Автор: ПатIимат МУХIАМАДОВА гIурус-чIамалазул словаралъул автор\nЗахIматго унтарай эбелалъул бусадухъ гIодовги чIун рижарал пикрабазул кьучIалда гьарурал гьал хъвай-хъвагIаязда машгьурав дагъистанияв, доктор МухIамад Пабдулхабировас бицен гьабулеб буго ВатIанияб рагъул заманалъул бесдал лъималазулги магIарул руччабазулги бакIаб къисматалъул гуреб-ги, эбел-инсуда цебе лъималазул борчалъулги, гье-динго лъикIлъиялдаги квешлъиялдаги гьоркьоб бугеб батIалъиялъулги. Авторас тIадегIанаб къимат кьо-леб буго ахираб анкьго соналъ унтарай жиндирго эбелалъе ракIунтун хъулухъ гьабурай яц Шамсиятие. Хасго гъваридго пикру гьабулеб буго Пабдул-хабировас гIумруялъулги хвелалъулги хIакъалъулъ. Гьединал хъвай-хъвагIаял къанагIат гурони рукIунаро нилъер газетаздагун журналазда. Гьанибго абизе кко-ла гьеб буго чIамалазул мацIазда хъвараб тIоцебесеб гьединаб хIалтIи.\nДида лъалаан Хасибат, йокьулаан гьейги, рокьу-ла гьелъул лъималги. ГьитIинго эменги хун хутIарай гIадан хIисабалда, дида лъикI бичIчIула Дагъиста-налдаги Москваялдаги лъалев доктор МухIамад Пабдулхабировасул рекIел бухIи. Дида лъикIаблъун бихьула киналго чIамалазе МухIамадил гьал хъвай-хъвагIаял цIализе. Гьеб цIаларазда ГIабдулхабировасул хъвай-хъвагIаязулъ ратила гIезегIан тIад ургъизесел пикраби.\nPS. ЧIамалазул мацIалъул хъвай-хъвагIай гьечIолъиги хIисабалде босун, "ХIадисал" хъван руго гIурус-чIамалазул словарь-алфавиталда. Гье-нире тIаде журан руго авар алфавиталда лълъ хIарпалде данде кколеб лI ва цI хIарпалде данде кколеб сI хIарпалги. Масала: лълъулъазе - чIучIана; цIогьор-сIогьор.\nАвтор: МахIаммад Гъабдухабирив 2001 егъинлI 12 апреллIа Дагъистан-Москва\nЭчIиссия чIамалалдуб мисIихъа лълъелъадала идалаб ва ин-надала букъулалалIаб гьоэ словар -хоше гьекьи йессада идийе Тураласув МахIаммадий гIалиме ягь ПатIиматхехин олъил! гошаб къимматла игьи хъвадда кагъат,\nГьо йисаме ПатIи!\nДела эчIиссия ида хъвадахъ илIиб мисIихъа кагъат. Обла духе. -"ЭтилакIахъ?" - дахъ мин хинсалада де икьида гьа-кь.\nЭчIиссия. Милла ида ди-кIада микIида йикIва имала вичIа еххунна, -"Има" - дахъ икьиладала гьайидас ва илъатвлъелI эшвлъи-букьлъи тIоббад иидаб. Гьукь йикIвадала минн райончIдала эчIиссия Иди школа булIал асил! медальлъа. ЯхатIв Агъвали дела булIал школа гьукьда-медальлъа. Илъатубедуб тIалаб гьооб игьидаб букIа Советияб хIукуматид. Яасс хIакимзабадви гошабе сIогьорзаби ида эчIи эсбахъе бацидахъ. Зибедала гьукьисс бакIве бисинна-гудда гьукь. Гьакьисс ришват динхе хардалла заман букIаха уде егьималIан динда инсгитутхе эсбахьедала вессла вукIелълъ ва тохтурлъилI ди\nиннадала вулIла вукIелълъ. 06 бешушила бесла букихвида. ИлIи гIумру игь сIогьорзаби туснахъ лIан бакIудаб егьималIан.\nЭчIлIаб. Дулъа ди ила идаледа якIв -якIвечIода. 06 дихе иидеда. Дуй гьоэ якIвелъала ва дуб гошаб гьуннарлъала баркаллачIан духъ икьида: "-Дий ила ялIама эшлъихъа ида зайлахъ" - дахъ. Ай милIабалъан ди олълъичI эссбахъе ида. МикIудба хьуллесс ида ялIамала илвлъа бигьалъи булIодахъ. БичIелI гьисIв ахиннаб - иквалаб йикIулдиесс илIичI квада ихв гуда.\nЛъалъалIаб. ИлачIан ди иннадала гуллаб вукIа илIибда мисIихъа. ИлIибда мисIихъа хъваделъа хахамад сIабалла ди яIквелъа микIубкIала бигьалъи булIилъихъдахъла ида хьул. ДухекIада гьолъхъа себиладхве иила биси илIиб мисIичI хъвадда. ГьуинкькIама ми эсбахъекIахъдахъла йисIи дулъа илулI басна идал дилъа.\n... Ягьуди басенхъа исси ила йикIва ида гьалIандала эчIчIи къувате ягь. Дихедала гьа-а олъльи ахал гьецIалаб якIведа гьатIнлIла ва бекъулIан\nсIидо, авалдахъо гьалIи ячдаб гьучIал! себиладуч! ахал гьецIидасдала химди. Хахадаб гьадамалъакIада микIубда джаджала гуд колхузлIан амахикIада хIалтIид ила егъв егьималI. Белолла ой йигъудаб йикIва, чачаналдуб къегьалъихъла ой хIалтIид, дояркалъилIла йикIва; екьела игь, ялвбелла игь. гьакъв - къогь -бекьла игь; ризикъилIла, худалIла ва хъизанлIла игь тIалаб. Илъас-илъала егъв бакIукIе хIалтIбе игь илуд. РагъиллI заманалIандала гьалIа гьадами икIидалъи ила йиналIаб ийкIва ида себилала ягьилачIа гьодулIа гьоб бахъуна гьалIа гьадам - ягь бичIелъе.\n... Къина зекъви эгьи ниэлъе икунадала бажардида макIачIилI кобала игьи тIамсачI ах кьихан йиналIаб йикIва ила. ИлучI гурхIид де ой бегъусс ахалдала гьесIалаб йикIвелълъ. Ила йикIудаб йикIва сIиянда гъазвабе, никвабе ва гъавабе зекъвидахъ, бекъулI зайлахъдахъ. Гьукь йисинна ила гьалибахабици гьасIа йиссуннаб, никвабе яшидас йилIв. Гьункь ой йикв бегьани. Икьис дараби игьадала ахал гьесIелъ ила. МукIурлъдахъ йикIвелъ ила ссиянисс жигар инлълъичIо муналIахъдалъ. Ахал гьесIила бажардахъ икIвидаллъи букIа илвлъа эчIи идалабагьи. Гьункь йикIвадала илуд седала эл етелълъ ва себдала коба бетелълъ. Икьхъа йикIвадала ва эд булIдала АллагьассучI разикIалладахъ йикIва ила. Зайлахъ йикIвадала зиб-зиб бугучI коба игь илуд ягьуд кумакла игьи. ЗайилилI хва сIикIделъа, зигарилIандала кобалI букIа мисI илуд бехъидахъ. Илуд эшдада АллагьассучI бозелачIан игь яшав. ИлъилI зайлилъа АллагьасучIо кумакла букIа идлуд хадахъ зиб-зиб кобачI бахватI. БегъдучI ахо лайла бехъ олълъи, гIумрулI микъ битIид букбедахъла хад инлълъхе бай-байдадвлъа. Олълъхедахъ икьада бегъв баэ ва баалIахъла ида. Гьадаме бечIубедала балIахъ бакIвелълъ. Баркалла ида дибла, дий яцулIла ва исси илулIла къимматла игьи олълъхе ахи баэдадвлъа. Обла ида илIи бичIила бессила бегьдидас эшдадда еш гьооб гIадат.\nИла ахал гьесIелъ ва бегьананда еххви сIикIид чIета. Елабе загIипее ялIв, амма дихе иидеда илулI елабе къуватее якIвада заманла. ИлулI якIвелI гьолъичI кантIид вукIа ди иннадала. Гьолъи бета, эшлъви игьлада игьелъ олъи гIумрулIандала. Себлала мукъулI севдала гьадамчI илуд гIайиб игьелъ. Себилала илбела бисинна гуда гьункьисда гьообе. Дихе якIо эчIиссия йилIудеда гьообе илубачI ссия аквалI ХIабуллагьханнви Хатибач. ПьекIва бакъада вичIадала олъи боуда вагьлъала ва лъалъада ягьвлъала юшаб лъайла гуд ва оби гьообела балъвал. Гьункьисс илубалI гьолъид ида аб дунялчI гьолъи цIин. Гьункьисс илубалI елабад ида аб дунялчI берцинлъила йисIал.\n.. Ахал гьесIила, гьасIа батула ва иквнадала бажардидасс, бахенчIодала ал зайлаб мачIдуб МасквучI ида гошаб больница (Н 18). Зайлаб мачIилачIан босIулIла, егьинлIла об мачIдуб илбе бакIудеда оддуч! эсбахъе; бегъуссан имбе байладала баихвида об больницо. Зайлаб магIла бета, мачIилI илала ета бегъусс имубад себила гьасIбе бехъидеда. Гьункьисла ида сесебе квинтIабе бакIудахъ инубеда мачIудлъадала яхI бохиннас.\n... Динда вукIудеда ургъдахъ:"-Этилак!ахъ илIи аб дунияло бал!вал?''-дахъ."-Эд налъкIа гьадамачI ах аб дуниялчI? ИлълъалххинкIа илIи маналIахъ? ИкьисскIа микъ илIиб: битIиддакIале, бичIаннакIале? ИмчIанкIа илIи? ЕлучI квадан эха, якIвечI ини экIа? ИлIи басиннабла ва илIи игьидабла данн букудахъ идакIа? ИкьискIа аб дунияллI балвлIи ва об балчIо удахъе экIа: байдамекIале, кьодабекIале, къотIулъбекIале, екъабекIале? Ано манелъали экIа: сIакале, закIале; милъкIале, босIкIале; лълъинкIале, анзкIале; цIакIале, ахбекIале; бечIатIвлъикIале, гьацIалъикIале; букьлъикIале, мисIалъикIале? ИкьхъакIале яна егьме ва икьхъакIале милъабе яналлахъ?" -дахъла.\n... Дихеда бегъв гьа-а бичIе. Егъв хошбела сIалид де бичIелI басанна: ссиянисс грециял! философалди хъваддала, хрисгианияб динлI гьадамад хъваддала, исламлI гIалимзабади хъваддала. БичIелI басинаб гIелмучI сIедала ида "Танатология" - дахъ. БичIлалIаб бакIве лълъехедала иидахъ ида. Егьме сIикIдогьассан гIумру сIикIид идалаб ида балIудахъ. Иннвида зибе тIане егъв йакIудеда милъишабадучI бакьан. Бехалъелъа къанагIат вулIудеда инвида зибе тIане. Бехалъогьассан зиб-зиб милъ боссхе-егьинхе бащадаб ида булIудахъ. Дже, гьакьан бетила бичIелоI басен. Пумрула-бичIела тIобадв бичIчIида гьадаме дихеда ялъло данд баквелъ. Удано виадала икIвлъама гуда севдала инсаният булIабесс ехходала. Жавабали йисинас суалди егъ ида диела аб дуниялчI. ЭчIиссиянисс суал ида дилъададе гудаб: "-Эд сабалъикIа ила аб гIакъубалIи?" - дахъ.\nЗайлабедвхе бацIна балIабдви икьидеда: "- Мунагьбе ахо яна гудда йисамекьа ай зайли" - дахъ. АллагьасучIла ва гьадамачIла ссия де нугIлъи игьида: " Дихе иэхъа дий илуд себдала анлъ икьелълъ ва седала да игьелълъ мунегь биалIаб" - далъ.\n... Къина эчIида босIулI МасквучIо виэлъа микIубда тIалаб игьи бета, дичIо вулIудаб села гьолъила вукIелълъ илвлъа. Ди яц Шамсиятид - дахъ икьадда инлъилIда гьекIва АслудинлачIан ва мачIи - ДжамилалачIан ва МахIаммадлачIан - сан йилIви елъадала-лъайилла, къинала - цибала эшдада гьооб тIалаб игь илулI ай акькьудала егьинлIан.\nАй акькьудала егьинч! бегьан булI илвлъа кобалъа машкитлъила, кьихна бегьанлъила, икунна Iьакъвлъила. Бегьанла, гIумрулла себ булI иллъва.\nДихал Масквол ила ния себда - себ мукъулI. Динма, дий гьасI - Луизала, дий ягь- Фатимала\nхIалтIила манелъа эгьи инлълъвхе ахи ви-ила илълъил! мисI и-идаб гьадамдала икIв-дахъ идалелълъ илвлъа МоквучI. Олълъа идал ягьвхе, гIагарлъихе, гьанлI ва агьулч! эсбахъе йикIула. ЯхатIв себдала мукъулI икьелълъ илуд Москвол нииладахъ. МасквучIо ди, Луиза, Фатима ва МахIачхъалачIо дий ягь Нафисат ва див вагьа АхIмад инлълъхал баэлъа ешдада йиххидаб йикIва ила.\nДиблъичIо иллъва кумек ШамсиятилI бегьанна - азалда мукъулI сикIид букIа. Ди илуд Шамиятихъ, ай инлълъилIда ягьухъ "-Ила" - дахъ икьидеда бегъусс. 06 икIи ягьвлъа илуд гудда эчIчIи гошаб къиммат? Шамсият йилIв илвлъа ягьлъила, яцлъила, илалъила ва гоше илалъила. ГьункькIама ягь яхенлъа ила - има эшдада биххла бакудеда. Ила-има бехалъелъа ягь ида йисиннахъ вагьучIодала ссия. ИлълъилIдала кIуме ва бекъулI зайлахъ йикIвадала Шамиятид ИIь ай щинее егьималIан илулI гошаб тIалаб, себдала мукъулI гIарз икIидалълъи. ЭчIэчIида сагIатучIо хардалаб йикIва ила бегьана, олъилI черхичI лъалъадаб вукIа лIилI - крем. Зиб-зиб буглIан илучI чур игьалаб букIа. Зиб-зиб рузман милъич! йишуннахъ ида, лъуме якъудахъ ида, гьолъхъа икванахъ ида, басIадаб бегьанла ва цIивб избулала бисIал ида. ИлулI хъал тана бесселълъ. Илуд инлъилIда мачIдуб игьидабкIасс гьооб тIалаб игь Шамсиятид илулIла. БичIла бессла бегьдихв гьункь иннубеда ила-имуб мачIуди гьооб тIалаб игьидаб гIадатла ва гIамал-ла.\nГьункьис гьоэ ягьвлъа икьисс орден, икьисс ссайгъат ва икьисс сIеха гула вукуда? Ди иннадала налъулав ида яцвлъала, олъилI гьекIва Аслудинлъала ва оддубе магIи: Джамиля- МахIаммадлъадла. Ди яцулI дипломла ихв, олълъи хошбела - газетбела сIалдихвида. Яц избула белIтIула, бакIуна ва игьила ругьунлъ, ПелмулI ягь икIв, амма олълъи икьидда дичI иннадала якIвечI букIледа: "- ЭчIчIи дие талихIчIанисс егьме якIве илулI хъулухъ игьила гьаада. ИлулI тIалаб игьи ди зекъвелълъ" - дахъ. Маша - Аллагь! Игьла-ла игь гуда илулI хъулухъ Шамсиятид илIи бахиллъло гьооб. ДуниялчI ах эшдада иидаб йикIва англиялI ехалъидда ягь Тереза. ДуниялчIда ах балълъго балагь биада макIалIан гьадамалъа кумак игьидаб букIа олълъи. ГьункькIама олълъичI вукIа сIе йилъи "Ила-(мать) - Тереза'' -дахъ. Зайлелъа ила-имлъа, яц-вацвлъа гьооб тIалаб игьидабдлъва гудаб хассе "Яц ШамсиятилI" сIе йилIидда йремия илIила игьла бегьиледа.\nБегъв икIв зайлелъа гьакьол хъулухъ гьаада илаима ва гьукь ила-имуб тIалаб игьидаб мачIила. Дихе МасквучI больницо бегьв бакудеда бехалъидда ягьигьадаме. Иннубеда ягьуди - вагьуди ЭIьаллала себикIидала бехъичнида оби Обп беIьана хIакъиралда хъубльич! бетидеда а-гьансIла иилIви.\nтанахъ хъал-щубарилачIан. Амма гьункь ила-има бетадала одлъа биалIаб пенсиялI асесс бихидеда инвлъадатIиридала сулалидалълъи. Ила-имуб гьан-къвла гудеда ягьуд-вагьуд инлъвада асихъ ва обила "Дом престарелых" - дахъ икьидаб бехалъиддотуб эгьал багъудеда. БичIло ила-има у-нда бетидеда сесебе вагьи-ягьуди тъалабла игьидалълъи ва ахила манидалълъи. Егьме янелъа ва бехалъелъа оби ягьвагьудлъала гьункьисда бета гьаила бисин тIалаб иннубеда мачIдучIо.ГьолъилIла эшвлъилIла гIамал ида дуниялчIо бетIвидас ва ххари-ссараддв егьме янадала ахи диалIаб.\nЕлъелисс Европа-АмерикIачI бешушдахъ ида мачIуди ила-имулI тIалаб игьила букудаб букIе. Балугълъелъа ила-имуб гьанкъвла бета иннвлъада идалла шьиладахъ икьи эгьийо гIекьал маннеда бегъусс ягьи-вагье. Европа-Америкадлъохъ эчIиссия ахан бехалъидда ссанда ини багьвалаб гьанкъвабе. Елъеллъохъ (12.04.2001 еIьи) НидерландачI эшдада-эш зайлаб гьадаме бичIала бегьдаб закон бух-бесса депутаталдви. Европа-АмерикалI гIелму, лъай, санагIалъи ва бечелъи бегьила ида илIлъа, амма удадвие сейкIидала гIадатбе икIв илIа яхалъидаб.\nЛъунчI байддакIа гьункь ила имлъа игьидаб гьолъи-эшвлъи? ЛъайчI байддакIале? ДинчI байддакIале? МиллатичI яги гIадатубачI байддакIале? ШагьарчI яги гьанлI макIалIа гуIмру игьечI байжддакIале? Дихеда иехъа зибеда ила -имучIла ва оддуб мачIдучIла байдда ида об. Икь хъакIаледахъ ххинсIалада икьида: "- Дихела бегъв гьа-а гIурсудалIла, будайлиялдубла, жугьутIалдубла ила-имулI гьооб тIалаб игьидаб вагьила - ягьила" - дахъ.\n... Еба Дагъистано вацIидалъи вуна ди лъалъацIада егьин. Ида еба эшдада берцинаб илIиб Дагъистан: екъабе джиджималI тIамссабалIан ида, вогьучI апал йилIудахъ ида, чIоре кечIабачI ида, худе екьила ссия эчIиссиянисс ехъин хъвадала хIадурлъи ида. Милъишедда ягькIасс уздане идае-басс унсс. Ваханна мачIичIокIада папаб гьа ида ебасс унсучIо.\nЯгьина еба ила эшдада зайлахъдалъ МасквучIо ххиххвлъи дин-ла вияа илхве ахи. ИлулI букIудаб букIа ургъел:"-3ий йичIидама ди инлълъичI эсбахъе висинналIахъдахъ. Обда ургъелчI динла вукIудеда. Гулле икIв илулI. Иквен дагьлъида. ЧIета ида. ЦIа ида черхичI. Гьана ида тIадахъ. Хъал ида ашуб булIудахъ. "-Ди имкIале?" - дахъ хинсIалелъа "-МахIаммад висон" - дахъ икь илуд. Ди инлъа эчIчIи идалабдахъ икьидаб букIа илуд ссия. Ди виэлъе эшдада йиххидаб ЙикIва илла. ЯлIама ди виэлъа гьиIЬнадала гьигьнелълъ ила. Елъелисс мсдициналIла икIв илвлъа булIулол юшаб кумак-ча.\nАхи бечIатIуб милъ биэлъа хIехьела букудахъ ида лълъедидала. Илуд яхIлачIан хIехьедахъ ида ай эшдада бакIукIее зайлбе.\n... Ай милъабалIан илуд ссиянда игьидда ва илуд икьида (илулI хIадисали) ида якIвелIи ялIудахъ йалъел. Илуд себдасеб мукъулI чIин ди IIагерада ягьуд иннуб унчулI чIачIамекIалла де сIудалдахъ икьелъа.\n... ИлIи гьанлIан вукIа эшдада берцинав, хIалимав, динлI гошо, гьадамела идалаб ва гьадамалъала идалаб Пашикъоссу МахIаммад . Ов вукIа гьалIанис дибирла ва гьалIанисс туканлI гошола. ОссулкIасс берцнел лIасIв дихе ялъло волъелълъ. Пашикъув МахIаммадид гьодулIан "ТIалкъин" бехъидама дихе якIвелIи булIудаб букIа: "ДуниялчIда лъасIв эчIчIи гьоолдахъ висIиннаб ИталиялIан ваханна опер-кечI бехъидаб Энрико КаррузокIахъ магIарухъ виа" -дахъ. Уде егьималIан я-кIасс лъасIв хъвадаб - аудио ва кино бухудаб видио - гъирс букIаха елъелисс гIел хIикмалъила букIа Пашикъассув МахIаммадил лъасIухъ. ДагъистанлI екъабехе волъа йиси ялъло оссулкIасс берцнел лъасIв. ЧIачIамелачIа инсхве туканлъи баэлъа осси кампитIали гудаб якIве мачIудлъа. ЯхатIв ойда чIачIаме гудаб якIве Россиякъо илIиб шкульлIал хIалтIила баеда учительзабаздвлъа.\nДе дахи якIвелълъ об гьекьа бахиннаб унчIулI чIачIаме. Иссиедала яIкве унчбе. Улуд гудаб якIве дилъа чIачIаме туканлIи гулала ва къуватав вулIуладахъла ссетIкIулесIа ялъинналъи хелала. ГьункькIама бисинна илвлъа йихан де сIогь игьидахъ. Эшубссан илъатубе мачIудхве ахи игьидабла ида гуда гьадамалI гIадат. Динлалъама гуда вукIа эчIчIида егьин вугьлода имала вичIа илIатвлъудда мачI. ИлъатлъвелI букьлъи икьолла гьа-а дихела илуд икьол цIин вукIадала. Илъатубе мачIи гьообе балI вихв-дахъ басиннахъ дихеда бегъв волъа . Басамеда илIиб агьуллI "- Илъагув мачIиб тIалаб игьечIо хъирисад бицIидда ихулIда хайир сIикIидда букIуда" - дахъ. Ой букьуе, загьрулI анлъобе дихе воъуддабхъа бегъвди икь ди микIукIама. ГьункькIама букIудеда диб хиял: "дилъа ас гьа-ада яги мачIудлъа гьолъи игьила идалла якIвелIан гурхIелчIанисс бечедав гьадам дандлъада илъатубе мачIи салдала ва одлъа букъуддассан дихила хассаб фонд ахина" -дахъ ИлъатвлълI басанна хоша хъвала хIужжабеесс егъв ида-ан дие. РегIел икIидалълъи вехьи ида.\nДе чIачIаме сIудалдахъ инлълъихъ икьиддада милъилI, макалахъ шкуль лIано эгьи виалIабда, илуд иквнадала вессидалъи чIинн ида ди. ЯхатIв ди гошо вулIелъа дильа илудди чIинелI инлъилI якIва эшдада къеилъикIалла-дахъла икьи басан об.\nЧIинама ди-халла вукIуда. "- СIудалелълъай, ила", "- СIудалельай, ило" - дахъ. "- Див има чIаго висанхъаесс чIина вукIельль минди" - дахъла.\nЯхатIв ата ой чIачIаме дахидахъ якIве дич! ахо мисI игьида ягьулI мачIид. Яесс овла гошо вулIи ида ва осси илала ехалъи ида. Оби иннулIанда зибе бахалъидала бакIвихида. ЧIачIаме осси дахидахъ гьаъда мадугьалихьисс гоше СалихIатид ида яхатIв басан ди гIайибдала икIвидалъи чIиннала и-яа.\nИлуд чIинелъа вуна ида ди ими яц Напизатхе хъадахъда. Напизатла ва олълъилI гьекIва АхIмадла бакIве эшдада гообе гьадаме. Одхе виэлъа алжанлIи виъелъакIада гьасIа ессдаб вукIа ди илъатвий якIва. ЯхатIв гошо вулIелъа ди ягьучIла ва вагьучIла де сIебе яалъ Написат ва АхIмад-дахъ. ГIайибдала икIвидалъи илуд чIинела йихан ди вукIеда Напизатихъ: "- Ди экIу илхвал вунадала икIвлъа" - дахъ. Напизатид икванла ида ди, гардалла ида, илхвела йина ида ЯхатIв нияа илуд хъа-дд ди веха эгьал вехъи ида. ПумрулIандала илуд экIу себдала мукъулI ди чIинелълъ ва дихъ яххелълъ. Гьункь микIуда вукIа илуд гуд дилъа бешушидасс дарц: "-ГьекIви босIуч! давилъла бегьдидасс вукIе эд булIадала ва икьол мискинда вукIадала". Об илулI дарцлъа ди себдала мукъулI хисделъ.\nИлхве микI-микIуб гIурусла и-идаб букIа мисI. ЛикбезлIан сIалдахъкIама ой йикIва. Латынхъа хъвала-сIалилал иидаб букIа илвхе. Об букIа ида гIажамла ва лIай икIидассла гьадаме Советияб СоюзичIдала бакIула бегьдихвдхъ икьидаб заман. СебикIидала ссалида - лъайчIанис балIула букъуд букIеда. Гошобе гьадаме-ягьидала ва мачIикIаб илаимадала елъада (вечерно) сIалдамаб бакIведа. Илвхал латынь хIарпалдич! илIибда мисIихъа хъвадаб якIве де кагъатбе.\nАко ди Идал школа - интернатлIал вуналIама илуд икь дихъ: " - Ми гьалIано (Ако) вунасс идалл букIелълъ дилъа. Исрапилд ида ми вугъудахъ "дил кIач-чIо батIалъиладахъла икьи". Об заманалIа илулI вац Исрапил вукIа Акве сельсоветилI председатель. "- Эда игьида ? Вунабе. Амма себиладучIо Эшлъихъа сIалидхъала". Ойла илулI хади дичI ешушелълъ.\nЯхатIвла бици ида де яквечI. МедициналI институтла булIи хирурглъи хIалтIила вулIелъе илуд икь дихъ: "- Зиб-зиб операция игьла ссия "биссмила" игьа зайлаб гьадаме буссурмабе бакIвадала -бакIвидакIадала" - дахъ. Обла илулI малъи де иннадала тIобадаледа..\nСебла. Илуд икьидаб букIа дихъ: "- ГьанлIано гьасIла ехъи бокьиддал вунабе хIалтIила тохтурлъилГ - дахъ. "- Яги диб мисI иидасс ехъада гъистанол виабе хIалтIила" - дахъ. Ой хаде екъналъилI бета тIобаделъ дичI Имдуб ва илубал! бассана хошбе егъв хъвала якудеда.\n.. Ми зекъви иисинакIада себла басинна МасквучIо эгьал виалIамасса мисIелълъилI, бехъилI, яги избулалI инлълъададахъ де дихиддассан илуд себ милъилIан ини гьадамалъа гуд вулIалаб вукIа. Дихе гьункьис яхIчIанисс ягьгьадам гьаэлълъ ялъло. МикIуда вукIабесс ехха дихе иидеда илуд зий мискине йикIвадала олълъи илъатуб мачIудлъа, зайлаб гьадамалъа, ехалъидда ягьвлъа йикь, гьаП, инса, избула яги избула игьила базар, канпит! печеньяби, чакар гудаб якIве тIиридала бахиллъида, якIвечI роххеллачIан. Ди илучI ХIассибат ида сIе. "СетIкIулесс милъ"? дахъ ида ой сIей л! магIнала. КъанагIатей сIе идай ой. ЕлучI, пикруч! ва якIвечI бегъв гьолъикIаб ила ида дий. "- ДичIо севдалассвлъа налъ ихв" - дахъ икьидаб букIа илуд. "ИнлълъалIаб налъбачIола зи ахо йилIвикIалла" -дахъла икьидаб бук!а олъи. Амма "вагьуд илълъа игьила букудабссан хъулухъ игьелъ"? дахъ себдалла мукьулI бассенлъ илуд.\nГьанлълъаниса себикIидала ягьдуб букIудаб букIа васигат: " - Зибе бичIелъа ХIассибатид зибе башван" - дахъ. ГьекIвассо маналIамала ва гьас ехъидамала баалIабе бакIве илхве инлъва талихI булIбедахъ хала идал илуд хадда булIудахъдахъла икьи.\nГьадамехала якIвечI шайтIан икIвидалъи боздаб йикIва ила эшдада. Себ басина. ГьалIандала эчIчIи масхъарал! хъутанчIисс НазиратилI Мисудуд зайлахъисс дий илвхела ниакIалла басиннахъ: " - Во ХIассибат! Мин йичI.чIадахъ йишван йикIвада Хатикв идай ехха ния гьодулIано" - дихъ. Иллахалла йикIвуда; "- Обес эшмисI бисиннай дуб, Мисуд? Де-ла Наби Загьратидла Хатикв гьолъхъа йишван йикIва. ОлъилI лагала букIа савлъи. ГьачIела яакIвелълъ яцIиннахъ". ЯхатIлахалла Мисудид ахила сIикIдала: " - Гоше Хатикв иннадала йикIва сIихIиле. Уданла къотIи волъуда олълъи игньи инлълъилI макIалIан илъилIда ягьулI гьекIва Абокар вугъуладахъ". ИлакIалла бозда багъи: " -Гьункьла букIудахалей, Мисуд? Волъа букIелълъохъ ялъло удано бехха баэдахъ. БитIараб идакIалей мйнн басиннаб?" ТIиридала гьигьнидалълъи МисудкIала яхатIвла: "- 06 битIараб ида . Гьункьла бугIуддахъ букIеда сесеб мукъулI. Удадвлъала идалл йиссин гуда егъв гуллаб, къерлIа вухудаб ягь.." дахъ.\nСебла ида якIвечI. Илуд икьидаб букIа: "-СсетIкIуле дихъда де. гьолъхъакIадахъ икьада, ди об милъилI гьолIхъа еххуннаб йикIва ва зекъудаб-далла йикIвелълъ". "ЯлIама икIвлъохъ ила минн икьидахъ ми Iьолъхъа" - дахъ9\nЭчIи бахатIусла илул! хIадис. "- Зиб-зиб милъичI ссетIкIулела, елъаквлела милъихъ де икьидеда. "- Гьо биабе, милъ! Гьойцъльа биада бисамекьа, ми! Гьо мунабе, милъ' СсегIа ми гьайила хъвад бисамекьа гьообса гьадамехе" - дахъ "-Дулъ ала хъвад бисамекьа, Ила, милъ яла егъв егьималIан гьайила!" Аминь!\nСебла икьидаб букIа илуд: " - Удал-ал вогьа саркIвадама ой вогьа кобачI йиссинна. ГьункькIама вогьа вукъе гьооб букIи. МунагьлIи бакула бегьда" - дахъ. АлжанлIи мана изну биададучI бакьан диб хIисабхъа, дий илала йикIвла йикудеда эчIиссиянисседучI эсбихъе.\n... Зи-зи егьинлIан ди ДагъистанчIо вуналIама илуд хадаб букIа: " -ДичIо ахо-ла вулIбе, див вагьа" - дахъ. ГьачIанда ма-лачIан: ''- Ми дичIола йилIвбе, Ила, ахо" - дахъла икьи ди микъо вулIудаб вукIа яхатIвла ила гьайила якIвелIан хьуллачIан.\nЯлIама ди виэлъа илуд хад: "' - Ди гьодулъа яхагьа, див вагьа" - дахъ.


ГIадамазул гIузрабазухъ гIенеккана тахшагьаралъул мэр | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\n© Официальный сайт МО "Город Махачкала"\nГIадамазул гIузрабазухъ гIенеккана тахшагьаралъул мэр\n"Рагьараб нухмалъи" абураб проекталда рекъон, ункъабилеб марталда шагьаралъул гражданал къабул гьаруна Муса Мусаевасги, гьесул заместителазги ва отделазул нухмалъулезги.\nСверухълъи берцин гьаби, чIунтизе таралъуб ахал гIезари, изну гьечIел бакIал разе гьукъи, нухазда хIинкъи гьечIолъи цIуни, кьишниялдаса бацIцIалъи гьаби — гьел ва цогидал масъалаби тIатинаруна мэриялде рачIарал гIадамазул хитIабаз, хъвалеб буго "Х1акъикъат" казияталда.\n"Яндекс.Транспорт" абураб система тахшагьаралда чIезабеян ва гьелдалъун инвестициязе нухал рагьулин пикру загьир гьабуна Аскандар МухIамадовас, Тимур Саркаровас ва Тимур Мажидовас. "Яндекс.Транспорт" — гьеб ккола Россиялъул "Яндекс" компаниялъул хъулухъ. Гьелда рекъон лъазе кIола жамгIияб транспорт киб бугебали. Гьелде рачIуна ГЛОНАСС/GPS системаялдаса баяналги. "Яндексалъулгун" цебеккунисеб къотIиги гьабун бугин абуна Аскандар МухIамадовас. Муса Мусаевас гьеб иш мухIканго лъазабеян тIадкъана мэриялъул правоялъул управлениялъул нухмалъулев Сулейман Мурадовасда.\nИзну гьечIого ракьги жиндиего босун, азбаралда мина баялъул хIакъалъулъ бицана "Радиотовары" микрорайоналъул гIадамаз. Гьединабго хIал буго ГIахъущиясул проспекталда бугеб №92 минаялда аскIобги. КIиябго бакIалде администрациялъул вакилзаби ритIана мэрас.\n№42 школалда аскIоб гьитIинабго бакI буго. Кьишниялдаса бацIцIадги гьабун, гьениб гъутIбиги чIун, хIухьбахъизе санагIатаб бакI гьабеян гьаригун ячIана цо чIужугIадан. Гьединабго гьаригун хитIаб гьабуна ХIажи ГIалибеговасул къотIнор гIумру гьабун ругезги "Семендер" жамгIияб гIуцIиялъул нухмалъулезги. Лъабабго адресалде щвезе рагIи кьуна Муса Мусаевас. Гьел бакIазда гьитIиналго ахал гьариялъул проектал хIадуреян тIадкъана гьес тахшагьаралъул бетIерав архитектор МухIамадрасул ГьитIиновасда.\nУчхозная ва ГIахъущиясул къватIал цолъулеб бакIалда гIадамазул гIумруялъе хIинкъи бугин абуна Муртуз Мирзаевас. Гьелъие гIиллалъунги рехсана машинаби сверизаризе бакI гьечIолъи. Мэрасул заместитель Абусупян ХIасановас жаваб кьуна гьеб бакI хисизабизе схема хIадурун бугин ва, гьенир инженериял сетал рукIиналъ, масъала тIубаялъул иш хадуб бехъерхъизабулеб бугин.\nКьишниялдаса шагьар бацIцIад гьабиялда бан, жиндирго пикраби гIахьал гьаруна МухIамад Амировас. Гьевги кьишниялъул жавабчилъи тIадаб компаниялъул нухмалъулевги рачун, итни къоялъ жиндихъе рачIаян тIадкъана Муса Мусаевас Камил Изиевасда.


Чачаналъ бегьулеб Дагъистаналда бегьуларо\nДагъистаналъул нухмалъуда хиса-басиял ккаралдаса нахъе киналго политологазул ва экспертазул чIагояб интерес буго рукIине ругел рищиязда хурхун, киназдаго бичIчIизе къваригIун буго Р. ГIабдулатIипов заманаялъ витIун вачIарав чийищ, ялъуни халатаб болжалалъ вачIаравищ ва кинаб къагIидаялъ тасдикъ гьавизе вугев цIияв регионалъул нухмалъулев. Нижер мухбир Ражабов Рамазаница гьеб темаялда тIаса цIех-рех гьабуна.\n«Коммерсант» газеталъ хъвалеб буго Дагъистаналда ва Ингушетиялда исана тIолгохалкъалъул рищиял рукIине гьечIин, регионалъул нухмалъулев вищизе вугин бакIалъулал парламентаз. Гьединал баянал газеталъе кьуна Россиялъул президентасул администрациялда. Рищиял тIоритIани гьеб регионалда ахIвал- хIал хIалуцине бегьулин рикIкIунеб буго гьез.\nПачалихъияб Думаялъ къабул гьабун буго регионазул парламентаз жидецаго нухмалъулев вищизе бегьулеб къанун. Ингушетиялдагун Дагъистаналда регионалъул нухмалъулев хисизе ккола исана соналъул сентябралде щвезегIан. ГIагараб заманалда регионазул парламентаз кин нухмалъулев вищизе кколев абураб хIукму гьабизе ккола.\nРамазан ГIабдулатIиповас хъулухъалде тIамулаго бицун букIана жинца кидаго рахъ кколин тIолгохалкъалъул рищиязул, амма гьеб суал жеги дандбазе кколин бакIалъулал политиказгун. Амма доб мехалъ политологаз бицунеб букIана живго Р. ГIабдулатIиповасе бокьаниги, Кремлиялъе рищиял къваригIун гьечIин ва хIалуцарал регионазда жидее данде кколев, жидеца тIамурав чи къваригIун вугин.\nЗаманаялъ республикаялъе нухмалъи гьабизе Рамазан ГIабдулатIипов витIун вачIиналдего «Черновик» газеталъ гьабураб цIех-рехалда рекъон Дагъистаниязул 70% халкъалъе бокьун букIана тIолгохалкъалъул рищиял тIоритIизе, амма ахираб заманалда цо-цо информалатаз ва блогераз бицунеб буго гьабсагIаталда рищиял тIоритIани гьанже вугев нухмалъулесдаса лъикIав чи вищун бажаруларин халкъалъ, долго тухумаз ва криминалалда рухьарал политикиял къуватаз босилин тIалъи. Амма кин бугониги гIемерисезе бокьун буго гьабсагIаталда рищиял тIоритIизе. ЖамгIияв хIаракатчи МуртазагIалиев Шамилица «Эркенлъи» радиоялъе кьураб баяналда бицунеб буго рищиял тIоритIизе кколин, гьелъие гIадамалги хIадурун ругин.\nМуртазагIалиев Шамил: «Дагъистаналда тIолгохалкъалъул рищиял тIоритIани лъикI букIинаан, амма гьабсагIат гуро, цо лъагIалидаса. Гьеб заманалдаса гурони гьаниб бугеб ахIвал хIал хисизабизе кIоларо, рищиязул система хисизабизе кIоларо. Ахирисел соназ рищиял гьарулел рукIана гIадамаз гурел, рищиязул бутIаяз. ГIадамаца лъикIав кандидат вищизе вукIиналда ракIчIун гьечIониги, гьел риччазе ккола рищиязде. Гьелда бараб жо гьечIо, проблема буго жибго пачалихъалъе бокьунгутIи къануналда рекъон рищиял тIоритIи. Бокьизеги бокьун, гьеб гьабизе лъугьаниги гIодосеб хIисабалъ цо сон къваригIуна.\nРацIцIад гьаризе ккола киналго рищиязул бутIаял, жибго аслияб рищиязул централияб комитеталдаса байбихьун, кабинетазда гьарулел рищиязе ахир лъезе ккола. Рищиязда гIахьаллъулел гIадамалги дол 90-лел соназда рукIарал гьечIо, гьанже гIадамазул политическияб бичIчIи цIикIкIун буго, гьез жидерго гIакълуялъухъ гIенеккун кьолел руго гьаркьал. ГIарац босулелги кколел рукIана, щайгурелъул гьезда бихьулеб букIана жидеда бараб жо щибниги гьечIеблъи, гIарацгIаги бахъилин жинцаян босулеб букIана гьеб. Гьединазул къадар дагьлъун буго».\nЦойги жамгIияв хIаракатчи Расулов Русланил пикруялда рекъон, рищиял тIоритIунгутIи ккола Дагъистаналъул халкъ жидерго конституционниял ихтияраздаса махIрум гьари, Кремлиялъ гьанире тIамурал бутIрузул цонигиясда хIалтIи гьабун бажаричIин.\nРасулов Руслан: «Рищиял гьарунгутIи ккола Россиялъул тIалъиялъ нилъер халкъалда аскIоб гьабулеб такъсир. Нилъ махIрум гьарулел руго конституциялъ жалго рищизе ва жидеца рищизе кьураб ихтияралдаса. Гьезда тIадаб буго рищиял тIоритIулаго хIинкъи гьечIолъи чIезабизе. Гьелъухъ нилъеца пачалихъалъе кьолеб буго магъало ва гьез хьихьулел руго киналго къуваталъул идараби, Жанисел ишазул министерлъи, ХIинкъи гьечIолъиялъул идара, Прокуратура ва ЦIех-рехалъул комитет.\nРищиязда гIахьаллъулел гIадамазул программа халкъалъе бокьани, гьез гьаракь кьела, бокьичIони кьечIого тела, гьеб гьезул ихтияр буго, гьез вищарав вукIине вуго нухмалъулевги. Гьелъул бакIалда нилъехъе жакъа витIун вачIулев вуго Кремлиялда жидерго хIаялги гьарун, жидее данде кколев чи. РитIана гьез гьел гIезегIан, нилъеда МухIамадгIалиги, МухIуги, МухIамадсаламги, гьанже ГIабдулатIиповги, гьезул цонигияс халкъалъе данде кколеб щибниги гьабичIо. Кире гьез нилъ рачарал? Экстремизмалде, терроризмалде ва ришватчилъиялде. ГIела гьанжегIаги».\n«Лента.ру» абураб информагентствоялъ лъазабухъе, 6 марталда букIараб данделъиялда Централияб рищиязул комитеталъ лъикIаб къимат кьуна регионалда рищиязде унев кандидатас муниципалиял депутатазул гъулбасал ракIарулеб къануналъе. Исана тIолгохалкъалъ рищиял тIоритIулел регионаз киназго гьеб къагIигIад хIалтIизабизе ккола.\nЧачаналъ бегьулел Дагъистаналда бегьуларел...


Шамалдаса тIадвуссарав Унсоколоса МухIамадов ХIажие диваналъ къотIун буго I7 сонил туснахъалъул тамихъ. Дагьалъ цебе цоги Дагъистаниясе кьун букIана 25 сон.\nЩай Шамалдаса ва гIагараб Востокалдаса Дагъистаналде тIадруссунел гIолилал рачIинахъего къуваталъул идарабаз кколел ругел, руссунел ругищ гьел ва кинал шартIал рукIине кколел ватIаналде щваралго эркенлъуда хутIизе, щай Дагъистан тун арал киналго гIолилазде щаклъи кколеб? ГIатIидго бицунеб буго нижер мухбир Абакаров Рамазаница.\nГьал къоязда диваналъ 17 соналъул туснахъ къотIана Унсоколо мухъалдаса МухIамадов ХIажие. ЦIех-рехалъул идарабазул баяназда рекъон, Шамалда гьев вукIун вуго Россиялда терроистикияблъун рикIкIунеб Исламияб пачалихъалъул рагъулал къуватазда гъорлъ вагъулев. Диваналъ чIезабун буго, МухIамадов 2012 соналъ Унсоколо мухъалъул Генуб росулъ аскIоб полициялъулгун бакIалъулазул тунка-гIусиялда гъорлъ гIахьаллъанин, 20I3 соналъ анин Шамалда вагъизе.\nДагъистаналда вукIаго гьес изну гьечIого яргъид гIуцIаразе кумек гьабулеб букIун буго. МухIамадов ккун вуго Мисриялда 20I4 соналъ, гьениве гьев щун вуго Туркиялъа. Дагъистаналда гьесул рокъоб ярагъ ва кьвагьулел алатал ратун ругилан лъазабуна цIех-рехалъул идараялъ.\nШамалъул рагъда гIахьаллъи гьабун рукIарал дагъистаниязе Россиялъул диваналъ цоязда хадуб цояб кIудиял тамихIал къотIулел руго, цониги чиясе кьечIо I0 сонидаса дагьаб болжалалъул туснахъ. ТамихI кьваризабунилан гьенире унезул къадар дагьлъулеб гьечIо. Гьелъул бакIалда, тIадруссун рачIарал, мекъи ккарал гIолилал гьенире цогидал унгутIиялъе пропагандаялъе хIалтIизаризе кколилан рикIкIунеб буго Дагъистаналдаса жамгIияв хIаракатчи Абакаров Абакарица.\nГьесул пикруялда рекъон, гIемерисел Шамалде арал гIолилал рекIекълъун руго гьеб галиялдаса ва тIадруссунел руго. Цо-цоял руго Туркиялъ, гьенирги паспоратал гьечIого ва цоги проблемабигун руго дагъистаниял.\nАбакаров Абакар: «Дир хIисабалда гьел чагIаздаса пайда босизе бегьулаан, рагъда иналда данде пропаганда гьабиялъе. Гьезие кIалъазе рес кьезе кколаан, информалатаздаса бихьизабизе кколаан, щайгурелъул, гьездаса лъикI лъицаниги бицинароан доба бугеб ахIвал-хIалалъул, доба гьезда унго-унгояб жужахъ бихьун буго. ГьабсагIаталдаги нилъер республикаялда руго доре Шамалде гочизе хIадурарал гIолилал, гIемерисел гьезул руго жеги щибниги бихьичIел, лъаларел гIолохъаби. Гьединлъидал, жакъа тамихIалде цIалел ва туснахъалъуре реххулел гIолилал руго терроризмалда данде гьабулеб пропагандаялъе кIвар бугел чагIи. БичIчIулареб жо буго, щай гьел кIудиял туснахъалъул болжалалги кьун жанир лъолел».\nРоссиялдаса ва СНГялдаса 7 азаргогIан чи ун вуго Шамалда рагъизе. Гьел тIадруссине риччазе бегьуларо, рагъда махщел щварал террористал ватIаналде руссун хадур гьез кIудиял балагьазде рачине руго. Гьединаб лъазаби гьабун букIана I6 октябралда СНГялъул пачалихъазул бутIрузул данделъиялда. Президентас киналго пачалихъал ахIулел рукIана террризмалда данде цадахъ лъугьун къеркьезе.\nПачалихъалъул лидерасул рагIабазда рекъон хIалтIулел руго Россиялъул къуваталъул идараби ва диваналъул система абун хъвалеб буго гIалимчи-кавказовед Ярлыкапов Ахметица. Гьесул пикруялда рекъон, Шамалдаса руссарал гIолилазда данде диваналъ цIикIкIун жигар бахъулеб буго, хIатта къватIисел улкабазда, мисалалъе, Украинаялда рагъизе аразе кинабгIаги тамихI гьабулеб гьечIо.\nЩиб гьабизе кколеб Россиялъул тIалъиялъ Шамалдаса руссунел террористазда дандечIей гьабизе ва кинаб хIинкъи бугеб Шималияб Кавказалъе гьездаса абураб темаялда тIаса хъвараб гIелмияб хIалтIуда Гарвардалъул университеталъул гIалимчи Марк Крамерица хъвалеб буго, I6 соналъ Кавказалда терроризм къезабизе кIвечIеб пачалихъалъе цIакъ захIмат букIине бугин цIияб хIинкъиялда дандечIей гьабизе.\nРоссиялда гьукъараб Имарат Кавказалда ва Исламияб пачалихъалда гьоркьоб кIудияб батIалъи буго, кIиабилеб цIакъго къуватаб бугоян хъвалеб буго гьес. ГIагараб заманалда гьеб хIинкъи лъугIизабизе рес гьечIо. ГьабсагIаталда бищунго битIараб нух буго, гьеб кIиго идараялда гьоркьоб бугеб рагIи дандеккунгутIиялдаса пайда босиян рикIкIунеб буго гIалимчияс.


«Оцоца гIощтIол гIоркь хъублъизабун буго»\nРзаева Наидал вас Нариман\nДербенталдаса кIиго гIисинал лъимадул эбел Рзаева Наида рокъоса къватIие гъолей йикIиналда бан гIемераб ахIи-хIур бахъун буго шагьаралда.\nЧанго соналъ цебе Рзаевазул хъизаналъ гIумру гьабун букIараб мина бухIун буго. Гьелъул бакIалда бакIалъул администрациялъ гьезие Кобяковасул къотIноб бугеб 26 минаялъул гьитIинабго рукъ кьун букIун буго.\nГьеб биххун ине бугеб басрияб мина бугила, гьенисаги нахъе рахъинарун дагьабги санагIалъи бугеб бакI балагьилила нужеейилан абун букIун буго цин дербенталъул тIалъиялъ.\nГьеб минаялъул бетIергьанас жиндирго гIарцуде лъикIаланго къачIан, берцинго жаниб гIумру гьабун бажарулеб хIалалде ккезабун букIун буго.\nКида гьелъул бакIалда цIияб рукъ щвелебалиги лъаларин, жидее гIураб бакI гьебги бугин гьелъул бетIергьанлъи чIезабулел документал кьейин, гьеб минаги жидеда тIадхъвайилан гьарун буго Рзаева Наидаца шагьаралъул администрациялъул хIалтIухъабазда. Амма гьезухъ гIарац кьезе кколин лъазабун буго Наидида Дербенталъул администрациялъул бакIалраялъул ишал тIуралеб бутIаялъул нухмалъиялъ.\nРзаева Наида: «Шагьаралъул администрациялда дида абуна гьел документал гьаризе ккани ва гьеб мина дида тIад хъвазе ккани дица 300 азарго гъурущ кьезе кколилан.\nДун гьабизе жо лъаларого чара хун хутIана, гьезда абизе рагIигицин батичIо дида цин. Киса бахъун дица гьеб кьезе кколеб, хIалица нижго тIубазе жо щолаан дие, доб мехалда дун цIа-рагI чурулей чIужулъун хIалтIилей йикIана кафеялда. Гьедин абуниги дихъ гIинтIамулев чи ккечIо цониги. ХIалихъе гIагарлъиялъухъа налъукь I00 азарго гъурущги босун ана дун администрациялде бакIал раялъул ишазул бутIаялъул нухмалъулев Къадирбеков СалихIихъе.\n100 гурони дица бачIинчIелъул гьес лъазабуна дун кватIанила гьеб минаги жидеца батIияв чиясе кьезе бугилан. Дица гьениб ахIи-хIур бахъинабунхадуб, дие букIине кколеб рукъ-бакI кьейилан дун киса-киего хъвадаризе лъугьиндалги гьез щибго гьабичIо.\nДагъистаналъул хIукуматалъул бетIер ГIабдусамад ХIамидовасухъе гIарзалъ араб мехалда гьес доб мехалъ нижер мэрлъун вукIарав РахIимов Азадида лъазабуна анлъго къоялда жаниб дир рукъалъул суал тIубайилан.\nГьелдаса хадур дагьал рагъа-рачаризе лъугьана гьел. Цин гьез дие кьезехъин букIана басрияб, тIа-тIала кколеб бугеб гьитIинабго рукъ. Жанир лъугьун гIумру гьабун бажарулеб бакI букIинчIо гьеб, гьеб къачIазе рес дирги букIинчIо. КIиабилеб нухалда тIохги гIодобчIвараб, гIодобкьабараб хъарщиги турун тIад хIетIе чIун бажарулареб цойгидаб бакI бихьизабуна.\nГьелдасаги инкар гьабуна дица, кIиго лъимерги каранде къан кин дун гьение яхъиней. Дица дие хъала байилан абулеб гьечIо, дица гьарулеб буго цохIо рукъгIаги кьейин дие гьаб сагIат жаний лъугьун гIумру гьабун бажарулеб гIадаб.\nДихъ гIинтIамичIо гьез, гьабсагIат нижеца гIумру гьабун бугеб рукъги лъимкIанцIун рукъзал гIанкъизарурай гIаданалъе кьолеб буго. Цо рукъги кьун, тIадеги кьолеб буго гьелъие гьаб нижер рукъ. Гьелъ документал гьаризе гIарацги кьун буго администрациялъе, ришватги босун гьеб кьуразул рахъ кквеларищха гьезги».\nГьеб рукъалъе гIоло Наидадаги гьелъул цIияй бетIергьаналдаги гьоркьоб букIараб диваналдаги Рзаева къун йиго. Диваналъ цойгидаб минаги кьечIого гьеб минаялъуса нахъе яхъинаейин Наидайилан абун хIукму къотIун буго.\nГьеб хIукму гIумруялде бахъинабизе, Наидаги лъималги рокъоса нахъе гъезе рачIун руго 30 марталда диваналъул хIукму тIубазабулеб идараялъул хIалтIухъаби. ХIалицаго рокъоса къватIие Наидаги гъун, гьелъул лъимал рукъ гьечIого теларин абун гьел интернаталде рачинейилан лъугьун руго шагьаралъул администрациялъул опекаялъул бутIаялъул хIалтIухъабиги.\nРзаева Наида: «Диваналъул хIукму гIумруялде бахъинабулеб идараялъул хIалтIухъабаз къахIан ккун, ракьалдасан ехъерхъун рокъоса къватIий речIчIана къватIбакьулъ. Кьабана гьез дида, гъуждулги бохдулги хъахIилъун руго киса кирего.\nДунги къватIие реххун дир лъималги опекаялъул бутIаялъул хIалтIухъабиги тана гьез жанир. Дуца рукъкквезегIан жидеца гьел интернаталде рачине ругин, гьезие рукIине кколел шартIалги чIезаризе ругин гьенирилан лъугьана гьел чагIи. Дун хвезе егизе йигин гьаб бакIалда, амма лъимал дица кирениги кьезе гьечIин абидал балагьилила бихьилилан абун кIалал гьикъизе лъугьана гьел.\nДир анцIго сон барав вас кIалъан вуго нижер тIалаб гьабулел рукIарал инсанасул ихтиярал цIунулеб «Наследие» гIуцIиялъул гIолохъабазде. Гьел рачIун гьез ахIи бахъинабун хадуб нахъе ана гьел».\nГьеб инсанасул ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъул ва шагьаралъул мажлисалъул депутат Видади Бабаевасул хIаракаталдалъул Дербенталъул мэриялда хасаб данделъиги ахIун Рзаевалъул суал гьоркьоб лъун букIун буго хамиз къоялъ.\nКьураб бакIги босун йикIайила гьей, гьей сунтIаниги тIад рекъолей гьечIин абун гьелде гьужумал гьаризе лъугьун руго администрациялъул хIакимзаби. ЖамагIатчагIиги инсанасул ихтияралцIунулелги нахъе къан гьечIо, жидеца диваналдеги кьун бахъизе бугила Рзаевалъе рукъилан гьез лъазабун хадуб Дербенталъул тIалъиялъ абун буго анцIго къоялда жаниб Наида гьеб рокъоса нахъе яхъине кколин, щай гурелъул гьеб батIияй гIадан бетIергьанаб бакI бугин гьаб сагIатилан.\nБащадаб лъагIалица жидеца Наидаца ккураб рукъалъухъ гIарацги кьелила, гьеб заманалда жаниб гьелъие данде кколеб рукъги балагьилилан. Жидеца гьеб иш тIаса бер босун тезе гьечIин лъазабулеб буго депутатас ва «Наследие»-лъул вакилзабаз.


ЧIван вуго МахIачхъалаялъул экстремистазул бетIер\n24 августалда ЦIияб Хушет росулъ полициялъулгун букIараб кьагьа-гIанхъиялъул хIасилалда чIван вуго МахIачхъалаялъул изну гьечIого яргъидгIуцIаразул къокъаялъул бетIер Къурбанов ГIабдулги гьебго къокъаялде гъорлъе унел цойги кIигоялги. Дагьал церегIан къояз гьеб росулъ полициялъул хIалтIухъаби чIванхадуб низам цIунулез гIадамазул рокъо-рокъоре рачIун, чIухьал ран 15 гIан чи ккун вукIана, гьел экстремистал чIван хадуб росулъ терроризмалде данде чIараб низамги лъазабун дагьалги гIадамал кколел ругин абун разигьечIого руго хушеталъулал.\nИтни къоялъул радал МахIачхъалаялда аскIоб бугеб ЦIияб Хушет росулъ полициялъ халгьабизе чIезабулаго «Приора» автомобилалъусан гьезде кьвагьдон руго. Данде кьвагьараб жоялъ низам цIунулез автомобилалъув вукIарав лъабгояв чIван вуго. Къуваталъул идарабазул кьурал баяназда рекъон гьел чIварал чагIи кколел руго МахIачхъалаялъулилан абулеб изну гьечIого яргъидгIуцIаразул къокъаялъул бетIер 30 сон барав Къурбанов ГIабдулаги, гьебго къокъаялъул гIахьалчагIи 33 сон барав Ибрагьимов МухIамадги, 35 сон барав МухIамад ГIабдулхIалиевги. Къуваталъул идарабазул щаклъи буго гъоркь анкьица ЦIияб Хушеталда бакIалъул полициялъулав Шамиль ГIабдурахIманов гьез чIван ватиялда. Гьединго гьезулго квердалъун гьабун батилила гьебго росулъа полициялъулав ХIасанов ХIасаниде тIадекIанцIиги. Гьеб тIадекIанцIиялъул хIасилалда ХIасан захIматго лъукъун вуго гьесул 15 сон барав васги, гьоболлъухъ вукIарав гьезул гIагарав чиги чIван руго. ЦIех-рехчагIаз гьеб кIиябго такъсир лъабго чияс гьабунин\nГьел низамцIунулезде тIадекIанцIиял гьарун хадуб ЦIияб Хушеталда къуваталъул идарабаз хасал тадбирал тIоритIизе байбихьун буго. Рокъо-рокъоре рачIун кинал рукIаниги документалги рихьизаричIого гьез чIухьал ралел рукIун руго. Гьел ралел мехалдаги рокъоса киналго чагIиги къватIире ритIун, нугIзазул бакIалдаги жидерго чагIиги тун хIалтIулел рукIанила низам цIунулел, гьез жидецаго рехханила гIадамазе наркотикалги ярагъгийилан лъазабулеб буго хушеталъулаз. Гьедин рокъоб ярагъги наркотилкалги ратунин абун ахирисел баяназда рекъон дагьалдасан I5ниги чи ккун вугин, гьезул къадар дагьабги цIикIкIинеги бегьулин бицана «Эркенлъи» радиоялъе МухIамадов МухIамадица. Гьесдаги цойги хушеталъулаздаги мухIканго лъалеб гьечIо чан чи гьезул росулъа ккун ун вугевали.\nМухIамадов МухIамад: «Росулъ хьвадилел руго гьел низам цIунулел минаби сверун ккун, гьенир хасал тадбирал тIоритIулел руго гьез. Кьвагьиги рагIула гьоркьо-гьоркьосан, чIварав гьев лъабго гIолохъанчи гурев тIокIав чи чIванилан рагIичIо. ЗахIматаб ахIвал-хIал буго росулъ, гIемерисел гьел тадбирал тIоритIулел чагIи заманалъ гьанире хIалтIизе ритIун рачIарал руго. Гьезул цо-цоял берцинго гIадамазул адабги гьабун хьвадулел рукIуна гьанир. Масала, цо чиясул рокъоб чIухь базейилан ун рукIун руго гьел сон. Гьезул рокъов чи ватичIеб мехалда бекун нуцIагун жанире лъугьун руго. Хал-шалги гьабун буго гьениб, гьеб гьабулеб мехалдаги щибниги гъурущ яги щущазабун гьечIо, чороклъичIого рукIине халичабигицин гурун лъун рукIун руго гьез. Ахиралдаги гьениб щибниги гьукъараб жо батичIеб мехалда нахъе унелъул бекараб гьеб нуцIихъ гIарацгицин лъун буго гьенибго. Цо-цоял гьедин хIалтIула цойгидал ахIи-хIуралда кIудиял-гьитIинал батIалъи гьечIого инжит гьарун кIалъала, къавулъ бугебщинаб жо щущазабула, ярагъги наркотикалги реххула жидецаго. Гьедин сон ракIчIун дида лъалев цойги кIиго чи ана гьез ккун. Дагьалги ругила гьел ккурал чагIийилан абулеб буго».\nРокъоса къватIире рахъине хIинкъараб хIал бугила гьаб сагIат цIияб Хушеталдайилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе гьеб росулъа ГIалиева Зайнабица.\nГIалиева Зайнаб: «Гьаб сагIат росулъ къватIиве вахъарав чиго гьечIо, цо-цо бихьинал уна къватIирехун лъугьа-бахъунелъухъ балагьизе, цIияб хабар жо цIехезе. Росулъ полициялъулазде кьвагьдарал чагIи чIвараблъигицин нижеда интернеталдасан лъана. Гьел гIолохъаби киса рукIаралилиги дида лъаларо. Гьаб 12 азаргогIан чияс гIумру гьабун бугеб бакI буго, киналго лъан бажаруларо. Цо-цояз абулеб букIана гьел гьаниса ругилан, цойгидаз абулеб рагIана гьел гьанир рахчун рукIун ругилан. Гьезие кумек гьабулел дагьалги чагIи рукIанин абураб информация бугила къуваталъул идарабазул, гьединлъидал лъазабун бугила гьаниб терроралде дандечIараб низамилан абулеб букIана. Гьединлъидал кколел руго гIадамалги, сонги чангояв ккунин абулеб букIана, жакъаги ккун ратила».\nДагъистаналъул жанисел ишазул пресс-хъулухъалъги «Эркенлъи» радиоялъе баянал кьечIо чан чи Хушеталдаса ккун вугевали. Гьенир гьаб сагIат экстремистал ралагьизе ва гьезие квербакъи гьабулел тIатинаризе хасал тадбирал тIоритIулел ругила, терроризмалде данде чIараб низамги лъазабунилан абуна гьез. КидаллъагIан гьеб халат бахъинабизе бугебалиги мухIкан гьабичIо.


Джамалова Эльмира Насрудиновна. Театралияб церерахъин "Дагъистан! Гьайбатал мугlрузул Ватlан!" » Ассоциация учителей аварского языка\n21 апр 09:12Учителасе / Тадбиразул разработкаби\nДжамалова Эльмира Насрудиновна. Театралияб церерахъин "Дагъистан! Гьайбатал мугlрузул Ватlан!"\nпосвященный республиканскому Дню дагестанской культуры и языков\nМБОУ "Лицей №8" г. Махачкала\nДагъистан! Гьайбатал мугlрузул Ватlан!\nКечl рикlкlуна «Дир Дагъистан» Р.Хlамзатов.\nБагьадур: Вахъун лъикl дун къватlиве хулжалги росун. Гьалги росун гурищ дир кlудада бахlараб мехалъ, бертада цебе, бахlаралъе сайгъат балагьизе ун вукlарав? Гьаниса бихьулеб росу щиб росугlагидай ккола?\nВехь: Кин? Дуда лъачlогойищ цlар рагlараб росу Мугlрузул улка?\nБагьадур: Гьединлъидал гьикъулеб бугеб..?\nВехь: Дуда цебе бугеб росу Кубачи кола! Меседил тlагlелал гьарулеб Кубачи росдал цебего цlар ун буго. Гьезул устарзабазда кlола тlагlелал гьаризе гуребги, виун т1ун гlадан гьавизеги.\nБагьадур: Гьединищха гьеб букlараб? Кин дида кlолеб цlар рагlараб росуги тун ине? Дун гьабсагlатго гьениве щвезе ккола!\nДир чlухlарал мугlрул, гlурдада тlугьдул,\nНужгун дандчlвазе дун чlалгlун вукlана.\nСалам, щобил гlидра, гlухьбузул цlаял\nНужехъ хинлъичlого арабщинаб мех.\nНахъасан гьаракьалъ бицунеб буго.\nБагьадур: Сверухъ бугеб берцинлъи! Доба рикlкlада мугlрул тlогьилъи бихьула. Зоб гьелда цун бугилан кколеб буго. Ракlалде ккола, кlиго хlасратаб ракl цолъун бугилан: зобазул ва мугlрузул.\nУргъалилъ вачlунаго кlодоэбелги ясги рихьула\nЯсалъул яс: Кlодоэбел, зобазулги мугlрузулги ракlал ругиланищ дуца абулеб?\nКlодо: Кинха, дир яс, дуда ракlалде кколеб? Гьедин гуребани, кlвелаандай зобалда нилъее гьабгощинаб цlадги, накlкlалги, канлъиги, хинлъиги кьезе?! Зобалъул буго хlасратаб, хlеренаб, хlалимаб ракl.\nБагьадур: Кинаб ракlха мугlрузул бугеб?\nКlодо: Мугlрул ккола мугlрул. Мугlрул руцlцlун чlун рукlуна, зоб абуни, ракl рагьун букlуна. Согlаб гlамал буго мугlрузул. Гьез лъидаго цебе бетlер къулуларо. Гlазул тlагъурги тlад лъун, чlухlадго хьвадула.\nБагьадур: Гьедин батила нилъер бихьинал, мугlрул гlадин, чlухlарал ва сохlал ругилан абулеб. Мугlрул, багьадурзаби гlадин, кирего гьетlуларо, лъиего къулуларо.\nКlодо. Амма нилъер берцинал мугlрузул ясаз берцинлъиги, хlеренлъиги, хlалимлъиги зодил босун буго.\nБагьадур: Мугlрул – гьеб ккола тlолго дуниял, бацlцlадаб гьава, роцlараб зоб.\nМугlрул – гьел ккола жидерго гlадаталги тарихги цlунараб бакl.\nКlодо: Киве вахъарав, лъикlав инсан?\nБагьадур: Дирго бахlарай Серминазие, сайгъаталги росун, росулъе ине вуго.\nКlодо: Нух битlаги, дир вас! Бихьулеб буго мун ракl рагьарав вас вукlин. Ракlалъул берцинлъи – гьеб аслияб жо. Талихlгун рохелгун щваги рокъове!\nБагьадур: Баркала лъикlал рагlабазухъ, кlодоэбел. Къо-мех лъикl!\nБагьадур уна жиндирго пикрабигун. Кечl ахlула.\nНахъасан гьаракьалъ рикlкlуна.\n1 кlудияв чи:\nРорхатал мугlрузда руго гlадамал\nЖидерго гlадатаб чlаголъиялда;\nЖидерго чlухlигун, жидерго яхlгун,\nЖидедаго хасаб къасдгун, гlакълугун\nДун борхатаб мугlрул тlогьив вахуна,\nТамахаб гьороде керен чучула\nДица жаваб кьола дуе, Дагъистан,\nГьаб ракьалда бищун мун бокьилилан.\n1 кlудияв чи: Нилъер кьалбал цоцалъ журан руго, гьел ратlа гьаризе бигьаго букlинаро\n2 кlудияв чи: Ватlаналде бугеб рокьи щулияб буго. Нилъеца нилъерго кьалбал къотlун бажарилищха.\n1 кlудияв чи: Нилъ ккола бахlарчилъиги, къвакlиги, гlакълуги, чlухlиги жиндилъ бессараб Дагъистаналъул халкъ.\nБагьадур: Нужер гlакъилал рагlабаз кlодо гьабуна бахlаралъе босараб сайгъат.\n2 кlудияв чи: мун вуссина росулъе къиматаб сайгъатгун.\n1 кlудияв чи: Лъикlха, Багьадур. Рихье дурго сайгъатал.\nБагьадур: Гьанир руго сайгъатал. Гьал гlуцlун руго халкъалъул гlакълуялдасан. Гьеб цlакъ бокьила Серминазие.\nЯсалъ кечl ахlула.\nЛъималаз кеч1 рик1к1уна.\nХунзахъ район, Харахьи росу\nСкачать файл: aksirat.doc [16,85 Kb] (cкачиваний: 32)\nПосмотреть онлайн файл: aksirat.doc\n"Глагол - каламалъул бутIа"- 4 класс. Джамалова Эльмира "Лицей №8" Мах1ачхъала шагьар Авар мацI / Мисалиял дарсал / Учителасе "Глагол"- 4 класс Авар мацI / Мисалиял дарсал / Учителасе ТубхIат Зургьалова "Дагъистан". Видео Сарат МухIумаева Дир лъималазул асарал "ГIисинал шагIирал" Лъималазе Рахьдал мац1алъул байрам"Ч1ахъаги мац1ги ц1арги"Каспийск шагьаралъул 6 школа Тадбирал / Видео


Тоге магIарулал миллат билизе! » MAARULAL.RU :: Аварский Культурно-Просветительский Портал\n14 октября 2011 | Аварский Язык | добавил(а): muhamedavar | Просмотров: 16754\nНилъер гьабан цIар лъезе лъалареб, унго-унголъунги захIматаб, халкъалда гьоркьоб, рикIкIен гIемераб, кинан щварабали хIисаб гьабулареб боцIул гурони къимат гьечIеб заманалда халкъалъул хIакъикъияб бечелъи – рухIияб рахъги захIматаб бакIалде ккун буго. Сверухъ бугеб, бералда бихьулелде кIвар кьун, гьелдасан аслияб тарбия щолеб гIолеб гIелалдаги гIицIго боцIи буго унго-унгояб хазиянайилан кколеб. Амма нилъер бечелъи – гьеб буго гIакъилал умумуца нилъей нахъе тараб рухIияб ирс.\nУмумузул гIумрудул нух, гIадат-гIамал, тарих ва маданият унго-унгояб цIубараб ва камилаб куцалда гIицIго рахьдал мацIалъул кумекалдалъун гурого гIолеб гIелалъухъе швезе рес гьечIо. Жакъа къоялда, хIукуматалъ ва жамгIияталъ лъималазда рахьдал мацI манлъиялъе гьарулел тадбирал цIакъго загIипал руго. Гьеб бигьаяб гуреб суал аслияб куцалда тIаде бегараллъун руго рахьдал мацIалъул мугIалимзаби. Пачалихъалъ загIипаб гурони харжги кьоларел, гьезул захIматалъул къимат киназдаго тIубан бичIчIунгутIиялъ мукъсанаб гурони баркалаги щоларел мугIалимзабазе гьай-гьай захIмат буго хIалтIи цебе бачине.\nХадусеб, ай ноябрь моцIалъул 5 къоялъ сагIат кIигоялда (05.11.2011, 14.00) Дагъистаналъул жамгIияб гIуцIи «Вацлъиялъ» МахIачхъалаялда Дагъистаналъул ГIелмияб Академиялда тIобитIизе буго «МугIалимасул захIмат – халкъалъул букIинесеб» абураб жамгIиябгун гIелмияб данделъи. Гьелъул мурад буго пачалихъалъул нухмалъулездасан рахьдал мацIазул дарсазе кьолел сагIтал цIикIкIинари ва гьел рачунел мугIалимзабазе хIалтIулъ бигьалъаби тIалаб гьаби, гьединго жалго мугIалимабазул хIалтIул хIалбихьиял цоцазулгун дандрай, басмаялде рахъун, гьел киназего гIаммаллъун гьари. Дарсал рачиналъул цIиял къагIидабаздасан, гIелмиялгун-техникиял бергьенлъабаздасан пайда босун хIалтIиялде кIвар кьей ва жалго мугIалимзабазул пикрабазухъ гIенекки, щай гурелъул «векьарухъанасда хур лъала, лъетIахъанасда гIор лъала»-ян абулеб кициялда рекъон, рахьдал мацIалъул хIакъикъияб ахIвал-хIал ва унти гьезда гIадин лъидаго бичIчIуларелъул.\nМурад буго нилъер магIарул халкъалъул букIинеселъул ургъел бугез данделъи кIвар гьечIого теларилан.\nХириял магIарулал! ХIакълъунго, цо Къоялъ киналъулго Ахир бачIуна – гьеб Аллагьасул хIукму буго, амма гьелде щвелалде магIарул миллат тIагIани гьеб нилъер кIваргьечIолъи буго.\nДагъистаналъул регионалияб жамгIият “Вацлъи”\nМахIачхъала 2011 сон.\n#1 написал(а): Г1абдулвагьабов Мух1амад. (5 февраля 2018 10:48)\nДие ёкьунилан ч1ух1ун ятани\nДуе вокьарасе ёкьиладай мун.\nГ1щикъаб дир раг1ухъ г1ин т1амич1они\nГ1инкъасул къвалакь кун гъанкъизе гурин.\nКъвват1ул хабаразда хехго божани\nДудаго лъач1ого херлъун ятила.\nЛъималазул дада дуй вокьич1они\nБах1арго херлъарав лотиясе а.\nОгь,дун г1ащикъ вуго гьайбатаб т1огьохъ\nУнго т1ун инадай г1ищкъу лъаларес.\nВай,дун къечон вуго чалухал берахъ\nУнго гьекъеладай т1аг1ам лъаларес....\nДолъухъ вук1анишан гъой ёкьулишан\nЯс,дур суалаца сакван вуго дун ,\nДирги буго суал жаываб бокьани\nВокьилиш дуе дун дойлъун йигони.\nДун дирго бак1алда вугебг1ан мехалъ\nМун тун бат1аяй дий ёкьизе гьеч1о\nМун ёкьаоав вокьун рукьбал риаяй\nКье диеги жаваб рух1 бахъилалде.\nГё1умру чанав арав чанахъанасде\nИшан босун буго чанибурт1ица.\nЛъабго лъади ячун лъадарарав дун\nЛъимер г1адай жоялъ вуго виунев.\nМаг1арда чан буго чанахъанилан\nЧанил бурут1 буго аздагьойилан.\nХ1амица ран руго гарбида ч1умал\nБац1ица бан буго чехьалда чалма.\nСекуд минутлъун буго,\nМинут саг1атлъун буго\nРах1ат хун холев вуго\nХехго яч1а хирияй.\nСаг1ат минутлъун буго\nМинут секундлъун буго\nБугеб цо ц1акъаб лах1зат\nУнге дун тун хирияй.


ДРялъул МВДялъул данделъиялда 2018 соналъул хIасилги гьабуна, исана тIуразе кколел масъалабиги рорхана | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nДРялъул МВДялъул данделъиялда 2018 соналъул хIасилги гьабуна, исана тIуразе кколел масъалабиги рорхана\n2018 соналъул хIасилги гьабуна, исана тIуразе кколел масъалабиги рорхана ДРялъул МВДялъул данделъиялда\nДанделъиялда гIахьаллъана республикаялъул бетIер Владимир Васильевги, РФялъул президентасул СКФОялда бугеб вакиллъиялъул аппараталъул федералияв инспектор Алексей ХIасановги, ДРялъул хIукуматалъул тIоцевесев вице-премьер ХIажимухIамад ХIусеновги, ДРялъул хIукуматалъул вице-премьер Рамазан Жапаровги, къуваталъул идарабазул нухмалъулелги.\nДанделъиялда ДРялъул МВДялъул министр ГIабдурашид МухIамадовас бицана дандчIварал захIмалъабазулги цебетIеялъе квербакъулел хIужабазулги хIакъалъулъ. Масала, гьес абуна республикаялда ахир лъунин изну гьечIого яргъид гIуцIарал къокъабазе. «ГьабсагIаталда валагьулев вуго гьединал къокъабазулъ гIахьаллъулев вукIарав микьго чи. Нижехъ ругел баяназда рекъон, гьел руго къватIисел улкабазда. ХутIулеб буго Интернеталъул сайтаздасан экстремизмалъулгун терроризмалъул идеология тIибитIизаби\nялъул балагь»,- ан абуна ГIабдурашид МухIамадовас.\nХасаб кIварбуссинабизе кколеб бугин абуна министрас экономикиял такъсиразде. «Бюджеталъул гIарац бикъиялдаги, экономикаялдагун предпринимательствоялда ва цIатариялъулгун энергетикаялъул комплексалда гьарулел такъсиразде букIине буго хасаб бербалагьи», — ян абуна гьес. Гьелдаго цадахъ республикаялда дагьлъун руго бикъа-хъамиялдаги зулму гьабиялдаги бан гьарурал такъсиразул къадар. Хехаб заманалда жанир рагьулел руго цебеккунго ургъун чи чIвай, чияр боцIи-мал хъамал гьаби, хъачагълъи ва машинаби рикъи гIадал такъсиралги.\nДРялъул МВДялъул министрасул заместитель — полициялъул начальник Дмитрий Гутыряца рехсана мухIканал хIужаби. «Экономикаялда гьарулел такъсирал дагьлъун ругониги, бакIал такъсиразул къадар бахана 44 проценталде. Гьединал такъсиразул 87,4 процент рагьана. Гьеб мурадалда гьарурал тадбиразул хIасилалда гьабун батана лъабго миллиардгун 154 млн гъуршиде зарал, тIадбуссинабуна гьеб гIарцул цо миллиардгун анлъго млн гъуруш.\nРишватчилъиялъул такъсирал рагьи лъикIлъана 19 проценталъ. Финансазулгун кредитазул рахъалъ гьабун буго 279 такъсир. Налогазул рахъалъ гьарурал такъсиразул къадар цIикIкIана 26,5 проценталъ», — ан бицана полициялъул начальникас.\nМинистерствоялъул хIалтIуе къимат кьолаго, ДРялъул бетIерас кIварбуссинабуна гьадинал хIужабазде.\n1. Низам цIунулел идарабазул хIалтIухъабаз хIинкъигьечIолъи чIезабуна гъоркьиса республикаялда тIобитIараб 680 жамгIиябгун политикияб тадбиралда.\n2. Террористазул къокъабазулъе гIолилал ккунгутIиялъул мурадалда, гIолилазе лъай кьезе куцазе ккола гIолохъанал учительзаби. Гьебго мурадалда хIалтIизе ккола Интернеталда заман инабулел гIолилалгунги.\n3. Низам цIунулел идарабаз кумек гьабуна бюджеталъулаб гIарац букIине кколедухъ харж гьабизе.\n4. ЦIикIкIун кIварбуссинабизе ккола нухазда низам цIуниялде.\nАхиралдаги гьадин абуна республикаялъул нухмалъулес: «Нуж ругьунлъана пайда кьоледухъ хIалтIизе. Гьанже аслияб масъала буго республикаялъул экономикаги пайдаяблъун гьаби. Нилъеда бараб буго нилъер лъималазулги Дагъистаналъулги къисмат. Цадахъ рекъон хIалтIани, гьеб масъала тIубазабун бажарула нилъехъа», — ян.


Гъаякент: арав щив, вачIарав щив?\nАраб соналда хъулухъалдаса эркен гьаун вукIарав Гъаякент мухъалъул нухмалъулев ХIамзаев ГIилмудин гьанже чIун вуго жив тIадвуссунев вугин гьеб хIалтIудейин. Дагьалъ цевегIанин абуни заманаялъ гьениве нухмалъи гьабизе витIун вукIана МахIачхъалаялъул Советский мухъалъул нухмалъулевлъун вукIарав МухIамадэмин ХIажиев.\nГIильмудин ХIамзаев Гъаякент мухъалъул нухмалъулесул хъулухъалдаса эркен гьавун вукIана хъулухъалдаса цIикIкIун пайда босиялъул ва бесдал лъималазе рукъзал рикьулаго рекIкI гьабиялъул гIайибги гIунтIизабун. ЦIех-рех лъугIизегIа гьев жанив тIамун вукIана Гьединго хасал хъулухъазул щаклъи букIана пачалихъалъ бесдал-лъималазе биччараб 63 млн гъурущги бикъун, гьеб гIарац ХIамзаевас хъачагъазе кьолеб букIиналда.\nАраб анкьил ахиралдайини абюуни Черновикалъул сайталда хъвалеб букIана Гъаякент мухъалда субботник унеб заманалъ гьенивеги вачIун ХIамзаев ГIильмудиница абун рагIулин мухъалъул депутатазда, жив амнистиялде гъоркье кканин ва гьанже жиндир кинабго ихтияр бугин жиндирго букIараб хъулухъалде нахъвуссине\nДагьал церегIан къояз заманалъ Гъаякент мухъалъул нухмалъулесул ишал тIуралевлъун тIамун вукIана ХIажиев МухIамад-эмин. Гьелде щвезегIан гьев вукIана МахIачхъала шагьаралъул, Советский мухъалъул нухмалъулевлъун. Жакъа къоялъги гьев жиндаго тIадал ишал тIуралев Гъаякенталда вугилан бицана «Эркенлъиялъе» МахIачхъалялъул администрациялъул пресс-хъулухъалъул хIалтIухъан ГIалимирзаева Зайнабица\nЗайнаб ГIалимирзаева: « ГIидьмудин ХIамзаеваас гьабураб лъазабиялъул хIакъалъулъ нижеда лъалеб жо гьечIоха щибниги. Жакъа къоялъги М-Э. ХIажиев Гъаякент мухъалъул ишал тIуралев вуго. Гьев мухъалъул гIадамалгун ва хIакимзабигун дандги чIван вуго, бакIалъул маъалабазул бугеб ахIвал-хIалалъул суалал дандралев вугилан абуна. Советский мухъалад гьесул ишал тIуралел руго М-Э ХIажиев хисулес, батIияв нухмалъулевги кватIичIого тIамизе ватила»\nАбизе ккола живго ХIажиев МухIамад-эминги социалиял сетаздаса гIебед гIезегIан машгьурлъи щварав чи вугин ва гьев лъалез гьесие къимат кьолеб буго цIакъ жиндирго иш лъалев чи вугилан.\nГьаниб суал бачIунеб буго щай хъулухъалдаса нахъе ритIунги хадубги цо-цо мухъалъул рукIарал нухмалъулез инкар гьабулеб хабар къотIун нахъе инеян. Шайгурелъул дагьаб цебегIан Дербент мухъалда букIана кIудияб ахIи-хIур, гьелъул вукIарав нухмалъулев Къурбанов Къурбаница нахъе ине инкар гьабураб мехалъ. Ахирги диванханалъ тIад ишги рагьун ине тIамуна гьев нахъе. Гьанже гьесул бакIалде тIамун вуго ЯхIя ХIажиев абурав чи. Дербент мухъалъул нухмалъулев хисиялъул тадбир хех гьабизе кколеб ахIвал-хIалалде бачIун букIанин Дагъистаналъул нухмалъиялъул иш, щай абуни Къурбан Къурбановас гьениб киса-кибего квер лъун букIараблъидалин ва Дагъистаналъул нухмалъиялъухъа бажаранин гьеб иш рагIалде бахъинабунилан бицана «Эркенлъи» радиоялъе, журналистасул цIех-рехал гьарулев ГIабдурашидов МухIамадица.\nДербент мухъго гIадин, Гъаякент мухъги буго росдал магIишаталдасан хьихьараб бакI. Гьенирги руго дораго гIадал чIахIи-чIахIиял росдал магIишатал, цIолбол ахал. Гьединлъидал гьеб киналдаго тIад кверщел гьабизе щвеялъулъги кIудияб магIна бугин рикIкIунеб буго МухIамад ГIабдурашидовас. Гьединго бугила цогидаб рахъги.\nМухIамад ГIабдурашидов: Гъаякент мухъалда ХIамзаев рикIкIуна кутакав миллатчилъун. ГIезегIан лъикIаб мугъчIвалеб бакIги буго гьесул. Масала, гесул вас вукIана гьенив прокурорлъун. Хадув Гъарабудагъкенталде витIана гьев. ГIилмудин ХIамзаевасда сверухъ цIех-рех байбихьана газетаздасан гьесул хIакъалъулъ хъвазе лъугьиндал. Бесдал лъималазе пачалихъалъ биччараб гIарац тIокI гьабун бугин хъвалеб букIана киса-кибго. Гьедин цIех-рех рагIалде щвезегIан махIрум гьавун вукIана гьев хъулухъалдасаги. Гьесда хурхун цIех-рехалъ гIайиб щолеб щибниги жогIаги тIатинабун батилароха, нахъвуссун ХIамзаев вачIун ватани. Гьединлъидал гьесул ихтияр буго хIалтIизе»\nАмма гьаниб тIаде жубазе ккола, мухъалъул депутатазул букIараб дандчIваялда жиндир ихтияр бугин нахъойги Гъаякенталъул бетIерасул хъулeхъ тIубазеян ХIамзаев ГIильмудиница абун бугилан гурони тIокIаб цIияб баян гьелда бан къватIибе бачIинчIилан.


ХIалтIухъанасул къимат кидаго букIуна » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Образование - Лъай кьей, мактаб » ХIалтIухъанасул къимат кидаго букIуна\nХIалтIухъанасул къимат кидаго букIуна\nДобавил(а): istina от 11-04-2016, 10:07\n2015 соналъул 24 августалда ДРялъул бетIерасул тIадкъаялда рекъон ва 2015 соналъул 30 сентябралда къабул гьабураб ДРялъул Лъай кьеялъулгун гIелмуялъул министерствоялъул буюрухъалдалъун, республикаялъул гIаммаб лъай кьеялъул школазда гIуцIана чIахIиял классазул цIалдохъабазе махщел щвезе рес бугеб цIали. ЧIахIиял классазул цIалдохъабазда хIалтIухъанасул махщелал малъи цIияб тадбир кколаро. Гьеб буго советияб заманалдаго гIуцIун букIараб хIалтIи. Сунцаха тIамурал гьединаб къагIида цIигьабизе? Кинал шартIал гIуцIун ругел цIалдохъаби батIи-батIиял махщалие куцазе? Гьел ва цогидал суалалги рорхун, нижеца гара-чIвари гьабуна ДРялъул Лъай кьеялъул ва гIелмуялъул министерствоялъул профилияб лъай кьеялъул отделалъул начальник, педагогиял гIелмабазул доктор, профессор ХIажияв ХIажиевасулгун. 2015 соналъул 24 августалда ДРялъул бетIерасул тIадкъаялда рекъон ва 2015 соналъул 30 сентябралда къабул гьабураб ДРялъул Лъай кьеялъулгун гIелмуялъул министерствоялъул буюрухъалдалъун, республикаялъул гIаммаб лъай кьеялъул школазда гIуцIана чIахIиял классазул цIалдохъабазе махщел щвезе рес бугеб цIали. ЧIахIиял классазул цIалдохъабазда хIалтIухъанасул махщелал малъи цIияб тадбир кколаро. Гьеб буго советияб заманалдаго гIуцIун букIараб хIалтIи. Сунцаха тIамурал гьединаб къагIида цIигьабизе? Кинал шартIал гIуцIун ругел цIалдохъаби батIи-батIиял махщалие куцазе? Гьел ва цогидал суалалги рорхун, нижеца гара-чIвари гьабуна ДРялъул Лъай кьеялъул ва гIелмуялъул министерствоялъул профилияб лъай кьеялъул отделалъул начальник, педагогиял гIелмабазул доктор, профессор ХIажияв ХIажиевасулгун.\n- ХIажияв, цIалдохъабазда хIалтIухъанасул махщел малъи советияб заманалда лъикIаб ва пайдаяб ишлъун рикIкIунаан. Ахирал соназда гьеб рехун теялъе щиб гIилла букIараб?\n- 1980 соналда бахъараб хIукмуялда рекъон, СССРалъул школазул 9-10 классазул цIалдохъабазе гIуцIун букIана захIматалде ругьун гьариялъул ва хIалтIухъанасул махщел малъиялъул хIалтIи. Лъимал цIалулаан УПКязда, ругьун гьарулаан махщалиде. Амма школа лъугIун унев чиясе щолароан хIакъикъияб, гьев завод-фабрикаялде хIалтIуде восизе къуват бугеб кагъат: я диплом, я свидетельство, яги удостоверение. Аслияб къагIидаялда, цIали букIана юридикияб къуват гьечIеб политикияб тадбир. Росабазул школазул мастерскаязда цIалдохъаби хIалтIизе ругьун гьарулаан, УПКязда гьезие махщел щолаан. Росабазул школазда гIуцIун рукIана цIалулгун производствоялъул бригадаби. Гьенир хIалтIаниги цIалдохъабазе документ кьолароан. 1987-1988 соназда УПКял риххана, цIалдохъабазда махщел малъиялъул ишалда тIад мухъги цIана. - Жакъа гьеб хIалтIи цIигьабиялъе гIилла щибха?\n- Ахираб кIиго соналда жаниб республикаялда цIакъ кьваризабуна ЕГЭялъул иш. Гьелъул хIасилалда, 11 класс лъугIун унев щуазаргогIанасев цIалдохъанасе щвечIо аттестатал, гьезие вузазде цIализе нухал къана. Щибха гьез гьабизе кколеб? Гьел хутIулел руго къватIахъ, кколел руго къваригIел гьечIел ишазде гьоркьоре. Пуланаб хIалтIуе махщел бугилан абулеб сертификат бугони, щивасул рес буго хIалтIудеги лъугьун, харж босизе, ЕГЭялде хIадурлъизе, хадуб вузалде лъугьине. Щиб лъалеб, цо-цоял жидерго махщалида рекъон хIалтIун чIезеги бегьула. - Кинаб даражаялдаха школазда гIуцIун бугеб гьеб хIалтIи?\n- 2015 соналъул сентябралда республикаялъул гьоркьохъел школазул анцIабилел классазул цIалдохъабаз байбихьана профилияб цIалуде. Лъай кьеялъулгун гIелмуялъул министерствоялъул ихтияралда буго 24 профессионалияб колледж, гьел рухьинарун руго щибаб школалда хадур. Колледжаз халккола программаби тIуразариялда, лъаялъулгун махщалил даражаялда хадуб, ресалда рекъон, школазе кьола къваригIунел машинаби ва алатал. Колледжазул экспертниял къокъаби уна школазде учительзабазе ишалъулаб кумек гьабизе, малъула ва бихьизабула хIалтIи гIуцIизе кколеб къагIида. Школалъул ихтияр гьечIо цIалдохъанасе махщалил документ кьезе, 11 классалъул цIалдохъабаз колледжалдеги рачIун кьола экзаменал, гьениса щола гьезие дипломги. Россиялда кибниги гIуцIун гьечIо гьединаб тайпаялъул цIали. Нилъер хIалбихьиялдаса ва хIадурараб нормативияб базаялдаса пайдаги босун, гьединабго цIали Россиялъул цоги регионаздаги кватIичIого гIуцIилин ккола. - Кинал махщелазе ругьунлъизе рес бугеб школлъималазул?\n- Жакъа республикаялда завод-фабрикал хIалтIулел гьечIолъиги хIисабалде босун, цIалдохъабазе кьола гьадинал махщелал: цифровияб информациялъул мастер, делопроизводитель, художник, лаборант-эколог. Руго богогьаби-кондитерал, автомеханикал, махх регъолел ва теплицабазул хIалтIухъаби гIадал махщелал щолелги. Стандарталда рекъон, пуланаб махщалие ругьун гьаризе рес гьечIеб школалда гьеб малъизе нижеца ихтияр кьоларо. Масала, росдал магIишаталда къваригIунел махщелал малъиялъе дандекколел шартIал ругеб школа республикаялда къанагIатги гьечIо, гьединлъидал, гьел малъизе нижеца изну кьоларо. - Жидеего бокьунищ цIалдохъаби дарсазде рачIунел, яги…\n- Жидеего бокьун рачIуна лъимал дарсазде, тIадежоялъе, эбел-инсул разилъиги цIехезе ккола. Цо-цояз, букIинесеб махщел жидеца цебего тIаса бищун бугин абун, лъимал гьенире риччаларо. Щибаб группаялда вукIине ккола 10-15 цIалдохъан. Школалъул компоненталдаса анкьида жаниб гьелде уна лъабго сагIат. СагIтазул гьеб къадар, лъикIаб махщел щвеялъе гIураб бугин абулеб буго мастераз. - УПКял къваригIинехъин гьечIоха…\n- УПКял ккола цIалдохъабазе хIалтIухъанасул махщел кьеялъул кьучI. Амма республикаялда жакъа цIунун хутIун буго цохIо Гъизляралъул УПК. Планалде босун буго щибаб шагьаралда УПКял рагьизе. Гьеб мехалда ургъизе бегьула школлъималазда малъулел махщелазул сияхI гIатIид гьабиялда тIад. - Лъималгун хIалтIулел чагIи колледжазул мастералищ ругел яги школазул захIматалъул учительзабийищ?\n- Гьеб ккола бищун захIматаб масъала. ЗахIматалъул учительзаби хIадуриялъул иш ДГПУялда цIакъ хашго гIуцIун буго, цIалун рахъиндалги, школазде хIалтIизе унев чи къанагIат вукIуна. Байбихьул классазе захIматалъул учительзаби хIадурула колледжазда, гьезул лъаялъулгун махщалил даража лъикIаб букIуна. Бихьизабиялда хъван буго, школалъул учителасухъа курс бачине бажарулеб бугони, тIоцебесеб иргаялда, гьев тIамулин хIалтIудейилан. ГьечIони, колледжалъулгун къотIи-къайги гьабун, школалъ гьениса мастер вачуна хIалтIизе. Гьеб гуребги, киналго учительзаби ритIизе руго жидерго лъайгун махщел камил гьабулел курсазда цIализе. - ЦIидасан байбихьулеб хIалтIулъ гIоларел рахъалги захIматал масъалабиги камун ратиларогури?\n- Бищунго захIматаб масъала буго махщел бугел учительзаби ва мастерал гIоларого рукIин. Масала, школалда информатика бачунев учителасда лъаларо цIиял программабаз тIалаб гьабулел захIмат цIуниялъул ва электротехникаялъул тIалабал.\nЖакъа рес гьечIо бокьараб махщел цIалдохъанасе кьезе, гьечIо я гьелъие къваригIунеб материалияб база, яги кадрабаздалъул хьезаби. Маялъул ахиралда нижеца хIисаб гьабизе буго гьеб хIалтIи байбихьун тIоцебесеб соналъул цIалул хIасилазул ва гъалатIазул. Гьелги хIисабалде росун, ургъизе ккола бачIунеб цIалул соналда хIалтIул даража лъикIлъизабиялда тIад. Нури Нуриев\nГазета №: 14, от 09/ 04/ 2106 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.\nДандеруссинЦIех-рех ва баянГIолохъанал учительзаби хIажат ругоЦо регионалъе хасал къагIидаби рукIунароКвен лъикIаб бугони, сахлъи щулалъила


20 октябралда Авар театралда рагьана иргадулаб 87-абилеб театралияб сезон. Гьеб тадбир театралъул хIалтIухъабаз байбихьана, жиндир цIар театралъе кьурав, ЦIадаса ХIамзатил памятникалда цере тIугьдул лъеялдаса.\nКъасиялдехун театралъухъ урхъарал магIарулазги, хIатта батIиял миллаталъул театразул вакилзабазги цIуна театралъул зал. Гьенире рачIаразда гьоркьор рукIана батIибатIиял идарабазул нухмалъулел, шагIирзаби, гIалимзаби, журналистал, кочIохъаби ва цогидалги.\nБалагьизе рачIаразда театралъул актераз бихьизабуна, театралъул художественияв нухмалъулев ва бетIерав режиссер, Дагъистаналъул мустахIикъав артист МухIамадгIарип Сурхатиловас ШапигI Казиевасул «Умумузул чи» асарги кьочIое босун сценаялда лъураб спектакль.\nГьеб байбихьилалде кIалъазе рахъана театралъул цIияв нухмалъулев МухIамад БисавгIалиев ва МухIамадгIарип Сурхатилов. Гьез, киназдаго цIияб сезон рагьиги баркун, бицана церечIарал масъалабазул ва исана гьабизе бугеб хIалтIул хIакъалъулъ.\nЦинги байбихьана спектакль. Иш лъугьунеб букIана магIарул росулъ. ЧIужIу ячине хIадурлъулев вукIуна гIолохъанав ХIамзат. Гьес жиндирго бахIаралъе рагIи кьола, рукъ гуреб, борхатаб си базе бугин.\nРукъ базехъин бугеб бакIалда гьесда батула кIудияб гамачI. ГанчIил кьватIелалде жанибе хIосги ккезабун, гьеб бикьизабизе лъугьиндал, гьесда гьениб цо гIажаибаб гвенд батула. Гьеб бихьарай Хадижат-кIодо ахIдола гьениб хоб бугин.\nЦинги тIаде щола росдал бегавулги милиционерги ва байбихьула цIех-рех. Гьенире ракIарула росдал гIадамал, ва щивас чIезабулеб букIана жидер умумузул чи вукъун вугин гьенивилан. Щивасул умумулги машгьурал чагIи рукIана, гьез бицухъе.\nСпектакль ахиралде щолаго ганчIида бугеб кьватIел дагьабги кIодолъула. Цо заманалдасан, кIудияб ахIи-хIур бахъуна ва къватIибе бачIуна Зулкъарнайилан цIар ахIун росулъ машгьурлъараб, кIудиял лълъурдул ругеб дагIнил гвангвара.\nСпектакль букIана гIезегIан халатаб. Амма гьеб чIамучIаб букIанин абизе бегьуларо. ЧIамучIаб букIарабани, антракт лъугIун хадуб гIемерисел нахъе инаанин ккола дида. Гьеб чIаго гьабуна кечIбакъаналъги кьурди-хъаталъги.\nАмма рукIана жидеда спектаклялъул аслияб пикруги мурадги бичIчIичIин абулелги. Гьелда тIасан М. БисавгIалиевас ва М. Сурхатиловас жидерго пикрабиги загьир гьаруна.\n- Дир пикруялда, гьелъул гIунгутIи букIана гьадинаб: гьениб нилъер халкъалда бичIчIулеб махсара-хочI букIинчIо. Махсараялъул къагIида дагьаб данде кколареб букIана. Доба букIана гIурусазде гьетIараб махсара. Жибго асаралъул аслияб пикру кутакалда лъикIаб, кIвар бугеб буго. Щивасе бокьун буго щивали лъаларев, амма хабалъ вукъарав жидер умумузул чи вукIанинги абун, жидеего цIар балагьизе. ГIемерал чагIаз гьикъулеб букIана нилъер умумул дугIнул рукIанин абулеб жойищин гьебилан абун. Жидер умумузул чи миллияв багьадур вукIанин абун чIезабулел рукIарал гIадамазда, ахиралдаги гьениб батана дагIнил гвангвара. Авторас бичIчIизабулеб буго, умумул гурила байрахъаллъун кквезе кколел, дурго букIине кколила лъайги бажариги.\nРежиссерас спектакль лъураб къагIидаги, гьеб чIаго гьабизе хIалтIизарурал батIи-батIиял эффекталги кутакалда махщалида гьарун руго. Актеразги ролал цIакъ лъикI хIана.\n- 80-90-абилел соназда гIадатлъун лъугьун букIана цо-цо чагIаз машгьурал умумулги ралагьун, жидеего цIар балагьи. ШапигI Казиевас пьесаялда квеш букIунареб, кополаб, сатирияб хIалалъ гьеб мекъи букIин бихьизабулеб буго. Гьес, гIадамазулъ бергьун кIудияб фантазияги хIалтIизабун, дунялалдаго машгьурал чагIи рихьизарулел руго гьезул умумуллъун. Авторас абулеб буго, умумул ургъун рахъугейила, машгьурал умумул рукIарал ратанигицин, хварал гьезда мугъчIвайги гьабун вукIинчIого, дурго гьаб дунялалда бугеб кIварги, махщелги, бажариги бихьизабеян. Киназулго рукIуна умумулги тарихги, ургъун бахъизе кколаро щибго. Гьеб буго гъваридаб, гIицIго релъун течIого, авалалдаса ахиралде щвезегIан кIвар кьун гIенеккизе кколеб спектакль. Гурони, гьелъул магIна бичIчIуларо.\nАхиралда театралъул нухмалъулес ва бетIерав режиссерас бицана исанасеб сезоналда гIезегIан цIиял спектаклял лъезе ракIалда бугин. Гьезда гьоркьор рукIине ругин магIарул, гIурус ва цогидалги улкабазул хъвадарухъабазул асарал.\nДругие материалы в этой категории: « Авартеатр - басриябги цIиябги\tГьитIинав «Палугьанасул» кIудияб «ВатIан» »


Home / Видео / АЛЛАГЬАС МУХ1АМАД С.В Т Г1 МИГ1РАЖАЛДА АХ1И МАВЛИД СКАЧАТЬ БЕСПЛАТНО\nМай 23, 2020\t admin\tВидео\nРосдал вассал болъе унеб мехалда, Дун ч1ух1ун йик1ана духъги ялагьун, Рагъдаса руссунел багьадуразухъ Мунги вихьилилан хьулгун йик1ана. Маг1ил гарал гирун уна коч1олъе, Кунч1ун буго гьезул балагьалъул ц1ва. Январь моц1алда соналъ гьев вищана хъвадарухъабазул союзалъул председательлъун. Гьелъие г1оло гьез г1арацги х1алт1изабулеб бук1ана. Лъималазе квал-квал ккезе гурилан Ккун руго хараби херазул рокъой Рокъове вуссиндал х1алихьатав вас Х1алхьиялда вуго лъадуда аск1ов. На нашем сайте вы можете прослушать и скачать музыкальные композиции в mp3 бесплатно.\nПророк Мух1аммад (Авараг), с.г1.в\nТIарамагъадисеб къвал балеб буго. Гьев ккола Мух1амад Ах1мадов. Творчествоялъул амвлид рук1уна рак1ал т1еренал, цойгидаздаса бат1иял бербалагьиялъул г1адамал, цоцаздехун бугеб жах1даги гьезул цойгидаздаса бег1ераб бук1уна. Цебераг1и Мух1амад Шамхаловасул биография ва творчество рагьи.\nМы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо зайти на сайт под своим именем. Т1инч1аб най боржуна т1огьода сверун, Т1адго рещти1инч1ого т1ад буссун уна. Или введите идентификатор документа: Гьороца хъамулел хъубал жал г1адин, Женжеди щиб гьазул, щив валагьулел?\nСтихи на аварском языке Расул Гамзатов. Ирина Климова Шарабан Три аккорда Mp3. Г1асиял рагъазул майданлъиялдаБак1аб макьидасан ворч1улев гьеч1о. Гьале 11 октябралда къадаралде щвана Дагъистаналда ва Россиялъул бусурбабазда гьоркьов машгьурав г1алим, муг1алим, жамг1ияв х1аракатчи Гумбет районалъул Г1аркьухъа Дарбишев Мух1амад-х1ажи.\nЗдоровьесберегающие технологии в учреждении дошкольного образования. Гьеб ишалда данде т1оцере рахъана Абав ва гьесул мутаг1илзаби.\nХ1ухьел бак1аризе лъугьун вуго дун. Махсароян ккоге дир гьудулзаби, Гьурилъун воржана хъах1ил зодихъе. Г1абдулат1иповас абуна миллиял мац1ал ц1униялъе ва гьезие квербакъиялъе жамг1ияб комитетги г1уц1изе ккелилан.\nГьединго гьесие щвана Лермонтовасул ц1аралда бугеб медальги. Гьабугьинан пулеб гьорол саса ч1вала, Гьелъ гьев гьогьомизе гьавулин кола. Гьес 13 ноябралда т1убана сон. Метер магIарул мацI хвезе батани, Хваги дун жакъаго жаниб ракI кьвагьун. Маг1арулазул абун ц1ар ч1вана гьез гьанже бугеб Динияб идараялдаги. Цо-цо нухлулаца дир хIисаб гьабун. Шаг1ирасе гьит1инаб къоялдасанго бищунго хирияблъунги къиматаблъунги бук1ун буго т1ехь.\nДень памяти Г1абдулгъафурил Гьит1инамух1амада къ.с. — видео\nЩибаб къоялъ халатаб нухалъ хьвадулаан гьев ц1ализе Лъондодаса К1ванаде щвезег1ан, гьоркьохъеб лъай ва тарбия щвана школа- интернаталда ва хадуса лъуг1изабуна партиялъул т1адег1анаб школа. План как эффективный способ обучения математике класс. Дарбишевасе, районалъул культураялъул управлениялъул начальник М.\nГьев жакъаги г1агараб халкъалъе кеч1 ах1улев вуго. Цойгиги к1удияв шаг1ир Расул Х1амзатовас г1емерал куч1дул сайгъат гьаруна Г1абасиласе, хъвана гьесул т1ахьазе цебераг1иял. Мун мввлид мац1ихъабазул кьерда. Кин бугониги диналъе щвараб ихтияр жидерго мурадазда х1алт1изаризе лъугьана мекъаб г1акъидаялъул вакилзаби.\nВам будут интересны эти курсы: Аваразул калам, гьелъул камиллъи! Щай гьаб ракьалда т1ад гьоркьохъеб г1умру, Анкьнусго соналъул бук1унеб гьеч1еб, Гьоркьоса цониги къо бахъич1ого, Эел- Ват1аналъе хъулухъ гьабизе?\nСариназулъ ч1ола сагьвиллъидул нур. Пикраби кунч1ана, куркьби рижана: Например, нужно составить запрос:


«Исламияб пачалихъ» гIуцIиялъ Шималияб Кавказалдаса жиндирго кьеразде гъорлъе гIадатиял гIолохъаби ахIи гуребги, жиндихъего руссинарулел руго гьединго «Имарат Кавказ» гIуцIиялъул яргъид гIуцIаралцин. Гьедин лъазабуна Россиялъул Федералияб хасаб хъулухъалъул директор хисулев Сергей Смирновас, информалатазе комментариял гьарулаго.\nГьесулго рагIабазда, жакъаялде «Исламияб пачалихъ» гIуцIиялъ жиндирго контролалде гъоркье росарал террриториязда гIумру гьабун буго микьго миллион гIанав чияс. ХIакъикъаталдагиян, жубалеб буго гьес, абизе бегьулин 2013 соналдаса «Исламияб пачалихъ» гIуцIи бугин лъицаниги къабул гьабичIеб шаргIияб къануназдалъун хIалтIулеб гьересияб пачалихъин.\n«АхIмад Ярлыкапов: "Исламияб пачалихъалъ" интернеталъул кумекалдалъун бахъизе буго Шималияб Кавказ" абураб цIаралда гъоркь МГИМОялъул Кавказалъул проблемабазул ва регионалияб хIинкъигьечIолъиялъул централъул гIалимчи ва этнографасулгун бахъараб интервьюялда бицунеб буго гьеб гIуцIиялъул Шималияб Кавказалъул гIолилазде бугеб асаралъул хIакъалъулъ.\nЭР. - Гьеб интервьюялъул цIаралъго кIудияб ургъел ккезабулеб батила регионалда гIумру гьабулел гIадамазул. Унгогийищ, АхIмад, дуца рикIкIунеб "Исламияб пачалихъ" гIуцIиялда бажаризе бугин Шималияб Кавказ жиндирго контролалде гъоркье босизеян?\nАхIмад Ярлыкапов: "Гьеб интервьюялъул цIар "Кавказский узелалъул" бетIерияв редакторас ургъун буго. Дица гьедин абун букIинчIо. Дица гIицIго абулеб буго гьеб гIуцIиялъул асар загьирлъулеб бугин Шималияб Кавказалдайин интернеталъул кумекалдалъунин. Гьелъ Шималияб Кавказ жинхъего босулин абураб, букIине те интернеталъул кумекалдалъунцин, гьеб ккола жибго "Кавказский узелалъул" бетIерияв редакторасул фантазия.\nЭР. - Гьедин батани, кинаб къимат дуца кьолеб, "Исламияб пачалихъ" гIуцIиялъул нилъер регионалде бугеб асаралъе? Бугищ гьеб гьедигIанго ургъел ккезабулеб?\nАхIмад Ярлыкапов: "Дир пикруялда, гьанжелъезегIан Шималияб Кавказалъе, тIолабго Кавказалъе битI кколеб буго. ХIакъикъаталдаги, "Исламияб пачалихъ" гIуцIиялъе кIудиял икъбалал щолел руго территорияби жиндирго контролалде гъоркье рачиналъул рахъалда. Дуда лъалеб батила гьеб гIуцIиялъ гьанжеялдего Ливиялда жиндирго анклавав гIуцIун рукIин, гьелъ гIамал гьабулеб буго анклалав гIуцIизе Пакистаналдаги Афгъанистаналдаги Талибаналъул кумекалдалъун. Гьединаб фоналда Шималияб Кавказалде "Исламияб пачалихъ" щолеб бугин аби кIодо гьабун аби букIина, гьелъие гьанжеги заман щун гьечIо. Щай?\nЦо босани, Шималияб Кавказалда "Имарат "Кавказ" абураб радикалиял исламистазул гIуцIи буго. ЛъикIаланго талхун букIаниги, гьеб идеологияб рахъалдаса данде чIун буго гьанже "Исламияб пачалихъалде". "Имарат Кавказ" жидерго гIуцIилъун рикIкIунезе цIакъ ракIалъе гIечIо, мисалалъе, "Дагъистаналъул секторалъул" гIамирас "Исламияб пачалихъ" гIуцIиялъе жив мукIурлъулев вукIин лъазабун, гьа баялъул галиялъе. Гьеб сабаблъун "рохьилазда" гьоркьоб рагIирекъонгутIи цIикIкIана. Гьеб галиялде букIана хехаб реакция ва хехабго къагIидаялда гьеб хIужжа бахчизабизе гIамал гьабуна гьез.\nГьединал рагIирекъонгутIияз "Имарат Кавказ" талхизабулеб буго. Гьедин букIаниги, гьеб гIуралъ жигарго данде чIун буго "Исламия пачалихъ" гIуцIиялъул асар регионалда цIикIкIине биччангутIилъул мурадалда. Гьеб цо жо.\nКIиабилеб багьана хурхараб буго "Исламияб пачалихъалъул" хазинаби къабул гьабулел гIадамал регионалда хутIулел гьечIолъиялда. Щайгурелъул гьезухъ рагъизе хIадурал гIадамаз, исламияб терминология хIалтIизабун абуни, гьабуна хIижра. Ай, гочана гьеб гIуцIиялъул контролалда гъоркь ругел территориязде. Хасго гьеб процес жигарго унеб букIана 2013 ва 2014 соназда.\n"Исламияб пачалихъ" гIуцIиялъ гьединаб ахIи бан букIана. Гьеб ахIиялъ асар гьабуна Шималияб Кавказалъул гIемер гIолилазе. Кавказалда жидеего мутIигIаб гIуцIи гьабизе гьелъ хIалбихьичIо ва гьелъул рахъ кколел гIолохъаби ана рагъизе гьелъ ккун ругел территриториязде. Гьединлъидал Шималияб Кавказалда гьечIо, мисалалъе, Ливиялда ругел гIадал «Исламияб пачалихъ» гIуцIиялъул анклавал".\nЭР. - У, гьебни гьедин батила, амма Россиялъул федералияб хасаб хъулухъалъ лъазабулеб буго, "Исламияб пачалихъ" гIуцIиялъ "Имарат "Кавказалъул" яргъид гIуцIарал жинхъего цIалел ругин абун. Кин дуда кколеб, бугищ гьединаб лъазабиялда гъоркь мухIканаб кьучI?\nАхIмад Ярлыкапов: "У, хIижра гьабуразда гъорлъ руго "Исламияб пачалихъалъул" идеологиялъул рахъ кколел "Имарат "Кавказалъул" гIахьалчагIиги. Гьединаз хияналъи гьабуна жидерго "Имарат "Кавказалъе" ва ана ГIагараб Машрикъалде, аслияб къагIидаялда Сириялде. Гьединлъидал абизе бегьулеб батила, гьез гьел жидерго рахъалде руссинарун ругин. Амма дица такрар гьабила, «Исламияб пачалихъалъе» гьа базе байбихьарабго, гьединаб гали такрар гьабизе тIокIаб биччачIо "Имарат "Кавказалъ", баккизехъин букIараб тенденция гьел бугеб бакIалдаго тIагIинабуна. Гурони, рес букIана регионалда «Исламияб пачалихъалъул", гьитIинаб букIаниги, бутIа баккизе. Гьединлъидал жакъа, дир пикруялда абизе бегьула, «Имарат Кавказ» кколин Шималияб Кавказалда "Исламияб пачалихъалде" данде чIараб гIуцIиян.\nЭР. - Дуца рехсана "Имарат Кавказ" гIуцIиялда жанир ругел рагIирекъонгутIиял. Кинаб къимат кьезе кIолеб дуда гьезие? Бугищ рес къватIисан гьезул даража бихьизе?\nАхIмад Ярлыкапов: "КъватIисан балагьани, гьел абизегIанго рихьулел гьечIо. Амма, дида лъалеб букIахъе, гьениб гIуралъ гъваридаб рагIирекъонгутIи баккана 2013 соналда "Исламияб пачалихъалъ" хIижра гьабиялъул ахIиялда хадуб. Хадуб гьелъ жибго лъазабуна халифатлъун, гьелъги гьел рагIирекъонгутIиял тIадеги хIалуцинаруна. Цо-цо нухалда гьезул жахIдаялъул деталал къватIирехунги рагIуна. "Дагъситан вилаяталъул" гIамир, гьезул иерархиялда рекъон, гIадатияв чи кколаро. Гьес гьа бараб мехалда кIудияб гъалмагъир ккана. Гьел командирзабазул даражаялда пуланаб жо ккараб мехалда гурони, нилъеда щибниги рагIунеб гьечIо".\nЭР. - АхIмад, кин дуда кколеб, "Исламияб пачалихъ гIуцIиялъул пропагандаялъул лъиде бугеб кIудияб асар, гIадатиябин абулеб ислам билъанхъизабулездейищ яги салафияздейищ? Яги хIижра гьабулеб мехалда гьезда гьоркьоб бугеб батIалъи бихьуларебищ?\nАхIмад Ярлыкапов: "Баянаб жо ккола, гьединал гIадамазда гьоркьоб социологиял цIех-рехал гьаризе бажарулареблъи. Амма доре унел гIадамазде балагьун, Facebook-алдасахун гIадамазулгун гара-чIвариял гьарун хадуб дида бичIухъе, салафиязул аслияб бутIа чIван къотIун данде буго "Исламияб пачалихъ" гIуцIиялъул идеологиялде. Къабул гьабунгутIи гуребги, гьеб гьез рикIкIунеб буго исламалде данде бугеб идеологиялъун. Гьез гьеб гIуцIиялдеги абулеб буго "Антиисламияб пачалихъин".\nЭР. - Гьенире унел чагIи щал кколел хасиятгун гIел ракIалде босун? Кинаб кьезе бегьулеб гьезие къимат? Щай гьединаб хIукмуялде гьел рачIунел?\nАхIмад Ярлыкапов: "Щал гьенире унел ругел? Гьел ккола хIакъикъаталдаги диналда щулалъичIел гIолохъаби. Гьезда гъорлъ гIемер руго ислам босаралги. ГIаммаб къагIидаялда абуни, гьенир батIи-батIиял руго гIадамал.\nЩай гьел гьенире унел? "Исламияб пачалихъалъул" лидераз ва пропагандистаз жидеца билъанхъизабулеб бугин хIакъаб, битIараб исламин, жал къеркьолел ругин социалияб ритIухълъиялъухъин, жидеца росарал территорияби кколин хIакъаб исламалъул территорияйин абурал харбазда божун унел руго аслияб къагIидаялда гIолохъаби гьенире. Гьезул божилъи цIикIкIинабулеб фактор ккола, "Исламияб пачалихъалъ" территориязда тIад жидерго контроль чIезабун букIинги, гьел гIатIилъулъизурулел рукIинги.\nТерриториябиги, жиндирго бюджетги, нартги бугеб "Исламияб пачалихъги" жиндихъ интернеталъул гIатIилъи тун тIокIаб щибниги гьечIебин абизе бегьулеб, жиндир яргъид гIуцIарал дора-гьанир рахъчун, рохьабахъ рахчун ругеб "Имарат "Кавказги" данд бани, узухъда "Исламияб пачалихъ" бергьунарищха жидер гIумруялъул хIалбихьи дагьал ва диналда щулалъичIел гIолилазул берда цебе! Гьеб гIуцIиялъ ккун руго территорияби, гьез лъазабун буго жидерго тахшагьарцин, гьелъул буго гIемер жо.\n«Исламияб пачалихъ» гIуцIиялъул рахъалде гьел руссиналъе кIвар кIудияб факторлъун кколеб буго гьединго социалияб ритIухълъиялъул гуребги, шаргIияб пачалихъ гIуцIулеб бугин абураб декларацияги».\nЭР. - Щай нилъ къолел ругел информациялъулаб рагъалда? Щай нилъер улкаялда, нилъер рухIиял жамгIиятазда бажарулеб гьечIеб эффективияб къагIидаялда данде чIезе "Исламияб пачалихъалъул" ва гьелдаго релъарал цогидал гIуцIабазул пропагандаялде?\nАхIмад Ярлыкапов: "БитIараб букIина гьеб рагъда нилъ киналго къолел ругин абуни. Гьелдаса къолеб буго Россия гуребги, Цолъарал Штаталги, Европаги, тIолабго дунял. Добго Европа босе, Европаялъул улкабазул гьанжелъезегIан шок буго, гьенисан ГIагараб Машрикъалде унел гIадамазул къадар бихьун. Гьебги щиб, гьенире унезул къадар киссаниги дагьлъулебцин гьечIо, Европаялъул улкабаздасаги, гьездаго гъорлъ Россиялдасаги. Гьеле цебесеб анкьалдаги Россиялдаса анкьго чи ккуна Туркиялъулгун Сириялъул гIорхъода «Исламияб пачалихъ" гIуцIиялъул кьеразде рагъизе унезул.\nЩай нилъ къолел ругел? Щайгурелъул кин гьезде дандечIезе кколин абураб суалалъе жаваб гьанжеги батун гьечIин абизе бегьула. Щайгурелъул «Исламияб пачалихъ" ва гьелда релъарал цогидал гIуцIиязул къагIидаби данде кколел гьечIо гьанжелъезегIан рукIарал цогIаги стандарталде. Гьеб кколарелъул гIадатияб пачалихъ! Гьединаб структураялдаса кьезе рес буго къуватаб пачалихъцин. Щайгурелъул тIоцересез хIалтIизарулел ругелъул гIадатиял гурел къагиIдаби. Гьеб ккола ассиметриябин абулеб рагъ.\nБосе 2006 сон. Израиль Ливаналда. Ассиметрияб рагъал рагъулал авлахъазда гуребги, идеологияб фронталдаги рукIуна. Гьеле гьеб идеологияб фронталда Магърибалъул системаялда гьанжеги хиса-басиял гьарун гьечIо. Батун гьечIо "Исламияб пачалихъалъул" идеологиялъул гьужумалде данде жаваб. Ахириселъ азарго проценталъ пайда босулеб бугин абизе бегьула жибго Магърибалъул технологиял, Магърибалъул цивилизациялъул ресаздаса. Гьелъ эффективияб къагIидаялда хIалтизабулеб буго добго Twitter, Facebook ва цогидал интернет-сурсатал. Гьелъ тIиритIизарулел нашидал, мисалалъе, абизе бегьула пропагандаялъул махшелалъул тIадегIанаб даража бугин. Гьелго клипал. Гьез махшелгун хIалтIизарулел руго бищунго гьитIинал ресалцин.\nБищунго аслияб жо, гьединал гIуцIиязул материалазухъ гIолохаби балагьулел руго жидеего бокьун. Гьел гIолохъабазе бокьун гьечIо балагьизе официалиял каналазухъ. Гьез къабул гьабулеб гьечIо официалияб пропаганда. Аслияб масъала ккола гIолохъаби ахирисезул пропагандаялдаса цогидаб рахъалдехун руссинари. Амма гьеб цIакъ кIудияб ва захIматаб масъала ккола. Гьеб рахъалда бищунго кIвар кIудияб жо ккола пачалихъалъул ракIбацIадаб политикаги, халкъалъул гIумруялда ритIухълъиялъул атмосфераги».\nРитIухълъиялъул атмосфера - ИГИЛалдаса "иммунитет"\nАмерикаялъ ИГИЛ кьварун какулеб буго


Поэт, журналист, лъик1ав г1адан. Д.Динаев\nГ1исинал-ч1ах1иял киназдаго лъалаан Калининаул росолъ араб г1асруялъул 60-абилел соназ Мух1амадхан Сосланов.\nГьесда киназго г1адин Ханиян абулаан. Г1емер заман гьес балаан школалда, лъалаан киналго лъимал ва школалъул х1алт1охъаби, гьезул бергьенлъабазул бицун г1емер хъвалаан райгазеталде. Хани рак1алде щвей мурадалда кьолеб буго доб заманалъул «Коммунист» райгазеталда рахъарал материалал. Райгазеталъул архивалдаса материал босе кумек гьабурав «Чапар» газеталъул редактор М.Чупалаевасе баркала загьир гьабула.\nХехаб ва зах1матаб унтиялдаса хадуб, гьаб (1969) сонил 23 июналда нилъедаса ват1алъана «Коммунист» газеталъул бищунго жигарал мухбирзабаздасан цояв Мух1амадхан Сосланов.\nМух1амадхан Сосланов гьавуна 1935 абилеб соналъ Алмахъ росолъ. Гьит1инаб къоялдаса нахъего гьесул бижана зах1маталдехун унго-унгояб рокьи. Росолъ 7 классги лъуг1изабун гьев х1алт1ана мухъилав колхозчилъун ва ахирал цочанго соназ х1алт1улев вук1ана росдал почтальонлъун.\nЦудунгоялдаса байбихьун ахиралде щвезег1ан жиндирго г1умру Мух1амадханица бухьинабун бук1ана «Коммунист» газеталъул редакциягун. Г1емерал рахъана Сослановасул пасих1ал макъалаби «Баг1араб байрахъ» газеталъул гьормаздаги.\nГьесие хасиятаб жолъун бук1ана рит1ухълъи, чанги чи кант1изавуна газеталда рахъарал гьесул камилал макъалабаз. Гьесда лъик1го лъалаан г1агараб росдал г1умру, росоцоязул ишал, гьелъул х1акъалъулъ гьес нижехъе хъвалаан щибаб къойилин абухъего.\nБищунго махщел т1ок1ав ва жигарав мухбир х1исабалда, редакциялъ гьесда цо чанго нухалда баркалаби лъазаруна ва к1одо гьавуна сайгъатаздалъун.\nГьединав вук1ана Мух1амадхан Сосланов. Гьев нилъедаса ват1алъана, жеги г1олохъанго. Гьесда цадахъ ракьулъе ана г1емерал анищал ва гьелегьарал пикраби.\nКъо-мех лъик1, хирияв гьалмагъ, къо-мех лъик1, нижергун къалам цадахъав. Мун нижер рек1елъ кидагоялъе хут1изе вуго.\n«Коммунист» газеталъул редакциялъулгун типографиялъул х1алт1ухъаби.\nУчителасул ц1ар ц1акъ х1урматияб буго. Гьеб ц1аралъул къадру ц1уни гьев учителасда жиндаго бараб буго. Гьединлъидал учителас киназдаго мисал бихьизабизе ккола. Гьединазул г1адамазги к1удияб адаб-хатир гьабула. Г1ун бач1унеб г1елалъе школалда гъваридаб лъай ва коммунистияб рух1алда тарбия кьеялда г1ей гьабун ч1оларел, росдал зах1матчаг1азда гьоркьобги жидеца к1вах1 тун халкъияб х1алт1и гьабулел учителзаби нилъер районалдаги г1емер руго. Гьел коммунизмалъул ц1ияв инсан куцазе чучи гьеч1еб к1вар кьолезул ц1арал г1адамазги гъираялда рехсола.\nДие бокьун буго нижерго Калининаул росдал микьго сонилаб школалъул учитель гьал. Идрисов Закарясул х1акъалъулъ бицен гьабизе.\nГьев г1адатияв учитель жиндирго аслияб ва общественнияб х1алт1уде рак1-рак1алъго ба-лагьула. Гьелъул х1асилалда гьесул дар сазе ц1алдохъабазул хадургъунгут1и бук1унаро ва ц1алдохъабазго г1адин, росдал г1адамазги гьесул х1урмат гьабула. Г1емер вихьула гьал. Идрисов росдал г1адамазда гьоркьов, гьес гьезие ц1алула лекцияби, гьарула гара-ч1вариял. Г1исиназеги ч1ах1иязеги гьесда батула гьезда рекъараб х1еренаб раг1и. Кумек гьарун, г1акълу данд базе рач1аразул мурад т1убазабич1ого гьес кидаго толаро. Гьесул хьвада-ч1вади, г1амал-хасият коммунизм г1уц1улезул моралияб кодексалда рекъараб буго.\nГьединав вук1иналъ гьал. Идрисов вищун вуго школалъул парторганизациялъул секретарлъун. Гьеб к1удияб божилъиялъеги гьал. Идрисовас рит1ухълъи бихьизабулеб буго. Гьес жигар бахъулеб буго КПССалъул ЦКялъул июналъулаб Пленумалъул х1укму ва материал росдал г1адамазда гъваридго бич1ч1изабизе. Нилъерги мурад буго ц1ияв инсан куцаялъул ишалъул гьесие бергьенлъаби щвей ва гьес 29 соналъ ц1унараб г1адин, учителасул х1урматияб ц1ар гьанжеялдаса хадуб ц1униги.\nНижей канлъи кьолел\nЦ1ияб г1ел куцалел\nКвенги, лъимги г1анги\nНужер х1еренаб мац1\nГьеб лъик1 батула,


ШугIайбов адвокатазда вихьизе толев гьечIо\nВладикавказалъул туснахъалдагойищ телев, яги къватIивейищ виччалевали Советский мухъалъул диваналъ хIукму къотIизе 20 февралалда МахIачхъалаялде вачун вачIана ШугIайбов Мурад.\nГьев туснахъ гьавиялъе гIиллалъун ккана гьесул рокъоб таманча бати. Гьеб хIужа ккана гъоркьисала 20 декабралда. Рагъулаб таманчаялде сверизабураб газалъул таманча жидер рокъобе жалго низам цIунулез реханилан рикIкIунеб буго гIагарлъиялъги адвокатазги.\nШугIайбов цIунулев вуго лъабго адвокатас. Гьезул цояв ккола ГIумаров ГIадилгерей. ЭР-ялъе гьес бицана 31 январалдаса нахъе цIех-рехчияс жинда вихьизе толев гьечIин ШугIайбов.\nГIумаров ГIадилгерей: "МоцI ана цIех-рехчияс гъов дида вихьизе толарого. Цинги диваналде щведал рукIуна диванчиги прокурорги ахIдолел, гьедин гьабунилан гIарзаби щайин хъвачIел. Дица хъвалеб буго киса-кибего. ГIакъубаги кьолеб буго. Ниж щай гьесухъе риччаларел? Альберт Хасаувов абун вуго цIех-рехчи...".\nАдвокат ГIадилгерей ГIумаровасда лъалеб гьечIо жеги чIванкъотIун кина-кинал гIайибал ШугIайбовасде гIунтIизарулел ругелали. Щайин абуни цIех-рехчияс гьесухъе кьун гьечIо Мурад ШугIайбовасде гIайиб гIунтIизабиялъул документ.\nГIумаров ГIадилгерей: "Гьебцин кьолеб гьечIелъул нижехъе. Гъосде гIунтIизабулеб гIайибалъул кагъат кьезе ккола, гьесухъа босараб сурав лъазе ккола нижеда. Гъобги-добги кьоларелъул нижехъе".\nЦебехун бицухъе, Мурад ШугIайбов ккун вачун ун вуго ярагъ батанилан. Амма гьеб букIанин багьанадай гьабураб жо, хIакъикъаталда гьесде гIунтIизарулел гIайибал батIиял рагIулин абуна адвокатас. Цо-цо баяназда рекъон, гьесде гIунтIизаризе рес рагIула цойгидал гIайибалги. Гьедин ШугIайбовасул росулъа гIадамазгицин рехсолеб буго гъоркьисала МахIачхъалаялда журналист Камалов ХIажимурад чIвай. Жиндир цIар бицине разилъичIев росуцояс гьединго абуна гьесда нахъа гIезегIан къуватал чагIи ругин. Амма адвокатал чIун руго ШугIайбовасе гIакъуба кьолеб бугин туснахъалда. Гьелъие гIоло электротокгицин биччалеб бугин гьесде.\nГьелда тIасан гIарз бахъун ГIумаров ГIадилгерей ЖамгIияб палатаялъул нухмалъулев ХIамзат ХIамзатовасухъеги ун вукIана 20 февралалда. Амма гьединан гIакъуба кьезе рес гьечIин низам цIунулезилан божизавизе кIолев вукIинчIин жинда гьевилан бицана адвокатас ЭР-ялъе.\nГIумаров ГIадилгерей: "Щив гъос чIварав, чIвазе вугев, щиб гъосда ракIалда бугебали бихьизабулеб гьечIелъул. Цо нухалъ цIех-рехчигун цадахъ кабинеталда вихьун вукIана дида гьев. Цинги гьикъун букIана дуе гьениб гIакъуба кьолеб бугищали. Гьеб мехалда бицун букIана гьес кинабго. Гьеб букIана 31 январалда. Гьелдаса нахъе тIокIалъ дида гьев вихьизе течIо доз. ЦIех-рехчиясги тIокIалъ телефоналъе жаваб кьечIо".\nТуснахъалда Мурад ШугIайбовасе гIакъуба кьолеб букIиналъул суал борхизе рагIула 28 февралалда МахIачхъалаялда тIобитIизесеб митингалда.


Амировги, диванги, данде гаргадиялги...\nCагIид Амиров Доналда бугеб Ростовалъул диванханаялда, 9Июл2015\nАмиров туснахъалдаса хвасар гьавеян В.Путинихъе хитIабал раккана ахираб заманалда. Гьеб гIуцIулезул рагIабазда рекъон 100 азарго чиясдасаги цIикIкIун гъулбасал ракIарун руго Амировасул рахъ ккун.\nФевралъул 24 абилеб къоялъ Ростовалъул судалъ нахъойги байбихьана хал-шал гьабизе цебехун Саид Амировасда тIад къотIун букIараб диваналъул процессалъул. Гьединаб хIукмуялде рачIана араб соналъ ихтиярал цIунулев Андрей Бабушкин абурав чияс В.Путиние Амировасул диваналда хурхун суал кьун хадуб. Гьениб Бабушкиница абун букIана Амировасда гIайиб чIезабулаго цIех-рехалъ показаниял зулмуялдалъун рахъанин. КIвар кьун гьесухъги гIенеккун В.Путиница абуна: "Гьеб гIадатияб такъсир гуреблъи бичIчIулеб батила..." -ян. Ва гьенибго прокуратураялда тIад къана халшал гьабизе Бабушкиница рехсолел хIужабазул. Гьеле гьеб Путинил "гьеб гIадатияб такъсир гуро" абураб жо щивасда бичIчIана жиндирго къагIидаялда. Амиров жанив ине бокьаразда - Амировасул такъсиразул бицунеб гIадин. Гьев къватIиве виччазе бокьаразда - зулму гьабурал цIех-рехалъулазул такъсиралъул бицанин Путиницаян ккана ракIалде. Щиб ракIалда букIараб гьеб жавабалъулъ живго Путинидаяли Аллагьасда лъала. Гьеле гьеб процесс 24 абилеб къоялъ байбихьун букIана ва нахъе бахъана 9 абилеб марталде щвезегIан.\nРачIаха хIисаб гьабизе щиб Путиница абулеб букIарабали. Рес бугищ гIайибалги тIаса рахъун жакъа Амиров эркен гьавизе? Кин ккарав данделъиялде ихтиярал цIунулев Бабушкин ва щай асие Амиров хIажалъарав? Бабушкин гьеб суал кьезе тIамун ватила Амировасул чагIаца. БичIчIулареб жо буго цохIо. Кин гьев ворчIарав Кремлиялде Амировасда хурхараб суалгун? Путингун дандчIваялде унел журналистазулгун ва ихтиярал цIунулезулгун хасаб инструктаж, кьезе бегьулеб бегьулареб суал букIунин рагIана. Гьеб гьабичIищ Бабушкинилгун? Нагагь гьабун букIун батани щай гьес гьеб суал кьураб? Суал кьун батани бокьичIого ва данд бачIого щай гьеб централиял каналаз ва Кремлиялъул протоколалъ къватIибе биччараб? Гьел хьулаца хьихьун руго Амиров къватIиве вачIине къварегIарал. Гьев жанив тезе бокьараз абулеб буго Путинида лъачIого жанивги лъечIин, къватIиве виччазеги кинабгIаги рес гьечIин, Бабушкинги Россиялда бугеб демократия бихьизабизе гьарулел хIаял ругин. Хасго гьев виччангутIиялъе сабаблъун букIинин къватIиве виччарав Ходорковскияс жакъа гьарулел жал. Миллиардал гIарацги бугев, Дагъистаналда кIудияб электоратги бугев мэр жакъа гIадаб ахIвал-хIалалда виччай щакаб бугин. Дир пикруялда кIияблго пикрабалъ буго цо гIурусаца абухъе "гIакълуялъул мугь". ХIукму диваналъ къотIиларищха?\nАмиров туснахъалдаса хвасар гьавеян В.Путинихъе хитIабал раккана ахираб заманалда. Гьеб гIуцIулезул рагIабазда рекъон 100 азарго чиясдасаги цIикIкIун гъулбасал ракIарун руго Амировасул рахъ ккун. Гьеб суалалда тIаса бахIсал ва дагIбаял унел руго интернеталда, социалиял гьиназда. Гьенир якъинго халлъулеб буго лъабго къокъа. ТIоцересел - Амиров веццизеги бокьун, гьесдаса шагьи-пара балагьулел рукIарал, амма гьев мэрлъун вугеб мехалда дагьалги махщел бугел хIелхIелчагIаца Амировги "вахъун ун" нахъегIан хутIарал. Дол хIелхIелчагIи жакъа Амировги тун цIияб власть беццулел руго. Гьезие батIалъи гьечIо щив тIад вугониги, тIад вугев чиги веццун жидеего санагIалъи гьабула. Дол цоял хIелхIелчагIи, тIоцересезухъеги риччачIого дозул тушман Амиров веццулел руго, щиб лъалеб къватIивеги вачIинеги бегьулаян.\nКIиабилеб къокъа - Амиров тIалъиялда вугеб мехалдаги гьев къабул гьавичIел, рес рекъаралъуб рагьун критикаги гьабурал, жакъасеб диванги ургъун рахъарал такъсиразул букIин бихьун нахъегIан чIарал. ХIакъикъияб диван къого соналъ цебе гьабун букIарабани анцI-анцI рухIги хвасарлъилаан, жакъа гьал хIаялги хIажалъилароанин рикIкIад чIарал. Гьел руго бищунго адаб гьабизе рекъараб къокъа.\nЛъабабилеб къокъа - гьел руго сонги Амиров хIажат вукIарал, жакъаги тIалаб гьавулел, метерги гьев вачIиналъухъ хьулалъ ралагьун чIарал. Диего гражданин ва избиратель хIисабалда Амиров киданиги хирияв вукIинчIо. Власталда вугеб мехалдаги дица критика гьабун гурони киданиги веццичIо, араб мехалдаги гьечIев гIадин тана, аразда хадур какдей рекъон букIунарин. Нилъеда лъаларо щиб кьелеб диваналъ. Амма бокьилаан щибаб такъсиралъухъ мустахIикъаб диван гьабуни, конституциялъ абухъе, миллаталъухъ, диналъухъ, хъулухъалъухъ, жинсалъухъ ва тIомол кьералъухъ балагьичIого кколесе кколеб. Гьеб мехалда камиллъилаан дунял, букIинаан ритIухълъи гIаламалда гьоркьоб. Хабар лъикIаб рагIайги.\n"Къуръан кьуна цIализе лъаларев чиясухъан"\n«Мохмохалде тIаде ккун», накабазде ккараб гъурщил хIакъалъулъ…