Аварблог — LiveJournal\nСахлъи - магIарулазе ва гьезул гьудулзабазе!\nДагъистаналда гIетIул махI ва дезодорант\nЭкономикияб форумалдагун терроралда тIасан пикраби\nРихьдае ва ххвалие гьабулеб ишалда гIурусаз абула «потемкинские деревни» ралел ругин. Григорий Потемкин абулев чи вукIун вуго гIурус пача Екатерина кIиабилелъул божарав чи. Россиялъ турказухъа Крымалъул рагIаллъи бахъарабго улка сверизе яхъарай пачаялда бихьизе Потемкиница пача унеб нухлул рагIалда росабазда релълъарал кагътил макеталъул минаби сокIкIунел рукIун руго. Пачагун карета иргадулаб бакIалде щвелалде гьелго макетал гочинарулел рукIун руго цойги бакIалде. Гьеб букIана тIадегIанай пача жиндир улка-ракьалдаса разилъизе гьабулеб хIалтIи. Гьелдаса хадуб бижана гIурусазда гьоркьоб ххвалие ва рихьдае гьабулеб хIалтIуда «потемкинские деревни» ралел ругин абураб кици.\nГьабсагIаталда Дагъистаналда унеб буго федералияб централда бихьизе «Потемкинил росаби» раялъул хIалтIи. Амма гьеб буго нилъеего, кавказалъулазе, хасиятаб къагIидаялда гьабулеб. Аслияб къагIидаялда тIадчагIаз Москваялъул ва гьалбадерил гIаданибе бугIулеб пикру буго гьаниб террор гуреб, лъикIаб, парахатаб гIумру бугин абураб. Амма гьелъ дагъистаниязул гIумру лъикIлъулеб гьечIо, лъикI бугел ххвелал концертаздаги, фестивалаздаги, форумаздагилъун гьаруниги. Къокъ гьабун абуни, республика гуро - тIубараб ВДНХялъул павильон буго.\nИш квеш гьечIо – кIиго чи гурони чIвачIо\nГIемерисел гIадамаз чвердон хадуб черхалде махI гьуинаб лъим, дезодорант речIчIизабула. Цо-цоязин абуни, чвердезе кколеб бакIалда, гIетIул махI чIвазе речIчIизабула гьеб. Амма гIемерисеб мехалда гьелъ кIиябго махI жубараб жо лъугьуна. Гьединаб асар гьабула терактазгун фестивалаз ва форумаз Дагъистаналда.\nСеверияб Кавказалда ихтиярал кодосев президентасул вакил Александр Хлопониница форумалда абуна: «Северияб Кавказалъул республикабазда гIумру гIадатияб къагIидаялда унеб буго, ралел руго цIиял предприятиял», - ян.\nГьеб форум тIобитIулел къояздаги гIадатияб ахIвал-хIал букIана. Щибниги цIияб жо букIинчIо. Радалго унеб букIана хасаб операция, гьелда цеве чIван вугоан цо полициялъулав ва ратун руго цIиял изну гьечIого яргъид гIуцIаразул бакIал, ярагъ. Изну гьечIого яргъид гIуцIаразе изнугун яргъид гIуцIараз гIакъубаби кьолел руго законалда данде ккечIониги. КигIан власталъ гIумру лъикIлъулеб букIин бихьизабизе хIаракат бахъаниги, гIетIул махI тIагIине чвердечIого дезодорантал пунхъаниги гIумру лъикIлъулеб гьечIо. Нахъойги Дагъистаналда гIумруялъул роценлъун хутIулеб буго иргадулаб кьвагьиялъе лъураб тротилалъул къадар.\nДагъистаналъул бетIер МухIа-мадсалам МухIамадовас рикIкIунеб буго республикаялда цере ругел масъалаби цадахъго роцIцIине кколин: террор лъугIизабиги, инвесторал гьанире ахIиги. Президентасул анищазда лъилниги дагIба гьечIо, гьеб кинабго анищаллъун хутIиялде гурони.\nОлимпиялъул цIадуца къезабулеб террор\n«Рохьилазе» гIагараб заманалда ахир лъелин абулеб буго тIадчагIаз халкъалда. Терроралдаса нилъ бергьунел ругин рукIуна иргадулал рапортал - гьезул 300 чи гурони хутIун гьечIин. Амма гьелгун къеркьезе реххулезул къадар къо бахъанагIан цIикIкIунеб буго. Амма кинго бичIчIуларо рохьилазул къадаралда цадахъ щай къуваталъул хъулухъазул гьелгун къеркьеялъул даража гIодобе кколеб бугебали. Щай цIикIкIунел ругел диван гьечIел къисасалги рикъулел гIадамалги. Гьезул хIакъалъулъ цохIо рохьилаз гуреб, гIадатияб халкъалъ рагьун бицунеб буго.\nМахIачхъалаялъул посталда ахиралда гьабураб кIудияб теракталъул хIакъалъулъ хъвалеб буго блоггераз. Гьеб посталда ругел полициялъулазда чанго нухалъ лъазабунин гьенир щаклъизе бачIунел гIадал машинаби ругин. Хадуб загьирлъана гьеб теракт гьабизехъин букIиналъул информация полициялъулазухъе цебего щун букIин. Амма щибниги гьабун гьечIо гьеб гьукъизе.\nЧачаналдаса Дагъистаналде реххарал рагъулал къуватазда сверухъги гIемерал харбал тIиритIана Дагъистаналда. Бищунго тIибитIараб пикру буго Владимир Путиница Сочиялъул Олимпиадаялде Кавказалъул республикабазда терроралъе ахир лъеян амру кьун бугин абураб.\nКадровияб политикаялъулъ «Калашников»\nМасала, терроралъе ва «рохьилазе» ахир лъела гьел аскараз. Щиб, гIицIго «рохьилазищ» квалквал гьабулеб бугеб гьанире инвестициял рачIиналъе? Щибаб моцI иналде чIвалел журналистал, рухIиял церехъаби, тIадегIанал хъулухъчагIи – гьел чIвай-хъвеязулъги гьезул гIагарлъиялда «рохьилалищ» рихьулел ругел? ГIемерисеб мехалда гьел такъсиразул лъалкIаз тIадегIанал хъулухъчагIазул кабинетазде рачунел руго. Гьел руго тIалъиялъул масъалаби.\nДагъистаналда хъулухъчагIи рищулеб ва толеб алатлъун лъугьана Калашниковасул автомат. ТIалъиялда хиса-басиял лъугьунел руго гIицIго иргадулав хъулухъчи чIван тахбакI эркенлъарабго. БатIайиса тIалъиялда хиса-басиял гьарулел механизмал гьанир жеги хIалтIулел гьечIо. Хъулухъазда жакъаги руго 90 абилел соназда пачалихъ бикъа-хъамурал чагIи.\nГьезул нухмалъиялъ кепказде бичана республикаялъул магIишат жидедаго гьоркьоб. Дагъистан тункана къватIибе бахъизе захIматаб хьуцIилъе.\nКинаб экономика ва цебетIей лъугьинеб гьеб хьуцIилъ кьучI лъураб республикаялъул? Коррупциялъул гIорхъаби гIадан хIинкъулел гIорхъабаздаса ун руго, амма федералияб централда гьелъулъ кинабгIаги хIинкъи бихьулеб гьечIо. Нилъеда ракIалда бугогури МахIачхъалаялъул мэрасе Путиница кьураб суал: «Где деньги, Зин?», живго премьерас абун букIана МахIачхъалаялъе биччараб гIарцул къисмат жинда лъалин кибе арабали. ХIасил? ...\nДмитрий Медведевас хIеренго бичIчIизабулеб букIана Дагъистаналъул президентасда хъулухъал ричиялдаса хIалтIиго лъикIин. Гьениса бихьулеб буго нилъеда масъала цохIо мэрасулъ ва республикаялъул бетIерасулъ гьечIеблъи. Масъала буго федералияб централъул ва регионазул гьоркьорлъабазул ва иргадулал рищиязул урнабазулъ ратарал гьаркьазул къадаралъулъ.\nЩиб цIикIкIунеб бугеб Дагъистаналда?\nМонополиялда данде чIараб хъулухъалъ (ФАС) судалде гIарза битIун букIана промышленносталъул, энергетикаялъул ва бухьеналъул министр хъулухъалдаса ватIа гьавизе ккеялда хурхун. Аслияб гIайиб министрасде гIунтIизабун букIана газ бачиналъул тендеразда пачалихъалъул гуреб кIиго фирма гIахьаллъизе тунгутIиялъ. Контракт хъван буго живго бетIергьанаб фирмаялъулгун. Законалда рекъон, судалъ хъулухъалдаса эркен гьавизе кколаан министр. Амма нилъер гьанир хIукмаби къотIула гIицIго судиясда бичIчIулеб «ритIухълъиялъул» нухда. 12 азарго гъурущ гIакIаги къотIун тана министр. Нужеца гьикъила – рес бугищ гьел чиновниказулгун бизнес гьабизе? - ян. Буго. Гьеб бизнесалъул бетIергьаби жалго чиновникал ругони. Гьединлъидал Дагъистаналда цIикIкIунеб буго чиновниказул къадар.\nИнвестициялги цIикIкIунел руго.\nТерроризмалда къеркьолезул къадар – щибаб къоялъ.\nКоррупциягун къеркьей – цIоб гьечIого.\nЦохIо дагьлъулеб жо буго эркенаб пикруялъул, лъикIал къасдазул, ритIухъаб хасияталъул ва бихьинаб гIамалалъул дагъистаниязул къадар.\nЛъиеха гьелъул ургъел бугеб?\n«Миллат», 23, 2012с\nTags: Дагъистан, Миллат, гIадамал ва заман, дир пикраби, пикру\nТвиттералдаги щванаха ;-)\nТвиттерин абулеб микроблогги бачине байбихьана.\nГьале ссылкаги: http://twitter.com/#!/avartwit\nTags: дир калам;-)\nНилъее щолеб буго тротил\nАхирисеб теракталъ цо батIияб рахIатхвей лъугьана МахIачхъалаялда. Жал цIунун рукIиналда божилъи хвезабуна гьелъ гIадамазулъ. БичIчIизе захIматаб хIинкъиялъ цIезабуна кинабго сверухълъи.\nАхIвал-хIал хIалуцинабулеб буго гIадамазда гьоркьор тIиритIулел харбазги. Бицунеб буго лъабабилеб теракталъулги - жийго кьвагьизе къачIалей цоги гIаданалъул бицунеб буго къуваталъул идарабаз: киналго хIинкъулел руго Каспийскалдаго гIадинаб 9 абилеб май такрарлъиялдаса. Дагъистан тун гочун иналъул пикраби тIадеги щулалъулел руго.\nКида гьаб лъугIилеб?\nЭкзаменалда мугIалималъ киназего лъикIал къиматал лъуна. Теракт гьабураб сордоялъ гьелъул гIагарав чи вукIун вуго гьеб бакIалда. «Щибниги лъугьинчIо»,- ян бицунеб букIана гьелъ, зачеткаялда гъулбас гьабулаго.\nЛъукъарал гIадамал ругеб больницаялдаса рокъове дун вачарав херав таксистас дихъа гIарац босичIо: «ЦIуне дуца мунго, гIолохъанчи!» - янги абун виччана.\nРедакциялда киназго бицунеб буго теракталъул. Жеги теракталъе ругел гIиллабазул, щай гьедин кколеб буго абурал суалал ва Аллагьасде хьулалда руго киналго. Лъицаниги абулеб гьечIо кинабго лъикI букIине бугилан. Киназго абулеб буго «кида гьалъие ахир букIине бугеб?» абун. Теракт гьабун кIиабилеб къоялъ МахIачхъалаялъул цо районалда ва аскIоб бугеб Хъумторхъала районалда спецоперациял унел руго. Дагьалъ хадуб спортсменасул машина кьвагьизабуна. Гьаб киданиги лъугIизе гьечIилан кколеб буго.\nЦойги кьвагьиял – терактал гурищ?\nТеракталда хваразул хъизаназе цо-цо миллион гъурущ, лъукъаразе батIи-батIияб къадаралда гIарац кьолеб буго. Амма гьеб гIарац щиб кколеб гIагарлъи хвараб къварилъиялда ва хIинкъиялда данде? ГIарацги кьолеб буго гьеб теракт хутIарал цогидазда данде бищунго кIудияб букIун. КигIан рукIарал ахираб заманалда чIварал ва кьвагьарал, чан лъукъарал – гьезул гIумруялъул къимат гIарцудалъун борцинчIо. Тротилалдалъун гурони.\nМисалалъе, Великобританиялда теракталъул хIа-силалда чIваразул хъизамазе ва лъукъаразе материалияб ва психологияб кумек тIубанго пачалихъалъ гьабула. Дагъистаналда гьединаб лъугьа-бахъин цIакъго къанагIат букIине бегьула. Щайгурелъул, Россиялъул законазда рекъон, гьеб гIарац кьезе ккола жинца теракт гьабурас. ГIемерисеб мехалъ гьединал чагIи чIаго кодоре щоларо, киналго чIвала. Щаклъи буго 3 маялда теракт гьабуразе судалъ тамихI къотIиялда. Гьезул цIарал рехсеялдаги гIажаиблъи гьабизе бачIуна. Боевикал цере чIвала ва хадуб бицуна гьез гьарурал такъсиразул.\nТерактлъун рикIкIунаро Дагъистаналда щибаб кьвагьиги. Щайгурелъул гьеб мехалъ гIайиб бугел ралагьизеги гьездаса гIарац тIалаб гьабизеги ккола. Жидерго махщелцоял чIванигицин полициялъулаз гьезда «терактин» абуларо, «покушениеян» гурони. Гьеб статьяялда рекъон гьездаса хIалтIиги дагь тIалаб гьабула.\nРашид НургIалиевасе «За заслуги перед Отечеством» абураб шапакъатги гьесул хIалтIухъаби лъикIго хIалтIун кьураб батизе буго.\nРитIухълъи гьечIо кинабгIаги. Террористазе гIарац щолеб буго (Западалдаса, Востокалдаса, бакIалъул чиновниказухъа ва бизнесменазухъа). Гьезда данде къеркьолезе щолел руго шапакъатал.\nНилъее щолеб буго тротил.\nЩивлъун ва кинавлъун вукIинев?\n«Щивлъун вукIинев?» ва «Кинавлъун вукIинев?» абурал суалал жакъасеб Дагъистаналда жаваб батичIого халат рахъун хутIуларо. Мисалал гIунги тIокI руго. Амма суал буго гьездаса кинал тIаса рищилел абураб. Нилъеда лъала дагьабниги тарбия щварав гIадатияв магIарулас пикру гьабила инсанлъун, лъикIав чилъун вукIине. Амма нилъеца гIумру гьабулеб буго къуваталъе бетIер къулулеб ва чиясул адаб цIуни загIиплъилъун къабул гьабулеб халкъалда гъорлъ, кIиабилеб – нилъеца гIумру гьабулеб буго гIолилаз мисал цIакъго къабихIал ва хIалихьатал церехъабаздаса босулеб заманалда. Бокьарав гIолохъанчиясе суал кье, дуда гIелмияб сфераялдаса кинал цIарал лъалел абун, бетIер къотIизе кьезе кIола - цониги цIар рехселаро.\nЩайгурелъул нилъер налогаздаса гIуцIараб гIарацги бикъун, тIадчагIаз рукъзал кьола рингалда дандияв гIодов ккезавиялъухъ, яги кIвар бугеб, турниралда гьабураб «проход в ноги» кIодо гьабун. Амма гIелмуялъе тIубараб гIумруги кьурал, чара гьечIого гIаламалъе хIажатал ва кIвар бугел цIех-рехалги тIоритIулел гIалимзабазе гьабулеб хъулухъ хутIула иргадулал баркиязда ва бюджет бикъулев чиновникас кьураб грамотаялдалъун.\nГьабсагIаталда гIун бачIунеб гIел буго цIодораб ва хехго гIумруялъул шартIазда гъорлъе лъугьун бажарулеб. Гьез гIумруялда бищулеб нух ва гIалам унеб бакI бараб буго тIалъиялда ва церехъабазда. Кинаб бугеб жакъасеб Дагъистаналда хIакъикъат? Цо нух - кIудияб спорталде, кIиабилеб нух – политикаялде букIине рес буго. Кинаб нухмалъи дур букIинеб «левый хукалъул» ва «проход в ногиялъул» гIелмуялдаса батIияб бакIалде ваккичIев чиясул? Гьеб суал я тIад ругез, я халкъалъ кандидатасда цебе лъоларо, аслияб жо буго гьесие бюджеталъул рогIразул кIалтIе ворчIи. Гьеб бикьа-къотIизе кIудияб гIелмуги хIажалъуларо. Бигьаяб ва хехго гIарац бачIунеб хъулухъалде ишан ва гьелда сверухъ къеркьей буго жакъасел дагъистаниязе гIумруялъул магIналъун лъугьун. Щив вугев жакъа халкъалда лъалев ва вихьулеб бакIалде вахарав чи. Политикалин цIар бугел гIадамал, бидуца белъараб нухда тIараде рачIарал ва жидерго тахбакI цIуниялъе гIоло гIалам гъуризе нахъе къалареб халкъ. Рохьазда ругел диниял фанатикал, жидеца чIварал полициялъулазул къадаралдалъун къадру къваригIарал, гIундулгун къалал рекарал спортсменал, дандиясда бичIчIулеб хIалалъ пикру загьир гьабизе гIураб гIакълугун лъай гьечIеб къавм. Я гIалимчи, я хIалтIухъан, я гIелму цIалулев, я боцIи хьихьулев чиясул къимат халкъалда гьоркьоб гьечIо.\nКриминалиял, диниялгун экстремистиял политикаялъул церехъаби (гIемерисеб мехалда гьел цохIого чагIи рукIуна) халкъалъе мисаллъун ругеб ракьалъул букIинесеб кьерхараб буго. Гьелъ ратила нилъер къватIазда къо бахъанагIан цIикIкIунел руго спортивияб форма ретIарал гIолилал, гIундул рекарал ва къалал гьетIарал церехъаби.\nУниверситеталъул преподавателас абухъе, къанагIат дандчIвала гIелмуялъулгун лъаялъул дангъваялъ гьурмал хисизарураб гIел жакъа Дагъистаналда.\nДун хвасар гьавуна «Черновик» газета къватIибе биччазе лъугьиналъ…\nЖакъа «Миллаталъухъ» гьоболлъухъ вуго ГIалисултан ГъазимухIамадов. Республикаялъул лъугьа – бахъиназдаги, политикияб ва жамгIияб гIумруялдаги хадуб халкколел, гIелму цIаларал ва лъай бугел магIарулазда бичIчIун батила лъил рахъалъ бицунеб бугебали. Ратила ГIалисултан лъаларел гIадамалги, гьел руго цIалдоларел гIадамал. Киназдаго лъалевлъун чи Дагъистаналда лъугьуна Олимпиадаялда чемпионлъун вахъарабгоги, телевизоралдасан, газетаздасан горбода галстукги далун, кIвар бугел хIакимазул горсвериялда гьоркьов паркъулеб мехалдаги. ГIалисултан вуго рагIдукьги чIун, ахираб анцIила щуго соналъ Дагъистаналда бугеб тIекълъиялъулги, бюджет бикъиялъулги, чIвай – хъвеялъулги хIакъалъулъ рагьун абулев, «Аваристан» ва «Дагестанцы» газетаздаса гьелъул хIакъалъулъ гIемер хъварав чи. Гьес гIуцIанин абизе бегьула тIоцебесеб жибго жиндаго чIараб ва халкъалъул мурадал цIунараб газета. Цебеккун цойги гьединаб газета букIанин абизеги захIмат буго. Гьеб киналдаго тIасан «Миллаталъул» суалазе жавабал кьолел руго «Дагестанцы» газеталъул бетIерав редактор ГIалисултан ГъазимухIамадовас.\n- ГIалисултан, кин вачIарав мун «Дагестанцы» газета гIуцIиялде, щиб къваригIун, яги щиб гIоларого, ялъуни дур пикруялъе гIорхъичIвайищ букIараб прессаялда мунго бетIергьанал басмаби рагьиялъе?\n- Доб букIана ункъоялда анцIабилел соназул ахир, цIакъ санагIат гьечIеб хIалалда букIана авар миллат. Жакъаги абизе кIоларо гьелъул иш лъикI бугилан. Гьедин биччазе байбихьана «Аваристан» абураб газета.\nЦо нухалда гьениб дицаги ХIусенов МухIамадицаги (Алазани) хъвана «ЧIаго ругищ нуж, магIарулал?» абураб макъала. Гьенир рорхарал суалазда тIад ургъизе кколеб бакIалда магIарулазул хIакимзабацаги цо–цо хIакимлъиялде хиял лъураб агьлуялъги Госсоветалда хас гьабун гIуцIараб данделъиялда нижеде гъвел бана, амма нижер пикру цIехезе, яги мухIканаб цIех-рех гьабизе хIалцин бихьичIо. БитIахъе, «чIван лъун ратана» гьенир ниж, нижер пикрабахъги гIенеккичIого. Аслияб хъуй гьабуна жиндир мунагьал чураяв ГIабашилов ХIажица. Гьес хъвана «Лжерадетели моего народа» абураб макъала. Гьев гъаримас нижеца хъвараб жо цIалунцин гьечIоан. КъваригIун букIун буго ХъахIаб рокъор ругезда нужеца ниж хьихьи гIадада гьечIин, авар халкъги лъикI бугин, гьадинал «магIна гьечIел» суалал рорхулезе жавабги нижеца гьадин кьварун кьелин абун бихьизабизе. Макъалаялда хъвараб жоги мекъи бичIчIизабун батана доба. Амма кигIан хIаракат бахъаниги, «Аваристан» газета жибго жиндаго чIараб даражаялде бахинабизе кIвечIо: кигIан гIадамазе хIажатаб бугониги, гьеб къинабуна районазул администрациязул нухмалъулез ва почалъул районазда ругел гIуцIабазул начальникзабаз, бер къанщун ва намус-яхI тун «ХIакъикъат» газеталъул гурони, подписка гьабунгутIиялъ.\nГъолдаса хадув газета цIалулезул къадар цIикIкIинабиялъул мурадалда вачIана дун гIурус мацIалда «Дагестанцы» газета биччаялде: «гIабашиловал» перевод гьабизе тIамичIого, хъулухъазда ругездаги гIакълу-пикру бугел гIадамаздаги дагъистаниязулги, гьездаго гьоркьоб аваразулги проблемаби рагьизе хьулгун.\n( кинабго гара-чIвари ц1ализе бокьун батани, гьаб ссылка мерхье гIонкIочалъ!Collapse )\nTags: Миллат, гIадамал ва заман, интервью, магIарулал\nСулайман Уладиев: «Хиса – басиязул заманалда загьирлъула аварал»\nАрбагI къоялъул бакъанида, цебехун нижеца хъван букIахъе, «Миллат» газеталъухъ гьоболлъухъ вукIана машгьурав политикияв ва жамгIи-яв хIаракатчи Сулайман Уладиев. ЧIамучIал церерагIиялги тун, бачIинахъего абила, Сулайманилгун нижер гара-чIвариялъе, гIурусаз абухъе, кинабгIаги «информационный повод» абураб жо букIинчIо. «Миллаталъул» редколлегиялъ хIукму гьабуна жакъа республикаялда лъугьа – бахъунеб ахIвал –хIалалда тIаса гара – чIвариялде ахIизе гIалимчи, политолог ва кинабго лъугьа – бахъунелъе къимат кьун бажарулев эксперт Сулайман Уладиев.\nПолитикияб хIухьбахъи ва цIияб пачалихъ\n- Сулайман, дуца цIакъ «хIухьел ккуна» ахираб заманалда. ГIилла букIунищ, ялъуни гьеб политикияб тактикайищ (дуца абулелде кIвар буссинабулелъул дагъистанияз)?\n- КиналгIаги политикиял хIаял, тактика гьениб гьечIо. Дун вукIана гьаниса гочун инин, унги вукIана республикаялдаса нахъе. Гьаниб парахалъи гьечIолъиги, рагъ – кьалги букIун гьелдаса хIинкъун гуро, цо – цо мехалда власталдасаги, гIадамаздасаги, кигIан дуца хIаракат бахъаниги хисизабизе кIолеб жо бихьунгутIиялдасаги ракI буссуна. Гьединаб хIалалде ккун вукIана, Эмиратазде ун вукIана хасало дирго лъималазухъе, моцIидасаги мехги бана гьениб. Цо дирго хъвай-хъвагIаязде, аралъул хIасилалги, букIинеселъул хIисабалги гьаризе тIамуна гьелъ. Араб соналъ къо гьоркьоб бахъичIого чIвалел гIадамазулги, дагъистанияз кинаб рахъалдаса батаниги тIолел биязулги хIисаб гьабун, гIемераб хIалтIи гьабуна гьеб ишалъе ахир лъеялъе гIоло къеркьолаго. ЖамгIиял гIуцIабиги гьаруна, данделъабиги ахIана, Россиялъул НАКалъул генералаздаса рахъарал ихтиярал цIуниялъул хIаракатчагIи Федотов, Людмила Алексеева, Николай Сванидзе ва цогидалги гъорлъе рачун, Дагъистаналда динияб дандечIеялъул кIиго рахъ – суфиялги салафиталги цо столалда нахъа чIезарун, кIудияб хIалтIи гьабуна биял тIеялъе ахир лъеялъе.\n( кинабго макъала цIале гьаб ссылкаги г1онк1очица мерхьунCollapse )\nБичас бичани, пост)))\nГьагъаб рестартилан абураб жоялъулги жо ккеч1илан кколеб буго) Щиб гьабилеб, гьудулзаби, г1умру гьедиг1ан г1адатаб жо бук1ун гьеч1елъул. Дирго г1антал пикраби загьир гьарулеб г1урус мац1алъ бачунеб блог бук1аниги, гьаб маг1арул мац1алъ бачунебги тезе бокьун гьеч1о. Гьединлъидал дирго гьайбатал пикрабиги гьанирги лъела.\nБат1аго ц1ияб жоги г1умрудалъ кколеб гьеч1о, цох1о гьагъаб университетилан абураб бугеб лъайгиялдаса рак1 буссинабулеб бак1алда ине ккеялъ татуги хвезабун вуго ахираб заманалъ. Уха, дипломха бокьун бугеб. Диени гьеб расниги х1ажат гьеч1о, амма инсуе къвариг1унарищ цадахъгьекъолезда цебе реццалъе "Дир васасул огьогьояб диплом буго" -ян абизе. Т1аса лъугьа, дада, амма гьеб дипломалда т1ад баг1араб т1анк1ни бук1инаро, амма мун рази вук1ина дир бордо-кьералъулаб цогидаб гьайбатаб документ бихьани - г1олилазул парламенталъул депутатха дун вугев гьанже))) Г1арац кьолеб бук1ани гьелъухъ жеги дунгоцин вохулев вук1инаан.\nЦойги щибдай бицинеб нужее. Валагьги, заман г1олеб гьеч1о х1алт1изе. Хасго кваназеги кьижизеги заман г1олеб гьеч1олъиялъ ц1акъго тату хун буго. Гьелдалъун тела. Бат1аго гьал г1ахьуч1ал ц1алулел чаг1иги ратиларин.\nМа нужее цо кополаб видеоги:\nTags: видео, дир калам;-)\nRestart (хъван батани)\nГьаб блог гьадин рехун тезехъин ракIалдани букIинчIо, амма гъалатI кканаха. Гьанир раккулелгIаги рукIаралдай щалниги? РукIинчIелъиялда щаклъигIаги гьечIоха)))\nГIурус мацIалда бачунеб блогалдани жиб-жиб къоялъ хъвай-хъвагIаял гьаризе хIаракат бахъула. Гьанибги мех-мехалдаса ваккизеги ккела. РакIалда буго анкьида жаниб лъабгогIаги нухалъ гьанир постал лъезе. Квербакъайгиха;-)\nЦо-кIиго жо гIаги хъван телин\nРагIана гьаб лъугьа-бахъин цо чIарадисесул хъизаналда лъугьанилан.\nРукIун руго гьал чай ххулел. ГитIинав МухIамадица халат бахъун «гьорррр-гьорррр»-илан ххулеб букIун буго чай. Эбелалъ цинги бахъун васасде абун рагIула:\n- Я дир вас, МухIамад! Дур гьеб ххуялъул халалъи гIаги щиб!\nВа бана гIазу ва биана сразу.\nГIирбанил ХIажиявас цIалулел руго жиндирго цIиял кучIдул\nГIирбанил ХIажияв магIарулазул поэт. Поэтни щиб, цо-цояз (гьай дунги гьезда гъорлъ унвеха) гьев генийлъун рикIуна.\nTags: видео, магIарулал, чагIи\nДагъистаналда гIетIул махI ва дезодорант — 2 comments\nТвиттералдаги щванаха ;-) — 2 comments\nНилъее щолеб буго тротил — 2 comments\nСулайман Уладиев: «Хиса – басиязул заманалда загьирлъула аварал» — 4 comments\nБичас бичани, пост))) — 2 comments\nЦо-кIиго жо гIаги хъван телин — 8 comments\nДагъистан, Миллат, абундач, видео, гIадамал ва заман, дир калам;-), дир пикраби, интервью, магIарулал, мультик, пикру, хокку, чагIи


Европаялъул диваналъул суалазе жаваб кьезе буго Россиялъул хIукуматалъ\nФранция -- Страсбургалда бугеб Инсанасул Ихтиярал ЦIунулеб Европаялъул Диван. 03Июл2012\nИсана марталда Европаялъул диваналъ къабул гьабуна Дагъистаналдаса гIарза.Гьеб ккола ГIалиев Сиражудинги гьесул вацгIал ГIабдуллаев ГъазимухIамадги рикъиялда хурхараб хитIаб.\nСиражудинги ГъазимухIамадги ккола 24 сон барал гIолохъаби. Сиражудинил эмен Низамудиница Эркенлъи Радиоялъе бицухъе, гьел рикъун руго февраль моцIалда МахIачхъалаялда гIадада къад, гIадамалги ругеб "Восточный базар" абулеб бакIалдаса. «Калина» автомобилалда унел рукIарал гьел кIигоял къватIиреги рахъун рухунги руго.\nГIагарлъиялда кколеб буго гьеб гьабурал чагIи къанун цIунулел хIалтIухъаби ругилан. Рухун гьелгун, гьаваялдеги кьвагьдон гIолохъабиги рачун ун руго гьел. Цадахъго бачун буго гьезул «Калина» автомобильги. Амма жидер васал рачун иналъул кибниги хъвай-хъвагIай батун гьечIо гьезул эбел-инсуда. Гьезухъ руго баянал гьел васал экстремизмалдагун терроризмалда данде къеркьолеб централде рачун ругин абурал.\nЕвропаялъул диваналде битIараб гIарзаялда Сиражудинилги ГъазимухIамадги эбел-инсуца хъвалеб буго жал хIинкъун ругин цо бакIалда жанирги тIамун гьезие гIакъуба кьолеб батиялда. ГIемерисеб мехалда гьедин гIакъубаги кьун, хадур араб бакI лъачIого тIагIунин рикъун арал гIолохъаби.\nЖиндир къварилъи бичIчIулев чи къанагIат гурони дандчIвалев гьечIин бицунеб буго Низамудиница Эркенлъи Радиоялъе. Кинаб идараялде щваниги, цIакъ ракI лъукъулеб суал кьолила.\nГIалиев Низамудин: «Рохьовейищин аравин гьикъула. Мугъзал гьодалде хIал ккун щуго минуталъ я вахъун чIезе, яги гIодов вукIун чIезе кIоларев вас вуго гьев. Кинаб рохь букIунеб, гIабдалзаби!? ТIадежоялъе тохтурзабаз кьурал кагъталги ругеб мехалда, гьедигIан цIакъ гIад-хочI гьабизе, инжит гьаризейищ кколел?»\nКъуваталъул идарабазда гьелъул хIакъалъулъ лъалеб жого гьечIин абулеб буго гьес.\nГIалиев Низамудин: «ЦIех-рехги тIаса-масаго гьабун буго, гьел ралагьулел ругилан хвелалги гьарун. Киназдаго кинабго лъала. Бокьарас бокьараб гьабулеб буго. Щивниги гьеб бихьулеб хIалалдаги гьечIо, бадиб хьухь лъурал гIадин руго. Гьеле гьениб бугеб жо. Дозда кIвезеги кIоларо тIокIаб жо гьабизе».\nЕвропаялъул диваналде гIарза кьезе Низамудиние кумек гьабуна «Правовая инициатива по России» абураб гIуцIиялъул вакил Кушлейко Анастасияца.\nКушлейко Анастасия: «10 сентябралде щвелалде хIукуматалъ гьеб диваналъул суалазе чIванкъотIарал жавабал кьезе ккола – цIех-рех кинан унеб бугеб, гIайибиял чIезариялъе щиб гьабурабали. Гьединго хIукуматалъ рихьизаризе ккола гьеб такъсирияб ишалъул цIех-рехалъе хIажатал далилалги».\nЕвропаялъул диваналде гIарза кьеялъул хIасил ккелин абураб чIванкъотIараб пикруги гьечIо Низамудинил.\nГIалиев Низамудин: «Гьеб цохIо Аллагьасда лъала гьанже. Дир гьаб дунялалда сундениги хьул гьечIо, ТIадегIанасде гурони. Жинцаго бижизабураб бегIукълъиялъул киналго рахъал рихьизарулел руго гьабсагIаталда гьаб системаялъ».\nГьеб хIужаялда бан гьез гьабураб хитIабалъе Дагъистаналъул нухмалъиялъ тIири жаваб кьун гьечIо.\nЕвропаялъул диваналъ дагъистаниязул гIарз гIадахъ босун буго


ЛъикIаздаса лъикIав » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Новости - ЦIиял харбал » ЛъикIаздаса лъикIав\nДобавил(а): istina от 9-06-2017, 10:11\nСпорт ва цIали, цIали ва спорт - гьеле МухIамадрасулил аслияб хIалтIиги, хIухьбахъиги, гIумругиРоссиялдасаго лъимал рачIуна Москваялде, телевидениялъул тIоцебесеб каналалдасан Максим Галкиница бачунеб "Киназдасаго лъикI" абураб теле-шоуялда жидерго гьунар-махщел бихьизабизе. Гъизилюрт районалъул Кироваулалдаса гьитIинав гугарухъан МухIамадов МухIамадрасулицаги гIахьаллъи гьабуна гьениб. МухIамадрасулил гьунаралъ хIайран гьарурал гIадамазда гьесул эмен, Россиялъул спорталъул мастер, Хасавюрталъул эркенаб гугариялъул Олимпиялъул резервабазул училищеялъул тренер МухIамадов ХIасаница абуна: "Дир васас бихьизабураб гьунар буго Аллагьас гьесие кьураб сайгъат, гьесул щибабкъойилаб хIалтIул ва низамалъул хIасил", - илан. МухIамадрасулицайин абуни гьадин бицана: "Радал щугоялда вахъуна, цаби чурула, как бала, Къуръан цIалула, дарсал такрар гьарула, кванала ва школалде уна. Школалдаса хадуб как бала, къадекванала, тренировкабазде уна, къаси кванала, как бала, дарсал гьарула, Къуръан цIалула ва, анцIго тIубарабго, вегула", - ян. Гьединаб низам цIуничIони, ГIали ГIалиев гIадав, дунялалдаго цIар рагIарав гугарухъанлъун жив вахъунарин тIадеги жубана гьес. Россиялдаго машгьурлъарав МухIамадрасулгун дандчIвазе дун щвана Кироваул росулъе. "Киназдасаго лъикI" теле-шоуялде иналъул хIакъалъулъ гьадин бицана гьес:\n- Интернеталда бугеб дир гьунаралъул хIакъалъулъ бицунеб видеороликалъухъ балагьаразул къадар миллионалдасаги тIаде ун букIана. Гьеб бихьарай "Киназдасаго лъикI" программаялда хIалтIулей Алиса Личевскаялъ ахIана кастингалде вачIайин. Останкиноялда тIобитIараб кастингалда дие кьуна мун киса, щив, гIумру гьабун кив вугев гIадал суалал. Хадуб, жидеца мун кватIичIого передачаялде ахIизе вугинги абун, рокъове витIана. Анлъго къоялдасан ахIана хIадурлъиялъулаб репетициялде. ГIумру гьабун рукIана "Мосфильмалъул" гостиницаялда. Цо номер бахъулаго, унаан сагIаталдаса цIикIкIараб заман. Номер бахъулаго, залалъул щибаб бокIнилъ эхетун вукIуна режиссерасул кумекчи, гьес ишарабаздалъун гIодорчIаразда малъулаан кин-щиб гьабизе кколебали. Масала, гьес квер борхидал, залалда гIодорчIараз хъатчIвазе кколаан, бетIер кIибикIидал - релъизе тIадаб букIана. МухIамадрасулица бицана живго БагIараб майданалде щвеялъулги, цогидал лъималазулгун лъай-хъвай ккеялъулги, Галкиниде "гьужум" гьабиялъулги, ГIабдурашид Садулаевгун гугариялъулги хIакъалъулъ. ГьитIинав МухIамадрасулил гьунаралда гIажаиблъарав Максим Галкиница абуна: "Гьанире рачIуна цо батIияб гьунар-махщел бугел лъимал. МухIамадрасул гIадинав анкьгьунарав дида жеги дандчIвачIо. ЦIакъ кIудияб борхалъиялде ишан босун буго гьас ва кватIичIого МухIамадрасулил цIар Россиялдаго рагIизе буго", - ян.\nМухIамадрасул вуго лъикIав гугарухъан. Республикаялъул турниразда гьес щуго нухалда тIоцебесеб бакI босана. Дагьаб цебе Агъвалиб тIобитIараб "КIиго нартав" абураб турниралдаги ккуна тIоцебесеб бакI. МухIамадрасулица бицана жиндир анищ бугила Олимпиялъул чемпионлъун вахъине, амма цIализе вугила минаби ралев чиясул махщалие. "ЛъикIаздаса лъикIав васасул" учительница Муслимат ГIисаевалъ абуна, МухIамадрасул вугила кинабго рахъ рекъарав, Аллагьас гьесие кьун бугила берцинаб куцги, черхги, берккеялда хIинкъараб гIамал-хасиятги, гьунар-махщелги. Гьев кколила бищунго лъикIав цIалдохъанги. ЦохIо магIарул мацIалъе гурони ункъил къимат гьечIила, бачIунеб цIалул соналъ гьелъиеги щуйил босизе рагIи кьун бугила гьес. Жинца васасе тарбия кьолеб къагIидаялъул хIакъалъулъ ХIасан МухIамадовас гьадин бицана: "Къаси сагIат анкьго-микьго тIубаралдаса нахъе лъималги къватIир тун, рокъор хIалхьиялда чIезе кIолел эбел-инсуда гIажаиблъи гьабула дица. Рокъоб лъимадуе хIалтIи камуларо, нагагь батичIони, кIалъай гьевгун, бице, гьикъе, ругьун гьаве, расанде. Эбел-инсуда тIадаб буго гIумруялъе къваригIунебщинаб лъималазда малъизе. ГIадада заманчIвалел лъималаз гьарула къваригIел гьечIел ишал. Дир лъимал кидаго рукIуна хIалтIулел, цIалулел, пайдаяб ишалде руссун. МухIамадрасулил гьудулзабиги, гьалмагъзабиги, классцоялги, гIагарал чагIиги ккола гьев гугарулеб ургу. Спорт ва цIали, цIали ва спорт - гьеле гьесул аслияб хIалтIиги, хIухьбахъиги, гIумруги. БетIер гьечIев гугарухъанасул чемпион вахъунаро, гьединлъидал гьев цIализе ккола къаси-къалъи гьечIого". Нури Нуриев Автор: Нури Нуриев\nМагIарул гIадат-гIамалалъе хилиплъичIевРайоналъулго имамГьеб букIана олимпиялъул чемпионаталде байбихьилъунЦIех-рех ва баянГIумрудул дарсал


ЦIиял хIалтIухъаби куцалел руго » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Новости - ЦIиял харбал » ЦIиял хIалтIухъаби куцалел руго\nЦIиял хIалтIухъаби куцалел руго\nДобавил(а): Musa от 13-04-2014, 18:14\nРеспубликаялъул хIукуматго гIадал идараби гIуцIила киналго муниципалитетазда\nапрелалда ДРялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIипов дандчIвана ГIолилазул хIукуматалъул вакилзабигун. Гьениб ккара-таралъул хIакъалъулъ\nнижеца гара-чIвари гьабуна ГIолилазул хIукуматалъул председателасул заместитель Лабазанов АхIмадилгун. Гьев ккола муниципалитетазда бакIалъулаб самоуправлениялъул идараби гIуцIиялъул ва гьел церетIезариялъул проекталъул нухмалъулев.\n- АхIмад, сундул хIакъалъулъ бицараб данделъиялда?\n- ГьабсагIаталда республикаялда церечIарал масъалабазул хIакъалъулъ ва гьел тIуразариялъулъ ГIолилазул хIукуматалъ ва гIаммаб къагIидаялъ киналго гIолилаз кинаб гIахьаллъи гьабизе бегьулебали бицана цин Р. ГIабдулатIиповас. Хадуб нижеца гIолилазул проектазул хIакъалъулъ бицана: спорталъул, жамгIиял библиотекабазул, муниципалитетал церетIезариялъул ва цогидал проектазул. Дица бицана муниципалитеталда ГIолилазул хIукумат гIуцIиялъул проекталъул. ГьабсагIаталда республикаялъул хIукуматго гIадал идараби гIуцIизе руго киналго муниципалитетазда. Гьелъул аслияб мурад ккола пачалихъиял ишал тIуразариялъулъ гIолилал гIахьал гьари, ай гьел рукIинесел хъулухъчагIи хIисабалда хIалтIизе куцай. Нижер идараби гIуцIизе руго ДРялъул нухмалъулесул вакилзабазда цере, ай ункъабго зонаялда. Щибаб районалъул администрациялъул бетIерасда цадахъ хIалтIизе вуго гIолилазул вакил. Щибаб бакIалъул администрациялда гьелъул хIалтIул рахъалги хIисабалде росун гIолилазул вакилзаби тезе руго. Гьелъул магIна кколаро бакIалъул администрациялъул хIалтIуда хадуб халкквей, яги гьезда малъари. БатIи-батIиял масъалаби тIуразарулел къагIидабигун гIолилазул лъай-хъвай гьаби ва гьезда гьоркьоса бажари бугел хадурккун администрациялде хIалтIизе роси - гьеле аслияб масъала. Жакъа киназго бицунеб буго, цере рукIарал ва хъамалчилъиялде, бикъа-хъамиялде ругьунал хIакимзабиги нахъе ритIун, цIиял гIадамал хъулухъазда тезе кколилан. Амма хIалтIун бажарулел ва нухмалъизе ругьунал цIиял гIадамал ратизе захIмалъулеб буго. Гьединлъидал гIуцIараб проект буго ГIолилазул хIукуматги.\n- БакIалъул администрациязул бутIрузе бокьичIони гIолилал жидер хIалтIуда гъорлъе рачине, гьединал идараби жидее къваригIунарилан чIеларищ гьел?\n- Нижер идараби бакIалъул администрациялъул бутIалъун кколаро. Гьел рукIине руго щибаб зонаялда вугев ДРялъул нухмалъулесул вакиласда цере. Масала, МугIрузул зонаялда вугев вакиласда цеве вугев ГIолилазул хIукуматалъул вакилас гIуцIизе буго жиндирго зонаялда гIолилазул багъа-бачари. Росабалъ, районазда лъугьа-бахъунел ишазул, хасго низамалде дандекколарел хIужабазул хIакъалъулъ ДРялъул нухмалъулесул вакиласда лъазабизе ккола гIолилаз. ГIолилазул сессиялдаги, "Каспий - 2013" форумалдаги, цогидал дандеруссиназдаги нижеца кьун рукIарал проектал ва ишалъулал пикраби цо-цо пачалихъиял хъулухъчагIаз гIумруялде рахъинариялъулъ гIахьал гьаричIого толел руго. Гьединлъидал, нижер багъа-бачариялда гъорлъ рукIарал гIолилаз гьеб проекталде квер хьвагIун тана. Гьединал хIужабаздаса цIунулеб тадбирлъун букIине буго бакIазда гIуцIулеб гIолилазул багъа-бачари.\n- ГIолилазда гьел масъалаби ричIчIизаризе, баянал кьезе гьел ракIаризе ккеларищ?\n- ГьабсагIаталда нижер гIуцIиялда гъорлъ вуго кIинусгогIанасев чи. Гьел руго "Каспий - 2013" форумалда ва цогидал данделъабазда тIоритIарал ишалъулал хIаязда куцарал гIолилал. КватIичIого зоналиял ишалъулал хIаял тIоритIизе руго. Республикаялъул тIолалго районаздаса гIолилазул вакилзаби МахIачхъалаялде ахIичIого, росабалъго масъалаби гьоркьор лъезе ва гьел тIуразарулел нухал ратизе руго. Гьениб гьоркьоб лъезе буго лъабго рахъ. ТIоцебесеб къоялъ бицине буго бакIазда ругел социалиял масъалабазул ва гьелда хурхарал проектазул. КIиабилеб къоялъ экономикияб рахъалда тIасан бахIсал тIоритIизе ракIалда буго ва лъабабилеб къо политикияб гIуцIиялда сверухъ тIобитIизе буго. Нижеца хIадурарал проектал рукIине бегьула росабалъ гIумруялде рахъинарулел ва росабалъа гIолилазул - тIолабго республикаялъул гIумру цебетIезабиялъул мурадалда хъварал. - Гьединаб хIаракаталъулъ гIахьаллъизе гъира бугел гIолохъаби ругодайха районазда?\n- Киназулго кIалдиб ругьунаб калима буго жидее хехго щвезе бугеб бечелъиялъул, жалго гIахьаллъичIого, жидер гIумру-яшав лъикIлъизабиялъул гурони гIолилаз пикру гьабуларилан. Республикаялда тIоритIарал гIолилазул мажлисаз бихьизабуна сахаватал гIолилал гIемер рукIин ва гьел, аслияб къагIидаялъ, росабалъа рукIин. 2013 соналъул апрелалда тIобитIараб ГIолилазул стратегияб сессиялда тIоцебе дица борхана муниципалитетазда ругел гIолилазул суал. Росабазул социалияб рахъ цебетIезабиялъул ургъалида руго гьезул цIикIкIарасел. Гьезул хIалтIи цо чIара-хьараб тартибалде бачине къваригIун буго. Нижеца ва бакIалъулаб самоуправлениялъул нухмалъиялда гъоркь хIалтIулел гIолилаз хIадурарал проектазул цоцазда бицин, пикраби дандрай, проект гIуцIизе кумек гьаби ва хадубккун гьеб гIумруялде бахъинабиялъе нухал рати, шартIал ралагьи - гьеб буго нижеца борхулеб суал. Бажари бугел гIолилазда гьоркьоса цо-цоялниги хIалтIудалъунги хьезаризе руго муниципалитетазда. - Дур пикруялда, республикаялъул тIалъиялъе унго-унголъун хIажат ругищ гIолилазул гIуцIиял, багъа-бачариял? - Р. ГIабдулатIиповас абуна гьеб расанди гурилан. Ишалъулал хIаязда куцарал, гьенир тIоритIулел тадбиразулъ гIахьаллъун камиллъарал гIолилал рекъонкколел министерствабазда отделазул нухмалъулеллъун, махщелчагIилъун хIалтIуде росеян лъазабуна. БакIалъулал администрациязул бутIрузул данделъи ахIараб мехалда жинца гьеб суал гьоркьоб лъелилан абуна ГIабдулатIиповас. Щибаб районалъул администрациялда гIуцIизе бугеб ГIолилазул багъа-бачариялъул нухмалъулесухъе удостоверениеги кьезе буго. ХIажалъи ккараб министерствоялде ине нух рагьила гьелъ. ГьабсагIаталда ГIолилазул хIукуматалъул председателасухъе ва гьесул кIиявго заместителасухъе кьун руго пропускал ва ниж бокьарав хъулухъчиясда аскIоре ине, къваригIел тIубазе жанире риччала, квекIенал гьаричIого министраз къабулги гьарула. - Нужер хIалтIи буго жамгIияб багъа-бачари хIисабалда гIуцIараб. Гьелдасан бичIчIула нужее харж чIезабун гьечIеблъи. ЧIобого хIалтIизе рази ругищ гIолилал?\n- Стратегияб сессиялда президентас абун букIана бакIалъулаб бюджеталдаса 0,5 % гIолилазул политикаялде биччазе кколилан. Амма гьеб тIалаб тIубазабулеб гьечIо цо-цо муниципалитетазда. ГIолилаздехун лъикIаб бербалагьи бугев бакIалъул нухмалъулев вугони, гьениб иш гIуцIун буго. Болъихъ районалдаги администрациялъул бетIерасул бербалагьи хисана. Хисана, нижеца гIуцIарал проектазул магIна бичIчIидал. Цогидал районаздаги иш гьедин ккеялде хьул буго.\n- ДандчIваялдаса разилъанищ? Щиб бугеб тIубазабизе кколеб аслияб масъала?\n- Дида бихьана нижедехун тIалъиялъул лъикIаб бербалагьи букIин. Республикаялъул нухмалъулес абуна ишалъулаб хIаялъулъ кIиго-лъабго къоялъ нижгун хIалтIизе живги хIукуматалъул хъулухъчагIиги хIадурал ругин. Туризмалъул кластер гIумруялде бахъинабиялъе рехун тарал росабалъе ине хIадурлъеянги тIадкъана гьес нижеда. Лъай кьеялъул министр Ш. Шагьовасги абуна щибаб школалда спортклубал гIуцIизе ва гIемерав чи гъорлъе вачараб спорт цебетIезабиялъулъ ниж гIахьаллъизе бегьилин. Цоги кIвар бугеб иш ккола росабалъ ругел гIадамаз кредит босулеб мехалда ва цогидал тадбиразе хIажатал документал хIадуризе кумек гьаби. ДРялъул ЖамгIияб палатаялъул председатель ХI. ХIамзатовас абуна гIолилазул парламенталъул хасаб телепередача гIуцIизе бегьилилан. ЦеречIарал масъалабазул, гьаризе бокьарал ишазул ва тадбиразул хIакъалъулъ миллиял газетазде макъалаби хъвайилан гIолилазде хитIаб гьабизе бокьун буго дие. Росабалъ руго газетал цIалун гурони, батIиял СМИяздасан пайда босуларел чагIи. Гьелдалъун росабазул жамагIатазда ва бакIалъулал администрациязул бутIрузда гIолилазул багъа-бачари "гьадингосеб расанди гуреблъи" бичIчIизе буго.\nГазета №: 14, от 11 апрель 2014г.\nЛъай гьечIевгун ургъани, ургъелал гIемерлъула"Кавказалъул хIаял" - спортивияб байрамБечелъи буго, хIалтIизабулеб гьечIоРии кин тIамилеб?Рекьиладайха хIакимзабаз хурзал


БАЩДАБ ЛЪАГ1АЛИЛ Х1АСИЛАЛ ГЬАРУНА. - 10 Августа 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nЧетверг, 26.04.2018, 00:51 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2016 » Август » 10 » БАЩДАБ ЛЪАГ1АЛИЛ Х1АСИЛАЛ ГЬАРУНА.\nБАЩДАБ ЛЪАГ1АЛИЛ Х1АСИЛАЛ ГЬАРУНА.\nНилъер районалъул ветеринариял х1алт1ухъабаз т1ад ч1ун, мух1канго, алхинч1ого гьарула лъаг1алил щибаб заманалде данде кколел ветеринариял тадбирал. К1вах1-свак тун, щибаб росулъе, хъутаналде, г1адамазул рокъо-рокъоре, ккани мег1ер-г1алахалде хьвадун гьарула ветх1алт1ухъабаз г1и-боц1ул т1алаб-агъаз: гьеб чури, би бахъи, унтабазде данде уколал гьари, дезинфекция гьаби, унтараб боц1и т1аг1инаби. Нилъер ветеринарал руго гъваридаб лъай бугел махщалилал гурелги, жидерго х1алт1и рак1-рак1алъ бокьулел, г1и-боц1ул сахлъиялда, гьезул ниг1матазда инсанасул сахлъиги г1умруги бараб бук1ин бич1ч1улел х1алт1ухъаби. Гьал къоязда бащдаб лъаг1алица гьабураб х1алт1ул х1асилал гьаруна ветуправлениялда.\nКиназдаго лъала ветх1алт1ухъабаз исанаги чанго нухалъ бат1и-бат1иял унтабазде данде уколал гьарураблъи. Гьедин, сибирская язваялде данде уколал гьаруна 25450 ч1ег1ерх1айваналда, 89717 г1и-ц1аназда. Ящуралде данде дару гьабуна 33084 ч1ег1ербоц1уе ва 223000 г1и-ц1аназе. Г1иялъажалазул т1адерахъиялде данде вакцинация гьабуна 9541 г1и-ц1аназда. Бруцеллез бугищали би бахъун хал-шал гьабуна 12321 ч1ег1ербоц1ул ва 2293 г1и-ц1аназул. Хал-шал гьариязул х1асилазда т1атана бруцеллезалъ унтараб 13 ч1ег1ерх1айван. Унтараб боц1и батана Ленинил ц1аралда бугеб СПКялда, Языковка хъутаналда, Гьоц1алъ, Гьамущи ва Г1урк1ач1и росабалъ. Унтараб боц1и, Г1урк1ач1и бугеб цо х1айван хут1изег1ан, ветеринараз т1аг1инабуна ва гьеб бук1арал бак1азда дезинфекция гьабуна. Гьаб соналъул бащдаб лъаг1алида жаниб районалда бруцеллезалъ унтун вуго ункъго чи-Гъонохъ росулъ, гьоц1дерил, Языковка хъутабазда ва Самилахъалда.\nИсана вирусная диарея лъугьун батана г1еч1ендерил Г1архъида хъутаналда бугеб боц1уда. Гьелъ унтараб 20 х1айван нахъе тезе бегьуларелъул, ветеринариял х1алт1ухъабаз т1аг1инабуна.\nАраб заманалда жаниб к1иго х1ужжа ккана гьоялъ ва катица г1адамазда х1анч1араб: Гиничукь росулъ ва г1абадерил хъутаналда. Т1урищвеялъ унтун бугищали лъазелъун 10 къоялъ хал ккуна гьведа хадуб. Кето т1урищвеялъ унтун батун т1аг1инабизе ккана. Т1урищвеялде данде уколал гьаруна 715 гьоялда ва катида.\nВетеринариял х1алт1ухъабаз вакцинация ва хал-шал гьабуна эмкар (24746 ч1ег1ерх1айваналъе), брадзот (660 г1и-ц1аназе), паратиф (423 бачие), туберкулез (11346 ч1ег1ерх1айваналъе) ва цогидалги 40-са ц1ик1к1ун г1и-боц1ул ва цогидалги рукъалъул х1айваназул унтабазде данде.\nАраб соналъго г1адин, исанаги нодулярнияб дерматит багъарана боц1уда. Гьелъ унтана хъутабазда бугеб 120-саги ц1ик1к1ун ч1ег1ербоц1и. Гьеб унтуде данде уколал гьаруна 13800 бет1ер ч1ег1ербоц1уда. Гьелъ унтараб боц1ул 10 бет1ер т1аса инабуна.\nБи бахъун анализал гьари, унтабазде данде уколал гьари, унтараб боц1и сах гьаби ва т1аг1инаби гуребги, ихдал г1и гочунелъулги г1емераб х1алт1и гьабуна ветуправлениялъул х1алт1ухъабаз. Г1и къват1ибе бахъиналдеги, нухда унагоги киналго маг1ишатазул г1иял чури ва цогидалги тадбирал гьаруна гьез.\nВакцинация гьабизе лъаг1алие бихьизабураб боц1ул къадаралъул ва бащдаб лъаг1елалъ гьабураб х1алт1ул планалъухъ хал гьабидал, бихьулеб буго г1емерисел унтабазде данде лъаг1алие дару гьабизе бугеб боц1ул бащадалдасаги ц1ик1к1араб къадаралъе вакцинация гьабун бук1ин. Цо-цо унтабазде данде хал-шал ва вакцинация гьабун буго лъаг1алие бихьизабуралдасаги ц1ик1к1ун боц1уе.\nТ1адехун рехсарал х1алт1аби гурелги, ветуправлениялде гъорлъе унеб лабораториялъ гьаруна экспертизаби: х1айваналъул гьанал-66, г1иял гьанал 109, х1анч1азул гьанал 2455, рахьдал ва рахьдал ниг1матазул 211, ханазул 9, ччуг1ил 6, пихъал-овощазул 1701 ва гьац1ул 4 экспертиза.\nГьел х1алт1аби гьарулел рук1аниги ветх1алт1ухъабаз рихьизарулел руго жидерго х1алт1улъ ругел г1унгут1аби. Гьез рик1к1унеб буго район тун къват1иса боц1и, гьан босулаго, гьеб гьанибе-добе бачунаго гьаризе кколел ц1одорлъабазул, чара гьеч1ого т1уразаризе кколел жалазул х1акъалъулъ гьабулеб бич1ч1икьеялъул х1алт1и щвалде щвараб гьеч1илан. Республикаялда нодулярнияб дерматит бук1иналъ, росабалъ ругел ветеринариял х1алт1ухъабаз боц1и гьанибе-добе бачиналъул къаг1идабазул х1акъалъулъ бич1ч1икьеялъул х1алт1аби гьаризе ккола росдал г1адамазулгун, росабазул ва маг1ишатазул нухмалъулезулгун.\nВетеринариял х1алт1ухъабазда цадахъ боц1ул бет1ергьабазги х1аракат бахъизе ккола жиндир заманалда боц1уда вакцинация гьабизе. Ахирисел соназ цере рук1инч1ел зах1матал, г1адамасеги х1инкъи бугел унтаби боц1уда лъугьунел ругелъул, учузаб багьаялде щолеб бугилан къват1исан боц1и, гьан бичун босуге, гьеб босулаго справкабиги т1алаб гьаре.\nБичун къват1исан босараб боц1ул х1акъалъулъ росабазул бегавулзабазда ва ветеринариял х1алт1ухъабазда лъазабизе ккола. Гьединго, къват1исан бичун бач1араб боц1и, законалда рекъон моц1ица лъезе ккола карантиналда. Гьелъие гьаризе кколел ветеринариял хал-шалалги гьарун, гьеб сахаб бук1инги ч1езабун гурони, боц1и цогидаб боц1уде гъорлъе биччазе бегьуларо. Гьедин гьабиялъ бажарула боц1и унтабаздаса ц1унизе. Гьедин тадбирал боц1ул бет1ергьабаз ва росабазул нухмалъулез гьарич1они, г1иц1го ветх1алт1ухъабазда к1оларо боц1и унтабаздаса ц1унизе.\nПросмотров: 125 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Багьрал ялув бацIаншиврул\nАвтор: Бадрижамал Алиева · 19.03.2022\nДагъусттаннал ХIукуматрал Председательнал хъиривчув Ризван ГъазимахIаммадовлул каялувшиннаралу хьунни махъ ппурттуву багьрацIун дархIуну хIасул хьусса тагьарданун хас дурсса совещание. Шикку опталул идарарттал ва таксса ишбажаранчитурал-поставщиктурал, машлул сетирдал каялувчитурал гьурттушиврийну ххал бивгьуна багьри цалий битаврийн тIайла дурсса давурттал план.\nЦалва ихтилатраву вице-премьернал чIурчIав дунни чара бакъа аьркинсса дуки-хIачIиялул сурсатирттайнсса багьри цалийну битаншиврул цивппа, уку-укунсса иширттал хьхьичIалу кьукьлай, базардавусса тагьарданун кьимат бишлай зун аьркиншиву. Инсаннал ляхълахъимур чан хьусса, ссуссукьу хьусса чIумал багьана-савав дунугу, дакъанугу багьри гьаз бавугу хьун битан къабучIисса иширан ккалли бувунни.\nИшбажаранчитурал кIицI лавгунни къанихми оптовиктурал кьай-кьуй итадакьлакьаву дацIан дуршиву, мунищала архIал минналми багьригу, розницалулмми багьригу лавай хьуну най бушиву, ца нюжмардул дянив качарданул багьа 8-10 къурушрал лахъ хьушиву. Вайннал тIимунийн бувну, укун багьри лахъну бунува кьай-кьуйлул луртан давугу щалла мюхчансса, вихшала дишинсса давуну къахъанахъир, цанчирча, федерал лагрулий «ценорегулированиялул» кьяйдарду кьамул бувну махъ (вайннувух экспортравусса ссуссукьушиннардугу), багьри цакуну лагь хьунгу бюхъай.\nРизван ГъазимахIаммадовлул тапшур бунни хъунисса машлул идарарттащал архIал багьри гьаз шаврил муданнасса анализ ва мониторинг дуллан.\nЦIунилгу лавкьунни мизитру\nЖижара буллай буру\nАьралитурал кулпатирттан кумагран\nСледующая публикация Давурттал дузал буллай бур\nПредыдущая публикация Кайтагский район отправил беженцам из Донбасса около 3 тонн гуманитарного груза


ЦIуне халкъалги мацIалги! » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nМацI – миллаталъул кьучI\nДагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъ Россиялъул халкъазул мацIал школазда малъизе тIадал гьечIилан абураб законопроект заралияблъун рикIкIана\nРоссиялъул Федерациялъул президент\nДагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъ Дуде хитIаб гьабулеб буго Россиялъул Федерациалъул Конституция цIунулев чи, гьелъул гарант хIисабалда, «”Россиялъул Федерациялда лъай кьеялъул хIакъалъулъ” абураб Федералияб къануналда хиса-басиял гьариялъул хIакъалъулъ» абураб законопроект Россиялъул Федерациялъул Пачалихъияб Думаялда гьоркьоб лъезе босиялда бан. Ниж божарал руго школазда лъай кьеялъул программаялда миллиял, рахьдал мацIал тIадал гурел къагIидаялде рачин такрарлъи гьечIел Дагъистаналъул халкъазул мацIал тIагIине тIамулеб тIоцебесеб гали букIиналда. МацIазул ва миллияб сиясаталъул суалал цIакъго кIвар бугел, гIадамазе асар гьабулел руго, гьел масъалабазда квер базе ккола цIакъго цIодорго, гIакъилго ва тамахго.\nГьоркьоб лъолеб бугеб гьеб законопроекталъ Дагъистаналъул халкъазул разигьечIолъи багъаризабуна, республикаялъул жамгIияталъул рахIат хвезабуна ва халкъиял информациялъул алатазда гьеб хиса-басиялъул бугеб зарал ва питна бихьизабуна. Гьеб законопроекталъул зиян букIиналъул бицун, жидерго пикру загьир гьабуна цIалдохъабазул умумузги, учительзабазги, депутатазги, жамгIият хIаракатчагIазги, инсанасул ихтиярал цIунулезги, диниял гIуцIабазул вакилзабазги ва цоги гIемерал ва батIи-батIиял махщелазул гIадамаз.\nНижер ракIчIараб руго миллиял мацIал школазда малъизе тIадал гурел дарсазда гъорлъе рачиналъ Россиялъул Федерациялъул Конституциялъ кьурал ихтиярал ва эркенлъаби халкъазухъа кодоса рахъулел рукIиналда, гьел ихтияраздаса ва ресаздаса миллатал махIрумлъизе рукIиналда. Россиялъул Федерациялъул миллиял мацIал лъугIизариялъе лъолеб гали ккола гьеб иш. Дагъистаналъул Конституциялда рекъон, республикаялъул халкъазул мацIал ккола пачалихъияллъун. Дагъистан Республикаялда школазда миллиял мацIал малъиялъ гIурус мацI лъазабиялъе щибго квалквал гьабулеб гьечIо.\nНижеца, гIемерал халкъал ругеб Дагъистаналъул шагIирзабаз ва хъвадарухъабаз, лъугьун бугеб гьаб ахIвал-хIалалъ рахIат ва хIалхьи хвезарун рукIин загьир гьабулеб буго. Нижее бокьун буго нижерго миллиял хаслъаби цIунизе, нижерго республикаялда школалъул программаялъул тIадаб бутIаялда Дагъистаналъул халкъазул мацIал малъизе бугеб ихтияр цIунизе. Мекъаб, букIине рекъечIеб ахIвал-хIаллъун рикIкIуна нижеца Россиялъул халкъазул миллиял мацIал школалъул программаялда тIадал гуреллъун гьари, къватIисел улкабазул мацIал малъийин абуни чара гьечIеблъун бихьизаби.\nПачалихъияллъун кколел миллиял мацIал школалъул программаялъул аслиял, малъизе тIадал дарсазул сияхIаздаса нахъе рахъиялъ дагь-дагьккун нилъер мацIал, литература ва маданият рилъун лъугIиналде рачуна. Дагъистаналъул школазда малъулел рахьдал мацIалъул дарсазда цIалдохъабазе тарбия кьола нилъер халкъазул гIадатазул кьучIалда, нилъер миллатазул тарихалъул ва адабияталъул мисалазда. Нижеца битIараблъун рикIкIуна школазда рахьдал мацIалъул халгьабулеб тIадаб хIасилалъулаб аттестация хIисабалда гIаммаб лъайкьеялъул пачалихъияб экзамен (ОГЭ) кьолеб хIал букIинаби, гьеб экзамен школазда билълъанхъизаби.\nДагъистаналъул халкъазул мацIал школазда лъазаризе тIадал гьечIилан абураб законопроекталъ жамгIият бикьизабулеб, питнаби рагъаризарулел руго, гьеб проект нахъчIвазе ккола, къабул гьабизе бегьуларо. Дагъистаналъул миллатазул мацIал лъазаризе тIадаб буго щибаб школалда. Нижеца хитIаб гьабулеб буго федералиял лъайкьеялъул рихьизариязда, стандартазда Дагъистаналъул халкъазул мацIал малъи тIадаблъун лъугьинабизе кколилан. Республикаялъул пачалихъиял миллиял мацIал школазда лъазаризе тIадаб гьечIилан абурал ахIиял гьабсагIат хIалтIулел къануназда, законазда данде кколаро ва гьел ахIияз цIалдохъабазул умумул къосинарулел, мекъи ккезарулел руго. Гьеб гуребги, миллиял мацIал школалъул аслияб программаялдаса нахъе рехани, гьел мацIал кьолел гIемерал учительзабазухъа хIалтIиги бахъулеб буго.\nДагъистаналъул халкъазул мацIазда лъикIа-лъикIал, дунялалдаго машгьурал асарал хъвана республикаялъул бергьараб гьунаралъул шагIирзаби ва хъадарухъаби Расул ХIамзатовас, Фазу ГIалиевалъ, АхIмад-хан Абубакарица ва цогидазги. ГIумруялъ бихьизабулеб буго миллатчагIилъун ва экстремисталлъун рахъунел рукIин жидерго рахьдал мацI лъаларел, халкъияб маданият босичIел ва нус-нус соназ лъадарарал миллиял гIадаталгун гIамал-хасият насиблъичIел гIадамал. Дагъистаналъул халкъ кидаго машгьураб буго ВатIан бокьиялъул рахъалъ, тарихалдаса гьелъие гIемерал мисалал рачине бегьула. Миллиял мацIал рили, лъугIи Россиялъул халкъазе ккола рухIияб бечелъи тIагIин, гIемерал миллатазул ва мацIазул хаслъи хвей. Нилъер ихтияр гьечIо кIудияв шагIир Расул ХIамзатовасул рухIияб васият кIочон тезе: «Метер магIарул мацI хвезе батани, хваги дун жакъаго, жаниб ракI кьвагьун!»\nХIурматияв Владимир Владимирович! Россиялда чIара-хьараб ахIвал-хIалги хутIизе, такрарлъи гьечIел къиматал хазинабилъун кколел Россиялъул Федерациялъул халкъазул мацIаздехун къадруяб бербалагьиги букIине, божилъигун ва ракIчIун гьарулеб буго Дуда улкаялъул школалъул программаялда миллиял, рахьдал мацIал малъизе тIадал дарсазда гъорлъ цIунизе кумек гьабеян.\nХитIаб къабул гьабуна Дагъистан Республикаялъул Хъвадарухъабазул союзалъул гIаммаб данделъиялда 2018 соналъул анлъабилеб июналда.\nАвтор: Дагъистаналъул Хъвад арухъабазул цолъи


Жеги чIаго руго гьес чIарал гъутIби - Статьи - Сетевое издание «По новому пути»\nЖеги чIаго руго гьес чIарал гъутIби\n03.05.2019 16:28 Пятница\nСагIид Мусаев разведкаялда халатккун вукIинчIо. Батальоналъул командирасда хехго бихьула гьесул берзул канлъи ишан босизе цIакъго лъикIаб букIин. «Мун, Мусаев, лъикIав снайпер вукIина»,-ян абуна гьесда комбатас. Гьедин ккана СагIид Геленджикалда аскIоб букIараб артиллериялде. Гьениб рагIана гьезда рагъул кутакаб кьвагьдей. Новороссийскиялда аскIоб кьварарал рагъал унел рукIана. Геленджикалдаса цIакъ балъго гьенибе рехана СагIид гъорлъ вукIараб артиллерия. Бомбабаз ва гIарадабазул гулбуз кIобокIизабулеб ва кескахинабулеб букIараб гьеб гьитIинаб ракьалде солдатал русбузда ва гумузда тIад гIодориччан лъедон унел рукIана. Гьале, пириялъ гIадин, зоб кьватIизабуна. Гамида тIад гIарадачагIигун СагIид чIун вукIарав нахъисеб рахъалда хIуби гIадин эхеде речIчIун бачIана лъим. Гамил маххалда щолел рукIарал гулбуз рекелазул тIваркъи бахъунеб букIана. Лъукъун угьдизе лъугьана цо рагъухъан, цинги цогидавги.\nНемцазда бихьана нилъер гамул рачIунел рукIин ва гьезде бакIаб яргъица кьвагьдезе байбихьана. СагIидида бихьана аскIоб букIараб гамида тIад гIарададул гулла бихъараб куц. Гамида тIад тIупана кIкIуй, тIибитIана цIа ва гьеб лъеда гъоркье ана.\nГьел рещтIинаруна хадуб жиндир цIар араб доб ГьитIинаб ракьалда. Немцаз гьелъул щибаб метр борлъизабулеб букIана. СагIидида ракIалда букIана анкьго къоялъ гьоркьоса къотIичIого ва рахIму тун жидеда тIаде бомбаби рехулел рукIарал куц. Бомбаби тIад рихъизари гьоркьоб къотIараб дагьабго заманалда кьвагьдон, фашистазул артиллериялъ нилъеразда бетIер борхизе толеб букIинчIо. Амма нилъер гIарадачагIаз кьварун нахъчIвалел ва тIагIинарулел рукIана тушман кьвагьдолев вукIарал бакIал. Гьел захIматал къояздаги цо нухалда гуро СагIидица рагъулъ тIокIлъи бихьизабураб.\nЦо нухалда рагъ гьоркьоб къотIараб лахIзаталда СагIидида аскIове вачIана батальоналъул политрук ва абуна: «Сержант, щай мун партиялде лъугьунарев?» — ан.\nМусаевас тамашалъи гьабуна. Гьесда кколаан партиялда цIакъго бахIарчиял, киналалиго гIадатиял гурел гIадамал рукIине кколилан. Гьале коммунистал данделъараб мехалда, киназго гьесул хIакъалъулъ гIицIго лъикIаб пикру загьир гьабуна ва, цо чияс гIадин, рорхана гьез кверал гьев партиялде восизе.\nНовосибирскиялда аскIоб, ракьул гьитIинаб кесекалда цIа-кIкIуй гIемерлъиялъ, къад мех сордолъун, сордо къад мехлъун бихьулеб букIана рагъухъабазда.\n1943 соналъул байбихьуда Северияб Кавказалда немцазул аскарал къезе байбихьаниги, гьезул югалъулаб 17-абилеб ударнияб армиялъ Тамань бащдаб чIинкIиллъиялда гIорхъаби щулаго ккун рукIана. Гьеб бащдаб чIинкIиллъи советиял аскаразул мугъзада нахъехун букIана.\nАмма гьенир щулаго чIун рукIана немцазул аскараз ккун чIезарулел рукIарал нилъер аскаразул кIудиял къуватал.\nФашистаз кутакалда щула гьабун букIараб рагIаллъиялъул цо участакалда рагъул операция гьабизе бегьулеб майдан ккун букIана нилъераз. Анкьго моцIалъ гитлерилаз къасд гьабуна нилъер рагъухъаби нахъе къазаризе ва ралъдалъе рехизе, амма гьезухъа гьеб бажаричIо. Советиял солдатаз бахIарчилъиялда ккун чIезабуна гьеб хирияб ракь. Гьезда гъорлъ вукIана СагIид Мусаевги. Гьениб тIокIлъи бихьизабиялъе гIоло цогидазда цадахъ шапакъаталъе мустахIикълъана гьевги. БитIахъе хандакъалда жаниб багьадурав магIаруласе коммунистасул билет кьуна, доб мехалда 18-абилеб армиялъул командирасул политикияб рахъалъ заместительлъун вукIарав Л. И. Брежневас.\n1943 соналъул ичIабилеб сентябралдаса анцIабилелде къаси нилъер аскараз бащдаб лъагIалидаса цIикIкIун заманалъ оборона ккун букIараб «ГьитIинаб ракьалъул» рахъалдасан, фронталъ кьабиял щвезариялдалъун ва ралъдахъан торпедазулал гумузул гьужумалдалъун байбихьана. Новороссийск шагьар эркен гьабиялъе гIоло рагъ. Гьедин 16 сентябралда гьез гьеб масъала тIубазабуна.\nСагIид Мусаевас чIухIигун абулаан «ГьитIинаб ракьалда» оборона ккун вукIарал къоял жиндир фронталъулаб биографиялда бищунго захIматазул цоял рукIанилан.\nМусаевасе ракIалдаса унареллъун рукIана Тамань шагьаралъе гIоло рагъал. 111-абиеб гвардиялъулаб дивизиялъул 129-абилеб артиллериялъул полк Тамань шагьаралда гIагарлъухъ чIун букIана. ЗахIматаб букIана гьеб шагьаралде нух. ХIари багъарараб нухдасан чуяз захIматго цIалел рукIана гIарадаби. ЦIар рагIарал юк баччулел Америкаялъул автомобилалцин гIемер къалел рукIана гьенир хIарщулъ. Амма полкалъ жиндирго рагъулаб масъала тIубазабуна. Гьенибги цо нухалда гуро командованиялъ ракI цIодорав ва хехго жо бичIчIулев гвардиялъул кIудияв сержант, снайпер Мусаевасе баркала кьураб.\nСоветиял аскараз байбихьана фашистаздаса Украина эркен гьабизе. Гьел чIун рукIана Украиналъул цо гьитIинаб росдада аскIор. РакIалдаго гьечIого немцаз гьужум байбихьана. ЧIвана гIарадаялъул командир. Ботальоналъул командир копитан Литвиновас Мусаевасе буюрухъ кьуна гIарададул командирлъи гьабизе жиндаго тIаде босеян ва гьес лъикIго тIубазеги гьабуна цебе чIараб масъала. Мусаевасул къокъаялъ гитлерилазул кIиго пулемет тIагIинабуна, кумек гьабуна нилъеразе тушманасул гьужумал нахъчIвазе ва жалго гьужумалъ ана.\nХадур дандчIвайдал капитан Литвиновас Мусаевасда гьикъана: «Дуца гордеялда цоги орденалъе жеги каратI бахъичIищ? КIочон тоге бахъизе», — ян.\nХадубккун Мусаевасул рагъулаб нух букIана Карпаталъул мугIрул къотIун.\nКIкIалахъан тIаде бачIунеб букIана квач. Гьеб гъоркь кIкIвинабулеб букIана гIарадаби мугIрузде рахинарулаго тIолеб букIараб хинаб гIетIуца. Советиял аскаразул тIадекIанцIе чIезабизе жигарги бахъулаго немцаз рагъде лъугьинаруна цIиял къокъаби. Гьел хIинкъизаруна Чехословакиялде нилъер рагъулал частал рорчIиялъ. Нилъер аскарал бакътIерхьудехун кьварун церехун унел рукIана. Дивизиялъул командованиялъ нилъерал гIедегIизарулел рукIана. Дора Карпатазда кIвар бугеблъун букIана борхалъабазда немцазда цере ккун щулалъизе.\nСагIид гIодов чIун вукIана цIорораб накIкIилгъотIода мугъги цун. Гьениб гьесда рагIана самолеталъул хъуди. Гьеб букIана немцазул самолет-разведчик. Цинги гьез нилъеразде гьужум гьабизе байбихьана. Амма рагъ хехго лъугIана. Фашистал нахъе къана. ЛъикIго хIалтIана нилъер пулеметчагIи ва гIарадачагIи. Полкалъул командирас Мусаевасул каранда бана Реццалъул орден. ГIарадачагIазул часталъ Чехославакиялъул пачалихъалъулаб гIухъи бахараб мехалда, СагIидида рагIана шагьаразул къватIахъ ва росабалъ гьезда дандчIвай гьабулел рукIарал гIадамаз: «Наздар! Наздар!» абун ахIулеб СагIидида ккана гьез «Назад» «нахъе къай» абулеб бугилан. Гьес пикру гьабуна щай нахъе къазе кколел, гIицIго церехун гурищ ине кколелан. Гьесда гьеб байбихьуда квеш бихьана. Жиндир бищун лъикIав ишан босулев рагъухъан щай пашманлъаравали лъайдал, капитан Литвинов разиго велъанхъана. Гьес Мусаевасда бичIчIизабуна «наздар» кколин «лъикI щварал» абулеб гIадинаб магIнаялъул рагIиян. ХIакъикъаталдаги гьаниб кинаб «нахъе къаялъул» хабар букIине бегьулеб, гIемерисел руччабазги бихьиназги гьезда дандчIвай кодоб чедгун ва чогърол цIурал гIарталгун гьабулеб мехалъ.\nМусаевас гIахьаллъи гьабуна гьединго Словакиялъулги чехиялъулги гIемерал шагьарал эркен гьариялъулъ. Фашистазда тIад бергьенлъи босун хадур гIемерисел рагъухъаби рокъоре унел рукIана. Амма кIудияв сержант Мусаев рокъове тIадвуссана Германия кверде бачIун хадуб кIиго лъагIалидасан. Гьев гъорлъ вукIараб дивизия Украинаялде бачана. КIиго лъагIелалъ халатрахъана гьенир гьенир гьркьоса къотIи гьечIел ругьунлъаби, кьвагьдеял ва цогидалги занятиял. Рагъулал кьвагьдеялгун тIоритIулел рукIарал ругьунлъабазда цо нухалда гуро гвардиялъулав Мусаевас тIокIлъи бихьизабураб.\nСагIидил эбел-эмен рохиялъул гIурхъи букIинчIо Суворовасул ва Богдан Хмельницкиясул орденазе мустахIикълъараб 294-абилеб гвардиялъулаб артиллериялъул полкалъул командир полковник Григолащвилил кагъат бачIиндал. Гьес гьелда хъван букIана: «Дир часталда хъулухъ гьабулев СагIид Мусаевас чияр ракьал рахъулел рукIарал немцазулгун рагъазулъ Кавказалъул мугIрузул гIорахъа Чехословакиялъул тахшагьар Прагаялде щвезегIан кIудияб нух нахъа тана. Рагъазулъ Мусаевас бихьинчилъи ва багьадурлъи бихьизабуна. Гьелъие гIоло гьесие кьуна хIукуматалъул тIадегIанаб шапакъат. СагIидие гьединго щвана ТIадегIнав бетIерав командующий, Совет Союзалъул маршал И. В. Сталинил 13 баркала, бакъбаккул улкабазул гIемерал шагьарал эркен гьаруралъухъ».\nГIагарлъиялъги ХахитIа росдал жамагIаталъги рохалида дандчIвай гьабуна Мусаевасда рокъове тIадвуссун вачIиндал. КъасилъезигIан аваданлъи гьабуна гьезул рокъоб росуцояз.\nБайбихьуда СагIид Мусаев хIалтIана росдал Советалъул секретарьлъун. Цинги росуцояз гьев колхозалъул председательлъун вищана. Гьеб мехалда рагIалде бахъинабуна гьес жиндирго анищ, ракIалде щвана рагъул гулби щун «гIодулел рукIарал» лъукъарал гъутIби. КIудияб жигаралдалъун тIаде босана Мусаевас ах гьабизе. Гьесул хIаракатчилъиялдалъун 13 гектаралда гIезаруна пихъил гъутIби. Гьеб Мусаевас гIагараб росулъ гьарурал лъикIал ишазул ахирисеб букIинчIо. Колхозалъул председательлъун хIалтIулаго, гьесул рагъулал шапакъатазде тIаде жубан ЗахIматалъул БагIараб Байрахъалъул орденги.\nКолхозалъул ахалги чанго гектаралъ жеги кIодо гьарун ва гьелъул материалияб базаги щула гьабун, Мусаев Каспийск шагьаралде гочана. Гьенив гьев батIи-батIиял хъулухъазда хIалтIула, 35 соналъ гьабуна гьес СМУ-5-ялъул складалъул заведующиясул хIалтIи. Рагъдаго гIадин, гьенивги ракIбацIцIадго хIалтIана Мусаев ва, коллективалда гуребги тIолабго Каспийскиялдаго гьесул къадру-къиматги букIана. ВукIинчIо гьенив гьев лъаларев чиги.\nМусаев кколаан шагьаралъул рагъул ветераназул советалъул жигарав член. Цониги байрам ва тадбир букIунароан гьениб гьесул гIахьаллъи гьечIеб. Каспийскиялъулазда лъала ва ракIалда буго шагьар гIурччин гьабиялъулъ Мусаевас кIудияб бутIа лъураблъи. Дагьал гьечIо гьеб шагьаралъул къватIахъ хахитIасесул квераз чIарал гъутIби. Гьедин, гьанже нилъеда гъорлъ гьечIев гIагараб ракьалъул унго-унгояв патриотас, гьев лъикIав инсанас жиндирго хIакъалъулъ лъикIал ракIалде щвеял тана нахъе, живго вижараб ХахитIа росулъги Каспийск шагьаралдаги.


Модернизациялъул бициналъ кIал гьуинлъиладай?\nДагъистаналъул сахлъи цIуниялъул гIуцIиялда цIиял хиса-басиял гьариялъ, ай модернизация гьабулеб букIиналъ ва гьеб бутIа цебетIезабиялде кIвар кьеялъ республикаялда холел гIадамазул къадар гIаммаб къагIидаялъ лъабго проценталъ дагьлъана.\nГьадин лъазабуна ДРялъул Сахлъи цIуниялъул министерлъиялъул пресс-хъулухъалда. Гьенисан щварал баяназда рекъон, сахлъи цIуниялъул бутIаялда рухI речIчIизаби гуребги, жалго медицинаялъул хIалтIухъабазул харжалги цIикIкIун рагIула 30-гIанасеб проценталъ. Гьеб гуребги, сахлъи цIуниялъул 43 гIуцIиялда гьабун бугила капиталияб ремонт, гьел киналго хьезарун ругила хIажатаб къайиялдалъун ва бищунго аслияб жо, кутакаб кIвар кьолеб бугила халкъалъе жиндир заманалда кумек щолеб хIал букIинабиялде.\nМахIачхъалаялда бугеб республикаялъулаб азарханаялъул тохтур ГIамирил МухIамадица бицана дагьаб цебегIан лъазабунила жидеда 30 проценталъ харж цIикIкIинабулеб букIиналъул.\nГIамирил МухIамад: «Лъицаго бицинчIо кигIаналъ цIикIкIинабулеб бугебали. Абулеб буго харжазул цIидасан хIисаб гьабулеб бугилан. Щуазарго гъурущ харж бугони, тIаде бачIунеб буго 1500 гъурущ. Гьединлъидал, букIине кколедухъ хIалтIи гьабизе ккани харжги букIине ккола хIалтIухъан разияв. 5-6 азарго гъурущ гурони щолеб гьечIони тохтурас щиб хIалтIи гьабизе бугеб? Гьелъ букIине кколеб харж тохтурасе щолеб гьечIони, сахлъи цIуниялда модернизация гьабиялъул щибго мунпагIат ккезе гьечIо».\nТохтур ГIамирил МухIамадица бицухъе, азарханабазда унтаразе кьолеб квен рагIула кутакалда лъикIлъизабун. Гьединго, рацIа-ракъалъиялдеги кIвар кьолеб бугила ва дарабазулги, цебе гIадин гуреб, гьанже щибго къварилъи рагIуларо.\nСахлъи цIуниялъул министерлъиялъул пресс-хъулухъалда бицухъе, сахлъи цIуниялде кIвар кьолеб букIиналъул хIасилалда гIемерго дагьлъулел рагIула батIи-батIиял унтабаз унтулезул къадарги. Амма тохтур ГIамирил МухIамадица бицухъе, бищун квеш ккараб жо рагIула унтаразул къадар дагьлъиялъе сабаблъун букIунеб тохтурзабазул лъай камил гьаби. Гьеб гьечIони, гьеб бутIаялдаги щибго хIасил ккезе рагIуларо.\nГIамирил МухIамад: «Унти сах гьабизе ккани диагноз лъезе ккола. Диагноз лъезе ккани тохтурасул лъай-гIакълу, хIалбихьи букIине ккола. Гьеб гьечIони, кинабго гIадада ккола. Гьеб лъайги гIакълуги кьола яслиялдаса бахъараб институталде щвезегIан ругел цIалул идарабаз. Гьанже ругел сдутентаздайин абуни я химия, я биологи, ялъуни физика лъалебго гьечIо. Институт лъугIаразда лъалеб гьечIо рекIел чан камера букIунебалицин. Гьединлъидал, чан миллиард сахлъи цIуниялда тIад хвезабуниги, тохтурасул ботIролъ лъай гьечIони, гьелъул щибго хIасил кколаро».\nГIамирил МухIамадица бицухъе, гьитIинго лъимералде кьолеб кIвар, гьелъул ботIролъе бугIулеб лъай гьечIебгIан мехалда, институтал лъугIунилан тохтурин абун цIар букIин гурони, махщелчи гьесул вахъунарила. Гьеб кинабго гьабизе ккани хIукуматалъ кIвар кьезе кколила лъимал цIалулел идарабазде ва гьенисан байбихьизеги кколила гIадлу гьабизе. Гьеле гьеб букIине бугила модернизация гьабиялъе лъолеб кьучIлъунги.\nГьединаб хIал букIиналъе мисаллъун рехсезе бегьула Дагъистаналда бруцеллезалъ унтаразул къадар тIадеялдаса тIаде цIикIкIунеб букIинги. Масала, Россельхознадзоралъул Дагъистаналда бугеб идараялъул цо бутIаялъул нухмалъулев Азаев ХIажимурадица бицухъе, 2011 соналъ бруцеллезалъ 186 чи унтун вукIун ватани, гъоркьисала 208 чи унтун вуго. Гьебгиха, Сахлъи цIуниялъул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъ лъазабухъе, унтаби дагьлъиялъул хIужаби загьирлъулел ругин бихьизабулебги букIаго.


Назарбаевас Россиягун Украина маслигIаталде ахIулел руго\nНурсултIан Назарбаев ва Петр Порошенко Киевалда пресс-конференциялда, 22 Дек2014\nКазахстаналъул президент НурсултIан Назарбаевас Киевалде бухьараб сапаралъул гIурхъабалъ Россиягун Украина ахIана Украиналъул машрикъалъул рахъалда бугеб конфликталъе ахир лъей ва Украиналъул территориалияб цолъи цIуни мурадалда компромиссал ратизе.\n22 декабралда Казахстаналъул президент НурсултIан Назарбаевас Киевалде бухьараб сапаралъул мурад букIана Украинагун Казахстаналда гьоркьор дармил къотIиял цIигьари. Гьездаго гьоркьоб тIорччол ва улка цIуниялъулгун-индустриалияб рахъалъ контрактал гьариги.\n«Дица хитIаб гьабулеб буго Россиялде ва Украиналде, гьеб конфликт рагIалде бахъинабизе ва Украиналъул территориалияб цолъи цIуниялъе гIола компромиссал ратейин. Гьеб буго кинго букIине бегьулареб ситуация»,-ян абулеб букIана Назарбаевас Украиналъул президент Петр Порошенкогун рукIарал кIалъа-ралъаяздаса хадуб.\nРоссиялъ Крым Украиналдаса тIезабуралъухъ ва Украиналда бугеб конфликталда Москваялъул гIахьаллъи букIиналда бан магърибалъ Россиялде данде санкциял гьарураб мехалда Кремлалъги лъазарун рукIана жавабиял санкциял. Гьелъ гьукъун букIана магърибалъул импорт. Гьелъул хIасилалда дармил рахъалъ ричIчIунарел бакIал лъугьун руго Украиналда ва Казахстаналда гьоркьор.\nНазарбаевас рикIкIунеб буго конфронтациялъ ва санкцияз «рес къотIиялде рачунин».\nНурсултIан Назарбаев: «Гьеб ситуациялдаса рорчIизе рес буго. Щайгурелъул ахIвал-хIал хIалуцин ва цоцазе гьарулел санкциял-гьеб буго рес къотIиялде рачунеб нух. Дица рикIкIуна, конфликт рагIалде бахъинабизе нухал ратизе рес бугин. ЦIигьаризе ккола нилъер улкабазул ва дармил аслияб партнерлъун кколеб Россиягун гьоркьорлъаби».\nГьес гьединго абуна Казахстангун Украиналъ гьарунин тIорччол дармида сверун къотIи-къаялгийин. Россиялдаса тIабигIияб газ бичун босулеб ва жиндир тIурччи бахъулел мухъазда сепаратистазул дандечIей бугеб Украиналъ гьанже тIурччи босизе буго тIабигIиял бечелъаби гIемераб Централияб Азиялдаса.\nНурсултIан Назарбаев: «Нижеца байбихьудаго гьабуна тIорччол дармида хурхараб къотIи. Гьеб босизе буго Экибастузалъул турччи бахъулел магIданаздаса. Гьеб буго гьеб мухъалда бищунго учузго турччи бахъулеб магIдан».\nЖиндирго иргаялда президент Петр Порошенкоца абуна жидер улкабаз «рухI речIчIизабизе бугин рагъулабгун-техникияб рекъонхIалтIиялда» ян.\nПетр Порошенко «Нижеца цIигьабулеб буго рагъулабгун-техникияб рекъонхIалтIи. Украиналъул рагъулабгун-индустриалияб комплекс тIубанго хIалтIизабизе буго Казахстан цIуна-къаялъул рахъалъе къваригIаралъуб».\nПорошенкоца щиб букIаниги мухIкан гьабичIо, амма бичIчIизабуна Россиялъул рахъ ккурал сепаратисталгун багъулеб бугеб Украиналъе Казахстаналъ рагъулаб кумек гьабизе бугин гуреб, Казахстан цIуна-къаялъул суалазулъ Украиналъул рагъулабгун-индустриалияб комплексалъ гIахьаллъи гьабизе букIин.\nУкраиналъул машрикъалъул рахъалда рагъулаб конфликт халат абахъунеб буго исана апрелалдаса нахъе. Гьанжеялде гьеб конфликталда чIван вуго 4700-ялдаса цIикIкIун чи.\nРоссиялъ Крымалъе аннексия гьабиялдаса хадуб Казахстаналда ва Совет Союзалде гъорлъе унел рукIарал цоги улкабазда рахIатхвей цIикIкIана гьединабго сценарий Россиялъ жиде-жидер улкабаздаги хIалтIизабизе рес букIиналда бан, хасго этникиял гIурусаз гIумру гьабулел гьезул регионазда.\nМагърибалъулгун Россиялъул гIемерго лъикIал гьечIел гьоркьорлъабаз ва Россия изоляциялда букIиналъ Казахстаналъул рахIатхвей цIикIкIинабулеб буго. Щайгурелъул Белорусиягун цадахъ Россия Кумурук цолъиялда ай Таможенный союзалда Казахстаналъул партнер букIун. Гьеб цолъи Евразиялъул экономикияб цолъиялде сверизабизе букIана 1 январалдаса байбихьун.\nНазарбаев Украиналде щвана Белорусиялъул президент Александр Лукашенко гьениве щун нахъисеб къоялъ. Белорусия ккола Россиялъул гIемерал гьечIел рагъулал партнеразул цояб.\nПорошенкогун букIараб данделъиялда Назарбаевас гьединго абуна Украина бугин Казахстаналъул кIвар кIудияб дармилгун-экономикияб партнерин, амма ахираб соналда жаниб улкабазда гьоркьоб букIараб дарамил къадар лъабго бутIалъ гьитIинлъун бугин. Назарбаевасул пикруялда цересел тарихазде тIадруссине ресал жеги цIунун хутIун руго.\nПорошенкоца Казахстаналъул бетIерасе баркала кьолеб букIана «Украиналъул территориалияб цолъи цIуниялъул суалалъул рахъалъ гьес щулияб позиция ккун букIиналъухъ».\nТалат къоялда Казахстаналъул президент вачIине вуго Москваялде Россиялъул президент Владимир Путингун дандчIвазе. Кремлалъул пресс-хъулухъалъ лъазабулеб буго рахъаз дандразе ругин энергетикагун экономикаялда хурхенал ругел суалалин.\nПётр Порошенкол политикияб сурат\nРоссиялъул газил багьа: цоязе цо, цогидазе цогидаб\nКин бугониги, гьеб буго чияр улка\nУкраиналъ Къадировасда тIад рагьун буго такъсир гьабиялъул иш


Кавказалда бугеб ахIвал-хIал россиялъулазул бадисан\nШималияб Кавказалъул республикабазда бугеб ахIвал-хIалалъе россиялъулаз лъикIаб къимат кьолеб буго. Гьедин лъазабулеб гIадамазул пикраби лъазарун цIех-рехал гьарулеб «Левада-централъ».\n«Шималияб Кавказалда бугеб ахIвал-хIал ва гьелда тIаса россиялъулазул пикраби» илан абураб цIех-рех «Левада-централъ» гьабуна марталъул ахиралда. Гьал къоязда гьеб гIуцIиялъ тIатинаруна цIех-рехалъул хIасилал. Централъул пресс-хъулухъалъ лъазабухъе, цIех-рехалда гIахьаллъана Россиялъул 45 регионаздаса 1603 чи.\nГьединаб цIех-рех «Левада-централъ» январалдаги гьабун букIана. Гьеб мехалда Шималияб Кавказалда ахIвал-хIал лъикIаб бугилан абулел цIех-рехалда гIахьаллъарзда гьоркьор гIемер ратичIо – 18% гурони. Гьанжени гьединал пикраби ругезул къадар 45% бахана. ТIадежоялъе, ахIвал-хIал Шималияб Кавказалда жеги хIалуцинин рикIкIунезул къадарги дагьлъана. Процент хIисабалда, гьединазул къадар янвралда 21% букIана, гьанже 12% буго.\n«Левада-централъул» директор Лев Гудковасул пикруялда рекъон, Шималияб Кавказалда бугеб ахIвал-хIалалъе россиялъулаз лъикIаб къимат кьолеб буго Украина сабаблъун. Гьес абухъе, Россиялъул югалъул республикабазда лъикIалин абизе бегьулел хиса-басиял гьечIо: тунка-гIусиял, кьвагьи-квагьдеял, хасал операциял гьоркьоса къотIулел гьечIо цо-цо регионазда, амма гьезул бицунеб гьечIо информациялъул алатаз. «Информагентствобаз гIемерисала бицунеб буго Украиналда бугеб ахIвал-хIалалъул ва гьелдалъун Кавказалъул республикабазда кколел лъугьа-бахъиназдехун интерес дагьаб буго, Кавказалъул темаялда ургъунго хадур лъугьинчIел гIадамазда ракIалде кколеб буго гьениб ахIвал-хIал хисулеб бугин лъикIаб рахъалдехун», - илан абуна Гудковас. Гьединго гьесул пикруялда рекъон, Сочиялда Олимпиял хIаял унел мехалда Россиялъул Кавказалда кколел тунка-гIусиязул бицунеб букIинчIо кIудиял информ-агентствобаз.\n«Левада-централъул» экспертаз рикIкIунеб буго гIагараб заманалда россиялъулазул бербалагьиял хисизе ругин. «Улкаялъул президент Владимир Путинил рейтинг цIикIкIана ва Россиялъул хIукуматалъул хIалтIуе лъикIал къиматал кьолел руго, гьелдалъун Шималияб Кавказалдаги ахIвал-хIал лъикIаб бугин кколеб буго гIадамаздаилан», - бицана социолог Денис Волковас. Гьес ракIалде щвезабуна 2008 соналда Грузиягун ккараб конфликталъги Путинил рейтинг цIикIкIинабунин, амма гьеб гIодобе кканин цо-кIиго моцIидаса финансовияб кризис байбихьараб мехалда.\n«Левада-централъ» гьабураб цIех-рехалда рехсон буго россиялъулазул кавказалъулаздехун кинаб бербалагьи бугебали. «Левада-централъул» нухмалъулев Лев Гудковас бицана «Эркенлъи» радиоялъе Кавказалдаса рачIараздехун Россиялъул цогидал регионазда бербалагьи лъикIаб гьечIин.\nЛев Гудков: «Ксенофобия Россиялда кIодолъулеб буго. ГIадамазе кавказалъулал рекIее гIолел гьечIин абиларо, рокьулел гьечIо Кавказалдаса рачIарал. Цояб рахъалдаса балагьани, ксенофобия тIибитIизабулеб буго хIукуматалъги. Цогидаб рахъ босани, ксенофобия баккиналъе гIиллабилъун рикIкIине бегьула экономикиял суалал, хIалтIигьечIолъиялъул масъалаби. Россиялъул неонацистазда гъорлъ руго гьединал масъалабигун дандчIварал чагIи. Гьединго «ГIела Кавказ кваназабун» абураб лозунгалъул рахъ ккурал чагIиги гIемерлъулел руго. Бищун гIемер гьединал чагIи руго чIахIиял шагьаразда ва чIахIиял шагьаразда ксенофобия цIикIкIун дандчIвалеб буго».\nРоссиялъул регионазда ксенофобиялъул къадар гIодобе ккезабиялъе гIоло Шималияб Кавказалъул цо-цо республикабазда ургъулел рукIана специалиял программаби. Мисалалъе, Чечняялда ургъана республика тун къватIире аразул рукIа-рахъин кинаб букIине кколебали рехсараб хасаб кодекс. Гьеб кодекс гIуцIана гIурус националист Дмитрий Демушкингун цадахъ. Амма «Левада-централъул» директор Гудковасул пикруялда рекъон, кавказалъулахул рукIа-рахъин сабаблъун гуро ксенофобия Россиялда цебетIолеб бугеб.\nЛев Гудков: «Дида ракIалде кколаро рукIа-рахъин сабаблъун рокьулел гьечIин кавказалъулал. Кавказалдаса гIолилазда хъинтIарал руго чанги квешал мисалал, амма гьел мисалал сабаблъун гуро неофашистал гIемерлъулел ругел. Дица абухъе, гIайб хIукуматалдаги буго. Цо-цо хIакимаз жидеего политикиял баллал щвезеилан мех-мехалдаса борхун миллияб такъсирчилъиялъул суал, гьезие бокьула абизе гIемерисел такъсирал Москваялда мигрантаз гьарулел ругин. Амма гьеб гьедин гьечIеблъи бихьулеб буго статистикаялъул хIисаб гьабуни. ХIисаб гьабулел чагIи къанагIат гурони ратулел гьечIо. Демагогия гIемер буго гьеб суалалъулъ».\nКсенофобиялда тIаса цIех-рехал гьабулеб «СОВА» централъул эксперт Наталья Юдиналъ гьал къоязда «Россиялъул радиоялъул» эифаралда абуна, цогидал улкабазде дандеккун Россиялда ксенофобиялъул къадар цIакъго цIикIкIараб бугин. «Россия рикIкIуна демократия бугеб улкалъун, амма демократиял улкабазда ксенофобиягун къеркьола. Россиялдани гьелъие нух кьолеб бугин ккола», - ян абуна Юдиналъ.\n"Сова": "Исламофобия цIцIикIкIунеб буго Россиялда."\nГIорхъаби лъалев ва лъаларев Жириновский...\nПайда босизе рес гьечlел бигьалъаби\nТерроризмалдасаги кlудияб хlинкъи\nМиллияб политикаялъул бакIалда политикияб миллатчилъи


Гьесда цеве гьеб хъулухъалда вукIарав УстIаров Ризван туснахъ гьавун вуго кIиго моцIги кьун. Гьесда гIунтIизабулеб буго изну гьечIого яргъидгIуцIаразе кумек гьабиялъул гIайиб ва гьесда сверун унеб буго цIех-рех.\nМайданское росулъ 4 июлалдаса 8 июлалде щвезегIан лъазабун букIана контртеррористияб операциялъул низам. Гьелъул гIурхъабалъ аскарияз цересанккун гIадамазул рукъзабахъ тIамулеб букIана чIухь. Операциялъул хIасиллъун ккана росулъ чIварав анкьго чи. Гьезулги чангоясда хурхун гIадамаз абулеб букIана гIайиб гьечIого чIванин гьел полициялъ ккун рачунги ун хадур чIвазеги чIван реххун ратанин. Гьединго росулъ кьвагьизабун букIана чанго рукъги росдал мадрасаги.\nГьединго асакариязулги чIван вукIана цо ва лъукъун вукIана ункъго чи.\nМайданское: хасаб операциялъ гIемер суалал раккизаруна\nМайданское росулъ кьвагьизарун рагIула минабиги мадрасаги


ХАЛКЪИЯВ ШАГ1иРАСУЛ ИРС ХАЛКЪАЛЪЕ ХУТ1УЛА - 12 Августа 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2017 » Август » 12 » ХАЛКЪИЯВ ШАГ1иРАСУЛ ИРС ХАЛКЪАЛЪЕ ХУТ1УЛА\nPec рекъарав чияс, къо бихьич1ого,\nКъвариг1анщинаб жо ч1езабулеб куц.\nЧванта г1арцул ц1ураз, г1ебеде регун,\nМаг1арда ах гьаби гьанже х1акълъана.\nИхтилат-кепалъе гостиницал ран,\nГуч лъазе гьабизе гьанже квер бана,\nКваназе-гьекъезе ашбазал рагьун,\nПул ц1ик1анщиназе ц1ар къвариг1ана.\nГьаб мискинлъиялда туманк1ги реч1ч1ун,\nТукен лъезе хиял, хур рукъги бичун.\nБечедалщиназул мугъал рекизе,\nКепкал анищ дагьал, ашбаз рагьизе!\nУнгоха, бах1арзал, х1ал хъублъун буго,\nХ1ажиясул ашбаз бихьаралдаса.\nБоц1уда рак1 бакъван, вакъвалев вуго,\nГьесул кухниялда кванаралдаса.\nБицен раг1ун бук1ун, цо къоялъ щведал,\nЩибунниги к1веч1о к1алт1у батизе.\nКиназго ц1ар гьабун, ц1акъго беццидал,\nЦойги нухалъ арав эб балагьизе.\nПуланаб рукъалъул рагьдул к1алда ч1ван,\nЧ1ах1а хат1алъ хъвараб хъарщи батана:\n«Тафарруж кепалъе, квана-гьекъезе,\nКодоб жо бугев чи жанив лъугьа»-ян.\nГ1урул гуч бук1аго ц1ул бахъилилан,\nЦ1акъго гъираялда жанив к1анц1ана.\nЖакъа бугинха цо кваналеб къоян,\nКъвалакь т1агьурги ккун, т1аде лъугьана.\nПриказчик-кашавар киналго реч1ун,\nВачун цо гамч1ида к1усизавуна.\n«Квен-т1ех босизег1ан сабру гьабе»-ян,\nПадар мац1алъ абун, анин, вац, рортун.\nТуриг1ан ц1амг1алаб, ц1оро-гъорораб,\nЦ1ец1 гьанал гъорлъ гьеч1еб чурпа бач1ана.\nЩаг1ил гъудрухъе т1ун, т1ад гъудалги лъун,\nГъорлъ чакарго гьеч1еб чай цебе лъуна.\nЦо расги бежич1еб, жаниб ккал ч1вараб\nЧ1ег1ераб сухари цебе реххана.\n«Цевег1анги вук1ун, кванай, гьудулан»,\nГьет1араб г1оркьалъул гъуд кодой кьуна.\nОгь, чи т1аг1аясул чайдул гьуинлъи,\nГьац1улъе т1амураб ц1амилан ккола.\nЧурпадалъ бугеб гьан гьудул хваясул,\nГьамшал-мушулдерил къулгьудалъ г1адин.\nГ1али-къебедасдай аб рукъ гьабураб,\nКъосараб бак1 гьеч1ин гьорол гьабида?\nКъелеса Г1алилдай щурмал росарал,\nЩибаб гьесул бугин кверзул рагъари?\nРукъалда бан бугеб къоно бихьулищ,\nКъобух1араб буго гьабулеб х1алт1и?\nКъадада ч1ван бугеб х1арщухъ балагье,\nХ1ебдалазул буго рац1а-ракъалъи.\nГьаб жилла бихьулищ чурпадалъ бугеб,\nЧоца гьекъеларо, къечон хваниги.\nЧадида бан бугеб xlaпapa балай,\nХ1айваналъ квинаро, ч1амун кьуниги.\nДица гьаб бак1алда кванаялдаса\nКарцалъув т1амиго т1аса бищила.\nЧакар-чайги гьекъон, гьаниб къогог1ан,\nКъудукьго бокьила бидвиххун ккезе.\nГьанже ниж рахъине хиял гьабидал,\nХважайин вихьана к1алт1а тирулев.\nНижедехун вуссун калам гьабуна:\n«Кинаб сурпа-къайи батараб?»-илан.\n-«Валлагь бадиб абун беццулеб гуро,\nБер ккелеб х1ал буго», х1алт1ухъ балагьун;\nГьудул-гьалмагъасде ц1алеб мех гуро,\nЦ1амул гуч бугоан чурпаялда гъорлъ.\nЛъугьи-рихьи ккани камуларев дун,\nКидаго ц1еч1о чехь, жакъа г1адинан.\nКибниги дун щвеч1еб шагьар хут1ич1о,\nЖеги дур гьаб г1адаб ашбаз бихьич1о.\nГ1адамазул бац1ц1ун ц1орол бук1унин,\nЦ1улал бугоан дур истакан-налбек.\nЩаг1ил руго гъудрул, гъозул «берцинлъи».\nХалкъалъ чурпадалъе гьан буссулелъул,\nГьодал ругоан дур, гургинго рехун;\nКиназго чайдалъе чакар балелъул,\nКерен унтилилан тун буго дуца.\nТахит1а гурони г1одор ч1еч1езе\nЛъик1ал т1алай руго т1ад рук1ине лъун.\nКвине роль гурони щвеч1ел васазе\nСухари бан буго, к1ал гьикъун цебе.\nИнсул садакъаги кьолеб гьеч1елъул,\nГьаб квен г1адамазе г1унги т1ок1буго.\nВасасе ригьин-ц1а гьабулев гуро,\nГьалда рекъеч1ев чи, рукъов ун, кванай».\nГьанже дун инилан къасд гьабулаго,\nКъан нахъаса ккуна, «кепкал кье!»-йилан.\nКъват1ибехун гали дица лъолаго,\nЛъабгояв реч1ч1ана, «шагьай рахъе!»-ян.\nГьагъаб квен-т1ехалъухъ кепкал росидал,\nРасги букарич1еб бет1ер хъасана.\nХъатг1анасеб шагьи чурпадахъ индал,\nДирго чехь бихъизе хиял гьабуна.\nГьобол-гьудул абун квандеги ах1ун,\nКепкал ана росун эливащица.\nГучаб ашбазилан нуц1идаги хъван,\nГъванща ч1вана гури гавурас жакъа.\n-Дуе кьураб шагьи жойилан гуро,\nЧадил макъар буго мукъулукъилъ къан.\nЧайдахъ арал кебкал к1одолъун гуро,\nК1ал-мац1 буго пулхун пурччил кутакалъ.\nГьедиг1ан инжитго данде гьабураб,\nШагьи-параялда дун урхъуларо.\nЛЪЕХЪ Г1АЩИКЪАЛ РОСАБИ\nНиж бекьеч1, гинчал, ц1игьул —\nЦ1акъ пуланал росаби,\nГьекъезе къеч хьвазег1ан,\nГ1умруялъ лъим щвеч1еб халкъ.\nНижер лъет1е батила\nТ1убараб версталъул нух;\nТ1ок1аб жо гьеч1ониги,\nГьеб г1оларищха, вацал?\nДаим бук1унеб ани! —\nЦо-цо нухалъ гьебги къун,\nКъо бух1унги хут1ула.\nЛъеберго к1икъого сон\nРугьдал унти ккун хола.\nХасало мег1ер къот1ун,\nКъулг1аде лъет1е хьвадун\nРиидал хьухь бахиндал,\nГонгикь лъезе къач1арал\nКъалал рук1уна нижер\nЖив-жив чиясул рукъор,\nХаселалъ бараб г1азу\nГ1одоб ккезе теч1ого,\nК1вараб х1аракат гьабун.\nГъежт1а могороги лъун,\nЛъебелазул рохьой ун,\nГ1ораль ц1ул бачунезда\nБахиллъун рук1уна ниж.\nГъваридаб ралъад къот1ун,\nАна нижерни г1умру.\nЧабхил иццазул бицун,\nЧанги анищ гьабулин,\nПайда щиб хиялазул.\nХалкъалъул х1ажат т1убан,\nТ1ок1лъун унел лъимазги\nЛъик1го рук1аян тарал,\nТалих1 къарал ниж кинал?\nНижер мугжул хъах1лъана\nХ1алакъаб чахъдал гьаракь\nРаг1улеб бук1ун гьеч1о.\nРахъун цере ч1олаан;\nСовет власть гурони,\nГурх1улеб бак1 батич1о.\nНижеца г1арзал кьеч1ел\nНиж лъадаца г1орц1ич1о.\nГ1осот1а чаранги лъун,\nЛъабабго росдал агьлу\nЛъед г1орц1изе гьаризе\nПлан лъуна техникас.\nЩвараб х1аракат гьабун,\nХ1укуматалъ кумек кьун,\nКьабг1изе буго газа\nГорбол щек1 т1елеб х1алалъ.\nСОВЕТАЗДЕ ЩАЛ РИЩИЗЕ ККОЛЕЛ\nТ1ил гьет1араб бугони,—\nТ1ад толел х1акимзаби\nХ1алк1ун лъик1ал ралагье.\nХ1алихьатав г1ел ккани,\nТ1ад квер ч1ван, ч1агоял те.\nТохав вехьасул рехъен\nХъурмица ч1ван батулин,—\nХалкъалъе толел чаг1и\nГ1акълу-тадбир бугел те.\nГ1и ц1унун бац1ал тани,\nБоц1и тала гьабулин,—\nДунял пасат гьабулев\nПасак т1аса вищуге.\nТ1ад залимзаби ккани,\nГ1адлу бергьарав гьаве.\nАмма х1алимав абун,\nХ1айван бет1ерлъун тоге,\nХ1акъаб жо абуларев\nАхрас къабул гьавуге.\nЧохьой г1оло х1алт1улев\nХ1алихьат нахъег1ан те.\nЧвантил к1ал г1ат1идасе\nЩвараб кумек гьабулел,\nБац1ал т1аса хъирщуге.\nГьев чиги миллаталда\nТезе хиял гьабуге.\nМискиназе заз г1адав,\nЗалимазе нах г1адав,\nХалкъалда гурх1ел гьеч1ев\nХ1аким нужеца тоге.\nГ1арзалъ чи цеве ч1ани,\nЦцин бахъун, нахъе ч1валев,\nЧ1ух1арав х1аким ккани,\nХ1алт1и хварабин нилъер.\nЖиндаго рихунеб жо\nГьалмагъ гуревин нилъер,\nНух бит1агиян вит1е.\nВоре, бечедав абун,\nЧиги т1аса вищуге,\nЧамги боц1и г1емерав\nГ1абдал вихьанин дида.\nЧу ярагъ лъик1авилан,\nЛъиданиги ц1ар ч1ваге,\nТадбир бугел г1адамал.\nМискин, пакъир, язихъан,\nХал гьабич1ого тоге,\nХъабчилъ гурищ ватулев\nБет1ер х1алт1уларев чи\nХ1ат1ал свакалин абун,\nКици раг1ун батила.\nК1иго гьумер бугевги,\nГьоркьове къазе тоге,\nКьуч1 гьеч1ев гьет1арухъан\nХалкъалде г1ин т1амулев,\nГ1адилав бет1ер щвезе\nТ1алаб гьабе, бах1арзал!\nХалкъалда гъорлъ хъирщани,\nЧи камиларо, ваццал!\nХиянат бихьарав чи,\nХъвазе буго газеталъ.\nГьев къват1ив ч1вазавизе\nКъаламги буго гьедун.\nКъаси Ч1ондокьан бугеб\nБиххараб гьаракьго щиб,\n«Первый, второй» ах1улеб\nПирхулеб кунч1и кинаб,\nЦ1ах1илаб нак1к1ил г1адаб?\nЦо г1аламат бугилан,\n«Дун виччаян» ах1улеб\nГ1усманил гьаракь ч1вана.\nГьоркьоб мех бахъилалде\n«Гьаб лъицаян» ах1улеб\nМуст1апалги т1ад цуна.\nЦоцаца ч1валел ругел\nЧ1андал рат1а гьаризе,\nРахъаян гьаракь гьабун,\nБайикьги тун вортана.\nРосо раг1алде щведал,\nБец1аб рагъ лъун батана,\nЦ1улакьо ч1валеб г1адаб\nГьаракь бук1ин гурони,\nЛъугьарав чи гьеч1оан.\nПирхулеб ц1а гурони,\nКунч1и лъалеб гьеч1оан.\nХъван балеб ганч1ил ч1ухалъ\nРосол нак1к1 лъун бугоан.\nРагъги эзул гулла-хер\nБичун босе кколареб,\nМуст1апа, т1охде вахун,\nТ1агъалхъах1ги хъатикь ккун,\n«Дихъе риччаян» абун,\nАх1и балев ватана.\nТушман ват1а гьавизе\n«Гьай аман канлъи!»—йилан,\nКвер х1анч1улев вугоан.\nЧ1инхъиялъухъ г1ин т1амун,\nТ1охил щумели къараб\nКъоно толеб гьеч1оан.\nКъасда канлъи бихьулел\nЖундузул рагъдеги ккун,\nЖиндего реххараб жо\nРагъ къот1идал балагьун,\nКъоло щуго г1адинаб\nГамач1 батун раг1ула.\nГьаб гурони, Муст1апал\nБот1рода ругъун лъеч1еб\nРагъ ккеч1илан, г1адамал\nМуст1апа — херавчияс\nХанжар бахъун бугилан,\nВахъуна цо-цо г1абдал,\nГ1айиб гьабун к1алъазе.\nГ1умруялъ мугъ баниги,\nРагъ тезе къасд гьеч1илан,\nПикру гьеч1еб масъала\nБач1уна цебе лъезе.\nЛъабго кьерин хисараб,\nХеравчи гьев г1адинав\nГ1емер вихьун ватила.\nЦо-к1иго сон раг1ула.\nБет1ер бах1арго буго,\nМах1ги ургъел ккеларо.\nГ1емер вагъун гъур-гъурун,\nГъоркь бук1арабги т1аг1ун,\nТ1аде ц1ияб бижараб\nЖакъа, херлъунин абун,\nХъурмица жиндир г1амал\nХвалчада печатьги ч1ван,\nМуст1апа г1одов ч1ани,\nЧ1андал жанир рачине\nГьесул бот1ролъ реч1ч1ич1еб\nБерзул канлъи инег1ан,\nКодоб бук1араб махщел\nЖакъа г1одоб лъезедай\nГ1умруялъ мугъ базег1ан,\nРагъул байрахъги босун,\nБоснов вегун ав хвезе\nХиялдай азул бугеб?\nМун божа, Муст1апаца,\nГ1усруялда гъорлъ жемун,\nИнсул бук1араб т1илги\nТ1агъал хъах1аб ханжарги\nВасият гьабун тела.\nПросмотров: 287 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Дагъистаналда кколел официалиял гурони тадбиразул бакIалъул телевидениялъ бицунарин абула гьениб гIумру гьабулез. Ахираб заманаялда республикаялда рукIарал кIудиял хъулухъчагIи жанир тIамиялъулцин бицун гьечIо телевидениялъ. Цо-цо баяназда рекъон, гьеб темаялда тIасан хIадурараб программа эфиралде биччазе гьукъун буго тIасан ахIунги бачIун.\nДагъистаналъул РГВК каналалъул журналист Алексей Казакица лъазабулеб буго республикаялъул печаталъул ва информациялъул министрас жиндица гьабулеб передача къватIибе кьезе гьукъанилан. Гьеб программаялда Сайгид МуртазгIалиевасда сверун гьарулел ругел хасад тадбиразул ва, Табасараналда низам цIунулез,мекъи ккун чIварав, Рамис Мирзахановасул ишалъул цIех-рех гьабунгутIиялъул бицунеб букIун буго. Экспертаз абулеб буго республикаялъул телевидениялда цохIо гьеб Казакил передачаялда рорхулел рукIанила халкъалъе кIвар бугел проблемабийилан.\nДагъистаналъул РГВК каналалда гьатIан къоялъ къватIибе ине кколеб букIараб «Главная Тема» йилан абураб программаялъул иргадулаб передача бихьизабизе гьукъун буго Дагъистаналъул информациялъул ва печаталъул министерлъиялъ.\nГьеб передача гIуцIана ва бачуна миллиял суалазул рахъал пачалихъияб думаялъул эксперт Алексей Казакица. Бащадаб лъагIалица эфиралде унеб бугеб гьеб программаялда аслияб къагIидаялъ Дагъистаналда бугеб коррупциялъул, къуваталъул идарабазул гIорхъолъа арал ишазул, лъавукъал специалистазул, социлиял масъалабазул бицунаан.\nЖивго Казакил рагIабазда рекъон гьеб гьеб программа гIуцIун буго республикаялъул бищун кIвар бугел проблемаби ва суалал рорхизе рукIине гIадамазул ахIи тIалъиялда рагIизе букIинеги.\nАхирисеб передачаялде гьес ахIун рукIана, гъоркьисала хасал тадбирал тIоритIулаго, низамцIунулез мекъи ккун Табасараналда чIварав, гьеб мухъалъул депутат Рамис Мирзахановасул гIагарлъи ва чанго такъсир гьабиялъул щаклъи бугел Дагъистаналъул Пенсиязул фоналъул бетIер Сайгид МуртазгIалиевасулгун, Гъизляр мухъалъул нухмалъулев Андрей Виноградовасул рахъкколелги. Гьел киназего жидер бугеб къварилъиги, разигьечIолъиги, тIалабалги загьир гьаризе рес кьун буго Казакица. Мирзахановасул чагIаз тIалаб гьабулеб букIун буго гьев чIваялъе гIайибиясе тамихI гьабейилан. МуратзгIалиевасулаз бицун буго низам цIунулез гьесул ва Виноградовасул рокъоб чIухь балебин абун гIорхъолъа арал ишал гьариялъул, гьезул хIакъалъулъ гьереси баянал тIиритIизарулел ругин абун. Гьеб кIиябго рахъалъ тIалъиялдаса тIалаб гьабун буго жидер суалазухъ гIинтIамейилан. ЛъагIелгIан мех аниги Мирзаханов чIваялда хсверун гьабулеб цIех-рехалъул жеги кинаб букIаниги хIасил гьечIин абун разигьечIого руго гьесул гIагарал.\nЖивго Алексейица «Экренлъи» радиолъе бицухъе , батIаго, бегьилареб гIадаб, лъиданиги рогьрал ралел яги лъидениги гIайибал гIунтIизабурал баяна рукIун гьечIо гьеб программаялда. Цересел передачабазда дагьабги квешаб хIалалъ хасал идарабазде ва тIалъиялде гIайибал гьарулел кIалъаял рукIанин абулеб буго гьес.\nАлексей Казак: «Диде кIалъан вачIана Дагъистаналъул информациялъул ва печаталъул министр Азнаур ХIажиев. Гьеб передача эфиралдаса бахъизе кколин абун буюрухъ кьуна гьес, гьеб къватIибе ине анцIго минут хутIараб мехалда. Цебе-цебеги дир передачаялъе квалквалал гьаризе лъугьун рукIиндал, хасго гьаб нухалда гьенир бицунел рукIарал темабиги цIакъго кIвар бугел рукIиндал, нагагь щиб кканигийилан абун дун гьеб къоялъ телевидениялдаго вукIана. Щайин гьеб нахъе бахъизе кколебин абун дун лъугьараб мехалда гьес лъазабуна, жиндеги тIасан ругьел бачIун бугин гьеб къватIибе биччагейилан. Дица Дагъистаналъул бетIерасул администрациялдеги цойги тIалъиялъул вакилзабаздеги ахIараб мехалда гьез лъазабуна жидеца кинабгIаги ругьелги битIун букIинчIила, буюрухъги кьечIила гьеб дур передача эфиралдаса бахъейилан абун. Жидеда гьелъул щибго лъалеб жо гьечIин чIана гьел. Гьанже дун гьеб суалалъул цIех-рех гьабулев, мухIканлъи чIезабулев вуго. Гьеб живго Азнаур ХIажиевас ургъун бахъараб жо батани дица гьеб гьедин тезе гьечIо, гьесда хъулухъ тезабизе буго. Сунда бан гьес гьеб хIаракат байбихьарабали жеги чIезабизе буго дица».\nГьединго Алексей Казакица баян гьабуна РГВК каналалъул нухмалъиялъ жиндир рахъ кколеб бугила, кумек гьабун гурони гьеб передача къватIибе иналъе щибго квалквал гьабуларила гьезилан. Гьеб программа эфиралдаса бахъун букIин лъараб мехалда интернеталда цIакъ кIудияб ахIи-хIур бахъинабуна гIадамаз. Гьебги бихьун гьеб печаталъул ва информациялъул министерлъиялъул вакилзабаз абун буго Казакида техникиял гIунгутIаби рукIиналъ къватIибе биччачIин гьебилан абейилан. Жив гIадамал махсароде кколев чи гурин абун жаваб кьун буго журналистасги.\nСайгид МуртазгIалиевасе гIоло къватIибе биччачIин абизе бегьуларила гьеб программа, Мирзахановасул суалги гIезегIан кIвар бугеб ва къуваталъул идарабазе санагIалъи бахъараб букIанин абуна Алексейица «Экренлъи» радиоялъе.\nМуратазгIалиев лъие букIаниги данде кколарев чи вугин абун, гьесул бицинчIого тезе кколарила жиндица, яги гьесул чагIазе рагIи кьечIого тезе жиндир ихтияр гьечIила, гьесде жеги гIайибги гIунтIизабун гьечIила, гьев Россиялъул гражданин вугилан абулеб буго журналистас. Гьединго Казакица бицана батIа-батIаго гьел Мирзахановасул ва МуратзгIалиевасул суалал рорхараб программаби рахъани гьеб цонигияб къватIибе биччачIого хутIилин хIинкъун вукIанила жив, гьединлъидал цо передачаялда бицанила гьел кIиязулгойилан абуна гьес. Гьеб программа къватIибе биччазабичIого теларин жиндицайилан лъазабулеб буго гьес. Гьеб эфиралде инчIого тIокIаб цониги передача бахъизе ракIалда гьечIо Казакида.\nГьеб цебехун рехсараб программа эфиралдаса бахъиялъе гIилла щибилан цIехезе «Эркенлъи» радиоялъ бухьен гьабуна Дагъистаналъул информациялъул ва печаталъул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъулгун. Гьез лъазабуна жидеца гьеб суалалда хурхун кинаб букIаниги баян кьун бажаруларила, министрги хIалтIуда гьечIилан. Гьесул мобильный телефоналъул номер кьезе инкар гьабураб мехалда «Эркенлъи» радиоялъ бухьен гьабуна гьевгун Фейсбукалдасан. Гьеб передача эфиралде щайин биччачIебин хъвараб мехалда, гьеб хъвай-хъвагIаялъухъ халги гьабун, министрас жаваб бачIинчIо.\nДагъистаналъул жамгIияб палатаялъул гIахьалчи Шамиль Хадулаевас абулеб буго гьеб передача гьукъи кIудияб ахIмакълъи бугилан, гьелъ халкъалъул ццин бахъинаби гуреб жо кьезе гьечIилан.\nШамиль Хадулаев: «Сайгид МуртазгIалиевасул бицунаго бокьарав чияс кквела гьесул рахъ, бокьичIес кквечIого тела, амма гьесул хIакъалъулъ бицине ва гьесда сверун гьабулеб бугебщиналъул бицине гIадамазе гьукъизе бегьуларо. Щивав чиясул ихияр буго жиндирго пикру телевидениялдасанги цойги информалатаздасанги загьир гьабизе. МуртазгIалиевасул бицунеб бугин абун передачаби къан,Мирзахановасул хъванин абун газетазде гьужумал гьарун гуро информсиясат гьабулеб. Бокьаниги бокьичIониги гIадамазухъ гIинтIамизе ккола. Гьанжего гьанже рухI речIчIизабун букIана Дагъистаналъул телевидениялда гьеб Казакил программаялъ. Гурони гьениб гIадамазе кIвар бугеб жого бихьизабулароан, хIукуматалъул данделъабазги, халкъалъе пайда гьечIел, ричIчIуларел передачабазги цIураб гьезул эфир дагьаб чIаголъун букIана. Гьеб программа къайги гIадалаб, мекъаб иш буго. Гьелъ гIадамазул дагьабги ццинги бахъинабула, дандечIейги лъугьинабула».\nГьанибго абизе ккола моцIица цебе Алексей Казакица передачдаялда республикаялъул жанисел ишазул системаялъул гIорхъолъа арал ишазул бицун хадуб РГВК каналалда , хасал идарабаз халгьабиял байбихьана. Гьезго каналалъула нухмалъиялде тIадецуйгьабулеб букIана гьеб программа къайилан абун. Церехун рехсарал гьел халгьабиязул щиб хIасил ккарабали лъазабичIо республикаялъул жанисел ишазул министерлъиялъ.


The monument to the world five-fold wrestling champion Ali Aliev. Makhachkala\nХIакъикъаталдаги, машгьурав гугарухъанасе кинаб памятник лъезе кколебали бихьана, 2011 соналъул 6 июналда Швейцариялда FILA-ялъул штаб-квартираялда цебе ГIалие эхетараб, 400 килограмм бугеб памятник рагьулеб лахIзат телевизоралдасан бихьизабидал.\nЧара гьечIого хIажат буго кисанго бихьулеб, гьесул гьунаралъул, хасияталъул ва махщалил бицунеб памятник базеян бицана, жиндир заманалда гьесда цадахъ гугарулев вукIарав МухIамадов ПахьутIаца.\nЦо заманалда ГIалил памятник гьенисаги бахъун, гьесул цIаралда бугеб спорткомплексалда цебе лъун букIана.\nКIиго сордо-къо бана гьелъ гьениб. Доб мехалда ДРялъул президентлъун вукIарав МухIу ГIалиевас буюрухъ кьун батила, гьеб букIарабго бакIалда лъуна.\nГьесда бичIчIун батилаха чемпионасул памятник нахъе босарабго лъил памятник гьениб рекъезабизе бугебали.\nАмма гьениб гьеб лъураб къоялдаса нахъе какулеб буго памятник гIадамаз, гьеб хисизе цебего заман щун бугиланги абун. Журналист Нуриев Нурица бицухъе, чемпионасе бараб памятникалъул суал тIубазабизе ккола Дагъистаналъул хIукуматалъ, Спорталъул министерлъиялъ.\nГьезде ккечIого, ГIали Зулкъарнаевичасул рукIарал гIемерал цIалдохъабазги сайгъат гьабизе бегьилаанила гьесие цо лъикIаб памятник.\nНуриев Нури: «Гьеб масъалаялъул бицун дун кIалъана машгьурав гугарухъанасул росдал, ай чIохъдерил бегавул Салим Салимовгун.\nГьес бицана Дагъистаналъул хIукуматалде кагъат хъванин жидеца, ГIали ГIалиевасул памятник гьенисаги босун ЧIохъ росдада цебе лъезе изну кьеян. Спорталъул министерствоялъухъа изнуги босанила гьеб нижер балансалде кьезе бегьилин абураб.\nПамятникалъе росдада цебе, кисанго гьеб бихьулеб лъикIаб бакI хIадурунги бугила. ТIасан изну кьурабго памятник гьениб лъезе бугин абуна ЧIохъ росдал бегавулас».\nСпорталъул министерствоялда бицухъе, ГIали ГIалиевасул цIаралда бугеб спорткомплексалда цебе хIадур гьабун рагIула гьесие цIияб памятник тIад лъезе борхатаб, мраморалъ къачIараб постамент.\nГьениб ГIалие бюстищ яги борхатаб памятникищ лъелебали махщелчагIаз хIукму гьабизе бугила. Жидеца гьеб суал роцIцIинабейилан гьарун хасаб кагъат хъван бугила республикаялъул хIукуматалдеги.


Мухъалъул полициялъул бетIер валагьулев вуго ФСБялъ\nМахIачхъалаялъул Советский мухъалъул полициялъул бутIаялъул нухмалъулев Шакир ГIумаровасда тIад цIидахъан такъсиргьабиялъул иш рагьун буго. ЦIех-рехалъул идарабахъе хасал тадбирал тIоритIизе кодове щвезе чIун гьечIо гьев ГIумаров, гьединлъидал гьез цIех-рехалде лъазавун вуго гьев.\nИсана 9 октябралда Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъ жиндир хъулухъалдаса букIине кколелдаса цIикIкIун пайда босиялда бан, такъсиргьабиялъул иш рагьун букIана Шакир ГIумаровасда тIад. Гьеб иш рагьиялъе гIиллалъун букIана гьес жиндирго хIалтIухъанасда кьабун букIин, амма гьеб иш республикаялъул прокуратураялъул хIукмуялда рекъон къан букIана. Гьеб къаялъе ругел гIиллабиги мухIкан гьарулел рукIинчIо прокуратураялъ.\nГьелдаса хадуб хасал идарабаз хал-шалги гьабун цIидасан 19 октябралда рагьана гьебго лъугьа-бахъиналда бан Советский мухъалъул полициялъул бетIерасда тIад иш. ГIумаров цIех-рехчагIаздаса вахчарилев вугелъул Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъги, ФСБялъги гьев 21 октябралдаса нахъе цIех-рехалде лъазавун вуго. Талат къоялъ гьесул хIалтIулеб рокъоб чIухьги бан буго хасал хъулухъазул хIалтIухъабаз, гьелъул хIасилал жеги баян гьарулел гьечIо гьез.\nДагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъул вакил Расул Темирбековас бицухъе ГIумаровасда тIасан гьесул хIалтIухъанас хъвараб гIарзаялда рекъон, I4 сентябралда полициялъул бутIаялъул азбаралъув цойгидал хIалтIухъабазда цадахъ такъсир гьабураб бакIалде цIех-рехалъулал тадбирал гьаризе ине хIадурулев вукIарав жиндиде мун дурго хIалтIулеб бакIалда вукIинчIого гьаниб щиб гьабулев чийилан ахIдезе лъугьун вуго гьев Шакир ГIумаров.\nХIалтIи гьабизе ине вугин живилан гьес абурабго полициялъул минаялде жанивеги ахIун гьенив чорокал, къабихIал рагIаби абун гьев инжит гьавизе лъугьун вуго ГIумаров гьелдаса хадуб гьурмалъ жоги кьабун буго гьесда. Нухмалъиялъул рахъаладсан жиндехун гьеб рокьукълъи бижиялъе гIиллабиги загьир гьарулел гьечIо гьев низам цIунулес. Гьединго Темирбековас бицана жидехъе гьев ГIумаров Шакирида тIасан гIарза тIоцебесеб нухалда бачIанилан.\nРасул Темирбеков: «Нижехъе жеги гьев ГIумаров Шакирида тIасан гIарзал рачIун рукIинчIо гьесул хIалтIухъабазул рахъалдасан яги цойги низам цIунулезухъан. Советский мухъалъул полициялде ккун рукIараз яги гьезул гIагарлъиялъ хъван рукIун ратизе бегьула гьесда тIасан гIарзал, гьеб иш мухIкан гьабун гьаб сагIат бажаруларо дихъа. Россиялъул къануналда рекъон, гьев ГIумаровас гьабураб такъсиралъухъ тамихI гьабун гьев I0 гIан соналъул болжалда туснахъ гьавизе бегьула».\nГьединго Темирбековас бицана жидехъе гIемер рачIинчIониги цо-цониги камуларила тIадвугесдаса ва гьес гьарурал ишаздаса разигьечIел низам цIунулезул гIарзал, амма цониги гьел гIарзазда рекъон рагьараб такъсиргьабиялъул ишалъул ва гьел нухмалъулесе тамихI гьабиялъе мисал бачинчIо гьес.\nДагъистаналъул къуваталъул идарабазул хIалтIухъабазул лъидаго бачIеб профсоюзалъул бетIер Шамилов МухIамадил рагIабазда рекъон, Дагъистаналъул къуваталъул идарабазул кьерулъ гьенир тIад ругез жидерго хIалтIухъаби рухи ва инжит гьари гьеб гIадатлъун лъугьараб иш буго, амма гьел рухараз нухмалъиялъукьа хIинкъиялъ, гIемерисеб нухалда. Гьезда тIасан гIарзал хъвалел гьечIо. Гьеб кинабгоги бичIчIун, жидее тамихI гьабугутIиялда ракIгичIун жидее бокьа-бокьараб гьабулел, хIаладаса ун гьел тIадчагIиги ругин бицана Шамиловас «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда.\nШамилов МухIамад: «Гьаб Дагъистаналда, тIад хасаб ретIелги ретIун, полицияйин прокуратурайиланги абун гIадлу гьабизеги, къанун цIунизеги гьеб бихьизабизеги тарал идарабазул цIакъ гIемерал хIакимзаби руго жидер хIалтIухъаби рухулел, кьабулел инжит гьарулел. Гьеб кинабго къулчIун, гьеб хIехьон чIун руго гьел хIалтIухъабиги. Нагагьа-надир рукIуна гьеб киналдаго тIасан гIарзал хъвалел. Гьев Советский мухъалъул полициялъул бетIерас жив вуханин абун гIарза хъван рагIула гьесул хIалтIухъанас, гьев чи вуго бихьинчи.\nГьес гIадин гьабулеб букIарабани киназго гIадамал рухулелги гьезие зулму гьабулелги хIакимзаби лъугIизе рукIана. ХIалтIухъанасда кьаби гьеб лъачIого ккараб жо гуро, гьел ишал гьарун ругьунаб, кидаго гьелъие хьвадулеб квер буго гьеб. Гьеб ГIумаровасда тIад гьабураб иш рагIалде бахъинги цIакъ щакаб жо буго. Къуваталъул идарабаз гIамал гьабула гьединал ишал гьоркьор инаризе, гьеб гIарза хъварасеги лъикIаб мацI бицуна, хъулухъ кьола гьесие гьеб иш лъугIизе тейилан абун».\nДагъистаналъул полициялда 35 соналъ хIалтIарав ва республикаялъул жанисел ишазул министерлъиялда бугеб коррупциялдаги цойгидал гьез гьарулел тIекъал-мекъал жалазда данде вахъиналъ хIалтIудаса вахъарав полковник СалихI ХIажиевасул пикруялда рекъон къуваталъул системаялда гIадлу букIине ккани бищун цебе гьелъул нухмалъи хисизе кколеб буго.\nГьес абулеб буго кинабго Дагъистаналъул къуваталъул идарабазул системаялъул тIалъиялъе махщалилаб рахъ тIатинабулеб ва психика кинаб хIалалда бугебали бихьизабулеб хасаб аттестация гьабизе кколин. Гьелъул хIасилазда рекъон гурони гьел хIалтIизеги риччазе бегьуларилан.\nПолициялъулазе тамихI тIалаб гьабулесул гIарзаби\nРишват тIалаб гьабиялда щаклъи бугев 4 полициялъулав ккун вуго\nПолициялъулазги ришват босулеб бугони, коррупциялде данде щалха чIезе кколел?