуни, жакъа гIемерисезе бокьулеб гьечIо гьединал бакIазде хIалтIизе ине. Щайгурелъул гьенир тIалабал цIакъ кьварарал руго ва кинавго чиясухъа гуро гьеб хIехьонги бажарулеб, - ин бицана М. Зиявудиновас.\nГьеб рахъги хIисабалде босун, церегоялдаса нахъе «Хехаб кумекалда» хIалтIулел, гьанже ригьалде рахарал гIадамалцин чIезарун ругин жидеца хIалтIудаян бицана гьес.\n«Хехаб кумекалъул» шоферзабазул хIалтIуе кинаб къимат дуца кьолебин цIехана гьесда журналистаз. ГьедигIанго беццизе ккараб хIалалда гьечIониги, ахираб заманалда гьеб рахъги мухъде бачIун бугин жаваб кьуна Зиявудиновас. Жакъа кинавго чи рулалда нахъаги вугеб, машинабаз занкIун цIурал шагьаразда гIунгутIаби камун хутIулел гьечIин жидер хъулухъалъул шоферзабигиян тIаде жубана гьес.\nСанитарияб авиациялъул тохтур Давид Учуевас бицухъе, 2020 соналъ 185 роржен гьабун буго гьез унтарал гIадамазухъе. Больницаялде щвезавун вуго 256 чи, гьездаго гьоркьоб - 26 лъимерги.\nЧИЯРАБ БЕРЦИН БИХЬУН, НИЛЪЕРГО ЛЪИКIАБ КIОЧОН\n«Хехаб кумек» ахIизе бегьулел гIузрабиги батIи-батIиял рукIунин бицана МухIамадрасул Зиявудиновас.\n- Квеш ккараб жо буго пачалихъалда цебе букIараб лъикIаб къагIидаги тун, жакъа бакътIерхьул улкабазул мисалалда рекъон хIалтIулел рукIин.\nЩивав чиясул къаркъалаялъул гIуцIи цого бугилан кканиги, унтуда данде къеркьолеб хасият щивав чиясул батIи-батIияб букIуна. Цоясе данде ккараб дару-сабаб цогидасе ккечIого букIине рес буго. Гьеб рахъги хIисабалде босулаан цебе.\nГьанже абуни, кIиго чи цого къоялъ, цого заманалда унтун «Хехаб кумек» ахIани, кIиязего гьабизе цого дару бихьизабун буго. Гьеб лъикI гьечIо, - ян абуна Зиявудиновас.\nЦЕБЕСЕБ ГIЕЛ ЦIАЛИЗЕ ГЪИРА БУГЕБ БУКIАНА\nПресс-конференциялда рукIа разул цояс гьесда гьикъана дурго хIалтIухъабазул махщалидаса рази вугищ мунилан.\n- ТIуванго гьездаса рази вугин абуни, нужги божизе гьечIо, гьебги гьереси букIина. Бокьараб цогидаб бакIалдаго гIадин, нижер хъулухъалдаги руго гьеб рахъалъ гIунгутIаби. Жакъа «Хехаб кумекалде» хIалтIизе рачIунел гIолохъанал тохтурзабазул гIемерисел руго жидерго цо хасаб пикруялъул, гIамал-хасияталъул гIадамал. Диейин абуни, гьездасаги, советияб медицинаялъул школалъ куцарал тохтурзабигун хIалтIизе бигьа букIуна. Гьединлъидал цIакъ рекIекълъула, битIараб бицани, дир кьералъул хIалтIухъаби мустахIикъаб хIалхьиялде унеб мехалъ. Гьезул чангиязда гьаризецин гьарула, исанаги инчIого чIайин, нужер махщел цIакъ хIажат бугин абун.\nКиназдаго ракIалда батила, араб гIасруялда нилъер республикаялъул мединституталъ къватIире риччалел махщелчагIазул букIараб къимат. Махщалил даражаялъул рахъалъ тIубараб союзалдаго ункъабилеб бакIалда рукIана нилъ. Щайгурелъул доб мехалъул гIел цIализе гъира бугеб букIана. Дунги, дир курсцоялги кидаго рукIунаан цIияб тIехь бала- гьулел, цо щиб букIаниги цIияб жо тIаде лъазе кIвелародайилан къеркьо- лел. Бахчиларо, жакъаги хIалтIудаса рокъове щун хадубги чанго сагIат дидаго тIад хIалтIизелъун хвезабула дица. Гьанжесеб гIел гьединаб гьечIо, гьезие цIалдезе бокьуларо. Гьанже кинабго баян интернеталда, гад- жетазда, смартфоназда букIиналде ругьунлъун, гьелда гIей гьабун чIун руго гьел, - ин рикIкIунеб буго МухIамадрасул Зиявудиновас.\nАмма бугониги, ахираб кIиго соналда жаниб гьеб рахъалъги иш лъикIлъулеб бугин тIаде жубана гьес хадубги. ГьабсагIат мединституталда цIалулезда гьоркьор дагьал гьечIо жидерго лъай бечед гьабизе бокьарал гIолохъаби.\n- Нилъ киналго ругьунлъун рукIана, Дагъистаналъул мединститут лъугIарал гIолохъаби, хIалтIи тIалаб гьабун жидехъе раккугеян, Россиялъул шагьаразда игIланал чIван ругин абураб хабаралде. Амма гьел рукIана гIадамаз ургъунго риччарал хабарал.\nГьедин хIисаб гьабуни, гьелго тIалабал Россиялъул цогидал регионазда цIаларал тохтурзабаздеги рухьинаризе бегьулаан. Гьезулги махщалил даража нилъераздаса цIакъаб букIинчIо. ГьедигIанго ярагьунарел сахлъи цIуниялъул хIалтIухъаби рукIинчIо ва жакъаги гьечIо нилъер. Гьезул чангиял жакъаги Россиялъул батIи-батIиял шагьаразда, медицинаялъул идарабазда дарсал кьолелги руго, - ян бицана М. Зиявудиновас.\nДругие материалы в этой категории: « Вакцина гьабунищ, мунго лъилъанищ?\tВакцина гьабулеб буго »


Иххица араб магIишат » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nРикIкIадасаб, чияраб чиясе балагь гьечIо\nГорогун бараб чвахунцIадалъ лъугьинабураб иххица росун ана 51 хIайван, 4 машина, 8 мотороллер, зарал ккана нусидаса цIикIкIун минабазе, хвана пихъ\n2019 соналъул 9-абилеб маялъул бакъанида речIчIараб кутакаб чвахунцIадалъул хIасилалда Бакълъулазул мухъалъул чанго росдае кIудияб ками ккана. Бакълъулазул районалъул бетIер ХIажимурад МухIамадовас данделъи тIобитIана, гьеб тIабигIияб балагьалъ гьабураб заралалъул суал цебе лъун.\nКомиссиялъул ункъо къокъа\n2019 осналъул 13 маялда районалъул администрациялда тIобитIана горо-цIергун чвахун цIадалъ, кIкIабатIгун иххаз гьабураб заралалъул ва гьеб рукIалиде ккезабиялъул суалгун данделъи.\nДанделъи рагьана ва бачана Бакълъулазул районалъул бетIер ХIажимурад МухIамадовас. Муниципалитеталъе нухмалъулес къокъго бицана тIабигIияб балагьалъул хIасилал лъугIизариялъул бугеб хIалалъул ва Дагъистан Республикаялъул бетIер Владимир Васильевас, МугIрузул улкаялъул районалъул бутIруз, росабазул вакилзабаз гьабураб кумекалъул хIакъалъулъ.\n«9 маялда къуватаб чвахун цIадалъ, горо-цIералъ, иххаз Бакълъулазул районалъул чанго росуялъе зарал гьабуна. Гьединаллъун ккола Гъоркь Инхо, ТIад Инхо, Килалъ, ЧIикь, ИчичIали, ЛъаратIа, Ингишо росаби, «Сельсовет “Арадирихский”», «Сельсовет “Игалинский”», «Сельсовет “Мехельтинский”» росабазул поселениял. Бищун цIикIкIун зарал Гъоркь Инхо росдае ккана.\nБокьун буго баркала загьир гьабизе Дагъистаналъул бетIер Владимир Васильевасе, киналго федералиял ва республикаялъулал ведомствабазул нухмалъулезе ва хIалтIухъабазе, къварилъиялде ккаразе хехаб кумек, ахIвал-хIал рукIалиде бачиналъе тадбирал гьаруралъухъ.\nБищун аслияблъун ккола гIадан хвеялъул хIужа ккечIолъи, тIабигIияб балагьалъул хIасилал лъугIизаризе кIола. Бакълъулазул районалъул администрация хIалтIулеб буго федералиял, республикаялъулал органазулгун щулияб бухьен ккун, зарал ккарал гIадамазе компенсация щвеялъе хIажатал документал тIураялда тIад. 12 маялда Дагъистаналъул бетIер Владимир Васильев, тIабигIияб балагьалъ къварилъи кьураб зонаялде вертолеталда воржана ва гьениб бугеб хIал бихьана. 11 маялда районалде бачIана оперативияб къокъа ДРялъул бетIерасул ва ХIукуматалъул Администрациялъул нухмалъулев Владимир Ивановасул бетIерлъиялда.\nГъоркь Инхор риххарал бакIал, жаниб яшав гьабизе бегьиялда арал минаби руго. Щибаб хъизаналъул масъалаби дагь-дагь ккун тIуразаризе ккола. Республикаялъул бетIерас рахъккуна, чвахун цIадазул лъим гъоркь инхдерил минабахъе кIанцIиларедухъ цояб рахъалде лъим чвахизабиялъул предложениялъул. Гьеб проект гIумруялде бахъинабизе бегьула ДРялъул тIабигIаталъул министерствоялъ.\nЩибаб къоялъ къварилъи ккарал росабалъ хIалтIулеб буго районалъул администрациялъул КЧСалъул 4 бригада, щолел руго рукъзабахъе, халгьабулеб буго кигIан зарал ккун бугоян, къабул гьарулел руго гIарзаби, кумек гьабулеб буго компенсация щвеялъе документал хIадуризе», - ян абуна ХIажимурад МухIамадовас.\nФедералияб казначействоялъул управлениялъул Гумбеталда бугеб № 19 отделалъул нухмалъулев ТIад Инхоса АхIмад Мансуровасги баркала кьуна республикаялъул ва районалъул нухмалъулезе, инхдерие кумек гьабуразе.\nКьураби тIезе рес руго…\nРайоналъул бетIерасул заместитель МухIамад Хъарагишиевас бицана росабалъе газ бачиналъул иналъул ва цогидалги кIвар бугел суалазул. ЦIадал ран МахIачхъала-Кьохъ шагьранухлул 107-абилеб км Гъоркь Инхо ва Кьохъ росабазда гьоркьобакIалда нухде гамачI-ракь ччукIкIун бачIана 12 маялъул къаси сагIат 9-ялда. «Гумбетовское ДЭП № 10» ОАОялъул техникаялъ сагIатгун бащдалде республикаялъул кIваралъул шагьаранух бацIцIад гьабуна ва автотранспорт хьвадизе рес щвана. Гьениб хутIун букIараб 30 ялдаса цIикIкIун машина цебехун ана. Хасавюрт-Кьохъ шагьранухлул 48 – абилеб км ХIаримагIарда машинабазул хьвади гьоркьоб къотIун букIана ракь ччукIун. Гьеб нухги рагьизабуна ракь нахъеги хъван. 12 маялда къасимехалъ Гъоркь Инхо – Гьарадирихъ ва Гъоркь Инхо – ЧIикь нухаре рачIана чIахIиял ганчIал. Транспорт хьвадиледухъ чIедерабго нух гьабуна, авария ккелареб хIалалъ гьел нухал жакъа къачIазе руго», - ян абуна нухазул идараялъул нухмалъулев Малачи Сурхаевас.\n13 маялда «Гъоркь Инхо» росдал поселениялъул администрациялда бугеб районалъул администациялъул КЧСалъул штабалде вачIана ДРялъул «Дагестан. Берегозащита» ГКУялъул нухмалъулев Абакар МухIамаев. Гьес хIисабалде босун буго тIабигIиял балагьал гьукъиялъе, гIадамазул сахлъи цIуниялъе тадбирал гьаризе кколеб чанго росдал халгьабизе. Бакьулъ Гьарадирихъ росдада тIаса бугеб кьуро лъеца жагъал гьабулеб буго ва росдада тIаде тIун бачIиналъул хIинкъи буго. Гьединго МелъелтIа аслияб школалда тIаде тIезехъин буго кIиго кIудияб гамачI (гирицI). Халгьабизе буго Лъанлъарибе унеб кьоялъул, ЧIиркъатIа росдада аскIоб МахIачхъала – Болъихъ нух гIоралъ чурун унеб бакIалъул.\n13 маялда районалъул администрациялъул КЧСалъ обходал гьаруна гIадамазул рукъзабахъе, цебе букIараб къадар 30-ялъ цIикIкIана. Гъоркь Инхо зарал кканин гIарза кьуразул къадар 160 чиясде бахана. КIиябго Инхо росабалъ хIалтIулеб буго 4 бригада.\nДанделъиялда рехсана зарал ккаразе кумек гьабун кьезе районалъул бетIерасул резервалъулаб фондалдаса гIарац батIа гьабиялъул суал. ХIукму гьабуна гIадамазе ханжуялдалъун ва тIоцебесеб хIажалъиялъул кванил нигIматаздалъун кумек гьабизе. Районалъул администрациялъул хIалтIухъабаз цо къоялъул гIарац кьолеб буго. Эргъвендерида хадубго гьарадирицаги бакIарана 80 азарго гъурущ, мадугьалихъ бугеб росдал гIадамазе кумек гьабун кьезе.\nДанделъиялъул хIасилал гьарун, районалъул бетIер ХIажимурад МухIамадовас, киналго ахIана цадахъ рекъон хIалтIизе, тIабигIияб балагьалъул хIасилал лъугIизариялъе ва гражданазул цогидалги масъалаби тIуразариялъе гIоло.\nЗарал борциналъул суал\nДагъистан Республикаялъул бетIер Владимир Васильевасул тIадкъаялда рекъон, 11 маялда Бакълъулазул районалде бачIана оперативияб къокъа, ДРялъул бетIерасул ва ХIукуматалъул Администрациялъул нухмалъулев Владимир Ивановасул бетIерлъиялда. Гьеб къокъаялда рукIана ДРялъул Халкъияб Собраниялъул председателасул тIоцевесев заместитель СайгидахIмад АхIмадов, ДРялъул ХIукуматалъул председателасул заместитель Рамазан Жафаров, МугIрузул территориалияб округалда Дагъистаналъул бетIерасул ихтияр кодосев вакил МухIамад Камилов, гIадатияб гуреб ахIвал-хIалалъул (ЧС) рахъалъ министр Нариман КазимухIамадов ва цогидалги.\nГьез халгьабуна горо-цIергун чвахун цIадал ран, иххал рахъун тIабигIияб балагьалъ зарал кьурал минабазул, социалиял учреждениязул.\nХадуб РДялъул бетIерасул ва ХIукуматалъул Администрациялъул нухмалъулес гIахьаллъи гьабуна Дагъистаналъул бетIер Владимир Васильевасул нухмалъиялда тIобитIараб гIадатияб гуреб ахIвал-хIалалдаса цIуниялъул ва зарал рукIалиде ккезабиялъул, цIаялдаса хIинкъи гьечIолъи цIуниялъул комиссиялъул данделъиялда видеоконференциялда. Данделъиялда Дагъистаналъул бетIерасухъе щвезаруна Бакълъулазул районалда бугеб ахIвал-хIалалъул, тIабигIияб балагьалъ кьураб зарал рукIалиде ккезабиялъе гьарулел ругел тадбиразул хIакъалъулъ баянал.\nБакълъулазул районалъул бетIер ХIажимурад МухIамадовас бицана 9 маялда горо-цIергун, къуватаб гьуригун рарал чвахун цIадаз кIудияб зарал кьун бугин районалъеян.\n«Нижер районалъе захIматал гьал къояз, горо-цIергун чвахун цIадал ран, кIкIабатI гъорлъгун иххал рахъун, муниципалитеталъул росабазе тIабигIияб зарал кьедал, нижер рахъккун гIемераб хIалтIи гьабулеб буго республикаялъул нухмалъулез ва Дагъистаналъул халкъалъ. КIалъаялъул байбихьудаго ракI-ракIалъулаб баркала загьир гьабула, рагIудалъунги ишаздалъунги тIабигIияб балагьалъул хIасилалда ккараб зарал рукIалиде бачиналъе кумек гьабулел ругезе. Республикаялъул нухмалъи байбихьудасаго жавабчилъигун ралагьулел руго нижер къварилъабазде, киналго ведомствабазда ва хъулухъалъулал идарабазда лъазабун буго тIабигIияб балагьалъул зарал рукIалиде бачиналъе кумек гьабеян», – ян абуна ХIажимурад МухIамадовас.\n«10 маялда, тIубараб къоялъ республикаялъул министерствабазул, гIуцIабазул вакилзаби хIалтIана тIабигIияб балагьалъ зарал кьурал росабалъ. АнцI-анцI чи кIалъана рахъкквеялъул ва кумекалъул квер бегьизе хIадур рукIиналъул хIакъалъулъ. Баркала буго киназего Гумбеталде лъикIаб бербалагьи, нижер тIалаб-агъаз, ургъел гьабуралъухъ, тIабигIияб балагьалъул зарал рукIалиде бачине кумек гьабизе хIадур рукIиналъухъ. Горо-цIергун бараб чвахун цIадалъ, кIкIабатI гъорлъгун иххал рахъун зарал кьун буго Гъоркь Инхо, ТIад Инхо, Килалъ, ЧIикь росабазул поселениязе, шагьранухазе ва цогидаб магIишаталъе. ХIалтIулаб комиссиялъ щибаб цIаракиялда халгьабулеб буго ккараб заралалъул», – ян абуна муниципалитеталъул бетIерас.\nРосабалъ цIикIкIараб зарал ккун буго росдал магIишаталъе, гIадамазул минабазе. Нусидаса цIикIкIун мина буго батIи-батIияб роценалъул зарал ккараб, лъим кIанцIана футбол хIалеб байданалде, иххица ана 51 хIайван, жагъал гьабуна мажгит, хвезаруна трансформатор, кIиго бакIалдасан лъим бачарал рогIрал, 1,5 км манзилалда шагьранух.\nЛъаратIа-Ингишо шагьранух 2 км. манзилалда, Ингишо росулъ жанисеб нух хвезабуна, горо-цIералъ пихъил ахазе зарал кьуна, кIиго мина жагъаллъана.\nГьебго къоялъ районалъул администрациялда, Владимир Ивановасул нухмалъиялда, тIобитIана активалъул данделъи. Владимир Ивановас жавабиял хIалтIухъабазе тIадкъаял кьуна ккараб заралалъул къадар хехго лъазабиялъе хIалтIи гьабеян.\n«Гъоркь Инхо росулъ азбаразда горо-цIералъул гохIазул борхалъи 70 см бахана. Бихьулеб буго гьеб росуялъе тIабигIияб балагьалъ цIикIкIараб зарал гьабун букIин. ГIадамазе кумек гьабиялъе, рахъкквей букIиналъе, захIматаб ахIвал-хIалалдаса гьел рорчIиялъе кинабго хIажатабщинаб гьабизе ккола. Россиялъул МЧСалъул Дагъистаналда бугеб ГУялдасан кIола, гIадамазе лъим гIолеб гьечIони, 12 тонна гьекъолеб лъим унеб транспорт бачIинабизе. Росдал гIадамаз лъабго сордо-къоялъ гьалараб яги шушбузда жаниб бугеб лъим гурони хIалтIизабизе бегьуларо, Роспотребнадзоралъул управлениялъ лъел анализ гьабулеб буго. Хадуб баян гьабизе буго гьеб лъим гьекъезе бегьи-бегьунгутIи. Электроканлъи рукIалиде бачана, кванил нигIматал ругел объектазе зарал ккечIо.\nГьарула гьоркьоса къотIичIого гIадамазда гьава-бакъалъул хиса-басиязул баян лъазабеян», – ян абуна Владимир Ивановас.\nТIабигIияб балагь ккаразе – кумекалъулаб квер\n9 маялъ сагIат 18:05 ялдаса гIадатияб гуреб ахIвал-хIал лъазабураб Бакълъулазул районалъул гIадамазе дагъистанияз кумек гьабулеб буго. 12 маялда цIикIкIун зарал ккараб Гъоркь Инхо росулъе, Лаваша районалъул бетIер Шамил Дабишевасул хIаракаталдалъун, КамАз машинаялда бачIана шушбузда жанибе тIураб лъим.\nРоспотребнадзоралъул ДРялда бугеб управлениялъ халгьабулеб буго Гъоркь Инхо росдал гIадамаз пайда босулеб лъел. Гьелъул анализ гьабун лъугIизегIан, инхдерие лъикIаблъун бихьизабун буго гьалараб яги шушбузухъе тIураб лъим хIалтIизабизе. Лъел анализ ва экспертиза гьабизегIан, заманаялъе къан буго «Гьими» ясли-ах. Спортзалалъул тIохалъеги зарал ккана тIабигIияб балагьалъ, гьенибе жанибе цIадал лъим чвахана ва гугарулел ургал, спортивияб къайи ва цогидабги биччана.\nЗарал ккаразе финансовияб кумек гьабулеб буго. Эргъвендерица бакIарана 100 азарго гъурущ ва зарал ккаразе бачIана, цIакъго хIажатал ишазе пайда босизе. Гьарадирицаги битIун бачIана 80-азарго гъурущ. Россиялъул МЧСалъул ДРялда бугеб ГУялъул хвасар гьарулез кумек гьабуна рукъзабахъе, азбаразде бачIараб кIкIабатI, горо-цIер, рищни-къул нахъе баччизе. Гъоркь Инхо росулъа 140 чияс, ТIад Инхоса 51 чияс гIарза хъвана ккараб заралалъул хIакъалъулъ.\n10 маялдаса хIалтIулеб буго, Россиялъул МЧСалъул Дагъистаналда бугеб ГУялъул нухмалъулесул заместитель подполковник Муслим Девришбековасул нухмалъиялда, МЧСалъул оперативияб группа. МЧСалдасан 14 чи ва техникаялъул 4 единица, гIадатияб гуреб ахIвал-хIалалъул республикаялъулаб системаялдасан 11 чи ва техникаялъул 3 единица хIалтIулел руго.\nЦереккунисел баяназда рекъон, ГIандигIорулъе иххица централияб къотIноса ун буго 4 тIадагьаб автомашина, 8 мотороллер, 50 ялдаса цIикIкIун хIайван.\n12 маялда Дагъистан Республикаялъул бетIер Владимир Васильев чвахун цIадалъ зарал кьурал районазда ва росабазда, гьездаго гьоркьоб Гъоркь Инхо росдада тIадги вертолеталда воржана.\nБакълъулазул районалъул бетIер ХIажимурад МухIамадовас бугеб хIал жиндирго хъаравуллъиялде босун буго ва баркала загьир гьабулеб буго къварилъиялде ккарал бакълъулазул ургъалида, тIалаб-агъазалда ругезе.\n«Горо-цIергун чвахун цIадал ран, кIкIабатIгун иххал рахъун зарал ккарал бакълъулазе жиндир заманалъулаб рахъкквей ва кумек щвана республикаялъулаб нухмалъиялдасан. Баркала кьола ДРялъул бетIер Владимир Васильевасе, тIабигIияб балагьалъул зарал рукIалиде ккезабиялде кIвар буссинабуралъухъ. Республикаялъул гьеб иш тIаде кколел министерстваби ва ведомстваби районгун хIалтIулел руго. Районалде рачIана ДРялъул бетIерасул ва ХIукуматалъул администрациялъул нухмалъулев Владимир Иванов, цо-цо министрал ва цогидалги жавабиял хIалтIухъаби. 12 маялда Лаваша районалдаса гьекъолеб лъим, ГIахьвахъ районалдаса лъим баччулеб машина бачIана. Гьел районазул бутIрул Шамил Дабишевасе ва МухIамадзагьид Муслимовасе, цогидал районазул ва росабазул жамагIатазе баркала буго гьабураб кумекалъухъ», – ян абуна ХIажимурад МухIамадовас.\nТIабигIияб балагьалъул къурбаназе пачалихъалъ зарал бецIизе бугилан абулеб буго хъулухъчагIаз. Заманаялъ бихьизабила кин ккелебали.\n» ТIабигIияб балагьалъ 17 росдае зарал гьабуна


Меликов магIарухъе щвана\n21 июлалда ДРялъул нухмалъулесул ишал тIуралев Сергей Меликовас сапар гьабуна Шамил ва ЛъаратIа районазде. Шамил районалда гьев щвана чIварал вацал ХIасанхIусеновазул эбел-эмен МуртазагIалихъе ва ПатIиматихъе.\nГьезул васал Набиги ХIасанхIусенги чIвана щуго соналъ цере, 2016 соналъул 23 августалда. Жидеего бетIербахъи гьабун, жамагIаталъул боцIи хьихьун, магIарда рукIарал гьел аскарияз чIвана, изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къокъаялъул гIадамалин, мекъи ккун.\nМуртазагIалиги ПатIиматги Сергей Меликовас тIаде къабул гьарун рукIана 2020 соналъул декабралда. Доб мехалда гьес гьел васазул эбелинсуе рагIи кьун букIана гьезухъе гьоболлъухъ щвезе. Кьураб рагIиги тIубазабун, ХIебде щвелалде, цин гьезухъе щвезе ана Меликов.\nЧIварал вацал ракIалдещвеялъе лъураб памятникалда цере тIугьдулги лъуна гьес, ХIасанхIусеновазул рукъалда аскIоб магнолия абураб гъветIги чIана. МуртазагIалидаги ПатIиматидаги къварилъи-гIатIилъиги цIехана, жинца гьабизе бегьулеб кумек батани, бицейинги абуна.\nГьединго республикаялъул бетIер щвана Гьоор-Хьиндахъ росдал байбихьул школалдеги. 1962 соналда бараб гьеб жеги хIалтIулеб буго, амма хIажатаб къайи-цIаялъул рахъалъ мукъсанлъи буго жакъа школалда. Гьелъие кумек гьабизе тIадкъана Меликовас цадахъ рукIаразда.\nХадув гьев дандчIвана росдал гIадамалгунги. Гьикъана къваригIараб-тараб. Щвараб ресалдаса пайдаги босун, Гьоор-Хьиндахъ гIумру гьабун вугев чияс республикаялъул бетIерасда гьарана райцентралдаса росулъе газ бачинеги, росулъе рачIунеб шагьранух къачIазеги квербакъеян.\nМеликовас сапаралда цадахъ вукIарав ДРялъул нухазулгун, транспорталъул министр Ширухан ХIажимурадовасда тIадкъана тIасияб соналде гьеб нухлул суал хасаб проекталде гъорлъе бачине.\n2023 соналде киналго хIалтIаби лъугIун рукIине ккелин тIадеги жубана ДРялъул бетIерас.\nХIебда Меликов щвана 1959 соналдаго бараб, щунусгоялдаса цIикIкIун лъимер цIалулеб школалде. Гьелъие ремонт хIажат бугоан. Лъималги кIиго сменаялда цIалулел руго.\nМеликовас хIукму гьабуна гьеб школалъе кIиабилебги автобусги кьезе. Гьениб бугеб цо автобусалъ школалде лъимал раччула сверухъ бугеб чанго росулъа.\nХIебдасан Меликов ЛъаратIа районалде ана.\nГьенив гьев щвана поликлиникаялле, паркалде. Поликлиникаялда хъублъи жанисан унеб лъелмухъ къачIан гьечIин бадибчIвайги гьабуна гьес бетIерав тохтурасе. Гьединго паркалдаги гIунгутIаби ратана гьесда.\nДругие материалы в этой категории: « ЕГИПЕТАЛДА -РАСУЛИЛ СОРДО\tДАНИЯЛОВ «ВАХЪИЗЕГИ» РЕС БУГО »


Дагъистаналда жакъа аслияллъун хутIулел руго эркенаб гугари, бокс гIадал спортивиял тайпаби. Республикаялда абуни дагьал гьечIо цогидал спортивиял тайпабазе куцалел гIолохъаби. Амма гьел машгьураллъун гьечIо жакъа республикаялда. Щиб гьелъие бугеб гIилла?\nДагъистаналда жакъа ругьун гьарула чанго батIияб спортивияб тайпаялъе. Руго гьеб спорталда жанир лъикIал хIасилал рихьизарурал гIолилалги. Амма аслияблъун хутIулеб буго эркенаб гугари, бокс ва гьелда релълъарал къуваталъул тIокIлъи бихьизабулел спортивиял тайпаби. Щай тIадехун рехсарал спортивиял тайпаби гьездаса машгьурал гьечIел Дагъистаналда? Гьеб суалалда тIасан «Эркенлъи» радиоялъ гара-чIвари гьабуна боксалъул рахъалъ Олимпиадаялъул чIел босарав ХIайдарбегов ХIайдарбегилгун. Гьанже гьев ккола Дагъистаналъул спорталъул министр хисулев. Живгоги гъоркь боксалъул чемпион вукIаниги гьевги разияв гьечIо Дагъистаналда аслияб куцалда кIиго спорталъул тайпаби гурони машгьурал гьечIолъиялдаса. Цогидал спортивиял тайпабазе ругьун гьарулел гIолилал чанги ругин, гьелде кIвар нижецаги кьолин, амма гьелъие квал-квалал камулел гьечIилан бицана чемпионас. ТIоцебесеб иргаялда Спорталъул министерлъиялъе биччалеб гIарац дагь гьабулеб бугин щибаб соналъ, гьале исанаги 40 проценталъ дагь гьабунин гьеб.\nХIайдарбег ХIайдарбегов, Дагъистаналъул спорталъул министр хисулев\nХIайдарбег ХIайдарбегов: «ГIемер руго гIолохъаби батIи-батIияб спорталъе ругьун гьарулел. Лъим ххаялъул рахъалъ лъикIал хIасилал рихьизаруралги руго, амма гьезие биччараб гIарац гьечIо, цогидал, олимпиадаялъул спорталъул тайпаби – гугари, боксалъе гIадин.\nРуго регбиялъе ругьун гьарулел гIолохъабиги. СКФОялъул турниралда дагьаб цебегIан кIиабилеб бакI босана Дагъистаналдаса ясалъ, Кавказалъул тарихалда гьеб ккола тIоцебесеб лъикIаб хIасил гьеб спортивияб тайпаялда жаниб».\nЭР: Амма гьезул бицунеб рагIулеб гьечIоха, гьел гIемерисезда лъалел гьечIо…\nХIайдарбег ХIайдарбегов: «Гьаниб гIадаталъун билълъун буго гугари, бокс, кверзул рагъ гIадаб спорт. Цогидаб спортивиб тайпа рагIизе биччалеб гьечIо. Нижер министерлъиялде рачIунел чиги цохIо гьеб кIиябго спорталъул вакилзаби руго. ХутIараб спорталъул тайпаялде хьвадулел чагIи дагь руго. Мисалалъе лъим ххаялъе ругьун гьарулел чагIи ратила тIубараб Дагъистаналда 15-20 чи».\nКIиабилеб гIиллаялда цогидал спорталъул церехъаби Дагъистаналда машгьурлъунгутIиялъе бугеб гIилла бицунаго ХIайдарбеговас абуна щибаб спорталъул тайпаялъул вакилас кIвараб хIалтIи гьабулин жиндирго спорт цебетIеялъе нухал ралагьизе. Гугарухъибиги боксалъул церехъабиги гIемерлъун ругин гьеб спорт цебего Дагъистаналда машгьурлъун букIиналъ. Цогидаб спортивияб тайпа борхалъуде бахинабизе бокьарал гIадамал дагьал ругин кIиабизе босани гьеб цебетIеялъе шартIалги Дагъистаналда мукъсанал ругин.\nХIайдарбег ХIайдарбегов: «Дида ккола гьадин. Спорталъул федерация абураб жо буго жамгIияб гIуцIи. Дагьабниги рес бугев чияс гIарацги биччан гIуцIула гьеб федерация, пуланаб спортивияб тайпаялъул рахъалъ. Мисалалъе дун вуго боксалъул чи. Дида гIадин гьелъул гIуцIиги гьелъие хIадурлъи гьабизе кколеб куцаги цогидаб спорталъул тайпаялъул вакиласда лъалишха. Гьединлъидал щибаб спорталъул тайпаялъе къваригIуна гьеб иш лъалев гIуцIарухъан. Гьединал чагIи дагьал руго».\nЛъим ххаялъул рахъалъ Шималияб Кавказалъул федералияб округалъулаб чемпионаталда дагьаб цебегIан дагъистанияв Расулов ХIасаница босана тIоцебесеб бакI. КватIичIого гьев гIахьаллъизе вуго Волгоградалда тIобитIулеб Россиялъул чемпионаталда. Расуловасул тренер ккола ХIасанов Владимир. Лъим ххаялъул спорталде ругьун гьаризе бокьарал гIолохъаби ругин Дагъистаналда, амма гьелъие шартIал гьечIилан бицана гьес «Эркенлъи» радиоялъе.\nХIасанов Владимир: «Лъим ххайялъул рахъалъ спорталъул тайпа цебетIеялде кIвар кьезе ккола узухъда, гьеб буго тIолабго черхалъе пайдаги бугеб, эстетикияб спорталъул тайпа. Рагьизе ккола гьелъие спортивияб школаги. Амма нахъойги буни гьечIо лъимал ругьун гьаризе киналго шартIал ругеб бассейн. Руго МахIачхъалаялда хасал бетIергьанлъиялъул бассейнал, хIажат буго кIудияб бассейн. Гьединго информ.алатаздеги абизе бокьун буго нижер хIакъалъулъ хъвайилан. Щайгурелъул цохIо эркенаб гугариялъул, боксалъул ва цогидалги, къуват бихьизабулеб спорталъул хIакъалъулъ гурони хъваларо гьез. Бихьизабизе къваригIун буго Дагъистаналда гьел гурелги спортивиял тайпаби рукIин».\nДагъистаналда гьединго буго регби абураб спорталъул рахъалъ дагъистаниязул командаги. Гьединго буго тIадагьаб атлетикаялъул рахъалъ спорталъул тайпаялда ругьун гьарулелги гIолохъаби. ГьанжегIагар абуни Дагъистналда рагьун буго академикиялъулаб гребля абураб спорталъул тайпаялъул федерацияги.


Гьава-бакъ рекъараб батаги - Статьи - Сетевое издание «По новому пути»\nГьава-бакъ рекъараб батаги\n13.03.2020 18:30 Пятница\nУмумузул абиялда рекъон, бачIинги тIорщелги гьарзалъиялъул балъголъи бугила, байрам тIобитIиялда бараб. Кин гьеб дандчIвараб, гьелда релълъун бачIинги бакIарулила хаслихъе.\nХахитIа росулъ тIобитIана оцбай\nАхирал соназ районалъул росабалъ рехун тун буго оцбаялъул байрам тIобитIулеб гIадат, амма ХахитIа росдал администрациялъ, жамагIаталъ, умумузул ирсалъе хилиплъичIого, сонайил тIобитIула гьеб тадбир. 12 марталда иргадулаб нухалъги гIуцIадго тIобитIана ХахитIаб оцбаялъул байрам. Байрамалде рачIун рукIана росу тун къватIир гIумру гьабулел росуцоялги, мадугьалихъ ругел росабалъагун районаздаса ва шагьараздаса гьалбал. Байрам байбихьана росдал мажгиталда мавлид ахIиялдалъун. Мавлид цIалун хадуб, жамагIат бахъана хурибе тIоцебесеб рахъ бахъизе. КидагогIадин, хур бегилалде цебе, росдал дибирас дугIаги гьабун, тIоцебесеб рахъ бахъизе ниятгун цере рахъана росдал жамагIаталъул бихьинал Гьеб тадбиралъул гIадатлъун ккола росулъ ихдалил хIалтIаби байбихьилалдего, мавлид цIалун, садакъа бикьун, баракатаб, гьава-бакъ рекъараб ва бачIин гьарзаяб сон батагийилан Аллагьасде гьари. Гьелъул буго цоги хаслъи: росуцоял дандеруссин, росдал жамагIатгун данделъи, умумузул хабалазда зиярат гьаби, гьудул-гьалмагъзабазухъе щвей ва вацлъи щулалъи. ВагIза-насихIатал тIуран хадуб, росдал жамагIатгун гьалбал бачулаго зикругун, къокъана байрамалъул хадусеб программаялъе кинабго хIадурлъи бугеб росдал школалъул площадкаялде. Хадур тIоритIана батIи-батIиял спортивиял къецал: рекери, кIанцIи, волейбол, гира рехи, квар цIай. Гьединго программаялда букIана, бакъанида Лавашаб бугеб заладеги ун, биллиард хIай.\nРекеризе тIамуна тIоцебесеб классалдаса рахъарал, чIахIиял бихьинал ва руччаби. Бергьаразе рихьизарун рукIана, умумуздасанго бачIараб къагIидаялъ къачIарал, чадил горал ва гIарцул сайгъатал.\nГьеб берцинаб, умумуздасанго бачIараб гIадат хвезе тунгутIи, абизе бегьула, хвахдерица тIаде босун бугилан, гьеб гьез хвезеги теларилан ккола ракIалде. ГIун бачIунеб гIелги куцанани нилъерго берцинал гIадатазда, гьезги гьеб жидедасаго хадуб, хвезе течIого, абадиялъ цIунилин пикру буго.\nКвешалде гурелъулха ахIулел ругел, лъикIалде, сахаватаб жоялде, хазина гIадин гIодоб течIого, гIумруялъулъ рахъинаризе лъикIал гIадатал. Гьезда гьоркьоса гьечIищха Оцбайги? Хвезе телареб батила, гьадин гьайбатго тIобитIулеб гьеб ихдалил байрам.\nЛъикIал гIадатал гъорлъ рилълъунги ругони, сахаватаб гьекъел-мехтел гьечIеб рукIа-рахъинги бугони, битIараб тарбияги бугони, росуги берцинлъила, тIабигIатги гIадамасул лъикIлъила.\nУмумузул гIадатал, гьезул ишал ва гьезул рукIа-рахъин — гьеб буго нилъее аслияб нух. Умумуца нилъее тараб хвел гьечIеб хазина.\nБайрамалъул къо лъугьана гвангъараб ва бакъ бугеб. Гьелъ батилаха киналго гIахьаллъаразул букIана рохалилаб рекIел асар. Оцбай байрамалъ байбихьи лъуна росулъ киналго ихдалил хIалтIабазе.\nАллагьас тавпикъги икъбалги кьеги росдал жамагIаталъе хадубккунги, умумузухъан ирсалъе щвараб байрам, хвезе течIого, тIобитIизе.


МахIачхъалаялда хьвадулеб жамгIияб транспорталъул суалазда сверун данделъи тIобитIун буго шагьаралъул администрациялъ. Кинал гIузраби ругел жамгIияб транспорталъул, щив гьелъие гIайибияв?\n14 октябрялъ МахIачхъалаялъул тIалъиялда тIобитIараб данделъиялда гьоркьоб лъхурал суалазул цояблъун букIун буго шагьаралда жамгIияб траспорт хьвадиялъул ва гьединго гьеб бихьизабураб, хасаб чIолеб бакIалда гурого лъалхъунгутIиялъул суал.\nГьедин лъазабулеб буго МахIачхъалаялъул администрациялъул пресхъулухъалъ.\nДагъистаналда жамгIияб траспорталъул суал кидагоги кIвар бугеб букIанин рикIкIунеб буго экспертаз. Гьеб бараб буго маххул нухалъул нухазул бухьен гьечIеб, гьелъ киналгIаги поездал, электричкаби хьвадунгутIиялъ, гIицIго автобусал, маршруткаби гуреб. Гьелъ кинабгIаги багьа рекъезабиялъул бицине рес гьечIила.\nДагъистаналъул траспорталъул министерлъиялъул баяназда рекъон, республикаялда гIадамал рачччиялъул аслияб бутIа кколеб буго маршруткабазде. МахIачхъала шагьаралда кинабниги 63 батIияб маршруталда хьвадулеб 800 цIикIкIун маршрутка.\nШагьаралда «МахIачхъалатранс» ва «МахIачхъалатранс-1» унитариял предприятиз жаваб кьолеб буго МахIачхъалаялда хьвадулеб жамгIияб транспорталъул.\nМахIачхъалаялда жаниб хьвади гуребги, маршрутаз бухьен гьабулеб буго Ленинкент, Семендер, Редукторный ва цогидал поселокалгун.\nАмма маршруткабазда хурхун гIемерал гIарзал руго гIадамазул. Гьел аслияб куцалъ хурхарал руго гьел цIакъ хварал, жаниса чорокал, яги санагIат гьечIел рукIиналда бан.\nКамуларо гIарзал жалго маршруткаби рачунел гIадамазда хурхунги. Амма гьел кIиялго кколел руго къурбаналлъун «МахIачхъалатранс» ва «МахIачхъалатранс-I» унитариял предприятиязул.\nМахIачхъала шагьаралда хьвадулеб жамгIияб транспорталъул 70% кколеб буго цIакъ хвараб. Камулел гьечIо гьединал маршруткабазда ккарал лъугьа-бахъиналги. Масала, 5 октябрялъ Амет-хан Султанил къватIалда каналалъубе бортун буго маршрутка. Жанир рукIарал кIиго лъимал аскIоб бугеб машинаби къачIалеб бакIалда хIалтIулев чияс хвасар гьарун руго.\n2008 соналъ МахIачхъалаялъул шагьаралъулаб собраниялъ къотIараб хIукмуялда рекъон, гьукъун буго хьвадизе изну кьезе 10 соналдаса цIикIкIун хIалтIизабураб маар, гьединго, заводалъ биччаралдаса тIаде хис-басал гьарурал маршруткаби. Гьединго, хас гьабун бихьизабураб бакIалда гурого гьел лъалхъунгутIизе.\nАмма гьелдаса хадуб 7 сон аниги, маршруткаялъухъ раччаралъухъ кьолеб багьа, 7 гъурщидаса 14 гъурщиде бахин гурого тIокIаб жо хисичIолъи мухIканаб буго.\nМаршруткаби гIицIго бихьизабураб бакIалда гурого лъалхъунгутIи гьеб бачунел чагIазе лъикI бугин, амма гIадамал ругьун гьечIин нилъер гIицIго, бихьизабураб бакIалда гурого маршрутка лъалхъизабилдейилан баян гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе гIемер соназ шагьаралда маршруткаялда хIалтIулев вугев ХIусейнов МухIамадица.\nГьединго бихьизабураб бакIалда жамгIияб транспорт лъалхъиялъе квекIен кколеб буго, гьенир гIадмамаца машинаби лъун рукIиналъ. Цинги маршрутка лъалхъизе бакI гьечIолъиялъ гьеб нухдаго лъалхъулила.\nХIусейнов МухIамад: «Щибаб остановкаялда, щибаб перекрестокалда лъун рукIуна машинаби. БакI гьечIолъиялъ нухдаго чIезабизе ккола маршрутка. ГIемерал гIакIабиги къотIула гьелъухъ. ЧIезабизе бихьизабураб бакIалда чIей гIемер лъикI буго, гали бахъа-бахъаралъуб лъалхъизабулеб букIигналдаса. Амма гIадамалги ругьунлъун гьечIол гьелде».\nГIадамаз жидее бокьараб бакIалда чIезабейилан абулин маршрутка, кигIан хъвай-хъвагIаял чIваниги, хас гьабураб бакIалда гурого лъалхъуларилан. Гьезда гьеб бичIчIуларин баян гьабуна МухIамадица.\nХвараб траспорт хьвадиги, маршруткаялъухъ кьолеб багьаги, гьеб жидеда бараб бгурилан баян гьабуна гьес.\nХIусейнов МухIамад: «Нижеца путевкаялъухъ кьола 3100 гъурущ. Гьеб гIарацги кьун, моцIие путевка босула хьвадизе. Хайтги гьедигIан букIунаро.\nГьаниб хвадулеб маршруткабазул 80% буго хIалтIизабизе босараб. Гьез гьеб босараб чагIазеги кьола гIарац.\nЦин гьесие къойие кьезе ккола 700 гъурущ. Жеги путевкаги. МУПалъул цIакъ дагьал машинаби гурого гьечIо. Гьелъ киналъго буго гьеб гьедин».\nМухIамадил рагIабазда рекъон, жакъа 14 гъурущ маршруткаялъухъ букIин бараб буго МУПалъ гьезухъа моцIие 3100 гъурущ босулеб букIиналда.\nГьез гьеб хьвадизе изну кьуралъухъ босулеб гIарац цIикIкIинабун гурого дагь гьабуларила. Гьез, гьеб дагь гьабунани рекIадухъ багьаги дагьлъизе рес букIанила.\nДагьаб цебегIан шагьаралъул тIалъиял гьабураб хIукмуялда рекъон, маршруткаби хисун, автобусал хьвадизе риччазе ругилан букIанин, амма жакъаги гьеб хIукму тIубан гьечIилан лъазабулеб буго экспертаз.


Сарат МухIумаева Дир лъималазул асарал "ГIисинал шагIирал" » Ассоциация учителей аварского языка\n16 апр 10:47Лъималазе\nХIасановГIабдуллагь 2 «3»класс\nДир гIадинай баба лъилниги гьечIо\nБищунго берцинай,бищунго лъикIай,\nБищунго хIеренай,бищун хирияй,\nДарманай дир баба ,дий мун йокьула!\n«Дир къо унеб куц»\nШколалдаса щвана,ретIел хисана,\nКваназеги кванан ,къватIиве ана,\nДица футбол хIана гьудулзабигун,\nХIан свакаравго дун рокъове щвана.\nКверал чурун хадуб дарсал гьаруна,\nХадув мультиказухъ дун валагьана.\nБабаца абуна ичIго тIубанин,\nКьижизе вахине бусен тIамуна.\nЯцако ячIуна екерун данде\nДун школалдаса рокъове щвейгун,\nЙохуца холаго хадуй йикIуна.\nГьелъий цIакъ бокьула къватIие ине\nКъачIа-кIатIан цIияб ретIелги ретIун,\nВелосипедалда рекIине гьаюн.\nДица гьей ячуна тира-сверизе\n«Бум,бум,бубай»-илан квер ккун вачуна,\nЖиндие бокьараб бакIалде гьелъ дун,\nБабаца абула сагIат арабго\nРокъоре рачIаян, кватIичIого ниж,\n«Йилълъа рокъой»-илан дица абигун,\nЯцако гIодула «у-уна»-йилан,\nБабаца малъараб гьабизе ккола,\nГIоданиги дица рокъой ячуна.\nГьитIинай яцако дий ц1акъ йокьула\nГьелъие бокьараб дица гьабула.\n2012 сон 2 класс\n« Эбелалда 8 март барки»\nДир хирияй эбел,\nТIаде щвараб байрам,\nДир недегьай баба,\nДуй сайгъат гьарила,\nДица дуй гьарула,\nГIурхъи гьечIеб талихI,\nДур адаб гьабулев,\nДунги дур гьитIинав,\nДур хирияв вас.\n«Дир г1агараб Ват1ан» Х1АСАНОВ Г1АБДУЛЛАГЬ 3 "3" класс\nШагьаралъул 50 сон т1убаялде муг1алимгун цадахъ гьабураб(2013 сон)\nДир г1агараб Ват1ан, т1егьалеб шагьар,\nКисандай бач1ана дур берцинаб ц1ар?\nСундасан г1уц1арал меседил х1арпал,\nХ1айранго рек1елъе рортун рач1унел?\nРоржун унел х1анч1аз ах1ула дур ц1ар,\nЧвахулеб ц1адаца бицуна дур ц1ар,\nХ1еренаб гьуриялъ гъот1ол т1анхазда\nЩурула, бицуна берцинаб дур ц1ар!\nМуг1рузул рац1ц1адал ц1орорал иццаз\nСулахъалъе кьурал лъел къат1рабазулъ\nГъорлъ бессун батила намусги ях1ги\nМаг1арул халкъалъул, муг1рузда г1урал.\nДур каранда ч1валел бакъул ч1ораца\nКьун батила дуе хинлъигин ч1ух1и,\nДуда нахъа ругел керчал рохьазул\nЩун батила дуе хасаб берцинлъи.\nАмма Ват1аналъе бищун к1удияб\nЧ1ух1илъун лъугьуна жиндирго лъимал\nРижараб ракьалъе гьезул бажари\nВа гьезул гьунарал руго ч1ух1илъун.\nШагьаралъул гъот1ол гьит1инаб т1амах\nДудаса т1еларо ,г1агараб Ват1ан\nДир халкъги дир мац1ги дур аслу буго\nДир аслияб мурад-мун т1егьай буго!\nГIамирхIамзаева ГIайшат 4 «1» класс\nЩолеб буго цIияб сон,\nВачIина ЦIорол Дада,\nРуго нижеца кучIдул,\nЁлка сверун кьурдила,\nРасандаби гьарила ,\nИсанаги цIияб сон!\nХIажиясулова Аминат 4«1» класс\nЭбелан абураб рагIул берцинлъи!\nЭбелан абураб рагIул хIеренлъи!\nДир рекIел хазина- хирияй эбел!\nДир чорхол рухI йиго хIасратай эбел!\nНусго сонил гIумру гьарула дуе,\nЩулияб сахлъиги гьарула дуе!\nЭбелалъул гьурмалъ гьими бихьидал\nГвангъун уна дие чIегIераб сордо!\nЭбелалъул гьаракь гIинда рагIидал,\nРоцIун уна дие кьерхараб къоги!\nХIажиясулова Аминат 4 «1» класс\nШемеева Шаина 4«1» класс\nДир буго хIеренаб,недегьаб кету\nГIамалги берцинаб,расги тамахаб,\nДица дир катие хъулухъ гьабула,\nКваназе гьабула,къватIиб бачуна,\nДир гьеб катида цIар Марзигат буго,\nКиназго Маргоян ахIула гьелде,\nАхIигун бачIуна бекерун данде,\nБохдузда лъурлъудун,гъургъур бачуна,\nМаргьаби рицуна,ракI гъезабула,\nДир гIадинаб кету лъилго бугодай?\nБокьулеб куц дие дирго Марзигат!\nМансурова Минаханум 4 «3» класс\nХъахIаб гормендо къан\nНурмух1амадов ГIабдулмажид 4 «5» класс\nЦIияб моцI тIаде щвана\nГIемераб гIазу бана,\nХIордозда тIад цIер чIвана,\nЧангъал росун хъещтIезе\nЛъимал къватIире ана,\nГIазул дада гьавуна\nЛъималазе лъикI ккана.\nГьитIинова ПатIимат 4 «3» класс\nЖиб-жиб соналъ ,къо щведал\nКъачIала мун нижеца\nБерцинал чирахъал ран\nГьабула мун гвангъизе\nТIаде щвана цияб сон,\nРохелгун ва талихIгун\nТIаде щвараб батаги!(2012 сон)\nДие бокьилаан Дагъистаналда\nКидаго букIине рекъел ва рахIат,\nЛъималазул релъи,хIанчIазул бакънал,\nКъотIичIого гьанир дида рагIизе.\nДие бокьилаан гьаб дир ракьалда\nКиналго гIадамал рекъон рукIине,\nГьудуллъи,гьуинлъи щулалъун чIезе,\nРагъул гьаракь гьаниб рагIунгутIизе!\nДагъистан,мун буго мугIрузул улка,\nМугIрулгIан борхатаб талихI кьеги дуй!\nРоцIараб гьаваги,цIорораб лъимги-\nДагъистан гIадинаб бакIго бугодай!\n«Гьал берцинал тугьдул»\nИсубова Залмо 4 «6» класс\nДун радал яхъиндал ,рагьана горду,\nГордухъан рихьана гьайбатал тIугьдул,\nГьезул махIалъ дун цIакъ хIайран гьаюна,\nЭбелалъул гьими ракIалде щвана,\nРорхатал мугIрузул гьарзаяб гьогьен,\nДун гьаюрай росдал гьайбатаб сурат,\nГьал тIугьдул рихьигун,тIамуна цебе\nДир инсул гIагараб Мелъелт1а росу.\nДир вуго лъикIав дада\nЛъикIаб –квешаб малъулев\nГьес малъанщинаб дида\nГьев рокъов вугев мехалъ\nДун цIакъ йохун йикIуна,\nКъватIиве унев мехалъ\nДица гьесда абула:\n«Нух битIаги ,дада!»-ян.\nБаба хIеренай йиго\nБаба берцинай йиго,\nДир баба лъикIай йиго\nДие гьей цIакъ йокьула.\nБаба аскIой йикIаго\nРохелалъ цIола дир ракI,\nШигьабудинова ГIашура 4 «1» класс\nХирияй дир баба ,дий мун йокьула,\nРекIел хазиналъун йиго мун дие,\nЗодиб бугеб моцIлъун йиго мун дие,\nЦIвабзазул кунчIилъун йиго мун дие!\nКIарчамав вацако,вокьулев куц мун!\nРокъой ячарайго дида хурхуна,\nДир расал цIацIала,лъикI велъанхъула,\nДиде къикъидула,агъу бачуна,\nДун кие аниги хадув хъурщула,\nДунгун васандизе дуе бокьула,\nЩибдай гьабилаан дица гьабсагIат\nМун вукIинчевани дир, гьитIич вацако?\nМусаева ПатIимат 4 «1» класс\nДие гIумру кьурай,дун гIезаюрай,\nДир хирияй эбел,дий мун йокьула!\nБищунго берцинай йиго дие мун,\nДир рекIел тIегьги мун,тIогьол квацIиги,\nГьеб тIегь киданиги бечIазе гьечIо,\nДир гIумру гвангъараб цIваги мун йиго,\nДицаги хIаракат бахъизе буго\nМун дидаса йохун,рази йикIине,\nШкола лъугIизегIан дун лъикI цIализе,\nЦойги лъималазе мисаллъун чIезе!\nСайпулаева Джамиля 4 «1» класс\nБокьула дур гьаракь\nРакI батараб рагIи\nВа рохел дуе!\n«Дир ракь Дагъистан»\nРорхатал мугIруца чIухIизабураб\nГьайбатаб ,берцинаб дир ракь Дагъистан,\nГьава лъикIаб,лъим гьуинаб,\nГьалбадерил хIурмат бугеб,\nКъвакIарал бахIарзал ругеб,\nЧIухIараб дир ракь Дагъистан!\nСалам дуе,ЦIияб сон,\nЦIияб анищгун щолеб,\nРохалил къвачIаги цIун\nЩибаб соналъ бачIунеб!\nСалам дуе,ЦIияб сон!\nУцумиева Зайнаб 4 «1» класс СОШ №7\n«Дий бищун бокьулеб лъагIалил заман»\nГьале исанаги щвана хаслихълъи-\nБищун дий бокьулеб лъаг1алил заман,\nБерцинал кьераца рохьал къачIалеб,\nГьуралги цIадалги цIикIкIараб заман.\nЦIороялъ къвал бана сверухълъиялда,\nРакь бахчулеб буго рортулел тIанхаз.\nХIанчIазул бакъналги къанагIатлъана.\nТIубанго тIабигIат гьанже хисана.\nШабанова Рукъият 4-1 класс СОШ №7\nЧвахун балеб цIад буго\nБохулеб дунял буго,\nГIурччинлъулеб хер буго,\nКъалъ-къалъун тIугьдул руго!\nМугIрул боцIул цIун руго,\nГIурччинаб хер кваналел,\nКъаси рокъор руссингун\nВедраби рахьдал кьезе!\nМугIрул гьаваги цIузе\nИццул лъимги гьекъезе\nРосабалъе щун руго.\nГIакдал рахьги гьекъезе,\nГIиял гьанги кваназе\nГьоболлъухъ рачIун руго.\nЛъарахъе чвердезе ун,\nМагIарде боцIуде ун,\nКIодол нису-хIанги кун,\nКепалда нижги руго.\nХ1избулаева Пат1имат 3 «4» класс\nДун гьаюрай къо баркун\nК1алъазе гьунар бугей\nЯсик1о йосана дий.\nМеседо йиго дир гьей.\nДибирова Хадижат 3 «4» класс\nДир гьудулалъул ц1ар\nАх1мадова Зарема 3 «5» класс СОШ № 7\nДир йиго дах1абаба\nДие бищун йокьулей\nХ1алимайги йиго гьей.\nДун гьит1инай йик1индал\nДир кини к1ибик1арай,\nКинидахъ куч1дул ах1ун\nДун юц1ц1ине гьаюрай.\nГьанже к1удияй г1едал\nАзбар лъухьун, рукъ бац1ц1ун,\nК1вараб кумек гьабула.\nДица гьелъий гьарула\n«Дунги Зарема йиго»\nДир ц1одорай лъик1ай ц1алдохъан\nАх1мадова Заремае сайгъат гьабураб\nДунги муг1рул яс йиго\nДунги Зарема йиго,\nДиеги бокьун буго\nГьаб ракьалда берцинлъи,!\nРагъ-кьал гьеч1еб бац1ц1адаб\nДоб зобалъул хъах1иллъи!\nБаг1араб бакъул канлъи\nГьаб ракьалда гвангъизе.\nБац1ц1адаб ц1орораб лъим\nМах1берцинаб ролъул чед\nЧехь ц1езег1ан кваназе!\nГ1адамал, дихъ г1енекке,\nВоре, г1одоре риччай!\nТ1оге ч1алг1аде биял!\nБухуге рагъуй къали!\nГьелдаса лъик1аб гьаракь\nГьаб ракьалдаго гьеч1о!\nГьелдаса гьайбатаб жо\nМух1амадова Фатима 3 «3» класс\nДир буго к1удияб\nДир руго к1удиги\nКъоло щуго соналъ\nДун ч1ух1арай йиго\nДие бокьун буго\nРагъ ккеч1ого даим\nХIамзат ГIизудинов "МагIарул мац1алде" Авар адабият / КучIдул Сарат Мухумаева "БАРКАЛА, АВАР КАЛАМ" Алипбаялъулгун къо-мех лъикI гьаби Тадбиразул разработкаби Сарат МухIумаева "Баракатаб дандчIвай" Кизилюрталда анкьабилеб школалда ТубхIатилгун дандчIвай Тадбиразул разработкаби "Баракатаб дандчIвай" Тадбирал «Эбел».Расул ХIамзатов.Такрар гьаби. Авар адабият / Мисалиял дарсал / Учителасе


Депутат – гIорхъи тун къватIив, диваналъул хIукму – гьевги цеве гьечIого\nМоскваялъул Басманный диваналъ хисизабичIин Гъизляралдаса депутат ГIумар Асадулаевасда хурхун гьабураб хIукмуян лъазабуна гьесул адвокат Григорий Хацерновас. Гьеб диваналъ гьев заочно абулеб къагIидаялда туснахъ гьавун вуго. Амма живго депутатин абуни Россия тун къватIив вуго.\nГьеб ккола Гъизляр мухъалъул нухмалъулев Андрей Виноградовасдаги, Пенсиязул фондалъул нухмалъулев Сагид МуртазагIалиевасдаги хурхараб цIех-рехалъул цо бутIа.\nГъизляр мухъалдаса ГIумар Асадулаев гьабсагIаталда Россия тун къватIив вугин абулеб буго цIех-рехалъул идарабаз. Амма Москваялъул Басманный мухъалъул диваналъ гьев заочно абулеб къагIидаялъ туснахъ гьавун вуго. Гьединго гьеб хIукму къануналда данде кколеб куцалда гьабунин лъазабунин буго Москваялъул диваналъ.\nГъизляр мухъалъул «Вперед» абулеб магIишаталъул депутатлъун вукIарав ГIумар Асадулаев рикIкIунев вуго Дагъистаналъул Пенсиязул Фондалъул нухмалъиялда вукIарав Сагид МуртазагIалиевасул сверухълъиялдаса чилъун.\nГьединлъидал гьабсагIаталда Москваялда жанив тIамун вугев Гъизляр мухъалъул вукIарав нухмалъулев Андрей Виноградовасулгун пишацоявлъун гьавулев вуго цIех-рехалъул идарабаз Асадулаев. Гьел кIиязго квербакъанила терроралъул ишазе гIарац биччазе, гьединго къасд гьабунила къанун цIуниялъул идарабазул хIалтIухъан чIвазе.\nРоссиялъул ЦIех-рехалъул Комитеталъул баяназда рекъон, щаклъи буго 2010 соналда ккараб кIиго хIужаялдехун гьел лъабазулго хурхен букIиналда. Гьеб ккола экстремизмалдагун терроризмалда данде къеркьелъул рахъалъ гIуцIараб БутIаялъул нухмалъулев хисулев чIвайги, «Дагестангазсервис» абураб гIуцIиялъул Гъизляралда вукIарав нухмалъулев чIвайги.\nГьединлъидал Андрей Виноградов туснахъ гьавун вуго 2016 соналъул 8 январалде щвезегIан. Амма гьелдаса хадувги эркен гьавиларин къанун цIунулез гьевилан абураб пикру буго республикаялда.\nГьединго Гъизляралдаса депутат ГIумар Асадулаевго гIадин заочно туснахъ гьавун вуго дов цевехун рехсарав Пенсиязул Фондалъул вукIарав нухмалъулев Сагид МуртазагIалиевги. Гьевги халкъалда гьоркьосеб цIех-рехалде кьун вуго Россиялъул цIех-рехчагIаз.\nПалхIасил, кидаяли церетIун унел рукIарал МуртазагIалиевгун Виноградов гьанже къанун цIунулезул кIичIикье ккеялъе гIилла политикияб тIадкъай бугин абуна ЭР-ялъе Сагид МуртазагIалиевасул рахIмуялъул фондалъул нухмалъулев АхIмадпаша ГIамирилаевас.\nАхIмадпаша ГIамирилаев: «Гьедин буго гьеб. Гурони гьечIеб бакIалда гIадамазе проблемаби лъица гьарулел? Бищун лъикIав нухмалъулевин рикIкIунев вукIана Андрей Виноградов. Гьединго сверухълъиялда бищун лъикIаблъун букIана Дагъистаналъул Пенсиялъул Фонд. Гьединлъидал политикаги гъорлъе жубан, квекIенал ккана гьезул хIалтIулъ».\nЭР: «Нужер мухъалдаса депутат ГIумар Асадулаевасулги буго бицен, валагьулев вугилан».\nАхIмадпаша ГIамирилаев: «Гьев гьениве гъорлъе (Сагид МуртазагIалиевасул сверухълъиялде – ЭР) кин ккаравали дида бичIчIулебго гьечIо. Гьев гьедин политикаялда гъорлъ вукIарав чиги гуро. «Вперед» колхозалда депутатлъун вищарав чи вуго гьев. Гьедин хасал масъалабазул хIакъалъулъ администрациялдеги ваккулаан.\nВаккунин щибха гьабилеб гьанже, киналго цо къокъаялда гъорлъейищ хъвазе кколел, тIад бугьтаналги лъун? Дида лъаларо гьелъул магIна».\nСагид МуртазагIалиевасдаги гьесул сверухълъиялдасаги чагIаздаги аскIоб ахIи-хIур исана риидал бахъана.\nГъоркьанкьида «Взгляд» газеталъулгун букIараб гара-чIвариялда Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас Сагид МуртазагIалиевасул рахъалъ абуна хъулухъалъ хвезавунин гьев, Олимпиялъул хIаязул чемпион. Гьесда сверухълъи бацIцIадаб букIарабани, лъилниги тIадкIалъай гьечIев нухмалъулев вахъинавизе бегьулаанин МуртазагIалиевасул. Гьединаб чорокаб сверухълъи букIиналъ гIадада гьоркьор инарунин нилъеца 90 абилел соназда лъикIал гIолохъаби.\nГьединго прессаялда рукIана республикаялда парламенталъул спикер Хизри ШихсагIидовасдехун Сагид МуртазагIалиевасул сверухълъиялдаса гIадамазул хурхен букIиналъул бицарал макъалабиги.


Кризисалъул группаялъ Кавказалъул хIакъалъулъ бицана\nХалкъазда гьоркьосеб кризисалъулаб группаялъ (ICG) 3 февралалда Москваялда гьабураб докладалда рехсолел руго Шималияб Кавказалда ругел аслиял проблемаби ва гьел роцIцIине ккани тIалъиялъ гьаризе кколел тадбиразул бицунеб буго.\nХалкъазда гьоркьосеб кризисалъулаб группаялъ хIадурараб хIисабкьеялъулаб хитIабалда бицунеб буго Сочиялъул олимпиадаялъул хIакъалъулъ ва гьелда хурхун къуваталъул идарабаз Шималияб Кавказалда гьарулел тадбиразул хIакъалъулъ.\nХитIабалъул автораз рикIкIунеб буго Россиялъул къуваталъул идарабаз Шималияб Кавказалда Олимпиялъул хIаялъул заманалда гIадлу чIезабиялъул мурадалда гIемерал гIадамазул ихтиярал хвезарулел ругилан.\nМисалалъе, рехсолел луго изну гьечIого яргъид гIуцIаразул кьеразулъе арал гIолилазул гIагарлъиялде тIадецуй гьабиялъул хIужаби.\n«Рохьилазул» гIагарлъиялде къуваталъул идарабаз хасаб кIвар кьолеб буго ва гьелдалъун инсанасул ихтиярал хвезарулел ругилан рикIкIунеб буго.\nГIагарлъиялде гьужумал цохIо къуваталъул идарабаз гурел, жамгIияталъги гьабулеб буго.\nМисалалъе, араб соналъ букIана устар СагIид-Афанди чIваялъул гIайиб гIунтIизабун ккуразул цоясул рукъ бухIиялъул хIужа.\nГьединго рукъзал рухIун рукIана Лаваша мухъалъул Хважалмахьи росулъа гочун арал салафиязул. ХитIабалъул авторазул пикруялда рекъон, гьединал хIужаби Шималияб Кавказалда гIемер руго. Инсанасул ихтиярал цIунулезул пикруялда рекъон, гьеб буго Россиялъул къанунал хвезари. Такъсирчиясул ишазухъ гьесул гIагарлъиялъ жаваб кьезе кколарилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе жамгIияв хIаракатчи Расулов Русланица.\nРасулов Руслан: «Дун дандечIарав вуго такъсирчагIазул гIагарлъиялъ жаваб кьезе кколилан абураб жоялда, щайгурелъул, гьеб тIоцебесеб иргаялда къануналда данде кколаро. КIиабизе абуни, тамихIалде цIазе рес буго расги гIайиб гьечIел, гьесул ишазда рази гьечIел гIагарал чагIи.\nГьабсагIаталда бугеб Россиялъул уголовияб кодексалда рекъон террористазулгун бухьен бугел чагIи тамихIалде цIазе бегьула гьел гьесул гIагарал ратаниги, ратичIониги.\nТеррористазе ва экстремистазе кумек гьаби гьеб такъсир буго ва гьелда рекъон къануналъ бихьизабураб тамихI къотIизе ккола инсанасе.\nГьесул бухьен букIинги лъачIого, гIагарав вугилан чиясде тIадецуй гьаби я Россиялъул я халкъазда гьоркьосел инсанасул ихтиярал цIуниялъул системаялда данде кколеб иш гуро».\nГьединго Руслан Расуловас абуна, къуваталъул идарабазул хIалтIухъабаз такъсирчагIазул гIагарлъиялде тIадецуй гьабулеб бугони, гьеб мехалъ гьел хIакъикъаталдаги изну гьечIого яргъид гIуцIаразул кьеразулъе ине бегьулин.\nЯрагъ кодобе босизе хIадурарав чи гьесул гIагарлъиялде тIадецуй гьабунилан тIадвуссунаро. Гьес гIагарлъиялдаса тIалаб гьабизе буго жинцаго гьабураб гьабизе.\nИнсан жиндирго идеязе гIоло гIумру кьезе къватIиве вахъун вугони гьев чIезавизе кIоларо. Гьеб ишалъе гIорхъичIвай гьабизе ккола батIияб къагIидаялъ абун бицана Руслан Расуловас.\nХитIабалъул автораз Шималияб Кавказалда цоги кIвар бугеб проблемалъул рикIкIунеб буго пачалихъиял институтазулгун салафиязул гьоркьоблъи. Гьезул пикруялда рекъон, радикалиял гурел салафиял жамгIияб гIурмуялда гъорлъе цIазе хIалтIизе ккола пачалихъиял идараби. Цебеккун гьединаб хIалтIи гьабулеб букIана, амма ахираб заманалда гьеб гьоркьоб къотIизе тун бугилан рикIкIунеб буго автораз.\nЖамгIияв хIаракачи Сулайман Уладиевасул пикруялда рекъон, гьабсагIаталда республикаялда рекъел цIуниялъул мурадалда пачалихъалъ радикалиял гурел салафиязулгун диалог гIуцIизе ккола.\nАмма мухIкан гьабуна, гьеб кинабго процесс букIине кколин гьабсагIаталда ругел Россиялъул къануназул гIорхъодаса рахъичIого. «Дица рахъ ккола республикаялда рекъел ва гьудуллъи цIуниялъе гIоло гьабулеб бокьараб ишалъул, гьеб къануналда данде кколеб бугони ва гIаданлъиялъул гIорхъодаса бахъулеб гьечIони», - ян абуна Сулайман Уладиевас «Эркенлъи» радиоялъул журналистасулгун гара-чIвариялда.\nГьединго Уладиевас бицана, республикаялда гIемер ругин кодове щварав щинав салафияв чIвазе кколин абулел гIадамалги. Амма гьединал кидаго рукIине руго, аслияб жо буго гьединазул ахIиялда хадурги рилълъун нилъеца би тIезе байбихьичIониян.\nХалкъазда гьоркьосеб кризисалъул группаялъул Россиялда бугеб вакиллъиялъул нухмалъулей Сокирянская Екатеринаца «Голос Америки» радиоялъулгун гьабураб гара-чIвариялда бицунеб буго Сочиялда тIобитIизе кколеб Олимпиадаялде хIадурлъулаго ахираб заманалда Шималияб Кавказалда, хасго Дагъистаналда инсанасул ихтиярал хвезариялъул хIужаби рукIанин.\nСочиялда хIинкъи гьечIолъи чIезабиялъул мурадалда Дагъисаналда салафиязде тIадецуй гьабулеб бугилан рикIкIунеб буго гьелъ. Мисалалъе рачунел руго суфияздагун салафиязул диалог гьоркьоб къотIизаби, салафиязул бизнесалда тIадецуй гьаби ва гьел гурел цоги хIужаби.


Британиялде бачIунеб Россиялъул «чорокаб гIарац»\nБританиялъул телевидениялъ бихьизабураб документалияб фильм ккана дунялалъул батIи-батIиял улкабазда бикъа-хъамураб гIарац Британиялда хIалтIизабизе гьукъиялда сверун кампания бахъариялъе гIиллалъун.\nУлкаялъул телевидениялъ июль моцIалъул авалалда бихьизабураб документалияб фильмалда сверун бахIсал лъугIулел гьечIо Британиялда ва ахирги рес буго гьелъ Британия бикъа-хъамураб яги коррупционияб гIарац хIалтIизабизе бегьулареб улкалъун лъугьинабизе.\n8 июлалда Channel 4 бихьизабураб «Россиялдаса гIарацгун кодоб» абураб фильмалда вахъун вуго жидерго ролал хIалев кIиго чиги, цоясул гьалмагъ йигин жиян абулей ва сундаго рекъоларей гIолилайги (хIакъикъаталдаги гьей йиго Эркенлъи Радиоялъул Украиналъул хъулухъалъул мухбир). Гьезул цояс абулеб буго жив Россиялдаса хъулухъчи вугин ва жиндихъ бугеб гIарцуде Лондоналда бичун рукъ босизе къваригIун бугин. Рукъ бихьизабулел ва гьесие къваригIараб мина-карт балагьизе рахъарал Лондоналдаса хIакъикъиял реэлторазда гьес бичIчIизабулеб буго жиндихъ бугеб гIарац «тамахго абуни» сахлъицIуниялъул министерлъиялдаса бикъараб букIиналъ иш дандекколедухъ рекъезабизе ккезе букIиналъул.\nРоссиялда антикоррупционияб кампаниялъул гIахьалчи Роман Борисовичица\nhttps://twitter.com/r_borisovich гьениб хIалеб буго министерлъиялъул рищватал росулев хIалтIухъанасул роль. Лондоналъул реэлторазе гьес бицунеб буго жив гьаниве дараби росизе вачIарав чи вугин. «Гьаниб цо контракт, доба-цоги, дагьа-макъаб жо чвантинибеги»,-ян бицунеб буго гьес «ОК» абун бетIер хьвагIулев реэлторасе.\nГьеб фильмалда гIахьаллъарай Эркенлъи Радиоялъул Украиналъул хъулухъалъул мухбир Наталья Седлецкая: «Жиндир экономикаялде жубалеб гIарац киса бачIараб бугеб абураб суалалда хурхун кIудиял проблемаби руго Британиялъул. Гьеб улкаялъул къануназда рекъон, гьениб бокьараб жо босизе бегьулеб буго оффшориял зонабазда хъвай-хъвагIайги бугел, бетIергьан щив кколевалиги рихьизаричIел компанияз».\nНаталья Седлецкая: «Гьелъул магIна ккола Британиялъул экономикаялда гъорлъ гIемераб «чорокаб гIарац» бугин абураб. Гьеб гIарцулги цIикIкIунисеб бутIа буго Россиялдаса».\nАлманиялъул Deutsche Bankалъ лъазабуна исана соналъул авалалда Британиялъул экономикаялде гъорлъе щибаб моцIалъ жубалеб бугин жиб кисаяли цIехечIеб $ 1,5 млрд, гьеб гIарцулги 40% Россиялдаса бугин. 2006 соналдаса 2010 соналде щвезегIан гьеб гIарцул къадар бахун буго $ 140 млрд.\nУлкаялда гIарац гIемерлъиялъ проблемаби рижинарулел руго жалго британиялъулазеги. Лондоналда ва цоги шагьаразда хиралъулеб буго квен-тIех ва мал-мулк.\nТIадехун бицен гьабулеб фильмалдаса хадуб Британиялъул парламенталъ борхун букIана улкаялда мал-мулк босизе къваригIараб къватIисеб бокьараб компаниялдехунги британиялъул компанияздехун гIадинал тIалабал чIезаризе кколин абураб суал.\nПарламент риидалил хIухьбахъиялде иналде 73 депутатасул гIицIго микьгояс гурони гьелда гъоркь гъулба лъун букIинчIо.\nГьебго заманаялда Россиялдаса оппозиционияв блогер Алексей Навальныяс хъвалеб буго Россиялъул вице премьер-министр Игорь Шуваловасул Лондоналда бугин $ 12 млн. багьа бугеб рукъин.\nЛондоналда хирияб мал-мулк буго цо россиялъулазул гуребги. Global Witness абулеб коррупциялде данде бугеб жамгIияб идараялъ 22 июлалда лъазабуна Казахстаналъул улка цIуниялъул министерлъиялул вукIарав хъулухъчиясул Лондоналда бугеб мал-мулкалъул багьа $ 228 млн бахунин. Гьеб гьесул букIинги балъго гьабулеб рагIула.\nУкраиналда ва Россиялда бугеб коррупциялъул гIатIидго бицунев Оливер Баллоуца https://twitter.com/OliverBullough абулеб буго жидее къваригIун бугин Британиялъул элитаялда бичIчIине Россиялда, Украиналда, Катаралда, Алжиралда, Йеменалда ва Британиялда моралияб капитал дагьлъулеб букIин. Гьес абулеб буго жидее бокьун гьечIин дунялалъул гъачагълъиялъул машинаялъул хъаравашлъун Британиялъул элита бихьизейин.\nКоррупциялде данде рагъ халат бахъунеб буго\nДагъистаналда цIикIкIана террорги коррупцияги


Урок по родному литературе на тему "Багъатар Х1ажиев «Ц1адакъа бахчулеб дир чанил бурут1"\nИнфоурок › Другое › Конспекты › Урок по родной литературе на тему "Багъатар Х1ажиев «Ц1адакьа бахчулеб дир чанил бурут1"\nТема: Багъатар Х1ажиев «Ц1адакъа бахчулеб дир чанил бурут1»\nДида ц1ар буго Мадина Мух1амадовна.\nЖакъа нилъер инеб буго рагьараб дарс.\n--Лъимал. Жакъасеб дарсил тема лъазе ккани рач1а нилъеца ц1езе раг1икъот1.\n-Рач1а. Лъабабилеб суалалдасан байбихьила.(Минусовка гимн Дагестана)\n-Гьаб лъил гимн?\n-Х1алч1ахъадал, гьаб буго нилъерго хирияб Ват1ан Дагъистаналъул гимн.\nНужеда ккун батила щайин дица раг1икъот1 лъабабилеб суалалдасан байбихьараб. Дие ц1акъ бокьула Дагъистан. Гьединлъидал дие бокьун буго жакъасеб дарс гимналдалъун байбихьизе. Рач1а нилъеца цо куплет ах1изе.\nГьал лъица абурал раг1аби ва щиб асралдаса кколел?\nВа-да-дай, дарайдул гурде,\nДандиявги хвараб хасалил сордо\nСордо рогьинег1ан хут1ич1огури,\nХъах1аб ц1ер каранде баханагури. (Г1абасил Мах1амад «Саба-Меседо»)\n-Гьал раг1аби щиб къисаялдаса росарал?\nБалъгояй коч1охъаналъ бахъгун рак1гун, пашманго нахъ вуссун г1ачиязухъе щвана Х1айдар. (Муса Мух1амадов «Манарша»)\n-Гьал раг1абазул автор щив?\nМаг1арулал дирго рахъалъ абила,\nХваразул гьаб т1алаб бит1араб буго\nВат1аналъе г1оло рух1 кьунщиназул\nБет1ер къулун х1урмат гьабизе ккела. (Г1абдулмажид Хачалов «Хваразул ц1аралдасан»)\nЦо панаяб х1ухьел бух1улеб рек1ел,\nК1веларищ босизе самаалъул нак1к1.\nСоролел лугбазул бугеб г1акъуба.\nГ1арза хъван кьеларищ хъах1ил зодил хьухь.(Мах!муд)\nВоре, ц1але, ц1але,ц1але, дир ц1одор.\nЦ1ияб Ват1ан т1егьазабе, берзул нур. (Ц1адаса Х1амзат)\nМетер маг1арул мац1 хвезе батани,\nХваги дун жакъаго жаниб рак1 кьвагьун. (Расул Х1амзатов)\nГьаб раг1икъот1алда дарсил к1вар буссинабун буго жакъа нилъеца лъай-хъвай гьабизе вугев Багъатар Х1ажиевасул г1умруялъул ва творчествоялъулгун. Багъатар Х1ажиевасул г1умру лъазе ккани нилъ г1емер рик1к1аде ине кколаро, гьев вуго нилъер мадугьалихъ бугеб Гъуниб районалъул Къорода росулъа поэт.\nБагъатар Х1ажиев гьавуна 1951 соналъ Гъуниб районалъул Къорода росулъ.\nГьит1инго эменги хун гьев ккола эбелалъул ц1обалде.\nГьай ккола Багъатарил эбел Пат1имат.Гьитинго росги хун Багъатарил эбелалде ккола Багъатарги гьесул гьит1инай яцги. Киг1ан зах1мат бук1аниги лъималазе г1олон г1умру бичун, гьелъ гьел лъимал бит1араб нухде т1орит1ана.\nГьединго Багъатар хьихьана к1удияв инсуца Г1алиязул Мух1амадица.\nГьав ккола Багъатарил к1удияв эмен. Гьев вук1ана бергьарав г1алимчи. Гьес хъварал т1ахьал Сириялда, Египеталда ва цогидал г1арабазул х1укуматазда къват1ире риччалел рук1ана.Гьелъие нуг1лъи гьабула нилъее баракат щваяв нилъер К1удияв Саг1ид Афанди къудиса сируясул т1ахьазда рехсеялъги.Гьит1инго эменги хун, бесдал хут1арав Багъатарие к1удияв инсуца лъик1аб тарбия ва бергьараб г1араб г1елмуялъул тарбия кьола. Г1иц1го к1удияв инсуца кьуч1 лъуна Багъатарил творчествоялъе.\nГьит1инго, школалда ц1алулеб заманалдаго байбихьана гьес хъвадаризе. Эбелалъул ц1обалде ккарав гьес жиндиегои бет1ербахъиялъе санаг1алъи балагьула. Гьедин эбелалде х1ал ккезе теларин абун, Ц1алулеб заманалда «Баг1араб байрахъ» газеталда х1алт1изе лъугьуна Багъатар. Цогидазго г1адинан, Багъатарицаги литератураялде гали т1амуна куч1дуздалъун.Амма проза гьесухъа лъик1 кколаан. Гьев ц1ализе лъугьана Дагъистаналъул пачалихъияб университеталде. Багъатарил гьудулзаби г1емерал рук1ана школалда, университеталда ц1алулагоги, «Баг1араб байрахъ» газеталда х1алт1улагоги. 1972 соналъ Багъатарил « Ч1агоял т1угьдул» абураб т1оцебесеб т1ехь къват1ибе биччана. Хадурго т1ат1ала къват1ире рач1арал «Севералда бугеб дир милъиршо» ва «Дихъ ралагьун ч1а муг1рул» абурал т1ахьазе ц1алдолез лъик1аб къимат кьуна.\nГьединго Багъатарица г1ахьаллъи гьабуна Мах1ачхъалаялда т1обит1арабг1олохъанал хъвадарухъабазул чанго данделъиялда. 1975 соналда, 24 сон барав Багъатар Х1ажияв ун вук1ана СССРалъул г1олохъанал хъвадарухъабазул анлъабилеб совещаниялде.\nЦ1алулев вук1аго Багъатарица ячуна ч1ужу, гьезие гьаюла яс, ясалъ лъаг1ел бараб г1адаб заманалъ гьев уна армиялде.\nРак1ч1араб жо, гьанже литератураялда жиндирго раг1иги бугев бак1ги ккурав чи вук1инаан Багъатар. Пайда щиб къисмат бат1ияб хъван бук1ун буго. Жиндирго машинаги хун нухда хут1арав, нухлул раг1алда ч1арав Багъатарида цебе к1иго машин цоцалъ реч1ч1ун буго ва цоялда бук1араб газалъул баллон гьесде бортун бач1ун буго. Гьединаб рак1алда гьеч1еб балагьалдалъун 27 сонил г1умруялда 1978 соналда нилъедаса ват1алъулев вуго гьунар к1удияв, г1адамазе хирияв, хъизаналъе х1алимав хъвадарухъан ва журналист Багъатар Х1ажиев.\nДоб балагьалъул ч1ег1ераб хабараб бач1араб мехалъ маг1арулазул поэт Мух1амад Хириясулаевас жиндирго гьудуласул х1акъалъулъ хъвана:\nДир рек1ел гьудулас гьабураб сайгъат,\nСородулел щайзе килщазухъ къалам.\nКъаси, гьал т1амчазде т1адеги къулун,\nГьедин дуца кьураб къаламги дунги,\nКъваридго гаргалел руго дир гьудул,\nГьелъ бицунеб буго мун ват1алъанин,\nТ1ок1алъ нижеда мун данд ч1вазе гьеч1ин.\nГьанже эменго г1адинан яс Зульфияги Дагъистаналъул пачалихъияб университеталъул журналистазул факультетги лъуг1изабун х1алт1улей йиго республикаялъул «Х1акъикъат» газеталъул редакциялда.\nГьединго Багъатар Х1ажиевасул ц1ар кьун буго Къорода гьоркьохъеб школалъе. Ниж гьенире Къороде индал нижеда батана гьев нахъа г1одовги ч1ун ц1алараб парта, гьесул щакъит1ел ва ручка, гьеб партаги лъун буго Къорода школалъул музеялда. Гьений х1алт1илей йиго гьесул классцояй Марям. Марямица бицана: Багъатар вук1анила кутакалда аваданав чи, гьесие ц1акъ бокьулаанила мандолинги бачун кеч1 ах1изе- кинабго рахъалъ камилав чи вук1анилан гьев.\nБагъатарил асарал руго гъваридаб маг1наялъул т1ад г1адан ургъизе т1амулел, гьединаблъун ккола жакъа нилъеца ц1ализе бугеб «Ц1адакьа бахчулеб дир чанил бурут1» абураб къиса, гьелъул т1оцебесеб бут1аялъулгун лъай-хъвай гьабизе буго нилъеца.\nГьеб ц1алулаго нилъеда гьенир ратизе руго гьадинал раг1аби: Жугьаби-раг1аби;\nХазина-ц1унараб ва нахъе тараб къайи;\nГьаб асаралъул аслиял героял ккола Месейги Гьиматги. Гьел к1иялго школаги лъуг1ун институталде ц1ализе араб мехалъ, гьениб лъай-хъвай ккедал гьел руго цоцазе рек1ее г1урал г1олилал.\nЭпиграфалъе Багъатарица росун руго Инхоса Г1алих1ажиясул гьал раг1аби:\nЦ1ураб моц1г1ан гьайбатаб гьумер дур.\nГьаглъич1ого чи кин ч1елев йихьидал.\nГьаб къисаялда ц1ураб моц1алда релълъинайулей йиго Гьиматица жиндие рек1ее г1урай Месей. Гьанже нужеца г1инт1аме, щай Гьимат жиндирго ц1алиги рехун росулъе г1едег1аравали. Кин гьев вач1аравали.\nГьанже нужеца к1вар буссинабе гьаб къисаялъул т1оцебесеб бут1аялда авторас сунде к1вар буссинабулеб бугебали ва мух1канго г1енекке.\nДарсил х1асил гьаби.\n-Щибилан хъван бук1араб кагътида ва лъица гьеб кагъат хъван бук1араб?\n-Кин гьев гьелъулгун къо- лъик1 гьабун къват1иве вахъарав?\n-Гьел раг1аби рате ц1алараб асаралъулъ?\n-Кин гьев Москваялдаса Мах1ахъалаялде вач1арав?\n-Машиналда унаго гьесул кинаб бербалагьи бук1араб шофёрасдехун?\n_Шофёр кинав чи вук1арав?\n_шофёрасул лъик1аб рахъ сундулъ бихьараб Гьиматида?\n-Хадубги Гьиматил рах1ат сунца хвезабураб?\n-Т1абиг1аталъул сурат гьабулеб бак1 бате асаралда?\n-Туристаз нухда щиб гьабулеб бук1араб?\n-Туристал сабаблъун Гьиматицаги цогиял рек1аразги шофёрасе кинаб бадич1вай гьабураб?\n-Гьелдаса хадуб шоферас щиб гьабураб?\n-Росулъе г1агарлъулаго Гьиматида щиб рак1алде бач1араб?\nГьелеха лъимал, жакъа малъараб материал нужеда бич1ч1ун буго.\nГьеб г1ажкаибаб къисаялъул х1асил нужеда нахъисел дарсада лъала. Лъимал нужее дарс бокьанищ? Диеги ц1акъ бокьана нужее дарс кьезе. Нужее баркала! Къо-мех лъик1!!!\nГераева Мадина Магомедовна\nНомер материала: ДВ-078732


31 январь - ювелиразул халкъазда гьоркьосеб къо\nРакI меседилай устар\nСакъатал гIадамаздаги малъула гIарцул тIагIалаби гьаризе\nЮвелиразул профессионалияб байрам баркизе мустахIикъал устарзаби гIезегIан руго нилъер республикаялдаги. Масала, гьединазул цояй ккола Наида МухIамадова.\nИнсуца жиндаго малъараб махщалие гьелъ ругьун гьаруна коляскаялда рекIун гурони хьвадизе бажаруларел сакъатал гIадамалги. Кверал гурелги, ракIги меседил буго Наидал. ГIарцул тIагIелал гьаризе малъаралъухъ гIарацги босуларо гьелъ.\nЧанго соналъ унтун больницабазда егун, гIумруялъе гIоло къеркьолей йикIарай Наидада лъикI бичIчIула рокъоса къватIире рахъине рес гьечIого хутIарал гIадамазул хIал. Сакъатазул гьакида гурони хьвадизе бажаричIогоян абун, дунялалдаса ва гIадатиял гIадамазда гьоркьоре рахъун гIумру гьабиялдаса гьел махIрум гьари мекъаб ишлъун рикIкIуна гIолохъанай ювелиралъ. Нилъер республикаялда сакъатазе дандекколеб сверухълъи гьечIолъиялъ, нилъеда сакъатал гIемер рихьуларо къватIахъ ва гIадамал гIемерал цогидал бакIазда. Гьелги жамагIаталъул бутIалъун кколеллъи бичIчIизабизе гIемераб хIаракат бахъулеб буго ракI меседилай устаралъ.\nБитIун дунялалде ракIбараб, гIелбащадалгун цадахъ букIинесеб гIумруялде хьулазда йигеб заманалда, киналго анищазде нух къараб, тохлъукье щвараб унтигун къеркьезе ккана Наида. 2007 соналда, 16 сон барай Наида цIадуца юхIун, захIматаб хIалалда больницаялде ккедал, тохтурзабаз лъабго къо гурони баларин гьелъилан абун букIана. 80 проценталъ черх бухIарай Наидал къуват гIуна унтуде данде къеркьезе. Черх цIилъизегIан щуго сон бана Наидаца больницабазда, тIоцебесеб соналъин абуни коляскаялда рекIун гурони ягъаризецин кIолароан гьелда. Гьеб захIмалъи сабаблъун дунялалдасаго ракIбуссинчIого хутIиялъе гIиллалъунги Наидаца рикIкIуна Аллагьасул хIалкIолъи. Больницаялде ккезегIан гьелъ как-диналъул пикруго гьабулароан. Унтидал байбихьана гьелъ диниял вагIзабазухъ гIенеккизе, Къуръан цIализе.\nУнкъо соналъ цебе тIоцебесеб гIарцул тIагIел гьабун хадуб Наидада ракIалде ккана гьеб коляскаялда ругел сакъатал гIадамазе цIакъ данде кколеб хIалтIи бугин абун.\nЖиндирго анищалъул хIакъалъулъ бицине хIинкъулаан Наида, гьеб лъидаго бичIчIиларин кколаан. Наидал анищалде нуцIа рагьана, цо къоялъ гьалмагъзабазул цояз битIун бачIараб лъазабиялъ. Гьениб хъван букIана, «ПЕРИ Инновации» бизнес-инкубаторалда предпринимателазе кIиго анкьилал курсал тIоритIулел руго, бокьани мунги ячIине бегьулаян. «Бизнес гьаби: пикруялдаса тIоцебесеб дараналде щвезегIан» абурал курсал тIоритIулел рукIана гьенир чIобого.\n«ТIоцебесеб кIиго къоялъ дун цогидазухъги гIенеккун юцIцIун чIун йикIана, цIакъ хIинкъун йикIана дидаго ракIалда бугеб бицине, цощинаб гьел дида тIад релъиладаян кколеб букIана ракIалде. «ПЕРИ Инновациялъул» директор ХIажимурад ГIалиевас дица бицаралде кIвар кьуна, лъикIаб проект бугин ва гьелда тIадчIей гьабизе кколин абуна. Байбихьуда, ювелирияб махщалиде ругьун гьаризе гIадамал кин ралагьилел, кин байбихьилебали лъаларого йикIана дун. ХIажимурад ГIалиевас жиндирго гьудул, сакъатав Виктор Бурцевасул, хадуб «Кьуру» баскетболалъул клубалъул гIахьалчи Дмитрий Смирновасул телефоназул номерал кьуна дихъе. Гьез малъараб хехго босана. Гьезул кверал къуватал рукIунелъул, гIарцул баргъичазда, кIилкIазда ва курхьабазда ганчIал лъезе хехго ругьунлъана гьел. Викторица кумек гьабуна «Мун предприниматель» абулеб конкурсалда гIахьаллъизе проект хIадуризеги», - ян бицана Наида МухIамадовалъ.\nГьелдаса нахъе микьго цIалдохъан гIуна Наидал. ТIагIелалги росун, щивасухъе рокъое хьвадула гьей. Киналго цIалдохъаби гьелъ рикIкIуна вацал-яцаллъун. Щивав цIалдохъанасги гьей къабул гьаюла бищунго къиматай гьобол ва яц кинигин. Наидал цIалдохъабазул цояв Арсен МухIамадовасул рокъоселги кидадай гьей ячIинаян балагьун чIун рукIуна. 28 сон барав Арсенил ДЦП унти букIаниги, кIудияб жигар бахъула хIалтIизе. ГIадада заман тIамизе бокьуларев Арсеница коляскаялдаги рекIун регби хIала, компьютерал къачIала, гьанжейин абуни сакъатазе ювелирияб цех рагьиялъул анищазда вуго. Арсеница тIоцебе гьабураб баргъич эбел Асиятие сайгъатги гьабуна.\n«Байбихьудаго дица гьабулеб хIалтIуда тIад кIалъалел гIадамалги камулароан, дурго махщелги дуего тун щай йикIунарей, духъаго чед бахъизейищ гIарцул устарлъиялъе гIадамал ругьун гьарулел ругелилан абулаан. Дица сакъатазда ювелирияб махщел малъулеб букIин инсуда телевизоралдаса бицунеб рагIун лъана. Гьев разилъана дица гьабулеб хIалтIудаса», - ан бицана Наидаца.\nГIолохъанай ювелиралъул хIакъалъулъ СМИяздаса рагIарав «Успех» абураб гIолилал хIалтIудалъун хьезариялъул республикаялъуб централъул (РМЦЗ) директор Шамил МухIамадовас ахIун бачIана Наидахъе, мун ДРялъул ЗахIматалъул ва социалияб цебетIеялъул министерствоялде ахIулей йигин абун. Доб мехалда вукIарав министр Расул Ибрагьимовасги Шамил МухIамадовасги гьелда абуна дуца лъикIаб хIалтIи гьабулеб бугин, «Машук» гIолилазул форумалда щай дуца дурго проект бихьизабуларебин абун.\n2018 соналъул риидал Наида МухIамадова гIахьаллъана «Машукалда» ва гьелъул проекталъе 300 азарго гъуруш бергьана. ЛъагIалил ахиралда республикаялда тIобитIун букIараб «Мун предприниматель» конгрессалдаги «БатIи-батIиял, амма ращадал» абураб проекталъе тIадегIанаб къимат кьуна ДРялъул бетIер Владимир Васильевас: «Гьеб проекталда бизнесинцин абизе рекъон букIинаро, гьеб ккола инсанасул меседилаб рухI ва гьеб гIумруялде бахъинабизе кумек гьабизе буго Дагъистаналъул нухмалъиялъ», - ан абуна гьес.\nДРялъул ЗахIматалъул ва социалияб цебетIеялъул министерствоялъ рагIи кьун букIана сакъатлъи бугел махщелчагIазе хIалтIизе ва ругьун гьаризе дандекколеб бакI кьезе. Наидаца ведомствоялъул хIалтIухъабазда гьарана, коляскабазда рекIун гурони хьвадун бажаруларел сакъатазе дандекколеб, шагьар бакьулъа рикIкIад гьечIеб бакI кьеян. ДРялъул Транспорталъул министерствоялъ сакъатлъи бугел хIалтIудеги нахъеги раччизе дандекколеб машина чIезабизеги рагIи кьуна. Цех рагьарабго, ювелирияб махщелие 15 чи ругьун гьавизе ва гьел хIалтIудалъун хьезаризе ракIалда буго Наидада. Проект нухмалъулезда бихьизабуралдаса кIиго моцI ана, амма жеги байбихьулел ювелиразе хIалтIизе дандекколеб бакI щун гьечIо. Цеего гIадин, Наидаги щивав цIалдохъанасул рокъоеги хьвадун, гьел гIарцул тIагIелал гьаризе куцалей йиго. Проекталъе бергьараб гIарацин абуни гIицIго хIалтIул тIагIелал росизе гурони гIечIо. Наидалги гьелъул цIалдохъабазулги хьул буго сакъатазе дандекколеб бакIалда цех рагьизе кумек щвеялде.\nПрочитано 2042 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 04 февраля 2019 13:48\nДругие материалы в этой категории: « Жакъасеб къоялъул хIакъикъат\tОгь, эбелалъул ракI..! »


Сахал цаби – берцинаб гьими\nГIусал хвечIого рукIине ккани, гьезда хадуб хъулухъ гьабизе ккола\nЩай цаби хехго холел? ЛъагIалида жаниб чан нухалда хисизе кколеб цаби чурулеб щетка? Къаси-къаси цаби, чуричIого, хулун тезе бегьуларищ? Стоматологазул пикруялда рекъон, гIемерисез, цабзазда хадуб хъулухъ гьабулелъул, гъалатIал риччала. Гьединлъидал гIемер дандчIвала 50 сон балелде цабзазул бакIалда протезал яги имплантал лъурал, гьитIинаб къоялдаса нахъе цаби-гIусазул тохтурасухъе гIемер хьвадарал гIадамал. Кинха протезазул кумекалде ккеларедухъ цаби-гIусазда хадуб хъулухъ гьабилеб?\nСтоматологазул пикруялда рекъон, цаби-гIусал хехго хвеялъе гIиллалъун буго цабзазда хадуб хъулухъ гьабизе лъангутIи ва, гьел рацIцIад гьарулелъул, риччалел гъалатIал.\nКванан хадуб чури\nКванан хадур цаби чуриялъ зарал гьабула гIусазе. Кванилъ рукIунел кислотабаз гIусазул эмаль тамах гьабула. Кванан рахъиндал, гьедингоги кваница тамах гьабураб эмаль щеткаялъги лъулъани, гIусал хехго хола. Амма кванан хадуб бащдаб сагIаталдасан, квенгун кIалдибе бачIараб кислота, хIацIугун гъорлъ жубан, рукIалиде ккола, гьединлъидал кванан хадуб бащдаб сагIаталдасан гурони цаби чуризе бегьуларо.\nКъасимехалъ цаби чуричIого тей\nКъаси кьижилелде цере чуричIого теялъ цабзазе кIудияб зарал гьабула. Кьижилелде цебе гIусазда гьоркьоб кванил хутIел хутIизе бегьуларо, гьеб буго кариес ва цогидал унтаби рижизарулеб жо. КIал хулунинги абун кIалдиса киналго бактериялги лъугIуларо.\nЦаби чурулелъул, щетка гIебедехун лъулъазе бегьуларо, гьелъ дабал унтизарула, ва цаби рагIа-ракьанде щун рацIцIалъуларо. Гьоркьоса кинабго чороклъи нахъе гьабизе ккани, щеткаялъ цересаги нахъасаги киса-кирего чуризе ккола цаби. Чурулелъул, щеткаялде хIал биччазе бегьуларо, гьелъ цабзаздаса эмаль нахъе инабизе бегьула.\nЦаби чурулеб алаталъе рацIцIалъи\nЦаби чурулеб щетка хисизе ккола лъабго моцIида жаниб цо нухалъ. ГIемер хIалтIизабураб щеткаялъул «расал» ричIула, ва гьенир гьоркьоре микробал ракIарула. КигIан щетка чураниги, гьелда гьоркьоса микробал тIагIинарун бажаруларо. Амма, дабал унтун ругони, ялъуни бактериязулаб инфекциялъ унтани, гьеб унтудаса сахлъарабго, цаби чурулеб щеткаги нахъе рехизе ккола.\nЦаби рацIцIунеб квар\nЦаби хехго хвезе бегьула, гьел рацIцIунеб квар хIалтIизабулеб гьечIони. Цаби рагIа-ракьанде щун рацIцIад гьарулел гьечIони, гьезда гьоркьоб «цабзазул гамачI» лъугьине бегьула. Гьединго цаби рагIа-ракьанде щун рацIцIад гьаризе кумек гьабула ирригаторалъ (лъим речIчIизабун, цаби гьоркьоса рацIцIад гьаризе хIалтIизабулеб аппарат). Щетка ва цабзазул квар щолареб бакIалде лъел тIеренаб чIва речIчIизабуни, цабзазда гьоркьор бактериял хутIуларо, кIалдиса рокьукъаб махI бугони, гьеб тIагIинабула, дабаздаса би бачIунеб бугони - къотIизабула.\nХъахI гьарулеб паста\nЦаби хъахI гьарулел пастаби гIемер хIалтIизаризе бегьуларо. Гьединал пастабазулъ рукIуна химикиял жал, ва гьез цабзазда тIад чIвараб кьер тIагIинабула. Гьединал жал гъорлъ бугеб паста гьоркьоса къотIичIого хIалтIизабулеб бугони, гьелъ сахал цабзазулги эмаль хвезабизе рес буго. ХъахI гьабулеб пастаялъулъ букIуна водородалъул перекись, карбамид ва цогидалги химикиял жал.\nПрочитано 698 раз\tПоследнее изменение Пятница, 29 сентября 2017 10:41\nДругие материалы в этой категории: « Стрептодермия – тIомол гIузру\tТIадагьлъи, сахлъи ва берцинлъи »


ГIандуникIил васият » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГъоркьехун кьолеб бугеб гьаб документалда тарихалда «ГIандуникIил васиятан» абула. Гьеб буго Авариялъул хан ГIанlуникIица жиндирго вацасул вас Булачие гьабураб васият. ТарихчагIаз гьеб документалда абулеб буго Булачиде гуребги Авариялъул хадусел ханзабаздеги бугеб ахIиянги (воззвание). ГIандуникIил васият – ахIи къабул гьабун буго ГIандимагIарда ханзабазул, гIалимзабазул, гIакъилзабазул ва хутIарал гIадамазулги данделъиялда. Васият-ахIиялъул, хъвай-хъвагIай гьабун буго Хунзахъ росдал къади ГIандиса ГIалимирзаца. Гьале гьеб.\n«Ва дир вацасул вас. Дуца дурго хъатикье росе Авариялъул тIоцересел кулал – ГIалихъиличилазул, кIиабилел – Жунгуталъул бетIергьабазул, лъабабилеб – Гумбеталъул бетIергьабазул, ункъабилел – ГIандадерил, щуабилел – хадусезул (чачаназул – хури жамагIат), анлъабилел – Бакълъулазул (Авариялдаги Гьидеридаги гьоркьоб, анкьабилел Хучадисезул ва Анкьракьалъул (лъебелал). Гьал кIулазул ихтияр буго дурго кодобе босани, цIам пахь, цIибил, махх, ччугIа ва цогидабги инсанасе хIажалъулеб щинаб жо букIина дур. Гурони дудасаги дур халкъалдасаги нахъе ина.\nВад и вацасул вас. Дурго бахIарчилъиялда релълъарав ГIамирлъун вукIине дуе бокьун батани, гьел гIорхъабиги рахине (гIатIид гьаризе) хIаракат бахъе, цок вер чIвалеб дурго ракьги кьечIого».\nИстория Дагестана. Махачкала.\nДагучпедгиз 1994 г. «Хунзахское нуцальство» стр. 70.\nБулач – нуцалие букIараб магъало\nГьесие букIун буго кинабниги рукъалдаса цо-цо соналъе къали тIорщалил. ЧIегIерхIайваназдасаги букIун буго кинабго нус-нус рукъалдаса цо-цо оц цо-цо соналъе.\nГIиялги букIун буго нусго чахъу бугев чиясдаса цо-цо чахъу.\nХхамилги букIун буго базарганасдаса цо дарайдулги цо исхъалидулги цо-цо туп. Пихъаздасаги букIун буго гъабу чIарав чиясдаса цо чIеп (цIолбол батилаха Н.ГI.).\nЖиндир чи чIвачIев чи чIвани, гьесдасаги букIун буго нусго чахъу. Ругъун лъурав чиясдасаги букIун буго цо оц.\nЩибаб росдадасаги букIун буго щу-щу цер: цо чIегIераб, ункъо багIараб. Кинабго росдадасаги букIун буго чуниги гIаланиги – цояб. Гьесул (нуцалил чи хвараб мехалъ гьесда хадуб-цебе жо гьабизе цо-цо гIаканиги кIи-кIи куйниги. Гьебго магъало букIун буго гьесул бертин – жо ккани).\nБаян. Булач-нуцал абун вукIун вуго Хунздерил хан. Гьев вукIун вуго АмирсултIанасул вас. Гьевги Баяр ГIабас – Суракъатил вас, нуцалилан жинди тIокIцIар абулев.\nГIарабалдаса гьаб текст буссинабун буго Мансур ХIайдарбеговас.


Дицаго бахъана гьанибе диего нух\nКватIун бачIараб кантIи\nГьаб моцIалъул авалалда Гъизилюрт шагьаралда бугеб руччабазул колониялде гьабураб сапаралда рес щун букIана жаний тIамун йигей чанго магIарулайгун дандчIвазе. Гьезул цоялъулгун ккараб гара-чIвари газеталда бахъунги букIана (№9, 8 март). Жакъасеб гара-чIвари буго, 228-абилеб статьяялда рекъон (наркотикал ричи-тIиритIизари) 12 соналъ туснахъ гьаюрай 55 сонил ригьалъул Мадиналгун.\nДун гьаюна лъикIаб магIишаталъул, ресалда бугеб хъизамалда. Школалда цIалулаан гьоркьохъеб къагIидаялъ. Школа лъугIарабго, лъугьана медучилищеялде, кIиабилеб курсалда цIалулаго, инсуца кьуна росасе. Гьелдаса хадуб росасе бокьичIо дун цIализе, тана цIали. Руго эбел- эмен, лъабго вац, гьанже диргоги буго ункъо лъимер. ЦIали таралдаса, йикIана рос-лъималгун рокъой, гIумру унеб букIана щибго къварилъи гьечIого, берцинаб хIалалда. Хъизан-рукъалъул тIалабалда цадахъго контейнерал-будкабиги лъун йичарулаан базаралда. Цо нухалда нижер хIалтIулъ баккана макалъул хьон. Лъабго лъагIелгIанасеб заманалда дица босулаан, бичулаан гьеб. Гьелдаса хадуй дун ккуна, амма тамихI гьабичIого, шагьар тун къватIие ине гьукъараб низамги чIезабун (подписка о невыезде), тана эркенлъуда. Амма гьелдаса хадуй дун ургъичIо, гIодое юссинчIо. ЛъикIаб гIарац щолеб иш бугин цо гьалмагълъиги абун «лъай- хъвай» ккана героиналъулгун (цIакъго къуватаб, захIматаб наркотик). Гьелъ дун лъикIалде ячинчIо - хеккого ккуна, букIана суд ва гьале дун гьаний, туснахъалда.\n- «Туснахъалъул 12 сон» абун судияс лъазабидал, щиб хIалдай дуе лъугьана?\n- Гьел дагьал секундазда жаниб дир пикраби щвечIеб бакI хутIичIо, дида бичIчIана цо параялда жаниб дир гIумру тIубанго хисараблъи. Дун битIахъе хаган хутIана, цIакъго захIмалъана, битIун бицани, гьелдаса хадуб гIумру гьабизецин бокьиларин ккана.\n- Дуца гьаниб бан буго 8 лъагIел. ЧIужугIадан, эбел туснахъалда йигин абизецин захIматаб, нечараб жо гьечIищ?\n- Бигьалъаниги захIмалъаниги, гьеб хIужа кьучIаб бугелъул, къабул гьабичIого рес щиб? Амма дица лъилниги бикъун гьечIо, щивниги чи чIван гьечIо, кинабго ккана хъизан-лъималазе гIарац гьабулаго. Гьелда цадахъго, туснахъалда йикIанин абураб цIар щвезе, гьединаб тIанкI тIад букIине лъиеха бокьилеб…\n- ХIакъикъаталдаги дуца чи чIван гьечIо, амма дуца бичараб героиналъ лъилниги рокъобе гьеб яги гьелда релълъараб балагь щвезабичIин абизе кIоларелъул дуда …\n- Гьеле гьеб суалалъха гьаний йигеб микьабго соналъ дие рахIат- парахалъи толеб гьечIеб.\n- Хъизан-лъималазе гIарац балагьизе ресги, наркотикал ричун гуреб, тIокIаб букIинчIищ?\n- Ралагьани, ресал камун киданиги букIунаро. Дидаго лъалареб куцалда, кIудияб гIарац берцин бихьун, гьелъ махсараде ккун, бецц гьаюн, бетIер сверизабун ккана мекъи.\n- Суал гIажаибабин кканиги-кинха унеб бугеб колониялда гIумру?\n- Кин унги унеб буго, кир нилъ ругониги, чIаго ругебгIан заманалда чIун букIунарелъул гьеб. Туснахъалда рокъоб гIадин букIинищха, лъикI бугин абизеги рес гьечIо, амма бугеб хIакъикъаталда рекъон квешги гьечIо- алхIамдулиллагь гьаб нилъерго ракьалданиги йиго дун. Абун йиго дир яс, ригьнаде кьезе чIун руго, дихъ балагьун, дун къватIие йиччазегIан… Кутакалда бокьун буго рокъое, лъималазда аскIое…\n- Гьаниб дуе гIолареб жо щиб бугеб?\n- Колониялъул хIалтIухъабазул бербалагьиги буго лъикIаб, гIаданлъиялъулаб, егизе бакI буго, квине квен буго, бокьараб-хIажатаб ккани, лъималаз гьебги бачIуна, - гьабин абизе дие гIолареб жо гьаниб гьечIо.\n- Гьеле гьеб гьечIого букIиналъха, цоги киналъулго тIагIамго гьечIеб.\n- Кинаб бугин абилеб дуца эркенлъиялъул роцен ?\n- Гьеб сунцаниги борцунаро, гьелде щвараб щибго гьечIо. Бугеб заманалда, гьелъул къимат гьабуларо, гьанире ккун хадуб байбихьула гьелъул магIна бичIчIизе.\n- Нилъ гьанир гара-чIвариялда руго доба, 50 метралдасан буго эркенлъи, амма гьелде щвезе дуе буго жеги халатаб ункъо лъагIел…\n- Дун гьание ккеялъул гIайиб дида тун цоги лъиданиги гьечIо, дие гьанибе нух бахъана дицаго. Дие кьуна 12 сон, 20 кьун букIарабаниги, лъиданиги гIайиб чIвазе бакI дир гьечIо. Наркотиказда гIагарде къазе бегьулароан дун, къалелде, кколаан ургъизе - цоги лъималазулги йиго дунго гIадинай эбел, цоги эбелалъулги руго дирго гIадинал лъимал. Гьаний дун цIакъ гIемер ургъана, гIемералъул гьабуна хIисаб - цо рахъалъан балагьани, дир кIудияб талихI буго жание ккей. Гьание ккун йикIинчIейани, ккезе букIарабги дида лъаларо, амма мухIканго лъала цо жо - наркотиказ дун лъикIаб ахиралде ячине йикIинчIо.\n- Дур буго ункъо лъимер. Аллагьас цIунаги, амма дуда рагIани гьезул лъилниги бухьен ккун бугин наркотиказулгун абун…\n- Гьеб рагIизегIан дунго хвезе бокьила дие. Гьел захIматал рагIаби дица абулел руго наркотикалги рихьарай, гьезул хIасилалда туснахъги бихьарай чIужугIадан, эбел хIисабалда.\n- Гьание ккедал, гIагарлъиялда кIочон танищ мун, бугищ нужеда гьоркьоб бухьен?\n- КIочонги течIо, рехунги течIо. Таксофоналдасан (бихьизабураб заманалда рекъон) кIалъала лъималазухъе. БитIун бицани, гьезие гIемерго захIмат буго дидаса, батIияса букIине ресги гьечIелъул - эбел аскIой гьечIого ун буго 8 лъагIел… КIиго моцIида жаниб цо нухалъ букIуна халатаб дандчIвай - гьелъие бугеб хасаб рокъоб рос-лъималгун тIамизе бегьула лъабго сордо-къо. Гьебго заманалда жаниб букIуна цо къокъабго дандчIвай - цадахъ рукIине кьола 2-3 сагIат. РитIулел передачабазул (хIакъаб жо, туснахъалде риччалел нигIматазул бихьизабураб къадар), щибаб къоялъ ритIаниги къварилъи гьечIо.\n- Гьанире ккеялдаса цIуни мурадалда щиб абилеб дуца эркенлъиялда ругезда?\n- Наркотиказухъ щвараб гIарац, кигIан гIемераб гьеб батаниги, буго киса бачIунебали кибе унебали лъалареб, баракат гьечIеб, ахир-къадги балагьалде рачунеб гIарац. ЦIамги чедги кун, хъизан-лъималгун эркенлъуда лъикI, наркотиказдаги гьездасан щвараб бечелъиялдаги хъантIун, цо къо дун йигеб бакIалда базегIан. Те наркотикал, къаге гьезда аскIоре, балагьуге нужеего балагь.\nПрочитано 859 раз\tПоследнее изменение Пятница, 23 марта 2018 10:28\nДругие материалы в этой категории: « Ресукъазе кумекалъе батула\tГурхIел-рахIму Добри-кIудил лъалкIал »\n16:32, 19 октября 2020, 264