МагIарул кочIол куркьбал хIулизе гьечIо\n2020 соналда Халкъазда гьоркьосел адабияталъул центразул ва ассоциациязул жюриялъ жидер творчествоялъул цIех-рех гьабурал хъвадарухъабазегун шагIирзабазе шапакъатал кьуна 2021 соналъул байбихьуда.\nХалкъазда гьоркьосеб адабияталъул премиялъул лауреатазда гьоркьой йиго ДРялъул халкъияй шагIир Баху-Меседу Расуловаги.\nБаху-Меседу Расулова ккола А. С. Грибоедовасул цIаралда бугеб ТIолгороссиялъул литературияб премиялъул лауреатлъунги. Гьей мустахIикълъана «Россиялъул литератураялъулъ лъураб бутIаялъе гIоло» медалалъе, Волоколамск шагьаралда тIобитIулеб ТIолгороссиялъул хъвадарухъабазул фестивалалъул «ТIадегIанаб шигIрияб махщалие гIоло» абураб дипломалъе, Азербайжан республикаялъул Хъвадарухъабазул союзалъул ХIурматалъулаб дипломалъе.\nХвел гьечIел асарал\nЦо-цо кечI букIуна дунялалъулго халкъазе гIаммаб, гIасрабазго хвел гьечIеб. Гьединазул цояб ккола Баху-Меседул «ТIупандай тIелеб» абураб кечIги. 2016 соналда рухIияб темаялда хъварал кучIдузда тIасан Казаналда тIобитIараб къецалдеги гьебги цоги чанго кечIги битIун букIана. Гьениб тIоцебесеб бакI щвараб кечIалъе халкъазда гьоркьосеб премияги кьуна.\n«Россиялъул меседил перо» абураб халкъазда гьоркьосеб литературияб къецалъул хIасилалда рекъон, Северияб Кавказалъул ункъо шагIирасул ва Расуловалъул\nгIаммаб «ШигIриял цIвабзазул кунчIи» («Созвездие родственных душ») абураб тIехь мустахIикъ-лъана В. Шекспирил литературияб премиялъе.\nБаху-Меседул творчествоялъе тIадегIанаб къимат кьуна 70-абилел соназдаго машгьурал хъвадарухъабазгун шагIирзабазги. Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалда тIобитIараб гIолохъанал шагIирзабазул данделъиялда гьелъ цIаларал кучIдул цIакъ лъикI къабул гьарунги рукIана.\n- Дида гьенив тIоцеве вихьана ГIумар-ХIажи Шахтаманов. ЦIакъ ритIухъав чи вукIана гьев. ТIабигIаталде рокьигун магIарул мацIалда хъварал кучIдул жинда гIемер рагIичIинги абун, гьес кIуди-яб къимат кьуна дир асаразе, - ян бицана халкъияй шагIиралъ.\nГьелдаса хадуб «Детдомалдаса вас» абурабги тIабигIаталъул хIакъалъулъ хъвараб цо чанго кечIги «Гьудуллъи» альманахалдаги рахъана. Гьел цIалидал, Расул ХIамзатовас гIолохъанай шагIиралде хъвараб кочIолъ руго гьадинал мухъал:\nйихьун дида мун,\nСаламгун баркала буго дир дуе.\nЛъица гъоб абураб\nКуркьбал хIулун ругин,\nгьел мекъи руго.\nДие рохел буго. ЦIалана, лъана, –\nРакIалъ ватIаналде ахIула\nЖакъа къоялде щвезегIан магIа-рул, кIаратIисезул, гIурус мацIазда 50 тIехь къватIибе биччана Баху-Меседуца. Гьелъул асарал руссинаруна гIурус, ингилис, гIараб, азербайжан, украин ва цогидалги мацIазде.\n2020 соналда щуго тIехь къватIибе биччана. «КIаралазул тарих ва жакъасеб къо» абураб тIехьалде гъорлъе бачун буго 2014 соналдаго къватIибе биччараб «Дир ГъалбацIдибир. КIаралазул наибзаби ва гIалимзаби» абураб гIурус мацIалда хъвараб тIехьги, кIаралазул тарихалъул хIакъалъулъ жинцаго хъварал гIемерал макъалабиги. «Свет души» абураб магIарул ва кIаралазул мацIазда хъварал кучIдузул кIиго тIехь биччана МахIачхъалаялда, гьединго гьебго тIехь гIурус мацIалда къватIибе биччана Москваялдаги. Щуабилеб тIехьги ккола кIаралазул ва цогидалги хъвай-хъвагIай гьечIел Да-гъистаналъул мацIазда хъвадарулел авторазул асарал данде ракIарараб «Аманат» тIехь.\n- Цее дун кIаралазул мацIалда хъвадарулароан. Гьелъие хIажалъиги букIинчIо. Росулъ киналго кIаралазул мацIалда кIалъалаан. Школалда дарсида гуреб гIурус мацIги бицунароан. Гьанжейин абуни школалдаги, рокъобги, къватIибги лъималаз гIурус мацI бицунеб буго. Лъималазул ахикьгицин лъимал гIурус мацIалда кIалъалел руго. ХIинкъизе бачIана тIагIинин нижер мацIин абун. ГIадамаз тIагIине биччан таниги, тIахьаздагIаги цIунун хутIилин гьебин абураб хьулгун, фольклориял асаралги ракIарун, тIехь бахъана. Жакъа къоялде щвезегIан кIаралазул мацIалда чанго тIехь къватIибе биччана. Нилъеда тIадаб борч буго аза-азар соназ умумуз пайда босулеб букIараб рахьдал мацI цIуни, - ян бицана Б.-М. Расуловалъ.\nКIудияб адабгун ракIалде щвезарула гьелъ гIемерал соназ «БагIараб байрахъ» хадуб «ХIакъикъат» газеталда гьабураб хIалтIиги.\nДиниял умумузул наслуялъул яс\nБаху-Меседуца кучIдул хъвазе байбихьана гьитIинго. Микьабилеб классалда цIалулеб мехалда районалъул «Заман» газеталда рахъа-рал кучIдул рачIиналъухъ балагьун чIарай жиндирго къасдазде нуцIа къараб лъугьа-бахъиналъул хIакъалъулъги бицана шагIиралъ.\n- Дир эбел-эмен рукIана цIакъ диналда тIад чIарал, шаргIалъул нухдаса кьуруларел гIадамал. ТIоцере газеталда рахъизе кьурал кучIдул кидадай къватIире рачIинаян рекIелъ хIинкъигун йикIана дун. Эмен хIалтIулев вукIана почалда бухгалтерлъун. Рокъове вачIиндал, дир кучIдул рахъараб газета гьес столалде рехана ва гьаб иш дуе данде кколарин лъазабуна. Гьеб мехалда лъана дун вацгIаласе абун йикIинги. Гьеб букIана хъвай-хъвагIаялде ва цIалуде машгъуллъараб мех. Дурго рокъоб квен-тIех гьабизе ругьунлъейин, тIокIаб хъвадариялъул жинда рагIугейин лъазабуна инсуца.\nШколалъул цIалул хIакъалъулъ цIехолароан нижеда инсуца. Школалде иналде киназдаго как базе малъулаан. 10 сон бараб мехалда Къуръан цIализеги малъана.\nАллагь тIаса лъугьаги, гIоло-хъанлъуда дихъа бажаричIо умумуз малъараб къагIидаялъ дин гьабизе. ЦIали, хIалтIи, лъимал рукIунаан тIоцебесеб иргаялда. КIудияй гIунагIан ракIалде щвана ва хIисаб гьабуна гьитIинаб къоялдаса нахъе эбел-инсуца нижее кьолеб букIараб исламияб тарбия.\n2003 соналда эбел-эмен дидаго аскIоре гIумру гьабизе рачана. Къойилго гьарулаан гьез вагIза-насихIатал. Эбелги цадахъ ячун ЧIикIае, СагIид-афандиясухъе вирд босизеги ана дун. Гьеб мехалда хIежалде инеги цIакъ гъира ккана. Эбелалъ абуна хIежалде иналде какалги кIалалги рецIизе, гIадамалги тIаса лъугьинаризе, ретIа-къайги исламалда рекъараб букIине кколин. Ясги рукъалде юссун йигин, гIицIго дунялалъе пайдаяб гуребги, ахираталда батулеб пишаги цIикIкIинабеян малъулаан эбелалъ. КIиго соналдаса хIежалдеги ана. Гьеб мехалда тIубанго хисанин абизе бегьула дунялалдехун бербалагьи.\nХIежалде щвараб мехалдаги чIезе кIвечIо диего ТIадегIанас кьураб пагьмуялда рекъон хъвадаричIого. Гьениб дир рекIее гьабураб асаралъ къаси гостиницаялде щвараб мехалдагицин кьижизе бокьуларого йикIунаан дун. Гостиницаялдаги цадахъ цо рокъоб КIаратIаса анкьго чIужугIадан йикIана. Кьижун гIадамалги тун чирахъ бакизе рес букIунароан. Гордукьги кIусун моцIрол канлъухъе хъвалаан, гьеб хирияб ракьалда гьабураб асаралъ рекIелъ рижизарулал кочIол мухъал.\nХIежалдаса юссиндал газеталдаги рахъана гьел кучIдул. Динияб темаялда хъварал кучIдузул «Иманалъул улка» абураб тIехьги биччана къватIибе.\nДун йикIунаан политикаялъул хIакъалъулъ бицуней, хIакимзабазул ритIухълъи гьечIин гIарзахъдулей. ГIемерал сонал руго хIалтIиги тун, дирго хъвадариялде юссаралдаса. Дица гьанже кинабго Аллагьас гьабилин тола. Аллагьасе бокьун гурони тIабигIаталда тIамахцин шуруларелъул. Гьедин чIани нилъерго нервабиги сахлъиги цIунун хутIула. Къиямасеб къо тIаде щведал, ГIарасат майданалда инсанасда бищунго цIикIкIун кIал гьикъизе бугин абула кIал, гIин, мацI сабаблъун. Аллагьас бижун буго дунял, бижун буго халкъ. Гьев вуго Къадир. Гьес кьела къимат. Дун гуро гьелъул гIадлу гьабизе тарай гIадан. Гьедин чIезе бокьилаан киналго гIадамалги. Бокьилаан гIадамаз цоцазда нахъаса мацIал гьаричIого, гъибат гьабичIого тезе. Цоцазул гIунгутIаби цIехечIого, мекъабщинаб бихьичIого, бихьаниги рагIичIого, бицинчIого чIезе. Гьеб мехалда букIинаан парахатаб гIумруги.\nДругие материалы в этой категории: « Спортсменги жамагIатчиги\tИнсул анищаз куркьбал гъурай »\n09:13, 11 мая 2021, 19\n09:04, 11 мая 2021, 21\n10:16, 10 мая 2021, 164


Лъимал - нухазда\nТалихIкъосарал ишал ккечIого рукIине\nЛъималазда чара гьечIого малъизе ккола нухазда хьвадиялъул\nГьоркьоса къотIичIого МахIачхъалаялъул УМВДялъул ОГИБДДялъул хIалтIухъабаз шагьаралъул школазул цIалдохъабазда бицуна нухазда низам цIунизе кколеблъиялъулги нух бахунаго тIадал ишазулги хIакъалъулъ. Гьеб бициналъе гIиллаги буго, нухкъотIун унаго, лъимал машинабазде гъоркье кколел рукIиналъул хIужаби гIемерлъулел рукIин. Масала, исана сон байбихьаралдаса нахъе нухазда авариял ккеялъул хIасилалда лъукъа-къотIана 21 лъимер. Бищунго цIуна-къазе ккола балугълъиялде рахинчIел лъимал. ГьабсагIаталдаги Госавтоинспекциялъул бищунго кIвар цIикIкIараб хIалтIилъун ккола лъималазул гIумруялъе хIинкъигьечIолъи букIинаби. Нухазда ккарал лъугьа-бахъиназул хIасилалда лъимер хвей яги лъукъи ккола хъизамалъулго къварилъи. Гьединлъидал щивав чияс гьабизе ккола цIодорлъи. Шоферзабазги цIунизе ккола нухазда хьвадиялъул низам, гьабизе ккола сабру, гIедегIун машина бачиналъ, талихIкъосарал лъугьа-бахъинал кколеблъи кIочене бегьуларо.\nНухазда хьвадиялъул низам хвезабиялъул мисал, тIоцебесеб иргаялда, бихьизабулеб буго чIахIияз. Гьез светофоразухъцин сангьабулеб гьечIо.\nХIурматиял ракьцоял! Нилъеда бараб буго лъималазул букIинесеб къисмат. Нилъее киназего бокьула лъимал цIодорал, лъай-гIакълу бугеллъун лъугьине, амма гьебго заманалда нилъецаго кумекги гьабула лъималазул гIумру бигъиналъе.\nХIурматиял шоферзаби! КIваркье лъималазде, нухазда гьезул хIинкъигьечIолъи цIуниялде - лъимал гIодорчIезе рихьизарурал хасал бакIал руго маршруткабазда жанир, гьелде тIадеги цадахъго руго хIинкъигьечIолъи цIунулел рачелалги. Гьел хIалтIизариялъухъги халгьабе.\nМахIачхъала шагьаралда бугеб РФялъул\nУМВДялъул ОГИБДДялъул пропагандаялъул инспектор\nГIолилазухъа бажаризе ккола жакъасеб къоялъул\nлъугьа-бахъиназе ритIухъаб къимат кьун\n«ГIолилазул дунял» абураб регионазда гьоркьосеб жамгIияб гIуцIиялъги, Россиялъул Транспорталъул министерствоялъги, Россиялъул генералияб прокуратураялъги, Россиялъул нухазда хIинкъигьечIолъи цIуниялъул рахъалъ МВДялъул бетIераб управлениялъги лъазабулеб буго «ЦIияб бербалагьи» абураб социалияб рекламаялъул рахъалъ тIолгороссиялъул конкурс.\nКонкурсалъул аслиял темаби руго гьадинал:\n1) «Ришватчилъиялде данде къеркьей».\n2) «Транспорталда хIинкъигьечIолъи цIуни - щивасул ва киназулго иш».\n3) «Жавабчилъи бугев донор».\n4) «Медицинаялъул тIадегIанаб хъулухъалъе киназего руго ресал».\n5) «Нухазда хIинкъигьечIолъиялъул рахъккола гIолилаз».\nКъецалда гIахьаллъизе бегьула 14-30 сон барал гIолилал. Гьеб тIобитIулеб буго 2009 соналдаса байбихьун. Гьелъие кьучI лъурав Евгений Мартыновас абулеб буго гIолилазухъа бажаризе кколила жакъасеб къоялъул лъугьа-бахъиназе ритIухъаб къимат кьунги, социалиялгун экономикиял суалал тIуразарунгиян.\nХIалтIаби къабул гьарула 2018 соналъул 20 сентябралде щвезегIан, конкурсалъул хасаб сайталда бугеб «Социалияб плакат», «Социалияб видеоролик» абураб кIиго номинациялда рекъон.\nДагьабги мухIканго къецалъул хIакъалъулъ цIализе бегьула гьаб сайталда: http://tvoykonkurs.ru/about/docs\nПрочитано 278 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 23 апреля 2018 10:29\nДругие материалы в этой категории: « МахIачхъалаялъе гьабураб сайгъат\tБахIарзазул цIарал цIунила рекIелъ »


Фермерасул гIумру » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Общество - ЖамгIият » Фермерасул гIумру\nАраб гIасруялъул ункъоабилел соназул ахиралда баккана колхоз-совхозазухъа ижараялъе хIалтIизаризе ракьалги росун, хъизаналъулал подрядал гIуцIиялъул цIиял къагIидаби. Гьел соназда КIудияб лъугIарда абулеб, росдадаса кIиго километралъ рикIкIад бугеб чабхилгун ганчIил цIураб, гохI-щобал ругеб бакIалда щуго гектар ракьул босана Хьаргаби районалъул Могьохъа МухIамад ХIажимурадовас ва гьесул чIужу Написатица. Цо-цояз гIад-хочI гьабун рагIаби рехулел рукIана сах-саламат херцин бижулареб, къечани гьекъезе лъим гьечIеб бакъвараб ракьалда щиб гьабун бажарулебилан. Амма къого соналъ росдал советалъул председательлъун хIалтIулаго ХIажимурадовасул хасиятги, бажариги, цебелъураб масъала рагIалде бахъинабичIого толареб тавакалги лъикI лъалел, хасго чIахIияб гIелалъул гIадамазул щибго щаклъи букIинчIо МухIамадида гьениб хIалтIи гьабизе кIвезе букIиналда.\nХIакъикъаталдаги, росу цебетIезабиялъе, гIадамазул гIумру-яшав лъикIлъизабиялъе МухIамадица таманабго хIалтIи гьабуна. Масала, лъебергоялдаса цIикIкIун соналъ цебе росдал советалъул председатель М. ХIажимурадовасул хIаракаталдалъун Могьохъ росулъ канализация гьабуна. Гьебги, росабалъ киса гурин, цо-цо райцентраздацин гьеб букIинчIеб мехалда. Лолдухъ абулеб бакIалдаса рогIралги лъун, чанго километралъул манзилалда росулъе бачана лъим, щибаб цIаракиялъ жиде-жидер рукъзабахъеги бачана гьеб. Бана кIиго гьобо - цояб гIатI ххунеб, цогидаб хьодул. Сверухълъиялда ругел росабазул гIадамазги пайда босула гьездаса. Бана росдал клубалъе мина, къватIахъ чIана гIурул гамчIал, къачIан гIатIид гьабуна БагIараб кьодухъа росулъе бугеб шагьранух…\nГьайгьай, росдал советалъул ва гьелъул председатель МухIамад ХIажимурадовасул жигарчилъи бихьичIого, рагIичIого хутIичIо. 1986 соналда росабазда гьоркьоб гIуцIараб къецалъулъ тIоцебесеб бакIги ккун, социалиябгун культурияб ва магIишатияб рахъалъ цебетIезабиялъулъ росарал хIасилазухъ Могьохъ росдал совет мустахIикълъун букIана РСФСРалъул Верховный Советалъул президиумалъул хьвадулеб БагIараб Байрахъалъе. Гьединаб къимат щвараб росу къанагIатги букIинчIо дол соназда Дагъистаналда. … Хасалихълъиялъул меседил кьер чIварал тIамхаз берцин гьарурал магълъабазда тIибитIун бугеб ахикь дандчIвана дун рекьарухъабазулгун фермеразул "Нива" магIишаталъул бетIергьан МухIамад ХIажимурадовгун. - МухIамад, балагьараб мехалда, кидаго гьадин гIуцIа-къан рукIараб хIал буго гьал магълъабазулги, ахазулги, магIишат бугеб бакIги.\n- Гьанже гьедин кколеб бугоха. ТIоцебе ижараялъе гьаб ракь босараб мехалда гIезегIан гIетI тIезе ккана дицаги, лъадуцаги, лъималазги. Тракторги балагьун гохI-щобал ритIизарулагоги, магълъал гьарун гьезда цере къадал гьарулагоги, гамачI-чабахалдаса ракь бацIцIад гьабулагоги гIезегIан гIакъуба бихьана. Гьел хIалтIаби гьарун заманго иналде росдал колхозги биххун, цIидасан ракь бикьизе байбихьана. Цо-цоязе щвана лъикIал хурзал, ахал ругел бакIал. Дица хIалтIи байбихьун бугелъул, бугебго бакI цIидасан ижараялъе босана, гIуцIана "Нива" цIаралда гъоркь рекьарухъабазул магIишат. Байбихьана гъутIби чIезе. БачIинахъего лъим бачине рес гьечIолъиялъ гьудул-гьалмагъзабазул кумекалдалъун балагьана лъабкъого тонна лъел жанибе унеб маххул къали. Хадуб, росдаде гъоркьехун бугеб иццдасан кIиго километралъгун бащдаб манзилалда рогIралги лъун лъим чвахизабуна. Щуябго гектар ракьул сеткаги ккун сверун къана, рана нижеего жанир чIезе рукъзал. ХIажалъи ккун гурого росулъецин унаро, гьаниб буго нижер хIалтIиги, рекIелгъейги.\n- Гьанир рихьула батIи-батIиял тайпабазул пихъил гъутIби. КигIанасеб къадар ккун бугеб ахалъ, бачIин кинаб букIунеб?\n- Гектаргун бащдалда буго ах. Гьанир руго куракул, мокьрол, генул, гIечул, хурмадул гъутIби, саламатаб бакI ккун буго цIибилалъги. БачIинги квешаб гьечIо. Мисалалъе, араб соналда дие щвана анцIго тонна ахбазан-куракалъул, хутIараб пихъил - ункъо тоннаялдаса цIикIкIун. Дир руго наялги, чакарги цогидабги кьолареб бацIцIадаб гьоцIо букIиналъ гьелъулги гIураб хайир щола.\n- Щвараб бачIин кибе кьолеб, хьиндаллъиялда ругел гIемерисел росабазул гIадамазул гIарз букIунелъулха гIезабураб бачIин кьезе бакI гьечIин, ругезги тIад араб захIматалда рекъон багьа кьоларин?\n- Дун кивениги ине кколаро. Нижер росуцояв Жамалудинов Мирзаца росулъ рагьун буго консервал гьарулеб цех. Гьениб къватIибе биччала республикаялдаго машгьураб, цIорол шушбузухъе тIун бичулеб "Могох" абун цIар хъвараб куракул сок, гьарула цогидалги консервал. Дица пихъ гьенибе кьола, дун разияб багьаги щола.\n- МагIарухъ хIалтIи гьечIилан абун шагьаразде гочунел руго гIадамал, хасго гIолохъанаб гIел. Гьеб рахъалъ дур пикру кинаб бугеб?\n- МагIарухъ хIалтIи гьечIин абуни, мунагь букIина. Щибго гьечIеб бакIалда дица магIишат гIуцIана. Къо бихьун, гIетI тIун хIалтIизе бокьулеб гьечIо гIемерисезе. Колхозалъул ракьал рикьулеб мехалъ рекьуе санагIатал хурзал шваразги, пихъ кьолел ахал ругел бакIал щваразги ракьги хIалтIизабичIо, ахазе хъулухъги гьабичIо. ГIурдаде сверун хурзалги руго, рецичIого харибакIалги руго, ракъван гъутIбиги руго. Цебе нижер гIадал гьарзаял ва бечедал гIечул ахал сверухълъиялдаго рукIинчIо. МагIарулаз ГIечу Могьохъилан рехсолаан нижер росдал цIарги. БитIахъе ракIунтула умумуз гIезегIан гIакъуба-къварилъи хIехьон гIезарурал ахал чIунтулел рихьидал, рехун тун бугеб росдал магIишат бихьидал. ЦIакъго дагьлъун руго росулъ гIи-боцIи хьихьулел чагIиги. Руго гIанкIу-хIелекоцин рагьда гьечIел хъизамал. Нилъ руго магIарулал, росдал гIадамал, росдал магIишат гьабулаго гIуна нилъер умумул, гьеб букIана гьезул гIумру. Гьелде мугъ рехизе, гьеб кIочене бегьуларо.\n- Рекьарухъабазул магIишатазе пачалихъалъ гьабулеб кумек, кьолеб субсидия букIуна. Гьеб рахъалъ дуе гIарцулаб кумек гьабунищ?\n- КигIан дагьабниги гьабичIо. Авалалда хIалтIаби гьаризе байбихьараб мехалъ Хьаргабиве ана, Росдал магIишаталъул министерствоялде хьвадана, хIатта къарзалъе кредит кьеян абуна. Цо щибго кумек щвечIо. Квер хьвагIун дицаги тана.\n- ГIураб ракьги бугелъул, хадубккун щиб гьабизе ракIалда бугеб?\n- Ахикье вачIунаго бараб бакIги бихьун кьолеб суал батила гьеб.\nДида ракIалда буго гIи-боцIи гIезабизеги. ГьабсагIаталда буго лъеберго гIиялъажо, гьел тIадеги росила. Хьихьизе руго гIачиги. Гьезие рарал руго доб нухда аскIор ругел бакIал. Хасалоялде гьезие гIураб рагIи-хер хIадур гьабизе кIола дирго гьаниб. Чанго сотихалда бекьун буго цIоросаролъ, бачIин бакIарун хадуб, гьебги кьола гIияе.\nПалхIасил, Инхоса ГIалихIажияс хъван гьечIищ:\nЗахIмат бихьичIого рахIат бокьарас, БекьичIого лъилъе, нилъ гьечIого хур, - абун.\nГазета №: 42, от 21. 10. 2016 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.\nРакьалъ хьихьун букIана магIаруллъиУнго, цо ток букIарабани…Бегавуллъи бигьаяб иш гуро"Кагътил школа" ва рехун тарал ракьалБекьарас гурони лъилъуларо


Шамил имамас 220 сон тIубайги Ахдачибги » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nАралда таманча речIчIани, бачIунеселъ гIарада речIчIула\nАраб анкьалда магIарул миллаталъе кIвар бугел чанги лъугьа-бахъинал ккана. Гьаб обзоралда гьезда гъорлъ бищун цIикIкIун рехсей гьабурал ва нилъер тIолабго халкъалда хъатIулел хIужабазул цIех-рех гьабулеб буго. Гьел ккола Шамил имамас 220 тIубаялъул конференция ва Ленинаулалда ккараб питнаялда сверухъ ахIвал-хIал.\nИсана, 2017 соналъул 10 июлалда, МахIачхъалаялда Гьудуллъиялъул рокъоб тIобитIана Шамил имамас 220 сон тIубаялда хурхун гIелмияб конференция. Гьеб данделъиялда гIахьаллъана Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповги. «Шамил имамасулалдаса тIадегIанаб даражаялъул инсан Дагъистаналъул тарихалда вукIинчIо ва гьечIо», - ян абуна республикаялъул бетIерас гьениб.\nАбизе ккола 1997 соналда Шамил имамасул 200 сон тIубай кIодо гьабулелъулги чанги захIмалъаби дандчIван рукIанин гьел тадбирал гIуцIулезда. Гьелъул хIакъалъулъ бицунаан доб соналда гьеб бергьараб тарих ракIалде щвезабиялъул хIалтIаби гьарурал магIарул хIаракатчагIазги. Масала, РАНалъул академик ХIажи ХIамзатовас абуна гIемер рухизе кканин хъулухъчагIазул каваби, гьеб тадбир лъикIаб даражаялда ин мурадалда. Дагъистаналъул Пачалихъалъул советалъул бетIерлъун доб заманалда вукIарав МухIамадгIали МухIамадовас Шамил имамасул хIакъалъулъ гьабураб докладги РАНалъул ДНЦялъ хъвараб букIанин бицана гьес. Цо-цо хIелхIелчагIаз «кIудадае» кутакаб рецц гьабула, лъикIаб калам гьабун букIанин 1997 соналъул байрамалда гьесилан. ХIакъикъат гьединаб букIун буго, гIемер хадур чIун, хIалалъ гьабизабун буго Генуса генералиссимусас 200 сон тIубай. 210 сон тIубай кIочонго тана.\nШамил имам вокьуларел гIадамал жакъаги дагь гьечIо Россиялда. Социалиял гьиназдаги цоги бакIаздаги кIудияв имамасда бугьтанал лъолел ахIмакъзаби камулел гьечIо. Гьел руго пакъирал, жидеда гурхIизе мустахIикъал чагIи. Шамил имамасул макъамалъе щибго зарал букIунаро гьединазул хIапиялъул. Аллагьасда цебеги, авар халкъалда, Кавказалда ва дунялалдаго цебеги Шамил имамасул цIар буго тIадегIанаб бакIалда. Нилъер мадугьалихъ ругел цо-цо къавмазул вакилзабиги гьел гурелги Шамил имамасул цIаралда сверун чороклъи тIибитIизабизе лъугьунилан, гьелъул щибго хIасил ккезе гьечIо.\n«Миллаталъул» цебесеб номералда МухIамад БисавгIалиевас «ГIавухъалда тунка-гIуси ва росдал магIишаталда хиса-баси» абураб макъалаялда хъван букIана НахъбакIазул (Казбек мухъалъул) некIсияб Ахдачаб букIараб бакIалда (гьанжесеб Ленинаул) магIарулазул ва чачаназул цо-цо къокъабазда гьоркьоб ккараб кьалалъул ва Дагъистаналъул нухмалъулез гьеб питна гIодобе буссинабиялъе гьабулеб бугеб хIалтIул. Гьаб анкьалдаги гьеб тема букIана Дагъистаналда ва хIатта Кавказалдаго аслиязул цояблъун.\n10 июлалда, итни къоялъ, Дагъистаналъул нухмалъулез тIаде къабул гьарун, Ленинаул росулъе рачIун рукIана Чачан Республикаялъул спикер МухIамад Давудов, жанисел ишазул министр Руслан Алханов ва цогидалги. Гьеб данделъиялда гIахьаллъана Дагъистаналъул тIалъиялъул вакилзабиги. Рамазан ГIабдулатIипов 9 июлалда щвана Казбек ва ЦIияблак мухъазде ва лъазабуна мадугьалихъ ругел халкъазул гьудуллъигун вацлъи чучлъизабизе тезе гьечIилан, питнадулалги тамихIалде цIазе ругилан. Гьеб кьал рукIалиде бачиналъе кIудияб хIалтIи гьабуна Сайгидпаша ГIумахановасги.\nСоциалиял гьинал рукIана ахIи-хIуралда, «Ютубалда», «Ватцапалда» ва цоги къокъабазда халкъал цоцазде гьусулел жидер гьурмал рахчарал цIукIабазул тIелалги рукIана. Дагъистаналъул прокурор Рамазан Шагьнавазовас лъазабуна Ленинаулалда ккараб лъугьа-бахъиналдаса хадуб социалиял сурсатазда хъварал миллатал цоцазде тIаде разарулел хъвай-хъвагIаязул халгьабизе бугилан ва гIайибиял тамихIалде цIалилан.\nПолициялъул информациялъул алатазда гьереси гьабун бугоан мадугьалзабаз тIиритIизарурал «10 чачанасда 100 аварас кьабуна» абурал кьучI гьечIел харбал. ГIавухъ мухъ цIигьабизегIан жал ракъун чIезе ругилан лъазабурал чачаназул цо-цо жамгIиял хIаракатчагIазул лъимал террористал ругилан информация къватIибе кьун буго полициялъул цо-цо сурсатазда.\nКиса-кибего мадугьалзабаз хъвалеб буго Ленинаул ва Калининаул жидер ракь кколин, ГIавухъ мухъ цIигьабизе кколилан. Амма тарих гьединаб гьечIо. Гьеб суалалъул щвалде щвараб цIех-рех гьабун буго тарихиял гIелмабазул кандидат ШагIбан ХIапизовас (Маркъо ШагIбановас). Гьел росабалъ ругел чачаназул бищун некIсиял хобазул кIинусго сон гурони батун гьечIо. Тарихиял тIахьазда баянал руго некIсияб Алмахъ шагьаралъул Куриман абураб кули букIанин гьанжесеб Ленинаул бугеб бакIалда. Гьеб суал гIелмияб куцалда рагьулел тIахьал рахъун руго ШагIбан ХIапизовас авар ва гIурус мацIазда. Нилъеда нилъерго тарих лъазе ккола. Гьединал кIвар бугел тIахьалги тIокIкIун рукIине ккола. Гурони, Каспий ралъадалде цIар Чачаназул ралъадилан хъварал картабиги тIиритIизарун, тIолабго Кавказ жидерилан абурал маргьабазда божун, нилъер цо-цо мадугьалзабаз цIидасанги питнаби рорчIизаризе квер базе бегьула.\n1999 соналъул лъугьа-бахъиназда тIасан гIемер макъалаби хъвана дица. Ленинаулалда исана июлалда ккараб кьалалъул хIакъалъулъ рахъарал видеозаписазухъ валагьидал, 1999 сон ракIалде бачIана. Тарихияб гIелму буго кIудияб мугIалим. Аралда таманча речIчIани, бачIунеселъ гIарада речIчIула. Гьеб кIочене бегьуларо тIоцебесеб иргаялда нилъеда, магIарулазда. Тарихалъул дарсал кIочани, бокьараб халкъ мекъи ккола. ГIакълу – цебе, ццин нахъе. Гьединаб буго аваразул аби. Харбал лъикIал рагIаги.\nБачIунеб анкьалда «Миллаталъ» тIобитIизе буго иргадулаб «Адабияталъул сагIат» - редакциялъул гургинаб столалда гьоркьоб лъезе буго ГIахьалчIиса МуртазагIали-хIажиясул рухIияб ирс. Гьединго тIасияб анкьалда газеталъул гьурмазда цIализе бегьула Гъуниб магIарда авар мацIалъул мугIалимзабазул руцIцIен кин тIобитIарабалиги. Гъуниб магIарда «Миллаталъул» гимн рикIкIине буго МелъелтIа гьоркьохъеб школалъул цIалдохъан Макка Ахкубековалъ. Гьел ва гьел гурелги проектал, нилъер миллаталъе пайдаял ишал гIумруялде рахъинарулел руго «Миллат» басмаялъ. РачIа, цадахъ лъугьун, гъеж гурун, гвай бан, миллаталъул милат гьабизе. Гьабулелда квер рекIаги, хур цIун бачIаги, чIалда мохмох биццалъаги!\n» Шамил имамасул нухмалъиялда гъоркь эркенлъиялъе гIоло мугIрузул халкъазул къеркьей\n» Танказул «Шамил» колонна\n» Имамасул насихIат ХIебда школалда


ХIабибил 25-абилеб бергьенлъи\nUFCялда цеве вахъунев Дагъистаналдаса речIчIухъан, ЦIумада районалъул Силди росулъа ХIабиб НурмухIамадовасе (гьесул тIокIцар буго «ЦIум») щвана тIатIалаго ичIабилеб бергьенлъи. 30 декабралда къаси Лас-Вегасалда букIараб UFC 219 шоуялда ХIабибица ракIчIараббергьенлъи босана Бразилиялдаса Эдсон Барбозада тIад. Гьезул речIчIи халатбахъана гьелъие бихьизабураб лъабго минуталъ ва ХIабибил тIоклъи букIана лъабабго раундалда. Гьеб заманалда жаниб дагъистанияс Эдсонида кьабуна 154 нухалъ, бразилиялъулас ХIабибида – 25 нухалъ. Гьеб букIана дунялалъулго ММА-лигаялда ХIабибица тIатIалаго босараб ичIабилеб бергьенлъи.\n«ХIабибица, UFCялда иргадулаб бергьенлъиги босун ЦIияб соналда цебе, кIудияб сайгъат гьабуна киналго болельщиказе. Баркула, ХIабиб, дуда тIоцебесеб иргаялда вас гьави ва кIудияб бергьенлъи. Хьул буго 2018 соналдаги, UFCялъул чемпионасул рачелгун тIадвуссиндал, дуда гьадинго гъункун дандчIвай гьабизе букIиналда», - ян абуна Дагъистаналъул Физкультураялъул ва спорталъул ва республикаялъул Минспорталъул резерв хIадурлъиялъул управлениялъул начальник ХIалитбег МахIачевас.\nХIабибил эмен ГIабдулманап НурмухIамадовасул рагIабазда рекъон, UFC 219 турниралда къеркьей рикIкIун буго бищунго лъикIаблъун: «Гьеб къеркьей лъугьана турниралдаго лъикIаблъун, ва бергьенлъи гуребги, гьелде тIадеги ХIабибие щвана бонус. ХIисабалде босараб ХIабибил иргадулаб бергьенлъи букIине буго 2018 соналда киназего ва гьеб рагъуда дица абилаан «махновщинаян». БукIаниги, дагьабго рахIатхвей букIана хасго кIиго раундалда гьев бургьун. Хадуб. Барбозаца хIалбихьана «техтеро» хIалтIизабизе. ХIабибица тавакал тIамуна ва кинабго битIа-бищун ккана. Бокьилаан хадусев гьесул дандиявлъун Тони Фергюсон вихьизе», - ян абуна чемпионасул инсуца.\nХIабибица лъазабуна UFCялда хадусеб къеркьей исана ихдал - апрелалда яги маялда букIине бегьулин. «Къеркьей ана хIисабалде босараб къагIидаялъ, дир масъала букIана тIоцебесеб номергун хIалтIизе. Хадусеб къеркьей букIине бокьун буго Тони Фергюнсонилгун гьелда цебе гьесулги Конорилги къеркьей букIани. Киназего бокьун буго гьезул бергьаравгун дун речIчIизе, диейин абуни балагьун чIезе бокьун гьечIо, дие бокьун буго рагъ», - ян абуна ХIабибица.\nКъецазда гIахьаллъана 150 цIалдохъан\nГIуцIизе буго МахIачхъалаялъул тIасабищараб команда\nГIолилазда – ясаздаги васаздаги гьоркьор тIоритIарал къецазда гIахьаллъана гIумруялъул анлъго батIияб ригьалъул 150 цIалдохъан. Турниралда бергьана: Таймаз Темирбегов, ХIава МахIмудова, МухIамадкамил МухIамадов, СултIанат МахIмудова, ГIумахан СултIанахIмадов, Хадижа МухIамадова, Иляс Герейханов, ПатIимат Шамхалова, ЖабрагIил Камаев, Жамиля Камаева, Камил Изабакаров, Саида МухIамадова.\nДругие материалы в этой категории: « ЦIарчIвана лъикIазда\tСеверияб Кавказалда тIоцебесеб »


Унго-унгояб байрамлъун лъугьана\n«Хьулазул байбихьи» фестивалалда гIахьаллъана 1500 лъимерги гьезул эбел-эменги\nРеспубликаялъул лъималазулгун гIолилазул спортивияб школалда Россиялъул къоялъул хIурматалда, Республикаялъул Лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министерствоялъул ва РДЮСШалъул нухмалъулезул хIаракатчилъиялдалъун тIобитIана «Хьулазул байбихьи» абураб спортивияб фестиваль. Гьеб спортивияб байрамалда гIахьаллъана 1500-ялдаса цIикIкIун лъимал ва гьезул эбел-эмен.\nСпортивияб школалъул чанго майданалда цого заманалъ рукIана футболалъул, теннисболалъул ва бамперболалъул гьитIинал турнирал. Гьениб букIараб гьаваялъул шаралда рекIун гьаваялде вахине ва цIакъго борхалъудаса шагьар бихьизе рес букIана байрамалде сверараб гьеб фестивалалда гIахьаллъарав бокьарав чиясул. Фестиваль лъугIун хадуб букIана гьенир бергьаразе ва бищунго лъикIал спортсменазе шапакъа-тал кьеялъул тадбир. Чемпионазда гьоркьор рукIана гIицIго футболистал гурелги, боксералги, каратисталги, тхэквондисталги, шахматисталги. РДЮСШалъул кIудияв тренер МухIамадрасул Элдаровас лъималазулгун ва гIолилазулгун гьабулеб хIаракатаб спортивияб хIалтIухъ, гIолилазул спорт цебетIезабиялъулъ лъураб кIу-дияб бутIаялъухъ ва фестиваль гIуцIаралъухъ улбузул комитеталъул рахъалдасан баркалаялъул кагъат кьуна спортивияб школалъул директор Александр Маркаровасе.\nФестивалалъул ахиралда, бергьаразда ва призеразда баркана РДЮСШалъул директор А. Маркаровас: «ЛъикIаб иш ккана Россиялъул къо тIобитIулеб заманалда нилъ школалда ракIари ва гьадин берцинаб турнир гIуцIи. Баркала буго киналго гIахьалчагIазе ва бергьенлъаби баркула чемпионазда! Гьаниб тIоцебе рес букIана шаралдаги рекIун, цIакъго борхалъудаса тIоцебе нилъер спортивияб школа ва шагьар бихьизе. Гьеб роржен киназего цIакъ бокьана. Баркула нужеда Россиялъул къо ва гьединго гIидалъул байрам», - ан абуна Маркаровас.\nТренерас тIадегIанаб къимат кьуна\n25 улкаялдаса спортсменал\nДунялалъул Кубокалъе гIоло дагьал цере тIоритIарал къецазда Дагъистаналдаса кикбоксеразе щвана анлъго медаль. Турниралда гIахьаллъи гьабуна 25 улкаялдаса азаргоялдаса цIикIкIун спортсменас. Дагъистана-лъул вакилзабазе щвана ункъо меседил ва кIиго гIарцул медалал.\nМеседил медалазе ва кубоказе муста-хIикълъана АхIмад ГIалибегов, ТIагьир ГIумаханов, Мурад Мирзаев ва Руслан Ширавов. КIиабилел бакIал ва гIарцул медалал щвана Артем Минашевасе ва гIолилазда гьоркьоб – Ислам АхIмадовасе.\nГьел руго Гъ. Гъайирбеговасул цIаралда бугеб «Тигр» спортклубалде тренировкабазде хьвадулел спортсменал. Гьезул насихIатчи ккола Россиялъул Кикбоксингалъул федерация-лъул вице-президент, Россиялъул мустахIикъав тренер МухIамад МухIамадов. Гьес тIадегIанаб къимат кьуна кикбоксеразул церерахъиналъе.\nКубок – «Анжи» Академиялъул командаялъе\nЛъималазулгун гIолилазул футболалъул къецал\nСанкт-Петербургалда тIобитIараб «Петербургалъул Кубок» («Petersburg Cup -2018») абураб лъималазулгун гIолилазул халкъазда гьоркьосеб футболалъул фестивалалда кубок щвана «Анжи» Академиялъул футболалъул командаялъе. Командаялъул бетIерав тренер Арслан Айдемировас бихьизабуна киналго матчазда дагъистаниял лъикI хIанилан.\n«Фестиваль унеб заманалда футболистазул рес букIана, гIицIго стадионалда церерахъине гуребги, Санкт-Петербургалъул тарихиял бакIазде щвезеги, «Дагъистан» культуриябгун просветительнияб централъулгун лъай-хъвай гьабизеги, цогидал командабазулгун лъай-хъвай ва гьудуллъи гьабизеги», - ян бицана бетIерав тренерас.\nТурниралъул хIасилазда рекъон, «Бищунго лъикIав» абурал хIурматиял цIаразе мустахIикълъана «Анжи» командаялъул вратарь СултIан ГIалимурадов ва командаялъул гьужумалъулав МухIамдер МахIамдеров.\nНемцазул Филлинген-Швеннинген шагьаралда гIолилазда ва юниоразда гьоркьоб тIобитIараб боксалъул рахъалъ халкъазда гьоркьосеб турниралда Дагъистаналъул спортивиял школазда ругьунлъарал спортсменазе щвана батIи-батIиял даражабазул анкьго медаль.\nМеседил медалазе мустахIикълъана Арсен Шамшидов (38,5 кг), Сияд Гьашимов (48 кг) ва МухIамад Нуров (91 кг). Мазгарул медалал щвана Арсен Къурбановасе (52 кг), ГIабдул ШугIайбовасе (46 кг), АхIмад ГIабдулкъадировасе (69 кг) ва Рашид ИсмагIиловасе (91 килограммалдаса цIикIкIараб цIайи).\nДагъистанияй – Европаялъул чемпионаталъул гIарцулай призер\nЯкушина ккола 2016 соналъул Олимпиялъул хIаязул гIахьалчIужуги\nтIобитIараб Европаялъул чемпионаталда гIарцул медаль щвана\nМ.-С. ГIумахановасул цIаралда бугеб РСДЮСШОРалъул «къебе-лъухъ куцарай» Ярослава Якушиналъе.\nДагъистанияй рингалде яхъа-на 69 килограмм цIайиялда ва къуна гIицIго финазул боксер Элина Густафссонидаса. Мазгарул медалал щвана немцай Надин Апетцие ва Италиялдаса Ассунта Канфорае.\nЕвропаялъул чемпионаталда гIахьаллъизе Ярослава Якушина тIасайищана марталда тIобитIараб Россиялъул чемпионаталда ккарал тIадегIанал хIасилазда рекъон. Ярослава ккола 2016 соналда тIоритIарал\nОлимпиялъул хIаязул гIахьал-чIужуги ва ТIолгодунялалъул рагъулал искусствабазул хIаязул призерги.\nПрочитано 249 раз\tПоследнее изменение Четверг, 12 июля 2018 10:23\nДругие материалы в этой категории: « МухIамад-Салам ГIумаханов ракIалдещвеялъе\tФутбол »


Гьудуллъиялъул куркьбалги хьвагIулаго...\n«Горцы» абураб халкъазда гьоркьосеб фольклорияб фестиваль тIобитIана МахIачхъалаялда\nДагъистаналъул тахшагьаралда рещтIен гьабуна дунялалъул батIи-батIиял улкабаздаса гIадамал цолъун лъугьараб кIудияб гьудуллъиялъ. Гьелда цадахъ тIугьдузул берцинаб квацIилъун Дагъистаналъул ракьалда щущана талихIги. Гьудуллъиялдаса кIудияб талихIги щибха букIинеб гьаб заманалда. Гьудуллъиялъул куркьбалги хьвагIулаго, нилъехъе рачIун руго Словакиялдаса, Польшаялдаса, Румыниялдаса, Азербайжаналдаса, Пенза, Ленинград, Липецк, Курск областаздаса, Ставрополь краялдаса, Удмуртиялдаса, Татарстаналдаса, Чачаналдаса, Кабардино-Балкариялдаса, Северияб Осетия-Аланиялдаса, Ингушетиялдаса, Гъарачай-Чергесалдаса гьалбал.\nБайбихьана халкъазда гьоркьосеб микьабилеб фольклорияб фестиваль. Гьеб тIобитIула кIиго лъагIалида жаниб цо нухалъ. Фестиваль тIобитIула Россиялъулги Дагъистаналъулги Культураялъул министерствабазул кумекалда-лъун, ЮНЕСКОялъул ахIиялда гъоркь.\nГьебго къоялъ республикаялда тIоцебесеб нухалда рагьана «Устарзабазул Кавказ» абураб халкъиял махщелчагIазул ярмарка-конкурс. МахIачхъалаялда Расул ХIамзатовасул цIаралда бугеб миллияб библиотекаялда тIобитIулеб ярмаркаялда гIахьаллъана Россиялъул батIи-батIиял регионаздаса ва Дагъистаналдаса устарзаби. Конкурс тIобитIана чанго батIияб номинациялда: цIулада накъишал гьари, хьухьари, угьари, рессари, ясикIаби, гIарцул ва меседил тIагIелал гьари ва цогидалги.\nРасул ХIамзатовасул къотIноб бугеб аллеялда дагъистаниязда ва гьалбадерида жидерго пагьму-гьунар бихьизабуна республикаялъул фольклориял коллективаз. Миллиял кьурдабиги кечI-бакъанги, гьездаго гъорлъ цолъулеб гьалбадерил гьаракьги - гьеб киналъго байрамалде рачIаразе гIажаибго берцинаб асар гьабулеб букIана. Киназего бокьун букIана кьурдул сверулъе кIанцIизе.\nГIурустеатралда рагьун букIана «Дир Дагъистан - дир Россия» абураб суратазул выставка. Гьез бицунеб букIана Россиялъул тарихалда Дагъис-таналъ кколеб бакIалъул.\nГьенибго фестивалалъул хIурматалда гьалбадерица ва Дагъистаналъул фольклориял коллективаз бихьизабуна концерт. Тадбиралъул байбихьуда дагъистаниязда ва гьалбадерида байрам баркана Дагъистаналъул хIукуматалъул председателасул тIоцевесев заместитель Анатолий Карибовас.\n- Жакъа нилъ данде гьарун руго гьудуллъиялъ. РекIелъ кIудияб рохел рещтIун буго гьалбадерил разиял гьурмал рихьидал. Жакъасеб байрамалъ цоги нухалда ракIалдещвезабулеб буго нилъер къуват гьудуллъиялъулъ ва цолъиялъулъ букIин, - ан абуна гьес.\nР. ХIамзатовасул цIаралда бугеб миллияб библиотекаялда гьеб къоялъ тIобитIана «Халкъазда гьркьосеб цадахъ рекъон хIалтIи–миллиял мацIалги культураги цIуниялъул аслу» абураб темаялда данделъи.\nМагIарул театралда цебе гьалбадерица бихьизабуна концертги. Дагъистанияз хъатчIвана поляказеги, румыназеги, азербайжаназеги, гIурусазеги, Словакиялдаса гьунарчагIазеги.\nКонцерталъул ахиралда хIасилал гьаруна ярмарка-конкурсалъулги.\nЩибаб номинациялда бергьаразе ва призеразе кьуна дипломал ва ансадерил устарзабазул цIулал тIагIелал-сувенирал. Конкурсалъул аслияб шапакъат, ай Гран-при щвана Краснодар краялдаса Татьяна Ткаченкое.\n- Дие цIакъ бокьана Дагъистан. Пана гьаюна дагъистаниязул гьалбадериде бугеб рокьиялъ. Биччанте миллатал гIемераб Дагъистаналда талихIалъул бакъ даим гвангъухъе букIине, - ян абуна гьелъ. Гьединго Татьянаца баркала кьуна жиндир захIматалъул гьабураб кIудияб адабалъухъги.\nТадбиралде рачIаразда байрам баркана Дагъистаналъул культураялъул министрасул заместитель, республикаялъул Халкъияб творчествоялъул рукъалъул директор Марита Мугадовалъги.\nГьеб къоялъ гьалбадерица сапар бухьана Дербент шагьаралде. Гьениб тIобитIана циркалъул искусствоялъул «Пехлеван» байрам. Нарин-Хъалаялда гьалбадерица бихьизабуна концерт. «Фестивалалъул открыткаби» абураб концерт кьуна МахIачхъалаялда МагIарул театралда цебеги. Дагъис-таниязе рес щун букIана миллатазул кьер-кьерал нураз берцин гьабураб Россиялъул халкъазул культураялъулгун лъай-хъвай гьабизе.\nГьалбадерица сапар бухьана респуб-ликаялъул батIи-батIиял районазде. Масала, Пензаялдаса, Выборгалдаса, Липецкалдаса гьалбал щвана Гъизляр шагьаралде. Гьениб тIобитIана казаказул культураялъул фестиваль. Польшаялъул гьунарчагIи щвана Избербашалде. Гьениб тIобитIана «Дир халкъалъул кучIдул ва кьурдаби» абураб халкъияб гьунаралъул фестиваль. Ансадерихъе гьоболлъухъ щвана Азербайжаналдаса ва Татарстаналдаса гьалбал. Гьениб тIобитIана «Халкъияб устарлъи» абураб байрам. Гьединабго тадбир тIобитIана Хунзахъ районалъул ГьоцIалъ росулъги. Гьенире рачIун рукIана Румыниялдаса гьалбал. Миллияб парталалъул байрам тIобитIана Лаваша районалъул Мекеги росулъ. Гьенир гIахьаллъана Словакиялдаса гьалбалги. «МугIрузул гьаракь» абураб халкъияб кочIол фес-тивалалда гIахьаллъизе Буйнакск районалъул Гъоркьияб Гъазданущире ун рукIана Курскалдаса, Удмуртиялдаса гьунарчагIи. Гьединго фестивалалъул гIахьалчагIи концерталгун щвана Шамхал-Термен, Тарки, ЦIияб Хушет, Сулахъ поселоказде.\nГьебго къоялъ МагIарул театралда цебеги букIана фестивалалъул байбихьуда букIараб концерталъул хадусеб бутIаги.\nВа ахиралда ГIурус театралда тIобитIана гIурус костюмазул «Халкъияб костюмалъул выставка» абураб байрам.\nАслияб къагIидаялда гьеб къо сай-гъат гьабун букIана Дагъистаналдаса гьунарчагIазе.\nТIоцебесеб иргаялда, ГIурус театралда тIобитIана «Басанде, ракI» абураб миллиял музыкалиял алатазда халкъиял бакънал рачиналъул фестиваль. КIиабизе, гьенибго тIобитIана «Дагъистаналъул иццал» абураб халкъияб кочIол фестиваль-конкурсги. МагIарул театралда махIачхъалаялъулазе ва тахшагьаралъул гьалбадерие концерт кьуна фестивалалъул гIахьалчагIаз.\nАхиралдаги ГIурус театралда тIобитIана «Кавказ- цогояб хъизан» абураб гала-концерт.\nЖакъа фестивалалъул гIахьалчагIи цере рахъине руго МахIачхъалаялъул Ленинил цIаралда бугеб аслияб майданалда, дандчIвазе руго республикаялъул культуралъул министр Зарема Бутаевагун. Цоги нухалда дагъистаниязе рес щвезе буго МагIарул театралда цебе тIобитIизе бугеб фестивалалъул гIахьалчагIазул церерахъиназухъ халгьабизе. ГIурус театралда тIобитIизе бугеб «Дир Дагъистан - Дир Россия» абураб концерталдеги ахIулел руго фес-тивалалъул гIахьалчагIаз.\nМетер Дагъистаналъулгун къо-мех лъикI гьабулеб буго «Горцы» фестивалалъ. Гьалбал рази хутIана дагъистанияздаса. ЦIиял лъай-хъваял, цIиял гьунарал, цIиял цIарал. Миллияб маданияталъул тарихалда хъварал цIиял тIанчал…\nГьеб киналъулго бицине ва фестивалалъул хIасилал гьаризе кIудияб гьудуллъиялъул кIудияб байрамалъул киналго гIахьалчагIаз ахIулел руго ГIурус театралде «Цадахъ нилъ - Россия» абураб тадбиралде.\nПрочитано 496 раз\tПоследнее изменение Вторник, 26 июня 2018 09:39\nДругие материалы в этой категории: « Искусствоялъул гIадамал\tИскусствоялъул гIадамал »\n19:52, 07 декабря 2021, 84


Дир диналъул вацазе насихIат » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГьаб хитIаб яги насихIат хъван буго Доногъулазул ХIусенил вас Алхасица. Басмаялда бахъулаго, гьаб гъоркьегIан гIурус мацIалде буссинабунги буго: [Совет моим единоверцам. Написал поручик конно-иррегулярного полка Алхас Гусейнов. 1868 год. г. Темир-Хан-Шура. Печатано в Типографии штаба войск Дагестанской области]. Гьединго жеги гъоркьегIан хъван буго: «Хъвараб рекIараб полкалъул наиб ХIосенил вас Алхасица. 1284 сон. КIутIараб Шураб».\nЖивго Алхас гьавун вуго 1818-леб соналъул 10 январалъ ЧIикIаб росулъ. 1853 соналда 1-себ Дагъистаналъул рекIаразул полкалде хъван, гьениб гIезегIан мехалъ хъулухъ гьабун буго гьес. Гьев 1860-70 соназда Хайдакъ Табасараналда наиблъунги вукIун вуго. Гьебги 1889 соналъ тун буго гьес, пенсиялде вахъун. Гьесие анлъго вас ва кIиго яс гьаруна. Васаца, гьесго гIадин, рагъулаб хъулухъ бищана, дибирлъун ккарав Камалудин нахъе тун.\nПадишагьасул рагIдукь бугеб Дагъустаналъул халкъ: нилъ магIарулал рукIа, лъарагIал, гIахъуш , гъумек , буртиял  рукIа, гьел тарал цогидал рукIа, МухIаммадил умматалъул, Аллагьги хIакъго цо гьавулел, Аварагги витIухъ гьавулел бусурбабилъун рижун руго нилъ Аллагьас. Ва амма бусурбанчиян абиялъе гIоло, бусурбанчилъун вукIунаревила гьев чи, Аллагьас жинда тIад лъурал нухал кквечIони, гьел хьвадизе гьаричIони. Гьедин абулеб буго нилъеда Аллагьас, нилъехъе рещтIараб Къуръан – тIехьалъ.\nКъол щуябго как базе кколебила, рамазанаб моцIалъул кIал кквезе кколебила, закагIат-сахI тIобитIизе кколебила, боцIуда хIал кIварав чияс, хIеж гьабизе кколебила. Гьелда рекъон, гьереси бицине бегьуларебила, чияр жо бикъизе бегьуларебила. Бикъулеб бихьани, гьеб бицине кколебила, бицинчIони, бикъарасеялдаса балъго гьабурасе хIакъги къисасги тIокIабила. Нагагьлъун нахъа-цебе лъани, чияр жо бикъаравги, бикъулеб бихьун балъго гьабуравги, жамагIаталъ батIа гьаругедила, хъубал чагIилъун рихьедила.\nКIиго чиясул къец ккун, цояс дол хъубал чагIазул цоявниги нугIлъиялъе вачун вачIани, нугIлъиялъе восугедила гьев. Росаби данде рачунел гIакъилзабазда, жамагIатчагIазда тIадаб бугила гьединал чагIи битIараб гIакълуялъул нухалде ккезаризеги, мекъса нухалъ унев жиндирго вац-вас, жиндир гьалмагъ чIезавизеги. Щайин абуни, битIараб гIакълу гIадилалда аскIоб гурони, баракатги чIоларебила.\nХIалал-рацIцIад хьвадиялдалъун Аллагьас унти-балагьалдасаги хьихьулелила. Пасалъиялда, хъублъиялда хьвадани, абулеб буго нилъеда Къуръан-хIадисалъ, зулму-хIал биччалила нужеде тIаде. Аллагьасул ццин бахъинабуни, унти-хвелалъул, ракъул балагьал риччалила гьес тIаде. Нужеда рекIелъа гьеб жо кидаго таругедила.\nКвеш хьвадизе тIаде балагьалги риччалев, лъикI хьвадаразде рахIматалги кьолев Аллагьасдаса хIинкъедила, гьесда ракIги чIезабедила.\nУнтуларев, холарев, хисуларев, жиндир хIалкIолъиялъул хIисаб гьабун нахъгIунтIун кIоларев, кидаго гьеб хIалкIолъи жинда тIаса унарев, киналго жинца рижарав, жиндир махлукъаталъ рекIелъги кIалухъги жив ккурав, кигIан кIодо гьабун, тIокI гьабун жиндие рецц баниги, банагIан жинда гьеб рекъолев, жив цIакъго вацIцIадавлъунги, витIаравлъунги вугев, жинца бижараб халкъалъул хIалал, витIун хьвадарасе жинца гьалмагълъиги гьабулев, нилъеда вихьуларевлъун, нилъеда кIалъаларевлъун жив вугониги, щибаб квешлъиялдаса нилъ хьихьулев вугев, вати тIадав Аллагьасдаги, Аллагьас Аварагасухъе рещтIараб Къуръаналдаги гIамал гьабун хьвадейилан руго нилъ. Къуръаналъ абухъе хьвадулел ратани, гьедин хьвадизе ккела, гьелда щаклъизе бегьиларо, Аллагьги хIакъ гьавулев, Аварагги витIухъе гьавулев бусурманчи.\nВа нуж чIаго хутIаял диналъул вацал, Къуръаналда жаниб бугеб Аллагьасул рагIийилан гурищ бицунеб даим цIаларал гIалимзабаца нилъее жагьилзабазе. «Хайригьи» лъикIаб бачIаниги, «вашаригьи» квешаб бачIаниги, «миналлагьи тагIала», Аллагьасул ракIалъан бачIараб къадаралда дун рази вугоян чIадила жинда божарав чи.\nХъахIабги чIегIерабги жо батIа гьабизе лъалев чиясда, лъикIаб-квешаб жоги батIа гьабизе лъазе ккела. Лъазейин нилъ Аллагьас лъай-гIакълуги кьун рижун ругел.\nКIалалъ Аллагь хIакъав, Авараг ритIухъаванги абун, жиндие бокьараб жо бокьухъе гьабизе хIалкIолев БетIергьанасул хIукму-къадаралде дунялалъул цо миллат сурараб мехалъ, Аллагьги Аллагьасул рагIиги кIоченеги тун, жиндир рагIдукье ккаралдаса нахъе, цебе Аллагьасдалъун, кIиабизе гIурус падишагьасдалъун, къоялдаса къоялде, соналдаса соналде нилъее бугеб бигьалъиги, лъикIлъи-рахIатги, гьелъул багьаги гьабуларого, гьесги нилъеда тIад тарав инсуца лъимал гIадин, нилъ данде рачунев падишагьасул вац, нилъер сардар вукIа, нахъиял хIакимзаби рукIа, гьезукьаги намуслъичIого, сабруялда ракIалги чурхдулги чIезаризеги кIоларого, квешаб-лъикIаб батIа гьабизеги лъаларого, гьорол къоялъ лъеде тIаде ккараб тIамах гIадин, гьалаглъизе чурхдулги риччан, эбел-инсудаса жидее хутIараб ракь-милкги рехун тун, щибали лъалареб дунялалде уна гьел. Нуж кире инел абун гьикъараб мехалъ, ниж хункарасде унел руго абула гьез.\nЦоги - гIадамал ругони, нилъ гьадин рукIине бегьулелищан, питна-балагьалде халкъги ккезабун, жидерго бетIерги зиян гьабун чIолел. Эбел-инсул букIа, хъизаналъул букIа, вацасул, васасул букIа, жидер бетIербахъиялъул ургъалида, тIалабалда ругел, нахъияб халкъалъул букIа, жал сабаблъун щибдай гьезие лъугьинаян хIисабги гьабуларел, ракIалдеги кколарел, гьел гIадамал, эздалъун сунде, щиб жоялде хьул лъезе ккелеб гIадамазул? Элъулги хIисаб гьабеха нужецаго.\nХункарги жиндирго ракьалда лъикI жиндирго халкъгун, нилъги нилъерго умумузул бакIалда лъикI нилъерго падишагьгун. Хункарасде ун, гьениб гьесие гьабулеб лъикIлъи-хайир, нилъерго рокъорги рукIун, нилъерго бетIералъе, нилъерго хъизаналъе гьабуни, гьебго лъикI нилъее. Гьенире ун тун хадур, нагагьлъун ракъани, захIмалъи-къварилъиялде ккани, гьечIеб къоялъ рокъоб къваригIараб жо босизе вац-васги гьечIони, божарав-вокъаравги гьечIони, гьеб мехалъин цинги гIадамасе къваригIунеб цIакъго кьучIаб хIалалда хисичIого таваккал лъун, черхги ракIги чIезабизе. Гьединаб къо гIадамасул бетIералде бачIунгеги, нагагь бачIани, кIвелаго гIадамасул черхалда гьедин чIезе. КIвечIого тун хадув тарана цинги гьев чи битIараб нухдасан.\nАллагьасе гьабулеб диналъе мукъсанлъунгутIиги, нилъерго бетIералъул сси-хIурмат басралъичIого букIиналъеги сабаб рукIалида чIей букIинилан ккола. Кинан абуни, ганчIил си рукIалидайилан абула. Цо рукIел таралдаса тIаса бекулеб, мукъсанлъулеб, гьитIинлъулеб букIине бугила гьеб. Гьелда рекъон гIаданги батIалъи щиб, цо мина таралдаса нахъе нилъеда анибгоги бихьула гьеб.\nРосулъа росулъе цо чи вачIун чIани, жамагIаталде гъорлъе лъугьун кIалъазе рагIуе ирга гьесде щоларо. КIалъазилан гьев лъугьани, мун кIалъагейилан, дуде рагIул ирга щоларин, тIаде вачIарав апараг вугин, лъикIавани, вижараб росулъго вукIинаанин абун чIезавула гьев. Гьаха, цинги гьеб рагIи гIадамасул ракIалда лъикIищ букIинеб, квешищ букIинеб? Гьелъулги хIисаб гьабе нужецаго. Нилъерго ракьалдацин гьедин букIунелъул, чияр ракьалде аразда щиб лъикIлъиха бихьилеб?!\nГьал цо гIадамал абуни, жидергоги щиб лъугьаниги кIвар гьечIел, парахат, берцин жидер хIалтIул ургъалида, жидер хъизаназул бетIербахъиналъул тIалабалда бугеб безер-мискин халкъ ургъалилъеги рехулел, гьел руго бищунго нилъее захIматал чагIи. Байбихьудасанго гьезулги бицинин нужее.\nШамил вахъун Дагъистан падишагьасул рагIдукье ккун, нахъияб соналъ вахъарав Баяниса  Байсунгур, цо.\nХъваршиниса  Куракул МухIама, кIиго.\nЖунсуса  ГIумма, лъабго.\nГехиялдаса  Атабай, ункъо.\nИчкериялдаса Кунта, щуго.\nЧIарахъа Муртаза-хIажи , анлъго.\nТабасараналдаса Шихбай, анкьго.\nГенуса ХIапизатил МухIама, микьго.\nГьаха, гьав микьавго чини вахъанин. Щиб гьабизе гьел рахъарал, росаби данде рачунел бутIрул, жамагIатчагIи, ва чIахIиял, ва гIисинал! Нужеда кин кколеб, нужеца гьелъул хIисабго гьабуларищ, нужеда гьеб квешго букIунарищ? Гьел рахъун, гьездалъун нилъее бачIараб лъикIлъи-рахIатниги щиб? Гьел рахъинчIого хутIаралани, нилъеде тIаде бачIине букIараб кIудияб ургъел щиб? Масала, жакъа гьел гIадин, метер цогиялги рахъинин. Гьездалъун сунде хьул лъун, гIенеккун, балагьун рукIинел нилъ гьезухъ, хIакимзабазде гьебги тIамун? Таманав чиясда бахарабин гьел гIадамаздасан унти, воре, гьанжениги цIодор рукIа, бахине рукIунге, рекIеда ратизе мех щун буго нилъее.\nЦо багьана гьечIеб жо букIинаро. Падишагьасул амруялдалъун букIа, ялъуни гьесги нилъеда тIад тарал хIакимзабацаниги, гьел гIадамаца анкьавго, микьавго абиларин, цо-кIигоясданиги, гьезда гьабураб, нахъияб халкъалда лъалеб рагIараб хIал-зулмуниги бугебани, гьав чи гьадин лъугьинароанин. Гьав хIакимас гьав чиясда хIал гьабунилан, цебе рехизе жониги букIарабани, гьебги гьечIо. Ниж парахатаб хIалалда, лъикIлъиялда чIелароан абураб жо буго гьезул гьеб. Басралъи балагьана гьез, батана гьезда гьеб. ХвечIого гIоларел ратани, жалго хва абеха гьел гIадамал, гьезие гIоло хвезе нахъияб халкъалде тIаде ккараб къо щиб?\nМа, цинги гьединал чагIи сабаблъун, нахъиязе бачIунеб къварилъиялда, лъугьунеб зияналда, падишагьасулниги, нахъиял хIакимзабазулниги, гьединал чагIада ракIги гурхIуларебин, вайниги гьабуларебин нужеда кколеб батани, мекъса буго, гьереси буго гьедин кколел чагIазул. Падишагьасул рагIдукье ккун тун хадур, жидеда кодор ругел гIадамал нухтIаса тарун, эдинаб лъайгьечIолъи гьезухъа лъугьараб мехалъ, ццин бахъинчIого букIинаро. Ваамма, хIакъалдалъун, рекIел гурхIелги кIудияб букIунеб эзул, зайинги цIакъ гьабулеб гьез. Щив чиясул черхалдасан лъугьараб мунагь бихьун, гьикъун, цIехон, бацIцIад гьабун гурони, гьев чиясул мунагь борцунеб гьез. Борцунеб мехалъги гIакълуялдалъун къачIараб падишагьасул къануналдеги ралагьун, гьагъав чияс гьабунщинаб жо жиндаго цебеги цIалун, гьаб гьабурав чиясе гьаб тагIзир  бугоян абун гурони, гьабулареб гьез тамихIги. Гьеб тамихIги гьабизе ккаразеги дагь гьабун, мукъсан гьабун гурони, гьебги гьабичIеб. Гьелдалъунги лъазе ккела нужеда гьел хIакимзабазул гурхIелги цIобги нилъеда букIунеблъи, бегьунгутIиялде ккараб мехалъ гурони, нилъее гьез тамихI гьабунгутIиги.\nВаамма цо жо буго жалгоги мукIурал ратила элъие чачаназулниги, чIарлъиялъулниги, хайдакъ-табасаранлъиялъулниги гIадамал. Эзул халкъ-жамагIаталдаса магIарул халкъалъул, жамагIаталъул, лъай-гIакълу тIокIлъана. Кинан абунани, ГIумахъги Кунтахъги чачанал гIадин, МуртазахIажихъ чIарлъи гIадин, Шихбайихъ хайдакъ-табасаран гIадин, ХIапизатил МухIамахъ магIарулал балагьичIо. Гьесул хабар жидеда рагIараб мехалъ киналго магIарул бояда цIакъ мекъсаги бихьана, гIемер квешги букIана. Киналго магIарул жамагIатаца лъазеги гьабуна гьел гендерида тIоцеве Генуве Ярагъиса апандиги вачIун, Гъази-МухIамадилгун кIалъайги гьабун, питна байбихьараб бетIералдаса бицун, хIатIиде ХIапизатил МухIамадиде щвезегIан лъугьанщинаб жо абун, бицинеги гьабун, нечезеги гьаруна. Гьаб нух тIарамагъадисеб нухила, кIочонгедила гьеб рагIиян лъазеги гьабуна.\nХIакимзабазде гьезул рагIиги ккезе течIого, лъикIаб бицун гьелги чIезарун, абуна гьез хIакимзабазда: нижги падишагьасул боялила, буюре падишагьасул амру, гьеб тIубазе нижеда тIадаб бугила. Падишагьасул низамалъул боялги рагъаризе риччачIого, хIакимзабиги инжит гьаричIого, буюрухъ кьовухъе падишагьасул амруги жидецаго тIубан, падишагьасулниги, гьесул гьитIинав вацасул, нилъеда тIад вугев сардарасулниги нахъиял хIакимзабазулниги баркалаги щвана гьезие.\nАллагьасда аскIоб кириги бокьарал, цебе падишагьасда, хадуб гьесул халкъалда гьоркьобги сси-хIурмат тIадегIанлъизе бокьаралги, жидер жамагIат, жидер боял рорцIун, боцIигун баракатгун рукIине бокьани, жамагIаталда жанир ругел цIаларал гIалимзабаца букIа, гIакъилал, жагьилзабаца букIа, малъун хIалалаб нух бихьизабизе нахъияб халкъалда, Аллагьас бищунго беццарабги гьеблъидал. МалъичIониги, щияв чиясда жиндаго лъазе ккараб жо буго гьеб. Щибан абуни, цебе Аллагьасе тIадаб тIагIат-динги гьабун, хадуб падишагьасул амруги тIубан, гьелда нахъа ракIалги парахат хьихьун, рагIиги Аллагьасде тIамун, цебе Аллагьасдалъунги, хадуб падишагьасул чIаголъиялдалъунги, щибго гьабизе гIатIидаб, парахатаб дуниял нилъеда бихьун бугелъул гьанже.\nГIи-боцIиялда хадур чIайилан малъе, хур-хералда хадур лъугьайилан абе. Гьеб тарабги, лъихъ сундул пагьму, устарлъи батаниги, хIалкIун, гIетI бацIцIун, лъалес лъалеб гьабейилан. ЧIахIияца, гIакъилаца, нахъиял гIисиназе насихIатги кье, гIакълуги малъе. Гьезухъ гьелги гIенекке. Гьелдаса лъикIаб жо нилъеда батиларин ккола, дунялалъул цояб рагIалде щвезегIан нилъ сверданиги.\nГIахъуш – даргиял.\nГъумек – тумал.\nБуртиял – чачанал.\nБаяниб – чачаназул Ножаюрт мухъалда бугеб росу.\nХъваршини – некIо Ункъракь бодулъе жаниб унеб букIараб, гьанже ЦIумада мухъалда росу.\nЖунсуб – чачаназул Шобутиб мухъалда бугеб росу.\nГехи –чачаназул ГIурусмартан мухъалда бугеб росу.\nМуртазагIали ккола имам Шамилил заманалда гIурусазул хъулухъалда вукIун, магIарулазде данде вагъарав, хадув 1863 соналда гIурусазде данде ЦIоралъул магIарулал рахъине гьавурав Билкан мухъалъул – ЦIалбан росулъа чи.\nТагIзир – тIил кьабиялдалъун тамихI (гIадлу) гьаби.


Киевалда кIалъа-ралъаял байбихьулел руго\nКиевалда хасал аскараз тIубанго къан буго хIукуматалъул авал, цере гьениса нахъе хъамун рукIана «евромайданалъул» гIахьалчагIи. Эркенлъи Радиоялъул мухбирас лъазабухъе, гьеб авалалда чIун буго милициялъул 20 автобус, аслиял административиял минабазде унел бакIазда хасал аскарал чIун руго щуго ирга гьабун. Хасал документал ругел чагIи гурони гьенисан риччалелги гьечIо. Оппозициялъул активистаз рикIкIунеб буго «Беркуталъул» аскараз Киевалъул аслияб майданалда ругел евроинтеграциялъул рахъ ккурал нахъе хъамизеги рес бугин.\nДекабралъул авалалдаса нахъе «евромайданалъул» гIахьалчагIаз къан рукIана хIукуматалъул аслиял минабазде аскIоре унел нухал. Итни къоялъул къаси милициялъул хасал аскараз гьел нахъе хъамун ва нухал рагьун рукIана.\nГIагараб заманаялда улкаялда бугеб ахIвал-хIал гьоркьоб лъураб кIалъа-басай гьабизе Украиналъул президент Виктор Янукович дандчIвазе вуго цебе улкаялъул вукIарав лъабго президентгун- Виктор Ющенкогун, Леонид Кучмагун ва Леонид Кравчукгун.\nЯнуковичгун кIалъа-ралъаял гьаризе ва оппозициялъул лидералгун дандчIвазе Киевалде сапар бухьун буго Америкалъул Пачалихъияв секретарь хисулей Виктория Нуландица ва ЕвроЦолъиялъул къватIисеб политикаялъул идараялъул бетIер Кэтрин Эштоница.\nКиевалда ва Украиналъул цоги шагьаразда евроинтергациялъул рахъ кколезул акциял байбихьун рукIана 21 ноябралда. Гьелъие гIиллалъун ккун букIана ЕвроЦолъигун ассоциация гьабиялъул къотIи хъваялъул иш заманаялъ чIезабизе хIукуматалъ хIукму гьаби.


Россиялъул президент Владимир Путиница ва Исламияб Пачалихъ абулеб экстремистикияб гIуцIиялъ гьа бана жидерго тушбабазде данде къеркьезе, ва гьеб рахъалъан цоцада дагьалъниги релъарал руго гьел.\nЦолъарал Штатазул Стэнфорд Университеталъул профессор, полититог Фрэнсис Фукуямаца абулеб буго Исламияб пачалихъалъул тIалъиялъги Кремлалъги къасд гьабулеб бугин гьанжесеб либералияб демократиялъе политикияб альтернатива базе. Ва гьесул хIисабалда гьеб чIобогояб хьул буго.\n1991 соналда Совет Союз шушаралдаса хадуб гIемерал гIадамазул хьул букIана гьениб кватIичIого демократия букIиналда. Доб заманалда Фукуямаца хъвана «Тарихалъул ахирищ?» абулеб жиндирго тIехь. Гьеб тIехалъул аслияб магIна – Магърибалъул либералияб демократиялъе щвараб бергьенлъи.\nАмма демократиялъул цо-цо реформаби Ельцинил заманалда байбихьун рукIаниги, Путинил заманалда Россиялда политикияб ахIвал-хIал гIаксаб рахъалдехун тIубанго буссинабун буго, ян абулеб буго профессор Фукуямаца.\n«Путинизмилан» абулеб гьеб политикияб система демократиялъул системаялде цо дагьалъниги релъараб бугониги, амма берцинго балагьани гьеб буго унго-унгояб авторитаризм. Кинабго квершел ва кинабго бечелъи – Путинил ва гьесул чукъаялъул кодоб бугин.\nПутиница бараб авторитарияб система либералияб демократиялъе политикияб альетнативалъун рикIкIине ккеларин, щай гурелъул, гьеб бугин чIобогояб система, ян абулеб буго профессор Фукуямаца.\nФрэнсис Фукуяма: «Гьес жиндирго системаялъе кьучIое босун буго энергетикияб модель, амма энергосурсатазул багьа дунялалда учузлъулеб мехалда гьеб бихъулеб буго, ва нилъ балагьила анцIго сон ун хадуб щибдай букIине бегьулеб.\nМагърибалъул улкабазда бугеб эркенлъиялъе ва цебетIеялъе гьадинаб загIипаб ва божукъаб экономикияб система альтернативалъун букIине рес гьечIо».\nФрэнсис Фукуямада гьединго бихьулеб гьечIо Радикалияб Исламалъул букIинесебги. Гьебги либералияб демократиялъе альтернативалъун букIине рес гьечIо, - ян абулеб буго гьес.\nФрэнсис Фукуяма: «Исламияб пачалихъилан» жидерго багъа-бачариялде экстремистаз абулеб бугониги, хIакъикъаталда гьеб пачалихъ гуро. Гъозул хиялцин гьечIин пачалихъ базе. Гъозие цо-цо гьитIинал бергьенлъаби щолел ругониги, гьеб гъозул гучалда гуреб – гьел хурхарал руго ГIараб улкабазул авторитариял режимазул загIиплъиялда.\nУзухъда, гIараб дунялалда либерализмалъул рахъалъан ахIвал-хIал лъикIаб гьечо, амма дида ккола Европаялда ва Шималияб Америкалда бугеб гIадаб эркенаб политикияб системаялъе радикалияб Ислам альтернативалъун букIине гьечIин».


Инфоурок / Другое / Другие методич. материалы / Байрам "Рахьдал мац1-инсанасул хазина".\nРахьдал мац1 к1одо гьабун т1обит1улеб байрамалъул сценарий.\nСцена къач1ан бук1ина тематикалда рекъон. Ц1адаса Х1амзатил, Расул Х1амзатовасул,Инхоса Г1алих1ажиевасул,Муса Мух1амадовасул,Фазу Г!алиевалъул,Г1абдулмажид Хачаловасул,Мух1амад Ах1мадовасул суратал. Мац1алъул х1акъалъулъ баянал.\n-Ассаламу г1алайкум хириял ц1алдохъаби,муг1алимзаби ва т1аде рач1арал гьалбал.Баркула нужеда «Рахьдал мац1алъул къо». Щибаб соналда,21 февралалда т1олабго халкъалъ к1одо гьабула гьаб байрам. Кьейги киназего чорхое сахлъи,талих1,рохел ва халатаб г1умру. Ц1уне хириял ц1алдохъаби, нилъерго рахьдал мац1! Мац1 гьеч1они,гьеч1о миллат! Метер маг1арул мац1 хвезе батани,хваги дун жакъаго жаниб рак1 кьвагьун.\nНилъ ккола маг1арулал. Цойгидал халкъаз нилъеда абула аварал абун. Дагъистаналда ругел 30-г1анасел мац1азда гъорлъ маг1арул мац1 бицунел г1адамазул къадар бищунго ц1ик1к1араб буго. Гьезул г1ага-шагарго 800000 г1анасев чи вуго. Г1алимзабаз ч1езабун буго цо кидаялиго Дагъистаналда ругел г1емерисел халкъазул цого мац1 бук1ин. Заман анаг1ан гьеб бикь-бикьун, бат1и-бат1иял мац1азде сверун буго. Ц1уне,хириял ц1алдохъаби, нилъерго рахьдал мац1! Дунялалда т1ад бищун берцинаб мац1!\nКоч1олаб саламгун цере рахъунел руго 7,9 классалъул ц1алдохъаби.\nЩивасул жиндирго мац1ги жиндирго ц1ваги буго.Дир мац1-гьеб маг1арул мац1 буго. Гьеб дие бокьула.Бокьула гьит1инаб халкъалъул г1агараб мац1.Г1адамазе жидерго мац1 хирияб бугин абулеб жо ккола эбел-инсуе лъималги лъималазе эбел-эменги хириял ругин абураб г1адаб жо.\nЛъаларо, Мух1амад,цогиязул иш,\nРаг1и кьола 8 кл.ц1алдохъабазе. (Ц1.Х!амзатица жалакьурисев вухараб куц)\nРаг1и кьола 5,6,7 абилел кл.ц1алдохъабазе.(куч1дул ц1алиялъул къецц)\nРаг1и кьола 11 кл.ясазе. (Кеч1 ах1изе «Рахьдал мац1»)\nРаг1и кьола г1исинал классазул ц1алдохъабазе.Къабул гьаре.\nИмам Шамилилги Шуг1айнатилги(Анна) дандч1вай. Раг1и кьола 10 кл.ц1алдохъабазе.\nХ1ай. «Лъалищ нужеда?»\n1.Гьаб коч1ода ц1ар щиб,ва лъица гьаб кеч1 хъвараб?\nЩай дие къвариг1ун бугеб Дагъистан,\nДир гьаракь бахъани, дир лъималахъ?!\nЩай дий маг1аруллъи, маг1арул чаг1аз\nЧияр мац1 бицунеб жидирго гъаст1а?! (Р.Х1. «Авар мац1»)\n2.Гьаб хабаралда ц1ар щиб? Автор щив?\nИхдалил хинаб къо бук1ана. Ахирисеб ц1урмил сас росдада т1адго т1ибит1ун ана.Г1абасица, журналги цебе босун,ц1алул соналъул х1асилал гьаруна… («Хазина» Г1арип Расулов)\n3.Гьаб коч1ода ц1ар бице.\n-Хъощгелди,багьадур, вегьаравго лъик1!\nВугьун холев вугин,хинлъизе вилълъа!\nМун г1адав веццула дица цевехъан,\nЦадахъ бо гьеч1ого, мунго вач1унев! («Хочбар»)\n4.Элдариласулги Хочбарилги г1умруялъул х1акъалъулъ щиб нужеда лъалеб? Кинаб рахъалъ гьел цоцада релълъарал ругел?\n5.Гьаб коч1ол куплет лъуг1изабе.\nХунзахъ конторалда кагъат раг1ула,\nБач1араб почалда хабар раг1ула,\n6.Коч1ода ц1ар бице,лъица гьаб хъвараб?\nАнжиялде щвана,Щураса рахъун,\nЩибаб рагъул низам лъазе гьабуна.\nЗурма-къалиялъул къаг1ида ккана,\nКъач1а-к1ат1аялъул т1абиг1ат лъана. (Инхелоса Къ. «Наибзаби х1елун)\n7.Гьаб басня лъуг1изабе.\nБух1араб бакъул къоялъ\n8.Маг1арулазул бищун цеве романал хъварав хъвадарухъан. (Муса М.)\n9.Р.Х1амзатовасул т1оцебе къват1ибе биччараб т1ехьалда ц1ар\n(«Х1асратаб рокьиги боркьараб ццинги)\n10.Кина-кинаб бук1унеб литература?\n11.Ц1адаса Х1амзат жул босизе киве ун вук1арав? (Жалакьурив)\n12.Нек1о заманалда маг1арулал кире хьвадулел рук1арал?\n13.Гьал лъил раг1аби кколел?\n-Дур инсуца дун ,гьит1инав чи, гьанже мун г1адин, вач1ун гьанивегун, хъамун вук1ана Унсоколове…\n14.Мук1уч1иханасул васазда цараца кинал ц1арал лъунин абулеб бук1араб?\n( «К1алт1убахъ», «Бакьхен», «Т1аг1ин»)\n15.Гьаб коч1ол куплет лъуг1изабе.\nДида лъала эбел цо йик1унейлъи\n16.Жив мекъи вук1ин бич1ч1индал, муг1рузул Г1алица кинал раг1аби абурал ахиралда?\n-Вай, Аллагь,дир Аллагь,дир гьагаб бет1ер,\nДие гуребани дуца гьаб кьураб.\nМац1ал гьаруразул мац1ал рахъайги,\nМац1ид божарав дир бет1ер бакъвайги.\nРахьдал мац1 бокьич1есе\nВат1ан бокьи щакаб жо\nЭлъул адаб танани,\nКаркарун чвахун унел\nЧабхил иццазул гугьар\nБуго нилъер рахьдал мац1.\nНилъ ургьирго угьараб\nРахьдал мац1илан абун\nЦ1арги лъун бугеблъидал\nБегьилищ адаб рехун\nГьеб лъаларилан ч1езе?\nРаг1и кьола 10 кл.ц1алдохъабазе. (Сценка Ц1.Х1. «Эбел,яс ва базарган.»)\nДида абунани,гьаб дунялалада\nГьанже мун ц1идасан гьавизе вугин,\nЦ1ар ч1ван бищебилан дуй бокьараб бак1,\nРак1алъе хирияб кеч1 ах1изе мац1.\nДица жаваб кьела кьурул сиязул\nДобго росулъ гьаве гьанжеги дунан\nДир маг1арулазул г1агараб мац1алъ\nГьадабго кеч1 ах1и кинидахъ диян.\nКоч1олаб саламгун къабул гьаре нижер ясал.\nМаг1арулал ч1ух1ула жидерго г1алимзабаздасаги,маданияталъул ва жамг1иял х1аракатчаг1аздасаги,шаг1ирзабаздасаги.Нилъеррайоналдасаги руго авар мац1 цебет1езабурал,цебет1езабулел шаг1ирзаби ва хъвадарухъаби. Г1абдулмажид Хачалов,Мух1амад Хуршилов,Нурмух1амад Абих1асанов,Багъатар Х1ажиев,Демешев Х1ажи,Ругъжаса Элдарилав,Мух1амад Г1алиев,Тубх1ат Зургьалова,Мух1амад Ах1мадов,Г1анхил Марин ваг гь.ц. Гьел ккола нилъер ч1ух1и!\nОгь, дир маг1аруллъи дир г1агараб ракь,\nДур багьадуразул гьунар лебаллъи-\nТушбабаца бут1рул къот1ананиги\nКъисас босич1ого г1одор кколарел.\nРаг1и кьола 9 кл.ц1алдохъабазе. (Сценка Г1. Маринил к1ал букъи)\nПрезентация «Маг1арул юбилярал»\nНомер материала: ДВ-303424


Зурма музеялда лъезе гIедегIизе бегьиларо\nнилъер умумузе, заманаялъниги жидерго язихълъи кIоченабизе кумек гьабулаан батIи-батIиял сухIматазда зурма-къолоцаги, пандрида ахIулел кучIдузги, чагъанаялда рачунел бакъназги. Зурмайин абуни букIана аслияб алатлъун. Зурми-хъанги вукIана щибаб росулъ гьечIого гIоларев гьунарчи. Гьидерица жакъаги хIурматалда ракIалдещвезарула зурмихъаби: ТIидиса Дубухазул МухIамад, МачIадаса КIумело, ГьентIаса Мухуласул МухIамад (Мухуло). Масала, Мухуло вукIана ЦIоралдаги цIар рагIарав зурмихъан. Абулаан Дагъистаналда гьесулъе вахарав зурмихъан гьечIинги. 1939 соналда, республикаялъул гьунарчагIазул къокъаялда цадахъ, Мухулоца гIахьаллъи гьабуна Москваялда тIобитIараб Дагъистаналъул литератураялъул ва искусствоялъул къоязул байрамалдаги.\nАхирал соназда кьучIдасанго хисана нилъер гIумру, ракIгъеялъе инсанас батIи-батIиял ресал ва алатал ургъун руго. ГIолилаз жакъа зурма рикIкIунаро, гьелъул панаял бакъназ гьезие асарги гьабуларо. Гьеб иш гIезегIан квеш бугин рикIкIунелги гIемер руго, масала, МачIадаса Ачилаев МухIамад. Гьев вуго БетIергьанас гьунар кьурав чи. Гьес «гIодизабулареб» бакъназул алат гьечIин абизе бегьула.\nМухIамад Ачилаев хIалтIана Чирюрталъул\nГЭСалда мотористлъун, МахIачхъалаялъул чед бежулеб заводалда цIулал устарлъун, энергетиказул клубалда, культураялъул, спорталъул ва гIолилазул кIалгIаялда. Кив хIалтIаниги, щиб ишалда вугониги, МухIамадица зурма бачин рехун течIо, рохалилал тадбирал тIоритIизе гIадамазе кумек гьабуна, гьабулебги буго. Жакъаги МухIамадица жиндего тIаде босула районалда тIоритIулел гьединал тадбиразда зурма пуялъул иш. Гьесулгун гьабураб гара-чIвари бахъулеб буго гьаниб гъоркьехунги.\n- МухIамад, цо-цояз абула жакъа зурмаялъе мустахIикъаб бакI музей бугилан. ХIажат бугищ жакъа нилъее зурма?\n- Зурма музеялда лъезе гIедегIуге. Эстрада бугониги, зурма, къали, пандур, чагъана гIадал алатал рокьулел гIадамалги гIезегIан хутIун руго. Машгьурал кочIохъабаз ахIулел кучIдузул бакъназда гьоркьоб бугеб дир зурмил гьаркьица гугьар базабула бакъаналда.\n- Жакъа Гьидалъ мун гурев цоги зурмихъан хутIун вугищ, гIолилазул гьечIищ зурма бачине ругьунлъулев чиго?\n- Гьеб буго бищунго дир ракIунтараб суал. Дун гьитIинаб мехалъ щибаб росулъ вукIунаан лъабго-ункъониги зурмихъан. Жакъа гьидерил росабалъ щиб гурин, районалдаго хутIун вуго лъабго зурмихъан: Къелев - ИсмагIилил МухIамад ва ХIажиев МухIамадтIагьир, Дагъбашалда - АсхIаб, Гьоорив - Хирасула, Хучада - Пазлудин, ГьентIа - ХIусенил МухIамад, МачIада - дунги. Гьезул гIемериселги гIатIиракьалда руго. Дица цебегоялдаса абулеб буго районалда ругел искусствоялъул школазда лъималазда миллиял музыкалиял алатал рачине малъизе кколилан. Пайда щиб, гьелде кIвар кьолев чи гьечIо.\nШколалда цIалулев цо вас зурма бачине ругьун гьавун вукIана. Эбел-инсуца биччачIеб къагIида, гьесги гьеб рехун тана.\n- Зурмаялде рокьи дурго кин бижараб, гьелъие «гIайибияв» щив?\n- Лъимерлъудаса нахъего дида цIакъ берцин бихьулаан зурмил гьаракь. МачIадаса машгьурав зурми-\nхъан МахIмутIил МухIамадил (КIумело) зурмил гьаракь рагIидал дир чорхолъ би гьелегьулаан, черхалда рас эхетулаан, хIатIал жалго кьурдизе лъугьунаан. КIумело ккола зурмихъ дир рокьи ккеялъе «гIайибияв» чиги.\nБертабалъ, гваязда зурма бачине байбихьана 1964 соналдаса нахъе.\n- МагIарул театралда щиб хъулу-хъалда мун хIалтIарав?\n- Байбихьана хъумуз бачиналдаса, «Рокьул сухъмахъ» ва «Аманат» абулел спектаклязда зурмаги бачунаан, «Хваразул цIаралдасан» абулеб спектаклялда хIана асир гьавурав рагъухъанасул роль, гIахьаллъана театралиял массовкабазда…\n- Жакъа щиб хIалтIудаха вугев?\n- Дун ккола гIагараб росдал ясли-ахалъул музыкант. Школалда кечI ахIиялъул дарсазде ун, лъималазда цо-цо алатазда бакънал рачинеги малъула. Районалъул художествияб коллективгун цадахъ гIахьаллъула батIи-батIиял конкурсазда, байрамазда, щола гIухьбузухъе хъутабазде.\n- Зурма гуреб цоги кинаб алат бачине дур махщел бугеб?\n- Дагъистаналда гьечIо дица квегъичIеб цониги миллияб алат. Машгьурал кочIохъабазе дица бакънал рачана мандолинаялда, тIамуралда, чагъанаялда, хъумузалда, балалайкаялда, киманчаялда… Бокьараб бакъназул алат дица кIиго-лъабго къоялда жаниб мукIур гьабула. Нижер росулъа вукIана республикаялдаго цIар рагIарав филармониялъул ва МагIарул театралъул бакъанчи МухIамад ГIабдулаев (Уди МухIамад). Гьес «гIодизабулеб» хъумуз бихьидал, дида дунял кIочана ва дун гьедана гьелда жеги берцинго бакънал рачине ругьунлъизе.\nМутай Хадулаевасде щварав чагъаначи Дагъистаналда гьечIо, гьес бижизабуна дилъ чагъанаялде рокьи. Заман иналдего, дица гьеб бачунеб бихьидал, Мутайица дие жиндирго чагъанаги сайгъат гьабуна.\n- МухIамад, гьел алатал гьаризего хIалбихьанищ дуца?\n- Дир квераз гьаруна гIемерал зурмабиги пандуралги, дица гьел ричуларо, гьудул-гьалмагълъиялъе сайгъаталъе кьола.\n- ГIумруялъго гьеб ишалда вугев мун, хIукуматалъ гIемерал шапакъатал кьун, кIодо гьавунги ватила…\n- Дагьаб цебегIан дие щвана ДРялъул Культураялъул министерствоялъул хIурматияв музыкант абун тIад хъвараб грамота. Республикаялъул хIукуматалда регун руго «ДРялъул мустахIикъав музыкант» абулеб цIар дие кьеялъе хIажатал кагътал. КватIичIого гьеб цIар щвеялдеги хьул бугоха.\n15 июналда Ачилаев МухIамадица бала 67 сон. Гьавураб къоги баркун, «ХIакъикъаталъул» коллективалъ гьесие жеги гIемерал соназ гIадамал рази гьаризе халатаб гIумруги сахлъиги гьарула.\nПрочитано 439 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 04 июня 2018 13:40\nДругие материалы в этой категории: « ХIуриял кучIдузул квацIи\tМузыкалияб конкурсалда - дагъистанияй »


Щай протоиерей Чаплин хъулухъалдаса нахъе вахъарав?\n24 декабралда протоиерей Всеволод Чаплин махIрум гьавуна ГьатIаналъулги жамгIияталъулги гьоркьорлъабазул синодалияб бутIаялъул нухмалъулесул хъулухъалдаса.\nРоссиялъул православияб гьатIаналъул лъазабиялда рекъон, гьеб хурхараб буго Чаплиница нухмалъулеб букIараб бутIа информациялъул хъулухъгун цолъизабиялда. Амма Россиялъул тIалъиялъул рахъ кколев динияв хъулухъчиясул рагIабазда, гьеб хIужаялда нахъ руго батIиял багьанаби.\n47 сон барав Чаплиница абулеб буго, жив хъулухъалдаса нахъе вахъи хурхараб бугин, цебе жиндие квербакъи гьабулев вукIарав Россиялъул православияб гьатIаналъул бетIер патриарх Кириллилгун гьоркьорлъаби хун рукIиналдайин.\nЦо рахъалъан босани, протоиереил хьвада-чIвади буго Россиялъул президентасул политика битIараблъун бихьулев чиясул. Амма гьесго лъазабулеб буго, Путинил рахъ кколезул гор-свери гьитIинлъулеб бугин ва Россиялъул элитаялда гъорлъ гьесул политикаялда рази гьечIезул къадар цIикIкIунеб бугин.\nГьелдаго цадахъ гьес абулеб буго, Кремлалъ хIехьоларин жиндиргоялдаса батIияб пикруйин. Протоиереица хасго какулев вукIана президентасул администрациялъул нухмалъулев хисулев Вячеслав Володин, гьес гьеб элитаялда жиндирго пикру ультимативияб къагIидаялда къабул гьабизабизе гIамал гьабулеб бугинги абун.\nВсеволод Чаплин: «ГIемерисез рикIкIунхъе, Володинида жиндирго пикруялда разилъунгутIи хIехьезе кIоларо. Гьесие рокьуларо жиндирго позиция бугел гIадамал. Щай? Щайгурелъул гьесда кколеб буго гIадамазда тIадаб бугин гьесул киналго рекомендацияби кIалъачIого къабул гьаризе. Гьев ккола гIуралъ авторитарияв хъулухъчи, гьес жиндаго сверухъ ракIарун руго щиб гьабуниги, щиб абуниги, гьесул кинабго жо къабул гьабулел гIадамал. ГIемерисел суалазда сверун Володинилгун диалог гуреб унеб букIунеб, букIуна гьесул нахъ чIвазе бегьуларел пикраби загьир гьари».\nЧаплинил рагIабазда, Россиялъул православияб гьатIаналъул ишалда патриарх Кириллилги заманалдаса раккана авторитариял къагIидаби. Амма Кремлалъулгун гьоркьорлъабазул бицани, гьев гIуралъ гьелъие мукIурав чи ккола.\nМарталда кьураб кIиго интервьюялда Чаплиница Кириллиде гIайиб гIунтIизабуна гьесда талъиялде дандечIезе кIоларин абун. Гьесулъ щулаго хутIун бугин гьатIаналдаги нухмалъиялдаги гьоркьоб советияб заманалда рукIарал гьоркьорлъабазул къагидабазул рухIин, жубалеб буго гьес.\nВсеволод Чаплин: «Советияб заманалдаса гIемер жо хутIун буго. Доб мехалда динияб нухмалъи хIинкъулеб букIана пачалихъалъул тIалъиялда ругел гIадамазулгун рагьараб хабар бицине яги гьел какизе. Амма гьеб гьедин гIемер заманалъ хутIизе рес гьечIо».\nЖивго хъулухъалдаса нахъе вахъизегIан Чаплиница какулеб букIинчIо я Кремль, я гьатIан. ГIагсалда, цо-цо заманалда гьев релъарав вукIана Россиялъул консервативияб элитаялъул пикраби загьир гьарулев чиясда.\nПротоирей дандвазе бегьула ультранационалист Владимир Жириновский гIадал политиказда. Ахирисес кумек гьабула консервативиял яги Магърибалде данде Кремлалъул пикрабазе данде кколеб гьаркьил даража босизе. Патриархасе ракIалъе гIолеб букIун батизе гьечIо Чаплинил гьелдаго релъараб хьвада-чIвади.\nЧаплин бищунго машгьурлъана 2012 соналда. Гьелъие багьаналъун букIана гьес Pussy Riot группаялъ аслияб гьатIаналда жаниб жидерго акция тIобитIун хадуб гьабураб лъазаби. Ясазул хьвада-чIвади гьес лъазабуна Россиялъул политикияб оппозициялъул «шайтIабазул бахъараб ццим» загьир гьабиялъул къагIидалъун. Гьеб ракIалъе гIун батизе бегьула Кремлалъеги патриархасеги.\nЧаплин рихиялъул багьанабазул цояб кколеб батизе бегьула гьединго Сириялъулги Украиналъулги рагъазда хъван Кремалъеги Кириллиеги ракIалъе гIоларел лъазабиял гьариги. Протоиерейица жинцаго абулеб буго, ахирисеб соналда патриархасулгун гьоркьорлъаби жиндир хванин Украиналъул машрикъалда конфликталда сверун «гьатIаналъул гьаракь критикияб букIине кколин» абураб пикру патриархасе ракIалъе гIун гьечIолъиялда банин.\nВсеволод Чаплин: «ГIуралъ кIудияб рагIирекъонгутIи букIана дир Кирилл патриархгун цо-цо суалазда хурхун. ГьатIаналъулгун пачалихъалъул гьоркьорлъабазда хурхараб гьаракьалда бан, мисалалъе.\nГьатIаналъул рахъалдаса гьеб гьаракь дагьалъ критикияб букIине кколин рикIкIуна дица. Дица рикIкIуна Украиналда хурхунги нижеца жигарлъи загьир гьабизе кколеб букIанин. Жигарал рукIине кколел рукIана гьениб, Донбассалда бугеб цIияб нухмалъиялъулгун, Россиялде балагьарал, гIурус мацI цIунулел гIадамазулгун гьоркьорлъаби гIуцIиялъул ва гьел щулалъизариялъул суалазда бан.\nРукIана дир гьесулгун рагIирекъонгутIиял гьатIаналъул нухмалъи гьабиялъул суалазда хурхунги. Гьединаб пикраби дица загьир гьарулаан гIадамазда цебеги. Гьедин нижер рагIирекъонгIутIиялъул даража цIикIкIунеб букIана къойидаса къойиде».\nЧаплиница рахъ ккуна Украиналъул сепаратистазул. Гьеб гIечIого, гьес ахIана дагьалъги агрессивияб къагIидаялда «ГIурусазул дунялалъул» рахъ кквеялде. Жиндир уммаялда гъорлъ украиналъулазул миллионал ругев Кириллицайин абуни, босана дагьалъ тамахаб тон. 2014 соналда гьес ахIи бана вацас вац чIваялъул рагъалъе ахир лъеялде.\nКириллги килисаги, гьелда сверухъ бахIсалги


Педагогазги кьезе ккезе буго жидерго ЕГЭ\nПачалихъалъул цогояб экзаменазул хал гьабулел мугIалимзаби цин цереккун жалго экзамен кьезе тIамизе кколилан абулеб буго Москваялъул рагьараб лъай кьеялъул институталъ. Экзаменалъул хIасилалда рекъон гьезие кьезе рагIула хасаб статус.\nГьединаб къагIида Дагъистаналда ругел мугIалимзабазда гъорлъги гьабизе кколищан гьикъидал гьединаб хIажалъи гьечIилан рикIкIунеб буго республикаялъул лъай кьеялъул министерлъиялъул хIалтIухъаналъ. Кинаб бугеб гьелда тIасан цогидазул пикру ва щиб мурадалъе гIоло гьединаб экзамен мугIалимзабаз кьезе кколеб?\nЦогояб пачалихъалъул экзаменалъул хIалтIаби къабул гьарулел мугIалимзаби цин цереккун экзамен кьезе тIамиялъул магIна баян гьабулаго, Москваялъул рагьараб лъай кьеялъул институталъул хIалтIухъабаз абулеб буго гьелдалъун рес бугин экзаменалъул хIалтIаби къабул гьарулеб комиссиялда гьоркьоса махщел гьечIел хIалтIухъаби ратIа гьаризе кIвей. Щайгурелъул чанги рукIунин хIужаби экзамен кьурав гIолиласул балал гIодорегIан гьарураб, ялъуни гIаксалда цIакъго цIикIкIинарураб.\nГьеб программаялда рекъон мугIалимзабаз кьезе кколе экзаменалъул гIаммаб халалъи букIине рагIула 36 сагIат. Гьезда гьоркьосан бащадал рагIула практикиял хIалтIаби. Экзамен кьолез биччазе бегьулеб буго бищун цIикIкIун 25 процент гъалатIазул. Риччарал гъалатIазда рекъон гьезие кьезе рагIула хасаб статусги. ХIалбихьи хIисабалда гьеб экзамен исана кьезе рагIула Москваялъул мугIалимзабаз. Хадубккун гьеб тадбир щибаб соналъ цогидал бакIаздаги тIобитIизе бугилан абулеб буго Москваялъул рагьараб лъай кьеялъул институалъ.\nХIажат бугиш гьединаб практика Дагъистаналъул мугIлимзабазда гъорлъги тIобитIизеян гьикъа-бакъи гьабуна «Эркенлъи» радиоялъ. Щайгурелъул цогояб экзамен республикаялда кьезе байбихьаралдаса чанго эбел-инсул гIарз букIана жидедаго гьечIеб лъай кинила гьез лъималазе кьолеб, мугIалимзабазда жидедаго кIоларин гьеб экзамен кьезеян.\nМоскваялъул институталъ бицен гьабулеб экзаменалъул хIажалъи гьечIилан рикIкIунеб буго Дагъистаналъул лъай кьеялъул министерлъиялъул гIаммаб лъай кьеялъул бутIаялъул аслияй махщелчIужу ГIабдулбасирова Раисатица.\nРаисат ГIабдулбасирова: «Нилъер гIемер руго лъай бугеб мугIалимзаби. Гъоркьисала нижеца тIобитIун букIана мугIалимзабаз цогояб пачалихъалъул экзамен кьеялъул тадбир. ГIурус мацIалъул, хIисабалъул, кинабниги анлъго дарсил мугIалимзабаз кьун букIана экзамен. Гьелъул хIасилал нижеца халкъалда лъазарун рукIинчIо, амма гьел киналго мухъазул ва шагьаразул нухмалъулезухъе ритIун рукIана. Гьел хIасилазда рекъон, гIемерав мугIалимасе лъикIаб къиматги щун букIана.\nГьезда гьоркьор ратила хашаб лъай бугелги, гьединазул лъай борхизабиялъе курсазде ритIун, гьелъие хIажатал сурсатал ралагьун, батIи-батIиял тадбиралги тIоритIулел руго нижеца.\nАхирал соназда лъикIал хIасилал рихьизаруна ЕГЭ кьурал лъималаз. Гьезда гьоркьор руго анцIго ва щуго балл босаралги гIолилал. МугIалимзаби лъикIал рукIинчIелани гьединал хIасилал рукIинаандай?»\nАмма Дагъистаналъул мугIалимзабазул махщалил цолъиялъул нухмалъулев Амиродинов МухIамадица рахъкколеб буго Москваялъул лъай кьеялъул институталъ билълъанхъизабизехъин бугеб программаялъул. Гьелъие гьадинаб мисал бачунеб буго гьес.\nАмиродинов МухIамад: «Конфликталъулаб комиссиялда рукIуна гьадинал мисалал. ХIисаб кьеялъул экзаменалда, жинде кьураб масъалаялъул 90 процент битIун гьабун буго цIалдохъанас, амма гьениб цо ишара мекъи ккун буго гьесухъан. Гьебги багьанадуе ккун 0 балл хъвалеб буго гьесие. Лъабго ялъуни щуго балалде щвезегIан цояб кьезе бегьулеб бакIалда, щибниги щвечIого хутIулев вуго гIолилав. Республикаялде хал гьабизе битIани кIиго балл гурони кьоларо гьеб хIалтIуе, хутIараб щвезе ккани Москваялде щвезегIан битIун гьелъул кколеб буго гIала-гъважа. Гьединал ва гьелда релъарал хIужаби такрарлъичIого рукIине, ЕГЭ кьурав гIолиласул ракIги бекичIого букIине гьединаб экзамен ялъуни хасал курсал тIоритIи лъикIаб бугилан рикIкIуна дица.\nПуланаб хIалтIуе гьадинаб къимат кьезе бегьула, гьалъие гьадигIанаб гурони бегьулароян хIукму къотIизе, экзаменазул хал гьабулев мугIалимасул букIине ккола щвалде щвараб лъай. Гьединго жиндица гьабулеб хIалтIудехун жавабчилъиги букIине ккола гьесул. Гьединаб жавабчилъиги бугони, лъикIаб лъайги бугони лъимадул ракIбекулеб къагIидаялъ экзаменалъул хIалтIуе къимат кьезе гьечIо гьес».\nИсана цогояб пачалихъалъул экзамен кьезе буго 27 маялдаса байбихьун. Гьеб ккола экзамен кьолеб аслияб гIуж. Бищун хехго кьезе кколел экзаменал абуни байбихьизе руго 2I марталда.


Грипп тIагIун гьечIо\nЦо-цо мехалда ракIалде ккола коронавирус баккаралдаса гриппа лъул вирус тIубангодай тIагIарабилан абун. Ахираб заманалда корона- вирусалъул гуреб, гриппалъул хIакъалъулъ бицунеб яги унтун ругин абулебго рагIуларелъулха. Коронавирус баккаралдаса цогидал унтаби щай кIочон тарал? Щибаб соналъул ихдал ва хасалихъе тIибитIулеб букIараб грипп кибе араб? Роспотребнадзоралъул нухмалъулей Анна Поповалъ «АиФ» газе- талъе кьураб баяналда хъвалеб буго:\n- ТIаде щвараб гриппалъул эпи- демиялъулаб сезоналъул руго жин- дирго хаслъаби, гьединлъидал гIалимзабаз, специалистаз, диргун ишцояз лъикIаблъун бихьизабулеб буго гриппалде данде улкаялъулго халкъалъе прививка гьабизе. Щибаб соналда рахунел унтаба- зул сезоназул заманалда тIоритIулел гриппалъул эпидемияз дунялалъул- го гIадамазул 5-10 процент унтула. ВОЗалъул баяназда рекъон, грипп унтудаса санайил 650 000 чи хола. 2021-2022 соназул хаслихъегун хасалил заманалда грипп, ОРВИ унтаби рахиналъул рахъалъ хIинкъи цIикIкIараб буго. Гъоркьиса гьадинаб заманалда грипп унти бахиналъул хIужаби гIемер рукIинчIо. Гьелъие гIиллаги буго доб мехалда гIемерисезе вакцинация гьабун букIин ва унтудаса цIуниялъул масъалаби тIуран рукIин. Масала, гIадамаз маскаби ралел рукIана, дезинфекция гьабулаан, цоцазда аскIоре къачIого, манзил цIунулаан. Исана грипп унтул тIоцересел хIужаби август моцIалдаго тIатана. Гриппалъул чанго багъари сен- тябрь моцIалдаго къотIинабуна. Гьеб кIиябго моцIида жаниб «Век- тор» ГНЦ ВБялъул лабораториялъ РФялъул 18 субъекталда А(Н3N2) гриппалъул 100 лъугьа-бахъин тIатинабуна. Грипп кидаго де- кабрь-январь моцIазда багъарулаан. Ахираб 10 соналда жаниб исана тIоцебесеб нухалда буго гьадигIан хехго гриппалъ унтаразул къадар цIикIкIунеб. А гриппалъул вирусалъул кIиго штамм хисун буго. ВОЗалъул баяназда рекъон, гриппалъул вакцинабазул штаммазулъги хиса-басиял гьарун руго. Цереккун гьединал штаммал дандчIвалароан, гьедин- лъидал гьелде данде гIадамазул им- мунитетги гьечIо. Лъабабизе бугони, гриппалъ ун- тиялда хIинкъи бугел, иммунитет загIипал гIадамазул къокъабазде тIаде жеги цоги къокъаги бачIун буго. ЦIех-рехазул баяназда рекъон, грипп бахиналда хIинкъи буго коро- навирусалъ унтаразеги. COVID-19 унтаразул иммунитет гриппалде данде къеркьезе ккани, гIумруялда хIинкъараб хIал лъугьине рес буго. Кинха гьебгун къеркьелел? Гьеб ахIвал-хIалги цебечIун, нижеца хIукму гьабуна, гьаб сезоналда улкаялъул халкъалъул 60 проценталъе гриппалде данде ва унтиялда хIинкъи бугезда гьоркьоса 75 проценталъе прививкаби гьаризе. Гриппалъул вирус тIибитIизе байбихьилалде, нилъго ва гIагарлъи цIуниялъе вакцина гьабиялъе бищунго санагIатаб ва лъикIаб заман буго сентябрь-ноябрь моцIал. Лабораториял цIех-рехазда рекъон, гьаб заманалда тIиритIулел руго гриппалъулал гурел (этиологии) унтабиги, парагриппалъул вирус, аденовирус ва цогидалги сезоналъул ОРВИял. ГIемерисез цIехола, гриппалъулги коронавирусалъулги вакцинация кин гьабизе кколебин абун. Цояб унтуде данде вакцинация гьабун моцI араб мехалда гурони цогидаб гьабизе бегьуларо. Россиялда гриппалде данде чIобого гьабула гIемерал соназ хIалбихьараб, нилъерго вакцина. Исана нилъер гIадамазе квадрива- лентная вакцинаги щвезе рес буго. Гьелъ гриппалъул вирусалъул ункъо батIияб тайпаялдаса цIунула. Ахираб лъабго анкьида жаниб ОРВИялъул, гриппалъул эпидемия тIибитIун буго РФялъул 62 субъекталда. Гьединаб ахIвал-хIал ноябралъул ахиралда яги декабралъул байбихьуда гурони букIунароан. Гьаваялдаса рахунел унтабаздаса цIуниялъе маскаби разе, гIадамал ругеб бакIалде рахъинчIого чIезе ва дезинфекция гьабизе ккола.\n11 октябралда гьарурал цIех-рехазул баяназда рекъон, Россиялда гриппалде данде прививкаби гьаруна 25,66 миллион чиясе (улкаялъулго гIадамазда гьоркьоса 17,6 процент), гьезда гьоркьоб 6 миллион лъимадуеги.\nПрочитано 67 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 18 октября 2021 12:46\nДругие материалы в этой категории: « Унтукьа хIинкъунгутIи бахIарчилъийищ?\tДарабазул къварилъи гьечIо »


Унтаразе хIажатаб, тохтурзабазе чара гьечIеб\nИталиялъул тахшагьар Рималъул «La Sapienza» университеталъул профессор, тохтур-невролог Жалал СагIидбегов Дагъистаналдеги вачIун, хIалхьи гьабиялъул бакIалда, унтарал чIорого сах гьарулелалдаса гIемерал сонал руго.\nИсана июль моцIги ккана профессорасе гIагараб ракьалда цIакъго хIалуцараблъун. Дагъистаналъул миллияб библиотекаялда тIобитIараб данделъиялда жамгIияб гIуцIиялъул председатель ХIасанхIусен ГIабдулжалиловас СагIидбеговасе кьуна «Честь и гордость Дагестана – Золотой орел» - абураб орден. Гьелде тIадеги, гьал къоязда Дагъистаналъул пачалихъияб университеталда букIана профессорасул «Если болит спина» абураб цIияб тIехьалъул цебелъейги.\nЛъаратIа районалъул Хадиял росулъа Жалалил дунялалдаго цIар рагIана хIалтIуде бугеб рокьиялъги, бажариялъги, гьунаралъги. ТIолабго дунялалдаго гьечIо гьес гIадин инсанасул мугъзагьодалъул унтаби сах гьарулев тохтур. Гьев лъала Италиялда гуревги Россиялдаги, Япониялдаги, ГIизраилалдаги, Болгариялдаги, Германиялдаги, Канадаялдаги ва гIемерал цогидал улкабаздаги. Машгьурав профессорасул цIар тIибитIун буго киса-кибего.\n1991 соналдаса нахъе гьев ва гьесул вас Рамазан хIалтIулел руго Рималда. Гьенив СагIидбегов рикIкIуна цIар рагIарал тохтурзаби-преподавательзабазда гьоркьов бищунго машгьуразул цоявлъун. Жакъа къоялде щвезегIан гьес хъвана нусгоялдаса цIикIкIун гIелмияб хIалтIи, тохтурзабазе малъа-хъваял ва пайдаял тIахьал. Гьединго Жалал СагIидбегов мустахIикълъана Италиялъул тохтурзабазул Орденалъе, гьев ккола мугъзагьодалъул унтабазул хаслъабазул Америкаялъул университеталъул хIурматияв член.\nЖакъа ракIчIун абизе бегьула Жалал ХIажиевич кколин дунялалъего хIажатав тохтурилан. Гьелъги батила профессорас, операция гьабичIого, мугъзагьод сах гьабулеб къагIидаялъул хIакъалъулъ хъвараб тIехь цоцахъе бахъи гьабулебги. Гьединабго хIужа ккана ДГУялъул деканаталда гьесулгун данделъи тIобитIулеб заманалдаги. ТIохьол презентациялде рачIун рукIана гIемерал тохтурзаби, гьудул-гьалмагъзаби, журналистал ва цогидалги. Данделъи бачунеб букIана ДГУялъул электрониял СМИязул кафедраялъул заведующий Илман ГIалипулатовас.\n«Если болит спина» абураб тIохьол хIакъалъулъ бицунаго, СагIидбеговас абуна гьеб кколин жиндирги васасулги кIикъогогIанасеб соналъул хIалтIул хIасилилан. ЦIалдолезда бичIчIулеб хIалалда хъван буго живго росулъ гIеялъулги, ракIалда чIарал лъугьа-бахъиназулги, тохтурасул хIалтIи тIасабищиялъулги, гIолохъанлъи тIамураб къагIидаялъулги, Москваялда букIараб цIалулги ва Рималде ине ккеялъулги хIакъалъулъ. Гьелдаго цадахъ бицунеб буго, операция гьабичIого, мугъзагьодалъул грыжа сах гьабулеб къагIидаялъулги. Гьебин абуни ккола тохтурзабазе унго-унгояб справочник гIадинаб жо. ТIехьалда лъун руго гIемерал сураталги, ай бицунебщинаб лъикI бичIчIизе букIине.\nПрофессорас бицана мугъзагьодалъул хIакъалъулъ хъварал тIахьалги гIелмиял макъалабиги гIемер ругила, амма гьезда бугила гIемерал дандеккунгутIиял, ай унтараз жал хIалтIизаризе бегьуларел. Цоги гIилла, 1982 соналда Николай Андреевич Касъянил «Мануальная терапия при остеохандрозе позвоночника» абураб монография хъваралдаса гIемераб заман инги. Гьал ахирал соназда Касъянил «цIалдохъабаз» гIадамал сах гьариялъул бакIалда, унтизарулел рукIинги, ай гьесул методика мекъи хIалтIизабулеб букIиналъул хIасил кколин гьебилан. Жакъа 35 сонил ригьалдаса тIаде аразда гьоркьоб 80 процент гIадамал мугъ унтарал руго. Гьел сах гьарулел Касъянил къагIида цIунун букIарабани, кинабго дунялалдаго кIвезе букIана унтаразул къадар дагь гьабизе. «Дун талихIавлъун вукIанин абизе бегьула чанго соналъ Николай Алексеевичасда цадахъ хIалтIизе, унтарал сах гьаризе рес щвеялдаса. Гьес дида абулаан СагIидбегов жиндир ученик вугилан. Гьесул гIумрудул ахирал соназ ниж лъугьана гьудулзабилъунги», - ян бицана профессорас.\nГьелдаго цадахъ Жалал ХIажиевичас абуна, щвараб лъаялда гIей гьабун чIечIого, цIи-цIиял къагIидаби рекIелъанги риччан, гIелмиял ресалги хIалтIизарун, жинца ургъанила НИРПИС абураб, ай операция гьабичIого бищун захIматабги грыжа сах гьабулеб хасаб къагIида. Гьесухъ гIенеккизе рачIараз цIехолеб букIана гьеб хIалбихьи цогидазеги гIахьал гьабизе бегьуларищилан. Щайгурелъул гьеб къагIида дунялалда лъицаго хIалтIизабуларелъул. Гьесги жаваб кьуна, вас Рамазан ругьун гьавулагоги гIемерал сонал анин, гьеб къагIида лъазе ккани, жинда аскIовги чIун, 7-8 сонгIаги базе кколин тохтурас. Гьелгощинал соназ цадахъ хIалтIизе ва цIализе студентасул сабурги гIоларила ресги букIунарила. Чанги рагIула СагIидбеговасул къагIида хIалтIизабулин абулеб. Амма гьединаз унтарал жеги щокъ гьаризе рес бугинги абуна профессорас.\n«Чанги чиясда ракIалде ккола жидехъаги бажарулин унтаразул черхалъе гьединабго тимар гьабизе. Цо-цояз абула жидецаги бегьуларищин рокъорги чIун дуца малъухъе, абухъе черхалъе «гIакъуба» кьезе. ТIаде балагьун бигьаялин ккеялъе гIоло, дир гьел къагIидаби руго гIемерал хаслъаби жиндилъ ругел ва гьел лъанин кканиги чи унтизавизе бегьулел. Мугъзагьод буго инсанасул черхалъул хIуби. Гьелда бараб буго гIемераб жоги. Гьодил цо бутIаялъе жагъаллъи ккани, унтула черхалъул цогидаб бакIги», - ян бицана СагIидбеговас.\nГьединго профессорасе суалал кьуна тохтурлъиялда хурхарал гурелги, гIумруялъул хIакъалъулъги. Дагъистаналъул халкъияй шагIир Залму МухIамадовалъ рикIкIана профессорасде жинцаго гьабураб «Вусса, Жалалудин, инсул ракьалде» абураб кечIги. СагIидбегов Дагъистаналда вугин абун рагIун, данделъиялде рачIун рукIана гьес сахги гьарун бусадаса рахъаралги жеги сахлъи бокьаралги.\nПрочитано 267 раз\tПоследнее изменение Вторник, 06 августа 2019 11:40\nДругие материалы в этой категории: « Цересел къагIидаби\tГIадада гIодорчIеялъ сахлъиялъе зарал гьабула »


ГIумар ГIумаров: «Доб мехалда нижеда чIванкъотIун лъалаан тушман щив, гьудул щивали»\nЦеве ДРялда УФСИНалъул нухмалъиялда вукIарав Муслим Даххаев туснахъ гьавуна дагьалъ цеве Ростовалда.\nГьелдаса хадур жанир лъуна Ростовалде цогидаб хъулухъалде витIизегIан МахIачхъалаялда гьесда цадахъ хIалтIулел рукIарал гIадамалги (кинавниги 11 чи, гьезда гьоркьоса лъабгоял рукъалъул туснахъалда руго).\nГьанжегIагар гьезухъе щвана ГIумар ГIумаров. Гьев ккола гIумруялъ гьебго системаялда хIалтIулевги вукIун гьанже ДРялъул ЖамгIияб палатаялда цебе гIуцIараб ОНКялъул нухмалъулев. Туснахъазда лъурал, полициялъул отделазде рачун гIакъуба кьурал гIадамазда хадуб халккола гьеб комиссиялъ.\n«ХIакъикъаталъул» редакциялда гьадинаб хабар ккана ГIумар ГIумаровасулгун нижер.\n- СИЗОялда ругел УФСИНалъул хIалтIухъабазул щивав тIамун вуго цо-цо чи вукIунеб камераялъув. Лъугьа-бахъунеб жо лъазе я газетал гуро гьенир, советияб заманалдаго рукIарал басриял тIахьал гурони. Я сагIат гуро, какил гIужниги лъазе. Телевизоралги риччалел гьечIо гьенире, холодильникалги гьечIо. СИЗОялъул складалда абуни лъебергониги телевизор буго бегун. ТIасахун кьураб буюрухъ рагIула гьединаб. Щибниги биччагеян. Гьединал шартIаздеги ккезарун гьел мукIур гьаризе къваригIун рагIула гIайибалъе. Амма 2006 соналда къабул гьабураб хIукмуялда рекъон, инсанасул ихтиярал цIуниялъул рахъалъ Европаялъул судалъ гьединал хIужаби рикIкIуна чиясе гIакъуба кьейлъун.\nУлкаялъул законалда рекъонги кьезе ккола гьезие телевизоралги, холодильникалги, цогидабги. Щайгурелъул гIайибиял ругилан жеги хIукму къотIун гьечIелъул гьезие. Щиб лъалеб, метерисеб къоялъ ритIухъ гьаризеги рес буго гьел. Гьеб мехалда щибилан доз закон цIунулезда абизе кколеб?\nВаллагь, дицани абуна гьединал тIадкъаял кьолел прокуратураялъулги цIех-рехалъул комитеталъулги хIалтIухъаби гьанир жанир тIамураб мехалда гьезиеги гIуцIейин гьединал шартIал.\n- Телевизоралги холодильникалги гьечIолъиги гуребги, цоги сунда тIасан гIарзал ругел гьезул?\n- Гьезде гIунтIизарурал гIайибалги руго гIакълуялда данде кколарел – Даххаевасда хурхун показаниял кьуни, жидеца нуж къватIире риччалин абулеб буго.\nМасала, анлъго судимость бугев чияс показаниял кьолел руго тюрьмаялъул начальниклъун вукIарав Давуд Давудовасда хурхун. Къандалъоги ургуги кьуралъухъ туснахъ гьаруразухъа ришваталъе 300 азарго гъурущ босун бугин гьесилан.\nДун гьеб системаялда хIалтIулеб заманалда гIадат букIана чи жанив тIамичIого вукIинелъун следователас чанго батIияб рахъ хIисабалде босулеб. Гьанжейин абуни тIаса ккезабизелъун хIалтIулел руго гIемерисел.\nПалхIасил, ОНКялъул председатель хIисабалда дихъе рачIарал гьезул гIарзал ДРялъул прокуратураялдеги Москваялде РФялъул ЦIех-рехалъул комитеталдеги ритIизе руго дица.\n- ГIакъуба кьолеб бугищ гьезие?\n- Гьебни гьечIо. Амма гIадатиял чагIазе кьолеб бугоха. Масала, дагьалъ цере тIибитIизабун букIана Дагъистаналда боевиказе кумек гьабулел ратарал чагIи ккунилан – ЖабрагIил ИбнухIажаровги МухIамадхIажи МухIамадовги. Дида рихьана гьел. Амма мукIур гьаризе къваригIун кутакалда гIакъуба кьун бугоан гьезие.\n- Мунги гьебго системаялдаса чилъидал…\n- Дун вуго советияв милицияв. Нижеца гьединал жал киданиги гьарулароан. Доб мехалда нижеда чIванкъотIун лъалаан тушман щив, гьудул щивали. Къойилго гIадин чIвалел гIадамалги рукIана доб мехалда – нижералги диниял экстремисталги. Амма гьелъулъ цо ритIухълъигIаги букIана.\nЗаман щун буго нилъерго Дагъистаналъул букIинеселъул пикру гьабизе. Лъималазул пикру гьабизе нилъ кватIана, гьезул лъималазулгIаги ургъел гьабизе ккеларищ нилъеца? Республикаялъул нухмалъиялъги кутакалда гIадахъ босизе ккела кидаго гьеб пикру.\nАбухъего, нухмалъулезул хIакъалъулъ. Масала, Чачаназул нухмалъулев Рамзан Къадиров бащдаб лъагIалидаса бащдаб лъагIалиде щола туснахъазде. Амма нилъер нухмалъулел ахираб 10-15 соналда жанир цониги нухалда щвечIин абизе бегьула туснахъазде. 90 проценталъниги дагъистаниялги гьечIищха гьенир жанир. ТIалъиялда бараб жо гIемер букIуна. Гьелги гъорлъе журани, иш бигьалъула. Гурони, жанир тIамун гIадамалгун, кьун гьезие гIакъубагун, масъала тIубаларо. Дора жанир цIакъ гIемер руго гIолохъанал васал. Гьединго гIиси-бикъинаб жо бикъунилан анцIго-анцIила хадур сонал кьурал гIадамалги.\n- ГIумар, дандчIван рукIаго цогидал туснахъазулги гьикъилин. Масала, гIемер гIарзал рукIуна къватIиса пачалихъаздаса гIадамал заманаялъ жанир тIамураб МахIачхъалаялда бугеб централда тIасанги. Цо чи вукIана бицунев щибниги гIиллаги гьечIого чIезарун ругила жал гьенир тIубарал моцIаца. Анкьго моцI бараб лъимерги гьелъул эбелгицин ругила жидеда гъорлъ. Аслияб куцалда Азербайжаналдаса, Тажикистаналдаса, Узбекистаналда чагIи ккола гьел, гIиси-бикъинаб гIайиб ккун, гъалмагъир гьабун гьенир тIамурал. ТIад къотIараб гIакIаги бецIун риччан тани бегьуларелищ гьел жиде-жидер ватIаналде? ТIадежоялъе пачалихъалъе гIезегIан заралги кколеб гьечIищ гьелщинал гIадамал чIорого кваназарун, рега-рахъинарун?\n- БитIараб буго. Амма гьеб рахъалъ законал руго рагIа-ракьанде щвечIел. Масала, гьаниса нахъе ритIизеялъе гIоло гьезие билетал росизе кколел руго хасал тендералги лъазарун. ТIадежоялъе чанго батIияб хъулухъги буго гьезулгун хIалтIи гьабулеб (полиция, миграциялъул хъулухъ, прокуратура, судазул приставал). Цоязда тIадкъан тун букIарабани.\n- Чан чи гьенив вугев гьабсагIаталда?\n- 90 чи вукIана дагьалъ цеве. Гьанже 87 хутIун вуго. Гьезул 50 чияс гьарулеб буго жалго риччайила жал белтал росизе. Гьезул ракIсвакан букIинарищ гIадада гьанир чIун? Амма тендерал лъазаризе кколилан чIезарун руго гьел гIадамал. ХутIаразул паспортал гьечIо.\n- У, дихъеги кIалъана гьединав цо чи Рустам ГIалиев. Жив 13 соналъ цевего вачIун вукIанила Азербайжаналдаса Дагъистаналде. Лъабго соналдасан туснахъалъуве кканила. Гьениб анцIго сонги бан гьанже къватIиве виччан вугила. Гьеб заманалда жаниб I3 соналъ цебего гьесухъ букIараб СССРалъул паспорталъул болжалги лъугIун буго, гьесда гьабилеб жо лъаларого миграциялъул хъулухъги буго. Документ гьечIого нахъе витIизе бажаруларелъул гьев.\n- Нижеца кумек гьабулеб буго гьесие. Киса-кибего хъвалеб бугоха.\n- ОНКялде туснахъаз рахъулел гIарзал гIемерисеб мехалда сунда тIасан рукIунел?\n- ЦIех-рехалъул хIалтIуда тIасан букIуна гIарз. Масала, ичIго моцIида жанив цониги нухалда туснахъалде ваккичIев следовательги вуго. Дагьалъ цевегIан щун вукIана Гъизляралъул\nГОВДялда следовательлъун хIалтIулев вукIарав чиясухъе. Микьго моцI бугин следователь жиндихъе ваккичIелдасайин бицана гьес.\nГьединго колониязда кьолеб кванида тIасанги букIуна гIарз. Тюбеялда ругел туснахъазда чIалгIун бугоан къойилго кьолеб картошка.\nИКязда ругел къватIиса пачалихъаздаса гIадамал руго гIарзахъдулел жидее судияз жидее УДО бихьизабулеб гьечин, жал туснахъалда хIалтIун гьечIилан (УДО – условно-досрочное освобождение – ред.).\n- Бугищха гьезие доба жаниб хIалтIи?\n- Гьебни буго – богорокъор, мастерскаязда. Пенсионерал хIалтIичIониги бегьула.\nТуснахъ гьаруразда гьоркьор гIемер руго столал-бакIал, партаби гьаризе махщел бугел чагIи. Амма цIалул идарабазниги гьезие заказал кьолелани. Кьолароха. Бищун лъикIаб букIинаан советияб заманалда гIадин пачалихъалъ заказал кьун, гьез тIуразаруни. Гьединго гордал гьарулел чагIиги руго дора. Амма кин гьез гьел ричилел? Масала, гордал гьарурал чагIи рачIунаха духъе рокъоре гьел лъезеги. Туснахъал кин дораса къватIире рачине гьел лъезе? ТIадежоялъе туснахъазул цIар бахъарабго кьурун тIадруссине бегьула щибниги жоялъе заказ кьезе къваригIарал гIадамалги. Туснахъазда иш лъугIарал гIадамал рукIунин абураб пикру бугелъул гIадамазул. Амма гьеб мекъи буго. Кутакалда батIи-батIиял чагIи руго дора.\n- Гьадал дуца байбихьуда бицен гьабурал туснахъазул хIакимзаби кквеялъ кинаб асар гьабураб УФСИНалъул хIалтIуе?\n- Гьабунин рикIкIуна дица. Кутакаб кьаби щвана УФСИНалда. Ункъо туснахъалъул начальниклъидалха жанив тIамурав. Туснахъалъул начальниклъун тIамизе хIадурарав чи гьечIо гьабсагIаталда. Чанго соналъ тIатIалаго хIадуризе кколаан гьел. Дида рагIана хутIарал хIалтIухъабиги нахъе инехъин ругилан. Бокьараб коллективалда вукIуна дагьа-макъабниги гIайиб бугев чи. Гьединго гьезулги гIунгутIаби ратарал къагIида. Амма гьезде гIайиб гIунтIизабулеб куцалда иш батиларин ккола дида (цIех-рехалъул пикруялда рекъон, гьел чагIаз кIудияб хIилла гьабун буго бюджеталъул гIарцуе – ред.).\nДругие материалы в этой категории: Аслияб законалъул аслиял тIалабал »


Гьанже лъималазги "флешкаби" рехула\nБоевиказул хитIабазда релъарал лъималаз гьарурал хитIабал раккулел руго интернеталда. Гьел видеороликазда лъималаз тIалаб гьарулел руго, мисалалъе, школалда лъикIал къиматал, компьютерал, расанкIаби ва гь.ц.\nИзну гьечIого яргъид гIуцIаразда гъорлъ унез флешкаби ритIулаан хIакимазухъе, бизнесменазухъе. Жидее гIарац кьечIони, дуе яги дур гIагарлъиялъе рахIат тезе гьечIилан абула боевиказ гьел бизнесменазда видеороликазда.\nГьединал роликал тIиритIун руго интернеталда. Школазда цIалдолезул телефоназдаги рукIунаан гьел. ЦIалдолез роликал цоцазухъ рехун тIиритIизарулаан.\nБоевиказул хитIабазухъги ралагьун школазда цIалдолез жидерго махсаро хIисабалда рахъарал видеороликал лъун руго интернеталда. Эркенлъи радияолъул мухбирасе YouTube сайталда лъабго гьединаб видеохитIаб батана. Гьеб лъабабго видеоялда лъимал кIалъел руго магIарул мацIалда.\nМисалалъе, цояб роликалда гьитIинав васас (тIад балагьун 6-7 сон бугев) видеоялда хитIаб битIулеб буго щивалиго ГIабдулвахIидихъе. Гьесухъа тIалаб гьабулеб буго мотциклги, кIиго миллион гъурущги.\nЦогидаб роликалда школалде цIалдолез директорасда лъазабулеб буго жиндир аттестаталда щуйилал лъечIонани, жинца гьев чIвазе вугилан.\nЛъималазул гьел хитIабал гьадингосел жал ругин, гьезухъа хIинкъи гьечIилан абулеб буго полициялъ.\nРигьалде рахинчIел лъималгун хIалтIулей полициялъул инспектор Индира Агаевалъ абухъе, полициялда лъала гьединал роликал интернеталда рукIин.\nИндира Агаева: «Интернеталда ракун руго гьединал видеороликал. АбичIого щиб гьабилеб, лъималазул гьел ишал рекIее гIолелги гьечIо, ракI судизабулеб буго гьединал ишаз.\nГьел роликал махсараби рукIин киназдаго бичIуле буго, амма гьединал махсараби ричазе бегьуларо. Гьеб кинабго ккола гьел лъималазул улбузул гъалатIлъун. Гьез бичIизабун гьечIо лъималазда, гьединал роликал рахъине бегьуларин.\nЛъималазухъ гьанже кодор телефонал руго, гьезда интернеталдаса боевиказул хитIабал рихьулел руго. Гьелдалъун гьединал гIантал махсараби гьаризе ракIалде ккун батила гьезда.\nГьел флешкаби учительзабухъе яги цогидазухъе лъималаз ритIун ругин абураб хабарги рагIичIо. Гьел ритIун рукIун ратании, учителал полициялде рачIинан».\nДагъистаналда бугеб ахIвал-хIал лъималаз махсаробазда сверулел букIиналъул хIужаби гъоркьисалаги ккун рукIана республикаялда.\nМисалалъе, МахIачхъалаялда троллейбусалде жаниб I3-I4 сон барал лъималаз «Аллагь акбар!» - иланги ахIун рехана чIегIераб пакет. Гьез жидецаго гьабун буго бомбаялъул муляж ва копое гIоло рехун буго машинаялде жанибги.


Коронавирус тIибитIунгутIиялъул мурадалда, «Газпром межрегионгаз Махачкала» ОООялъ газалдаса пайда босулел дагъистаниязда гьарулеб буго хIалтIизабураб газалъухъ гIарац кьезе электронияб къагIидаялдаса пайда босеян абун.\nГазалъухъ гIарац кьезе бегьула рехсараб компаниялъул сайталда – www.mkala-mrg.ru – бугеб абонентасул «Личный кабинеталдасан». Руго смартфоназда хIалтIулел «Мой Газ» ва «Сбербанк-онлайн» абурал приложениялги. Гьелде тIадеги, газалъухъ гIарац кьезе бегьула банказул онлайн-сервисазул кумекалдалъунги. Мобильниял приложенияздаса газалъухъ гIарац кьолеб мехалда тIаса кколаро комиссиялъухъ мухьги.\n«Газпром межрегионгаз Махачкала» ОООялъ лъазабулеб буго: газалъухъ гIарац кьеялда бан нужер суал бугони, офисалде яги абонентазул централде рачIин чарагьечIеб иш гуро. Масъала тIубазабизе бегьула компаниялъул Call-централдеги кIалъан. Гьенибе ахIизе бегьула гьаб номералдасан: 8-800-200-98-04. Суалазе жаваб кьезе буго газалдалъун хьезарулеб компаниялъул www.mkala-mrg.ru сайталда рехсарал территориалиял участкабазул ва абонентазул пунктазул номеразде кIалъараб мехалдаги. Гьединал номерал хъван рукIуна газалъухъ гIарац кьун хадуб щвараб квитанциялдаги.\nГазалъул мухъазда авария ккун бугони, кIалъай телефоналъул гьал номеразде: 04, 104 (мобильнияб телефоналдаса).\nБухьеналъе телефонал: (8722) 68-53-51, (932) 310-60-05\nДругие материалы в этой категории: « Гьунар цIехон хъирщула\tМиллаталъул чIухIи »