К1ИГО ЛЪАГ1ЕЛАЛЪУЛ Г1ОРХЪУДА ГАРА-Ч1ВАРИ. - 31 Декабря 2019 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nСуббота, 18.01.2020, 17:25 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2019 » Декабрь » 31 » К1ИГО ЛЪАГ1ЕЛАЛЪУЛ Г1ОРХЪУДА ГАРА-Ч1ВАРИ.\nК1ИГО ЛЪАГ1ЕЛАЛЪУЛ Г1ОРХЪУДА ГАРА-Ч1ВАРИ.\nН. Задиев: Дунгун х1алт1улев чиясе бищун цебе вижараб ракь бокьизе ккола\n2019 соналъул ахирисел т1анчал регулаго, районалде бач1ана рохалилаб хабар-2018 соналъул социалиябгун экономикияб цебет1еялъул х1асилал данде росидал, муг1рузул районазда гьоркьоб нилъер районалъ т1оцебесеб бак1 ккун бугилан. Цересел бак1ал ккурал шагьаразул округазе ва муниципалитетазе г1арцулал сайгъатазе республикаялъул т1алъиялъ бихьизабун буго 25 млн. гъурущ. Т1оцебесеб бак1алъухъ нилъер районалъе щвезе буго 2 миллионг1анасеб г1арац. Районалда унел ругел х1алт1абазул, ц1ияб соналъ гьабизе рак1алда бугелъул бицараб г1ат1идаб гара-ч1вари ккана дидаги районалъул нухмалъулев Нурмух1амад Задиевасдаги гьоркьоб. Байрамалъулаб номералда кьолеб буго гьебги.\n-Нурмух1амад Махсут1х1ажиевич, нахъа тана дур хъулухъалъулабги г1умруялъулабги цойги сон. Кинаб бук1араб тарихалде араб лъаг1ел дуе ва районалъе?\n-Дирго хасаб г1умруялъул бицани, 2019 сон бук1инч1о къварилъаби ккараб, рак1 бакъвазе г1иллаби лъугьараблъун. Х1алт1улаб рахъалъ босани, г1езег1ан зах1матаб лъаг1ел бук1ана. Законодательствоялда ккарал хиса-басиязги, рижарал ц1иял т1алабазги хисизе ккана х1алт1ул къаг1идаби, гьабулеб ишалъул даража борхизе ккана. Абиларо гьеб квеш бугилан. Х1алт1улел чаг1азе ц1ик1к1ун ресал руго, х1ажат буго нилъедаго жаниб хиса-баси гьабизе.\n-Хут1аралищ гьаризе т1аде росунги рук1ун раг1алде рахъинч1ел ишал, лъуг1арал, районцоял рохарал кинал ккарал?\n-Исана т1аде босун бук1араб, гьабич1ого хут1араб х1алт1и цониги хут1ич1о. Щибаб росдал поселениялъе кьун бук1араб раг1иги т1убазабун буго. Амма гьаризе х1алт1аби г1емер руго. Исана проекталъулабгун сметаялъул документация лъуг1ич1олъиялъ бажаринч1о райцентралда ва Хунзахъ жаниб ц1ияб лъел мухъ бачине. Т1адеялъул, Аллагьас хъван батани, гьеб иш раг1алде бахъинабизе буго.\nЦ1ияб соналде лъег1елдерие лъик1аб сайигъатлъун лъугьина гьениб бан лъуг1араб квег1енаб, берцинаб школа. Ц1ик1к1унисел х1алт1аби лъуг1ун руго Шотот1а школа баялдаги. «150 школа» программаялда рекъон, лъик1аб ремонт щвана районалъул ункъго школалъе, гьабуна кумек садиказе къвариг1араб-тараб босизеги. Г1адамазе х1ухьбахъизе «Комфортная городская среда» програмаялдасан рана Бакьагьеч1и, Гьоц1алъ паркал. Къач1аялъул ва хъил т1еялъул х1алт1абазул т1оцебесеб этап лъуг1ана Г1арани-Хунзахъ автомобилияб нухда. Хунзахъ ц1ияб авалалда бахъана 800м. нухлул. Бокьун бук1ана Г1ахьалч1ибе нухде хъил т1езеги, амма районалда гьабунщинаб хъил буссинабизе ккана Моч1охъе нух къач1аялде. Федералияб программаялъул г1арац т1убазабизе ккола лъаг1ел хвелалде, бак1алъулаб, ай республикаялдаса бач1унеб лъаг1алил байбихьудаги бегьулелъул, кинабго къуват федералиял программаби т1уразариялде буссинабизе ккана. Кутакалда беричаб культураялъул рукъ къач1ан лъуг1ана Г1орут1а, проектгун смета гьабун, объект базе бугеб ракь бихьизабун буго Гьамущи ц1ияб СДК баялъеги. 2020-21 соназ х1алт1аби лъуг1изаризе руго гьенирги, инша Аллагь. Киналго лъай кьеялъул учреждениязда гьабуна ц1а ккеялдаса ц1униялъул, видеонаблюдениялъул системаби. Гьебги рик1к1ине бегьула гьит1инабго бергьенлъилъун.\n-Кинал унтабигун, суалалгун г1адатаб халкъ духъе бач1унеб? Кинаб кумек гьарун?\n-Генпланал гьеч1олъиялда бан, г1адамазе рукъзал разе планал кьоларого г1унгут1аби рук1ана гьанжелъаг1ан. 8 росдал гьеб суал т1убан лъуг1ун буго, жеги 14-язул раг1алде бахъунеб буго. Хьул буго бач1унеб соналъг1аги планал рикьиялъул иш рук1алиде бач1инилан. Гьединго г1олел гьеч1о ясли-ахазда гьит1ичазе бак1ал. Амма гьелдаго цадахъ нилъер районалда цо-цо росабалъ руго, цогидал районазда гьеч1ел 3-5 лъимер бугел садикалги школалги. Гьеб суалги лъиданиги хъат1уларедухъ т1убазабизе ккола. Ремонт гьабизелъун моц1ица ясли-ахал къанилан, республикаялде г1унт1ун г1арзал рахъулел г1адамалги ккун рук1ана. Ремонтал т1орит1изелъун лъай кьеялъул г1уц1аби заманаялъ къай цогидазги гьабулареб жо гуро. Жакъа къоялде 15-20 школалда цебесеб лъай кьеялъул объекталда гьабун буго газалъ хинлъизариялъул системаби. Ц1ияб соналъул каникулазул заманалдаги гьеб х1алт1и ч1езе тезеги гьеч1о.\n-Хъулухъалде лъугьунаго дуца абун бук1ана бет1ер борхун вач1анин жив т1алъиялде, гьедин хут1изеги бокьилилан. Х1алт1ул къокъаб болжалалда жаниб лъикьаниги намуслъараб, берал рахчизе ккараб х1ужа кканищ?\n-Циндаго вач1анщинав чиясул къвариг1ел т1убазе, киг1ан бокьаниги, к1оларо. Щибаб анкьил г1адамал т1аде къабул гьариялде (приемалде) рач1унезул 5-6 язе къвариг1ун бук1уна х1алт1изе бак1. Цо чи х1алт1уде восизе ккани цойгияв нахъе рехизе ккола. 50-60 чи вугеб администрациялда х1алт1изе дозие къвариг1унилан кире дол росилел. Бажарунаро щивасул мурад т1убан, рек1екълъула.\nЦ1акъ бокьун бук1ана районалъул юбилеялда цебе кьураб раг1и т1убан, нух къач1ан лъуг1изе, амма дида рач1ел г1иллабаздалъун гьеб ишги нахъ бахъизе ккана. Юбилеялдаса хадуб гьабуна гьелъие ремонт. Гьеле гьедин ккедал намуслъула.\n-Дуца рехсараб х1алт1и гьеч1олъи дагь гьабизе рес гьеч1ищ кинго?\n-Узухъда, рагьулел фабрик-заводал гуреб, производство гуреб бак1алда ц1иял х1алт1улел бак1ал рагьизе расги бигьаяб иш гуро. Амма жакъа халкъалъе г1езег1ан ресал руго жалго жидецаго х1алт1удалъун хьезарураллъун рук1ине. Нилъер районалдег1ан г1емер туристал рач1унеб бак1 Дагъистаналда кибго гьеч1о. Къиматалда руго гьалбадерил рукъзалги, мини-гостиницабиги, квен-т1ехалъе бак1алги. Гьединазе х1укуматалъ гьабулеб квербакъиги бук1уна. Районалъул к1иго гостевой домалъе щвана к1инус-нус азарго гъурущ субсидиялъул. Сордо баралъухъ гьалбадерица кьолеб буго азарго гъурущ, гьелде т1адеги кванихъ, х1ухьбахъиялъухъ майилан г1арац хвезабулел чаг1и ккола туристал. 20-30 чи къабул гьабизе к1олареб хъизам нилъер бук1унаро. Рехун тун умумузул рукъзалгун, ч1унтизе тун авалалгун руго нилъ х1алт1аби гьеч1илан разилъунгут1иялда. Лъик1аб мисал бихьизабуна сахъадерил бет1ерас гьалбадерил рукъ гьабун, росу ч1аголъизабиялъе. Щивасе х1ажат бугоан ругелг1аги ресал х1алт1изаризе.\nРайадминистрациялъул мина къач1азе щай дица ингушал рачине ккелел рук1арал? Ц1ад байдал жанире рилълъун, къот1идал х1алт1ун, къасимех канлъи бакунги гьабулеб жо лъуг1изабулаан доз. Нилъер г1адамазулъ гьеч1о гьединаб ч1аголъи, коммерческияб чанк1к1и. Иншааллагь, газалъул документация, счетал рагьун лъуг1идал, г1адамазе хъулухъ гьабулеб, г1арац бак1арулеб г1уц1иги рагьилин хьул буго нилъер гьаниб. Узухъда, гьенир х1алт1изе росулел г1олохъабиги нилъералго рук1ина.\n-Нилъер ракьцояв Расул Х1амзатовас абун буго «Херал маг1арулал нужер цо раг1и-цо г1алимчиясул т1ехь буго дие»-ян. Лъала, дур пикруялдалъун ц1и гьабуна районалда херазул совет. Кинаб кумек щолеб ц1ик1к1араб г1елалъул г1адамаздасан, щиб дуца гьезда дандбалеб?\n-Бит1араб бицани, ц1ик1к1араб г1елалъул ракьцоялгун г1акълу дандбазелъун цо данделъи гурого т1обит1ун лъугьинч1о нижехъа жеги. Амма рак1алда буго гьел риз гьаризе, г1адамазул рук1а-рахъин лъик1лъизабиялда, ц1и гьабун балелда, бугеб къач1аялда хадуб гьезул жамг1ияб бербалагьи ч1езабизе. Херал чаг1аз мекъаб жо малъуларо, гьезул сундулъниги напсияб х1ажалъи бук1унарелъул, гьез рак1унтун къабул гьабула жамг1ияталда лъугьунеб-толебги.\n-Хералго г1адал бажарарал, районалъул бук1инесеб кодосел чаг1и ккола г1олилалги. Гьезие рак1батизабилъун районалъул нухмалъиялъул рахъалдасан щиб рик1к1ине бегьулеб?\n-Х1алт1ул байбихьуда дица абун бук1ана дир политикаялъул аслияб к1вар лъай кьеялде буссараб бугилан. Лъик1ал тохтуралги, учительзабиги, цойгидал махщалилалги рахъине ккани, бук1ине ккола школалдасанго, ясли-ахалдасанго г1елму-лъаялъул щулияб кьуч1. Ц1ар раг1арал, лъималазе камилаб тарбиягун лъай кьурал муг1алимзабазул мустах1икъал ирсилаллъун рук1ине х1ажат буго жакъасел педагогалги. Гьединлъидал т1обит1ун бук1ана лъайкьеялда х1алт1улелщиназул дида ццим бахъараб, аттестация. Махщел камил гьабиялда т1ад педагогал х1алт1изелъун, г1олеб г1елалда гьез малъулелъулги даража борхизелъун. Дица рик1к1унаро 40-язда гьоркьоб 8-леб бак1алда нилъер лъайкьей бук1ин к1удияб бергьенлъилъун.\nСахлъи ц1униялда ва лъай кьеялда бажари бугел г1олилал загьир гьаризелъун т1орит1ана нижеца г1олилазул комитетгун цадахъ ДГМАялъул ва ДГПУялъул студентазулгун дандч1ваял. Гьезул щибалда дица загьир гьабуна унго-унголъунги рак1бац1ц1адго ц1аларал ва х1алт1изе гъира бугел г1олилазе районалъул нуц1би рагьарал рук1ин-гьезие сундулъго щвезе буго нухмалъиялдасан кумек.\n-Г1адамазда кутакалда х1унсулеб суал ккола гьадингоги г1одорег1анал харжазда ругел х1алт1улал бак1ал къокъ гьари. Бач1унеб соналда гьеб суал хъат1ич1огог1аги хут1уларищ районалда?\n-Дица чанго нухалъ рехсонги бук1ана, сокращениял гьари дир мурад гуреблъи. Рихьизарурал лимитазда жанир нухмалъулезул расходал гьунел ругелдаса нахъе, дица щивниги бет1ер ч1ван рокъове вит1еян абуларо. Амма х1ажалъиго гьеч1ел, жидедаса пайда дагьал штатал кьара гьарун х1алт1уда кквей х1алт1ул рахъи буголъи гуро.\nАдминистрациялдаса дица къокъ гьарурал 25 х1алт1ухъаби рук1ана законияб гуреб х1алалъ рагьарал, къот1и-къаялда рекъон харжал росулел хъулухъазда. Гьел рокъоре рит1ун, дица дирго чи восун гьеч1о гурищ х1алт1уде? Понц1озарурал, пайда гьеч1ел штатал къокъ гьаруна ва гьаризе руго дица.\n- Бач1унеб соналъ гьаризесел лъик1ал, х1алт1абазде, объектазде, тадбиразде пардав рагьиларищ?\n- Аллагьасул кумекалдалдалъун, 2020 соналъ бокьун буго цин Сивухъехун, хадуб Гьоц1алъ участкалъул росабалъе газ бачиналъул х1алт1аби т1орит1изе. Бищун квачараллъун ккола Сивухъ, Шотот1а, Г1ахьалч1и росаби. Гьединлъидал, гьезул ирга цебе ккезабизе буго. Т1адехун рехсаралъубе Кьохъан бачунищ, Хунзахъан бачунищ лъик1 ккелебали х1исаб-суалги гьабун, т1адеялъул гьел х1алт1аби жигаралда т1орит1изе рак1алда буго. Хадуб ирга щвела Харахьи участкаялъулазде.\nЦебехун бицахъе, ц1ияб лъел мухъ бачине буго Хунзахъ. Бакьагьеч1ибе, Г1орот1а, Харахьи, Г1ахьач1и, Гьац1алухъ росабазулги т1убазе буго лъел суал.\nГурх1илеб х1алалда руго Г1арани интернаталъул, Г1ахьалч1и школалъул минаби, ц1ияб бараб объект бук1аниги, т1аде рач1аразукьа нечелеб х1ал буго «Хъах1ал къункъраби» мемориалалда. Рак1алда руго гьенир капиталиял ремонтал гьаризе. К1иго сменаялда лъимал ц1алулеб районалда бугеб г1иц1го цо г1уц1и ккола – Г1урк1ач1и школа. Х1ажат буго гьадингоги балада нахъа рук1иналъ щибго кумек-шарт1 щоларел гьезие цо сменаялда лъимал ц1алиялъул квег1енлъиг1аги щвезабизе. Гьеб рик1к1адаб росдалги лъел суал т1убазе х1ажат буго. Лъуг1изабизе буго райцентралда локалиял рагъул г1ахьалч1аг1азул парк. Капиталияб ремонт щвезе буго токил мухъазе.\nФедералиял программабазул, нилъго бет1ергьанал доходазул щибаб гъурущ х1алт1изабизе рак1алда буго халкъалъул рук1а-рахъин лъик1лъизабиялда, гьезие х1ухьбахъиялъе, ц1алуе, х1алт1уе шарт1ал г1уц1иялда.\n- Т1адехун рехсарабщинаб г1умруялде бахъинабизе ккани, х1ажалъула мунгун пикруцоял, цо рахъалдехун балагьарал бут1рул, нухмалъулел. Кинав вук1ине кколев дур командаялдаса инсан бищун цеве? (Г1амал-хасияталъул цояб рехсе).\n- Дир командаялъул чилъун рик1к1ине ккани инсанасулъ бищун цебе бук1ине ккола вижараб ракьалде рокьи ва гьабулеб ишалъулъ жавабчилъи. Гъираялда рач1ине ккола х1алт1уде, щибаб къойил мат1уялъуве валагьун «Щиб пайда ккараб жакъа дидасан?» йилан суал кьезеги ккола жиндиего. Нухмалъиялъ х1аракат бахъулеб буго х1ажаталщинал зах1маталъулал шарт1ал ч1езаризе, х1ажат буго данде гьабулеб жаваб. Цо чиясухъа кинабго гьабун бажаруларо, цадахъаб къуваталдалъун х1алт1иги бат1ияб бук1уна.\nРес щун бук1аго рехсезе бокьила г1агараб районалде рокьи загьир гьабун дие кидагосеб кумек бук1инабулел районцоялги. Жигараб депутатлъиялъулаб кумек щола ДРялъул Халкъияб Собраниялда Хунзахъ районалдасан депутат Хучбар Хучбаровасул, ПФРалъул нухмалъулев Мух1амад Г1исаевасдагун, Ч1ондокьа сахал г1олохъабазул къокъаялдаги к1очонаро г1агараб район. Руго сахаватал СПКязул нухмалъулел, районалда тадбирал т1орит1улелъул жидеца к1удияб квербакъи гьабулел. Гъоркьиса 700 га гурого бекьун бук1инч1ел, исана 1500 гектаралда рекьи бук1инги рик1к1уна дица росдал маг1ишаталда ккараб лъик1аб х1асиллъун.\nРак1-рак1алъулаб баркала буго гьезие киназего. Гьединаздасан мисал босизе тавпикъ кьеги нилъер г1олохъанаб г1елалъеги.\n- Районцояздехун дур гьари-рахьиги раг1изе бокьилаан ахиралда.\n- Инсанасул аслияб бечелъи ккола сахлъи. Гьеб гьеч1они, щибго бук1унаро. Биччанте щивав райнцоясул чорхолъ сахлъи саламалъи бук1ине. Щвараб рикъзиялда баракат лъезе. Абухъего, дун кутакалда вохарав вуго, киг1ан финансовияб рахъалъ зах1матаб сон бук1аниги, декабралъулги харжал къазе нилъеда к1веялдаса. Рохун-хинлъун ине ккола г1адамал байрамалъулал каникулазде.\nАмма гьелдаго цадахъ районцояздаги к1очене бегьуларо жидеца кьолел ракьул, буголъиялъул ва гь.ц. налогазул дагьаб къадаралъги гьезул щивасул росулъ нух, лъел мухъ къач1аялъе к1удияб квербакъи гьабулеблъи. Щибаб ишалда гьоркьоб жидедасан бач1араб бут1а лъолеллъун, администрациялъе кумек гьабулеллъун рук1ине ах1улел руго дица районцоял.\nБиччанте 2020 сон бук1ине киналго рахъаз баракатаблъун, талих1аблъун. Лъиданиги лъагеги ракъи, квач, пашманлъи. Гьелъие нижеда к1овухъе ниж нухмалъулелги къеркьела.\n- Нурмух1амад Махсут1х1ажиевич, баркала гара-ч1вариялъухъ. Халкъ разияб хъулухъ гьезие гьабизе Аллагьасул рахъалдасан квербакъиги щулияб сахлъиги дуе.\nГара-ч1вари гьабуна Ф. Мух1амадовалъ.\nПросмотров: 13 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


Россиялъул "къватIалги, ракьалги, интересалги" ричулезде данде пикетал\nАльберт Эседов, Maхlачхъала, 29Июн2013\n29 июналда Дагъистаналъул ва Россиялъул батIи-батIияб бакIалда тIоритIана Дербенталъул Советская къватIалъе ХIайдар ГIалиевасул цIар кьеялде дандечIаразул пикетал.\nШамат къоялъ Советская къватIалъе ХIайдар ГIалиевасул цIаркьеялде дандечIараб тIолгодагъистаналъул митинг тIобитIизе Дагъистаналъул юстициялъул министерлъиялъ разилъи кьечIониги лезгиязул жамагIатчагIаз МахIачхъалаялда, Каспийскалда, Дербенталда ва Ахтыялда пикетал тIоритIана.\nМитингчагIаз жидерго тадбир МахIачхъалаялда Сулейман Стальскиясул цIаралда бугеб ахикь тIобитIизе бугин хъван букIана Дагъистаналъул юстициялъул министерлъиялде кьолел документазда. Амма тахшагьаралда гьединаб бакI гьечIин багьанаги батун митинг тIобитIизе разилъи кьечIо министр Азади РахIимовас. МитингчагIаз гьес ургъунго гьабулеб иш бугин гьебилан рикIкIунеб буго, щай гурелъул живго министрги азербайджанав вукIиналъ, гьелда тIадеги Дербенталъул мэр Имам Яралиевасулги кIудияв гьудул вугин гьевилан лъазабулеб буго лезгиязул «Садвал» жамгIияб идараялъул нухмалъулев Альберт Эседовас.\nАльберт Эседов: «Нижеца жакъа Юстициялъул министр Азади РахIимовасда МахIачхъалаялда Сулейман Стальскиясул цIаралда бугеб ах букIин лъазабулеб ва бихьизабулеб буго. Гьес тахшагьаралда гьединаб бакI гьечIинги абун ниже митинг тIобитIизе рес кьечIо, гьединлъидал жакъа нижеца цо-цоккун пикетал тIоритIулел руго. Ниж Дербенталда Советская къватIалда ХIайдар ГIалиевасул цIар кьеялда дандечIун руго. Нижеца хIакимзабаздаса Россиялъул къанунал цIунизеги, халкъалъе пайдаяллъун рукIинеги тIалаб гьабулеб буго. Владимир Путин вуго нижер президент, Дербент Россиялде гьоркьобе уна! Нижеца лъикIал миллиял гьоркьолъаби рукIиналъул рахъ ккола»\nМахIачхъалаялда пикетал торитIана шагьаралъул аслияб майданалда, Авар театралда аскIоб бугеб Сулейман Стальскиясул ахикь, Дагъистаналъул милиляб политикаялъул министерлъиялъул кIалтIа ва тахшагьаралъул аслияб Расул ХIамзатовасул цIаралда бугеб къотIноб лъураб живго поэтасул ва гьебго къотIноб дагьаб гъоркьегIан бугеб Россиялъул Император Перт I монументазда цебеги.\nРуслан Къасумов: «Ниж Петр I, ХIажи – Давудил ва цойгидал Россиялъул тIадегIанал васазул ирсилал ккола. Гьединлъидал Россиялъул цолъи цIунизе нижеца бажарараб гьабулеб буго. Цо-цоял къватIалги, ракьалги Россиялъул интересалги ричизе лъугьун руго. Нижеца гьеб киданиги биччаларо. Дагъистанги Россиялда гьоркьоб буго ва букIине буго, батIиял республикабиги пачалихъалги нилъее гьанир хIажатги гьечIо».\nГIурус театралда аскIоб бугеб Расул ХIамзатовасул монументалде аскIореги щвана пикетчагIи. Гьениб цебе Азербайджаналда магIарулазулгун лезгиязул бугеб захIматаб хIалалъулги, гьезие гьарулел ругел захIмалъабазулги бицана пикет тIобитIулез.\nАльберт Эседов: «Азербайджаналда магIарулазулги, лезгиязулги, цойгидал гьитIинал халкъазул ихтиярал хвезарулеб бугеб мехалда къватIалъе ХIайдар ГIалиевасул цIар кьей нижеца кутакалда мекъаб, Россиялъул ва Дагъистаналъул интересал хвезабулеб иш бугилан рикIкIуна. Нижехъе щварал баяназда рекъон азербайджаналъул информалатаз «Дербент Южный форпост России» абураб ахIиялда гъоркь тадбирал тIоритIулел ниж Азербайджаналъул жанисел ишазде гьоркьоле лъугьунел ругин ва Владимир Путиниде данде рахъарал чагIи ругилан рихьизарулел руго. Гьеб буго гьадингояб чIанда. Нижеца президентасул ва гьес гьабулелъул рахъккола кидаго. Ниж руго Россиялъул гражданал».\nДербенталда Советская къватIалда цIар хисиялде данде цохIо жанунияб Дагъистаналъул гIадамал гурониги республикаялъул батIи-батIиял жамгIиял идарабиги чIун руго. Гьезул цояблъун кколеб Россиялъул Афгъанистаналда рагъулел рукIаразул советалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул нухмалъулев хисулев Шамиль Хадулаев вачIун вукIана пикеталда гIахьаллъи гьабизе.\nШамиль Хадулаев: «29 июналъ тIобитIизе ракIалда букIараб гьеб митингалъул рахъкквезе ракIалда букIана нижер Россиялъул Афгъанистаналда рагъулел рукIаразул советалъул Дагъистаналда бугеб бутIаялдаги. Митинг Рамазан ГIабдулатIивасул ва Владимир Путинил рахъккун ва Дербенталда Советская къватIалъе ХIайдар ГIалиевасул цIаркьеялде дандечIун тIобитIизе букIана. ЖамгIияталъе лъазе бокьун буго кинал кутакал ишазухъ къватIалъе ХIайдар ГIалиевасул цIар кьезе кколебали. Гьединго лъазе къваригIун буго Дербенталъул шагьаралъул мажлисалъ щай лъиданиги цIехечIого гьеб къватIалъул цIархисиялъул хIакъалъулъ хIукму къабул гьабурабали. Россиялъул къануналда рекъон тарихияб цIар цIунизе ялъуни цIигьабураб къватIалда цIар лъезе гурони гьединаб хIукму къотIизе бегьуларо. Дагъистаналъул юстициялъул министерлъиялъ ургъунго гьеб митинг тIобитIизе рес кьечIелъул, гьал жанунияб Дагъистаналъул жамгIияталъул рахъкквезе вачIун вуго дун жакъа пикеталде».\nДагъистанлда тIоритIизе течIониги Москваялда ва Ростовалда 29 июналъ гьаруна къватIалъе ХIайдар ГIалиевасул цIаркьеялде дандечIарал митингал. Кавказский Узел сайталъул баяназда рекъон Москваялда митингалда гIахьаллъи гьабун буго кинавниги 200 чияс ва гьеб тIобитIиялъе киналниги квалквалалги рукIун гьечIо.


РАЙОНАЛЪУЛ БЕТ1ЕРАСУЛ ПРИЗАЗЕ Г1ОЛО ТУРНИР. - 3 Марта 2017 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2017 » Март » 3 » РАЙОНАЛЪУЛ БЕТ1ЕРАСУЛ ПРИЗАЗЕ Г1ОЛО ТУРНИР.\nРАЙОНАЛЪУЛ БЕТ1ЕРАСУЛ ПРИЗАЗЕ Г1ОЛО ТУРНИР.\nЛъик1аб г1адатлъун лъугьун буго санайил росабазул командабазда гьоркьоб, щибаб февраль моц1алъ районалъул бет1ерасул призазе г1оло волейболалъул рахъалъ турнир т1обит1и. Гьеб турнир ккола районалъул спорт, хасго волейбол бокьулезул бищун жинде интерес ц1ик1к1аразул цояблъун. Нилъер районалда гьеб т1обит1улеб буго 2002 соналдаса байбихьун. Гьеб заманалда жаниб турниралда бергьана г1иц1го ункъго бат1ияб росдал команда. Исанаги 18-19 февралалда Хунзахъ Р. Х1амзатовасул ц1аралда бугеб спорткомплексалда т1обит1ана турнир, гьелда г1ахьаллъи гьабуна кинабниги анлъго командаялъ.\nТурнир рагьулаго гьелъул г1ахьалчаг1азе саламги кьун, к1алъазе рахъана районалъул бет1ерасул заместителал Х1амид Гьит1инов ва Асадг1али Г1абдуразакъов, районалъул волейболалъул президент Ах1мадов Мух1амад, оргкомитеталъул председатель Г1абдулкъадир Х1айдарбегов ва цогидалги. Гьел киназулго к1алъаял рук1ана г1олилал гьекъолди, хъалиян ц1ай ва наркотикал х1алт1изари г1адинал заралиял пишабаздаса рик1к1адги ч1ун, спорталда т1ад ч1езе ах1арал. Гьединго бицана жакъа районалъул нухмалъиялъ спорт цебет1еялъе гьабулеб бугеб х1алт1ул. Турнир рагьи берцин гьабун бук1ана Г1амирханов Расулица куцарал гьит1инал акробатазул церерахъиналъги. Хадуб байбихьана х1аязде. Х1аязул х1алуциналъухъ ва балагьаразул гъира базабиялъухъ балагьун бихьулеб бук1ана командаби лъик1 х1адурун рук1ин. К1иго къоялъ халат рахъарал х1аязул х1асилалда финалалде рач1ана Хунзахъ ва Т1ануси росабазул командаби. Районалда бищунго лъик1аллъун рик1к1унел к1иябго росдал волейболистазул финалияб х1аялъухъ балагьизе рач1араз занк1ун ц1ун бук1ана зал. Гьезул къеркьей байбихьудасаго х1алуцана, к1иябго командаялъ х1ай бачунеб бук1ана махщалида ва г1уц1адго. Гьединаб х1алуцараб х1аялда 2:1 х1исабгун зах1матаб бергьенлъи босана Хунзахъ росдал командаялъ. Лъабабилеб бак1 щвана Гьамущи росдал командаялъе.\nЧемпионлъун бахъараб ва хадусеб бак1 ккурал командабазе кьуна кубок, рекъон кколел даражаялъул медалал, грамотаби ва г1арцулал сайгъатал. Турнир къалаго к1алъазе рахъарал хундерил бегавул Т1алх1атов Хизрица ва турниралъул спонсор Къадиев Мух1амадица киназдаго баркана щварал бак1ал ва т1оцебесеб бак1 босараб хундерил командаялъе жидерго рахъалдасан сайгъатал кьуна. Гьединго хасал сайгъатал кьун к1одо гьаруна турниралъул щибаб номинациялда ч1ел босарал х1алелги: бищун лъик1ав игрок-Х1асанов Мух1амад (Т1агьада); бищун лъик1ав гьужумалъулав-Гъайрбегов Гьит1ин (Хунзахъ); бищун лъик1ав защитник-Г1абдулмаликов Мурад (Гьамущи); бищун лъик1ав распасовщик-Хат1ипов Мух1амад (Т1ануси). Ахиралдаги турниралъул оргкомитеталъул председатель Х1айдарбегов Г1абдулкъадирица цойги нухалъ баркана командабазда гьезие щварал бак1ал ва баркала кьуна т1адег1анаб даражаялъул турнир г1уц1изе квербакъаразе.


Кьалдаса хадуб зарал хьвагIулеб гIадат гьечIо\nСпортивияб лагералда чехь-бакьазул унти ккун больницаялда буго 60-ялдаса цIикIкIун лъимер\nДРялъул СахлъицIуниялъул министерствоялъул халкквеялда буго Шамил районалда лъугьун бугеб ахIвал-хIал. Официалиял идарабаздаса щварал баяназда рекъон, 12-13 августалда Шамил районалъул больницаялде ккана Хучада росулъ бугеб «Спартак» абулеб лъималазул сахлъи щулагьабиялъул лагералда чехь-бакь унтарав (кишечная инфекция) 65 чи, гьездаса 61 лъимерги лагералъул ункъо хIалтIухъанги (богогьан, хъаравул ва кIиго тарбиячи). Больницаялде лъимал рачIун руго цого гIаламаталгун -цIикIкIараб цIа-кан, чохьол унти, лагIи. Жакъа гьезул ахIвал-хIал гьоркьохъеб ва захIмат гьечIеб куцалда бугилан рикIкIунеб буго, больницаялда чIезабун буго къваригIунел дарабазул нахърателги материалалги.\nГьеб лагералда хIухьбахъулеб букIана кинабниги 220 лъимер, 12 июлалда – 115. Гьезул заман лъугIулаан 20 августалда.\nБетIераб больницаялъул тохтурзабазе кумекалъе Шамил районалде рачIун рукIана Республикаялъул рахунел унтабазул централъул медиказул къокъа ва бетIерай тохтур. Киналго унтаразе щолеб буго къваригIунеб медицинаялъул кумек. Гьединго кумек гьабиялъул мурадалда министрасул тIоцевесев заместитель Фейзулагь ХIабибулаевасул бетIерлъиялда гъоркь рачIун рукIана ДРялъул СахлъицIуниялъул министерствоялъул специалисталги бетIерай эпидемиолог Муслимат ХIасановаги.\nДРялъул Роспотребнадзоралъул нухмалъулей Элеонора ГIумариевалъ абуна Шамил районалъул Хучада росулъ бугеб «Спартак» абулеб сахлъи щулагьабиялъул лагералда лъимал унтиялъе гIилла кколин кванил нигIматал цIуниялъе къваригIунеб цIорой-хинлъиялъул низам цIуничIолъиян.\nЛъималазул сахлъиялъе хIинкъи бугеб гьеб лъугьа-бахъин ДРялъул сахлъицIуниялъул министр Жамалудин ХIажиибрагьимовасул хасаб халкквеялда гъоркь буго.\nЛагералда загьруяб квен кун лъимал унтиялъул хIужаялъул цIех-рех гьабулеб буго республикаялъул прокуратураялъ гуребги, Дагъистаналъул ЦIех-рехалъул комитеталъги.\n«ЦIех-рех гьабиялъул идарабаз халгьабулеб буго “Спартак” лагералда лъимал унтиялъе ккараб гIиллаялъул ва гьелъие гIайибиязул. Гьелъул хIасилалда гIайибиял тамихIалде цIазе руго», - ян абуна республикаялъул СУ СКРялъул вакил Егор Балашовас.\nЖакъа къоялде Роспотребнадзоралъ лагералъул хIалтIи гьоркьоб къотIизабун буго.\nГьале Шамил районалъул лъималазул лагеразул хIалтIул жавабчилъи тIаде кколел хъулухъчагIазул цо-цо пикраби.\nБетIераб больницаялъул рахунел унтабазул отделениялъул заведующая ПатIимат ГIачилаевалъ абуна:\n- СМИязда рехсолев вугев 65 чи гуро больницаялде ккун вукIарав, 84 чи (гьездаса 80 лъимер) вукIана. Гьел регизарун руго киналго отделениязда, ай больница сверизабун буго рахунел унтабазул госпиталалде. Гьел киналго руго рахь гъорлъ бугеб пюре кварал лъимал. ЧчугIа яги цоги жо кварал, ай пюре квинчIел лъимал унтун гьечIо. Лъимал унтиялъе ккараб гIиллаялъул мухIканлъи лъала, МахIачхъалаялдаса лабораториял цIех-рехазул хIасил бачIиндал.\nБольницаялда лъолел капельницабазулги, гьарулел дарабазулги кумекалдалъун лъималазул сахлъи рукIалиде бачIунеб буго. Гьелъие кумек гьабулеб буго нижехъе рачIарал Республикаялъул рахунел унтабазул централъул кIиго тохтур-инфекционистас. Амма, сахлъиялъухъ балагьун, 5-7-10 къо бачIого, лъимал больницаялдаса риччаларо.\nРайоналъул киналго лъималазул лагеразул цIех-рех гьабуна МахIачхъалаялдаса рачIарал специалистазги Хунзахъ санэпидстанциялъул хIалтIухъабазги.\nШамил районалъул бетIер МухIамад ХIасановас абуна:\n- Медицинаялъул хIалтIухъабаз гьарурал хехал тадбираздалъун бажарана кIудияб къварилъиялдаса рорчIизе. Гьелъухъ дица баркала кьолеб буго Роспотребнадзоралъул, Республикаялъул рахунел унтабазул централъул, ДРялъул СахлъицIуниялъул министерствоялъул специалистазе ва нижер бетIераб больницаялъул коллективалъе. Гьез абуна лъимал унтун ругила загьруяб кванидасан ккараб сальмонеллезалъ. Унтарал лъималазе камураб жо нижеца щибго тун гьечIо. Жакъа 32 лъимер, больницаялдаса биччазе бегьулеб хIалалда, сахлъун буго, цогидалги сахлъиялда хIинкъизе ккараб хIалалда гьечIо.\nГьаб пашманаб лъугьа-бахъин ккола нижер районалда лъураб чIегIераб тIанкI, гьелъие нижеца кколеб къимат кьезе буго.\nГьаб лъугьа-бахъиналдаса хадуб, ДРялъул сахлъицIуниялъул министр Жамалудин ХIажиибрагьимовас хIалтIудаса эркен гьаруна Дербент шагьаралъул ва Шамил районалъул централиял больницабазул нухмалъулел Гьезул хIалтIудаса разилъи гьечIолъи загьир гьабуна министрас.\nПрочитано 179 раз\tПоследнее изменение Пятница, 24 августа 2018 10:12\nДругие материалы в этой категории: « Исламияб медицина\tДаруяб пихъ »


Википе́дия (ингл. Wikipedia, абула [ˌwɪkɨˈpiːdiə] яги [ˌwɪkiˈpiːdiə]) — эркенаб, щивасул жинде изну бугеб, гІемерал мацІазда хъвараб интернет-энциклопедия, жиб хІалтІизе биччараб Викиялъул асасазда рекъон. Гьеб буго гьаб интернет-сайталда http://www.bywiki.com/.\nСайталъул нухмалъулеблъун ккола — америкаялъул коммерциялъулаб гуреб организация «Викимедиа Фонд», жиндирги бугеб 39 икълимияб вакиллъи. Энциклопедиялъул цІар бачІана ингилис мацIалъул wiki - абураб рагІиялдасан (вики, технология, сайталъул кьучІлъун жиб кколеб) ва encyclopedia - рагІиялдасан (энциклопедия).\nОфициальный сайт мобильной версии Википедии (ингл.)\nОфициальный аварский сайт мобильной версии Википедии\nВикипедия сайт Twitter (ингл.)\nTruth in Numbers? — фильм о Википедии с русским переводом YouTubeялда\nБосараб бакӀ — «https://av.bywiki.com/w/index.php?title=Википедия&oldid=56847»\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 17:32, 26 Август 2014.


ЧIиви къаличIаннав зул кьинилул кьадру! |\nмахъсса арулла шинай МахIачкъалаллал 41-мур школалул директорну зузисса Сайпуллаева Зульфира Исрапиллул душнил цIагу.\nЗульфирал буттал Исрапиллул мархри бур Ккуллал райондалийсса Къичурлухиял шяравасса. 1944 шинал, лакрал цайми щархъавух, Къичурлухиял шяравалугу дизан дурну дур ЦIуссалаккуйн. Ванил нину Маяхалун бур Хъусращиял шяравасса. ОьрчIний Зульфирал хъуннасса чIун гьан дувайсса диркIун дур Хъусращиял шяраву, уттигу ххирар ванин, хIалу хьувкун, му шяравун бияван.\nБувну бур Зульфира Щурагь, ва чIивину бунува вайннал кулпат бивзун бур МахIачкъалалив – Загородный поселокрайн. ДГУ-лул филологиялул факультетрал шамилчинмур курсирай бунува, 1995 шинал Зульфира зун бивкIун бур Загородный поселокрайсса, цилагу къуртал бувсса, 41-мур школалий. Муния шинмайсса Зульфирал захIматрал оьрму цIакьну ва школалуцIун бавхIуну бур.\nМахIачкъала шагьрулул Загородный поселокрайсса 41-мур школалул директор Зульфира Сайпуллаева\n1998 шинал къуртал бувну бур университет. 2011 шинал Зульфира бивтун бур ва школалул завучну, ялагу шанна шинава бивтун бур школалул директорну.\nШкола бур хьхьичIва 102 бригада бивхьуну бивкIсса къатраву. ХIакьинусса кьини ва школалий дуклай ур 442 оьрчI. Шиву дуклан ччисса оьрчIру ванияр ххишаласса бунугу, ми кьамул буван бюхълай бакъар, кIанттурду биял хъанай бакъа тIий. Школа шанна сменалий зий бур. Му чулуха щаллу къабувсса чIявусса масъалартту бур ва школалул хьхьичI. Школалул коллектив умудрай бур, цIусса къатригу дурну, ччясса мутталий мивун бизансса.\n— Цалнияр цал хъунма хьуну нанисса МахIачкъала шагьру ухссавнил чулухунмайгу илкин хьуну най бур, жагьилсса кулпатру чIяву хъанай бур поселокрай. Мунияту агьали цIусса школалух мякьну бур, — тIий бур Зульфира Исрапиловна.\nЩаллу данмур, хьунадакьлакьисса захIматшивуртту къачаннугу, ва школалул цила личIину хъунма бакъасса таварихрал лажиндарай ккаккан дурсса хьхьичIуннайшивурттугу чIярур.\nХхуйсса баллащал ЕГЭ дуллуну, ва школалул гьарца шиналсса тарбиячитал дуклан бухлай бур республикалул ва Аьрасатнал цайми регионнал ларайсса дуккаврил идарарттавун, мигу къуртал бувну, зий бур Аьрасатнал личIи-личIисса шагьрурдай. Гьарца шинал школалул выпускниктураву чан бакъассар медаллу ларсмигу. Укун, щаллу дакъасса шартIирдахгу, цамунихгу къабурувгун, ва школалий дуккаврил даву лайкьсса даражалий щаллу дуллай бур шагьрулийсса цайми школардаяр къалувну.\nЦилла каялувшиву дуллалисса педагогтурал коллективрая хъинну рязину бур Зульфира Исрапиловна. Коллективран вагу, ванин коллективгу ххишала бакъа ххирар. Коллективравун махъ бувкIсса циярва оьрмулул жагьилмигу цилва ссурвал кунма кьамул бай ванил.\nВанил лас Шамил ур ГьунчIукьатIрал шяравасса, захIмат, зузаву ххирасса Сайпуллаевхъал тухумраясса. Шамиллул ва Зульфирал бур мукьва оьрчI (шама арс ва ца душ). Шамил увну ва хъуна хьуну ур педагогтурал, Тажуттиннул ва СалихIатлул, кулпатраву. Ванал цалвамур оьрму бавхIуну бур МВД-лул даврицIун. Аьрали иширттавух гьуртту хьуну, лайкьгу хьуну ур Чувшиврул ордендалун. ГьунчIукьатIрал шяравалу Зульфирал ккалли дувай цилла кIилчинмур ватандалун, ххирар ванин му шяравунсса аьрххирдугу.\nБарча зул пишалул байран, Зульфира Исрапиловнай! ЧIиви къаличIаннав тачIаввагу зул кьинилул кьадру!\nПредыдущая записьТIааьнсса асардал вибувцIусса аьрххиСледующая записьОьрчIнийсса хиялданийн хаин къавхьуну


Эбратрансса дур ванал тарбия\nАвтор: Имара Саидова · 19.06.2022\nФевраль зурул 24-нний Украиннал аьрщарай нанисса дяъвилул операциялуву цалчин гьуртту хьуминнавух тIайла увккун ивкIссар ЦIуссалакрал райондалийсса Гьамиящиял шяравасса Гъазиев Шипауттин ХIажирамазаннул арсгу.\nДонецкаллал халкьуннал республикалия байбивхьуну бур ванал дяъвилул операциялул ххуллугу. Запорожский областьрай тай цалчинсса гьантрай най диркIсса талатавурттаву дакIнийхтуну ва чумартну биттур буллай ивкIун ур аьрали бурж. ХIажирамазан чIивинияцIава цайвасса бурж жаваблувну биттур буллай аьдат хьусса, хъинну личIлулсса оьрчI ивкIун ур. ХIажирамазан ур дустурал дянив хIурмат бусса, бувсъсса мукъул заллушиву дан кIулсса, канил пагьму магьирсса жагьил. Цува хъуна хьусса шяравугу чIявусса бур ванал хIурмат-кьимат бусса дустал.\n2017-ку шинал контракт чирчуну, ХIажирамазан къуллугъ буллай уссия Чачаннал республикалий. Ва мудангу пикрирдай икIайсса ивкIун ур, хьунавав ттущавагу гьунар бан, цайминнал оьрмурду ххассал баврил цIаний жан кьурван дан тIий.\nЦума-цагу инсаннал оьрмулуву хъунмасса бияла бур цала инсаншиврул ва тарбиялул. ХIажирамазаннул хIакьсса патриот тарбиялул гьану бивзун бур ванал ххаллилсса нитти-буттал. Вайннаща бювхъуну бур цинявннан эбратрансса, кумаграх мюхтажнал чIарав ацIан хIадурсса арс хъуна ан.\nЦIана ХIажирамазан ур цахва ялугьлай ва дуаьлий бивкIсса нитти-буттал, жагьилсса кулпатрал ва мачча-гъаннал дянив игьалавгун.\nХхуллурдал низам лахьлай\nСледующая публикация Шушиннал школалун Дмитрий Серковлул цIа дирзунни\nПредыдущая публикация Къучагъшиврул кIира ордендалул заллу


Википедия — эркенаб энциклопедия Wiki Авар 2022 - Study in China\nБалагьизе 2845 макъалаялда гъорлӀ\nГьабсагӀат Авар Википедиялда буго 2845 макъала.\nЖакъа буго рузман къо, 2022 соналъул 1 июл | 1 Зул-ХІижжа 1443 гь.\nАвар Википедиялда жакъа къоялда жаниб буго 2845 макъала. Дуе хъвазе бокьараб махъала гьаниб жаниб батизеги бегьула, гьединлъидал макъала хъвалалде цебе дуца гьеб балагье гьаб формаялда. Гьеб батичӀони, дуе хъвазе бокьун бугеб макъалаялъул цІар хъвай гьаб гъоркьехун бугеб мухъалда жаниб ва макъала хъвай.\nГьаб къоялъ — 1 июл\n15 Июл (1970) — МухІаммад Ал-ГІарифи, исламалъул дагӀватчи ва шаргӀияб гӀелмуялъул устар.\n20 Июл (365 н. р. ццебе) — Александр Македонияв, Македониялъул хан, рагъул цевехъан, жив хун хадуб биххараб гӀаламалъул пачалъихъ гӀуцӀарав чи.\n24 Июл (1949) — Жоан Энрик Вивес-и-Сисилиа, испаниялъул гьатІанхъулухъчи, Уржелалъул архиепископ.\nБосараб бакӀ — «https:https://www.duhoctrungquoc.vn/wiki/index.php?lang=av&q=БетӀераб_гьумер&oldid=79476»\n🔥 Top trends keywords Авар Wiki:\nБетӀераб гьумерВикипедия:БаянВикипедия:ЖамгӀияб порталХъулухъалъулаб:ХъирщиВикипедия:БайбихьиВикипедия:Алипбаялъул игІланХунзахъ1970MГъодоберисезул мацI1918РоссияХъулухъалъулаб:ЦІиял хиса-басиялХалип:БакӀалъул климат1937Ингилис мацІISO 31661991Википедия:Мажлис19391904Википедия:Жакъа тІаса бищараб макъалаАвар мацӀ19571931Хъулухъалъулаб:Дир хазина2022 сонКумек:Википедиялде1978КипрПортал:Хал-шалПачалихъ1948Хъулухъалъулаб:Дир бахІс19401972194119071 июл19491929190019271952Википедия15 Июл19381928196919711947Эркенаб контент19761897191119591953Авар нуцаллъиСербия189519921905Пётр I191919123 июлХалип:Climate chart193619741951Америкалъул Цолъарал ШтаталАзия19581934ИсландияЕвропа19161926Бакъда Гьиристан🡆 More\nГьаб гьумералда гьарурал хиса-басиязул тарихалда балагьизе.\nАвар Wiki: Online encyclopedia\nБетӀераб гьумер - Wiki Авар\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабураб заман: 17:10, 16 апрел 2022.\nTopviews Wiki Авар


Хъутабазул ракьазе статус чIезабиялъул суал официалияб куцалда гьанжеялдаса 9-10 гIан соналъ цебего борхун букIана МухIу ГIалиевас республикаялъул бетIерлъун вукIаго. Амма гьелдаса нахъе гьанжелъагIан ккараб хиси гьечIо гьеб рахъалъ.\nГьал къоязда гьеб суал цIидасан борхана пачалихъалъул мал-мулкалъул министр Имран ХIусеновас. Гьесул рагIабазда рекъон, хъутаби руго кинабниги 10 азарго гектаралда. 80 азарго чияс гIумруги гьабулеб буго гьениб.\nДагъистаналда хъутаби руго аслияб куцалда Хъумторхъала, Бабаюрт, Хасавюрт, Гъизилюрт, Дербент мухъазда. Гьел рукIана советияб заманалда рии-риидал гIи-боцIи хьихьизе рихьизарурал ракьал. Амма дагь-дагьккун гIадамаз гьениб чIей гьабуна. Хъутаналги гIатIилъана. Гьезул гьанже кIуди-кIудиял росаби гIун руго.\nАмма гIадамазе гьелдалъун бигьаго гьечIо. Масала, тIадбалагьун яшавалъе шартIал ругин кканиги, азарханабазда регизе унелъулги, къваригIараб документация хIажалъидалги хъутанчагIи магIарухъе ине кколел руго.\nЩайин абуни чIей лъарагIлъиялда букIаниги, административияб куцалда гьел магIарухъ жидер умумул рачIараб бакIалда рукIуна хъвай-хъвагIай гьабун. Масала, Хунзахъ мухъалъул Самилахъ хъутаналда гIумру гьабулеб буго 400 – са цIикIкIун чияс. Амма ракь Хъумторхъалаялъулин рикIкIуна.\nГьалда бан ЭР-ялъе гьадинаб баян кьолеб буго Самилахъалда гIумру гьабун йигей Сидратица.\nСидрат: «Хъумторхъала мухъ бугоха нижер аб. Мина-карталда тIад бетIергьанлъи гьабизе рес кьолеб документ (зеленка – ЭР) бигьаго кодобе щоларо нижее. Шагьаралда хъвай-хъвагIай гаьбун, яги цоги щибниги ургъизе ккола. Гьедин рехун тун ругоха ниж, пакъирзаби гIадин. 50 соналъ хундерица лъарагIазухъа ижараялъе босун бугин абулаха гьалде.\nАмма квалквал гIезегIан буго. Щиб къваригIаниги Хунзахъе рекеризе ккола. Азарханаялда регизе кколел ругонигицин, нужер хъвай-хъвагIай гьаниб гьечIилан аниса доре, дораса анире ритIула. ЧIикIаре, Чонтаулалде айин абула.\nНижер аниб бицен букIана Хъумторхъалаялдаса ратIаги гьарун, ниж Гъизилюрт мухъалда гъорлъе рачине ругилан. Нижее бокьилаан гьединги. Амма къотIине тана гьеб хабарги.\nНиж Хунзахъ колхозалъул вакилзаби кколелъул, гьелъул администрациялда гъорлъе уна. Документация-жо къваригIаниги, ричун росизе ракьал къваригIаниги, Хунзахъе ине ккола гьел тIалаб гьарун. Ракь хундерихъ бугелъул, гьез чIезабиларищха гьабсагIаталда жаниб гьелда хадуб халкквей».\nХъутабазе росабазул статус кьей хадубехъерхъиялъе гIезегIан кIудияб гIилла бугин бицана ЭР-ялъ Дагъистаналъул хIукуматалда цебе гIуцIараб аграрияб комитеталъул нухм Шамил Жамаловас.\nШамил Жамалов: «Нилъер чагIаз кинабго хъата-масан политикаялде сверизабула. Гьеб параялъго байбихьула съездал тIоритIизе. Байбихьула гьединаб хIукму гьабизе бегьуларилан хIукуматалде хитIабал гьаризе. Гьединлъидал цо яги кIиго лъагIалида жаниб тIубалеб суал гуро гьеб. Амма нижеца хIалтIи чIезе тун гьечIо. Нухазул картаги буго хIадурун.\nДагь-дагьккун гIадамазда гьоркьоб бичIчIи кьеялъул хIалтIиги гьабизе ккола. Байбихьуда гьел ракьал гIадамазе гIицIго росдал магIишат цебе бачинейинлъидалха кьун рукIарал, минабиги ран гьенир чIезейин гурелъул кьун рукIарал. Амма букIинчIониги, жакъа къоялде кIудиял росаби гIун руго гьенир. Пачалихъалъ бачараб инфраструктураги, рарал школалги, цогидабги, хIатта хабзалалгицин руго гьенир.\nГьанже рахъун мугIрузде нахъруссун айин кинха абилеб? Гьединлъидал росабазул статус кьезе ккола гьезие. Гьенибги буго цо гIунгутIи. Масала, Бабаюрт мухъалда ругел хъутанчагIазе бокьулеб гьечIо гьеб мухъалъул администрациялда гъорлъе жал рачине. Амма гьезие бокьухъе доба ЛъаратIа яги ГIахьвахъ мухъалъул администрациялда гъорлъе рачине къануналъги изну кьоларо. КьечIониги, гьедин гьабурал хъутабиги руго – анцIидасаниги цIикIкIун хъутан».\nГьеб киналдаго цадахъго буго жеги цоги масъалаги. ЛъарагIлъиялдаса чагIаз зама-заманалдасан батIа-батIайисан бичIчIизабула хъутанчагIазда гьеб жидер ракь букIин. Амма 40-50 соналдасан рахъун гьанже жал кире ине кколелали бичIчIуларого хъутанчагIиги руго.


БукIана гьадинаб басма: MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nMaгIарухъ » БукIана гьадинаб басма\nЗдесь фото и краткое описание\n«Имамат» журнал. МахIачхъала\nЛитературияб «Имамат» журнал. Журнал гIуцIарал: «Имамат» концерн ва магIарул интеллигенция. КъватIибе бачIунаан: кIиго моцIида жаниб цо нухалъ. МацI: магIарул. КъватIибе бачIунеб букIана: 1993 соналда.\nКазият «Вацлъиялъул калам»


Аргъвани – гъазизабазул хъала » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nТарихиял дарсал. Аргъваниб рагъ ккаралдаса 180 сон тIубаялде\n1839 соналъул риидал Аргъвани росулъ ккараб рагъ\nГьаб макъалаялда рехсей гьабулеб буго XIX гIасруялда Кавказалда ккараб кIвар бугеб лъугьа-бахъиналъул – 1839 соналъул риидал Аргъвани росулъ ккараб рагъул, хIасил гьабулеб буго гьелъие ккараб гIиллаялъул, гьеб кьалул хроникаялъул ва Дагъистаналъул тарихалда гьелъул бугеб кIваралъул.\nАргъвани ккола Бакълъулазул районалъул цебегосеб росу. ГIурусазул тарихчи Н. Семеновасул «Туземцы Северо-Восточного Кавказа» абураб тIехьалда хъвалеб буго Сириялдаса Аргъунида ва гьесул вацгIал ХIамзатида, гьединго имгIал Фахрудинида батанин сверун рохьазги ккураб санагIатаб бакI. Аргъун чIун вуго гьеб бакIалда яшав гьабун. МугIрузул Дагъистаналда тIоцересезул цояблъун кколеб Аргъвани росу гIун бачIана гьеб бакIалда. ГIага-шагарго гьелъул тарих 1250 соналда бащалъула.\nСалатавиялде, НахъбакIалде, нухда бугеб бакI букIиналъ, Аргъвани росу ккола мугIрузул Дагъистаналъул тарихиял гIемерал лъугьа-бахъиназул нугIлъун.\nРекъав Тимурил сухъмахъ\nЭргъвендерида хъинтIана Тимурил чабхъеналги. Гьанжеги цIунун руго Тимурил сухъмахъ абураб ва цогидалги гьел льугьа-бахъиназе нугIлъи гьабулел цIарал. Аргъвани росу машгьураб буго, Дагъистаналда гурелги, гьеб бахун къватIирехунги машгьурлъарал гIадамаздалъунги. Гьединазда гьоркьор рехсезе мустахIикъал руго гIалимзаби-гIарабистал ХIажи-ГIали (хвана 1769 соналда), ГIали-хIажи (XVIII гIасру), КъурбангIали-хIажи, ГIабдухIалимдибир, ПирмухIамад. Машгьурал рукIана Пахрудин ва ГIабдулатIип Шамхаловал. Пахрудин вукIана гIалимчи-гIарабист ва гьес кIудияб бутIа лъуна Дагъистаналъул адабият цебетIезабиялъулъ.\nШамил имамасул генерал Абакар-дибир\nГIабдулатIип Шамхалов 1921 соналда тана авар мацIалда бахъулеб республикаялъул «БагIарал мугIрул» газеталъул редакторлъун. Гьес лъугIизабуна Востоковедениялъул институт ва 1929 соналда – аспирантура, гьев ккола Дагъистаналда тIоцересел гIелмабазул кандидатазул цояв.\nXIX гIасруялда Кавказалъул рагъул байбихьудасаго эргъвендерица Дагъистаналъул ва чачаназул имамзабазул рахъккуна. Масала, наиб Абакар-дибирица лъабавго имамасе ритIухълъиялъе гьа бана ва Шамил имамасул генераллъун, мудирлъун вукIана.\nМуридзаби хIадур рукIана ахирисеб хIухьел босизегIан рагъизе\nКавказалъул рагъулъ хасаб бакI ккола 1839 соналъул май-июнь моцIаз Аргъвани росдае гIоло гьабураб рагъалъ. Гьеб росдада гIагардегIан рачIана Апшероналъул полкалъул 3 батальон, 200 рекIарав, 400 лъелав хъазахъ, кабардиназул кIиго батальон ва цогидалги. Генерал-лейтенант Петр Граббел нухмалъиялда Аргъвани росуялда тIаде кIанцIизе хIадурлъулел рукIана.\nИмам Шамилил къуват Дагъистаналда ва Чачаналъ цIикIкIунеб букIана. Эркенлъиялъе, чияда рараллъун гьечIолъиялъе, диналъе, ВатIаналъе гIоло къеркьеялъул рахъкколел гIадамазул рахъалдасан цолъи щулалъулеб букIана. Муридзаби хIадур рукIана ахирисеб хIухьел босизегIан рагъизе.\nКавказалъул хасаб корпусалъул командир Е. А. Головиница, императорасул рахъалдасан изнуги щун, хIукму гьабуна Дагъистаналъул мугIрузда Шамил имамасда данде къеркьезе, хвалилаб кьабиги щвезабун, АхIулгохI бахъизе ва ГIандигIорухъ щулалъизе, гьенисан, цIиял щулалъабиги гIуцIун, мугIрузул Дагъистаналда хъаравулъи, кверщел чIезабизе. Аскарал рикьана кIийиде. Цояб аскаралъе нухмалъи гьабуна генерал Головиница – Югалъул Дагъистан мутIигI гьабизе ва гьениб хъала базе. АхIулгохI бахъизе тIадкъараб аскаралъе нухмалъи гьабулеб букIана генерал-лейтенант П. Х. Граббеца.\nТашав-хIажил аскаралъул кумек\n1839 соналъул 9 маялда жиндирго аскаралгун Граббе Салаватиялдехун, НахъбакIалдехун, вачIана, ХIаримагIардасан жанисеб Дагъистаналде къокъана. Имам Шамилида гьезул планазул хIакъалъулъ лъана, дандечIей гьабизе хIадурлъана. АхIулгохI гуребги, Аргъвани росуги щула гьабуна. Салаватиялде ритIана дандечIей гьабизе бакIалъул гIадамал хIадур гьареян чапарзаби. Салаватиялъул росабалъе аскарал рачIунеб нухда, Герзел гIоралъул рагIалда щулалъи ккуна Шамил имамасул наиб Ташав-хIажица, чачаназул кIудияб аскар цадахъгун. Гьесие кумекалъе рачIана аваразул наибзаби Сурхай ва ГIалибег. Амма рагъда Граббеца Ташав-хIажил аскар къезабуна, АхIмад-хъалаялда, Мискеталда ва цогидалги бакIазда щулалъаби риххизаруна. Гьебго заманаялда пачаясул аскаразеги чIахIиял камиял ккана. Аскариязда хадуб гIемерал гьаказда букIараб къайи, квен-тIех камуна. Гьеб гьечIого церехун ине рес букIинчIо, тIадруссине ккана Внезапная хъаладухъе. 21 маялда аскар бачIана Гъозталаялде ва Апшероналъул полкалъул лъабго батальоналъухъ балагьун чIана.\n1839 соналъул 24 маялда Граббе аскаралгун ана Гертмаялде, гьенисан Дилималде, Буртунаялде. Шамил имам Бакълъулазул ракьалдаса, ГIанди ва КIаратIа мухъаздаса, гьединго багвалазул, чIамалазул ва цогидазулги ункъазарго чи вугеб аскаргун данде къеркьезе хIадурлъиялда чIана. Гьеб рагъда Шамил нахъе къазе ккана – Аргъвани росулъ щулалъи ккуна ва чанго къоялъ Граббел аскар цебехун ине биччачIо.\nРос гъазаваталда шагьидлъидал, бихьиназда цадахъ ягъана Аргъваниса Хасбика\nБуртунай, ГIаркьухъ, Данухъ росабалъ цIадул кор боркьарал рагъалги гьарун, анцIазарго чи вугеб Граббел аскар 30 маялда Аргъванибе бачIана. Генераласда бичIчIун букIана гьеб росу бахъизе захIмалъулеблъи. Амма Аргъвани росу АхIулгохIде ине каву гIадинаб бакI букIиналъ, бахъичIого чара гьечIеблъун букIана. Граббе гIажаиблъизавуна, бакIалъул хаслъабиги хIисабалде росун, инженериял къагIидабиги цIунун, Аргъвани росу щула гьабураб куцалъ. 10-азарго муридас цIунун букIана росу. Минабиги гьенир гIебал ганчIил къадазул гьарурал рукIана. КIудияб махщалида рачIине кколеб кIиго сухъмахънухги букIана гьенибе. Росулъ бугеб 500 минаялъул щибаб гьужум гьабун гурони босизе кIолареб хъала гIадин букIана, къватIалги, риццатал къадал гьарун, щула гьарун рукIана.\nРуччаби, лъимал, херал чагIи Ингишо, ЛъаратIа росабалъе гочинарун рукIана. Росу цIунизе муридзабигун Шамил имам живго чIун вукIана. КIиго хиянатчияс гьужум гьабизе санагIатаб рахъ балъго бихьизабичIебани, Граббел аскаралда гьедигIан бигьаго росу бахъизе кIвелароан ва цIикIкIун ками ккелаан. ТIаде кIанцIана МелъелтIехун бугеб нухдасан полковник Лабинцевас нухмалъулеб Апшероналъул полкалъул лъабго батальон, Данухъ росулъахун – генерал-майор Пантелеевасул батальон, Гъадари росулъан –Куриназул кIиго батальон. Росдаде гьужум гьабуна бакъанида сагIат ункъоялда. Хваликьа хIинкъичIого, бахIарчиго рагъана Шамил имамасул муридзаби. Граббел аскаразеги камиял дагьал ккечIо. ТIаде кIанцIиялдалъун росу бахъизе кIолареблъи бичIчIун, магIарулазул бахIарчияб къеркьейги бихьун, Граббеца буюрана гьужум чIезе теян.\nХиянатчагIазул хъулухъалдаса пайдаги босун, Тимурил нухасан, ХIанчIимагIардасан, Гьой кколеб гIусдасан, ГургинабгохIдасан Аргъванире БакътIерхьул рахъалъан кIкIалахъан рачIана солдатал ва, къалиги кьабулаго, гьужумалъ ана 31 маялъул радал микьгоялда. Гьеб букIана гIасияб рагъ. Муридзабаз чанго нухалъ Граббел гьужумал нахъчIвана, Шамил имам цадахъ вукIиналъ, гъира базабурал гьел, лъукъаралгицин, жидедаго барахщичIого, рагъулел рукIана. Бихьинчилъиялда рагъана Аргъваниса КIудияв ГъазимухIамад, Зирар, АхIматIил ГIали, АхIматIил ГIусман, ГIумар, ИсмагIил, Ханахъайил МухIамад, МелъелтIаса кIиго вац Ибрагьим ва Абакар, Ингишоса Чупан, СайгитухIума, КIудияв Дибир. БахIарчиго къадаралде щвана машгьурав гIалимчи Кьохъа МалламухIамад. Машгьурлъана Аргъваниса Хасбикал цIар. Рос рагъда чIван вукIин лъараб мехалда, бихьиназда цадахъ яхъана гьей. Рагъда захIматго лъукъана Хасбика, гьей Шамил имамас гъазизабазул боялда цадахъ АхIулгохIде ячана.\nАргъвани ва АхIулгохIда щулалъаби рана Абакар-къадица\nКуриналги апшероналги Аргъванире БакътIерхьул рахъалдасан рорчIана ва росулъ жаниб рагъ байбихьана. Хъала хIисабалда бугеб щибаб рокъобе кIкIуйдул тIаладухъан солдатаз жанире рехулел рукIана гранатаби. МугIрул халкъалъул цо-цоял гьенир рухIун холел рукIана. ТIубараб къоялъ кIиябго рахъалъул биял гIодоре тIолел рукIана. КъватIахъги, рукъзабазул тIохаздаги хучдулгун, хунжрулгун, хвалчабигун рагъ унеб букIана. Ракьалда гъоркьан нухал гьарун рукIиналъ, солдатазда кьаби щвезабизе бажарулеб букIана. Росу дандечIезе хIадурлъиялъе кIудияб бутIа лъуна наиб Абакар-къадица. Гьесулго нухмалъиялда гьаруна АхIулгохIда щулалъабиги. 31 маялда къасиялде гIемерисел минаби риххана, рагъ гьоркьоб къотIичIо рукIкIинегIан.\nРосу солдатазул кверщаликье ккана. Къаси мехалда Шамил имам чIаго хутIарал рагъухъабигун Садуб байданалде ана, гьениб сордо бана ва АхIулгохIде вахана. Цо-цо баяназда рекъон, 36 сагIаталъул рагъулъ Граббел отрядалда 611 солдат, 30 офицер ва цо генерал чIвана, Шамил имамасул рагъухъабазул 1750 чи камуна. Муридзабазе аслияб ками ккезабулеб букIана тушбабазул гIарадабаз. ТIоцебесеб июналда солдатаз байбихьана хваразул жаназаби ракIаризе ва росу биххизабизе. Лъабабилеб июналъул къасиялде росу, рукъзал рукIараб бакIцин лъаларедухъ, гьабуна.\n600 шагьид вукъарал хобал ва ЦIадахIариса бахIарзал\nГьеб рагъда шагьидлъарав Шамил имамасул 600 мурид вукъун вугин Аргъвани росдал хабалалъин абулеб бицен эргъвендерил наслабаз наслабахъе кьолеб буго. Гьаниб рехсезе мустахIикъаб буго гьаб хIужаги – Аргъваниб ккараб рагъул бицен гьабулаго, Шамилие кумекалъе ЧIиркъатIасахун Аргъванире рачIун руго цIадахIарисел. Гьезда Граббел аскараз росу сверун ккун батун буго. Асирлъуде ккезеги бокьичIого, гьел, тушбаби гIемерлъидал ва тIаде къайдал, кьурулъан гъоркье кIанцIун руго. Буртинаби ретIарал чIаго хутIун, гьел гьечIелал хун руго. Гьеб кьуруялда абула БагIарлъабазул парасилан ялъуни Шагьидзабазул кьуруйилан.\nЭргъвендерица хIехьезе ккана гIемер гIакъуба, къварилъи. Рагъда гIахьаллъана росдал киналго бихьинал. Цо къоялда жанив 60 аргъванисев шагьидлъана, цогидал лъукъана. ТIуранго рукъзал риххизаруна. Хурзабахъ бекьанщинаб хвезабуна. Сверухъ ругел росабазул жамагIатаз эргъвендерие кумек гьабуна рагъдаса хадуб цIидасан магIишат гIуцIизе.\nМухIамадгъази Жамалудинов, юридикиял гIелмабазул кандидат\nАвтор: МухIамадгъази Жамалудинов\n» Аргъвани – кIиабилеб АхIулгохI\n» Щиб хъвалеб букIараб 1952 соналда «Гумбеталъул колхозчи» газеталда


12 сентябралда РФялъул президент Владимир Путин вачIана Дагъистаналде\nУлкаялъул президент республикаялде вачIана халкъазда гьоркьосел террористал щущахъ риххизаруралдаса 20 сон тIубай кIодо гьабиялъул хIурматалда. Гьелда дандеккана Дагъистаналъул халкъазул цолъиялъул къоялъул байрамги.\nМахIачхъалаялъул аэропорталдасанго Владимир Путин Болъихъе ана ва КIудияб ВатIанияб рагъда, Афгъанистаналда, 1999 соналда халкъазда гьоркьосел террористаздаса ватIан цIунулаго хваразе бараб памятникалда цере тIугьдулги лъуна.\nИсана риидал президентасулгун халкъалъул букIараб рагьараб гара-чIвариялда гьеб масъалаялъул бицунеб мехалда, президентас рагIи кьун букIана Болъихъе вачIине. Гьале гьес рагIи ккуна ва пачалихъалъул бетIер дандчIвана дол пашманал лъугьа-бахъиназда гIахьаллъарал ополченцалгун, гара-чIвари гьабуна гIадатиял балъхъадерилгун ва ракIалдещвеялъе рахъана суратал.\nОполченцал рагъул ветераназда бащад гьаруралъухъ президентасе баркала загьир гьабуна Болъихъ районалъул гIадамаз ва гьадин абуна: «Дуца цоги нухалда бихьизабуна захIматаб заманалда аскариязда цадахъ ватIан цIунизе къватIире рахъарал гIадатиял гIадамаздехун бугеб лъикIаб бербалагьи. Ниж чIухIарал руго гьединав цевехъан нижер вукIиналдаса», - ян.\n«Доб мехалда руччабиги, бихьиналги, хIатта лъималгицин рахъана ватIан цIунизе. Гьеб букIана хъачагъазда халкъ жалгун цадахъ гьечIеблъи бихьизаби. Гьеб букIана Россиялъе кIвар бугеб ишлъунги. Гьел рачIун рукIана исламалъул байрахъалда гъоркь. Гьел къуна, амма долдаса нахъе Дагъистаналда 2000 мажгит бана. Гьезин абуни киданиги балароан 2000 мажгит», - ян кIалъана президент. Гьес бицана районалда жеги гIемераб хIалтIи гьабизе бугин, рищни-къул батIа гьабулеб завод, спортивияб комплекс, футболалъул стадион, лъималазул ах, кIигониги школа ва цогидалги социалиял бакIал ран лъугIизаризе кколилан.\n1999 соналъул анкьабилеб августалда, Шамил Басаевасул ва Хаттабил нухмалъиялда гъоркь, изну гьечIого яргъид гIуцIарал хъачагъазул къокъа бачIана Чачаналдаса цин ЦIумаде ва Болъихъ районазде, хадуб ЦIияб Лак районалде. ТIоцере хъачагъазде данде рахъана бакIалъулал гIадамал. Сентябрь моцIалда террористал тIагIинаризе кIвана, хадуб Северияб Кавказалдаго байбихьана террористазде данде кIудияб операцияги.\nГьеб соналъ Болъихъ районалде вачIун вукIана доб мехалда РФялъул хIукуматалъул председательлъун вукIарав Владимир Путин. Гьес Дагъистаналъул ополченцазе, федералиял къуватазул идарабазул хIалтIухъабазе Дагъистаналдаса хъачагъал нахъе хъамуралъухъ пачалихъиял шапакъаталги кьун рукIана. Рагъ ккаралщинал бакIаздеги щун вукIана гьев, МахIачхъалаялда республикаялъул нухмалъулелгун ва Россиялъул къуваталъулал ведомствабазул бутIрулгун данделъиги тIобитIун букIана. 2019 соналъул кIиабилеб августалдайин абуни, РФялъул президентас гъоркь гъулбасана Дагъистаналъул ополченцазе рагъул гIахьалчагIазул цIар кьеялъул законалда гъоркь.\nКIудияб ВатIанияб рагъда, Афгъанистаналда ва 1999 соналда халкъазда гьоркьосел террористаздаса ватIан цIунулаго хваразе Болъихъ мемориалияб комплекс рагьана 11 сентябралда. Гьеб ккола Дагъистаналъул мустахIикъав художник Хизри Асадулаевас Белорусиялда гьабураб памятник. Мемориал буго КIудияб ВатIанияб рагъул солдатасул, рагъухъан-интернационалистасул ва ополченцасул сипат загьир гьабураб. Гьелъул хьалбазда лъурал къаназда хъван руго Болъихъ районалдаса хванщинал рагъухъабазул цIарал, памятникалда цебе бакун буго Даимаб цIа. Комплексалъул тIоцебесеб ярусалда букIине буго рагъулаб реццалъул музейги.\nХудожникас памятник гьабуна ункъо моцIида жаниб. Гьелъул хIакъалъулъ гьадин бицана Хизри Асадулаевас: «Гьенив вугев солдатас жиндаго тIадаб иш тIубазабуна ва гьев валагьулев вуго цогидазухъ – щибха, гьанжесеб гIел, нужеца гьабизе бугебиланги абун. Рагъухъан-интернационалист вуго кодоб автоматгун. Гьес абулеб буго, хIажат ккани, жив жеги гIолохъанго ва хIадурав вугин гьанжесеб Россиялъул солдатасда цебе бугеб масъала тIубазе. БухаритIагъур лъурав чи ккола магIарулав. Гьесие бокьула жиндирго гIагараб ракь ва бокьараб лахIзаталда ватIан цIунизе хIадурго вуго гьев. Гьес тушманасдаги абулеб буго: «ХIалбихье цоги гали тIамизе – нужеда бихьила кьолеб жаваб», - ан.\nОполченцазул гIахьаллъигун тIобитIараб дандчIваялда пачалихъалъул бетIерас бицана ватIаналде дагъистаниязул бугеб рокьул. «Баркала нужее дун гьоболлъухъ ахIаралъухъ. Баркула нужеда, пашманаб лъугьа-бахъин букIаниги, доб заманалда хъачагъазда тIад босараб бергьенлъи. 20 соналъ цебе халкъазда гьоркьосел хъачагъалгун къеркьолаго нужеца бихьизабуна унго-унгояб цолъи, бахIарчилъи», - янги абун, ополченцазул хIурматалда лълъарги рехана РФялъул президентас.\nДанделъаразе цоги нухалда баркалаги загьир гьабулаго, президентас абуна гьанже жив ХIабибида (НурмухIамадов) бергьенлъи баркизеги ине кколин ва гьедин къо-лъикI гьабуна балъхъадерилгун.\nПрочитано 125 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 23 сентября 2019 14:42\nДругие материалы в этой категории: « Федералияв инспекторлъун тIамуна дагъистанияв\tШапакъат кьуна »\n00:21, 09 июля 2020, 10\n16:52, 08 июля 2020, 166\n16:23, 08 июля 2020, 68\n15:36, 08 июля 2020, 70\n15:27, 08 июля 2020, 80\n14:57, 08 июля 2020, 76\n14:51, 08 июля 2020, 72\n14:26, 08 июля 2020, 42\n14:04, 08 июля 2020, 80\n14:00, 08 июля 2020, 78\n13:28, 08 июля 2020, 81\n12:25, 08 июля 2020, 85


От Матфея 24:31\nГьебмехалъ ссур пулеб гьаракь бахъина. Жинца тІаса бищараб агьлу зобалазул гьаб рагІалдаса бахъараб добцояб рагІалде щвезегІан – ункъабго рахъалдаса бакІаризе жиндирго малаикзабиги ритІила гьес. Гьедин абун бахъарабго, ралагьун гьелгун, ГІиса зобалазде восун ана ва накІкІул парчаялъ вихьудаса тІерхьинавуна. Гьесда хадур зодихъе ралагьун гьал рукІаго, гьале хъахІал гІабаби ретІарав кІиго чи вачІун чІана гьазда аскІов. Гьез абуна: – Ле, галилеялдасел, щай нуж зодихъе ралагьун чІолел? Нужеда зобалазде восун унев вихьарав гьев ГІиса, нужеда аскІоса зобалазде унев вихьараб къагІидаялъ вачІина нужехъе.


Россиялдаса кинаб бугониги бутIа батIа тIезабизе ккелин ахIи-хIур бахъинабиялъухъ туснахъалде ккезе бегьула гIагараб заманалда. Гьединаб къанун щун буго жакъа Россиялъул парламенталде. ГIемерисел экспертазул пикруялда рекъон, гьелъие гIилла буго ахираб заманалда Кавказ батIа гьабизе кколин гIемер ахIи бай.\nРоссиялъул Пачалихъияб думаялде бачIараб къануналъул проекталда рекъон, Россиялъул кинаб бугониги бутIа улкаялдаса батIа гьабизе кколин ахIи баялъухъ сепаратизмалъул гIайиб гIунтIизабизе бегьула. ТамихIалде цIаразе къотIизе бегьула 20 соналде щун туснахъалъул болжал. Проект хIадурун буго «Цолъараб Россия» партиялъул депутатал Антон Романовас ва Евгений Федоровас. Цебеккун гьединаб къануналъул проект хIадурулеб букIана Коммунист партииялъ. Пачалихъияб думаялъул депутат СафаргIалиев ХIажиметил пикруялда рекъон, Пачалихъияб думаялда Цолъараб Россиялъул депутатал гIемер рукIинги хIисабалде босун, къанун гIагараб заманалда къабул гьабизе бегьула.\nСунца тIамурал гьеб къанун хIадуризе абураб суалалъе Антон Романовас бицана ахираб заманалда Россиялдаса цо-цо бутIаби тIезе бокьарал гIадамал ва хасал идараби гIемерлъулел ругин. Бищунго цIикIкIун бицунеб бугин Шималияб Кавказ батIатIезабизе ккеялъул хIакъалъулъ. «Кавказкая политика» сайталъул журналист Бадма Бюрчияевас хъвавухъе, гьединаб къанун хIадуризе байбихьана Либералияб партиялъул нухмалъулев Владимир Жириновскияс федералияб телеканалалдаса Кавказ махул хьуриялъ сверун къазе кколин, ялъуни батIатIезе кколин гьарурал лъазариязда хадуб. Дагьалъ цебе президент Владимир Путинилгун букIараб дандчIваялдаги улкаялъул президентас депутатасда бадибчIвай гьабун буго улка биххиялъе байбихьи лъолел лъазабиял гьаругеян абун хъвалеб буго журналистас.\n«Интерфаксалъ» лъазабухъе, сепаратизмалде рагIабаздалъун ялъуни хъвай-хъвагIаялдалъун ахIулел ругони, анлъгоялдаса I0гоялде щвезегIан туснахъалъул тамихI къотIизе ккола. Гьебго такъсир гьабун бугони, цадахъ зулму хIалтIизабун, ялъуни информалатаздаса, интернеталдаса пропаганда гьабун, тамихI букIине ккола I0гоялдаса 20 соналде щвезегIан. Гьелдаго цадахъ гьеб такъсир гьабурав чи рикIкIад гьавизе ккола тIубанго пачалихъиял хъулухъаздаса, улкаялъул аслиял интересазда данде къеркьолев чи хIисабалда.\nГIемерисел экспертазул ва политологазул щаклъи гьечIо къанун къабул гьабиялда, амма киназго бицунеб буго гьеб букIунеб хIалалъ хIалтIизабизе гьечIин. Къанун ургъун буго тIалъиялъе данде кколарел, оппозициялъул чагIазда данде хIалтIизабизеян рикIкIунеб буго журналист ва хъвадарухъан Муртазаев Акрамица.\nМуртазаев Акрам: «Жиндир заманалда гIурусазул хъвадарухъан Щедриница хъван букIана, Россиялда ургъулел гIантал къануназдаса нилъ хвасарлъулел ругин гьел гIемерисеб мехалъ хIалтIизаруларел рукIиналъ. Къанунал цIакъго гIемер руго ва батIи-батIиял руго, амма гьел хIалтIулел гьечIо. Гьединлъидал, цо кинаб бугониги цIияб къанун ургъанилан гьелъ щибниги хисунгутIизеги рес буго. Гьеб суалалда тIаса кIалъазе руго довго Жириновский гIадин, аслияб къагIидаялъ тIалъи сверухъ ругел гIадамал, гьездехун гьеб къанун хIалтIизабиялда дун щаклъула. Кавказ сверун маххул хьури цIазе кколин абурал гьесул рагIаби ккола унго-унгояб сепаратизм. ТIалъиялъе бокьани цохIо гьел рагIабазухъ тамихIалде цIазе бегьулаан гьев. Цебеккунги гьес абун рукIана гьединал рагIаби. Мисалалъе, ракIалде щвезабе Чачаналда тIаде атомалъул бомба реххизе кколин гьес абулеб букIараблъи. Гьаниб аслияб суал буго лъидаго бачIеб диван. Гьеб букIарабани Жириновский микьго соналъ туснахъалъув лъезе кколаан. Амма гьеб гьечIебгIан мехалъ, гьадинал къануназ кинабниги хIасил кьоларо».\nРоссиялдаса Шималияб Кавказ батIатIезе кколин бицунеб букIана гIемерал политиказ ва жамгIиял хIаракатчагIаз, журналистаз. Амма гьезул гIемерисел гьаб цIияб къанун гьечIониги, гъоркь ругезда рекъон тамихIалде цIазе бегьулаанин хъвалеб буго «Эхо Москвы» радиоялъул сайталда Аркадий Бабченко абурав блогерас. Гьесул пикруялда рекъон, гьеб къанун хIадур гьаби тIолабго «Цолъараб Россия» партиялъул тадбир гуро, гьеб буго рехсарав кIиго депутатасул хIалтIи. Ахиралда тIубанго хисизабураб къагIидаялъ къабул гьабизеги бегьула къанун. Журналист Андрей Лошакил пикруялда рекъон, Кавказ батIатIезе кколин абурав щинав чиясда данде гьеб къагIадиялъ кьварун къанун хIалтIизабуни бащдаб Пачалихъияб Думаги, Россиялъул бащдаб халкъги тамихIалде цIазе ккола. Гьеб буго Навальниясе ургъараб къанун абун хъвалеб буго гьес Colta.ru сайталда.


8 июлалда Россиялъул Центробанкалъ лъазабуна Липецкалдаги МахIачхъалаялдаги ругел банказухъа лицензия нахъе босулеб бугилан.\nМахIачхъала шагьаралъул муниципалияб банкалъухъа лицензия нахъе босиялъе гIилла рехсолаго, Центробанкалъ кIвар буссинабулеб буго «Такъсирияб къагIидаялда щвараб хайир балъго гьабиялдаги, терроризмалъе гIарац биччаялдаги дандечIезелъун» бахъараб федералияб къануналдаса цо-цо пунктазде. Гьединго Центробанкалъул щаклъи буго улка тун къватIибе гIарацги битIун, МахIачхъалаялъул банкалъ цо ричIчIуларел операциял гьарулел рукIиналда. Гьединго банкалъ гIарац кьолеб букIун буго къарзалъе, нагагьлъун гьеб тIадбуссинчIони, банкалда гIарацги течIого.\nГьениб гIарац лъурал гIадамазе 22 июлалдаса байбихьун гьеб бецIиялъул иш тIаде босулеб буго страхованиялъул Агентлъиялъ. Амма гьебги 700 азарго гъурщидаса тIаде кьезе гьечIо. Гьедин батани, банкалъе налъукь ккарал гIадамаз щибдай гьабулебан суал лъолеб буго цо-цояз. Гьеб тIаса ккелародайин абун хьулги буго гьезул.\nБицен гьабулеб банк МахIачхъалаялда гIуцIун букIана 1994 соналда.\nМахIачхъала шагьаралъул банкалда хурхун ахIи-хIур бахъун букIана исана ихдалги. Москваялъул «Внуково» аэропорталда ккун рукIана 100 млрд – са цIикIкIун гъурущги босун МахIачхъалаялдаса вачIунев къого чи. ЦIех-рехчагIаз абулеб букIана анкьго соналъ тIатIалаго гIарцуе хIилла-макру гьабулел рукIун ругин гьел чагIи. Гьел ратун руго «Карат» абулеб хъаравуллъиялъул агентлъиялъул хIалтIухъаби. Амма жибго гьез баччулеб гIарцудехун МахIачхъала шагьаралъул банкалъулги бухьен букIанин хъвана доб мехалда информациялъул алатаз. Гьелда бан хасаб лъазаби гьабун букIана гьанже туснахъ гьавун вугев МахIачхъала шагьаралъул мэр СагIид Амировас. Я жиндир, яги шагьаралъул администрациялъул кинабгIаги хурхен гьечIин гьеб банкалъулгун, гьебги цебегосеб лицензиялда рекъон хIалтIулеб бугин, МахIачхъалаялъул муниципалияб бюджеталдаса гIарацги гьенибе унарин лъазабун букIана Амировас.\nПалхIасил, 8 июлалда Россиялъул Центробанкалъ гьабураб хIукмуялда бан жинцаго гьабураб лъазаби гьечIо МахIачхъала шагьаралъул муниципалияб банкалъ. Интернеталда гьелъул адресги рагьулеб гьечIо. Гьединго ЭР-ялъе жидерго пикру бицине разилъичIо банкалъул цо-цо вакилзаби.\nДагъистаналъул банказул рейтингалда МахIачхъала шагьаралъул муниципалияб банк букIана 14 абилеб бакIалда. Гьезул гIаммаб къадар ккола 25. Амма республикаялъул банказда гьоркьоб бищун цебе бугеб Дагэнергобанк Россиялъул банказул рейтингалда ункънусиде гIагарараб бакIалда буго.\nКъокъаб заманалда жанир Дагъистаналда къана цогидал банкалги – Витас, Трансэнерго, Экспресс. Гьелъие гIилла гьереси-документалги хIадурун гIарцуе хIилла-макру гьаби кколин рикIкIуна Центробанкалъулги гьеб иш лъалел цогидал идарабазул вакилзабаз.\nЦIакъго дагьаб заманалдаги хIалтIун гьединал банказдаса нахъе унел гIадамал гIезегIан дандчIвала МахIачхъалаялда. Масала, ЭР-сан жиндирго цIар абизе разилъичIей цо бухгалтералъ бицана туснахъалде ккелин хIинкъун, щиб банкали бичIчIараб мехалда жинца хъата-масан гьениса нух босанилан. Гьединабго мисал бачунеб буго ЭР-ялъе МахIачхъалаялдаса экономист Марям Абакаровалъги.\nМарям Абакарова, экономист: «Цо банкалда хIалтIулей йикIарай ясалъ бицана гьадинаб жо. МахIачхъалаяда бугеб гьеб банкалъул хIалтIухъабаз гIадамал махсароде квезе жалго диниял чагIилъун рихьизарулаанила. Бокьаниги бокьичIониги тIад кIазалги чIвазе кколаанила, диналъул хIубал гIадин хьвадизе кколаанила жал. Цинги гьеб банкалъ гьабулеб тIокIаб хIалтIиги букIинчIила цохIо жо гурони – лъимал гьарурал руччабазе пачалихъалъ кьолеб гIарац добе-анибе кьун, гьелъие хIилла-макру гьабун гурони».\nДагъистаналдаса журналист Муса Мусаевас рикIкIунеб буго ахираб заманалда жаниб республикаялда чанго батIияб банк къаялъе гIилла бугин банказул хIалтIулъ гIадлу-низам гьабизе къваригIин. Гьелдалъун нух къалеб бугила аслияб куцалда хъачагъазе, рохьилазе ине рес бугеб гIарцуе. Щайин абуни чIвалин хIинкъизеги гьарун рохьилаз тIад магъало лъурал хъулухъчагIи гIезегIан руго Дагъистаналда. Гьез хIинкъизаричIониги, ресалда ругел дагъистанияз жидецагоги гьабулеб буго рохьилазулгун гьоркьоблъи. КIиабилеб иргаялда, Мусаевасул рагIабазда рекъон, хIукуматалъул вакилзабаз хIалтIи гьабулеб буго пачалихъалъул гIарац хъамал гьабунгутIиялъе. Щайин абуни гIемер хIужаби тIатунел руго пачалихъалъ пуланаб идараялъе биччараб гIарац цо хасаб банкалдеги битIун, гIарцуе хIиллаби гьарулел. Журналист Муса Мусаевас абулеб буго аслияб куцалда пачалихъалъул гIарцудехун бухьен бугел чагIи, хъулухъчагIи лъугьунел ругин Дагъистаналда банкал рагьизеянги. Гьесул пикруялда рекъон, республикаялда рагьарал банказул гIемерисез тIуразаруларо унголъунги банказ тIуразаризе кколел тIалабал.\nМуса Мусаев: «Республикаялъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасги абун букIана банказулгун бухьен гьабурав чиясда гIемер гIакъуба бихьулин. Гьениса гIарац босарав чиясухъа гьеб бахъизе бачIунин яргъид гIуцIарал гIадамазул къокъа. КIуди-кIудиял проценталги тIад лъун кIанцIизе бакI лъугIизабулин чиясул. Гьединлъидал гьадинаб суал бачIунеб буго – щай къваригIарал жал гьел банкал, гIадамал кIичIикье кколареб куцалда къарзалъе гIарац кьолеб гьечIони, хIакъикъаталда жидеда тIадал операциялги гьарулел ратичIони? ГIицIго хIалалаб гуреб куцалда гьабураб гIарац жидеего тIокI гьабизейищ?»\nУнкъил бутIаялда гьоркьоса лъабил бутIаялъ федералияб бюджеталдаса дотацияз хьихьараб Дагъистан буго Россиялда банкал гIемераб лъабго регионалда гьоркьоб.


Спецкор цумада.ру сайталъул ТIадгьаквари росулъ МухIамадзакир АБУЛМУСЛИМОВ\nГазета: Цlумадисезул гьаракь\nГъоркьгьаквари росулъа нилъер ракьцояв М.ГIабдулхабировасул цIар нилъер районалдаги Дагъистаналдаги лъикI лъала. Гьев вуго пикрабазе хIалхьи лъаларев инсан, махщел камилав тохтур, х1еренаб, амма бегIераб каламалъул гIакъил, гъваридго ва щвалде щун бокьараб рухIияб яги жамгIияб масъала рагьизе кIолев философ ва, кив жив вугониги,вижараб ракьалъулгун бухьен тIезе толарев патриот. Гьев гIемер цеве вахъуна республикаялъул телевидениялдаса, газетазул гьурмазда къватIире рачIуна гьесул макъалаби. Исана гьев г1агараб районалде щвана аваразул машгьурав поэт ГIадалло ГIалиевгун. Гьеб хIужаги кьочIое босун, пикру ккана МухIамадие цо чаналиго суал кьезе.-МухIамад, ассалам гIалайкум. Мун вуго Москваялда чIарав чи, тохтур. Амма мун щибаб соналъ Дагъистаналдеги, дурго гIагараб росулъеги щола. Гьанив чIезеги кIоларев, гьаб бакI гьечIого чIезеги кIоларев чи мун вугин абуни, битIараб букIинищ дир?\n-ВагIалайкум салам, МухIамадзакир. Гьайгьай букIина. Дие бокьилаан Москваялъул клиникаби гьанир рукIине, яги гьаб росу Москваялда аскIоб букIине. Аза-азар километраби тун, рикIкIаде роржунел хIанчIи рачIуна гIазу биараб лъим гьекъезе мугIрузде. Дунги щола, гьелго гIадин, дирго мугIрузде, дирго росулъе, дирго гьудулзабазухъе. Гьаб буго дир хIеж. Сон иххалъ ун букIараб кьо бана. Дида ккана, гьеб дир талихIаб къо бугин, щай абуни щвана санагIалъи росдае дагьабгIаги кумек гьабизе…\n-Исана мун гьаниве киназдаго рагIарав нилъер поэт ГIадалло ГIалиевгун щвана. Нужеда гьоркьор дандеккунгутIабиги рукIана. Амма гьев Турциялдаса Дагъистаналде виччазавиялъе гIоло гали тIоцебе дуца лъуна. Хадуб ГIабдурашид СагIидовас кIвар кьуна. Щай додин букIараб ва щай гьанже нуж цадахъ ругел?\n- ГIадаллол Англиялда бичараб тIехь цIалидал, дун разилъичIо гьесул цо-цо пикрабазда ва гьеб разилъи гьечIолъи дица загьир гьабуна «Новое дело» газеталда. Заман индал, ГIабдурашидица бицана, ГIадаллое цIакъ бокьун бугин Дагъистаналде вуссине, гьелъие кумек гьабулев чи щвелародаян вугин живан. Дица абуна, дица гьабилилан, щай гурелъул ГIадалло вукIинчIо я дир, я Дагъистаналъул тушман. Дица хъвана РФялъул Президент В. Путинихъе кагъат ва байбихьана ГIадалло Дагъистаналде вуссинавиялда тIад кIудияб хIалтIи. Гьелъул аслияб бакIлъи тIаде босана ГIабдурашидица. ТIадвуссиндал ГIадаллолгун кIудияб к1алъа-басай ккана ва гьелъул хIакъалъулъ бахъана тIехь «Диалоги с Адалло-2».\nЦебего ГIадаллолгун ккараб къотIиялда рекъон, щвана гьевгун нилъер районалдеги. Гьесулгун дир кIудияб гьудуллъи ва божилъи буго гьабсагIат…\n- Мун районалда гуревги Дагъистаналдаго машгьурав вуго тохтур хIисабалдаги, журналист-публицист хIисабалдаги. Дуца рорхулел суалалги рукIуна хаслъи бугел, амма халкъалда, ВатIаналда хурхарал. Дур гьел чанги букIинеселъе хайирал идеяби гIумруялде рахъунищ, тIуралищ?\n-Цо-цоял тIурала. Масала, дида кIвана Москваялда гьатIан къоялъул Дагъистаналъул школа рагьизе. Гьенир малъула Дагъистаналъул миллатазул мацIал, адабият, тарих. Учительзабазе харж кьола Москваялъул хIукуматалъ. Бажарана «Бесдал лъимал гьечIеб Дагъистан» абураб жамгIият гIуцIизе. Гьединал бесдал лъималазе гIарцул кумек букIине гьабуна лъабго концерт кьеялъулаб тадбир. Бажарана ГIадалло-Шухгел-мегIералде рахиялъул комитет гIуцIизе. Гьенире рахине руго 30-леб июлалдаса 3-леб августалде щвезегIан. Руго цоги тIураралги тIурачIелги ишал.\n-Дуца кьучI лъурал ва тIоцебе Президентлъи гьабураб буго Москваялда Дагъистаналъул культурияб центр. Гьанже кинаб гьоркьоблъи бугеб дур гьелъулгун?\n-Гьоркьоблъи лъикIаб буго. Дун гьелъул вице-президент ккола ва гьелъ гьарулел киналго тадбиразулъ дир гIахьаллъи букIуна. Исана нижеца ВВЦ ялда рагьана «Дагъистан» абулеб павильон. Гьенир рукIине руго Дагъистаналъул кверзул устарзабазул тIагIелал. Руго хивалал Москваялда тIоритIизе Балхаразул, ГьоцIдерил, Кубачиязул, ЦIумадисезул ва цогидалги росаби-районазул къоял. Гьелго къоял тIоритIизе пикру буго Петербургалда, Лондоналда, Парижалда. ХIажат буго дунялалдаго лъазеги бичIчIизеги Дагъистаналда такъсирчагIи гурелги (гьел кирго руго) лъикIал устарзабиги махщелчагIиги ругеблъи…\n-МухIамад, дур идея буго «100 цIар арав цIумадисев» абураб ва щибаб росдал 100 цIар арал чагIазул хIакъалъулъ хъварал тIахьал, сайтал риччазе. Дур ахIи бичIчIулел чагIи ратанищ дуда?\n-Ратана. ТIоцебесеб иргаялда «ЦIумада» сайт гIуцIарав гIалимчи ХIусен Халилуллаев, СагIудиязул ГIарабиялда вугев Россиялъул дипломат Акнадаса ГIалиев Багьавдин ва цогидалги. Нилъеда лъалел руго Наполеон, Энштейн, Пушкин, Бетховен, Леонардо да Винчи, Микеланджело… Щай лъазе кколарел районалъулги росабазулги цIар арал гIадамал. Жидеца районалъе лъикIлъиги гьабурал, гьеб цебетIезе кверги бакъарал? Гьари буго киназдаго гьеб проекталда гIахьаллъи гьабеян…\n-Мун гIемер цеве вахъуна республикаялъул телевидениялдаса, газетаздаса, «ЦIумадисезул гьаракьалдаса». Дур пикраби «къунцIичIого» риччалищ газеталда? Дур тIалъиялда хъатIулел пикрабазул макъалаби рукIунищ ва гьезие бакI батулищ газетазда?\n-Дир макъалабазе «суннат» гьабуларев редактор дида ватизего ватичIо, амма аслиял пикраби макъалабазулъ цIунун ратула. ТIалъиялда хъатIулелги макъалаби дир рукIуна ва гьезие бакI батула «Дагестанцы», «Северный Кавказ» газетазда.\n-Гьаб сапаралъ дур кина-кинал планал ругел?\n-Цебеккун абухъе, ГIадалло-Шухгел-магIарде вахине ва гьелъул берцинлъиялъул Дагъистаналдаги Россиялдаги рагIизабизе. ХIажат буго район туризмалъулаблъун гьабизе ва гьелдасаги районалъе гIарцул хайир букIине, щай гурелъул дунялалда гIемерал пачалихъалцин руго туризмалъ экономика лъикIлъизабулел, гIадамазул яшав борхизабулел. Дир гьариялда рекъон машгьурав дагъистанияв-цIумадисев МухIамадов МухIамадица (Агъвали школалъул директорасул зам. ГIалил васас) гIарацги кьун, гьев живго ккола Южно-Сахалинскалда волейболалъул асоциациялъул Президент ва машгьурав бизнесмен, газотрубопроводнияб компаниялъул генералияв директор, райцентралда тIобитIизе буго районалъул юбилеялъе сайгъат гьабураб волейболалъул республикалъулаб турнир, гьебги 6-7 августалъ. ЦIакъго язихълъиялда ругел бесдал лъималазе гIарцул кумек гьабуна. Дица росаби рехселаро, амма бокьилаан росуцояз жидерго росабалъа бесдал лъималазе кумек гьабизе, щай гурелъул гьеб исламалъги цIакъ беццараб иш бугелъул…\n-Мун дунял бихьарав, гIакъилав чи вуго. ГIакъилав чиясул пикраби цIубарал рукIуна. Дуе чиясул рокьуларел хасиятал кинал?\n-ХIалихьалъи, мацIихъанлъи, къотIиялъе ватунгутIи, цогиясе квешлъи гьаби, жиндир гуреб пикру рикIкIунгутIи, миллатчилъи (милат бокьи гуребха), хIелхIелчилъи.\n- Махщел, лъай букIин, гIакъиллъи, сабру букIин, цогидазул къварилъи бичIчIи ва гьезие кумек гьаби. Цебесеб суалалъе кьурал жавабазулъ рехсаразе гIаксиял хасияталги.\n-Дуда райцентр, районалъул росаби сонидаса сониде гIуцIулеллъунищ ратулел чIунтулеллъунищ?\n-КIиябго рахъ бихьула. ЦIиял рукъзал ралел рихьидал, дун вохула. ЧIунтарал ва чIунтулел минаби рихьидал, ракI бакъвала ва дир пикрабазулъе бачIуна, кулабазулго гIадаб къисмат ккеладай нилъер росабазулгиян. Жакъа-метер гуроха. Районалъул халкъ букIине ккола гIуцIулеблъун, чIунтизабулеблъунги чIунтизе биччалеблъунги гуреб.\n-Районалъул идарабазулгун кинал гьоркьорлъаби дур ругел?\n- ЛъикIал. Хасго дирго коллегаби-тохтурзабазулгун. Гьанив вугебгIан мехалъ гьелгун цадахъ дун хIадур вуго районцоязе кумек гьабизе. Районалъул нухмалъулезулгунги дир лъикIал гьоркьорлъаби руго. 80 сон районалъ тIубаялъул тадбираздеги гьез ахIун щварав вуго дун. Дир отпускги гьеб байрамги дандеккей цIакъ лъикI ккана.\n-Гьел, дуца абухъе, мунги гIахьаллъизе вугел, районалъ 80 сон тIубаялъул тадбиразул аслияб масъала кин дуда бичIчIулеб?\n-Районалъул халкъ гъункизе ккола. Нилъ ургъизе ккола 80 соналъ районалъ нахътараб нух, жакъасеб уяблъиялдаги ва хадур рачIинесел юбилеяздаги кинал хIасилалгундай район бач1инаян.\nНух тола вилълъун унес. КIочон тезе бегьиларо районалъул культураги, экономикаги, халкъалъул рухIиял рахъалги церетIезариялъе гIоло хIалтIаразул цIаралги ишалги…\n-КIиябго Гьаквариве мун щведал, дур руго мун инчIого чIоларел хасал чагIи. Гьезда гьоркьов жив хвезегIан вукIунаан мунагьал чураяв дир эменги. Кин дуца гьел тIаса рищулел?\n-Дие гIумрудул нурлъун кколаан учитель Расул Халидов, гIалимал ГIашикъ- ХIажиясул МухIамад, ГIабдурахIманил Сажид, Дибирил Абулмуслим, ГьитIинав Дибир, киназдаго лъалел Измаг1илов Супьян, Хуштадаса ИсмагIилов Жах1пар, РичIагьанихъа Зубаиров Залимхан, ТIиндиса школалъул вукIарав директор ГIабдурахIманов Сиражудин, Агъвали школалъул вукIарав директор Гъазиев Расул. Гьел рукIана дир ракI тIаде цIалел, жидер гIумру бацIцIадал чагIи. Гьезулгун гара-чIваризе щвей дие букIунаан кIудияб талихIлъун. Дун къеркьолаан тохтур хIисабалда дидаса кIвараб гьезие гьабизе… Руго гьанжеги дие жал рихьизе бокьулел гIадамал. Дунги вичIчIулел, дидаги ричIчIулел…\n-Дур эмен дуда кIиго сон букIадго хвана. Эбел хунги гIемер сонал гьечIо. Дозул мунагьал чураги. Сунцаха мун щибаб соналъ ВатIаналде цIалев?\n-Эбелалъул ва инсул хабаде щвей дица рикIкIуна дида тIадаб налъилъун. Дир гъира букIуна гьезулгун сихIкъотIиялъул саг1таз рекIелаб калам гьабизе. Ва гьел сагIтал дие дир гIумруялъулъ бищунго гъваридаллъунги хирияллъунги ккола.\nДун макьилъцин тархъанлъичIо гьит1инаб ВатIаналдаса ва рагIулъги, пикрабазулъги, ишазулъги дун кидагIаги хилиплъичIо росдаеги, районалъеги, Дагъистаналъеги, Россиялъеги. Дида гьел цоцадаса тIей гьечIеллъун ккола.\n-МухIамад, дуе баркала. Гьебго къагIидаялъ гIумру гьабизе дуе сахлъи кьеги, гIумруги дуе Аллагьас халатаб кьеги.\n-Дуеги кIудияб баркала. Дир ракьцоязе дица гьарулеб буго даимаб талихI, гьабулеб ишалъе икъбал ва бит1ккей.


Шималияб Кавказалъул имиджалда хурхараб суал гьоркьоб лъун букIана гьал къоялда Ростовалда. Левада-централъги цо-цо экспертазги лъазабулеб буго регионалъул имидж дагьалъ лъикIлъанин. Аммайин абун буго гьениб тIобитIараб хасаб тадбиралъул цо-цо гIахьалчагIаз, гьелъул имидж информалатаз гурин борхизабизе кколеб, гьеб борхизе кколин жалго республикабаз жидеего щварал бергьелъабаздалъунин.\nДотациял, прессаялда ругел стереотипал, регионазул гьадингосеб информполитика — гьелги цогидалги пунктаз Шималияб Кавказалъул республикабазул имидж хвезабулеб бугин абуна экспертаз Ростов-на-Донуялда тIобитIараб гургинаб столалда.\nУкраиналда конфликт байбихьаралдаса хадуб Шималияб Кавказ ва кавказалъулал прессаялдаги телевидениеялдасаги квешаб рахъалдаса рихьизарулел гьечIин, абуна политолог Михаил Виноградовас. Гьесул рагIаби уяллъун рукIин бихьизабулеб буго «Левада-централъги». ЖамгIияталъул пикру лъазабулеб цIех-рехал гьарулеб гьеб централъул информациялда рекъон, кавказалъулал цогидал регионазде риччазе кколарин абулезул къадар Россиялда 54% букIун батани гъоркьисала, исана гьедин рикIкIунезул къадар 38% буго. Гьединго югалъулаб республикабаздаса рачIараздехун квешаб бербалагьи бугин жидер абулезул къадар гъоркьисала 61% букIун батани, исана цIех-рех гьабуразда гьоркьоб гьедин абулезул къадар гIодобе ккана - 44%.\nАмма щай Шималияб Кавказалъул имидж батIаго хисулеб гьечIеб? Политолог Виноградовасул пикруялда рекъон, гьелъие чанги гIилла буго. ТIоцебесеб: загIипаб экономика. «Бищун мискинал регионал руго Шималияб Кавказалда. Федералияб бюджеталдаса гьенире унел дотациязул къадарги цIакъ кIудияб буго», - илан бичIчIизабуна политологас. «КIиабизе абуни, Кавказалъул регионазул хIакъалъулъ хъвалел журналисталги ва гьел макъалаби цIалулелги гIемерисала югалъулаб Россиялда щвечIел чагIи руго ва Кавказалъул республикабиги гьезда стереотипаздалъун рихьула», - ян тIаде жубана Виноградовас. Гьес гьединго абуна СКФОялъул регионазул информполитика гьадингосеб бугин ва гьез хIаракат бахъулеб гьечIин республикаби прессаялдаса лъикIаб рахъалдаса бихьизабизе.\nПолитикиял цIех-рехал гьарулеб «Кавказ» гIуцIиялъул директор Игорь Соповас гургинаб столалда абуна кин букIаниги югалъул регионал прессаялдаса гIемерисала лъикIаб рахъалдаса рихьизарулел ругин. «"Кавказ" гIуцIиялъ прессаялъулги телевидениеялъулги хал-шал гьабула ва гьелдалъун абизе бегьула кинаб рахъалдаса федералиял СМИяз Шималияб Кавказ бихьизабулеб бугеб. Мисалалъе, октябрялда Шималияб Кавказалъул регионазда хъинтIараб 172 макъала бачIана федералияб прессаялда. Гьезда гьоркьосан макъалабазул 39% букIана лъикIаблъун, 2I% - цокIаллъи гьечIеблъун, 19% - нейтраялияблъун, 21% - негативияблъун. Ва цогидал моцIазде дандеккун абизе бегьула, Шималияб Кавказ лъикIаб рахъалдаса бихьизабулеб макъалабазул къадар 10-15% цIикIкIанилан», - ян бицана Соповас.\nАмма къватIисел улкабазул прессаялъул халгьабуни, бихьулеб буго цогидаб хIал. Экспертазул рагIабазда рекъон, гьеб прессаялъул бербалагьи гIемерисала стереотипияблъун ккола ва гьезда Россиялъул Кавказ бихьулеб буго 90-лел соназдалъун. «Шималияб Кавказ къватIисел улкабазул прессаялда гIемерисала бихьизабун буго рагъалъулал конфликтал ругел регионлъун. ТIадежоялъе, Россиялъул хIукуматалъул гIунгутIаби мисаллъун рачунел мехалда прессаялдасан рехсолел руго югалъул республикаби», - илан бицана экспертас. Гьес тIаде жубана Шималияб Кавказалъул имиджалда тIад федералияб центрги хIалтIизе кколин.\nИмиджалъулаб пропагандаялъ кьолеб жо дагьаб бугин абуна регионалияв социолог Виктор Черноусица. Гьесул рагIабазда рекъон, экономикаялъул хиса-басиял гьечIони, имиджалъ щибго кьоларо. «Регионазул нухмалъулезе бокьула бицине республикабазда лъикIал хиса-басиял ругин, экономика лъикIлъулеб бугин, социалиял суалал тIуралел ругин ва гь.ц. Амма жиб-жиб соналда нилъеда бихьулеб буго дотациябазул рахъалдаса ахIвал-хIал хисулеб гьечIолъи. ТIадежоялъе, цо-цоял регионазе дотациял цIикIкIинаризехъин руго. Гьелдалъун бичIчIулеб гьечIо, экономика гIодизе кколеб хIалалда бугеб мехалъ, имиджалъулаб пропаганда щибизе къваригIун бугеб. Гьеб гьабизе кколарин абулеб гуро, гьебги букIине ккола, амма, мисалалъе, Дагъистан цебетIураб регион бугилан абиялъ гьеб гьединаблъун бахъунаро», - ян абуна экспертас.\nГьанибго тIаде жубала, Шималияб Кавказалъул регионазда гьоркьосан бачIунеб соналда федералияб бюджеталдаса бищун гIемер дотациял щвезе руго Дагъистаналъе. Регионалияб политикаялъул централъ лъазабулеб буго, дотациябазул 60 миллиард гъурущ кьезе бугин республикаялъе.\nРакIалде щвезабила, Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас абулеб букIана республикаялъул экономика хисулеб бугин ва энергетикаялъулгун-индустриаялиб рахъалдаса лъикIал хIасил ругин.\n«Экономикаялъул рахъалдасан Россиялъул цогидал регионазда гьоркьоб Дагъистан ахирисел бакIазда буго. Республика цебетIезабулеб букIинчIо. Амма ахIвал-хIал дагь-дагь ккун лъикIлъулеб буго ва хIасилалги руго. Экономика цIебетIеялъул рахъалдасан гьанже республика тIоцебесеб бакIалда буго. Аслияб жолъун ккола дотациябаз хьихьиялдаса экономика цебетIеялъул рахъалде буссинаби».\nРостов-на-Донуялда араб гургинаб столалда гьединго бицана, имидж хисизабизе бокьун батани, Шималияб Кавказалда чанги суалазе кIвар кьезе кколин. Гьелги: жанисеб туризм цебетIезаби, федералияб прессагун лъикIал бухьенал чIезари, экономикиял хиса-басиял гьари ва гь.ц.\nИмидж информалатаз гуреб, мухIканал бергьенлъияз борхизабула


Гьелда гIахьаллъана республикаялъул пачалихъиял идарабазул нухмалъулелги бизнесалъул вакилзабиги.\nВладимир Васильевас къокъго бицана улкаялъул президентас тIобитIараб данделъиялъул хIакъалъулъ. Хадуб байбихьана тахшагьаралъул дармилгун рекIелгъеялъул центраздаги, гIемерал гIадамал ракIарулел цогидал бакIаздаги цIаккеялдаса цIуниялъул халгьабиязул хIасилазул хIакъалъулъ бицине. Гьеб масъалаялда бан, ДРялъул ГОялъулги, ЧСалъулги нагагьал балагьаздаса цIуниялъулги ишазул рахъалъ министр Нариман КазиахIмадовас абуна халгьабулел идарабаз берзукье босун бугин дармилгун рекIелгъеялъул 46 центр. «Хасаб кIвар буссинабулеб буго лъималги рукIунел бакIазде. ГьабсагIаталда халгьабун бахъана 39 объекталъул. Гьел бакIазул хIалтIухъабазда бицана, нагагь цIа ккани, лъималги чIахIиялги минабаздаса къватIире рачиналъул къагIидабазул хIакъалъулъ. Халгьабуна цIа свинабулел алатал хIалтIулел ругищалиги. Къокъго абуни, дармилгун рекIелгъеялъул центразда цIа ккани, гIадамал хвасар гьаризе захIматаб хIал батана», - ян бицана министрас.\nВладимир Васильевас абуна, бичIчIизе кколин Кемеровоялда гIадинаб къварилъи ккеялдаса цIунизе кколеблъи. «Нилъер бизнесменаз абулеб буго цIа свинабулел алатал хираго чIолин. Гьелъул магIна ккола жидее щолеб хайиралъул гурони гьез ургъел гьабулеб гьечIолъи. Сунца, мисалалъе, квалквал гьабулеб гIадамал къватIире рахъине гьарурал нухал эркенго тезе? Бизнесалъе квалквал гьабизе бокьун гьечIо, амма гIадамазул гIумруялъе хIинкъигьечIолъи букIинабизе тIадаб буго нужеда», - ян хитIаб гьабуна гьес дармилгун рекIелгъеялъул центразул нухмалъулезде.\nДанделъиялда бицана ихдалил рекьиялде хIадурлъиялъул хIакъалъулъги. ДРялъул росдал магIишаталъул министр ГIабдулмуслим ГIабдулмуслимовас абуна, 90 гектаралда хасалихъго бекьанин тIорщел. «Гьеб мурадалда республикаялде бачIун букIана тIасабищараб хьодул кIиазаргоялдаса цIикIкIун тонна. Гьел хурзабазул 98 проценталда гьабсагIаталда иш лъикI буго. Ахираб лъабго соналда жаниб рекьулел ракьазул къадар цIикIкIана 33 азарго гектаралъ. Ихдалил рекьиялъеги хIажалъизе буго хьодул 77 азарго тонна. ХIажатаб къадаралъул 85 процент буго республикаялда. Ракь беэн гьабиялъеги къварилъи букIинаро. Исана ракIалда буго 1210 гектаралда ахал чIезеги», - ян абуна министрас.\nПрочитано 218 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 16 апреля 2018 09:16\nДругие материалы в этой категории: « «Туризм ккола экономикаялъул аслиял бутIабазул цояб»\tКЭМЗалъул «маххул хIинчI» »


ТIадегIанал цIалул идарабазда » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Общество - ЖамгIият » ТIадегIанал цIалул идарабазда\nТIадегIанал цIалул идарабазда\nДобавил(а): istina от 16-06-2017, 10:50\nГьанжеялдаса анцIила анлъго соналъ цебе рагьана Дагъистаналъул пачалихъияб университеталда гIараб, турк, иран, цадахъго ингилис мацIги малъулеб востоковедениялъул факультет. Северияб Кавказалъул республикабазул тIадегIанал цIалул заведениязул цонигиялда гьечIо гьединаб факультет. Рагьараб къоялдаса нахъе гьенив деканлъун хIалтIулев вуго тарихиял гIелмабазул доктор, профессор Арсен МухIамадов. Газеталъул мухбир дандчIвана гьевгун.\n- Дагъистаналъул университеталда востоковедениялъул факультет рагьулаго рукIарал хьулал, мурадал ритIухълъанищ? Дагъистаналда гьеб рагьиялъе хIажалъи букIарабищ?\n- Байбихьилин кIиабилеб суалалдасан. Востоковедениялъул факультет Дагъуниверситеталда хIажат букIиналъул ва рагьизе ккеялъул хIакъалъулъ суал борхарал тIоцересел хIаракатчагIилъун рукIана тарихиял гIелмабазул докторал, профессорал Расул МухIамадовги Мурад Абакаровги. Гьеб факультет рагьиялъе лицензия тIалаб гьабун, Москваялде, Россиялъул Лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министерствоялде чанго сапар гьабизе ккана дицагоги. Востоковедениялъул факультет нилъер гьаниб рагьизе хIажат букIана жеги 40-50 соналъ цебего. Дагъистаналда нус-нус соназ тIибитIун букIана гIараб мацI ва гIараб культура. Россиялъул машгьурав востоковед, академик Ю. М. Крачковскияс хъвалеб буго: "XVI гIасруялдаса байбихьун, Дагъистаналда Ренессанс, унго-унгояб тIегьай букIана гIараб культураялъул. Гьеб букIана востоковедениялъул бечедаб школа жаниб бугеб машгьураб центрлъун", - абун.\nДагъистаналдаса гIалимзабаз гIараб мацIги культураги тIибитIизабулеб букIана Кавказалда гуребги, хIатта Гьоркьохъеб Азиялдаги. Россиялда гуребги, дунялалдаго дида лъаларо нилъер гьаниргIан гIемерал гьоркьохъел гIасрабазул квералъ хъварал хъвай-хъвагIаязул материалал - асарал ругеб регион. Гьел асаразул тарих байбихьула ХI гIасруялдасан, ай гьанжеялдаса азарго соналъ цебе.\nРоссиялъул гIелмабазул академиялъул Дагъистаналъул гIелмияб централъул квералъ хъварал материалазул фондалда цIунун буго лъабазаргоялдаса цIикIкIун документ. Гьел гурелги, хасал гIадамазул коллекцияздаги цIунун руго гIемерал хъвай-хъвагIаял. Нижер факультеталда хIалтIулев вугев профессор А. ШихсагIидовасул нухмалъиялда гъоркь щибаб соналъ республикаялъул районазде, росабалъе гьарула археографиялъул (некIсиял хъвай-хъвагIаял цIехеялъул) экспедициял. Жакъа къоялде экспедициялъул хIаракаталдалъун тIатинабун буго щунусго хъвай-хъвагIай.\nДиниябги дунявиябги гIелму-лъаялъул гуребги, гьезда гъорлъ руго росабазул тарихалъул, Дагъистаналъул тарихалъул, адабият-маданияталъул ва гIемераб цогидалъулги хIакъалъулъ бечедаб материал. Гьеб рухIияб ирс, таржамаги гьабун, цIехезе, лъазабизе мацIал лъалел, лъикIаб лъай щварал специалистал къваригIинарищ? Цогидаб рахъалъ гьел мацIал лъазариялъул бугеб кIваралъул бицинчIониги, цохIо гьеб хIужаялъги тасдикъ гьабулеб буго востоковедениялъул факультет рагьи битIараб галилъун букIараблъи.\n- Чан соналъ цIалулел факультеталда, кинал ругел отделениял ва студентазе цIалиялъе шартIал?\n- Факультеталда буго кIиго отделение: востоковедениялъул ва африканистикаялъул. КIиабилеб отделение - къватIисел улкабазул мацIал ва культура малъиялъул теория ва практика абураб.\nУнкъо соналъ факультеталда цIалун, щола бакалаврасул диплом. ТIадеги цIализе бокьаразе рес буго гьенибго кIиго соналъ магистратураялда цIализе. Студентазе цIализе ва хIухьбахъиялъе чIезарун руго киналго шартIал, рес буго цIиял информациялъул технологияздаса, компьютералъул программабаздаса пайда босизе, буго библиотека, линографикияб кабинет. Факультеталда бугеб лъабабго кафедраялда хIалтIулел руго махщел ва хIалбихьи бугел преподавателал, гьезул лъебералда цоясда гьоркьоса анлъгояв вуго гIелмабазул доктор, къогояв кандидат. Факультет гIуцIиялъулъ ва гьелъул даража борхизабиялъулъ хасаб бутIа лъуна машгьурав гIалимчи - ирановед, Къуръан таржама гьабурав, дагьав цевегIан нилъедаса ватIалъарав профессор М.-Н. ГIусмановас. Нижер чIухIилъун ккола факультеталда хIалтIулев вугев Россиялдаго цIар рагIарав гIарабист-востоковед А. ШихсагIидов.\n- ЦохIо мацIал лъазари, гьезда тIад хIалтIи кколеб батилаха студентазул цIалул программаялда аслияб?\n- Дица цебе абухъе, факультеталда малъула гIараб, парс ва турк мацIал. Студентазе рес буго хасгьабун цо бакъбаккул рахъалъул мацI тIасабищизе, гьеб лъазабизе. ЦохIо гьеб мацI малъун гьел толаро, малъула жидецаго тIасабищун кIиабилебги бакъбаккулаб мацI. Гьеб кIиябгоялда тIаде, цIалул программаялда рекъон, лъазабизе ккола ингилис мацIги. БичIчIулеб жо, цохIо мацIал лъазариялда къокълъуларо студентазул цIалул иш. Гьезда гъваридго малъула рехсарал мацIазул улкабазул цебесебги жакъасебги тарих, экономика, культура, политика, рукIа-рахъин ва цогидабги. ПалхIасил, факультет лъугIун къватIире унел рахъуна Турциялъул, Ираналъул ялъуни гIараб пачалихъазул рахалъ щвалде щварал, камилал специалисталлъун.\n- Факультеталда Къуръан лъазабиялъул центрги рагьун бугин рагIана.\n- БитIараб буго, факультеталда хIалтIизе байбихьана халкъазда гьоркьосеб кIиго центр - Къуръан лъазабиялъул ва парс, гIараб, турк мацIал ва культура лъазабиялъул. Гьелъ кIудияб кумек гьабулеб буго студентазул лъай борхизабиялъе гуребги, преподавателазулги студентазулги гIелмиял цIех-рехалъул хIалтIаби дандран гьариялъе ва къватIисел улкабазул гIалимзабазулгун бухьенал щула гьариялъе.\n- Россиялъул ва къватIисел улкабазул кинал гIелмиялгун цIалул идарабазулгун бухьен бугеб?\n- Нижер щулиял ва кидагосел бухьенал руго Москваялда бугеб Азиялъул ва Африкаялъул улкабазул, Россиялъул гIелмабазул академиялъул востоковедениялъул квералъ хъварал хъвай-хъвагIаязул институтазулгун, Санкт-Петербургалъул университеталъул востоковедениялъул факультеталъулгун.\nКъватIисел улкабазул гIелмиялгун цIалул идарабазулгун ругел бухьеназул бицани, нижергун гьабураб къотIи-къай буго Египеталъул Асьюталъул, Турциялъул Кайсери шагьаралда бугеб Эрчиес университетазулгун ва Ираналъул Решт шагьаралда бугеб Гилян университеталъулгун. Гьел бухьенал щула гьарулаго, нижер преподавателал ва студентал мацI, культура ва цогидабги лъазабиялъул мурадалда щибаб соналъ стажировкаялъ уна рехсарал улкабазул университетазде. Гьединго рачIуна гьел нижехъеги. Гьелъул цIикIкIараб пайда буго студентазе ва преподавателазе тIасабищараб улкаялъул мацI лъазабиялъеги махщел камил гьабиялъеги гуребги, цоцазда гьоркьоб гьудуллъи щулалъизабиялъеги.\n- Кинаб ишалда, кир ва щаллъун хIалтIизе рес бугел ва хIалтIулел ругел востоковедениялъул факультет лъугIарал?\n- Гьел хIалтIулел руго гьоркьохъел школазда тарихалъул ва гIараб мацIалъул учительзабилъун, гIелмиял ва тIадегIанал цIалул идарабазда. Руго гьезда гьоркьор гIелмабазул доктораллъун ва кандидаталлъун рахъаралги. Факультеталда хIалтIулел ругел преподавателазул бащдал руго гьанирго, факультеталда цIалун лъугIарал. Дагьал гьечIо таржамачагIилъун ва цогидалги жавабиял хъулухъазда федералиял идарабазда хIалтIулелги. Мисалалъе, нижер факультет лъугIарав чанго дагъистанияв вуго дипломатияб хъулухъалда. Россиялъул КъватIисел ишазул министерствоялъул аппараталда, гIараб пачалихъазда ругел Россиялъул посольствабаздаги Генералиял консульствабаздаги.\nГьанибго дица абила исана факультеталда рагьулеб бугеб цIияб отделениялъул хIакъалъулъги. Сентябрь моцIалда нижеца къабул гьаризе руго китай мацIалъул отделениялде абитуриентал.\n- ХIажалъи бугищ Дагъистаналда китай мацI малъизе ва лъазабизе? ГIурус мацIалъ абуни "где Китай, где Дагестан"? - Цо рахъалъ босани, гIумру гIелмуялдаса хехго цебетIолеб буго. Нилъер дагъистаниял некIого хьвадулел руго даран-базаралъ Китаялде. Гьединлъидал гьедигIан рикIкIад букIун гьечIогури Китай? Китай буго бечедаб гIемергIасрабазулаб гIелму, культура, лъай, медицина цебетIураб улка. Дунялалдаго цIикIкIунеб буго китай мацIалъул асарги.\nГьаб, ХХI гIасруялъул авалалда, дунялалда унеб буго цIиял технологиязул, экономикиябгун дармил, культура-лъаялъул хехаб цебетIей. Гьеб цIакъго халлъулеб буго Югалъулабгун Бакъбаккул Азиялъул регионалда, хасго Китаялда. Китай рикIкIуна гьабсагIаталда экономика цебетIолеб бугеб улкалъун. Экономика цебетIеялда цадахъго борхулеб буго дунялалдаго, халкъазда гьоркьосеб бутIаялда гьелъул политикияб кIварги. Къойидаса къойиде церетIолел руго Россиялъулги Китаялъулги экономикиялгун политикиял бухьенал. Цадахъ рекъон хIалтIи гьабиялъул ва цоцазе кумек гьабиялъул рахъалъ нижер къотIи-къай буго Китаялъул Шицзячжуан шагьаралда бугеб Хебей педагогикияб университеталъулгун.\nКитай мацIалъул отделение рагьиялда тIад ниж церего хIадурлъулел рукIана. Лъабго соналъ цебе гьениве мацI лъазабизе витIун вукIана нижер щуго преподаватель, кIиго преподавателас, Шицзячжуаналда цIалун, лъугIизабуна магистратура. ЛъагIелгун бащдалъ цебе студентазда факультатив хIисабалда малъизе лъугьана китай мацI, нижеда бихьана гьеб мацI лъазабиялде гьезул бугеб гъираги. Ахиралда абила май моцIалда Япониялде официалияб сапаралъ ун вукIана ДГУялъул ректор МуртазагIали Рабаданов. Токиоялъул Сока университеталъулгун цадахъ рекъон хIалтIиялъул меморандумги къабул гьабун буго. РикIкIад гьечIин ккола Дагъистаналда япон мацI малъизе байбихьулеб мехги.\nГара-чIвари гьабуна Пайзула Пайзулаевас.\nАвтор: Пайзула Пайзулаев\nГазета №: 23, от 16. 06. 2017 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.\nРедакциялда гьоболлъухъГIелмияб конференцияЖакъасеб къоялъул къваридаб саринЦIех-рех ва баянЕгипеталъул университетал


Турниралъул хIасилал гьаруна\nКъецазда гIахьаллъана 960 команда\n«ТIомол торгIо - 2017» абураб, футболалъул рахъалъ шагьаралъулаб къоло цоабилеб турниралда бергьарал командабазе ва призеразе шапакъатал кьеялъул тадбир тIобитIана ичIабилеб ноябралда МахIачхъалаялда. Лев Яшин ракIалдещвеялъе, «Динамо» спортивияб жамагIаталъ 95 сон ва МахIачхъалаялъ 160 сон тIубаялъул хIурматалда тIоритIана исана гьел къецал.\nДагъистаналъул Лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министерствоялъул республикаялъул лъималазулгун гIолилазул спортивияб школалъул базаялда анкьабилеб августалдаса микьабилеб сентябралде щвезегIан тIоритIарал гьел къецазда гIахьаллъи гьабуна гIумруялъул батIи-батIиял ригьазул 10 азарго чияс – 960 командаялъ. Турниралда бергьаразе ва призеразе саламги кьун, гьезда бергьенлъи баркана МахIачхъала шагьаралъул бетIер Муса Мусаевас. Гьес абуна гьенир данделъарал гIолохъанал футболистал ругин жидерго кьерилазда гьоркьор бищунго къуваталилан. Мэрас гьел ахIана сахаб гIумру гьабиялъул къагIидаби цIунизе, спорт бокьулеллъун, ва Дагъистан машгьур гьабурал цIар рагIарал атлетаздаса мисал босулеллъун рукIине. Мэрас бихьизабуна «ТIомол торгIо» абураб исанасеб турниралда, цересел соназулалде дандеккун, цIикIкIун лъималаз гIахьаллъи гьабунилан. Гьелъ нугIлъи гьабула спорт бокьулезул къадар цIикIкIунеб букIиналъеян абуна Мусаевас.\nТурниралъул хIасилазда рекъон, призалъулал бакIазе мустахIикълъарал киналго командабазул гIахьалчагIазе кьуна къиматал сайгъатал, грамотаби ва кубокал. Судьябаз ва къецал гIуцIараз цIарчIвана батIи-батIиял номинациязда бищунго лъикIал футболистазда. Гьезул гIемерисезул анищ буго хадубккун профессионалиял футболисталлъун рахъине ва Россиялъул тIасабищараб командаялда гъорлъ хIазе.\nГIолохъанал футболистазе призал кьуна МахIачхъалаялъул мэр Муса Мусаевас, эркенаб гугариялъул рахъалъ олимпиялъул чемпион Загъалов ГIабдулбеговас, РДЮСШалъул директор Александр Маркаровас ва эркенаб гугариялъул рахъалъ дунялалъул чемпион ГIабдусалам ХIадисовас.\nРоссиялъул инкъилабалъ 100 сон тIубаялъул юбилеялъул хIурматалда «Цогояб Россия» партиялъул Дагъистаналъул комитеталъ шашкаби хIазе бокьулезе сайгъат гьабуна унго-унгояб байрам – гьелъул гIарцулаб квербакъиялдалъун МахIачхъалаялъул Родопалъул бульваралда бугеб шахматазул павильоналда, шагьаралъул шашкабазул федерациялъул президент Адзиев Арсенил ва Дагъистаналъул шашкабазул федерациялъул пресс-секретарь ИсмагIилов ИсмагIилил жигаралдалъун тIобитIана гIурус шашкаби хIаялъул рахъалъ рагьараб турнир. Къецазда гIахьаллъана 30 чи, гьезда гьоркьов Чачаналдаса ва Ингушетиялдаса лъабго чиги.\nХIаял тIоритIана Швейцариялъул къагIидаялда рекъон, 9 туралдасан. Щибаб доскаялда унел рукIана хIалуцарал хIаял. Къецазул хIасилалда рекъон, 8 очкогун ракIчIараб бергьенлъи босана Хасавюрталдаса гIолохъанав шашист Юнусов Салманица, кIиабилеб бакI щвана МахIачхъалаялдаса МахIмудов Сабирие, лъабабилеб призалъулаб бакIалде вачIана 6 очко босарав хIалбихьи бугев шашист Гъизилюрталдаса Алданов ГIабдулагь.\nТIоцебесеб бакI босарав Юнусовасе кьуна кубок. Киналго призалъулал бакIал ккуразе кьуна грамотаби, медалал ва гIарцулал сайгъатал.\nСпорталъул тайпа хIисабалда шашкаби хIай гIолилазда гьоркьоб машгьурлъизабиялъе республикаялъул спорталъул идарабаз кIваркьеялъе, гьел кантIизариялъе мисаллъун букIине биччанте, рехсараб комитеталъ, гьеб хIай бокьулезул гьариги тIубазабун, жидерго ресалда рекъон гьабураб иргадулаб квербакъи.\nТIатIалаго - микьабилеб бергьенлъи\n11 ноябралда рингалде вахъана Колумбиялдаса боксергун\nПрофессионалиял спортсменазда гьоркьов къецазда гIахьаллъулев Дагъистаналдаса боксер Ражаб Бутаевас рингалда тIатIалаго микьабилеб бергьенлъи босана.\nХасавюрталъул Шамил ГIумахановасул цIаралда бугеб спортивияб школалъул «къебелъухъ» куцарав Р. Бутаев 11 ноябралда рингалда дандчIвана Колумбиялдаса боксер Ханер Гонсалесгун. Бутаевгун рингалда дандчIвазегIан Гонсалес къун вукIинчIо цониги профессионалияв боксерасдаса. Гьесул букIана 19 бергьенлъи. 66,7 килограмм цIайиялда Бутаевасда ва Ханерида гьоркьоб букIараб микьгораундалъулаб къеркьеялда ракIчIараб бергьенлъи босана дагъистанияс.\nРамазание - Кубок\nНоябралъул анкьабилеб къоялда Лаваша районалъул Чуни росдаца кIодо гьавуна ММА спорталъул тайпаялъул рахъалъ дунялалъул кубок босарав Расулил АхIмадил вас Рамазан. Гьениб школалда цебе бугеб майданалда тIобитIана Рамазан кIодогьавиялъул тадбир.\nГьев ккола нижер росулъа вахъарав тIоцевесев дунялалъул чемпион. Рамазан гьавуна 1993 соналда Чуни росулъ, лъугIана росдал гьоркьохъеб школа, хъулухъ гьабуна Россиялъул армиялда. Гьениса тIадвуссун хадув машгъуллъана спорталде.\nНоябрь моцIалда Белгородалда рукIарал ММАялъул рахъалъ дунялалъул кубокалъе гIоло къецазда 86 кг цIайиялда бергьана Рамазан ва щвана Дунялалъул Кубок.\nНижер росу гIуцIаралдаса нахъе буго 80 сон. Гьебгощинаб заманалда жаниб тIоцеве вахъарав дунялалъулго чемпион ккола ХIасанов Рамазан.\nРамазан жеги гIолохъанго вуго, божула жиндирго бергьенлъабаздалъун гьес ниж жеги рази гьаризе рукIиналда. Гьев тренировкабазде хьвадула МахIачхъалаялда бугеб «Аманат» спортивияб клубалде. Гьесул тренер ккола Султан Ибрагьимов. Тадбир ана рохалида, Рамазание кьуна сайгъаталги. Росдал жамагIаталъ гьарула Рамазание сахлъиги рохелги, хаду-хадурги спорталъулъ ва гIумруялъулъ бергьенлъабиги. Чуни росдал бегавул ХIайбулаев ТIалхIатица, Рамазанил бергьенлъиги кIодо гьабун, гьеб къоялъ хъвезе басиги кьуна.\nТадбиралъул ахиралда Рамазанил инсул яц ПатIиматица баркала кьуна гьесул бергьенлъи кIодо гьабизе бачIараб росдал жамагIаталъе. ЖамагIаталъги баркала кьуна росуго чIухIарав гьединав вас гIезавуралъухъ Рамазанил эбел СагIдиятиеги эмен АхIмадиеги.\nРамазание къецазде ине гIарцул рахъалъ кумек гьабуна Москваялда чIарав Чуниса Абубакарил вас Къурбанов Русланица.\nПрочитано 479 раз\tПоследнее изменение Пятница, 17 ноября 2017 11:02\nДругие материалы в этой категории: « Васильев возглавил оргкомитет по подготовке к проведению чемпионата Европы 2018 года по борьбе в Каспийске\tДагъистан хIадурго буго чемпионаталде »