Кандидатазул сияхΙалда цΙияб фамилия гьечΙо\nХаслихълъиялда рукΙинесел Азербайджаналъул президентасул рищиязда Ильгьам ГΙалиевасул лъади Мехрибан гΙахьалалъизе бегьиялъул хΙакъалъулъ спекуляцияби раккана арал гΙодоркъояз. Гьелъул партиялъ лъазабулеб буго, гьеб кколин политикиял оппонентазул трюкин.\nГΙахьаллъизе йигищ Мехрибан ГΙалиева рищиязда яги гьечΙищ? Гьелдасанги кΙвар кΙудияб суал, къваригΙараб галиго бугищ гьеб гьелъие? Гьел суалал гьанже руго гΙемерисел гΙадамазул бутΙрузулъ Азербайджаналда, хасго 48 сон барай Мехрибан гьанже нухмалъуда бугеб росасул партиялъул кΙиабилей хъулухъчΙужулъун йищун йикΙиналъги. Цо-цоязда гьеб бихьулеб буго президентасул посталда жиндирго росс хисиялъе гьабулеб гали хΙисабалда. Жалго рищиялин абуни, рукΙине ккола октябралда.\n«Демократияб Азербайджаналъул дунял абураб» партия ккола нухмалъиялъул рахъ ккураб гьитΙинабго гΙуцΙи. 2Ι июналда гьелъ лъазабуна, Мехрибан ГΙалиевалъул кандидатураялъул цебелъей гьабулеб бугин президентасул рищиязда гΙахьаллъиялъейин. Амма хадуб гьеб партиялъ гΙамал гьабуна гьеб инициативаялдаса нахъе къан чΙезе, гьеб кколин жидедаса батΙалъараб фракциялъул инициативаянги абун.\nНагагьлъун Мехрибанил кандидатура хΙакъикъаталдаги лъолеб батани, гьей йикΙине йиго «ЦΙияб Азербайджан» абураб партиялъ лъабабилеб болжалалъе кандидатура рехсарав 5Ι сон барав росс Ильгьам ГΙалиевасул конкурент.\nОппозицияб «Миллияб мажлисалъул» гΙахьалчи аналитик Зафар Гулиевас абулеб буго, гьедин хехаб къагΙидаялда гьелъул кандидатура загьир гьаби кколин ГΙалиевалъул шансазул даража баянлъизабиялъе гьабураб галиян. Гьеб кинабго унеб бугин Бакуялда политикияб элитабазул конкуренция къувалъулеб фоналдайин.\nЗафар Гулиев: «ЦΙияб Азербайджан» партиялъул аслияб данделъиялда хадуб гьезие бокьана нухмалъиялъиялда хутΙиялъе жидеего альтернативаби ратизе. Гьезие бокьун буго жамгΙияб пикру баянлъизабизе, хΙукматалъул реакция лъазе.»\nНухмалъи Ильгьамидаса Мехрибан ГΙалиевалъухъе ине бугеб рес загьирлъарабго цо-цояз ракΙалде щвезарулел руго Ильмеда Маркосидасаги Гьиллари Клинтонидасаги байбихьун аргентинаялъул президент Нестор Киршнеридаса 2007 соналда улкаялъул нухмалъи гьесул лъади Кристина Фернандес де Киршнериде свериялде щун мисалал.\nХъизаналъул интересал тΙиритΙун руго гьанже гьединго жийго Мехрибанил Пашаевазул тухумалдеги. Гьез президентасулгун ругел бухьеназдаса пайда босун цΙикΙкΙинабулеб буго жидерго политикияб къуват ва кΙудияб бечелъи.\nЗафар Гулиевасул рагΙабазда, Пашаеваз цебего нух бахъулеб буго Азербайджаналъул нухмалъиялъул тогьалде. Гьезни 2008 соналдаго гΙамал гьабулеб букΙун буго Мехрибан президентасул хъулухъалде амбицияби загьир гьаризеян.\nЗафар Гулиев: «Доб мехалда гьединаб инициатива чΙезабуна. Гьеб гьабун батизе бегьула жибго хъизаналда жаниб, яги хΙукуматалъ. Амма гьелда хадуб Мехрибан ГΙалиева ва Пашаевал киналго рахъаздаса къувалъана – экономикияб, гΙарцул рахъаздасан. Дица абулеб буго гьезул асар цΙикΙинабиялъул ресазул. Дир пикруялда, гьез цойги хΙалбихьи гьабулеб буго. Гьанжеги гьеб инициатива рагΙалде бахъинчΙого хутΙизеги бегьула. Амма гьаб нухалда ситуация батΙияб буго.»\nЖивго Ильгьам ГΙалиевас цогΙаги нухалда щибниги абичΙо хъазаналда президентасул тахалда сверун кьеркьей унеб букΙиналъул хΙакъалъулъ.\nИльгьам ГΙалиевасе Конституциялъ рес кьолеб буго лъабабилеб балжалалъги кандидатура лъезе. Амма гΙемерисез рикΙкΙунеб буго лъабабилеб болжал тΙадеги авторитарияб букΙине бегьулин. Руго пикраби, ГΙалиевас, нухмалъиялъул элитаялъ жиндир рахъ кколеб гьечΙеблъи бихьарабго кьеркьеялдаса цинтΙаго инкар гьабизе бегьулин абуралги.\nЖиндирго россасде дандеккун Мехрибан ГΙалиевалъул буго Азербайджаналъул академикиялгун интеллектуалиял къокъабазулгун цΙикΙкΙарал бухьенал. Гьей гьединго стратегияб рахъалдасанги асар кΙудияй кандидатлъун яхъине бегьула, хасго оппозициялъул нухмалъуде машгьурав кинорежиссер Рустам Ибрагьимбеков вачΙун вукΙин ракΙалде босани.\nАмма гьелдаго цадахъ тΙубанго бихьулеб гьечΙо, кин Азербайджаналъ къабул гьайизе йигей чΙужугΙадан улкаялъул аслияб хъулухъалда. Суал хутΙулеб буго гьединго, хΙадурай йигиш искусствоялъул ва рахΙму-цΙобалъул ишазда йигей, бечелъиялъулъ чурдолей ГΙалиева щибаб къойилаб политикияб гΙумруялде? абураб.\nГΙариф Кязимов, Дейзи Синделар (ЭР)


21абилеб май — Википедия\n21абилеб май — Григорианияб каленьдаралда лъагIалил 141-абилеб къо (високосныял сонаца 142-абилеб). ЛъагIел сверизе хутIула 224 къо.\nКосмосалъул международныяб къо.\nХIалти гьечIолъиялдаса цIуниялъул къо.\nИндия, терроризмаялде дандечIеялъул къо.\nКанада, Виктория бика гьаюраб къо.\nРоссия, Тихоокеанский военно-морской флот гIуцIцIараб къо.\nЧили, Военно-морской флоталъул къо.\nРакIалде щвеялъул къоял[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nСПИДалдаса хварал ракIалдещвеялъул къо.\n1091 — Русалда тIоцебесеб хъвай-хъваялда бугеб бакъкквей.\n1499 — Эспаньолаялъул (гьединаб цIар кьуна Христофор Колумбица жинцаго рагьараб Гаити чIинкIиллъиялъе) рагIа-ракьан гьечIел ихтияралгун бетIерлъун адмираласул бакIалда Франсиско Бовадилья (Francisco de Bobadilla) тана.\n1502 — Португалиязда тIад хIалтIулев вугев, Испаниялъул мореплаватель Жуан да Новаца (João da Nova Castella) рагьана Африкаялдаса 1950 километраялъ бакътIерхьудехун чIун бугеб "Святая Елена" чIинкIиллъи. ЧIинкIиллъиялъ ккун буго 122 га ракьалъул.\n1541 — Северияб Америкаялъул бищун кIудияб гIор Миссисипиялде аскIоре щварал европейцаллъун ккола Эрнандо Де Сотоясул (Hernando de Soto) бетIерлъиялда гъоркь рукIарал испаниял.\n1842 — Гоголил «Мертвые души»ялъул тIоцебесеб тIехь къватIибе биччана.\n1851 — Австралиялда батана тIоцебесеб месед.\n1859 — Лондоналда Биг Бен сагIат хIалтIизе биччана.\n1861 — Югалъулаб Каролинаялъ СШАялдаса батIалъизе хIукму гьабуна.\n1864 — Москваялда рагьана Россиялда тIоцебесеб зоологикияб сад.\n1892 — Киевалда биччана Россиялда тIоцебесеб электрикияб трамвай.\n1904 — Парижалда гуцIцIана ФИФА - футболалъул международнияб федерация.\n1916 — Великобританиялда, дунялалда тIоцебесеб нухалъ хIалтIизабуна роол заман.\n1918 — Киевалда батIи-батIиял партиябазул вакилзабаз гIуцIцIана Украинаялъул миллиябгун-пачалихъияб союз.\n1921 — Украинаялда гIуцIцIана Г. Петровскиясул бетIерлъиялда гъоркь лъайгьечIолъи тIагIинабиялъул комиссия.\n1930 — Москваялда Югославиялъул коммунистазул партиялъул бутIрул жанир тIамуна.\n1930 — Москваялъулги Ленинградалъулги гIадамаз карточкабаздалъун босулаан: хIалтIухъаби — 800 грамм чадил, 200 грамм гьанал (щибаб къоил), 3 килограмм крупаялъул, 600 грамм нахул, 1,5 килограмм чакаралъул, 10 хоно, 800 грамм селедкаялъул (щибаб моцIалъ). Хъулухъчаги — 400 грамм чадил, 100 грамм гьанал (щибаб къоил), 1,5 килограмм крупаялъул, 300 грамм нахул, 1,5 килограмм чакаралъул, 10 хоно, 500 грамм селедкаялъул (щибаб моцIалъ). Лъималазе чед, гьан, селедка ва крупа бихьизабун букIинчIо, гIицIго 400 грамм нахулги, 0,5 килограмм чакаралъулги ва 20 хоно щибаб моцIалъ.\n1991 — Алла Пугачева яхъана кIудияй эбеллъун. Лондоналда Кристина Орбакайтеца гьавуна вас Никита.\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=21абилеб_май&oldid=50125»\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 23:21, 6 Март 2013.


Кактусалъул тIегь: философская сказка на аварском\nФИЛОСОФСКАЯ СКАЗКА НА АВАРСКОМ ЯЗЫКЕ\nФилософские авторские сказки\nСказки и притчи о семье и праздниках,\nсказки о науке, красках, картинах и художниках, сказки и легенды о профессиях, творчестве и мастерах,\nсказки о звуках, музыке и музыкантах, о красоте родного языка, буквах и словах, об искусстве в его изумительном многогранности, о деревьях, природе и цветах\nи многом-многом другом Кактусалъул тIегь\nАнц I абилеб лъимер бат I ияб лъунана. Гьес къолаан г I емерал суалал эбелалъе, вацазе,сверухъ рихьаразе. Салулъ гъанкъуладай – абун рак I алде кколаан кактусалда. I «Т I аде бугеб зоб, гьебги салу бугодяи. Щайа гьеб бат I ияб кьералъул бугеб?\n«Ха-ха-ха!»илан релъулаан ц I ваби. Г I адамазе рокьуларо рук I к I би ругел. Гъол т I урула дуца рук I к I би хъваралго. Гьезие канлъи кьезе ккола, гьебмехалъ гьел жилгоги канлъула ва дуда аск I ар ч I ола т I уранго,» - гьедин бицунаан ц I вабзаца.\nУ гьел руц I ц I ун ч I оларо. «Гьезул мац I к I аллъач I ониги бералги, рух I ги рак I ги к I аллъала,» - абулаан ц I вабзаца.\n«Балагье, г I одулеб кактус» - ах I ана г I адамазул, цояз ва гьелда квер хъвана.\nГьалъул рук I к I аби кверда къалелго гьеч I о, гьаб бат I ияб, рук I к I аби тамахаб, ц I ияб кактус батила. Гьадинал жеги, ругодаян г I адамал сверухъ ралагьана. Сверухъ рук I ана цогидал кактусал. Г I адамал гьезда аск I оре рилъана, г I одор къулун кверал хъвазе лъугьана ва гьебсаг I ат нахъе турк I ана, бег I ерал рук I к I буца гьезул кверал лъукъана! Гьеб цох I ого цо бугоха гьаниб гьедин тамахаб» - г I адамал г I ажаибаб кактусалде аск I оре рач I ана.\n«Дунялалъул киналго т I угьдуздасан гьуинаб мах I буго гьалъул. Дир Аллагь, гьаб жо макьог I ай гуродай!» - илан рач I ун цере ч I ч I ана гьалде г I адамал.\nДур т I егьалъ г I адамазулъ рух I борч I изабуна,» - илан абуна цвабзаца кактусалда.\nМаргьоялде суалал ва т I адкъаял:\nЩиб бат I алъи бугеб кактусалъул т I егьалда цогидал т I угьдуздасан?\nЩиб хисараб г I адамазулъ т I егьолеб кактус бихьун?\nКактусалъ дуда гьарараб ани г I адамазул х I акъалъулъ къиса бицейилан, щиб къиса дуца бицине бук I араб. Ургъе къиса ва бице гьеб кактусалъе. Лъималазе бегьула жидер, ялъуни гьудулзабазул х I акъалъулъ кинаб бугониги къиса-хабар бицизе.\nСверухъ т I абиг I аталдасан щиб бихьун, сундухъ балагьун баккизабулеб дур маг I о?\nМоргьоялдасан кактус дур рокъоб гордоялдеги щун, дур гьелъулгун гьудуллъи ккараб х I исаб гьябе. Гьелъул сурат бахье, бице кин дуца гьеб хьихьизе бугеб? Чтобы СОЛНЫШКО ДОБРОТЫ всегда светило нашим детям,\nсказки о папе, маме и семье\nсказки о красках и картинах сказки о музыке и музыкантах сказки о цифрах и математике\nсказки о буквах и родном языке\nсказки о дружбе, мудрости и любви\nсказки и притчи о природе и красоте Земли\nсказки о деревьях и растениях сказки о комнатных цветах сказки о фруктах и ягодах\nсказки об овощах и грибах\nсказки о злаках и целебных травах\nсказки и рассказы о меде, орехах и шоколаде\nНародные сказки (сказки народов мира)\nна английском - books for children (English)


ГIолилазул субкультураби | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\n© М. Мусаев\nТалихIалъе гIорхъи букIунаро. ГIадатияб гуреб рукIа-рахъиналъул гIадамазул хIакъалъулъ\nГIолилазул субкультура (гIадатиял гIадамаздаса ратIлидалъун яги гIамал-хасияталдалъун ратIа-рахъиялъул къагIида) цебетIун бачIана гьал ахирал соназда ва жакъаги нилъеда гьоркьор гIемер руго гьединал. РакIалде ккезе бегьула цIикIкIараб къадаралда бусурбабаз гIумру гьабулеб нилъер республикаялда гьединал чагIи къанагIат гурони ратиларин. Амма, бугеб ахIвал-хIалалъухъ балагьани, гьединал гIемер дандчIвала. Рехсезин республикаялъул тахшагьаралда дандчIвалел субкультураби.\n«Байкерал». Гьел ккола мугжулги тарал, ботIрол расги халатал гIолохъаби. Мотоцикл, пиво ва рок-музыка гьечIого жидерго гIумру цебечIезабизецин кIоларо гьезда.\n«МахIачхъалаялъул» хипстерал. Гьел модаялда ва искусствоялда хадур чIун рукIуна, гIенеккула альтернативияб музыкаялъухъ ва хинди-рокалъулъ. Техника ва социалиял гьинал гьечIого гьезда гIумру гьабун бажаруларо. Политикаялъулги гьезие кинабгIаги кIвар букIунаро. Гьеб тайпаялъул гIолилазе кIвар бугеб жолъун ккола инсанасул жанисеб дунял гуреб, гьесул ретIа-къай. Щивав хипстерас рикIкIуна живго творческияв чилъун. Узухъда, гьединал, ай тIасан къачIарал, ратIлил гуреб ургъел гьечIел гIадамал программисталлъун яги юристаллъун хIалтIулел рихьизе ресго гьечIо.\nФанатазул субкультура. Гьезда гьоркьоре уна футболалъул фанаталги. Гьединал гIадамал нилъеда гьоркьорги гIемер ратизе бегьула. Гьезул руго жидерго хасал СМИял — «фанзины» абулел. Гьел ккола фанатазе риччалел хасал журналал.\nГIемерисезда лъала щал чагIи эмо, гот ва хиппи къо-къаялъул гIадамал кколелали. Гьединал къокъаби нилъер республикаялда рати щакаб жо буго. Амма дандчIвазе бегьула гьанже раккарал цIиял субкультураби: «ванильки», «тамбер герл» ва «кореялъул карачел».\n«Ванилькабазде» гъорлъе уна гIолохъанал ясал. Гьел ккола гIумрудул хIалбихьи гьечIел, сундаго божулел, талихIаб гIумруялъул анищазда рукIунел ясал. Цогидал субкультурабазулго гIадин, гьезулги букIуна жидеего хасиятаб ретIа-къай.\n«Тамбер герл» абурал ккола модаялда рекъон къачIа-кIатIалел ясазул цо къокъа. Гьезул гарбазда бухьун букIуна чIегIераб тIеренаб рачел, канчIал кьераз белъун букIуна рас. Аслияб къагIидаялъ гьел ккола Тамблер абулеб сайталда хъвадарулел ва гьенир жидерго гIадатиял гурел суратал лъолел гIолилал.\n«Кореялъул карачел» ккола югалъулаб кореялъул музыкалиял къокъабазул ва артистазул творчество бокьулел фанатал.\nАхираб заманалда нилъеда дандчIвазе бегьула компьютералъул столалдаса нахъего рахъунарел гIолилал. Я дунялалъул яги сверухъ лъугьа-бахъунелъул ургъел гьабуларел гьезда абула «хикикомори» абун (живго жиндаго чIей). Гьединазда абула дунял рихарал чагIийиланги.\nМадинат Ибрагьимова, ДГУялъул филологияб факультеталъул\n2 курсалъул студентка


Авар архив, Январь 25, 2015\nГьатIан къо 25 Январь 2015\nБалугълъичIел ясал росасе кьеялъул хIужжаби гIемерлъулел ругин Дагъистаналдаилан рикIкIунеб буго экспертаз. Гьезул рагIабазда рекъон, цере Дагъистаналда гьединал ригьинал тIиритIун рукIинчIо, амма ахирисеб заманалда гьел ригьинал гIемерлъулел руго.\nМариуполалда кьаби щвезабун хадуб\n20 гIадатия чи хвана, 80-ялдасаги цIикIкIун чи лъукъана "Град" абураб системаялдаса Мариуполь шагьаралъул Восточный абураб микрорайоналда кьаби щвезабиялъул хIасилалда.\nЭркенлъи Радиоялъул мухбирал хlалтlулел регионаздаса суратал.\n"Маскабазул шоу" Казбек мухъалъул администрациялда\nКазбек мухъалъул администрациялъул минаги сверун ккун гьениб чIухь балеб бугилан абураб баян гIицIго «Кавказпрессалъул» сайталъ кьуна. ЧIухь баялъе гIилла жегиги лъаларин хъвалеб букIана гьениб.\nМавлидалъул къагIидаялда аварагасде карикатурабазде данде\n23 январалда МахIачхъалаялъул аслияб мажгиталда тIобитIана аварагасде карикатураби гьариялде дандечIараб мавлид. Гьелда гIахьаллъи гьабуна республикаялъул батIи-батIиял мухъаздаса рачIарал мажгиталъул имамзабазгун, гIалимзабаз. Мавлидалда кIалъазе вахъана Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповги.\nПротест загьир гьабулеб мавлид\n23 январалда МахIачхъалаялъул аслияб мажгиталда тIобитIана аварагасде карикатураби гьариялде дандечIараб мавлид. Гьелда гIахьаллъана республикаялъул батIи-батIиял мухъаздаса рачIарал мажгитазул имамзабигун гIалимзаби. Мавлидалда гIахьаллъана гьединго Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповги.\nМахIачхъалаялда мавлид Файл битlарав чи: Ашахан\nАварагасде карикатурабазде данде\n23 январалда МахIачхъалаялъул аслияб мажгиталда тIобитIана аварагасде карикатураби гьариялде данде мавлид.\nЭрадил Асанов чIварасе тамихI гьабизе букIиналда щаклъи буго гьесул гIагаразул\n2014 соналъул октябралда Нугъай мухъалъул полициялъул бутIаялда чIварав гIолохъанчиясул гIагарлъиялъ лъазабулеб буго, гьеб такъсиралда хурхун букIине кколеб цIех-рех гьабулеб гьечIин. Гьев вас чIваялда щаклъи бугев полициялъул хIалтIухъан январь лъугIилалде аресталде гъоркье восичIони, цIидасан митингазде рахъине ракIалда буго гьезда.\nДагъистаналъул нухмалъулев разияв гьечIо…\n22 январалда Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас хитIаб гьабуна Халкъияб мажлисалде. Исана гьабизе кколеб хIалтIуда гъорлъ гьес рехсана Шималияб Кавказалда ругел республикабазулгун гуребги, Казахстан, Азербайжан гIадал пачалихъазулгун гьоркьорлъаби лъикIлъизариги, агропромышленнияб комплекс цебетIезабиги, чорокал хIакимзабаздаса хIукумат бацIцIад гьабиги. Гьев рази гьечIоан МахIачхъалаялъул мэр Сулеймановасдаса, Дагъистаналъул гIалимзабаздаса ва цо-цо диниял вакилзабаздаса.\n"ЧIагояб рахас" Днепралъул рагIаллъабазда\nКиевалда гIумру гьабун вугев 200 гIанав чияс "чIагояб рахасалъул" къагIидаялда цолъизарун руго Днепралъул рагIаллъаби Украиналъул цолъиялъул къо къодо гьабулаго 22 январалда.


«Спектр» абураб интернет-сурсаталда бахъараб макъалаялда гьелъул автор Орхан Искандерзодаца кьун буго «Ислам босарал гΙурусал гΙурус чагΙилъун хутΙуларин» абураб цΙар. Гьединаб пикруялде гьев вачΙун ватизе бегьула макъалаялда гьес исламалде руссунезда хурхун данде ракΙарарал батΙи-батΙиял экспертазул бербалагьиял ракΙалде росун.\nЯмалазулгун ненцазул автономияб округалъул муфтий ХΙапизов ХΙайдарица гΙурусаз ислам босиялда сверун пикраби загьир гьарулаго абун буго, «гьединаб жо букΙине кколарин: жакъа цо дин, метер – цогидабин». Гьесул пикруялда, гьеб Россиялъе хΙинкъи бугеб тенденция ккола ва гьединазул киналго гурел рукΙунел ракΙ-ракΙалъ божулел ва диналде руссарал.\nШималияб Кавказалъул исламиял цΙех-рехазул централъул бетΙер Гереев Русланица абулеб буго гΙурусаз ислам боси кколин Россиялъул православияб гьатΙаналъул ва пачалихъиял хъулухъчагΙазул загΙипаб хΙалтΙул хΙассилин.\n«Кибниги гьечΙо гΙурус халкъ рухΙияб рахъалдаса цΙуниялъул хΙалтΙи.Гьединлъидал тΙоцере гΙурусал лъугьунел руго гьекъолдиялъул, наркоманиялъул, тоталитариял сектабазул ва радикалияб исламалъул къурбаналлъун. РухΙияб рахъалдаса цΙунун гьечΙолъиялъул хΙассил ккола гΙурус ясал бигьаго «хьвадулел бомбабазде» руссинаризе бажарулеб букΙиналъе гΙилла.» - ян абулеб буго Гереевас.\nЭР. Кколищ гьеб ислам босарал гΙурусал аслияб къагΙидаялда радикалияб исламалде руссунел ругин абураб?\nРуслан Гереев: «У, аслияб къагΙидаялда, ккола. Гьединал аслияб къагΙидаялда исламалде руссунел руго салафиязул идеябиги къабул гьарун. Гьеб тенденция гьанже машгьураб буго аслияб къагΙидаялда гΙолилазда гъорлъ. Гьелъие багьанаги буго баянаб. Мунго балагьеха, идеялъул рахъалдаса салафизм бигьаяб буго. Салафиязул какалъе къваригΙуна кΙигогΙан минут. Гьез как балеб мехалда хΙалтΙизабулеб буго гΙицΙго суннаялъ тΙалаб гьабулеб, парз. ГΙадатиябин абулеб диналъул къагΙидаби захΙмалъизарун руго вирдазул тΙалабаз. Гьединлъидал гΙолилазда бихьулеб буго, щиб бугеб тΙадегΙанасул тΙалаб, щиб бугеб гΙадамаз ургъараб."\n«ГΙурус миллаталъул бусурбан чи ккола чияразда гъорлъ жидерго чи, жидеразда гъорлъ чияр чи. Православиял гΙурусазул бербалагьиялда гьев ккола хиянатчи. Амма «тΙабигΙиял» бусурбабазда гъорлъги гьев хутΙулев вуго кΙиабилеб сорталъул бусурбанчилъун, хасго гьел имамаллъун рахъине риччалел гьечΙелъул. Жал хΙакъал бусурбаби рукΙин рихьизариялъе, гΙурусал чанги унел руго ракΙалде гьечΙел галабазде, чанги гьел галаби ратула терроризмалда хурхаралги» - ян лъазабун буго «Спектр» сайталъе Волга мухъалъул регионалиял ва этникиялгун диниял цΙех-рехазул централъул (РИСИ) гΙелмияв хΙалтΙухъан Василий Ивановас.\nСанкт-Петербергалдаса, жакъасеб исламалъул цΙех-рех гьабулев АхΙмад Джафароглуца абулеб буго, радикал-исламистазе гΙурус миллаталъул бусурбанчи кколин жидее бокьа-бокьараб гьабизе тΙамизе бегьулев чи. Гьев вуссинавизе бегьулин хвалде ине хΙадурав террористасдегиян.\nРоссиялъул исламияб комитеталъул бетΙер ХΙайдар Джемалица абулеб буго гΙурусаз ислам боси цΙикΙкΙиналъул тенденция кколин россиялъул жамгΙияталда сахаб идея гьечΙолъиялъул хΙассилин. Коммунистияб иделояги нахъе ун хадуб, гΙурус чиясул ракΙалъе гΙолеб, сахаб иделогия баккиялъе киналгΙалги шартΙалги рукΙинчΙин абулеб буго гьес. Гьесулго пикрялда, Ямалазулгун ненцазул автономияб округалъул муфтий ХΙапизов ХΙайдарица загьир гьарулел пикраби ккола официалиялин абулеб дибирзабазул контролалда гъоркъан хΙакъал бусурбаби унел мехалда загьир гьабулеб рескъотΙиялъул гьаракь.\nХΙайдар Джемаль: «Бусурбабазул интерес гьечΙо официалиял дибирзабазде. ГьечΙо гьезул гΙадамазде кинаб букΙаниги асарги. Гьанже ислам мажгитазухъ гьечΙолъиялда бан, тΙубанго нахъе ун бугин абизе бегьула чалмаби ретΙарал хъулухъчагΙул контролалдаса гъоркьан. Гьединлъидал дида ккола гьев ХΙайдар ХΙапизовас гΙадинал гьаркьал кколин заманалъул ишарайин. Гьеб тенденциялъул кΙудияб даража бихьизабулеб ишара. Гьелъул кинабгΙаги асар букΙунаро ситуациялде."\nХΙайдар Джемалилго гΙадал пикраби загьир гьаруна нижер программаялъе Руслан Гереевасги Ямалазулгун ненцазул автономияб округалъул муфтисул лъазабиялда хурхун.\nГерев Руслан: "Нилъер Конституциялда бихьизабун буго диналъул эркенлъи. Чиясул изну буго бокьараб дин босизе яги гьелдаса инкар гьабизе. Гьеб гьесул ихтияр ккола. Ислам ахирисеб дин ккола. Гьелъ гΙадамал ахΙулел руго жиндихъего. Цогидал диназде данде ккун гьеб ахΙи цΙакъ къуватаб буго. Гьеб ккола гьелъул машгьурлъиялъул багьана. Гьединлъидал гьев ХΙапизовасул рагΙаби чΙоросел рагΙаби ккола. Диналъул хъулухъчиясул махшел гьечΙолъиялъ баккизабуна жакъасаб хΙалуцараб ахΙвал-хΙал.\nДица кидаго рикΙкΙунеб букΙана, мажгиталъул нухмалъулев вукΙине кколин божи бугеб динияб лъай щварав чиян. Гьев вукΙине ккола тΙолабго дунялалдаго машгьурал диниял центразда лъай щварав чи. Шибги лъаларел, подвалазда лъай щварал чагΙи, рачΙунел руго мажгитазде. Гьез диналда божилъи хвезабулеб буго. Гьединазул рагΙабаз гΙадамазда гьоркьоб божилъиги хвезабулеб буго.»


Воскресенье, 15 июля 2012 03:00\nСуал: Авлахъалда яги гIор-лъар гьоркьоб букIун имамасдаги маъмумасдаги гьоркьоб кигIан манзил букIине бегьулеб?\nЖаваб: Гьел кIияздаго гьоркьоб бихьизе гьабураб манзил буго 300 зирагI, гьебги гIага-шагарго 150 метра ккола. Гьеб манзилалда цеве вугев имамас гьарулел пишаби рихьулел ругони хадувги чIун маъмумас как базе бегьула. Гьелдаса цIикIкIараб манзил бугони нахъ вилъинеги бегьуларо, гьедин бараб какги щоларо.\nСуал: Дир рокъоса мажгитги гьелъул рагьараб нуцIаги бихьулеб бугони, радиоялдаса имамасул гьаракьги рагIулеб бугони, дица рокъовги чIун мажгиталъул имамасда хадуб как бухьине бегьилищ?\nЖаваб: Гьединав чиясе шартI буго мажгиталда как балев чи вихьи гьев вихьулев гьечIони цохIо гьаркьида нахъ вилъун как базе бегьуларо, гьедин бараб какие жамагIаталъул кириги щоларо.\nСуал: Нахъа вугев маъмумасда имамасул какилъ гъалатI кколеб бихьани гьес щиб гьабизе кколеб, мисалалъе имамас сужда гьабулелъул хIатIазул килщаз гьабичIони нахъа вугев маъмумасул как холебищ?\nЖаваб: Какил суждаялъул руго хассал шурутIал гьездасан ккола хIатIил килщазул жанисеб рахъалъги сужда гьаби. Имамас гьеб гьабулеб гьечIони, гьеб бихьарав маъмумас ракIалъ гьесдаса ватIалъизе нийят гьабила ва жиндаго чIун какги бан лъугIизе гьабила.\nСуал: Нодо бахчараб рас бугони, яги бетIералда лъураб тIагъуралъ нодо бахчизе гьабулеб бугони гьесул суждаги балеб какги лъугьунищ?\nЖаваб: Сужда тIубазе ккани гьединав чиясе шартI буго нодоялъул цо гьитIинаб багIаз (бакI) сужда гьабулеб бакIалда хъвай. Амма гьениб гьоркьоб пардавги ккун нодо хъвачIони гьесул суждаги лъугьунаро какги щоларо.


Искусствоялъул гIадамал » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Культура - Маданият » Искусствоялъул гIадамал\nДобавил(а): istina от 2-06-2017, 10:08\nЧагъана. Гьеб гьабулаан гьадил. КIиябго рахъалдасан рекъолаан бачил тIом. ЧIчIваби гьарулаан чол рачIчIалъул. Гьедин бицана Мутайица магIарул миллияб музыкалияб алаталъул хIакъалъулъ.\nМутайил эмен ХIадулайица чагъанаялда рачунел магIарул бакъназ пана гьарулаан цохIо росдал гIадамал гурелги, гьезухъ гIенеккизе рачIунел рукIарал мадугьалихъ ругел росабазул гIадамалги. Гьесул кIудияв вас МухIамадилги букIун буго чагъанаялда бакънал рачине махщел. КватIичIого инсул бакI ккун буго васас - гьанже гьес чагъанаялда рачунел бакъназухъ гIенеккизе данделъулел рукIана. Инсуе цIакъ бокьулеб кIиго магIарул бакъан кидаго бачунаан МухIамадица. ХIадулайил аманатги букIана, жив хун хадубги, зама-заманалдасан, жив ракIалде щванщинахъе гьел бакънал рачейилан. Мутайиеги бокьана инсул аманат тIубазабизе, ва заманалдасан гьесул сариназул бакъназ асир гьаруна хахитIисел. Инсуе рокьулел рукIарал бакъналгун ва чагъанагун Мутай вачIана МахIачхъалаялъул музыкалияб училищеялде цIализе.\nУчилищеялда Мутайица бакънал рачана батIи-батIиял музыкалиял алатазда. Амма кидаго урхъун вукIунаан жидер берцинлъи чагъанаялда гурони бицине кIоларел инсуе рокьулел рукIарал магIарул бакъназухъ. Гьес вацасул кумекалдалъун ургъана цIияб, накIкIигъотIол гьабураб чагъана. Гьелъул цебесеб бащдаб рахъ гьабуна ччугIил тIомалъул. Гьединаб чагъана цохIо Мутайил гурони гьечIо. ЦIидасанги рачана Мутайил чагъанаялъ гIадамазул ракIазулъ даим хутIулел бакънал.\nГьел рагIана дунялалъул гIемерал улкабазда: Голландиялда, Германиялда, Франциялда, Португалиялда, Бельгиялда, Италиялда. Музыкалияб училищеялъул лъабабилеб курсалда цIалулаго, Мутай хIалтIизе лъугьана телевидениялъул ва радиоялъул миллиял музыкалиял алатазул ансамблялде. Гьесда цадахъ хIалтIулев вукIана хъумузалда бакънал рачунев артист Рамазан МухIамадовги. Училище лъугIун хадув, хIалтIана Буйнакскалъул педучилищеялда. Гьес малъулаан мандолинаялда бакънал рачине. Мутайие бокьана армиялде ине. 1962-1965 соназ гьес хъулухъ гьабуна Германиялда. Мутайил махщел загьирлъидал, гьев восана Советияб Армиялъул кьурдул ва кочIол ансамблялде. Гьес бакънал рачунаан домраялда. 1968 соналда Мутай ХIадулаев хIалтIизе лъугьана "Лезгинка" кьурдул ансамблялде. Ва гьев цIидасанги дандчIвана жиндирго чагъанагун. Гьелдаса нахъе рагIулел руго магIарулазда Мутайил чагъанаялъул бакънал.\nДоб заманалда захIмат букIана хIукуматалъул шапакъатал щвезе. Гьединлъидал жиндиего щварал тIадегIанал цIаразе мустахIикъав вуго артист. 1971 соналда гьесие кьуна "Дагъистаналъул мустахIикъав артист" абураб цIар. Гьеб жиндир кIиабилеб бергьенлъи кколин бицана гьес. ТIоцебесеб, аслияб бергьенлъилъун гьес рикIкIунеб буго жиндирго чагъанаялъе дунялалъул улкабазда чIвараб хъат. 1992 соналда Мутай ХIадулаев мустахIикълъана "Дагъистаналъул халкъияв артист" абураб цIаралъе. 2001 соналда Халкъияв артистасул захIматалъулаб биографиялда кунчIана цоги цIва - гьев вахъана Россиялъул мустахIикъав артистлъун. ГIемерал соназ хIалтIана Мутай Дагъистаналъул филармониялдаги. РакIалдещвеяздаса\n"ГьабсагIатги ракIалда буго, Дагъистаналъул филармониялда хIалтIулаго, кьураб концерт. Концерт лъугIидал, чIвараб хъатил гьаракь жеги рагIулеб бугин ккола. Цо заманалдасан сценаялде рачIана гьеб сордоялъ концерталда рукIарал ГIабдурахIман Данияловги Шагьрудин Шамхаловги. Нижеда лъалароан гьел концерталда рукIинги. Цогиги ракIалда буго, Германиялда хъулухъ гьабулаго, Москваялде ахIун букIана советияб армиялъул кьурдул ва кочIол ансамбль. КIодо гьабулеб букIана КIудияб Бергьенлъиялъ 20 сон тIубай. Нижеца концерт кьолеб букIана Кремлялъул Съездазул кIалгIаялда. Жакъаги цебеса унаро, маршал Жуков жаниве вачIиндал, гIадамаз, рахъун чIун, гьесул гьабураб адабги кьабгIараб хъатги. Гьединаб адабалъе мустахIикъал рукIана цере кIудияб улкаялъул кIудиял гIадамал. ГIемерал рукIана кепал лъугьа- бахъиналги. Цо нухалда ниж ана Балхаралде концерт кьезе. Концерт кьезе бакIго щвезехъин букIинчIо. Цинги балхаралъулаз цо басриябго, тIадги бачIеб мина бихьизабуна, гьениб кьезе бегьулин концертиланги абун. ГIухьбузул кьурди гьабулел рукIарал кьурдухъаби, тIохги тIун, гъоркье рортун ана. Цадахъго нижги, музыканталги рортана. Гьенибги гьоркьоса къотIизе течIо кьурдухъабаз кьурди. РакIалдещвеял, ракIалдещвеял… Ругелщиналха гьел. Гьез цо-цо нахъбуссинеги гьабула тIерхьун унеб бугеб гIумруялъул бакъ…\nУнго, къотIиладай чагъанаялъул гьаракь? ГIумру цо бакIалда чIунги букIунарелъул, гIадамалги ракьалда даим хутIуларелъул, Мутайил ругодай ирсилал? Чагъанаялда бакънал рачине лъалел чагIи. Бокьун буго Мутайие гьеб махщел хадусеб гIелалъухъе кьезе. Амма гьабсагIаталда гьесул чагъанаялъ бачунеб буго пашманаб цо бакъанги, унго, къотIиладай жиндир гьаракьин абураб. Щун вуго Мутай гьеб суалгун культураялъул училищеялъул цее йикIарай директоралъухъе. Инкар гьабун буго, жиндир гьелъие сагIтал гьечIиланги абун. Ваккун вуго гIагараблъун хутIараб МахIачхъалаялъул музыкалияб училищеялдеги. Цо хIакимас абун рагIула чагъана Дагъистаналъул миллияб алатлъун кколарин. Гитараги, баянги, аккордеонги, мандолинаги, рояльги, пианиноги - гьел киналго, цохIо чагъана хутIизегIан, Дагъистаналъул кколел ратилаха. Къокъ гьабун абуни, Мутайил чагъанаялъе нухал къан ратана. Амма Мутай ХIадулаевичасе бокьун буго искусствабазул школазда 14 соналдаса тIадехун ругел лъималазда чагъана хъвазе малъизе. Гьеб мурадалъегIаги нухбитIани, нилъеда жеги рагIила чагъанадул бакънал.\nРакIрагьарал, гьобол-гьудул хириял, тIаде рачIаразул адаб бугел гIадамал ратана дида Мутайги гьесул лъадиги. Гьурмадаса гьимиялъул кунчIи лъугIичIей гьелъ кIалдиб гьоцIоккун бицунеб букIана гIумруялъул гьудуласулги чагъанаялъул бакъназулги. Дица Мутайида абуна, дандчIвай берцинлъизе, чагъанаялъухъ гIенеккизе бокьилаанин. Ва чагъанаялъ дие бицана Мутай ХIадулаевасул къисматалъул талихIаб къиса…\nГазета №: 2. 12. 2016, от Число месяца выхода номера газеты. Например 12 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.\nРухIияв цевехъанКIочене тезе гьечIо умумузул гIадаталГьобол рещтIунареб къо бачIунгегиГIумрудул магIна - рохел бикьиРекIел тIиналда щущараб хIасрат


(Сасикьа ГIабдурахIимил ракIалдещвеяздаса)\n…Рагъ лъугIун хадубги цо чанго соналъ, «рагъалъ чIунтизабураб халкъияб магIишат рукIалиде ккезабулеб бугинги» абун, долго займалги, магъалабиги, страховкабиги ракIарун, халкъалъул кисиниб шагьи-параги хутIулеб ва гьезул рокъоб къайи-матахIги данделъулеб букIинчIо.\nРагъде арал гIолохъабазулги гIемерисел тIад руссинчIо. Руссаралги, сакъатлъун, бох-гъеж гьечIого рачIана. Цо-цоял асирлъудеги ккун рукIана. Гьениса рорчIаралги, «ватIаналъе хилиплъарал» абун цIарги лъун, 10-15 соналъ туснахъалда тIамуна.\nДида гIакълу-лъай щвараб заманалда, ай 1947-1948 соназда бихьараб жо буго, мискинаб, язихъаб, пашманаб яшавалда ругел дир росуцоял. ГIемерисел лъимал хIатIида гIицIго рукIунаан. Гьезда тIад ретIараб ретIелги цохIо гурде-тIажу букIунаан. Гьеб ретIелги гъизихараб ва гIемераб рукъи бараб букIун, жиндир аслияб кьер щиб бугеб ва щиб ххамил гьабурабали лъалареб букIунаан. РетIел чуричIого тIубараб хасел унаан - гьеб тIаса бахъидал, хисун ретIине цоги ретIел гьечIолъиялъ. Къаси регулеб бусенги жаниб хIет лъураб квасул ургу букIунаан. ТIаде бачунеб жоги квасул гьабураб, «цIаха» абун жинда абулеб бакIаб жо букIунаан. АнцIго-къого соналъги жиб чуричIеб, нацIалъ, чIетIалъ жиб цIураб, лъималазул кIущалъ туризабураб букIунаан бусен.\nЯшавалъул язихълъиялъ лъималазул черхалда тIагIунарел тIомол унтаби рукIунаан. Бищунго сах гьабизе захIматаб букIана бетIералде бараб тIехI. ТIубанго ботIрол тIом квешаб махI бугеб чанхъ тIад чIван букIунаан. Ахирабги тIехI тIагIинабуна, 1955-1956 соназ Буйнакскиялда ва МахIачхъалаялда больницабазда регизарун. НацI-чIетI жеги чанго соназ тIагIун букIинчIо, жанир чIолеб рукъ, тIад ретIунеб ретIел чорокаб букIиналъ, гьелъул хьон бакъвазабизе захIмат букIана. Дида ракIалда буго, школалда цIализе унеб мехалъ, «дуст ДДТ» абулеб цIакъ махI квешаб дару балаан цIалдохъабазул ратIлил жанисеб рахъалде. Гьелъул квешаб махIалъ нацI тIагIунаан, амма кибго тIибитIараб хIутI-хъумур букIиналъ, цо анкь гIадаб заманалдасан цIидасанги бачIун батулаан.\n1957 соналда дун МахIачхъалаял-да цIалулелъул, общежитиязда ругел цIалдохъабазул ретIел ва бусен-къайиялъе, санэпидстанциялде баччун, лъагIалида жаниб цо чанго нухалъ дезинфекция гьабулаан. Гьенибги добго нацI камулеб букIинчIо ва гьеб хвезабизе гIоло, бухIараб хIухьлал хьагазухъе балаан ретIел.\nНижер хъизан жаниб хIебтIараб мина букIана халалъухъе ва гIеблъухъе анлъ-анлъ метр бугеб цо рукъ. Гьеб рукъалъул лъабго метр гIеблъи ва лъабго метр халалъи бугеб бакI, хьопалъ хьухьун къадалги гьарун, гьелда хIарщ-ракьги бохьун, батIа тIезабун букIана, ва гьелда цIар букIана печьрукъ абун. Гьеб букIана жаниб гьитIинаб печьги цIулал мангиги бугеб, цо хьибилалда 3-4 хъарщи лъураб, цIарагI тIад лъолеб мегIелиги бугеб рукъ. ГьитIинабго гордуги букIана гьелъул. Нижер хъизамалъул 5-6 чи вукIана.\nРукъалъул цогидаб бутIа букIана гордоги гьечIеб, берцинго къадазда хIарщги бохьичIеб. Хасало тIупун къазего къан бачIунареб гьетIараб нуцIаги букIана гьелъул. Къадал цо хьибилалда риидал жаниб цIа бакулеб «тавухан» абулеб бакIги букIана, цIадул кIкIуялъ чIегIерлъизарурал рукIана рукъалъул къадалги чIалу-рахиги. Гьеб рукъалъул бокIнида, дунги дир гьитIинав вац ва кIудияй яц регулеб, хIеталде тIаде рехараб басрияб цIахаги, тIутIун лъугIулеб бугеб къохьол тIимугъги букIана. ТIубараб хаселалъ гьеб бусен хисизе рес букIинчIо, ва нижер кIващ цIахаялдаса тIагIараб, гьеб бакъвараб заманги букIинчIо.\nНижералдаго релълъараб яшав\nбукIана росдал гIемерисел гIадама-зулги. Цо-цо хъизамазул мина-рукъ дагьабго гIатIидабги букIана, цо-цо нижедаса язихъалги рукIана.\nКвен-тIех тIубанго тIагIун ракъи бугеб заман дир гIумруялда жаниб букIинчIо - цIоросаролъил хинкI-чедниги, тIехниги, картошка-гьолониги тIагIун хутIичIо.\nГIачиязул рахьдадаса тIорахь бахъулеб машина букIана колхоза-лъул. ТIорахь бахъун хадубги рахьалда цIцIо гъун, гьелдаса хIан гIадаб жо гьабулаан. Гьеб букIана щибго жиндир тIагIам гьечIеб, ракь гIадаб нисо. Кванида цадахъ гьекъезе хIан бахъун хутIараб риди босизе иргаялда чIун лъималги рукIунаан. Риди щвечIого, гIемерисел чIорого тIадги руссунаан. Цоги, ракIалда буго, колхозалъул хIан жаниб лъурал къалазухъан гьеб хIан хIукуматалъе кьун хадуб нахъе хутIараб цIамул лъим (тори) босизе унел рукIараблъи – квание дандежолъун гьеб хIалтIизабизе. Чанго нухалда дунги дир яцги Къедире щвезегIан ана гьеб босизе. ЦIоросаролъил хинкIалги гьарун, гьел жанир релъараб лъиналде дагьабго цIамги тIехги жубан, гьекъолеб букIана хинкIалгун цадахъ. Дагьабго нису-хIанги жубан буцараб тIохол къай кваназе щвейги кIудияб рохел букIунаан. Цоги, ракIалда буго, эбелалъ нижее - кIиго васасе - цохIо хоно белъун, гьеб кIибекун кьолеб букIараблъиги.\nХасало цIакъго захIматаб нух букIана, мегIер бегун ине кколеб, чачаназул Хашакь абулеб росулъе. Цо-цо гIадамал бажаричIого тIад руссунги рачIунаан. Гьениса, хIамузда тIадги къан, бачIунаан цIоросаролъ. Цо соналъ гьеб букIана ккалараб, кьогIам тIагIамалъул. Рес гьечIолъиялъ гьелъул гьабураб хинкI-чедги кваназе кколаан.\nРагъда хадусел соназ халкъалъе кумек гьабун бачIунеб ролъул ва огобалъул чIегIераб ханжу букIана. Цере хIамулги къотIун, Буйнакскиялде щвезегIан ине кколаан гьеб босизе, ва гьеб сапар анцIго къоялдасаги халалъулаан.\nНарт, цIам ва ххам-квар босизе унаан, ГIанди мегIерги бегун, Грозныялде щвезегIан. Гьеб сапарги цIакъ халатаб ва захIматаб букIана. Грозныялде унеб мехалъ хIамузда тIад цIоросаролъил ханжу, багIаргьоло, нису-хIан лъолеб букIана. Гьенир ругел хIалтIухъабиги цIакъго язихъаб хIалалда рукIун, кваналеб жоя-лъухъ гьез хисун ретIел-хьит кьо-лаан.\nДир эбелалъул вац ГIабдул-муслимица бицунаан, жив анила Грозныялде, хIамида тIад цIоросаролъил ханждал таргьаги къан. Гьениб цо чIараб бакIалдаса вагъаризе течIого, сверун руссун гIадамаз ханжу бичун босулеб букIанила, ретIел-хьитги жиндие кьун. Гьеб дармил байбихьуда жинца цо-цо стакан цIураб ханжу кьолеб букIанила лъималазул цо ратIлихъ. Дагьаб хадуб гIадамаз гьаранила гьеб жидееги щвезе гIоло цо чиясе бащдаб стакан гурони кьогейин абун. Ахиралда жинца гьеб ханжу цо-цо бугьун цIун бичанила ва, гьебги хъатиниб бан, гьелда мацIги ба-хъулаго, гIадамалги унел рукIанила.\nДоб заманалъул мискинаб, язихъаб яшавалъул бициналъул мурад буго нилъ кантIизари. Жакъа-себ бечелъиги эркенлъиги цебе букIинчIолъи кIочене тезе бегьуларо. Гьарзаго нигIматал нилъее кьурав БетIергьанасе щукру гьабизеги кIочене бегьиларо.\nДругие материалы в этой категории: « Чиясул тIадегIанлъи – берцинаб хасият\tБалагьаздаса цIуниялъе сабаб »


ЦIусса ххуллурду – цIусса каширду\nАвтор: Залму Абдурахманова · 06.02.2021\nЯнварьданул 29-нний Ухссавнил Дагъусттаннай хьунни шадлугърал тагьарданий цIусса ххуллу тIитIлатIисса батIаву. «Астрахань – Кочубей – Кизляр – Махачкала» тIисса цIусса ххуллу хъанахъиссар федерал даражалул трассалул ца бутIа. Р -215 ххуллу «Север-Юг» тIисса халкьуннал дянивсса даражалул ва хъуннасса кашилул трассар.\nХхуллу тIитIлатIисса шадлугърай гьуртту хьунни Къалмукьнал республикалул бакIчи Бату Хасиков, Аьшттарханнал областьрал губернатор Игорь Бабушкин ва Дагъусттаннал ХIукуматрал Председательнал хъиривчу Рамазан Жаппаров.\nХхуллу буллай бивкIми барча буллалисса ва вайннахь барчаллагь тIисса ихтилатраву Бату Хасиковлул кIицI лавгунни цIусса ххуллул шивах ялапар хъанахъисса чIявусса агьалинал, ризкьичитурал мурадру бартбигьинтIишиву ва Къалмукьнал, Дагъусттаннал ва Аьшттарханнал областьрал агьалинал оьрмурду баххана бансса къулайшиннарду гьарза хьунтIишиву.\n«Ризкьи-кьинилуха зузиминнангу, хъуни шагьрурдая архну ялапар хъанахъисса шиккусса агьулданунгу трасса тIитIаву хъуннасса байранни. ХIазран бакъархха ххуллурду экономикагу, агьалинал оьрмурдугу къулай баврил ца лишанни куну учайсса», — увкунни ванал.\nРамазан Жаппаровлулгу кIицI лавгунни, цIусса ххуллул цукссагу кутIа буллалишиву ДагъусттаннайхчIин Азирбижаннал дазулучIансса ххуллул манзилгу, мунинсса чIунгу. Ва ххуллу сававну ялунбучIантIимуниву жула дянивсса машлул арарду ялунгу цIакь хьунтIиссар ва жула маэшатрал кутакгу гуж хьунтIиссар. Ххуллул давуртту дарчIуну диркIссар ряхра ятIапрайх. Лахъшиврий бувсса ххуллул лултту бивхьуну бур ризкьичитурал ишла буллансса 10 скотопрогон, мукунма бувну бур МахIачкъала, Грозный ва Аьшттархан бахIлахIисса ххуллу, цуппагу уттинин Къалмукьнал мукьра-ххюра шяравух бивкIсса ххуллул манзил 1,5-ла кутIа бантIисса. Р -125 ххуллу тIайланма бавхIуну буссар «Каспий» Р – 22 ва Дянивмур Аьрасатнавунсса ххуллурдащал.\nДагъусттаннал кино машгьур дуллай\nНа 20 апреля в Дагестане зарегистрировано 331 случая заболевания COVID-19\nСледующая публикация Акция в поддержку вакцинации от COVID 19 прошла в Даггосмедуниверситете\nПредыдущая публикация Хъуни къуллугъирттай бивтсса къуллугъчитал


ЦIум боржуна борхалъуде\nХIабиб НурмухIамадов мустахIикълъана UFCялъул чемпионасул рачелалъе\nUFC гIуцIиялъул рачелгун Дагъистаналде тIадвуссана ХIабиб НурмухIамадов. Гьесда дандчIвай гьабизе МахIачхъалаялъул аэропорталде данделъун вукIана азаргоялдасаги цIикIкIун чи. Гьезда гъорлъ рукIана НурмухIамадовасул гIагарлъиги, гьудул-гьалмагъзабиги, хIакимзабиги, спортсменалги, жубараб речIчIухъанлъи бокьулелщиналги.\nСпортсменасул эмен ГIабдулманап НурмухIамадовас, данделъараздехун вуссун, гьадин абуна: «Баркала киназего, дир васги кIодо гьавун, гьанире рачIаралъухъ. ХIабибие щвараб бергьенлъи ккола киназего гIахьалаблъун. Баркула киназдаго», - ян.\nАэропорталда ХIабиб НурмухIамадовасда бергьенлъи баркана Дагъистаналъул хIукуматалъул председатель Артем Здуновасги. «ХIабиб, Россиялъул тарихалда меседил хIарпаз хъвана дур цIар. ТIоцебесеб нухалъ гуро дуца Россиялъулги Дагъистаналъулги цIар дунялалдаго рагIизабулеб бугеб. Гьелъухъ кIудияб баркала. Хадурккунги гьарула бергьенлъаби», - ян абуна премьер-министрас.\nДРялъул Халкъияб Собраниялъул председателасул тIоцевесев заместитель СайгидахIмад АхIмадовасги баркана чемпионасда гьесие щвараб къиматаб бергьенлъи. Спорталъул ва физкультураялъул министр МухIамад МухIамадовасул рагIабазда рекъон, Дагъистан цебегоялдаса балагьун чIун букIана UFCялъул рачелалъухъ. «Гьеб рохел халкъалъе, жубараб речIчIухъанлъи бокьулезе сайгъат гьабурав ХIабибие баркала буго. Щивав гIолохъанав спортсменасе гьарула ХIабиб гIадал рахъине сахлъиги, икъбалги, гьунарги», - ян абуна министрас.\nДанделъиялда гIахьаллъарав Олимпиялъул чемпион ГIабдурашид Садулаевасги баркана НурмухIамадовасда бергьенлъи.\nХадуб, аэропорталде рачIарал киназего баркалаги кьун, кIалъазе вахъана чемпион ХIабиб НурмухIамадовги. «Дун цIакъ вохаравги чIухIаравги вуго Дагъистаналъул халкъалдаса. Баркала буго нужее гьанире рачIаралъухъ. Дунялалъул кинаб бакIалда вукIаниги, дида ракIалда рукIуна Дагъистанги нилъерго гIадамалги. Къеркьей букIана захIматаб. Нужеда бихьанаха ахираб анкьалъ букIараб ахIвал-хIал, дида данде вахъине спортсмен валагьулаго, UFCялъул вакилзабазда бихьараб захIмат. Гьеб киналъго тIадецуй гьабулеб букIана. Гьелъги батила, къеркьолелъул, унго-унгояб махщел бихьизабизе бажаричIебги. Аллагьасе рецц, кинабго лъикI ккана», - ян абуна чемпионас.\nХIабиб НурмухIамадов ккола UFCялъул рачелалъе мустахIикълъарав Россиялдаса тIоцевесев спортсмен. 1995 соналда Олег Тактаровги вахъун вукIана UFC гIуцIиялъ тIоритIулел турниразул чемпионлъун. Амма доб заманалда гьенир къагIидабиги турниразул регламентги рукIана тIуранго батIиял.\nКиназдаго лъала, UFCялъ къеркьеязда цебе турниразухъ балагьулел цIикIкIине мурадалда батIи-батIиял сихIраби ургъулеблъи. Гьаб нухалъги гьедин ккана. ХIабиб НурмухIамадовасдагун Артем Лобовасда гьоркьоб ккараб хабар гIуцIиялъул вакилзабаз дунялалдаго рагIизабуна ва гьелда сверухъ кинофильмалъе гIураб сценарийги ургъана. UFCялъ ва цогидалги гьединалго гIуцIабаз турниразде хIадурлъулелъул цоцаздехун лъикIаб бербалагьи гьечIел спортсменал дандчIвазе гьукъула ва гьезда хадуб халкколел хасал чагIигицин рукIуна. Амма, ХIабиб НурмухIамадовасулгун Артем Лобовасул цоцаздехун ццим букIин лъалеб букIаниги, гьел дандчIвазе риччана, хIатта гьеб ишалъе кумекгицин гьабун батизе бегьула. Радиоялдасан кIалъалаго, абурал рекъечIел рагIабазухъ, гьес нагIадала кколеб букIаниги, Лобовасул гъванщилъ жо бана ХIабибица. Гьелдаса нахъе байбихьана ахIи-хIур. Лобовасул гьалмагъ Макгрегор, жиндирго къапилагун, тIаделъана дагъистанияв рекIун вукIараб автобусалде ва гьелъие зарал гьабуна. ХIабибин абуни UFCялъул хIалтIухъабаз автобусалдаса къватIиве виччачIо. Лъугьа-бахъиналъул хIасилалда гьебго турниралда цере рахъине кколел рукIарал Майкл Кьезае ва Рэй Боргие сакъат ккана. Макгрегорин абуни полициялъулаз жанив лъуна. Гьелде тIадеги, ахирисеб къо щвезегIан лъалеб букIинчIо НурмухIамадовасда данде къеркьезе вугев спортсменасул цIар. БитIараб нухдасан унаго, гIодовги речIчIун, хIатIие сакъат ккарав Фергюсонил бакIалда дагъистаниясда данде вахъине лъиего бокьун букIинчIо. Ахир-къадги UFCялъул мухъилъ ватарав ракI къамартIав чи, американав Эл Яквинтаца лъазабуна жив хIадур вугин. Къеркьей халатбахъана щуго раундалъ, ай 25 минуталъ, ва судияз бергьенлъи кьуна ХIабибие.\nДагъистанияв американавгун къеркьана жиндиего зарал кколареб къагIидаялда, гIодоввиччан. Абизе ккола, дандияс кьабураб цогIаги зар я мал ХIабибида щвечIин. ТIадагьаб цIайиялда UFCялъул бищунго къуватал спортсменазул сияхIалда гьечIониги, НурмухIамадовасулгун букIараб дандчIваялда Яквинтацаги бихьизабуна жив бигьаго къуркьулездаса гуреблъи. Къеркьей лъугIун хадуб ХIабибица гьесие лъикIаб къиматги баркалаги кьуна.\nПрочитано 246 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 16 апреля 2018 09:03\nДругие материалы в этой категории: « Миллияб ратIлил ва миллаталъул ургъалида\tМахIачхъалаялъе гьабураб сайгъат »


Унсоколо мухъалде бана горо\nИсана апрелалъул ахиралда ккун букIараб цIороялъ пихъидаса махIрум гьарурал мухъазда гьоркьоб букIана Унсоколо мухъги. Амма гIадамазул анищ букIана пихъ гьечIониги хургIаги бачIине батилин абураб. Гьеб анищги гIададисеблъун ккана. Гьал къоязда Унсоколо мухъалде бараб горо-цIералъ гъутIбузда хутIун букIарабги хвезабуна, хуринисан бачIиналде букIараб анищги хIорго хутIизабуна.\nУнсоколо мухъалде бараб горо-цIералъ тIубан пихъниги хур-херниги хвезабун буго. Унсоколо, Рихьуни, Балахьуни, ХъахIабросу, ГIашилтIа, Генуб гIадал росабалъ гIадамазул минабазул тIохазда ккураб шиферцин бекиялъул хIужабиги ккана, рукъзабахъе лъим кIанцIун зарал гьабурал бакIалги лъугьана. Гьадин бицана гьал къоязда Унсоколо мухъалде горо баялъул хIасилалда ккараб заралалъул бицунаго рехсараб мухъалъул администрациялъул хIалтIухъан МухIамадов Сулейманица ва гьеб мухъалда бугеб гIорхъолъа рорчIарал ахIвал-хIалазул министерлъиялъул идараялъул нухмалъулев Къебедов МухIамадрасулица.\nУнсоколо мухъалъул администрациялъул хIалтIухъан МухIамадов Сулейманица бицана, масала, жиндирго рукъалда цебе бугеб пастIаналъуб бахъун чIараб хIуби тун батияб жо гурони хутIунго гьечIила.\nМухIамадов Сулейман: «Помидор-охцер букIа, цIоросаролъ букIа, кинабго хвезабун буго. ГъутIбузда тIамахцин хутIун гьечIо, гIодобе гъинабун. Куракин абураб жо инсана гъутIбузда хутIунцин гьечIо».\nМухIамадов Сулейманица бицухъе, исана апрелалъул ахиралда магIарул мухъазда, гьездаго гьоркьоб Унсоколо мухъалдаги ккун букIараб цIороялъул хIасилалда пихъидаса махIрум гьарун рукIарал гIадамал, гьанже бараб гороялъги тIубанго хурзабахъ бекьун букIаралдасаги махIрум гьарун хутIун рагIула.\nГIорхъолъа рорчIарал ахIвал-хIалазул министерлъиялъул Унсоколо бугеб идараялъул нухмалъулев Къебедов МухIамадрасулица бицухъе, хасго кIудияб зарал ккун рагIула Унсоколо ва Рихьуни росабазул гIадамазе.\nКъебедов МухIамадрасул: «Унсоколо, Рихьуни росабазул гIадамазул рукъзабахъе кIанцIана лъим. Унсоколобе 40-45 минуталъ бана цIер. ГьедигIанасебго заманаялъ Рихьунибеги бана. Минабазул тIохда ккураб шифер гъуриялъулги хIужаби ккана, хурзалгун ахал хвезаруна.\nЭР: «Администрациялъ, хIукуматалъ зарал ккаразе кумек гьабиялде божиго бугищ»?\nКъебедов МухIамадрасул: «Нижеца киса-кибего лъазабуна, хьул бугоха гьез кумек гьабилин абураб».\nГIорхъолъа рорчIарал ахIвал-хIалазул министерлъиялъул Унсоколо мухъалда бугеб идараялъул нухмалъулес бицухъе, горо баялъул хIасилалда битIахъе гIодоб бакI гIаздаца бахчараб гIадин хъахIлъун букIун буго. Гьединаб зарал гьабун бугониги ансадерил цо-цояз бицухъе, хIукуматалдасан кумек щвеялде божилъи рагIуларо. Цебесеб анкьалда ЧIарада мухъалде бараб гороялъги кIудияб зарал гьабуна гьеб мухъалъул гIадамазе. Амма ЦIуриса жамагIатчи ГIабдулхаликъов МухIамадица бицухъе, кумек гьабейилан кирего кIалъан гьечIо гьел, гьединаб кумек гьабулареблъиги бичIчIун.\nЦохIо Унсоколо мухъалда гуребги горо-цIералъ лъикIаланго кьаби щвезабуна Гумбет мухъалъул цо-цо росабаздаги. Масала, Гумбет мухъалъул Игьалиса ГIабдурахIманов Магьдица бицухъе, битIахъе росдада кьаби щвезабичIониги гIурумухъккун бараб цIералъ хвезабун буго гьенибги пихъги хур-херги.\nГIабдурахIманов Магьди: «Росулъехун гIемер кутак гьабичIо, амма гIурумухъчIван бараб гороялъ гъотIода тIад тIамахго тун гьечIо. БитIахъе хоно-хоно гIадинабги букIана балеб горо.\nСон ниж ун рукIана каругIаги щвелародай кваназейилан абун, гьеб кисаха щвелеб гъутIбузда тIамахцин тун батичIо».\nИгьалиса ГIабдурахIманов Магьдица бицухъе, гьедин чIахIияб ва хехаб горо-цIер бараб заман букIинецин букIичIин абулеб бугила харабацацин.\nГIашилтIа росдал бегавул МухIамадов МухIамаднурица бицухъе, гьеб росулъги хутIун рагIуларо горо пихъил. Ккараб зарал бецIилародайин хIукуматалъилан абураб хьул бугила гIадамазул.\nМухIамадов МухIамаднур: «Нижеца ккараб заралалъул тIадал идарабазда лъазабуна. Амма кумек гьабиялде хьулго гьечIо. Щайгурелъул, апрелалъул ахиралда цIорой ккедал хIукуматалъул рахъалдасан жаваб бачIана кумек гьабуларин абураб».\nУнсоколо, Рихьуни, ГIашилтIа ва цо-цо цогидалги росабазе гIанасеб зарал гьабичIониги лъикIаланго куцалда цIер бана Генубеги. Гьеб росдал бегавул МухIамадов АлясагIица бицухъе, исана цо горо хутIун рагIула пихъил. Пихъидасан бетIербахъи гьабурал чагIи генал ругелъул, исана лъикIаланго рачел къазе ккезе бугин кIалъана гендерил бегавул.\nУнсоколо горо баялъул хlасил\nУнсоколо мухъалде бараб горо


ТIадчагIазул тIалабгьечIолъиялъ 300 чи рукъгьечIого хутIизехъин вуго\nГIагараб заманалда Гъаякент мухъалъул Первомайское росдал цIияб авалалда гIумру гьабун ругел гIадамал рукъзалги гьечIого хутIизе бегьула.\nГьел минаби ран руго росдал рагIалда магистралияб газалъул рогIороялда аскIор. Ункъго соналъ халат бахъунеб буго гьел гIадамаздаги «Газпром Трансгаз МахIачхъала» компаниялдаги гьоркьоб диван. Гьал къоязда Дагъистаналъул тIадегIанаб диваналъ гьеб компаниялъул рахъккун гьеб газалъул рогIорочIван ругел киналгIаги минаби риххизаризе кколин абураб хIукму къотIун буго.\nГьеб газалъул идараялъ лъазабулеб буго къануналда рекъон газалъул рогIороялда лъабнусго метраялъ аскIобегIан цониги мина букIине бегьуларилан, гьелъул хIинкъи жалго гIадамазеги бугин бищун цебейилан.\nГьел минаби разе бакIал кьолеб мехалда щайила жидеда гьедин абун букIинчIеб, пачалихъалъ кьураб бакIалда ран ругила жидеца рукъзал, жидецаго ккураб ракьул цониги кесекги гьечIила гьениб, гьел разе бакIал кьолеб мехалда лъалеб букIинчIищила газалъул идараялдаги тIалъиялдаги гьелъул гIадамазе хIинкъи букIинилан абун ццин бахъун руго гьел риххизаризехъин ругел рукъзабазул бетIергьаби.\nГьеб киналдасаго разигьечIел бакIалъул гIадамаз талат къоялдаса нахъе протесталъулаб акция тIобитIулеб букIана Первомайское росдал администрациялда цебе.\nАрбагI къоялъги къалъудалъагIан халат бахъана гьеб, гIага-шагарго укънусгогIан чияс гIахьаллъи гьабунила гьеб тадбиралъулъилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе Первомайскоялдаса жамагIатчи ГIабдулаев ГIабдулица. Гьеб акция заманалъ гьоркьоб къотIизе тун буго I6 марталда гьел гIадамалгун дандчIвазе Гъаякент мухъалъул нухмалъи бачIиндал.\nГIабдуллаев ГIабдул:«Газалъул рогIороялда аскIор ран рукIиналъ биххизабизехъин буго 71 мина. Бищун дагьалдасан гьеб щибалъуб гIумру гьабун вуго ункъ-ункъ чи. ГIаммаб хIасил гьабуни рукъзал гьечIого хутIизехъин руго 300ялдасаги цIикIкIун чи. Ццин бахъинчIого букIинищ гIадамазул.\nГьез къануналда рекъон, бакIалъул нухмалъиялъ рукъзал гьаризе кьураб бакIалда рарал минабилъидал гьел. Гьезул щивасухъ докуменалги руго гьеб ракьалъул бетIергьанлъи бихьизабулел.\nАмма диваналъ гьезухъ гIинго тIамичIо, гьез кIвар буссинабулеб буго пачалихъалъ бакIал раялъе чIезабураб къагIидаялде (СНиП) данде кколел гьечIин гьел минаби гьенир райилан. Гьелдеголъидалха мугъчIвай газалъул компаниялъги гьабулеб бугеб.\nЩайха гьеб компаниялъ добго пачалихъалъ бакIал раялъе чIезабураб къагIидаялда рекъон газалъул рогIрал рачунеб мехалда гьеб бакIалда ругел росаби кIодолъизе бегьулеблъиги хIисабалде босун рачинчIел. Гьел минаби гьанже рарал бакIал гурелъул, гьел къогоги къоло щугоги соналъ церего ран рукIана гьенир. Доб заманалъ кIиго соналда жаниб мина бачIони гьеб ракь цойги гIадамазе кьолаан.\nГьединлъидал хехго – хехго ран рукъзалгун тIубараб авал лъугьана гьениб. Рукъзал разе гьеб бакIал кьелалде цебего букIун буго гьениб магистралияб газалъул рогIоро бачун. БакIалъул нухмалъиялъги, ракьазул суалал тIуралеб идараялъги, газалъул компаниялъги гьеб суал тIубачIогойин абун нижеда бугеб гIайиб щиб.\nНижгун данчIвазе Гъаякент мухъалъул нухмалъи бачIун букIана, МахIачхъалаялда республикаялъул тIалъигун тIубалила гьеб ишилан рагIи кьуна гьез. Гьелъул щиб хIасил кколебали бихьизегIан заманалъ гьоркьобкъотIизабуна нижеца протесталъулаб акция».\nГьединго ГIабдулаца бицана чанги гIадамал гьеб акция гьоркьобкъотIизе теялде данде рукIанила, щай гурелъул цебе-цебеги гьезул суал тIубалин рагIи кьурал тIадчагIаз гьеб иш роцIцIинабун букIинчIого.\nГьел риххизаризехъин ругел минабазул бетIергьаби Дагъистаналъул вице-премьер ГIисаев Шамильгунги, республикаялъул Халкъияб Мажлисалъул бетIер ШихсагIидов Хизригунги чанцIулго данчIван рукIун руго. Гьел хIакимзабаз нужер суал тIубаялъе хасаб комиссияги, къокъаги гIуцIилин абун букIаниги гьеб ишги рагIалде бахъинчIин бицана жамагIатчияс.\nЦоссина гьел рукъзал риххизаруни гьезухъ кинаб букIаниги рецIел щвеялдеги хьулго гьечIила жидериланги бицна «Эркенлъи» радиоялъе ГIабдуллаев ГIабдулица.\nГIабдуллаев ГIабдул: «Кин гьеб рецIалил гIарац нижее щвелеб газалъул компаниялъги жалго гIайибиял гьечIин рикIкIунеб буго, бакIалъул нухмалъиялъулги гьебго пикру буго. Гьедин нижее компенсациял кьезе гIарац букIунарилан гаргалел гьелги руго щиб гьабилебали лъаларого гIадамалги руго.\nНижеца гьезда цIехолеб буго риххизарун гьел рукъзалгун нижеца щибин гьабизе кколеб, кирейин ниж инелилан. Гьелъие жаваб кьолев чи вахъунев гьечIо, гьелда тIадеги нижерго гIадаб ахIвал-хIал цойги росабалъги рагIула. Щиб гьеб киналъулго ккелебали бичIчIулеб гьечIо жеги».\nЦебехун бицен гьабураб газалъул рогIороялда аскIоаса гIебеде рарал рукъзал жеги анкьицаги риххизариларин, нужеца гьеб суал тIубайилан лъазабун буго гьезда диваналъул хIукмаби тIуразарулеб приставазул хъулухъалъул вакилзабаз.\nГьебго газалъул идараялъулги гIадатиял гIадамазулги дандеккунгутIи халат бахъунеб буго МахIачхъалаялдаги Ленинкенталдаги гьоркьор ругел ракьазе гIологи. «Эркенлъи» радиоялъ цебехун бицун букIахъе гьел ракьал къогогIан соналъ цебе гIадамазухъе росдал магIишаталъе хIалтIизаризе кьун рукIун руго, хадубккун гьез жидерго бетIергьанлъиялде руссинарунги рукIун руго гьел. 2015 соналъул августалда гьел ракьаздасан Газпромалъ газалъул рогIрал лъезе байбихьун буго.\nГIадамазул разигьечIолъи буго гьелдаса. Жидеда лъицаниги дандбачIила гьеб проект, гьенир хIалтIаби байбихьизе бегьилищилан цIехолев чиги ккечIила жидеда, гьел рогIрал лъуни жидеца ракьалдаса пайда босун бажаруларилан абулеб букIана гьелъул бетIергьабаз. Гьездаги газалъул компаниялдаги гьоркьобги бугеб диван жеги лъугIун гьечIо.


Дин, Январь 27, 2015\nТалат къо 27 Январь 2015\nГъизилюрталда кьвагьизабун буго тукен\n7 сентябралъул радакь кIиго тIубараб гIадаб мехалда Дагъистаналъул Гъизилюрталъул шагьаралъул ЦIадаса ХIамзатил цIаралда бугеб къотIноб кьвагьизабун буго кванил нигIматал ричулеб тукен. ГIадамазе зарал ккун гьечIо.\nСтамбулалда унеб буго исламияб данделъи\nДунялалъулго бусурбабазул гIалимзабазул цолъиялъул генералияв секретарь ккола МухIидин Ал-Къарадагъи. Гьесул нухмалъиялдалъун Туркиялда гьабулеб данделъиялда гIахьаллъулел руго Россиялъул 12 регионалдаса диниял вакилзаби. Гьездаго гъорлъ Дагъистаналъул муфти АхIмад-хIажи ГIабдулаевги.\nДиналъул гурелги дунялалъулги суалал\nК1албиччанкъоялда цебе Дагъистаналъул нухмалъулев дандч1вана исламияб диналъул церехъабигун. Гьез бицана диналъулги, Дагъистаналда исламияб банкгун ц1ияб институт рагьизе ккеялъулги. Амма гьабсаг1аталда Дагъистаналда нахъбахъич1ого к1вар кьезе ккараб масъала бат1ияб бугинги бицунеб букIана гьениб. Кинабха бугеб гьеб масъала?\nМайданское росулъ тун вуго цIияв имам\nРузман къоялъ Унсоколо росдал Майданское росулъе рачIун рукIана Дагъистаналъул муфтий АхIмадхIажиги муфтияталъул цоги хIалтIухъабиги. Гьезул мурад букIана майданское росулъ цIияв имам тей. Гьеб росдал имамлъун гьанже тун вуго Шамил мухъалъул Бакълъухъ росулъа МухIамадов МухIамадрасул.\nРадикалаз лъазабураб халифат къабул гьабиладай?\n«ГIиракъалъул ва Леванталъул исламияб пачалихъ» абулеб яргъид гIуцIцIарал суннитазул багъа-бачариялъ Сириялъул ва ГIиракъалъул территориялда халиифат лъазабуна. Гьелъул бетIерлъун вахъана Абу-Бакр аль-Багъдади. Гьеб багъа-бачариялъ тIолго бусурбан дунялалдехун буссун, ахIа бана гьав Багъдади цIияв халифлъун къабул гьавиялда ва гьесие гьа баялда.


Объявление Продажа насосов и запчастей Д, 1Д, НД, НДФ, ДФ, КСБ, О..., Талдыкорган. Продажа Продажа насосов и запчастей Д, 1Д, НД, НДФ, ДФ, КСБ, О..., Талдыкорган. Продам Промышленное оборудование Талдыкорган - Доска объявлений AdMir Талдыкорган - 281885\nКод: 281885 Создано: 04-07-2018 06:41\nДетали объявления Объявление Продажа насосов и запчастей Д, 1Д, НД, НДФ, ДФ, КСБ, О..., Талдыкорган. Продажа Продажа насосов и запчастей Д, 1Д, НД, НДФ, ДФ, КСБ, О..., Талдыкорган. Продам Промышленное оборудование Талдыкорган - Доска объявлений AdMir Талдыкорган - 281885.


Ицц бетIералдасан тIокIкIуна » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nРишватчагIацагун хIелхIелчагIаца хIулулеб, къакъалеб…\nЧIахъагиян чIвалеб хъатги тIагIагиян хьвагIулеб тIилги\nАхирал анкьазда Дагъистаналда ккарал лъугьа-бахъиназ гIемераб жоялъул пикру гьабизе тIамулел руго. Россиялда киса-кибего ва хас гьабун Москваялда ришватчилъигун магIишатиял такъсирал рукIунарел гIадин, гIицIго Кавказалъ, Дагъистаналъ такъсирчилъи къватIибе гьурщулеб бугеб гIадин, цо-цо СМИяз тIадагьал, гъорлъе раккичIел баянал кьолел руго.\nГьедин батани, кавказиялищ кколел жидер «хIаракаталъул» хIасилалда уголовниял делаби рагьун рукIарал ва пачалихъалъул, халкъалъул буголъиялъул миллионал, миллиардал гъурщал тIагIинарунилан жидеде гIайибал гIунтIизарурал Россиялъул оборонаялъул министрлъун хIалтIарав Анатолий Сердюков, гьесул секретарь Евгения Васильева, Россиялъул экономика цебетIезабиялъул министрлъун хIалтIарав Алексей Улюкаев, МВДялъул экономикияб хIинкъигьечIолъи цIунулеб идараялъул хIалтIухъан, полковник Дмитрий Захарченко ва цогидалги?\n«ЧчугIа махIцуна бетIералдасан»\n«Откат» абураб рагIи Москваялъ малъана Россиялдаго. Цо кIудияв хъулухъчияс абуна: «Дица тIаса тIажу бахъаниги, «откат» гъоркь течIого, федералиял идарабаз республикаялъе гIарац биччаларо», – абун. ГIурусазул кици буго: «ЧчугIа махIцуна бетIералдасан». Аваразул аби ккола: «Ицц тIокIкIуна бетIералдасан».\n…ГIемерал кIихIатIилаз жидерго цIайи, жал щалали лъазабуна гьал къояз. Дагъистаналъул бетIер хисизегIан, «чIахъаги, чIахъаги» бачунел рукIаралщинал гьанже «тIагIаги, тIагIаги» бачине журана. Гьеб буго кутакаб учузлъи.\n«Кьурул гIусал гIадал», «даим гIурччинал накIкIигъутIби гIадал» цо-цо магIарулалги тамахлъана, чарлъана, чухьарлъана, риун ана, кьерал хисизе журана. Хамелеоналъул гIадин, тIомол кьерал батIи-батIиял раккана. 2013 -2017 соназда, кIалдибе лъим босарал гIадин, руцIцIун чIун рукIарал цо-цоязда кIалал рижана, гьез цевеса арав хъулухъчиясда хадуб цо-цо жо абизе, рехизе байбихьана. ГьедигIан «къвакIарал ва ритIухълъи хириял» гIадамал, хъулухъ тун хIаким инегIан, гьесул гIунгутIаби рихьизаричIого, нуж кир рукIарал? «Миллат» басмаялъ, масала, 2013-2017 соназда Дагъистаналъ росарал бергьенлъаби, лъикIал рахъал рихьизаруна, квешал рахъалги гьоркьор течIо, кколел ругел гъалатIазде кантIизаруна. Жакъа цевеса арав чи какулел чагIи, сон кир рукIарал нуж?\nГьеб буго цIакъго нахъегIанаб ва сурукъаб гIамал. Аварагзаби ахираб азаридаса цIикIкIарал соназул заманалда дунялалда загьирлъичIо, гъалатIал камурал церехъабиги гьанже ракьалда гьечIо. Амма 2013-2017 соназда Дагъистаналда лъикIаб рахъалдехун кIудиял хиса-басиял кканищан абуни, ккана. Гьел хиса-басиял хъинтIана щивав дагъистаниясда. Ракълилаб, парахатаб гIумру бачIана республикаялде. Аллагьас балагьал рикIкIад гьареги хадурккунги.\nГIаданлъун хутIи – кIудияб жавабчилъи\nНагагь аваразда гьоркьоса авараг вахъун вукIаравани, гьевги какизе вукIана Дагъистаналда гIумру гьабун ругел цо-цо кIалги чIегIарал, махьаги чIегIерал, жаниса махIцарал, чорокал, инжитал, инсанлъиялъул тIабгI биларал жахIдачагIаз, бугьтанчагIаз, «богорукъалъул багьадурзабаз».\nГьединлъидал, 2013-2017 соназда Дагъистаналда билълъанхъизабураб сиясаталда данде щибаб къойил тударарал тухьулаби руго, миллияб рокьукълъиялъ, миллияб жахIдаялъ ва миллияб гIисинлъиялъ хIалада течIел, рагъаризарурал, гьенкьезарурал, кIечIезарурал, макьу течIел, чIвачIвадизарурал ва цIадаризарурал лотиял.\nМагIарул халкъалъул тарих, араб ва гьанжесеб хIал киназдаго лъала. Лъикьаниги нечезе кколеб тарих хъвачIо авараз бидуца ва гIетIуца.\n«Дир гьудул, ругьунаб чоца рехани, чодул мугъ бухуге, нухлул халгьабе», – гьедин хъвана ХIамзатил Расулица. БетIерлъи, цебехъанлъи буго бергьун кIудияб жавабчилъи. Гьединабго кIудияб жавабчилъи буго инсан инсанлъун хутIи. Тавпикъ кьеги тIолалго дагъистаниязе ва инсанияталъего гIадамаллъун хутIизе. Амин.\n» Мун вихьула дида даим чIагоялъ\nАмин Хӏамзат,гаргадизе кидаго бигьаяб букӏана


Лъабго анкьидаса дагьаб заман хутIун буго МахIачхъала шагьаралъул депутатал рищизе. Амма жеги къватIибе загьирлъараб ахIи-хIур гьечIо гьелда тIасан. Гьезул сияхIалги дагьалъ церегIан загьирлъана.\nДепутатлъиялде кандидатал рихьизарун руго «Трудовая партия России», «Единая Россия», «Справедливая Россия», «Правое дело», ЛДПР, КПРФ, «Патриоты России» партияздасан.\nБищун кутакаб сияхI бугин ЕР-лъулин рикIкIуна республикаялда гIемерисез. Масала, нусидаса цIикIкIун кандидат ккола комерсантазда гьоркьоса, гIицIго 35 гIанасев чи - гIадатиязда гъорлъа. Гьединго гIезегIан руго республикаялда машгьурал политиказул лъимал. Масала, Карачаев Имам – тIабигIат цIуниялъул министр Сапиюла Карачаевасул вас, гьединго гьесулго вацгIал Насир Карачаевги. Гьесул эменги Дагъистаналъул парламенталъул депутат ккола. Гъизилюрт мухъалъул нухмалъулев МухIамад Шабановасул вас – МухIамад, Центробанкалъул вукIарав нухмалъулев Сиражудин Илясовасул вас Марис.\nРуго искусствоялъул чагIиги - кочIохъаби Мухсин Камалов, ГIайшат Айсаева, ГIурус театралъул актриса Нина Тушишвили. Гьединго буго машгьурав шахматист Джакай Джакаевасул цIарги. Амма гьел чагIи киданиги рихьуларо политикаялда гъорлъ гIахьаллъулел.\nГьединго рищиязул комиссиялдаса ЭР-хъе щварал баяназда рекъон, дагьалъ цере тIасан хIуччал цIан руго Дагъистаналъул парламенталъул спикер Хизри ШихсагIидовасул вас Уллубий ШихсагIидовасдаги, «Цумада» АхIмадин абулев ГъазимухIамадов АхIмадидаги, «Железка Мага» ян абулев МухIамадов Шамилидаги. Гьелъие гIиллалъун ккун буго исана августалъул байбихьуда спикерасул вас Даниял ШихсагIидов туснахъ гьавиги, гьесда цевехун Гъизляр мухъалъул нухмалъулев Андрей Виноградов туснахъ гьавиги. Гьел киналго рикIкIуна спикер Хизри ШихсагIидовасулги низам цIунулез федералияб цIех-рехалде кьурав Дагъистаналъул Пенсиязул Фондалъул нухмалъулев Сагид МуртазагIалиевасулги сверухълъиялдаса чагIилъун.\nГьел сияхIал къватIир загьирлъилалдего бицен букIана ШихсагIидовас гьенире жиндирго чагIи ккезарулел ругин, экс-мэр СагIид Амировасул чагIаз жидералго ккезарулел ругилан. Гьелда сверухъ багъарараб ахIи-хIур букIана гьанжегIагар МахIачхъалаялъул мэрасул ишал тIураялдаса нахъе арав МухIамад Сулеймановасдаги Хизри ШихсагIидовасдаги гьоркьоб ккараб дагIба. Жиндирго васги ЕдРоялъул сияхIалдасан вихьизавулев вукIун вуго Сулеймановас. Гьелда дандечIун вуго спикер ШихсагIидов. Гьеб мехалда Сулеймановас бадибчIван буго гьесда дурго вас Буйнакск мухъалда нухмалъи гьабулев тараб мехалда, жиндир вас гьеб сияхIалданигийищин вукIине бегьуларевилан.\nАбухъего, 24 августалда спикер Хизри ШихсагIидовас республикаялъул хIукуматалда букIараб данделъиялда хасаб лъазабиги гьабуна. Жиндир вас Даниял ШихсагIидов туснахъ битIун гьавун вугищали хитIаб гьабунин жинца Россиялъул президент Владимир Путинихъе, гьединго гьесул ургъел гьабун, жиндир ракI-макI гьабурал чагIазе баркалаги кьуна.\n13 сентябралда МахIачхъалаялдасан шагьаралъул депутатлъиялде рищизе ругел гIадамазул сияхI щибги хIисабалде босун, гьел кандидатазулъ щиб гIамал-хасиятги берцин бихьун гIуцIарабали бугин жинда бичIчIулареб жойин абуна ЭР-лъе «РИА-Дербент» агентлъиялъул аналитик Муса Мусаевас.\nМуса Мусаев: «Рищиял тIаде щвезе дагьабго заман хутIараб мехалдайищ кандидатазул сияхI къватIиб загьир гьабулеб? Гьеб цо. КIиабизе бугони, дова тIалъиялда вугев чанго чиясда лъан гурони, халкъалда лъаларо кинаб къагIидаялдалъун гьел чагIи гьенир сияхIалде росаралали. Гьезул цониги кандидатас вахъун цевегун бицинчIо жиндир программа кинаб бугебали. БатIаго цебеги гьедигIан эркенго рес букIунароан кандидатура лъезе. БукIинчIониги, цо ххвелгIаги гьабулаанха – телевидениялдасан кIалъалаан, дискуссиял гьарулаан, гIадамалгун дандчIвалаан. Жал щалали бицунаан. Жидеего гьез гьаркьал кьезелъун, кандидатаз цо гIиси-бикъинал мурадалгIаги тIуралаан гIадамазул – цоязе лъим бачунаан, цогидазе канлъи кьолаан. Яги чакарниги бикьулаан. Дица абулеб гьечIо гьез битIун гьабулеб букIанин – гьеб жо ришват кьей кколелъул. Амма халкъ хIалеб ххвел гьабулаан гьез. Гьанжейин абуни зодоса росарал кинигин, росун лъун руго гьадара хIакимзабазул лъималазулги, гIагарлъиялъул чагIиги рихьизарурал сияхIал. Гьединлъидал нилъеца гьаркьал кьезе кколел руго нилъеда тIасахун рихьизарурал чагIазе. Рищиял кирха гьенир ругел, конкуренцияги киб бугеб?»\nПалхIасил, гьадаб цебехун бицине байбихьараб МахIачхъалаялъул шагьаралъул депутатлъиялде кандидатал ракIарун гIезабураб сияхIалда руго жеги Халкъияб Мажлисалъул депутаталги – МухIамад ГIарацилов, Мадер Канберов, Фикрет Ражабов, Эдуард Хидиров, гьединго бакIал раялъулгун рукIа-рахъиналъул магIишаталъул министр Ибрагьим Казибековгицин. Республикаялъул даражаялда ругел гьезие шагьаралъул депутатлъиялде ишан босун щайин гьикъулеб буго цо-цояз. Амма экспертазул пикруялда рекъон, гьел руго ургъунго гьез лъурал кандидатураби. Жидеего гьеб хъулухъ къваригIинчIониги, нагагьлъун жидерго цонигиязе щвараб гьаракьги партиялъул цониги вакиласеги кьун, гьев цевехун вехъерхъизе ургъараб къагIида. Амма гьелдаго цадахъ ракIалде щвезабизе бегьула, гьеб партиялъул вакилзабаз, «Россиялъул патриотаз» цереккунго гьарулел рукIана лъазабиял жал МахIачхъалаялъул мэрасул хъулухъалъе гIоло къеркьезе ругин абун.\nБицен гьабулел кандидатазда бараб жо гIемер буго. Масала, гьезда бараб буго (депутаталлъун рахъиндал) исана октябралда МахIачхъалаялъул мэрлъун вищулев чиясул къисмат.\n«Единая Россия» партиялъул цогIаги кандидат бергьинчIо рищиязда


Дагъистаналъул магIишатчагIазе кумекалъе 580 млн. гъурущ гIарцул биччазе бугилан лъазабулеб буго Росдал магIишаталъул министерлъиялъ. Росдал магIишат цебетIезабиялъул 20I5-20I7 соназда бихьизабураб программаялда жаниб магIишатчагIазе квербакъи гьабулеб буго хIукуматалъ. Кинаб пикру гьелда тIасан бугеб жалго магIишатчагIазул, ай фермеразул?\nЖидер магIишат гIуцIцIи байбихьарал фермеразе кумекалъе Дагъистаналъул тIалъиялъ биччалеб буго 579,I млн. гъурущ. Гьелда гьоркьоса 472,3 млн гъурущ кколеб буго федералияб бюджеталъ юиччалеб, хутIараб, I06,8 млн. гъурущ бихьизабун буго регионалияб бюджеталдаса. Гьедин лъазабулеб буго Дагъистаналъул Росдал магIишаталъул министерлъиялъ.\n20I5-20I7 соназ тIолго Россиялда лъазабун бугеб фермеразе квербакъи гьабиялъул программаялда хурхун гьанже Дагъистаналдаги биччалеб бугин гьеб гIарац фермеразе квербакъи гьабизейилан баян гьабулеб буго Росдал магIишаталъул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулей Изиева Аидаца.\nГьедин, Росдал магIишаталъул министерлъиялъул баяназда, гIаммаб куцалъ, кинабгIаги Дагъистаналда хIадурулеб нигIматазул 90% кколеб буго гIисинал гIуцIияз къватIибе биччалеб. Масала, 98,4% картошкаялъул Дагъистаналда гIезабулеб буго гIисинал магIишатиял гIуцIияз, гIадатаб къагIидаялда абуни, гьел ккола цо хъизмалъ жидецаго бекьун гIезабураб нигIмат. Гьединго, гьеб тайпаялъул фермабаз гIезарулел руго 5I,5% тIорщалил, чIIезабулеб буго 70% гьанал ва 84% рахьдал.\nГьеб программаялда хурхун кидагоги гьабулеб букIанин дагъистаналда магIишатчагIазе квербакъи, амма исана гьеб цIакъ цIикIкIун кIваркьеялъе гIиллалъун бугин Россиялъ лъазарурул санкцияби ва гьелда хурхун Дагъистаналъул бетIерас «гьанже Кавказалъ кваназабизе бугин Россияйилан» гьабураб лъазабийилан рикIкIунеб буго магIишатчи МухIамад ГIабдулхаликъовас.\nМухIамад ГIабдулхаликъовасул росулъ буго жиндирго хьихьараб боцIи. Амма гьес гьеб ферма абун хъвай-хъвагIай гьабун гьечIо. МухIамадил баяназда рекъон, гьесул буго 6 гIака ва гьединго I0 хьихьараб боцIул бетIер. Гьес магIишат гьабулеб буго хIан-рахь ва гьан бичун. МухIамадил рагIабазда рекъон, гьесул нигIматал росулъго ричун ун батIияб бакIалда бичизе жо хутIулеб гьечIо.\nГIабдулхаликъовас «Эркенлъи» радиоялъе баян гьабуна жинца цебего хIаракат бахъанин магIишаталъул гIуцIи гьабизе ва хIукуматалъул кумек щвезе амма гьелъул щибго хIасил ккечIин.\nМухIамад ГIабдулхаликъов: «Гьабунаха, магIишат гIуцIизейилан документал гIемерал документалги гьаруна. ГIарацги хвана гьел гьарулаго гIемер. КIиго соналъ хадув лъугьаниги щибго ккечIо. хадуб абуна гарант къваригIунилан. Вачана . Гьев вачананиги жо ккечIо».\n«Нур» абун цар лъураб ферма данде гьабизе хиял букIун буго МухIамадил, амма жиндир заманги гIарацги хвей гуреб хIасил ккечIила гьелъулин баян гьабуна гIабдулхаликъовас.\nМагIишатчиясул пикруялда гьеб иш данде билълъинчIолъиялъе гIилла буго кинго рес гьечIолъи гIадатияв чиясе кумек щвезе. Гьанжеги гьеб программаялъ мустахIикъал чагIазе пайда ккеялда щаклъи загьир гьабуна гьес.\nМухIамад ГIабдулхаликъов: «Жидеего бокьарал чагIазе кьолеб буго гьез гьеб .ЧIахIиял чагIазе щола гьеб , гIадатияв чиясе гьеб щвей щакаб буго. Жидер гIагарлъи лъалел-хъвалезе кьолаха»\nКидагоги гIадатияв чиясе захIмат букIанин бацIадго магIишат данде гьабизе. Гьеб хIукуматалъ кумекалъе биччалеб гIарцулги хIасилалда гIицIго кагътада ругел магIишатчагIазе щвелин гьеб кумакилан баян гьабуна МухIамад ГIабдулхаликъовас.\nДагъистаналда бугеб фермеразул ассоциациялъул нухмалъулев ГIабдурахIман ГIабурикIовасул пикруялда гьеб гIарац мустахIикъал гIадамазе щвей щакаб буго. ГIиллаги гьелъите бугила, гьеб гIарац бикьизе гIуцIцIун бугеб комиссиялда гъорлъ рукIине кколел 50% жамгIиял гIуцIабазул вакилзабазул цо гIаги чи гьеб комиссиялда гъорлъ гьечIила . Аслияб куцалъ гьенир ругила хIакимчагIи.\nГIабдурахIман ГIабурикIов, Дагъистаналъул фермеразул асссоциациялъул бетIер\nГьединго, 20I4 соналъ Дагъистаналъул Росдал магIишаталъул министерлъиялъ иш байбихьулел магIишатчагIазе квербакъи гьабиялъе бихьизабун бугоI66 млн. 600 азарго гъурущ. Амма гьеб гIарац щвезе гьединго гIемер квекIенал кколел руго гIадатияв магIишатчиясе. Амма кагътида хьихьараб боцIи-панз бугел чагIазе гьеб гIарац щвезе щибго квекIен гьечIилан баян гьабуна жамгIияв хIаракатчияс.


Грозныялда МухIамад аварагасде (с.гI.с) Франциялъул сатирияб даптаралъ карикатураби рахъиялде данде букIараб митинг, 19янв2015\nМитингал ва демонстрациял шаригIаталде данде кколищин абураб суал борхулеб буго гьал къоязда къватIибе бачIараб Дагъистаналъул «Черновик» газетаялда гьелъул мухбир ХIажигIалиев ГIумарица. Бусурбабазул батIи-батIиял гIалимазул рагIаби кьун, гьес гьениб бихьизабулеб буго рукIине кколел шартIал чIезарун тIоритIулел митингалгун демонстрациял шаргIалъ гьукъун гьечIолъи. Амма гьелдаго цадахъ халкъалда гьоркьоб тIибитIун буго тIадтаразде мукIурлъизе кколин абураб пикруги.\nДагьал церегIан моцIазда интернеталда тIибитизабун букIана Дагъистаналъул муфтий АхIмад-ХIажи ГIабдуллаевас вагIза гьабулаго бахъараб видео. Гьелда гьес абулеб букIана оппозициониял партиял яги къукъаби гIуцIун тIадтаразе квал-квал гьаби бугин мун рекIараб автобус бачунев чиясе квал-квал гьаби гIадинаб жойин.\nЧерновикалда хъваралда рекъон, нагагь тIалъиялъ мекълъаби гьарулел ратани, иш гьедин букIин бихьизабизе халкъ къватIибе бахъине бегьулеб буго шаргIалда рекъон. Митингал оппозициониял гурониги рукIунин абун дагьаб цебегIан Грозныялда МухIамад аварагасде (с.гI.с) Франциялъул сатирияб даптаралъ карикатураби рахъиялде данде букIараб митинг ракIалде щвезабуна журналист ХIажигIалиевас.\nХIажигIалиев ГIумар: «Митингалгун демонстрациял кидаго гурел оппозициониял рукIунел. Оппозициониял ратаниги лъие оппозиция гьебалиги балагьизе ккола. Дагьалъ цебегIан Чачаналда ва Гъалгъаялда рукIана карикатурабазде данде митингал. Дагъистаналда гьединал рукIинчIониги гьанисаги официалияб делегация битIун букIана гьенибе».\nТIалъиялъул пикруялъул рахъккун тIоритIулел митингазе кибго квал-квал букIанареблъи хIисабалде босани, тIалъиялъул политикалде яги цоги жидее данде кколарел ишазде кIвар буссинабизе халкъ къватIибе бахъинеги бегьулин абураб магIна буго дур макъалаялъул. Исламияб гуреб пачалихъалда митинг гьабулезда шаргIалъул рихьизариял ракIалде кколищ?\nХIажигIалиев ГIумар: «Исламияб жамгIияталъул гIуцIи букIуна батIи-батIияб.\nБитIун абуни, исламияб жамгIияталъ гIумру гьабизе ккола исламияб пачалихъалда. Исламияб жамгIият исламияб гуреб пачалихъалда бугони, гьелъул магIнаги кколаро гьеб исламалда яги шаригIаталда рекъон гIумру гьабулеб гьечIин абураб. Бусурманчияс шаригIаталда рекъон гIумру гьабизе ккола гьев кив вугониги батIалъи гьечIого.\nИсламалде данде кколарел жал гьесдаса лъица бугониги тIалаб гьарулел ругони, гьел тIуразаризеги гьесул ихтияр гьечIо. Гьединлъидал, гьесие бищунго кIвар бугел рукIуна исламалъул гIалимаз гьарурал къотIиялги, гьезул рагIиги, малъа-хъваялги.\nИсламияб пачалихъ гьечIеб бакIалда гьел гIалимазул рагIиялъул кIвар дагьабги кIудиябги букIуна. Исламияб гуреб пачалихъалда кколеб бугелъе битIараб къимат кьун бажарулел бусурбабазул гIалимаз гьабула гьединаб хIукмуги. Митинг гьукъизе ругел гIиллабиги нахъе гьарун митинг гьабизе хIукму къотIизе рес буго.\nМитинг гьукъизе ругел гIиллаби кколаха руччабигун бихьинал цадахъ гьелда гIахьаллъи яги митингалъул заманаялда чияр буголъи хвезабизе яги бикъизе рес букIин ва цогидал такъсирал ишал. Митингалъул пайда гурони зарал букIунареблъи лъалеб мехалда гьеб гьабизе хIукму къотIула ва гьеб гьукъараб гьечIо. Дагъистаналда рукIана митингалде гIадамал рахъиналдалъун чиясул гIумру хвасар гьаруралги хIужаби».\nШаргIалда рекъон, шартIал чIезарурал митингал тIоритIизе гьукъарал гьечIолъи мухIкан гьабуна МахIачхъалаялъул аслияб мажгиталъул имам СагIадуев МухIамадрасулицаги.\nСагIадуев МухIамадрасул: «ШаргIалда хIарамаб бугин абун баян гьабун бачIинчIеб жо хIалалаб букIуна. ГIадамаз къватIиреги рахъун гьалъул нижеца тIалаб гьабулеб буго, гьеб нижее данде кколеб гьечIин аби - шаргIалда гьукъун гьечIо. Жибго гьеб бусурбабазул церехъабаз дандбанги гьабула, гьез гьелъул маслигIатги чIезабула».\nЭР: Оппозициониял партиял, оппозициониял къукъаби гIуцIиялде шаргIалъ щибин абулеб?\nСагIадуев МухIамадрасул: «Гьезул тIалабал шаргIалде данде кколел ратани, питнаялде гьез ахIулелги ратичIони-гьебги гьукъараб гьечIо».\nЩибаб халкъалъул нухмалъулев гьеб заманаялда гьеб халкъалъе нухмалъиялде ТIадегIанас вачарав чи кколин, гьединлъидал гьесие квал-квалал гьаризе лъикIаб букIунарин абулеб букIана интернеталда лъураб тIадехун бицен гьабураб видеоялда Дагъистаналъул муфтияс. Гьел рагIаби, гIаммаб куцалда киналго нухмалъулезда хурхун гурел, хас гьабун, жакъа республикаялда бугеб нухмалъиялъул рахъалъан республикалъул халкъалде абурал гIадин къабул гьаризе кколин рикIкIунеб буго Централияб мажгиталъул имам СагIадуев МухIамадрасулица.\nСагIадуев МухIамадрасул: «Жакъа митинг гьаби-гьабунгутIи жакъа бугеб тIалъиялда бараб букIинарищха. Муфтияс абулеб жоги жакъа бугеб тIалъиялда хурхун абураб бугин тола дица. Гьез бусурбабазул ихтиярлаги хвезарулел гьечIо, бусурбаби къваридги гьарулел гьечIо. Гьез гьабулеб жоялъулъ маслигIат бугин абураб пикру досул букIиндал абурал рагIаби руго гьел. Гьедин абизе гьесул ихтиярги буго, гьев витIаравги вуго. Дица рикIкIуна гьеб политикияб суал бугин. Политикиял суалазда гъорлъ хал гьабула гIаммаб халкъалъе бугеб пайдаялъулги заралалъулги. ГIаммаб халкъалъе пайда бугеб рахъ я муфтиясда, ялъуни имамзабазда, цIаларал чагIазда гIаммаб куцалда гIадамазе, исламалъе пайдаяб букIин лъалеб бугонани, гьеб рахъалде гьез ахIилаха».\nЖакъасеб тIалъиялъ бусурбабазул ихтиярал хвезарулел гьечIин абулеб пикруялда тIад рекъолел гьечIо Дагъистаналдаса цо-цо инсанасул ихтиярал цIунулел. Гьез абулеб буго жакъа улкаялъул тIалъиялъул сихIтараб разилъиялдалъун низам цIунулез цо-цо бусурбабазул Конституциялъ кьураб бокьараб дин гьабизе бугеб ихтияр хвезабулеб бугин.\nНухмалъиялъе ритIухълъи чIезабизеги, къанун цIунизеги кумек гьабизецин рес бугин митингазин абулеб буго ХIажигIалиев ГIумарица.\nХIажигIалиев ГIумар: «Жакъа бугеб пачалихъалъул форматалъги, гьелъул къануназги, гьениб гIадамаз гIумру гьабун бугеб куцалъги чIезарун гьечIо митингазе гIурхъаби. Митингал ва демонстрациял жакъа ругел къануназ гьукъун гьечIо.\nОппозиция букIинеги тIалъи какизеги къануназ гьукъун гьечIо. Исламалъ гьеб гьукъулеб бугин, щайгурелъул гьанжесеб нухмалъиялъ низам цIуниялъул мурадалда гьел гьукъулел рукIиналъин абиги битIараб букIинаро.\nЖибго тIалъиялъцин гьукъун гьечIеб жо исламалъ щай гьукъизе кколеб? Гьанже бугеб нухмалъиялъе митингалъул квал-квал букIине рес бугин абун гьеб гьабичIого тезе кколаро. Гьелъул гIаксалда, нухмалъиялъе къанун цIунизеги низам чIезабизеги кумек гьабизецин рес буго митингалъ. Нилъеда лъала къанунги хвезабун гIадамал жанир тIамураб мехалда митингал гьариялъ гьел гIадамал эркен гьаризе ва ритIухълъи чIезабизе кIварал хIужабиги».\nШаргIалъ митингал гьукъулел гьечIо\nКIиго загьруяб борхьица цоцазда хIанчIуларо\nМагьари лъечIого ячунге лъади


ГЬАЛДА Ц1АР ЩИБ ЛЪОЛЕБ Ц1АЛАРАЛ ЧАГ1И? - 28 Ноября 2015 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nВторник, 24.04.2018, 21:27 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2015 » Ноябрь » 28 » ГЬАЛДА Ц1АР ЩИБ ЛЪОЛЕБ Ц1АЛАРАЛ ЧАГ1И?\nГЬАЛДА Ц1АР ЩИБ ЛЪОЛЕБ Ц1АЛАРАЛ ЧАГ1И?\nЦогидал муг1рузул районалдаго г1адин нилъер районги, росдал маг1ишаталъул район бугин абуни дун мекъи ккеларилан ккола. Гьениб г1езабулеб аслияб ниг1матги, гьан, рахь, х1ан, г1и-боц1удаса бахъулеб ниг1мат бук1ин лъаларев чиги къанаг1ат ватиларо.\nАмма щаялиго, гьаб ахирияб заманалда киг1ан Россиялъул, республикаялъул чиновникал, х1атта росдал маг1ишаталъул министрал, росдал маг1ишаталде кьолеб к1вар ц1ик1к1ун бугилан ах1даниги, г1адатияв г1и-боц1ухъанасда, хурухъанасда, ахихъанасда гьеб к1вар кьолеб бук1ин бихьулеб гьеч1о. Лъаларо, рицатал папкабазда жанир лъурал т1амчазда гьоркьор, гьеб х1акъикъаталдаги ц1ик1к1ун батизеги бегьула.\nГьал къояз росдал маг1ишаталъул отделалде щварай дида рак1алде ккана районалъул росдал маг1ишаталде пачалихъалъ киг1ан к1вар кьолеб бугебали, маг1ишатазда хасалиде гьабураб х1адурлъиялъухъ, г1и-боц1ул къадаралъухъ, гьездаса бахъулеб продукциялъухъ хал гьабизе.\nХал гьабиялъ бихьизабуна цересел соназде дандеккун кьолеб к1вар хисун гьеч1еблъи, доб мехалъго г1адин хур бекьизеги г1и-боц1уе кьезеги хьонал, кормаби зах1матго гурони щолел гьеч1олъи, росдал маг1ишаталда бугеб техника басралъун бук1ин. Г1езабураб продукция кьезе бак1 гьеч1олъи ва цогидабги.\nХ1акъикъаталдаги, гьенир ругел баяназда рекъон нилъер районалда, гьаб соналъул сентябрь моц1алде щвезег1ан маг1ишатазда хьихьун буго 4192 бет1ер ч1ег1ербоц1ул, 62913 бет1ер г1и-ц1аназул. 9 моц1ил х1асилазда рекъон районалда беч1ч1ун буго 23172 центнер рахьдал, нахъраталие лъун буго 45 азарго тонна хъач1аб раг1и-хералъул. Бугеб боц1ухъ балагьун гьеб г1емер гьеч1о, дагьабиланги кинха абилеб, жеги цо-цо СПКяз, ОПХялъ мух1канал баянал кьун гьеч1еб мехалъ.\nКъокъ гьабун абуни, бихьулеб буго доб цебе ч1ун хут1арабилан киназго к1алдиб х1ац1у ккун бицунеб замамалде дандеккун, нилъер маг1ишатал ч1унтун, риххун лъуг1ун рук1ин. Мисалги бачун тела, дида лъалеб мехалъ Хунзахъ Хизроевасул ц1аралда бугеб колхозалда хьихьун бук1ана 2 азаргоялдаса ц1ик1к1ун беч1ч1улеб г1ака. Жакъа районалъул 24 маг1ишаталда буго 4192 бет1ер г1ачиязул. Бакьагьеч1и К. Марксил ц1аралда бугеб колхозалда хьихьун бук1ана 30 азаргоялдаса ц1ик1к1ун г1и-ц1аназул, жакъайин абуни 24 маг1ишаталда буго 62913 бет1ер г1и-ц1аназул. Беч1ч1улеб бук1араб рахьдал, нахъраталие лъолеб бук1араб раг1и-хералъул дица бицинаро. Гьелъ бицунеб буго жакъа росдал маг1ишатги, г1и-боц1ухъабиги, хурухъабиги, гьез г1езабулеб продукцияги лъиениги х1ажат гьеч1еблъи. Къокъ гьабун абуни гьелъ кинаб бук1аниги пайда-хайир кьолеб гьеч1еблъи. Гьединго пайда кьолеб гьеч1илан рехун тана нилъер республикаялда ракьал, ахал. Ираналдаса баччизе лъугьана картошка, Беларуссиялдаса гьан, Голландиялдаса х1ан, Америкаялдаса г1анк1удал бохдул, хинал улкабаздаса пихъ-мич1. Нилъерго г1адамаз г1езарурал ниг1матал кьезе бак1ги, босизе чиги лъуг1ун, кибе балебали лъаларого, араб багьаялде кьун щиб, лъел багьаялдаса учузго бичун, къиматго гьеч1ого хут1ана. Гьелъги бихьизабулеб буго жакъа къоялда жаниб бицунел рук1ин гурони, росдал маг1ишат цебет1езабизе, гьелда т1ад кин гьабун лъик1 бук1инаян ургъизе, х1алт1изе лъиениги бокьулеб гьеч1олъи. Х1алт1улев чиги вокьулев гьеч1о, гьаб заманалда гьединал г1адамал данде кколарелъул.\nЦебе дун гьит1инаб мехалъ районалъул газеталда «Лъил г1ака рахьдалаб?» абураб рубрикаялда гъоркь къват1ире кьолаан нилъер маг1ишатазда беч1ч1араб рахьдал сиях1, г1езабураб гьанал план. Рук1унаан маг1ишатазда гьоркьоб соцкъец. Гьанже соцкъецал кин гьез гьарилел, маг1ишатилан абулеб ц1ар гурони хут1араб щибниги гьеч1еб мехалъ. СССРалъул заманалда щибаб колхоз-совхозалда лъалаан киг1ан гьан г1езабизехъин жидеца бугебали ва кибе гьеб кьезе кколебали. Ва щивав чиясда лъалаан кида ва кинаб тукаде гьеб бач1унебали. Жакъа гьединан данде кколеб гьеч1о. Цо чахъу г1езабизе нусго чи х1алт1улев вугони-вехьги, ветеринарги, удаманги, фермаялъул заведующийги, колхозалъул председателасул заместительги, живго председательги-гьеб чахъдал гьан ц1акъго хираго ч1олеб буго. Гьан босулев чияс гьел киназего гьоркьоб бикьизе г1ураб г1арац кьезе кколеб буго цо гьанал килоялъухъ. Цебе СССРалъул заманалда пачалихъалъ бугеб бак1алдаса босун кьун г1езабулаан гьел киназего г1арац, гьединлъидал цо ч1араб бак1алда бук1унаан гьанал килоялъул багьаги. Жакъа гьеч1о.\nБат1иял, нилъеца капиталистазулин абулел пачалихъазда цо чахъдада т1ад гьевгощинав чи х1алт1уларо. Гьединлъидал гьединаб гьанги учузаб бук1уна. Доба учузаб бук1иналъ буго гьеб нилъер гьанибеги баччулеб. Дора щай нилъер анир г1адин цо чахъу хьихьизеги цо г1ака хьихьизеги г1емерал чаг1и къвариг1унарел? Дора гьелгощинал г1адамал къвариг1унаро, щайгурого доба буго нилъеда гьанже г1агар раг1араб «модернизация»-ян абураб жо. Азарго г1ака беч1ч1изе нилъер аниб нусго доярка х1ажалъулей ятани, доба цо дояркаялъ нилъер аниб врачасулалдаса лъик1аб хъах1аб халг1атги рет1ун, х1урги хъвач1ого, цо кнопкаги цун реч1ч1ула гьелгощинал г1ачиял. Рахь ц1ик1к1ун кьезе бакъанцин бачунеб раг1ула бокьоб. Гьениб г1иядаса квас къунц1улеб ва гьелда т1ад х1алт1и гьабулеб къаг1ида, гьанал, рахьдал щиб-щиб жо гьабулеб, хур бекьулеб, гьениса бач1ин бак1арулеб, ахикь пихъ г1езабулеб къаг1ида-кинабго буго техникаялда божун. Нилъер аниб умумузул бук1аралдаса щибниги хисараб жо гьеч1о. Токалъ беч1ч1улеб жойищ г1ака бук1унебиланги абун, моц1аби ц1ац1алел хут1ун руго нилъ. Цох1о киналго разияб, къват1исел пачалихъазда нек1ого ч1алг1ун рехун тараб, школлъималаз цогояб пачалихъияб экзамен-ЕГЭ кьей-гьеб батана нилъеда дозул мисал босизе жо. Щибго жо босич1ого нилъги рук1ине бегьилищха?\nДида бич1ч1улеб бак1алдаса г1ебеде пачалихъалъ нилъ тун руго бокьа-бокьухъе маг1ишат гьабулел рук1айилан. Колхоз-совхозаздаги, ай гьанжесеб заманалда рекъон СПК, ОПХ, КФХ-яздаги г1айиб кин гьабилеб, беч1ч1араб рахьдахъ Рычал-су-ялъухъали киса гурин, муг1руздаса чвахулеб лъелг1ан багьа гьеч1еб рахь г1езабулел ругеб мехалъ. Нужецаго х1исаб гьабе жакъа г1адатияв мискинчиясда щиб къо бихьулебали гьан, рахь, х1ан, нах г1езабулаго. Хал гьабе, жакъа СПКяз молокозаводазде рахь кьолеб буго 18 гъурщиде, 7-8 гъурщидецин лъицаниги босулеб гьеч1о квас, т1ахьол, т1омол багьа киб бак1алда бугебали нужедаго лъалеб батила. Г1и-боц1и г1езабуралъухъ пачалихъалдаса кьолеб дотация щолеб буго г1иц1го 1-2 процент г1и-боц1ухъабазе. Гьебги бащдаб гъоркьги тун. Гьелъул ва цогидалъулги х1исаб гьабидал, кинаб цебет1еялъулха нилъеца бицине бегьулеб. Амма цоги рахъалъ абуни, г1ажаиблъи гьабизе бач1уна СПКялги г1уц1ун, г1аммал маг1ишатазе нухмалъи гьабизе тарал цо-цо нухмалъулез, росдал жамаг1аталдеги рач1инч1ого, жидеего бокьухъе кеп босулел, маг1ишат талавур гьабулел рихьидал. Чи тохаб бак1алдеги рилъун жидецаго рищарал, жидергоги, жидер умумузулги маг1ишат прихватизировать гьабурал СПКялъул нухмалъулезде гаргадилел рук1ин гурони, гьеб щай гьедин гьабулебилан абулев чиги гьанже гьеч1о. Вугониги кколеб жоги гьеч1о. Гучаб гъвет1алъе жеги щулалъич1ел бачил лъурдуз щиб гьабилеб. Цидулгун гени ч1вазеги лъиеха бокьилеб. Гьездаги г1айиб кинха гьабилеб?\nПалх1асил лъала пачалихъалъ росдал маг1ишат цебет1езабизе чанго миллиард долларалъул къадаралда россиялъул гъурщал риччалеллъи. Гьединго лъала гьеб кинабниги г1арац бихьизабураб бут1абазде гуреб, цо хассал чиновниказул рагьарал, т1ину гьеч1ел чунтбузухъе унеблъи. Гьединго бич1ч1ула къват1иса улкабаздаса квен-т1ех босиялъе пачалихъалъ чанго миллиард доллар кьолеблъи. Гьеб к1удияб къадаралъул г1арац нилъер «г1агараб ва бокьулеб» пачалихъалъ х1алт1изабулеб буго къват1исел улкабазул росдал маг1ишат цебет1езабиялъе. Пайда щиб… Гьариларин гьанжеги ч1обогоял анищал.\nЖакъа г1емер рачине бегьилаан пачалихъалъул росдал маг1ишаталъул, халкъалда, т1оцебесеб иргаялда росулъ г1умру гьабулезда, хинк1-чед, гьан-х1ан г1езабулезда дандеч1араб политикаялъул мисалал. Рач1а гьеб пайда гьеч1еб ишалдаса инкарги гьабун, хадубккун росдал маг1ишат цебет1еялде хьулгун, анищазда макъала къокъ гьабизе. У. Къурамух1амадова.\nПросмотров: 236 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


ГIолилал, нух битIаги нужее!\nЖакъа буго нужер хасаб къо. Ахираб цIурмил гьаркьица нуж нухарегIулел руго рацIцIадал анищазухъеги роцIарал пикрабазухъеги. Нужеца къо-мех лъикI гьабулеб буго бищун лъикIаб, гIанчIаб ва кепаб, кIочене захIматаб школалъул гIумруялъулгун. Къо-мех лъикI гьабулеб буго лъаялъул каваби нужее рагьарал, захIматалде ва къохIехьеялде нуж ругьун гьарурал, нужер ракIбацIцIадал гIадамал гIезаризе хIаракат бахъарал учительзабазулгун.\nИна сонал, школалъ нужее кьураб гIемераб пайдаяб ва лъикIабщиналъе - киналъего кколеб къимат кьела нужеца заманалдасан. Школалъ жанибе бачунеб анцIила цо сон гIезе буго нужее гIумруялъего. Херазги бицуна жидерго цIалулеб заманалъул, учительзабазул. Нужерги рекIелъ ратула гьеб анцIила цо соналъ рикIарал кIочонарел лахIзатал. Амма гIумру цо бакIалда чIун букIунаро. КигIанго берцинаб рокъосаги ине кколеб заман букIуна. Гьединаб къо ккола жакъа нужерги.\nЖакъа нуж гIедегIун руго цIияб гIумруялде. Нужер цо-цояз некIого тIасабищун буго гIумрудул нух, цогидал жеги ургъулел руго гьелда тIад. ХIалбихье, церехун а, нахъе къаге. ХIинкъуге нужедаго цере захIматал ва борхатал масъалаби лъезе. ХIаракат бахъе ракIалда ругел мурадазде щвезе, хIинкъуге цогидал инчIел нухдасан ине.\nНужее кумекалъе руго киналго – эбел-эмен, школа ва Дагъистан. Республикаялъе хIажат руго гьунар бугел, таваккалго цере унел гIолилал, ай нуж. Нух битIаги нужее!\nПрочитано 446 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 28 мая 2018 10:11\nДругие материалы в этой категории: « Шагьаралъул школазда - рахьдал мацIал\tЕГЭ - 2018 »


Паспорт батичIони гIакIа къотIулищ?\nЦIалдолез Эркенлъи Радиоялде бачIараб иргадулаб суал буго документал кодор ратичIев чи полициялдеги вачун гьесда тIад гIакIа къотIизе ихтияр бугищин абураб.\nХасавюрталдаса Исламов МухIамадгIалица «Эркенлъи» радиоялде бачIараб суалалда цIехолеб буго Хасавюрталдаса МахIачхъалаялде автомобилалда рекIун рачIунаго нухда, полициялъулазул посталда жал лъалхъизарунила ва документал цIеханила. «Цо-цоязухъ я паспорт ялъуни цогидаб документ батичIо. Гьединлъидал, ниж рачана полициялъул бутIаялде ва 500 гъурщил гIакъа къотIана. Бокьилаан лъазе гьеб инсанасул ихтиярал хвезарилъун кколарищали», - абун гьикъулеб буго Исламов МухIамадгIалица.\nГьаб суалалъе жаваб кьолаго республикаялъул жанисел ишазул министерлъиялъул нухазда гIадлу-низам цIуниялъул пачалихъияб инспекциялъул идараялъул халкъалда гьоркьоб бичIчIикьеялъулаб хIалтIи гьабиялъул бутIаялъул нухмалъулев СултIанов ГIисалмухIамадица бицана гьеб бугила Дагъистаналда бугеб ахIвал-хIалги хIисабалде босун гьабулеб хIалтIи ва гьединаб иш гьабизе полициялъул хIалтIухъабазул ихтиярги бугила. Гьезул ихтияр бугила щаклъи ккарав чи яги чагIи щив яги щал кколелали лъазариялъул мурадалда полициялъул бутIаялде рачине. Административияб къануналда рекъонин абуни, жив щив кколевали бихьизабулеб документ кодоб батичIев чи полициялде вачин ва гьев тамихIалде цIай къанун хвезабилъунги кколарила.\nЮрист МухIамадов Бияхъайица бицухъе, къануналда рекъон полициялъулазул ихтияр рагIула кодоб документ гьечIев чи, гьев киса щив кколевали лъазабизелъун лъабго сагIаталъ полициялъул бутIаялда кквезецин.\nМухIамадов Бияхъай: «Гьединаб ихтияр буго полициялъул. Амма кодоб документ батичIогойилан тIад гIакъа къотIизе кколин къануналда хъвараб бакI гьечIо. Масала, ЦIунтIа, ЦIумада ва цо-цо цогидалги мухъал руго гIурхъи цIунулез документ гьечIого жанив-къватIив чи виччаларев. Гьединабги буго Жанисел ишазул министерлъиялъ ва федералияб хIинкъи гьечIолъиялъул хъулухъалъ тIалаб гьабун бахъарабги къанун».\nЮрист МухIамадов Бияхъайица бицухъе, гьел мухъазда документ гьечIездехун гьединаб балагьи гьабуниги, цогидал бакIазда тIад гIакIа къотIи кколеб буго къанун хвезабилъун.\nЭркен гьавулищ магъало кьеялдаса пенсионер?\nЭмен гьечIого хутIарал лъималазе пособие цIикIкIинабулищ?


Пачалихъалъул цогояб экзамен цIалул программаялда нахъе бахъизе кколин абураб къануналъул проект босун буго Пачалихъалъул Думаялъул халгьабиялде.\nПачалихъалъул цогояб экзамен цIалул программаялда нахъе бахъизе кколин абураб къануналъул проект босун буго Пачалихъалъул Думаялъул халгьабиялде. Гьеб проекталъул авторал ккола ЛДПР партиялъул вакилзаби. Жиндирго хIажалъи ритIухъ гьабичIин гьеб экзаменалъилан рикIкIунеб буго гьез. Дагъистаналъул лъай кьеялъул министерлъиялъги, гьединго мугIалимзабазги рикIкIунеб буго цогояб экзамен кьун бажарулеб бугин лъималазухъайилан, эбел-инсул пикру гьезулалдаса батIияб буго.\n15 соналъ цебе Пачалихъалъул цогояб эказмен школалъул цIалул программаялде гьоркьобе бачунаго гьелъул масъала букIанин лъай кьеялда жаниб букIараб коррупцияги лъугIизабизе ва цIалдохъабазул лъаялъул даражаги борхизабизе, амма хIасил гьединаб ккечIин абулеб буго ЛДПР пратиялъул депутатаз. Цогояб экзамен кьезе байбихьаралдаса ТIадегIанал цIалул идарабазде лъугьунел гIолилазул къадар дагьлъиялъ бицунеб бугин Пачалихъалъул экзаменалъул жо ккечIеблъиян абулеб буго гьез. Гьединго Лъай кьеялъул министерлъиялъ щибаб соналъ хиса-басиял гьарулел ругин экзамен кьеялда жанир, школа лъугIулезе абуни захIмат букIунин гьел хиса-басиязде ругьунлъиязеян тIаде жубалеб буго гьез хадубги.\nГьеб экзамен Россиялъул школазда кьезе байбихьана 2001 соналдаса байбихьун. 11 класс лъугIулел лъималазул эбел-инсуе гьеб кIудияб гIакъубаялде сверун букIана. Лъималазе репетиторал кколел, хIадурарал экзаменалъул хIалтIаби ричун росулел, кIудияб гIала-гъажа букIана гьелда сверухъ. Амма ахираб лъабго-ункъо соналда жаниб ахIвал-хIал батIияб рахъалде сверанин рикIкIунеб буго Дагъистаналъул лъай кьеялъул министр хисулев Ширали ГIалиевас. Цебе кIолеб букIун батичIони, гьанже 11 класс лъугIулел гIолилазда жидедаго кIолин гьеб экзамен кьезеян абулеб буго гьес.\nГIалиев Ширали: «ЛъикIал рахъал гIемер руго гьелда жанир. Мисалалъе, цебе кида букIараб гьединаб рес, ресукъаб хъизамалда вугев гIолиласе Россиялъул бокьараб тIадегIанаб цIалул идараялде лъугьине кьураб? Гьединго Пачалихъалъул цогояб экзаменалъул кумекалдалъун жиндирго бугеб лъай загьир гьабураб гIолиласул рес буго цадахъго щуго-анлъго батIияб цIалул идараялде документал ритIизе. Гьелъие гьев рокъоса къватIиве вахъинецин кколаро, жиндирго электронияб адресалдаса гьел киналго цIалул идарабазде жиндирго экзаменалъул хIасилал ритIанин гIола, гьенибго гьесухъе жавабги бачIуна. Гьединлъидал гьелда хурхун тIасанкIалъаял гьарулел чагIазда дица абилаан гьеб какизе гIедегIичIого, гьелда тIасан жидерго пикраби загьир гьареян. Федаралияб министерлъиялъ хIисабалде босула цIалдохъабазул эбел-инсулги, бокьарав чиясулги гIакълу ва гьелда рекъон цогояб экзаменалда жанир хиса-басиялги гьарула».\nГьебго пикру буго Гумбет мухъалъул ТIадинхо росдал школалъул физикаялъул мугIалим СайгидахIмадов ГIабдулатIипилги. Гьанже рахъун ЕГЭ нахъе бахъизе кватIун бугилан рикIкIунеб буго гьес.\nСайгидахIмадов ГIабдулатIип: «Кинавго чи, цIалдохъабазул эбел-эменги, гьел жалгоги гьелде гъорлъе ккун руго. Хасго ахирал соназда республикаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасги цIакъ кьваризабуна гьеб кьеялъул тадбир. Дирго пикруялда абуни гьеб хисун хадуб гьоркьобе бачIине бугеб квал-квалалъ гIемерал кIвекIенал гьаризе бегьула гIолилазе.\nЩайгурелъул гьебги хисун гьелъул бакIалда цебе букIараб къагIидаяйиш хIалтIизабизе бугебали жеги лъалареб жо буго».\nАмма Унсоколо мухъалъул Рихьуниб Росулъа жамагIатчи АхIмад ХIамзатовас рикIкIунеб буго цогояб экзамен кьун бажарулеб хIалалъ лъимал хIадур гьарулел гьечIин школаздаян.\nХIамзатов АхIмад: «ЕГЭ школалде бачIана жеги лъималги, эбел-эменги гьелде хIадурлъун гьечIеб мехалда. ТIоцебесеб классалдасанго билълъанхъизабизе кколаан гьеб экзамен. Гьанжеги бегьула ЕГЭ, гьеб кьолеб хIалалда лъимал хIадур гьарулел ругони. Бокьараб лъимада кIола гьеб кьезе. ЕГЭ таниги, цогиги бокьараб предметалъул экзамен таниги щиб – лъимал хIадур гьарулел гьечIо гьеб кьезе кIолеб къагIидаялда. Гъолда цIар щиб лъуниги щиб? Гьеле гьеб буго квеш ккараб жо гьаб хIукуматалда».\nВЦИОМ абураб, «Халкъалъул пикру лъазабулеб ТIологроссиялъул цIех-рехал гьарулеб централъ» кьураб баяналда рекъон, халкъалъул цIикIкIарасеб къадаралъ рахъкколеб буго Пачалихъалъул цогояб экзаменалъул. Мисалалъе цIех-рех гьабурал мугIалимзабазул 80 проценталъ рикIкIунеб буго цIалдохъабазул хIакъикъияб лъай загьир гьабулеб бугин гьелъилан.\nЖакъасел цIалдохъабазул авторитетал космонавтал гуро...


Араб соналда Дагъистаналда оперативияб ахIвал-хIал лъикIлъанин, амма низам цIунулезул хIалтIудалъ гIунгутIаби ругин бицунеб букIана гьал къоязда Дагъистаналъул хIукуматалда тIобитIараб хасаб данделъиялда. Гьенир ракIарарал низам цIунулел идарабазул нухмалъулезги, депутаталгун цогидал хIакимазги бицунеб букIана исана терроралде дандечIараб хIалтIи кин гьабизе кколебали.\nРегионалъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас низам цIуниялда хъинтIараб сатистикаялъул тарихал рехсана. Гьесул рагIабазда рекъон, араб соналда Дагъистаналда изну гьечIого яргъид гIуцIарал къукъабазде гъорлъе унев 160 чи чIвана ва гьел чIваразда гъорлъ руго «рохьилазул» 20 цевехъан.\nФедералияб хасаб хъулухъалъул регионалда бугеб идараялъул нухмалъулев хисулев Юнус МахIмудовас тIаде жубана араб соналда Дагъистаналда 54 хасаб операция букIанин. Гьес абухъе, низам цIунулезул 300 «рохьилав» ва гьезул кумекчагIи ккуна гъоркьисала. Амма гьел 300 «рохьилазда» гъорлъан ярагъги гIодоб лъун жалго кверде рачIана 14 чи.\nФСБялъул идараялъул вакил МахIмудовас рикIкIунеб буго эффективияб хIалалъ терроризмалде данде къеркьезе бокьун батани, низам цIунулел идарабаз хIалтIи дандбазе кколин. Гьесул рагIабаздаса бичIчIулеб буго гьеб суалалъе цадахъ лъугьун кIвар кьолеб гьечIеблъи.\nМахIмудовасул рагIаби бадибчIваяллъун рихьун ратила ГIабдулатIиповасда, щайгурелъул гьев гIедегIана данде жо абизе. «2014 соналда цониги теракт букIинчIо Дагъистаналда, амма гьел ккеялъе хIинкъаби рукIана. Щай гьел ккечIел? Щайгурелъул низам цIунулел идарабиги, хIукуматалъул идарабиги, мухъазул идарабиги цадахъ лъугьун хIалтIулел рукIана хIинкъигьечIолъиялъул масъалабазда тIад. Цоцазда гIайибчIваялги тун хIалтIизе рортана», - илан абуна республикаялъул нухмалъулес.\nТерроралде дандечIарал комиссиязул хIалтIудаги хъинтIана данделъиялда. Республикаялъул прокурор Рамазан Шахнавазовас ракIалде щвезабуна регионалъул жиб-жиб мухъалда гIуцIун бугин терроралде дандечIарал комиссиял, амма гIемерисел комиссиязул хIалтIи ишараялъе гIоло гьабулеблъун бихьулин. ГIемерисел мухъазул администрациялда кIолеб гьечIо комиссиялъул хIалтIи рагIалде бахъинабизе. «Чанги нухалда гьал данделъабазда абун букIана комиссиялъул вакилал школазде ине кколин, университетазде ине кколин, гIолилалгун дандчIвазе кколин ва гьениб терроризмалъ кире рачине бегьулебали бицине кколин. Гьеб жо гьоркьоса къотIичIого чIамулеб буго, амма гьелда гIинтIамулел ратулел гьечIо. ТIадежоялъе, цо-цо мухъазда абулеб буго терроризмалде дандечIеялъе жидер бюджеталда гIарац гьечIин», - ян абуна прокурорас.\nДагъистаналъул нухмалъулесе гьеб хабар рекIее гIечIо, гьес абуна терроризмалъул суал кIвар кьезе кколезда гьоркьосан тIоцебесеблъун кколин.\nРамазан ГIабдулатIипов: «Гьеб информациялъул хал гьабизе ккола. Гьеб гьедин букIине кколаро, гьел суалал кIвар кьезе кколеллъун руго. Мухъазда ругел терроралде дандечIарал комиссиязул хIалтIуда тIаса араб данделъиялдаги абун букIана хIалтIи лъикIлъизабеян. Ишара лъеялъе гIоло гIадинаб хIалтIи буго гьезул жакъа къоялда. Абун букIана цIиял нухал ралагьизе кколин гьез. Терроризмалъул суал мухъазул нухмалъулезда аслияблъун бихьулеб батичIони, кинаб суал гьезда бихьулеб тIоцебе тIубазе кколеблъун? Терроризмалде дандечIеялъе мухъалъул нухмалъулесе гIарац батулеб гьечIони, сундуеха гьеб гьесие батулеб бугеб?»\nСириялда бугеб рагъда гIахьаллъизе унел дагъистаниязулги борхана суал данделъиялда. Гьел чагIазул гIагарлъигун профилактикияб хIалтIи гьабизе кколин абуна. Гьанибго тIаде жубала, гьал къоязда Дагъистаналда туснахъ гьавуна «Исламияб пачалихъалъул» рахъалда Сириялда вагъулев вукIарав Унсоколо мухъалдаса ХIажи МухIамадов. Араб соналда республикаялда Сириялда рукIарал анлъго дагъистаниял туснахъ гьаруна.\nРоссиялъул къватIисел ишазул министерлъиялъ моцIалъ цебе тIибитIизабураб информациялда рекъон, «Исламияб пачалихъалъул» рахъалда рагъулел россиялъулазул къадар 800 чи ккола. Амма «Эркенлъиялъе» батIи-батIиял экспертаз цогидал тарихал рачун рукIана. Мисалалъе, политолог Алексей Малашенкол къиматалда рекъон, Сириялда жакъа къоялда рагъулел руго Россиялдаса 2 азарго чи, гIемерисел кавказалъулал. МГИМОялъул «Кавказалъул централъул» эксперт АхIмад Ярлыкаповасул баяназда рекъон, Сириялда рагъда гIахьаллъулев вуго гIага-шагарго 1500 дагъистанияв.\nКин букIаниги, Сириялде ине хьулал бугел дагъистаниязул къадар дагълъизабизе кколин рикIкIунеб буго республикаялъул хIукуматалъ. Прокурор Шахнавазовасул пикруялда рекъон, терроризмалде ва экстремизмалде къеркьеялъул масъала тIубаялъе цояб нухлъун гьесда бихьула социалиялгун экономикаялъул масъалаби тIурай. «ТIоцебе, хIалтIигьечIолъиялъул суалал тIуразе ккола. СахлъияцIуниялъул рахъалдаса руго тIадкIаялъаял, гьенир ругел масъалабазе кIвар кьезе ккола. ЦохIо къуваталъ «рохьилал» тIагIинаризе гьечIо», - ян абуна Шахнавазовас.\nГьеб данделъиялда рорхарал масъалабазе хIакимаз кьураб къиматалдаса жив рази вугин абуна «Эркенлъиялъе» инсанасул ихтиярал цIунулеб «Мемориал» гуцIиялъул шураялъул нухмалъулев Олег Орловас. Цодагьалъ цебе «Эркенлъиялъе» гьес абухъе, терроралде дандечIеялъул цогидал механизмал рукIана республикаялда ва гьел механизмал гьесда рихьулел рукIана эффективияллъун.\nОлег Орлов: «Дагъистаналда букIана цогидаб модель. Гьелда рекъон, бусурбабазул батIи-батIиял жамгIиятазда гьоркьоб диалог букIана, хасал операциял суалал хадуб раккуларедухъ гьарулел рукIана, амма гьеб кинабго тIагIана. ЦIидасаго тIадруссана къуваталъул нухда. Дагъистаналда щаялиго къуваталъул гурони цогидал нухал лъалел гьечIо. Гьединал механизмаз рачине бегьула Чачаналъ бугеб ахIвал-хIалалде. Гьенир рохьилазул гIагарлъиялдаса чагIазул минаби рухIулел руго, гIадамал гIумру гьабулеб бакIаздаса гочинарулел руго».\nИнсанасул ихтиярал цIунулелги, жамгIиял хIаракатчагIиги ахIизе кколин терроризмалде дандечIеялъул суалал рорхунел хIукуматалъул данделъабаздаилан абуна ГIисаевалъ ахиралда.