МохIоса Дамадан ( хв. 1726 с. ) » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nМохIоса Дамадан ( хв. 1726 с. )\n( хв. 1726 с.)\nЖиндир хIакъалъулъ бицунелъул МохIоса Дамаданил цIаралда сверухъ кидаго цо балъголъи букIунаан, ва гьесул гIумруялъул гIемераб бичIчIулареб бакI хутIулаан. КигIан цIех-рех гьабизе лъугьаниги гьеб бицунеб я хIалтIи, я цоги тарихчиги кколароан. Нилъер заманалъул бугеб гIузру буго диниял гIалимзабазда аскIоре ун дунялиял гIалимзабаз хIалтIи дандбан гьабунгутIи. Гьедин букIиналъ гIелмуги цебе тIолеб гьечIо. Гьаб пикруялде дун вачана МохIоса Дамаданил тарих лъазабизе лъугьиндал. Кинниги дидаго лъараб жо бицина, гьев валиясул гIумру лъазабулезе дагьабниги кумекги цIалдолезе цоги цIар рагьизеги букIине.\nМохIоса Якъупил вас Дамадан (апанди) гьитIинго цIализе ана ГIарчи (Ч1арада район) росулъе гIалим МухIаммад Аминида (Хъазахъиласда) цеве. ГIезегIан соназ гьесухъги цIалун, Дамадан цоги- цоги бакIаздаги цIалун вуго. Цадахъго гьес жинцагоги лъолел рукIана дарсал.\nДамаданица тIадчIей гьабуна тIабигIаталъул гIелмаби лъазариялда. Гьесда камилго лъалаан астрономия, математика, химия, геометрия ва гь. ц. Цояз абулеб буго Дамаданил жиндирго мадраса букIанила гьел гIелмабазде кIвар кьолеб. Дамаданил мутагIил Куриялдаса МахIадица (хв. 1734 с.) хъварал ва нилъехъе щварал хIалтIабаз бицуна кинаб лъай мадрасалда кьолеб букIарабали. Гьесул руго гIемерал арифметикаялъул, геометриялъул, алгебраялъул хIалтIаби. МахIадица хасал хIисабалги гьарун Куриялда балеб мажгиталъе берцинаб ва мухIканаб проект бахъана.\nЖивго Дамаданил абуни нахъе хутIун руго квадратный уравнениязул, лъабабилел, ункъабилел ва щуабилел степеназда решение бугел уравнениязул, пропорциялъул хIисабал. Тригонометриялда гьес хордазул бакIазда синусал хIалтIизарулаан.\nДамаданица Дагъистаналда тIибитIизабуна химиялъул гIелму. Гьесул малъиялда рекъон тIоцебе хIалбихьана гьаниб цоги батIиял элементаздаса махх бацIцIад гьабизе, ххамал ва къехь белъине.\nДамаданида лъикI лъалаан медицинаги. Гьесул нахъе хутIарал тIахьазул хал гьабидал нилъеда бихьулеб буго Ибн Синал (Авиценна), Абул Къасим Загьравил, Ибнул Байтарал, Закарья Рразил ва цогидазулги гIелмиял хIалтIаби гьесда лъикI лъалел рукIараллъи. Дамадан кколев вуго тIоцебе Дагъистаналда гьеб медицинаялъе бакI бахъарав гIалимги. Гьес гIадамал ахIулел рукIун руго тохтурзабахъе ун сахлъи тIалаб гьабиялде, бица-бицаралда божун жидецаго «дараби» гьаричIого.\nДамаданица перс мацIалдаса гIарабалде буссинабуна цIакъ къиматаб медицинаялъул тIехь «ТухIфат ал муъминин» («Муъминзабазе сайгъат») абураб. ГIарабалде буссинабиялъул мурад букIана Дагъистаналда перс мацI тIибитIун букIинчIолъи гIараб мацI гIадин. Гьелъ персазул гъваридаб культура дагъистаниязул кумекалдалъунги лъана гIараб мацI тIибитIарал бакIазда. Доб тIехьги цIакъ къанагIатаб, гIадамазухъе щвезе захIматаб тIехь букIун буго. Цо-цо тарихчагIаца абулеб буго Чулак Сурхай-ханасухъе Шемахи бахъун гьениб талавурчилъи гьабулаго щвараб букIанилан гьеб. Гьес, медицина бокьулев чи вукIун, Дамаданихъе кьун буго гIарабалде буссинабизеги. Гьеб тIехьалъул цо бутIа лак мацIалда хъварабги батана. Абула гьеб Сайфуллагь-къадиясул эмен ХIусеница гIарабалдаса буссинабун бугилан, живго Сайфуллагь-къадиясул хIалтIи букIинеги рес буго гьеб.\nКиналго тарихчагIи цолъун руго Дамадан жиндир заманаялъул бищун лъай кIудияв астроном вукIиналда. Гьесда лъикI лъалаан Насруддин ТIусиясул ва Улугъбекил хIалтIаби. Дамаданица парс мацIалдаса гIарабалде буссинабуна Улугъбекил «Мукъадамат» абулеб тIехьалъе ал-Буржанияс хъвараб баян. Гьесул рукIана хасал алатал ва гьездалъун бакъ-моцI, цIваби хьвадиялъул хIисабал гьарулаан. Гьединго гьес бахъана моцI бихьи-тIерхьиналъул мухIканаб таблица, какил гIужазул рузнамаби.\nАстрономиялъул ва матеметикаялъул хIалтIабазулъ Дамаданица тарихазул бакIалда хIарпаздаса пайда босулеб буго.\nГьел гурелги, Дамаданица Хъазахъиласул мадрасалда вукIаго хъван букIана физикаялъул тIехь. Доб мехалъ гьеб гIелму философиялда гъорлъе малъулаан. Дамаданил пикру цебе тIуна Ибн Сина, ал-Фараби, Ибн Рушди гIадал гIараб философазул хIалтIабаз.\nДамаданил лъикIал гьоркьорлъаби рукIана доб заманаялъул гIалимзабазулгун. Къудукьа Мусалавги гьевги Йеменалда СалихIихъ цIалана. Дамаданица абулеб букIун буго ТIадегIанав Аллагьасул цIарал рагьарав чиясе щибго балъгояб жо букIунарилан. Дамаданил кинабго гIелму тIарикъаталъул макъамалъ камиллъараб букIинеги рес буго. Нилъецаго кIвар кьечIолъиялъ нахъе цIуничIого хутIун буго гьеб. ГIумруялъул гIемерисеб мех Дамаданица Дагъистан тун къватIиб банин абула. Гьев гIемер вукIунаан бусурбабазул бакъбаккул пачалихъазда – Сириялда, ГIиракъалда, Азербайджаналда ва цогидаздаги. ГIалимзабаз Дамадание «энциклопедист» абураб цIар кьолеб буго ва Дагъистаналде бусурманаб-гIараб адабият бачIаразул бищун цевесевлъунги рикIкIунев вуго. Дамадан (гьесул цIаралда цадахъ «апанди» абунги рехсолеб буго) хун вуго 1721 абилеб, цогидаб баяналда рекъон 1726 абилеб соналъ Азербайджаналъул Гянжа шагьар бахъизе туркал тIаде кIанцIидал. Гьеб рагъулъ чIвангицин ватизе бегьула гьев. Дамаданил гIемерал гIелмиял хIалтIаби рукIараллъиялъе нугIлъи гьабула цогидал гIалимзабаз гьесде мугъчIвай гьабиялъ. Жеги гьесул хIалтIаби тIуранго кодоре щун гьечIо, иншааллагь, щвезе ратила.\nГьале ха унго-унгояв г1алимчи к1иябго дуниялиябги диниябги цадахъ баччулев.


Россиялъул ХIинкъигьечIолъи цIуниялъул Федералияб хъулухъалъул ай ФСБялъул директор Александр Бортников, Кремль, Февраль 1, 2013.\nЖинца нухмалъи гьабулеб Миллияб антитеррористияб комитеталъул данделъиялда Бортниковас лъазабуна жидеца гьабураб «оперативиябгун-рагъулаб хIалтIул хIасилалда» 2014 соналъул тIоцебесеб кварталалда кканин гьеб хIужайин. Гьес жеги тIадеги жубана 200-ялдаса цIикIкIун яргъидгIуцIарав жидеца ккунги вугин.\n18 марталда Доку ГIумаров хун вукIиналъул лъазабуна kavkazcenter сайталъ.\nГьеб мехалда Миллияб антитеррористияб комитеталъ кьолел рукIинчIо ГIумаровасул къисматалда хурхун кинал рукIаниги баянал. Гьебго заманаялда чачаназул республикаялъул лидер Къадыров Рамзаница Instagramалда хъвала 18 марталда, яргъидгIуцIаразул лидер хасаб операциялъул хIасилалда чIван вугин. Къадыровас Доку чIван вукIиналъул цебеги чанго нухалда лъазабун букIана.\nШималияб Кавказалда яргъидгIуцIаразде данде хасал операциял Россиялъ цин чIечIого гьарула ва ГIумаров чIван вукIиналъул лъазабиял цо Къадыровас гурониги гьарулелги рукIана цере.\nКъватIисеб улкаялда бугеб Ичкериялъул хIукуматалъул нухмалъулев Закаев АхIмадица бицана Эркенлъи Радиоялъе ГIумаров хун вукIиналъул жинда чанго моцI цебего лъаанин.\nЗакаев АхIмад: «Лъаларо, ГIумаров чIаго гьечIин гьесул сверухълъиялъ дида лъазабун букIана 4-5 моцI цебе. Гьеб хутIулеб букIана гьесул сверухълъиялдаса лъицаниги официалияб куцалда тасдихъ гьабичIеб хIужалъун, дида ккола гьеб бараб букIанин гьесул бакIалда щив телевали лъангутIиялдайин.\nГIурусазе абуни къваригIун букIана Олимпиадаялда цебе «Имарат Кавказ» абураб проект лъугIанин дунялалда лъазабизе».\nГIумаровасул цIаралда хурхинарула Россиялда гьарурал чанго кIудиял терактал. Гьел ккола 2010 соналда Москваялъул метроялда жанир гьаруралги, 2011 соналда «Домодедово» аэропорталда гьабурабги цогидалги.\n2013 соналъул июлалда интернеталда баккун букIана Сочиялда Олимпиада хвезабизе ГIумаровас гьабулеб ахIи ва гьенибго лъазабулеб букIана Россиялъул территориялда терактал гьариялъе лъазабун букIараб мораторий нахъе бахъулеб бугинги.\nГIумаров валагьулев вукIана Россиялъги Америкаялъги. Гьев восун вукIана Цолъарал Миллатазул ГIуцIиялъул халкъаздагьоркьосел террористазул сияхIалдеги.\nГIумаровасул бакIалде жив вищанин бицунев ГIали Абу МухIамад абулев чиясул видео кьолеб буго гьал къоязда экстремистазул сайтазда.\nГIали Абу МухIамад: «Гьаб гIумруялдаса иналде цебе нижер вацас нахъе тана анлъго чиясдасан гIуцIараб Шура. Гьелде гъорлъе уна ункъго виаяталъул ункъго амирги, Имарат Кавказалъул къадиги, фронталъул амирги. Нижер вацасе къадар ккун бугин рагIараб мехалда нижеде тIаде ккана гьев хисизе мастахIикъав чи вищиялъул масъала. Киназго диде килищ битIулеб букIана. Дун хIадруав вукIинчIо гьеб жавабчилъи тIаде босизе. Амма чанго нухалда вацаз тIадчIун гьарараб мехалда дида кIвечIо гьезул гьари тIубачIого тезе. Гьединлъидал дица лъазабулеб буго гьеб жавабчилъи дица тIаде босулеб бугин».\nГьеб видеоялда Абу МухIамадин абулев чияс жидер рахъ кколезда лъазабулеб буго жиндие гьа базе кколин ва абулеб буго жив Аллагьас малъухъе вугебгIанаб заманаялда нужги жинца малъухъе рукIине кколин.\nАбу МухIамад лъала ТIелекьа Кебеков ГIалиасхIаб абун.\nАвар автономиялъул нухмалъулев ШагIбанов Маркъоца баян гьабуна информалатаз Абу МухIамадил хIакъалъулъ кьолеб букIараб.\nТIелекьа цIар бицине бокьичIел чагIаз нижее баян гьабуна гьев гIемерал соназ гIарабалъ цIалулев вукIанин. Гьесул эбел-эменги чIаго гьечIин, жакъа гьесда цадахъ вугин жиндир гIагарлъиялъул жеги кIиго васги ва, жидеда лъалеб бакIалъан, гьесул йигин лъадиги 3-4 лъимергиян.\n«Магасида» тIад диваналъул процесс байбихьана Ростовалда


Диванаханаялъ чIвазе хIукму къотIун бугев Царнаев Жогьарил адвокатаз гIарза хъван буго гьесул ишалъул хал цIидасан гьабейин Бостон тун цоги шагьаралдайин. Гьев лъазавун вуго 2013 соналда Бостоналда марафоналъул заманаялда кьвагьиял гIуцIиялъул гIайиб бугевлъун.\nАдвокатаз тIадчIей гьабулеб буго ритIухъаб диван къотIиялъул шартIаздаса гьев махIрум гьавун вукIиналда. Гьез рикIкIунеб буго гьел кьвагьиязул къурбанал ракIалде щвезаризелъун Бостоналда цин чIечIого тадбирал тIоритIулеб мехалда гьезул асаралде гъоркье ккечIел ва ккаралъул ракIбацIцIадго хал гьабулел гьа барал ратизе захIмат букIанин. Гьеб гIаразаялда гьединго абулеб буго Царнаев чIвазе къотIиялъул хIукму нахъе бахъейинги.\nГьа баразул диваналъ 30 бутIаялда рекъон гIайиб бугевлъун лъазавурав Царнаев чIвазе хIукму къотIун букIана июнь моцIалда. Бицен гьабулел кьвагьиязда гьесул гIахьаллъи букIаниги гьезул аслияб гIайиб адвокатаз гьабулеб буго полициялъ кколаго чIварав гьесул кIудияв вац Тамерланида.\nБостоналда теракт гьабидал хун вукIана лъабго ва лъукъун вукIана 260 чи.


МагIарул мацIалъеги бакI кье шагьра-нухазда! » MAARULAL.RU :: Аварский Культурно-Просветительский Портал\n12 декабря 2013 | Общество | добавил(а): muhamedavar | Просмотров: 11584\nГIалимзабаз гIемер такрар гьабула мацI цIунун хутIизе кканани гьеб мацI жиндаса пайда босулеблъун букIине кколин абун. Жиндирго чвахиялда жакъасеб рахьдал мацIал хIалтIизабиялъул къагIида бичча-бихъан танани гьел мацIал хIалтIулел бакIалго хутIизехъин гьечIо. Документооборот абулеб жоги гIурус мацIалда бугони, школазда экзаменалги гьечIони рахьдал мацIазда, телевизоралда передачабиги гьечIони, рокъоб хъизаналда гьоркьобгицин гIурус хIалтIизабулеб бугони, рахьдал мацI кибха хIажалъилеб?\nДида ккола гьеб кинабго тIоцебесеб иргаялда нилъедаго бараб бугин абун. МагIарулалъ кIалъалеб телевидениягун радиоги гIуцIцIизе бажарула,рокъоб рахьдал мацI бицинги хъизаналдасан тIалаб гьабизе бегьула, интернеталда магIарул мацIалъ гурого хъвадаризе изну кьоларел къокъабиги гIуцIизе бегьула ва чанго батIиял тадбиралги гьаризе бегьула.\nМисал нилъер магIарул росабазул, гIорал-лъаразул ва цойги бакIалъулал цIаразе ай топонимикаялъе гIурус мацIалъ гьабун бугеб гъура-чунки лъаларев чи ватиларо. ГIатIидго гьеб суалгун лъай-хъвай гьабизе бегьула гьаб макъалаялда http://as-sarir.ru. Гьалъул хIасилалда нилъер лъималазда, хIатта цо-цо чIахIияздагицин лъалеб гьечIо бакIазул цIарал битIун абизе. Щибха нилъеда гьабун бажарулеб гьаб къагIида хисизабизе.\nДир хIисабалда нилъеда кIола нилъерго районазул бутIруздаса тIалаб гьабизе нухазда ругел игIланазда,бакIалъулал цIарал магIарул мацIалдаги такрар гьаре абун. Гьеб ишалъе батIаго кIудияб харжги къваригIунаро. Цо дорожный указателалъул гьоркьохъеб багьа буго 700 гъурущ. Гьединал указателал щибаб магIарул районалда ратизе бегьула гIагашагарго 25-30 гIанасеб жо,гIисинал районазда жеги дагьги ратилин ккола. Дагъистаналъул конституциялда магIарул мацI бихьизабун буго пачалихъияб мацIлъун амма нилъее гьелдасан щолеб щибго пайда гьечIо. ГьадинабгIаги пайда босизе бегьила гьеб хIукуматалъ кьураб изнуялдасан.ТIачагIаз харж гьабулеб гьечIони щибаб районалда камиларо миллаталъул ургъел бугел гIадамал. Нужер кинал пикраби ругел гьалда тIасан?\nСураталда кIиго мацIалда бакIалъул цIар такрар гьабураб нухлул игIлан (мисал)


ЖИНДИРГО РАК1АЛДЕЩВЕЯЗДАСА. - 26 Августа 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nВоскресенье, 18.03.2018, 04:57 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2016 » Август » 26 » ЖИНДИРГО РАК1АЛДЕЩВЕЯЗДАСА.\nПачаясул Кавказалда вугев наместник генерал-фельдмаршал М. С. Воронцовасухъе гьесул хасал т1адкъаял т1уразарулев гвардиялъулав ротмистр Лорис-Меликовас хъвараб докладалъулаб запискаялдаса къокъ гьабун босараб.\n-Гъазимух1амадил заманалъ дица-Х1ажимурадицаги, аваразул хан Г1умаханицаги х1аракат бахъана Гъазимух1амадилъ лъик1 рук1ине, гьесулгун лъик1ал гьоркьорлъаби гьаризе. Амма имамасул рахъалдасан гьеб бихьулеб бук1инч1о. Гьесул нижедехун тунка-г1уси камулароан. Гьес х1аракат бахъулеб бук1ана, щиб рес батунги, маг1арулал жиндирго рахъалде ц1азе. Гара-ч1варияздалъун гьелъул х1асил кколеб гьеч1олъи бихьарав Гъазимух1амадица, к1удияб аскарги данде гьабун, Хунзахъ росу сверун ккуна. Амма маг1арулал къуркьизаризе к1веч1о. Гьезул кьварараб дандеч1еялдаса\nхадуб, нусгог1ан ч1варавги кьалул майданалдаго тун, гьел нахъе къана. Хварал муридзабаздаса рахъарал г1аламатал (значокал) нижеца гуржиязул бет1ерав командующиясухъе Тифлисалде рит1ун ана. Гьенив хвана дир эменги.\nГ1урусаз Гъазимух1амад ч1ван хадуса, X1амзатбегицаги х1алхьи теч1о маг1арулазе. Т1убанго щущахъ риххизариялъул х1инкъи ц1ик1к1индал, Г1умаханги вачун, дун барон Розенихъе Тифлисалде вач1ана кумек гьарун, амма анц1го къо гьениб баниги, мурадги т1убач1ого нахъ руссине ккана. Хунзахъе т1адруссингун росу сверун ккун батидал, х1укму гьабуна X1амзат- бегихъе гъоркьлъалие цо чанго аманат кьезе. Гьезда гъорлъ вук1ана Баху-бикал бищунго гьит1инав вас Булачханги. Амма гьениб рак1алдаго гьеч1еб тунка- г1усиги ккун, Г1умаханги, Нуцалханги, цоги гьезул сверелалъул къогог1ан чиги ч1вана. Х1амзат-бегица Хунзахъ кверде босана ва чанго моц1алъ гьелда кверщел гьабуна.\nХалкъалъул эркенлъи ц1унизелъун ва Имамасдехун бугеб дирго рокьукълъиялъги ццидацаги дица к1удияв вац Г1усмангун ва нижер рахъ ккурав анц1го божарав чигун цо рузман къоялъ мажгиталъуб гъоркьч1елги гьабун ч1вана гьев. X1амзат-бегица хонжрол ругъун лъурав Г1усман, гьесул нукарзабаз ч1вана. Гьеб лъугьа-бахъиналдаса хадуб маг1арулаз дун жидерго к1удиявлъун вищана ва г1емер соназ дица нухмалъи гьабуна т1олабго маг1аруллъиялъего.\nХ1амзат-бег хун хадуса т1олабго Дагьистаналдаго кверщел гьабизе къасдгун цеве вахъана Шамил. Лъабго соналъ къеркьана дун гьесдаса маг1аруллъиги ц1унун. Ахирги Шамилил къуват ц1ик1к1ине лъугьиндал, х1укму ккана г1урусазда кумек ва Мехтулиялъул хан Ах1мадханида ниж кверщаликье росеян гьаризе. Г1урус аскариял Хунзахъе рач1индал, дун вук1ана генерал Клюке-фон-Клюгенаул к1удияб адаб-х1урматалда. Зама- заманалдасан кьолаан г1арцулал сайигъатал ва раг1и кьун бук1ана т1олабго маг1аруллъиялдаго т1алъи гьабизе дихъе кьезе. Г1урусазул дидехун бугеб божи-рокьиялъ Ах1мадханилъ к1удияб жах1да, дидехун рокьукълъи бижизабуна ва гьес х1аракат бахъана, щиб-щиб г1илла батунги, дун г1урусазда цеве г1одовег1ан гьавизе. Ахирги генерал Хунзахъ гьеч1олъиялдаса пайдаги босун, Шамилилгун балъго гьоркьорлъаби ц1и гьарун ругин г1айибги г1унт1изабун, хъалаялъуб комендантасухъеги вачун, г1арадаялдеги вухьун, ич1го къоялъ туснахъ гьавуна, хадуб хъаравуллъиялъе офицерасул нухмалъиялда солдаталгун Темирхан-Шуравеги вит1ана. Гьенире нухдаса дун т1урунги ворч1ана.\nШамилилгун гьоркьоблъи лъик1 гьеч1олъиялъ гьесухъе ине ресги гьеч loгo, дун вахчизе ккана Ц1елмесалъув. Хадубккун кинаб бук1аниги жиндир рахъалъан къварилъи бук1инарин Шамилил ругьалаби рач1аниги, дун гьесда божич1о ва т1ад вуссун гьесул рахъалдеги инч1о. Гьебго заманалда Ах1мадханица дие гьабураб х1алихьалъи бич1ч1арав генерал Клюке-фон-Клюгенауца дихъе кагъат бач1ана цебесеб кинабгоги к1очон тейин, ц1идасанги г1урусазухъе вач1аян. Гьеб кагъат дица Ах1мадханида бихьидал, ццидахъе гьес бихъ-бихъун рехана ва ц1идасанги дие квал-квалал гьаризе лъугьана ва генерал мук1ур гьавуна Ц1елмесалъубе бит1изе отряд х1адур гьабизе.\nБакунинилги Пасекилги нухмалъиялда гъоркь рогьалил г1ужалъ Ц1елмес сверун ккуна к1удияб аскаралъ. Къаси нахъалъизег1ан халат бахъараб рагъулъ бащадаб росу г1урусазухъ бук1ана, амма нижер гьариялда рекъон Шамилица кумекалъе бит1араб Г1андадерил аскаралъ гьел нахъе кьабг1ана ва жидерго начальник Бакунинги ч1ван, рагъ гьоркьоб къот1изе тана.\nГьелдаса хадуб Хунзахъе вач1арав Ах1мадханица дир лъабго вацг1ал маххалги ран жанив т1амуна ва чанго къоялдасан к1ахъиязда лъазабуна гьел ч1ваян. Гьеб лъарав дицаги, божарал г1адамаздасан къокъаги г1уц1ун, маг1арулазул чанго росу биххизабуна. Дица гъоркьч1ел гьабуна Ах1мадхание. Т1адехун рехсарал г1иллабазе г1оло дица г1урусазулгун гьоркьоблъи хвезабуна т1убанго ва Шамилил рахъалде ана, г1емер заманго иналдего Ах1мадханги хвана, маг1аруллъиги Шамилил кверщаликье ккана. Маг1арулазул наиблъун т1амурав дунги анц1ила к1иго соналъ г1урусалгун вагъана....\nР. И. ИВАНОВАСУЛ «Х1ажимурад» т1ехьалдаса босараб.\nПросмотров: 73 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Иванашвилица абуна Гуржистаналъул гьанжесеб магIишаталъул гьеб президентасул кIалгIа хIебтIизе кIолеб хIал гьечIилан: « Саакашвили хIалтIизе пачалихъияб канцеляриялъул минаялъуве тIадвуссине ккола, гьеб чIухIараб президентасул кIалгIа хьихьизе хвезабулеб гIарац рагъалъ гочинарурал ва цоги къварилъиялда ругел Гуржистаналъул гражданазе ва Гуржистан цебетIеялъе харж гьабизе хIажат буго», - ян кьварараб кIалъай гьабуна Иванашвилица.\nПрезидентасул кIалгIа балаго, Гуржистаналъул бюджеталъул анцI-анцI миллион доллар харж гьабун буго Саакашвилица, гьев хьихьи пачалихъалъе цIакъго хираго чIолеб бугилан рикIкIунеб буго цIияв премьерас.\nИсана тIоцебесеб октябралда тIоритIарал парламенталъулал рищиязда гьаркьазул 57 процент щвана Иванашвилил «Гуржиязул анищ» партиялъе, Саакашвилил «Цогояб миллияб багъа-бачари» партиялъе – 48 %. Авараз гIумру гьабулеб Кахетия регионалдаги «Гуржиязул анищ» бергьана, гьелъие гьаркьазул 60 процент щвана, Саакашвилил партиялъе – 36.\nКахетиялъул Къварели мухъалда гьабсагIат хутIун буго аваразул лъабго росу – Тиви, Чантлискъуре ва Сарусо. Гьениб гIумру гьабулеб буго 1500 магIарулас.\n77 сон барав Тивиялдаса аварав Бадрудин Адаловас, «Эркенлъи» радиоялъе баян кьолаго, абуна жинца гьаракь Саакашвилие кьунилан.\nБадрудин Адалов: «Щай дица гьаракь Саакашвилие кьураб? Ахираб заманалда гьесгIанги ритIухъаб сиясат бачунев нухмалъулев Гуржистаналъул бетIерлъуде ккечIо. ЦIогьалъе, бикъа-хъамиялъе ахир лъуна гьес, халкъал хIакъир гьаричIо, масала, аваразда «лекIиялин» тIокIцIарал лъечIо. Эркенаб, рагьараб жамгIият гIуцIана. Гуржистаналда нуцIби рахаларо. Кьижизе вегарав чи нуцIби щула гьарун ругищали бихьизе вахъине кколаро».\nРоссиялъулги Гуржистаналъулги гьоркьорлъаби хвеялъ гIадамазул бетIербахъи нахъе ккезабунилан бицана Адаловас. Дагъистаналъул ЦIунтIа мухъалдасан Гуржистаналъул Къварелибе шагьранух бахъулеб букIана къого соналъ цебе.\nГьеб иш тIаде босарав БежтIа ракьалъул вакил МухIамад Къебедовасе пачалихъалъ изну кьечIо хIисабалде босараб иш рагIалде бахъинабизе. Бикьизабураб авар халкъ цолъиялъе гьеб нухалъ квербакъизе букIанилан абуна Адаловас.\nБадрудин Адалов: «Ахираб заманалда Дагъистаналде рахъарал хъизанал гьанире тIадруссунел руго. ГьабсагIат Тивиялда 120 хъизаналъ яшав гьабулеб буго. ТIадруссун рачIараз минаби цIигьарулел, къачIалел руго. Санкт-Петербургалда вукIарав вас нахъе ахIана дица, гьанже херлъунги вуго, тIалаб гьабизе чи къваригIуна.\nЭбел-инсуда аскIоре Тивиялде рачIуна гIолилал.\nГьоркьо-гьоркьор гьанире щунги гьабизе бегьула даран-базар. ЛъагIалида жаниб чанго моцIалъ хIалтIизе цереги унаан нижер бихьинал Россиялъул регионазде – Алтаялде, Сибиралде ва ва гь. ц.\nДие цIакъ рекIее гIоларо Дагъистаналда магIарулазда гьоркьоб чIвай-хъвей гIемерлъун букIин. МагIарул чи вукIиналдаса намуслъизецин бачIунеб буго. ЦIияб кьвагьа-гIанхъиялъул хабар Дагъистаналдаса рагIарабго, нужерал цоцаца чIвалел ругилан абула нижеда гуржияз. Гьеб бидулаб нух рехун тезе ккола нилъеца».\n1944 соналда Чачанлъиялде гочинарулелъул, Тиви гIумру гьабун вукIана 400 чи. 1990 соналда гьеб росулъ 512 хъизан букIана (азаридаса цIикIкIун чи). ГьабсагIат гьенив яшав гьабун вуго 450 чи (120 хъизан). Россиялъулги Гуржистаналъулги кIудияб политикаялъ гIемер гIакъуба-къварилъи бихьизабуна Кахетиялъул аваразда.\nГуржистан, Къварели мухъалъул Тиви росу.\nГуржиязул анищги Каахетиялъул аваралги


Унго-унголъунги, гьеб букIана свакараб гьими – гIумруялде бугеб гIищкъуялъ свине жиб течIеб. Бугониги, гьелъ тIад буссинабураб божиги хьолбохъго рещтIун бугоан. Тохтурасул гьурмада бугеб гьеб гьимиялъухъ кIваркьун ялагьидал, цебе бачIунеб букIана, дунялалъего «саламги» кьолаго, гIаламги бихха-хочизе гьабулаго, гIумруялда кIалги гьикъулаго, тIаде бачIараб унти. Унха - гьимиги релъиги свакан букIана. Гьеб бицунеб букIана гьелдаго хьолбохъ кIусун букIараб пашманлъиялъул нуралъги. БукIаниги, дун къабул гьайизе къуватги гIуна гьелъул. БетIерав тохтурасул бицунелъул, дица цеве чIезавулев вукIана согIаб хасияталъул, хъачIаб гIамалалъул бихьинчи. Щибха лъалеб, гьединав ватизеги бегьула гьев, хIалтIулги унтаразулги ургъел тIаде бегарав, МахIачхъала шагьаралъул № 1 больницаялъул бетIерав тохтур ХIажимурад Малаев. Жегиги хIалуцинги лъугIичIеб, къоялдаса къоялде гьанжеги унтаразул къадарги цIикIкIине лъугьараб мехалда, цохIо тохтурасухъа гурони бажарулеб батиларо жиндихъе рачIаразе гьимизеги рекIел хIал бахчизеги.\nСундасанха байбихьилебиланги абун, гьев лъугьана унтул ва гьелде данде къеркьеялъе больницаялъул коллективалъ гьабураб кIудияб хIалтIул бицине.\nКитаялда унти багъарун бугилан рагIаралдасаго, ХIажимурадил рекIее рахIат букIинчIо. Гьесда лъалеб букIана тIирабигIаги щвечIого хутIизе гьечIеблъиги. Амма лъиданиги ккун букIинчIо, гIорхъи бахун гьанибехун щваниги, унтуца гьадигIанго кьабгIи щвезабилилан. Россиялъул цо-цо регионазде гьелъ гьужум гьабизе байбихьидалги, дагъистаниязул хьул букIана гьелъ гьоркьор телилан. Гьезие божизе бокьун букIинчIо, жидехъеги гьеб щвезе букIиналда. Амма республикаялъул киналго больницаби хIадурлъулел рукIана ахIичIеб гьоболалда «дандчIвай» гьабизе. Аслияб къагIидаялда унтарал къабул гьаризе рукIана шагьаралъул №1 больницаялъ. Ургъизе заман букIинчIо. ХIажимурадида бичIчIулеб букIана жинде тIаде бегараб бакIаб ургъалил гьир баччизе цIикIкIараб къуват къваригIине букIинги. Больницаялъул киналго хIалтIухъабиги цолъун лъугьараб букъараб заргун ана гьел хвалде данде.\nРеспубликаялъул Сахлъи цIуниялъул министерствоялъул тIадкъаялдалъун больница хIадур букIана унтарал къабул гьаризе. Ва щвана Дагъистаналде кьогIаб хабар – нухаздасан жиндихъе кквезе щвараб гIумруги бецулаго, бачIараб гьелда ракIалда букIинчIо я гIисиназда, я гIолилазда, я цIикIкIараб гIелалда барахщизе. Гьелъие батIалъи букIинчIо - хвалил кумекалдалъун гьелъие бокьун букIана гIумру чIинтIун рехизе. ХIажимурадица бетIерлъи гьабулеб больница лъугьана республикаялъул аслияб госпитальлъун - гьеб хIадур букIана азарго унтарав къабул гьавизе.\nВа гьалдана хIалтIи госпиталалда…\n15 абилеб апрелалде хIадур гьабун букIана 250 унтарасе бакI. Жеги анкьидасан - 750 унтарасе бакI. Гьел рукIана цIакъ захIматал, гIумруялъе кIиабилеб хIухьел кьезе тохтурзаби хIудурун чIун ругел къоял. АнцIго къоялда жаниб гьабураб хIалтIи, абизе бегьула, тохтурзабазе бащалъана тIубараб лъагIалидаго. Къойилго тIоритIулел рукIана мастер- классалги, тохтурасул хасаб партал ретIине-бахъизеги ругьун гьарулел рукIана тохтурзаби. Унтаразул къадар цIакъго цIикIкIиналде, киналго тохтурзабазе щвана коронавирус сах гьабизе хIадур ругилан абурал сертификаталги. ТIадеги киса-кирего чIезаруна компьютералги. Гьеб букIана унго-унгояб бахIарчилъи - байбихьуда жидее бокьарал гурони багIараб зонаялде ритIулеб рукIинчIеб гьеб заманалда, цониги тохтурас инкар гьабичIо.\n- Гьеле доб Дагъистаналъул халкъалъул цолъиги, къохIехьейги, хIинкъи гьечIолъиги. Гьел лахIзатаз дир рекIелъ букIанщинаб рохелги чIухIиги. Дие кидаго бокьулаан бидуца бахIарчилъиялъги яхIалъги хъвараб тарих бугеб нилъерго халкъ. Гьаб нухалъги къисматалъ киназего рес кьун букIана цо кибалиго бахчун хутIун бугеб лъикIаб яги квешаб гIамал борчIизабизе. Гьеб заманалда дида лъилниги цониги квешаб гIамал бихьичIо - киналго хIадурго чIун рукIана унтаразухъе гIумру тIад буссинабиялъе хIалтIи гьабизе. Дида ракIалде ккола дунялалъулго гIадамаз ва пачалихъаз цоцазе гьабулеб букIараб кумекалъул квербакъиялдалъун унти нахъе къаниланги. Гьелъулъ гурищ букIараб ва бугеб нилъер къуват. Дир щивав хIалтIухъан мустахIикъав вуго бищунго тIадегIанаб рецц-бакъалъе. Гьел гьединал лъикIал ратичIелани ва рукIинчIелани, щибдай дицаги гьабизе букIараб. Дида цIакъго лъикI бичIчIана инсанасул къадруялъул гьабизе кколеб бугеб адабалъул багьаги. Гьел къояз дир батIияб мурад букIинчIо – дир ракI бохизабулеб букIана, унтараз дир больница тIасабищулеб бугин рагIараб мехалдаги. Гьеб гурищ тохтурасул унго-унгояб, захIмалъабиги къезарулаго, къойил тIезе ккараб гIетIалъ лъалъараб талихI. Дир яцги цIакъго захIматаб хIалалда унтун йикIана. Хвалдаги гIумруялдаги гьоркьой йигей гьелде тIаде къулун, ракI биунеб букIана дир. Рокъоселги дица квешалде хIадур гьарун рукIана. Гьейги цогидалго унтаразда цадахъ гIаммаб палатаялъуй егун йикIана. Амма цо къоялъул цо параялъ дида ракIалде ккана, киналго унтарал руччаби дирго яцаллъунги ккун, киназего дагьабги тIаде кумек гьабизе, гьабизе щибго жо нахъе тун гьечIониги, гьелдаго цадахъ ТIадегIанасда гьардезеги. Цо кинабалиго гьаракьалъ дида абулеб букIана, киналго унтаралго гIадин, дурго яцги унтун йигилан ракIалдеги ккечIого, гьел киналго унтарал дурго яцалъул бакIалда лъейилан. Ва цо гIажаибаб къуват бачIана чорхолъе. Аллагьасул кумекалде лъураб кIудияб хьулалъги дилъго борчIараб цо къуваталъги кIун батила дида унтарал сах гьаризе, - йилан бицана ХIажимурадица.\nЖиндирго хIакъалъулъ щиб суал кьуниги, гьес коллективалъул бицунаан. Гьебги ккола жавабчилъи цIикIкIараб хъулухъалда вугесул жиндирго хIалтIухъабаздехун бугеб адабалъулаб бербалагьиялъул гIаламат.\nУнтаразул къадар цIикIкIиндал, гIолел рукIинчIо тохтурзаби. Гьеб мехалдаги хIалае ратана Дагъистаналъул медуниверситеталъул чIахIиял курсазул студенталги поликлиникабазул тохтурзабиги. Лъиданиги я гьаризе, я абизе кколеб букIинчIо. Киназго хIалтIи гьабулеб букIана, жидеего бокьун.\nГьел моцIаз больницаялда рагьун букIана кислородалъул 500 точка. Гьелъул жаваб кьолеб чи вукIана больницаялъул хIалтIухъан ХIасан. Гьес бахъараб хIаракаталъул бицунго бахъинаро. Гьел моцIаз, цогидал хIалтIухъабаздаго гIадин, гьесдаги хъизан-рукъ бихьичIо. ХIасан кив вугевилан гьикъун бахъиналде, гьев аскIов ватулаан. Гьел къояз киназулго мацIалда букIана гьесул цIар.\nГьел захIматал къояз жидее кумек гьабуразул хIакъалъулъги бицана ХIажимурадица. Газеталда рехсогейилан гьес абуниги, диего бокьана сахаватал дагъистаниязул хIакъалъулъ цоги нухалда киназдаго лъазе.\nМасала, дагъистаниязда лъалев, гIадамазе кумек гьабун гIумруялъго свакачIев Дербенталъул чогърол заводалъул директор МухIамад СагIадулаев. Гьес гIарцудалъун гьабураб кумек бахун буго лъабго миллионалде. Гьелде тIадеги анцIго миллионалде росун руго медицинаялъул алаталги. Россиялдаго машгьурав ракьцояв Сулейман Керимовасги бачIун буго больницаялде къваригIунеб медицинаялъул гIемераб къайи-къоно. Гьес кьураб гIарцуда тIаса киналго тохтурзабазеги ва больницаялъул цогидал хIалтIухъабазеги ХIажимурадица кьун буго премия. Гьанибго рехсезе бокьун буго «Каспий» санаториялъул ва «Журавли» сахлъи щула гьабиялъул централъул нухмалъулелги. ГIали Ибрагьимовичас ва МухIамад ХIабибовичас цIакъго лъикIал шартIал чIезарун руго больницаялъул хIалтIухъабазе хIухьбахъиялъе.\nХIажимурадие больницаги больницаялъе ХIажимурадги гIадин, цоцазе рокьичIони, хIалтIи гьалдолеб батуларо. Гьедин букIинчIебани, больницаялде щварав Москваялъул Коммунаркаялъул бетIерав тохтур Денис Проценкоца абизе букIинчIо бахиллъанин жив ХIажимурадида, гьадинаб коллективгун хIалтIизе рес бугевилан абун. Щвараб шапакъатги бицана ХIажимурадица – гьесие щун буго республикаялъул бетIерасул ва хIукуматалъул администрациялъул нухмалъулев Ивановасул цIаралдасан ХIурматалъул грамота. Амма бищунго кIудияб ва къадруяб шапакъатлъун гьес рикIкIунеб буго анцI-анцI унтарасе цIидасанги сайгъат гьабизе кIвараб гIумруялда рещтIараб нур. Биччанте ХIажимурадил къисматалъул нухазда даим кенчIезе гьеб нуралъул гвангъарал чIорал.\nГара-чIвариялъул ахиралда ракIалде щвана гьесда жиндирго хIакъалъулъги дагьа-макъабго цIехезе.\nХIажимурад Малаев ккола ЧIарада районалъул Кьорош росулъа. Гьавуна ва гIуна Гъиргъизиялда. 1976 соналда гьезул хъизан гочана Дагъистаналде.\nХIажимурадица 1982 соналда лъугIизабуна ЧIарада районалъул ЦIуриб росдал гьоркьохъеб школа. Гьелдаса хадув цIалана Дагъистаналъул медуниверситеталда, гьенибго лъугIизабуна ординатураги. ГIемерал соназ хIалтIана медуниверситеталда медреабилитациялъулаб кафедраялда.\n2008 соналда гьес рагьана «Синтез -М» абураб медицинаялъул центрги.\n2013 соналда гьев тIамула МахIачхъалаялда бугеб больница- грязолечебницаялъул бетIерав тохтурлъун.\n2018 соналда нахъе ХIажимурад Малаев хIалтIулев вуго МахIачхъала шагьаралъул №1 больницаялъул бетIерав тохтурлъун. Гьев ккола тIадегIанаб категориялъул тохтур. Гьединго гьесие щвана «Дагъистаналъул мустахIикъав тохтур» абураб цIарги.\nДругие материалы в этой категории: « Флекснерил шигеллаялъ хIал гьабулеб буго\tТIабигIат сорона, гIумру гIунана »


ГЬАЗУЛ ХОБАЛАЗЕ БУТ1РУЛ КЪУЛУЛА ГЬАЗУЛ Г1АКЬЛУЯЛЪУЛ КЪИМАТ БУК1УНА. - 14 Мая 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nВоскресенье, 18.03.2018, 05:00 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2017 » Май » 14 » ГЬАЗУЛ ХОБАЛАЗЕ БУТ1РУЛ КЪУЛУЛА ГЬАЗУЛ Г1АКЬЛУЯЛЪУЛ КЪИМАТ БУК1УНА.\nГЬАЗУЛ ХОБАЛАЗЕ БУТ1РУЛ КЪУЛУЛА ГЬАЗУЛ Г1АКЬЛУЯЛЪУЛ КЪИМАТ БУК1УНА.\nДол кьог1ал ва г1асиял К1удияб Ват1анияб рагъул соназги рагъ лъуг1ун хадубги бихьулеб г1акъубаялде рач1инч1ого, к1вах1-свак гьеч1ого х1алт1арал руччабазда гьоркьоб ц1ар рехсезе мустах1икъай г1адан йик1ана жиндир мунагьал чураяй дир к1одоэбел Мусаева Пат1имат. Гьей гьаюна 1910 соналъ Хунзахъ районалъул Гьамущи росулъ, жаниб хьиндаллъиялдаго ц1ар бугев маххул къебедасул хъизамалда. К1удияв дах1адада доб заманалда х1алт1ул алатал-газа-бел, хъандираби, к1удиял нусал, хунжрул ва гь. ц. т1аг1алаби гьарулев чи вук1ун вуго, Г1ахьвахъ, Болъихъ мухъалъагицин г1адамал рач1унаанилан бицунаан гьелъ. Т1оцебе росулъ школа рагьарабго к1одоэбелалъ ц1ализе лъазабун буго. Ункъго классалъул лъай гуреб, хасаб ц1али гьеч1ониги, гьелъ байбихьула ликбезалда дарсал кьун хъвай-ц1али цогидаздаги малъизе. Гьелдаса хадуб росулъ рагьула изба-читальня. Гьелъул заведующаялъун х1алт1ун йиго чанго соналъ. Гьений х1алт1улеб заманалъ гьелъ г1емераб х1алт1и гьабун буго росдал г1адамазул культура-лъай борхиялда т1адги. Гьабсаг1атги бицуна к1удиял чаг1аз гьенир х1алт1улел рук1арал кьурдул, рет1ел букъиялъул кружоказул х1акъалъулъ, гьениб гъираялда г1ахьаллъи гьабулаанила росдал г1олилал васазги ясазги. К1одоэбел йик1ана кверал меседилай устарги, букъулаан руччабазе, бихьиназе партал, къач1алаан рукъалде руссунезе къайи, жинцаго гьарулаан куч1дул, рек1ехъе рик1к1ине к1олаан г1емерал куч1дул. Росулъ колхоз г1уц1улеб заманалда гьелъ ва гьелъул рос Х1ажияв Маламух1амадицаги к1удияб бут1а лъун буго гьеб х1алт1улъ. Маламух1амад вук1ун вуго росулъ т1оцевесев учитель, росулъ т1оцебе г1уц1араб партячейкаялъул секретарьги.\nПат1имат жинцаго мисалги бихьизабун, т1оцее лъугьуна комсомолазул мухъилъе ва гьелда хадур жигар бахъун лъугьуна росулъа 12-13-ниги ясал. Доб заманалда гьеб расги бигьаяб иш бук1инч1о, жеги халкъ бец1лъиялда бугеб, хасго нижер Гьамущи росулъ ц1акъго нахъе ккараб бак1лъунги рик1к1унеб бук1араб г1ужалъ. Кинабниги ц1иябщиналъе росулъ байбихьи гьелъ лъунилан абизе бегьула.\nДие кутакалда бокьулаан гьез бицунеб харбихъ ч1алг1инч1ого г1енеккизе. Бищунго г1ажаиблъизе бач1уна гьез бицунеб харбилъ, тарих к1оченч1ого, киг1ан цебе ккарабги гьезда рак1алда бук1араб куцалъухъ.\nК1удияб Ват1анияб рагъ байбихьарабго рагъде нуха рег1ана 4 лъимадул эмен-жиндирго рос Маламух1амад ва вац Мусаев Т1агьир. Т1адеги ц1ик1к1ана рукъалъулги, лъималазулги ургъел. Бищун к1удияв вас гурони школалде аралги рук1ун гьеч1о жеги лъималазул. Бит1ун рагъул кор боркьарал 1942-44 соназ гьей т1амун йиго росдал советалъул председательлъун. Лъугьун йиго партиялъул мухъилъе, т1убазабулаан парторглъиялъул ишалги. Гьений х1алт1улей йигеб заманалъ гьелъ бихьинчияс г1адин т1уралел рук1арал ишазул жакъаги г1емер рак1алде щвезабула ва бицадуе хут1ун буго нижер росдал г1адамазе. 1942 соналъ бач1уна ч1ег1ераб кагъат Мусаев Т1агьир араб бак1 лъач1ого т1аг1анин. 1943 соналъул сентябралда рагъдаса лъукъун, сакъатлъиялдеги ккун т1ад вуссуна Маламух1амад. Г1ансида гурони вахъун ч1езе к1оларев II-группаялъул инвалид лъугьун вук1аниги байбихьула гъобго учительлъун х1алт1изе. Гьелъ нуг1лъи гьабула ДАССРалъул Верховный Советалъул Президиумалъ гьеб зах1маталъухъ Пат1иматие кьураб грамотаялъ. Г1емер бицунаан дол ракъарал зах1матал саназ камулароанила Ват1аналде т1аде къо ккараб мехалъ хьвай-ч1вай гьабизе бокьарабги, т1асахун ц1ехолебги бук1ана, г1емераб лъик1аб-квешаб. Кинабго берцинго нухда бачине кьун бук1ана гьелъие Аллагьас г1акълуги къуватги.\nГьелдаса хадуб 10-15 соналъ Пат1иматица нухмалъи гьабула росдал колхозалъул бригадаялъе. Гьелъул бригадаялъ соцкъецазулъ кколаан т1оцебесеб бак1 пихъ ва т1орщел г1езабиялъулъ. Рагъул соназ гьелъул нухмалъиялда гъоркь руччабазул ва херал росулъ хут1арал бихьиназул зах1маталдалъун ц1и гьабуна чанго гектар реххун тараб ракьул. Гьелъие бук1инч1о я къаси макьу я къад х1алхьи. Кинабго къуватги бажариги буссинабун бук1ана рагъуе кумекалъе ва тылалда маг1ишат г1уц1иялъе. Гьей йик1ана кидаго росулъ руччабазда гьоркьоб бич1ч1и кьеялъул х1алт1иялъул председатель. Гьелъул х1аракаталдалъун парторглъун йигеб заманаялъ, партиялъул мухъилъе лъугьинаруна чанго ч1ужуг1адан. Кидаго йик1ана росдал советалъул депутатлъунги, райкомалъул Пленумалъул членлъунги, районалъул ва республикаялъул бат1и-бат1иял конференциязулги, съездазулги делегатлъунги.\nРосулъ къварилъи бук1аниги г1ат1илъи бук1аниги к1алъазе бугеб махщелалъги батила, гьелъухъ г1енеккулел рук1арал ва щиб гьабизе лъугьаниги бажариги бук1араб. К1удияй эбел йик1ана кверал меседилай устарги. Букъулаан рет1ел-рессулаан салмагал-т1ансаби. Чанги руччаби ругьун гьаруна жиндирго махщалие. Гьабураб х1алт1ухъ гьелъ киданиги мухь босулароан ва мурад т1убач1ого чиги толароан. Къаси-къасиялде Маламух1амадилги Пат1иматилги гъасде рак1арулаанила жалан бицуна гьаб жакъаги чангияз, гьел рук1анила хабар-к1ал гьуинал г1адамал. Рук1ун руго гьединго г1емерал гьалбал, гьудуллъи гьалмагълъиги. Гьобол-гьудул гьеч1елги гьезда рещт1унаанилан бицунаан гьез. Чанго соналъ гьей х1алт1ана ясли-ах рагьидал заведующаялъунги, хадуй мустах1икъаб х1алхьиялде инег1ан поварлъунги. Гьеб мехалъги гьелъ т1уразарулаан жамг1иял х1алт1аби. Гьелъул зах1мат к1одо гьабуна х1укуматалъ грамотабаздалъун ва чанго медалалдалъун.\nК1удада Х1ажиев Маламух1амад мунагьал чурад 16-17 сон барав чи т1оцеве г1ахьаллъун вуго инкъилабалъул рагъулъ, хадуб К1удияб Ват1анияб рагъулъ. Рагъде инег1анги, вуссун хадувги х1алт1ана учительлъун, библиотекаялъул заведующийлъун, совхозалъул завскладлъун, ревизионнияб комиссиялъул хиси гьеч1ев председательги гьев вук1ана. Гьесие бегьулароан гьереси, кинаб бук1аниги т1екъаб-мекъаб жоги. Абизе ккаралъуб бадибе раг1и абулев х1акъав чи вук1ана. Кутакалда рокьулаан газетал ц1ализе ва хъвазе, вук1ана хиси гьеч1ев агитаторги. Ц1акъ берцинго хъвалаан пандур. Гьединан 60 сонилаб цадахъаб г1умру т1амуна дир к1удияй эбелалъги к1удияв инсуцаги ва нахъа тана бокьарал бахилаб берцинаб г1умрудул нух. Гьабсаг1атги росулъ кинаб тадбир бугониги рак1алде щвезарула лъик1аб рахъалъ. Росулъ бищун цере гьез рит1ана лъималги ц1ализе ВУЗазде. Гьелги рахъана учительзабилъун.\n1989 соналъ хвана к1удада ва 1990 соналъ хвана к1одоэбелги. Гьезул кинабго гьабурабщинаб кирилъун хъваги Т1адег1анас.\nАхиралдаги дица гьаниб хъвалеб буго Мусаева Пат1иматица рагъде арал г1олохъабазде гьабурал коч1ол мухъалги:\nВат1анияб рагъде аразде\nДур щекъер х1улаяб х1улияб гагу\nНижер магъилъе мун щайзе ах1т1олеб\nГьаракь къот1ун ккаял гагудал т1анч1и\nЧ1ирч1идулел щайзе нижер росулъе.\nИсана гъут1бузда т1егьго балебдай\nТ1ад руссун рокъоре нуж рач1инег1ан\nТ1асса магъилъ ссанал рецулеб мехалъ\nЦоцада к1алъалев чи вук1инадай.\nУлбул г1одилел тун г1оралги рахун\nГ1олохъаби ана Ват1ан ц1унизе\nЯцал угьдилел тун сапарги бухьун\nЧанги васал ана улка ц1унизе.\nЗоб гъугъан гъегъ баги Германиялде\nНижер гъалбац1азе гъара гьабурав\nГъогъол г1анси т1еги Гитлерил рокъой\nГьабгущинаб балагь нижей гьабурав.


Библиотекаби дагьлъун руго\nМахIачхъалаялъул Лъай камил гьабиялъул централда (МЦПК) тIобитIана данделъи\n«Лъайкьей ва гражданияб жамгIият» абураб цIаралда гъоркь гIуцIараб данделъиялда гIахьаллъана школазул директорзабиги, преподавателалги, пачалихъиял идарабазул вакилзабиги. Гьениб бицана гIолеб гIелалъе тарбия кьеялъулги, педагогазулги цIалдохъабазулги бухьенал гьариялъул къагIидабазулги, гражданияб жамгIият гIуцIиялъе хIажалъулел шартIазулги хIакъалъулъ.\nДанделъи нухда бачана МЦПКялъул директор Галина ИсмагIиловалъ. Гьелъ ракIалдещвезаруна, лъайкьеялъул къадруялда ва педагогазе кьолел харжазда бан, машгьурал гIалимзабаз абурал рагIаби.\nМЦПКялъул советалъул председатель МухIамад Абакаровасул саламалъул хитIаб цIалана гьесул заместитель Эдуард Эмировас. Гьелда бицунеб букIана инсанасул гIумруялда лъайкьеялъ кколеб бакIалъул хIакъалъулъ.\nКаспийскалъул №3 СОШалъул педагог-гIуцIарухъан Залму ГIабдулпазлуевалъ кIварбуссинабуна цIалдохъабазе тарбия кьеялде. Гьелъ абуна, МахIачхъалаялъул школазда гьабсагIаталда гьечIин тарбиякьеялъул рахъалъ директорасул заместитель. Гьеб хIалтIи гьабизе кколеб буго педагог-гIуцIарухъанас.\nДРялъул Музыкантазул союзалъул председатель Хан Башировас бицана, цIалдохъабазул гIаммаб цебетIеялъе квербакъулин концертаздеги, спектакляздеги, выставкабаздеги гьарурал сапараз. «Нилъер руго пагьмуял лъимал. Дагьалъ цебе нижеца кьуна «МахIачхъалаялъул гIисинал цIваби» абураб къецалда чIел босарал лъималазе шапакъатал. Гьединал къецазда гIахьаллъарал лъимал мекъаб нухде ккеларо», - ян пикру загьир гьабуна гьес.\nРасул ХIамзатовасул цIаралда бугеб миллияб библиотекаялъул директорасул заместитель Сарат ЖабрагIиловалъ бицана музыкалиял школазулги библиотекабазулги къадру гIодобе кколеб бугилан. «Музыкалияб школалде цIализе ине щоларого рукIунаан цере. Вузалде цIализе инего бигьа букIана. Гьанже иш гIаксалда буго. Гьединабго хIал буго библиотекабазулги. Дагъистаналда букIана 1045 библиотека. Гьанже гьел дагьлъун руго. Дагьлъулеб буго библиотекаялде хьвадулел гIолилазул къадарги», - ян абуна гьелъ.\nФедералияб министерствоялъ халгьабуна вузазул\nнухмалъулезе щолел харжазул\n2017 соналъул декабралда преподавательзабазул моцIрол харжал цIикIкIинаризе ракIалда буго РФялъул Лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министерствоялда. Гьелде биччазе буго 2,2 млрд гъурушан бицана Россиялъул Халкъазул гьудуллъиялъул университеталда тIобитIараб данделъиялда федералияй министр Ольга Васильевалъ. Гьелде тIадеги, 2018 соналда хисизе буго студентазе кьолеб стипендиялъул роценги. «ТIоцебесеб сентябралдаса нахъе стипендия цIикIкIинабизе буго ункъо проценталъ. Кьезе буго капиталияб ремонталъеги хIажатаб оборудование босизеги 13,7 млрд гъуруш. Общежитиял разе бихьизабун буго 3,9 млрд гъурушги», - ян бицана Ольга Васильевалъ.\nМинистралъ бицана, цо-цо вузазда ратун ругин преподавателазул харжал цIикIкIинариялъе ресал. Гьелдаса пайдаги босун, цIикIкIинабулеб бугин ректоразулги университеталъул нухмалъиялде гIагарал чагIазулги харжал. Гьединал къагIидаби тIатинарунила министерствоялъин абуна гьелъ. «Гьединаб щибаб вузги нижеда лъала, гьезул ректоралги ахIизе руго гара-чIвариялъе», - ян лъазабуна Васильевалъ. «Нужер хIалтIухъабазе 35-45 азарго гъуруш моцIрое щолеб мехалда, нуж нечезе ккелаан, 700 азарго гъуруш нужеего чIезабизе», - ян бадибчIвайги гьабуна гьелъ ректоразе.\nПрочитано 423 раз\tПоследнее изменение Пятница, 08 декабря 2017 11:20\nДругие материалы в этой категории: « Учителасул гъалатIал\tБукIинесеб бугодай росдал школалъул? »


dagestan parlament illustration\nДагъистаналъул хIукуматалда иргадулал хиса-басиял\nХIукуматалда нахъойги хиса-басиял ккана. Республикаялъул бетIерасул ва хIукуматалъул администрациялъе нухмалъи гьабулев Рамазан ГIалиев тIоцевесев вице-премьерасул хъулухъалде витIана. Анатолий Карибов вукIарабго бакIалда хутIун вугин абулеб буго, цойги баяназда рекъон гьев нахъе унев рагIула. Киве уневали жеги лъаларо, цо киве вугониги унев ватула. Гьединаб кагътида хъвачIеб къанун, гIадат, шартI буго ХъахIаб рокъоб жаниб билълъараб.\nЦо кинабалиго кIудияб хъулхъалда вукIарав чиясе чара гьечIого цойги хъулухъ кьола, гьеб цебесебгIан кIудияб гьечIониги. "ГIакълучи, кумекчи, кумекчиясул гIакълучи" абурал бакIал ургъула, щиб гьабуниги хIалтIи гьечIого толаро. Гьединаб гIадат буго, анкьго кьер хьихьизе гIураб гIарац гьес нахъе лъун бугониги кьола хъулухъ цеве хъулухъалда вукIарав чи хIисабалде босун. ЦохIо хъулухъалдаса нахъеги витIарав, анцIго лъималги ругев, гьел хьихьизе нахъе гIарацги лъечIев чи вуго дида лъалев ЦIунтIа районалъул вукIарав бетIер ХIусен Магьдиев.\nГьев чи тана хъулухъ гьечIого, ГIабдулатIиповас тIамилинги абун букIана телевизоралдаса, тIамичIо, кIочонищ гьесда хутIаравали лъаларо. Нахъе хутIарал кабинетаздаса кабинетазде гочунел рукIуна. ТIад руссинин администрациялъул бетIерасул хъулухъалде. Гьеб хъулхъалда вукIарав Рамазан ГIалиев Дагъистаналде вачIана Рамазан ГIабдулатIиповасда цадахъ. Рамазан ГIалиев вуго лъикIаб базовияб лъайги щварав, кIудияб нухмалъиялъул хIалбихьиги бугев чи. Меседил медалалда школа лъугIарав, тIокIлъиялда ВУЗ лъугIарав, гIемерал соназда Саратовалда ва Уралалда кIудиял ва жавабиял хъулухъазда вукIарав чи.\nХIукуматалъул кинабго хIалтIи гьес данде бачун бугин рикIкIунаан ХъахIаб рокъоб. Щибха гьесие гIолареб жо букIараб? ЦохIо гIунгутIилъун рикIкIунаан гьесда Дагъистан жаниса лъаларин, гIадамал ва менталитет лъаларин абураб. Цогидазул пикруялда гьеб тIокIлъилъун рикIкIунаан, жанисел макрабазда ва хасал тухумазда рекъон хIалтIунгутIи ва гьездаса рикIкIалъи. Гьеле гьел жанисел макрабазул ва интригабазул тIадегIанаб пилотажалъул мастер вуго гьесул бакIалда тарав ИсмагIил Эффендиев. Живго лезги миллаталъул чи, къогогIан соналъ нухмалъи гьабуна республикаялда кIудияблъун рикIкIунеб хIалтIул ва социалияб хьезариялъул министерствоялъе. Киналго президентазулгун данде кколаан, жакъаги рикIкIуна МухIамадгIалил аскIосев чилъун. Щиб хIисабалъха жиндир чиги вице-премьерлъун витIун МухIамадгIалил чи администрациялда, киналго кагътазул ва жанисел балъголъабазул бетIерлъун тарав ГIабдулатIиповас?\nДир пикруялда гьениб батула цониги хIисаб. ГIабдулатIиповасул буго гIумруялъул 70 сон, щакаб жо буго гьев 20I8 абилеб соналъул сентябралдаса нахъе цойги болжалалъ бетIерлъун ин. Щивав нухмалъулесдаса цебе бугеб масъала буго жинда хадув жиндирго чи ккезави. Гьелъие Рамазан ГIалиевасдаса мустахIикъав чи ватилин кколаро. ЛъикIаб лъайги, кIудияб нухмалъиялъул хIалбихьиги, хвечIеб репутация (къадруги), тухумчилъиялда, криминалалда ва коррупциягун ришватазда жанив вукIинчIев, Россиялда цIаларав, гIурусай чIужу йигев ва гIемерал тIокIлъаби ругев чи вуго гьев Москваялъе.\nЭкономикагун налогал лъалев, налоговияб хъулухъалъул генерал ва граждан хIалтIул цевехъан ва гьеб гуреб цогидабги. Живго ГIабдулатIиповасе ва гьесул гIагарлъиялъе ритIухъав чиги вукIинарищха? ХIал кIвани бетIерлъун тункила, кIвечIони премьерлъунниги тела. Гьелъие хIажалъула пуланабги пуланабги бакIалда хIалтIана, хIукуматалъул вице-премьерлъунги вугин абурал жал. Гьеб цо, гIурусаца абухъе версия. КIиабилеб - гьеб кинабго дица рехсараб жоялда бараб жо щибниги гьечIо, Эффендиевас хIалбихьи бугев аппаратный игрокас бичIчIизабун буго ГIабдулатIиповасда администрациялъул бетIерлъун жив лъикIин. Жанисеб политика лъалин, лъида цадахъ щив вугев бицинин ва ритIухъго хIалтIилин.\nТIаде жоялъе гьенив вугев администрациялъул бетIерасул заместитель Алексей ХIасановгун данде кколев рагIуларо Эффендиев. Гьеб буго цIакъ ГIабдулатIиповасе санагIатаб ахIвал-хIал. Алексейица Эффендиевасул гъалатIазул бицина, Эффендиевас Алексейил. Мугъзада нахъа ишал гьабизе рес букIунаро. Бокьараб къоялъ гъалатI ккарав вахъила, ккечIониги вахъила, кIиявгоги вахъун лъабабилев тела. Гьеб Рамазаница цIакъ бигьаго гьабулелъул. Гьеле гьеб кIигояб хутIулеб буго аслиял версияллъун.\nЩиб бугеб гьаб хис-басалда нахъаяли нилъеда лъала гIемер кватIичIого. Гьеб бихьизабила Рамазан ГIалиевасе кьураб кверщелалъ ва гьесул галабаца. Гьевги "Карибовлъи" гьабизе лъугьани нилъеда бичIчIила Эффедиевасул "аппаратные игры" бергьараллъи. Гьев таваккалго хIалтIизе лъугьани ва цIиял масъалаби лъуни, хIакълъила тIоцебесеб пикру ва "преемник" операциялъул байбихьи гьеб букIин. Хабар лъикIаб рагIайги.\nМоскваги, Къадировги гьезул гьоркьорлъабиги\nКагътидагун гIумруялъулъ кIиго батIияб дунял\nМиллат балагьулеб халкъ ва миллат гьечIел нухмалъулел


Ахирал соназда хисулел рукIараздаса 20 нухалъ цIикIкIун токалъул хIубал хисун руго исана республикаялда (7 120 хIуби), лъабго нухалда цIикIкIун рачун руго токалъул кваралги (146, 8 тонна). Анлъго нухалъ цIикIкIун трансформаторалги къачIан руго (887 подстанция).\nГьедин бицана журналистазе «Дагъистан» РИАялъул редакциялда гьелгун дандчIварав «Россети Северный Кавказ» – «Дагэнерго» ПАОялъул Управлениялъул начальник Къурбан ГIумаровас.\nГьедин хасалиде хIадурлъиялъул рахъалъ хIалтIи жидер компаниялъ 95 проценталъ тIубазабунин бицана гьес. Гьебги гьабунила пандемиялъул заманалда чIезарурал гьукъа-къаязухъги балагьичIого. ХутIараб щуго проценталъ хIалтIи нухда хутIун буго, къайиги босун къватIисахун рачIунел чагIи кватIиялъ. Гьанже тIаде щун рагIула гьеб къайи.\nТок сванилан гIадамазул аслияб ахIи-хIур МахIачхъалаялдасан букIунелъул, ГIумаровасе кьолел суалалги тахшагьаралда хурхарал рукIана. Гьес бицана МахIачхъалаялда капиталияб куцалда къачIанила 37 подстанция, хисанила 10 трансформатор.\nГьел киналго хIалтIаби гьаризе Дагъистаналъул энергетиказе кумекалъе ахIун букIун буго «Россети Северный Кавказ» компаниялъул 25 бригадаги.\nГьединго транспорт хьвадизе санагIалъи гьечIел бакIазде жидер къайи босизе кIудияб кумек магIарухъ ругел гIадамаздасаги щванин бицана Къурбан ГIумаровас. Гьал къоязда интернеталда бугоан ЦIумада районалъул цо росулъе гIадамаз жидецаго баччун унеб трансформатор.\nХасел тIаде щванщинахъе магIарухъ ток щай дагьлъулеб, яги свинабулеб, гьалгощинал ГЭСалги рукIагоян, «ХIакъикъаталъул» рахъалдасан кьураб суалалъе ГIумаровас жаваб кьуна гьедин бицинегIан гIемер свинабуларила доба ток. Свинабуниги, басралъараб техникаги кваралги хисизегIан ссунеб батилила гьеб. Гьединго, напряжение дагьлъиялъе гIиллалъунги гьес рикIкIунеб буго гьанже гIадамаз электроприбораздаса цIикIкIун пайда босулеб букIин.\nПрочитано 76 раз\tПоследнее изменение Четверг, 25 ноября 2021 19:06\nДругие материалы в этой категории: « Пайдаял бухьенал\tДанделъаби »


БОКЪУЛЕБ Х1АЛТ1И. МИЛЛИЯБ РЕТ1ЕЛ БУКЪИ - РАК1 ЖАНИБ ЛЪУРАБ ИШ. - 11 Декабря 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Декабрь » 11 » БОКЪУЛЕБ Х1АЛТ1И. МИЛЛИЯБ РЕТ1ЕЛ БУКЪИ - РАК1 ЖАНИБ ЛЪУРАБ ИШ.\nБОКЪУЛЕБ Х1АЛТ1И. МИЛЛИЯБ РЕТ1ЕЛ БУКЪИ - РАК1 ЖАНИБ ЛЪУРАБ ИШ.\nКъисматалъ г1емерал лъик1ал, г1ажаибал г1адамалгун дандч1ваял сайгъат гьаруна дие г1умруялда. Йохарай йиго, гьединазул х1акъалъулъ нужедаги бицине, Аллагьас дие мухбиралъул х1алт1и сайгъат гьабиялдасаги.\nКвачараб хасалил къоялъ диего къвариг1араб-тараб босизеян «ЦУМ» дармил рукъалъул к1иабилеб т1алаялда хьвадулаго, дун т1аде ккана макъракъаркъалабазда Дагъистаналъул миллияб партал-хьит рет1ун, гьеб жиндирго павильоналда цебе сок1к1арай юкъарухъаналде. Циндаго рак1алде бач1ана кват1ич1ого т1аде щвезе бугеб рахьдал мац1алъул къоги, гьелде санайил маг1арулазул миллиябгун маданияб автономиялъ х1адурулеб лъик1аб тадбирги, гьенибе рет1ине дирго гьеч1еб юкка-хъабалояли щай гурин, капутгурдегицин. Лъугьана жание, ц1ехана юкъарухъаналда гьелъул х1алт1и-пишаялъул. Гара-ч1вариялда загьирлъана Таибат маг1арулай йик1ин. Рахьдал мац1алда суал кьедалин абуни-гаргаралдасан якъинго бич1ч1ана гьей Хунзахъ районалдаса йик1ин. Кутакалда йохана дун гьеб къанаг1атаб махщел ракьцоялда кодоб бук1иналдаса, миллияб форма, маданият ц1униялъулъ Хунзахъа ч1ужуг1аданалъ бут1а лъолеб бук1иналдаса. Гьамишт1аса Г1абдулат1ипова Таибатие гьит1инаб къоялдаса нахъего бокьулеб бук1ун буго рук1к1ен-куналъул х1алт1и. Ясик1абазе бат1и-бат1ияб партал букъулей, ч1орто-къехьалъул щиб-щибниги гьабулей йик1унаанин жий, цойгидал лъимал цоцаца кквей гьабулел, расандилел ругеб мехалъан бицана гьелъ дида.\nШагьаралъул бат1и-бат1иял районазда, рукъарулел ательеяздаги х1алт1ун, Таибатида лъик1аблъун бихьана жиндирго хасаб иш рагьизе. Ва гьей ц1ияб къуватгун жуяна бокьулеб ишалде.\nБеразда жеги лъик1аб канлъиги, кверазда тирилъиги бугеб дагьаб г1олохъанаб мехалъ «Лезгинка» ансамблялъе х1адурулел лъималазе кьурдухъабазул формаги букъулаанин жинцаян бицана Таибатица. Ц1акъ лъик1 лъалеб бугоан гьелда Шималияб Кавказалъулго халкъазул форма, лъач1еб балагьизе щибаб горде-чухъаялъул мух1канаб хъвай-хъваг1айгун сурат бахъараб бицатаб т1ехьги бугоан устарч1ужуялъул (гьанже дида гьединал пайдаял т1ахьал ричулелго рихьич1о). Диего хъабалоялъул бокьун бугеб сипат-куц бициндал, Таибатица ч1ванкъот1ун «Маг1арулалдаса дагьаб чачаналъе ккараб къаг1ида бугинха дур алъулан» мугьру ч1вана. Х1акъикъаталдаги, Чачан Республикаялъул интернет-сайталда батун берцин бихьараб бук1ана дида гьеб хъабало. Дир к1алдиса ккун бахъиналдего бахъана устаралъ, киналго г1исинал дах1азде г1унт1ун гъорлъе бачараб хъабалоялъул сурат. Таибатица х1алт1и лъуг1изабиялъе цебе бук1ана…..г1иц1го щуго къо. Унго-унгояб рокьигун, х1алаккун жуяна гьей дир миллияй яс лъугьинайиялде. Чанц1улго хъабало борцине ах1ун, щибаб нухалда сверун лъугьун гьеб щущуней йик1ун, ц1араб болжалалдасаги къоялъ цебе лъуна гьелъ дида цебе «Вах1!» илан дир гьаракь к1анц1изабураб берцинлъи. Цо кинаяли ханасул бикаялъул парталалда релълъараб, беричаб жо лъугьун бугоан хъабало. Цониги букъиялда т1ад гьабураб накъищалда ц1ар ч1вазе бак1цин батич1о дида, киг1ан балагьаниги. «Жиндица аслияб масъалалъун цебе лъун бук1анин доб нужер тадбиралда дур формаялъ киналго сагьвил гьаризеян» гьимана Таибат дие. Щибаб х1алт1и гьабулелъул гьелда жаниб цо-цо гьит1инабго рек1ел бут1а т1ун лъун унин жиндиран йик1ана ракьцояй. Ц1акъго йохулила лъималазе чухъаби рукъизе эменал рач1унелъул, гьит1ичазеян т1аса бихьухъе гьабич1ого, жиндицаги ч1ах1иязего г1адин, бук1а-бук1унеб х1алалъ букъулила, гьезда нилъерго миллаталъул хаслъи лъазелъун. Гьединай маг1аруллъи хирияй, жиндирго миллаталъул мац1ги рат1лил хаслъиги ц1унарай ва Аллагьас сонал кьурабг1ан мех ц1унизе х1адурай г1аданалъулгун къо-мех лъик1ги гьабун, хъабало жаниб лъураб къиматаб къвач1аги карандекъан нахъе къокъана дун «ЦУМ»алда жаниб бугеб «Артриум» дармил рукъалъул 81 «г» павильоналдаса, жеги чанц1улго нахъюссине щулияб нигатгун. Бат1и-бат1иял нухаздалъун, къаг1идабаздалъун миллияб ц1унизе х1аракат бахъулезул гьабулеб иш данде билъаги. Амин.


Хун хадубги балагьулеб ритIухълъи\nГьал къоязда диваналъ цIидасан халгьаби байбихьана, сурав босулаго полициялъул бутIаялдда хварав, Мух1арамкенталдаса Насир Жавадовасул ишалъул. Рокъоб изну гьечIого цIунараб ярагъ батиялда хурхун рагьун букIана гьесда тIад иш. Къуваталъул идарабаз жидеца кинабго къануналда рекъон гьабунилан лъазабуниги, хварасул гIагарлъиялъ абулеб буго низам цIунулез жидецаго рехханин гьеб ярагъ гьесул рокъобейин ва Жавадов хун вукIаниги, гьесда гIайиб букIинчIолъи чIезабизе къваригIун бугин жидеейилан.\nМухIарамкент мухъалъул диваналъ, гьал къоязда, цIидасан халгьабизе байбихьана гьебго мухъалдаса Жавадов Насирил рокъоб изну гьечIого цIунараб ярагъ батиялда хурхун рагьараб иш.\nЖавадов полициялъ 2013 соналъул сентябралъ ккун вукIана, низам цIунулезул щаклъи букIана гьес МухIарамкент мухъалъул администрациялъул бетIер Абрек ХIажиев чIвазе хIадурлъи гьабун букIиналда. ХIажиевас Жавадовасул, къануналда дандекколаредухъ гьабулеб, бизнесалъе квалквалал гьарулел рукIанин, гьелъ чIванин бизнесчияс гьев мухъалъул бетIерилан лъазабулеб букIана цIех-рехалъул идарабаз. Гьеб ишалда хурхун хасал тадбиралги тIоритIулел Жавадовасда сверун.\nГьедин къуваталъул идарабазул хIалтIухъабаз ккун полициялъул бутIаялде вачараб къоялъ, гьениб сурав босулаго хвана гьев Жавадов. Низам цIунулез лъазабуна гьев рекIел унти бачIун хванилан. Амма гьесул гIагарлъиялъул ракIчIун буго гьев полициялъулаз вухун хвезавун вукIиналда. Рагъулав тотурлъун хIалтIулев вугев, хварасул вац, Нияз Жавадовасул баяналда рекъон, Насир вухун хвезавун вукIин бихьизабулел гIемерал далилал руго. Гьес абулеб буго жаназаялъул каранзул кIудияб бакI хъахIиллъун букIанила, къаркъала хъарсхъарсун букIанила, гьединго гьесул хьабалухъгIучIалги горбогьодалги гъургъурун рукIанилан. Амма гьесул жаназаялъул хал гьабурав полициялъул экспертас гьел баяназул хIисаб гьабун гьечIин ва хъвай-хъвагIаязде росун ратичIилан. Гьединго гьес лъазабулеб буго экспертас вац хвараб цо заман бихьизабун бугила, Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул сайталда тIубан батIияб заман бихьизабун бугила. Гьединго гьесда ретIун букIараб ретIелги жидехъе кьолеб гьечIила, гьелда бидул лъалкIал хутIун ратилила, гьелъ бахчулеб батилила гьеб полициялъилан абулеб буго хварасул гIага-божараз. Гьезул ракIчIун буго Насир Жавадов полициялда вухун, гIазабкьун хвезавун вукIиналда. Гьезго рикIкIунеб буго Насир Жавадов кквеялъе гIилла бугила цо-цо чагIазе гьесухъа бизнес бахъизе къваригIун букIин.\nГьедин кIиго сон буго гьев Жавадов полициялъул бутIаялда хвеялда бан къуваталъул идарабаз такъсиргьабиялъул иш рагьуларого. Гьеб рагьиялъе кьучIаб гIилла гьечIинги абун анкьцIул инкар гьабун буго гьез гьеб иш рагьизе. Амма гьанжеги жидеца гьеб иш реххун тезе гьечIин, ритIухълъи чIезабизе бугин лъазабулеб буго гьез.\nГьединго Жавадовазул тухум-кьибилалъе къваригIун буго хварав Насир такъсирчи гуреблъи чIезабизеги. Низам цIунулез гьесул рокъоб изну гьечIого цIунун ярагъ батанин, гьес МухIарамкет мухъалъул бетIер чIваялъе хIадурлъи гьабун букIанин абурал баянал гьересиял рукIин чIезабизе ракIалда буго гьезда. Гьединлъидал Жавадов хвеялда бан гьесул рокъоб изну гьечIого цIунараб ярагъ батиялда хурхун гьесда тIад рагьун букIараб такъсирияб иш лъугIизе тун букIана диваналъ.\nЖавадосул адвокат Елена Денисенкоца «Эркенлъи» радиоялъе бицухъе хварасул гIагарлъиялъ гьеб ишалъул цIидасан байбихьи тIобитIейилан тIалаб гьабун буго, гьезие Насирида гIайиб гьечIолъи чIезабизе къваригIун буго. Адвокаталъ бицухъе Насир Жавадов ккун полициялде вачиналде чанго къоялъ цебе гьесул рокъор хасал тадбирал тIоритIулел ругинги абун низам цIунулел рукIун хал-шал гьабулел. Гьел тадбирал тIоритIизе рес кьолеб документги бихьизабун гьечIо гьез, рукъалъул бетIергьабаздаги щибго жо абичIого жалго рачIун лъугьун руго гьенир раккаризе.\nЕлена Денисенко: «Радакь анклъогоялда, лъиданиги щибго жоги абичIого гьезул рукъ сверун ккураб къададасанги кIанцIун жанире лъугьун руго гьел низам цIунулел. Жал гьадинаб ишалъ рачIарал чагIи ругин абун лъиениги баянги кьун гьечIо гьез. Рукъалъул чагIи кьижун ругебгIан меххалъ гьезул азбаралъуса – гIебеде бокьараб гьабулел рукIун руго гьел, хасго гьезул я гаражалъул, яги цойги азбаралъу бугеб рукъалъе хIажатаб къайи цIунулеб бакIги рахан букIун гьечIо киданиги. Гьеб заманалда жаниб бокьараб жо бахчизе рес букIана гьез гьениб. ЙорчIарай Жавадовасул ясалда рихьун руго гьел азбаралъур женжелел, гьелъ эбел-эменги рорчIизарун руго. РукIине тейила гьенир хьвадилел тIоцебесеб нухалдайищила гьел рачIине ругел, щибниги бегьулареб жо гьечIин гьенибиланги абун гIинтIамичIого тун руго гьел Насирица. Дагьаб заманалдасан бетIергьаби къватIире раккараб мехалда низам цIунулез лъазабун буго жидеца гьаниб чIухь базе бугила, нугIзал ахIейилан. Гьедин гаражалъуб хал-шал гьабулаго гьениб батун буго лъабго автоматги, цо туманкIги. Гьединго Насирица жиндицаго гьезухъе кьун буго гьев бетIергьанав, хIажатал документалги ругеб «Сайга» туманкIги, гьезила абуни хъван буго гьеб жидеда чIухь балаго батанин абун».\nГьединго адвокаталъ бицана цIидасан байбихьараб диваналъулаб халгьабиялда гьеб Жавадовасул рокъоб батараб ярагъалъул халгьабулев вукIаравин абулев экспертасулгун гара-чIвари тIобитIанилан. Гьелъул хIасилалда баянлъанила гьеб къоялъ гьев Жавадовасул рокъовцин вукIинчIолъи, гьеб халгьабиги гьес тIобитIичIолъи, амма гьеб тIобитIанин абурал документазда гъоркь гьесул гъулбас батун буго. Гьединал дандеккунгIутIаби гIемер ругила гьеб ишалъулъ, Жавадовасул добе ярагъ полициялъулаз рехханин абун чIезабизе бугин жидецайилан лъазабуна адвокат Елена Денисенкоца.\nАдвокат: Гьаваялдаса босун кьуна 7 сон\nЧIварав гIечIого экстремистги гьавулев вуго\nПолициялъ ккун арав моргалда ватана


Миллатчилъи цIикIкIана гIазизаб улкаялда\n23 ноябралда МахIачхъалаялда тIобитIана республикаялъул НКОязул (коммерциялъул гурел гIуцIабазул) съезд. Гьелда гIахьаллъана миллияб политикаялъул ва диниял ишазул, гьединго сахлъи цIуниялъул, информациялъул министралги, батIи-батIиял районаздаса рачIарал…\nАхираб заманалда школазда цIакъ дагьлъизарун руго рахьдал мацIалъул дарсал. Щай гьедин бугебин гьикъидал, цо-цояз абулеб буго добасан гьединаб амру бачIанин абун. «Доваги» кинго ватуларо школазе…\nРосдал магIишат ва гьелъул нигIматал къачIай республикаялъул экономикаялъул бищунго кIвар бугеб бутIа кколеблъи буго щаклъи гьечIеб хIужа. БакIал раялда ва даран-базаралда гIемерал гIадамал хIалтIулел ругониги,…\nГIакъилай, къиматай магIарул шагIир\nМугIрул чIужугIаданалъе лъураб памятниклъун бихьула Дагъистаналъул халкъияй шагIир Залму Батировалъул адабияталда ккураб бакI. Гьеб памятникалъе сипатлъунги шагIиралъул гIумру буго. Залмулгун щибаб дандчIвай, рекIей хIалхьи кьолеб,…\nМеликов - Пачалихъияб Советалъул вакил\n15 ноябралда Россиялъул президент Владимир Путиница хиса-басиял гьарураб РФялъул Пачалихъияб Советалда гъорлъ вуго Дагъистаналъул нухмалъулев Сергей Меликовги. Гьединго гьанжесеб советалда гъорлъ руго цере Дагъистаналъул нухмалъиялда…\n21:07, 03 декабря 2021, 35\n21:03, 03 декабря 2021, 42\n20:59, 03 декабря 2021, 43\n18:46, 03 декабря 2021, 74\n18:44, 03 декабря 2021, 48\n17:58, 03 декабря 2021, 50\n17:51, 03 декабря 2021, 55\n17:37, 03 декабря 2021, 58\n17:36, 03 декабря 2021, 53\n17:33, 03 декабря 2021, 53


ЗАКОНАЛЪУЛ ХЪАРАВУЛ –\nДида мух1кан абизе к1ола г1адло – низам ц1униялъул жавабияб, к1вар ц1ик1к1араб х1алт1и бажарун цебехун бачиналъулъ Г1абдулгъапурида, ващалъулев вук1инч1еблъи. Т1адег1анав Аллагьас кьураб гьунарги, махшелги, лебаллъиги, ц1одорлъиги бук1ана гьеб. Гьев г1адамаздеги божарав вук1ана, г1адамал гьесиеги киданиги хиянатлъич1о» (Алмахъалдаса Мирзахан Нуцалханов).\n«Гьесул рет1а – лъайги, вак1а – вахариги цогидасухъа ц1унун бажарулеб г1адаб мух1канаб бук1ана. Мух1канлъиялъул рахъалъан бищунго т1асияб даражаялда бук1ана гьабулеб х1алт1иги. Ц1акъ бокьулаан ярагъ. «Орел» абулеб чода гьес росабалъе бухьунеб бук1араб зах1матаб сапар гьанже ругез автотранспорталдацин гьабуларо». (Дилималдаса Расул Идрисов).\nГ1абдулгъапур Г1абдулгъапуров гьавуна 1915 соналъ Алмахъалдаса рекьарухъабазул Батирил ва Ажатайил хъизаналъе. 1919 соналда граждан рагъул соназ Хасавюрталда хъах1ал казаказ ч1вана эмен. Ккана эбелалъул къаимлъиялде. Амма к1удияв инсуца бесдаллъи лъазе теч1о, г1уна гьесда аск1ов, яц Пат1иматил т1алаб гьабуна инсул вацас. Эмен камунилан тухумалъ лъималазда бесдаллъи ялъун къвал базе теч1о.\n1926 соналъ кьуна Алмахъалда рагьараб т1оцебесеб школалде цебе бугеб интернаталда.\nГьит1инго Г1абдулгъапурилъ загьирлъана ях1 – намус бичунгут1и, г1аданлъи ц1ик1к1ин, т1аде босараб иш ахиралде щвезаби. Ниж цадахъ ц1алана гьел соназ. Интернаталда лъугьана комсомолалъул мухъилъеги – ян рак1алде щвезабулеб буго Гуниялдаса Анварбек Айтемировас.\n1937 сонил 30 сентябралда Г1абдулгъапур, жиндиего бокьун, уна Баг1араб Армиялъул кьеразулъе. Байбихьуде хъулухъ гьабула Котовскиясул ц1аралда бугеб лъабабилеб Бессарабиялъул рек1аразулаб дивизиялъул 127 абилеб милияб рек1аразул полкалда, хадуб 1938 сонил маялдаса гьебго дивизиялъул 34 рек1аразул полкалда муг1рузул г1арадабазул расчеталъул наводчик х1исабалда. Т1убанго г1ахьаллъи гьабуна Бакът1ерхьул Украиналда ва Белоруссиялда гьарурал рагъулал сапаразулъ. Салатавиялде т1ад вуссана 1940 сонил сентябралда, амма т1ад вуссинч1о г1агараб школалде.Ихтиярал ц1униялъул органазда Г1абдулгъапурилъ рихьана жидеего рекъарал г1амал – хасиятал рагъулав цевехъан г1адамазда гьоркьоб г1адло ц1унун бажари. Гьединго батила , 1941 сонил 15 февралалда г1олиласул къисмат ва т1олабго хадусеб г1умру ихтиярал ц1униялъул г1уц1абигун бухьунги хут1араб. Баг1араб Армиялъул мухъилъ ВКП (б) ялъул членлъиялде кандидатлъун восарав гьев, 1941 сонил февралалда кандидатлъиялдаса членлъиялдеги восана. 1943-1945 сонаца вук1ана Казбек РКП \_б\_-ялъул бюроялъул членлъун. Налъи ц1ик1к1ана, божилъи рит1ухъ гьабизе кколаан. Гьаниб дагьабго хронологиялъулал баяназдалъун г1ей гьабизин:\n1941 сонил 15 февралалдаса 1943 сонил 1 октябралде щвезег1ан х1алт1ана НКВДялъул Казбек РОМалъул уполномоченнийлъун;\n1 сонгун 8 моц1алъ т1убазабуна райотделениялъул оперативияв уполномоченниясул х1алт1и;\n1945 сонил июналдаса 1949 сонил ноябралде щвезег1ан х1алт1ана райотделениялъул начальникасул заместительлъун. 1947 сонил февралалда ДАССРалъул МВДялъул хасаб комиссиялъ милициялъул райотделениялъул х1алт1ул халгьабиялъул х1асилазда бихьизе гьабулеб буго «лейтенант Г1абдулгъапуров милициялъул райотделалъул начальникасул хъулухъалде вачине резервалда лъезе бегьула» абун».\nЗах1матал рук1ана гьел сонал. 1942 соналъ г1олохъанав милиционерас ахиралде щвезабуна 11 уголовнияб дело, т1атинабуна лъабго бидулав г1ахьаллъун гьабураб чи ч1ваялъулаб зах1матаб рак1гъанц1улеб такъсир. Гьелдаса хадуб, щаклъитун гьесие гьеб сонил 13 маялда сержантасул чин кьола. Яги, 1946 соналъ райотделалъул начальник Милициялъул Т1адег1анал курсазде Москваялде анлъго моц1ил болжалалда араб заманалда, гьеб х1алт1и т1убанго т1адкъана Г1абдулгъапурида. Т1адег1анал г1уц1абазул халгьабиялъул рапорталда баян гьабулеб буго Г1абдулгъапуровасул нухмалъиялда бугеб райотделалъ гьеб анлъго моц1алда 69 чи жавабчилъиялде ц1араб 46 уголовнияб дело ахиралде щвезабунилан.\nГ1абдулгъапурилгун дир т1олабго лъимерлъиги бухьараб буго. Х1айранго ралагьулаан ниж гьев жиндирго эбелалъухъе гьоболлъухъ вач1индал, к1удияб рохел бук1ана рицунел лъугьа – бахъиназухъ г1енеккизе щвейи. Кутакалда адаб гьабулаан дандиязул, г1айиб ккараб лъимерг1адан валагьулаан харабазухъ - ян бицуна Ленинаулалдаса Гъубахан Тавсултановас.\n1949 сонил ноябралдаса 1960 сонил июналде щвезег1ан т1олабго жан, къуват, бажари кьуна Салатавиялъул росабалъ законияб г1адло – низам ц1униялъул х1алт1уе нухмалъи гьабулеб милициялъул райотделалъул начальниклъиялъе. 1953 соналъ гьеб х1алт1и гьоркьоб къот1ана Челябинскиялъул лъаг1алилаб милициялъул школалда ц1алиялдалъун. 15 сонгин 10 моц1гин 7 къо кьуна гьес т1убараб жавабчилъи т1аде босараб х1алт1уе. Г1аммаб х1исаб гьабуни, рагъухъанасулаб хъулухъалъе Г1абдулгъапурица кьун буго 28 сонгун 4 къо.\nГьаб материал х1адурулагун дица гара – ч1вари гьабуна гьесул божарал гьудулзабазулгун, х1алт1ицадахъазулгун ва г1агаразулгун, Г1абдулгъапур лъалезулгун ва гьес тамих1алде ц1азе ккаразулгун, архивалдаса бач1инабуна «Хъулухъалъулаб дело» - хъвалбе буго авторас.\nТакъсир гьабураб г1айибиласулгун гьес гьабулеб гарач1вариялъул рихьулаан пашманал эбел – эменги, гьезие васасул «гьунар» т1атани гьабизе бугеб асарги. Чангиял рихьана дида Г1абдулгъапурида дандбит1ун столалда нахъа г1одорч1ун г1одулел г1айибиял. Жанив чи гьес чара бук1ун лъезе толароан, гьереси бицарасда т1асаги лъугьунароан, ккараб х1алалда баян кьуразе к1вараб кумек кидагоги гьабулаан, ян рак1алде щвезабула К1удияб Ват1анияб рагъулг1ахьалчи. Дилималдаса Ансарияв Шарабудиновас.\nГ1абдулгъапур Гъозтаялде вач1индал нижеца ц1ехезе кколаан росолъ лъугьараб щибдаян. Щибго гьесдаса балъго гьабизе рес бук1инч1о. Хадуб биччантун бач1унеб чугун гьев т1аде щведал ниж киналго г1енеккизе х1адурулаан. Районалъул ах1вал – х1ал т1оцебе гьесдасан лъалаан - ян т1аде жубалеб буго милициялъул начальникасул бицунагун херав Х1асан Х1осеновас.\nГ1абдулгъапурил г1умруялдаса ва х1аракаталдаса г1емерал мисалал рачине бегьула, амма цо лъугьа – бахъиналъул бицен гьабич1огун бегьиларо: районалъул нухмалъулезул данделъиялда бицен гьабулеб бук1ана такъсирчилъи ц1ик1к1иналъул, гьеб рагьизе милициялъ гьабулеб хашаб х1алт1ул. Ц1акъго ццидахун вук1ана Ленинаул росдал «Гьудуллъи» колхозалъул председатель Гъ. Тавсултанов.\nДанделъиялда г1ахьаллъи гьабула вук1арав республикаялъул вакил Ах1мад Пакъаловас к1алъала вук1арав гьоркьов къот1изавун, залалдехун вуссун ццидалъ абуна:\nКазбек районалъ Г1абдулгъапуровасе памятник базе кколаан, районалда цо г1анк1о бикъани гьеб бикъаравги лъайч1огун Г1абдулгъапур кьижулароан, -абун.\nТ1ок1аб т1адег1анаб къимат – шапакъат кинабха бук1инеб.\nРук1ана гьесул шапакъаталги, Г1абдулгъапурил хьолбохъан гьел инч1о:\n1944 сон «За оборону Кавказа» медаль.\n1945 сон «За доблестний труд в ВОВ 1941 – 45 г.г.» медаль.\n1949 сон «За боевые заслуги» медаль.\n1954 сон «Красная звезда» орден.\n1958 сон «За безупречную службу» 1 ст. медаль.\n1965 сон «20 лет Победы» медаль.\n1967 сон «50 лет Советской милиции» медаль.\n1975 сон «30 лет Победы» медаль.\n1945 сон ДАССРалъул Верховный Советалъул Президиумалъул Х1урматияб Грамота, МВДялъул грамотаби, рухьалда ралел саг1атал ва цогидалги шапакъатал.\nОтставкаялде арав подполковникас 1966 сонил 22 июналдаса г1умруялъул ахирисеб къоялде щвезег1ан нухмалъи гьабуна ДОСААФалъул районалъул комитеталъе. 1975 сонил декабралда к1одо гьавуна ДОСААФалъул ЦКялъул бищунго т1адег1анаб шапакъатлъун кколеб «За активную работу» абулеб каранда балеб г1аламаталдалъун. Кинаб х1алт1и т1адкъаниги добго жигаралъул ва жавабчилъиялъул х1алт1ухъанлъун вук1ана Г1абдулгъапур.\nГ1абдулгъапурил г1умруялдаги бук1ана гьесда хадуб балъгояб халгьабиги. Масала, личное делоялда буго гьадинаб баян: «ункъг1ал Батирбиева Султанат инкъилаб ккелелде ана Турциялде ва нахъ юссинч1о» абун, яги «ч1ужуялъул вацц С. Г1изудин Хасавюрталъул нарсудалъ 1944 сонил 4 июлалда лъаг1елалъ жанив т1амуна», ян абун. Цойги мисал – хъулухъал т1уразаризе 7690 гъурущ багьаялъулаб М-72 мотоцикл босун бугин МВДялда хабар хеккого щвана.\n1959 сонил январалда Г1абдулгъапуровасе тамих1 гьабураб амру хъвана, амма кват1ич1ого тамих1 мекъияблъун рик1к1ана. Кинабго гьесул бук1ине кколаан мат1уялда г1адин баянаб гурони, цогидазулгун гьабулеб х1аракат х1ашреч1араб бук1инаан.\nАллагьасул къадаралде ккана 1978 сонил 27 июналда, вукъун вуго абадияб рокъоре аразул Дилималда бугеб хабалалъ. Гьесул нахъа тараб нух шагьраг1адаб бук1инч1ониги, т1олабго х1аракат – намусалда т1анк1 лъеч1еб бук1ана, наслабиги гьеб роцада куцана. Гурелани, инсул нухдасан киналго вассал инароан, х1ажалъи карал Салатавиялъулазе ратулеллъунги лъалароан. Москваялда, яги Мах1ачхъалаялда гьез кумек гьабурал г1емерал ратула.\nГ1абдулгъапурги гьесда релъарал цогидал Салатавиялъулалги, х1акъикъаталдаги мустах1икъал руго ирсилазде, г1олеб г1елалда к1очонареллъун гьаризе. Гьелъие ресал ва нухал рати нахъе ругезул г1аммаб борч буго.\n«Рагъул г1ахьалчи, г1емерал соназ Казбек РОВДялъул начальниклъун х1алт1арав росуцояв подполковник Г1аблугъапуров Г1абудлгъапур къадаралде щвараб мехалда гьесулги жиндиргоги гьудул Г1умарасх1аб Гъазиевасухъе хъван гьаб назму бач1ана Къебедил Дадал вас Дадаев Набица» – ян хъван буго Г1.Гъазиевасул «Г1умру, мун макьилъиш дида бихьараб?» -абураб т1ехьалда... \_гь.260-262\_.\nГьесдаго хадуб гьаб назму – маг1у Г1абдулгъапургун г1умру арав, гьесул божарав гьудул, Дилималдаса Салимгереев Мух1амадица ишцояв Аллагьасул къадарщун нилъедаса ват1алъидал гьабураб. Бахъулеб буго кинаб бук1аниги хиси гьабич1огун.\nВиччай, Наби, дунги дудаго хадув\nХварав гьудуласул бицун к1алъазе\nЗонода къвалги бан маг1у гьабизе\nХабадеги вуссун маг1ил г1ор т1езе.\nГьесул къадаралде шиг1ру хъвазеян\nЧанги г1одов ч1ана столалда нахъа\nАмма цо раг1ицин хъван бажарич1о\nБераз т1олеб маг1у т1адеги чвахун.\nДица рек1ей ссабру г1емер гьабула\nГьев хвеч1евин абун, ч1аго вугилан\nАмма дур кагътиде т1аде къулидал\nКъо рехана дица, к1веч1о х1ехьезе.\nГуро, гьалмагъзаби, дун божуларо\nГьереси батила Г1абдулгъапур хвей\nГодуге, руччаби, гьабуге маг1у\nМахсаро, батила дие гьабулеб.\nК1алъаге телефон, бач1унге кагъат\nРокьукъаб хабаргун дун гъаримасухъ\nБухъуге хабалалъ ч1ег1ераб лах1ту\nНижер гьудул хвезе хивалал гьеч1ин.\nУнтуе къвак1арав къвалакьа чергес\nМунгойиш чучарав, чарайиш хвараб\nЧарамул черхалъул бодул цевехъан\nНаркоз кьунищ мун гьез кьижизавурав.\nТ1ат1ала ккун айги поликлиника\nДуе данде кколеб дару батич1еб\nЧ1унтлае буссайги санитарный часть\nДур чехь къот1и – къот1изе нусал лъухьараб.\nБищун хиралъидал ват1алъилеван\nРак1алда бук1инч1о, хирияв гьудул\nХун ракьалда лъолев лъараб анани\nГьарилаан дунги цадахъ вачеян.\nДунялалъул рокъоб рек1ел гъеялъе\nМун Аллагьас нижей вижун вук1ана\nКъваридал къояца рак1ал чучизе\nБет1ергьанас нижей виччан вук1ана.\nРек1ел гъейги ана нижехъе бахъун\nДуца бакъудехун берал къанщидал\nКъваридал къоязги къорал реххана\nДуца къанида гъорлъ босен т1амидал.\nМун сапаралда вугин ссабру гьабила\nСсабру т1аг1аниги ниж гьудулзабаз\nМун дару босизе рик1к1аде анин\nБач1унареб кагътилъ балагьун ч1ела...\nг. «Чапар», №35, гь.2. 28.08.2000 с. Дадаев М.Д. росу Гертма.\nГ1абдугъапуров Г1абдугъапурил ясалъ Заринаца кьуна 3 сурат ва бицана т1аде жубазе жо.\nГертмаялдаса районалулго краевед Дадаев Мух1амадил "Чапар" газеталда хъван бук1араб музеялдасан босана.\nХ1адур гьабуна Х1ажимух1амадов Х1.


«Т1ОЦЕБЕСЕБ ИРГАЯЛДА Ц1АЛИ» - 8 Октября 2018 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2018 » Октябрь » 8 » «Т1ОЦЕБЕСЕБ ИРГАЯЛДА Ц1АЛИ»\nШколалда х1алт1улел руго х1алт1уде к1удияб рокьиги, х1алт1изе гъира ва махщел бугел къогоялдаса т1аде арал муг1алимзаби. Гьездасан ункъгоял ккола т1адег1анаб категориялъул ва щугоял т1оцебесеб категориялъул махщалилал. Гьез лъайгун тарбия кьолеб буго 79 ц1алдохъанасе.\nДиректорасул аслияб масъалалъун ккола школалда лъималазул ц1алул даража борхизаби, гьелдаго цадахъ х1алт1ул х1асил ккей, районалда, республикаялда т1орит1улел тадбиразда гьез цересел бак1ал роси. Гьев г1емер къеркьола ц1алдохъаби жалго жидедаго ч1ун х1алт1изариялъе ва жидерго пикраби, хадургъей, гьез творческияб къаг1идаялъ х1алт1изабиялъе г1оло.\nШамсудин Х1амзатовичас жиндирго дарсазда г1акъилго х1алт1изарула гьанжесел педагогикиял ва информациялъулал технологиял. Гьез рес кьола ц1алдохъабазулъ предметалде к1удияб рокьи бижизабиялъе, кинабго рахъалъ цевет1урав инсан куцаялъе.\nХ1амзатовасул т1адч1араб х1асиллъун ккола, гьев школалъул нухмалъиялде вач1аралдаса жакъа къоялде щвезег1анги школалъ къойидаса къойиде лъик1ал х1асилал росулел рук1ин. Араб соналда цогоял пачалихъиял экзаменал ЕГЭ кьолелъул ккарал х1асилазул кьуч1алда, школа т1оцебесеб бак1алда бук1ана. Ц1ик1к1ана математикаялъул, физикаялъул олимпиадабазда ц1алдохъабаз росулел бак1азул къадарги. Шамсудиница абула т1оцебесеб бак1алда ц1али, хадусеб иргаялда кинабгоги бук1ине кколилан.\nАслияб къаг1идаялда ц1алуде к1вар кьуниги, Шамсудиница берзукьа биччаларо, школалъул класстун къват1ибехун гьабулеб х1алт1иги, школалъул г1уц1и-к1ут1иги. Росулъ бана гьанжесел т1алабазе жаваб кьолеб ц1ияб школа, спортивияб зал. Гьеб баралдаса лъик1лъана спорталъул рахъалъ ц1алдохъабаз росулел х1асилалги. Волейбол х1аялъул рахъалъ школа бач1ана цересезул кьеразулъе. Къад спортзалалде хьвадула школлъимал, къасимехалъ г1олохъанаб г1ел.\nСпортзал баялъул кумек ккана школалдаса эркенаб заманалда, лъимал, бата-батаралде руссун рук1инч1ого, пайдаяб ишалде-спорталде руссине рес щвеялъе, школалда ва т1убараб росулъго г1адлу-низамалъул иш лъик1лъиялъе. Мисалалъе босани, жакъа росулъ вихьуларо цониги хъалиман ц1алев, наркотикал х1алт1изарулев г1олилав. Гьединго данд ч1валаро г1овул г1ужде рахинч1ел гъалмагъир гьабурал лъимал х1исабалде росулел полициялъул отделалде ккарал г1олохъабиги.\nБуц1ул руго зах1мат хириял, жидеего хасиятал г1адаталги, г1адлу-низамги бугел г1адамал. Рокъоб эбел-инсуца кьураб ва школалда муг1алимзабаз кьураб тарбиялъул х1асиллъун бук1ине ккола жакъа къоялда жаниб гьениб г1олохъанаб г1елалъул бугеб мисалияб хьвада-ч1вади.\nШамсудин Х1амзатовичасул х1алт1ул х1албихьи цо нухалда гуро гьоркьоб лъураб районалъул лъай кьеялъул методикияб советалда. Гьев ккола т1адег1анаб категориялъул специалист, учитель-методист. Гьесие щвана «РФялъул лъай кьеялъул х1урматияв х1алт1ухъан» абураб ц1арги.\nШамсудинил къимат гьабула цадахъ х1алт1улел муг1алимазги, ц1алдохъабазги. Гьелъие гьев мустах1икълъана жиндирго профессионалияб махщелалъги, хьвада-ч1вадиялъги, вук1а-вахъине лъаялъги, коллективалда гьоркьоб бугеб цоцазда рич1иялъги, ц1алдохъабазегун учительзабазе гьес бихьизабулеб мисалалъги.


Шаэрнал юбилейрал мажлис\nАвтор: Бадрижамал Алиева · 03.01.2021\nЛаргсса нюжмардий Р. ХIамзатовлул цIанийсса Национал библиотекалул конференц-залдануву хьунни Дагъусттаннал халкьуннал шаэр Ссугъури Увайсовлул юбилейран хас дурсса батIаву. Шаэр, художник, журналист, педагог Увайсовлул оьрмулул 85 шинал юбилей барча дан ва кьини бувкIун бия мадарасса инсантал. БучIан ччай, бучIан къавхьуссагу къачанъя.\nЮбилейрал мажлис бачин бувну ия ДР-лул Чичултрал союзрал Лакралмур секциялул вакил Илияс МахIаммадов. Ванал Дагъусттаннал Чичултрал союзрал цIания, Аьрасатнал Чичултрал союзрал председательнал цалчинма секретарь Геннадий Ивановлул чулуха барча увунни юбиляр, кIицI лавгунни юбилярнан АьФ-лул Чичултрал союзрал чулухасса ХIурматрал грамота ва А.С. Пушкиннул медаль дулунтIишиву.\nГихунмай махъру лавхъуна цал цIардугу, давурттугу машгьурсса инсантурал: Ххазина Аминовал, Хан Башировлул, Хизри Илиясовлул, Ибрагьина ХIасановлул, МахIаммадаьли Аьлиевлул, Гульшан Хасаевал, АьбдурахIман МахIаммадовлул, Магьди МахIаммадовлул, Рамазан Фаталиевлул, Сарат Жабраиловал, Асият Буттаевал-Пикьиевал, Космина Исрапиловал, Давди Увайсовлул, ТIалхIат АьбдурахIмановлул, Мурад Къажлаевлул школалул вакил Аминат Исяевал, Чапаево шяраваллил школалул директор Камил АхIмадовлул, лакку мазрал учительтурал цIания ПатIимат Аьлиевал ва мукунма цайминналгу.\nИхтилатру буллалими ва кьини, ца зумату кунма, кIицI лаглай бия Ссугъури Увайсов чIявусса гьунарду цавун цачIун хьусса инсан ушиву.\nШаэр оьрчIниява, жагьилниява шинай кIулминнал, ацIрахъул шиннардий ванащал дусшиву дуллалиминнал, ванал гъан-маччаминнал бусанмургу къачансса бия, оьрчIнийсса, чIаванийсса шинну дакIнийн дичлай.\nВа кьини микрофон канил бувгьуми чIурчIав дуллай бия уссурвал Увайсовхъан тIабиаьтралва мяш дакъа буллусса гьунардай: Ссугъури – Дагъусттаннал халкьуннал шаэр, ПаччахIлугърал премиялул лауреат, художник; Увайс (аьпа биву) – машгьурсса журналист-публицист, улчалахьхьу, Дагъусттаннал адабиятрал лайкь хьусса зузала; Башир (аьпа биву) – Аьрасатнал ва Дагъусттаннал лайкь хьусса художник.\nЮбиляр барча уллай, мунан хасну цалва чивчусса шеърирду ва кьини бувккуна Илияс МахIаммадовлул, Космина Исрапиловал, Камил АхIмадовлул. Музыкалул бахшишран юбилярнан цалва балайрду увкуна Жанна Кьурбановал, Лакрал театрданул артистал Луиза Шагьдиловал, Рамил КьурбанмахIаммадовлул. ПатIимат Давидовал дурккуна назму, макьан руцаврийнусса бахшиш дурна Рамазан Фаталиевлул.\nОфициал бутIа къуртал хьуну махъ гихуннайсса батIаву хьуна барачатсса ссупралухгу.\nСледующая публикация Чарил къалиправу абад дурсса къюву\nПредыдущая публикация Дагестанский школьник вышел в полуфинал Всероссийской олимпиады «Умники и умницы»


"Терапия" гьечIеб шок ва гIун бачIунеб жамгIият\nРоссиялда гражданазулаб жамгIият гIагараб къого соналда жаниб лъугьине кинабгIаги рес гьечIо. Улкаялъул нухмалъуде В.Путин вачIаралдаса нахъе ахир лъуна 90 абилезда кьучI лъураб гражданазул жамгIияталъеги, эркенаб пикруялъе ва рищиязегиян абураб пикру тIубанго битIун бугин абизе кIоларо жакъа.\nЛъалеб жо буго Россиялда ахир лъуна демократиял рищиязе, къана политикияб конкуренция, жамгIияб ва сиясияб къеркьей. ЦIар федеративияб пачалихъалъул ва нухмалъи демократияб бугин абуниги улкаялда лъугьана авторитаризм ва тIарадаса ахаде щвезегIан цохIо чиясул амруялдалъун гьабулеб нухмалъи. Гьел шартIазда рес бугищ гражданазул жамгIият абураб суалалъе якъинаб жаваб буго "гьечIо" абураб.\nАмма гьеб жаваб тIубанго битIун гьечIо. Щай гурелъул улкаялъул тIалъиялъ жамгIияталъе гьарурал гIурхъичIваяз, рикъарал ихтияраз, кьолеб гIакъубаялъ борчIизабулеб бугин кколеб буго макьидаса гьеб кьижун букIараб жамгIият ва гражданал.\nТIалъиялъе тIоцебесеб гражданазул жамгIияталъул гIаламатлъун, ишаралъун рикIкIине бегьула Ротенберг хьихьизе жидер гIарац гьечIин, махIрум гьаруге жал хъизан хьихьизе бугеб ресалдаса абураб ахIиялда къватIир рахъарал КАМАЗ автомобилазул гьокочагIи ва гьезул протест. Гьезул къадар дагьаб гьечIо жакъасеб Россиялда.\nХаржал дагьал мугIалималги, язихъаб пенсиялда ругел хералги, гIейгьечIеб ва мукъсанаб гIарцуда тIамураб гIелмугун культураги цолъани лъугьине буго Россиялда хIикъикъияб жамгIият ва тIалъи хIисаб кьезе тIамулеб къуват.\nЖакъа гьеб киналдасагоги рикIкIалъун тIубанго пропагандаялда гъоркь бугеб пачалихъ буго къватIиса тушман валагьулеб. 2008 абилеб соналъ гьев "къватIиса тушман" вукIана жидер пачалихъалъул цолъи цIунулеб Гуржистан, Югалъулаб Осетия ва Абхазия.\nЧанго соналдаса гьевго "тушман" лъугьана Украина ва нилъ "бетIергьанаб" Крымалда хиял лъурал бакътIерхьул хиятначагIи. Хадув аслияв "тушман" лъугьана Шам ва ИГИЛ. Гьезие ракетабазул "ясикIаби" рикьулеб улка букIаго турказ щвезабуна хиянатаб кьабгIи Россиялда "нахъасан".\nГьелда хурхун цIияб абундачцин бижана, кинабго дунялалде мугъ сверараб улкаялда нахъасан щолин кьаби абураб. Жакъа Россиялъул аслияв тушман вуго Эрдоган ва туркал. Къо бахъанагIан цIикIкIунел тушбабиги руго, борхулеб улкаялъуд къираласул рейтингги буго. Амма гьеб киналъего ахир лъолеб буго халкъалда кьили чIвазе бокьун цIиял къанунал рахъулеб парламенталъги.\nКоррупциялъул механизмабазда жаниб къараб тIалъиялъги. Россиялда бикъараб гIарцухъ Грециялда гьундул ралеб ва росулеб прокуратураялъул гIагарлъиялъги. Ротенбергалги, Тимченкоялги ва анцI-анцI цогидал Путинил заманалъ загьирлъарал "гениязе" гIоло рахъулел цIиял къануназ ва халкъалъул горбода рарал хомутазги.\nГьеле гьез гIезабизе буго гьеб гражданазулаб жамгIият ва протесталъул электорат. Хасго гьеб бижиялъе квербакъизе буго тIаде бачIунеб финансовияб ва экономикияб кризисалъ, дунялалъул базаралда бортулеб нартил багьаялъ ва хиралъулеб къайи-цIаялъ.\nЖакъа Россиялда кIолеб гьечIо ярагъгун гIаракъиги, ролъги гурони я тIадагьаб промышленносталъул къайи-цIа, ретIел хьит, техника, кванил нигIматал щибниги халкъалъе гIезабизе къватIиса босичIого. КъватIир абуни - магърибалда ва машрикъалда рагIула "тушбаби".\nГьел киналго шартIаз гIезабураб жамгIияталъ, гьезул тIалабалъ бищараб тIалъиялъ, ай гIакълуялъ законалъе ва законалъ халкъалъе нухмалъи гьабиялъулъ бихьулеб буго цохIо хвасарлъи.\nГьелде улка бачIине ккани жакъасеб тIалъиялъ гьаризе ккола кIванагIан гIемер гъалатIал. Гьезул рахъалъ киналго планал тIуразарулел руго ахираб заманалда нухмалъиялъ. Гьединаб буго къисмат Россиялъул. ГIадада гуро 90 абилел соназул байбихьуда Егор Гайдарил реформабазул, улкаялда машгьурлъи щвараб "чIегIераб итниялъул" бицунаго гьелгощинал дандекквеял ва хасал эпитетал щвараб гьеб дагьабго заманалъе.\nРеформабазда цIар букIана "шоковая терапия" абураб. "Шок" букIана, терапиялдаса лъалеб жо гьечIо"- ян махсароги бижараб. ГIурусаца абула щибаб махсроялъулъ цо бутIа битIараб бугин, гьелдасаги мухIканго абуна цогидав гIакъилав чияс: "щибаб махсароялъулъ бутIа махсаро букIунин, хутIараб кинабго битIараб бугин".\nСунде рачинел нилъ жакъасеб рагъа-рачариялъ? Лъаларо, лъалеб жо буго гьаб чIунхутIиялъул заман гьечIеблъиги, улка цо хасаб нухде бахунеб букIинги. Гьеб нух камиял дагьаб ва нилъее рихараб магърибалдаги, бечедаб машрикъалдаги релълъарабгIайги батайги. Хабар лъикIаб рагIайги.


МухIаммадрасул СагIадуев, джума-мажгиталъул имам\n24 ноябралда «Надирия» мажгиталъул суал гьоркьоб лъун тIобитIараб пресс-конференциялда салафияз лъазабуна цIияв тарав имамасдаса рази гьечIолъи.\nГьеб иш жидеда данд бан тIобитIизе кколаанин рикIкIунеб буго гьез. РухIияб идараялъ хехаб куцалда имам хиси Джума мажгиталъул имам МухIаммадрасул СагIадуевас бичIчIизабуна чара гьечIогон гьабизе ккараб галилъун. Салафиязул мажгиталда имам цIидасан хисизе вугин ва гьев киналго рахъазе данде кколев чи вукIине вугин лъазабуна СагIадуевас пресс-конференциялда.\n«Надирия» мажгиталда сверухъ бугеб ахIвал-хIал баян гьабулаго журналистазда цебе Джума мажгиталъул имам МухIаммадрасул СагIадуевас лъазабуна гьеб хIукму кколарин кIиябго рахъалда гьоркьоб бугеб ракълилаб кIалъаялъул ахирлъун, гIемерисезда гьедин кколеб батаниги, кIиябго рахъ разияб хIалалде бачIинабизе бугила иш. Рузман къоялъ мажгиталда имам хиси гьес бичIчIизабуна чара гьечIого гьабизе ккараб галилъун. Къуваталъул идарабазул рахъалъ гьеб мажгит къазе, яги гьеб рухIияб идараялда гъорлъе унеб ва гьелъ жаваб кьолеб бакI гьабейин шартI букIанин бицана журналистазе МухIаммадрасул СагIадуевас.\nМухIаммадрасул СагIадуев: «Гьеб мажгиталда тIоритIулел гIадамал кквеял ва гьебго мажгит къазе кколин абулеб жо къуваталъул идарабаз ва тIалъиялъ ритIухъ гьарулел руго гьенир «Исламияб пачалихъ» гIуцIиялде ине ахIулел рукIиналъ ва гьенисан гIадамал гьенире арал рукIиналъ. Цо дица гьабураб хIукму кколаро имам хиси. Гьеб къачIогон, гьенив имам хисун тей лъикIаблъун бихьана, щай гурелъул, мажгит къаялъ гьеб дагьабги квешаб бакIалде бачине бегьулеб букIиналъ. Гьелъ, къуваталъул идарабаз мажгиталдаса гIадамал кквей бичIчIизабуна гьеб мажгиталдаса ИПалда гъорлъе гIадамал иналъул хIинкъи букIиналдалъун».\n«Новая газета» газетаялъул журналист Ирина Гордиенкоца цIехана, гьеб мажгит къаялъул яги гьенив имам РухIияб идараялъул чи теялъул суал лъица мухIканго борхарабали, амма гьеб суалалъе жаваб щвечIо журналисталъе. СагIадуевас баян гьабуна РухIияб идара къуваталъул идарабазухъе гуреб, гьеб идара РухIияб идараялъухъе бачIун букIин гьединаб тIалабун.\nКъануналда рекъон, мажгит къазе изну букIинчIин къуваталъул идарабазул, гьединлъилал, гьенив имам хиси хIажалъилароанин, Щай гурелъул диваналде кьун тIубазе бегьулаанин къануналда рекъон гьеб суалин абураб жо ракIараразда СагIадуевас бичIчIизабуна, хIажалъани, къуваталъул идарабазда бокьараб кьучI батулаанин гьелъие, ва зарал - къварилъи ккечIогон, ракълида суал тIубай букIанин гьеб галиялъул мурад.\n«Надирия» мажгиталда хадуб Венгерских бойцов къватIалда бугеб мажгит ккезе рес бугищ иргадулаб мажгитлъун, гьединго имам хисаравлъунилан цIехана «Эркенлъи» радиоялъул журналист ПатIимат МахIмудовалъ. СагIадуевас жаваб гьабуна гьелъие рес гьечIин. Дагъистаналъул муфтиясги гьебго лъазабунин. ГьабсагIаталда рухIияб идараялъул гIураб къадар мажгитазул ва мадрасабазул бугила. «Надирия» мажгиталда имам хисиги мажгит кквейлъун рикIкIин мекъаб бугин баян гьабуна гьес.\nАмма жалго салафиял гьелда божулел гьечIо. Дагъистаналдаса салафиял лъугIизариялъе лъураб кьучI бугин Котрова къватIалда мажгит кквей, хадусебги букIине бугин гьелъулин рикIкIунеб буго гьез.\nГьабсагIаталда «Надирия» мажгиталда имамлъун тун вугев Давуд Тумалаев гьенив хутIиги щакаб буго, данделъиялда СагIадуевас лъазабуна хехаб куцалда гьенив имам тезе ккун вукIиналъ гьеб мажгиталъул цевесев имам ХIасан –хIажиги тIад рекъон танин гьев, амма мажгиталъул жамагIаталъе, гьеб къабуллъун гьечIин, гьединлъидал, киналго рахъазе данде кколев ва киналго жинда хадур рилълъунев имам тей бугин мурадин бицана Джума мажгиталъул имамас.\nДагъистаналда жамагIаталда жаниб цолъи гьечIин, кIудияб къадар бугин провокаторазул, ва жанисел ричIчIунгутIиязул. Гьеб бугин гIилла радикализациялъул ва гьединаб ахIвал-хIал лугьунеб букIиналъулин баян гьабуна данделъиялда жамгIияв хIаракатчи МухIаммад Цезица. ЦIияв имам толев вугониги, бажарарал лъай бугел гIадамазул гIураб къадарги бугила Дагъистаналда.\nМухIаммад Цези: « Дида гIизагIан лъикI лъала жанисан гьеб жамагIат. Руго кIудияб къадар цIаларал чагIазул, ахIизе бегьулел гьеб бакIалде. Жидер гIураб лъайги бугел, бажариги бугел. Гьеб бакIалда имамлъун тезе ккола суфияз яги салафияз хадуб как балев чи гуро, киналго жинда хадур рилълъунев, бусурбанчи, бусурбанчиясда хадуб как базе букIине».\nЩив вукIине рес бугев гьединав бажари бугев чи, «Надирия» мажгиталда имамлъун тезе бегьулевали, баян гьабичIо СагIадуевас.\nДербенталъул мажгит - наркотикал рахчулеб бакI


Щибаб соналъул 21 октябралда кIодо гьабула Дагъистаналъул мацIазул ва маданияталъул къо. Гьелда хурхун тIоритIула батIи-батIиял тадбирал, дандеруссинал. ЛъикIаб гIадатлъун лъугьун буго, щибаб соналъ, гьеб байрамалда хурхун Дагъистаналъул мацIазда гIаммаб диктант хъвазе данделъиги. Исанаги хъвана диктант гIемерисел школазда ва цIалул идарабазда. Ас- лияб диктант хъвалел бакIаллъун рукIана ДГПУялъул Дагъистаналъул филологиялъул факультет ва ДГУялъул филологияб факультеталъул Дагъистаналъулгун гIурус отделение.\nДиктант тIобитIиялъул ва хъваялъул мурад ккола рахьдал мацIалъул лъай борцин ва рахьдал мацI лъаялъул бугеб кIвар бичIчIизаби. Исана диктант хъваялъе текст бо- сун букIана Расул ХIамзатовасул «Дир Дагъистан» асаралдаса.\n- Исанаги диктант хъвай ана тIадегIанаб даражаялда, хIатта бакI гIечIого, кIиго аудиториялде рикьизе ккана. Авар мацIалда хъвалеб диктанталда гIахьаллъи гьабуна 50-ялдасаги цIикIкIун чияс. Гьезда гьоркьор рукIана ДГУялъул батIи-батIиял факультетаздаса, РПАялдаса, ДГУНХялдаса студентал ва преподавателал. Исана диктанталъул гIахьалчагIаз рихьи- заруна лъикIал хIасилал: бащдазда- саги цIикIкIун гIахьалчагIаз лъикIаб къиматалда хъвана хIалтIаби, - ян бицана ДГУялъул Дагъистаналъул мацIазул факультеталъул доцент Раисат Магьдиловалъ.\nДГПУялъул Дагъистаналъул филологиялъул факультеталдаги, санайилго гIадин, исанаги рахьдал мацIалда диктант хъвазе рачIана Дагъистаналъул миллияб политикаялъул ва диниял ишазул министр Энрик Муслимов, батIи-батIиял идарабаздаса вакилзаби, мугIалимзаби ва студентал. Диктант цIалана ДГПУялъул Дагъистанлъул мацIазул доцент, гIалимчи МухIамад НурмухIамадовас.\nДругие материалы в этой категории: « Хасалида дандчIвай гьабизе хIадур руго\tГIолохъабазул хIаракат »


Бицен гьабулеб видеоялда Дока ГIумаров вахъун вуго кидаго гIадин жигьадалъул чIегIерал байрахъазда цеве гIодов чIун. КвагIисеб рахъалда вуго гьесул «наиб» Аслан Байтукаев (Амир ХIамзат), кваранисеб рахъалда Амир Ислам абулев цо гIолилав.\nВидеоялда ГIумаровас зигара балеб буго цо Чачанлъиялда гуребги Дагъистаналдаги, Гъалгъайлъиялдаги, Гъабардагун-Балкариялдаги чIварал гьесул рагъухъабазул гIагаразда.\nТIоцебе гьес рехсолеб буго Амир Адамил (МутIалиев Жамалил) цIар. ЯргъидгIуцIаразул гъалгъаязул гIаркьелалъул бетIерлъун вукIарав гьев чIван вукIана 21 маялда хасаб операциялда Назраналда гьес чIей гьабураб рукъ хасал хъулухъазул аскараз сверун ккураб мехалда.\nМутIалиев чIваялъул лъазабун букIана 2012 соналъул январалдаги. Гьеб мехалда чанго къоялдасан официалиял тIадтараз лъазабун букIана гьев гурев, гьесулго гIадаб цIар бугев чи вукIанин чIванин. Амма гьаб нухалда гьев чIан вукIин тасдикъ гьабун букIана 26 июналда жалго яргъидгIуцIараз.\nГIумаровас бицен гьабулеб видеоялда рехсолел руго вацал Гакаевалги. Гьеб хъизан Шималияб Кавказалда къеркьолезул тарихалда хутIизе бугин абулеб букIана гьес.\nГIумаровасул кIиабилев наиб Гакаев ХIусейн ва гьесул вац чIван рукIана 2013 соналъул январалда.\nГакаевазул ункъго вацазул кIигояв чIван вукIана рагъулъ 1994-1996 соназда, лъабабилев 2001 соналда, гьитIинав 2003 соналда. Гьезул яцазул цояй йикъун йикIана 2006 соналда ва гьелъул лъалкI тIагIана\nМутIалиев гIадин Гакаевал реццулел рукIинчIо ГIумаровас. Гьелъие гIилла букIине бегьула цоги лъабго командирасда цадахъ Гакаеваз 2010 соналда ГIумаровасе ритIухълъи цIунизе гьечIин лъазабун букIин. Доб мехалъ гьез ГIумаровасда гIунтIизабулеб букIана жалгун суалал дандрачIого жинцаго авторитарияб куцалда хIукмуял къабул гьариялъул гIайиб. Амма Гакаевас гьабураб ахирисеб лъазабиялдасан бичIчIулеб букIана гьезда гьоркьор рукIарал дагIба-рагIиял рагIалде рахъун рукIин.\nДунялалъул Афгъанистан, Пакистан, ГIиракъ ва Сомали гIадал цоги улкабаздаги «жигьадалъул нухда бусурбаби холел рукIиналдаги» жиндирго ракIбакъвай загьир гьабулеб букIана ГIумаровас.\nБицен гьабулеб видео гьеб буго араб соналъул ноябралдаса нахъе ГIумаровас гьабураб тIоцебесеб калам. Гьев кIалъачIого чIеялъ гьев чIаго вукIиналъул суалгицин букIана бижизабун цо-цо гIурус хъулухъчагIазул. Гьеб суал кIвар бугеблъун хутIулеб буго 2014 соналда Сочиялда тIобитIизе бугеб хасалил Олимпиала гIадахъ босани.


1. Коринфянам 16:13\nРорчІи ккве, иман щулалъизабе, бахІарчияллъун ва къуваталлъун рукІа. Гьедин бугелъул – Аллагьасул нухда рагъ гьабизе къваригІунебщинаб ретІе, чІегІераб къо чІедал гьезда дандечІезеги щибго хІехьезеги нужер къуват-гуч гІезе. ХІакъабщиналъул рачелги борчун, ритІухълъиялъул къолденги ретІун, къвакІун чІа нуж! Гьанже, дир хириял ва урхъарал вацал, дир рохелги чІухІиги руго нуж. ТІадегІанав ГІисал нухдаса кьуруге, хириял!


«Россиялъул церехъабазул» хIалбихьулеб заман\nГьанжегIагар Минеральные Воды шагьаралда рагIалде бахъана «Лидеры России» конкурсалъул СКФОялда тIобитIулеб бутIа.\nФиналалде рорчIарал гIахьаллъизе руго улкаялъул киналго регионазда бергьаразул къецазда.\nПалхIасил, Минводыялде рачIарал «лидеразул» бищун кIудияб къокъа Ставрополь краялдаса букIана – 106 чи. Гьезда хадубго рехсолеб букIана Дагъистаналдаса къокъаги – 87 чи.\nГьедин Ставрополь краялдаса финалалде ворчIана 14-яв, Дагъистаналдаса - 7-яв, Кабардино-Балкариялдаса - 4-яв, Северияб Осетиялдаса - 2-яв, Чачан Республикаялдаса - 2-яв, Карачаево-Черкесиялдаса -2-яв.\nФиналалде рорчIарал дагъистаниял ккола – Фарид Абалаев, ХIажимурад ГIабашилов, Вагьаб ГIабдулхIамидов, ГIалихан Аварский, Адил Акавов, СагIаду Казиев, ПатIимат ГIумарова.\nГьанир гъоркьехун кьолел руго гьеб конкурсалъул хIакъалъулъ цо-цо пикраби:\nИдрис Юсупов, «Новое дело» газеталъул журналист, конкурсалда кIицIулниги гIахьаллъарав, амма финалалде ворчIичIев:\n- Дун гъоркьисаги гIахьаллъана гьеб конкурсалда. Бащдаб финалалде ворчIун вукIана. Гьединлъидал исанаги хIалбихьизе ракIалде ккана. Цевехъанлъи гьабизе малъулеб, чиясулъ гьединаб махщел тIатинабулеб гIезегIан пайдаяб конкурс буго гьеб. ТIадежоялъе, тIолабго Северияб Кавказалдаса церетIураздаса церетIурал гIадамал данделъараб бакIалда батIияб асарги букIана, лъикIал лъай-хъваялги ккана.\nАмма дида цо жо бичIчIичIо гьениб. Кинаб къагIидаялдалъун, щиб берцин бихьун жюриялъ чи тIаса вищулевали. Гьез нижедаги бицинчIо гьеб. Ахиралда лъазабула гьалги-гьалги чагIи бергьанилан. Сундуе гIолояли лъиданиги лъаларо.\nКин букIаниги, ун лъикI нилъер чагIи гьединал къецазде. Гъоркьиса анлъго дагъистанияв вачIун вукIана финалалде. Амма гьезул цонигияв бергьинчIо. Исана анкьгоял рахъана финалисталлъун. Балагьила, улкаялъул даражаялда кинаб къимат гьезие кьолебали.\nГъоркьиса рукIараздаса цIикIкIун чагIи рачIун рукIана нилъер республикаялдасаги. Гьебги лъикI гьечIищха?\nХIажимурад ГIабашилов, «Лидеразул» финалист, («Хъиргъу» компаниялъул директор):\n- Дун гIажаиблъизавуна дора гIахьаллъарал нилъер республикаялдаса вакилзабаз. Кутакалда къуватал конкурентал ратана гьел. Гьезул рахъалъ дирго гIадаб пикру цогидал республикабаздаса вакилзабазги загьир гьабуна.\nГьенире ракIарун рукIана жал чара гьечIого церехун ине кколин абураб пикруялъ кодоре росарал, амма гьеб лъаялдаса чIухIи яги рекIелъ жахIда-хIусуд гьечIел гIолохъаби. Цоцазулъ къец балел рукIин лъаниги, гIезегIан гIодоре риччан, жидедаго ракIчIун кIалъалелги хьвада-чIвадулелги рукIана дора киналго. Гьудуллъиялъул асар букIана сверухъ. Амма, битIун бицани, дидани ккун букIана гьениб ракIчIегIерлъиги ццимги камиларилан. Гьединаб бакIалда конкуренцияги хIиллаги халлъи гIадатияб жолъидалха.\nДунго финалалде ворчIиялдасаги цин вохана, хадув гIажаиблъана. Дие хIажат букIана конкурсалде рачIарал церетIурал пикрабазул, бербалагьиязул гIадамазулгун лъай-хъваял, бухьенал гьари. Гьединлъидал, цо гъорлъе ваккун, конкурсалъул тIалабгицин гьабулеб букIарабищ дицаяли… Амма гьедин бухьенал гьаризе ва гьелдалъун гIадамал цолъизаризе конкурсантазул бугеб махщалидеги кIвар кьураб къагIидаха жюриялъ.\nНилъер гьаниса 87-гIан чи дове вачIиналъул магIна ккола гьеб конкурсалде божилъи гьабулеб букIин. Гъоркьиса гьенив бергьарав Абзагьир ХIусенов ДРялъул росдал магIишаталъулгун продовольствиялъул министрлъун теялъги цIакъго ракIбазабуна гIадамазул.\nГьединго нилъер гьаниб гIадат буго цо чияс щибниги гьабуни, жиндир камураб щибин, жиндаги кIоларогойищ гьебго жо гьабизеян, цоцазулъ къец бай. Хасго спорталъулъ дандчIвала гьеб. Гьанже лъаялъулъги баккулеб буго.\n- 87 чиясда гьоркьоса 7 чи финалалде ворчIи кин дуда бичIчIулеб?\n- Гьеб гIезегIан лъикIаб хIасил буго. Нилъеразул анцIго чиниги бергьинилан абураб хьул букIана нижер. Щал гьел рукIине бегьулелали нижецаго цере чIезарунги рукIана. Масала, дидаги ГIалихан Аварскиясдаги гIемерисез абулеб букIана жидеда ракIчIун лъалин нуж кIиялго бергьине рукIин. Амма нижедаго гьедин кколеб букIинчIо. Нижер пикру букIана жюриялъе къваригIараб куцалда лидерлъи гьабизе бажарулеб батиларин нижехъаян абураб. ХIакъикъаталда абуни, гьез лъикIаблъун рикIкIана пуланаб ишалда гъорлъе гIадамал цIазе, пуланаб пикруги рекIелъе биччан, чи цо ишалде машгъуллъизавизе бугеб гьунар. Жюриялъ гуро нижее гьеб баян гьабураб. Гьедин батилилан нижедаго ракIалде кколеб буго, киналъулго хIисаб гьабидал.\n- Лъиде букIаниги цIайи букIанищ гьезул, ай цоял цере гьарун, цогидал нахъе цун?\n- БукIинчIо. Масала, техника чIун хутIиялда, хвеялда бан цо-цоял кватIулел рукIана жавабал кьезе. Гьезиегицин кумек гьабуна жюриялъ. ГIицIго цо хIужа рекIее гIечIо нижее – хъвадарухъан ва гIалимчи, Кубачиса СагIид Ниналалов конкурсалде виччачIолъи. Гьелъие гIиллалъун ккана гьев судалде гъоркье ккарав чи вукIин. (Кубачи росдал художествияб комбинаталъул директорлъун вукIаго, чанго соналъ жанив тIамун вукIана гьев – ред.).\nШугIайнат МухIамадова, Минводыялда конкурсалда хадуб халккун йикIарай «Махачкалинские известия» газеталъул бетIерай редактор:\n- Цо бакIалде данделъарал цебетIураб лъаялъулги, гьанже заманалъул къагIидаялда хIалтIизе бажарулеб пикруялъулги махщалилги гIадамал рихьидал, рекIее гIажаибаб асар лъугьинчIого хутIуларо.\nБокьараб ригьалъул чиги гIахьаллъизе бегьула гьенив. Гьединго цо командаялде ккезе бегьула пуланаб идараялъул нухмалъулевги гIадатияв хIалтIухъанги. Жюриялъе батIалъи букIунаро дур хъулухъ-пишаялъулги дуда нахъа бугеб бечедаб тухумалъулги.\nГьединго исана журналистазе тIоцебе рес щвана финалистазда цадахъ цо столалда нахъа гIодорги чIун, ишалъулал хIаязда гIахьаллъизеги. Гьелдалъун нижеда бичIчIана конкурсалда суалазе жаваб кьолелъул гIахьалчагIазул кинаб хIал букIунебали.\nПалхIасил, Северияб Кавказалъул курортал туристазда берцин рихьиялъе щиб гьабизе кколебин абураб суал лъуна экспертаз нижеда цебе. 10 минуталдасан нижеца жаваб кьуна гьеб регионалъулги гьелъул гIадамазулги рахъалъ интернеталдеги прессаялдеги гIицIго лъикIаб, ракI тIаде цIалеб информация гурони рехизе бегьуларилан. ГIурусалъ абуни, информациялъул фон абураб жо лъикIлъизабизе кколин. Ниж журналисталлъидал, жавабги гьелдаго релълъараб кьунаха.\nДругие материалы в этой категории: « Хасаб асар буго дир чуяздехун\tГранталда тIасан 11 азарго пикру »\n11:39, 27 марта 2020, 45\n11:02, 27 марта 2020, 51\n10:40, 27 марта 2020, 40\n10:18, 27 марта 2020, 40


Бухьеналда рукIа, хIурматиял ракьцоял! - Статьи - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nБухьеналда рукIа, хIурматиял ракьцоял!\n17.07.2020 17:49 Пятница\n«Лъай-цIали бугев чи лъавукъасдаса рикIкIад гьавула щунусго соналъ»\nАссаламу гIалайкум, хIурматиял газета цIалулел. ТIаде щун буго кIиабилеб бащдаб лъагIалие подписка гьабулеб заман!\nАнлъго моцIие кьолеб 300 гъурщида барахщичIого районалъул социалиябгун экономикияб гIумруялъул матIулъун жиб кколеб, анкьие цо бачIунеб гьаб басма хъварал ракьцоял, нужее бокьун буго байбихьудаго баркала кьезе! Кидаго рекъелги, баракатги, Аллагьасул разилъиги гьарула нужее!\n«Цолъи» буго, нилъер росабазул батIи-батIияб заманалъул гIумру-яшавалъул чваххи данделъараб къулгIа, Шамил районалъул жамагIаталъул гIумруялъул 90 сонил тарих жаниб сокIкIунеб гъамас.\n«Цолъи»- гьеб кколаро корохъ чед бежулаго рагIарал харбазул хIабургъараб хIор. Ялъуни доба гIанкI, гьаниб цер абун, телефоназда тирун, гьоболлъухъ рещтIунел къватIул харбал къватIибе кьолеб алат.\nУзухъда, районалъул казияталъул хIалтIухъабазулги руго ватсапалги, инстаграммалги, республикаялъул СМИязда гьоркьоб цересел бакIал кколеб сайтги. Нижги раккула гьенире, хIисаб гьабула киналъулго. Амма цониги нижер мухбирас, кьучI гьечIеб хабар хъваларо газеталда, щибаб баян кьолаго мухIканлъиги тIалаб гьабула.\nРайоналъул газета ккола анцIго чияс подписка гьабуниги азаргояз гьабуниги анкьие къватIибе ине кколеб официалияб басма. Гьелда бахъичIони, кигIан кIудияб кIваралъулги районалъулгун росабазул администрациязул хIукмабазул, буюрухъазул ва цогидал документазул къуват букIунаро. Гьел гIумруялде рахъараллъун рикIкIуна гьаб, печаталъулаб, халкъияб информациялъул алаталъул гьурмазда лъун хадуб.\nНилъерго газеталъулгун гьудуллъи кквеян нижер гьари, хIалтIухъабазе харжал кьезе гIарац гьечIолъиялъ, гьардухъ рахъин бугилан абулелги камуларо. Гьел гъурщаз нижер коллективги хьихьуларо, хIурматиял.\nЩибаб анкьалъ цIиял харбазул чапарлъун нужер щивасул рокъобе рещтIунеб «Цолъи» казияталъул» анкьие бищун цIикIкIараб багьа буго 13,64 гъурущ. Бикьеха гьаб 7 къоялде кколел кепкал рихьизе!\nИсана 1-себ бащдаб лъагIалил подпискадул хIисаб гьабидал, цересел кьерда руго ясли-ахазул, школазул, маданияталъул хIалтIухъаби. Гьабулеб хIалтIулъ жанги къуватги кьеги нужее, хIурматиял! Нижецаги хIаракат бахъула нужер церетIеязул, машгьурлъиялъул, ругел гIузрабазул хIакъалъулъ хъвазе. Лъай кьеялъул ва маданияталъул темаби газеталъул гьурмазда кидаго аслияллъун рукIанин абуни, мекъиги ккеларо. Гьанжеялдаса хадубги гьелда ризлъила газета цIикIкIун хъваразул хIакъалъулъ материалал.\nГьелдаго цадахъ, нижеда кIочонаро росабазулъ бугеб гIумру-яшав, церетIеял, масъалаби рехсезе. Хасго бокьула магIарухъ гIумру тIамурал нилъер хIурматиял харабазул бицине. Щайгурелъул, гьезул лъимерлъигун, гIолохъанлъигун, хIалтIул бергьенлъабигун цадахъ 90 сонил ригьалде гали тIамуна казияталъ. Амма нижергун бухьенги гьабун, газеталъе чIаголъи кьолеб гIахьаллъи гьабуларо нагагьабги росдал бегавулас.\nЦIакъ загьираб, кидагосеб кIвар кьола нижеца росдал магIишаталде. Нилъер районалъул экономика росдал магIишаталда хурхараб бугелъулха. Амма, хъутабазде гочун, гIаммаб магIишат цебетIезабиялъе яхI бахъулел нилъерго росуцоязухъе казияталъул хинлъи чIвалеблъи щакаб буго. МагIишатазул нухмалъулез гьелъул миллат гьабулеб гьечIолъиги цебего якъинлъана нижее.\nРайоналда ругездасаги гIемерго цIикIкIун къватIирехун руго нилъер ракьцоял. Рес ккараб мехалъ магIарухъе щун, экскурсияби гьарунин абун, лъаладай лъималазда районалъул тарих, ракьцоязул яшав? Хъизаналда жанибе районалъул гIумру рагьулеб казиятги бачIун, гьеб цIалиялъ пайда гурони зарал букIинищ нилъее, хириял ракьцоял?!\nМоцIида жаниб цониги нухалъ районалъул казият цIалун, гьелъул пикру гьабуладай районалъул, росабазул депутатаз? Бищунго жигараб жамгIияб хIалтIи гьабизе кколел гьезул гьаракь, рищиязул заманалъ гурони, тIубанго къун бугин ккола.\nБухьеналда рукIа, хIурматиял, нилъерго газеталъе ритIухъал, соналдаса соналде ками гьечIого гьеб хъвалел подписчикал. Хъвай нижехъе нужеего цIализе бокьулелъул яги бокьуларелъул бицун, лъазабе нижедасан информационнияб кумек хIажат ккараб мехалъ. Нижеца гьеб жаваб гьабичIого теларо.\nКъиматаблъун буго редакциялъе нужер щивасул кагъат, пикру.\nАллагь разияб гIумруги, даимаб сахлъиги нужее гьарулаго «Цолъи» газета гIуцIулел