БукIинесеб бугодай росдал школалъул?\nБасралъараблъун ва хIинкъи бугеблъун рикIкIараб Хъебалъ росдал школалда цIалулев вуго 80 цIалдохъан\nЩуабилеб декабралда тахшагьаралъул аслияб майданалде вахъана Хъебалъ росулъа Рамазан ГIабдулкаримов. Гьесда кодор рукIана росдал школалъул сураталги игIланги. Рамазаница тIалаб гьабулеб букIана ДРялъул бетIерасул ишал тIуралев Владимир Васильевасулгун дандчIвай. Росулъ бугеб басрияб школалъул бакIалда цIияб базеги кьучIдасанго лъималазул ах къачIазеги къваригIун бугин абулеб букIана гьес.\nХъебалъ росдал школа бан букIана 50-ялдасаги цIикIкIун соналъ цебе. Гьениб бугеб хIалалалъул хIакъалъулъ гьадин бицана нижее 15 соналъ завучлъунги ичIго соналъ директорлъунги хIалтIарав ГIумар Халитовас: «Нижер школалъул буго кIитIалаяб мина. Гьенив хIалтIулев вуго 25 учитель. Киназулго буго тIадегIанаб лъай. Школалда цIалулев вукIана 120 цIалдохъан. Школалъул мина биххиялъул хIинкъи бугинги абун, цо-цо цIалдохъаби Агъвали росдал школа-интернаталдеги, гIатIиракьалда ругел гIагарлъиялъухъеги щвезаруна эбел-инсуца. Школалда хутIун вуго 80-гIанасев цIалдохъан. Школа къани, росу биххула – гьеб гьедин букIин бихьулебги буго. Гьединлъидал, районалъул нухмалъиялъги республикаялъул идарабазги цIияб школа базе ресал ратани, цIакъ баракатаб иш букIинаан гьеб.\nШколалъул тIоцебесеб тIала бан буго ганчIил. КIиабилеб – хъорщол. Дун школалъул нухмалъулевлъун хIалтIулагоги рукIана хинлъиялъулги, хIинкъигьечIолъиялъулги, цогидалги масъалаби. Школалъул гьечIо жанахI – переменаялъул заманалда расандизе санагIатаб азбар гьечIел лъимал рескъотIараб хIалалда рукIуна. ГьечIо киналго цIалдохъаби цадахъ ракIарун, тадбир тIобитIизе бегьулеб класс, данделъабазул зал. ГIолел гьечIо классазе кабинетал. ГьечIо школа гIатIид гьабизе, ай тIадеги кабинетал разе бакIги – мадугьалихъ ругел минабаздаги школалдаги гьоркьоб буго 1,5-2 метргIанасеб бакI. Гьединлъидал школалъул азбарги сверун къан бажаруларо. Школалде рачIунел цIалдохъаби, хIарщул цIурал хьиталгун, битIахъего классазда жанире щола.\nДун директорлъун вугеб мехалда, школа къачIаялъе абун, кьолаан 10-15-20 азарго гъуруш. 2007 соналда кьун букIана 100 азарго гъуруш. Гьелъухъ тIубанго хисана тIох. ЦIад бараб заманалда тIох гIеккон, классазда жанибе чвахулаан лъим. Гьелдаса хадуб кьун букIана 200 азарго гъуруш. Гьелъухъ къачIана кIиабилеб тIалаялъул къадал. Хъорщол къадал ругелъул, гьоркьоб лъуна стекловата, минералияб квасквас. Дагьабниги хинлъи чIезабун бажарана. Нижеда лъазабун букIана, школалда видеохалгьаби букIине кколин. Сундухъ гьеб гьабилеб? ГIарац кьечIо.\nШкола базе цIакъ санагIатаб бакI буго росулъ. Гьарун руго гьелъие документалги. Гьел кьун руго районалъул МФЦялде. Амма жеги хIадурун гьечIо школалъул проектги сметаги. Гьеб бакIалда росуцояз гьабун буго волейбол хIазе майданги. Спортзалги гьечIелъул, гьенир гIуцIула росдал гIолохъабазул спорталъул къецал.\nРосулъе букIинчIо машинадул нух. Гъоркьиса, ЦIумада районалдаса «ЦIумадисезул ДЭП №40» ОАОялъул директор АхIмад Давудовасул хIаракаталдалъун, росулъе бахъана лъикIаб шагьранух. Нух бахъиялъе росдал жамагIаталъ бакIарана цо миллионгIан гъуруш. Школа базе хIажатаб къайи росулъе баччиялъе бигьалъи букIина гьанже».\nДРялъул прокуратураялъ гъоркьиса Хъебалъ росдал школалъул мина рикIкIана хIинкъи бугеблъун ва районалъул бетIерасухъе битIана цIалдохъабазул гIумруялъе хIинкъи гьечIеб бакIалда гьезул цIали гIуцIеян хъвараб хитIаб. Амма ЛъаратIа районалъул судалъ гьабуна батIияб хIукму. Гьелда рекъон, тIоцебесеб тIалаялда дарсал кьезе бегьулеб хIал гьечIониги, кIиабилеб тIалаялда гьелъие щибго къварилъи гьечIин. Школалъул администрациялъ гьениб гIуцIана кIиго сменаялъул цIалиги.\nРехсараб школалда цIалулев вуго Рамазан ГIабдулкаримовасул кIиго васги. Гьес бицухъе, школалда руго цIулал бакIалги, рек-рекарал партабиги, болъабазул бакIалда лъун руго хIухьдулги. Мина биххизе бегьула бокьараб заманалда, гьединлъидал переменаялъул заманалда лъималазе гьукъун буго рекерахъдизе. Классазда хинлъи чIезабизе ракула печал ва цIалдохъаби гIодор чIола, рокъоса росарал къандалъабиги гъоркь лъун. Школалъул гьечIо хIажатханаги, спортзалги, богорукъги. Байбихьул школалъул цIалдохъабазе квен кьола мадугьалихъ бугеб минаялъуб – гьеб босун буго ижараялъе. Сверун къан гьечIо школалъул азбарги – гьенир эркенго тира-сверулел рукIуна гIачи-бачалги хIамулги.\n«Анкьго соналъ хьвадулев вуго дун, цIияб школа базе кумек гьарун. ХитIабал гьаруна республикаялъул батIи-батIиял идарабаздеги. Киса-кибго кьола цо жаваб: гIарац гьечIо. ЦIунтIа районалъул бетIерас абулеб буго, гьеб иш жиндир цIобалде кколарин», - ан бицана Рамазан ГIабдулкаримовас.\nМайданалде вачIарав ГIабдулкаримовгун дандчIвана ДРялъул лъайкьеялъул министрасул заместитель Темирхан Халилов. Гьес рагIи кьуна, тIасияб соналда разе ругел школазул сияхIалде босизе Хъебалъ росулъ школа баялъул суалги.\nРамазан ГIабдулкаримовасда ракIалда буго, гIагараб заманалда жиндир тIалабал тIуразе байбихьичIони, Пятигорскалда, РФялъул президентасул вакиллъиялда цеве кодоб добго игIлангун эхетизе.\nХъебалъ росдал школалда бугеб хIалалъул хIакъалъулъ ихдал бицун букIана НТВ-каналалъул журналистазги. Нижецаги хъван букIана гьелъул хIакъалъулъ. Школалда дарсал кьезе гьукъун букIана прокуратураялъ. Прокуратураялъул хIукмуялда хъван букIана, цIалдохъабазе дарсал кьезе санагIатаб бакI батеян, ай цIалдохъабазулги гьезул учительзабазулги гIумруялъе хIинкъигьечIолъи чIезабеян. Доб мехалда ДРялъул бетIерлъун вукIарав Рамазан ГIабдулатIиповас лъазабун букIана, хIакъикъат баян гьабеян. ЦIунтIа районалъул бетIер Пахрудин МухIамадиновасги районалъул лъайкьеялъул управлениялъул нухмалъулев МухIамад Къурбановасги нижеда бицун букIана, районалъул анлъго росдал школалда бугин гьединабго хIал.\nЦIиял школалги ралел гьечIони, мадугьалихъ росабазул школазде цIализе лъимал ритIизе умумулги разилъулел ратичIони, масъала тIубаялъе кинал ресал ратизе бегьулебали, лъаларо. ГIемерал соназ тIурачIого тарал масъалаби руго ЦIунтIа районалъул: гьечIо санагIатал нухал, больницаби, хехаб кумекалъул машинаби. АнцI-анцI соназ республикаялъул нухмалъиялъ рехун тараб районалъул гIадамазул сабру тIагIиналда гIажаиблъизеги бачIунаро.\nПрочитано 472 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 11 декабря 2017 12:01\nДругие материалы в этой категории: « Библиотекаби дагьлъун руго\tШколалдаса тIагIунеб буго гIаданлъи »


Соналдаса соналде цIикIкIунеб буго Россиялъул, Европаялъул ва тIолго дунялалъул къецазда бергьарал чемпионал-дагъистаниязул къадар. Гьадинаб инфорграфика жакъа гьабулебани жеги тIадегIанаб бакIалда букIинаан Дагъистаналъул спортивияб къадру.\nСиднеялъул Олимпиадаялъул хIасилал\nАмма жиндирго тIаса бищараб спортивияб командаялъул изну гьечIо халкъаздагьоркьосел къецазда гIахьаллъизе гьединлъидал гучал ва кIудияб спортивияб гьунар бугел дагъистанияз чияр улкабазул спортивияб къадру цIикIкIинабулеб буго.\nАхирисел соназ дунялалъул спортивияб горизонталда раккарал цIиял цIвабзазда гьоркьов вуго боксер Артур Бетербиев. Гьев гьавуна I985 соналда Хасавюрталда. Гьесул тIоцевесев тренерлъун вукIана Нурпаша ТIалибов. ГьабсагIат ТIалибов хIалтIулев вуго «Бакуялъул цIаял» абулеб профессионалияб боксалъул клубалда. Гьесул ва Артур Бетербиевасул хIакъалъулъ нижер программаялъе баян гьабуна рехсараб клубалъул нухмалъулев Ризван Генжеевас.\nРизван Генжеев: «Гьесул тIоцевесев тренерлъун вукIана Нурпаша ТIалибов. Ахирисеб заманалда гьев хIалтIулев вуго дир клубалда. Щибха абилеб? Дунялалъулги Европаялъулги чемпион. Лондоналда рукIарал къецаздаса нахъе гьев вахъана профессионалияв боксёрлъун.\nПромоутеразул кампаниялъ гьесие кумек гьабуна. ГьабсагIат Артурица жиндирго эбелгун Канадаялда гIумру гьабулеб буго. Гьесул тIоцевесев тренер ТIалибов сон Азербажаналъул миллияб тIаса бищараб командагун Мексикаялде ана».\nБоксёр хIисабалда Артур цевевахъана лъимерлъиялъул мехалда. Гьесие щун букIана гIемерал шапакъатал ва икъбалал. 2006 соналда гьес къотIи-къай гьабуна «Магниткаялъул ринг» абулеб клубгун ва гочана Магнитогорскалде.\nДобго соналда гьесие щвана тIоцебесеб кIвар цIикIкIараб мунпагIат. Артур вахъана Европаялъул чемпионаталъул призёрлъун. 2007 соналда гьесие щвана дунялалъул чемпионаталъул гIарцул медаль.\n2008 соналда Артур Бетербиев гIахьаллъана Пекиналда рукIарал Олимпиялъул хIаязда. Амма доб соналда гьесда кIвечIо пьедесталалде гали тIамизе. Гьедин ккун букIаниги, Артур кIудияб яхIгун гIамал гьабуна спортивияб борхалъиялде вахине. КватIичIого щвана бергьенлъаби.\nГьале ахирисеб. Июль моцIалъул ахиралда Бетербиевасул промоутер канадияв Ивон Мишелица BoxingScene абулеб интернет сайталъе лъазабуна Артур разилъанин Россиялъул спортсмен Сергей Ковалёвгун къацандизе.\nГьелда цебе Лас-Вегасалда Ковалёв рингалда данделъана Кубаялдаса боксёр Наджиб МухIамадигун ва нокауталдалъун гьесдаса берьгана.\nМишелица абуна, Халкъаздагьоркьосеб Боксалъул Федерациялъул сияхIалда Бетербиевас кIиабилеб бакI кколеб бугин. ТIоцебесеб бакIалда вукIарав МухIмади къун хадусала, Федерациялъ ахIи бана – претендентасул цIаралъе гIоло къацандизе. Жал разиял ругин, такрар гьабуна Артур Бетербиевасул промоутер Ивон Мишелица, аммаила тIаде жубана гьес - данде кколеб финансияб хайир щвани.\nКовалёвасул промоутерас жиндир иргаялда лъазабуна Ковалёвасулгун Бетербиевасул къец букIине бугин ноябрь моцI алда Москваялда. КватIичIого гьеб суалгун гьоркьоб кIалъа-басаял тIоритI ила.\nИсана 13 июналда Артур Бетербиевас анкьабилеб раундалда нокаут кьабун, американияв Александр Джонсоналдаса бергьана. Гьеб буго гьесул ахирисеб къец.\nГьабсагIат Бетербиевас хIадурлъи гьабулеб буго бищун кIвар цIикIкIараб жиндирго иргадулаб къецалде.


Нилъер ракьцоял - республика бахун къватIир | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\nРекIее лъикIаб асар гьабула, Россиялъул батIи- батIиял регионазда хIалтIулел ругел дагъистаниязул хIакъалъулъ бицунеб рагIидал.\nЖакъа бицен гьабизе бокьун буго Гъуниб районалъул КIогьориб росулъа тохтур, хирург Казим Къадировасул. Гьесул хIакъалъулъ макъала бугоан Липецк областалъул журналистаз хъван.\nТохтурасул ишалде Казимил рокьи бижана инсудасан. Эмен, МухIамад Къадиров, 40 соналъ хIалтIулев вуго Хлевенский районалъул больницаялда, хирургиялъул отделениялъул заведующийлъун. Эбел, ПатIимат ГIабдулхIалимовна, хIалтIулей йиго гьебго больницаялда лабораториялъул заведующаялъун.\nГьавуна Казим Хлевное росулъ. Школа лъугIун хадуб, гIемер ургъизе ккечIо махщел тIаса бищиялда тIад — гьев ана инсул нухдасан. ЛъугIизабуна Дагъистаналъул медакадемия. Гьелдаса хадуб, 15 соналъ хIалтIана тохтур-хирурглъун "НЛМК" ОАОялда. КватIичIого гIолохъанав хирургасул цIар тIибитIана районалдаго. Васасул хIалтIуда хадуб кIудияб кIвар кьун халкколеб букIана эбел-инсуцаги. Казимил адаб-хIурмат гьабула районалъул сахлъи цIуниялъул управлениялъул начальник Алексей Байцуровасги. Гьесда лъала, щиб иш тIадкъаниги, Казимихъа гьеб тIубан бажарулеблъи. Гьелъго батила, Липецк областалъул Измалковский районалъул больницаялъе бетIерлъи гьабизе тохтур къваригIиндал, гьесда ракIалде Казим Къадиров щваравги.\nЦIакъго кIудияб кIваралъулги жавабчилъиялъулги иш тIаде босана Казим МухIамадовичас. Гьес хIалтIи байбихьана больница тохтурзабаздалъун хьезабиялдалъун.\nГьабсагIаталда больницаялда гIолел гьечIо офтальмолог, гинеколог, эндокринолог, эндоскопист, психиатр, нарколог, терапевт, стоматолог, невролог. Щун руго педиатрал, сентябралда хIалтIизе вачIине вуго кIиго терапевт.\nЛъайги, махщелги, хIалтIуде рокьиги бугеб коллектив гьечIони, хIалтIи цебехун унареблъи бичIчIулеб буго бетIерав тохтурасда. Руго больницаялда "Земский доктор" проекталда рекъон хIалтIизе рачIаралги. Гьаб заманалда гьезие кьолеб цо миллион гъурущги лъикIаб иш буго.\n— Амма цохIо гъурщазе гIоло тохтурлъи тIаса бищарав чиясул унго-унгояв тохтур вахъунаро. Гьесие рокьизе ккола унтарал, гьезул къварилъаби-пашманлъабигун цадахъ. ХIатта унтарасул мекълъиялъул, гIамаликълъиялъул адаб гьабизе ккола тохтурас, — ан абула Казимица.\nРуго больницаялда цIигьарун къачIазе кколел минабиги бакIалги, масала, котельня. Гьеб кинабго хасел щвелалде гьабизе кколин, хIалтIуде тIаделъун вуго гьев. Гьесул хIакъалъулъ Липецк областалъул журналистаз, гьес гIумру хвасар гьабурал нус-нус унтараз, цадахъ хIалтIулел гьалмагъзабаз хъвараб цIалидал, бихьулеб буго тIадегIанаб категориялъул тохтур-хирург, нилъер ракьцояв, Дагъистаналъул медакадемия лъугIарав Казим Къадировасул бугеб къадру-къимат. Гьединал мисалал жеги гIемер рачине бегьула. Гьелдаса хадуб кинха божилел Дагъистаналъул медакадемия лъугIарал Россиялъул регионазде хIалтIизе росулел гьечIин абураб жоялда. Кив цIаланиги щиб, тIаса бищараб махщалиде рокьи бугони, гьес гьеб рокьи жиндирго ракIбацIцIадал ишаздалъун бихьизабула. Гьеле гьединав, тIаса бищараб махщалие ритIухъав, гIумруялъул талихIал лахIзатал унтаразе кьолаго, къисматалъул икъбал батарав тохтур ккола Казим Къадиров.\n— ГIелмияб хIалтIуда тIадги хIалтIулев вукIана. Амма гьабсагIаталда гьелде регIун гьечIо, гьединлъидал дагьалъ нахъбахъизе ккана. Рокъове инегицин заман батулеб гьечIо, — ян абулеб буго Казим МухIамадовичас.\nНух битIаги дуе, хIурмат тIадегIанав тохтур. Жеги аза-азар унтаразул баркалаялъе мустахIикълъаги мун, Казим МухIамадович.


Жибго рагIул бачIин, магIна яги таржама гьабуни гьеб рагIула латин мацIалда lit(t)eratura хъвай-хъвагIай, яги lit(t)era — хIарп абураб жо. Гьеле гьеб "хIарп" абураб рагIиги буго гIарабалдаса бачIараб, гьез "хIарф" абула, гIарабалъ "п" гьаракь гьечIого нилъеца нилъерго къагIидаялъ хIарп абун тола.\nАлъул щибха ккараб, латин рагIул магIна гIарабалъ хъван, гIарабги бичIчIичIони баян кьезе кколеб буго гIурусалъ - "хIарп - буква" абун. Нилъер авар мацIалда гьел кьуру биххарабго, ягъи къва-къвадулел кьуркъбузул гIадаб мацIалъул гьаркьал гурони рагIабиго рукIун гьечIогури.\nЖеги нилъ рукIуна кIвар бугел куц-бегIалги гьарун иргадулал данделъабазда "нилъер цIакъ бечедаб мацI буго, гьеб мацI нилъеда лъаларого буго" абун.\nСундулъха бугеб эб нилъер мацIалъул бечелъи рагIабазул нахърателалъулъ (словаралда, яги къамусалда) ращдазаса цIикIкIун чияр мацIаздаса рачIарал рагIаби ратани? Аслияб къагIидаялда гIараб, гIурус, фарс, турк, латин ва хасго интернет ва цере тIурал технологиязул гIасруялда ингилис ва цогидал пачалихъазул рагIаби рачIарабго.\nГьеле гьеб гIемерго бечедаб гуреб мацIалда лъикIа-лъикIал асарал хъвана нилъер хъвадарухъабаца, шагIирзабаца ва гIалимзабаца. Рачун кумекалъе гIараб ва гIурус рагIабигун.\nХасго гIараб цIикIкIун дандчIвала хIурияталдаса цебесеб авар адабияталда. Жибго адабият - литература абураб жоги буго къиматал, халкъалъе кIвар бугел пикраби пасихIаб, цIалулесул рекIеда хъатIулеб лугъаталда хъван, ахIун, цIалун данде гьарурал хъвай-хъвагIаял. МацI буго гьеб къиматаб пикру чияс чиясухъе кьолеб алат, гIурус гьеб батаниги гIараб гьеб батаниги.\nЛитератураялда цебе инсанияталъ лъураб масъала буго чиясе тарбия кьей. Гьеле гьеб "тарбия кьей" абураб жо битIахъе чиясда дуца квешаб гьабуге, лъикIаб гьабеян малълъари кколаро.\nГьеб буго чиясда ракIалда чIоледухъ мисалалги рачун, образалги гIуцIун, героялги ургъун харбида, кочIода, яги пьесаялдалъун гIумру бихьизаби. Сурараб сурун, берцинаб берцин бихьизаби. Гьелъул мурадалда пачалихъалъ лъазабун буго "литературияб сон" президентас хасаб указги хъван.\nГьеле гьеб литература указалгун президенталцин гьечIеб заманалда нилъер умумузулги букIана. Амма умумузул гьел асарал ургъун рахъарал гурелха, хIакъикъиял хIужжабазда тIад рижарал рукIана. Гьелдаги абулаан халкъияб кIалзул гьунар абун. Аслияб къагIидаялъ гьел наслабаз наслабахъе кочIохъего ахIун кьуна. Гьелъ ракIалдаги чIана гIадамазда. Масала, сундуе гIоло бижараб, ахIараб ва халкъалъ цIунараб жо кколеб "Хочбарил кечI"?\nЩиб гьелъ нилъее рагьулеб? Нилъее рагьулеб буго гIасрабаца халкъалъ нагIана ханасе кьолеб хиянат, божуда рекIкI ва вахIшилъи цояб рахъалдаса. Хочбарил рахъалдаса - бахIарчилъи, къадру цIуни, цIадаве ине кканиги цIар хвезе биччангутIи ва эркенлъиялъе гIоло къеркьей.\nГьеб тIадегIан гьаби ва кочIолъ ахIи. Умумузул аслуялъулъ Хочбарал рукIиналъулъ букIана магIарулазул къеркьей Рекъав Тимуридеги, Персазул шагь Надиридеги, гIурус пача НикIалайидеги цогидал чабхъадулазулги зулмуялда данде. АнцI-анцI соназул къеркьей аза-азар чияс тIолел биял.\nГьелде миллат куцана кIалзул гьунаралъ ва умумузул тарбиялъ къадру цIунизе ахIун. Инжитлъигун лагълъиялдаса хвел тIаса бищун. ГIадада гуро цIадаве унев Хочбарица наслабазде хитIаб гьабун абулеб бугеб:\n"...Хиянатаб тIалъи ва тIекъаб ханлъи,\nХалкъалъе хутIила дур кици-бицен.\nЭркенлъи бокьарал кьалул васаца,\nКьела дир хабарал цереса цере..." - ян.\nКьуна гури гьеб насалабаз наслабазухъе. Аваразул тарих бидуца белъараб букIана, поэтас абухъе, "умумул хваниги халкъалъул рекIелъ, гьезул бахIарчияб би чIаго буго. Жалго щапаниги нилъер щивасулъ, Шамилил тIокIаб рухI хIалтIулеб буго."\nГьаб кинабго буго халкъияб кIалзул гьунаралъ, литератураялъ нилъер умумул куцаялъе мисал. ХIурият бергьун хадуб СССРалъ ва соцреализмалъ хъвадарухъабазда тIад къайимлъи пачалихъалъ босана. Пачалихъалъ хъвадарухъан тIамуна инсанасулъ ватIаналде рокьиги куцазе, захмат бокьи ва вацIцIалъи кIодо гьабизеги.\nГьеб гьабиялъухъ тIахьалги рахъана, тIахьалги жиндихъего росун хъвадарухъанасе гонорарги кьуна. ХIасил калам, улкаялъе хъвадарухъан ва хъвадарухъанасе улка хIажат букIана. Литератураялъ ва лъайкьеялъ патриоталги куцана. ГIадада бижараб букIинчIо, "ВатIанияб рагъда бергьенлъи гIурус учителас босанин" абураб пикру. Ай тарбия кьеялъ бергьанин абураб магIнаялда.\nНилъеца абунаха байбихьуда исана сон "Литератураялъул сон" букIанин. Кинаб тарбияха кьураб нилъее литератураялъ? Бугищ ахираб къого соналда жаниб Дагъистаналда халкъалъ къабул гьабураб цоиниги къиса, кечI, назму, пьеса, роман?\nГьалгощинал цIогьалги, чIвадарухъабиги, ришватчагIиги, хIелхIелчагIиги, магIишаталъе гIоло яхI реххулеб халкъ, цIекIал, тIадагьал, гьодораб халкъ буго сверухъ. Гьел рихьизарулел асарал рихьулел гьечIо, ялъуни дида ратуларогойищ гьел ругелали лъаларо?\nХалкъиял гурел поэталго хутIун гьечIо, халкъалда гьез хъвараб мухъги лъалеб гьечIо. ГIажаибаб сон букIана гьаб "Литератураялъул сон". Хабар лъикIаб рагIайги.


«Темиргъое росулъ гIумру гьабулеб буго кIиазаралда анлънусгоялдаса цIикIкIун чияс. Гьезда гьоркьоса 70 процентниги руго магIарулал ва хутIарал лъарагIал.\nГьечIо росулъ лъималазул ах, аптека ва цогидал социалиял объектал. Буго гIицIго школаги фельдшерасулгун акушерасул пунктги. Районалъул администрациялъ планалде босун буго ФАПалъул бакIалда амбулатория базе. Гьелъие гIарацги биччазе буго федералияб бюджеталдаса. ХIадурун буго лъималазул ах базе бакIги хIажатал документалги. Гьелъие бихьизабун буго гектаргIанасеб ракь, гьабун буго «зеленка». Амма гIарац гьечIолъиялда бан, иш кагътидаго хутIун буго. Районалъул бетIерас нижее рагIи кьун буго тIасияб соналдагIаги гьелъие нухал ратизе.\nХIакъикъаталдаги, МахIачхъалаялдаса Хасавюрталде унеб шагьранухдаса Темиргъое росулъе сверулеб бакI буго цIакъ хIинкъи бугеб. "Нижеца хитIабал гьаруна районалъулги республикаялъулги нухмалъиялде. Хъван жаваб нижехъе бачIинчIо, амма абуна исанагIаги машина сверизабизе хIинкъи кколареб хIалалда нух къачIазе бугин абун.\nТемиргъоялдаса Уллубиевкаялде унеб нух къачIалеб букIана немцазул технологиялда рекъон, цементгун чабах жубан. Амма гьелъул жо ккечIо. Гьединлъидал Дагъавтодоралъ хIукму гьабуна СапаргIали росулъа байбихьун Темиргъоялде щвезегIан хъил тIезе», - ян бицана Булач Улисовас.\nДругие материалы в этой категории: « Бицарасул кIалдир ралагьун\tЗахIматалъе кьураб гIумру »


Учузлъулел щай нилъ реццалъе гIоло\nКъого соналдасанги ссудулел ругънал\n12 октябралда «ХIакъикъат» газеталъул редакциялда ракIалде щвезаруна 1999 соналда Болъихъгун ЦIумада ккарал лъугьа-бахъинал.\n1999 соналъул августалда Басаевасулги Хаттабилги бидулазда дандечIей гьабизе тIоцебе ополченцазул къокъа гIуцIулелъул цебесеб кьерда вукIарав РикIваниса ГIумахан ГIумахановасулгун дандчIвай тIобитIана республикаялъул газетазул журналистаз. Чанги интересаб, цебеккун гIемерисезда рагIун букIинчIеб хIакъикъат рагьана гьес данделъиялда.\nИзну гьечIого яргъид гIуцIараз тIадекIанцIи гьабурал тIоцересел къояз милициялъул хIалтIухъабазул 12 чиги ва Хасавюрталдаса кумекалъе рачIарал низам цIунулел хIалтIухъабиги гурони, ГIандиб мухъалда къуваталъулал идарабазул тIокIав чиго вукIинчIин бицана ГI. ГIумахановас. Доб мехалда гьев вукIана Хасавюрт шагьаралъул милициялъул начальниклъун. Изну гьечIого яргъид гIуцIарал Болъихъе кIанцIун ругин рагIидал, отпускалда вукIарав гьев вачIана инсул росулъе.\n«Бигьаго букIинчIо хъачагъазда дандечIей гьабизе. Радалго бакъги баккун, роцIараб къо букIинин кканиги, къалъул гIужалдехун чачаназул рахъалдасан бачIараб накIкIуца бацулаан сверухълъи. Гьединаб ахIвал-хIалалда рукIана ополченцал, 15 километр халалъуда бугеб ракьги цIунун», - ан бицана ГIумахановас.\nГьесул рагIабазда рекъон, ополчениялда рукIаралинги абун, гъоркьиса сияхIалда цIар хъварав 465 чиясда гьоркьов, хIакъикъияв 70 чи вуго. ХутIарал туманкI кьвагьулеб бакIалде аскIорецин къачIел «бахIарзал» ругин абуна ГIумаханица (кинавалиго хIакимасул вацгIал, цинагIал, яцалъул яги вацасул вас).\nХIукуматалда кIочон тарал, гIагараб ракьалъ баркала кьурал\n«1999 соналда ГIанди мухъалда нахъ чIвана 17 гьужум. АхIун рачIинчIел чIвадарухъабазда дандечIей гьабулаго, гIумруялдаса ватIалъана гIадатияб халкъалъул анкьго чи. ТIокIаб кибниги гьедин гIадамал чIвараб хIужа доб мехалъ ккечIо, гьеб ккана ГIандиб. Гьеб киналъулго хIакъикъияб баяналъул хъвай-хъвагIай гьабураб справка тIокIаб лъихъниги гьечIо, гьеб буго дихъ. ГIанди, Гъагъалъ, ГIашали, Зило ва КIижани - гьеле гьеб щуябго росдал 1600-гIанасев чияс, хис-хисун рачIун ккун букIана гIорхъода бугеб щулалъи. Гьанже гьел лъиданиги ракIалдецин щолел гьечIо», - ян ракIхун абуна ГI. ГIумахановас.\nРагъулал ветераназул статус кьезе хIукму гьабуралдаса лъагIелгIанасеб мех аниги, гьезул цIар кибниги бахъун гьечIо. Гьеб квеш букIун буго ополчениялда рукIарал гIадамазда.\n- Дол хIалуцарал къоязул хIакъалъулъ бахъараб фильм буго гьанже бихьизабулеб. Гьалейин, доб мехалъ аскарияз кьвагьизабураб тушманасул БТРилан, Россиялъул армиялда букIараб БТР бихьизабулеб буго гьениб. Хаттабилги Басаевасулги чукъа-рахьен бачIараб нухдасан БТРали кин гурин, мотоцикл гиризе нух букIинчIо. Жалго тIад рекIун рукIарал рагъулал машинабиги дора Чачаназул рахъалдаго тун, чанго километралъ лъелго сухъмахънухдасан рачIана гьел гьанире. Лъимал тIад релъанхъулел жалгIаги щай телевизоралдасан рихьизарулел», - илан ракI релъун кIалъана гьев.\n«Бице, эбел ВатIан, бице,\nДагъистан, мустахIикъав вугищ дун дур цIаралъе?»\n1999 соналъ Болъихъ ккарал лъугьа-бахъиназда гIахьаллъарал гIадамазе ветераназул статус кьеялда хурхун къабул гьабураб законалда тIасанги саламатаб кIалъай гьабуна гьес.\nГьениб чIванкъотIун бихьизабун бугила кинал гIадамазе гьеб статус кьезе кколебали. Амма, ГIумахановасул пикруялда рекъон, гIадатияб халкъалдаса балъго гьабуна гьелъул хIакъикъат:\n«Ополченцазда квеш букIун буго доб рагъда унго-унголъунги бахIарчилъиги къохIехьейги бихьизабурал чагIиги ругелъур тун, гьел цIарал цере ккарал гIадамазе кьей. ХIатта, жалго гьелъие мустахIикъал гьечIониги, амма мустахIикъал гIага-божаразда тIасан галиги тIамун жидеего гьеб цIар тIалаб гьабуралги ккана цо-цо чагIи».\nГьеб мехалъ журналистаз гьикъана гьесда, гьеб сияхI кинин гIуцIараб, гьеб хIадур гьабулеб мехалъ гъорлъ гIахьаллъизе рес букIинчIищ нужерилан.\nГьанже гьеб сияхI гIуцIулеб букIараб куц ракIалде щвезабуни, суризе бегьулин жаваб кьуна ГIумаханица. СияхIалда рекъон, 30 000 ополченец рагIула жакъа республикаялда. Амма хIакъикъияб куцалъ рагъулал лъугьа-бахъиназда гIахьаллъарал чагIазул къадар 3000 чи гурони гьечIин жаваб кьуна гьес.\n- Гьеб сабаблъун МухIамадгIали МухIамадовасулги (дол соназда республикаялъул вукIарав нухмалъулев) дирги ккана доб мехалъ квешаб кIалъай. Дида цадахъ рагъулел рукIарал гIолохъаби гьеб сияхIалде росичIони, дирги нужерги хабар данде кколарин абуна дица гьесда. Россиялъул БахIарчиясул цIар кьезе вихьизавун вукIана дун, амма дирго кьварараб пикру загьир гьабунилан дие гьеб кьечIо. ХIукму жакъа къоялъги кагътида буго, амма Меседил ЦIва дие щвечIо. ЩвечIогоги букIа абе дие гьеб. Дун шапакъатазеги цIаралъеги гIоло вахъинчIо тушманасде данде, дирго инсул росуги цIунун вахъана. Килас-медалазе гIоло дирго цIарги учуз гьабичIо. Жакъа бокьарав чиясул бадиве валагьизеги кIола. Гьелдаса чIухIун ва вохунги вуго дун, - ян бицана ГIумахан ГIумахановас.\nГьединабго магIнаялъул букIана данделъиялда гьабураб гьесул кинабго калам. КьучIаб рагIиялъул, къуркьи гьечIеб хасияталъул, амма гьелдаго цадахъ имангун гIаданлъиялъул рахъги рекIелъ цIунарав чилъун вихьана дида гьев, чанго сагIаталъ гьесухъ гIенеккун хадуб. Гьалщинал соназ гIемерисезе балъгояблъун букIараб чанги баянги загьир гьабуна магIарулазе. Рагъул кьогIлъи бихьичIониги, гьеб бихьараллъун жалгоги хIан, жидеего гьелдаса хайир балагьарал хIакимзабазда бугоан гьесул бищунго ццим.\nПрочитано 122 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 19 октября 2020 13:39\nДругие материалы в этой категории: « Каранда ралел гIаламатазе гIоло гуро...


Жакъа буго Россиялда печаталъул къо.\nДагъистан рикIкIуна Россиялдаго бищунго тIадегIанаб даражаялда печатги бугеб, рагьун тIадчагIаздаса хIинкъичIого критика гьабулеб ва бадибе рагIи абулеб бакIлъун. Гьелъул хIасилалда гьанир ахираб къого соналда жанир гIезегIан журналисталги чIвана. Амма руго жакъаги рагьун хъвадарулел, гIезегIан чIагоял, гьунар бугел журналистал ва газетал. Хасго жамгIияталда ва тIалъиялда асар буго ресрубликаялда риччалел хIукуматалъул гурел "Новое дело", "Черновик", "Республика" газетазул. Жиндирго цIалдолев вуго цохIо миллияб мацIалда биччалеб эркенаб "Миллат" газеталъулги. Газеталъул къадруги, гьелъул тIалъиялда ва жамгIияталда бугеб асарги тиражалъ, ай забруханаялъ кьабулел газетазул къадаралда бараб гьечIо Дагъистаналда. Щай? Щай гурелъул, хIукуматалъ гIарац кьолел щибаб миллаталъул "хIакъикъатал" ва "Дагъправда" административияб ресурсалъ хъвазарула, амма цIакъ дагьаз гурони цIалуларо.\nШколаздаги, райадминистрацияздаги, министерствобаздаги харчIал гьарун регун ругел гьезул щиб асар букIинеб цIалулареб мехалда? Гьел газетазул редакторзабазда цебе буго цохIо масъала - цониги хIакимзабазда хъинтIулеб жо биччангутIизе реццараб гурони, гьелъухъ данде подпискаги гьаризе. Амма республикаялъул печаталда ва гьелъул даражаялда хадуб хал ккурал чагIазда бихьулеб буго ахирал соназда лъаледухъ борхана профессионалияб даража муниципалиял газетазул. Гьелъие гIиллалъунги ккана ахираб анцIго соналъ райгазетазул нухмалъуде рачIана профессионалияб лъайги щварал, лъикIал пикрабиги пасихIаб мацIги бугел редакторал. Гьелги магIарухъе ун тIубанго рухI рагIалде бакIарана аваразул аслияб газета "ХIакъикъаталъул".\nГьенир цIализесел гIадал авторалго хутIичIин абизе бегьула цо чанго чи хутIун. Амма гьелъул хвел гьечIев редактор Камаловасда 70 сонилъе вахъарабго гIей гьечIеблъун бихьана жиндир тахбакI ва бюджеталъ рихьизарурал шагьаби. Гьес хитIаб гьабуна районазул бутIрухъе гьел лъикIаб, жиндир газеталдаса тIадегIанаб даражаялда ругел газетазе тIалкъенги цIалун, хвалил бусада лъураб "ХIакъикъаталъул" кваркьиялда гъоркье бачине муниципалияб пресса. БакIалъул редактораз ва бутIруз авар прессаялъул Мичуринил "пихъ" къабул гьабичIеб гIадаб жо рагIана.\nГьединабго хIалбихьи букIана чанго соналъ цебе литературиял журналал жиндир къайимлъиялда кьеян ХъахIаб рокъове вортахъун. ГIумар абун цо цIакъ тату хварав печаталъул министрги вукIана гьес "тезавурав", гьебго пикруги босун хьвадулев. ГIажаибаб хIалтIи, гьев кIиго хIикматав инсан ГIалиги ГIумарги тIамуна республикаялъул творчествоялъулаб интеллигенциялда ва гьезул ишазда тIад нухмалъи гьабизе. ГьечIо бакъул дунялалда цониги гьез хъвараб кечI, къиса, хабар, макъала, тIехь, бакъан, бахъараб сурат, хIараб роль бихьарал чагIи.\nГьеб гьабулел ва гьабизе лъалелги рихарал руго гьезие, амма хIакимлъуда тун руго. Мунагьал чураяв ГъазимухIамад ГъалбацIовасе рокьулаан такрар гьаризе рагIаби: "Чиясул багьа буго гьесда халкъалъе кьезе кIолеб жоялда бащадаб" абурал. ГIалицагун ГIумарица кьураб жо дида лъаларо, нилъедаса араб гурони. Лъай щваралдаса нахъе бюджеталъул моцIуялда хахдолел, интригаби, хIиллаби, какдей, гIадамал цоцаде гьуси гурони.\nЩиб гьабизе Камаловасе 70 сонил ригьалде вахарабго гъаримал райгазетазул хIалтIухъабазулги, хъвадарухъабазулги гIарац жиндие тIалаб гьаби, цониги тIехьги цIалуларев, мухъ хъвазеги хъваларев чиясе? ТIаде жоялъе радиоялдаса вуго кIалъалев жиндие гIелмабазул кандидат хIисабалда 10 азарго гъурущ гурони тIаде кьоларин. Гьаб рагIун хIамил кIертцин кIаррун белъизе буго. Кинаб гIелмуяли ва щив кандидатали баян кьезе хIажалъи бихьуларо. Дица чанго соналъ цебе цоял цояздаса ахIмакъал пикрабигун ГIалиги ГIумарги цере рахъарабго абуна нужеда, интеллигенциялда тIадаб бугин цохIо жидер ишги гьабун чIечIого ГIалида мун ГIали вугин, ГIумарида мун ГIумар вугин абизеян.\nГурони аз пикруялъеги, гIакълуялъеги бакI кьоларо, дунялалъул гIоркь жидехъеян рагъарула. Камалов вуго Дагъистаналда тIоцебе литературияб асаралъухъ гонорар кьезе инкар гьабурав чи газеталда. ХIукуматалъ хасаб бюджеталъул статьяялдалъун гьелъие бихьизабураб гIарац бугониги. Поэтал гIабдалзаби ругин абулаан рагьун. РукIинарищха, гьез мухIканго цересел кьерал ккурав ГIумарилгун ГIалил бицунеб мехалъ. Нахъойги кумекалъе вачунев вуго Камаловас гонораралдаса махIрум гьавурав поэт:\n"Дида рагIун букIана ахIмакъ гъарим вугилан,\nГьесда гурхIизе ккелин, кигIан кин бугониги.\nГьесда кинан гурхIилел, габурги цIвакизабун,\nЦIодоравги нахъе цун, цеве чIараб мехалда..."\nЖакъа гьеб "габур цIвакизабураб" агьлуялъ цоцазе шапакъатал кьолел руго лъикIал журналисталин, тIокIал мухбирзабиян. Гьеб церемонияги чIезабун, "нужеца абе, хIурматиял, гьаб шапакъат кьолев Камаловасулги, гьеб босулей Токбулатовалъулги бищунго лъикIаб макъала, яги тIехь кинаб цIалараб абураб суал кьуни жаваб кьезе кIолев чи гьечIо планета Земля абураб бакIалда. Гьезул къо рагIула жакъа. Баркулаха нужер киназдаго гьеб къо.


Макьу кинан щолеб апараглъуда… » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nДоб Петербургалда пача тIуркIараб…\nИсана августалъул ахиралда жидер унго-унгояб ватIаналде, умумузул ракьалде, тарихияб сверуде щвана бакълъулазул Ингишо росдал мугьажирзабазул ирсилал. Гьеб 22 августалда Ингишоб тIобитIана росдал къоги. Чияр ракьалда яшав гьабизе ккарал магIарулазе кIудияб асар гьабуна жидерго хIакъикъияб ватIаналъ. Хадубккунги Ингишо росугун хурхенал ва гIага-божилъи щула гьаризе ругилан абуна гьез.\nТурциялъул аварав, Ингишоса СагIадуца даран-базар гьабун бетIербахъун буго. Гьес гIуцIараб хасаб фирмаги букIун буго. Гьев цин бича-хисиялде ван вуго. Хадув туризмалъул бутIаялда хIалтIун вуго. Лъабкъойилъа сонал арав СагIадуда гIемераб жо бихьун ва лъан бугоан. КигIан бегIераб суал кьуниги, гьелъие жаваб гьабизеги нахъе къачIо СагIаду.\nИнгишо росу хъатиниб лъураб гIадин бихьулеб цо мегIелиялда магIарулазул мугьажирзабазул ирсилазулгун гара-чIвариял гьаруна. СагIадуца ракI пашман гьабун бугоан жакъа бусурбабазул пачалихъазда гIодоре тIолел ругел бияз. ГьитIинаб мехалда гьев цIалун вуго Сириялда, хадуб ГIиракъалда, Багъдадалъул институталда, лъазабун буго гIараб адабият. БацIцIадаб гIараб мацIалда кIалъазе лъалебги бугоан гьесда. Жакъа Шамалда ва ГIиракъалда бугеб рагъул кьогIлъи рекIелъ унтулеб бугоан СагIадуда. Гьениса Турциялде гочун рачIарал гIадамазе кумек гьабун буго магIарулазул мугьажирзабазул ирсилазги. Араб гIасруялъул 90-абилел соназда чанцIулго Дагъистаналде щварал Закарияцаги гьесул хъизан Миясатицаги гьанже Турциялде Шамалъул рагъалдаса гочун рачIаразе къайимлъи гьабулеб бугилан бицана СагIадуца. Гьедин гуребани, цадахъаб сапаралъ умумузул ракьалде щвезе нигат букIанила гьезулги.\nТурциялда бугеб сиясияб, политикияб хIалалъе ва тарихалъе къимат кьуна СагIадуца. XX гIасруялда Турциялда кIиго партия, къокъа букIанин тIалъиялда сверухъилан абуна СагIадуца : цоял – фашистал, цогидал – коммунистал. Коммунистаздаса фашисталго лъикIал рукIанин, гьез диналъе квалквалгIаги гьабулароанин бицана гьев магIарулас.\nГIемераб гIакъуба-къварилъи бихьун буго магIарулазда, Турциялде унаго нухдаги, доба магIишат гьабулагоги. ГIемерго лъикIал ракьалги апарагзабазе рихьизарилищха. Жанир чIезе рукъзал гьечIого, нохъазда яшав гьабун буго байбихьуда, минаби эхетизегIан.\nМугьажирзаби ккола исламалъе гIоло ватIан тарал гIадамал. Имамзабазул нухмалъиялда гъоркь гьабураб КIудияб Кавказалъул рагъдаса хадуб, ислам-диналъе квекIенал гьарулеб капураб тIалъи гьанибе бачIиндал, гIураб ракь рехун тарал бахIарзал кколаан гьел.\nМелигьаги ккола Ингишоса магьажирзабазул наслуялъул чIужу. Стамбулалда музеялда хIалтIун йиго гьей. СагIаду цевеккун чанцIулго Дагъистаналде ва Ингишо росулъе щун вукIарав ватани, Мелигьа ва гьезда цадахъ рукIарал анцIидаса цIикIкIун Турциялъул магIарулал тIоцере щун ругоан умумузул ракьалде. Гьезул цояв холодильниказул даран-базаралда Германиялда яшав гьабун вугоан. Ингишо росу бокьулилан немец мацIалда гаргадизеги гьесизавуна нижеца гьев. Хаду-хадувги вачIинила Ингишове, умумузул ватIанги бокьанила, гIагарлъиялъулгун хурхенги щула гьабилилан бицана гьесги.\nМагIарулазул мугьажирзабазул къисматалъул тема гIатIидаб буго. Гьелде нилъ жеги гIемер тIадруссина, Аллагьас хъван батани. «Доб Петербургалда пача тIуркIараб, Гъоба Персиялда шагьал сорораб» магIарул миллат тIубанго цоцаздаса тIун ва бикь-бикьун тезе бегьиларо.\n» Бакълъулазул росаби. Ингишо\n» БетIер бекизеги нилъерго чи лъикI (нахъраталидаса)\nГьел мугьажирзабазул х1акъалъулъ, т1убараб саламатаб т1ехь бахъизе ккун буго цебего!\neldar suguri,eldar suguri,\nНилъер халкъалъе кIвар бугел суалазул цояб ккола Турциялда ругел магIарулазул масъалаги. Гьеб темаялда чанги тIахьал хъван ва рахъун руго. Гьаб суал жеги гъваридго лъазабуни, цIакъго лъикI букIинарищха.\nАссаламу Г1алайкум,Х1амзат,мугьажирзабазул х1акъалъулъ цох1ого цо мустах1икъаб т1ехь дида батана Мух1амад Къебедовас хъвараб "Апарагзаби"абураб т1ехь,цоги ц1алун бук1ана Г1абдула Мух1амадовасул "Дагестанцы в мире"абураб т1ехьги г1урус мац1алда,гьенибги саламатаб бут1а буго Турциялде ккаразул хъвараб.\nГIелмиялги гIелмиял гурелги тIахьал руго.\nХIамзатил Расулил «Дир Дагъистан» абураб асаралдаги хъван буго Турциялъул аваразул, ГIамирхан МухIамаддадаевасул гIелмияб тIехьалдаги хъван буго, ва гь.ц., ва гь.ц.\nHamzatavari,Дир Дагъистан,г1елмияб т1ехь гуро!\nХIамзатил Расулил «Дир Дагъистан» гIелмияб тIехь бугилан хъван гьечIо гьаниб. Амма чанги «гIелмияб» тIехьалдаса камилабги, магIнаябги, къиматабги буго «Дир Дагъистан».


ЧIухIи жиндилъ гьечIев, калам дагьав чи Профессор ГIарип Абакаров ракIалдещвеялъе - Статьи - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nЧIухIи жиндилъ гьечIев, калам дагьав чи Профессор ГIарип Абакаров ракIалдещвеялъе\n18.11.2019 11:32 Понедельник\nАвтор: ХIажи АхIмадов\nТIасабакълъухъ школалъул гIурус мацIалъул мугIалим\nШамил район гIуцIаралдаса 90 сон тIубаялъул юбилеялде къватIибе бачIараб «Замечательные люди Шамильского района»- абураб тIехь цIалун хадуб, дида ракIалде ккана дирго пикраби загьир гьарун районалъул газеталде макъала хIадуризе. ЦIакъго лъикIаб тIехь хIадурун бугоан автораз, баркала гьезие районалъул машгьурал гIадамазул хIакъалъулъ гьедин берцин хъваралъухъ.\nАмма, щаялиго ТIасабакълъухъ росулъа профессор, мунагьал чураяв ГIарип МухIамадович Абакаровасул цIарцин гьениб батичIо. Гьелъги тIамуна дун нижер росуцояв, лъикIав инсан ГIарип Абакаровасул гIумруялъул нухлул, гьес нахъе тараб унго-унгоги мисалалъе мустахIикъаб лъалкIалъул районцоязе бицине.\nГIарип Абакаров гьавуна 1942 соналъ ТIасабакълъухъ росулъ школалъул мугIалимасул хъизамалда.\nГьесул лъимерлъуда рагъде арав эмен МухIамад тIадвуссинчIо. Инсул гьумер лъачIого гIуна вас.\nГъоб заманалъул киналго руччаби гIадин росдал гIаммаб магIишаталда хIалтIулей йикIарай эбелалъ гIемераб гIакъуба бихьун гIезавуна вас.\nГьитIинго захIматалде куцарав, спорталдехун рокьи бижарав ГIарип кIвахI гьечIого хIадурулев вукIана жиндирго черх лъадаризабиялда, къвакIизабиялда тIад.\nГъоб мехалъ росулъ вукIинчIо цониги тренер, яги спорталъул цониги тайпаялъе куцалеб бакI.\nЖивго жиндаго чIун, жинцаго хIадурарал алаталгун гIемераб хIалтIи гьабуна гьес черх квегъиялда тIад.\nГьелъул хIасилалда ГIарип спорталъул мастерлъунги вахъана, гIемерал бергьенлъабиги щвана. Армиялде витIарав ГIарип Киргизазул Фрунзе (гьанжесеб Бишкек) шагьаралде ккана. Армиялъул хъулухъ лъугIун хадуб гьенивго университеталде цIализеги лъугьуна. ТIокIлъигун университет лъугIарав ГIарип хIалтIизе гьенивго чIезавула тIадегIанаб цIалул идараялъул нухмалъулез. Гьенив цIалулаго нилъер районцоясул рукIарал бергьенлъабиги, загьирлъараб гьунарги нилъеда лъачIо, гьев Дагъистаналдаса рикIкIад вукIиналъ. Росдал гIадамаз Фрунзе-ГIарип абун рехсолаан гьесул цIарцин.\nГIарипица спорталда цадахъго гIелмуги лъазабулаан. ЦIунана биологиял гIелмабазул кандидатасул диссертация, вахъана профессорлъун.\nГьес хъвана 105 гIелмияб хIалтIи. Греказулгун румазул гугариялъул махщел бугев тренер, профессор, ГIарип МухIамадович гIажаибго гIодобе биччараб гIамалалъул, цIакъ нечарав, живго жиндаго гьитIинлъун вихьулеб гIамалалъул инсан вукIана.\nСССР бихун хадуб гIагараб Дагъистаналде тIадвуссарав гьев хIалтIизе лъугьана ДГПУялъул физкультураялъул факультеталде. Гьенив гIемерал соназ деканлъун ва цадахъго олимпиадаялде хIадурулел гIолохъанал спортсменазул тренерлъун хIалтIана.\nЖинда хIалкIвараб кумек гьабуна ГIарипица росулъа ва районалдаса цIализе рачIарал гIолилазе. Гьесул хIаракаталдалъун, ДГПУялъул физкультурияб факультет лъугIана 15 гIанасев росуцояс. Кумек гьабулаан ГIарипица росулъ гьарулел жамгIиял хIалтIабазулъги (гIарцулаб кумек).\nГIарип МухIамадович Аллагьасул къадаралде щвана 2019 соналъул 8 апрелалъ. Гьесул гIумруялъул букIана 77 сон. ГIарипица гIезаруна жиндирго кIиго вас ва цо ясги.\nМунагьал чураяв ГIарип вукIана чIухIи жиндилъ гьечIев, гIодове виччарав, калам дагьав чи. Щив аскIове вачIаниги гьимулаго кIалъалаан, кIвараб кумекги гьабулаан.\nРецц-бакъ бокьуларев, тIадегIанлъи, кIодо гьави рихарав гIадатияв инсан нижеда росуцоязда кIочон теларо. Дие цебего бокьун букIана гьесул хIакъалъулъ чIаго вукIаго районалъул яги республикаялъул газетазда хъвазе, амма гIумруялъул ва хIасилазул бицейин аскIове щведал, гьес дида абуна гьимулаго: «Щай гьеб? КъваригIарал чагIазда гьадинги лъалила жив, газеталда вахъун кIодо гьавизегIадав чи гьечIила жив». Гьедин инкар гьабуна гьес жиндирго хIакъалъулъ хъвазе. Жиндирго сурат бахъизецин къабуллъулароан гьесие.\nГIарипица хIадур гьаруна гIемерал спорталъул мастерал, гьесул студентал машгьурлъана Дагъистаналда ва Россиялда.


Европаялъул пачалихъаздаса рачIунел кванил нигIматаздаса инкар гьабун хадуб жакъа Кавказ рикIкIуна росдал магIишталъул нигIматаздалъун Россия хьихьун бажарулеб регионлъун. Амма хIакъикъаталдаги кинал ругел гьелъие мисалалъе Дагъистаналда ресал?\nУлкаялъулго экспертазул пикруялда рекъон, Россиялъул регионазда гьоркьоб Шималияб Кавказ хутIун бугин абизе бегьула росдал магIишаталъул нигIматаздалъун улка хьезабун бажарулеб субъектлъун. Дагьаб цебегIанги «ГIела Кавказ кваназабураб» абураб Россиялъул миллатчагIаз гьарулел рукIарал хитIабал дагь-дагьккун кIочон танин абизе бегьула. Экспертазул пикруялда, сахал кванил нигIматал хIадур гьабун бажарулеб регион буго жакъа гьезие гьеб. Гьеб киналъего сабаблъун ккана Украинаялда ккарал политикиял лъугьа-бахъинал. Украиналда хурхун Россиялъ загьир гьабураб пикру сабаблъун ТIубараб Европаялъ мугъ рехана Россиялдехун. Гьелда данде Россиялъги инкар гьабуна лъагIалица Еврошураялда гъорлъе унел пачалихъаздаса гьан, нах ва цогидалги кванил нигIматал росизе.\nКавказская Политика сайталда гьал къоязда къватIибе бачIараб баяналда хъвалеб буго Шималияб Кавказалъул регион жиндирго тIабигIиял ва рукIа-рахъиналъул хаслъиялъухъ балагьун гьабсагIат рикIкIине бегьулин Россиялъул аграрияб сектор цебетIезабиялъе аслияб бутIа лъолеб регионлъунилан. Макъалаялъул авторасул рагIабазда рекъон Советияб зманалдаса нахъе жакъа къоялъги дунялалда машгьурал руго Дагъистаналда ругел цIолбол ахалги, гIиял рехъабиги.\nАмма хIакъикъаталдаги кIолишха жакъа Дагъистаналда гьанадалъун ва цогидалги нигIматалдалъун Россия хьезабун. Гьеб суалалда тIасан «Эркенлъи» радиоялъе жиндирго пикраби загьир гьарулел руго хIалбихьи бугев гIияхъан, Гъуниб мухъалъул Гьонодаса ГIамирханил МухIамадица.\nГьеб киналъего рес букIинаанин, гIи-боцIухъабазе хIукуматалъул рахъалдасаги кверчIвайги букIарабани. Амма гьабулеб гьечIин тIалъиялъ гьединаб кумекилан абулеб буго гIияхъанас.\nГIамирханил МухIамад: «Жакъа Дагъистаналъ цIунараб гIи-боцIи Россиялъе къаригIараб къоялъ бичун босизе букIуна гьелъ кверчIвалеб бугони гIи-боцIухъабазда. Амма кверчIвалеб бугищилан абуни, гьечIо. Жакъа 9-10 гъурщиде кормадул килограммги бугони, 130-140 гъурщиде харил тукги бугони. 150-160 гъурщиде гурони гьанал кг. гьечIони кинаб хайирха букIинеб?».\nАмма гIиял цониги бетIерго гьечIев чияс гьереси документалги гьарун гьесие рикьулел ругин хIукуматалъ дотациял, хIакъикъаталдайин абуни сордо-къоялъ чIечIого гьезие хъулухъги гьабун, гIетIги тIун хIалтIулел гIухьбузе щолеб гьечIин щибниги.\nГIамирханил МухIамад «Цебе Дагъистаналъул гIодоб ккезегIан гIи-боцIи букIана. Гьал мугIрул цIун рукIараб дол гIиял рехъабазул 10 процентцин гьечIо жакъа хутIун. Бугилан хъван буго гьез кагътида. Амма документазда гуроха гьеб букIине кколеб, букIине ккола берда бихьулеб хIакъикъаталда рекъон. Кагътида 100 000 бугилан хъваниги хIехьола гьелъ».\nРоссия хьихьизе кIола Дагъистаналъул гьанадаги хIанидаги, гьадаб коммунистазул заманалда букIараб куцалда гIи-боцIи хьихьизе шартIал чIезарулел ругони».\nГьелдаго цадахъ ГIамирханил МухIамадица кIвар буссинауна гьадинаб хIужаялдеги, цере хьихьулел рукIаразги гьанже гIи-боцIи хьихьулеб гьечIин щайгурелъул гьездаса хайир дагьаб букIун кормадухъ харихъ ва цогидалги сурсатазухъ унеб багьа цIакъго кIудияб бугин гьанахъ щолелдасаги. Гьелдасан хаийр гьечIолъи бихьарал гIухьбиги рехун гьеб пишаги тун тIубанго батIияб яшавалде руссунел ругин гьел, гьезул чангиял мисалалъе шагьаралде нахъе гIадамал раччун автомобилалда хIалтIизе лъугьунел ругин.\nКинаб куцалдаха кIолеб хIукматалда гIи-боцIухъаби жидерго пишалядаса рази рукIунедухъ кумек гьабизе, гьелъие гьадинаб жаваб кьолеб буго ГIамирханил МухIамадица.\nГIамирханил МухIамад: «Жакъа кIиго лъимер хьихьарав чиясе кьолеб буго бугогури 450 000 гъурущ гIарац. ГIи-боцIи хьихьаразеги кьеха, ле, гьединабго къагIидаялъ гIарац, гьабун хъвай-хъвагIайгун. Гьаб гIи-боцIи хьихьани, ма, дуе гьадигIан гIарацилан абулеб бугони хьихьилариш вехьас гIи. КIолищин гьединан гIи-боцIи хьизейилан бураб суал кьуни, кIола. Варххиялда лъимал гьаризе тIамуна гури аз руччаби, гIарцул кумекалдалъун, гIухьби гIияде ритIизе щай азда кIолареб?».\nЖивго МухIамадги гьанже цеве гIадин гIиги хьихьун магIишат гьабулев гьечIо, батIияв вехьасухъе магIарде кьун гьев жиндиего хайир бугев хIалтIуде вуссун вуго. Нижеца гьесда гьикъана хIукумалъ кумек гьабулеб букIунтун цеве гIадин цIидасан гIиги хьихьун магIарде вахъинанщин мунилан. Гьале гьес кьураб жаваб.\nГIамирханил МухIамад: «Гьадаб хIукумат биххиладе цересел соназда 89-90 соназда гIадин шартIалги чIезарилин нижеца дуейилан гьез дида абуни, хьитал ретIун гурев хIинцIго хIатIалгун ина дун гIиги бачун магIарде. ХIатIида гIицIго гьез дун витIиларо, амма витIаниги гьедин ине разияв вуго дун гьалдаса къоло щуго соналъ цебе гIадаб хайир гIиядаса дие щолеб букIунтун».\nХIасил-калам тIубараб Россия гьанадалъун, нахудалъун ва цогидалги росдал магIишаталъул нигIматаздалъун хьезабизе бажарулин Дагъистаналъухъа, амма гьелъие хIукуматалъул рахъалдасанги гьабулеб кумек букIине кколилан абулеб буго Гьонодаса ГIамирханил МухIамадица\nРосдал магIишаталъул рахъалъ, гIелмияб академиялда цебе гIуцIараб агарарияб политикаялъул централъул вакил, Озун Василийица «Вестник Кавказа» абураб басмаялъе кьураб интервьюялда абулеб буго Кавказалъул регионазда кIолин кигIан бокьаниги росдал магIишаталъул нигIматаздалъун россиялъул рынок цIезабизе, амма цин гьел регионазда аграрияб политика хисизабизе кколин ва тIоцебесеб иргаялда хасал бетIергьанлъиялъул фермеразухъе ва гIи-боцIул бетIергьабазухъе кьезе кколин киналго росдал магIишаталъул кIваралда ругел ракьал.


Гуни росдал школалда тIоритIана районалъул\nГуниялдаса Россиялъул БахIарчи, полковник Арзулум Илясов кидаго вукIана гIолилазе мисаллъун. Гьесул гIумру букIана Дагъистаналда терроризмалде ва экстремизмалде данде гьабулеб къеркьеялда ва республикаялда гIадлу-низам цIуниялда щулаго бухьараб. Гьесул бетIерлъиялда Дагъистаналъул СОБРалъ гIахьаллъи гьабуна Северияб Кавказалда ккарал гIемерал тунка-гIусиязулъ. ГIолеб гIелалъе Арзулум цIакъ вокьулаан ва гьесде божилъиги гьабулаан. Районалъул гIолилазул ахIиялда рекъон, Арзулум вихьизавун вукIана жиндир заманалда Дагъистаналъул Халкъияб Собраниялде депутатлъиялде кандидатлъунги.\n25 февралалда, гьев цIалараб Казбек районалъул Гуни росдал школалда тIоритIана районалъул школазда гьоркьоб рагъулалгун спортивиял къецазул турнир. Гьеб къоялъ росулъе рачIун рукIана СОБРалъул хIалтIухъабиги. Гьез жидерго вукIарав командир ва рагъулав гьалмагъ Арзулумие росдал школалда бараб памятникалда аскIоб автоматазул кьвагьиялдалъун хIурмат гьабуна.\nСОБРалъул отделениялъул нухмалъулев, подполковник ХIасан ШагIбановас абуна Арзулум жидее гьабулеб ишалъулъ кидаго гвангъараб мисаллъун вукIанилан. Данделъиялда цIалдохъабаз цIалана А. Илясовасде гьарурал кучIдулги.\nГьединго турниказда гьунарал рихьизаруна Воркауталъул (къватIазда гьарулел, чорхол сахлъи цIуниялъул тадбирал) Дагъистаналда бугеб гIуцIиялъул президент СагIид Моллаевасул нухмалъиялда гъоркь бугеб М.А.D. командаялъул гIахьалчагIазги. Балагьаразе гьезул церерахъиназ кIудияб асарги гьабуна.\nКъецазда тIоцебесеб бакI ккуна Гертма росдал, кIиабилеб - Гуниязул ва лъабабилеб - Буртунай школазул командабаз. Ункъабилеб бакIалъе мустахIикълъана Инчха росдал школалъул цIалдохъаби.\nВатIан цIунулезул къоялда хурхун щибаб соналъ тIобитIулеб гьеб тадбиралда кIалъазе рахъараз бицана гIолеб гIелалъе гьединаб тарбия кьей хасго гьаб заманалда цIакъго хIажат бугилан. Арзулум жакъаги гьезие гIицIго мисал гуревги, гIолилазе дарслъунги кколилан абулеб букIана гIахьалчагIаз.\nГьел къецал гIуцIиялъе хIаракатчилъи бихьизабуна росдал администрациялъ ва Дагъистаналъул ЦIех-рехалъул комитеталда хIалтIулев юстициялъул подполковник, БахIарчиясул вас Элдар Илясовас, школалъул военрук М. Мажидовас.\nГьединго дандчIваялда гIахьаллъи гьабуна Дагъистаналъул ХIинкъигьечIолъиялъул советалъул секретарь ГI. ГIабдулмуслимовас, Дагъистаналъул Журналистазул союзалъул председатель ГI. Камаловас, Дагъистаналъул Харабазул советалъул член, полковник А. МагьдихIажиевас, Россиялъул мустахIикъав художник, Арзулумие бараб памятникалъул автор ГI. МухIамадовас ва цогидазги.\nПрочитано 2758 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 05 марта 2018 10:07\nДругие материалы в этой категории: Щивго кIочон гьечIо... »


Шанттуршра шинай закондалул къаралданий\nАвтор: Андриана Абдуллаева · 18.01.2022\nСайки 300 шинал лажиндарай законнал къаралданий бавцIуну, Аьрасатнал прокуратуралул хъуннасса хъар лахълай бур агьалинал ихтиярду ва мурадру буруччаврил ххуллий.\nАьрасатнал прокуратуралул органнан 300 шин шаврин хасну Каспийскаллал хъунмур библиотекалуву хьунни Аьрасатнал Виричув МахIаммад НурбахIандовлул цIанийсса «Отечество» тIисса жагьилсса патриотнал клубрал заседание. Шикку гьуртту хьунни М. ХIажиевлул цIанийсса Хьхьирил кадетътурал школа-интернатрай дуклакими, мукунма библиотекалул буккулт. Заседание тIитIлай, ихтилат бунни Каспийскаллал Библиотекарттал системалул директор, Каспийск шагьрулул Мажлисрал депутат Мадина Темировал.\n-Аьрасатнал прокуратура – яла хьхьичIвасса паччахIлугърал институтирттавасса цар. Ва жула билаятрал цIакьгу, гужгу хъанахъиссар.\n300 шинал хьхьичI, Петр Цалчинманал заманнай кунма, хIакьинусса кьинигу, ведомствалул агьаммур мурад бур законнал ялув бацIаву, паччахIлугърал ва агьалинал ихтиярду ва мурадру буруччаву, — увкунни ванил.\nМадина Темировал мукунма бувсунни прокуратуралул тарихрал цIанихсса лажинтрая.\nЗаседание дайдирхьунни библиотекалул жагьилсса букку Мария Самыловал щаллу дурсса Аьрасатнал гимнрайну.\nМажлис бачин бувминнал шикку кIицI лавгунни прокуратуралул цала гимнгу душиву. Бувсунни ва Илья Резниклул чирчушиву ва щаллу дайшиву Сергей Волчковлул ва генерал -майор Виктор Елисеевлул каялувшиннаралусса Нацгвардиялул ансамбльданул.\nВаних вичIи дирхьуну махъ «300 шин закондалул къаралданий» флешмобраву чялишсса гьурттушинна дурминнан дуллунни наградартту. Наградартту дуллуминнавух бия Хьхьирил кадетътурал школа-интернатрай дуклакисса Марат Шахшаев ва Сапар Сапаров. ДР-лул «Аьрасатнал нинухъру» суккушиннарал, Культуралул управлениялул, Каспийскаллал администрациялул чулуха вайннан дуллунни грамотартту.\nМероприятие къуртал хьунни Полина Самыловал сакин дурсса, оьрчIан жула билаятрал законну цукун кIулну дурив ххал дуллалисса викториналийну.\n«Ккавкказ» ххуллу бантIий бур мукьва щуттайсса\nХхал диргьунни культуралул идарарттал тагьар\nАнтитеррорданул комиссиялул ва Оператив штабрал цачIусса батIаврий\nСледующая публикация На седьмой сессии парламента Дагестана\nПредыдущая публикация Поэтический час в честь юбилея Фазу Алиевой состоялся в Махачкале


Дешевые авиабилеты в Отьиваронго, распродажа авиабилетов и спецпредложения авиакомпаний в Отьиваронго OTJ на АвиаСовет.ру\nДешевые авиабилеты в ОтьиваронгоИщете дешевые авиабилеты?\nДешевые авиабилеты ⇢ Страны ⇢ Намибия ⇢ Города ⇢ Отьиваронго\n2. Свежие спецредложения на авиабилеты из Отьиваронго\nК сожалению на данный момент специальных предложений из Отьиваронго в нет, но они обязательно будут! Самое главное - не забудьте оформить подписку на распродажу авиабилетов чтобы быть первым в очереди когда она начнется!\n3. Сколько сейчас времени в Отьиваронго?\nСколько времени в Отьиваронго? Какой часовой пояс у Отьиваронго? На эти и на другие вопросы вам поможет ответить ниже указанная таблица.\nСколько сейчас времени в Отьиваронго?\nСейчас в Отьиваронго\nЧасовой пояс в Отьиваронго UTC/GMT: +1 GMT\n4. Аэропорты Отьиваронго\nКак называются аэропорты в Отьиваронго? Как доехать до аэропорта Отьиваронго? На эти и на другие вопросы вам поможет ответить ниже указанная таблица\nСправочная информация по аэропортам Отьиваронго\nОтьиваронго (код OTJ)


Хасаб пикру: MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи » Страница 4\nMaгIарухъ » Хасаб пикру » Страница 4\nГьанжего гьанже гIунтIана дун гьаб гIелмуялда хадуй… Дун гIадин, нужги кватIичIого рукIине, бицун телин.\nКиредай рачинел нилъ аб гьороца?\nБлогал / Сиясат / Хасаб пикру\nМакъала цIаларабго, жив-живасда бичIчIула, жиндир хIакъалъулъ хъвараб жойищ гьаб, чияр хIакъалъулъ хъвараб жойищали. Жинцаго жиндирго яхI-намусалда цебе кьеха жаваб, дун щив ва щиб гьабулев вугеван абураб суалалъе.Бокьилаан пикруги гьабуни, гьаб\nЗаирбег ГIалихановасул пьесаялда рекъон, ХIайбула ГIабдугъапуровас Авартеатралда лъураб «МугIрузул ГIали» спектакль бихьичIев чиясда, щиб бицунейдай ай йигейиланги ккела… БукIаниги, бицинчIого чIезе кIолеб хIал гьечIо.БичIчIичIев, бихьизе а.\nНилъеда щай тIаса лъугьаян гьарулареб?\nСиясат / Хасаб пикру\nГIорхъода ругел мадугьалзабазул цо-цоял гIорхъолъа рорчIулел гьечIодай? МагIарулазул, дагъистаниязул цIаралда, яхI-намусалда, тарихалда ва къисматалда сверухъ лъикIалги квешалги ишал кколел руго. Амма ахираб заманалда нилъер халкъалъул къимат\n«Дир цояб бер бахъе, Аллагь...»\nМаданият / Хасаб пикру\nТIупан тIолеб мехалъ, гъанкъичIого йикIине, цо пуланай чIужу гIадан дунялалда бищунго борхатаб магIарде яхун йиго. Гьелъухъ кодоб жиндирго гьитIинаб лъимерги букIун буго. Лъим бахун буго гьеб магIарде тIадеги. ЦIикIкIунеб, тIаде–тIаде\nКъоло анкьго соналъ магIарул мацIалда гаргадилев вугониги, дида лъицаниги гьикъичIо кинаб бербалагьийин дур нилъер мацIалдехун бугебилан. Кинаб бугебали дица бицунги букIинчIо. Амма, дир гIадаб батIияб бербалагьи нилъер магIарул мацIалдехун\nГьадин гьабе, гьудул, гьадин гьабе\nАдабият / Хасаб пикру\nКиназдаго лъалеб батила, магIна бугеб кечIги, чIанда гуреб хабарги хъвазе бигьаяб жо гуреблъи.\nИсана хъвадарухъабазул союзалъул тIоцебесеб гIатIидаб правление ахIана ХIамзатил Расулил кабинеталъуб. Хъвадарухъабаз кьабун цIураб кабинеталъуб хIухьел цIазецин гьава гIолеб букIинчIо.\nХисизабичIого къватIибе кьелеб батани, дирги буго пикру\nГьаб буго 91 соналъ "Баг1араб байрахъ" газеталда бук1араб ах1вал-х1алалда рак1 унтун Гъалбац1овас хъвараб макъала. Жакъа щиб пикрудай гьесул бук1инаан?\n«Алла Пугачева» –ян абураб пьеса хъван бук1ана дица. Гьеб лъуна нилъерго авартеатралъ. Гьеб спектаклалда бицунеб бук1ана Алла Пугачева – ян абулей г1адан, квер ккун вачун цойгиги Галкин – илан абулев чигун, Дагъистаналде концерт кьезе


Миллияб батIалъиялдаса динияб цолъиялде\nЭтнолог Дмитрий Опариница ва тарихчи Марат Сафаровас рикIкIунеб буго, Москваялда бусурбабазул аслияб къадар кколеб татаразулги къватIисан, гьездаго гъорлъ Шималияб Кавказалдаса, рачIарал бусурбабазулги гьоркьорлъаби реццизе бегьулел гьечIин. ТIаде рачIараз букIине кколеб къагIидаялда адаб гьабулеб гьечIин бакIалъулал миллатазул диниял гIадатазулин.\nМоскваялъул Большая Татарская къватIалда бугеб мажгиталъул имам Руфат АхIматжановас Опарингун ва Сафаровгун кIалъалаго, къватIисан рачIаразде абулеб буго «цIиял» бусурбабийин. Гьесул рагIабазда, «бакIалъулал», ай, аслияб къагIидаялда татарал-бусурабазе абизегIанго ракIалъе гIолел гьечIин «цIиял» бусурбаби. «Цебе, анцIгогIан соналъ цебе, Москваялъул мажгитазда букIана парахалъи, санагIалъи, бигьаго тIоцебесеб мухъалда чIезе рес букIана какал ралеб мехалда. Гьанже гьединал ресал гьечIо», - ян гIарз гьабулеб буго АхIматжановас.\nМоскваялъул исламияб колледжалъул ректор Марат Арслановас абулеб буго, гьединаб «тамахаб» рокьукълъиялъе гIилла кколин, къватIисан рачIаразул къадар кIудияб букIинин ва гьезул цо-цояз бакIалъулазул диниял гIадатазул абизегIанго адаб гьабулеб гьечIеблъийин.\nГьедин букIанигиян абулеб буго Арслановас, гIолохъанал татараз мисал босулеб бугин Шималияб Кавказалъул гIолохъабаздаса, хасго гъалгъалгун чачаназдаса, дагъистанияздаса, гъабардаялъулаздаса. Гьеб кколин ахирисеб чанго соналъул баянаб тенденцияйин.\nМарат Арсланов: «Ахирисеб чанго сонида жаниб дида бихьулеб буго татараз кавказалъулазулгIадаб хьвда-чIвади баккиялъул тенденция. Татаразги цоги миллатазул бусурбабазги такрар гьабулеб буго кавказалъулазул ретIел ретIиялъул къагIидаби, манераби. Динияб рахъалдасаги цо-цо жо гIолохъабаз гьездаса босулеб буго. Какал ралел мехалдаги чанги рихьула ханафитазул мазгьабалъул гIолохъабаз шафиитазул мазгьабалъул элементал хIалтIизарулел рукIин. Гьез гьеб лъачIого хIалтIизабулеб батизеги бегьула. ГIолохъабигун кIалъан, гьеб кинабго бихьун, дица ккола, Москваялъул татаразги, цогидал бусурбабазги Кавказалъул гIолилазул къагIидаби къабул гьарулел ругин.»\nЭР. - Кин дуда кколеб, гьеб лъикIищ яги квешиш бугеб?\nМарат Арсланов: «Кавказалъул халкъазул хасият ва хвада-чIвади такрар гьаби букIинчIебани, букIине бегьулаан щиб букIаниги цогидаб. Лъида лъалеб, квешабиш яги лъикIабищ мисал гьез босизе букIарабали. Дида ккола, гьелда нахъ щибниги квешаб жо гьечIин. Пуланаб заманалда гьеб «гIолилазул унти» гIадин лъугIина. Дир хьул буго гьелдаса хутIулеб «лъалкIги» лъикIаб букIинин. Гьелъ гьезул хадусеб гIумруялъеги кумек гьабилин».\nЭР. - Кин дуда кколеб, щай гьез гIицIго кавказалъулаздаса мисал босулеб бугеб, Москваялда гIемер руго гури добго Гьоркьохъеб Азиялъул ва цогидал улкабаздаса бусурбаби?\nМарат Арсланов: «Москваялъул гIолахъанал бусурбабаз Кавказалъул бусурбабаздаса мисал босулеб букIиналъе гIилла батилин ккола дида кавказалъулал цоцалъ журан, цоцал рахъ ккун рукIунеблъи, цолъун рукIунеблъи, гьезул кIудияб жавабчилъи, гьезул жидедего бугеб кIудияб тIалаб. Динияб бербалагьиялдасаги гьеб лъикIаб хьвада-чIвади ккола.\nЦингиги гьезие ракIалъе гIолеб батила кавказалъулазул бихьинчилъи, кьварун чIей. ГIолохъанлъиялъе гьединал жал рокьула. Гьез гIамал гьабулеб букIуна лидерлъиялде. Гьединал хасго Кавказалъул халкъазе хасиятияб жо, Москваялъул бусурбабазеги ракIалъе гIолеб буго. Гьедин Москваялда гуребги, буго Россиялъул гьоркьохъеб мухъалда гIумру гьабун ругел бусурбабазда гъорлъги. ГIурусазул бусурбабазеги ракIалъе гIолеб бугин ккола дида гьеб кинабго».


БакьагьичIиса ЧIанкIа (Тажудин)\n( I866 – I909 сс.)\nЧIанкIа гьавуна I866 соналъ БикьагьичIиб росулъ. Гьесул эмен МухIамадгIали хвана гьев гьитIинав вукIадго. ЧIанкIае гъоб заманалъ 8 – 9 сон гурони букIинчIо. Гьединго мискинаб хъизамалъе гьавурав ЧIанкIаги ва гьесул яц, Аваристаналда магIихъан хIисабалда машгьурай Хважаги ккана эбелалъул цIобалде. ЗахIматал къояздалъун эбел Хъатуница гIезавуна вукIинисев аваразул машгьурав шагIир.\nЧIанкIал гIумруялъул анцIгоялдаса цIикIкIун сон бахъула мутагIиллъуда. МутагIиллъиялъул заманалъ гьев цогидал мутагIилзабазда цадахъ щола росулъа – росулъе. Цогидал мутагIилзабазулго гIадин захIмалъиялда бахъула гьесул цIалиги. ЦIалул заманалъ гьес лъай босула гIараб гIелмуялъул, хIисабалъул, ва гьединго адабияталъул. Бищунго рекIее гIураб, ва гьесул рокьи бижараблъун ккола адабият. Жинцагоги гьес дандрала гIемерал халкъиял кучIдул, жиндие гьезул гьарула кверзул мажмугIал. Гьев цIикIкIун хурхаравлъун лъугьуна халкъияб адабият. Гьединлъидал абизе бегьула гьесул кучIдул гIагарал ругин «халкъияб кIалзул хазинагун».\nКучIдул гьари исламалъ гъукъараб букIиналъ ЧIанкIа цIакъ хIинкъун вукIун вуго гьеб халкъалъе баянлъиялдаса. Амма гьеб тIатула, дибирзабаца гьев рокъове витIула мадрасалдаса. ЧIанкIаца жиндир рокьул бицун гьарурал гурел, руго чияр рокьул бицун кагътил куцалда хъварал кучIдулги. Гьелъие сабаб – гIилла ккола гIолилал, рокьи ккарал, рокьи битI ккечIел ясаца ва васаца гьесда гьарулеб букIин. Амма ЧIанкIа живго вукIана рокьул гIашикъ. КIиго нухалъ рокьи кканиги, кIиябго рокьулги гьесул битI кколаро. ТIоцее гьесие йокьула Ках росулъа Гулишат абурай яс, ясалъул эбел – инсуца разилъи кьун гьеч1о, гьесулгун жидер магIишаталъул рахъ рекъараб гьечIин. Амма ЧIанкIада гьей хехго кIочон тола. Росулъа йикIарай ясги эбел – инсуца кьола чидае. Амма гьаб рокьул цIа гIумруялъго сунаро гьесул. ЧIанкIал кучIдул ракIарун мажмугI гьабурав ва гьелъие цеберагIи хъварав, хъвадарухъан Г. ГъалбацIовас чIезабулеб буго ЧIанкIаца гIумруялъго, жаниб цIар рехсечIониги, гIишкъу ккарай ясалде гьарулел рукIанин кучIдул.\nХъахIабросолъа МахIмудги ЧIанкIаги рукIана гьудулзабилъун. Гьезул цоцазде якъинлъи цIикIинабулеб жоги букIана кIиялго рокьул шагIирзаби рукIин. Цо – цо гIалимзабаца МахIмудил мугIалимлъун рикIкIунев вуго ЧIанкIа.\nШагIирасул гIумруялъул ва хъвадурухъанлъиялъул бицунаго кIвар бугеб суалалъул цояблъун ккола гьесул цIаралъул масъала. Гьанже бицен гьабулев шагIир, лирик нилъеда лъала Тажудин гIадинги, ЧIанкIа гIадинги. Кинабха гьелъул битIараб? Гьанжесеб заманалъул цIар рагIарав гIалимчи С. ХIайбуллаевас жиндир «МагIарул адабияталъул Тарих» (История аварской литературы, с. 478.) абураб тIехьалда хъвадарухъан Г.ГъалбацIовасул рагIабиги кьучIлъун росун хъвалеб буго гIалимчи Исхакил МухIамихъе рачун рукIанин кIиго вас гIелму лъазабизе. Гьезул цояв ЧIанкIа, цоявги ТIинчIав вукIуна. МухIамие къабуллъуларо гьезул цIарал, гIантал цIарал ругин жинцаго ургъула гьезие цIарал: ЧIанкIа – Тажудин, ТIинчIав – Жамал. Гьединго хутIулин ЧIанкIае Тажудин абураб цIар, амма жив гьавураб росулъ гьесда гIадамаца эбел – инсуца кьурабго цIар абула.\nС.ХIайбуллаевас хъвахъе абуни, ЧIанкIа вукIана исламалъ велъарав, гьеб гъварилъиялдалъун лъалев, сагIтал, къоял, сардал кIухIаллъичIого къуръан цIалулаго бахъизабулев хIалимав, дурусав, чидай лъикIлъи гьабизе цIакъав чи. Гьесул рос хварай яц Патуч уна цогидасда хадуй, ва уна гьесие росасе. Гьеб заманалда гьеб букIана магIарул гIадатаздалъун кIудияб рогьо кьолбое. МагIарул гIадатазул тIалабазда рекъани вацас чIвазе кколаан гьединай яц. Амма исламалъ рекIелъ хIеренлъи цIезабурав, иман – инсап лъалев, рахIму цIикIарав ЧIанкIахъан бажарулароан яцалда квер борхи.ЧIанкIаца тIаса бищула цогидаб, жеги гуманияб нух. Гьелъие цогидаб сабабги ккола гьесул исламалда жеги жанивелъун вахъизе бокьун букIин. Гьес тIаса бищула росу тун къватIиве ин. Гьев щола хIежалде унаго Турциялде. Амма нухда, Вади – Фатима абураб бакIалда, унтун хола ЧIанкIа I909 соналъ.\nШагIир жив чIаго вукIаго басмаялда гьесул рахъинчIо цониги асарал. Гьев гьаб дунялалдаса гочун гIеме – гIемер соназ хадуб къватIире рахъана гьесул кучIдул. ТIоцебесеб гьесул асаразул мажмугI къватIибе бахъана I963 соналъ, кIиабилеб I99I соналъ. ГIурус мацIалде гьев вуссинавуна Я.Козловскияс…\nЗарбу варакъулаб хIежалъул къуръан,\nРукьбал меседилаб, сан маргъалулаб\nКуркьбазда варакъул накъищ угьараб\nСабруяб ракIалъул гIакълу хисана.\nГIаданул беразул низам биххана.\nУнго, инсандай мун, сипат гуребдай,\nДир сабру лъугIараб гIажаибаб рухёI.\nВахIай, хIурулгIиндай, малаикциндай,\nДир хIалал рихьизе цее тIамурай.\nВавабай, ассиллъи, унго, чIурканлъи,\nЧIегIерлъи беразул, берцинлъи гьурмал.\nГьай, гIужбу – карамат, камиллъи чорхол,\nЧергеслъи, хIадурлъи, хIатIил тIадагьлъи.\nУнго, логол битIи, тIад рекъей ратIлил,\nКъвалзукьа чергеслъи, чорхол къагIида.\nЛугбал инсанилай, сан маргъалулай,\nСон рикIкIун чапана мун дир чорхолъе.\nСипат хIавраияй, хIетI тулпарулай,\nХIайванги херлъила, дур хIисаб гьабун.\nГIурусазул пургон, гьорол машина,\nМашааллагь, бечед, чорхол чIурканлъи.\nМеседил карапин, кибритул ахIмар,\nКинанха, йокьулей, йокьилей цойги.\nБерцинлъи, тIадагьлъи тIасан борчIарай,\nЧIурканлъи,камиллъи бергьун босарай,\nАл ясазул сайгид, мусудузул хан,\nХиялго бугодай, унго ракIалда.\nИхтияр кодоб кьун, кверщел духъго тун,\nДуего бокьухъе йижун ятила.\nНахъе анищалъул асар течIого,\nЭбел тIаде тIамун, чIаран ятила.\nЧIухIарал, рекъарал къагIидабазул\nКъадру ассилияб сипат течIого,\nСси бугел, реццулел тIабигIатазул\nТIокIай кмиллъизе кинан рес бугеб.\nГьурмадул бугеб сси, сверухъ бугеб нур –\nНахъе анищалъул асар тун гьечIо.\nАл ясазда гьоркьой мун чIараб мехалъ,\nХьухьикьан баккулеб бакъилан ккола;\nЯчIун гьезда бакьулъ мун гIодой чIедал,\nДир гIакълудул асар босун лъугIула.\nДудехун гаргазе гIашикъаб дир мацI\nЦабзада бухьуна мун йихьарайго.\nЙихьизе урхъараб ургьиб гьинал ракI\nЖаниб гьалаклъулла, гьаракь рагIигун.\nДунял берцинлъана, заман чIухIана,\nМун йижаралдаса ракI пахрулъана.\nБоялда нур барай, улка гвангъарай,\nГуберня къалъарай къутIпудул хIуби;\nЮссунеб руссада сверун балеб нур,\nЛайлатул къадирдай дур къвалакь бугеб.\nКъватIий яккулаго, дунял гвангъулин,\nБакъ – моцIалъул нурдай дур гьурмалъ бугеб.\nТIокIай гьариларо, гьадинай гIела,\nДур гIамал босарай яс йижиларо.\nЖавгьаралъул хIара, хIанил гъажаби,\nЛуълуалъул килщал, каржинул гьумер;\nГьуинал рагIаби, гIисинал цаби,\nцо кIалъай кIалалъул – кIарччамаб калам,\nКIиябго бералъул берцинаб балай –\nГьанже дунялалда, Дагъистаналда\nДур гуреб сси гьечIо гьаб улкаялда.\nЦинги росабазул сверухълъиялда\nСси дуде буссана тIолго ясазул.\nЯхси, Чачаналда, Чергес ракьалда\nДуда чин бащадай яс ятиларо.\nШураб хъалаялда, губерниялда\nДуде сси бахараб сурат бахъичIо.\nСси бугел ясазул округ командир,\nДуе час кколарев гIадан ватичIо.\nГIарб басмаялда меседил аят,\nЯсазул сси хола, мун цее чIани.\nЧIурканаб черхалде чергес хъабало,\nЧанги махлукъ буго дуца гвангъараб.\nЧергесал лугбазда лъарагIаб ретIел,\nЛъаларо дур кхимат – къватIул хабарал.\nБохда цIумур бараб цIар берцинаб хIинчI,\nХIалада лъаларищ дий бугеб балагь.\nХIираъ меIералде магIдинаб гIанса,\nГIайибан кколарищ дун гьадин тезе.\nГIиракъ, Мисриялда сардил явакъит,\nСаламниги битIе, ракI гIатIилъизе.\nСидратуллагьалде ахIдолеб гагу,\nГурхIа, гьудул, дида, дун холев вугин.\nГIадамал хIайранаб, хIайван гIодулеб\nГIазаб буго дие, мун лъаралдаса.\nГIишкъуялъул купи карандеги къан,\nКапураб гьаваялъ гьаглъулев вуго.\nГьаб хIалалъ мунилан холев дунги тун,\nХиял лъиде бугеб, дур хIал боххаяй?\nХIайванал гIажизаб гIумру дийги кьун,\nЛъиде юссинедай къасд лъолеб бугеб?\nУнго, гIайиб чIвалищ гIишкъу ккунилан,\nГьаха, чIвазин хатIа, хал гьабе гьелъухъ,\nгьагъаб гьумералъухъ, гьаб лагаялъухъ,\nНусабго саналъухъ, сипат – куцалъухъ.\nКинха гIайиб чIвалеб гIамал – тIабгIалда,\nТIаде жийго йиччан, рищун ругелъул,\nДур рагIул гьуинлъи, гьурмал берцинлъи,\nБицунеб каламалъ кеп гьабулеб куц!\nКурмузул гургинлъи, горбол халалъи,\nХъахIал щвемещалъухъ шавкъ бергьунеб куц!\nМунгун калам бицун, керен чучизе,\nКиса, эб даража дие щвеларо.\nЧерхалда квер хъвайни киб гурин дие,\nКвер битIун баизе мун лъихъе щолей?\nГьекъон унеб шараб щокъроса гъоркье\nЩибаб къатIра – тIири тIасан бихьула.\nТIад ретIунеб ратIлил пардав гьечIого,\nГьаналъ бугеб ракьа, гьоркьоб бугеб нах –\nНусабго логолъан гвангъун бихьула.\nЖибго инсанияб сурат гурони,\nСверун рагIад гуро, гIадан хъваларо.\nГIадан – инсаилан яти гурони,\nРакьда хIетIе гуро, хIурда лъакI гуро.\nГьурмадул нур буго, бакъул нур гIадаб,\nБакъуде рехарал хьухьал риунеб.\nЧорхое сан буго, сардилъ моцI гIадаб,\nДагъистан гвангъарай Гулишат – бикал.\nЗодил тIавус бачIун тIавап гьабурай,\nтIогьилаб явлухъалъ ракI бахъун ана.\nТIад чIараб тахбакIалъ тасбихI гьабурай,\nдуде хIасрат бергьун, гьаглъулев вуго.\nМагIарда чанилги чара бухIарай\nЧиновникасул яс йосана гIадахъ.\nГIурус падишагьас алапа хъварай\nАпцерасул ясалъ сагьвил гьавуна.\nВакъарав гIорцIила гIишкъуялдалъун,\nбецлъарал беразда канлъи бихьила,\nкамилаб гьурмаде валагьанани.\nБакараб кан гIадаб, канаб моцI гIадаб,\nБечIчIараб рахь гIадаб, бахьинаб гьумер.\nЯ мун лъаралдаса, лъарагIай бика,\nЛъавудаса ана, гIакълу босана.\nГIиприт хIайранлъулеб хIатIил росада\nДур свери бихьидал, дир сабур хвана.\nЦIулал кининялда, кварил рущада,\nкеп чIван чIурканлъараб лага дур буго.\nАлжан баркун, пирказ кодобе кьеяй,\nКидаллъагIан телев дун гьаб хIалалда?\nГIаршул рухIманасе сужда гьабеяй,\nСабаб гьабиларищ гьаб рокьиялъе?\nКигIанго кIалъазе намуслъаниги,\nКIолеб гьечIин чIезе, гIинтIамун бихье.\nГIадамаца хатIаб дида чIваниги,\nХолев вукIин лъазе, кIалъан вихьизин.\nЖаниб цIа бакула керен судула,\nСабру тIагIун буго гьанже черхалъул.\nЧергесаб дур логол хIисабги гьабун,\nХIал бергьунеб буго гьинал ракIалъе.\nОгь, ячIинчIей анищ ЧIалда росулъе,\nЧIунтараб рекIее балагь гьабизе.\nХар, сверичIей анищ дир свериялде,\nСабру лъугIараб серх чапун биине.\nМаргъалул черхалде лъарагIаб ретIел,\nЛъачIей анищ дида гьаракIунисей.\nНугъай авлахъалде хъурайсен кьегIер,\nДун гIадал гьавизе йихьичIей анищ.\nЗабру меседил шал гIадатIаги чIван,\nЧIухIдае сверула, керен судизе.\nОгь, байтулман дунял, дида бугеб хIал,\nХIал бергьараб гIишкъу гIадалъги щущан.\nВай, гIашикъаб гIумру инеб бугеб куц,\nТIулада кор боркьун, каранда цIа лъун!\nДуй сипат гьабизе ракI сагьвиллъула,\nБадиб балагьани, мацI кIочон тола.\nЙихьани, балагье, берзул нур унин,\nСипат – гьаяталъул гьайбаталдаса.\nГьанже элде щварай яс йижиларо,\nТIолго элъий буго, элдасан буго!\nМашааллагь, бечед, черх буго элъул,\nЖибго хIавраияб, хIур тIад чIолареб;\nХIалкIолеб бетIергьан, гьурмал бацIцIалъи,\nЦIердал матIу гIадин, гвангъун чIун буго.\nЛахIчIегIерал кьунсрул, гургинал берал,\nКагътида нун гIадин, росун лъун руго.\nМисри хвалчен гIадаб чалухаб мегIер,\nБегIерлъи рекъараб, гвангъи берцинаб.\nГордал цIоролгIанги цIваки камилаб,\nЦIцIуйзе гъира ккараб кIиябго гIоно;\nГIамбарул тIегь гIадаб, би – рахь жубараб,\nЖийго цо ясалъул багьаяб щвемещ.\nГIарцул куцаз къарал къарбиял курмул,\nКъвалакь чалу ккураб чараб пулуша;\nБагIармачуязда гIарцул чалаби,\nМесед тIад бекьараб хъахIилаб тIажу.\nРекъаншинаб ретIел, тIад чIвалеб кверлъин,\nКинсанго меседилъ сукIун лъун йиго.\nГъункарасул пайтон, цIадул машина,\nЦIа рекIуна рекIелъ кIилкIил гьаракьалъ.\nБаргъичал гIемерал къаламул килщал,\nКъвал дуда барав чи, унго хвеладай?\nКъутIпудал нур гIадаб чIурканаб лага,\nКвер дуда хъварав чи киса херлъулев.\nДур берцинаб гьаракь, гьуинаб бакъан,\nЭл дур калимаби, кочIол къагIида,\nКинавниги киназ, инаралзаби\nЭлъул пасахIатал паналъун руго.\nЛъаргIи чергесайги чалухлъиялъухъ\nЧи цеве ккеларо дир гьудулалда.\nТIолго бугеб ссиго сверухълъиялда\nДудасан куцала киналго ясаз.\nКинабго тIабигIат, тIолго пишаби\nЭлъул рикъун руго къоролзабаца.\nДир ракI божуларо жегиги элда,\nЭбелалъ гьаюрай яс ятилилан.\nЖийго инсанасул сурат гурони,\nСверухъ лъугьаниги, черх бихьуларо.\nЧирахъалъул гIадаб гвангъи гурони,\nГIадан – инсанасул рагIадго гьечIо.\nРосу гьогьомизе, дун паналъизе,\nГохIдузда рештIунеб тIавус батила.\nСабру лъугIарав дир хIалал рихьизе,\nХIурулгIин ятила, сурат бихьулей.\nДийго щвечIониги, щукру гьабила,\nГьоболлъуданиги рещтIун йигелъул.\nКъадар хъвачIониги, воххун вукIина,\nРакIалде щвеялъе рокъое щведал.\nДур баракат щваяй, щибха гьабилеб,\nРокьул гьава бугин гьаб балагь дие.\nШапагIалъи щваяй, дун кIочон тоге,\nДунги дурго гьудул махIрум гьавуге.


«Анжи» командаялъ 3-абилеб бакI ккуна\n20 маялда Дагъистаналъул футболалъул команда «Анжи» хIалеб букIана Москваялдаса «Локомативгун». Гьеб хIаялда бергьенлъиги босун Россиялъул футболалъул чемпионаталда лъабабилеб бакIалде бахана нилъер команда. ХIаялъул хIасил ккана 2:I. Абизе ккола жеги киданиги гьединаб тIадегIанаб бергьенлъи щун букIинчIин «Анжиялъейилан».\nХIаялъул тIоцебесеб бащалъиялда кIиябго команда бащад букIана. 34 минуталда «Локомативалъул» футболист Александ Самедовас кьабуна «Анжиялъе» гол, гьелдаса хадуб 40 абилеб минуталда гьебго «Локомативалдаса» Ведран Чорлукица жидерго кавабахъе торгIо кьабун хадуб кIиябго командаялъул хIасилал бащалъана.\nАхирисеб бищунго аслияб гол 74 минуталда кьабана «Анжиялъул» капитан Самюэль Это'оца. Гьеб бергьенлъиялдаса хадуб «Анжилъе» щвана 53 очко ва Россиялъул футболалъул чемпионаталъул лъабабилеб бакIалде рачIана.\nМахIачхъалаялъул футболистал цере ана цIарараб Москваялъул футболияб клуб «Спартакалдаса» ва Краснодаралдаса «Кубань» командабаздасаги.\nСпортивияв журналист Айдемир Дагановасул пикруялда рекъон лъабабилеб бакIалъе гIоло «Анжияъ» гьабураб хIай букIун буго кутакалда къуватаб ва жеги гьединаб борхалъуде команда бахунги букIун гьечIо.\nАйдемир Даганов: «2003 соналъ Россиялъул чемпионаталда лъабабилеб бакIалъе гIоло Торпердо командагун хIалаго гIемерал рекIкIалги гьарун Анжи къун букIана ва 4 бакI гурони щвечIо гьезие. Гьелдаса нахъе тIокIаб гьелде гIагарабцин хIасилги ккун букIинчIо командаялъул.\nАнжи буго унго-унгояб «гIурусазулин» абизе бегьулеб команда цин жидеего квекIенал гьарула гьелъ, хадуб гьезде данде кутакалда къеркьола.\nГьелъие мисаллъун бачине бегьула сон Локомативалдаса Александр Самедовас гьезие гол кьабизе тей. Щибго гьесие квалквал гьабилинцин лъугьинчIо нилъер футболистал. Хадур байбихьаан кутакалда хIалуцун хIазе. Добго Локомативалъ жидерго кавабахъе гол кьабиялъги нилъее гIезегIан кумек гьабунин абизе ккола, амма гьеб голалъ рачанин нилъ бергьенлъиялдейин абизе бегьуларо».\nАйдемир Дагановасул рагIабазда рекъон гIагараб заманалда «Анжиялъул» вукIарав тренер Гус Хидингил гьеб командаялъулгун букIараб къотIи-къаяй лъугIулеб буго. ТIокIаб команда куцазе гьечIо гьес, гьесул бакIалда Италиялъул «Ниаполи» командаялъул вукIарав тренер Вальтер Маццари вачIине вугилан.\nДагановас гьединго бицана Сулейман Керимовас «Анжи» босараб мехалдаго бицунеб букIанин Дагъистаналда футбол цебетIеялде гIемераб кIвар кьезе бугилан.\nГьес жиндирго рагIи ккун гIемераб хIалтIи гьабулеб бугила республикаялда гьеб спорталъул тайпа цебетIеялъе.\nХасго лъималазул футболалъул академия рагьиялъ гIемерал ресал кьолел ругила нилъер футбол бокьулезе гьелде руссине. Академиялда ругел лъималазе киналго рукIине кколелщинал ресалги санагIалъабиги гIунцIун ругин гьенирилан бицана гьес.


Къучагъсса зунттал арснал кьинилий\nАвтор: ilchi · 02.11.2015\nОктябрьданул 24-нний хъинну лахъсса даражалий хьунадаркьунни Ккуллал райондалий кIийла СССР-данул Виричушиврул цIа ларсъсса АхIмад-Хан Султаннул оьрмулул 95 шинан хас дурсса байран. Байрандалий гьуртту хьун бувкIун бия МахIачкъалалия Дагъусттаннал БакIчинал зунттал районнайсса вакил МахIаммад-ХIажи Зайналаьбидов, Дагъусттаннал БакIчинал администрациялул отделданул хъунама Артур Исрапилов, Дагъусттаннал Халкьуннал Мажлисрал депутат ХIасан Аьлиев, Къиримнавусса Сакскаллал райондалул советрал председатель Николай Россоловский ва ванащалсса делегация, Лакрал райондалул администрациялул бакIчи Къюннуев Абакар, ЦIуссалакрал райондалул бакIчи ХIажи Айдиев ва вайннащалсса делегацияртту ва цаймигу чIявусса хъамал.\nМероприятие дайдирхьуна Ваччавсса майданнив гьашину дацIан дурсса АхIмад-Хан Султаннул гьайкалданул хьхьичI тIутIив дишаврийну. Яла циняв хъамал лавгуна Виричунал буттал шяравун 1-мур ЦIувкIрав. ЦIувкIуллал жямат хIадур хьуну бия унгу-унгуну хъамал кьамул буван. Шяраваллил кIичIиртту бия чIюлу бувну, АхIмад-Хан Султаннул хъунисса суратру лалхьун, бартбисуртту чIирттайх бивчуну. КIичIиртту бия инсантурал бувцIуну. Ва мухлукьат инсантурал янилун багьлагьисса чIумал, дакI дия хъинну ххари хъанай, жулва тарих, жулла дуниял паракьатну дикIаншиврул талай бивкIсса чиваркI инсантурал дакIурдиву бушиву тасттикь хъанахъишиву чIалай.\nХхуйра-ххуйсса Виричунал суратругу хьхьичIух дургьуну, занай бия хъуними ва мюрщими, кувннал кув барча буллай.\nЦиняв хъамал батIайхту, шяраваллил дянив АхIмад-Хан Султаннул гьайкалданучIагу тIутIив дирхьуна. Яла Ккуллал райондалул бакIчи Сяид Сулаймановлул баян бувна АхIмад-Хан Султаннун 95 шин хъанахъаврин хас бувсса мажлис тIитIлатIишиву. «Лакрал ва татарнал миллатирттал дянив ватан дуруччин багьлагьисса чIумал чувшивуртту, къучагъшивуртту дуван хъинну сивсусса арсру ва душру чIявусса бивкIссар. Миннавасса цану хъанахъиссар жула къучагъсса зунттал чув АхIмад-Хан Султан. Укунсса арсру хъуни бувсса миллатру дунияллул элиталул миллатруну хъанахъиссар», — куна ванал. Махъру лавхъуна 1-мур ЦIувкIуллал шяравасса элмурдал доктор МахIаммадбаг ХIусайхановлул, Дагъусттаннал БакIчинал зунттал районнайсса вакил МахIаммад-ХIажи Зайналаьбидовлул, Къиримнавусса Сакскаллал райондалул советрал председатель Николай Рассаловскийл, Дагъусттаннал Халкьуннал Мажлисрал депутат ХIасан Аьлиевлул, ЦIуссалакрал райондалул бакIчи ХIажи Аьйдиевлул, шамийла «Чувшиврул ордендалун» лайкь хьусса Энгельс ХIажимахIаммадовлул, Ккурккуллал школалул директор Даниял Магьдиевлул ва цайминнал. Ккуллал райондалул бакIчинал Къиримнава бувкIсса хъамаллуран бахшиш дурна зунттал тIабиаьтрал сурат.\nШинал мутталий райондалийсса дуклаки оьрчIал дянив най диркIсса, Виричунан хас бувсса шеърирду ва сочиненияртту чичин баян бувсса конкурсирттаву ххув хьусса оьрчIан дипломру буллуна. Мукьилчинмур классирттаву дуклакисса оьрчIру кьамул бувуна «Аметхановцы» тIисса оьрчIал сакиншиннаравун. Вайннай галстукру бахIаву, билетру булаву, значокру лачIун ихтияр дуллуна хIурмат лавайсса хъамаллурахьхьун.\nМуния махъ Дагъусттаннал балайчитурал ва Ккуллал райондалул культуралул зузалтрал концерт ккаккан дурна. Мунинма тIий бувсса сахIналий хьуна хъинну ххуйсса концерт. Концерт дачин дурну ия райондалул бакIчинал маслихIатчи ва пресс-секретарь Шамххал Хизриев. Концертравух гьуртту хъанай бия: Карин Кьадинаев, Загьидат Муслимова, Жамиля Аьбдуллаева, Залихха, Султан ХIусманов, Мариян Жамалуттинова, Шавлухъ СалихIова ва райондалул цаймигу культуралул зузалт.\nТIивтIуну бия хъамаллуран ссупрагу. Байран ахттакьуннин лахъи ларгуна.\nДагъусттанлувталгу аьламрал цIурттавух\nОьрмулул тирхханну зузаву дия\nСледующая публикация ЦIуссаккуллал школалун – Виричунал-летчикнал цIа\nПредыдущая публикация АхIмад-Хан Султан увсса кьинилун хас дурсса вечер


Анкьил хIасилалХалкъияб магIишат\nМиллиял проектазе - 17 миллиард гъуруш\nРеспубликаялда микьго завод базе ракIалда буго\n22 январалда, ДРялъул бетIер Владимир Васильевасул нухмалъиялда гъоркь тIобитIараб данделъиялда «РФялъул пачалихъияб федералияб программа ва миллиял проектал гIумруялде рахъинаризе Дагъистаналъе субсидиял риччаялъе гIоло республикаялъул исполнительнияб власталъул гIуцIабаз федералиял гIуцIабазулгун къотIи-къай гьабиялъул хIакъалъулъ» абураб суал гьоркьоб лъун букIана.\nГьеб программаялъул хIакъалъулъ бицун кIалъана ДРялъул хIукуматалъул председателасул тIоцевесев заместитель ХIажимухIамад ХIусенов. Гьес бицухъе, 2019 соналдаса Дагъистан гIахьаллъулеб буго 12 миллияб проекталдаса гIуцIараб РФялъул миллиял масъалаби тIураялъул проект гIумруялде бахъинабиялъулъ. Гьезул кумекалдалъун улкаялъул социалиябгун экономикияб цебетIеялъул захIмалъаби тIуразе руго. Гьеб проекталда рекъон, 67 федералияб проект гIумруялде бахъинабизе буго. Дагъистан гIахьаллъулеб буго гьезда гьоркьоса 48 проекталъулъ. 2019 соналда, регионалда гIумруялде рахъинаризе ругел киналниги проектазе 17 миллиард гъуруш биччалеб буго, гьезда гьоркьоб 14,4 миллиард гъуруш федералияб бюджеталдаса биччараб, 1,1 миллиард – республикаялъул бюджеталдаса, 1,5 бюджеталъул гуреб гIарац.\nРегионалда гьел киналго къотIи-къаял гьариялъул хIалтIи гьабизе байбихьун бугин ва 15 февралалде киналго къотIи-къал гьарун рукIине кколин бицана ХIусеновас.\n«Исана республикаялъул бюджет 22 миллиард гъурушалъ цIикIкIана ва республикаялъул инвестициязул программаги гIатIилъана. Гьеб программаялда рекъон, республикаялда разе ракIалда буго: 27 школа, 22 лъималазул ах, ункъо сахлъицIуниялъул гIуцIи, 102 километр халалъиялъул газалъул мухъал, лъабго спортивияб объект, гIадамал лъедалъун хьезарулеб 26 бакI, лъим бацIцIад гьабулеб кIиго бакI, цо административияб мина. Регионалияб инвестициялъулаб программаялда (РИП) рекъон, 174 бакI базе ракIалда буго, гьезда гьоркьоса 101 исанаго бан лъугIизе ккола», - ян бицана ХIажимухIамад ХIусеновас.\nГьелъул бицунаго, Владимир Васильевас абуна: «Нилъее кьун буго гIемераб гIарац, кIудияб жавабчилъи ккола гьеб. Цебе гьеб гIарац унеб букIана хасал инвесторазул цогидал «программабазе». Жакъайин абуни нилъер рес буго гьеб гIарац республикаялъе, халкъалъе хIажатал ишазда тIад хвезабизе. Гьеб букIана киназулго анищлъун. Дида гьанив жиндирго ватIан бокьулев чи вихьулев гьечIо. Жакъа киназулго рес буго ватIаналде бугеб рокьи бихьизабизеги», - ян.\nРеспубликаялъул министерствабазул нухмалъулез бицана миллияб проект гIумруялде бахъинабизелъун гьабулеб бугеб хIадурлъиялъул хIакъалъулъ.\nЛъайкьеялъул ва гIелмуялъул министр Уммупазил ГIумаровалъ бицана министерствоялъ гIахьаллъи гьабулеб бугин «Демография» абураб миллияб проекталъулъ, «Лъайкьей» миллияб проекталъул микьго федералияб проекталъулъ ва цогидалги пачалихъиял программабазулъ.\nДРялъул ралел бакIазул ва ЖКХялъул министерствоялъ гIумруялде бахъинабизе кколеб лъабго регионалияб программаялъул хIакъалъулъ бицана министр Малик Баглиевас. Гьел программаби гIумруялде рахъинариялъе биччан буго 1,3 миллиард гъуруш. Министрас рагIи кьуна бихьизабураб заманалда жаниб хIалтIи гьабун лъугIизе бугин.\nДРялъул тIабигIиял нахърателазул ва экологиялъул министр Набиюла Гъарачаевас бицана министерствоялъ гIахьаллъи гьабулеб бугин «Экология» абураб миллияб проекталда гьоркьоре унел «БацIцIадаб лъим» ва «Рищни-къул (ТБО) батIа гьабун къачIай» федералиял проектазулъ.\n«Рищни бакIариялъул суал тIубазелъун гIуцIун буго «нухлул карта», гьелъие гIоло биччан букIана 1,4 миллиард гъуруш. Хадубккун жеги 600 миллион гъуруш тIадеги биччана. Гьеб гIарцуде республикаялда рищни-къул батIа гьабулеб анкьго завод базе ракIалда буго, жеги цо завод базе буго РФялъул Оборонаялъул министерствоялъги. Гьеб къагIидаялда, рищни-къулалъул миллион тонна батIа гьабун къачIазе буго. Тюбе поселокалда базе буго кIиабилеб нухалда хIалтIизабулеб материалалъул завод»,- ан бицана Н. Гъарачаевас.\nГьесул рагIабазда рекъон, кIиго соналда жанир разе руго рищни-къул батIа гьабулел комплексал, 2020 соналдайин абуни завод бан лъугIизабизе буго. «2024 соналде щвезегIан гьеб захIматаб суал нижеца тIубазе буго», - ян рагIи кьуна Набиюла Гъарачаевасги.\nПрочитано 2024 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 28 января 2019 10:12\nДругие материалы в этой категории: « Администрациялъул ишал\tАнкьил хIасилал »\nСпециалисты российского Минздрава повторно посетили пункт временного размещения граждан Азербайджанской Республики\n14:06, 29 мая 2020, 78\n14:01, 29 мая 2020, 18\nГлава Дагестана провел совещание с Анатолием Чубайсом и Анной Федермессер\n13:14, 29 мая 2020, 15\nПрием пациентов начали в военном госпитале в Ботлихе\n13:09, 29 мая 2020, 16\nНа лечении в госпиталях Ботлиха и Буйнакска находятся больше 40 человек


ГIурусазул цо аби буго гьадинаб: "РагI-мич бичулеб бакIалда пил гIадин" абураб. Гьелъул магIна буго хIисабалда, мухIканго гьабизе кколеб ишалъулъ снагIат гьечIеб, рагI-мич гъура- чункулеб пилалъул гIадаб хIалтIи абураб. Гьеб аби ракIалде бачIунеб буго араб анкьалъ Хасавюрт шагьаралда ккарал лъугьа-бахъинал рихьарабго.\nТIоцере кинабгIаги ахIвал-хIал лъазабичIого, жамгIияталъулгун, шагьаралъул тIалъиялъулгун дандбачIого къана мажгит. Салафиязул мажгит бугин абураб пикруялда нахъги рилъун. Россиялъул Конституциялъ бокьараб диналъе эркенлъи кьун батани щай гьезие кьолареб? Кьезе хIажат батичIони щай закон хисизабулареб?\nГьел чагIаздаса пачалихъалъул гIуцIиялъе хIинкъи батани, ялъуни гьарурал такъсирал ратани гьабе цIех-рех ва цIай диваналде. Лъил ихтияр бугеб щивав чияс жаниб как балеб Аллагьасул рукъ къазе? Лъилниги гьечIо, я законалда, я шаргIалда, я намусалда рекъон босани. Гьеб ихтияр гьечIолъиялъе нугIлъи гьабуна хадусеб къоялъ къотIнове 5 азарго чи вахъарабго тIад руссун мажгит рагьарабго.\nГьеле гьеб букIана кIиабилеб гъалатI. УргъичIеб, ахIмакъаб гали, тIоцебесеб гъалатI - мажгит къаялъ бижизабураб. КъотIноре рахъарал гIадамазда бихьана жал къватIире рахъиялъ мекълъи чIезабизе кIолеб букIин. Гьеб лъикI гьечIищха? БукIинарищха, мекъал ишал гьарулеб власть жамгIияталъ чIезабурабгоян абила нилъер кинацаго, тIаде ралагьун гьедин ккезеги ккола.\nГьедин гIадатго букIун гьечIоха гьениб иш. ЖамгIият, халкъ, пачалихъ буго гIаммаб организм, чIагояб, цоялъ цоялъе асар гьабулеб. Цояб рахъалъе мадар гьабурабго гIадин цогидалъе зарал гьабула. Унтараб бетIер сах гьабизе дараби гьекъон гьелъ кванирукъ унитзабураб гIадаб жо лъугьуна цо-цо мехалда. Гьедин ккана Хасавюрталда къараб мажгит рагьун хадусеб къоялъги.\nШагьаралъул перинатальный централда лъимер гьабулаго цо чIужугIадан хвана. Гьеб квеш буго, Алагьас мунагьал чурайги. Дида кIоларо гьениб тохтиразул гIайиб букIин, яги букIунгутIи чIезабизе. Гьелъие хIажалъула цIех-рех ва диваналъул хIукму. Щибха ккараб гьениб? Цебесеб къоялъ гIадамал къватIир рахъун мажгит рагьизабураб бихьараб халкъ жибго инстинкталда рекъон ана кодор ганчIалгун больница чухIизе.\nГьезул 90 проценталда лъаларо гIайиб гьениб тохтиразул бугищ гьечIищали. ЛъачIониги ана, жидедаго лъавухъе гьабуна. "ЛъикI щварал 90 абилел сонал!!!" - ин абизе бегьула. Гьеле гьеб буго пачалихъ цIер бичулелъуб пил гIадин багъа-бачариялъул гIаламат. Кколарелъуб бихьизабураб къвакIи (мажгит къазе), коллелъуб бихьизабичIого тун (мажгит рагьизабулелъуб ва больницаялда тIаде кIанцIарабго).\nЩибха рагьулеб бугеб нилъее гьаб ахIвал-хIалалъ? Гьалъ нилъеда бихьизабулеб буго киданиги пачалихъалда гIадлу букIунаро законалда цо, гIумруялъулъ цойги батIияб хIакъикъат бугеб мехалда. Гьелъул магIна щиб? Гьелъул магIна буго закон хIалтIизе ккола киназего бащадго. Гьелъул магIна ккола закон хасал хъулухъчагIазул ва пачалихъалъул гIайиб ккарал чухIулеб тIиллъун гуреб, гражданазул ва тIалъиялъул гьоркьорлъаби рихьизарулеб шартIлъун букIине ккей.\nГьеб киназего гIаммаб букIин, министрасеги гIачивехьасеги. Гьелъ киналго цIунизе ккей, гьевго министрги гIачивехьги. Хасавюрталда тIоцебе къуваталъулазул рахъалдаса хвезабуна закон - мажгит къан, хадуб халкъ къватIиб бахъана жидецаги гьеб закон хвезабилин. Халкъалъ гьабураб бихьараб ва пачалихъалъул загIиплъи халлъараб цойги къокъаялъ гьужум гьабуна больницаялде. Щиб кьелеб гьалъ нилъее? Масала, метер кигIан хвасар гьайизе хIаракат бахъаниги цойги гIадан хвани больницаялда жеги ганчIалгунищха инел тохтирал чухIизе?\nГьел тохтирзаца къватIалдаса хIинкъун унтарал къабул гьаричIони, ун жидерго рокъор чIани щибха лъугьинеб бугеб? Гьелъ дагьлъизе ругищ холезул къадар? Жакъа салафиязул гьужумалъ Хасавюрталда мажгит рагьараб бихьарал МахIачхъалаялъулал рагъарани гьаниб щибха ккезе бугеб? Ялъуни гьединаб ахIвал-хIал къварегIараб къуватищ баккун бугеб? ГIезегIан мехги бугин Дагъистаналда жаназабазул "дарам" къаралдасаян. Дагъистан кидаго букIана къотIа-къаязул ва дипломатиялъул бакIлъун. Гьединал гьоркьорлъабазде гьанир рачана жибго Дагъистаналъул ракь гIемер миллатазулаб ва гIемер диназулаб, батIи-батIиял халкъал цолъараб бакI букIиналъ.\nЖакъа динияб суалалъул пачалихъгун халкъ данде тункани, хадур социалиял проблемаби роцIцIине ганчIалги тIилалги хIалтIани, метер цониги провокаторас миллатазда гьоркьосеб ракьа реххани, гьениб иш тIилаздалъун лъугIуларо, рес буго кIудияб балагьалде рачине. Аллагьас цIунайги гьелдаса.\nЖамгIияталъул гIакълуги сабруги гIезе ккола пачалихъалъ гьарулел гъалатIазда хадур ун гутIизе. Гьеб бичIчIизе лъикIан мажгит къалездаги, тIилалгун тохтирзабазухъе рортулездаги. Аллагь цо гьавулел ва авараг ритIухъ гьавулел (с.т.гI.в) бусурабабиги цолъизе ккола рикьалаби гьаричIого. Гьеб Аллагьасе гIоло инсанасулгун гьабулеб рагъуеги ахир лъуни лъикI, нужеего Алагьасда цебе жаваб кьезе бигьалъи букIине.\nКире рачине бегьулеб халкъалъул «беццаб ццималъ»?


Рес къотIаралги къо бухIаралги руччабазегун лъималазе кумекалъе ятулей » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nИсламги цебетIураб, умумузул гIадаталги цIунараб, яхIалъул рачелги щулаго къараб бакIилан нилъго нилъецаго реццулел рукIуна нилъ.\nБатила гьединги. Амма чанго къоялъ Хунзахъа Раисат ГIусмановалъ гьабулеб хIалтIуда хадуб халккураб мехалда батIияб дунялги, батIиял гIадамалги цере рачIана. Унголъунги Дагъистандай гьаб, гуродайин кколеб хIал лъугьана.\nРаисат ГIусманова республикаялда машгьурай гIадан йиго. «Дагестан – без сирот» абураб жамгIияб багъа-бачариялъул исполнительный директор ккола гьей. Исана анцIго сон бана гьеб гIуцIаралдаса.\nЧанго соналъ цебе Раисатица жиндирго рокъоб социалияб гостиницаги рагьана. «Школа жизни» абураб проект ккола гьеб.\nГIумрудул нух мекъи ккарал, россабаз инжит гьарурал яги эбел-инсуца зулму гьабулел, ине бакI гьечIел гIолохъанруччаби рачIуна гьенире, лъималгун цадахъгицин. Гьединал рес къотIарал руччабазул лъимал тезе бакI гьечIолъи бихьун, Раисатица гьанжегIагар рагьана чIобого лъимал хьихьулеб ясли-ахги.\nБокьарав чияс тезе бегьула гьенир лъимал. Гьелъухъ гIарацги босуларо. Узухъда, гьеб буго РФялъул президентасулги ДРялъул бетIерасулги грантазда рекъон гьабулеб хIалтIи.\nГьанже гьелда ракIалде ккун буго херазулги тIалаб гьабизеги. Дагьалъ церегIан ракIарун рукIана гьелъ гьел. Гьезул гIолохъанлъиялда кванил нигIматазул цогидалъуги рукIарал багьабазда ва цогидалда тIасан суалалги кьун, КВН гIадаб жогицин гьабун бугоан гьелъ. Санал унел рукIиналъ лъаларила, амма ригь арал гIадамалгун хIалтIизе бокьизехъин бугин жиндиеян махсара гьабула Раисатица.\nУзухъда, гьеб бетIерунти тIаде босун щайин гьелъиеян ккезе бегьула. ТIадежоялъе Раисат йиго бокьараб куцалда гIумру тIамизе рес бугей гIаданги. Лъималги тIурарай. Амма жиндаго кIолеб гьечIин гьеб иш тезеян абуна Раисатица. Аллагьас тIамулей йигила жий цоялда хадуй цогидаб гьабизе.\nПалхIасил, РГВКялъул «ГIаданги, гIамалги, заманги» передача бахъизе журналист Хатимат МухIамадовагун цадахъ Раисат ГIусмановалъул социалияб гостиницаялдеги яслиялдеги щун рукIана гьал къоязда.\nБитIараб бицани, цо-цо чагIазул рокъор рукIунарел гIадал квегIенал шартIалги, рацIцIа-ракъалъиги бугоан гьениб. Кьижулеб рукъалъул нуцIида хъван буго: «В спальню заходят только спать!» абун. Гьелъ дие гьимизе бачIинабураблъи бихьидал, Раистаица абуна жинца гьал ясазе рокъоб щвечIеб гIадлу гьабулила. Масала, гьез тIаде рахъараб параялъго бусаби ракIарун ратичIони, яги гьенир тIад регун, гIодор рукIун ратани, жинца квешаб кIалъай гьабулила гьезие. Гьединабго гIадлу богорукъалъулги бугоан. Гьениб къеда чIван буго щиб къоялъ квен-тIех лъица гьабулебали. Кваназе гурони богорокъореги ине бегьуларо.\nХIур тамахаб бакI батилин абун, цIакъго сихIирал руччабиги рачIунел руго гьенире парахаталда рукIинилан ккун. Амма гьениб бугеб гIадлуги тIалабалги рихьидал, жал хадур раккилин абун цересаги тIагIунел руго.\nСордо-къо гьениб баралъухъ щибай чIужугIаданалъ кьезе ккола гIицIго нусго гъурущ. Гьеб кьезе рес гьечIони, гьез букъизе бегьула щиб-щибниги жо. Масала, чанго фартук, салфетка.\nЯсал рокъоре руссунеб, къватIире рахъунеб гIужги чIезабун буго гьениб. ТIадежоялъе, Раисат дое-гъое араб мехалда жал рокъор ругилан гьез гьерсал рицинаредухъ, лъураб видеокамераги буго гьениб.\nГьенире рачIунел ясал батIи-батIияб къисматалъул ругелъул, Раисатица гьезда кьучIдасанго малъула кинабго. Квен гьабиялдаса бахъараб, хъвай-цIалиялде щвезегIан. Масала, гьабсагIаталда гьений йиго Бабаюрт районалдаса ячIарай гIолохъанчIужу, хIалицаго жиндирго фамилия гурони хъвазеги лъаларей. Гьезул щиялъул батIа-батIаго бицине бегьула.\nГьелда тIадеги ясазул ратуларо хIажатал документал. Гьелги цIи гьарула Раисатица.\nГьезул гостиницаялда ясаз цIализе лъурал тIахьазда гьоркьоб бугоан Къуръанги. Жиндие гьеб Сириялдасан щванин бицана Раисатица.\nБищун рагъ боркьараб мехалда ун йикIун йиго гьейги Россиялдаса вакилзабиги доре. ТIокIаб заман батичIебищин нужеда гьанире рачIинеян абунила доз жидецагогицин гьезда.\nДоре иналъе гIиллалъун ккун бугоан 50 лъимер бугин мажгиталде бачIун чIунилан баккараб хабар. Гьел бесдал лъимал хьихьизе кумек гьабилаанин жинцаян бицен гьабун букIун буго Москваялде индал Раисат ГIусмановалъ. Гьей доя гIемер щола Пачалихъияб Думаялдеги цогидал бакIаздеги. Гьеб мехалда гьелъул лъай-хъвай ккун бугоан Сириялда риххарал килисаби къачIалеб организациялъул нухмалъулей Ланцева Валентиналгун. Гьелъ Сириялда рахъарал суратазул выставка букIун буго гьеб мехалда Москваялда.\nЛанцевалъ Раисатил пикруялъул хIакъалъулъ бицун бугоан РФялда вугев Сириялъул посоласда.\n«Гьелдаса хадуй дун йитIана Сириялде унеб букIараб Россиялдаса делегациягун. Доя дандчIвана дозул муфтийгун. Гьес дие сайгъат гьабуна Къуръан. Дица гьесие - гьоцIдерил гулгун. Хунзахъа хурдузул чаялги росун рукIана дица цадахъ, натIухI букIана. Табасаран районалъул бетIерас халичаги кьун букIана добе босизе. Цогидаз тIахьал рукIана кьун. Кинабниги тоннагун 700 кило букIана нижехъ батIи-батIияб къайиялъул.\nБитIун бицани, рекIелъ хIинкъиги букIана рагъул кор боркьулеб бакIалде унелъул. Амма инкар гьабизе кIвечIо», - ян бицана Раисат ГIусмановалъ.\nПалхIасил, гьеб къоялъ Хатиматгун цадахъ передача бахъулаго гIезегIан ракIгъураб гара-чIвари ккана Раисатилгун нижер. Гьелъухъ нуж балагьизе бегьула гIага-шагарго бачIунеб анкьалда.\n«Миллат» абуни цойги нухалда тIадбуссина Раисатил къайи-свериялде.\n» «Ниж тIалъиялде хIапдезе кколаро, халкъалъул гIумру бигьалъиялъе нухал ралагьаниги гIола»\n» Килалъ – авар мацIалъул роолаб мактаб


Хехаб кумекалъул станциялда сас тIагIун хутIулел гьечIоан. Шибаб лахIзаталъ ахIун бачIунеб букIана Хехаб кумек хIажалъун гIадамаз. Хехаб кумекалъул тохтурас бухьен гьабизе букIине ахIун бачIаразухъа диспетчералъ телефоналъул номерал росулел ругоан. Cтанциялъул диспеnчер Джамиля ХIажиевалъул рагIабазда рекъон, кумек тIалаб гьабулез къватI яги рукъ мухIкан гьабизе хIажалъани букIине босулин гьебилан баян гьабуна.\nИргадулаб Хехаб кумек тIалаб гьабун ахIи бачIана Амет-Хан Султанил къватIалдаса. Гьенире Ине къачIана цогидаб бакIалдаса вуссун вачIарав Хехаб кумекалъул тохтур Ильяс Севедов. Ильяс Хехаб кумекалъул станцмялда хIалтIулев вуго Iо соналдаса цIикIкIун заманаялъ.\nРадал, хIалтIуде щвейгун, танкан хIадурулин цадахъ босулеб дару-сабаб ва тIагIел-алат. Амма цо-цо хIалтIул заман щун бахъиналде хехаб кумек тIалаб гьабун ахIи щолин баян гьабуна Ильясица. Гьесул рагIабазда рекъон, гIадамазул гIарз букIунеб хехаб кумек ригьда щунгутIи бараб буго станция шагьар тун къватIибехун букIиналда ва гьединго шагьаралъул къватIазда дандчIвалел лазатбахъабазда. Нухда, шагьаралъул цояб рахъалдаса цогидаб рахъалде щвезегIан 40 минут бана. Амма цогидал автомобилаз нух кьолеб букIана Хехаб кумекалъул машинаялъе. Аслияб куцалъ гIадамазда бичIчIулин лъил бугониги гIумру хвасар гьабизе кватIизе рес букIин, ва биччалин машина, амма камуларин цо-цо пикру гьечIелги гIадамалилан баян гьабуна тохтурас.\nИльяс Севедов: « Цуцада релълъарал лъугьабахъинал рукIунаро цогIаги нухалъ. Гьедин, масала нижехъе кьола диспетчерас цIураб кагъат. Гьениб хъваралдаса дагь бичIчIула, масала нухда ккараб лъугь-бахъин абун хъван бугони чиясе расги гьечIого батизеги бегьула. Амма рес букIуна гьединго гьемерал сакъатлъаби ратизеги. Гьединго камуларо хехаб кумек тIалаб гьаби рагъ ккараб кьал ккараб бакIалде. Аслияб квекIен ккола нижер хIалтIулъ битIараб адрес батизе захIмалъиялъ»\nХехаб кумекалъул машина бачунев ХIажидадаев ГIабдудаца тIаже жубана гьанже жидер машинабазда Глонасс абураб алат лъун бугин, гьелъ бигьалъулин хIалтIи.\nУнтаралъухъе гIага-шагар 40 минуталдасан щвана кумек. Хехаб кумек тIалаб гьабурай йигоан лъимер гьабизе ригь щвелалде къагIилда гьечIого лъугьарай яс. Тохтурасул цереккун кьурал баяназда лъимада хIинкъи букIана. Хехаб кумекалъул машинаялъ унтарай МахIачхъалаялъул аслияб клиникияб больниуаялде щвезаюна. Унтарай парахат гьайилалде бачIана ахIи цIияб адресалде Хехаб кумек тIалаб гьабун. КIиабилев унтарав , гIолилав къагIида гьечIого лъугьун квен рекъечIого. Тохтурас баян гьабуна, гьеб тайпаялъул унтаби къанагIалъи кколарин гIолилазда гъорлъ. КIиабилев унтарасде щвезе 30 минут бана. КвекIен ккана Хехаб кумекалда данде чи вачIинчIолъи мухкан гьабун бакI бихьизабизе. Гьев унтарав парахат гьавуна шагьаралъул №2 азарханаялда. Гьоркьохъеб куцалъ къойида жаниб 7 унтарасде унин баян гьабуна Ильясица. Амма кумек тIалаб гьабурал гIемер рукIунел руго.\nМахIачхъала шагьар гуреб , гьединго Ленинкент, Степной, Турали ва цогидал сверухълъабаздеги кумек жидеца гьабулин, амма гIаммаб куцалъ гIицIго 33 хехаб кумекалъул машина гурого гьечIила станциялъулилан баян гьабуна тохтурас. Гьеб кинабниги 33 гурого гьечIеб автомобилазухъа кинго бажарулеб гьечIо тIубараб тахшагьаралъул ва сверухълъиялъул тIалабал тIуразе. Тохтурасул баяназда рекъон, Хехаб кумекалъул тохтурасул харж кколеб буго 6-7 азарго гъурущ. Фельдшерасул харж 4-5 азарго гъурущ.\nМахIачхъалаялъул Хехаб кумекалда цIар хехаб гуреб хIенцаб лъезе бегьилилан рикIкIунел гIадамалги камулел гьечIо. Масала, ГIалиева Сакинатица Хехаб кумек тIалаб гьабун буго жиндир эбел къагIида гьечIого лъугьиндал, амма сагIаталдасаги Хехаб кумек тIаде щун гьечIо. Чара тIагIарай ясалъ ахIун таксигун ячун йиго эбель азарханаялде. МахIачхъалаялдаса МухIамадова Шакиратие гьединго щун гьечIо Хехаб медикияб кумак. Гьелъ ахIун кIиго сагIаталдаса бачIун буго машина гьезул рукъалъул кIалтIе. Амма унтарай рокъосез жидецаго щвезаюн йиго азарханаялде.\nМухIамадова Шакират: «АхIана медикияб кумак. Расги гьечIого цIа бахун лъугьана . Гайморит букIана дир. Хехаб кумек тIалаб гьабун цоцIул ахIидал 20 минуталдасаги бачIинчIо. Нахъеги ахIана. Амма чанцIул ахIаниги сагIаталъ чIана, бачIинчIо гьеб. Гьебмехалъ машина ахIун щвезаюна дун азарханаялде. ГIемерисел рукIунел руго гьез тун жибго унти тIагIинилан. Гьелъ цингт чанцIулго ахIичIого рачIунел гьечIо гьел».\nКумек тIадещунгутIиялъе гIиллаби ругин, гьеб медикияб кумек гьабулел гIадамал ригь барал рукIиналъилан рикIкIунеб буго Шакиратица. Аслияб куцалъ, Хехаб медикияб кумекалъул бригадаялда руго ригь барал хIалтIухъаби. Гьединго, официалиал баяназда рекъон, хехаб кумекалъул автомобилазул 40% кколеб буго лъикIаб гьечIеб транспорт.\nГьединго, ахираб заманаялъ МахIачхъалаялда тIибитIун буго Жалго бетIергьанаб магIишаталъул гIуцIабилъун кколел азарханаяз гIарцухъ Хехаб кумек тIалаб гьабизе рес кьолеб гIадамазе. Гьоркьохъеб куцалъ гьединаб хехаб кумек тIаде щвезе балеб буго I0 минут. Амма гьелъухъ буго бихьизабураб багьа. Масала, гьединаб хехаб кумек ахIизе бегьулеб буго «Целитель» абураб азарханаялдаса. Гьединаб хехаб кумек тIалаб гьабуралъухъ унеб буго гьоркьохъеб куцалъ 1500 гъурущ.\n2014 соналда жаниб кинабниги 95 азарго хехаб кумек тIалаб гьабураб ахIи къабул гьабун, медикияб кумек щун буго гIадамазе МахIачхъалаялда. Гьоркьохъеб куцалъ, хехаб кумек тIалаб гьабун станциялде кIалъалел руго 500 гIанасев чи. Амма камулел гьечIо, цо сордо-къоялда жаниб азарго хехаб кумек тIалаб гьабун азарго чияс ахIараб мехги. Хехаб кумек тIалаб гьабулеб буго аслияб куцалъ, рекIел унти бугел гIадамаз ва гьединго, битдул тIадецуялъул лазабахъи бугел гIадамаз. Тохтурас баян гьабуна, гьединго параялда рекъонги рикьизе бегьулин гIадамаз хехаб кумек тIалаб гьаби, гьедин, риидалил заманаялъ. Чехь-бакь унтун ахIиял рукIунин, хасалил заманаялъ хехаб кумек тIалаб гьабулин газалъ квеш лъугьун. Масала 2013 соналъ, газалъ квеш лъугьун хехаб кумек тIалаб гьабун буго 600 цIикIкIун чияс.


Бокьун бугищ казаказе лъидаго бачIеблъи?\nИсана май моцIалда Россиялъул Уголовияб кодексалде гъорлъе жубан букIана цIияб бутIа – «Россиялъул территориялияб цолъи бикьизабиялде жамгIияталда бараб ахIи» абураб. Гьале тIоцебесеб нухалъ гьадинаб гIайиб Краснодар икълималъул ФСБ-ялъул идараялъ гIунтIизабун бугоан 25 сон барай Дарья Полюдовалде ва жеги кIиго чиясде.\nРоссиялъул жанисел ищазул министерлъиялъул университеталъул студент Дарья Полюдова ккола Новоросийск шагьаралдаса хIаракатчIужу. Гьелъ рахъ кколеб буго Россиялъул квегIаб багъа-бачариялъул. Гьей йикIун йиго Россиялъул Коммунист партиялъул, «КвегIаб Фронталъул» ва цогидал гIуцIабазул гIахьалчIужулъун.\nАвгуст моцIалъул авалалда Краснодаралдаса Украиналде гочарав психолог Петр Любченковасулгун цадахъ Дарьяца гIуцIана «Кубанялъул Федерализациялъе гIоло» абулеб марш.\nЖибго регионалда гьелъул рахъ ккурал ратичIониги, рехсараб жигаралъ кIудияб дандерижи багъаризабуна Украиналъул прессалда. Украиналъул журналистазда гьеб бихьана Краснодар икълималда гIумру гьабулел казаказул гъира хIисабалда.\nАмма батIияб пикру буго Россиялъул экспертазул. Гьезул гIемерисез Дарьял жигар бихьула Украинагун унеб бугеб информационияб рагъда Россиялъул федералияб тIалъиялъ гьабураб провокациялъун.\nДарья Полюдова ккун, ва 15 сордо-къоялда жание тIамун йикIана. Гьеб букIана административияб арест. Хадуб Дарья щвезаюн йикIана ФСБ-ялъул цIех-рехалъул изоляторалде. Ва гьелде гIунтIизабун бугоан «Россиялъул территориялияб цолъи бикьизабиялде жамгIияталда бараб ахIиялъул гIайиб».\nГьадинабго гIайиб гIунтIизабун букIана жеги кIиго чиясде. Амма гьезул цIарал рехсон гьечIо. Дов тIадехун рехсарав Любченковас гьабсагIат хIадурлъи гьабулеб буго Украиналъул батальоналда аскарияб хъулухъ гьабизе.\nГьесдаго цадахъ гьадинабго хIадурлъи гьабулеб буго 21 сон барав анархист Вячеслав Мартыновас. Гьединаб хIукму гьес гьабуна жив гIурусазул миллатчагIаз вуххун хадусала. Гьез Мартынов вуххана дос каранда Украиналъул байрахъалъул ишара бан букIиналъухъ.\nЖиндир заманалда ФСБ-ялъул цIех-рехалъул изоляторалда чанго къо барав политолог Михаил Савваца абулеб буго хIакъикъаталда Краснодаралда сепаратизмалъул бербалагьи лъилниги гьечIин, аммаила гьадинал гIайибал гIадамазде гIунтIизарулаго, низам-цIунулез жидецаго сепаратизмалъул пикраби рижизарулел ругин.\nЩайин гьикъани, щай гурелъул кIвар-цIикIкIараб проблемаялда тIад гIемер ургъичIого, гьез жидерго хIалтIул статистика лъикIлъизари гурони, тIокIаб щибниги гьабулеб гьечIо, ян абулеб буго политологаз.\nЦого мехалъ Михаил Савваца сепаратизмалъул проблема нахъ чIвалеб гьечIо. Гьесда ккола Россиялъул цогидал регионазде данде ккун, Краснодар икълималда казаказул бакIалъулаб миллияб бичIчIи цIикIкIараб бугин.\nГьанжелъагIан кIочон тун гьечIилан Гражданияб рагъул заманалда гьениб лъазабураб лъиданиги бачIеб республика. РукIа-рахъиналъул шартал, низам гьечIолъи, гIадамазул тIалаб-агъаз гьабунгутIи – гьале аслиял гIиллаби, гIадамазул разилъи гьечIолъи бижизабулел.\nВа гьелдалъун баккулеб буго сепаратизмалъул бербалагьиги, ян абулеб буго профессор Савваца ва бачунеб буго гьадинаб мисал.\nРоссиялда жанире тIамурал гIадамазул лъабго бутIа гьабун цо бутIа ккола гIайиб гьечIого туснахъ гьарурал. Жанире лугьизегIан гьез ракI бацIадго режималъе квербакъи гьабулаан. Гьанжейин ритIухълъи тIалаб гьабулаго, гьез гьадинаб пикру гьабулеб буго: «ГьедегIан кIудияб улкаялда низам батизе захIмат бугони, цо гьитIинаб жибго жиндаго чIараб улкаялда гIаги гьадинаб рес гьечIищилан». Гьеб бугин унго-унгояб сепаратизм, ян абулеб буго профессор Михаил Савваца.\nТIолго Кубанялъул казаказул бодул атаман Василий Комлацкий гьелда разияв гьечIо. Гьесул хIисабалда казаказул жамгIияталда сепаратизм гьечIин ва гьадинаб суал провокатораз борхизабулеб бугин.\nТарихчи Игорь Васильевасулги гьадинабго пикру буго, гьес гьадин дурус гьабулеб буго: «Кубанялъул федерализациялъе гIоло абулеб маршалъул гIуцIарахъабазул я жиндирго хасаб бербалагьи, я идеология гьечIо».\nГражданияб рагъул заманалда лъазабураб Кубанялъул республикаялъул бицен гьабулаго, гьес абулеб буго казаказ доб республикаялъе квербакъи гьабун букIинчIин.