Хунзахъ тIалъиялда гьимараб къисмат\nСоветияб заманалда Дагъистаналде хIалтIизе ритIун рачIарал гIурус учительзабаз кIудияб бакI ккола нилъер тарихалда. Дагьаб мехалъ хIалтIизеян рачIарал гIолохъанал учительзабазул чангиязе нилъер гIаздалал мугIрул лъугьана гIагараллъун, гьезда батана гьаниб жидерго къисмат. Гьезул цояй ккола Седакова Валентина Петровна.\nГьелъул гIажаибаб къисматалъул хIакъалъулъ дие бицана Валентинал яс Раисатица. Гьединго, гьелъул рукIарал цо-цо цIалдохъабазги рекIелъ рохелги пашманлъиги жубараб асаргун бицана жидерго хирияй Валентина Петровнаялъул хIакъалъулъ.\nВалентина Седакова гьаюна 1929 соналда Тула областалъул Белев районалъул Старая Велична росулъ, мугIалимзабазул хъизамалда. Эбелалъ жиндирго лъимерлъиялъул хIакъалъулъ рицарал баянал, ракIалдещвеял мухIканго цIунун ругоан гьелъул яс Раисатица:\n«Аваданаб ва талихIаб дир лъимерлъиялъул заманги тIолабго гIумруги кIалагъоркье буссинабуна рагъалъ. 12 сон букIана дир КIудияб ВатIанияб рагъ байбихьараб мехалъ. Ракьхасало ниж рокъоса нахъе рахъинаруна, гьенире немцал рачIана. Гьебмехалъ ниж батIияб районалде гочине ккана. 1943 соналда хвана нижер эбел. Рагъдаса хадуй дун, 9 классги лъугIизабун, цIализе лъугьана Белевалъул педучилищеялде. МугIалимзабазул хъизамалда гIеялъгIаги батила, дида гьеб махщел гьитIинго берцин бихьулаан. 1952 соналда педучилище лъугIана. Ниж, гIолохъанал мугIалимзаби, СССРалъул батIи-батIиял бакIазде хIалтIизе ритIизе рикьа-къотIи гьабулеб букIана. Дица тIаса бищизе кколаан Сибирь ялъуни Дагъистан. Цинги инсуца къватIибе бахъана карта ва балагьана: киб бугеб Сибирьги Дагъистанги. Дагъистан гIагарда букIин бихьидал, инсуца абуна, дуца Дагъистан тIаса бищейилан. Ва гьединго гьес абуна мун цIакъ цIодорго йикIайин».\nКъо-мех лъикI, гIурус ракь!\n«Къо-мех лъикI, гIагараб Тула! Мун кидаго дир рекIелъ букIине буго. Дагъистан…Киндай дун къабул гьайилей рорхатал мугIрузги, кьварараб тIабигIаталъги, дагъистаниязги?»-гьединал пикраби ххенолел рукIун ратила поездалдаги рекIун Дагъистаналде ячIуней Валентинал ботIролъ. Гьелда киданиги ккун букIун батиларо рикIкIадаб Дагъистаналъул мугIрузда жиндихъ балагьун чIараб талихIаб къисмат бугилан.\nДагъистаналде щвейгун, гьел киналго учительзаби рачана Лъай кьеялъул министерствоялде. Гьениб гьабураб рикьа-къотIиялъул хIасилалда Валентина Петровна йитIана Хунзахъе. Гьедин, хасалихълъиялъул квачараб къоялъ щванин жий Хунзахъейин бицунаан гьелъ.\nХундерица жий цIакъ лъикI къабул гьаюнилан абулаан Валентинаца. Гьелъул хIеренго бицунеб гIурус мацI хехго хисана тамахго ва кIарчамго бицунеб авар мацIалъ, ругьунлъана росдал рукIа-рахъиналдеги. Валентина цIакъ аваданай, ракIрагьарай, гъорлъ йосарай гIадан йикIанин бицуна хундерицаги.\nГьелда цадахъ рачIун рукIарал цогидал учительзабазул гIемерисел мугIрузул кьварараб гьава-бакъги, росдал гIумруги данде ккечIого, гIемераб мех балелдего нахъе ана гьаниса.\nВалентина Седаковалъул хIалтIулаб нух байбихьана Хунзахъ росдал школалдасан. Гьенив гьелда дандчIвала вукIинесев гIумрудул гьудул -школалъул завуч ГIаликулов МухIамад. Ва гьезул къисматал цолъула.\nЦодагьал соназдасан гьей ГIараниб интернаталде хIалтIизе лъугьуна.\n«Доб заманаялъ ниж хIурулъ тIерхьун хIалтIизе кколаан школалда. БатIи-батIиял росабалъа гьенире интернаталде цIализе рачIарал лъималазул цIакъ тIалаб-агъаз гьабулаан нижеца. Чвердезарулаан, гьезул гъизараб чурулаан, бихъараб букъулаан, битIахъе гьацIул гIучIал гIадин чIезарулаан. Ниж кида кьижулел рукIаралалиго лъаларо дида. Доб мехалъ гьанже гIадал шартIалги кирха рукIинел. Амма гьитIинго захIмалъи-къварилъи бихьиялъгIаги батила, дун кидаго хIалтIукьа хIинкъулароан», -илан гIемер бицунаан гьелъ жиндирго ясалъе.\nХадуб, ГIаликулов МухIамад Самилахъ хъутаналде школалъул директорлъунги витIун, гьенире рахъана гьел. Ва тIолабго гIумруялъ гьений хIалтIана Валентина Петровнаги. Гьелъие школаги лъималги цIакъ рокьулаан, цIалдохъабазеги гьей цIакъ къиматай йикIана.\n«Дун цIакъ талихIай\nчIужу йикIун йиго»\n-Эбел цIакъ талихIай йикIана жийго мугIрузул ВатIаналда-Дагъистаналда хутIиялдасаги жиндирго къисматалдасаги. Коммунистазул кьварараб заман доб бугониги, инсуе ячIунеб мехалъ гьелъ босана исламияб дин. Хадубин абуни, цIарги хисана Муслиматилан. Жиндир бищунго кIудияб талихI-жий бусурманчIужулъун лъугьин бугин рикIкIунаан гьелъ кидаго. “Дун йикIана Валентина, лъугьана Муслиматлъун”-абулаан гьелъ.\nЭбелалъе цIакъ рокьулаан росуцоял, магIарул мацIалъ гурого гьездаги кIалъалароан. Хундериеги гьей цIакъ йокьулаан, хасго гьелъул цIалдохъабазе. Жакъа къоялдаги, рихьанщинахъе бицуна гьез эбелалъул. Гьелъул цIалдохъаби зама-заманалдасан гьаюраб къо ялъуни учителасул къо баркун гьелъухъе щвезеги рачIунаанилан бицана Раисатица.\nНижер хирияй мугIалим\nЦо чанго соналъ цебе, Самилахъалде щвезе унев вукIана дун. Маршруткаялде вахиндал, дида гьений гIодой чIун ятана кодор чIумалги ккун, Аллагь рехсолей Муслимат. ГIемераб мех балелдего гьение жание лъугьун ячIана цIикIкIараб ригьалъул чIужугIадан. НуцIил кIалтIа гIодой чIарай Муслимат йихьигун “Дир хирияй Валентина Петровна! Чан сонха мун йихьичIого бан букIараб”, -анги абун, гьей гьелда хурхун йиччан тана. Гьей чIужугIаданалъ Муслиматида бицана жий дур йикIарай цIалдохъан йигин. Ва Гъизилюрталде щвезегIан гьез рицунел ракIалдещвеязухъ гIенеккун хIайранлъун рукIана маршртукаялда гIодорчIанщинал.\nГьаб макъала хъвалагоги дун дандчIвана гьелъул рукIарал цIалдохъабигун.\n-Муслимат (Валентина Петровна) йикIана нижер классалъул нухмалъулей. Гьелъ гIемераб рекIел хинлъи кьолаан цIалдохъабазе, нижееги гьей мугIалим цIакъго йокьулаан. Валентина Петровна нижеда кидаго магIарул мацIалъ кIалъалаан. Гьелъул букIана цIакъ кIарчамаб, хIеренаб мацI. Киданиги кIалъачIо гьей нижеда хъачIго, гьаракь борхун. Муслиматица кIудияб кIвар кьолаан нижелъ рухIияб рахъ куцаялде. ЗахIматалде рокьи бижизабиялъул мурадалда гIемерго рачунаан колхозалде хIалтIизе. Гьелъул нухмалъиялда гъоркь гIуцIараб нижер производствоялъул бригадаялъе тIоцебесеб бакIги щолаан кидаго. Гьарулаан сапарал, тадбирал.\nШкола лъугIун ниж унеб къоялъ нижедасаги цIакъ гIодилей йикIана гьей. Гьелдаса хадуб гIемерал сонал ана, амма Муслиматги гьелъ кьурал дарсалги, гьелъул малъа-хъваялги кидаго нижер рекIелъ хутIана. Ниж гIемер щолаан гьелъухъе. Гьей йикIана унго-унгояй мугIалим, -ан ракIалдещвезаюна Муслиматил рукIарал цIалдохъабаз гьей.\nКIудияб ВатIанияб рагъдаса хадуб цIидасан гIуцIулеб улкаялъе хIажат рукIана лъайги бажариги бугел гIадамал. Нилъер республикаялда гьединал гIелал куцаялъулъ кIудияб бутIа лъуна гIурус миллаталъул мугIалимзабаз. РикIкIадал магIарул росабалъ жидерго талихI батарал гьез, даимго мисалалъе мустахIикъаб лъалкIги, лъикIаб тарбия-лъай кьун куцараб жидерго наслуги тана Дагъистаналда.\nДругие материалы в этой категории: « Тарбия кьеялде – кIвар\tПсихологияб хъулухъалъул загIиплъи »\n20:09, 16 мая 2022, 101


Хьаргаби район » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Общество - ЖамгIият » Хьаргаби район\nанкьалда Хъумторахъала районалда бугеб Дарада-Мурада росулъ, районалъул рахъалдаса\nХалкъияб Собраниялъул депутат Мирзаев Рамазан МухIамадовичасул\nквербакъиялдалъун тIобитIана спортивиябгун лъаялъул гIолилазул форум. Форум тIобитIана\nХьаргаби районалъул гIолилазул гIуцIиялъул нухмалъиялда гъоркь, районалъул гIолилал\nбитIараб нухде тIамиялъул, рукIа-рахъиналъул ва гIамал-тIабигIаталъул рахъалъ\nмисалияллъун рукIин мурадалда.\nкьеялъул дарсазда гIемераб цIияб лъикIаб\nбихьизабуна гIолилазда. Рекериялъул, кIанцIиялъул,\nчIорбутI речIчIиялъул спортивиял къецазулъ бажари бихьизабуна щибаб росдал гIолилаз.\nтIоритIула гIолилазул данделъаби. Кинал захIмалъабигун дандчIвалел, гьединал\nданделъабазде цого-цо гIолилалищ рачIунел яги щибаб нухалда батIи-батIиялищ рукIунел\nва ругищ гьединал данделъабазда дандечIарал чагIияли нижее бицана ДРОО Хьаргаби\nрайоналъул гIолилазул гIуцIиялъул нухмалъулесул заместитель Шамиль Кимаровас:\nданделъиялъул аслияб масъала буго гьудуллъи ва районалъул гIолилал цоцалъ\nрекъон рукIин. Тадбиразде рачIуна щибаб росулъа гIолилал. Кинаб батаниги\nданделъи гьабилалде нижеца ракIалда бугеб бицуна районалъул имамасда. Гьесул\nихтияргун, районалъул нухмалъиялда дандги бан гьарула росабалъ, районалда\nданделъаби. ГIарцулаб кумек гьабула\nрайоналдаса спонсораз. ГIезегIан тадбирал тIоритIана, дандеккунгутIаби, ялъуни гьезда данде чIарав\nХьаргаби районалдаса харбалКъварилъи чияр букIунароТерроризм - "бахунеб унти"Районаздаса харбалЦIиял хIалтIухъаби куцалел руго


«Гьединаб тавпикъгун жакъа бокьарав чи кквезе рес буго»\nЦIияб соналъул байрам кIодо гьабиялде данде видео бахъаравин абулев НурмухIамадов Мурадил ишалда сверун диванханаялъул процесс 10 январалде нахъбахъун букIана, амма 9 январалда гьесде изну гьечIого цIунараб ярагъ батиялда бан гIайиб гIунтIизабун буго. НурмухIамадов туснахъ гьавун вуго кIиго моцIил болжалалъ ва гьесул ишалда тIасан гIарза кьезе бугин ТIадегIанаб диваналдейин лъазабулеб буго ккурасул адвокатас.\n30 декабралда МахIачхъалаялда ккурав НурмухIамадов Мурадиде изну гьечIого цIунараб ярагъ батиялда бан гIайиб гIунтIизабун буго. 10 январалда гьев заманалъул туснахъалдаса МахIачхъалаялъул туснахъалъуве вачун вуго. Гьедин баян гьабулеб буго ккурасул адвокат Зиявудин Увайсовас.\n5 январалда НурмухIамадовасе гIайиб гIунтIизабизе иргалудаб нухалъ диванханаялда тIобитIараб процессалда хIукму къотIун букIана НурмухIамадов 10 къоялъ гIайиб гIунтIизабизегIан туснахъ гьавизе, ккурав къоялдаса байбихьун къоял рикIкIун.\nСоветский мухъалъул диванханаялъ чанго данделъи тIобитIана НурмухIамадовасда хурхун.\nГьезие жидеего захIмат букIанин цуцада данде кколарел хIужабаздасан гIайибгIунтIизабизейин баян гьабулеб буго НурмухIамадовасул адвокат Зиявудин Увайсовас.\nАмма Россиялъул къануназда рекъон, ккурав 10 къоялдаса гIайиб гIунтIизабичIого туснахъ гьавун тезе бегьунгутIиялъ, 10 къоялъ диванханаялде рачIиндал, гьениб лъазабун буго гьесде гIайиб гIунтIизабун букIин 9 январалда, изну гьечIого цIунараб ярагъ батиялда бан.\nАмма НурмухIамадовасде гIайиб гIунтIизабураб хIужаялда щаклъи кколеб букIиналда бан, гьесул ишалда тIасан Дагъистаналъул тIадегIанаб диванханаялде гIарза кьезе бугин лъазабуна Увайсовас.\nНурмухIамадов ккураб къоялдаса нахъе, гьев кквей хурхинабулеб букIана 2011 соналъго гьес бахъун интернеталда тIибитIизабураб видеоялда.\nГьеб видеоялда бицунеб буго дагъиястаниязул цIияб соналдехун бугеб бербалагьиялъул. Амма гьеб гIилла мухIканаб гьечIин рикIкIунеб буго НурмухIамадов жиндир заманаялъ хIалтIулев вукIараб «Черновик» газеталъул журналист МухIамад МухIамадовас. Гьелдаго цадахъ, тIубан инкар гьабизеги бегьуларила гьеб хIужаялдаса.\nМухIамад МухIамадов: «10 къоялъ НурмухIамадовасде гIайиб гIунтIизабулеб диван букIине кколаан. Амма низамцIунулез 9 къоялъго гьесде изну гьечIого цIунараб ярагъ батиялда бан гIайиб гIунтIизабун буго. Изну гьечIого цIунараб ярагъ батиялда щаклъи ккун, ккун вукIана Мурад.\nАмма 5 къоялъ букIараб диваналъул данделъиялда Мурадица чIухь балаго низамцIунулезда васасул расанкIабалъе кинин ярагъ толеб букIарабин абураб суал кьейдал, гьел жалгоги божулел рукIинчIо. Амма гьеб ярагъ чIухь балаго гьенибе рехараб букIин чIезабунани, гьеб ккола низамцIунулел такъсиралъул иш гьабиялда тIакквей. Гьединлъидал, гьез хIаракат бахъана гьев жанив тIамизе. ГьабсагIат гьев цIех-рех тIобитIулебгIан мехалъ кIиго моцIица туснахъ гьавун вуго.\nАмма гьев гьединго рокъов туснахъ гьавун тезеги бегьулаан. Абизе ккола, гIемерисеб нухалъ, цогидал хIужабазда хурхун диваналъ рокъор туснахъ гьари тIаса бищулин. Амма рокъов туснахъ гьавизе НурмухIамадов бегьуларин, гьесул тIалъиялда рухьенал рукIиналъин лъазабуна гIайиб гIунтIизабулеб рахъалъ».\nНурмухIамадовасул рокъоб тIоцебесеб январалда бараб чIухьалъул хIасилалда, лъималазул расанкьабалъ кьвагьулеб алат лъураб къвачIа батиялда тIасан гIемер пикру загьир гьабуна социалиял гьинздаги. Гьедин, гьеб лъугьа-бахъин баян гьабулаго цояс хъвалеб буго, гьединаб тавпикъгун жакъа бокьарав чи кквезе рес бугин, рехараб ярагъги батун. Кинго гьениб ртIухълъи чIезабизеги рес гьечIин\nБлоггер Расул абу Асадица, гьеб лъугьа-бахъиналъул хъвалаго гьикъулеб буго, кинин, кагъталги росун азарханаялде унев чи, батIияв къватIалда, кодоб ярагъгун ватулевин?\nАбизе ккола, жамгIияталда жаниб цIияб сон кIодо гьабиялда сверухъ унел бахIсал ругониги, МахIачхъалаялда цIияб соналда цебе лъуна 17 елка. Ва шагьар байрамалде къачIазе харж гьабун буго кIиго миллион гъурщидаса цIикIкIун гIарац.


Дагъистанги Чачанги: ракьал, гIадамал, тарих » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nРиидал борохь бихьарав хасало гIарщикьа хIинкъаравилан абула магIарулазул. Жого гьечIеб бакIалда гьеб бижичIеблъи хIакъаб жо буго.\nГьеб кици ракIалде бачIуна ахираб заманалда Дагъистан ва Чачан республикаялъул гIорхъабазда хурхун бахъун бугеб ахIи-хIуралъ. Щай кици ракIалде бачIунеб? Щайгурелъул гьеб Дагъистаналъулго гIадаб административияб гIорхъи Ингушетиялъулгун чIезабулаго, цо бутIа ингушазул ракьал чачаназул доре ккеялъ гIемераб ахIи-хъуйги, митингалги, диваналъул процессалги унел руго мадугьалзабазда гьоркьор.\nГIага-шагарго гьебго къагIида Дагъистаналъул ракьазеги гьабилин рахIат хвараб жамгIияталъ ахираб чанго анкьида жаниб социалиял гьиназда гIемераб хъуй гьабуна нилъер ракьал чачаназе кьезе гурилан. Щай гьединаб хIинкъи бижараб?\nГьелъие руго гIезегIан гIиллаби. ТIоцебесеб: якъинаб жо буго жакъасев чачаназул цевехъан Рамзан Къадиров цевего федералияб масштабалъул политиклъун лъугьинги, гьесие цохIо жиндир республикаялъул гIорхъабазда жаниб бакI къварилъун букIинги.\nКIиабилеб гIилла: Дагьаб цебегIан Пачалихъияб Думаялъул депутат Бувайсар Сайтиевас, гIавухъезул данделъиги гьабун, Дагъистаналда жаниб цохIо чачан миллаталъул район гIуцIизе кколин гьабураб хитIаб. Гьаниб гIемерисел дагъистаниязда бихьулеб буго политикияб гали ва букIинеселде гьеб район Чачан республикаялда жанибе ине букIин. ТарихчагIаца кьолел баяназда рекъон, жакъасеб Новолак, Казбек ва Хасавюрт районазул ракьазде чачанал араб гIасруялъул байбихьуда рачIарал чагIи руго, гьел гьезул умумузул ракьалги рагIуларо.\nЖибго ГIавухъ районги I942 абилеб соналъул хаслихъе гIуцIараб, I943 абилеб соналъул хасало биххараб, гочинабураб, анлъго моцIил болжал гуреб район букIун буго. I992 абилеб соналда МухIамадгIали МухIамадов бетIерлъуда вукIаго съездалда гьабураб хIукмуялъул кьучIалда 70 соналъ бугеб Новолак, Казбек ва Хасавюрт районазул ракьалги кьун гIуцIизе кколеб рагIула анлъго моцIил тарих букIараб ГIавухъ район.\nЛъабабилеб гIиллалъун буго дагъистаниязул гIорхъабазда хурхун рахIатхвеялъе, гьоркьоса къотIичIого Рамзание "сужда" гьабизе республикаялъул бутIруздаса рахъарал спортсменаздеги, артистаздеги ва цогидаздеги гIунтIун дагъистаниял Чачаналде рекерахъди. Тарихалда кидаго Кавказалда гьава-бакъ рекъезабулеб бакIлъун букIана Дагъистан. Нилъер гIадал гвангъарал цIарал хутIаразул дагь рукIана: исламалъул церехъаби, рагъухъаби, гIалимзаби, шагIирзаби, спорталъул, культураялъул ва искусствоялъул вакилзаби рукIана дагъистаниял. Жакъа, щаялиго, дагьавниги гIадамазда тIад гьаниб кверщел щваравги, машгьурлъи щваравги дагъистаниясда чара гьечIеб шартIлъун бихьулеб буго Къадировасулгун сурат бахъизе ин. Гьеб ахIвал-хIалалъ рахIат хварал дагъистанияз гьабуна хъуй социалиял гьиназда нилъер ракь чачаназе кьолеб бугин.\nКьолеб бугищха нилъер ракь дозие? ГьечIин ккола, щайгурелъул гъоркьгоги ингушазулгун ракьалъ гIемераб хъуй гьабураб Чачан республикаялъе мадугьалихъ цойги данде кколареб республикаги, тушманлъи бугел гIадамалги хIажат гьечIо. Дагъистан ккола лъабго миллионалдасаги халкъги бугеб, кIудияб ракьги бугеб республика. Амма гIорхъаби чIезаризе араб нилъер къокъаялъ Къадировасда рарал къвалазулги, цо-цо санагIат гьечIел суртазги цIезабун бугин жакъа интернетин абизе бегьула.\nЩибха гьабилеб, гьединаб буго жакъа Дагъистаналъул къисмат, нилъер рухIалъулги, яхIалъулги роцен. МагIарулаца абула "хIанчIида рекъон букIуна би" ян. Нилъер чIаголъиялдаги, жакъасеб къадруялдаги рекъараб букIинарищха добе араб къокъаялъул хьвада-чIвадиги.\nТарихалда батIа-батIайиса букIана нилъергун чачаназулгун гьоркьорлъаби. Расул ХIамзатовас "Кавказалъул гьалдолел къоязул къиса" поэмаялда хъвалеб буго: "Аллагьас мун цIунайги, имам разияб Чачан" абун, гьебни поэтасул политикияб конъюктура ва дипломатия абун тела. Халкъияб кочIолъ батIиялгиха ругел мухъал. Гьезда магIаруллъиги, Дагъистанги батIияб даражаялда бихьизабулеб буго. Имам ГъазимухIамадиде хъвараб назмуялда руго гьадинал мухъал:\nАллагьасул гъази - ГъазимухIамад,\nГьижра гьабун ана доб Чачаналде,\nБахьингIи гъурулеб гъалбацI кинниги,\nГъираялда щвана Гудермесалде.\nРосаби чурхъана, Чачан тирана,\nЧанги кашишасул бетIер къотIана...\nГьале ХIХ абилеб гIасруялда Дагъистаналъулги, магIарулазулги тарих. МагIаруллъи ва Дагъистан букIана Кавказалдаго бихьинчилъиялъулги, яхIалъулги, рухIалъулги тIогьлъун, мисаллъун, байрахълъун. Чачанал нилъер мадугьалзабиги, диналъул вацалги руго, гьезулгун рекъелги, лъикIаб гьоркьоблъиги цIунизеги тIадаб буго.\nАмма гьел нилъер вацал ругин абурал рагIаби кидаго нилъеца абичIого, цо-цо гьезиеги абизе тезе ккола, тIадагьлъи рекъон гьечIо Дагъистаналъе ва хасго магIарулазе. Къадру цIунараб лъикIаб букIуна сундулъго. Щибха ккараб ахирги Чачан ва Дагъистан республикаялъул гIорхъабазул? Официалияб къагIидаялда жеги тасдикъ гьабураб жо гьечIо, живго Рамзан Къадировас хитIаб гьабуна Дагъистаналъул халкъалде киналгIаги гIорхъабазул дандеккунгутIиял гьечIин, цо метраниги нилъер ракь Чачаналдеги инарин, жидераб нилъееги кьеларин, ай гъоркь рукIарал гIорхъаби тасдикъ гьаризе ругилан.\n"Нилъеда гьоркьол гIорхъаби рукIинего кколароан, гьеб пачалихъалъул тIалаб", - ин абуна Къадировас. Аллагьас битIараб нухде тIоритIайги киналго.\n» «Тарихиял гIорхъаби»?\n» Дагъистаналъул ракьазе «аншлюс» гьабиладай?\n» МагIарулазул кицаби ва абиял


Фронтовик Забит Къадиев\nДобавил(а) Administrator on 08 Сентябрь 2016.\nФронтовик Къадил Забит ва бандал\nРагъул заманалда цо къали х1ажинк1адал босе дун вит1ун вук1ана Ахташг1авухъалъе базаралде. 36 гъурущалде къали бук1анаан, амма Алмахъалда гьеб бичулев чи вук1инч1о. Гъове щведал, ц1орок бичулел г1авухъазул руччаби 2-3 таргьа аск1обги лъун ругоан. Дица багьа гьикъидал, гьез абуна 37 гъурущ бугила къалиялъул багьа. Дица абуна дихъ 36 гъурущ гурони гьеч1ин, кьеян. Киналго ах1дана кьогеян. Гьеб мехалъ дун нахъ вуссана - къаденахъе лъабго т1обараб г1адаб заманалда. Дир бук1ана цо лъик1аб ч1ег1ераб горде, гьелъул кисаниб лъун бук1ана гъоб г1арацги. Г1азабиги рук1ана риарила, гьеб бук1а-на март моц1алъул авал. Дида Юртг1авухъалъул т1асияб хабалахъе щведал цере аразул лъак1ал ратана. Цинги Миккищобил к1алт1е щун, рохьове лъугьунаго ч1езе гьавуна цо бандас. Гьел рук1ун руго базаралдаса унел чаг1ахъа жо бахъизе гьенире рач1ун. Гьез цуцахъе кьун Ахташалдехун бугеб рохьилги хурзабазулги раг1алда ч1езе гьарун ругоан дида цере аралги. Дунги гьениве кьуна. Гьенир гъоркь ратана Саламирзал Мух1амад, гьесул ч1ужу Аминат, Сайханил эбел ва Залзалат. Дунги гьенив г1одов ч1езе гьавуна. Дихъа гордеги бахъун, гъозухъа бахъараб жоялда т1ад дир гордеги лъуна. Ниж хьихьун ахада цоявги вук1ана. Гьанжеги цо хъуй к1анц1ана. Рач1ана Зиванил эменги эбелги, гьезухъ расги гьеч1оан бахъизе. Гъой Зулайбатица абуна, г1одоеги къулун, бадир хъаталги ч1ван, гьаниб х1анчи рагъ ккезе бугила, партизанал рач1ина ругила. Охранас диде гьикъана партизанилан абураб жо г1урусалъ бугелъул, гьагъай щайила г1одулей. Дица т1аде жобана, гьаниб рагъ бук1ине бугилан йигин гъой. Нижер партизанал ун рук1анин Хасавюрталде Дили-малдаса туснахъ бачун, гьел гьанчи гьанире щвезе ругин. Гьеб мехалъ гъов ах1дана аск1овег1ан вугесде «Дилим, Хосой, портизан» абун. Гьеб цуцахъе кьун ана рохь халаса. Цинги гьез х1укму гьабун буго посал рахъизе.\nБакъанил мехги щун т1асанги ун бук1ана заман. Хадуб заман инелде гьел рач1ана Асланбегги гьесул яс Бабаги, Къадил Забитги, Г1алил Расулги рачун. Т1ок1ав базаралдаги вук1инч1о. Гьеб мехалъ нижеде т1аде щвелелде ч1езаруна дов лъабавго чи 10 метраг1ан манзилалъ рик1к1ада. Гъолги ругоан анкьгояв, нижги г1уна анкьгоял. Х1инкъун ратила данде ниж ралелин. Цинги гъоз бахъана Асланбегил шинел, Расулил къайц1а, Бабал хулжал, Забитиде абуна, дуцаги бахъейила рет1ел, гьесул бук1ана ваяний форма. Гъос абуна, ножеца бахъизе рет1ун гьеч1ила жинца рет1елан.\nГьеб мехалъ гьас кьабуна, гъоз кьабуна, цинги гъов ниж хьихьун вук1аравги ана дозие кумекалъе. Дун х1исабада вук1аго, охран дозде аск1ове ана, дирго гордеги босун дун т1урана. Дида лъалаан Ахташ цебехун бук1ин. Рук1к1ун дуниялги бук1ана. Щиб гьабилеб лъаларого, дица х1исаб гьабуна Ахташалъуве лъун, гъобгун вехе Ахташг1авухъалъе нахъе ине. Дида Юртг1авухъазул гъоба гьобо бук1инги лъалароан. Дица х1исаб гьабуна хьиталгун лъин бахун цо-цо раг1алккун ине. Гьеб бук1ана лъелъан раккарал ганч1азда т1ад чапараб г1азоги бугеб мех. Гьанже гьанире гочиндал, дунго вук1араб бак1алде ц1уладе чанц1олги ана - гьеб буго Т1адалабалъ бак1. Гьединаб рохьал ругеб бак1 Ахташ раг1алда жеги буго, гъваридал раг1ал гьеч1ел г1олт1ал-ги руго. Дун гьениве лъелълъе жаниве ккун вук1аравани, релъеда мехги х1исабалде босани, дидалъун щиб ккелеб бук1арабали Аллагьасда лъалеб бук1ун батила. Гьедин дун Ахташалде щвезе 50 метр хут1араб мехалъ х1укму бат1айиса ккана. Дун гъове щвезехъинаго, дида гъоба батана цо к1удияб бегараб гъвет1. Гьеб бук1ана дида цебе. Кисандай сверилаян пикроялда дун вук1аго, 50 метраг1анаб манзилалда цоял рач1ина раг1ана. Гъол Г1амирикортоялдаса рук1ун руго лъингун Элерзоялде рахине ина. Дида гъот1ода нахъа вук1аго раг1ана мух1канаб г1адамасул гьаракь. Дун гъот1ода нахъасан цоги гьаракь раг1унадаян лъабго минуталъ ч1ун ватила, т1ок1аб ишги раг1инч1о, дун гъот1ода т1асан вахана. Цинги ана цевехун. Канлъи къот1ула бук1ана. Цинги дида цебе батана этек-патинкалъул лъак1ал. Дун гъоб сухъмахъгун ана Ахташ раг1алде. Анкьгояв вугоан рачча-къван лъел раг1алдасан. Хех нахъги вуссун, дун векерана Ахташалде бач1араб гъозул лъак1да. Гьеб мехалъ т1обанго рук1к1ун бук1ана. Цинги дун векерана, доб ниж рук1араб бак1алде щвана. Гьениб дица гъоб гордеги рет1ана, г1арацги кисанибго батана.\nКват1ун Висайитил щобде щведал гьениб цо к1удияй ч1ужуялъ бицана бандазухъа киналго рорч1ун ругоанила. Забитицаги рат1лил расги кьун гьеч1оанила, киналго анила росолъе, цо г1олохъанчи, лъутун арав, киве ккарав лъаларилан.


Гьурщун риччан гъалал, ххан риччан къунщби…\nГьал къоязда МахIачхъалаялда тIобитIана ясазда гьоркьоб «Бищун халатаб гъал» абураб къец.\nГьединаб къец тIобитIиялъе гIиллаги букIана гьаб заманалда гъалал тарал руччаби къанагIат гурони гьечIолъи. Цебейин абуни, нилъер улбузул чохтIоялда гъоркьан раккун рукIунаан халатал гъалал. Гьанже халатаб гъал бугей яс йихьи буго къанагIатаб жо ва мода бугинги абун, гIемерисез гьабулеб буго берцинаб катIари.\nКъец тIобитIиялъе хIаракат бахъарай гIадан ккола Шапери Къурбанова. Гьей хIалтIана Дагъистаналъул радио-телевидениялда, гIахьаллъи гьабуна батIи-батIиял проектазда.\nШаперица бицана жакъасел ясазул гIемерисезда лъаларила халатаб расуда хадуб кин хъулухъ гьабизе колебали. ХIатта парикмахерзабахъацин бажаруларила халатаб гъал берцинго къачIазе.\n- Дида ракIалда букIана гьаб проект Сары-Кумалда тIобитIизе. Амма квачараб заман гьаб букIиналъги, гьеб бакI рикIкIад букIиналда банги, тIобитIизе ккана шагьаралъул ахикь бугеб рестораналда. РакIалдего ккун букIинчIо гьадигIан гIемерав чияс гIахьалъи гьабилин абунги. Кин батаниги, щивав гIахьалчиясе нижеца кьуна батIи-батIиял сайгъаталги. Гьадинабго къец тIобитIизе буго Дербент ва цогидалги шагьаразда, - ян бицана Ш. Къурбановалъ.\nХIакъикъаталдаги жюриялда гIезегIан къо бихьана лъикIаздаса лъикIал тIаса рищулаго. Жюриялъ халгьабулеб букIана расул биццалъи- тIеренлъиялъухъ, цIвакиялъухъ ва сахлъиялъухъ. Гьел шартIазул кьучIалда бергьараллъун рикIкIана Мадина МухIамадова, София ГIумарова, ПатIимат МухIамадова ва Фатима Ибеева. Гьезие кьуна сайгъаталги, батIи-батIиял шапакъаталги.\nДругие материалы в этой категории: « Кумек хIажатал лъимал\tРохьил ахалъуда ватана Къурбан »\n16:47, 21 января 2021, 109\n16:41, 21 января 2021, 103


"АхIулгохIда" тIаде гьерсазул тIупан » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nАхIулгохI бихьулеб борхалъиялда рагьана араб рузман къоялъ ракълилгун ракIалдещвеялъул мемориалияб комплекс - музей ва мажгит. Мажгит бан буго мемориалияб комплексалдаса цо дагьаб добегIан. Гьеб базе хIукму гьабурав, тIоцебе гьелъие миллион гъурущ кьурав ва цогидал гьеб гIарац кьезе тIамурав чи вуго республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIипов. Цо копек гьеб ишалъе республикаялъул бюджеталдаса гIарацги харж гьабун гьечIо.\nЩибха ккараб гьеб ишалда хурхун? Мажгитгун музей рагьараб рузман къоялъул бакъаниде кинабго республика букIана гьерсазул ва къватIул харбазул гъоркьлъаликь. ГIабдулатIиповасда данде социалиял гьиназда гьабулеб информациялъул рагъда магIарулазда данде гъеж гурун рагъана магIарулалги. Гьаб жумлаялъул магIна нужеда дагьаб гъоркьегIан бичIчIила.\nТIоцебе абуна гьаниб ГIабдулатIиповас килиса балеб бугин, хадуб тIибитIизабуна гьереси, килисагун мажгит цадахъ бан бугин, жеги хадуб абуна музеялда жанир АхIулгохIда бусурбаби чIван рукIарал гIащтIичагIазул суратал ругин, ахIи букIана "АхIулгохI гIурусазе бичана" абураб. БугебгIан мекъаб информацияги, гьерсалги тIиритIизарулел рукIана магIарулаз. МагIарулазулги гIадатиял чагIаца гурел, даим яхIалъул ва рахьдал мацIалъул бицун цеве вахъунев ТIаса Жунгуталдаса АхIмад МуртазагIалиевасги, палугьан, артист, шагIир, кьурдухъан, ай анкьгьунаралъул бахIарчи АсхIабгIали ХIасановасги. Цояс хитIаб гьабуна, кIиабилес кечI хъвана, гьеб магIарулал "нечезе" кколеб хIужаялда хурхун. АхIмадица фейсбукалда бугеб жиндир страницаялдаса магIарулазе цIияб хабар бицана ахир-къадги АхIулгохI гIурусаз бахъанин нилъехъаян, чин-хъулухъалъухъ ва шагьабахъ бичанин гьеб хIакимазабаца абураб. Гьел хIакимзаби чин-хъулухъги рихарал, шагьабиги рокьуларел чагIи ругин абизе гуро дица хъвалеб бугеб гьаб сагIат макъала.\nГьенир ругел дандеккунгутIиязулги, гьерсазулги бицине бокьун. ТIоцебесеб - кигIан нилъее рагIизе рокьухъаб бугониги АхIулгохI нилъехъа гIурусаз араб рузман къоялъ гуреб, 1839 абилеб соналъул августалда бахъана, АхIмад мекъи ккун вуго 178 соналъ.\nКIиабилеб фесбукалда цо-цояз тIибитIизабураб къватIул хабар букIана килиса бан бугин. Гьениб килиса гьечIо, мажгит буго, ракъилилгун ракIалдещвеялъул мемориалияб комплекс- музейги буго. АхIулгохIалъул тарих лъазе бокьарал гIадамал гъазизабазул биялъ белъараб баракатаб ракьалда тиричIого ва гъогъол гохIде рачинчIого кинабго дуниялги бихьулеб жанир тарихгун сураталги ругеб, жибго АхIулгохI бихьулеб бакIалда рачине санагIат гьабун буго.\nЛъабабилеб - гьенир гьечIо хъвавухъе "гIащтIичагIазул" суратал, гьеб буго гьереси. Гьениб буго лъабго гIурусасул сурат: князь Барятинскиясул, гIурус пача Александр кIиабилесул ва ва В.Путинил. Гьав ахирисев гьоркьов виччаниги бегьилаан, амма гьедигIанго кIодо гьабизе гьевги дагъистаниязул тушман гуревлъи нилъее хIакъаб жо буго. Князь Барятинский вуго Шамилихъе ракълил кверги кьурав, адабалда гьев пачаясухъеги вачарав чи. Александр кIиабилев вуго гIорода вазе рес букIаго къадруялда тIад ярагъгун Шамилги къабул гьавурав, гьесул хъизан хьихьизе харжги гьабурав, ахиралда кIудияб адабалда хъизан-агьлугун ХIежалде имам тIовитIарав чи. Гьенир гьечIо я Граббе, я Розен, Пулло, тIоцеве Кавказ мутIигI гьабизе вачIарав гIащтIичи Ермолов ва зулмучи, рагъ байбихьарав НикIолай ТIоцевесев. Щибха гьабун батараб ГIабдулатIиповас? НикIалайихъе, яги Алесандр КIиабилесда хадув вукIарав Александр лъабабилесухъе имам щун вукIаравани щакаб жо букIана гьез чIаго тей, гьел вахIшиял чагIи рукIана.\nГIабдулатIиповас гьабуралъул хIасил босани, гьес АхIулгохIда рагъун рукIарал чагIиги тун, бищунго имамасул адаб гьабурал ва ракълил квер кьурав кIиго чиясул сурат чIван буго музеялда. Щибниги бегьулареб жо букIинчIо дол дица тIадехун рехсарал чагIазул чIваниги, щай гурелъул гьезул сурат чIвай буго тарих бихьизаби. Гьеб бакI буго музей. Масала, гIандалаз бараб Надиршагь щущахъ виххизавиялъул комплексалда буго Надиршагьасул сурат. Гьев кIодо гьавун чIвараб гуро гьеб, гьеб буго тарих лъазе чIвараб сурат.\nЩайха какдолел? Гьелъие кьолеб къимат лъаларо. Лъалаго гьереси бицунеб батани гьеб буго хIалихьалъи, лъавукълъиялъ бицунеб батани - ахIмакълъи. Гьезул цонигиялъ тIадеххун рехсарал бахIарзал ритIухъ гьаруларо. Кин доб букIараб ХIамзатовасул?\n"ГIадада гIумру ана, ахIмакъзабазда гьоркьоб.\nАхIмакъги хIалихьатги, кидаго хисуларо... - ян гурищ?\nЖакъа Щулалъул гохIда бараб си буго нилъер миллатги халкъги Кавказалдаги, Россиялдаги бищунго бахIарчиял чагIи рукIин бихьизабулеб гIаламатлъун. Гьаб бугин Кавказалъул рухIалъулги, яхIалъулги, къохIехьеялъулги центр, мисал абураб ишара, цIарал ва суратал гьенир лъил ратаниги. Нужер ГIабдулатIипов рихинеги какизеги ихтияр буго, амма ахIамакъал гIайибалги чIван гIадамал къосинаризе гьечIо. Шамил лъабго моцIица къеркьезеги къеркьон хIалица дагьал хутIарал чагIигун ворчIун вукIана гьениса, къеркьеялъе къуват гIечIого. 178 соналдаса гьениб бараб сиялде гьесул тарихги, хвалченги, чуги, гьесул бахIарчилъиги, гьев бахIарчи вукIанин абулел гIадамалги тIад руссинари квешаб иш бугин рикIкIунев чи метерго тIад ярагъги бан шагьидлъизе ине ккола. ГIурус ханас кьураб чедги кванан магIихъанлъи гьабулев вукIинчIого. Гъасда чIун пача реххулел къеркьохъаби гIемерлъун руго, гьез гIакълуялъул гьаракь къинабулеб буго. Нагагь метер кьалде иш ани чоде вахине хIадурарав чи чан гьезда гьоркьов вугевали лъазе кIудияб шайихлъи хIажалъилин кколаро. Хабар лъикIаб рагIаги.\n» Бакълъухъ мажгиталъул къеда хъвай\nГьев Т1аса женгъутлисевги,х1абщисевги тун,раг1изе бокьилаан бищун к1удиял аналитикал Москваялдаса, к1иявго, тохтурзаби лъаларо,жамг1иял х1аракатчаг1и лъаларо,цо к1иго к1удиял "демократаз"щиб гьелда т1асан абураб?)\nМакъала лъикІго, бичІчІуледухъ хъван буго. Амма, ахиралда бугеб, гьаб "ГIурус ханас кьураб чедги кванан.."-абураб жумла букІинчІебани. Дида бихьула гьеб, нилъецаго нилъерго къимат гІодобегІан ккезабилъун. Лъица абулеб бугеб гІурус ханасада чедги кьун нилъеегун, нилъеда кверщей гьабулев вукІаян?\nКин бугониги, БисавгІалиевасе баркала бичІчІи кьуралъухъ.\nДов кlиявго кlудияв тохтур трамп тауэралда Гlодор чlун руго, Трампица еъабул гьаризегlан Гlабдулатlиповасд тlассан гlарз хвазе, Путиницаги жидех пикру гьабулеб гьечlилан абун. ldar suguri,eldar suguri,eldar suguri,\nЦитата: eldar suguri


ЧIахIилъ къан хутIугеги анищазул хур\nГIадат буго ЦIияб соналъул байрамалде лъагIалида жанир ккарал лъугьа-бахъиназул хIасилал ва бачIунеб соналде анищал гьарулеб.\n2019 соналда гIемерал хиса-басиял ккана нилъер гIумруялъулъ. Унеб соналда учительзабазе аслияб темалъун букIана гьабулеб хIалтIухъ мустахIикъаб харж кьезе бугин абураб хабар. Амма чанги чIахIиял трибунабаздаса кигIан гIемер гьелъул бицаниги, гьеб рахъалъ хисараб жо ккечIо. Абулеб буго, Гьаб соналъул январалдаса нахъе, ДРялъул бетIер Владимир Васильевасул хIукмуялда рекъон, республикаялъул бюджетиял хIалтIухъабазул харжал ичIго проценталъ цIикIкIинаризе ругин абун. Щиб лъалеб, гьеб анищ тIубазегIаги батила.\nШколалъул аслиял багьадурзаби руго цIалдохъаби. Щибдай гьезие хисизабизе бокьилеб школалда? Гьеб суал кьуна дица дирго гIагарлъиялъул лъималазе: дир рахъалдаса ЦIияб соналда сайгъат щвезе бокьарав чияс «Дир анищаб школа» абураб темаялда сочинение хъвазе тIамуна гьел. Гьанир кьолел руго гьезул анищал гьурщарал мухъал. Нужер школазул цIалдохъабазулги рукIине бегьулелъулха гьединалго пикраби.\nПатIимат, тIоцебесеб курс: «Цоязе бокьула школалде хьвадизе, цогидал гьенире уна, кигIан бокьичIониги, ай эбел-инсуца ритIун. Лъималазул пикраби хIисабалде росараб школа букIарабани, гьенире киналго хьвадилаан гъираялда.\nДир анищаб школалда букIине ккола лъикIаб ремонт. Гьенир цIализарула дагьал цIалдохъаби – щивасде учитель регIулеб къадаралда. Гьеб мехалда учителасе рес щвелаан щивасда дарс бичIчIизабизе. Цо-цо мехалда, дарс лъазабуниги, киназдаго гьеб гьикъизе заман гIолароан нижер классалда. Щибаб дарс камилго бичIчIизабураб мехалда, рокъобе хIалтIи кьезе ккелароан. Нижееги заман щвелаан дарсаздаса хадур расандизеги, гьудулзабигун тира-сверизеги, эбел-инсуца малъараб гьабизеги.\nГьединаб школалда рукIине ккола батIи-батIиял кружокал, спорталъул секцияби. Амма чарагьечIого букIине ккола хIухьбахъиялъул хасаб бокIонги. Дарсазда свакараб мехалда гьенире инаан цIалдохъаби: телевизоралъухъ балагьизе, шахматал яги шашкаби хIазе.\nЦоги дие бокьилаан школалда гIатIидаб ва кинабго квен чIобого кьолеб богорукъ букIине. Щивав цIалдохъанас квинаан жиндиего бокьулеб квен.\nШколалъул азбаралда дица лъелаан хьонбакIал ва гьабилаан спортивияб майдан».\nХадижат, щуабилеб класс: «Нижер буго гьитIинаб школа. ЦIалдохъабиги гIемер гьечIо – росдал школа бугелъулха. Бокьилаан, гIатIидаб, чIахIиял гордал ругел кIудияб школа. Гьел гордазда цебе бокьилаан беричаб авлахъ букIине. ГьатIанкъоялъ яги каникулазул заманалда гьенир дандчIвазе бегьилаан гьудулзабигун. ЛъикI букIинаан, школалда гIагарлъухъ берцинго къачIараб хIухьбахъиялъул ах бугони.\nБокьиларо дие школалда аскIосан гIемер машинаби хьвадулеб нух букIине. Цо нухалда дун машинаялда гъоркье ккана ва гIемераб заман бана больницаялда.\nЦоги дие бокьилаан школалда щивав цIалдохъанасул жиндирго шкаф букIине. Гьенир лъезе бегьилаан тIахьал ва цогидаб къайи. Кабинеталдаса кабинеталде бакIаб портфель баччизе захIмалъула нижее».\nМадинат, тIоцебесеб курс: «Школалда цIалун яхъана дун исана. Амма кидагосеб анищлъун хутIана диего рокьулел дарсал тIасарищизе ихтияр гьечIолъи. Хасго 9-11 классазда. ЕГЭялъе гIоло гуро – дирго лъай камиллъиялъул мурадалда. Масала, бокьилаан анкьида жаниб цо чанго дарс рисованиялъул, музыкаялъул яги биологиялъулгун химиялъул. Жакъа ругел гIадинал гуро – унго-унголъунги цIалдохъабаз тIасабищизе рес бугел.\nКъойил 5-6 дарс букIунелъул, анищалъул школалда дида бихьула берцинаб богорукъ. Гьенир – батIи-батIиял нигIматалгиха.\nЦоги дие бокьилаан цIалдохъанасул хIал бичIчIулел учительзаби рукIине. Жалго свакараб мехалда, нижер цо-цо учительзабазухъа бажарулароан сабру гьабун.\nРукIине ккела батIи-батIиял кружокалги. Масала, дарсида кьураб тIадкъай цIалдохъанасда бичIчIун гьечIони, кружокалъул заманалда гьеб бичIчIизабизе рес букIинаан».\nМухIамад, лъабабилеб класс: «Дие бокьилаан киналго разияб, цониги пашманав яги ццидалав чи гьечIеб школа букIине. Гьенир рукIинаан лъималазде семуларел учительзаби. ХIеренай учительницаялъ бицунеб дарс дида хехго бичIчIула. Гьезул дарсида хъуй гьабизеги бокьуларо.\nДир анищаб школа буго рокъоб гIадинаб ахIвал-хIал бугеб школа. Дарсаздаса свакараб мехалда расандизе ресги букIуна гьениб. ЛъикIал къиматал щвараб мехалда, гьуинал нигIматалги кьола, рокъоб бабацаго гIадин. Рокъоре гIемер тIадкъаялги кьоларо».\nГьеле гьединал анищал руго лъималазул. Учительзабазулги анищ батила, дарсиде хIадурлъун рачIунел цIалдохъабиги, жидер хIаракаталъул къимат гьабулел цIалдохъабазул эбел-эменги, бихьараб захIматалде рекъонккараб харж кьолел директоралги рукIин.\nЦIияб соналъул байрамги баркулаго, дицаги гьарула киназулго анищал тIурагиян.\nДругие материалы в этой категории: « ГIарзал гIемерлъидал бахъараб ахIи\tХарж цIикIкIина, амма экзаменги кьезе ккела »


Шималияб Кавказ, Январь 12, 2016\nТалат къо 12 Январь 2016\nКIалазда кIулал ралев Россиялъул бахIарчи\nЧачанлъиялда тIалъи какаразе "гIадлу" гьабиялда данде Венаялда митинг тIобитIаразул гIагаразеги "гIадлу" гьабизе бугин лъазабун буго Къадировас.\nБетIергьан гьечIеб «Мерседесги» кIиго чиясул гIумруги\nХамиз къоялда Гъизляралда маслихIат гьабун буго авариялда Эльдаргун Разият МухIамадовал жиндихъан хварав чачаназул полициясул цIаралдасан рачIарал чагIазги хваразул гIагаразги. Гьедин лъазабулеб буго информалатаз. Амма гьеб авариялда сверун интернеталда букIана цIакъ кIудияб ахIи-хIур.\nЮ. Калмыков-Кавказалъул гьумер\nИсана декабралда тIубала 20 сон Чачаналъ тIоцебесеб рагъ байбихьаралдаса. Официаялиб куцалда гьеб рагъалде абулаан Чачан Республикаялда конституционияб низам чIезабиян, цоги гьелда абула чачаназул конфликт яги Чачанлъиялда тIоцебесеб компания абун. ХIакъикъаталда гьеб букIана 1991 соналда жибго лъидаго бачIеб букIиналъул лъазабураб Чачаназул Республика Ичкериялда ва Россиялъул аскариязда гьоркьоб рагъ.\nЛъималаз инсул жаваб кьолищ гьанже?\nШималияб Кавказалда Россиялъул президентасул ишал кодосев Сергей Меликовас лъазабун буго изну гьечIого яргъидгIуцIаразул хъизамалгун кIвар кьун хIалтIи гьабизе хIажат ккеялъул, хасго гьединал хъизамазда ругел лъималгун, гьел экстремизмалъул асаралда гъоркье ккеялдаса цIунизе.\nНальчик - 2005: цоязе рагъ цогидазе операция...\n10 сон тIубана Гъабардагун Балкариялъул тахшагьар Нальчикалде яргъид гIуцIараб тIадекIанцIи гьабун хадуб. Гьеб бидулаб акциялда гIахьаллъун вуго гIаммаб къагIидаялда 250 гIанав чи. Низам цIунулезул статистикаялда рекъон, тIадекIанцIаразул хун вуго 95 чи, низам цIунулел идарабазул 35 хIалтIухъан. Тунка-гIуси унеб мехалда хун вуго гIадатиял гIадамазул 15 чи.\nКьабичIого хутIараб цIумур\nГьаб анкьалда Россиялъул шагьаразда ракIалде щвезаруна 11 соналъ цебе Бесланалъул трагедиялъул къурбаналлъун лъугьарал. Россиялъул тарихалдаго бищунго кIудиябги вахIшиябги терракталъул хIасилалда хвана 300-ялдасаги цIикIкIун чи, гьезул бащалъиялдасаги цIикIкIун къадар буго лъималаздаса. Гьеб лъугьа-бахъиналда сверун тIалъиялъ байбихьудаса гьерсал рицине байбихьанин абун, хIакъикъат баянлъизабизе, жидерго цIех-рехх гьабиялъул марадалда къурбаназул улбуз рагьана "Матери Беслана" абураб гIуцIи. Амма жакъаги улкаялъул нухмалъиялъ теракталъул гIайибиязул цIарал рехсечIо. Кинал гIаги официалиял хъулухъчагIи жавабчилъиялде цIачIо.\nРакI цIорозабураб лъабго къо\n11 соналъ цебе сентябралъул тIоцебесеб лъабго къоялда жаниб Шималияб Осетиялъул Бесланалда гьабуна, цо-цо экспертазул пикруялда, Россиялъул тарихалдаго бищунго кIудияб ва вахIшияблъун теракт. Гьелъул хIасилалда хвана лъабнусгоялдасаги цIикIкIун чи, гьезда гъорлъан бащалъиялдаса цIикIкIун лъимал. ТIоцебесеб кIиго къоялда жаниб къурбаназул къадар кверзул кильщаз рикIкIине бегьулеб букIун батани, лъабабилеб сентябралда танкалкалгун гранатаметал, огнеметал хIалтIизарун кIго гIанаб сагIтида жаниб гьабураб штурмалъул хIасилалда хвана нус-нус чи, аслияб къагIидаялда лъимал. Амма официалияб цIех-реххалъ кIвар кьечIого тана федералияб талъиялъул галаби, гьебго "гъоркьлъалие росарал эркен гьариялъул штабалъул" хIалтIи ва лъимал "эркен гьариялъул" хIасилал.\n«25 соналда жаниб Шималияб Кавказалда 8000-гIан чи викъун вуго»\nТIолго дунялалда 30 абилеб август рикIкIуна зулму-хIалалдалъун тIагIинарурал ракIалде щвезабиялъул къолъун. 2010 соналда Цолъарал Миллатазул ГIуцIиялъ рахIатхвей лъазабуна гIадамал рикъиялда хурхун дунялалда бугеб захIматаб ахIвал-хIалалдаса.\n"РекIел ахIиялъул" тIоцебесеб гьаракь\nГьал къоязда Грозныялъул кинотеатразда бихьизабуна чачан мацIалда бахъараб фильм. Гьелъул авторазул рагIабазда рекъон, гьеб буго чачаназул тIоцебесеб кино, амма кинокритикал гьеб пикруялда разиял гьечIо. Щай гьеб фильмалда сверун ахIи-хIур бахъараб ва сундул гьениб бицунеб бугеб? Эркенлъи Радиоялъе гьелъул баян кьуна чачан хъулухъалъул мухбир СултIанов АхIмадица.\nКинаб бугеб «Имарат Кавказалъул» букIинесеб?\nДагъистаналда хасал операциязда яргъидгIуцIаразул цIаларал ва гIелму щварал церехъаби чIвалел ругин, гьел хисун согIал ва нахъеги чIвай-хъвеялгун кьвагьиял гьарулел рачIине рес бугин абулеб буго цо-цо экспертаз ахираб заманаялда республикаялда кколеб бугелъе комментариял кьолаго. I6 августалъулъ сардилъги Унсоко мухъалъул Генуб росдада сверухълъиялда низам цIунулез чIван вуго Дагъистаналъул мугIрузул секторалъул бетIер Абу Дуджана цIаралда гъоркь лъалев ГIабдуллаев МухIамад. Гьедин лъазабулеб буго низам цIунулез.\nЛариса Дорогова: "Жакъасеб хIакъикъаталда юристасул ракIбацIадаб хIалтIуе бакIцин хутIун гьечIо"\nЛариса Дорогова ккола Гъабардагун Балкариялдаса машгьурай адвокат. Гьелъул жамгIияб хIаракатчилъи ракIалде босун, гьей гьединго рикIкIуна инсанасул ихтиярал цIунулейлъунги.


Хвалилгун дандчIвай ва тIоцебесеб пашманлъи\nПонедельник, нояб 18 2019\nЛъимерлъи дир талихIаб букIана. Инсуцаги дун бищун гьитIинав вугилан гогьдаризе гьавулаан.\nГьесда данде рагIи абизе кIолев чиги хъизамалда цо дун гурони вукIинчIо. Гьедин, рохалилги, рецц-бакъалъулги, сайгъатазулги цIураб, вугев цIакъав василан абураб жо гурони гIинда чIвалареб, талихIаб гIумру букIана дир. Цо заманалдаса дие гьавуна гьитIинав вац. Гьев вукIана цIакъго чIагояб, тирияб, цо бакIалда чIезе кIолареб лъимер. РакIалда буго дун гьевгун васандулев вукIараб мех. Ниж рохун рукIарал куц гьес тIоцересел галаби тIамигун, тIоцересел рагIаби абигун…\nРакIалда гьечIеб балагь тIаде бачIинегIан. Эбелги, унтарав чиясе хехаб кумек гьабизе аскIоб бугеб росулъе ине ккун, гьитIинав вас тола рокъов, дир яцалда аскIов. Цо параялъ гьелъ тIаса бер босидал, чайник1алъул кварги цIан, гьалараб лъим уна дир вацасде тIаде. КигIан дару-сабаб гьабуниги, гIемераб мехалъ кIолеб букIинчIо ругънал сах гьаризе. ГьабсагIаталдаги рекIелъ къан буго, эбелалъ уколал гьарулаго, гьесул букIараб гIоди...\nДица гьарулаан эбелалда уколал гьаругейин, гьесда унтулеб бугин. ГьабичIони дагьабги цIакъ унтула, дир василан, абулаан эбелалъ. Гьанже бичIчIана дида досул цIа-кан гIодобе биччазабизе кIоларого дол рукIараллъи. Хасалил сордо… РогьинегIан цо лахIзаталъ чIечIого гIодилеб лъимер... Гьесде тIаде къулун гьабизе жо тIагIарай эбел... РакIалда буго цо квачараб хасалил сордо. Эменги вукIинчIо рокъов – жиндирго къваригIелалъ районалдейищ, шагьаралдейищали ун вук1аравали. Дун ворчIизавуна гIодиялъ. Валагьана юргъаналда гъоркьан. Эбел йигоан гIодулев гьитIинав вац веэдун, гьевгун квалквадилей. Гьев гIодове вуссинародаян берцинал, хIеренал, недегьал рагIаби гьесда абулей. Цо заманалдаса эбелалъул гьаракь тIагIана, вацасул гьаракь дагьабги кIодолъана. Валагьидал, эбел йиго досда гьумерги цвизабун, нижеда рагIичIого букIине, гIодилей. Щаялиго дун хIинкъана вагъаризе.\nДида кколеб букIана, жийго йихьарайлъи лъани, эбел дагьайги цIакъ гIодилилан. Кин кьижун ккаравали лъаларо, ворчIидал рокъов щивго ватичIо. Вацал-яцалги кирениги ун ратилаха. Эбелги боцIи-панз тIубазе унаан радал. ЦохIо дир гьитIинав вац вугоан бусада вегун. Дун вилълъана гьесда аскIове. ЧIахIиял беразул дир берцинав вацасул бакIалда дида батана батIияб лъимер. Жанире рортун арал берал… кIаркьабазул бакIалдаги хутIараб жого гьечIоан… херав чиясул гIадал ракъварал кIутIбузда тIогьилаб гъат... хехго босулеб хIухьел… каранда хъир-хъириги бугоан. Дица хIалбихьана гьесие ракI-макI гьабун цо жо абизе, гьев дидехун вуссунев вукIинчIо. Къасиялде вуссана эмен. Эбелгун щурун цо жо бицунел рукIана гIемераб мехалъ. Канлъиги ссун букIана. Боркьараб печги, хинаб рукъги, унтараб лъимералде къуларал эбел-эменги. Гъасда цIадухъа бачIараб загIипаб канлъиялъ гьурмал рукIана гьезул лъаларедухъ хисизарун. Радал дун ворчIидал рукъ буго гIадамазул цIун. Киналго, къацандилел гьечIониги, цоцазухъ гIенеккичIого, цояз цоял къотIизарун руго гаргадилел. Дида щибго бичIчIизе кIолеб гьечIо, чияр гьаркьал руго гIаданир рагъилел. Эбел-эменги гьечIо рихьулеб бакIалда. ГьитIинав вац вегун вукIараб бакIги буго бакIа-бахарун…\nАзбаралъув эменги цоги чиги ругоан кIудиял лълъурдузул дегIен хъолел. Гьурмалги ругоан гьезул кьерхун, дида бичIчIулеб букIана цо лъикIаб гуреб жо ккун букIин, амма щиб гьебали лъазе гIураб бичIчIи ва дунял бихьи букIинчIо жеги. Цо дагьаб добегIан цIадуда кIудияб росдал хьаг рекъезабулел ругоан кIигоял. ЦIаги бакун дагIнил гьан цIеде ккезабуна росулъа кIудияв чияс. Дирго гIелбащадалгун, ракъарал ниж рукIана гьеб хьагида сверун лъугьун, кидадай гьан белъинаян. Амма дир цо дагьаб рахIатхвей букIана. КIиго суалалъ букIана дир рекIее хIалхьи толарого. Киве дир гьитIинав вац арав? Ва кий йигей дир эбел? Гьеб суал кьезеги бокьун букIинчIо дие, хIинкъун вукIана. Цо дагьаб заманалдаса нижер рокъоре лъугьун ана бихьиназул тIел. Гьел жанире лъугьаралго, щивго чиго жанив гьечIебгIанги сихIкъотIиялда букIараб рокъосан гьаркьал рагIизе лъугьана. Гьел заман бахъанагIан кIодолъулел рукIана ва гIодиялде сверана. Циндаго гьеб рукъалъул къадал риххилеб гIадаб гIассияб гьаракь бахъана.\nНуцIа рагьун бачIана ва дол бихьинал лъугьана рокъоса къватIире. Рагьараб нуцIихъ дирго эбелалда бер чIвана. Гьей дол къваридаб къотIносан хехго унел бихьиназда хадуй йортизе къваригIун къеркьелей йикIана, амма руччабаз ккун, йиччалей йикIинчIо ва рокъое жание йилълъаян гьарулеб букIана. Цо бихьинас чIезеги чIун гьаракь гьабуна руччабазде. Гьеб мехалъ бихьана дида гьеб тIелалда цеве-цеве дир эмен вукIин ва гьесда кодоб цо тIогьилаб одеялалъулъ жемараб жо букIин. Эбел руччабаз жание ячун ана, росдал лъимал бихьиназда хадур рекерун ана. Дун хутIана чIобогояб къватI бакьулъ чIун: гIодулей эбелалде аскIовейищ инев, дол лъималазда хадувищ векерилевали лъаларого. ИнчIо цонигиязухъе. Мадугьалзабазул цо тIокъодеги лъугьун, чIалуялда гIодовги чIун, агьиялда гIодана. Дун гIодилев вукIана берда цере тIамурал вахIшиял, церехун дида рихьичIел суратал цере тIамун. Додинал кIудиял гьаркьал гьарун гIодилей йигей эбел. Инсул гьурмада бихьараб къварилъи, хъолаго хъирхъириялда чIучIадилеб букIараб дегIен, гьитIинав, щибго бичIчIуларев, амма цо кIудияб балагь тIаде бачIун букIин лъалев дидаго гурхIун гIодулев вукIана дун. ГIодулев вукIана балъго, гIадамазда вихьизе гуринги абун. Гьеб букIана дир тIоцебе гIадамазда рагIичIого вукIине гIодулеб мех. ГIемераб заман бана дица доб чIалуялда кIусун. Квералги цIорона. ХIатIалги цIорона. Дун лъицаниги валагьулевги вукIинчIо. Киве дун аравалиги лъидаго бихьичIо ва диде регIарав чиги вукIинчIо. Хадуб букIараб дагьаб-макъаб буго ракIалда.\nДида аскIой цо херай гIадан... Гьелъ кверги ккун вачунев рокъове… Нижер рукъ… Росдал лъималги чIахIиялги чIарбида гIодорги чIун чедгун гьан кунел… Цо чIегIераб ретIел ретIарай гIадан кIудияб гелги босун лъималазе гьагIу тIолей... Доб цояб рокъоб столалда нахъа бихьинал… Гьезда гьоркьов эмен... Дида кинго бичIчIизе кIолеб гьечIо, дир эбел гIодилей йигей мехалъ, кинабго росу щай нижехъ бугеб, лъимал щиб гьабулеб чIиргъи-хъуялда рохуца холаго гьанир кваналел. Цо бокIнив вукIинеги гьавун диеги тIуна гьагIу ва кьуна кодобе чед. Дун цIакъ вакъун вукIана… гуро, дун вакъун вукIине кколаан… Амма дида сундулго тIагIам лъалеб букIинчIо. Гъираго гьечIого чед чIамулев вукIарав дун ахIана эбелалъухъе. Дида ккана гьаб бецIаб рокъоре киналниги росдал руччаби ракIарун ругилан. Эбелалъ тIадеги яхъун, къвалги бан, дун жиндаго аскIов гIодов вукIинавуна. ХIалицаго ккун магIугун абуна:\n- Мун кванаравищ, дир вас?\n- Нилъер Элдар кив вугев? - илан байбихьулаго дун эбелалъухъ валагьана… ва ниж кIиялго цадахъ гIодун риччана. Руччабиги гIодана. Гьеб хинаб рокъоб, эбелалда аскIов кьижун ккун ватана дун. Радал вахъиндал бищун цеве векерана унтарав вац вегун вукIараб бусаде аскIове. Гьеб гьанжеги бакIарун батана. Азбаралъуй ятарай цо дир гIелалъул гIадай ясалъ абуна дида:\n- Нужер Элдар хун вуго… гьев хабалалъ вуго, доле дова…\nДолъ килищ битIун букIана росдал хабзал ругеб бакIалде…\nПрочитано 1376 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 18 ноября 2019 23:23\nДругие материалы в этой категории: « МухIамад Танкаев гьавуралдаса 100 сон тIубаялде\tГIазулгун лъай-хъвай, цидул кечI ва макьаби »\n16:21, 19 января 2022, 12\n16:08, 19 января 2022, 13\n15:54, 19 января 2022, 19\n15:42, 19 января 2022, 32\n12:37, 19 января 2022, 43\n12:21, 19 января 2022, 52\n11:57, 19 января 2022, 68\n11:49, 19 января 2022, 191\n11:47, 19 января 2022, 75\n11:44, 19 января 2022, 51\n10:31, 19 января 2022, 123


От Иоанна 12:16\nОт Иоанна 14:3\n1. Коринфянам 15:51\n1. Коринфянам 15:52\n(Гьебмехалъни муридазда бичІчІун букІинчІо гьелъул магІна. Амма ГІисае Аллагьасдасан машгьурлъи щвараб мехалда ракІалде щвана гьезда ТІухьдузда гьесул хІакъалъулъ гьедин хъван букІараблъиги, гьеб ритІухълъизе гІадамаз гьебщинаб жо гьабураблъиги.) Гьениб нужее бакІ къачІан бахъиндал, дун тІадвуссун вачІина нуж дидаго цадахъ рачине, нужги дида аскІор рукІине. Гьедин абун бахъарабго, ралагьун гьелгун, ГІиса зобалазде восун ана ва накІкІул парчаялъ вихьудаса тІерхьинавуна. Цо балъголъи рагьила нужее: киналго гуро нилъ холел, амма ахирзаманалда ссур пураб мехалъ, бер къапизегІан заман иналде, хиса-сверула нилъ. Ссур пула ва хварал тІаде рахъинарула. Хвел гьечІеллъун рахъина гьел тІаде. Нилъги хиса-сверила. Цо балъголъи рагьила нужее: киналго гуро нилъ холел, амма ахирзаманалда ссур пураб мехалъ, бер къапизегІан заман иналде, хиса-сверула нилъ. Ссур пула ва хварал тІаде рахъинарула. Хвел гьечІеллъун рахъина гьел тІаде. Нилъги хиса-сверила.


Россиялъул президент Владимир Путин олимпиялъул цIагун кодоб. Москва, 6-билеб Октябрь, 2013\n«Олимпиялъул цIадул канлъуда кIвела Россиялъул тIадтараз гIадамаздаса рахчун, беццаб хIалалда кIочон тезарурал инсанасул ихтиярал хвезариялъул хIужаби гвангъизаризе». Гьадин официалияб къагIидаялда лъазабуна Amnesty International гIуцIиялъул Россиялда бугеб вакиллъиялъул бетIер Сергей Никитиница.\nAmnesty International гIуцIиялъул Европаялъул ва Централияб Азиялъул программаялъул директор хисулев Денис Кривошеиница гьадин мухIканго бичIчIизабулеб буго ихтиярал цIунулел хIаракатчагIазул бербалагьи.\nДенис Кривошеев: «Шаклъи гьечIого, Сочиялда Олимпиялъул хIаял кIудияб спортивияб байрамлъун букIине буго. Амма киналго гурел гIадамазул ракI тІадагьлъила гьеб байрам унаго. ЦIиял къанунал къабул гьабун хадусала улкаялда бугеб ахIвал-хIал кутакалда хисана.\nЖакъа демонстрациялда гIахьаллъизе захIматго буго, хIатта туснахалде лъугьине рес буго. Россиялда жакъа руго политикиял туснахъал, къватIисел улкабазул гIарцул кумекалдалъун хIалтIулел хIукуматалъул гурел гIуцIабазда тIадаб буго жидеда къватIисел агенталилан абизе цIияб къануналда рекъон. Инкар гьабуразухъа гIакIа босула. Церехъаби жаниреги тIамизе бегьула.\nДинияб бербалагьи каки – гьебги такъсирлъун рикIкIула. Гьал проблемаби кIочон тезе бегьуларо. Хасго гьеб сабаблъун Amnesty International гIуцIиялъул аза-азар хIаракатчагIаз тIолго дунялалде ракIалде швезарулел руго инсанасул ихтиярал хвезарулел гьединал хIужаби».\n7 октябралда Москваялде Олимпиялъул цIа бачун хадусала нус-нус азарго хIаракатчияс тIолго дунялалда протесталъул акциял байбихьизехъин руго.\nAmnesty International хиял буго хасго гьадинал суалазе кIвар кьезе. Цо соналъ цебе\nВладимир Акименков, Артём Савёлов ва Михаил Косенко ккун ругоан Болотная абулеб майданалда жидерго къануниял ихтиярал тIалаб гьабурадухъ. Жеги 13 чи жанив вуго добго гIиллаялдалъун. Гъозие диван гьабулеб буго Москваялда.\n«КъватIисел улкабазул агентазул хIакъалъулъ» абураб 2012 соналда къабул гьабураб къануналъ Россиялъул квершеллъиялъе изну кьуна хIукуматалъул гурел жамгIиял гIуцIабазда чан гьабизе.\nЧанго такъсирчилъиялъул цIех-рехалъул ишги рагьун бугин, абулеб буго Amnesty International гIуцIиялъул хасаб докладалда. ГIемерисел хIаракатчагIазухъа гIакIа бахъун буго.\nБожулел гIадамазул, диниял хIаракатчагIазул бербалагьи какиги гьанже Россиялда такъсирлъун рикIкIунеб буго.\nМисалалъе бачунеб буго "Pussy Riot" абулеб музыкалияб къукъаялъул ясаз килисаялда гьабураб протесталъул акция. КIиго яс туснахъалде рехун йигин ва гьеб ишалъ гIемерал гIадамазул рахIат хвезабулеб бугин.\nАмма бишун хъачIаблъун ихтиярал цIунулез рикIкIула 2006 соналда журналист Анна Политковская, хIаракатчIужу Наталья Эстемирова, мухбирал ва ихтиярал цIунулел Камалов ХIажимурад ва АхIмаднабиев АхIмаднаби чIваялъул цIех-рехалъул хIасил гьечIолъи.\nГIайибиял жегиги ратун гьечIин, абулеб буго Сергей Никитиница ва тIаде жубалеб буго, Россиялъул тIадтаразул ихтияр гьечIин Сочиялда тIаде бачIунеб соналда рукIинесел Олимпиялъул хIаял жидерго берцинаб реклама хIисабалда хIалтIизаризе.\nГьадинаб гъозул жигаралъ Олимпиялъул хартия гуребги халкъаздагьоркьосел къануналги хвезаризе руго.\nОлимпиялъул хартиялда рекъон спортивиял бакIазда демонстрацияби ва протесталъул акциял гьукъун ругониги инсанасул ихтиярал лъицаниги нахъе рахъун гьечIо Олимпиялъул къецал унеб мехалда, ян дурус гьабулеб буго Никитиница.


ЦIоралъул магIарулал » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n«БагIараб байрахъалъул» редакциялде ЦIоралдаса Мамад АхIмадовас, ЦIумада районалдаса Ибрагьим Юсуповас ва цогидазги кагътал рачIана цIоралда ругел магIарулазул гIумруялъул тарихалъул бицеян. Гъоркьехун бахъулеб буго гьелъие жаваблъун кколеб, тарихиял гIелмабазул кандидат Д. Атаевасул макъала.\nАзарбижаналъул хьуналгун (севералъулгун) бакътIерхьул рахалда Алазан гIоралдаса Кавказалъул мугIрузул кIудияб балалде щвезегIан магIарулазул чанго росу буго. Гьездасан машгьурал руго ЧIарахъ, Билкан, Хъабахъчули, КIатIихъ росаби. Гьединго магIарулал руго Закатала шагьараздаги гьоркьохъеб хIисабалда Азербайджаналда ругел магIарулазул къадар гIага-шагарго 50 азарго чиясде бахуна. Гьезул мацI дагьаб сверараб буго магIарул бол мацIалдаса. ГIелмуялда абула магIарул мацIалъул закаталазул диалект абун. Гьеб диалект гIагараб буго гьидерил ва къаралазул кIалъаялда.\nКидаха рачIарал гьенире магIарулал ва щиб бицен бугеб некIсиял тIахьазда гьезул хIакъалъулъ?\nЦересел ва цо-цо гьанжесел гуржиязул гIалимзабаз хъвалеб буго гьел гIадамал ЧIарахъе цIакъго нахъа рачIанилан. Гьез абулеб буго XVI-XVIII веказда къажараз ва турказ Гуржиялде тIаде кутакал гьужумал гьарун Алазан гIоралда рукIарал бакIал чIунтIизарун халкъ бихахочизе гьабунилан. Гьелъ рес кьунила магIарулазул цо-цо къукъаялде Кавказалъул балги бегун, бакъде (югалде) рачIун рахъал рахъизе.\nТарихалда жаниб чIарахъез чанги кIвар цIикIарал хIалтIаби ва бахIарчиял гьунарал гьаруна. Цо заманаялъ гьезие магъало кьолаан Шамахалъул ва Шаки ханзабаз. Хасго чIарахъел машгьурлъана Надиршагь Кавказалде вачIараб мехалъ, XVIII гIасруялъул 40-абилел соназда гьез рагъул кор боркьана «ТIолго дуниял гьар-гьазабулев» къажаразул шагьасул аскаралде данде. Гьеб букIана Кавказалъул халкъаз къажаразде данде гьарулел рагъазул тIоцебесеб багъа-бачари.\nАвтор: Дибир Атаев\nБаяналъул кьучI: БагIараб байрахъ. 15.01.1966 сон


МоцIидаса цIикIкIун заман балеб буго ЧIалдаса Къородисезул кьотIе щвезегIан бугеб нух къаралдаса.\nГьеб къаялъе гIиллалъун ккана ГЭСалъул хIор цIезабун хадуб шагьранух чанго бакIалдаса кьватIун, ччукIун иналда хIинкъи букIин. Гьелдаса нахъе мугIрузул чанго мухъалде унел гIадамал ГьоцIалъ росулъан сверун ине кколел руго. Жидее гьелъул кIудияб квал-квал бугилан, чанго росдал гIадамал къватIире рахъун рукIана гьал къоязда. Нух кидал къачIан лъугIулебали жеги лъалеб гьечIо.\nГьеб нухдаса магIарул ункъо мухъалде хьвадула чанго батIияб транспорт. Аслияб куцалде шагьаралдеги нахъеги гIадамал раччулел маршруткаби уна гьенисан. МоцIгун бащадалъ цебе гIадин ЧIалда ГЭСалъул хIор цIезабун хадуб гьелда аскIосан букIараб нух кьватIун буго ва гьеб ччукIун иналда хIинкъи букIун гьениса траспорт хьвадизе гьукъана гьенисан. Киналниги автомобилал гьанже хьвадула Хунзахъ мухъалъул НахъагьоцIалъ росулъа бугеб нухдаса. ЧIалдаса Къородисезул кьотIе гьеб нухдаса балеб буго сагIаталда гIагарараб замана, ГЭСалъул лъеца зарал гьабураб нухдаса нусго цебе балеб букIана 10 минут гIанасеб замана. Нухда цIикIкIун замана балеб букIин гуребги ГьоцIалъан бугеб гьеб нух буго хъил тIечIеб гвендахараб нух. Автомобиль бачунелги, жаго гIадатиял гIадамалги цIакъ разиго гьечIого руго. Шагьаралде нахъе гIадамал раччун хьвадулев, Шамил мухъалъул Микьигьориб росулъа Хизрица гьадин бицана «Эркенлъи» радиоялъе жидеего бугеб квал-квалалъул.\nХизри, автомобиль бачунев: «Гьеб нух къаралдаса цониги нухалъ дун гьенисан инчIо. Зарал кколеб буго узухъда гIадамазе. Автомобилал холел руго, гIадамазе кIудияб къварилъи буго багьаби рахинарун, ахир-къадги кинабго бецIулел чагIи мискинзаби ругелъулха».\nЭР: «Дуда цадахъ хIалтIулел пишацояз щибилан абулеб бугеб, щолеб хайир дагьлъун бугиш гьезие?».\nХизри: «Хайир батIаго дагьлъун батиларо, амма жалго автомобилазе кIудияб зарал кколеб буго, хIосал гъурулел руго, гьакибурдул кьвагьулел руго. СагIаталдасаги цIикIкIун нухги халалъун гIадамалги руго гьебги чIамучIлъун, ретIелги хIурул цIолеб буго гьезул».\nЦохIо ГьоцIалъа гуребги гIадамал гьединго хьвадуле руго Дарада–Мурада росу къотIун къородисезул кьотIе бугеб цогидаб шагьранухдасан. Гьеб нух ГьоцIалъан бугелда дандеккун лъикIаб бугин абулеб буго гIадамаз, амма нухда цIикIкIун заман бахъулеб буго. Щайгурелъул Дарадаса бугеб нухдасан ине ккани, тоннелалъусан рачIунел гIадамал цин нахъруссун Хьаргабиреги сверун гьениса Гъунире унеб нух къотIун Солдерил кьодухъе щвезегIан ине ккола. ХIасил-калам МахIачхъалаялдаса ХIебде маршруткаялда балеб букIун батани лъабго сагIатгIанасеб мех гьанже балеб буго ункъо сагIаталдаса цIикIкIун, БежтIе, ЛъаратIе абуни жеги кIиго нухалъ цIикIкIун заман балеб буго.\nГьеб нух рагьи тIалаб гьабуна Къородисезул, КIкIуядерил ва Гьолокь росулъа 150 гIанасев чи вахъун вукIун вуго маялъул тIоцебесеб къоялъ. ГЭСалъул ва гьеб шагьранух бахъарал «Автодор» абураб гIуцIиялъул рахъалъ щивниги чи гьезухъе вачIун гьечIо. Жеги чIванкъотIун лъалеб гьечIо кида гьеб нух къачIазе бугебали. Гьелъухъ балагьизе Санкт-Петербург шагьаралдаса комиссия бачIун букIун бугин бицана «Эркенлъи» радиоялъе КIкIуяда росулъа Къурбаилов Къурбаилас. Къородисезул кьотIаса КIкIуяде щвезегIан, шагьранухде хъил тIолеб мехалъ гьелда гъорлъ гIахьаллъи гьабун букIана гьесги. Гьеб комиссиялъул чагIаз чанго вариант ургъун буго нух къачIазе бегьулеб. Амма кIиго моцIидаса гурони гьелъул хIасил лъалеб рагIуларо.\nКъурбаилав Къурбаилов: «Бигьа-бигьаго гьабун бажаруларин гьебилан абун рагIула гьезги. Тоннель бахъизе бегьулин абулел букIун буго гьез. Хадуб хIукму ккун буго лъим чIолелъуб чIезегIанги чIун балагьизе щиб кин гьабун лъикIали. БитIараб куцалда ГЭСалъул нухмалъиялъ къачIазе кколаха гьеб нух, гьезул хатIа ккунлъидал гьеб кьватIараб».\nТIокIал чIечIого ГЭСал ралел рукIун гурони гIадатиял гIадамазе гьелдаса бугеб пайдаго лъаларин, къватIибе токги бичулин, бухIараб токалъухъ босулеб гIарацги санайил цIикIкIинабулилан абурабги разигьечIолъи буго гIадамазул. Гьелда тIадеги ЧIалда бараб ГЭСалъ нухлул заралги гьабунин чанго росдал чагIазе.


Геналги, "ДУМА"ги, хурмаги - 31 Декабря 2011 - مدونة - Гимры\nГлавная » 2011 » Декабрь » 31 » Геналги, "ДУМА"ги, хурмаги\nГеналги, "ДУМА"ги, хурмаги\nУнкъабилеб декабралда Россиялда тIоритIулел руго Пачалихъияб Думаялде депутатал ва цо-цо бакIалъулаб муниципалитеталъул нухмалъулел рищулел рищиял.\nДагъистаналда агитация гьабиялъул рахъалъ кIудияб хIаракат бахъулеб буго «Единая Россия» партиялъул вакилзабаз. Республикаялъул нухмалъулев МухIамадсалам МухIамадовасги бичIчIизабуна гIадамазда гьеб партиялъе гьаркьал кьезе кколеблъи. Дагъистаналда «Единая Россия» партиялъул сияхIалда тIоцебесеб бакIалда вуго президент МухIамадсалам МухIамадов, кIиабилеб бакIалда – Халкъияб Собраниялъул нухмалъулев МухIамадсултIан МухIамадов, лъабабилеб бакIалда - политик Рамазан ГIабдулатIипов.\nГьал къоязда магIарул районазда гIадамазулгун дандчIваял тIоритIана ГIабдулатIиповас. Унсоколо мухъалъул росабазул вакилзабазулгун гьес тIобитIараб дандеруссиналъул хIакъалъулъ гьадин бицана Генуб росулъа жамагIатчи МухIамад-наби ПатахIовас: «1971 соналдаса коммунистияб партиялда вуго дун. Жакъаги гIадатиял гIадамазул ургъел гьабун кIалъалев чи цохIо Зюганов гурони вихьуларо политиказда гьоркьов. Гьайгьай, КПРФги щвалде щвараб партия батиларо, амма ругезда гьоркьоб мадараб ккола. ГIабдулатIиповасда дица абуна: «Дуда лъала нижер район пихъидалъун хIебтIараб букIин. Хасго Генуб росу буго пихъидалъун магIишат гьабураб. ЧIикIаб ва Рихьуни ГЭСазул хIоракье ана бищун багъилал ахал. КТОялъул заманалдаги къотIана гIемерал гъутIби. Исана нижер хурма бугьана, цIорона. ТIабигIияб балагьалъ гьабураб гьеб зарал МЧСалдасан нижее бецIизабизе кIоларищ дуда?» - ян. Гьеб захIматаб суал бугилан абуна ГIабдулатIиповас, амма жинца жигар бахъилила гьеб тIубазабизе, ДРялъул президентасдаги РФялъул МЧСалъул нухмалъулесдаги цебе лъелила гьеб масъала».\nУнкъабилеб декабралда тIоритIизе ругел рищиязда тIасан гьадинаб пикру загьир гьабуна Унсоколо районалдаса Шарапудин НурмухIамадовас: «Жакъа бугеб ахIвал-хIалалда рекъон, щивав чи рищиязда гIахьаллъизе ккела. ГIакъилго жинди-жиндир пикру загьир гьаби ккола рищиял. Аллагьас хъван батани, дун рищиязда гIахьаллъизе вуго, ункъабилеб декабралда гьаракь кьезе ина». Генуб росдал бегавулги вищизе вуго ункъабилеб декабралда. ГьабсагIат гьеб хъулухъалда вугев АлясагI МухIамадовасги гьесул заместитель МухIамадзагьид Жамалудиновасги лъун руго кандидатураби.\nГIабдулатIиповасулгун букIараб дандчIваялда гIахьаллъарав Рихьуниб ГЭСалъул профсоюзазул комитеталъул нухмалъулев ГIабдуллагь Батирмирзаевас абуна гьенир гIезегIан кIвар бугел масъалаби рорханилан: «ГьаракIуни росдал бегавулас бицана ГЭСалъул ралъдакье ахал арал гIадамазе кьезе кколеб компенсациялъул. Генуб росдал бегавулас абуна Заманалъулаб поселокалдаса Генубе цIакъ халатаб нух бугилан, цебего букIараб къокъаб нух цIигьабизе ресал ралагьизе кколилан. Рихьуни ГЭСалъул нухмалъулев НурмухIамад ГIалиевас рагIи кьуна гьеб нух гьабизе ва кьо базе. Дица рорхана Гендерил тоннелалъулги, кавказиязе Европаялде визаби рагьунгутIиялъулги, хIежалде ине бокьаразе хIежалъул отделалъ гьарулел квалквалазулги суалал. Гьел захIмалъаби лъугIизариялъе жинцаги бажарараб кумек гьабизе бугилан абуна ГIабдулатIиповас».\nЭркенал халкъиял информациялъул алатазда ва блогазда гьоркьор лъун руго партиязул кандидатазул харжазул ва мал-мулкалъул хIакъалъулъ баянал. Бищун бечедал кандидатал кколел руго «Единая Россия» партиялъул. Россиялъул БетIераб рищиязул комиссиялъул сайталда ругел хIужабазда рекъон, «Единая Россия» партиялъул 18 кандидатасе лъагIалие щолеб хайир нусго миллион гъурщидаса тIаде унеб буго.\nАвтор: ГIизудинил ХIамзат ; Босараб бакI: "ХIакъикъат" газета\nПросмотров: 464 | Добавил: gimrinec | Рейтинг: 4.0/1


Анкьго меседил медаль\n3-5 августалда букIана эркенаб гугариялъул рахъалъ улкаялъул чемпионат\nПодмосковьеялъул Одинцово шагьарала 3-5 августалда тIобитIана эркенаб гугариялъул рахъалъ Россиялъул чемпионат. Байбихьуда хIисабалде босун букIана улкаялъул гьеб аслияб турнир Кемеровоялда, хадуб Красноярскалда, Сочиялда, Москваялда тIобитIизе, амма гьеб тIобитIана Подмосковьеялъул Одинцовоялда 3250 чиясе бакI бугеб волейболалъул спортивияб комплексалда. Дагъистаналдаса гугарухъабазе чемпионаталда щвана кинабниги 16 медаль: анкьго меседил, кIиго гIарцул ва анкьго мазгарул. 2018 соналъул Россиялъул чемпионаллъун рахъана: Завур Угуев (57 кг), МухIамадрасул Идрисов (61 кг), АхIмад Чакаев (65 кг), МухIамадрасул ГъазимухIамадов (70 кг), АхIмад ХIажимухIамадов (79 кг), Даурен Куруглиев (86 кг) ва ГIабдулрашид Садулаев (97 кг).\n(Сезоналъул байбихьуда 92 кг цIайиялъул категориялда гугарулев вукIаниги ва гьеб цIайиялда исана Красноярскалда Ярыгинил турниралда ва Каспийскалда Европаялъул чемпионлъун вахъун вукIаниги Одинцовоялда ГIабдулрашид гугарана 97 кг цIайиялда). «Олимпиялъул хIаял байбихьизе хутIун буго кIиго сон ва гьанже дие заман щвана. Олимпиялъул цIайилъун кколеб 97 кг цIайиялда къецазда гIахьаллъизе», - ян абуна, кIиабилеб нухалъги Олимпиялъул чемпионлъун вахъине нигаталда вугев, ГIабдулрашидица.\nЧемпионат ана тIадегIанаб даражаялда. Бергьана цереккун хIисабалде росун рукIарал киналго абуниги гугарухъаби, загьирлъана цIиял чемпионазул цIаралги. Дагъистан Республикаялъул бетIерасул ишал тIуралев Владимир Васильевас ургуялъул мастерал-дагъистаниязда баркана Россиялъул чемпионаталда бергьенлъиялда церерахъин.\nБитIккечIо 2016 соналъул дунялалъул чемпион, 70 кг цIайиялда гугарулев вукIарав МухIамад КъурбангIалиевасе – гьев къуна, гугари бокьулезда жиндир хIакъалъулъ цебе гIемер рагIун букIинчIев, Красноярскалдаса Арбак Сатидаса. Къуна гьединго гьеб цIайиялда МухIамадил аслияв аслиял дандиявлъун кколев Северияб Осетиялдаса олимпиялъул чемпион Сослан Рамоновги. Финалалда гьесдаса бергьана ва 70 кг цIайиялда Россиялъул чемпионлъун вахъана 2015 соналъул дунялалъул чемпион, Хасавюрталдаса МухIамадрасул ГъазимухIамадов. Санкт-Петербургалдаса Анзор Хизриевасдаса финалалда хIалбащадаб къеркьеялда къуна 125 кг цIайиялда гугарулев вукIарав дагъистанияв Мурадин Кушховги.\nтIоцебесеб къоялъул хIасил\nОдинцовоялъул волейболалъул централда гьеб къоялъ лъабго ургуялде рахъана 57, 65, 74, 86 ва 97 кг цIайиязул категориязул гугарухъаби.\n57 кг цIайиялда гъоркьисаги Россиялъул чемпионлъун вахъун вукIарав Хасавюрталдаса Завур Угуевас исанаги бихьизабуна бищунго тIадагьаб цIайиялда улкаялъул къуватав гугарухъан жив вукIин. Гьес финалалда гIицIго цо балл кьуна Туваялдаса Хуреша-оол Дондук-ооле ва бергьана 7:1 хIисабгун.\n65 кг цIайиялда финалалда гугарана кIиявго дагъистанияв. ХIалуцараб къеркьеялда, 2013 соналъул дунялалъул чемпион Бекхан Гойгереевасдаса бергьана 2016 соналъул дунялалъул чемпион АхIмад Чакаев.\n74 кг цIайиялда чемпионлъун вахъана асатIиназул гугарухъан Заурбег Сидаков.\n86 кг цIайиялда меседил медалалъе гIоло къеркьолел рукIана батIи-батIиял соназда Европаялъул чемпионаллъун рахъун рукIарал МахIачхъалаялдаса Даурен Куруглиев ва Владикавказалдаса Артур Найфонов. ХIалуцараб ва хIалбащадаб къеркьеялда битIккана Куруглиевасе – гьев бергьана 2:1 хIисабгун.\n97 кг цIайиялда финалалда Дагъистаналдаса олимпиялъул чемпион ГIабдулрашид Садулаев ва 2018 соналъул Европаялъул чемпион Аланиялдаса Владислав Байцев гугаризе рукIин цебеккунго лъалеб букIана. Киналго кIваркьун балагьун чIун рукIана гъоркьиса тIобитIараб Россиялъул чемпионаталда 8:7 хIисабгун Байцевасдаса бергьун вукIарав Садулаевасулги Байцевасулги исана щибдай ккелебан. Исанаги тIокIлъи букIана дагъистаниясул – гьев бергьана 8:3 хIисабгун. Гьанже Садулаев ккола Россиялъул ункъцIул чемпион. Хаслихъе букIине бугеб дунялалъул чемпионаталда Будапешталда ГIабдурашид гугаризе вуго Кайл Снайдергун.\nКIиабилеб къоялъ - лъабго чемпион\nГьеб къоялъ Россиялъул чемпионасул цIаралъе гIоло къеркьолел рукIана 61, 70, 79, 92, 125 кг цIайиязул категориязул гугарухъаби.\n23 соналъул ригьалде щвезегIан гIумру бугел гIолилазда гьоркьоб тIобитIараб эркенаб гугариялъул рахъалъ дагьаб цебе тIобитIараб европаялъул чемпионаталда 61 кг цIайиялъул категориялда бергьарав дагъистанияв МухIамадрасул Идрисовас чIахIиязул къокъаялда Одинцовоялда гугарунги бихьизабуна тIадегIанаб мехщел. Финалалда гьев 7:3 хIисабгун бергьана хIалбихьи бугев гугарухъан ИсмагIил Мусукаевасдаса ва чемпионлъун вахъана.\n70 кг цIайиялъул категориялда цеве вахъарав Россиялъул цIияв чемпион МухIамадрасул ГъазимухIамадовасул рахIатхвезабулеб букIана турниралда цебе тренировкабазда ккараб травмаялъ. ГIицIго чемпионаталде хIадурлъиялъул ракIариялъул ахиралда гьес хIукму гьабуна чемпионаталда цевевахъине ва рекIекълъизеги рекIекълъичIо. МухIамадрасул бергьана Сослан Рамонов, Давид Баев ва Разамбег Жамалов гIадал хIалбихьи бугел гугарухъабаздаса ва, финалалда 9:0 хIисабгун Красноярскалдаса Арбак Сатидасаги бергьун, чемпионлъун вахъана.\n79 кг цIайиялда финалалда 3:2 хIисабгун АхIмад ХIажимухIамадов бергьана Гъарачаево-Чергесиялдаса Хусей Суюнчевасдаса.\n92 кг цIайиялда чемпионлъун вахъана 7:5 хIисабгун финалалда Кабардино-Балкариялдаса Анзор Уришевасдаса бергьарав Северияб Осетиялдаса Батирбег Цакулов. Мазгарул медаль щвана МахIачхъалаялдаса ГIалихан ЖабрагIиловасе.\n125 кг цIайиялда меседил медаль щвана, финалалда Мурадин Кушховасдаса бергьарав, Анзор Хизриевасе.\nУлкаялъул чемпионаталъул хIасилал гьарулаго, эркенаб гугариялъул рахъалъ Россиялъул тIасабищараб командаялъул бетIерав тренер Дзамболат Тедеевас бихьизабуна исанасеб турнир тIадегIанаб даражаялда анин ва гьенир цIиял чемпионалги рахъанин.\n«Дунялалъул чемпионат тIобитIизе хутIараб кIиго моцIалъ цебе – 7-9 сентябралда Польшаялда тIобитIизе бугеб эркенаб гугариялъул рахъалъ Циолковскиясул мемориалалдаги гIахьалллъизе руго Дагъистаналъул гугарухъаби. Гьелдаса хадур жеги кIиго нухалъ ракIаризе руго ва гьениб баянлъизе буго щив кинаб спортивияб формаялда вугевали. Цинги гIуцIизе буго дунялалъул чемпионаталда гIахьаллъизе бугеб гугарухъабазул къокъа», - ян буна бетIерав тренерас.\nПрочитано 223 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 13 августа 2018 09:20\nДругие материалы в этой категории: « Футбол\tЭркенаб гугари »\nРФялъул министрал – Дагъистаналда\nУстарасда релълъараб букIуна хIалтIиги\n1 июнь – Халкъазда гьоркьосеб лъималал цIуниялъул къо


ГIАБДУЛАТ1ИПОВАСУХЪЕ ХУНЗАХЪ РАЙОНАЛЪУЛ ГИНИЧУКЬ РОСДАЛ ЖАМАГ1АТАЛЪУЛ РАГЬАРАБ КАГЪАТ 18.01.2016 - 23 Января 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2016 » Январь » 23 » ГIАБДУЛАТ1ИПОВАСУХЪЕ ХУНЗАХЪ РАЙОНАЛЪУЛ ГИНИЧУКЬ РОСДАЛ ЖАМАГ1АТАЛЪУЛ РАГЬАРАБ КАГЪАТ 18.01.2016\nГIАБДУЛАТ1ИПОВАСУХЪЕ ХУНЗАХЪ РАЙОНАЛЪУЛ ГИНИЧУКЬ РОСДАЛ ЖАМАГ1АТАЛЪУЛ РАГЬАРАБ КАГЪАТ 18.01.2016\nИнтернеталда батана Нажмудин Самурскиясе МахIачхъалаялда памятник лъезе гьабураб дур хIукму.\nЦIидасан нижеда цебе чIана гьев нажасасул нухмалъиялда гъоркь 1921 соналъул февраль моцIалъул ахириял къояз щибго мунагь гьечIеб нижер росдае гьабураб балагь. Гьел къоязде швезегIан Гиничукь росу букIана рес рекъараб жамагIаталъ гIумру гьабулеб узданаб росу. Нусиялда анцIго хъизаналъ метер хвеледухъ динги гьабулеб ва кидаго хвеларидухъ гIумруги гьабулел гIадамазул росу. Доб заманаялъ Гиничукь вукIана хIеж борхарав ва округалдаго машгьурав 19 гIалимчи. ХIуригаталъул заманалдаги гьел рукIана я «хъахIаб», я «багIараб» рахъалде гьетIичIел.\nГIараниб хъала щуго минуталъ рилълъун щолеб бакI букIиналъ, гинчадерил 16 гIолохъанчиги вукIана Муслим Атаевасул партизаназул къокъаялда гъорлъги. ТIад магIарухъ советияб низам цIунизеян Серго Орджоникидзел пикруялда рекъон гIуцIараб, «ударная группа» ян цIар лъураб II армиялъул ва Кремлиялъул курсантаздасан гIуцIараб А. Тодорскиясул ва Дагъистаналъул тIолалго партизаназул командир Нажмудин Панахович Эфендиев-Самурскиясул бетIерлъиялда Гъуниса Хунзахъе къватIибе бахъуна. Къорода росулъе щвейдал гьенир цо-цо гIадамалги чIван, гьениб цIияб низамги чIезабун гьел щола Уздалросулъе. Росулъ батарабщинаб боцIиги бахъун, гьезул 10 бихьинчиги нух бихьизабизеян гъоркьлъалие цадахъ рачун, Хунзахъе балагьун къватIире рахъуна. ЧIина мегIералъул борхалъиялде щвезегIан киналго гъоркьлъалие рачарал уздалросулъелги чIван, ГIараниб хъаладухъ рещтIуна.\nНижер умумузул биценалда рекъон, кванил нигIматалги лъугIун, ракъиялъ хIамузулги гьабзазулги гьан квиналде ккарал багIаразул солдаталги къойилго щолел рукIун руго аскIобго бугеб Гиничукь росулъе кванил нигIматазда хадур. ТIанусиб штабги лъун ругел ХIоцоса Нажмудинилаздаса жалго цIунизеян «ударная группаялъулаз» Гиничукь росулъ гIуцIула постги. Посталда багIаразул анлъго солдатги толев вукIун вуго. Рогьалил как ахIиялдаго цадахъ ГIарани хъалаялъусан росулъе кьвагьдолел гIарадабазул гуллби бакI-бакIалда рихъулел гьаркьаз, гинчал жидерго рагъабахъе кIанцIула. Гьенир росда цебе магъилъ кьералъ чIарал солдаз, гIадамал чIвазе байбихьула. Цинги росулъе жаниреги рачIун, вакъфуялъул бакIалдеги рачун, хабзалазул къадазда цереги рачун чIвала. Цо-цоялин абуни гогьал комадирабаз копоего гIадин хвалчабаз ва тункIил хIарабаз рорлъ ролъун хвезарула.\nЧIухIдай гаргадулел годекIабахъан\nБидул гIорал руго гIолохъабазул.\nГIадлу-шаргI къотIулел къадизабазул\nКъотI-къотIун ран руго маргъалул чурхдул,\n… Эмен хун эбелалъ рухI кьун хьихьарав,\nХIорихъго хъехъана ХIалил Гъазияв.\n… Гъазиясул Шарип, шиб гьабунилан,\nВахъун чIовухъего хъун мун рехарав?\nГьал мохъал дица росана гьел гIасиял къояз росулъ вукIинчIолъиялдалъун чIаго хутIарав Закари НурмухIамадовас гинчадерил росдаде гьабураб магIуялдасан. КIиго къоялда жанир 61 бихьинчи ва 10 чIужугIадан чIвала. ЧIваразда гъорлъ руго 13 соналдаса 97 соналъул гIумруялда рукIарал. Гьезул ункъгояв сурав босизеян ГIарани хъаладухъеги рачун чIагого 70 метраялъул борхалъиялдаса ЦIолбокь кIкIалахъе рехула. Жиндир гьезда речIчIун гIадада хвезабизегIан патронал гьечIин абун, солдатал ритIула гьел гъоркье рехизе Нажмудин Самурскияс. Гьесул рагIабазда тIадги рекъон, «ударная группаялъул» командир А. Тодорскияс буюрухъ хъвараб «гамчIида гамачI тоге, дунялалъулго контреволюциялъул босен, Гиничукь росдал ва гьелъул жамагIаталда»ян абураб буюрухъги кьун, Болъихъ «багIаразе» ккараб хIинкъи нахъчIвазеян унев А. Тодорскияс Н. Самурскиясда тIад къала иш рагIалде бахъинабизе. ГIабдулманап Гъазиевас жиндирго ракIалде швеялда хъвалеб буго Хъаладухъ Муслим Атаевасул багIарал партизаназул къокъаялда гъорлъ рукIарал жиндир имгIал Шамхалов ХIайбула ва жиндир вацгIал МухIамадов Абсалудин жидер росулъ ругел гIагарлъиялъул цIех-рех гьабизе Нажмудин Самурскиясухъе щведал, гьес абула нужер росулъ гьечIин цониги чи гIайиб гьечIел, гьел киналго чIвазе ругилан.\nМунагьал чураяв дир эмен, Самурскиясул адъютант, Хунзахъа ГIалибегов НурмухIамадица Нажмудинида гьарула мухIканлъи лъалелде гьеб буюрухъ рагIалде бахъинабизе гIедегIугеян, мунги бусургьанчи, Дагъистаналъул киналго партизаназул командир хIисабалда ва гинчадерилги 16 багIарав партизан вугин ГIарани хъаладухъ Муслим Атаевасул къокъаялда гъорлъ. Нажмудиница НурмухIамадида кьварун лъазабула гьеб дурго бетIер чIум гIадин борлъизе къваригIун гьечIеб батани, хабар къотIизабеян. Лъабабилеб къоялъ гIакIаги ахIун лъазабула, руччабиги лъималги БакьагьечIиб росулъехун къватIире рахъаян. Солдатаз мугъзада тункIил хIарабиги хIенчезарулаго росу тезабула, цадахъ босизе тIад ретIараб ретIел тун батIияб жо босизеги течIого. Лъабго моцIица «багIараз» гинчал росулъе риччаларо. Гинчадерил ятимзаби хинкI балагьизе гьардухъ лъугьине ккана цIорораб хаселалъ.\nЛъабго моцIидасан «багIараз» гинчадерил ятимзабазе росулъе тIад руссине ихтияр кьола. Жанире лъугьине бегьулеб мина гьезда гьениб батуларо. Кинабго «багIараз» талавур гьабун, хъаладухъе баччун батула. НуцIа-къоно, рукъзал гьорогьун ран, рахи-цIул казармаби хилъизаризе ун батула. ГьоцIабахъ букIараб лал тIамичIого хутIарал гIаразулгицин цо сумцин батуларо. ЦIидасанги гьардухъ лъугьине ккола гичадерил ятимзаби.\nГIабдулманап Гъазиевас жиндирго ракIалде швезариязда хъвалеб буго гьадин: «Дир букIана I2 сон. Ракъуца хвана дир кIиявго вац СагIаду ва Абубакар, яц Сапинат. Дун эбел РайхIанатгун ва кIодоэбел Нуцалайгун гьардухъ лъугьун, квен балагьизе къватIире рахъине ккана».\nМунагьал чураяй дир эбелалъул доб мехалъ букIуна 12 сон. Гьелъ бицунаан эбел Издагги, вац ХIаснулбасирги, жийги росу тун къватIире рахъунелъул, жодор азбаралъуре рачIанила кIиго солдатги цо офицерги. Гьез ХIаснулбасир кавудахъа къватIивеги вачун, жидеда цеве чIванила. Эбелалъ жий кверги ккун, ячанила яц Субайбатил рукъ бугеб рахъалде. Гьезул азбаралде лъугьунаго, тункун гIодор жалги речIчIизарун, жиб-жиб гъажалда цо-цо бакъвараб хамалагалги ран, лъабго солдатги анила. Субайбатги каранде къан кIиго моцI барай яс ХIалиматгун гьезул азбаралда хIатIил гьицIго гIаздада чIезаюн ятанила. Субайбатил рос Къебедги ватанила рагъида чIван, 97 сон барав вакьад — ЦIарберцинхIажиявги какикь жоялда тIадго чIван ватанила.\nХадусеб кIиго соналда жанир гинчадерил 60 чIужугIадан ва лъимер хола ракьуца ва унтабаз.\n«ГIемер миллатазул Дагъистаналъул цогояб халкъ» абураб лозунг нилъер батани, кинаб цолъи букIинеб цо миллаталъулазе бидулав тушман цогидаб миллаталъул миллияв бахIарчи ватани?\n10 соналъ цебеги борхун букIана Самурскиясе памятник лъеялъул суал. Амма Дагъистаналъул халкъалъ гьеб нахъчIвана.\nГинчадерил жамгIаталъул рахъалдасан МухIамад НурмухIамадов


Пётр Грузинский. "Жидерго росу толел кавказиял".\nГьанжелъагIан цокIалаб пикру гьечIо тарихчагIазда гьоркьоб – кида ГIурус-Кавказалъул рагъ лъугIарабали абураб суалалда бан. Цояз ахирисеб тIанкI лъолеб буго Гъуниб магIарда Шамил имамас гIурусазулгун къотIи гьабун, ярагъ гIодобе лъураб къоялда, ай 1859 соналъул 25 августалда.\nЦогидазул хIисабалда рагъ ахиралде щвана 1864 соналъул 21 маялда Чергессиялда. Гьениб гьелда абула – Пашманлъиялъул ва зигардул къоилан ва щибаб соналъ ракIалде щвезарулел руго доб рагъул къурбаналги ватIаналдаса ГIусманияб Империялде гочулеб мехалда гIурус аскарияз чIварал мугьажиралги.\nДоб кIиябго тарихияб хIужаялдаса нахъе ГIурус Империялдеги большевиказдеги данде къеркьей жеги анцI-анцI соналда жаниб халат бахъулаан Шималияб Кавказалда. РакIалде щвезаризин аслиял.\n1877 соналда ТIолго Дагъистаналда ва Чачанлъиялда багъарана къокъаб шаригIатилан абураб къеркьей. Гьелъул бетIерлъуда рукIана чачаназул имам ГIалибег-ХIажи ва Дагъистаналъул имам МухIамад-ХIажи.\n1925 соналда ахиралде щвана Нажмудин Имамасул гъазават. 1929 соналда Чачанлъиялда НКВД-ялъул аскариязде данде рагъ багъарана Шита Истамуловас, 1920 соналдаса байбихьун КIудияб Ватанияб Рагъде щвезегIан ХIасан Исраиловасул ва Майрбек Шариповасул бетIерлъуда гъоркь Чачанлъиялда унеб букIана Советияб квершеллъиялде данде къеркьей.\nГьаб нилъер заманалда Кавказалда бугеб ахIвал-хIалалде балагьун, рагъ ахиралде щун буго ян кинха абилеб? - Гьадинаб суал кьолеб буго конференциялъул гIахьалчи Генуб росулъа МухIамадов Шамилица.\nГенуса Шамил МухIамад\nГIурус-Кавказалъул рагъ лъугIаралдаса 150 сон тIубаялда хурхун Истанбулалда гIуцIараб жамгIиябгун-гIелмияб конференциялда гIахьаллъарав чачанав Абу-ХIамза АхIмадица гьадинаб баян гьабуна нижер программаялъе.\n"Чачан халкъалъе тарихалда жаниб Россиялъ гьабулеб зулму" абураб Туркиялда къватIибе биччараб тIехь\nАбу-ХIамза АхIмад: «Нилъер гIаммаб Ислам-динги, гIаммаб ракьги, гьале 400 соналда жаниб нилъее гIазаб-гIакъуба кьолел гIаммал тушбабиги руго. Хасго гьел тушбабаз нилъ гIагараб ракьалдаса нахъе гъуна, нилъер ватIан бахъана.\nВа гьезда ккола жал бергьанин. Амма рагъ халат бахъунеб буго. Гьал тушбаби биххизабулаан нилъер ракь, чIвалаан нилъер умумул. Хасго гьеб балагьалъ нилъ цолъизарула.\nГьал тушбаби жакъаги хисичIо. Гьезул бетIерлъун ккола Владимир Путин. Гьез кIодо гьабулеб буго Кавказалда тIад жидее щвараб бергьенлъи. Ва нилъеда тIадаб буго гьезде данде чIун, дунялалде бихьизабизе гьаб гъозул пуланаб бергьенлъиялъул хIакъикъияб багьа.\nГьеб ккола некIо заманалда Пирр абурав бетIергьанас босараб бергьенлъиялда релъараб. РакIалде щвезарилин гьесул рагIаби. Жиндир аскаразул цIикIкIараб къадар камидал, гьес абуна "Гьадинабго бергьенлъи дие нахъеги щвани - дун къуна".\nГьале жакъа нилъ гьанир данчIвана дунялалде гьаб нилъер цолъиги хиялги бихьизаби мурадалда. Нилъеца гIаммал гьабулеб буго дунялалде бихьизабизе ва бичIчIизабизе Кавказалда халат бахъунеб зулму. Рагъ гьоркьоса къотIун гьечIо. Ва гьеб рагъ халат бахъине буго тушбаби нилъер ракьалда рукIинегIан. Я Дагъистаналда, я Чачанлъиялда, я Гъалгъастаналда кIвеларо залим бегизабизе ратIа чIун.\nГьединаб бергьенлъи щвела нилъ цолъани. Гьале ватIан камурал язикъал нилъ жакъа баркала кьола Туркиялъул хIукуматалъе хIакъикъияб рагIи бицине гьелъ нилъее рес кьун букIиналъухъ.\nНилъеца бицен гьабулеб буго нилъер халкъазе гьабулеб геноцидалъул ва ункънусго соналда жаниб нилъ хIехьолеб гIакъубаялъул. Ва гьелъ нилъее дагьа-макъаб гIаги паракъалъи кьола. Батизе бегьула гьаб нилъер ахIиялъухъ гIинтIамулеб дунялалъ нилъер балагьалъе цIикIкIараб кIвар кьезе бугин абураб хьулги хутIулеб буго нилъер.\nГьале гьаб нилъер конференциялъул аслияб мурад. Нилъеца дандбалеб буго нилъеда цебе бугеб масъала. Масъалайин гьадинаб буго - гIун бачIунеб гIелалъе насихIат кьей. Кин цолъизе бегьулебали, кин эркенлъиялъе гIоло гьабулеб къеркьей гьабизе кколебали. Гьелда тIаса чанго пайдаяб гIакъу кьун буго гьениб».\nЛъалеб букIахъе жиндир заманалда Гуржистаналъул парламенталъ XIX гIасруялда букIараб захIматаб гочин рикIкIана гIурусаз чергессазе гьабураб геноцидлъун. Гьалкъояз Шималияб Кавказалъул хIаракатчагIазул къукъаялъ Украиналъул парламенталдеги буссун гьарана, доб зулму геноцидлъун рикIкIеян абун.\n1944 соналъул 23 февралялда чачанал ва гъалгъал гIагараб ракьалдаса гьабураб депортация геноцидалъул хIужалъун 2004 соналда рикIкIана Европарламенталъ. Амма гьеб къо ракIалде щвезабизе гьукъун буго Чачан\n1944 соналъул 23 февраль. Чачан халкъалъул депортация\nГьеб гуребги – советияб заманалдаго гIадин гьукъулел руго гьеб темаялда хурхарал тIахьалги фильмалги. Ахирисеб мисал бачунеб буго «Буюрана кIочон тезе» абураб киноялъул продюссер Руслан Каканаевас.\nРуслан Каканаев: «Депортациялъул хIакъалъулъ кино бахъизе некIо бокьилаан нижее, нижер гъалгъазулгун чачаназул жамагIаталда. ВатIаналдаса нахъе гъурал Кавказ халкъазда гъорлъ бищун кIудияб халкълъун рукIана вайнахал.\nГьеб балагь киназего кIудияб балагьлъун ккана, гьединлъидал гIадамазул хIисаб гьабизе кколаро гьелъул хIакъалъулъ бицулаго. ГьанжелъагIан халкъ хIехьолеб буго доб зулмуялъул хIасил. Гьеб бихьула квершеллъиялъулгун бугеб гьоркьобакIалдаги, рукIа-рахъиналъул шартIаздаги.\nХасго гьеб сабаблъун баккана пикру кино гьабизе. Доб заманалда бищун захIматаб, бищун кьогIаб къисмат букIана сакъатал, херал ва унтарал гIадамазул. ХIатта хьвадизецин рес гьечIел гIадамазул. Хасго цо гьадинаб хIужа нижеца бихьизабуна бахъараб фильмалда. Хасго Хайбах росулъ лъугьа-бахъараб.\nДоба НКВД-ялъул хъулухъчагIаз аскарияз унтарав, херав чи чIвана I944 соналда. Гьалеха пикру баккараб мехалда хIажалъи ккана сценарий хъвазе. Дица гьеб хIадурги гьабуна. Чанго вариант букIана. Гьелдаса нахъе дун дандчIвана Заурбегов СултIангун. Гьесги жиндирго сценарий хIадур гьабун букIана.\nНижеца гьеб кIиябго сценарий цоцаде жубан, цогояб гьабуна ва кьуна гьелъие "МухIур" абулеб хIалтIул цIар. Гьеб букIана 2011 сон. Нижеца Россиялъул маданияталъул министерлъиялде хитIаб гьабуна.\nГьелда цебе бугеб кинематографиялъул департаменталъ нижеде лъазабуна "Миллияб фильм" абулеб къецазда гIахьаллъизе изну кьолеб шагьатнама кьезе бугин абун. Гьелъ магъалоялъукьа борчIизабулеб буго хIалтIи унеб мехалда ва изну кьолеб буго кинотеатразда ва телеканалазда фильм бихьизабизе.\nНижеца гьеб кино гIурусалъ бахъана ургъунго - Россиялда киназего бихьизаби мурадалда. Ниж цIакъ рохатал рукIана гьелдалъун, амма ахирисеб параялъ щвана пашманаб хабар - шагьатнама нижее кьун гьечIин абураб. ГьабсагIат нижеца гьеб суал дандбалеб буго. Къокъ гьабун гьадин абилаха дица».\nЭР: - Нижеда лъалеб букIахъе 2004 соналда чачаназул депортация Европарламенталъ рикIкIана геноцидалъул хIужалъун. Россия гьеб гIайибалъе мукIурлъулеб гьечIо. Тадежоялъеги, гьанже фильмалги гьукъулел руго доб тарихияб хIужаялъул хIакъалъулъ.\nГIицIго хъвадарухъан Анатолий Приставкиница хъвараб "Ночевала тучка золотая" абураб къиса ва гьелда тIаса бахъараб кино гурони, доб депортациялъул хIакъалъулъ тIокIаб щибниги загьриабун гьечIо Совет Союзалдаги Россиялдаги. Бегьулищ абизе, цIияб геноцид баккулеб бугин - культураялъе, гIелмуялъе гьабулеб? Советияб заманалдаго гIадин.\nРуслан Каканаев: «Анатолий Приставкинил къиса перестройкаялъул заманалда къватIибе бахъана. Хайбах росулъ букIараб хIужаялъул суал цебеги борхизабулеб букIана, хасго республикаялде цIех-рехчагIаз рачIараб мехалда. Жиндир заманалда КIудияб ВатIаналъул Рагъул гIахьалчи Степан Кошуркоца хIаракат бахъана Хайбахь росулъ гьабураб такъсиралъул цIех-рех байбихьизе.\nДов Кошурко Грозныялде вачIараб мехалда гьесде абуна байбихьуда, Хайбах абураб росу республикаялда гьечIин. Хадуб, гьесул хIаракаталдалъун гIуцIун букIана хасаб рагъулаб комиссиялъ. Ва гьеб комиссиялъ дурус гьабуна Хайбах росулъ 1944 соналда НКВД-ялъул аскарияз унтарал гIадамал речIчIун чIван ругеблъи.\nГьанже ккаралъул хIакъалъулъ бицани, лъаларо, бугищ гьеб хурхараб геноцидалъул проблемаялда, гьечIищ? ГьечIин, дида ккола, щай гурелъул дида хадуб лъицаниги хал кквей гьабулеб гьечIо, хIинкъиги кьолеб гьечIо.\nНижеца паракъатго гьаб нижер кинофильм бахъулеб букIана кIиго соналда жаниб. Официалиял идарабаз нижеде тIадецуй гьабулеб букIинчIо. ГIаксалда, Чачан республикаялъул парламенталъ нижее моралияб квербакъи гьабуна.\nСуал батIияб буго. Гьаб такъсиралда хадур цогидал такъсирал тIатине бегьула. 1936 соналда букIараб конституциялъ гIадамазе гIемерал ихтиярал кьолел рукIана. РукIаниги рехсарал хIужаби ккана киса-кирго.\nЖакъаги хIалтIулеб конституциялъ гIадамазе ихтиярал кьола. Гьедин бугониги инсанасул ихтиярал ризго хвезарулел руго. Гьалеха, нижеца бицунеб хIужа гIадамаздаса бахчун тезе гьабулеб къасдалъ хасго гьеб бихьизабулеб буго».\nРуслан Каканаевас гьалкъояз нижер радиоялъе лъазабуна республикаялъул парламенталъги хIукуматалъги изну кьун бугин «Буюрана кIочон тезе» абураб чачаназул депортациялъул хIакъалъулъ бахъараб ва Россиялда гьукъараб кино жибго респубьликаялда гIадамазде бихьизабизе.\nРакIалде щвезабизин, Чачаназулгун-гъалгъазул депортациялъул къурбанал ракIалде швезабулеб къо – ай 23 февраль – кIодо гьабизе гьукъун буго республикаялда.\nРуслан Каканаевас абулеб буго жиндирги, жидерго ишцоязулги хьул хутIулеб бугин гьеб кино тIолго Россиялъул кинотеатраздаги бихьизабизе изну кьезе букIиналда.


Ттул хъуннасса ххаришиву дикIай Мурад Къажлаевлул музыкалия. Ванал ппу ия хирург, му халкьуннал къювурду, щавурду хъин дуллай ия. Мурадрив ур халкьуннал дакIру хъин дуллай.\nБюхттулсса зунттурдал бакIру цIурттачIан гъансса Къапкъазуллал билаятрай чIун-чIумуй ссаврунная музыка баллай бикIайссар тIар. Му музыкалул, му абадшиврул эхолул видурцIусса дур цIанихсса композитор Мурад Къажлаевлул творчество.\nЗунттал халкь – ми музыкалул халкьри, къавтIаврийн ва балайлийн ми вардишссар, варсуйн ва къуттакьяпуйн кунма. ХьхьичIзаманнай дагъусттанлувтурал ниц машан ласайсса бивкIун бур Ватандалухасса, тархъаншиврухасса, ччаврихасса балайрдах булуншиврул. Макьаннаву ва мукъурттиву зат бувчIайсса зунттал халкьуннал музыкалул чулухуннайсса цIакьсса тIалавшингу оьтту-ттурчIавура дуссар. Къапкъазнаву, хаснува Дагъусттаннай, Мурад Къажлаевлул цIа бавни, халкьуннал дакIру музыкалул байрандалуцIунсса ххаришиврул дуцIайссар.\nМурад Къажлаевлул гьавасрал бакIщаращигу ливчуну нанисса бур Дагъусттаннал авадансса ляличIисса маданиятрал аьршлува.\nКомпозиторнал творчество видурцIуну дур зунттал багьу-бизулул образирттал, сипатирттал: хIухчил бивщусса зюннавлул чIу хIала бухлай бур лелуххантрал балайрдал чIурдавух, зунттал щаращал рурцусса кIюла макьанну тIурча, дарссуну лаглай дур хьхьирил щатIал чIурдай.\nРасул ХIамзатов шаэрлугърал символданун ккаллисса куна, Мурад Къажлаевгу ккаллину ур музыкалул символданун. ХIамзатовлул поэзия бувцIуну бур караматсса музыкалул, Къажлаевлул музыка тIурча, вибувцIуну бур поэзиялул. Вай циняв асардугу цачIун хьуну бур шаэрнал композиторнан хас бувсса вай ххуттардиву:\nПусть горы бьют в луну,\nИ бубен блещет, как луна…\nМурад Къажлаевлул ппу ивкIссар цIа дурксса хIакин, инсантурал вичIилун чIу баяврил ва къабаяврил азар хъин дуллалисса. Мунайн барчаллагьрайсса къашайшалтну бивкIссар опералул ва театрданул машгьурсса солистал. Мунал арснал, композитор хьуну, халкьуннан пишкаш бувссар, вичIидирхьунан щакъалихлахисса магьирсса музыка.\nМурад Къажлаевлул усттаршиврул бюхттулшивручIансса ххуллу хьуссар захIматшиврущал архIал анаварссагу. Бакуйннал консерваториялул студентсса чIумала кьамул увну ур ва СССР-данул Композитортурал союзравун. Буттахъал аьрщарайн, Дагъусттаннайн, зана хьуну, ххаллилсса композитортуращал Г. ХIасановлущал, С. Агъабабовлущал ва Н. Дагировлущал сакин дурну дур Дагъусттаннал Композитортурал союзгу. Мунал цаллагу чIярусса шинну дурссар му Союзрал председательну, мунищала архIал РСФСР-данул Композитортурал правлениялул секретарьнугу.\nСимфониялул, эстрадалул ва джазрал произведениярттащал архIал Къажлаевлул жулва ва чил билаятирттал 40-нния лирчусса киносуратирттацIунсса музыка чивчуссар, мукунма балетрал миниатюрардацIунсса, театрал постановкардацIунсса ва циркрацIунссагу.\nМурад Къажлаевлул жулва билаят цимилгу ккаккиялун бивхьуссар дунияллул халкьуннал дянивсса «Золотой Орфей», «Сопот», «Братиславская лира», «Красная гвоздика» тIисса конкурсирттай .\nМаэстро хIакьинусса кьинигу ур, хьхьичIва куна, цалва гьунарданул гужрайну ва ххуйшиврийну, музыкалул жанрардал личIи-личIисса журардайну жува махIаттал, ххари буллай.\nКиях Мурадлул ппу МахIаммад. 1906 ш.\nМурад Къажлаевлул мархри\nКкавкказнаву чIярур хъин-хъинсса аьдатру. Миннувасса цагу – буттал буттахъал кьадру-кьимат, лавгмунихасса хIурмат. Тухумрал тарих – му цила мархрайну ттуршукурдал куртIнивун лаглагисса гужсса кьуватсса мурхьри. Жагьилсса кIурхругу чаннайн, бургъийн личинтIисса, щюллишиврувун дахьлагантIисса буттал аьрщарал, мунивусса мюнпатмунил дурччуну махъри. Тухумрал, агьлу-авладрал тарих марцIсса чIапIуй чичлай айишавугу бигьасса даву дакъассар.\nКъажлаевхъал мархри най бур Гъази-Гъумучиял щайх Жамалуттиннуя – гьарцагу чулуха итххявхсса, цIа ларгсса аьлимчуная.\nМурад Къажлаевлул ниттил ниттил нину Шуаьнат щайхнал душри. Шуаьнатлул душ Рукьижат щар хьуну бур Давуд Къажлаевлун, цувгу хьусса Къажлаевхъал тухумрал гьану бивзману.\nДавудлул ва Рукьижатлул дянив чIявусса оьрчIру хьуну бур, миннавасса цагу – МахIаммад Къажлаев, Мурад Къажлаевлул ппу. Давудлул цIа Дагъусттаннайх ва мунил кьатIух диркIун дур ххаллилсса варсив ва кьяпри бувайсса усттар хIисаврай. Мигу мунал цалва баххайсса бивкIун бур, чув-бунугу бакъача, 19-мур ттуршукулий Къапкъазуллал административ центрданун ккаллину бивкIсса Ттуплислив. Давудлун му шагьру муксса ххуй бивзун бурхха, мунал пикри бувну бур миккусса гимназиялий дуклан цала арсурвавравасса ца – МахIаммад кьаитан. МахIаммад ялапар хъанайгу ивкIун ур арманинал цIа дурксса Авлабар базаллуву цува заллусса дуссукъаттагу бусса гъанчуначIа. Мукун увккун ур кIулшиву ласаврил хъун ххуллийн ялуннинсса медициналул профессор – МахIаммад Къажлаев, Мурад Къажлаевлул ппу.\n«Мурад Къажлаев. Оьрму ва музыка» тIисса луттирая.\nНиттил нину Рукьижат —\nщайх Жамалуттиннул душнил душ цила оьрчIащал. 1900 ш.\nВиричу яхъанай ивкIсса къатрал чIирай ула дирхьунни\nХIалал бувссар ина хIурмат\nСледующая публикация Ссавруннал ясир\nПредыдущая публикация ДантIисса давурттал аьдад


Дагъистаналда "Единая Россиялда" гъорлъ щал ругелали халгьабизе кколин абун суал лъолеб буго Пачалихъияб Думаялъул депутатас.\nРоссиялъул Пачалихъияб Думаялда вугев коммунистазул депутат Валерий Рашкиница тIалаб гьабулеб буго Дагъистаналда ругел ЕР партиялъул вакилзабазул биографиялъул халгьабизе. Гьединаб суал баккана дагьалъ цеве МахIачхъалаялда хасаб операциялъулъ ЕР-лъул вакил чIван хадуб. Рашкиница гьединаб тIалаб лъолеб буго цIех-рехалъул идарабазда цебе.\nКоммунистазул депутат Рашкиница абулеб буго низам цIунулезул рахъалъ пуланал суалалги рукIаго, дов хасаб операциялъулъ чIварав чи ЕР-лъул вакиллъун вищун вугин 2010 соналда. Жалго ЕР-алъ гьелдаса инкар гьабулеб буго. 2008 соналдаго анила гьев партиялда гъорлъа. Гьев депутатасул гIагарлъиялъул пикруялда рекъон, жидер мухъалъул нухмалъиялда ругел цо-цо хIакимзабазулгун гьоркьоблъи лъикIаб букIинчIолъиялъ лъураб бугьтан кколеб рагIула хъачагъазулгун гьесул гьалмагълъи букIанин абураб жо.\nПалхIасил, партиялда гъорлъ ругел вакилзаби аслияб куцалда тIадчагIи рукIиналъ цо-цо дагъистаниязул беццилеб гIадаб бербалагьи гьечIо ЕР-хун. Масала, ЛъаратIа мухъалдаса живгоги хъулухъчи Шарапудин МухIамадовас гьадин бицана ЭР-лъе.\nШарапудин МухIамадов: "ЕР-лда гъорлъ ругел чагIи (гIемерисел) дица рикIкIуна жидеего мунпагIаталъе къватIире рахъарал чагIилъун. Цебе коммунист-партиялде лъугьине захIмат букIана. Гьенир ругел чагIазда лъазе ккелаха щай жал партиялде лъугьаралали. Дора-аниса чагIи рукIине бегьуларо гьенир. Гьев Пачалихъияб Думаялда вугев коммунистазул депутатас борхараб суалги битIараб бугин ккола дида".\nЕР-лда гурелги цогидал партиязда гъорлъ ругин хIалихьатал гIадамалин рикIкIунеб буго "Справедливая Россия" партиялъул Дагъистаналда вугев нухмалъулев ГIумаров ХIажимурадица. Гьединлъидал батIи-батIиял партиязул цIаралдасан цере рахъунел гIадамазул биографиялъул халгьабизе кколин Пачалихъияб Думаялъул депутатас цебе лъолеб тIалабалъул рахъги кколеб буго.\nГIумаров ХIажимурад: "БитIараб суал цебе лъолеб буго. Халкъалъ бищараб парламент Дагъистаналда гьечIо. Гьеб буго цо-кIиго чияс бищараб парламент. Дагъистаналъул халкъалъул ургъалида бищараб жо гуро гьеб. Гьелъие нух буго парламент биххизе биччай. Масала, Рамазан ГIабдулатIиповасул бакIалда вукIун дица гьедин гьабилаан халкъ биччалаан жидеего данде кколел чагIи гьенире рищизе. Гьанже гьеб Аллагьасда лъалаха бажарилищ, бажариларищали. Бажарулеб жо жакъа къоялда дида гIемер бихьулеб гьечIо. Нахъеккун бажарилеб батилаха".\nГьабсагIаталда партиязде гIадамал рищиялъулъ гIадлу гьабизе лъугьиналъ щибго хIасил кьоларин рикIкIунеб буго Болъихъ росдал депутат Муртуз ХIасанхIажиевас. Щайин абуни халкъалъул даражаялда бараб бугила гIемерисеб жо.\nМуртуз ХIасанхIажиев: "20 соналъ халкъалъул пикру хисизабун букIана. Гьединлъидал гьаб заманалъе мустахIикъал ратилаха цIогьалги хъачагъалги. ЯхI-намус бугев чи хIажат ватиларо гьаб заманаялъ. Дир хIисабалда, жакъа тIалъиялъул ихтияр гьечIо чи жанив лъезецин. Щай? Нухмалъиялъ тIамуна халкъ гьединаблъун лъугьине. БетIербахъи гьабизе къваригIиналъ халкъалъул рес букIинчIо цIогьодичIогоги, квешабщиналда тIадрекъечIого чIезеги.\nЩибаб рокъоб эбел-инсуца лъималазда малъулеб буго дуца гьабугейин тIекълъи, ритIухълъи цIунейин. Амма гьединал чагIи гIантал чагIилъун рикIкIунел руго. Дида лъаларо, тавбу гьабизегIаги кколеб батилаха гьанже. Байбихьизе ккола Рамазан ГIабдулатIиповас. Амнистия кьезе ккола - гьалдаса хадуб квешлъи, мекълъи гьабичIого чIезе. Амма жакъа гьел цIогьаздаса рорчIизе бакIги гьечIо - гьезда ракIалде ккани рищиязда гIахьаллъизе, гьел бергьуна".\nЦIарал кинал лъуниги, киналго партиязул мурадалги бицунеб жоги цого бугин абула дагъистаниязул цо къокъаялъ. Гьезул пикруялда рекъон, Дагъистаналда буго гIицIго кIиго партия - салафиязулги тIарикъаталъулазулги. ХутIарал партиял ругин цого коцонир чIварал.


Книга 1. Фессалоникийцам Cтих 2 | Параллельные места\nНужедаго лъала, вацал, ниж гьенире рачІин гІадада ккечІеблъи.\nГьенире рачІиналде Филиппиялда нижее кьураб гІазабги гьабураб инжитлъиги лъала нужеда, бугониги гьениб кутакаб дандечІейги къинабун, нижеца иман лъурав Аллагьас нижер ракІал къвакІизаруна, гьесдасан бачІараб Рохалил хабар нужееги бицине букІине.\nК Филиппийцам 1:30\nК Колоссянам 1:29\n1. Фессалоникийцам 1:5\nЖидее щолеб букІараб хайиралдаса махІрумлъарал гьей гъаравашалъул бетІергьабаз, ккун рачун, Павелги Силаги базаркъотІноре хІакимзабазда аскІоре щвезаруна. Гьелги судиязухъе рачун: – Гьал жугьутІал руго, – ян абуна гьез, – гьаз нилъер шагьаралда питна багъаризабулеб буго. Нилъеца – Рималъул гІадамаз – къабул гьаризеги тІуразаризеги бегьуларел гІадатал тІиритІизарулел руго гьаз. Халкъ цадахъго Павелидаги Силадаги тІаделъана. Къадияз амру гьабуна, тІаса ретІелги бахъун, хьопоца рухеян. ЛъикІго хьопоцаги рухун, туснахъалъур тІамуна гьел. Туснахъалъул хІакимасдаги лъазабуна лъутиларедухъ хъаравуллъи чІезабеян. Гьеб буюрухъ тІубазабун, гьес Павелги Силаги тІамуна туснахъалъул бищунго жанибегІан бугеб рокъор, гьазул бохдузда хІухьдулги рана. Амфиполалдасан ва Аполлониялдасан ун гьел щвана жугьутІазул синагогаги жаниб бугеб Фессалоникаялде. Цогидал бакІаздаго гІадин, синагогаялъуве ун, Павелица лъабго шамат къоялъ тІатІала жугьутІазулгун гара-чІвари гьабуна Илагьиял ТІухьдузда хъван бугелъул хІакъалъулъ. Гьес гьезда бичІчІизабуна ва бихьизабуна МасихІ хвезе кколев вукІаравлъиги хваралъуса вахъине кколев вукІаравлъиги. Гьес абуна: – МасихІ ккола дица нужее жиндир хІакъалъулъ бицунеб бугев ГІиса. ЖугьутІазул гІемерисел, гьезда божун иманалде рачІун, Павелидеги Силадеги цолъана. Иман лъуразда гъорлъ цІикІкІунисел рукІана гьединго Аллагьасе гІибадат гьабулел грекалги, дагьал рукІинчІо къадру-къимат бугел руччабиги. Гьезда жахІда ккарал жугьутІаз, базаркъотІноре ун квешалщинал гІадамал ракІарун, шагьаралда багъа-бачари лъугьинабуна. Ясонил бакІалде рачІун гьез тІалаб гьабулеб букІана Павелги Силаги жидехъе кьеян. Дир гІадинаб къеркьеялъулъ гІахьаллъизе руго нуж. Нужеда гьеб доб мехалъ дилъ бихьана ва гьанже дилъ бугилан рагІулебги буго. Гьелъие гІоло хІалтІулев вуго дун, ва дилъ багъулеб буго гьесдасан щвараб гучаб къуват. Нижер Рохалил хабар, рагІабаздалъун гуребги, Илагьияб РухІалъул хІалкІолъиялдалъунги нужехъе щведал ва гьеб кинабго хІакъаб-кьучІаб бугелъул, нижеда лъала, вацал, Аллагьасе нуж рокьулеллъиги гьес нуж тІаса рищун рукІинги. Нужеда лъала нужее лъикІлъиялъе ниж гьенир кин хІалтІаралали.\nНижер рагІабазулъ я гьереси, я хъублъи, яги рекІкІ гьечІо.\nРохалил хабар тІибитІизабизе мустахІикъал гІадамаллъун Аллагьас ниж рикІкІиндалин нижер рагІаби гьединал ругел. ГІадамал разилъи гуреб, нижер ракІазул хІалбихьулев Аллагь разилъи буго нижер мурад.\nГьересияб рецц-бакъалъул рагІабигун рачІинчІо ниж гьенире, ва боцІи-рикъзиялде хъантІиги бахчун букІинчІо нижер рагІабазулъ. Гьеб нужедаги лъала, Аллагьги вуго гьелъие нугІлъун.\nНижеца гІадамаздаса рецц-бакъ тІалаб гьабичІо – я нужедаса, яги цогидаздаса.\nМасихІил чапарзаби ругилан нужер гьодиде гьир ккезабизе бегьилаан нижеца. Амма каранда хахулеб лъимер бугей эбел гІадин, цІакъ хІеренго хьвадана ниж нужеда гьоркьор.\nНуж нижее цІакъ рокьана! Рохалил хабар нужехъе кьей гуребги, нужее гІоло рухІ кьезеги разилъилаан ниж. ГьедигІанги хиралъана нуж нижее.\nНужеда ракІалда батила гьениб нижеда бихьараб захІмат-гІакъуба: нужер лъиданиги тІад раччун рукІинарилан, къаси-къад чІечІого хІалтІана нижерго бетІербахъиялъе ва нужеда Илагьияб Рохалил хабарги лъазабуна.\nНужги Аллагьги нугІзаллъун руго иман лъурал нужедехун нижер букІараб ракІбацІцІалъиялъеги, ритІухълъиялъеги, гІайиб-хатІа ккезе биччачІолъиялъеги.\nГьединго нужеда лъала, нуж жиндирго ПарччахІлъиялъулги машгьурлъиялъулги бутІа босизе ахІарав Аллагь разилъиледухъ хьвадейилан, инсуца васасда гІадин, нужер щивасда нижеца бицараблъи, гьарараблъи, ракІгьесизабураблъи.\nНижеца кидаго Аллагьасе рецц гьабула, нижеца нужеда Аллагьасул рагІи бицараб мехалъ, гьелъухъ гІенеккун, нужеца гьеб инсанасулаблъун гуреб, Аллагьасулаблъун къабул гьабидал. Гьединаб бугизеги буго гьеб. Божи-иман букІиналъин Аллагьасул ишал нужелъ загьирлъулел.\nАллагьасде ва ГІиса МасихІиде иман лъуразул Ягьудиялда ругел жамагІатазе ккараб ккана, вацал, нужееги, Ягьудиялъул жугьутІаз гьезие кьураб гІадинаб гІазаб-гІакъуба кьуна нужееги нужерго халкъалъ.\nЖугьутІаз чІвана ТІадегІанав ГІисаги аварагзабиги, нижги гьез нахъе гъуна. Аллагьги гьез рази гьавуларо, киналго гІадамазда дандечІунги руго гьел!\nХвасарлъулеб хабар цогидал халкъазда бицине нижее квекІен гьабуна жугьутІаз. Гьелдалъун тІубанго камиллъана кидаго гьез гьарурал квешлъаби! Ахирги Аллагьасул ццин бахъин рещтІана гьезде.\nДоб мехалъ нужедаса ратІалъизе ккедал, – нижго рикІкІалъаниги, ракІалда нужгун рукІиндал, – нуж рихьизе дагьабги цІикІкІун хІаракат бахъулеб букІана, вацал, нижеца.\nГьединлъидал нужехъе рачІине къачІан рукІана ниж, – дун Павелги чанцІулго къачІан вукІана, – амма илбисалъ квалквал гьабуна нижее.\nНилъер ТІадегІанав ГІиса МасихІ вачІараб мехалъ, гьесда цебе, нуж гурони, щал нижее кколел нижер хьуллъунги, рохеллъунги ва рецц-бакъалъул тажлъунги?\nНуж руго нижер чІухІиги рохелги!