Ахираб заманалда Дагъистаналъул цо-цо мухъазда маданияталда яги цогидаб бутIаялда хурхун тIоритIулел тадбирал гьукъиялъул хIужаби кколел руго, гьел шаргIиял къануназде данде кколаринги абун. ХIатта мактабазда цIалдохъабаз тIоритIулел церерахъиназецин гIурхъичIвай гьабулеб буго, гьебго багьанаги батун. Гьадин хъвалеб буго интернеталъул социалиял мухъазда.\nМасала, гьединал гIурхъичIваял гьаризе байбихьун бугин Гумбет мухъалдайин хъвалеб буго «Фейсбукалда» бугеб жиндирго гьумералда Гlизудинов абулев чияс. Гьединалго гIурхъичIваял гьаризе байбихьун буго Хунзахъ мухъалъул цо-цо росабалъгиян бицана гьеб мухъалдаса цIар рехсезе разилъичIев чияс. Амма ЦIунтIа мухъалдаса мугIалим ГIабдулаев ГIисаца бицухъе, гьеб мухъалда гьединаб масъала рагIуларо, квеш ккараб жо бугила маданияталъул кинал ругониги тадбирал тIоритIизе, концертал кьезе жидер росабалъ жанире руссине бегьулел маданияталъул рукъзал, клубал гьечIолъи.\nГIабдулаев ГIиса: «Масала, данделъаби тIоритIула Кидиро бугеб спортивияб залалъуб. Амма росабалъ гьединал тадбирал тIоритIизе клубал гьечIо, гьел чIунтун руго. Нижер Мокъокъ росулъ бугеб клуб тIубанго чIунтун буго. Ункъо соналъ цебе байбихьун букIана культураялъул центриланги абун гьеб базе. ТIоцебесеб тIалаялъул къадал эхетана ва гьелдалъун хIалтIиги лъугIана».\nГумбет мухъалъул росабалъ ва мактабазда ихтилат-кепалъул ва маданияталъулал тадбирал тIоритIиялъе диниял церехъабаз гIурхъичIваял гьарулел рукIиналъул баян «Фейсбукалде» рехун бугелъул, нижеца бухьен ккуна гьеб мухъалъул маданияталъулаб идараялъул нухмалъулев\nГIумардибиров МухIамадилгун. Гьес бицана цо-цо росабалъ гьединаб хабар букIин гурони, гьарулел ва тIоритIулел тадбиразе гIурхъичIвалел рукIунарила ва гьел ишал гьукъизе кколин абуразда мухъалъул администрациялъул нухмалъулез хIакъаб рагIиги абулила.\nГIумардибиров МухIамад: «Цо-цо бакIазда гьединал жал рукIана. Игьали, ЦIиликь, Аргъвани гIадал росабалъ загьирлъун рукIана гьел харбал, амма мактабазда батаниги, ясли-ахакь батаниги гьел тадбирал тIоритIичIого толаро».\nЭР: «Масала, цогидал бакIаздаса концертчагIи, Авартеатралъул артистал нужер росабалъе рачIани, гьел жанире руссине, гьез жидерго гьунар бихьизабизе бакIал, клубал ругищ»?\nГIумардибиров МухIамад: «ГIемерисел росабалъ руго санагIалъаби, ай жидер гIураб гIатIилъи гьечIел клубал. Амма 6-7 росулъ буго гьединал шартIал ва санагIалъаби ругел клубал. Гьенир хIажатал тадбиралги тIоритIула. Мактабазда, ай лъималазда гьоркьор тIоритIулел тадбиразе, абизегIанасеб къварилъи букIунаро».\nГумбет мухъалъул маданияталъулаб идараялъул нухмалъулес бицухъе, росулъ тIоритIулел тадбиразде динияб асар гьабулезда гьоркьоб Игьалиги рехсон бугелъул, бухьен ккуна гьеб росдал жамагIатчи ГIабдурахIманов Магьдилгун.\nГIабдурахIманов Магьди: «Нижер росдал мактабалда гьединал жалазе гьабулеб гIурхъичIвай букIунаро. КъватIибе бахъараб бертин гьабизе бокьарав чи шагьаралде уна, росулъ зурма-къалигун гьарулел бертаби гьукъун руго, гьел гьаризеги гьаричIо ахираб заманалда».\nГIабдурахIманов Магьдица бицухъе, театр яги концерт бихьизабизе рес бугила клубалда риидал мехалда, хасало гьеб хинлъизабизе кIоларила. Советияб союз биххаралдаса, масала, театралъул чагIи жидехъеги рачIинчIила. Нужеца къабул гьаруларого рукIунищ яги цогидаб гIиллаялда банищин цIехедал, Игьалиса жамагIатчияс абуна гьел рачIун рукIанин ва нахъчIванин абураб жо жинда рагIичIин, гьединаб хIужаги ккечIин.\nГьединабго магIнаялъул, ай росабалъ тIоритIулел тадбиразе диниял церехъабаз гьабулеб квалквал яги гIурхъичIвай букIунарин бицана Хунзахъ районалъул Лъай кьеялъул идараялда. Авартеатралдайин абуни бицана, жал къабул гьарунгутIиялъул хIужаби рукIунарила, цо-цо бакIазда рачIине бокьунгутIи загьир гьабиялъул хIужаби кканиги. Масала, гъираялда къабул гьарулила Шамил мухъалъул росабазул жамагIатаз. РачIине бокьуларел бакIазул цIарал рехсезе театралъулал разилъичIо, гьеб щивасул намусалда бугине тейиланги абун.


ТIахьал жакъа рахъула бокьарас\n21-абилеб гIасруялъул авалалде щвезегIан Россия рикIкIунаан бищунго цIикIкIун тIахьал цIалулеб улкалъун. Гьанжейин абуни, тIахьазул рынокалъул цIех-рех гьабулеб "НОП-ВОРЛД" компаниялъул баяназда рекъон, бищун цIикIкIун тIахьал цIалулеб улкалъун кколеб буго Индия, хадуб Китай, Таиланд, Филлипина ва Чехия. Масала, тIахьал цIалиялда тIад индиялъулаз анкьида жаниб 11 сагIат хвезабулеб батани, россиялъулаз – 7 сагIат гурони инабулеб гьечIо.\nГьединабго хIал буго Дагъистаналдаги. Масала, информациялъул ва печаталъул министерлъиялъул баяназда рекъон, къого соналъ цебецин 70 проценталъ лъагIалида жаниб цо тIехь цIалулеб букIун батани, гьанже гьеб тарих бащалъулеб буго 40-гIанасеб проценталда. Гьединабго хIал рагIула газеталгун журналал цIалулезулги. Гьебго заманалда, масала, Дагъистаналда бугеб хIал босани, цIакъго къанагIалъун ругила харбал, къисаби хъвалел хъвадарухъаби. Амма кучIдул хъвалезул къадар, ахираб къого соналда жаниб, абизегIан дагьлъун рагIуларо.\nХалкъалъ тIахьал цIалунгутIиялъе ва прозаялдасаги цIикIкIун поэзиялъ гьанжесеб адабияталда бакI кквеялъе гIилла щиб? Гьел ва цогидал суалалги кьун, нижеца гара-чIвари гьабуна шагIир, Хъвадарухъабазул гIуцIиялъул авар бутIаялъул нухмалъулев ПатахIов МухIамадилгун.\nПатахIов МухIамад: «Цебе газеталги журналалги, рахъарал тIахьалги гурони цIализе жо букIинчIо. Гьанже интернет, телевидение буго ва гьелъ тIахьал нахъе цуна. КIиабизе, цIалдеялъул, лъай босиялъул иш расги лъикIаб хIалалда гьечIо. Лъабабизе, цебе унго-унгоял, ай Аллагьас жидее гьунар кьуразул рахъулаан тIахьал. Гьанжейин абуни, бокьарас бокьухъин кодоре росизе кIвеларелгIан бакIал тIахьал рахъулел руго, гьелгиха чIорогоял. Гьединал тIахьал гIемерлъиялъги гIадамазул ракIбуссунеб буго. Масала, цебе нилъ гьитIинал чагIи ругеб заманалда адабияталъул бахIарзаздехун цо гIажаибаб рекIел хинлъи букIунаан. Мактабаздаги гьелде кIвар кьолаан. Гьединал тIахьазда рехсарал бахIарзазул мисалалда гIун бачIунеб гIел куцалаан. Гьанжейин абуни, гьединаб ишалде кIвар кьолев чи гьечIо, гьеб лъиего хIажат гьечIеблъунги ккун буго».\nТIахьал цIалулезул къадар мукъсанлъун бугониги, цIех-рех гьабулез бихьизабулеб буго тIахьал хъвалезул къадар, цебеялде дандеккун, гьанже гIемерлъунцин бугилан. Хасго гIемерлъун ругила поэзиялде цIикIкIун кIвар кьолел, ай кучIдул хъвалел. Щибха гьелъие гIилла? Щай проза хъвалел дагь ругел?\nПатахIов МухIамад: «Гьеб буго кидаго букIараб жо. Цереги цIакъ дагьал гурони рукIинчIо прозаикал. ГьабсагIатги руго гьел, масала, ГIабдулхIалимов МухIамад, Расулов ГIарип, ГъалбацIовасул кигIанги лъикIаб проза букIана. ГIабдулгIазизов МухIамадица хъвала проза. Цинги, ГIалиева ГIайшат, Малачиева ГIайшат. ЧIарадаса ГIабдурахIманова ПатIимат абун йиго кигIанги лъикI прозаикиял асарал хъвалей гIадан. Гьединго, ЛъаратIаса вуго Садрудининги абун гIолохъанчи. Квеш ккараб жо буго гьунар гьечIелщинал цере кIанцIулел рукIин, гьунар бугезул рес гьечIого букIин».\nАхираб заманалда тIахьал рахъулел рукIин гурони, гьезие къимат кьолел чагIи, яги идара букIунаро. ГIемерисез абулеб жоги буго къимат кьезе цIалдолел тейилан. Гьеб пикру мекъийищ яги битIунищ бугебали абизе кIоларо, амма нилъер адабияталда критакайин абураб жо гьезего гьечIин абуни битIун букIина. ХIажат букIунарищ критика ва букIунеб батани щай гьеб гьечIеб?\nПатахIов МухIамад: «ТIахьал рахъулел руго бокьарас бокьараб бакIалда. Гьел гьекъизеги лъидаго кIоларо. Амма нижеда кIолеб жо буго, масала, Дагъистаналъул тIахьазул басмаханаялъ лъагIалида жаниб бахъулеб 7-8 тIехь гьоркьоб лъола ва гьезул гIолел-гIоларел рахъал рехсола. Критакал гьечIолъиялъе гIиллаги буго хIасил гьечIеб хIалтIи гьеб букIин. Жал зодоре рахинарун реццизе киназего бокьулеб буго, критика гьабуни, битIахъе тушманлъун кколев вуго. Гьеб битIун бичIчIулев чи къанагIатги кколев гьечIо. Хъвадарулев чиясул бищун кIудияб талихIкъосин буго гьунар гьечIегIан чиясда живго бищун гьунар бугевлъун кколев вукIин».\nПатахIов МухIамадил гара-чIвари гьабун хадуб, нижеца бухьен ккуна анцIгоялдасаги цIикIкIун чиясулгун, ва гьезие кьураб суал букIана исана кинаб тIехь нужеца цIаларабин абураб. I2 чиясда гьоркьоса полициялъул хIалтIухъан ГIалихIажи МухIамадовас цIалун батана Гъоркьа ЧIугIлиса ГIазизов СагIидица хъвараб ХъахIабросулъа МахIмудил хIакъалъулъ тIехь.


Районалъул имам Г1абдула Г1умарчиевасул хит1аб. - Районные новости - Новости - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nРайоналъул имам Г1абдула Г1умарчиевасул хит1аб.\n23.04.2020 15:18 Четверг\nАссаламу гIалайкум ва рахIматуЛлагьи ва баракатугь, хириял районцоял, диналъул вацал ва яцал.ТIоцебесеб иргаялда баркулеб буго нилъер жамагIаталда, тIолалго бусурбабазул хирияб Рамазан моцI тIаде щвей. ТIадегIанав Аллагьас тавфикъ кьеги нилъее киназего гьаб моцIалъул хиралъи, адаб, тIалаб цIунизе.\nКIиабизеги, бокьун буго нужедехун цогинухалъ цIакъ кIвар бугеб хитIаб гьабизе. Нилъеда бихьулеб буго сверухъ лъугьунеб бугеб захIматаб ахIвал – хIал. Къойилго цIикIкIунеб буго унтаразул къадар. Гьелда хурхун гIемерал батIи-батIиял харбалгун биценалги руго нилъехъе щолел. Сунда божилел, кинаб битIараб, кинаб тIекъабали лъалареб хIалалде колел руго гIемерисел гIадамал. Щибха нилъеца гьабилеб? Лъихъ гIенеккилел? Лъида нахъ рилълъинел? Къойилго нилъее рагьулеб хIакъикъаталъухъ балагьун, гьедин щакдарулезул къадар цIакъго дагь гурони хутIун батиларин ккола. Нилъеда Аварагас гIалайгьи салам, малъун тун буго, «нуж мутIигIлъе, нахърилълъа нужер церехъабазда, тIад ругел чагIазда»-ян. Нилъер динияб идараялъ, гьединго хIукуматалъул тIадчагIаз ва сахлъи цIуниялъул идарабаз нилъеде ахIи балеб буго, гьарулеб буго цIуна – къай гьабеян, чара къотIараб хIажатлъиялъ гурони рокъоса къватIире рахъунгеян. Рузман, жамагIат какал рокъор тIуразаре, тазияталъе росабалъе тIаде гъоркье хьвадун данделъаби гьаруге, телефоналъ ахIун, рокъобго дугIа – алхIам гьабун тIубазабе–ян.\nКIудияб гьари буго нужеде,гьаб тIаде щвараб хирияб Рамазан моцIалъги, хириял къояз хобалазде хьвадун,данделъаби гьаругеян ва гьабулебщинаб гIибадат-гIамал рокъор чIун тIубазабеян. Гьаб хIалуцараб ахIвал-хIалалъул хIисабги гьабун, таравихI какал разеги нилъ мажгитазда данделъизе гьечIо. Рес буго жив – жив чиясе жидер хъизам – лъималгун цадахъ таравихIалги цогидал какалги рокъор разе, гьезиеги кири ва жамагIат щвезе.\nГIалимзабаз, тохтурзабаз, хIукуматалъул церехъабаз малъухъе хьвадизе Аллагьас нилъее тавфикъ кьеги. Аллагьас нилъги цIунаги балагьаздаса ва бергьараб унта – щокълъиялдаса. ВассаламугIалайкум варахIматуЛлагьи вабаракатугь.


Гъизилюрталда - авар мацIалъул ва адабияталъул семинар » Ассоциация учителей аварского языка\n28 янв 23:21Цолъиялъул хIалтIи / Тадбирал\nСеминаралъул программаялде росун рук1ана "Авар мац1алъул дарсазда ц1иял технологиял х1алт1изари" абураб темаялда Гъизилюрт шагьаралъул №7 школалъул Дагъистан Республикаялъул мустах1икъай учитель Мух1умаева Сарат Мух1умаевналъул мастер-класс ва "ФГОС гъварид гьабиялъул шарт1азда авар мац1алъул дарсал кьей камил гьаби" абураб темаялда гургинаб стол.\nСеминар т1обит1улеб бук1ана Министерствоялъул планалда рекъон.\nСаг1ат 12 т1убалалде бат1и-бат1иял районаздаса, шагьараздаса к1икъоялде анц1гог1ан чи вак1арана Гъизилюрт шагьаралъул №7 школалде. Гьенир рук1ана г1адатиял муг1алимзабиги г1елмиял х1алт1ухъабиги, шаг1ирзабиги, иргадулаб нухалъги мац1алъулги миллаталъулги рах1атхварал суалал рича- чвазе данделъарал.\nДанделъиялъул даражаялъул бицунеб бук1ана гьенире рач1ал гьалбаз: Республикаялъул Лъай кьеялъул Министерствоялъул г1аммаб лъай кьеялъул управлениялъул консультант Х1ажиева Барият Мух1удадаевна, ДНЦ РАНАлъе г1емерал соназ нухмалъи гьабурав, филологиял г1елмабазул доктор, профессор Мух1амадов Мух1амад Ибрагьимович, Тахо-Годил ц1аралда бугеб г1елмиябгун ц1ех-рехалъулаб институталъул миллиял мац1азул секторалъул заведующий Вакилов Х1айбула Сулейманович, ДПГУялъул доцент Н1урмух1амадов Мух1амад Сайгидович, Тахо-Годил ц1аралда бугеб г1елмиябгун ц1ех-рехалъулаб институталъул г1елмияй х1алт1ухъан, авар мац1алъул учительзабазул Ассоциациялъул председатель Мух1идинова Баху Шамиловна, Аваразул миллиябгун маданияб автономиялъул председатель Шаг1бан Х1апизов, ДГУялъул дагъистаналъул халкъазул литератураялъул кафедраялъул преподаватель, доцент Мух1амадова Разият Мусашайиховна, ДИРОялъул филологияб лъай кьеялъул кафедраялъул преподаватель Юсупова Райх1анат Мух1амадовна, Ассоциациялъул координаторазул нухмалъулей, "Г1ахьвахъ район" муниципалияб г1уц1иялъул администрациялъул ишал т1уралей Г1абдулбасирова Раисат Мух1амадрасуловна, маг1арулазе хирияй шаг1ир, "Дир гьайбататаб алипба" т1ехьалъул автор Зургьалова Тубх1ат Муртазг1алиевна, авар мац1алъул учительзабазул Ассоциациялъул сайталъе нухмалъулей Саг1идова Сиянат Тимуровна, Казбек районалъул авар мац1алъул методист Г1абдулах1итова Джамиля Х1абирах1мановна, ТУОялъул авар мац1алъул методист Мирзабекова Нуцалай Сайгидах1мадовна, Гъизилюрт шагьаралъул лъай кьеялъул управлениялъул нухмалъулев Мух1амадов Г1абдукъадир Рамазанович, гьесулго заместитель Г1абдулат1ипов Г1абдулат1ип Г1умаханович, Гъизилюрт шагьаралъул авар мац1алъул методист Къурбанг1алиева Пат1имат Мух1амадовна, гьединго жидер махщелги бажариги т1ок1ал авар мац1алъул ва адабияталъул г1емерал муг1алимзаби - Мух1амадова Гулишат Г1абдусаламовна, Ленинкент поселакалъул №35 гимназиялъул авар мац1алъул муг1алим, Москваялда рахьдал мац1азул къецазда 2011 соналъ I бак1 ккурай ва гьединго цогидал машгьурал муг1алимзабиги.\nДанделъи байбихьана ц1алдохъабаз берцинал к1оч1ол раг1абаздалъун т1аде рач1арал гьалбазе кьураб ц1ар-ц1арккураб саламалдалъун. Гьелдаса хадуб данделъаразе рек1ее асар гьабуна Ибрагьимов Султаница махщалида пандрида рачарал маг1арул бакъназ.\n"Авар мац1алъул дарсазда ц1иял технологиял х1алт1изари" абураб темаялда 4 классалъул ц1алдохъабазе х1исаб гьабураб мастер-класс бихьизабуна Мух1умаева Сарат Мух1умаевналъ. Ц1алдохъабазул бак1алда рук1ана жалго муг1алимзаби. Дарсил тема бук1ана "Г1адатал падежал такрар гьари". Дарс г1уц1ун бук1ана лъималазе гуребги, ч1ах1иязеги г1ахьалъи гьабизе гъира баледухъ. Маргьаялъул къаг1идаялда г1уц1араб дарс ц1акъ бокьана киназего. К1удияб бак1 ккун бук1ана дарсида компьютер х1алт1изабиялъ: бихьизе, раг1изе, рак1алда ч1езе, ургъизе, х1асилалде рачине-кинабго х1исабалде босун бук1ана дарсиде х1адурараб материалалъ. Лъабго къокъаялде рикьарал дарсида г1ахьаллъулезе х1адурун рук1ана бат1и-бат1иял т1адкъаял, карточкабаздасан х1алт1аби. Дарсие бечедаб материал х1адурун бугоан жалго ц1алдохъабазул г1ахьаллъиялдалъун: х1алт1изарун ругоан ц1алдохъабазул гьаркьазул записал, сценкабазул видеороликал. Г1ат1идго пайда босун бугоан анимациял х1алт1изариялъги. Гьеб киналъго дарс ц1убараблъун, пайда ц1ик1к1араблъун, рак1алда ч1олеблъун ва мац1алде рокьи ц1ик1к1инабулеблъун лъугьана. Саратица к1вар буссинабулеб бук1ана г1адатал падежал лъазарулаго, ц1алдохъабаз гъалат1ал гьарулел, гьезие зах1малъулел суалазде, ва кин гьел т1аг1инарилелали бицунеб, бихьизабулеб бук1ана.\nГьединал ч1агоял, гъира базабулел, ц1алдохъабазе рокьулел г1адатиял гурел дарсал г1уц1и Саратие г1адатаб жо бугилан бицана Гъизилюрт шагьаралъул авар мац1алъул методист Пат1имат Мух1амадовналъ. 2000 соналдаса нахъе х1алт1улей йиго Сарат Мух1умаева Гъизилюрт шагьаралъул №7 школалда, 2005 соналдаса нахъе Саратица кьолел руго авар мац1алъул ва адабияталъул дарсал. Жиндирго х1алт1ул х1албихьиялъул кьуч1алда Саратица данде гьабуна г1емераб материал. Гьелъул х1алт1ул х1албихьиялъул бицана нилъер республикаялъул газет - журналаз гуребги, "Мордовия Республикаялъул халкъияб лъай" журналалъ, СОРИПКРО РСО - Алания сайталъ. Саратица жигараб г1ахьаллъи гьабула республикаялда т1орит1урел конференциязда, семинаразда, ДИРОялда т1орит1улел муг1алимзабазул махщел камил гьабиялъул курсазда гьелъ ц1алула докладал, рихьизарула мастер-классал. Саратил лъай цебет1езабиялъул тема ккола: "Байбихьул классазул авар мац1алъул дарсазда ц1иял технологиял х1алт1изари". Муг1алим гурейги, Сарат ккола пагьму бугей шаг1ирги. Гьелъул ва гьелъул ц1алдохъабазул асарал рахъана "Х1акъикъат" газеталда, "Лачен" журналалда.\n2012 соналда Сарат Мух1амадовна мустах1икълъана Гъизилюрт шагьаралда т1обит1араб "Бищун лъик1ав авар мац1алъул учитель-2012" къецалъулъ 1 бак1алъе. 2014 соналда Сарат мустах1икълъана республикаялъул VII "Бищун лъик1ав авар мац1алъул учитель-2014" къецалъулъ I бак1алъе.\nГьей ккола 2012 соналда Северияб Осетиялъул тахшагьаралда - Аланиялда т1обит1улеб бук1араб Шималияб Кавказалъул регионазда гьоркьосеб г1олохъанал муг1алимзабазул творческияб фестиваль-къецазул лауреат. Нальчикалда т1обит1араб гьебго къецалъулъ бергьенлъи босана 2014 соналда. 2014 соналда Саратица Москваялда т1обит1араб Т1олгороссиялъулго миллиял мац1азул ва г1урус мац1алъул учительзабазул мастер-класс бихьизабиялъулъги «За оригинальность и новизну методических решений» номинациялда бергьенлъи босана. 2015 соналда республикаялъул «Второе дыхание родным языкам» къецазулъги «Методическая копилка учителя родного языка» абураб номинациялда бергьенлъи босана.\nСарат ккола "Дагъистан Республикаялъул лъай кьеялъул Отличник", "Дагъистан Республикаялъул мустах1икъай учитель".\nГIемерал руго Саратие кьурал грамотабиги, дипломалги, баркалаялъул кагъталги, бат1и- бат1ияб буго гьезул даражаги: школалъул администрациялдаса байбихьун Россиялъул лъай кьеялъул министерствоялде г1унт1ун. Бищунго т1адег1анаб шапакъатлъун Саратица рик1к1уна ц1алдохъабазул мац1алде рокьиги гьезие щвараб лъайги.\nДарсие лъик1аб къиматги кьолаго, байбихьана данделъараз "ФГОС гъварид гьабиялъул шарт1азда авар мац1алъул дарсал кьей камил гьаби" абураб темаялда гургинаб стол. К1алъазе яхъана Баху Мух1идиновна, авар мац1алъул учительзабазул Ассоциациялъул председатель. Рахьдал мац1азул жакъасеб къоялда бугеб ах1вал - х1алалъулги бицунаго, Бахуца бихьизабуна ч1ванкъот1арал суалал ва гьезие жавабал къвариг1ун рук1ин. Миллион чи вугеб маг1арул халкъ, гьелъул мац1, тарих т1аг1ине рес гьеч1олъи бич1чизабизе кколила умумуздаян бицана гьелъ данделъаразда. "Билараб г1елалъул" наслуялъе тарбия кьеялде к1вар буссинабизе кколин, ва улбузеги тарбия кьун бажариялде хьул загьир гьабуна. Бицана т1ахьал нахъе рак1ариялда хурхун бат1и - бат1иял районазда бугеб х1алалъул. Т1ок1ал хисизе рес гьеч1ел т1ахьал хисеян ч1ей бит1араб гьеч1о. Цо-цояз гьебсаг1атго т1убазе х1аракат бахъулеб буго щибго маг1на гьеч1еб амру. Г1айиб гьеч1ел лъималазе ва учительзабазе буго тамих1 гьабулеб. Щай х1укуматалъ рит1ухълъи гьездасан т1алаб гьабулеб? Гьеб суал жидеего кьолел директорзабазги лъай кьеялъул нухмалъулезги гьеч1о т1ахьал рак1ари т1алаб гьабулеб. Гьезие баркала.\nБаркала загьир гьабизе ва мисал босизе мустах1икъав вуго данделъиялда г1ахьаллъарав Гъизилюрт шагьаралъул лъай кьеялъул нухмалъулев Мух1амадов Г1абдукъадир Рамазановичги. Хадубккунги жиндир кумек ва квербакъи бук1инилан раг1и кьуна Г1абдукъадир Рамазановичас Саратил ва цогидал Гъизилюрт шагьаралъул муг1имзабазул х1алт1уе лъик1аб къиматги кьолаго.\nГьединго к1алъазе яхъана Лъай кьеялъул Министерствоялъул вакил Барият Мух1удадаевна. Министерствоялъ к1удияб к1вар кьолила рахьдал мац1аздеян бицана гьелъ.Г1емерисел маг1арул школал жалго лъик1ал лъугьун, т1оцебесеб ц1алул планалдаса инкарги гьабун, к1иабилеб ц1алул планалдасан х1алт1улел руго. Гъизилюрт шагьаралъ республикаялъул лъай кьеялъул рахъалъ мустах1икъаб бак1 кколилан бицана Барият Мух1удадаевналъ, школазда г1уц1ун руго лъик1ал шарт1ал, руго г1емерал гьунар- бажари бугел муг1алимзаби. Лъик1ав муг1алимлъун вук1ине ккани, дуцаго кьолеб дарсги гьеб кьолелги рокьизе кколилан абун бугила Иосиф Ключевскиясилан лъуг1изабуна гьелъ жиндирго к1алъай.\n9 классалда бук1араб авар мац1алъул ва адабияталъул экзамен ц1игьабизе бегьуларищилан Саг1идова Сиянатица кьураб суалалъе гьеб нужерго нухмалъулезда, ай директорзабазда, бараб бугилан баян гьабуна Барият Мух1удадаевналъ.\nК1алъазе яхъана Райх1анат Мух1амадовнаги-ДИРОялъул филологияб лъай кьеялъул кафедраялъул преподаватель. Саратица махщел камил гьабиялъул курсазда гьабулеб кумекалъулги, гьелъул х1алт1улги бицун хадуб, Райх1анат Мух1амадовналъ Саратие ва Нурмух1амадова Шамеседо Ах1мадовналъе- Гъизилюрт шагьаралъул №8 школалъул авар мац1алъул муг1алималъе, кьуна ДИРОялъул рахъалъан баркалаялъул кагътал.\nМац1 цебет1еялъе ва ц1униялъе ругел квалквалазул ва масъалабазул бицана Тахо-Годил ц1аралда бугеб г1елмиябгун ц1ех-рехалъулаб институталъул миллиял мац1азул секторалъул заведующий Вакилов Х1айбула Сулеймановичас. Авар мац1алъул т1ахьал Ассоциациялъул сайталда лъезе ккеялъулги бицана гьес.\nГьебго пикру загьир гьабуна ДПГУялъул доцент Н1урмух1амадов Мух1амад Сайгидовичасги. Жиндирго к1алъаялъулъ "Мац1ал лъазариялъул центр" г1уц1изе лъик1аблъунги бихьизабуна.\nГ1ат1иракьалда маг1арул мац1алъул учителасе бугеб зах1малъиялъул бицана филологиял г1елмабазул доктор, профессор Мух1амад Ибрагьимовичас. Цебет1еялъе гьеч1ел шарт1азул бицана. Баркала загьир гьабуна авар мац1алъул учительзабазул Ассоциациялъе. Миллат гъункиялъе, цолъиялъе, цебет1еялъе гьабулеб х1алт1улъ кидаго г1ахьалъи гьабизе бугилан лъуг1изабуна к1алъай.\nРазият Мусашайховналъ к1вар буссинабуна шагьаралъул цо-цо школазда авар мац1алъул дарсал кьеялде бугеб тасамах1аб бербалагьиялде. Гьелъ умумузулги лъималазулги гьелдаса рокьи бичиялде рачуна.\nАхиралда киназулго рак1ал риинарулеб к1алъай гьабизе яхъайилан гьарана данделъараз маг1арулазул шаг1ир Тубх1ат Зургьаловалда.\nЖий ц1акъ ццидахун йик1анила мац1алда сверухъ гьединги бугеб рах1атхвей т1адеги т1ахьал нахъе рак1ариялъ багъарараб хъуялъан бицана Тубх1атица. Маг1арулаз абулила г1ин къот1изе кьелин, бер бахъизе кьелин, къот1ун бет1ер аниги, теларин. Щайдила нужги гьедин ч1еч1ел т1ахьал рак1аризе вакилзаби рач1араб мехалъ. Берги бахъилароанила, г1инги бугелъубго телаанила, бет1ерги лъицаниги къот1илароанилан елъулей Тубх1атил к1алъаялъ бигьалъизабуна суал. Бит1ун буго, нилъее къвариг1ун буго ч1ванкъот1и.\nЖеги г1емерал рук1ана пикрабиги, к1алъаялги. Бат1и -бат1иял к1алъаязул бук1ана цо пикру: мац1 ва миллат ц1уни.\nГъизилюрт шагьаралъул авар мац1алъул методист Пат1имат Мух1амадовналъ баркала кьуна данделъиялде рач1аразе, ва маг1арулазул г1адат ц1унун, бечедго г1уц1араб тепсиялде нахъе ах1ана данделъарал.\nДанделъиялъе ахир лъуна киназго цадахъ ах1улеб гимналъ.\nЦолъиялъулъ буго къуват. Цолъе, маг1арулал: прокуроралги, директорзабиги, лъай кьеялъул нухмалъулелги, умумулги, г1адатал маг1арулалги.\nЦIадаса ХIамзатил тадбирал Гъизилюрталда Тадбирал Авар мацIалъул учительзабазул слет Гъуниб Цолъиялъул хIалтIи / Блогал Миллиял мацIазда лингвистикаялъул дарсал. Авар мацI / Видео дарсал Семинар "Рахьдал мац1алъул дарсазда ФГОС " Тадбирал / Блогал Пачалихъалъул лъайкьеялъул стадартазда (ФГОС) рекъон авар мац1алъул дарсазда ц1иял педагогикиял технологиял х1алт1изари. ГIелмиял хIалтIаби / Докладал


Хасаб пикру: MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи » Страница 3\nMaгIарухъ » Хасаб пикру » Страница 3\nГьа-гьа. Интернеталъул хъулухъаздаса инкар гьабиялъул къойила байрамалда цIар... Бищунго цIакъ гьелъул ахIи балеб буго хьвараб бакIалдецин дунялалъулаб нусиречалде нух рагьулеб алат кодоб гьечIого унарез. Я басмаханаялъул щакъидул, я кагътил махI\nЕГЭялъ щиб бихьизабураб?\nГьечIила учителасе бизнес гIадаб жо…\nГIарац гьечIила, нуж къапIун чIайила… Гьабилеб дарман щиб? Дида бичIчIулареб лъалареб жоги чанги батиларищха аб дунялалда.


Гьудуллъиялъул куркьбалги хьвагIулаго... | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\n«Горцы» абураб халкъазда гьоркьосеб фольклорияб фестиваль тIобитIана МахIачхъалаялда.\nРасул ХIамзатовасул къотIноб бугеб аллеялда дагъистаниязда ва гьалбадерида жидерго пагьму-гьунар бихьизабуна республикаялъул фольклориял коллективаз. Миллиял кьурдабиги кечI-бакъанги, гьездаго гъорлъ цолъулеб гьалбадерил гьаракьги — гьеб киналъго байрамалде рачIаразе гIажаибго берцинаб асар гьабулеб букIана. Киназего бокьун букIана кьурдул сверулъе кIанцIизе.\nГIурустеатралда рагьун букIана «Дир Дагъистан — дир Россия» абураб суратазул выставка. Гьез бицунеб букIана Россиялъул тарихалда Дагъис-таналъ кколеб бакIалъул.\n— Жакъа нилъ данде гьарун руго гьудуллъиялъ. РекIелъ кIудияб рохел рещтIун буго гьалбадерил разиял гьурмал рихьидал. Жакъасеб байрамалъ цоги нухалда ракIалдещвезабулеб буго нилъер къуват гьудуллъиялъулъ ва цолъиялъулъ букIин, — ан абуна гьес.\nР. ХIамзатовасул цIаралда бугеб миллияб библиотекаялда гьеб къоялъ тIобитIана «Халкъазда гьркьосеб цадахъ рекъон хIалтIи-миллиял мацIалги культураги цIуниялъул аслу» абураб темаялда данделъи.\n— Дие цIакъ бокьана Дагъистан. Пана гьаюна дагъистаниязул гьалбадериде бугеб рокьиялъ. Биччанте миллатал гIемераб Дагъистаналда талихIалъул бакъ даим гвангъухъе букIине, — ян абуна гьелъ. Гьединго Татьянаца баркала кьуна жиндир захIматалъул гьабураб кIудияб адабалъухъги.\nЖакъа фестивалалъул гIахьалчагIи цере рахъине руго МахIачхъалаялъул Ленинил цIаралда бугеб аслияб майданалда, дандчIвазе руго республикаялъул культуралъул министр Зарема Бутаевагун. Цоги нухалда дагъистаниязе рес щвезе буго МагIарул театралда цебе тIобитIизе бугеб фестивалалъул гIахьалчагIазул церерахъиназухъ халгьабизе. ГIурус театралда тIобитIизе бугеб «Дир Дагъистан — Дир Россия» абураб концерталдеги ахIулел руго фес-тивалалъул гIахьалчагIаз.\nГьеб киналъулго бицине ва фестивалалъул хIасилал гьаризе кIудияб гьудуллъиялъул кIудияб байрамалъул киналго гIахьалчагIаз ахIулел руго ГIурус театралде «Цадахъ нилъ — Россия» абураб тадбиралде.


Божи-иман загІипав чи нужехъего ваче, гьесул пикрабазухъ балагьун дагІбадизе-къацандизе лъугьунге. Диналъулъ щулалъун ругел нилъеца, нилъеего пайдаялъе хІалтІичІого, загІипазе кумек гьабизе ккола, гьезие бакІлъараб гьир баччизе. Я дир вацал, цо чияс кинаб бугониги мунагь гьабун букІин лъани, РухІалъ малъухъе хьвадулел ругелъул нуж, хІалимго-хІеренго битІараб нухде ваче нужеца гьев. Вореха, нужгоги къосине гурин. Цоцазул раччи бачче нужеца ва гьедин МасихІил къанунги цІуне.


ЕГЭ: хIасилал ва тенденциял\nRussia - Unified State examination\nГIурус мацIалъул Цогояб пачалихъияб экзаменалъул хIасилал лъан руго гьал къоязда. Дагъистаналда араб соналде данде ккун гьел лъикIал ругин лъазабулеб буго Лъай кьеялъул министерлъиялъ. КIиго соналъ цебеги Дагъистан бищун цIикIкIараб къадар баллазул бугеб республика букIун батани, исана нусго балл гIицIго 8 чиясе гурого щун гьечIо. МугIалимзабазул пикруялда, ахираб кIиго соналъ экзамен тIобитIулеб бакIалда низам кьваризабиялъ лъай кьеялъул даража бахине буго.\nГIурус мацIалъул цогояб пачалихъияб экзаменалъул хIасилал 2015 соналъ кIиго баллалъ цIикIкIарал ругин 2014 соналда данде ккун, гьедин, араб соналъ гьоркьохъеб балл 43 букIун батани, исана гьеб 46 бугилан лъазабулеб буго Информациялъул халгьаби тIобитIулеб идараялъул регионалда бугеб бутIаялъул нухмалъулев МухIамад ХIажидадаевас. Амма кьезе кIвечIелги гIемер ругила. Бищун дагьаб букIине кколеб къадар баллазул хIалтIухъ щвечIел ва гьеб кьураблъун рикIкIинчIел лъабазаргоялдаса цIцIикIкун чи вугила. Бищун цIикIкIараб къадар, нусго балл босарал цIалдохъаби ккун руго гIицIго микьго чи. Амма гьел нусго балл босарал цIалдохъабазул хIасилазул жеги тIад халгьаби тIобитIизе бугила Роспотребнадзоралъин лъазабуна гьес.\nИсана кIиабилеб сон бугин гIадлу-низамалтIе бачIаралдаса Цогояб пачалихъияб экзамен кьейилан абулеб буго мугIалимзабаз. Цересел соназ экзамен кьечIогон хутIуларилан, агъаз гьабичIого толаанин цIалдолезги улбузги гьеб, гьанже кIвар кьолеб бугин цIалудейин абулеб буго гIурус мацIалъул мугIалим ХIусейнова ГIайшатица. ГIаммаб куцалъ лъай кьеялъул даража борхизе бугин, гIицIго лъай бугел гурого тIадегIанаб лъай босизеги инарин бицана гьелъ «Эркенлъи» радиоялъе.\nХIусейнова ГIайшат: «Дун цIакъ йохарай йиго гьаб кIиябго соналъ ЕГЭ букIине кколеб хIалалда кьолеб букIиналдаса. Кидаго гуро лъикIал хIасилал рачIунел, амма кколеб хIалалъ дарсаздаги хIадуруле, экзамен кьезеги хIадурулел лъималазда гьеб кьезе кIолеб буго. Амма жеги цIалдохъабазда ва улбузда, тIаде жоялъе жалго мугIалимзабаздаги тIубан бичIчIулеб гьечIо гьелъул бугеб кIвар. Лъаялъул даражаги гьанже борхизе буго. Щай гурелъул кIиго соналъ цебеги экзамен кьолаан бичун босун яги мугIалимзабаз кумакги гьабун. Гьедин щварал хIасилалги росун лъай гьечIел чагIи унел рукIана тIадегIанаб лъай босизеги. Гьелъ гIодобе ккун букIана тIадегIанаб лъаялъул даражаги».\nДагъистаналъул пачалихъияб университеталъул мугIалим ПатIимат Рамазановалъги гьединго абуна, цересел саназ Цогояб пачалихъияб экзаменалда лъикIал хIасилалгун рачIарал студентазул цIакъ квешал хIасилал кколаанила тIоцересел къоязго гьениб гьабулеб халгьабиялъул хIалтIи хъвараб мехалъ. Гьедин, чанги нусго бал босун рачIарал гIолилазул лъаялъул даража лъабилалда бащадабцин букIинчIила.\nАбизе ккола, 2014 соналъ Дагъистаналда Цогояб пачалихъияб экзаменалъул хIасилал тIолго Россиялда ругел хIасилаздаса гIодорегIанисел рукIанин гIурус мацIалъул, гьелда хурхун Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас лъазабун букIана Россиялда мугIалимзаби рачине ккезе ругин дагъистаниязда гIурус мацI малъизе. Исана гIурус мацIалъул ЕГЭ кьурал 21654 цIалдохъанасда гъорлъ 3000 цIалдохъанасда гьеб кьезе кIун гьечIо. Араб соналъ гьеб кьезе кIвечIезул къадар кIиго нухалъ цIикIкIун букIана.\nДагъистаналъул педагогаз кьуна ЕГЭ\nДагъистанияз географиягун литература тIасабищулеб гьечIо\nЕГЭ: Исана проблемаби дагьал рагIула\nЕГЭ 2015: «Прокуратураялъул хIалтIухъаби гIедегIун руго гIунгутIабазул бицине»


Гъарачайгун-Чергессиялда бугеб Архыз абулеб бакIалда балеб курорталъул территория.\nМоскваялде рачIунеб мехалда жидеда дора ругел гIадамаз абулин нуж нужерго гIадаталги рокъор тун рачIайин жидехъеян байбихьана Абакар Абакаровас. Гьединлъидал жидецаги абилин нужеда: нижер гьанир нижергоги ругин гIадатал. Гьелги 50 яги I00 соналъ цере гурел, тIубарал гIасрабаз цIунун, цоцахъе кьун щварал ругила.\nГьедин этнопсихологиял факторал абураб рахъалде кIвар кьезе кколин бицана Абакаровас ЭР-гун букIараб гара-чIвариялда. Балагьараб мехалда, гьеб хIисабалде босулеб гьечIила курортал рагьулел идарабаз. Хасго Шималияб Кавказ бусурбаби гIемераб регион букIиналъулги сан гьабулеб гьечIила.\nМасала, тIубараб тIоцебесеб къоялъ форумалда «лирика» наркотикалъулги гьакълилги бицун буго, къасийин абуни кванида цадахъ кьер-кьераб гIаракъиги чагъирги цогидабги лъунила цебе. Гьелъ тIутIал гIадин лъугьун, мехтун цо халкъги букIанила. Цинги кIиабилеб къоялъ форумалда Абакар Абакаровас курортал рагьулел идарабазул вакилзабазда цебе суал лъун буго.\nАбакар Абакаров: «БакIалъул жамагIатазда, муфтиязда дандбалищ нужеца нужерго хIалтIиян гьикъана дица гьезда. Гьезул харбидасан бичIчIана дандбалеб гьчеIолъи. Цинги форумалда вукIарав жамгIияв хIаракатчи МухIамад Муцольговасги ракIалде щвезабуна къватIиса пачалихъалъул бокьараб отелалде щведал, Къилба бихьизабулеб алатгицин батулин.\nКакикьжалги, Къуръаналгицин рукIунин. Гьединаб адаб бусурбабазул къватIиб пачалихъалда гьабулеб мехалда, цIикIкIанисеб халкъ бусурбабазул бугеб Шималияб Кавказалъул курортазда иш батIайисан батулеб буго. Гьадаб форум тIобитIулеб букIараб «Архыз» абураб комплексалда цониги гьечIо как балеб рукъ. Как базе ккани, хIалалъ добе-анибе цун къайи-цIагун бахъизе ккола как базе бакI. МахIачхъалаялда гьединал рукъзал щибаб кафеялда, рестораналда руго».\nШималияб Кавказалда курортал ралел чагIазул кIвар Дербенталда бугеб «Кырхляр» абураб хабзалаздеги буссинабун буго жамгIияв хIаракатчи Абакар Абакаровас. Гьелъул хIакъалъулъги щибниги лъалеб батун гьечIо дозда. «Кырхляр» ккола МухIамад аварагасда цадахъ ислам-дин тIибитIизабулел рукIанин абулел асхIабзабазул 40 чи вукъараб хабзал. Гьедин абула тарихчагIаз.\nХристианал Валаамалде унел гIадин, Шималияб Кавказалде рачIарал туристал, хасго бусурбаби, «Кырхляралдеги» ине бегьулин зияраталъин рикIкIунеб буго Абакаровас. Хасго гьабсагIаталда, Дербент шагьаралъ кIиазарго сон тIубай кIодо гьабизехъин ругеб мехалда, Дербенталда ругел гьединал бакIаздехун кIвар цIикIкIараб букIине бегьула.\nХасго 40 асхIаб цадахъго вукъараб бакIалдехун. «Гьа, гьединал бакIазде, нагагь жидеего бокьани, гьединги уна гIадамал», - ин жаваб кьун буго Шималияб Кавказалда курортал ралез.\nШималияб Кавказалда ругел курортазда хIухьбахъиялдасаги учузго чIолин къватIиса пачалихъазде хIухьбахъизе инеян бицуна дагъистанияз. Гьединлъидал Сочиялде, яги Россиялъул цогидал курорталде инегIан гьез тIаса бищула Туркияги, Египетги, Тайландги.\nГьединабго пикру буго цевехун рехсарав Абакар Абакаровасулги. Жал гIажаиблъизарунила «Архызалда» жидеца чIей гьабураб номералъул багьа 5 азарго гъурущ букIин. Чанго моцIалъ цеве Венециялда вукIанила жив, Сан-Марко абураб майданалда аскIоб бугеб «ункъо цIваялъул» отелалъул багьа букIанила 4 азарго гъурущ букIана. Эгеялъул ралъдал рагIалда Туркиялдаги отелазухъ гьебго багьа буго.\nТIад бугеб ретIел чуризе кьезе бакIгицин гьечIеб «Архызалдайин» абуни гьадабгунияб гIарац абулеб буго. Шималияб Кавказалъул курортазул идараялда кинаб бутIаялъгIагийин гьеб багьа-къадаралъул иш чIезабулебин гьикъидал, цебе ккараб куцалда, ракIалде кковухъе гьел чIезарулеблъи баянлъун буго форумалда рукIарал дагъистаниязе.\nШималияб Кавказалда курортал раялдалъун жидеца бакIалъул гIадамазе хIалтIи чIезабулин абураб пикру буго курортазул вакилзабазул.\nЖибго гьеб форум жаниб тIобитIараб «Архыз» курорталдасан бакIалъул гIадамазе бугеб санагIалъи яги пайда щибин Абакар Абакаровас кьураб суалалъе курорталъул вакилзабаз жаваб кьун буго жидеца гьезие грантал рикьулин.\nАмма гьелги мукъсаналго грантал ратанин бицана ЭР-лъе Абакаровас.\nАбакар Абакаров: «Гьебгунияб заманалда гIицIго кIиго грант бергьун бугоан бакIалъул гIадамазе. Цояб – цо млн гъурщиде. Цогидаб – 500 азарго гъурщиде. Дида ккола ришватчагIи хIалтIун ругин гьениса-гIебедеян. Гьанир гIумру гьабулел гIадамазе нужеца кинал бигьалъаби чIезарун ругелин, масала, Архыз комплексалда жиндирго бизнес гьабизе бокьарав гьаниса чиясул ресал рицейин абуна дица. КиналгIаги ресал ратичIо гьезул».\nГьединаб бербалагьи хадубкунги букIине бугони, бакIалъул гIадамазда гьоркьоб разилъи гьечIолъиги цIикIкIун, иш хIалуцине бегьулин абураб пикру буго жамгIияв хIаракатчи Абакар Абакаровасул.


Новолак мухъалъул администрациялъул мина\n20 соналъ халатбахъунеб буго Дагъистаналъул Новолак мухъалдаса тумал гочинари. Чачаназ дагIба балеб гьеб бакIалъа рахъинарун, МахIачхъалаялда аскIоб ралъдал рагIалда кьун руго гьезие ракьал.\nГьезие рукъзал ралеб «Новострой» абулеб гIуцIиялъул нухмалъулев дандчIвана республикаялъул журналисталгун. Гьес бицана монополиялда данде чIараб федералияб хъулухъалъулги Москваялдагун Дагъистаналда ругел хIакимзабазулгун жидер рагIи дандеккунгутIиялъул.\nНоволак мухъалдаса тумал гочинаризелъун къабул гьабураб программа буго пачалихъалъул. БатIи-батIиял гIиллабазда бан гьеб тIубачIого хутIун буго 20 соналъ. Бицуна цин пачалихъалъ гIураб гIарац биччачIин гьелъие, яги жалго гIадамалги гIедегIинчIин гьениса гочине.\nГьедин 20 соналъ цебе тумазул цо хъизан гочинабизе пачалихъалъ харж гьабулеб букIараб гIарац гьанже лъабилъ, ункъилъ кьабизе кколеб буго. Щайин абуни хъизанал кIодолъун, гьезие гIарац цIикIкIун биччазе кколеб буго.\nГьедин зама-заманалдасан гIезегIан ахIи-хIур букIуна гьеб суалалда тIасан. Тумаз абула хIакимзабаз жидеегоги борчIизабулин гьениб гьоркьоса пачалихъалъул гIарац.\nАзаралда ункънусго минаги, цо азарханаги, ункъо школаги гурони бан батичIого, республикаялъул нухмалъиялъ 2011 соналда хисана гьенир бакIал ралеб компаниялъул нухмалъулев. Гьанже гьенив тун вуго цеве Москваялда бизнесалда вукIарав МухIамадсани Мандиев абулев чи.\nАнкьнусиде гIагарун минаги, ункъо школаги, жеги дагьа-макъал бакIалги ран рахъарабго, тумал гочинарураб гьеб «Новострой» абулеб бакIалда парниказул къагIидаялда, лъагIалил бокьараб мехалда пихъ-михъ ва цогидал кванил нигIматал гIезарулеб кIудияб магIишат гIуцIизе кколин гьениб, гьеб кинабго Китаялдасагун Ираналдаса ва Латиназул Америкаялдаса гIунтIун босичIогоян абураб пикру бугоан гьев МухIамадсани Мандиев абулев чиясул.\nГьес Дагъистаналъул нухмалъиялде кагъатги хъван буго тумал гочинариялъул цIияб программа къабул гьабизе кколилан. Гьелда тIад хIалтIулел рагIула хIукуматалъул вакилзаби.\nПрограмма рагIалде бахъине кколеб буго 2016 соналда. Гьединго «Новостроялъул» нухмалъулел рази гьечIо Дагъистан Республикаялъгун Россиялъул экономикияб цебетIеялъул министерлъиялъ гьарулел къотIи-къаяздасаги.\nГьединаб къотIи-къай лъабго буго. Щибаб нухалда бищун хIажалъи бугел рахъал рихьизарун ратуларин гьенирин бицана пресс-конференциялда «Новостроялъул» нухмалъулес. Масала, чIванкъотIун рукъалъул багьа бихьизабун батуларила.\nГьединго бищун кIудияб дандеккунгутIи буго гьадинаб. Россиялъул экономикияб цебетIеялъул министерлъиялъ абулеб буго жидеца биччараб гIарцуда тIаде пуланаб гIарац Дагъистаналъги биччайин.\nАмма Москваялдаса дотацияз хьихьараб республикаялъухъа гьеб гьабун бажаруларин чIун руго бакIалъул хIакимзаби. Бажарулеб батичIони, инвесторал ралагьейин жаваб кьолеб буго Москваялъ.\nАмма гIадамал гочинариялда хурхараб пачалихъияб программаялъе ратулел чагIи рукIунарин инвесторал, гьеб тIубан батIияб суал бугин абуна пресс-конференциялда «Новостроялъул» нухмалъулев МухIамадсани Мандиевасги.\nХадуб хал кколел батIи-батIиял идарабаз ришват хIисабалда 30 млн гъурущ тIалаб гьабулеб бугин «Новостроялъул» нухмалъулесухъаян абун букIана журналистазе интервью кьолаго республикаялъул нухмалъулес.\nГьелъие баян кьеян абуна гьесда «Новое дело» газеталъул журналисталъ.\nМухIамадсани Мандиев: «Президентасул рагIабазе баян кьоларо дица. Гьесухъ цIикIкIун баян батила, гьесда гьикъе».\nГьединго цебехун бицухъе, гьеб компаниялда сверухъ гIезегIан ахIи-хIур букIуна. БукIине кколелдаса жиндирго хъулухъалдаса пайда босунилан нахъе вахъана Мандиевасда цеве вукIарав нухмалъулев. Россиялъул жанисел ишазул министерлъиялъул Шималияб Кавказалда бугеб БетIераб БутIаялъ цIех-рех гьабулеб буго гьесда хурхун.\nЩуго млн гъурщил багьаяб къадаралда гьабизехъин букIараб хIалтIи нахътIамун буго. БитIун 2011 соналда бахъун буго къанун. Гьелда рекъон, бакIал раялъул хIалтIаби гьаризе изну щвезелъун къец лъазабизе ккола сайтаздасан баяналги кьун.\nГьеб рахъалъ хIалтIи щвалде щвараб гьечIилан монополиялда данде чIараб федералияб хъулухъалъул дагIба буго гьабсагIаталда вугев нухмалъулесдехунги. Масала, Новолакалдаса МахIачхъалаялде аскIоре гочинарулел тумазе минаби ралел руго гIицIго цохIо Новолак мухъалъул администрациялъ.\nГьенир 70 проценталъ хIалтIаби гьеб мухъалъул администрациялъ гьарулел ругилан пресс-конференциялда Мандиевасги тасдикъ гьабуна.\nГьелъул магIна бугин гьел чагIаз тIокIав батIияв чи гьеб бакIалде аскIове къазе тунгутIийин рикIкIунеб буго монополиялда данде чIараб федералияб хъулухъалъ. Амма Мандиевас абулеб буго къецалда гIахьаллъизе рачIунел гьечIин цогидал бакIал ралел компаниял.


МУСТАХ1ИКЪАЙ МУГ1АЛИМ. - 9 Октября 2015 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nЧетверг, 26.04.2018, 00:42 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2015 » Октябрь » 9 » МУСТАХ1ИКЪАЙ МУГ1АЛИМ.\nНилъер улка бечедаб буго махщелчаг1аз ва устарзабаз. Кинабго махщалие байбихьи лъола школалъ, бухьараб бук1уна учительзабазда. Нижер школалъул бицунаго бищунго цебе рак1алде бач1унеб ц1ар ккола г1умрудул 60 сон школалъе кьурай Умужат Къасумовна.\nУмужат Къасумовналъ нахъа тана зах1матаб ва бечедаб х1алт1ул нух. Учительлъиялде т1оцебесеб гали т1амуна Хьини росдал байбихьул школалда. К1вах1 гьеч1ого хьвадана гьей кьурабалъанги, парсахъанги, к1к1алазул сухъмахъ нухаздасанги жиндирго ц1алдохъабазухъе ва хирияб школалде.\n1954-2014 саназ Умужат Къасумовна х1алт1ана Г1арани гьоркьохъеб школалда. Гьей школалде яч1арал саназ интернаталда лъималазул къадар 200 г1анасеб бук1ана. Гьел рук1ана цо Хунзахъа гурелги цоги-цогидал районаздасаги ц1алдохъаби. Эбел-эмен аск1ор гьеч1ел, лъаг1алида жаниб цо каникулаз гурони рокъоре руссине рес гьеч1ел гьел лъималазул школалда лъугьун бук1ана цо хъизан. Умужат Къасумовна к1вах1 тун х1алт1ана учительлъунги воспитательлъунги, эбелалъ г1адин т1алаб гьабуна ц1алдохъабазул. Лъималаздехун бугеб рокьи бихьулаан гьелъ классалдаги класс тун кьват1ибехунги лъималазул гьабулеб бук1араб т1алаб-агъазалъулъ.\nМун интернаталде гьал лъималазе\nЭбеллъун яч1ана бищун х1еренай.\nЩиб къвариг1аниги кумек гьаризе\nГьудуллъун йик1ана бищун цеесей.\nГьурмахъ балагьидал бич1ун лъалаан\nЛъил къварилъи жакъа, лъил роххел бугеб,\nЩив х1адурун вугев, щив к1ух1аллъарав,\nЩай ясалъул берал маг1ил ц1ун ругел,\nДур г1ат1идаб рек1елъ г1ун бук1ана бак1\nКиналго рак1арун данде гьаризе.\nЛъик1алин квешалин ц1арал ч1вач1ого\nЦ1умур кьабун къват1ий т1орит1ана гьел.\nНилъер г1ат1идаб ват1аналъул г1емерал шагьаразда тана жидерго сахаватаб лъалк1 Г1арани школалда ц1аларал Умужат Къасумовнаялъул ц1алдохъабаз. Кире щваниги гьезул рек1елъ хут1ана жидерго учителасул мисал. Гьезда гьоркьосан Хучбаров Загьид-кьоял ралев устар, Гьит1инов Гьит1ич-гамил капитан, Мах1муд Апанди-шаг1ир, Г1алибегов Г1амир ва Мух1амадов Жаватхан-врачал ва гьел гурел жеги г1емер бат1и-бат1иял махщалил устарзабазул жакъа къоялде щвезег1анги бухьен хут1ана школалъулгун ва учителасулгун.\nХ1алт1улъ щварал бергьенлъабазухъги бажари бугел ц1алдохъаби куцаралъухъги Умужат Къасумовна мустах1икълъана «Отличник народного образования СССР» абураб х1урматалъул ц1аралъе.\nШколалъул х1алт1ухъабазги ц1алдохъабазги баркулеб буго Умужат Къасумовнаялда учителасул къо ва х1алт1улъ 60 соналъул юбилей, гьарулеб буго гьелъие халатаб г1умруги чорхое сахлъиги.\nМустах1икъай муг1алим, Умужат Къасумовна\nБаркула, Умужат, дуда гьаб байрам\n-Муг1алимлъиялъул лъабкъоябго сон\nГ1олилал куцараб зах1маталъул нух\nСверун батаги дур лъик1аб рахъалде.\nЛъабкъоябго соналъ дуца кьураб лъай\nЛъун буго г1олилаз г1умрудал нухда,\nГ1адамал разиял х1алт1и берцинал,\nБицаде ратана дур ц1алдохъаби.\nДуца лъай кьунщинал ц1алдохъабазул\nЦ1ик1к1унисел гьанже хъулхъазда руго\nАдаб-хъатир бугел г1аданлъи т1ок1ал\nГ1олилал куцайдал кидаго дуца.\nРосе мисалалъе Загьидгун Гьит1ич,\nГьезул гьунаразул гьеч1ищ кибго ц1ар,\nКинаб хъулухъалда ратананиги\nРатула мисаллъун дуца куцарал.\nМун историялъул учительница,\nИнсанияталъе г1акълу-лъай кьурай.\nКьеги дуй Аллагьас жеги нахъеги\nГьедиг1анаселго т1адеги сонал\nДуе сахлъи кьеги г1алам урхъараб,\nАллагьасул рахъалъ кири ц1ик1к1араб.\nКидагоги таги мун рохалида\nХалатал сонал кьун, сахлъи чорхой кьун.\nГIарани школалъул коллектив.\nПросмотров: 217 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 5.0/1


Автор: Имара Саидова · 21.09.2021\nСентябрь зурул 9-нний МахIачкъалалив Дусшиврул къатраву хьунни щалагу Аьрасатнал проектрал лагрулийсса «Вахта Героев» тIисса патриот акция. Гьашину Дагъусттаннай ва акциялун хас дурсса мероприятие кIилчинни хъанахъисса. МуницIун бавхIуну, сентябрь зурул 9-12-нний республикалул шагьрурдай ва щархъаву Аьрасатнал вирттал жагьилсса никирттащал хьунабакьлакьисса тамансса мероприятияртту хьунни. Акциялул агьаммур мурад вирттаврал гьунарду эбратран лавсун ялун нанисса ник тарбия даву бур.\nПроектрал лагрулий Дагъусттаннал жагьилтуращал, волонтертуращал, юнармейцынащал, кадетътуращал, ТОКС-рал кьюкьлущал ва жагьилтурал жяматийсса ва аьрали-патриот идарарттал вакилтуращал хьунабакьин увкIун ия Аьрасатнал 14 виричу. Аьрасатнал вирттавравух бия Владимир Аьлимов, Абубакар Костоев, Валерий Куков, ДибирхIажи МахIаммадов, Александр Чернов, Игорь Тарелкин, Анатолий Коробенков, Евгений Черняев, Аьрасатнал Вирттаврал ассоциациялул жяматийсса идаралул секретарь Ирина Лампартер, вара Ассоциациялул член Светлана Гурина.\nМероприятие дайдихьлахьисса ихтилат бунни ДР-лул миллатирттал политикалул ва диндалул иширттал министр Энрик Муслимовлул. Министрнал балжину бувсунни «Вахта героев» проектрая ва муниву гьуртту хьун бувкIсса Аьрасатнал вирттаврая.\n«ХIакьину ва проектрал лагрулий республикалийн увкIунни Аьрасатнал 14 виричу. Цала къучагъшиврийну ва гьунарданийну вайннал лайкь дурссар «Мусил ЦIуку» – Аьрасатнал Федерациялул Виричу тIисса яла бюхттулмур награда, – кIицI лавгунни Энрик Муслимовлул.\nАьрасатнал Виричу, полициялул полковник Владимир Аьлимовлул бувсунни Аьрасатнал Вирттаврал ассоциациялул жяматийсса организациялул даврия ва мунил хьхьичI бивхьусса агьамми масъаларттая. КIицI лавгунни, укунсса мероприятиярттал жагьилсса ник тарбия даврин хъунмасса кумаг буллалишиву.\nАлександр Черновлул дакIнийн дуртунни 1999-ку шин, бувсунни Дагъусттаннал аьрщарай бувсса гьунардания.\nАлександр Черновлул Дагъусттаннал уздансса жагьилтуран чIа увкунни цала гьунарду элмулуву, медициналуву, космонавтикалуву ва цаймигу арардаву аьч баву.\nАьрасатнал Виричу, летчик, парашютист-испытатель Игорь Тарелкиннул оьвчаву дунни жагьилтурайн Летный училищардавун буххансса.\nДагъусттаннал аьрщарайн бувкIсса Аьрасатнал вирттаврал бувсунни вирттаврал цIарду лайкь дан бувсса гьунардая.\nХъирив Ленинкантуллал 35-мур гимназиялул ТОКС-рал отрядрал бувсунни цала дачин дурсса даврия. Ихтилатирттал лях-карах вирттаврал жавабру дуллунни жагьилтурал буллусса суаллахьхьун.\nАьрасат кIинтнийн хIадур шаву\nАПК лябуккан баврил масъалартту ххал бивгьунни\nАслан ХIажиагъаевлул гьузуй бивтунни Босфор\nСледующая публикация «Вирттаврал вахта» Къизилюртлив\nПредыдущая публикация Шестеро пострадавших поступили в Хасавюртовскую ЦГБ впоследствии пожара в гостинице Хасавюрта


Автор: ilchi · 23.05.2020\nКоронавирусрал къашавайсса инсантурал цIуллу-сагъшиврул цIаний захIматсса шартIирдай зий бур хIакьину цинявппагу хIакинтал. ЦIуссалакрал шяравасса жагьилсса хIакин, ХIабибуллагьлул арс Аьбдулбарин МахIаммадовгу миннавасса ца ур.\nАьбдулбарин мюрщи классирттаву дуклакисса чIумалва вайннал кулпат бивзун бур Москавлив. Ва дуккаврил гьунар бусса, итххявхсса оьрчI ивкIун ур. Школа къуртал байхту, чIивинийва хIакиннал пиша ххуй бизлазисса Аьбдулбарин увххун ур А.И. Евдокимовлул цIанийсса Москавуллал медициналул ва стоматологиялул университетравун (МГМСУ).\nВа къуртал байхту увххун ур И.М.Сеченовлул цIанийсса Цалчинмур Москавуллал медициналул университетрал ординатуралувун. Коронавирусрал инфекция сукку шайхту, Аьбдулбариннун пикри хьуну бур ва азаруннил къашавайми хъин буллалисса хIакинтуран кумаг буллан.\nВа цува рязину стажер хIисаврай зун ивкIун ур 4-мур Москавуллал университетрал азарханалий. Аьбдулбарин буслай ур азархана къашайшалтрал бувцIуну бушиву, цавай гьаннин, цавай букIлай бушиву. Укунсса тагьарданий хIакинтуран хьхьара къадурну зун багьлай бушиву.\n— Жува мюхчан шайсса янналуву зун рахIатну бакъар, амма вай къаларххун пайда бакъар. Зий буру бригадарду бувну, цаннал ца баххана буллай. Жула шаппами жун, смена къуртал хьуну махъ, видеосвязьрайхчIин ккаклай бур. Ци чулийгу, цIанасса тагьарданий хIакинтуран махъаллил хьун бучIину бакъар ,- тIий ур Аьбдулбарин.\nМахачкала переходит на первый этап снятия ограничений\nПредыдущая публикация Биччибакъулшиву ххирану дацIайссар\_


Dagestan - Forum of businessman/Exibitiom-1\nДагъистаналъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазаница мисалалъе рачана республикаялъул экономикаялъе квербакъулел олигархалгун бизнесчагIи – Зиявудингун МухIамад МухIамадовал, Сулейман Керимов, ГIумар МуртазагIалиев, МухIамад СагIадулаев ва цогидал.\nАмма хадубго какун гIодоб лъуна республикаялъул экономика – биххун тIатIала кколеб бугила умумуз данде гьабураб магIишат. ТIадежоялъе килщида килищ кIутIун жо гьабуларел хIакимзабиги ругила, жидеего щолеб давладул гурони ургъел гьечIел.\nУргъел гьечIолъиялда тIаде лъай гьечIолъиги бугила. Мисалалъе, Москваялдаса гIарац бачIине рес кьолел проектал хIадуризецин лъалеб гьечIила гьезда. Гьедин жиндир лъай-хъваялдалъун Москваялдасан биччалеб бугеб гIарац кодобе щолеб гьечIила хIакимзабазул лъавукълъиялъ (гьез мекъи документалги цIун).\nГьенир кIалъана советияб заманалдасаго машгьурал заводазул нухмалъулел. Масала, Гъизляралъул заводалъул директор Ибрагьим АхIматIов. Цогидазда дандеккун жидер доба иш лъикI бугин абуна гьес, амма гIолилал рачIунел гьечIила хIалтIизе. Гьезие бокьун гьечIила басрияб къайи-цIаялда хIалтIизе. Гьединлъидал цIияб аппаратура босизе жидее гIарац къваригIун бугила.\n«Электросигнал» заводалъул директор ГIабдуразакъов ТIалхIатица бицана зама-заманалдасан халгьабиял тIоритIизе рачIунел низам цIунулез рахIат хвезабун бугила жидер. Гьединазул 28 гIуцIи рагIула республикаялда. Ришватал тIалаб гьаризе лъугьунила гьел.\nГьеб хIужа тасдикъ гьабуна республикаялъул прокурор Рамазан Шанавазовасги. Гьедин гьез гьукъун буго исана заводазда тIобитIизехъин батараб 150 гIан халгьаби.\nФорумалъул ахиралда кIалъана медицинаялъул гIелмабазул доктор МухIамад Мажидов. Чанго сон буго гьес хIукуматалде цо проект битIаралдаса, амма доз гьелъие жаваб кьолеб гьечIо.\nМажидовасе къваригIун буго Дагъистаналда фармацевтикаялъул завод базе. Хас гьабун абуни, бидул бакIалда чорхолъе биччазе бегьулеб дару ургъун буго гьес. Амма гьелъие хIажатаб 5 млрд гъурущ республикаялда гьечIин жаваб кьуна тохтурасе дармилгун промышленносталъул министр Юсуп ГIумавов.\nМажидов МухIамадица ЭР-ялъе гьадин загьир гьабуна форумалда тIасан пикру.\nМажидов МухIамад: «ГIемераб хабар бицунеб буго гьаниб. Модернизациялъул бицунеб буго. Гьеб жо ккола, мисалалъе, хьитида рукъи байги. Революция гьабизе ккола гIелмудулъ. Гьединаб революция гьабизехъин буго нижеца цIияб даруги биччан. Каспи ралъдалъ буго нилъер чорхое къваригIанщинаб жо.\nГьабсагIат 40 процент гурони нилъер хIукуматалда доноразул би гьечIо. 80 проценталъ дарабиги къватIиса росулел руго. Гьеб кинабго хисулеб дару гьабунани кигIан лъикI букIинеб. Брендин рукIуна бицунел.\nМасала, нилъер бренд бугин кубачиязул хунжрул, ансадерил гIунсби, табасараназул халичаби…\nНилъее къваригIун буго Дагъистаналъул медицинаялъул бренд! Гъолъ нилъ дунялалдаго лъазаризе руго. Жеги кибниги гьечIо гъодинаб дару. Гьелъие гьанже президентас гьаниб нух бахъараб гIадаб жо кканилан кколеб бугоха дида. Би хисулеб дару къваригIинчIого киданиги букIине гьечIо хIукумат, чиги унтичIого вукIунаро».\nФорумалда экономикаги хIакимзабиги каканиги, республикаялда гIезегIан ругин церетIеялъе ресалги инвесторазе хIажатал шартIалгиян абулеб букIана къватIиса рачIарал гьалбадерица.


Dagestan / police\nЦIех-рехалъул комитеталъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул хIалтIухъанас инкар гьабуна Хасавюрталдаса цIех-рехчи Рамазанов Запирида хурхун такъсир гьабиялъул иш рагьизе. Гьесда тIаса гIарза хъван букIана Хасавюрт мухъалъул Муцалаул росулъа ГIумархIажиев Билалица. Гьесул ихтиярал цIунулей адвокат Сапият МухIамадовалъ тIалаб гьабулеб буго кIиялго цIех-рехалъул хIалтIухъаби тамихIалде цIазе кколилан.\nГIумархIажиев Билалил вас ГIалибулатиде гIунтIизабулеб буго гьес Такаева Динара абурай ясалда зулма-хIал гьабиялъул гIайиб. Гьеб иш ккун буго 2013 соналъ. Гьебго соналъул октябрь моцIалда гьеб такъсир гьабиялъул щаклъи бугезул цоявилан абун ккун вуго ГIалибулатги. Амма гьей ясалда цевеги вачун вихьизабураб мехалъ гьев вукIинчIин гьевилан абун буго Такаева Динараца. Гьелдалъун гIайиб гьечIолъиги чIезабун 27 октябралда нахъе виччан вуго ГIалибулат цIех-рех чагIаз, амма гьев къватIиве виччалелдего гьесул эмен ГIумархIажиев Билал жиндихъего ахIун, цIех-рехчи Юсупов Запирица вас къватIиве виччаралъухъ 200 азарго гъурущ тIалаб гьабун буго гьесухъа.\nЖиндир гьедигIан гIарац гьечIин гьас абурабго 100 000 гъурущ босун буго. Юсупов Запирихъе гьеб гIарац кьолеб мехалъ Билалида цадахъ нугIлъиялъе гьесул гIагарал чагIиги рукIун руго аскIор. Амма иш гьелда лъугIун гьечIо. 2014 соналъул февралалда нахъойги ахIун вуго цIех-рехчияс Билал жиндихъего ва васасда тIад такъсир гьабиялъул иш къотIизабизе бокьун батани жеги 400 000 гъурущ кьейилан чIун вуго. Нагагь лъиданиги гьелъул цIар бахъани Такаева Динарада гьес хIал гьабунин гьесилан чIезеги гьабун жанив тIамичIого тезе гьечIин. Гьелда тIадеги изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къукъаялъе кумек гьабунин гьесиланги тIаде жубазе бугилан хIинкъиги кьун буго. Жинде разилъичIого рес букIинчIилан абулеб буго Билалица, жиндир вас доб мехалъ унтун вукIанин ва гьабсагIатги вугин гьев унтун.\nГIумархIажиев Билал: «Цин бугони дихъа гIарацги босе, хадуб вас жанив тIамичIого теларилан хIинкъабиги кье гьес. КIолеб батани тIамейинха гьанжеян абуна дица гьесда. Гьесул гурони рахъ кколеб гьечIо гьесул нухмалъиялъги. РитIухълъи лъагIараб инжитаб заманалъ лъихъа кумек гьарилеб? Дир вас гьабсагIатги унтун вуго, гьедин вукIаниги толев гьечIо гьев цIех-рехчагIаз».\nБицен гьабулей Такаева Динарада тIад зулму-хIал гьабураб къоялъ ГIумархIажиев ГIалибулат азарханаялда вукIун вуго, гьеб тасдикъ гьабулел тохтурас кьурал документалги рагIула, амма цIех-рехчияс гьезул санцин гьабун гьечIо.\nЖиндихъа хIинкъизеги гьавун ришваталъе гIарац бахъанин цIех-рехчи Юсупов Запирицаян гIарза хъван буго ГIумархIажиев Билалица, МахIачхъалаялъул цIех-рехалъул бутIаялде. Амма гьесул гIарзаялда рекъон цIех-рехчиясда тIад такъсир гьабиялъул иш рагьизе инкар гьабун буго, ЦIех-рехалъул комитеталъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъул хIалтIухъан Рамазанов Арсеница. Юсупов Запирил хIалтIулъ щибниги такъсирияб иш гьечIилан хIукмуги къотIун. Гьесда гIайиб гьечIолъи чIезабизелъун далил хIисабалда гьес бачунеб буго гьереси тIатинабулеб алат - детекторалъ кьурал баянал. Гьеб хIужаялда буго бищунго ракIрелъун, ГIумархIажиевазул ихтиярал цIунулей адвокат Сапият МухIамадовалъул.\nСапият МухIамадова: «ЦIех рехчиясул логикаялда рекъон чиясул такъсир гьечIолъи чIезабизе цохIо гьереси тIатинабулеб детекторалъул баянал гIолел рагIулаха гьедин батани. Къануналда рекъон абуни я такъсир чIезабизе, я гьеб гьечIолъи тасдикъ гьабиялда жаниб гьеб детекторалда бараб жо щибниги гьечIо. Детекторалъ бицараб жо гIолеб батани гьедин батани, тIубарал цIех-рехчагIазул къукъаги, гьез гьабулеб хIалтIиги гIададисеб жо кколеб рагIулаха. Гьеб жоялда тIад гIанкIу белъуларищ? Къокъ гьабун абуни гьаб бакIалда цояв цIех-рехчияс бахчулеб буго цогидав цIех-рехчияс такъсир гьабураблъи ва жинцагоги такъсирияб ишалде нуцIа рагьулеб буго. ГIумархIажиев Билалил жеги гьез сурав босичIел нугIзал руго, цIех-рехчи Юсупов Запирица ришват босараблъи тасдикъ гьабулел, гьеб цо.\nКIиабизе, Юсупов Запирилги, гьесда тIасан хъвараб гIарзаялда хурхун такъсир гьабиялъул иш рагьизе инкар гьабурав, МахIачхъалаялдаса цIех-рехчи Рамазанов Арсенилги нухмалъулел рагIула гьудулзаби. Гьезда лъазецин лъаларо дица гьезда тIасан диваналде гIарза хъвараблъи. Киналниги далилазул санцин гьабичIого гьез инкар гьабуна жидерго пишацояда тIад такъсир гьабиялъул иш рагьизе».\nРамазанов Арсенида тIасан МахIачхъалаялъул Советский мухъалъул диваналде гIарза хъван буго гьанже Сапият МухIамадовалъ. Гьелъ гьединго бицана бицен гьабулей Такаева Динарада хIал гьабунилан абураб хIужа тасдикъ гьабулеб цониги далил гьечIилан. Ясалъул эбелалъ цIех-рехчагIигун цадахъ рекъон жиндего гIарац щвезелъун ургъунго гьарулел макраби ругин гьелилан.\nТакаева Динарада тIад хIал гьабиялда щаклъи бугел жеги микьго гIолохъанчи вугилан бицана Сапият МухIамадовалъ хадубги. Гьезул эбел-инсухъаги тIалаб гьабулел букIун буго цIех-рехчи Юсупов Запирица гIарац, амма гьел разилъун гьечIо ришват кьезе.


Дие бокьун буго цо гIажаибго берцинаб гIамалалъул гIаданалъул хIаazкъалъулъ бицине. Хъарпузал ричизе МахIачхъалаялда бугеб «ГIакаро» кафеялда нахъа ругел минабазул азбаралъуе щун йикIана дун. Щибаб къойил…\nЦIа ккеялде рачуна\nАхираб заманалда гIемерлъулел руго минабахъ цIаккеялъул хIужаби. Аслияб къагIидаялда гьелъие гIиллалъунги ккола, токалъул ва газалъул алатал хIалтIизарулаго, гIадамазул кIвар гьечIолъи.\nБан лъугIулареб больница\nАхирал соназда инсанасул сахлъиялде кьолеб кIвар киса-кибего гIадин нилъер республикаялдаги цIикIкIанин абизе бегьула. Рана цIиял поликлиникаби, кардиологияб центр, Каспийскиялда берзул больница ва цогидалги районаздагун росабалъ…\nГIажаибго берцинаб, гIурччинлъиялъ жаниблъи бацараб, ралъдал карачелабазул хIеренаб сасалъ беэдараб бакIалда эхетун буго Каспийск шагьаралда бугеб Дагъистаналъул беразул микрохирургиялъул центр. Исана 12 сон тIубала дагъистаниязе…\nТIайгиб Халитов гьавуна 1937 соналда ЦIунтIа районалъул Шагьикь росулъ. Гьес анкьго сон бараб мехалда, гьезул хъизамги цогидал цIунтIадерил жамагIаталго гIадин, гочинабуна Чачаназул Ведено районалде. Гьел…\nРедакциялде гьаб кагъат бачIингун, нижеца хIукму гьабуна кагътида хъвараб хIалалда ахIвал-хIал бугищали бихьизе сапаралъ рахъине. Ниж дандчIвана Темиргъой росдал бегавул Булач Улисовгун. Гьесул умумул ккола…\nКанлъи: къаси араб къад гурого бачIунаро\nАхирал соназда улкаялъул хIукуматалъ кIвар кьолеб буго росабалъ ругезул гIумру цебетIезабиялде.


Жакъа нилъер тохтурзабазгун медсестрабаз бахъулеб хIаракат – гьеб буго унго-унгояб бахIарчилъи загьирлъулеб гьунар. Щибаб секундалъ жидерго гIумруялъе бугеб хIинкъиялъухъ балагьичIого, къеркьолел руго гьел аза-азар унтарав хвалдаса ворчIизавизе гIоло.\nНужее, хIурматиял тохтурзаби, бетIер къулула ва ракI-ракIалъ баркала кьола!\n«Республиканский урологический центр» абураб ГБУялъул бетIерав тохтур Дибир ХIажиев дида лъала лъебергогIан соналъ. Централда гьев хIалтIулев вуго 26 соналъ, ай гьеб рагьараб къоялдаса нахъе. 1996 соналдаса нахъе гьес нухмалъи гьабулеб буго рехсараб централъе. 1980-абилел соназда вукIана Централияб больницаялъул урологияб отделениялъул заведующийлъун.\nГьев гIадав гIадатияв, сахаватав инсанги тIадегIанаб даражаялъул махщелчиги ватизе захIматаб иш буго. Сардил кватIараб гIужалдацин, гьевги ворчIизавун, гьесие дурго къварилъи загьир гьабуни, ракIчIун абила: гьеб параялъго тIаде вахъине вуго гьев, дур мурад тIубалеб нух батизе. КъваригIелги тIубан гурони, жиндирго рокъове тIад вуссинеги гьечIо. МухIканго абуни, рокъовецин унаро – хIалтIудаго вукIине вуго, ракIалъ тIаса бищараб ишалдеги машгъуллъун. Чан чиясул гIумру хвасар гьабураб гьес хвалил гудракьа…\nАмма жакъа, ай гьаб захIматаб заманалда, бигьаго гьечIо Дибириецин – кигIанги хIалбихьи щварав тохтур ва нухмалъулев гьев ватаниги. Микьабилеб къо буго гьесул хIалтIудаса рокъовего инчIого. Гьесда цадахъ хIалтIулел руго цогидал хIалтIухъабиги.\n«Дир хIалтIухъабаз тIадчIун хIаракат бахъулеб буго унтарал сах гьаризе. РакIалдаго гьечIого гIемерлъарал унтараз битIахъего хIухьел цIазе рес кьолеб гьечIо тохтурзабазеги медсестрабазеги, амма цонигиясул зигарди дида рагIичIо. Щивав къеркьолев вуго къо хIехьезе ва гIаммаб иш нухда бачине.\nДовегIанги чIун, цогидаз гьабулеб жо какизе цIакъ бигьаяб иш буго.\nГьаб жакъасеб ахIвал-хIал дида релълъун бихьула КIудияб ВатIанияб рагъул байбихьиялда.\nУ, авалалда рукIана гъалатIал, загьирлъана тIуразаризе захIматаб масъалаби. Амма нижехъа бажарана къокъабго заманалда кинабго нухде ккезабун, ахIвал-хIал лъикIаб рахъалдехун сверизабун.\nКIудияб баркала буго ДРялъул бетIер Владимир Васильевасе, ДРялъул сахлъи цIуниялъул министр Жамалудин ХIажиибрагьимовасе – кумек гьабиялъухъ, хIалтIуе хIажатал дарабаздалъунги хасаб ратIлидалъунги хьезариялъухъ», - ан бицана Урологияб централъул бетIерав тохтур Дибир ХIажиевас. Централъул лъабабилеб ва ункъабилеб тIалаязда хIадурун руго пневмониялъ унтаразе палатаби. Цогидал хIалтIухъабигун цадахъ дунги щвана щивав унтарасухъе, гьабуна гьезулгун гара-чIвари. Киназго цокIалго баркала кьолеб буго тохтурзабазеги медсестрабазеги. Гьез абулеб буго, бищун цIакъал шартIал гьаб больницаялда гIуцIун ратанилан абун.\nБищун лъикI хIалтIулев тохтурасда яги медсестраялда цIар чIвайилан дица абидал, бетIерав тохтурас абуна, киналго реццбакъалъе мустахIикъал ругин абун.\n«Киналго руго хIалчIахъадал, бахIарзал!» - ан абуна гьес.\nЖиндиего бокьун, Централда хIалтIулей йиго ДГМУялъул студентка Башат Ибрагьимова. Цебеккун гьелъ лъугIизабуна Буйнакскиялъул медучилище.\n- БитIараб бицани, киса-кирего гIадамал унтараб заманалда рокъой чIезе кIвечIо дида. ЯхI-намусалъ течIо рахIат, - анги абун, гьей ана «багIараб зонаялде».\nГьей бахIарчияй студентка ккола Гумбет районалъул ЧIиркъатIаса.\nГьелъул кIудияв эмен – Ибрагьим Ибрагьимов – вуго гIемерал соназ школалда хIалтIарав учитель, росдал Тарихалъулгун гIагараб ракь лъазабиялъул музеялъул директор.\n- Рагъул фронталда йигейлъун тезе бегьула дир васасул яс. Гьайгьай, гьелъул ургъалида вукIуна дунги. Амма чIухIула, халкъалде бачIараб балагьгун къеркьезе Башатил гьунар гIеялдаса, - ян бицана Ибрагьимица.\n24 апрелалда рагьараб пневмониялъ унтаразул отделениялда 7-8 маялда къватIире риччазе руго тIоцере гьенир къабул гьарурал унтарал.\n- Мониторалдасан дица хал кколеб букIана дир тохтурзабигун медсестраби захIматал унтаралгун хIалтIулеб куцалъухъ. Дир бадиса чвахизе байбихьана магIил гарал – ракI унтун букIана унтаразда гурхIун. Гьелдаса нахъе дида кIвечIо рокъове ине. Инеги инаро, ахирисев унтарав сахлъизегIан, - ин бицана Дибир ХIажиевас.\nЩуабилеб маялда Дибирица кIодо гьабуна живго гьавураб къоги. Гьебгиха, больницаялдаго…\n"ХIакъикъаталъул" коллективалъ баркула Дибирида гьавураб къо ва гьарула щулияб сахлъиги хIалтIулъ бергьенлъабиги.\nПрочитано 289 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 11 мая 2020 10:42\nДругие материалы в этой категории: « Коронавирусги къезабун бажарула\tГиппократил гьаялъе ритIухъал »


Макьасда - кIиабилеб "Сочи"\nНужеда ракIалда батила, 2012 соналъ Хунзахъ районалъул Макьасда курорт базе байбихьун букIана. Чанго нухалъ нахъги бахъун, чIун хутIана гьениб гьабулеб букIараб хIалтIи. Гьанже цIидасанги гьеб проекталде тIадруссине хIукму ккана нилъер республикаялъул нухмалъулезул.\n16 январалда гьеб суал гьоркьоб лъураб данделъиялда премьер-министр Артем Здуновас бицана Макьасда курорт базе бахъун букIараб проект рехун тун дандекколарин, гьениб тIубараб соналъ гIадамаз хIухьбахъи гьабизе бегьулеб зона базе кколилан.\nТIоцебе гьениб курорт базе байбихьун букIана «Северияб Кавказалъул курортал» абураб гIуцIиялъул нухмалъиялда вукIарав АхIмад Билаловас. Амма Сочиялда Олимпиадаялъул объектал ралаго риччарал гIунгутIабазе гIоло, Билалов дагь-дагьккун рикIкIалъана цин республикаялдаса, хадув тIуванго Россиялдаса.\nХадур вацал бизнесменал МухIамадовалги тIаделъун рукIана Макьасда тIегьараб ахалда релълъараб бакI гьабизе. Гьезулги къисмат кин сверарабали нилъеда лъала.\nГьанже «Макьасда» проект цIигьабилалде жидеца гьенир сверухъ чанги хIалтIабиги гьарунин бицана Артем Здуновас 16 январалда букIараб данделъиялда. Макьасда аскIоб бугеб Сивухъ росулъе газ бачана, машинадул нухал къачIана, гьаруна цогидалги хIалтIаби.\nМакьасда курорт базехъин бугилан хабар баккарал тIоцересел соназдаго гьелда дандечIун букIана сахъадерил жамагIат – жидер ракь хвезабулеб бугилан.\nГьаб нухалъ жамагIаталъул кинаб пикру бугебали лъазе нижеца бухьен ккурав «Возрождение» абураб Сивухъ росдал жамгIияб гIуцIиялъул нухмалъулев Якъуб МухIамадовас бицана: «Доб мехалъ гIадин тIубанго дандечIун гьечIо жамагIат. ДандечIунги щиб гьабилеб, ралагьун нижги тун, рагIалде бахъинабулелъул хIакимзабаз жидерго хIукму. ГIицIго нижер мурад буго росдал гIадаталдеги, шаригIаталъул хIукмуялдеги дандекколареб гьава-бакъ жаниб букIунеб бакI гьабугейин Макьасдаян хIукуматалъул нухмалъулезда бичIчIизабизе. Мехтараб умматалъул хъудиги, исламалде дандекколареб чороклъиги, тIабигIат пасат гьабулеб хьвада-чIвадиги гьеб хIухьбахъиялъул зонаялда букIине нижее бокьиларо. Нижеца гуребги, бокьарав бусурманчияс къабул гьабиларо жиндаго хьолбохъ гьединаб пасалъи.\nСивухъ росдал жамагIаталъе бокьун буго росуги цIунун хутIулеб, тIаде рачIарал гьалбалги разиго хутIулеб куцалда базе Макьасда курорт.\n- Мигьлъун буго росу тIубанго. Унел руго гIадамал гьениса гочун. Официалияб къагIидаялъ, 45 цIараки хутIун буго жакъа Сивухъ. Гьедин иш бугони, школаги къала, яслиги хутIиларо. Гьеб гьедин ккечIого хутIизе рес буго Макьасда этнотуризм цебетIезабуни. Гьалбадерил рукъзалги рани, музейги рагьани, шаргIалъул низамалда дандекколел квана-гьекъолел, хIухьбахъи гьабулел бакIалги рагьани, квеш ккелароан букIараб. Росулъ ругел гIадамазе хIалтIиги букIина, жамагIатги, хасго гIолохъабиги разиго хутIилаан. Биччанте гьениб лыжабазда хъещтIолеб базаги цогидабги букIине. Аслияб жо буго умумузул гIадаталдаса ва шаргIалда кьуричIеб тартиб цIуни».\nДругие материалы в этой категории: « Дида малъаризе ихтияр гьечIо!\tГъизляр: чорокаб лъел къурбанал »


Кьурун вуссун, халкъалъе хъулухъалде лъугьана » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n«Миллаталъул» «Адабияталъул сагIаталда» – ЦIадаса ХIамзат\n2017 соналъул 29 августалда «Миллат» басмаялъул редакциялда, «Адабияталъул сагIат» проекталда рекъон, тIобитIана иргадулаб гургинаб стол. Гьоркьор лъуна Дагъистаналъул адабияталъул классик, халкъияв шагIир ЦIадаса ХIамзатил асаралги гIумруги.\nЦереккун «Миллаталъ» щибаб моцIалъ гIуцIарал телеочерказда гъорлъ руго Игьалиса Чупаласул, ГIахьалчIиса МуртазагIали-хIажиясул, Инхоса ГIали-хIажиясул рухIияб ирсалда тIасан гьарурал гара-чIвариял. Гьел передачаби руго «Ютуб» видеохостингалда гьаб адресалда : https://www.youtube.com/channel/UCYry9AanrFtw7JR4qV0_m_A\nХадубккун магIарул хъвадарухъабазул хIакъалъулъ гьарурал телеочерказул хасал дискал хIадуризе хIисабалде босун буго.\nИсана ЦIадаса ХIамзатица 140 сон тIубала. «Адабияталъул сагIаталда» шагIирасул асаразул хаслъабазул бицана Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул нухмалъулев, халкъияв шагIир МухIамад АхIмадовас, «Гьудуллъи» журналалъул редактор, Расул ХIамзатовасул цIаралда бугеб республикаялъулаб премиялъул лауреат МухIмад ПатахIовас ва Россиялъул ГIелмабазул академиялъул Дагъистаналъул гIелмияб централъул МацIазул, адабияталъул ва искусствоялъул институталъул директор, филологиял гIелмабазул доктор Ибрагьимил МухIамадица.\nДирни къалмил ракIалъе рокьиго къабуллъичIо,\nКьурун вуссун, халкъалъе хъулухъалде лъугьана.\nХасал кочIохъабазул мисал босун, хIалтIичIо,\nБасриял гIадаталгун гара-чIварун хутIана, – гьадин хъвана ЦIадаса ХIамзатица.\nЦIадаса ХIамзат вукIана кIудияб, гIемерал рахъал ва кьерал ругеб, камилаб, унго-унгояб гьунаралъул инсан. Гьев ккола поэт, прозаик, сатирик, таржамачи, драматург, гIалимчи-гIарабист, философ.\nНилъер халкъалда рекIехъе лъала гьесул асарал, хIакълъунго халкъияв шагIир вуго ЦIадаса ХIамзат. Кьолораб чу жиндихъ кьолеб букIараб «Ашбазалде гьабураб» абураб кочIолъ руго гьадинал мухъал:\nГьедигIан инжитго данде гьабураб\nДунялалъул боцIи бакьанго гуро.\nМискинзаби гуккун, кодобе щвараб\nХIамзатил сатира букIана кутакалда бегIераб, щвалде щвараб. Гьединлъидалин гьесде хъвадарухъан Николай Тихоновас абураб: «МагIаруллъиялъул бищун бегIераб гIакълу», – йилан.\nДида ХъахIабросдал нусго гIечIеб рукъ\nТахшагьарин ккола, мун жанив гIураб, – ХъахIабросулъа МахIмудил хIакъалъулъ ХIамзатица хъвараб асаралда гьадинал мухъалги руго. ХIамзатги, Расулги, ХIажиявги жанир гIураб ЦIада росуги ккола Кавказалъулго рухIияб, литературияб тахшагьар. ЦIадаса ХIамзатица ва гьесул хъизаналъ дунялалда рагIизабуна Дагъистан. Къин гьечIеб рухIияб ицц буго ЦIада беролеб.\n…Гьанже ХIамзат чIван хадуб,\nЛъагIел данде щвелалде,\nШамил имамлъун тола.\n…ВатIан эркен гьабизе\nКинабго рес рехула,\nМискин халкъалъе гIоло\nХвалчен къватIиб бахъула.\nДугъ битIизе гьабизе\nЦIадаса ХIамзатил «Шамил» абураб поэмаялдаса мухъал ккола гьал. «Марксица къимат кьурав кьалул цевехъанасде кьучI билараб пероялъ гьагал чIорал рехана», – абун дол захIматал соназда Шамил имамасда бугьтанал лъолеб букIараб къапилаялъе мустахIикъаб жаваб кьуна ХIамзатица. Нилъее тавпикъ кьеги магIарул гIалимзабазул, шагIирзабазул, гIакъилзабазул адабияб ирс лъазе, цIунизе, магIарулаллъунги бусурбабилъунги рукIине. Амин.\n» Имамзабиги тIагIун, Дагъистан хараблъидал…\nЦIадаса ХIамзатил кIодолъи жеги тIубанго бичIчIичIо чангиязда.\nПикру гьабун, гъорлъе раккун, цIализе ккола ЦIадаса ХIамзатил асарал.


Юбилярасул бицунаго мацIазул, литератураялъул ва искусствоя-лъул институталъул директор, профессор МухIамад МухIамадовас абуна «БагIараб Байрахъалъул» щибаб номералда рукIунаанила гьес рахъарал рекIее асар гьабулел суратал. «Гьединго НигIматулагьил кIудияб гьунар буго очеркал, макъалаби хъвазеги. Дагъистаналдаго рагIизабуна гьес рагъул бахIарзазулги, хIинкъи-къай лъаларел полициялъулазулги, гIадатиял гIадамазулги гIемерал цIарал. НигIматулагьил асаразулъ, хасго суратазулъ бихьулеб буго нилъер халкъалъул гIумруги тарихги», - ян бицана М. МухIамадовас.\n«Молодежь Дагестана» газета-лъул хIалтIухъан Марат ХIажиевас абуна, редакциялъул архивалда ругел НигIматулагьил суратал рихьидал, гьесул махщелалъ гIажаиблъизавунила жив. «Жакъа гьел суратал ккола нилъер халкъалъул тарих. Щибаб сурат буго цIакъ ургъун бахъараб, тIубараб сюжет», - ан кIалъана М. ХIажиев.\nАкадемик, медицинаялъул гIелмабазул доктор Шамил ГIумаровас бицана НигIматулагьица жиндир хIакъалъулъ хъван букIанила очерк. БитIараб бицунев ва хъвалев, ракIбацIцIадав, тIекъаб жоялда тIад рекъолареб гIамалалъул инсан вугила НигIматулагь.\nХъвадарухъан, журналист МухIамад ГIабдулхIалимовас абуна 50 соналъ хIалтIанила жив НигIматулагьида цадахъ магIарул газеталда. Гьесие хасиятаблъун кколила гьабулеб иш рагIа-ракьанде щун гьаби. «Гьев щвечIеб росу, вахинчIеб борхалъи, лъугьинчIеб кIкIал Дагъистаналда хутIунго батиларо. Гьесул суратал руго балагьарасе асар гьабулел ва гIадамазул рекIелъе лъугьунеб къагIидаялда рахъарал.\nДругие материалы в этой категории: « Машгьурав журналист кIодо гьавуна\t60 сон – гIумруялъул завал »\n16:51, 08 апреля 2020, 201


Россия -- ЛъарагIазул жамагIатазул вакилзабазул данделъи. Пятигорск. 10 февраль. "Кавказский узел" сайталдаса босараб Роман Егоровас бахъараб сурат.\n10 февралалда Пятигорскалда тIобитIана «Россиялъул лъарагIазул жамагIатазул» абулеб гIуцIиялъул данделъи. Гьелъулъ гIахьаллъи гьабун буго Дагъистаналдаса, Чачан республикаялдаса ва Шималияб Осетиялдаса 375 делегатас. Гьез гьоркьор лъуна лъарагIазда цере ругел кIвар кIудиял проблемаби ва къабул гьабуна хасаб резолюцияги Россиялъул президентасухъе битIизесеб хитIабги.\nПятигорскалда букIараб данделъиялда цо-цо гIахьалчагIаз абулеб букIана заманалъ Дагъистаналъул бетIерлъун тIамурав ГIабдулатIипов Рамазаницаги халат бахъунеб бугин лъарагьазде данде некIоялдаса хIалтIизабулеб политика. ЛъарагIазухъа умумузул ракьал рахъун ругин ва гьел нахъе кьолел гьечIин абулеб букIана цо-цояз.\nРоссиялъул ГIелмабазул академиялда цебе бугеб этнологиялъул ва антропологиялъул институталъул гIалимчи Ярлыкапов АхIмадица гьадинаб баян гьабулеб буго гьелда бан.\nАхIмад Ярлыкапов: «Дида кколаро Дагъистаналда цо кинаб гIаги миллаталде данде цебеккунго ургъараб политика хIалтIизабулеб бугин. Амма дида ккола гIамм гьабун гьениб билъанхъизабулеб политика - гьеб бугин тIолго халкъалде данде хIалтIулеб политика. Гьале гьелъул хIакъалъулъ бицине ккола тIоцебесеб иргаялда.\nХалкъалъул пикру сан гьабичIого толеб буго. ЛъарагIазул хIакъалъулъ бицани - шаклъи гьечIоги жеги тIубазабичIеб ракьул масъалаялъул суал гьоркьоб лъезе ккола.\nЦо гуреб - кIвар цIикIкIарал гIемерал проблемаби руго гьелда хурхарал. Ва гьел социалиял проблемабаз политикияб рагIирекъонгутIи, политикияб дандечIей баккизабулеб буго Дагъистаналъул гIодоблъиялда.\nГьениб гуребги - мадугьаллихъ бугел цогидал регионаздаги рагъарула конфликтал, мисалалъе Ставрополь икълималда. ПалхIасил - гьел киналго масъалаби тIуразаризе ккола.\nРамазан ГIабдулатIиповас гьел масъалаби гIадахъ росани, разилъи гьечIел гIадамазухъ гIинтIамуни гьесиего бигьаго букIине буго гьел тIуразаризе.\nГьединлъидал Пятигорскалда букIараб данделъиялъул резолюция хIисабалде босизе ккола. МагIарулаз лъарагIазде тIадецуй гьабулеб бугилан абулеб гьечIо гьеб данделъиялъул гIахьалчагIаз. ГIакъилал аналитиказги гьадин абулеб гьечIо. ГIаксалда, гьез абулеб буго гьел проблемабаз лъарагIазеги, магIарулазеги, даргиязеги, нугъаязеги захIмалъи кьолеб бугин».\nЯрлыкапов АхIмадица абулеб буго республикаялда хIалтIизабулеб политика – гьеб бугин гIицIго пачалихъиял хъулухъчагIазе пайдаяб политика.\nЯрлыкапов АхIмад: «Республикаялда цониги программа хIалтIулареб мехалда, пачалихъалъул хъулухъчагIаз жибго пачалихъалъул приватизация гьабун, гьелъул бетIергьабилъун кколеб мехалда, гьез рищватал росулеб мехалда ва гIадатиял гIадамазе гьабизе кколеб хъулухъ гьабулареб мехалда кинха гьединаб ахIвал-хIалалда абизе кколеб? ЛъарагIазде ялъуни магIарулазде яги нугъаяздеи данде хIалтIизабулеб политикаищ гьеб?\nГуро, гьеб буго киналго дагъистаниязде данде хIалтIулеб политика. Гьелдалъун республика цебетIолебги гьечIо я политикияб я экономикияб рахъалъан».


Парижалъул терактазул къурбаназул къадар, ахирисел баяназда рекъон, рехсолеб буго 128 чи абун. Лъукъун вуго 300 чи, гьезулги 80-яв рагIула захIматаб хIалалда.\nГьел терактазул жавабчилъи тIаде босун буго «Исламияб пачалихъ» абулеб террористияб къукъаялъ. Интернеталда гьез кьураб видеоялда мухIканго бицунеб буго Парижалда террористаз гьабулеб букIараб жоялъул. Лъазабулеб буго жалго чIвалез жалго кьвагьизарунин кодор рукIарал гулби лъугIараб мехалдайин. Франциялъул экспертаз кIвар буссинабулеб буго террористал кидаго рукIинчIел гIадин цоцалъ рекъон хIалтIулел рукIараб куцалде.\nВидеоялъул автораз абулеб буго гьеб бугин Сириялда рагъулал ишалъулъ гIахьаллъиялъухъ Франциялдаса «Исламияб пачалихъалъ» къисас босийин. Франциялъул полициялъул баяназда рекъон, цо террористасул жаназаялда тIад батун буго Сириялдаса 25 сон барав чиясул паспорт. Гьеб уяб документищали лъазабизе буго экспертизаялъ.\nГьелде тIадеги лъалеб буго жалго кьвагьизарурав анкьго террористасул цояв хасал хъулухъазда лъалев Франциялдаса чи вукIин.\nФранциялъул мухбираз кIвар буссинабулеб буго Парижалда ичIго батIи-батIияб тIадекIанцIи цоцада цадахъго гIадин гьабун букIиналде. ТIоцебесеб кьвагьи гьабун буго Франциялъул Стадионалда аскIоб Парижалда аскIоб бугеб Сен-Дениялда анцIгоялде 20 минута хIалтIараб мехалда. Гьеб мехалда гьенив вукIана улкаялъул президент Франсуа Оландги Франциялъул ва Германиялъул командаязда гьоркьоб футболалъул матч бихьулев. Хадусеб 40 минуталда жаниб Сен-Дениялда гьабун буго жеги кIиго кьвагьи ва Париж бакьулъ гьабун буго анлъго тIадекIанцIи. Цо «Батаклан» концертазул залалда хун вуго 80-ялдаса цIикIкIун чи. Полициялъ гьужум гьабизегIан ункъго сагIаталъ гьенир гъоркьлъалие нус-нус чи ккун вукIана ункъго террористас.


Шималияб Кавказалъул республикабазул нухмалъулез жидерго регионазда бугеб ахIвал-хIалалъе къимат кьолаго абулеб букIана хIал лъикIаб рахъалде хисанин ва терроралъул такъсирал дагьлъанин. Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповасни бицана республикаялда цониги теракт ккечIин 2014-леб соналда. Экспертал разилъулел гьел рагIабигун, амма гьез абулеб буго исана ахIвал-хIал хисизе бугин, хIалуцинин.\nТерроргун бухьен бугел такъсирал Россиялъул Кавказалда дагьлъанин Сириялда бугеб конфликт сабаблъунилан, рикIкIунеб буго «Эркенлъи» радияолъ жаваб босарал экспертаз. Мисалалъе, политолог Денис Соколовасул пикруялда рекъон, хIал парахалъиялъе буго кIиго гIилла. «ГIиракъгун Сириялде бугеб рагъда ана Кавказалдаса изну гьечIого яргъид гIуцIаразде гъорлъе рукIарал, гьединго ана гьенире радикалиял бербалагьиял ругел чагIи. БатIи-батIиял баяназда рекъон, гьенир рагъда аза-азар кавказалъулав вуго», - ян бицана экспертас. Гьединго гьес абухъе, араб соналда низам цIунулез жидерго хIалтIуе кIвар цIакъго кьолеб букIана Олимпиада сабаблъун.\nИнсанасул ихтиярал цIунулеб «Мемориал» гIуцIиялъул шураялъул нухмалъулев Александр Черкасовасги абуна, жидеца гьабураб цIех-рехалда рекъон, 2014-леб соналда Шималияб Кавказалда рагъулал кIудиял конфликтал ккечIин. Терроралъул хIинкъи бугеб регионлъун Дагъистан бугин жакъа къоялдаян абуна экспертас ва тIаде жубана Чачаналъги ахIвал-хIал хисизе бегьулин.\nЧачан республикаялъул нухмалъулев Рамзан Къадировасул буюрухъалда рекъон рохьилазул гIагарлъиялъул минаби рухIиялъ изну гьечIого яргъид гIуцIарал къукъабазде гъорлъ жеги чагIи ккезарилин, рикIкIунеб буго инсанасул ихтиярал цIунулес. Гьес абуна Чачаналъа рохьилаз такъсирал республика тун къватIире гьарулел гьечIин, амма Шималияб Кавказалда «Исламияб пачалихъалъул» идеология тIибитIани, бугеб хIал хисилин.\nАлександр Черкасов: «Шималияб Кавказалъул щибаб регионалда руго гьенир гIумру гьабулездасан гIуцIарал рохьилазул къукъаби. Амма цоял республикаялда ругел къукъабаз цогидалгун бухьенал кколел ругин абизе кIоларо. «Исламияб пачалихъалъул» идеологиялда рекъон, батIалъи гьечIо, кисса мун кколев, амма диналъул тIалабал тIуразе ккола бокьараб бакIалда. Санидаса санаиде абула рохьилазда гъорлъе унел дагьлъулел ругин, амма щай гьел тIубанго тIагIинаризе кIолеб гьечIеб? Къуваталъул методал хIалтIизарулел руго гIемерисала. Ингушетиялда ахIвал-хIал хисана диалогалъул процесс байбихьидал. Щай гьединабго нух тIаса бищизе бегьулареб Чачаналъ яги Дагъистаналда? «Исламияб пачалихъ» Кавказалда бачIинин хIинкъи буго. Профилактикияб хIалтIи букIине ккола гьелдалъун. Гьеб гьабичIони, раккила цоцалгун бухьенал ругел, миллат ва республика батIалъи гьечIел рохьилал».\nHuman Rights Watch гIуцIиялъул Россиялъул офисалъул нухмалъулей Татьяна Локшинаца абуралда рекъон, инсанасул ихтиярал цIуниялъул рахъалдаса ахирисел соназда гьоркьоса 2014 сон букIана бизун хIалуцараблъун. Гьелъ ракIалде щвезаруна Чачаналъ рохьилазул гIагарлъиялъул рухIарал минабиги, хасаб операциялда Временный росулъ риххарал минабиги. «Времменный поселокалда лъабго моцIалъ букIараб хасаб операциялъ бихьизабуна низам цIунулез къуваталъул гурел цогидал методал хIалтIизаризе хIаракат бахъулеб гьечIолъи. Гьеб операциялда низам цIунулезул вахIшиял ишазе букIине кколе къимат кьечIо республикаялъул нухмалъиялъ. Рохьилал кквезе ккола, амма гIадатиял гIадамазул щиб гIайиб бугеб? Къуват хIалтIизабун терроралде данде къеркьани, террор дагълъуларо», - ян абуна Локшинаца.\nГьейгун рази вуго машгьурав журналист Орхан Джемаль. Цодагьалъ цебе гьев щун вукIана Дагъистаналда ва Временный росулъеги щвана гьев. Гьес абуралда рекъон, ахIвал-хIал хIалуцине буго, амма гьелъие гIиллалъун рохьилазул ишал рукIине гьечIо – хIукуматалъул политикаялъ гIадатиял гIадамал хисулел руго, радикалияллъун гьарулел руго гьел.\nОрхан Джемаль: «ТIубараб декабрь бана дица Кавказалъул батIи-батIиял регионазда ва дида бихьана кин гIадамал радикалиял бусурбабилъун рахъунел руго. Дун щвана Генуб росулъ. Гьеб росулъа гIадамаз гIумру гьабулеб буго хасаб операция тIобитIараб Временный росулъ. Гьеб росулъ биххун буго 52 мина. Федералиял информалатаз Чачаналъ рухIарал анцIго минадул бицунеб буго, амма Временныялдаса росдалчагIазда тIаде ккараб балагьалъул къанагIат гурони бицунеб гьечIо. ГIадамаз киса-кирего хъвана гIарзаби, амма гьезухъ гIинтIамулел ратичIо. Къуваталъулазул вахIшиял ишазул бицунеб буго гьез, амма прокуратура яги цIех-рех чагIи рачIичIо гьелгун кIалъазе. Гьеб росулъа 12 сон барав васгун кIалъалев вукIана дун. Дица гьикъана гьесда, щал гьесул кумирал ругелян. «Исламияб пачалихъилан» жаваб кьуна гьес. Щайилан гьикъана. Щайгурелъул, абуна гьес, «Исламияб пачалихъалъ» буссурбабазул ихтиярал цIунулел руго. ГьитIинав васасде гьеб кисса лъалеб? КIудияз бицун. ХIукуматалъ рехун тарал гIадамазда жидер ихтиярал цIунулеллъун рихьулел руго бандитал. Гьедин гьеб ахIвал-хIал тани щуго-анцIго соналдаса Россиялда букIина ГIиракъ».\n«Мемориал» гIуцIиялъул нухмалъулев Олег Орловас абухъе, терроралде дандекъеркьей вахIшилъизе буго исана. Гьес рикIкIунеб буго гIадамал цIунизе кколин изну гьечIого яргъид гIуцIарал къукъабазде гъорлъ ккеялдаса. «Суфияздаги салафияздаги гьоркьоб кIиго соналъ цебе байбихьун букIараб диалог тIубанго тIагIана, адаптациялъул комиссия хIалтIулеб гьечIо. Гьел суалазе кIвар кьезе ккола. Чара гьечIого къваригIун буго профилактика», - ян абуна инсанасул ихтиярал цIунулес.\nА. Черкасов: «Къуваталъул къагIидаялдаса диалогалде руссине ккола Щималияб Кавказалда".


Путин ахIизе гьечIо "G7" саммиталде\nАлманиялъул канцлер Ангела Меркелида ракIалда гьечIо Россиялъул президент Владимир Путин «кIудияб анкьилабалъул» саммиталде ахIизе. Гьеб букIине буго июналда Бавариялда. Гьедин гьелъ лъазабун буго Frankfurter Allgemeine Zeitung газеталъе кьураб интервьюялда.\nМеркелил рагIабазда рекъон, цебе «кIудияб микьилаблъун» букIараб ва гьанже бугеб «кIудияб анкьилаб» кидаго букIана цого бербалагьиял ругел ва къануназул адаб гьабулел улкабазул цолъилъун. Гьедин лъазабулеб буго Reutersалъ.\nМеркелица абун буго Крымалъе аннексия гьаби букIанин халкъазда гьоркьосел къанунал къохьол бакIалде гьарунгутIиялъул гIаламатин. Гьединго, Украиналъул машрикъалъул рахъалда кколеб бугебги гьелъулго гIаламат бугин абуна гьелъ.\nКанцлералъ кIвар буссинабулеб букIана Магърибалъ Россиялде данде гьарун ругел санкциял гьел гьариялъе рукIарал гIиллаби цIунун гуреб гIанасеб заманаялда цIунизе рукIиналде. Крымалъе аннексия гьабидал Россиялде данде гьарурал санкциязул ихдал бицине бугин абуна Меркелица.


Ахирисеб цIумур, ахирисеб дарс - Статьи - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\n07.06.2020 20:22 Воскресенье\nЖакъа магIу буго тIелхалъ бахчун чIун,\nБухIигун хIасратго гиризе къачIан.\nКъойил пикрабаца рачун щола нилъ\nЛъимерлъидул гIорхъи-школалъул кIалтIе..\nШколалдаса рагIулеб цIурмил гьаркьихъе ракI басандуларев къанагIатги ватиларо. Школа бугеб росулъ гIумруги батIияб букIуна. Къойил рагIулелдаса цо хасаб цIумур буго батIияб, киназдаго ракIалда чIолеб. ТIоцебесеб цIумур гьитIичазе кIвар бугеб, ахирисеб цIумур инсанасул гIумрудулъ хасаб бакI ккураб буго. Гьеб буго лъимерлъигун ратIалъун балугълъиялде тIоцебесеб гали лъолеб къоялъул байбихьи.\nАхирисеб цIурмил байрамалъухъ балагьарал анищал, гьеб къоялъ рохелгун пашманлъи жубарал магIилгаразде руссуна. ЦIияб гали тIамулаго рекIелъ рещтIуна хIинкъи, щаклъи, таваккал гьечIолъи. Сверухъ ругезухъ балагьидал, куркьбал рижарал хIанчIилъун роржине къачIадула.\nГIакълудул къулгIайин цIар лъураб гIагараб школа, магIу бадибккун 11соналъ берда цере рукIарал лъималгун къо-мех лъикI гьабулел мугIалимзаби.\nАхирисеб цIумур кьеялъул байрам тIолго улкаялда тIобитIула хасал гIадатазда рекъон. Щибаб школалда щибаб соналъ тIубараб театралияб церерахъиналда релъуна гьеб. Амма хисигьечIеблъун буго улкаялъул гимн гIенекки, школазул нухмалъулез гьарулел кIалъаял, байрамалде рачIарал хIурматиял гьалбал. Киданиги кIоченаро тIоцеесей мугIалималъул рекIел бухIиялъ цIураб калам, гьитIичазул церерахъин ва сихIкъотIиялда гьоркьоб, цIалулъ бергьенлъи босарал цIалдохъабаз горсверибахъун кьолеб ахирисеб цIумур.\nУлбуз, мугIалимзабаз кьола школа лъугIаразе насихIатал, гьезие дандерижи гIадин цIалдохъабаз рикIкIуна баркала загьир гьабурал кочIомухъал.\nАмма гьел гIадатал, исана соналъул цоги чIахIиял тадбиралго гIадин,улкаялда гьукъана. Киназулго сахлъи цIуниялъул мурадалда ахирисеб цIумуралъул тадбирал тIоритIана жамгIиял гьиназдасан. Гьай-гьай киназулго хьул букIана гьеб заманалде карантиналъул низам лъугIиялде. Киналго цIалдохъабаз, мугIалимзабаз, хасго эбел-инсуца цIалул соналъул ахирисел моцIал реццалъе мустахIикъаб даражаялда хIехьана. Дунялалдаго рещтIараб балагьаб унтуца киналго гъункизаруна нилъер гIумрудул аслу-нилъер лъималазе даража гIодобе ккечIеб лъайщвеялъе. Щаклъи гьечIо гьеб гъунки хадубги цIикIкIине букIиналда.\nГьарула киналго 2020абилеб соналъул выпускниказе рекIел анищал тIурай, экзаменазда лъикIал хIасилал ва икъбал. Баркала загьир гьабула тIолго мугIалимзабазе ва киналго школазул мугIалимзаби гурелги хIалтIухъабазе.


Горянка - МагIарулай » Страница 4 » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nСабруялъухъ кьураб сайгъат\nДобавил(а): Musa от 22-07-2013, 22:33\nЩияй чIужугIаданалъул гIумруялда жаниб бищунго кIудияб талихIги рохелги ккола лъимер. Гьелъие гIоло гьабула гIумру, гьелъие кьола бугебщинаб рокьи, хIеренлъи, бечелъи, хинлъи.\nДобавил(а): Musa от 9-07-2013, 11:57\nБахуги Пахрудинги данделъараб мехалда гьездаса талихIаб хъизанго бугодайин кколаан. Цоцаздехун бугеб асар бахчизе кIоларел гьел гIадамал ругел бакIаздаги ишанал гьарун, гьимгьидун рокьи загьир гьабулел рукIунаан. Гьедин ана 15 сон... Гьездаса талихIкъосараб хъизан бугодайин кколеб хIал букIуна гьанже... Пахрудинида бахчизе кIолеб букIинчIо чIужуялда бахъараб ццим. ЧIалгIун, рихун рукIана гьелъул гIамалал. Баху гьимидал, бераз бичIчIизабулаан гьелъул гьимиялъ ццим гьалаг гьабулеб букIин. Радал яхъун, гьелъ ворчIами кьуни, кьурун вуссунаан. ГIолохъанлъиялъул ригь цебего нахъа таниги, Баху берцинай гIадан йикIана. Амма Пахрудинидайин абуни гьей цIакъ сурун йихьулаан. Подробнее\nДобавил(а): Musa от 3-07-2013, 11:34\nБакъул чIораз гордазда ригъарал ххамил кескал лъикIго рагIаризарун рукIана. ГIедегIичIого унеб букIана нижер росдал гIадамазул цIураб басриябго автобус. Бегавуласул харжалъул бицунел рукIана цоял. Цогидаз бицунеб букIана Манаршал вас ГIусманица батIияб районалдаса яс хъамун рагIулин. ПалхIасил, щиб бицунги, кIалал чIезе теларин рукIана гIадамал. ГIусманги, росдал бегавулги, Манаршаги дида лъалароан. Гьединлъидал, росуцояз бицунелъул кIвар букIинчIо дие. БитIахъе бадиб бакъ речIчIулеб букIаниги, рагьун гордугун тIабигIаталъухъ, гьелъул берцинлъиялъухъ валагьун вукIана. Подробнее\n"Баркала дуе, мун йикIиналъухъ"\nДобавил(а): Musa от 2-07-2013, 23:24\nКIудияб шагьаралда гIисинал цIунцIраби гIадин рекерахъдилел рукIана гIадамал. Къвалакь ккун портфелалгун офисазде къокъунел цоял, кодор ккун телефоналгун, Интернеталда нахъа цогидал.\nДобавил(а): Musa от 17-06-2013, 18:04\nГIасруялъул гIорхъи бахарай\nДобавил(а): Musa от 16-04-2013, 13:37\n107 сон балеб буго ПатIиматица\nЩивав чиясе гIумру кьун буго батIи-батIияб. Цоязе талихIаб, бечедаб, цоязе ресукъаб, цоязе халатал соназ бечедаб. Бицуна церехун хъахIал мугжузул харабаз цIун букIунаанила годекIан, гьанжейин абуни чиго вихьулев гьечIилан. Лъаларо, цебе гIадин мугжул толелги гьечIелъулищ гьедин бугебали. МагIаруллъи кидаго бечедаб букIана гIумру халатал гIадамаздалъун. Жакъаги гьединал камун гьечIо.\nЖакъа бугеб лъикIаб къо\nДобавил(а): Musa от 8-04-2013, 13:22\nЦо гIаданалъул рокъоб тIегьана кактус. ХъахIилаб лажбар бахараб горда тIад гьеб лъун букIаралдаса бан батила ункъо сон. Амма исана гурони гьеб тIегьачIо. Гьелда ракIалде ккола жий квешай гIадан йикIарайани, тIегьазе букIинчIин кактусан. "ГьечIо дун борохь, гIадамаз бицухъе! Квешал чагIазул кактусал тIегьаларо!" - ян пикру гьабула гьелъ. Подробнее\nДобавил(а): Musa от 1-04-2013, 14:17\nДида тIаса лъугьа, унеб дир гIумру,\nТалихIалде данде кIвечIин лъедезе.\nДида тIаса лъугьа бацIцIадаб рокьи,\nВокьарав васасе кIвечIин рагьизе.\nТIаса лъугьа, баба...\nДобавил(а): Musa от 1-04-2013, 14:15\nИхдалил къоялъ тира-сверизе рокъоса къватIире рахъана эбелги ясги. ГIунтIун гIансагун ячIуней йикIана Асма. Гьелда гъежги цвизабун, телефоналда жаниб цо щибалиго хъвалаго, бетIер эхеде борхичIого аскIосан уней йикIана гьелъул яс Мадинаги. Подробнее\nРатIлихъ гуреб, рекIехъ балагьизе ккола\nДобавил(а): Musa от 27-03-2013, 12:40\nБазаралдаса ячIунаго хIукму гьабуна ункъгIалалъухъе ине. Гьелъ гIумру гьабулеб рукъ буго паркалда аскIоб. Дун, маршруткаялдаги рекIинчIого, парк къотIун уней йикIана. Кодоб букIараб сумкаги бакIлъун, халгьабуна чIобогояб скамейка батилародайин. ГIемерисел скамейкаби гIолилаз ккун ругоан. Гьезие я бокьила дун аскIой гIодой чIезе, яги бокьилароян пикруги гьабулаго, гIодой чIана ригь арай гIаданалда хьолбохъ. Гьей йикIана маккал кваназарулей. Циндаго гьей тIаде яхъана ва ретIел-кунги кIутIа-сутIун, макказдехунги юссун абуна: «Жакъа гIела нужее гьаб, гьанже нуж лъим гьекъезе а доб рахъ бугеб бакIалде», - ян. Гьелъ абураб бичIчIараб гIадин, гьелги рахъ-рахъалде роржун ана, цо-кIиго микки хутIизегIан. Подробнее


Авар адабияталъул тестал- 6 класс- III четверть » Ассоциация учителей аварского языка\nАУАЯ » Лай борцин » Авар адабияталъул тестал- 6 класс- III четверть\n1) «Дихъ ралагьун чIа мугIрул» абураб къисаялда ГIалил гьведа цIар:\n2) Гьаб асаралда цIар бице:\nБ) «Дихъ ралагьун чIа мугIрул»\nВ) «Госпиталалъул вас».\n3) «Лъабго бакъ» абураб къисаялъул авторасул цIар бице:\nА) Эфенди Капиев\nБ) Багъатар ХIажиев\nВ) МухIамад ГIабдулхIалимов\nГ) МухIамад-СултIан ЯхIяев\n4) Эфенди Капиевасул «Разведчикал» абураб асаралъул жанр бице.\n5) МухIамад Шамхаловасул «Тамашаяв гьобол» абураб асаралда лъугьа-бахъин кколеб росу:\n6) «Госпиталалъул вас» абураб къисаялда гьал рагIаби лъица абурал: «Диени щиб, Цидук дир гуро, амма дир гьудуласде рекIкIав, божизе бегьуларев гьерсихъан вугин абулеб мехалда, дие рекIее гIоларо».\nВ) Капитан Симоновас\n7) «Дихъ ралагьун чIа мугIрул» абураб къисаялъул «Вехьасул сайгъат » абураб бетIералда ГIалидаги гьесул гьалмагъасдаги дандчIварав херав вехьасул цIар бице.\nА) Шарип даци\nБ) Шарапудин даци\nВ) ШапигI даци\nГ) ШугIайб даци\n8) Лъие сайгъат гьабураб «Къункъраби » абураб кечI?\nА) рагъда хваразе\nБ) гIагарал чагIазе\n9) Ражаб ДинмухIамаевасул къисаялда хиянатчилъун щив вихьизавун вугев?\nА) хъвалис ХIамзат\n10) Гьаб кочIол авторги цIарги бице.\nГьедин ахIе, Дакку, дуца мугIрул кечI,\nКаркарун чвахулин гьеб ракIазулъе.\nКIутIе пандуралъул чIвабзазда килщал,\nДур бакънал щущачIеб щоб гьечIин гьанже.\nА) Загьид ХIажиев «ХIанчIикIкIал»\nБ) Инхоса ГIалихIажияв «Будун дамдамаги»\nВ) Фазу ГIалиева «МагIарулав»\nСкачать файл: test.doc [14,58 Kb] (cкачиваний: 83)\nПосмотреть онлайн файл: test.doc\nДобавлено: 17-04-2017, 21:04\nХадижат Бечедова рагьараб дарс М. ГIабдулхIалимов "Госпиталалъул вас" 6 класс


Инглисасул «баракаталдалъун» цIилъана хайдакъазул угьари\nМахIачхъалаялда унеб буго Кавказалда тIокIаб кибниги гьечIеб, дунялалдаго бищунго некIсиязул цояблъун рикIкIунеб хайдакъазул угьариялъул экспозиция. ХХ-абилеб гIасруялда тIубан тIагIун ун бахъун букIараб искусствоялъул гьеб тайпа хайдакъалъул руччабаз анцIго соналда жаниб тIубанго цIигьабун буго. Гьеб цIигьабиялъе байбихьи къватIисел улкабаздаса искусство лъазабулез лъун буго.\nТарихчагIаз ва искусство лъазабулез абулеб буго гьеб угьари чанго нус-нус соназ цебе баккун бугин Хайдакъалдайилан. Гьел угьарухъабаз хIалтIизарулел накъищаз дагьалдасан азарго сон бан бугилан бицана «Эркенллъи» радиоялъе цебехун бицен гьабураб гьеб экспозиция гIуцIаразул цояй ва гьеб хайдакъазул угьари цIигьабулезул кьерулъ йигей ХIасанова Зубайдатица.\nХIасанова Зубайдат: «ГIемерисел гьал гургинккарал накъищал руго бакъул сурат бихьизабулел. Гьел угьунел рукIун руго рокъоб канлъиги, хинлъиги букIинелъун. Нижер гьаб угьари Дагъистаналда Ислам тIибитIилалда цебего баккун буго. Гьединлъидал бакъуе, гьорое, тIабигIаталъе гIадамаз лагълъи гьабулеб заманалдаго ургъарал накъищалги руго.\nЧан нус-нус сон аниги гьел хисун гьечIо, цо ккураб къагIидаялъ угьенги букIуна, цо ккурал накъищалги гьел угьунел куназул кьералги рукIуна. Щибаб накъищалъул жинди-жиндир магIнаги букIун буго. Масала, лъимер гьабураб мехалда гьеб цIунизелъун угьунеб букIун буго цо накъищ, ригьин гьабулеб мехалда бертаде хIадурулеб къайиялда угьунеб букIун буго батIияб накъищ.\nХъизаналда гьуинлъиги рокьиги букIиналъе гьеб цIунун хутIиялъе угьунел рукIун руго цойги батIиял. Нижеца угьарунагун щибаб рукIкIен бахъараб бакI щула гьабула. РукIкIенги I6 батIияб къагIидаялъ бахъула. Масала, цебе заманалда гьобол вачIараб мехалда гьесие лъикIлъи гьарун, рокъоб баракат букIинелъун цо кIудияб угьараб жоялъул гьеб рокъоб ахIвал-хIал лъикIлъиялъе угьараб накъищалъул кесек къунцIун кьолеб букIун буго. Гьеб къунцIаниги хутIараб угьараб сураталъе щибниги заралги кколаро».\nГьединго Зубайдатица бицана ХХ абилеб гIасруялъул байбихьудаго жидеца гьеб угьари реххун тун букIанилан ва жидер гIадамазда гьеб угьинего лъалеб букIинчIилан. Гьеб махщелчилъи цIигьабиялъе сабаблъун кканила 1980 абилел саназул ахиралда Хайдакъалде англиялдаса тарихчи ва искусстволъазабулев Роберт Ченснер абурав чи вачIин.\nГьесда умумузулго рукIарал гьел угьарал суратал рихьун руго, гьес кутакаб къиматги кьун буго гьел хIалтIабазе. Гьес ричун росун гIемер гьедин хайдакъазул къагIидаялъ угьарал сураталги ун руго. Англиялда Ченснерица кIудияб экспозицияги гьабун букIанин гьел угьарал суратазул, гьелдаса хадуб тIолабго Европаялдаго тIибитIанин жидер гьеб махщелчилъиялъул цIарилан бицана гьединго гьеб угьариялъул къагIида цIигьабулей йикIаразул цояй Монакова Жавгьаратица.\nЖавгьарат Монакова: «Нижер гьаб махщелчилъилдехун Европаялда интерес букIин киназдаго лъалеб жо буго, бищун цебе гьел хIалтIабазул каталогги Евпропаялда Роберт Ченснерица бахъун букIана. Цо заманалъ тIубан тIагIун ун букIараб нижер гьаб угьариялда цIидасан рухIречIчIанин гьев ингилисасе гIолонилан абизе бегьула. Гьев Дагъистаналде вачIун хадуб ва гьес кутакаб къимат кьун хадуб нижер руччабаз байбихьана гьеб угьари цIигьабизе. Дида ракIалда буго дир эбелалъги гьелъул гьалмагъзабазги цо гьитIинабго гьеб угьараб жоялъул чIолоялдасан лъазабуна цIидасан гьебго къагIидаялъ угьаризе.\nДицаги яцалъги гьитIинаб мехалдасаго нахъе гьел угьариялъе хIалтIизарулел накъищазул квералъги фотоаппараталъги суратал рахъун толаан. Угьаризе нижерго махщел гIураб мехалда гьанже нижецаго угьуна гьел, гьедин нахъе цIунун хутIана гьеб махщелчилъи. Гьанже нижер хIалтIаби ричун росизе Излаилалдаса , Туркиялъа, Азербайджаналдасагицин гIадамал рачIуна. Гьанже гьеб халкъазда гьоркьосеб искусство лъугьунеб буго».\nГьел хайдакъазул руччабаз угьарал суратал Евпропаялда батIи-батIиял аукционазда ричизецин лъолел руго. Масала, чанго соналъ цебе Сотбис аукционалда кIинусго сон бараб хайдакъазул къагIидаялъ угьун гьабураб сурат чанго ацIгоазарго евроялде бичун ун буго.


2018 соналда Россиялъул, Европаялъул ва дунялалъул чемпионатазда Олимпиялъул спорталъул тайпабазда бищунго лъикIал хIасилал рихьизарурал Дагъистаналъул спортсменазда цIарчIвана Спорталъул министерствоялъ. Бищунго лъикIал анцIгоязде гьоркьоре ана эркенаб гугариялъул рахъалъ микьго гугарухъан ва кIиго дзюдоист.\nРоссиялъул чемпионлъун вахъана ва дунялалъул чемпионаталда мазгарул медаль босана Аскар Аскаровас - ГIумахановасул цIаралда бугеб СДЮСШОРалда тренер Мусхаб КIудиевас ругьун гьавулев гугарухъанас.\nГьебго спортшколалдаса тренер Борис СалихIовасул ученик – дзюдоист (беццазул спорт) Руслан Албагачиевасе мазгарул медаль щвана улкаялъул чемпионаталда.\nПрочитано 639 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 14 января 2019 15:31\nДругие материалы в этой категории: « Бочча\tАэропорталда дандчIвай »


Мурад АхIмадов, «Гьудулъи» ва «Лачен» журналазул бетIерав редактор:\n- Г1акълуялда данде кколареб гIадаб жо кколеб буго гIадамал вакцина гьабиялдаса хIинкъулел рихьидал. Сахал, базалиял гIолохъаби вакцина гьабизе нахъе къалел руго, амма хвалил хIинкъи гъорлъ бугеб вирусалъ унтизе хIинкъулел гьечIо. Маскаби ххезе инкар гьабулеб буго, цIуна-къай гьабулеб гьечIо. Дунгоги унтун вук1ана гьеб вирусалъ, гьабсагIталдаги тIуванго сахлъун вугин абиларо.\nВакцинация гьаби-гьабунгутIи щивав чиясул иш буго. Дица абила цин лъикI ургъизе ккелин абун. Щайин абуни, гьеб бигьаго тIаса унеб тайпаялъул унти гьечIо, цIакъ рекIкIаб жо буго. Гьадинаб мехалда нилъерго гIага-божаразулги пикру гьабизе ккела. Щайгурелъул цIакъ хехго бахунеб бугелъулха гьеб унти.\nБищун захIматаб жо буго мунго сабаблъун цогидазе зарал ккелин абураб пикруялъ ханлъи гьаби. Цо чи сабаблъун чанго чи хвезе бегьулин абураб пикруялъ чIвалел рукIана нилъ. Гьединлъидал цоги нухалда ургъизе ккела. Дица вакцина гьабуни, гьелъ рес кьезехъин буго чанги чиясул гIумру хвасар гьабизе.\nНижер хъизамго букIана унтун. Эменги унтана, дунгоги унтана, кIиго сон барай яс хутIун киналго больницаялде ккана. Больницаялда 25 къо бана дица. Амма, ракIчIун абулеб буго, гIураб къадаралда дир антителабиги ратичIони, цоги нухалда унтизе ресги батани, дица, сундухъго балагьичIого, гьабила вакцина.


Лимон хъанай дур щаллусса шинал мутталий дикIайсса ахъулссаннувасса ца. Му сивсуну ккалли дуван бюхълай бур дунияллий га яла мюнпат бумур ахъулссаннун.\nИнсаннал цIуллушиврун лимон цуксса хъинсса дуссарив кIукъакIулсса акъахьунссар. Мунийн бувну, лимондалуву дусса мюнпатсса затру кIицI лаглагисса, ссая-цукун хъинссарив бусласисса бизарсса чичрурду къадулланну. Аьвзалзаманная шинмай лимондалуйн «абадшиврул гьивч», мукунма «мусил гьивч» учайсса бивкIун бур. Мунияту зул холодильникраву лимон дакъасса чIун дикIан къааьркинссар.\nЛимондалуцIун бавхIусса ичIува ишла бувансса вай ца-кIива маслихIатгу чIяву къахьунссар тIий буру.\nГъинттул, интту бакъасса, кIинттулгума ук-тук личайсса битIикьукьри бакъа хьунтIиссар, щях, плинтусирттайх ва ми заназисса цаймигу кIанттурдайх лимондалул сок дуккарча.\nЛимондалия ххишаласса сок дуккантIиссар, му, духъан хьхьичI, 5 минутIрайсса кIирисса щинаву диширча.\nДукралун ишла дуллалисса ахънилсса цIан къалаганшиврул, шахьлахьийни миннуйн ца чяйлул къуса лимондалул дутIин аьркинссар.\nБалугъ ягу дикI духълахъийни, кьункьал хьусса тахта лимондалул бигьанна марцI дувантIиссар. Му лимондалул сокрал кIунтIру бувтIуну губкалух, яла укуннасса щинай шюшира.\nНакьлил урттул, ахъулссаннуя дурсса салатIирттал, ссупралий дишин дурхъсса ахъулссаннул диц-куц, цIай хъунмасса хIаллай личIантIиссар, миннуйн лимондалул сокрал пурх учирча.\nКIяласса янна шюшланнин, ми лимондалул сок ва сода бивчусса щинаву 30 минутIрайсса диртун, яла зура шюшайсса куццуй шюширча, пар-пар тIий дикIантIиссар.\nГьухъая хьусса ттангъри марцI дувангу кумаг хьунтIиссар лимондалул сокрая. Шюшлан хьхьичI, ларсун цара-цану лимондалул сок ва щин, миннуй ттангъри дусса кIанттурду атил бувну, 15-20 минутIравун зура шюшайсса кьяйдалий шюшара янна.\nЯнналий хьусса хъатрулул, сситтул ттангъри гьан дуван ишла бувара мюршсса цIу ва лимондалул сок хIала дурну бувсса букьвасса паста.\nПорошокращал архIал янна шюшай машиналувун ца лимондалул сок дутIирча, порошокрал гуж кIилий ххи хьунтIиссар, янналуцIагу тIааьнсса кьанкь дикIантIиссар.\nШахьлахьисса ппиринж кувнницIун кув къалачIунтIиссар, ми щаращисса щинавун лимондалул сокрал къуса дутIирча.\nНайрал кьацI увкусса кIанайх, цIуцIаву хьхьара дуван, лимондалул сок дурккун хъинссар.\nКаний ххарци ягу хъун дакъасса щаву хьусса чIумал, дезинфекция дувансса цамур зат канилу дакъани, ишла дувара лимон.\nКаруннийсса михьру цIакь буваншиврул кару 5 минутIрайсса дишара дачIи лимондалул сокгу дуртIусса 200 мл. кIирисса щинаву (духIан шайсса температуралул).\nКаруннийсса ттангъри гьан дуван дуккира каруннийх лимондалул сок, ца-кIира минутIравун шюшара кару, ссахIвангу бувккун, гъилисса щинай.\nЛажиндарал бурчу аьркин дакъасса чапалшивруцIа марцI буван, мунил жагьилшиву ва цIай буруччин хьунтIиссар, лимондалул кIунтIругу бувтIусса щинай лажин шюшларча.\nСинтту дуруччиншиврул, кариес къахьуншиврул, ккарччал ялтту къат къадакьиншиврул, бюхъавай, дукра дуркутари кьацI вилаглагияра лимондалул кIунтIру бивчусса щинай. Амма ахирданий марцIсса щинайгу вилагияра кьацI, лимондалул сокрал зула ккарччал эмаль зия къадуван.\nСси къабагьайсса муххая дурмур цIай-цIайтIи дуван, ххуйну марцI дуван хьунтIиссар, сода ва лимондалул сок хIала дурну, миннуй ссуку дурну, хIатта лимондалул ххарахIала цурдалу муххайх дурккунгума.\nУссацIасса тIааьн дакъасса кьанкь гьантIиссар, хьхьувайния кIюрххилнин мивун лимондалул ккиртту бичирча.\nЧяйлул къуса ницIал, ца-кIива кIунтI лимондалул сокрал хIала бувсса гъилисса щинал стакан гьарца кIюрххил хIачIлачIаву – хъинсса аьдатри.\nЦIанасса, марцIсса, ххуйсса дуки-хIачIия чансса чIумал, оьтту токсиннацIа марцI буван кумаг хьунтIиссар лимондалул сок хIала дурсса щиная.\nХолодильникравасса тIааьн дакъасса кьанкь гьантIиссар, мунивух лимондалул сокрай атил дурсса губка дуккарча.\nМикроволновка бигьану марцI хьунтIиссар, лимондалул сокрал кIунтIру бувтIусса щинащалсса кIичIу бивхьуну, 3-5 минутIрайсса лахъсса градусирттай лавхъун, яла зува бувайсса куццуй марцI буварча.\nКухнилийсса раковина дур ичIура яла чIяруну ишла дуваймур, яла чIяруну чапал шаймур зат. Му зура шюшайсса куццуй шюршуну махъ, дутIияра мивун содагу бивчусса лимондалул сок, 10 минутIрайсса диртун, ялун кIирисса щин дутIара.\nГрильданий дагъ буллалисса балугъ лакъачIун ва мунил тIин-тIааьн ххуй буван кумаг хьунтIиссар грильданул решеткалий бувсса лимондалул «шануя» (суратрай).\nПюрундалул тIахIни-кIичIулул ялтту чIун-чIумуй дакьайсса цIансса къат, чяйлуя дикIу, ххит-чапалшиврия дикIу, дакъа хьуну, тIахIни цIай-цIай тIунтIиссар, мунил вивх ва ялтту лимондалул ххарахIала дуккарча.\nКIяласса кроссовкарду марцI-кIяла хьунтIиссар, янна шюшай порошок, лимондалул сок ва ссирка хIала дурну шюширча.\nАьгъусса ягълав бигьану марцI хьунтIиссар, мяш бакъа цIивун щусса лимондалул ххарахIалттух му ссуку буварча.\nХхуйну кьакьан бувсса лимондалул ккирттарацIух хъинну цIу лачIайссар. Му ишла буван бюхъантIиссар кIачлилу, каминдалуву цIу лахъан дуван. ЦIарацIун гьава тIааьнсса кьункьалгу буцIинтIиссар.\nДакI ларай нанисса куннасса тагьар дуний, кьацIливу лимондалул касак бихьирча, хIал къулай хьунтIиссар.\nСледующая публикация В республике планируется благоустроить более 250 территорий\nПредыдущая публикация Зунттавусса агьалинан куклушиннарду дуллан аьркинни