23 марталда Дагъистаналъул ЖамгIияб Палатаялъ МахIачхъалаялда «Эльтав» заводалда аскIоб бугеб рохь къотIулеб букIиналдаса разигьечIел дандегьарун рукIана.\nЭкологазул тIалабалда рекъон щибаб шагьаралъул 40 проценталда гъветI-ххер букIине кколеб буго, МахIачхъалаялъул 6 проценталда гурони хутIун гьечIин гьеб гIурччинлъи, бугебниги гьеб цIуниялде кIвар кьезе кколин лъазабуна жамагIатчгIаз. МахIачхъалаялъул экологиялъул комитеталъул нухмалъулев Сайпудинов Арсланица лъазабуна гьеб рохьги къотIизе тани шагьаралда гIурччинлъиялъул 3 процентгицин хутIуларилан.\nШималияб Кавказалъул шагьаразда гьоркьоб бищун дагь гIурччинлъи бугеб бакI кколеб буго МахIачхъала. Гьеб суалалъул жаваб кьезе кколеб шагьаралъул администрацияги, тIабигIат цIунулеб прокуратураги, экологиялъул министерлъиги гьеб тIубаялде букIине кколедухъ тIаделъулел гьечIин абун разигьечIолъи бугоан жамгIиял хIаракатчагIазул.\nГьел идарабазул цохIониги вакилги вачIинчIо гьеб данделъиялде. Администрациялъул вакилзаби гьенир гьечIолъиялдаса бищун кIудияб разигьечIолъи загьир гьабулеб букIана гьез. Бищун цебе гьезул кIваргьечIолъиялъул хIасилалда гIадада холеб бугин гьеб рохьилан мэриялде гIайиб гьабуна гьез.\nГьеб рохь цIунизе тIубараб шагьарго бахъине кколин, хIатта гьеб кинабго бакI сверун маххул хьури ккун, яги къедги гьабун рахан-къан жанибе техника унареб хIалалъ щула гьабун тезе кколила. Къаси-къад гьоркьоб къотIичIого гьеб мухъ цIунизе хасал чагIиги тезе кколин гьенирилан лъазабуна данделъиялда гьеб суалалда тIад ракIунтараз.\nГьеб данделъи гIуцIарав жамагIатчи Хадулаев Шамилица лъазабуна «эльтавалъул» рохь цIунизейилан лъугьарал гьеб мухъалда гIумру гьабун ругел гIадамазе хIинкъаби кьолел ругила, къаси-къаси рачIун хъухъан къотIун ратулел ругила гъутIбийилан. Гьеб бакIалда минаби разе рес кьун бугин жидеейилан лъазабулеб бугила гьел «сардил гьалбазилан».\nГьеб киналдаго хурхун къуваталъул идарабазде хъварал гIарзазулги хIасилго бихьулеб гьечIилан. Рохьги къотIун минаби разе бакI кьолеб мехалда кирейила тIалъиялъул вакилзаби ралагьун рукIаралилан абун ццин бахъун вуго Хадулаев.\nХадулаев Шамиль:«Сардилъ гьениб рохь къотIулеб букIаразда тIад протоколал гьарун рукIана Кировский мухъалъул полициялъул хIалтIухъабаз.\nГьел документал жидеца шагьаралъул администрацилде ритIанилан абуна гьез. ТIокIаб кир гьел протоколал ругел, щиб гьел гъутIби къотIулел рукIарал, гьел къотIизе теларин лъугьаралгун рагъилел рукIарал гIадамазул ккарабалиги лъалеб гьечIо.\nБищун цебе тахшагьаралъул бетIерлъиялъ жаваб кьезе ккола гьеб рохьалъул. ЖамагIатчIаз ахIи бахъинабун хадуб мэриялъ чанцIулго баянал тIиритIизаруна гьеб рохьор рукъзал гьаризе бакIал цебе шагьаралъул букIараб нухмалъиялъ кьун бугин, жидеца цониги документ кьечIин гьанже гьелъийилан.\nГьедин батани гьел документал мекъи кьун рукIинги, гьезул бащадал гьересиял рукIинги лъала гури мэриялда, щай ха гьеб суал тIубалареб кьун диваналдегун. Полициялъ администрациялде реххун, гьез прокуратураялде реххун лъихъ гьел протоколал ругелалицин лъалеб гьечIо, гьелъул жаваб кьолев чиги ватулев гьечIо».\nДанделъиялда гьеб рохьалъул ва экологиялъул жаваб кьезе кколел идарабазул цохIо МахIачхъалаялъул экологиялъул комитеталъул нухмалъулев Сайпудинов Арслан гIахьаллъана. Гьесулги цIакъ разигьечIолъи бугоан гьеб рохьалда сверун мэриялъ гьарулел ругел хIаяздаса.\nГьес бицана гьеб рохь цIунейилан тIалаб гьабун лъабнусго чияс гъоркь гъулбасараб кагъат бачIанила гьал къояздаги жидехъе ва Шималияб кавказалъул федералияб округалъул бетIер Сергей Меликовасухъеги битIун бугила гьеб.\nАмма чанцIул гьел кагъталги росун, шагьаралда хутIунниги бугеб гIурччинлъи цIунизе хIаракат бахъизе кколин абун МахIачхъалаялъул мэриялде жал аниги жидехъ гIинтIамулев чи ватичIилан.\nСайпудинов Арслан: «МахIачхъалаялъул администрациялъ жакъа къоялде 86 мина базе бакI кьун буго гьеб рохьоб. Нужецаго пикру гьабеха щиб гьеб рохьалъул хутIулебали, чанго соналдаса гьенир гъутIбияли кир гурин хергицин хутIиларо. Гьенир къануналде дандекколаредухъ рукъзал ралел ругин абун 67 мина балеб бакI биххизабейилан хIукму къотIун букIана диваналъ, амма кIиго пакъирасул мина гурони тIокIазулалда кверцин хъвачIо.\nГьелда тIадеги анкьтIалаяб ункътIалаяб кIиго мина балеб буго гьениб. Полициялъулалги рачун чIезарейин гьенир гьарулел хIалтIабийилан лъазабун букIана. Цо къоялъ чIун гьечIо гьел, ран рахъунел руго минаби. ГIадамаз абулеб жо битIараб батиялда божичIого кин ха рукIинел.\nГьез абулеб буго гьел минаби къуваталъул идарабазул хIалтIухъабазул ва шагьаралъул администрациялъул хIалтIухъабазул бакIал ругилан. Гьедин гьез жидеего бокьараб гьабулеб бугин. Гьел ва цойгидал суалазе жаваб кьезе къваригIун рукIана жакъа гьанир администрациялъул вакилзаби».\nДанделъиялъул гIахьалчагIаз гьединго бицана гьеб цебехун бицен гьабураб рохь цебе 72 гектаралда букIун батани, гьанже гьелъул 40 гектар гурони хутIун гьечIила. Киналго лъугьун гIагараб заманалда гьеб суал тIубачIони цо лъагIалида жанибгицин гьеб рохь букIараб бакI лъачIого тIагIине рес бугилан. Гьединго МахIачхъалаялъул жанубияб рахъалда бугеб накIкIил рохьги къотIун лъугIулеб бугин, гьелдеги кIвар буссинабизе кколин лъазабуна гьез.\nГьеб рохьцIуниялде кIвар кьейилан тIалаб гьабун республикаялъул тIалъиялде хитIабги гьабуна ахиралда жамагIатчагIаз.\nБукIинесеб: гъутIбизул бакIалда - рукъзал, гьаваялъул бакIалда - газал...\nЩиб къваригIунеб МахIачхъалаялъул жиндирго "гьумер" букIине ккани?\nДойго кIодо йиго кIутIбиги релъун…


Содержание курсов - Учебный центр "ИСКУССТВО УБЕЖДАТЬ", г.Якутск\nУчебный центр "ИСКУССТВО УБЕЖДАТЬ", г.Якутск » Услуги » Содержание курсов\nНа этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа.\nНа этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа.\nА так можно задать подпись\nНа этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа.\nНа этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа. На этой странице пока нет никакого текста, пожалуйста замените его и нажмите кнопку «Обновить» справа.\nСловесная импровизация на тему: «Полет на Луну»


Хабзалал кьалул майдан хIисабалда\nНизам цIунулез тунка-гIусиялъул багьана хурхинабулеб буго хабзалазул тIалаб гьаби гьелъул гIахьалчагIаз жидехъего босиялъе бахъулеб хIаракаталда.\n14 маялда Москваялда ккараб тунка-гIусиялда дагъистаниял гIахьаллъиялъ иргадулаб нухалда республикаялъул къадру хвезабулеб бугин, рикIкIунеб буго Эркенлъи радиоялъул суалазе жавабал кьурал республикаялъул интеллигенциялъул вакильзабаз.\nДагъистаналъул бетерасул гIакълучи, политологиялъул гIелмабазул доктор Камиль Ландаца абулеб буго, гьеб ракI бакъвазабулеб лъугьа-бахъиналда гъорлъ дагъистаниял рехсолел рукIин ракIалде босун, жамгIияталъ жиндирго къимат кьезе кколин гьединал гIадамазул хьвада-чIвадиялъе.\nАммайин абулеб буго гьес, гьеб хIужа багьаналъун букIине гьечIин улкаялда цIидаса миллатчилъиялъул суал халуциналъейин, щайгурелъул гьеб кколин гIицIго криминалиял кьалбазул лъугьа-бахъинин.\nМоскваялда гIумру гьабун вугев тохтур ва публицист ГIабдурашид СагIидовасул пикруялдаги, бицен гьабулеб буго криминалияб лъугьа-бахъиналъул ва Россиялда жакъа бигьагьабун загьирлъулеб рагIула 90-билел соназда букIараб гIадаб хIакъикъат.\nРехсарал дагъистанияз нижер программаялъе загьир гьарурал пикрабазухъ гIенекке нижер аудиофайлалда.\nМоскваялъул хабзазда 2 чи чIван вуго


Дагъистаналъул росабалъе нухал рахъизе 92 млн. биччалеб буго\nЦогидал регионазда данде ккун, росабалъе нухал раялъе бищун гIемераб гIарац биччараб бакIлъун ккун буго Дагъистан. Гьеб мурадалда пачалихъияб бюджеталдаса республикаялъе бихьизабун буго 92 млн. гъурущ. Щибаб соналъ республикаялда гIемераб гIарц харж гьабулеб бугин хас гьабун нухал раялъе, амма жакъаги хутIулеб буго кIудияб къадар росабазул, автомобилал хьвадулел нухал гьечIел.\n26 апрелалда ЦIумада мухъалда автомашина гIурулъе бортун, жанир рукIарал щугоял, гьезда гъорлъ лъабго лъимер, хун руго. Гьеб нухлул лъугьа-бахъиналъе аслияб гIилла ккун буго лъикIал гьечIел нухал рукIин. Дагъистаналъул мугIрул нухазда кколел нухлул лъугьа-бахъинал аслияб бутIа кколин санагIалъи гьечIел ва хIинкъи бугел нухал рукIиналъул хIасилин лъазабулеб буго Дагъистаналъул Автомобилазулгун нухлул инспекциялда.\nЖакъа къоялде асфальт тIун къачIарал нухал Дагъистаналда руго 43 мугIрул мухъазде, гьезул гIемерисел араб гIасруялъул 70 соназго къачIарал кколел руго ва гьабсагIаталде гьезул цо-цоял тIуран хун руго. КъачIачIел нухал ругел микьго мухъ бугила жеги Дагъистаналда, гьезда гъорль Гумбет, ЛъаратIа, ЦIумада, ЦIунтIа, КъурахI ва Кули мухъал.\nГьел мухъазде асфальт тIурал нухал щун гьечIолъиялъул аслияб гIилла бугила гьенире нухал рахъизе захIмат букIинин абулеб буго нухал раялъул хIалтIухъан МухIамадкамиль Дибировас.\nРеспубликаялъе федералияб бюджеталдаса бихьизабураб 92 миллион гъурущ, тIоцере балагьидал кIудияб гIарацин кканиги, мугIрул росабалъе нухал рахъизе харж гьабизе кколеб гIарац хIисабалде босанани, гьеб кIудияб гIарац кколарила.\nМухIамадкамиль Дибиров ккола хIукуматалъул кумекги гьечIого, халкъияб кверчIваялдалъун Бузнаса нух бахъиялъул хIалтIабазе квер барав чи. Гьес баян гьабуна Бузнаса нух бахъиялъул хIалт1и рагIалде бакIарулеб бугин.\nМухIамадкамиль Дибиров: «Хасалоги чIезе течIо, гьанжеги чIун гьечIо халкъияб нух баялъул хIалтIи. Живго Дагъистаналъул муфтий АхIмад-ХIажи ГIабдулаевасул кверабакъиялдалъун гьарулел руго нух бахъиялъул хIалтIаби. Исана соналда жаниб нух бахъиялъул хIалтIи лъугIизе ракIалда буго. Чабах бараб нух Буйнакскалдасахун бахъун лъугIизабизе ракIалда буго».\nГьединго МухIамадкамилица тIаде жубана Аваро-Кахетиялъул нух бахъиялъул хIалтIаби, «Мостотряд» абураб гIуцIиялъ тIаде босун бугеб, цебе унеб бугин. Араб соналда жаниб гьеб нухлул 12 километр бахъанила, Гьидерил кьо бугеб бакIалдаса бахъун. Исана соналда жанибги гьедигIангониги нух бахъизе ракIалда бугила Дагъистаналъул Нухал раялъул агентлъиялда.\nАмма исанаги нухал рахъи рагIалде бахъин щакаб бугин ЦIунтIа мухъалдайин бицана «Эркенлъи» радиоялъе жамгIияв хIаракатчи МухIаммад Цезица. Араб гIасруялъул 70-абилел соназ байбихьанила ЦIунтIа ва ЦIумада мухъада гIорхъотIа ругел нухал раялъул хIалтIаби. Жакъа къоялдеги гьел ран рахъун гьечIила. Щибаб соналъ Шаури росада гIагар бугеб нухда ккарал автоавариязул хIасилалда холила чанго чи. Мисалалъе гьес бачана цебегIан гьениб бегараб рагъулазул машина.\nМухIаммад Цези: «Гьел нухал кутакалда квешаб хIалалда руго. Хасго Шаури-Эчеда нух. Гьеб нухда гIумруялдаса ратIалъула чанго чи щибаб соналъ. Гьеб нух бахъиялъе бихьизабураб гIарац коррупциялъул нухаздасан унеб букIин щаклъи гьечIеб жо буго. Гурого, щибаб соналда гьеб нух гьабияле биччалеб гIарцуда рекъараб нух гьабулеб букIарабани, чанго мухъ бугеб шагьра букIинаан тIолго ЦIунта мухъалда. Жиндир заманаялъ гьединго бикъун гIарацгун, бан бахъунеб букIинчIо Гендерил тоннель, ахиралда гIадамалги къватIире рахъун гьеб рагьана. Гьединго рахъине ккезе ратизего руго цIунтIадерил жамагIатги.\nГьеб нух абун нухцин гуро. Гьеб буго кьурабазул парсаздасан бугеб сухъмахъ. Эчедисезул кьотIе щвезегIанцин бегьулеб хIалалъ буго нух, амма гьенисе гIодобе кутакалда квешаб сухъмахъ. РачIуна мухъалде тIадчагIи, гьенире щведал гьел киналго лъугьуна ахIдезе, иш гьаб хIалалда тезе бегьуларилан. Гьебги, жидерго гIумруялда хIинкъун. Амма гIодолъиялде щведал гьезда гьеб кIочон тола».\nЖамгIияв хIаракатчияс гьединго тIаде жубана мугIрузул мухъазда нухал ччукIи къанагIалъи ккунгутIиялъ, гьел разе биччараб гIарац тIадчагIаз чунтбухъги лъун, нухал ччукIанин хъвай-хъвагIаял гьарун таниги лъилго щаклъи кколарин. Автомашина хьвадулел нухал гьечIел чанго мухъал руго Дагъистаналда, гьезда гъорлъ ЦIумада мухъалъул Хушет росу.\nМухIканго кинал мухъазде кIвар кьезе бугеб росабалъе нухал разе бихьизабураб гIарац харж гьабулагояли цIехезе «Эркенлъи» радиоялъухъа бухьен гьабун бажаричIо Дагъистаналъул Нухлул магIишаталъул агентлъигун (гьезул хъулухъчагIаз багьанаби ратана).\nАвариялда хвана анкьго чи\nБидулаб ДТПялде гIахьаллъи бугев УФСИНалъул шофер ккуна\nМугIрузул соналде мугIрузул нухал\nХасалил «сайгъатаздаса» киналго гурел роххарал\nЦIунтIа аварияги, гIинкълъарал гIадамалги\nЦIунтIе нух ЛъаратIе нух гуро


50 сон кьуна «ХIакъикъаталъе»\nД. Халидов: «Дагъистаналда эркенаб журналистика ва эркенаб пикру цIуниялъулъ аслияб бакI ккола ГIали Камаловас»\n2018 соналъул 1 февралалда Москваялда, Россиялъул Журналистазул минаялда тIобитIана «ХIакъикъаталъул» бетIерав редактор, Дагъистаналъул Журналистазул союзалъул председатель, РФялъул Журналистазул цолъиялъул секретарь ГIали Камаловасул 70-сонилаб байрам.\nБайрам гIуцIана Россиялъул Журналистазул союзалъул, централияб федералияб округалда бугеб Дагъистаналъул дармил вакиллъиялъул, РФялъул президентасда цебе гIуцIараб ДРялъул хIукуматалъул вакиллъиялъул ва Россиялъул халкъазул ассамблеялъул Дагъистаналъул регионалияб отделениялъул хIаракаталдалъун.\nБайрамалда гIахьаллъана улкаялъул Пачалихъияб Думаялда ругел Дагъистаналъулги ДРялъул Халкъияб Собраниялъулги депутатал, Москваялда ругел дагъистаниял – гьениб гIумру гьабун ругел творческияб интеллигенция, гIалимзаби, ишалъулал хIаратакатчагIи ва цогидалги.\nГьудуласул хIакъалъулъ рагIи\nВсеволод Богданов (1992-2017 соназда вукIана РФялъул Журналистазул цолъиялъул председательлъун): «ГIали Камалов кидаго вукIана Россиялъул журналистикаялъул церехъабазул кьерда. ГIемерал соназ цадахъ хIалтIана ниж. Дида бичIчIана ГIалие Россия ва гIагараб Дагъистан хIаталдаса ун бокьулеблъи. Гьес жиндирго рекIелъан риччала республикаялда ккарал киналго лъугьа-бахъиналги халкъалъул пашманлъигун рохелги.\nГьев кидаго вукIана махщалие ритIухъавлъун, хилиплъичIо газета цIалулезе.\nКъуркьулареб гIамал букIиналъ, кигIан хIалуцараб заман бачIаниги, гьев нахъе къачIо ва цIунана Россиялдаго бищун жигараблъунги къадар цIикIкIараблъунги кколеб Дагъистаналъул Журналистазул союз».\nСулиета Кусова (Россиялъул Журналистазул цолъиялда цебе гIуцIараб СМИяздасан рорхулел миллиялгун диниял масъалабазул централъул нухмалъулей):\n«70 сон! ГIураб ригь буго, аралъул хIасилал гьаризеги букIинеселъул хIисаб гьабизеги. Амма жеги къо радалго буго. Хасго ГIали Камаловасе, мехелалда жаниб гьесул 24 сагIаталдасаги цIикIкIун букIуна заман. Гурони, кин тIуразе ругел церечIанщинал, ахир гьечIел масъалаби? ГIалихъа бокьараб захIмалъиялъулги суал тIубан бажарула. Амма гьесул гIумруялъул аслияб ишлъун кидаго букIана, дир пикруялда, гIагараб «ХIакъикъат» газета. Гьелъие ГIалица кьуна гIумруялъул 50 сон».\nНадежда Ажгихина (Европаялъул журналистазул федерациялъул вице-президент): «Щиб гьабулеб бугониги, жинцаго тIаде босараб ишалде ракIунтараб бербалагьиялъ ва, кигIан кьогIаб батаниги, къуркьичIого ритIухълъи батизелъун унев гьесул гIамалалъ загьир гьабула, гьабсагIаталда щвезехъин бугеб пайдаялдаса, инсанасул чилъиги, яхI-намусги, рекIел бацIцIалъиги къиматаб букIин гьесие. Загьир гьабула хIилла-рекIкIалдалъун хъулухъалъул болъабиги рахун, щолеб хIакимлъи гIаданлъиялдаса цебе кквезе бегьулареблъи ва, кинаб ахIвал-хIал кканиги, къадруяв инсанлъун вукIине кколеблъи.\nСеверияб Кавказалъулги, Москваялъулги, Европаялъулги гIемерисел ишцояз гьесул цIакъ хIурмат гьабула, гьезие гьев ккола къадру тIадегIанав инсанлъунги, ритIухъаб ва бахIарчияб журналистикаялъул игIланлъунги, жив вижараб ракьалъул унго-унгояв вакиллъунги. Гьес пана гьабула бокьараб аудитория гIагараб Дагъистаналъул бицунаго».\nГIумаргIусман ХIажиев («Дагъистан» басмаханаялъул директор):\n«Дагъистаналъул гьанжезаманалъул захIматаб тарихалъул лъугьа-бахъиназул коронив вукIана ГIали Камалов журналист, политик ва жамгIияв хIаракатчи хIисабалда. Гьес киданиги бахчичIо жиндирго пикру, кигIан гьеб нухмалъулезе ва къимат-къадруялда ругезе дандекколеб гьечIониги. Гьелъ гьев кидаго лъалхъизавичIо.\nДица рикIкIуна, гьесул гIамалалъул бищун аслияблъун кколин къвакIи ва цебелъураб масъала тIубазелъун, сункьаго къачIого, цеве ин».\nДенга Халидов (политолог): «Ахирисеб 25 соналда жаниб гIемерал политикиялги жамгIиялги лъугьа-бахъинал ккана республикаялда. Амма ГIали кидаго хутIана жанисеб эркенлъи цIунарав чилъун. Дагъистаналъул нухмалъиялдаги гьеб бихьичIого хутIизе рес букIинчIо. ЧанцIулго хIалбихьана гьев къуркьизавизе, гьев чIвазе хиялалцин гьаруна, гьесде бана рогьразул гъегъ, амма гьесухъа цIунун бажарана доб жанисеб рацIцIалъиги жиндирго къадруги.\nДир ракIчIола, Дагъистаналда эркенаб журналистика ва эркенаб пикру цIуниялъулъ аслияб бакI ГIали Камаловас кколеблъиялда».\nЗикрула Илясов (Россиялъул халкъазул Ассамблеялъул Дагъистаналъул регионалияб отделениялъул председатель):\n«Республикаялъул жамгIиябгун политикияб ва информациялъулаб гIумруялда пресса цIунулев жигарав хIаракатчи вуго ГIали Камалов. Араб гIасруялъул 90-абилел соназда, редакциязе гIарац мукъсанлъараб заманалда, жиндиего зарал ккеялдасаги хIинкъичIого, гьес банказдаса къарзалъ гIарац босана. Гьедин гьес цIунана магIарул газеталъул редакция гуребги, цогидал миллиял газеталги. Гьес цIикIкIинабуна Журналистазул союзалъул хIаракатги – 26 соналъ гьелъиеги нухмалъулеб буго ГIалица».\nКачар ХIусейнаева («Илчи» газеталъул бетIерай редактор):\n«ГIали Камалов – тIад кIалъазе рагIи гьечIев, хIажат вугин ахIидал, ва ахIичIониги кумекалъе ватулев гьудул. Гьединлъидал чIухIула, цого пикруялъул, гIумруялде ритIухъаб бербалагьи бугел Дагъистаналъул машгьурал васазул кьерда ятиялдаса.\nГьесул рекIел жанги жигараб хIаракатги халатал соназ жеги гIеме-гIемерал лъикIал ишазе гIела – гьеб гьарула ракI-ракIалъ дица ГIали АхIмадовичасеги».\nПрочитано 408 раз\tПоследнее изменение Пятница, 02 февраля 2018 11:20\nДругие материалы в этой категории: С. Кусова: «Солдатасул шинель ретIарав генерал» »


Ибрагьим ХIажидадаев чIвана - 11 Мая 2013 - مدونة - Гимры\nГлавная » 2013 » Май » 11 » Ибрагьим ХIажидадаев чIвана\nЛъабго къоялъ халат бахъараб хасаб операциялъул хIасилалда МахIачхъалаялда чIвана чанго соналъ федералияб цIех-рехалда вукIарав Генуб росулъа изну гьечIого яргъид гIуцIаразул нухмалъулев ХIажидадаев Ибрагьим. Гьесда цадахъ чIвана Унсоколо мухъалъул депутатазул данделъиялъул спикер МухIамадгIалиев МухIамадхIабиб.\nХасаб операция байбихьарабго, арбагI къоялъул радал киналго информалатаз бицунеб букIана Семендер абураб МахIачхъалаялъул авалалда сверун ккун бугин Унсоколо мухъалъул бакIалъулаб депутатазул корпусалъул нухмалъулев МухIамадгIалиев МухIамадхIабибил рукъ.\nРокъов живго депутат гурев, гьесул чIужугун лъималги ругин лъабазулеб букIана. Амма хадуб лъабазуна гьезда цадахъ сверун ккураб рокъов вугин гендерил инзу гьечIого яргъид гIуцIараб къокъаялъул нухмалъулев ХIажидадаев Ирабагьим.\nХадусеб къоялъ бакъанида терроралда данде чIараб комиссиялъул вакилас лъазабуна И. ХIажидадаев чIванин. Гьесдаго цадахъ чIван вугин М. МухIамадгIалиевгиян лъазабулеб буго информалатаз.\nМухIканго чан чи гьенив чIварав ва гьезул цIарал жеги рехсолел гьечIо. Къуваталъул идарабазул хIалтIухъабазул кIиго чи чIвана ва кIигояв лъукъана.\nЧанго соналъ федералияб цIех-рехалда вукIарав яргъид гIуцIаразул цевехъан, республикаялда гьарурал гIемерал такъсиразул жавабчилъи жинца тIаде босарав ва къуваталъул идарабаз лъазабухъе, вищунго кквезе захIматав «рохьилазул» нухмалъулев чIванилан щиб хисизе бугеб, кин муниципалияв хIакимчи, «Цолъараб Россия» партиялъул депутат М. МухIамадгIалиевгун гьев цадахъ ккарав абурал суалал кьуна нижеца Шималияб Кавказалъул исламиял цIех-рехазул централъул нухмалъулев Гереев Руслание.\nГереевРуслан: «Ахирал соназда жанир гIемерал чIвана изну гьечIого яргъид гIуцIаразул церехъаби батIи-батIиял хасал операциязул хIасилалда. Гьеб хIужаялъ хьул лъолеб буго, тIубанго лъугIичIониги, изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къуват дагьлъилин.\nАмма Ибрагьим ХIажидадаев чIваялъ регионалда унел политикиял ва диниял процессазда асар гьабилин дида кколаро. Щайгурелъул гьебго параялъ гьесул бакIалда вачIина чанго батIияв цогидав, яргъид гIуцIаразул хIалтIи букIараб хIалалъ ине буго.\nГьанже депутатасул бицани, гьев гьеб хъулухъалде вищулеб мехалъ гьев радикалиял пикрабазул рахъ кколев чи вукIинчIо, гьев хадув вачIана гьелде. ЦIакъго гIажаибаб жо дида гьениб бихьулеб гьечIо.\nИзну гьечIого яргъид гIуцIараз гьабсагIат нух бахъулеб буго тIалъиялде, хIалбихьулеб буго муниципалияб даражаялда тIалъиялда асар гьабизе.\nГьеб тасдикъ гьабулеб мисаллъунги гьаб нилъеца рехсолеб хIужа босизе бегьула. Изну гьечIого яргъид гIуцIаразда бихьулеб буго ахир гьечIеб дандечIеялъ хIасил кьолеб гьечIолъи ва дагь-дагьккун къануналъул кумекалдалъун жидее санагIат гьабизе хIалбихьулеб буго.\nДида ккола гьединал хIалбихьиял цоги бакIазда гьарулел ругин гьез, ва хадурккунги гьаризе ругин. Дагъистаналда гьабсагIат бугеб системаялъухъ балагьани, гьаниб бугеб ришватчилъиялъул хIисаб гьабуни, цониги изну гьечIого яргъид гIуцIараз гьабизе кIолареб жо гьаниб гьечIо.\nГьеб гIадатияб ахIвал-хIал буго, бокьарав такъсирчиясе бокьула прокурорасул бакIалде вачIине ва жинцаго диван къотIизе».\nГIемерисел журналистаз ва политологаз кьолеб суал буго, щай чанго соналъ кквезе кIоларого вукIарав яргъид гIуцIаразул нухмалъулев гьанже чIварав абураб. Цо-цояз гьеб бухьинабулеб буго республикаялда тIалъи хисиялда, цогидаз гьеб лъугьа-бахъинги, республикаялъул нухмалъи хисиги цого процесс бугилан рикIкIунеб буго.\nРуслан Гереевасул пикруялда рекъон гьеб rIиго хIужа цоцада бухьараб гьечIо.\nГереевРуслан: «Гьеб лъугьа-бахъинги республикаялъул нухмалъуде Рамазан ГIабдулатIипов вачIинго цоцада хурхинабизе бегьуларо. Гьеб мекъи буго.\nР. ГIабдулатIипов вуго республикаялъул тIалъи, изну гьечIого яргъид гIуцIаралгун абуни къеркьолел руго федералиял къуваталъул идараби. Гьеб кинабго Россиялъул къануназда бихьизабун буго ва лъицаниги гьел къанунал хвезаруларо».\nГIажаибаб къисматалъул чи вуго живго Ибрагьим ХIажидадаев. Информалатазул ва батIи-батIиял цоги баяназда рекъон, Дагъистаналъул изну гьечIого яргъид гIуцIаразда гъорлъ бищунго цIикIкIун машгьурлъараздаса цояв вуго гьев.\nГьавуна 1974 соналъ машгьураб Генуб росулъ. Цевехун кIицIул Европаялъул ва дунялалъул чемпионлъун вахъана ушу-саньдаялъул рахъалъ. Эмен вукIана школалъул директорлъун, имгIал Буйнакск шагьаралъул мэрлъун.\n2005 абилеб соналдаса нахъе вуго федералияб цIех-рехалда. Гьес жинда тIаде росана гIемерал ракI гъанцIизабулел ва машгьурал чIвай-хъвеял. 2007 абилеб соналъ Халкъияб данделъиялъул депутат, росуцояв Генуса ГъазимухIамад чIвай, 2009 абилеб соналъ республикаялъул жанисел ишазул министр ГIадилгерей МухIмадтIагьиров чIвай ва Москваялъул метроялда гьарурал терактал.\nГьединго Терроралда данде чIараб комиссиялъул вакилас лъазабухъе, И. ХIажидадаев гIахьаллъана 2007 соналъ Гъуниб мухъалъул Гьонода росулъ 9 гIолохъанчи чIвалеб бакIалда.\nГьединабго интересаб къисматалъул ва бухьеназул чи вуго депутат МухIамадхIабиб МухIамадгIалиевги. Интернеталда дандчIвала МухIмадхIабибил ва Ибрагьим ХIажидадаевасул бухьен букIин тасдикъ гьабулел макъалаби. Гьединго хъвалеб буго МухIамадхIабибие батIи-батIиял такъсиразухъ диваналъ тамихI къотIун букIанин.\nАраб соналъ рукIарал Унсоколо районалъул бетIерасул рищиязда МухIмадхIабиб МухIмадгIалиевасулги букIана кандидатура. ГIемераз гьев бергьулиланги абулеб букIана, амма ахиралда кандидатура нахъе бахъана.\nГьеб бахъизабуна республикаялъул нухмалъулез бетIерлъуде Генуса Шамил МухIмадов ккезавизеян абулеб букIана гIадамаз. «Новое дело» газеталъ доб заманалда хъвавухъе МухIамадхIабиб МухIамадовасул рахъалда рукIана кIудияб асар республикаялъулго политикаялда гьабулел аваразул политикал – Сайгид МуртазагIалиев, Хунзахъа республикаялъул парламенталда вугев депутат МухIамад МухIамадов, спорталъул министр МухIамад МухIамадов ва республикаялъул парламенталъул вице-спикер СайгидахIмад АхIмадов.\nАвтор: Рамазан Раджабов; босараб бакl: Радио Эркенлъи\nПросмотров: 314 | Добавил: gimrinec | Рейтинг: 0.0/0


ГIашилтIа росулъ кIодо гьабуна Шамил имам гьавураб къо | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nГIашилтIа росулъ кIодо гьабуна Шамил имам гьавураб къо\nУнсоколо районалъул ГIашилтIа росулъ кIодо гьабуна Шамил имам гьавуралдаса 220 сон тIубаялъул къо.\nБайрам гIуцIана "АхIулгохI" абураб Дагъистаналъул регионалияб жамгIияб гIуцIиялъ (ДРОО). Гьеб тIобитIана АхIулгохIда бараб мажгиталъул азбаралда. Гьенире ракIарун рукIана гIешдерил жамагIатги гьалбалги. Тадбир нухда бачана цебе "АхIулгохI" ДРООялъул нухмалъулев Гъайирбег ГIабдулаевас.\nДанделъиялда кIалъана районалъул имам ГъазимухIамад Абубакаров, ГIашилтIа росдал тарихчагIи, жамгIиял церехъаби ва школалъул цIалдохъаби. Гьез бицана росу лъугьиналъул, гьелъ нахъа тараб нухалъул ва АхIулгохIда ккарал рагъазулъ гIешдерил жамагIаталъ гьабураб гIахьаллъиялъул хIакъалъулъ. ЦIалдохъабаз бихьизабуна Шамил имамасул хъизамалда ккараб кIудияб камиялъул — аманаталъеги кьун, тIадвуссун хадуб КIаратIа Жамалудин хвеялъул хIакъалъулъ Машидат Гъайирбеговалъ хъвараб къисаялда гIуцIараб сценка.\nКутакалда гьури бахъун букIана гьеб къоялъ АхIулгохIда. Борхалъуда тIавап гьабулел рукIана цIумал. ЦIороялъ гIунулей дида ракIалде кколеб букIана доб рикIкIадаб 1839 соналъул роол 88 къоялъ гулбузулгун гIарадабазул цIадакь рукIарал гъазизабазе багIариялъул ургъелго букIанадайин. Хирияб ВатIанги Аллагьасул динги цIунулел гьезда тIасан, жакъаго гIадин, тIавап гьабулел рукIанин ккола дол цIумалги. Эркенлъиялъухъ урхъарал рагъухъабазе къуват кьолеб букIун батила зобалазда ругьунал хIанчIазги.\nДанделъиялда бицунеб хабаралъ, щивасул кIалъаялда рехсолел бахIарчилъиялъулгун къохIехьеялъул мисалаз асир гьарурал гIисинлъималазул сасцин рагIулароан.\nНекIсияб тарихалъул хIужаби рицунаго, гъалатIал риччангутIизе гIадин, сихIкъотIун гIенеккун рукIана сверухъ ругел гохIалги щобалги.\nЩулалъул гохI… Гьениб бан бугеб Сурхайил цотIалаяб сиялъул хутIелалъ абулеб букIанин ккола жиндир ракьулъ жанибги жеги кIиго тIала бан букIанин бицунев чи тIамеян цо метралъниги гьеб тIалу бухъизе…\nКавказалъул рагъул кор боркьарал къоязул пикруялда йикIаго, ракIалде щвана Франц Рубоца бахъараб "АхIулгохIалде гьужум" абураб суратги. Бихьунго букIун батиларо гьесда ГIашилтIа росуги Щулалъул гохIги. Гурони, кин гьес бахъизе букIараб доб сурат — бакI-бакIалда минабиги гьужумалъе тIаде харулел ва цоцалъ речIчIун рагъулел солдаталги. Гьеб киналъего бакIцин гьечIеб гьитIинабго гохI дунялалъул тарихалда даималъего хутIана нилъер умумузул къадруяб бахIарчилъиялъул ва ияхIалъул игIланлъун.


Дагъистаналда халкъал цолъиялъул байрамалъул къо, 15Сен2015\nДагьал церегIан къояца социалиял сайтазда унеб букIана цо дагIба улкаялда тIоритIулел байрамазда хурхун. Россиялда цолъиялъул къолъун лъазабураб ункъабилеб ноябрь лъугьун буго улкаялда цолъиялъул гуреб миллатал ва динал рикьизарулеб къолъун. Гьел къоязда Россиялъул шагьаразда къватIир рахъула миллатчагIи улка чIегIераздаса цIунизеян цоял, мигрантаздаса цIунизеян цогидал, кIияздасагоян лъабилел. Щиб жо кколеб гьеб байрамкъо? Гьаб хъвай-хъвагIаялъул аслияб пикру букIине буго гьел "байрамал" щал ва лъица гьел тIоритIулел абурал суалазда тIад ургъи. Гьебги гьабизе ккола нилъеца цадахъ - бицунев дицаги, гIенеккарал (макъала цIалулел) нужецаги.\nЧанги баркиял рагIана нилъеда. ЦIияб сонила, руччабазул къойила, ччугIихъанасул къойила, бергьенлъиялъул байрамила - баркулелго баркулел рукIуна цоцада, гьаб кеп-ихтилат хирияб истаканалда къвалги бан къоял тIамулеб гIурус пачалихъалда гIадамал. Гьел гIурус ва халкъазда гьоркьосел байрамазда тIаде кIиго кIудияб бусурбабазул байрамги буго нилъер – КIал биччан къо ва Къурбан къо абурал.\nЦониги ватиларин абизе бегьула жакъасеб Дагъистаналда аслу-кьибилги бусурманав, бусурбабазул байрамал кIодо гьаруларев чи. Гьел киназго гьарула. Атеист ватаниги гьабила дуца гьеб, ягьудияв, яги мажусияв ватаниги гьабила, гьабичIого ресги гьечIо. Гьел байрамал гьарулел гIадамазда гьоркьорги руго батIи-батIиял къокъаби – Исламалъул байрамал тун хутIарал хIарамлъун рикIкIунел руго цоял. Руго Исламги гьабулел, хутIараздеги кIудияб дандечIей гьечIел, нухда гIодов ватарав чиясда хIеренго «с праздником» абулел гIадамалги.\nАмма буго цо хасаб къапила лъабабилеб къокъаялде кколеб - ххвалие, гIадат гIадин Исламалъул байрамги гьабулел ва битIахъе зодиса вахIю рещтIараб гIадин, гIурус байрамкъояздеги руссарал. Гьеле гьеб лъабабилеб тайпа гIадамазул букIуна щиб ахIвал-хIал киб бугониги, жидее санагIалъи гьабизе лъалел чагIи. Гьез кIодо гьарула ччугIихъабазулги, бухьенчагIазулги, гамихъабазулги, къадахъабазулги, Святой Валентинилги, руччабазулги, ай календаралда хъванщинал къоял. Гьел къоязде къачIараб хасаб нахърател сайигъатазулги, абулел рагIабазулги, гьарулел баркиязулги букIуна гьезул. Гьел руго щибаб миллаталъул ва диналъул, амма гьел руго хасаб тухум-тайпаялъул гIадамал. Гьел руго хъулухъчагIи, гьезда жидер "мазгьабалъул" чагIи рихьарабго ратIа-рахъизеги лъала, хасал гIаламатал, ишараби рукIуна гьезул.\nГьезул хIалтIул столалда тIад бугеб календаралда букIуна щиб къоялъ кинав хIаким гьавун вугевали хъван. Гьединаб хасаб класс, къавм букIинги бичIчIун, жиндир заманалда ХIажи ГIабашиловас риччалаан календарал щибаб тIанчида инсанияталъул тарихалда лъалкI тарал чагIиги, гьезда цадахъ нилъер заманалъул бахIарзазул цIаралги тIад хъварал.\nГьеб батана кутакалда санагIатаб бизнес-проект - киналго хIакимзабаз, хIакимзабазул гIагарлъиялъ, хIакимзабилъун рахъине хьул лъураз, хIелхIелчагIаз ва гьезул чукъа-рахьаналъ росулаан гьел календарал кинаб къоялъ пуланав хIаким гьавун вугевали лъазе. Гьеб рецц- бакъги, гьавураб къо багьана-хIалае ккун кьолеб «гъоркьан - ратIа, тIасан - бохалъги» нухал рагьулаан бюджеталъул чIахIиял цагъразде.\nМасала, радал хIалтIуде щварав хIакимас календарь бегарабго, гьениб хъван букIунаан: «В этот день родились Наполеон Бонапарт, Александр Пушкин, Камиль Давдиев и Эдуард Хидиров» яги кинавалиго министр ва щивалиго мэр. Иргадулав хIелхIелчиясе хIадурарабго багьана букIана хIажатав чиясухъе сайигъатгун ворта-хъетизе. Мунги Наполеонги гьавураб къо бугинха жакъа абун лълъар борхизе гьесул рахъалъ. Гьесул кIаркьаби багIарлъун рачIунаан, гIамал кIодолъун бачIунаан, бокьула гьесие гьабулеб рецц. Гьев рахIмуялъул бераз валагьула гьадав сайигъатгун жив Наполеонидаса къурав гьечIин абизе вачIарав чиясухъ. Гьесда лъала дос бицунеб жо гьереси букIин, амма гьеб гьереси букIуна цIакъ асул гIиналда рагIизе бокьулеб, бакъан берцинаб гьереси. Гьеб лъугьуна наркотик гIадин ва хIелхIелчиясул яшав лъикIлъула.\nГьелъул хIасилалда азарго досие сайгъатги босичIев, хIелизеги лъаларев, лъаниги гьеб гьабуларев чи хутIула бакъалда, "Наполеонил" амбициязул къурбаналлъун. Гьал дица хъварал рагIабазул магIна кколаро киналгIаги байрамалги, къо-моцIалги, нахъа таралъул хIасилги, цебе бугелъул хIисабги хIажат гьечIеб жо бугин абураб. Гьалъул магIна буго гIадамаца гIемерисеб мехалда ишалъул хIасилалдаса, магIнаялдаса, пайдаялдаса цIикIкIун кIвар кьолеб бугин ххвалие гьабулеб жоялъе, рихьдае, бер бухьиналъе гьарулел ишаздеян абураб. Гьеб гьабулел чагIиги рукIунин бюрократал, конъюктурщикал, жидеего санагIат балагьулел, чIванкъотIун цониги ишги лъаларел, гIураб лъайги гьечIел, халкъалъе пайдаги кьоларел гIадамалин абураб. Гьеле гьеб халкъалъ ва гьеб халкъалъе ургъун рахъарал жал руго байрамкъоял ва хасал къо-моцIал. Баркиязухъ ралагьун рукIуна кIудиял хIакимзаби, баркизе щоларого рукIуна кIудияллъун рахъизе бокьарал гьитIинал хIакимзаби. Гьезда цо-цо мехалда календаралъухъги ралагьун гьаб бакъгун къоги жидер изнуялдалъун бачIараб жоян ккола. Кин букIараб доб поэтасул гьезде хъвараб?\nРоржунел хIанчIазде ццидакь руго,\nГьездаса цо кепкил пайда гьечIилан..." - гурищ?\nХIажат ругищ нилъее байрамал, гьез улкаги халкъги цолъизейищ гьабулеб бикьизейищ? Бугищ тIалъиялъулгун халкъалъул гIаммаб байрам? Дир пикруялда гьединаллъун хутIулел руго гIицIго диниял байрамкъоял, щайгурелъул диналъ миллаталъухъ, кьералъухъ, бакIалъухъ ралагьичIого ращад гьарун руго киналго бусурбаби, хутIарал халкъаздеги бихьизабун буго рахIмуялъул бербалагьи.


Гьал къоязда низам цIунулез Хасавюрт мухъалъул администрациялдаса росун ун руго гIарац бикъа-хъамиялда бан гьабулеб цо цIех-рехалъе къваригIарал документал.\n2004-2005 соназда гьеб мухъалда батIи-батIиял объектал ралаго бикъараб гIарцул лъалкI цIехолеб бугин бицун буго журналистазе Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул вакилас.\nАнкьго-микьго соналъ цебе гьабураб бикъа-хъамиялъул бицунеб батани, гьеб мехалда Хасавюрт мухъалъул нухмалъулевлъун вукIана ГIалимсолтIан Алхаматов. Гьев чIвана 2009 соналда Москваялда.\nГIалимсолтIан Алхаматов Хасавюрт мухъалъул нухмалъулевлъун тун вукIана Дагъистаналъе нухмалъи МухIамадов МухIамадгIалица гьабулеб заманалда. 90 абилел соназда республикаялъул тIалъиялъулгун цIакъго квешал гьоркьорлъаби рукIана Хасавюрт шагьаралъул мэр ГIумаханов Сайгидпашал. Республикаялъул шималияб рахъ, Хасавюрт рикIкIунаан ГIумаханов Сайгидпашал кверщаликь бугеб бакIлъун. Гьединлъидал гьесда дандечIеялъейин лъун вукIана гъоб мухъалда Алхаматовги, республикаялъул тIалъиялъе гIагарав политик хIисабалда.\nПалхIасил, живго Алхаматов чIваралдасагицин ункъо сон ун бугин, гьес нухмалъи гьабулеб заманалда бикъараб гIарцул цIех-рех гьабизе гьанжелъагIан теялда гIажаиблъи гьабулеб буго цо-цо чагIаз. Гьез гьеб хурхинабулеб буго Дагъистаналъе нухмалъи гьабизе ГIабдулатIипов вачIаралдаса тIадчагIазде гьаризе байбихьарал гьужумазда.\nРеспубликаялда буго ришватчилъиялда данде къеркьезелъун гIуцIараб комитет. ЖамгIияб гIуцIи хIисабалда бугеб гьелде кIудияб божилъи букIинарин халкъалъулин кканиги, гьеб комитеталъул нухмалъулев ХIажимурад ТIагьировас бицана ЭР-лъе жидеца киналго гIарзаби гьеб параялдаго Москваялде ритIулин, Дагъистаналда хал гьабизего течIого. Гьезухъе гIарзабиги аслияб куцалда рачIунел руго Казбек, Лаваша, Гъарабудагъкент, Дербент, Тарумовка мухъаздаса. 90 проценталъ гIарзабазул хIасилги кколин бицана гьес. ХIажимурад ТIагьировасул рагIабазда рекъон, бищун гIемер гIарзал рахъулел руго муниципалиял гIуцIабазул нухмалъулезда тIасан.\nХIажимурад ТIагьиров: «Щайгурелъул бакIалъул администрацияз гIемерисеб мехалда къануналда данде кколареб куцалда бикьа-къотIулеб буго ракь. Гьелъ рахIатхвезабулеб буго гIадатиял гIадамазул. Гьединго социалиял суалазда тIасан руго гIарзал. Масала, сахал рукIаниги сакъатал ругилан гьереси-документалги гьарун, пачалихъалдаса гIарац тIалаб гьабулел чагIи дагьал гьечIелъул. «Россельхозбанкалда» хурхарал гIарзалги руго. Ришват кьечIони, унголъунги росдал магIишаталда хIалтIулел, росабалъ ругел гIадамазе къарзалъе гIарац кьеларин лъугьунел руго банкалъул хIалтIухъаби. Руго тIасанкIалъаял гIиси-бикъинаб даран-базаралъе кумекалъе гIуцIараб комитеталда тIасанги».\nЦебехун ТIагьировас бицен гьабураб Казбек мухъалъул гIадамаз дагIба балеб буго бакIалъул бюджеталъе 50 млн гъурщил къадаралда гьабураб пасалъиялда. Гьанже гьеб кибе арабали ревизия гьабулеб буго мухъазда гьоркьосеб Хасавюрталъул цIех-рехалъул комитеталъ.\nГьединго Казбек мухъалдаса жамагIатчи Идрисов Нургьамудиница ЭР-лъе бицухъе, 2008-2009-2010 соназда кьурал субсидиязул буго гьениб кIудияб дандеккунгутIи.\nПалхIасил, ришватчилъи пачалихъалъул идарабазда гурони гьечIин абулеб буго Нургьамудин Идрисовас.\nГIабдулатIипов хъулухъалде тIамуралдаса гьес хIалтIудаса рахъана Ахти, Гъизилюрт, ЦIунтIа, БежтIа, Бабаюрт, ГIахъуша, Табасаран, Гъаякент мухъазул бутIрул. Гьелъие гIиллабазда гьоркьоб рехсола бюджеталъул гIарцуе пасалъи гьабилъиги. Масала, анлъабилеб июналда жиндирго хIалтIулеб бакIалдаса туснахъалде вачун арав Гъаякент мухъалъул муниципалияб гIуцIиялъул бетIер ХIамзаев Ильмудиница бесдал лъималазе биччараб гIарац бикъиялда щаклъи буго цIех-рехчагIазул. Россиялъулгун Азербайжаналъул гIорхъи бахунаго ккурав Табасаран мухъалъул нухмалъулев НурмухIамад ШихахIмадовасде гIунтIизарулел гIайибалги дагьал гьечIо".\nГьелги муниципалиял гIуцIабазул цогидал нухмалъулелги рачун туснахъалъур лъезе кколин халкъалъ чанго соналъ тIатIалаго балеб букIараб ахIи цIех-рехчагIазда гIицIго исана гьаб чанго моцIалда жаниб гурони рагIичIо.


Лъимал ракъун хутIулел руго ясли-ахазда\nМахIачхъалаялъул ясли-ахазда лъималазе бихьизабураб квен-тIех чIезабулеб гьечIин чанго моцIалъин, гIарз гьабулеб буго улбуз. Лъималазул ахазе ва школазе кванил нигIматал чIезарулеб гIуцIиялъул чIахIиял налъаби ругин, лъазабулеб буго шагьаралъул тIалъиялъ.\nЯсли-ахазда лъималазе кьезе кколеб пихъ, гьуинлъи, рахьдал нигIматал ва гьан тIагIун букIин жидеда гьенисан рокъоре лъимал чанго нухалъ кваначIогон рачIун, гьелъие гIилла цIехон хадуб гурого лъачIин бицунеб буго Сулаева Альбинаца. ГIемерисез лъимал ахалде щвезаричIого толел ругила, амма жиндир рес гьечIила гьелгун рокъой йикIине.\nСулаева Альбина: «Дида лъавухъе, кIиго моцIидасаги гIемер заман буго сах-саламат лъимал кваназарулел гьечIого. ГIемерисез лъимал рокъор тун руго, гьезул лъикIаб гуреб квен кванан унти баккилин, амма дир рес гьечIо лъимал рокъор тезе, дунгоги хIалтIулей йигей мехалъ. Рокъоре рачIун, ракъун ругин абулеб буго лъималаз».\nАльбинал лъимал хьвадулел руго МахIачхъалаялъул 87 лъималазул ахалде. Гьелъул хIалтIухъабаз баян гьабуна март моцIалъ дагьалъго лъикIлъанин нигIматаздалъун хьезари, масала февраль моцIалъ чакар, пиринчI, нах ва цогидал хIажатал нигIматал гьечIогон рукIанила, гьабсагIат гьел чIезарун ругила.\nМахIачхъалаялъул 17-абилеб ясли-ахалда ахIвал-хIал дагьаб лъикI бугилан абулел буго улбуз, «Эркенлъи» радиялъ баянал росизе цIех-рех тIобитIарал улбуз бицана араб соналде данде ккун, лъималазе кьолеб квен-тIехалъул даража гIодобе ккун бугин, тIоцере тIагIун бугила пихъ ва йогуртал. Цо эбелалъул рагIабазда рекъон, гьадинго йосун йиго гьелъул яс яслиялде, гьединлъидал кинабгIаги гIарз бахъизе рекъараб гьечIила жинца. Жибго ахалъул хIалтIухъабаз бицана, ругел нигIматал рекъезарун, лъималазе пайдаяб татуяб квен гьабулила жидеца. Цо-цо улбузул мобилиял къокъабиги рачIунила кин лъимал кваназарулел ругелали хал гьабизе ва гьел рази рукIунила. Улбузда бичIчIулеб буго нигIматал тIагIин яслиялъул хIалтIухъабазул гIайиб гуреблъи.\nЛъеда гьабураб чурпа, рахь гъорлъ гьечIеб карщ, гьединаб квен кьезе кколеб бугин жидеца лъималазейин абулеб буго цогидаб ахалъул хIалтIухъан Хадижатица. Араб соналъул ноябрь моцIалдаса бахъун тIагIанила рахьдал нигIматал жидер кванилъа.\nХадижат: « БацIадаб лъеда гьабула карщ, гьединго, лъеда гьабураб чурпа кьезе кколеб буго лъималазе. Гьез гьеб кваналеб гьечIо, лъикIаб квен кванан ругьунал рукIиналъ. Рахьдада гьабураб кварщ кванан ругьунал лъималазе гьеб бокьуларо, ракъун гьелги хутIулел руго».\nЩай кколеб хIалалъ лъимал кваназарулел гьечIелин цIехедал, нигIматал чIезарулел чагIаз багьаби рахинарун ругин, бюджеталда гIураб гIарац гьечIин абунила жидедайин бицунеб буго СахIиба Каримовалъ. ГьабсагIат жидеца лъималазе цадахъ лъолила кваназе пихъ, ва цогидал нигIматал.\nДагьаб цебегIан, МахIачхъалаялъул администрациялда тIобитIараб данделъиялда, кколеб къадар нигIматазул лъималазул ахазде щунгутIиялъе гIилла, гьел чIезариялъухъ жавабияб «МахIачхъалапродукт» гIуцIиялда тIаде 150 миллион гъурущ налъи ккун букIин бугин, лъазабуна шагьаралъул Лъай кьеялъул идараялъул нухмалъиялъул бетIер ТIагьир Мансуровас.\n«МахIачхъалапродукт» гIуцIиялъул нухмалъиялда ругел гIунгутIаби тIагIинарун бажаричIолъиялъ, гьелъул бетIер Мусаев ГIусман нахъе вахъанин гьал къояз, гьесул бакIалда цIияв нухмалъулевлъун ГIабдурахIманов АхIмад танин, баян гьабулеб буго МахIачхъалаялъул администрациялъул пресс-хъулухъалъ.\nНигIматал росизе тIоритIулел аукционал ракIбацIцIадго тIоритIитун ратичIолъи ва лъималазе чIезарулел нигIматазда экономия гьабун, налъаби рецIизе лъугьин кканила нухмалъулев хисиялъе гIилла. ГIагараб заманалда жаниб кванил нигIматал чIезариялъул саал тIубан цойиде ккезабизеги бугила.\n"Нани гур" ясикIабазул экспозиция\nУкраинаялдаса лъутизе ккаразул ресал гIатIилъизарулел руго Дагъистаналда\nСахлъи цIуниялъул рахъалда экономия гьабулеб буго


Баркула гьавураб къо - Статьи - Сетевое издание «По новому пути»\nБаркула гьавураб къо\n11.06.2020 18:22 Четверг\n15 июналда Дагъистан Республикаялъул Пачалихъалъул Советалъул ХIурматияв Председатель, РФ захIматалъул БахIарчи МухIамадов МухIамадгIали МухIамадовичас бала 90 сон.\nЛавашаб районалъул гIадамал роххарал ва чIухIарал руго МухIамадгIали МухIамадовасдаса. Гьес жиндирго рухIги, яхIги кьуна 60 соналъ гIагараб халкъалъе гIоло. ГIемерал миллаталъул Дагъистаналъул гIадамаз мисал босизе мустахIикъав чи ккола МухIамадгIали МухIамадов.\nМ.М. МухIамадов гьавуна 1930 соналъ Дагъистан АССРалъул Лаваша росулъ. Гьесул лъимирлъиялъул замана кьварарал КIудияб ВатIаналъул рагъул соназда дандчIвана. Гьеб букIана гIадамазе цIакъ захIматаб мех. МухIамадгIалил ва тIолго халкъалъул рекIелъ бессун букIана ВатIаналде рокьи.\nЛавашаб гьоркьохъеб школаги лъугIизабун, 1950 соналъ гьев цIализе лъугьана Дагъистаналъул педагогикияб институталде ва гьеб берцинго лъугIизабуна.\nГIадатав росдал учитель хIалтIана батIи-батIиял бакIазда: школалъул директорлъун, лъай кьеялъул отделалъул заведующийлъун, колхозалъул председательлъун, росдал магIишаталъул управлениялъул начальниклъун, райисполкомалъул председательлъун, КПСС-лъул райкомалъул тIоцевесев секретарьлъун — гьединал гIумруялъул болъаби рахана 23 соналъ МахIамадгIали МахIамадовас Лавашаб районалъул ракьалда. Гьеб кинабго бигьаго букIинчIо гIадатав росдал учителасе. Киналго захIмалъаби къуне гьаризе кIвана гьесда жиндирго яхI-намусалдалъун, гьес кьуна жиндирго хIалги, къуватги, ракIги халкъалъе гIоло, районалъе гIоло, ВатIаналъе гIоло.\nРукIине риччан те дир районалда\nМун гIадинал васал жеги гIемерал,\nГьез берцин гьабизе Лаваша район\nГьез тIегьазабизе тIолго Дагъистан.\nМухIамадгIалил цIаралда хурхарал руго районалда лъугьарал лъикIал ишал. Гьев вуго унго-унгояв инсан — гIадамазе лъикIлъи гьабизе Аллагьас кьурав. Нижеда лъала щиб хIалалда букIарабали район МахIамадгIали МахIамадов гьенив хIалтIизе лъугьарав мехалъ. РайоналтIа букIана хIукуматалъул налъи. ХIалтIухъабазул букIинчIо хIалтIизе гъира, гьезул букIинчIо гIадлу: бокьанани рахъунаан хIалтIизе, бокьичIонани рахъунароан. Дагь-дагьккун магIишат лъавуде бачIине лъугьана. Халкъалъе хIалтIул къоязухъ щвезе лъугьана продуктаби гурониги, гIарацги. ХIалтIухъабазул гъира ккана хIалтIизе. Кинабго рахъалъ нахъе ккараб район лъугьана цебетIураблъун, бечедаблъун. Дагъистаналдаго рагIизе лъугьана церетIурал «Коминтерна» цIаралъул, «Бергьенлъи», «Хажалмалъи», «ЦIадахIар» колхозазул гьаракь. Районалда кIиго хIалтIухъан вахъана «ЗахIматалъул бахIарзал». ХIалтIулъ гьарурал бергьенлъабазухъ Лаваша районалъе КПСС-лъул ЦКаялъул, СССР-лъул министрзабазул Советалъул, ВЦСПС-лъул ва ВЛКСМ-лъул ЦК-ялъул цоцахъе кьолеб «БагIараб байрахъ» щвана.\nРайоналда лъай кьеялъул, медицинаялъул, культураялъул рахъалъ ккарал бергьенлъаби МахIамадгIали МахIамадовичасул цIаралда рухьарал руго. Росабалъ рана гIемерал школал, больницаби, культураялъул учреждениял.\nНижер руччабазе кIу-диял бигьалъаби ккана МахIамадгIали МахIамадови-час хIалтIабаздалъун гьабураб кумекалдаса. Жакъасеб къоялъ газ бачун буго районалъул киналго, 68 росабалъ, рачун руго чирахъул канлъи, руго лъималазул ясли-ахал. Гьеб киналъухъго баркалла гьесие.\n30 соналдасаги цIикIкIун хIалтIана М.М. МахIамадов Республикаялъул даражаялъул гIемерал жавабиял хIалтIабазда: КПССалъул обкомалъул отделлалъул заведующийлъун, ДАССРалъул Министрзабазул Советалъул председателасул заместительлъун, ДАССРалъул Министрзабазул Советалъул председательлъун, ДАССРалъул Верховный Советалъул Президиумалъул Председательлъун, Дагъистаналъул Верховный Советалъул Председательлъун, Дагъистан Республикаялъул Пачалихъалъул Советалъул Председательлъун.\nЖиндирго бахIарчилъи, бажари бихьизабуна МахIа-мадгIали МахIамадовас Дагъистаналда ккарал кьогIал ишазулъги. Гьев вуго тIадегIанав инсан, гьев рикIкIуна: «Кавказалъул политикаялъул тамада» — ян. ВатIаналъ гьесул хIалтIабазухъ жаваб кьечIого течIо. Гьесие кьуна: «РФ захIматалъул БахIарчи»- абураб тIадегIанаб цIар, «Дагъистан Республикаялъул хIурматияб гIаламат» орден, «ЗахIматалъул БагIараб Байрахъ» кIиго орден, Октябралъул Революциялъул орден, «ВатIаналда цере гьарурал хъулухъазухъ» орден, Александр Невскиясул орден, «Дагъистан республикаялъе гьабураб мустахIикъаб хIалтухъ» орден, «Чачаназул республикаялъе гьабураб мустахIикъаб хIалтIухъ» медаль ва гIемерал цогидалги шапакъатал.\nМахIамадгIяли МахIама-дович, 90 соналда жанир гIемерал лъикIа-лъикIал ишал гьаруна дуца!\nМун гьавурай эбел, аги ГIаршалде\nЛаваш берцинлъизе месед гьавурай,\nХварав дур инсуе Алжан батаги,\nДагъистан гвангъизе вас куцан тарав.


«Ниж Москваялде иналде щай ккезарурал?»\nТIолго Дагъистаналъул халкъияб съезд тIобитIизе буго октябралъул 26 абилеб къоялъ Москваялда. Гьединабго халкъияб съезд кIиго соналъ цебеги тIобитIун букIана Дагъистаналда. Доб мехалъ гьелда гIахьаллъи гьабун букIана кинавниги 3000 гIанасев чияс. Гьаб нухалъ Москваялда тIобитIулеб съездалда Дагъистаналдаса гIахьалъизе рагIула 500 чи, гьедигIанго Москваялдасаги цогидал бакIаздасаги - кинавниги 1000 гIанасев чи.\nДагъистаналда тIобитIичIого Москваялде данделъиялъе чанго батIияб гIилла бугин бицана ЭР-ялъе съездалъул аслиял гIуцIарухъабазул цояв, жамгIияв хIаракатчи Шамилов МухIамадица. ТIоцебесеб гIилла кколила республикаялда тIалъиялъ гьабулеб мекъаб политикаялъул, яги лъугьун бугеб захIматаб ахIвал-хIалалъул бицунеб кинаб букIаниги данделъи тIобитIани, гьелда гIахьаллъи гьабурал жанир тIамулел рукIин. Шамиловас жиндирго мисалалда абуна митингалда гIахьаллъи гьабуралъухъ вачун жив жанив тIамунин лъабго нухалъ. Ахирисеб нухалъ гьеб букIана гъоркьисала 3 октябралда МахIачхъалаялда тIобитIараб митингалдаса хадуб.\nКIиабилеб гIилла, МахIачхъалаялъул аслияб майданалда бан бугеб Россиялъул президент Владимир Путинил сураталда цереги чIун Дагъистаналда бугеб зулмуялъул ахIи бан гьесда рагIизехъин гьечIин гьанже улкаялъул тахшагьаралдеги ун гьесда гIагардаги рукIун бицани гурониян абулеб буго Шамиловас.\nУзухъда, щибин гьеб данделъиялъ кьезе бугеб, нилъго чияда хIакъирго рихьизейищин Москваялде швезегIанги унел абулел харбалги ругин бицана Шамиловас хадубги.\nШамилов МухIамад: «Батизеги бегьулаха гьеб гьедин. Ва аммайин абулаха… Нижищ ругел Дагъистан хIакъир гьабулел? Ниж доре иналде ккезабураб пачалихъалъул президентги, хIукуматги, парламентги жалго нечоларищ цадахъ бахъун халкъ Россиялде Дагъистан какизе ине кканани? Кинаб рахъалъ Дагъистан лъица инжит гьабулеб бугебали гIадамаз жидецаго кьеха гьелъие къимат. Щиб лъугьинеб бугеб, щиб ккелеб гьелъулин гьикъула. Гьелъул кколеб жо Аллагьасда лъала. Батила нижееги цо хъвараб жо. Гьеле гьелъие гIоло унел руго».\nСъездалда борхизе бугеб цойги кIвар бугеб суалалъул бицана Шамилов МухIамадица «Эркенлъи» радиоялъе. Гьесул рагIабазда рекъон, жакъа Дагъистаналъул гIемермиллатазул халкъалъул рагIуларо, цогидал пачалихъазда ругел гIисинал халкъазул гIадин, ихтиярал тасдикъ гьарун гьабураб хъвай-хъвагIай. Шамиловас абулеб буго Цолъарал Миллатазул гIуцIиялде щун бичIчIизабизе кколин Дагъистаналъул халкъазулги гьединал ихтиярал тасдикъ гьаризе кколеблъи.\nШамилов МухIамад: «Дунялалъул Цолъарал Миллатазул гIуцIиялда хъвай-хъвагIай гьабизе къваригIун буго Дагъистаналъул киналго халкъазул. Гьезие къваригIун буго дунялалда ругелщинал гIисинал миллатазе щванщинал ихтиярал. Гьеб буго аслияб суал. Гьеб тIубарабго нилъер киналго суалал тIурала. МацIалъул къанун гьечIо, ракьалъул къанун гьечIо, магIданазул къанун гьечIо, … гьечIо, гьечIо… лъел электростанцияз халкъалъе кьолеб пайдаялъул ва цогидалъул къанунал гьечIо, нилъги руго цо чияр ракьги ккун чIарал гьадингосел чагIи гIадин».\nРоссиялъул президентасул администрациялде щун, гьезги квербакъи гьабун тIобитIулеб данделъи батани, хIасил ккела гьелъул, гурого жидедаго ракIалдеги ккун Москваялде швезегIанги ун гьеб данделъи тIобитIунилан Россиялъул нухмалъулезе гьез рагьизе щибниги цIияб жо гьечIо. Гьедин рикIкIунеб буго магIарулазул «Миллат» газеталъул бетIерав редактор БисавгIалиев МухIамадица. Дагъистаналда лъугьун бугеб цIакъго захIматаб ахIвал-хIалалъ тIамун рукIин бичIчIулеб бугин гьеб данделъи Москваялда гьабизе, амма гIицIго гьелъул хIаракатчагIазул пикруялда рекъон тIобитIулеб бугони, гьелъ кIудияб хIасил кьелилан кколарин жиндаян абулеб буго МухIамадица.\nБисавгIалиев МухIамад: «Доз Москваялдеги ун щибниги цIияб жо бицине гьечIо. Коррупция бугин бицина, гьеб гьаниб бугеблъи дозда лъала, рикъулел-чIвалеллъи дозда лъала. Тухумчилъи букIин лъала. Амма гьеб съездалде мугъчIвайги гьбаун гьанир хиса-басиял гьаризе гьезие къваригIун батани, гьелъие багьана гьеб буго. Ругищ гъозда нахъа политикиял къуватал, Кремлялъ нух кьун гьабулеб жо гьеб бугищали абизе захIмат буго. Дида ккола съезд тIобитIулеб къоялдего баянлъилин кинал политикиял къуватал гъозда нахъа ругелали».\nСъезд тIобитIизе тIоцебе квербакъарав чи «Справедливая россия» партиялъул Дагъистаналда вугев вакил ГIумаров ХIажимурад вугин абула. Амма гьелдаго цадахъ халкъалда гьоркьоб тIибитIун буго хабар съезд тIобитIиялъе гIарцудалъун квербакъарав чи Дагъистаналдаса олигарх Зиявудин МухIамадов рагIулилан. Шамилов МухIамадица тасдикъ гьабичIо гьеб баян «Эркенлъи» радиоялъе.\nТIоцебе гьеб данделъи тIобитIиялъул хабар баккидал жив божун вукIинчIин цохIо ХIажимурадил хIаракаталдалъун тIобитIулеб тадбир гьеб букIиналдаян бицана БисавгIалиевас. Гьелда нахъа жеги политикиял къуватал ратулилан кколеб буго гьесда, амма тIадеги жубалеб буго гьеб нилъеда лъалин съезд тIобитIун хадуб.\nМухIамад БисавгIалиев: «Политикиял мурадалищ ругел гъора, яги унголъунги халкъалда ракI гурхIун къватIире рахъарал чагIийищ гъолали дие абизе захIмаат буго. Щайгурелъул халкъалда ракI гурхIарал политикал дида ахираб къого соналда жанир рихьулел гьечIо. Щивас жинди-жиндие санагIалъи гьабулеб буго. ХIажимурад ГIумаровасул рахъалъ абуни, хасал политикиял къуватаз кверчIвайги гьабун ккезавун вуго гъов «Справедливая Россиялъул» нухмалъиялде. Гьаб съезд тIобитIулелъул, дир хIисабалда, финансазулгун олигархазул къокъаби гьечIо гъосда нахъа. Президентлъун МухIамадсалам МухIамадов унеб мехалда гъос хъулухъги кьечIого тарав чи, гьанже жиндаги кIолин цо иш гьабизеян вагъарарав чилъун вихьулев вуго дида гьев».\nДагъистаналъул нухмалъиялъ жидеца гьабизе ракIалда бугелъул бицунеб гIадин, съездалъул хIаракатчагIазулъги хIакъикъиял ишал рихьулел гьечIо гIицIго тIокIалъ чIечIого «гьадин абизе бокьун бугин», «гьадин хисизабизе кколин» абун гурони. Гьедин абуна ЭР-ялъе Шималияб Кавказалда бугеб Исламияб цIех-рехалъул централдаса эксперт, политолог Руслан Гереевас. КIиго соналъ цебе Дагъистаналда тIобитIараб съездалъулги кинабниги хIасил ккечIин, Москваялда тIобитIулелъулги гьединабго къисмат букIиналда щаклъи гьечIин абуна Гереевас.


Къуръаналъул гIелмудал ралъад | Ислам в Дагестане\nКъуръаналъул гIелмудал ралъад\n1 Март 2018 894\nГIелму тIалаб гьабиялде ГIабдуллагь ибн ГIаббасица кутакаб кIвар кьолаан. Авараг ﷺ чIаго вугеб мехалда гьесдасан тIалаб гьабулаан гIелму. Авараг ﷺ накълулъидал гIелму тIалаб гьабизелъун чIахIи-чIахIиял асхIабзабазухъе унаан. Гьес бицунаан: «Аварагасул ﷺ асхIабас цIияб хIадис бицунеб бугин рагIидал, къалъул какдаса хадуб кьижарав дида макьилъ бихьулаан гьев асхIабасул рукъалъул нуцIида аскIовеги ун, рагьумахIиялда цебе дирго ретIелги тIамун, цинги гьороца дир гьурмаде сали-хIур пун бачIунеб. Рокъоса къватIиве асхIаб вачIиндал гьенив гIодов чIарав дида гьес абулаан: «Я, аварагасул ﷺ имгIаласул вас, щиб къварагIелалъ мун гьаниве вачIарав? Дида хадув чи витIаравани дунго вачIинаан духъе», - ян. Цинги дица жаваб кьолаан: «Дун духъе вачIин цIикIкIун ритIухъабги рекъарабги буго. ГIелму-лъай жалго рачIунаро, гьеб тIалаб гьабизе нилъго рачIине ккола. Цинги цIияб хIадисалъул хIакъалъулъ цIех-рех гьабизе жувалаан дун…».\nЦо къоялъ кIудияв гIалим Зайд ибн Саббит сапаралъ вахъинелъун чоде вахунаго, адаб-хIурмат гьабун гьашимиязул гIолохъанчи ГIабдуллагь ибн ГIаббас гьесул чодул чIолохъжоги ккун цеве вахъун чIана. Зайдица абуна: «Дуца гьабизе кколаро гьеб, я аварагасул ﷺ имгIаласул вас». Ибну ГIаббасица абуна: «ГIалимзабазул гьадин адаб гьабейилан амру гьабуна нижеда», - ян. «Бихьея, цо дур квер», - илан гьарана Зайдица. Ибну ГIаббасица квер бегьидал, гьелда убачги гьабун Зайдица абуна: «Аварагасул ﷺ наслуялъул гIадамаздехун гьадин адаб гьабейилан нижедаги абун букIана», - ян.\nТабигIуназул гIалимчи Масрукъ ибн ал-АждагIица ибну ГIаббасил бицунаго абуна: «Ибну ГIаббас вихьидал дица кидаго абулаан: «ГIадамазул бищун берцинав»,- илан. Гьес вагIза гьабула рагIидал абулаан: «ГIадамазул бищун пасахIатав», - илан. Гьесулгун гара-чIвари гьабидалги дица абуна: «ГIадамазул бищун лъай бугев», - илан.\nГъваридаб гIелму Аллагьас жиндие кьедал ибну ГIаббасица гIадамазе дарсал кьезе байбихьана. Гьесул рокъоб университет букIанин абизе бегьула. Гьесул цо гьалмагъас бицана: «Ибну ГIаббас гIемерал гIалимзабазул мажлисазда вукIунаан, хIатта киналго къурайщиял жиндаса чIухIиялъе мисаллъун вукIана гьев. Гьесухъе унел гIемерал гIадамал рихьана дида. Гьезул гIемерлъиялъ гьесул рукъалда цебе кидаго хIалкъай букIунаан. Гьебги бихьун ибну ГIаббасида ракIалде ккана дарсал анкьиде рикьизе. Цо къо Къуръаналъе биччалаан, цогидаб къо фикъгьиялъе, лъабабилеб – шигIруялъе, ункъабилеб - аварагасул ﷺ гъазаватазе, щуабилеб - гIарабазул тарихалъе. ГьитIинав чи вугониги жиндихъ бугеб гъваридаб гIелмуялдалъун ибну ГIаббас муъминзабазул халифазул гIакълучилъун лъугьана. Халиф ГIумар-асхIабихъе захIматаб суал бачIиндал, гьес гIалимзабазул данделъи гьабулаан. Гьеб данделъиялда хасаб бакI ГIабдуллагь ибн ГIаббасиеги букIунаан. Цо борхалъуда гIодов чIезавун халифас абулаан: «Гьаб суал цIакъ захIматаблъун батана нижеда. Дуда гурони хIалкIоларо мухIканаб жаваб кьезе»,- ян.\nХасал чагIазе дарсал кьеялдаго цадахъ ибну ГIаббасида хутIарал гIадамалги кIоченчIо. Бокьарал чагIазе гьес вагIзаби ва ахлакъазул бицунел мажлисал тIоритIулаан.\nГIабдуллагь ибн ГIаббасица киданиги хвезабулароан кьураб рагIи ва гьединго цогидазе гьукъараб жинцагоги гьабулароан. Къоялъ кIалал ккун, къаси какал ран гIибадаталда вукIунаан кидаго. ГIабдуллагь ибн абу Мулайкатица ибну ГIаббасил хIакъалъулъ бицунаго абуна: «Цо нухалъ ГIабдуллагьида цадахъ Маккаялдаса Мадинаялде унаго кватIараб заманги букIун сордо базелъун цо рокъор чIана. Сваканги рукIун киналго кьижизе рахана. Амма дида ГIабдуллагь ибн ГIаббас вихьана цIалдолев: «Гьев инсанасда тIаде хвалил мехтелалги рачIуна, жиб хIакъаб жолъун бугеб хIалалъ. Гьеб хвалил кьогIлъи ва захIмалъи букIана жиндаса инсан лъутулев, вахчулевлъун букIараб жо» («Къаф», аят 19). Рогьел баккизегIан гьеб аятги такрар гьабулаго ГIабдуллагь гьаркьал гьарун гIодулев вукIана».\nИбну ГIаббасица 71 сон бана. Гьев хведал гьесде жаназалъул как МухIаммад ибн ал-ХIанифица бана. Гьев ккола ГIали ибн абу ТIалибил хIанифал тухумалдаса йикIарай чIужуялъул вас. Гьединлъидал аварагасул ﷺ яс ФатIиматил лъимал ХIасангун ХIусайнидаса ватIа вахъизе лъазе вукIине гьес жиндирго цIар хIанифатазул тухумалде гIунтIизабуна. Ибну ГIаббас хун хадуб аварагасул ﷺ дагьал асхIабзаби гурони нахъе хутIичIо. Ахирисеб нухда ибну ГIаббас регIулаго гьезда цо гьаракь рагIана: «Я, Аллагьасда иман лъеялъулъ хIалхьун букIараб нафс! Мун дур БетIергьан Аллагьасде бусса Аллагьасда разияблъун, Гьес дуе кьурал алжаназул нигIматазда. Аллагь дудасаги разияблъун, дуца Гьев цо гьавун, Гьесдаса хIинкъун гIибадат гьабиялдалъун. Мун лъугьа Дун разиял Дир лагъзадерида гьоркьобе. Мун лъугьа Дир нигIматазул рукълъун бугеб алжаналде», - абун. («ал-Фажр», аят27-30).\nЦIияб ЧIикIаб росу


РакъунчIеялъул акция "гIатIилъулеб" буго\nДагъистаналда халатбахъунеб буго республикаялъул бетIерасде данде лъазабураб ракъунчIей. Гьеб акция байбихьарал жамагIатчагIазде тIаде гьебго ракъунчIей лъазабун буго жидер ракьал нахъруссинарейин лъугьарал лъарагIаразги. Дагъистаналъул тIалъиялъул вакилзабаз абулеб буго акциячагIаз жидергун гьабураб къотIи-къай хвезабулеб бугилан, гьез гьанже тIалъиялдехун шантаж хIалтIизабулеб бугилан.\n29 октябралдаса нахъе МахIачхъалаялда халат бахъунеб буго Дагъистаналъул нухмалъулесде данде лъазабураб ракъунчIеялъул акция. Цо-цояз гьеб гьоркьоб къотIизе таниги, жидер тIалабал тIураялъе хIалтIи байбихьун букIиналда ракIчIараб мехалда гурони жал акциялда гъорлъа нахъе рилълъунарилан лъазабулеб буго цойгидал ракъунчIараз. Гьедин 9 ноябралда Дагъистаналъул вице-премьер Рамажан Жафаровгун, респубикаялъул бетIерасул гIакълучи Халидов Денгагун ва батIи-батIиял министерлъабазул вакилзабигун букIараб даднчIваялдаса хадуб ракъунчIараз лъазабуна жидеца гьеб акция заманалъ гьоркьоб къотIизе толеб бугилан.\nТIалъиялъулгун рукIарал гара-чIвариязда жидеца киналго жидерго суалалги рорханила, тIалабалги лъазарунила, гьезул щибаб тIубазе хасаб комиссияги гIуцIанила гьеб данделъиялда, гьезул хIалтIи кин унебали балагьилила, жал разияб хIалалъ гьеб унеб гьечIони акция цIидахъан байбихьулин абун букIана гьел ракъунчIараз. Амма цо-цо акциялъул гIахьалчагIаз хадуб жидерго пикру хисизабун буго. Гьеб лъазабиялдаса хадуб акциялда гьоркьоса нахъе рилълъун руго «Ашвадо-ГIахьвахъ» газеталъул редактор ХIажиев МахсутIги, Табасараналъул коррупциялде дандечIараб жамгIияб гIуцIиялъул бетIер хисулев Къурбанов Гъазиханги. ХутIарал чIун руго гьеб Дагъистаналъул тIалъиялъул вакилзабазулгун букIараб дандчIваялдаса хадуб, жидер тIалабал тIураялъе, кида ва кинаб хIалтIи гьабизе бугебали хъвараб гъулбасги гьабураб, мугьруги чIвараб документ бихьизегIан жал ракъунчIезе ругилан.\nЖидее гIемерал саназ гьерсал рицанила тIалъиялъ, жал гьезда божуларила, гьанжеги гьез хабарги бицун жал тIаса рихьизаризе тезе гьечIилан чIун руго ракъунчIеялъулъ гIахьаллъулел ругел Къурбанов Зураб, Яхьяев ГIабдула, ХIажиев Паша, ГIалиев ХIажи, азарханаялде кканигицин акция гьоркьоб къотIизе течIев Байсултанов Маматхан ва ахиралда гьезул кьералъе лъугьарав БежтIаса жамагIатчи Къебедов МухIамад.\nДагъистаналъул бетIерасул гIакълучи Халидов Денгаца «Эркенлъи» радиоялъе бицана жал ракъунчIаразул вакилзабигун цо пикруялде рачIун рукIанин, гьединлъидал акция лъугIизе тIезе гьездаги жидедаги гьоркьоб къотIи-къайги гьабун букIанилан. Амма Дагъистаналда бугеб ахIвал – хIал бигъинабизе къваригIарал, гьеб ракъунчIеялда нахъа ругел чагIаз акция чагIазул цо-цоял мукIур гьарун ругила гьеб халат бахъинабизе, гьезие кIванагIан цIикIкIун заманалъ республикаялда ахIи-хIур букIине къваригIун бугилан.\nХалидов Денга: «Гьеб данлъиялда ракъунчIараз рорхарал чанги суалалазда хурхун хIукмаби гьаруна, гьединго гIуцIана гьел суалал роцIцIиналъул иш тIаде босарал хасал къокъабиги. Гьелда гъорлъе уна гьеб суал борхарав чиги, цойгидал жамагIатчагIиги, гьеб иш рагIалде бахъиналъул жавабкьолев тIалъиялъул вакилги.\nКрасноармейскалъул ракьул суалалздаса бахъараб Табасараналада бугеб коррупциялде гIунтIун, ракъунчIараз цере лъурал киналго суалазул хал гьабуна. Гьел суалал жидеда рарал министерлъабазул вакилзабиги, цойгидал идарабазул хIалтIухъабиги рачIинарун рукIана гьеб данделъиялде. АкциячIаз гьезул щивасе суалалги кьуна.\nГьедин, рачун цоцазул квералгун, гIагараб кIиго-лъабго къоялда жаниб гьеб данлъиялъул хIасилалда гIуцIарал комиссиязул ва гьез гьабизе бугеб хIалтIул хъвараб документги хIадурилин абун къотIиги гьабун ратIалъана ниж. Гьеб бакIалдаго къотIи гьабун букIана ракъунчIейги лъугIизе тезе. Гьелдаса хадуб цIидасан рагъарана цо-цоял жидеца гьеб гьоркьоб къотIизе толеб гьечIилан абун, жидехъе гьел документал кьейилан руго гьел. ГIагарал къоязда тIубалин гьеб кагътазул суалин абуниги, гьел тIирун чIун руго.\nГьеб къотIи-къай биххизабиялъе квербакъи гьабун буго, гьеб акциялда сверун цIикIкIун заманалъ ахIи-хIур букIине къваригIарал чагIи, Дагъистаналъул бетIерасде дандечIарал чагIи. Гьез абун буго ракъунчIаразда акцияги гьоркьоб къотIизе тогейин, гьедин тIалъиялъе шантаж гьабейилан, амма хIалтIи гьедин гIуцIулеб жо гуроха букIунеб».\nГьел ракъунчIаразде тIаде 11 ноябралъ гьединабго акция лъазабун буго лъарагIазул Тарки, Альбурикент ва Кяхулай росабалъа гIадамазги. Гьез тIалаб гьабулеб буго хIукуматалъ жидехъа рахъарал ракьал нахъруссинарейин, цIидасан Таргъу мухъги гIуцIейилан.\nЖидерго тIалабазул «Эркенлъи» радиоялъе бицана акциялъул гIахьалчи Агъав Аслановас.\nАсланов Агъав: «Нижеда бичIчIула Таргъу мухъ гIуцIиялъул суал бигьаяб жо гуреблъи. Амма нижер халкъалъулги тIокIаб рес гьечIо. Ниж цониги халкъалде данде чIарал чагIи гуро, нижеца чияр жоги тIалаб гьабулеб гьечIо. Нижее къваригIун буго ниж бетIергьанаб ракь тIадбуссинабизе. ХIукуматалъ 1944 соналъ нижехъа бахъана 20 гектар ракьул, жакъа къоялда Кяхулай, Альбурикент ва Таргъу росабахъ буго гьел росабазда гъоркь бугеб I60 гектар ракьул.\nНижер гIолилазе рукъзал разе бакI гьечIо, ракьал щолел гьечIо. Ниж бетIергьанаб ракь пачалихъалъ эххебеги-эххедеги бичулеб буго. Гьединлъидал нижеда руцIцIун чIезе ракIалда гьечIо. ТIалъиялъ гIемер харбалги рицун божизарун рукIана ниж, амма цониги къотIи тIубазабичIо. Гьединлъидал нижеца Таргъу мухъ гIуцIизе тIалаб гьабулеб буго, гьеб гIуцIани чанги суалал тIагIине руго, чанги масъалаби тIуразеги руго».\nЛъарагIазул ракъунчIей лъазабуразда гьоркьор цин лъабго чIужугIаданги йикIун йиго, гьел жидеца рокъоре ритIанила, гьанже цохIо бихьинал ругила акциялда гIахьаллъулелилан лъазабуна гьез. Гьез кьурал баяназда рекъон 12 ноябралда гьезул ракъунчIеялъулъ гIахьаллъулев вуго 6 чияс, дагьалги гIадамазги гIахьаллъи гьабизе бугин ракъунчIеялъул акциялъулъилан лъазабулеб буго ракъунчIараз.


Аралъул хIасилалги бачIунелъул масъалабиги\n2019 соналда Дагъистаналъул спортсменазе щварал бергьенлъабазул бицунаго, тIоцебесеб иргаялда, рехсезе ккола ХIабиб НурмухIамадовасул цIар.\nГьес араб соналда цIунана UFCялъул рачел.\nРехсараб гIуцIиялъ Абу-Дабиялда тIобитIараб турниралда гьес къезавуна Америкаялъул Цолъарал Штатаздаса спортсмен Дастин Порье.\nХалкъалда гьоркьор ВЦИОМалъ гьарурал цIех-рехазги бихьизабуна ХIабиб НурмухIамадов араб соналъул бищунго машгьурав спортсмен кколевлъи. КIиабилеб бакIалда йиго фигуристка Алина Загитова.\nЦогидал рейтингаздаги цебесеб кьерда буго ХIабибил цIар. Гьединго ХIабибица нухмалъи гьабулеб буго хехаб къагIидаялда машгьурлъулеб бугеб GFC гIуцIиялъеги.\nИсана апрелалда ХIабиб НурмухIамадов къеркьезе ккола гьоркьохъеб цIайиялда бищунго къуватал спортсменазул цоявлъун рикIкIунев СШАялдаса речIчIухъан Тони Фергюсонгун. UFCялъ ункъо нухалъ хIалбихьана гьезда гьоркьоб къеркьей тIобитIизе. Амма ункъабго нухалда, батIи-батIиял гIиллабазда бан, гьел октагоналде рахъинчIо.\n2019 соналъул бищунго лъикIав спортсменлъун рикIкIана ГIабдулрашид Садулаевги. Гъоркьиса гьев вахъана Дунялалъул, Европаялъул ва Европаялъул хIаязул чемпионлъун.\nИмам Шамилил сурат тIад бахъараб футболкаги ретIун пресс-конференциялде вачIунин абун гугариялъул халкъазда гьоркьосеб федерациялъ ункъо моцIалъ цеве вахъине гьукъаниги, гьоркьоса къотIичIого хIадурлъулев вуго гьев исана рукIине ругел Олимпиялъул хIаязда гIахьаллъизе.\nДагьалъ цеве Садулаев, Дагъистаналъул тIаса бищараб командагун, Адлералда рукIарал сбораздаса тIадвуссана. Анкьалъ хIухьбахъиги гьабун, цIидасан байбихьизе руго гугарухъабазул сборал.\nРуччабазда гьоркьосеб боксалъул рахъалъги нилъер спортсменкабаз гIезегIан хIаракат бахъана. Улан-Удэялда тIобитIараб дунялалъул чемпионаталъул 81 кг цIайиялда финалалда, Турциялдаса спортсменкаги къезаюн, Зенфира МухIамадгIалиева яхъана чемпионкалъун.\nГьебго чемпионаталда лъабабилеб бакIалъе мустахIикълъана нилъер цогидай ракьцояй СагIадат ТIалхIатоваги.\nЛъикIал хIасилал рихьизаруна боксер Муслим ХIажимухIамадовасги. 2019 соналъ профессионалияб гуреб боксалъул рахъалъ дунялалъул чемпионлъун вахъана гьев. БакIаб цIайиялда цеве вахъунев дагъистаниясул исана рес буго Олимпиялъул чемпионасул медаль босизеги.\nФутболалъул рахъалъ Россиялъул тIаса бищараб командаялда гъорлъ Грециялда тIобитIараб гIолилазул дунялалъул чемпионаталда бергьана Дагъистаналдаса кIиго футболист – ХIамид ШагIбанов ва Рустам Рамазанов.\nДагьаб цебе Олимпиялъул программаялда гъорлъе бачараб каратэялъул рахъалъги дунялалъул чемпионлъун вахъана Дагъистаналдаса спортсмен Шамил МухIамадов.\nТIадагьаб атлетикаялъул рахъалъги рукIана нилъер спортсменазул меседил медалал. Парижалда инвалидазда гьоркьоб тIобитIараб дунялалъул чемпионаталда ядро рехиялъул рахъалъ лъабабилеб бакI ккуна Муса Таймазовас.\nАраб сонго гIадин, 2020 сонги батаги нилъер спортсменазе икъбалаблъун. ЦеречIарал масъалаби гIемер руго. Т1оцебесеб иргаялда, лъикIал хIасилал рихьизаризе ккола Токиоялда рукIине ругел Олимпиялъул хIаязда. Допингалда дандечIараб халкъазда гьоркьосеб агентствоялъ спортсменазе гьукъулеб буго Россиялъул байрахъалда гъоркь цере рахъине. Гьеб суалги роцIцIинабун бажарилеб батила.\nДругие материалы в этой категории: « Спортги политикаги жубараб мехалъ\tМасъала - тIоцебесеб бакI »\n00:21, 09 июля 2020, 3\n16:52, 08 июля 2020, 120\n14:57, 08 июля 2020, 70\n12:25, 08 июля 2020, 79


РЕСПУБЛИКАЯЛЪУЛ БЕТ1ЕРАСУЛ ПРОЕКТАЛ – Г1УМРУЯЛДЕ! - 5 Сентября 2015 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2015 » Сентябрь » 5 » РЕСПУБЛИКАЯЛЪУЛ БЕТ1ЕРАСУЛ ПРОЕКТАЛ – Г1УМРУЯЛДЕ!\nДагъистан Республика цебет1езабиялъе приоритеталъулаб проект «Инсанасул капитал»\nНижерги бут1а буго\nНилъеца кидаго абула, Дагъистан республика жибго бихьизабиялъул т1убараб кьералда гьоркьоб ахирисеб бак1алда бугилан, коррупциялъул, бахчараб экономикаялъул рахъалъан босани – т1оцебесеб бак1алда. Гьеб киназдаго лъала. Лъай дагь буго, нилъее х1ажат буго, республика цебе т1ураблъун лъугьиналъе рахъи бугеб ц1ияб даражаялде бачине.\nДагъистан т1егьазабиялъе, гьеб х1инкъи гьеч1еблъун бук1инабиялъе, гьелъул г1адамазул рук1а-рахъин, яшав цебе т1езабиялъе, г1умру берцин гьабиялъе ургъарал приритетазул проектазда гьоркьоб хасаб бак1 ккола инсанасулаб капитал проекталъ ва гьелдаго гьоркьоб г1адамал социалияб рахъалъ ц1униялъул проекталъ. Кинха нилъеца нилъерго г1адамал ц1унулел ругел? Ругищ нилъеда гьоркьор х1ажалъиялде ккарал, х1алт1изе бак1ал гьеч1ого хут1арал. Гьел ва цогидалги суалазе жавабал кьеян ни жеца гьарана г1адамал х1алт1удалъун хьезариялъул централъул начальник Гъазиев Гъазиясда. Гьале гьесдаги нижедаги гьоркьоб ккараб гара-ч1вари.\n- Гъазияв, лъазе бокьилаан централда т1адал ишал кинал кколелали ва кинаб къаг1идаялда нужеца гьел т1аразарулел ругелали?\n- Аслияб къаг1идаялда г1адамал х1алт1удалъун хьезариялъул централъул х1алт1и буссараб буго х1алт1и гьеч1ого хут1арал гражданазе х1алт1и балагьиялде, х1алт1изе гражданал х1ажатал бак1ал кир ругелали лъазабиялде, г1олохъанаб г1ел школалда ц1алун рахъаралго, бач1инахъего зах1маталъул г1мруялде гъорлъе журазе ругьун гьаризелъун профессионалиял ц1илиязде рит1иялде ва гь. ц.\n- Киг1ан нилъее бокьаниги, бокьич1ониги нилъер районалдаги камун гьеч1о х1алт1и гьеч1ого хут1арал, ресукълъиялде ккарал г1адамал. Гьезие х1алт1и балагьиялъе кинал тадбирал централъ гьарулел?\n- Т1оцебе босани, нижеца щибаб учреждениялда, организациялда ц1ехон лъазабула х1алт1изе бак1ал ругел г1уц1аби. Гьезул х1ажалъиялда рекъон х1алт1и х1ажат бугилан централъул учеталда лъурал г1адамал рит1ула гьеб бак1алде направлениеги кьун. Жидерго иргаялда, х1алт1и кьолез хал гьабула х1алт1и къвариг1ун жидехъе вач1арав чи жидер ишалъе данде ккей ккунгут1иялъул. Гьедин, араб соналда централъул кумекалдалъун х1алт1изе росана 141 х1алт1и гьеч1ого хут1арал гражданал. Гьаб соналъул 1 августалде щвезег1ан 119 – яв. Х1алт1аби рук1уна пачалихъиял гурел жамг1иялги. Аслияб къаг1идаялда гьезда гьоркьоре уна г1адамаз г1умру гьабулел росабазул гьумер берцин гьаби, лълъел мухъазда, маг1ишатазда гьоркьосел нухазда ремонт гьаби, ралел бак1азда къот1и-къаязда рекъон х1алт1аби. Гьари, росдал маг1ишаталъул бут1абазда х1алт1и. Гьединал х1алт1аби щвеялъеги централъ кумек гьабуна 468 чиясе.\nЦентралъул рес рекъолеб бук1арабани, бокьилаан х1алт1и х1ажатавщинав чиясе х1алт1иги балагьун гьел рохизаризе. Нилъер аниб кинавго х1ажатав чиясе х1алт1аби рук1унаро. Гьединлъидал, централъ жигар бахъула заманаялъулг1аги х1алт1аби ралагьизе. Гьедин, гьаб соналда х1алт1и гьеч1олъиялдалъун зах1матаб ах1вал-х1алалде ккарал 31 чиясе, лъимал г1емерал хъизаназегун инвалидазул – 408 чиясе ралагьана, заманаялъулал х1алт1аби., т1адеги профессионалияб лъай бочиялде рит1ана 24 чи.\n- Дуца абуна г1аммаб гьоркьохъеб лъай щун школаздаса къват1ире риччарал г1олохъанаб г1елалъе х1алт1и балагьизе кумек гьабулилан. Бокьилаан кинал х1алт1аби гьел кколелали бицани.\n- Гьел ккола заманаялъулал х1алт1аби. Мисалалъе босани, школалъул мина, спортивиял площадкаби, классал, стадионал рук1алиде рачине, школалъул участкаби г1урччин гьари, спортзалазда ва гьениб лъураб къайи-къоноялда сверухъ г1иси-бикъинаб ремонт гьаби. Централъул гьариялда рекъон, заманаялъул х1алт1абазде росана жидер 18-2- сон бугел 4 чи.\n- 2013 соналъул декабралда Россиялъул Федерациялъул Президентас Федералияб Собраниялде ва 2014 соналъул январалда Дагъистан Республикаялъул Президентас ДРялъул халкъияб Собраниялда гьарурал хит1абал г1умруялде рахъинариялде бан щиб централъ гьабулеб бугеб?\n- Церехун рехсарал хит1абазда рекъон, жидее хасаб махщел щвеялъул мурадалда ва бугелда т1адеги цоги ц1ияб босиялъе ц1ализе рит1ана г1олохъанаб г1елалдасан хадусел махщелазде г1адамал: облицовщикал-плиточника – 3- чи, водителал – 2- чи, ПЭВмалъул операторал – 7 чи, богогьанал – 6, тукенчаг1и – 3 1 С: бухгалтерия – 3 чи, рукъарухъаби – 2 чи, газосварщик -1 чи.\nГ1адамал х1алт1удалъун хьезариялъул централъ кумек гьабула инвалидазе данде кколеб х1алт1и балагьизе. Гьеб балагьулелъул х1исабалде босула гьесул профессионалияб х1адурлъиялъухъ, сакъатлъи ккелалде х1алт1уда щун бук1араб х1албихьи, сахлъи, гьев х1алт1улеб бак1алде транспорт хьвади-хьвадунгут1и.\nИнвалидасе данде кколеб х1алт1улеб бак1 бугони, г1адамал х1алт1удалъун хьезариялъул централъ направление кьола х1алт1и бугеб бак1алде ине инвалидасе. Гьев 3 къоялда жаниб ине ккола х1алт1и бугеб бак1алде. Нагагьлъун гьесие инкар гьабуни, направлениялда хъвазе ккола щай инкар гьабурабали. Инвалидасе х1алт1уде восизе инкар гьабизе бегьуларо, гьесухъа гьабун бажарулеб х1алт1и бугеб бак1алда.\n- Цебехун рехсараб хит1абалда г1овул г1ужде рахинч1ел лъимал хьихьун рокъор ругел руччабазеги лъик1лъи гьабизе бихьизабун бугилан ккола.\n- Лъимералъ лъабго сон базег1ан гьеб хьихьун рокъор ругел руччабазе ихтияр кьолеб буго профессионалияб лъай босиялде ине. Амма гьедин ине руччабаз инкар гьабула жидерго лъималазде руссун рук1иналда бан.\n- Дандч1вала цо-цо районалда гуреб, Россиялдегицин х1алт1изе ине бокьарал. Гьединазе кумек гьабун бажарулищ нужехъа?\n- Россиялъул бокьараб бак1алде рит1ун бажарула, х1алт1изе г1адамал х1ажат ругилан баянал нижехъе рач1ун ругони.\n- Г1адамазда кисан лъалел гьединал баянал рук1ин?\n- Информациялъулал баянал ч1ван рук1уна жамг1иял бак1азда. Киб кинаб х1алт1и бугебали, кин гьенибе ине кколебали, кинаб низамалда гьеб г1уц1ун бугебали. Кинабго бихьизабун бук1уна гьениб. Гьединго районалъул газеталда рахъула киб, кинал вакансиял ругелали.\nГ1адамал х1алт1удалъун хьезариялъул централдаги г1уц1ун буго информациялъул бок1он. Информациялъул стендалда баянал лъола централъул х1алт1ул, пачалихъияб хъулухъ гьабиялда г1ахьаллъулезул телефоназул номерал, г1арзаби ц1олеб куц, г1адамал х1алт1удалъун хьезариялъул централда ругел вакансиязул, х1ажатал документал. Щибаб къойил ц1и гьабула вакансиязул х1акъалъулъ хъвараб информациялъулаб стенд.\n- Кинав чи рик1к1унев х1алт1и гьеч1евлъун?\n- Х1алт1и гьеч1евлъун рик1к1уна 11 къоялда жаниб х1алт1и х1ажат бугилан х1ажатал документалги росун централде рач1арал г1адамал.\n- Кидаго централъул к1алт1а г1емерал г1адамал ч1ун рук1уна. Щайдай?\n- Моц1ида жаниб 2 нухалда х1алт1и гьеч1ого хут1арав вач1уна централде регистрация ва ререгистрация гьабизе. Бук1уна учеталда лъурал г1емерисел цадахъ ккараб заманги.\n- Х1алт1и гьеч1ого хут1аразе кьолеб пособиеги бук1унагури централдасан. Бокьилаан гьелъул х1акъалъулъги бицани.\n- Централда учеталда лъун вугев чиясе кьола пособие моц1ида жаниб 2 нухалда россельхозбанкалдасан. Гьелъул къадар бахуна 977 гъ. 50 к. Х1алт1улеб бак1 къокъ гьабун х1алт1удаса нахъе рит1аразе т1оцебесеб 2-3 моц1алъ гьел х1алт1улел рук1арал бак1аздасан кьола х1алт1уда щолеб бук1араб мухь-харж. Х1алт1и къокъ гьабун 2 анкьида жаниб г1адамал х1алт1удалъун хьезариялъул централда учеталда лъун ругони кьола бищун г1одобег1анаб харж 4900 гъурущ. Хадуб т1оцебесеб 3 моц1алда жаниб кьола гьев чиясе щолеб бук1араб харжил75 процент, хадусеб 4 моц1алъ 60 процент, гьелдаса хадубги харжил 45 процент. Лъаг1алица биржаялдаги лъола. Хут1арал 6 соц1алъ гурго лъоларо.\n- Баркала гара-ч1вариялъухъ.\n- Дуеги баркала.


МохIоса Дамадан » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nТарихалда тIад хIалтIулезул гIаммаб пикруялда рекъон МохIоса Дамадан рикIкIуна Дагъистаналда рахъарал церетIурал, бергьарал гIалимзабазул цоявлъун. ТIупал ЯгIкъубил вас Дамадан гьавуна 1650 яги 1651 (гьижрияб тарихалда рекъон 1061) соналъ МохIоб росулъ ва гьитIинаб къоялдасаго гьев вукIана цIакъ Аллагьасдаса хIинкъарав, ТIадегIанасе хIелун гIибадат гьабулев чилъун. Гьесдаса цере рукIарал Шангъодаса ГIисаги ва Шиназалдаса ИсмагIилго гIадин МохIоса Дамаданги рикIкIуна Дагъистаналда астрономиялъе, медицинаялъе ва хIисабалъул гIелмуялъе кьучI лъурав гIалимчилъун.\nГIелму тIалаб гьаби\nДамадание кIудияб лъай щвана жиндирго ватIаналда, гIагараб магIарул улкаялда. ГIелму камил гьабизе сапар бухьана гьес Ширваналдеги. Дагьаб заман арабго гьениве цIализе вачIана Къудукьа МухIамадги (Мусалав). Чияр ракьазда лъай-хъвай ккарал кIиго гIолохъанал магIарулал цадахъ щун руго ГIарабиялдеги. Мусалас гIадин гIемер заман гьениб бачIого нахъ вуссун вачIарав Дамадан. Дагъистаналда жинда лъикI лъалел гIелмаби тIоритIулаго, лъаларел магIарул гIалимзабаздасан босун тIамарал Дамаданица сонал. Балагъа гIелму (риторика) лъазабиялъул рахъалъ гьесул мугIалим вукIун вуго ТIидиса Лабазанилав (Лабазанил МухIамад), фикъгьиялъул – Къудукьа Мусалав. Гьединго гьев цIалун вуго МухIамад-Амин абулев гIалимасда цевеги, халкъалда гьоркьов гьев лъалев вукIун вуго Рочиса Хъазахъилав абун (хвана 1126 гь. / 1713 cоналъ). Гьелъие нугIлъи гьабулеб хъвайхъвагIай батун буго Румиса Къади-задел «ШархI ал-мулаххас» абураб хIисабалъул тIехьалда. Гьелда тIад жиндирго Дамаданил квералъ хъван буго: «Дир мугIалим Рочиса Хъазахъилав МухIамад-Аминил мадрасаялда хъвараб захIмат абун, 1110 гь. с. (1698-99 с.)».\nТIадехун рехсарал Къудукьа МухIамадги, ТIидиса Лабазанилавги, Рочиса Хъазахъилавго гIадин Дамаданида гIелму малъарав чиясда гьоркьов тарихчагIаз рехсолев вуго гьединго жанубияб Кавказалдаса цо гIалимги. Гьесул цIар лъалеб гьечIо, гIицIго лъалеб буго гьев Ганжа шагьаралдаса чи вукIин. Чара гьечIого лъагIалида жанив цо нухалъ гьесухъе щолев вукIун вуго МохIоса Дамадан.\nБагинуса ШугIайб-апандица бицунелда рекъон МохIоса Дамаданида гьединго тIокIкIун лъалеб букIун буго адабиятги, фикъгьиги, цогидаб гIелмуги. ХIатта цо-цояз абулеб букIун буго гакъида гIелму хIакъалъулъ хъвараб «ШархI ал-гIакъаид» абураб мажмугI гьесда рекIехъе лъалеб букIаниланцин. Грамматикияб гIелмуялъул ва ТIадегIанав Аллагьасул цIарал лъазариялъул рахъалъ гьев ващалъун вуго цIар арав ал-Буни абурав гIалимасда. Цо-цо гIалимзабаз бицунелда рекъон Дамаданица хIукму къотIулеб букIун буго бусурбабазул ихтияралда тIасан. Мисалалъе гьес нахъчIван буго инсул ялъуни инсулги инсул ихтияр бугин хIал гьабун жидерго яс гьезие бокьараб бакIалде ригьнаде кьезеян абураб шафигIияб мазгьабалъул цо-цо гIалимзабазул пикру. Гьел мекъи рукIин баян гьабизелъун гьес мугъчIвай гьабун буго жиндие бокьулареб бакIалде чIужугIадан ригьнаде кьезе салат салам лъеяв МухIаммад аварагас инкар гьаби.\nПерсазул мацIалда ГIабдуллагь ал-Бурдажандица (хвана 932 гь. / 1525 с.) хъвараб «Мукъаддимат Зидж Улугъбек» (астрономия) абураб тIехь гIарабалде буссинабун буго Дамаданица. Гьеб ккола Самаркъандалдаса машгьурав астроном Улугъбекил захIматалде (хвана 853 гь. / 1449 с.) ал-Бурдажандил баянал. МохIоса Дамаданида тIокIкIун лъалаан хIисабалъул ва тIабигIияб гIелму, гъваридаб лъай щун букIана гьесие гьадинго тригонометриялъул рахъалъги. ХIисабалъул гIелмуялъул рахъалъ гьес хъварал тIахьал ккола «Мухтасар ал-фараид» («Дандегьарурал жавгьарал»), «Тамарин фи-р-рийадийат» («Математикиял упражненияби»), ва гьел гурел юнаниязул (греказул) гIалимчи Икълидисица (Евклидица) байбихьараб гIелмуялде мугъчIвайги гьабун хъварал жегиги рикIкIен гIемерал баяналги, макъалабиги.\nГIелмуялъе Дамаданил бугеб кIудияб гьунар бихьидал Шамахалда бугеб жиндирго рухIияб цIалул идараялда дарсал кьезе ахIун вуго гьев Гъазигъумекиса Сурхайица. Сурхай-ханас Хачмас шагьар бахъидал гьес гьединго талавур гьабун буго гьезул библиотекаги ва жиндиего пайда босизе изнуги кьун гьелъул тIалаб-агъаз гьабизе МохIоса Дамаданида тIад къан буго Гъазигъумекдерил ханас. Гьеб библиотекаялда жаниб Дамаданида бищунго хIажаталлъун бихьун буго лъеберго соналъ цебе персазул мацIалда Мазандараналдаса МухIамад ад-Дайламица хъвараб «ТухIфат ал-муъминин» («Муъминзабазе сайгъат») абараб тIехь. Гьеб медицинаялъул тIехь Дамаданица Ибн-Синалги (хвана 428 гь. / 1037 с.), Абу-Бакр МухIамад ар-Разилги гIелмиял хIалтIабаздаса пайдаги босун гIараб мацIалде буссинабун буго. ГIемерал соназда, МагIарухъ халкъалда гьоркьоб «Дамадан» цIаралдалъун машгьураб тIехь, чанги гIадам хвалил унтиялдасацин хвасар гьавун, хIалтIизабуна. ТарихчагIазул пикруялда рекъон МохIоса Дамаданица гIарабалде буссинабураб гьеб мажмугIалъ нух рагьанин абизе бегьула Дагъистаналда тохтурлъиялъул махщалие.\nГьесда лъалареб гIелму букIинчIо\nНилъеда бихьухъе Дамадан вукIун вуго гIелмуялъул гIемераб рахъ лъалев, цеветIурав гIалимчилъун. Амма гьесул гьунаралъул сияхI гьаниб лъугIуларо. Халкъалъул биценалда рекъон алхимиялъул кумекалдалъун гьесда лъалеб букIана пахьул-маххул месед-гIарац гьабулеб куцги. Цогидал гIалимзабаз тIураб «месед» квартIа тIад бан гъурараб мехалъ гьес хIадур гьабураб месед-гIарац гъуризе кIун гьечIо щулалъиялъул хал гьабураб мехалъ. Амма гьелъие бугеб жиндирго махщел къватIибе загьир гьабулеб букIун гьечIо гьес. Гьединго МохIоса Дамаданида лъалеб букIун буго тарихазул сихIруги (гIилм ал-джафр), гIемер гIадамазе кумек гьабурал сабабалги хъван руго. Бицен буго гьесда рекIехъе лъалеб букIун бугин «Сирру ар-Рабан» абураб тIехь. ГIалимчияс халкъалда бицунеб букIун буго нахъа ккезе бугелъул.\nЖиндасаго цере рукIарал гIалимзабазго гIадин МохIоса Дамаданицаги жиндасаго хадур тун руго гьесул гIелму босарал гIемерал чагIи. Доб заманалъ гIелму лъазабулеб мутагIалимал цо гIалимасда аскIоса цогидасда аскIоре ун цIалулел рукIиндал жиндир заманалъ МохIоса Дамаданида цеве цIалун лъай камил гьабулев вукIана ХIуриса МахIад (хвана 1147 гь. / 1734 с.). МохIоса Дамаданил мадрасаялда цIалулаго ХIуриса МахIадица лъазабун буго хIисабалъул гIелмуги, астрономияги, гьелъул хIасилалда гьес хъван буго Шиназиса ИсмагIилил «Хуласат ал-хIисаб» абурабги «ШархI ар-Ризван» абурабги (гьелъул автор лъалев гьечIо) мажмугIалъе «ШархI Хуласат ал-хIисаб» абураб баян.\nКашфу-карамалъиДамаданил халкъалда гьоркьоб букIараб машгьурлъиги, къадру къиматги хIисабалде босун, гьесда цере рукIарал гIалимзабиго гIадин гьевги рикIкIунаан Аллагьасул вали, ТIадегIанас кашфу-карамат кьурав чилъун. Бицен буго къотIносан гьев унев мехалъ гьесие ракьцин къулулеб букIанилан. Гьединго абула гьес бицун букIин халкъалда Закаталаялда капурал гIурусазул хъала букIине бугилан. Гьебин абуни букIана гIурусал гьеб ракьалде рачIине ракIалдацин гьечIеб мехалъ.\nДамаданица тIаде жубан буго гьеб хъала сокIкIине бугин чIахIи–чIахIиял ганчIаздасан. Кинабго гьедин ккунги буго. Багинуса ШугIайб-апандица дагьабги мухIкан гьабун бицунеб буго гьелъул хIакъалъулъ: — Цо нухалъ Дамаданихъ гьоболлъухъ вукIун вуго ЧIар росулъа гьобол. Каки чуризе къватIиве арав Дамадан нахъвуссине кватIун вуго. Нахъвуссун вачIаравго гьесул хьитазда бахараб гIазу бихьун буго гьоболасда. Гьебин абуни букIун буго багIарараб риидалил къо. Гьоболас гьелъие гIилла гьикъидал щибго жаваб кьун гьечIо Дамаданица. Амма кингоги гьобол тIаса вичIичIев мехалъ живго хвезегIан гьеб лъидаго бицинарилан гьоболасухъа рагIиги босун бицун буго гьадин:\n— Рокъоса къватIиве вахъаравго дида рагIана борхатаб мугIрул тIогьив вугев чанахъанас дир цIар ахIулеб, гьес абулеб букIана жив цо кьватIелалда гьоркьове ккун вугин, гьениса жив къватIиве вахъизе цохIо дида гурони кIоларилан. Дун ана гьениве ва гьевги къватIиве вахъана, гьаб дир хьитазда бахараб гIазуги добаса кколилан. Гьоболасе гьеб хабаралъ кIудияб асар гьабун буго, амма Дамаданица гьесда абун буго жинда ургъел чIвазабураб жо батIияб бугилан. Щибин гьебилан гьикъидал гьес гьоболасда бицун буго гьадин:\n— БачIине буго заман, дур ракьалдеги рачIун Аллагьасда божуларел мунапикъзабаз базе буго гьениб хъала гьабсагIат дур рукъ бугеб бакIалдайин абуни рукIине руго гьеб хъалаялъул каваби ян. ЧIаралдаса гьобол цIакъ вихха-хочун лъугьун, кIалалде рагIи бачIунарого хутIун вуго лъикI мехалъ. СагIат араб мехалъ гьикъун буго гьес Дамаданида: «Я дир шайих унго унгоги рачIине ругищха гьел гьанире. Гьелдаса хадуб кинха гьаниб бусурбабазул пачалихъ букIинеб абун?».\n— Капурзаби гьаниса рачахъизе руго ТIадегIанав Аллагьасул кумекалдалъун, гьебги ккезе буго нужер доба бугеб гIурул лъим, КIатIихъ росдал лъимгун жубараб мехалъилан жаваб кьун буго гьесие Дамаданица.\nДамаданил хIакъалъулъ буго гьадинаб биценги, гьеб хурхараб буго Къудукьа МухIамадида. «МаркIачIукакдаса хадув рокъове вачIарав шайихасда хъизан ятун йиго тIагIамал цIурал чадал гьарулей. Гьеб мехалъ лъабго нухалъ абун буго Къудукьа МухIамадица: «Диналъул вац Дамаданиеги цIакъ рокьулинха гьал цIурал чадал» - абун. Лъабабилеб нухалъ гьес абун хадув жаниве лъугьун вачIун вуго МохIоса Дамадан.\nКватIанаха Дамадан мунилан Къудукьа МухIамадица абидал, тIоцебе дуца дие рокьулин гъол цIурал чадалилан абидал дун как балев вукIана, кIиабизе абидал дун хьитал ретIунев вукIана, лъабабизе абидал щвана дун дур рокъовейилан жаваб кьун буго МохIоса гIалимас.\nГьев накълулъараб къо-моцIалда тIасан цойиде рачIараб пикру гьечIо гIалимзабазул. ГIемерисез рехсолеб буго 1131 гь. с. (1718 с.). ГIали Гъаяевас мисалалъе 1137 сон бихьизабулеб буго, Багинуса ШугIайб-апандица мухIкан гьабулеб буго, ай гьебго соналъул сафар моцIалъ хванин Дамаданилан (1724 соналъул октябрь-ноябрь моцI), тарихчагIазул хъвай-хъвагIаязда рехсолеб буго 1138 соналъул сафар моцI (1725 соналъул октябрь–ноябрь моцIал).\nМохIоса Дамадан къадаралде щун вуго Ганжа шагьаралда (гьеб букIана Тифлисалъул ханлъун тарав туркав ГIусман-къадица гьеб бахъараб мех). Гьеб заманалда Дамадан гьенив мударрислъун вукIана. Гьесул хоб буго Ганжа шагьаралда аскIоб бугеб магIарда, гьенивго вукъун вуго гьесул мугIалимги. «Жакъаги гьесул хабаде зиярат гьабизе щола батIи-батIиял бакIаздаса рачIарал гIалимзаби» - хъван буго цо тIамчида нусго соналъ цебе цо магIарулас.\nАвтор: МахIач Мусаев\n» Гьандихъа ХIадисдибир: гIумру ва гIелму


ГIатIидаб росулъ гьитIинаб школа. » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nЛъай кьеялъул бутIаялда\nГIемерал чIахIиял школазде щвана дун чIорогоял классал ругеб, гIарзалги гIемер рагIана класс къачIого цIунизе гIурал цIалдохъаби гьечIолъиялъул. ЦIияб ГIурада ахIвал-хIал тIубан батIайиса бугоан.\nРосдал магIишаталъул хIалтIухъабазухъе щвезе бухьараб сапаралъул дица газеталъул цебесеб номералда кьун букIана. ЦIияб ГIурада росулъе щвеялъул бицунаго гьениб гьоркьоб биччараб гьаниб мухIкан гьабилин.\nЩибдай абилаан араб гIасруялъ советияб улкаялъе гIоло колхозалгун совхозал лъарагI авлахъаздегун рикIкIадал мугIрул мучIдузде хьвадун, гIетI тIун гIуцIараз гьаб росу бихьани- ян бижана хиял, берцинго щобазул ахалъиялда тIибитIараб ЦIияб ГIурада росулъе жание лъугьиндал. Кидаялиго Исису-ян абулеб гIурадисезул хъутан букIана гьаниб. Дида лъалеб мехалъгицин расги бокьичIого унаан гIадамал гьениб совхозалъул хIалтIи гьабизе. Хасалихъе тIад тIупараб накIкI, щенонго бахъунареб цIад, гьороца хъамун кIалдиб бетулеб сали, риидал бакъул бухIи, бетIер бегьизе гьечIеб гъотIол рагIад, гурхIел гьечIого би цIцIулел кIкIурби. Гьеб мехалъ бижун батила, гъоб цебеги дица рехсараб «Чурун гурде бакъвалареб, бакъул горду бихьулареб лъарагIлъи»- ян аби. Исису хъутан букIараб бакIалда батIияб сипат-сурат буго жакъа. Росда сверухъ рихьулел гIи-боцIул, чуязул, батIи-батIиял рукъалъул хIанчIазул тIелаз гьеб росдал халкъалъул яшав лъикI бугин бицунеб буго жанире раккун балагьичIониги. Беричго ахаз сверун ккурал чIухIарал ригьзал, больницаялъе, ясли-ахалъе, мажгиталъегун спортзалалъе ран хIалтIизарулел цIиял минаби, республикаялъул бокьараб школа бахиллъизе бегьулеб къагIидаялъ гIуцIараб школалъул гIатIидаб азбар.\nГIи-боцIул къайиялдаса руссунаго маркIачIул какде гIагарулеб букIана заман. Школалъул азбаралда халлъараб чIаголъиялъ жание лъугьинчIого ракIго букIинчIо. Сверухълъиялъул суратал рахъулел ниж рихьидал -ЛъикI юссарай, мун щий,-йинги абун гьайбатал гьитIичаз сверун ккуна дун. –Лъимал, нужер гьаниб щибниги байрамищ бугеб жакъа? –ГьечIо, нижер дарсал ругоха. Жеги кIиго дарс буго… ГьитIинаб тIуццабго школалъул минаялда жанибе гали тIамидал гвангъи бачIана жанахIалъубго. Камилаб квали бугоан кибе бер щвезабуниги. Амма цIакъ къанагIлъи буго классазул, бакIалъул. КватIараб гIуж бугониги директор ГIабудало Халитов жиндирго кабинеталъув ватана. ТIадего щвана 16 соналъ школалъул завучлъун хIалтIулей ГьитIинехадижат МухIамадоваги. –ПатIимат, нужецаги рехун тана ниж, газеталъулгунги бухьенго къотIана. Гьабго минаялъур добго пишаялда ругоха ниж. - Школалъул мина басрияб, гьитIинаб бугониги хIалтIи лъикI гIуцIун букIин бихьулеб буго нужеца, ГIабудало. Районалъул газеталъулгун бухьен къотIиги цохIо рахъалъул гIайиб букIунаребха,- янги абун, дирго вукIарав мугIалимас чIвалеб гIайиб къабул гьабизе ккана. ГIезегIанго заман букIана гьезул школалде щвечIого. Амма гьезул цIалул, спорталъул, маданияталъулгун адабияталъул рахъалъ цебетIеялъул хабар гIемер рагIунги, республикаялъул тадбиразда бихьунги букIана.\nБасрияб школалъул минаялъур хIалтIи лъикIлъизабиялъе гьечIел ресазул бицана ГIабудало Халитовас: -Дица кидаго абула кабинетная система обучения-гьеб цIакъ хIасил кьолеб къагIида бугин лъай кьеялъе. Дун ХIотода школалда хIалтIулеб заманаялъ букIана гьеб къагIида. ЛъикIаб лъай щварал цIалдохъаби, хадуб гIумруялда лъикIаб бакI ккурал гIадамал рахъине квербакъана гьеб къагIидаялъ дол соназ. ЛъикI гъункараб, кIвахI тун хIалтIулел, цIи-цIияб жо лъазабизе хIаракат бахъулеб коллектив буго нижер. Гьеб киналъего ц1акъ к1удияб х1алт1и гьабула завуч, Гьит1инехадижат Мух1амадовалъ. МаркIачIул гIуждаса инегIан цIалдохъабиги нижги школалдаго рукIуна.\n160 ялдасаги цIикIкIун цIалдохъаби жанир хIебтIизеги заманалъул тIалабазда рекъон лъай кьеялъул цебетIей букIинабиялъеги гIураб цIияб школа ЦIияб ГIурада росдае хIажат букIин якъинаб жо буго. Бугоан директорасул столалда цIияб школалъе хIадурараб проектги, гьеб хIажат букIин бицун хъван батIи-батIиял идарабазде живго хьвадун ритIарал кагътазул, документазул бугIун цIураб папкаги.\n-Мунагьал чураяв Суракъат Асиятиловас цIакъ гIемер хIалтIи гьабуна нижер гьаб росдае чара гьечIого хIажатабщинаб букIинабиялъе- ян абуна ГIабудало Халитовас, Суракъат Асиятилов ракIалде щвеялъе стенд гIуцIараб кабинеталъуре щведал, - ЦIияб школаги тIалаб гьабизе пикру букIана гьесул. Гьанже Суракъатил МухIамадида бугоха божилъиги хьулги.\nКъо бахъанагIан гIатIилъулеб буго Дагъистаналъул тахшагьаралда гIагарлъухъ, Гъизилюрт шагьаралдаса рикIкIад гьечIого бугеб ЦIияб ГIурада росу. Къад шагьаразда хIалтIун къаси рокъоре руссине санагIатаб бакI букIиналъ цIикIкIунел руго гьенир гIолохъанал хъизаналги. Гьелдаго рекъон цIикIкIинарищха школалда цIалдохъабиги.


АВАРАЗУЛ РЕВОЛЮЦИЯЛДА ЦЕБЕСЕБ ХЪВАВУЛАБ ПОЭЗИЯ » Ассоциация учителей аварского языка\n13 фев 14:36ГIелмиял хIалтIаби\n19 векалда халкъалда гьоркьосан рахъарал лъик1аланго поэтаз аваразул хъвавулаб поэзия цебе т1езабизе байбихьун буго. Гьезда гьоркьосан бищунго машгьураллъун ккола Хьаргабиса Мах1амадбег, Инхоса Г1алих1ажияв, Ругъжаса Г1анхил Марин ва Элдарилав, Ч1ик1аса Мух1амад, Игьалиса, Ганзил Г1абдула, Бакьайч1иса Ч1анк1а, Хъах1аб росулъа Мах1муд, Т1елекьа Этил Г1али, Кьохъа Мух1амад, Инхелоса Къурбан ва гь. ц.\nГьезда гьоркьосан Хьаргабиса Мух1амадбег, Ругъжаса Г1анхил Марин ва Т1елекьа Этил Г1али хут1изег1ан цогидал г1араб мац1алъулгин гьелъул литератураялъул ц1ик1к1унниги дагьабниги лъай-хъвай щварал г1адамал рук1ун руго. Инхоса Г1алих1ажияв вук1ун вуго жинца дибирлъиги гьабулев, г1араб мац1ги гьелъул литератураги лъалев машгьурав г1алимчи. Гьес диниял ишазда хурхарал куч1дулги (туркаби) гьарун руго. Жинцаго абухъе, гьев рокьул куч1дузул гьудул вук1ун гьеч1о. Бугониги Г1алих1ажияс революциялда цебесеб авар поэзиялда жаниб лъик1аб бак1 ккола. Щай гурелъул Г1алих1ажиясдаса цере ва гьесул заманалда рук1арал Г1аймакиса Абубакар, Кудалиса Х1асан, Миякьуса Г1умарх1ажи г1адал г1алимзабаз рахьдал мац1алда туркаби ва мавлидал гурони хъван гьеч1о. Гьеле гьединал г1адамазде данде ккун, бечедазде, мах1камачаг1азде данде, диванбегзабазде, будун-дибирасде данде рахьдал мац1алда бег1ераб къалам т1оцебе къват1ибе бахъарав чилъун Г1алих1ажияв рик1к1ине бегьула.\nРугъжаса Г1анхил Марин к1алзул гьунар ц1ик1к1арай, ч1ужуг1аданалъул ихтияралъул пикру куч1дузулъ х1алт1изабурай кач1охъан йик1ун йиго. Гьелъ бихьизабулеб буго бихьиналгин руччабазда гьоркьоб бук1унеб рокьи-балагьи бук1ине бегьулеб, г1адамазе т1абиг1ияб жолъун. Жиндир заманалда гьелда ц1ар бугей маг1ихъанилан абулеб бук1ана. Амма гьелъ цоги маг1ихъаби-руччабазда релълъун маг1y гьабулароан; маг1ирукъалдаса гьелъ доб заманалъул социалияб г1уц1иялде дандеч1ей бихьизабизе пайда босулеб бук1ун буго. Бечедал г1адамаз гъоркьан рекъон, загьру кьун, хвезавурав гьебго росулъа Элдариласде гьабураб маг1уялдасан гьеб баянго бич1ч1ула.\nЭлдариласул куч1дузул г1олареб рахълъун рик1к1ине бегьула, басриял рокьул куч1дузул г1адаталда рекъон, ч1ужуг1адан гаргадизе гьаюн, хьандезе гьаюн, т1арамагъада гьей мук1урлъарайлъун, чучарайлъун йихьизайи. Гьедин бук1аниги Элдарилавги гьесул куч1дулги дунялалъул яшавалда хурхарал ругелъул церет1ураллъун рик1к1уна.\n19 векалъул ахиралдасан байбихьун г1aгa-шагарго цого заманалда авар поэзиялда жаниб рокьул куч1дул гьари цебет1ун буго. Гьелъул рахъалдасан церет1ураллъун рик1к1уна Бакьайч1иса Ч1анк1а, Игьалиса Ганзил Г1абдула, Хъах1аб росулъа Мах1муд, Кьохъа Мух1амад, Инхелоса Къурбан г1адал коч1охъаби.\nГьезда гьоркьоса Мах1мудил рокьул лирикаялъ т1адег1анаб бак1 ккола. MaxIмудил куч1дузул цо т1ел, Ц1адаса Х1амзатица абухъе, Ч1анк1алги ва цоги авар коч1охъабазулги квер г1унт1улареб борхалъуда буго. Жого гьеч1ого гуро Дагъистаналъул литература жинда лъалев г1урусазул советияв поэт Н. Тихоновас Мах1мудида Кавказалъул Блокилан абураб. Гьелдалъун бич1ч1улеб буго Мах1мудил лирикаялъул цох1о авар халкъалъе гуребги к1вар бук1ин.\nПрофессор Л. Жирковас Мах1мудил авар литератураялда жаниб бугеб роль гlypyc литератураялда жаниб А. С. Пушкинил бугеб ролалда релълъинабун xъвaлeб буго.\nАбухъего, авар халкъалъеги цересел коч1охъабазда гьоркьосан Мах1муд хирияв вуго, гьелъ гьев киназдасаго к1одо гьавула. Гьесул куч1дул халкъалъул рек1ел х1алалда рекъарал, халкъалъул г1умруялда ц1ик1к1ун релълъинарун хъварал руго.\nАвар мац1алъул гьаркьилаб бечелъи, гьаркьазул цоцазде данде кквей, цоцазда хадур рекъон рач1ин бищунго ц1акъ, бищунго берцин Мах1мудил куч1дузулъ буго. Гьесул куч1дузулъ буго берцинго, х1еренго херхараб поэзия; щибго жагъаллъи гьеч1еб искусство, проза гъорлъ гьеч1еб калам, цоги рахъалъан, Мах1мулида халкъалъул т1адег1анал художествоялъул рокьул куч1дуздаса, халкъалъул пасих1аб мац1алдаса, х1икматал раг1абаздаса, г1акъилал кицабаздаса ва бицанк1абаздаса берцинго пайда босизеги лъан буго. Гьелъие г1оло буго маг1арул коч1охъабаз «Гьадиг1анго г1емер щай нужее MaxI мудил куч1дул ах1изе рокьулел?» — абун гьикъараб мехалъ, «Гьесул куч1дул бигьаго axlун рач1уна, г1енеккаралги гьез х1айран гьарула»,— ян жаваб кьолеб. Мах1мудил куч1дузулъ росдал г1адатал, рук1а-рахъин, хьвада-ч1вади, яшавалъул киналго рахъал т1адег1анаб поэзиялъул даражаялде рахинарун руго.\nРокьи басандулеб росуги танин, Саламилан абе бец1ал сардазда. Балагьи т1егьалел муг1рулги танин. Т1ерхьунгеян абе баг1арбакъалда.\nГьеб куплет ккола, Ц1адаса Х1амзатица абухъе, «гьит1инаб к1улалъ рич1улеб к1удияб гъамас». Гьединал к1улаз рич1улел к1удиял гъансал Мах1мудица г1емерал гьарун руго. Жиндиего вокьулесе ине йиччаларого йигей ясалъ эбелалда гьадин абулеб буго:\nБакъул завал буго къалъул г1ужалда,\nБакъаниде ккани, т1ерхьуна, уна.\nМоц1рол ц1ар абула анц1ила щуйилъ,\nАхиралде ккани, ккунги хут1ула.\nХирияй эбелалъ унеб гьакида\nЮк ц1ик1к1инабула, ц1алебилан ккун.\nЦ1амул гьирида т1ад пуд маххулги къан,\nГьел раг1абиги ккола xlepeнгo абулел, х1алуцун реч1ч1улел «г1инда к1ут1илалде рек1елъ росулел» раг1аби. Живго Мах1мудидаги жиндирго рокьул лирика т1адег1анаб бук1ин бич1ч1улеб бук1ун буго.\nКъасидатал ругел таманал рокьул.\nРакьулъ вукъаниги къанихъ урхъараб\nКъо г1емер бач1ина г1ишкъу ккаразул.\nАмма гьаниб абизе ккараб цоги жо буго. Мах1мудиеги гьесда релълъарал цогидал коч1охъабазеги мустах1икъаб къимат щвана совет власталъул заманалда.\n19 векалъул ахиралдасан байбихьун авар лирика цебет1еялъе сабаб щиб ккараб?\nГьеб заманалъ аваразул рокьул лирика х1алуцун цебет1еялъе сабаб ккана халкъияб поэзиялъ феодалиябгин исламалъул культураялъул асаралда гьоркьа борч1изе т1алаб гьаби. Г1анхил Маринил, Элдариласул, Мах1мудил, Кьохъа Мух1амадил куч1дузулъ диниял образал дагь гурони кьун гьеч1о. Лирикаялъул гьеб рахъ дагьабги баянго цебе ч1езабиялъе г1оло нилъеца к1иго бат1ияб заман данде кквезе бегьула. 19 векалъул 30-абилел соназдс г1агарлъун маг1арул росаби гьоркьоса къот1ич1ого кьалулъ-рагъулъ рук1ана. Гьеб заманалда муридзабилъун лъугьун цоял, жанисел ханзабазул боде данде, ялъуни гlypyc пачаясул аскаргун цадахъ Шамилиде данде рагъулел рук1ана.\nЩибаб къоялъ г1адин г1емерисел маг1арул росабалъ рагъда ч1варав чиясул маг1ирукъ камулароанилан абизе бегьула. Жакъаги чанги маг1арул росулъе жанире лъугьунаго нужеда рихьизе руго гьенир рахъун ч1езарурал занаби — къанал. Гьел ккола доб заманалъ рагъда ч1варал г1адамал рак1алде щвеялъе гьарун рук1арал занал. Х1асил, 19 векалъул бит1ахъе 40 сон г1анасеб заман маг1арул халкъалъ рагъулаб низамалда, кваназе гьеч1ого, рет1ине гьеч1ого, къварилъуда биччан буго. Шамилица ч1езабун бук1араб рагъулаб низамалда рекъон,рокъоб лъималазе гьеч1еб т1ощел рагъде рек1ине х1адур бук1ине чое кьезе кколаан.\nГьеле гьединаб х1алалдаги рук1ун, рокьул куч1дузухъ г1енеккизе халкъалъул заман бук1инч1о, гьединал куч1дул х1ажат рук1инч1о. Гьебги т1аса ун, маг1арул халкъалъе ракълилаб заман т1аде бач1ана. Цо тайпа маг1арулал гlypyc культура т1ибит1арал Дагъистаналъул шагьаразде, жеги рик1к1а-рик1к1аде Россиялде ун х1алт1изе лъугьана. Чачан ва лъараг1 ракьаздехун балагьун шагьра нухал рахъана. Шагьараздаги росабаздаги гьоркьоб даран-базар ц1ик1к1ана. Бак1-бак1алда маг1арухъ базарал г1уц1ана. Гьел шарт1аздалъун маг1арул халкъалъул бет1ербахъиялъул, цебе бук1аралде данде ккун, к1удияб г1ат1илъи ккана. Гьеле гьедииаб г1умруялдалъун лъугьана араб заманалъе г1ологи авар халкъалъул поэзия, хасго рокьул лирика цебе т1езе. Амма жеги халкъалда жаниб динияб рахъ чучун бук1анин абизе бегьуларо.\nГ1арабалъ ц1алулел гlaдамал цереялдаса дагьал рук1инч1о, цох1о «доб дунялалъул» бицунел шайихзабиги дагьал рук1инч1о. Гьеб рахъалде данде пачаясул власталъул гьабин абизесел тадбиралги рук1инч1о.\nГьеб заманалда рахъарал поэтаз ч1ужуг1аданалъул социалияб х1ал, обществоялда гьоркьоб гьелъул бугеб къимат борхатаб даражаялде бахинабуна. Бит1ухъего эркенлъуде ах1улел рук1инч1ониги, руччаби бихьиназда ихтияр бащадал рук1ин бич1ч1улеб бук1ана гьезул куч1дуздасан.\n1917 соналъул К1удияб Октябралъул револлоциялъул заманалде г1агарлъанаг1ан гьеб тайпаялъул куч1дул ц1ик1к1ине лъугьуна.\n1905 соналъ Россиялда ккараб революциялъги, гьебго заманалде Япониялъулгун гьабулеб рагъалъги пачаясул х1укуматалде данде къеркьей гучлъизабуна. Гьелъул асар авар куч1дуздаги батула.\n1904-абилеб соналъ Япониялъулгун Россиялъул рагъде ине абун, пачаясул х1укуматалъул х1илла-макруялъ махсараде ккун г1олохъаби полкалде хъвараб мехалъги, 1918-абилеб соналъ Дагъистан кодобе босизе рач1арал туркал нахъ руссун араб мехалъги, Инхелоса Къурбан вуц1ц1ун ч1еч1о. «Ц1а босизе г1адин рач1ун нахъ руссарал» абун турказда т1ад велъанхъана гьев.\nСоциалияб рахъалъ ругел мекъал ишазул х1акъалъулъ гleмер к1алъан вуго Кьохъа Мух1амад. Гьес жиндирго куч1дузулъ росабалъ мискинаб халкъ махсараде кквезе лъугьарал бечедал г1адамазул ягъзинал хасиятал къват1ир ч1вазарулел руго. Игьалиса Ганзил Г1абдулагьил «Я гьал г1адамаца алжан гьарани, дица мун гьарила бет1ергьанасда» г1адаб коч1ол мухъалъ, Хъах1аб росулъа Мах1мудил «Халкъул г1аламалъе алжанал кьолев, алжан дуего тун, дой яс дие кье»... «Мун яхунел т1охал, т1асан унеб нух гьеб гуребдай алжан иман бугесе?» г1адал коч1ол мухъазги диналде дандеч1ей гьабулаан.\nДоб заманалъ авар поэзиялъул бищун борхатаб даражаялде бахараб рахъ буго, цебе бицухъе, ч1ужуг1аданалъул къадру борхизаби, гьелъул рек1ел х1ал эркен гьабиялъул нухалда куч1дул гьари.\nСуалал ва т1адкъаял.\nХалкъалъул к1алзул гьунаралъул асаразул аслиял г1аламатал кинал?\nХъвавул асараздаги к1алзул асараздаги гьоркьоб кинаб бат1алъи бугеб? Гьел\nасаразул х1акъалъулъ г1аммаб баян кье.\nМаргьабазул х1акъалъулъ г1аммаб баян кье. Гьел кина-кинал тайпаялъул рук1унел?\nКицаби, умумузул абиял, бицанк1аби щал жал кколел?\nАвар халкъалъул кина-кинаб тайпаялъул куч1дул ругел ва гьезул к1вар?\nАвар халкъалъул революциялда цебесеб хъвавулаб поэзиялъул xlaкъалъулъ г1аммаб баян кье.\nРеволюциялда цебесеб хъвавулаб поэзиялда жаниб рокьул куч1дуз ц1ик1к1араб бак1 кквеялъе сабаб щиб?\nХъвавул поэзиялъул бищунго машгьурал поэтал щал кколел?\nНужедаго лъалел, ялъуни цогидаздасан раг1арал маргьабазда ва куч1дузда ц1ар ч1вай.\nСкачать файл: avarazul-revolyuciyalda-cebeseb-hvavulab-poeziya.doc [71 Kb] (cкачиваний: 80)\nПосмотреть онлайн файл: avarazul-revolyuciyalda-cebeseb-hvavulab-poeziya.doc\nЦIАДАСА ХIАМЗАТИЛ «АЙДЕМИР ВА УМАЙГЬАНАТ» МАЛЪИЯЛЪУЛ КЪАГIИДА. Авар адабият / Мисалиял дарсал / Учителасе «Хасалихълъиялъул байрам» «Меседил хасалихълъи» Тадбиразул разработкаби Хасал цIарал Авар мацI / Мисалиял дарсал / Учителасе «Эбел».Расул ХIамзатов.Такрар гьаби. Авар адабият / Мисалиял дарсал / Учителасе 1 класс. МагIарул мацIалъул рагьараб дарс «МагIарул хIарпазул байрам». Авар мацI / Мисалиял дарсал / Учителасе