Р. Мирзаханов: «Дица низам цIунулел диваналде кьезе руго... »\nГъоркьисала Табасаран мухъалда хасал тадбиразул заманалда чIварав Мирзаханов Рамисица полициялъулал чIвазе хIал бихьанин аби мекъаб бугилан чIезабун буго гьал къоязда Дагъистаналъул прокуратураялъ. ЧIварасул гIагарлъиялъ лъазабулеб буго бащадаб лъагIел сверанини жеги Рамис чIваялда хурхун такъсиргьабиялъул иш рагьун гьечIилан. Къуваталъул идарабазул хIалтIухъабиги жидеца гьев мекъи ккун чIваялъе мукIурлъулел рукIинчIилан. Цебехун рехсараб прокуратураялъул хIукмуялдаса хадуб жидеца тIалаб гьабизе бугила Рамис чIварал гIадамазе букIине кколеб диван гьабейилан абулеб буго гьез.\nГьал къоязда Дагъистаналъул прокуратураялъ чIезабун буго, Табасараналъул Акка росулъ хасаб операциялъул заманалда чIварав, Мирзаханов Рамисиде гьес низам цIунулезде тIадекIанцIи гьабизе хIал бихьанин абун мекъи гIайиб гIунтIизабун бугилан.\n2014 соналъул 21 сентябралда чIварасул рукъалда нахъа бугеб минаялъул бетIергьан, Табасараналъул изну гьечIого яргъидгIуцIаразул къокъаялъул гIахьалчи ГIабдуселим Мирзаханов кквезелъун тIобитIун букIун буго гьеб росулъ хасаб операция. ГIабдуселимги Рамисги гIагарал чагIи кколел руго. Амма гIагарлъи букIаниги ГIабдуселимил экстремистиял бербалагьиязе гIоло Рамисилги гьезулги кинабгIаги хурхенго букIун гьечIо. Гьел тадбирал тIотIулелъул батIи-батIиял щаклъи бижизабулел гьаркьал рагIун рокъоса къватIиве вахъарав Рамис чIван вуго полициялъулаз.\nКъуваталъул идараби Рамис мекъи ккун чIваялъе мукIурлъун гьечIо. Гьелъул гIаксалда, нусги босун жидеде тIадекIанцIанин гьев, цо полициялъулав лъукъизецин лъукъанин гьесилан чIезабун букIана. Гьелда хурхун Мирзахановасда тIад Россиялъул къануналъул 3I7 бутIаялда рекъон такъсир гьабиялъул иш рагьун букIана. Гьелдаго тIаде чIварав - экстремистазул кумекчи вукIанин, гьес хасаб операция тIобитIизе квалквалал гьарунин чIезабулеб букIана къуваталъул идарабазул вакилзабаз.\nЧIварасул вац Мирзаханов Русланица «Эркенлъи» радиоялъе бицана жидер адвокатасул тIалабазда рекъон чанцIулго тIоритIарал экспертизабаз чIезабунила Рамисица лъидениги тIадекIанцIи гьабичIолъи, гьес жив лъукъанани абулев вукIарав полициялъуласги гьереси бицун бугилан.\nРуслан Мирзаханов: «Прокуратураялъул хIукмуялда хъван буго Рамисиде мекъи гIайиб гIунтIизабулеб букIин гурониги, гьес гьабурабилан рикIкIунеб такъсирго букIинчIин гьеб бакIалдайилан. Ай полициялъулазде лъицаниги тIадекIанцIиго гьабун гьечIо. Рамисица носоца гьезул цоясул гъажалда ругъун лъунин абиги мекъи бугилан хъван буго гьениб. Гьеб кинабго чIезабизе кIвана нижер тIалабалда рекъон тIоритIарал чанго экспертизабаздалъун. Гьелда тIадеги дида лъана дир вацас жив лъукъанин абун гIарза хъварав Бабаев полициялдацин хIалтIилев гьечIеблъи. Гьесул вац экстремистазулгун хурхен букIиналда бан жанив тIамурав чи вуго. Гьединал чагIи жанисел ишазул идарабазда хIалтIизе риччаларо. Дицаго цIех-рех гьабулеб мехалда дида лъана низам цIунулез гьев Бабаев цеве-цевеги жидерго чорокал ишал рахчизе хIалтIизавулев вукIараблъи. Гьелдаго тIадеги гьаниб абизе ккола Федералияб хIинкъигьечIолъиялъул идараялда ругел лъай-хъваязул кумекалдалъун дида лъана гьеб къоялъ Табасаран мухъалда яги сверухълъиялда цохIониги хасаб тадбир тIобитIизе хIисабалде босун букIинчIилан».\nГьедин жидедаго лъикIин ккараб жо гьабулеб бугила къуваталъул идарабазул хIалтIухъабаз. Гьезда кинабгIаги гIорхъи-рахъ лъалеб гьечIила, щиб гьабуниги гьездаса гьеб тIаса кколеблъиялда ракI чIун бугин низам цIунулезулилан лъазабулеб буго Мирзахановасул гIагарлъиялъ. Гьелде данде къеркьезе ругин жалилан чIун руго гьел. Гьезул цIакъ ццин бахъун буго Рамис чIван хадуб 8 моцI аниги жеги гьев чIваялда бан такъсир гьабиялъул иш рагьун гьечIолъиялъ.\nРуслан Мирзаханов: «Дир вац чIварал чагIазда ва гьезул нухмалъулесда тIад такъсиргьабиялъул иш рагьейин абун тIалаб гьабизе буго нижеца цIидасан. Гьабщинаб мехх аниги жеги гьеб рагьизе хIалIтIигицин гьабун гьечIо цIех-рехчагIаз. Гьаб сагIат гьеб ишги киса-кибего нахъеги босун Рагъулаб цIех-рехалъул идараялде кьун буго. Гьезухъанги кинал рукIаниги баянал щвезе захIмалъулеб буго. Кин букIаниги нахъе къазе гьечIо ниж. Гьел низам цIунулезда жидеца бокьараб гьабизе бегьулин ккун буго. Гьел ругьунлъун руго щиб гьабуниги гьезие тамихI гьабунгутиялде. Дица гьеб хасаб оператция тIобитIараб къокъаялъул бетIерасда абун букIана ритIухълъи балагьичIого тезе гьечIин дица, гьеб такъсирги нужеца гьабунин чIезабизе бугилан. Гьеб мехалдаги дие хIинкъаби кьезе лъугьана гьев дуца гьел рагIаби цIакъго рагIизарун абунилан абун».\nГьединго Русланица лъазабуна Рамисил ишалда гъорлъ ФСБялъ кьураб официалияб кагъат бугила гьесул экстремистазулгун кинаб букIаниги хурхен букIинчIин абун. ГьанжелъагIан гьев экстремист вугин чIезабизе хIал бихьиялъухъ ва гьереси баянал тIиритIизариялухъги жиндица хасал идарабазда тIасан диваналде гIарза хъвазе бугилан.


«Бихьун лъана, дир вас, бихьун лъана...»\nНилъер халкъалда гIемераб ракъигун гIазаб бихьана. Гьелъие гIиллаби кинал рукIарал лъаларо, амма гьедин букIана. Гьедин бицуна умумуцаги. Гьаб сагIаталда нилъеца пикру гьабурабго гьедигIан мукъсанаб букIараб советияб пачалихъ ва халкъалъул яшав доб заманалъул гIадамаца къабул гьабун букIана цIакъго бечедаб гIумрулъун. Хасго беццулаан хадусел соназда "чIунхутIиялъул заман" абун цIар щвараб Л. Брежневасул нухмалъи.\nНилъеда лъалаха гьеб беццулеб заманалда чиясе лъикIаб ретIелги, гIорцIизегIан жиндир захматалъ гьабураб гIарцухъ бичун босизе нигIматалги, рекIине транспортги букIинчIеблъи. ТIубараб улка эхетун букIана бакI-бакIазда очередазда.\nЧадида, рахьдада, нартида, цIамуда, чакрида хадур. Автобусалъул билет балагьун, троллейбусгун трамвай бачIинегIан, унтараб гIус бахъизе, тохтирасухъе, хIакимасухъе, парикмахерсухъе, тукенчиясухъе, хьитазул устарасухъе, ай бицун божуларо бихьун гурони.\nГьеле гьеб заманалда хIурияталдаса цебе заманаги бихьарав, ракъул соназдагун рагъул заманаялъги гIумру гьабурав кIудияв инсуца абулаан, цIакъ бечедаб заман бачIанин нилъеда тIадеян.\nТIаде цIад щолареб, бакъвараб, хинаб бусенги бугони, кваназе чедги бугони чиясе щиб къварегIунеб цойги, гьелда щукру гьабизе кколин. Гьеле гьев ракъи бихьарав кIудияв инсул магIарухъ рокъоб цагъриниб букIана рагъда цересел соназда жанибе бараб ролъ, гIасруялъул ахиралдаги цагърил тIину бихьичIеб.\nГьединаб нахърател гьабулеб букIана квешаб заман ва ракъи бихьарал умумуца. Бицуна читалъул ххамил тупал рукIанин рагъда цересел соназда кIудияв инсуца Гъумекиб базаралда хIанихъ ва гьацIухъ хисун росарал, пачалихъалъ гьарзаго ххамги биччан гъамсил тIинда хутIарал.\n"Къо къойида релълъунаро, гьаб пачалихъ божи дагьаб жо буго, нилъеда бихьана алъ хIурият бергьун хадуб гьабураб, кигIан халкъ бакъизабураб" - ин киналго ригь арал чагIаца нахърател гьабулаан. ЦIам босун, гIатI босун, сапун босун, ххам босун, холареб щинаб жо буссунаан гъансазухъе.\nГьеб гъансиниб бахчараб жидер "бечелъи" къватIиб бахъизе ккунгутIиялда лъун букIана умумуца "бечедаб заман" абураб цIар. Доздаги нилъедаги батIияб яшавги, халкъги, гIумруги, гьелъул даражаги бихьичIого бугеб хIисаб букIана гьеб.\n90 абилел соназда эркенаб базарги биччан, улкаялъ "маххул пардавги" нахъе бахъун кинабго дунялалъул ретIел-хьитги, квен-тIехги, нигIматалги рачIана Россиялде.\nЛъугIана тукенчагIазулгун лъай-хъваялъ босулеб къайиги, дол цересел дармил гьоркьорлъабиги. Гьанже тукенчи живго лъугьана векеризе босулесда хадув. Пайда щиб, кигIан гIемер жо тукабазда бугониги гIадамазул яшав жеги мискинго букIана.\nГIурус гIарац букIана хун, харжал рукIана дагь, росдал магишат букIана кIала-гъоркье чIван, гIолилал рукIана хIалтIи гьечIого. Кинабго улкаялъул экономика ккана тIабигIиял бечелъаби: газ, нарт, махх, цIул ва цогидабги къватIибе бичун бачIараб гIарцуда бухьараб. 2000 абилел соназул байбихьудаса дунялалъул базаралда бахине байбихьана нартил багьа.\nБареллалъухъ 8 доллар букIараб нарт хиралъана 140 долларалде гIагарун. Улка гучлъана, пачалихъалъул нахърател цIикIана, чиновниказегIан цIикIкIинчIониги, цIикIкIана харжалги гIадамазул, лъикIлъана лъаледухъ гIумруги.\nАмма триллионал нартил долларал нахърател бугеб гучаб улкаялда гьеб I5 соналда жаниб кIвечIо дунялалъул базаралда конкуренция хIехьезе кIолеб, бичун босулеб, я жаниб хIалтIулеб, я къватIибе унеб къайи-цIа, квен-тIех, нигIматал, техника, автомобилал, щибниги гьабун.\nАслияб къагIидаялда гIарац ана армиялъе, полициялъе, госкорпорациязе ва чиновниказе. ГIарац хIалтIичIо гIелмуялда ва цере тIурал технологияззда.\nЖакъа дунялалъул базаралда нартил багьа ахаде арабго нилъ лъугьана гъоркьгоги мискинал бюджеталъул хIалтIухъабазе моцIил харж кьезе кIолареб улкалъун.\nИсана декабралда Дагъистаналда бюджеталъул хIалтIухъабазе харж кьезе гIураб гIарац рагIуларо. Прогнозал бачIунеб соналъул жеги квешал руго.\nАраб риидал гIарац хвезе рагIулин телевизорал ва автомобилал росулел рукIарал гIадамал, лъагIалил ахиралде цIамдай босила, гIатIдай абулеб суалалде рачIана.\nНилъер бугеб жо хутIана ядернияб ярагъги, щиб гьабилебали лъалареб, гIоркь гьечIеб чумадан гIадинаб Крымги, гIорхъолъа ун бечедал чиновникал ва мискинаб халкъ.\nДуе гьел ххамил тупалги, цIамги кида хIажалъилеб , гьел нахъе лъеялъул магIна бугищ, щиб лъалеб гьел хIажалъизе ругищали абурабго, магIарухъ хераца кидаго абулаан: "бихьун лъана, дир вас, бихьун лъана" - ян. Лъалеб букIун буго херазда. Хабар лъикIаб рагIайги


"Балъгояб унти", балъгояб гIумру...\nОфициалияб статистикаялда рекъон, ВИЧ-инфекция бугезул 51 процент Дагъистаналда кколел руго руччаби, аслияб къадар лъимал гьарулеб ригьалъул. ВИЧ-инфекциягун гьарурал лъималазул мухIканаб къадар лъидаго лъалеб гьечIо, гьел хутIулел руго рихьуларел, рахчараллъун.\nКигIаналъ мухIкнаб бугеб Дагъистаналул СПИД-централъ кьолеб официалияб статистикаяли абизе захIмалъулеб буго, ВИЧ-инфекция букIин лъарал гIадамал унел гьечIо Дагъистаналда психологазухъе гурел, тохтуразухъегицин, гьеб къватIибе лъалилан хIинкъиялъ.\nМахIачхъалаялъул Руччабазул консультациялда лъагIалида жанир гьоркьохъеб куцалда ВИЧ-инфекция бугей лъабго ункъо чIужугIадан йосулей йиго сияхIзде. Амма тIолго республикаялда чан ругел гьаруралдаса гьеб диагноз бугел лъималали лъидаго абизе кIвечIин, я СПИД-централъул хIалтIухъабазда, я Дагъистаналъул Сахлъи цIуниялъул минисерлъиялда цебе бугеб СПИДалда данде къеркьеяъул централдайин абулеб буго журналист Анна ХIажиевалъ.\nГьединал лъималазул къисматалде гьелъ кIвар кьун буго лъабго соналъ цебе. Амма гьеб заманалда жаниб жинда кIвечIила цониги ВИЧ-инфекция бугеб хъизангун бухьен гьабизе. ТIоцебесеб гIилла гьединал лъимал рахчулел, къватIибчIвазабичIого информация гьезул хIакъалъулъ толеб букIиналъе, бугила жамгIияталъ гьел къабул гьарунгутIи.\nАнна ХIажиева: «Цониги, ВИЧ-инфекция бугеб лъимадул эбелгун кIалъазе щвечIо дие, жалго тохтураз абула гьел хIинкъулин, гIагарлъиялдацин гIузруялъул бицине. Гьезул къараб, рахарал гIумру букIунеб буго. Официалияб куцалда МахIачхъалаялда кIиго лъимер буго гьеб гIузру бугел, амма хIакъикъияб гьезул къадар дагьабги цIикIкIараб батулеб буго.\nГьединал лъимал унаро лъималазул ахалдеги. ЖамгIияталъ гьел нахъ чIвала. Масала, Краснодаралда цо чIужугIаданалъ чанго лъимер бачун буго хьихьизе ВИЧ-инфекция бугеб, амма гьелъ гIумру гьабураб минаялъул гIадамал данде рахъун руго, гьел лъималалазул рокъоре тIадруссун кьейин, гьездасан жидер лъималазе унти бахинин хIинкъиялъ, ахиркъадги гьей гочун йиго Москваялде. ХIисаб гьабеха, Дагъистаналда щиб букIинеб букIарабали, гьел тIу-тIун ралаан».\nРугила лъугьа-бахъинал лъидаго лъачIогон гьединл лъимал цогидазда гъорлъ рукIунелги. Сулейман-Стальский мухъалда ВИЧ-инфекция бугеб хъизамалдаса гьебго гIузру бугев вас хьвадулев вугила школалде, амма унти букIин бахчулеб бугила. Тохтураздагицин гьеб лъалеб гьечIила.\nВИЧ-инфекция букIин лъайдал, гьеб бахчизе хIаракат бахъулеб буго унтараз.\nПсихологазул кумак тIалаб гьабулеб гьечIо гьединал гIадамаз, гIемерисеб нухалда жалго тохтурал кколел руго психологаллъун гьезие, щайгурелъул къватIибе лъаялдаса къан, цIияв чиясда гьеб бицине хIинкъулел рукIиналъ. МахIачхъалаялда ругел психологияб кумак гьабулел хъулухъазда цIехедал, гьез баян гьабуна, цониги, жидер ВИЧ-инфекция бугев чи, психологияб кумак тIалаб гьабун кIалъан рачIинчIин.\nАнна ХIажиевалъ «Даптар» сурсаталда бахъараб макъалаялда бачунеб буго цогидаб мисал, Лъимер гьабизе йигей гIаданалда Руччабазул консультациялда гIадатияб халгьаби гьабидал лъараб гьелъул ВИЧ-инфекция букIин, гьелде гьеб бахун буго росасдаса, цебеккун гьес цIар бахъулел букIун гьечIо жив унтарав вукIиналъул. Жакъа къоялде 90 проценталдасаги цIикIкIун лъугьа-бахъиналда унтарай йигониги, эбелалъе сахаб, ВИЧ-инфекция гьечIеб лъимер гьабизе рес бугила.\nЦогидаб иш кколеб буго радикалиял диниял бербалагьиял ругел гIадамазул. Масала, гьединал, диниял гIадамаз инкар гьабулила кинаб бугониги медикияб кумакалдаса.\nАнна ХIажиева: «СПИД-централъул хIалтIухъабаз баян гьабухъе, рахчарал, радикалиял диниял бербалагьиял ругел руччабаз инкар гьабулел руго жал росасдаса бахун, ВИЧ-инфекция бугел рукIиналъе мукIурлъизе, гьез толеб гьечIо жидеего медикияб кумак гьабизе, лъимер сахаб гьабизе букIине, цинги лъимер гьабизе заман тIаде щведал гьеб хIужа рагьулеб буго тохтуразда цебе, амма кумак гьабизе кватIун букIунеб буго.\nГьабулеб буго унтараб лъимер, амма гьеб лъимадеги, гьеб тIубан сахаб бугилан справка босун, бахчулеб буго гьеб хIужа. Лъимер захIматго унтун, хваниги, гьез Аллагьасул къадар бугин, алжаналде кколин абун ритIухъ гьарулел руго жалго».\nЖамгIияталъ ВИЧ-инфекция бугел чагIи къабул гьарунгутIиялъ рес кколеб гьечIила хIакъикъиял гIорхъаби лъазе гьеб проблемаялъул, гьединал лъималги хутIулел ругила рихьуларел, гьезего гьечIел чагIилъун.\nНагагь, гьел школалде ритIулел ругониги, медикияб халгьабиялъул документазда лъимер унтараб букIиналъул хъвай-хъвагIай гьабичIогон тезе хIаракат бахъулила улбуз. Официаляб статистикаялда рекъон, Шималияб Кавказалда руго ВИЧ-инфекция бугел 127 лъимер. ХIакъикъияб къадар гьезул цIикIкIараб батулеб буго.\nБицине гьукъарал лъимал\nРигьин гьабиялъе къваригIине бегьула медикияб документ\nТIеренаб рукIкIен - кIудияб балагь\nЭкспертал: ВИЧалъул хIакъалъулъ информация гIолеб гьечIо


13 марталда МахIачхъалаялда нахъойги кьвагьдон руго гIадамал раччун шагьаралда жаниб хьвадулеб автобусалде. Гьеб буго шагьаралда жамгIияб транспорталъул базаялде автобусал жураралдаса гьединаб лъабабилеб хIужа. Автобусазул идараялъул нухмалъулес абулеб буго гьеб бугин шагьаралда маршруткаялда хIалтIулел гIадамаз малъун гьабураб хIалтIийин. Амма гьеб пикруялда тIад киналго рекъолел гьечIо.\nАвтобусалде кьвагьдон руго шагьаралъул рагIалда Шамилил цIар лъураб къватI лъугIулеб бакIалда. Гьеб ккола 44-абилеб мухъалда хьвадулеб пассажирал раччулеб автобус. КIиго моцIгIанасеб заман бана гьеб хIалтIизе биччаралдаса. Пневматалъулаб таманчаялъуса кьвагьдон руго гьелде щалали лъазе кIвечIел гIолохъаби. ТIад рекIарав чиясе щибниги къварилъи ккун гьечIо автобусалъул цIер буго гъурун. Гьеб лъабабилеб хIужа буго автобусалде кьвагьун батараб. ЦIиял автобусал рачIаралдаса жидерго хIалтIуе кIвекIен кколеб букIин бихьидал маршрутка рачунез малъун тIамурал чагIи кьвагьдон ругин гьелдеян бицунеб букIана цебесеб нухалдаги гьединаб иш ккедал. Гьаб нухалъги гьезулго хIалтIи батулин гьебин рикIкIунеб буго МахIачхъалаялъул автобусазул идараялъул нухмалъулев ИсмагIилов Къурбаница.\nИсмагIилов Къурбан: «Гьанже берда бихьичIеб жоялда гьез гьабунилан абизеги кIоларо битIараб бицани, амма цебесеб нухалдаги гьезул хIалтIи букIана гьеб, гьаб нухалъги гьел ратула. Низам цIунулел хIалтIухъабиги, телевидениялдаса чагIиги рачIун рукIана гьенире. Гьанже полициялъулаз тIад хIалтIи гьабулеб буго гьелда. Гьале лъабабилеб хIужа буго гьеб автобусалде кьвагьдаралдаса, ццим бахъиналъе гIурхъи гьечIо нижер.\nЭР: «ЦохIо цIер гъурун гуреб чиясе къварилъи ккун бугиш?».\nИсмагIилов Къурбан: «Автобусалде жанибе баккун буго гулла, талихIалъ лъиданиги щун гьечIо, пассажирал рукIун ратиларишха жанир».\nЖидеца гьедин тезе гьечIила гьеб хIужа, тIокIаб чIечIого автобусалде кьвагьдезе ккани гьел тIуранго гьаглъунищин ругел, жидеца тадбирал гьаризе ругилан абулеб буго Къурбан ИсмагIиловас. Амма щиб тадбирал гьел рукIине ругелали чIванкъотIун бицинчIо гьес.\nАмма автомобиль бачунезул махщалил цолъиялъул нухмалъулев ГIисалмухIамад Набиевас гIахьал гьабулеб гьечIо маршрутка бачунез чагIаз чиги тIамун кьвагьдезе тIамун ругин автобусалдеян абураб пикру. Лъабабилеб нухалдаги гьединаб пасалъи шагьаралда гьабулеб мехалъ кире балагьунин рукIунел низам цIунулелги полициялъул хIалтIухъабигиян гьикъулеб гьес. Гьеб бугин провокациялъулаб кьучIалда гьабураб такъсирлан рикIкIунеб буго гьес.\nГIисалмухIамад Набиев: «Дида киданиги кколаро маршруткаялъул конкуренция сабаблъун ккараб жо бугин гьебилан, конкуренция батаниги гьениб буго сахаб, бацIцIадаб конкуренция. Автобусалги рукIине ккола, таксиялги рукIине ккола. Шоферзабаз гьединаб инжитаб иш гьабуларо. Гьел руго къануналда цере рацIцIадго хIалтIулел гIадамал.\nДир ццим бахъун буго гьедин цоцазде гIадамалги щакдаризе тIамун щибниги хIалтIи гьабичIого ругел прокуратураялдаги, низам цIунулездаги. Гьел кквезе щвечIин, аб добин азарго гIилла бачине буго гьез. Гьеб гурони пайда гьечIел гьезие сундухъ кьолеб моцIалъе 100 000 гъурущ?».\nМаршруткабазул бетIергьаби ахиралде щвезегIанги божулел рукIинчIо шагьаралда цIиял автобусал хьвадизе рукIиналда. Гьединго гьелда божулел рукIинчIо гIадатиял гIадамазул цо бутIаги, гьа гьедин бицунеб хутIулин гьебилан. Амма гьел автобусал хIалтIизе риччаралдаса гIемерав чи вохун вукIана гьелдаса.\nАвтобусалдего гIадин исана кIиабилеб феваралда кьвагьдон ратун рукIана МахIачхъалаялда жаниб хьвадулеб троллейбусалдеги. Гьел ратун рукIана тахшагьаралъул 13 школалда цIалулел санаде рахинчIел лъимал. Гьезул цояс рокъоса босун букIун буго инсул пневматалъулаб таманча, цоцада гьоркьоб махсаро гьабулаго лъачIого кьвагьун анин жидехъаян чIана гьел гьелъул цIех-рех гьабурабго. ЦIер гъуриялдалъун троллейбусалъе ккараб зарал бахун букIана 17 азарго гъурщиде.\nЦIиял автобусазде кьвагьулебцин буго


Грециялда гьатIан къоялъ референдум тIобитIана\nГрециялда гьатIан къоялъ референдум тIобитIана. Гражданазда тIадаб букIана жаваб кьезе жал разиялищ-гьечIищали жиндир улка налъудул кризалъукьа борчIизе гIоло Европаялъул комиссиялъ, Халкъаздагьоркьосеб Валютияб Фондалъ ва Европаялъул Централияб банкалъ цере лъурал шартIзда.\nГьел шартIазда рекъон Грециялъе цIиял кредитал кьезе рес букIун буго хIукуматалъ экономикияб политика кьваризабуни. Гьелде данде чIун руго гIемерал гIадамалги жибго хIукуматги. Референдумалда цебе Грециялъул премьер-министрас халкъалдехун вуссун, ахIи бана гьединал шартIал нахъ чIваялда.\n3 июлялда финансияб щулалъиялъул Европаялъул Фондалъ Грециялда дефолт лъазабуна.\nЕвроцолъиялъул хIисабалда Греция тIоцебесеб улкалъун букIине бегьула еврозонаялъукьа борчIараб. ТIадежоялъеги, тIобитIараб референдум цо-цо политиказ рикIкIула жибго Евроцолъиялъукьа борчIизе Афинабаз гьабулеб къасдлъун.\nЦебеккунго гьабураб х1асилалда рекъон рищарухъабазул бащдабгIан къадар г1ахьалъана референдумалда, ян лъазабулеб буго Франс-пресс агентлъиялъ, ва гьезул цIикIкIараб къадаралъ «йохъилан» абуна.


«Махщалил лъай кьолел цIалул идарабазул букIинесеб кIудияб буго»\nСоветияб заманалдаго нилъер улкаялда рагьун рукIарал хадур цIигьабун гIуцIиялъул заманалда цадахъ къазе байбихьараб мехалдацин къачIого хутIараб Каспийскалъул №6 Профессионалияб техникумалда жакъаги цIалулев вуго 800 саги цIикIкIун чи. 1940 соналдаго рагьараб гьеб цIалул идараялда кIвана бищун захIматал соназдаги улкаялъе жиндирго хадубккунисеб хIажалъи къваригIунеблъи тасдикъ гьабизе.\nТехникумалда цIалулел гIолилал васалги ясалги жакъа ругьун гьарула чанго батIияб махщалие. Гьезда гъорлъ руго ралел бакIазул, автомобилазул, маххул къебелъиялъул, гьединго ратIлил устарлъиялъул махщелал. Гьеб цIалул идараялъул махщелчагIи жакъа дандчIвазе бегьула цохIо Дагъистаналда гурелги гьеб тун къватIирехунги батIи-батIиял магIишаталъул бутIабазда хIалтIулел.\nЖакъа гьеб цIалул идараялда цIалулел руго киналниги 800-саги цIикIкIарал гIолилал васалги ясалги. Жидер гьаниса къватIире риччалел махщел чагIазул бищунго лъикI хIалтIуде къабул гьарулин ралел бакIазул хIалтIухъабиян бицана Эркенлъи радиоялъе техникумалъул нухмалъулев Таибов Калабегица.\nЖакъа гьениса къватIире арал гIолохъаби хIалтIулел ругин Дагъистан бахун къватIир гьединго къватIиса хIукуматаздагиян бицана гьес.\nМисалаъе Таджикистаналда лъел электростаниция ралел бакIаздеги ахIун анин жидер гьаниса цIалун къватIире арал гIолилал, гьединаго Индиялдасаги бугин гьединабго хабар махщелчагIи хIажат ругилан.\nПалхIасил хIалтIи гьечIого жидер гьаниса къватIиве арав чи хутIуларилан абулеб буго Калабег Таибовас.\nГьелъул магIна кколищин жакъа Дагъистаналъул тIадегIанал цIалул идарабазада цIалун къватIире арал чанги чи хIалтIи гьечIого ругеб мехалъ бачIинахъего нужер гIадаб цIалул идараялде цIализе лъугьинго гIакълу бугеб иш кколилан кьураб суалалъе жаваб кьолагоги техникумалъул нухмалъулес абуна жинца тIадеги абилин тIадегIанаб лъайги щварал чанги гIолохъабигицин ругел жидер гьаниса цIалун къватIире арал чагIазда цадахъ хIалтIулел, гьединлъидал хIукуматалъе хIажалъуларев хъулухъчи жидеца къватIиве виччаларин:\nКалабег Таибов: «ХIисаб гьабураб мехалъ баяналъулеб буго нилъеца гIарацги кьун гIадада цIализарулел руго тIадегIанал цIалул идарабазда лъимал. Мисалалъе дир гьанир цIалулел гьечIо медицинаялъул хIалтIухъансул, гьединго бухгалтерал, филологал ва гьел гурел цогидалги гьеб тайпаялъул махщелалъе.\nЩайин абуни жакъа дагъистаналъул медикияб академия лъугIарал чагIи женжелел руго хIалтIиги гьечIо, гьединабго къисмат буго экономистазулги ва филологазулги, гьебмехалъ щибизе дие хIукуматалъе хIажат гьечIел гьединал махщелчагIи хIадурун.\nЖакъа хIажат руго гIицIго жидерго махщалиде улка хIажатал махщелчIаги, гьелде бищунго кIвар кьола нижер идараялъги».\nПрофучилищеялъул нухмалъулев Калабег Таибовас хадубги бицана жидеда гьединго ракIалда бугин Советияб заманаялъго гIадин нилъерго материалалъул хIадур гьабураб лъикIаб ретIел-хьит букъулел цехал рагьизе, гурони щибжойин гьаб кколеб Китаялъулги Турциялъулги щибго гуреб учузаб материалалъул ретIелги ретIун хьвадулел рукIин жакъа гIакълуяб жо гурин:\nКалабег Таибов: «БитIараб бицани квеш букIуна жакъа нилъер мактабазда цIалулел ясазул формаялъухъ балагьидал, Турциялда гьабураб гьеб ретIел нилъер гьаниб бичун босула 600 гъурщиде, амма жибго гьеб ретIел гьабизелъун хIажалъулеб хамм балагьизе лъугьани гьеб жибго буго 600 гъурщидаса хирияб. Гьеб киналъуго щиб бицунеб бугеб? гьелъ бицунеб буго доб 600 гъурщиде гьабураб ретIел лъикIаб гьечIеб материалалъул гьабун букIин.\nЖибго материалги нилъер гьаниб чанго чиясул квердасанги ун, чанго нухалъ хиралъун гурони щоларо нилъехъе. Лъабабизеги нилъер гIадамазул менталитет буго гьединаб гIемераб къайи бичун гуреб чанго жоги бичун гьелъухъ гIемераб гIарац щвезе бокьулел. Гьеб киналъго бицунеб буго нилъер унго–унгояб конкуренция гьечIеблъи».\nПрофессионалияб цIалул идараялда цIалулел гIолохъабазулгун гьабураб гара-чIвариялда гьезул гIемерисел рази ругоан гьенир цIализе рес щвеялдаса. Мисалалъе Лаваша мухъалъул Урмаса Шамсудинов МахIачица бицана школалда ялъуни тIадегIанаб цIалул идараялдаса бигьаяб бугин жиндие гьениб цIализеян:\nШамсудинов МахIач: « ХIисаб гьабураб мехалъ гьаб заманаялъ ТIадегIанал цIалул идарабазад цIалиялъул мукагIалъи гьечIо, жакъа дица гьанив цIалулаго тIасабищараб махщел жакъа ралел бакIазад гIемер хIажалъулеб махщел гьелъ тIаса бищана дицаги гьеб».\nЭР. Хадувккун хIалтIизе киб ракIалда бугеб, гьанивгойиш, ялъуни Дагъистан бахун къватIивищ?\nМахIач: «Балагьилаха, гьаниб дандеккани гьанивго чIела хIалтIун, къватIибехун рес рекъани довеги ина».\nУчилищеялъул азбаралъурго батIи-батIиял махщалие гьел ругьун гьариялъул дарсал кьолеб жаниб хIажатаб къайи цIаги чIезабурал чанго мастерскаяги. МагIарухъа рахъарал гьанире щвезегIан цIализе рачиIнчIого гьеб цIалул идараялъул чанго бутIа гьединго рагьун буго республикаялъул чанго мухъаздаги.


Нахъе бахъараб рейс\nАнцIила цоабилеб августалда бакъанида сагIат анкъо тIубараб заманалъ Москваялде роржине кколаан цудунго босараб билеталда рекъон «ВИМ-АВИА» авиакомпаниялъул аэропланалда. 12 августалда, моцIалъул хIухьбахъиги лъугIун хIалтIуде, Дагъистаналдаса Москваялде щвезелъун.\nРейс нахъ бахъулеб бугин цо сагIаталъ абураб смс лъазаби бачIана телефоналде. ГIиллаги гьечIоан хъван.Заманалда рокъоре щвезе ва нахъисеб къоялъ хIухьбахъи лъугIун хадусан хIалтIуде иналде хIадурлъизе заманги хутIулеб бугин ,тIубараб къоялъ МахIачхъалаялда тира –сверизе ресги бугин абун босун букIана бакъанида билет.\nАмма микьго тIубараб мехалъги роржине колел пассажирал, самолеталда гIодор чIезе цин риччалел рукIинчIо сагIат ичIгоялде хIалтIун хадусанги.\nЛъицаниги пассажиразул ракI гIодобе биччазабулеб калам гьабун лъазабиги гьабулеб букIинчIо, щай гIадамал балагьун чIун ругел, боржине кколеб заманалда самолет боржине ресги кьоларого.\nНижеца самолеталда рекIун ине билет босараб кIиабилеб нух буго МахIачхъалаялдасан жиндир заманалда самолеталъе боржине рес кьоларого.\nЦадахъ самолеталда роржине кколезулгун кIалъаралъай гьабидал гьез нижехъ гIажаибгоги балагьун абуна гьеб кидаго гьабулеб иш бугин МахIачхъалаялъул аэропорталъ ва лъицаниги, кинаб букIаниги миллатги гьабуларин балагьун чIун ругел гIадамазул, гIилла бицунарин , щиб кин лъугьаниги хIехьон чIезе колел лъун рикIкIунин гьез гIадамал абун.\n«Гьеб нужеда тIоцебе бихьулебищ бугеб «-ян дун гIад-хочI цин гьаюна цо-цояз.\nАмма ниж гIажаиблъизаруна, тIадежоялъеги ракъги бакъван нижерго разилъи гьечIолъи рагIун загьир гьабун рукIана.\nРакIалда къан йикIана дандчIвазе москваялъул Домодедово аэропорталде ячIун чIун йигей ясги.\nКиданиги рихьун рукIинчIо самолеталда улбулгун роржунел лъималазул гьеб къоялъ гIадин гIемераб къадарги.\nМахIачхъалаял аэропорталда кинабго чIалгIарал лъималаз гIодор чIезеги толарого, лъималги кверда чIван хьвадилел улбулги, чIучIадиялъ гIодулел лъималги, лъалареб информацияги ,кидал рекIинарулел ,роржинего ругищ гьечIищали.\nНижеца байбихьана аэропорталда цIехезе цо гIаги гьаб рейсалъул жаваб кьолев чи ватулищан. Батана «Старший диспетчер смены»- абун хъвараб кабинет , жаниб канлъи свинабураб. Гьенив жанив ,диваналда гIодов чIун телефонгун хIалев вукIана «ВИМ-АВИА» компаниялъул гIаламатал ругеб ретIелги ретIарав дагъистанияв.\n-Кив вугев сменаялъул цIикIкарав?- абун гьикъана нижеца.\n-ГьечIо гьев, щиб къваригIун букIараб? -ян габуна гьес нижеда.\n-Сменаялъул цIикIкIарав кив вугев ,суал кьезе къваригIун буго щай нижер самолёт боржине биччалеб гьечIеб абун-?\n-Дуе йоржинейищ къваригIун бугеб? Йилълъа, дица рекIинайила мун самолеталда!- ян абун кинабго хабар махсароялде сверизабизе хIал бихьана гьес.\nНижер суалаздаса ворчIизе бакI гьечIолъи бичIарабго гьес ниж тIаса ккезаризе гIамал гьабуна.\n«ГьечIо сменялъул цIикIаравги, гьев жакъа хIалтIуларо, унтун вуго»- ян абун\n«Ватани гьев хисулев чи вукIине ккола, кив гьев вугев, щай жиндирго бакIалда гIодов чIун гьечIев ?»-ян абун ниж цIехолдизе байбихьарабго гьес цевеса инее гIамал гьабуна.\nЦIехолев вукIин бичIарав сменаялъул цIикIкарав вачIана жиндирго хIалтIул бакIалде\nГьес самолет боржине кватIиялъул гIайиб тIубан авиакомпаниялда тIад лъуна.\nКоновалов Владимир: «Дун вуго сменаялъул цIикIкIарав Коновалов Владимир аэропорталъ гьеб компаниялъулгун къотIи гьабун буго. Гьез ритIула самолетал».\n«Нижеца жаваб кьоларо самолетал кватIиялъул. ГIайибги аиакомпаниялда буго»- ян Коноваловасе гIоло жаваб кьуна цогидай аэропорталъул хIалтIухъаналъ.\nКоноваловасул рагIабазда рекъон самолет заманалда бачIиналдаги, гьелъул техникияб рахъалда, ва самолеталда тад бугеб сервисалъул жаваб кьезе кколеб буго «ВИМ-АВИА» авиакомпаниялъул церехъабаз.\nАвиакомпаниялъул церехъаби ралагьулаго ниж цIидасан ккана тIоцеве сменалъул цIикIкIарасул кабинеталда гIов чIун ватун вукIарав чиясухъе.\nГьев вукIун вуго «ВИМ-АВИА» авиакомпаниялъул махIачхъалаялъул аэропорталда вугев цевехъан МухIамад .\nМухIамадица рейс кватIизабиялда бан нижеда гьадин абуна\nМухIамад: «Аэроплан рештIиналъулниги гьелда гьабулеб рацIалъиялъулниги, гIадамазда гьабулеб лъазабиязулниги,киналъулго жаваб кьезе ккола аэропорталъ.\nЖакъасеб къоялъ махIачхъалаялъул аэропорталъул гьечIо ресал гьанире роржунел самолетал киналго къабул гьаризе. Гьединлъидал самолетал бихьизабураб заманалдаса кватIулел руго рачIинеги инеги».\n«ВИМ-АВИА» авиакомпаниялъул цогидав цевехъанас кинбукIаниги нижеда цере жалго гIайибал рукIин лъазе тана .\nСергей Долгополов: «Дунги гIаданлъидал ракI гурхIун буго дир нужеда авиакомпаниялъул рахъалдасан тIаса лъугьаян абизеги бокьун буго. Рейс кватIизабиги самолеталъул техникияб рахъалъул проблемаби ратун, гьел лъугIизарулел рукIиналдалъун кватIана къватIире рахъине».\n«Щай хас гьабун махIачхъалаялде техникияб рахъалъ лъикIал гьечIел самолетал ритIулел нужер компаниялъ кидаго. Гьедин абулеб буго цо-цо пассажираз»?-ян йикъана нижеца.\nСергей Долгополов: «Гьеб суалгун нуж Вим Авиакомпаниялъул генералияв директорасухъе инее ккелаха».\nМахIачхъалалъул аэропорталъулги авиакомпаниялъул церехъабазулги гьечIо цоцазда ричIараб, цадахъаб, гIадамазе, гьел роржунаго проблемаби лъугьунгутIизелъун цадахъ рекъон гьабулеб хIалтIи.\n«ВИМ-АВИА» авиакомпаниялъул цевехъанас бичIуледухъ абуна нижеда гьезда гьабизе кIолеб, яги гьезда бараб жо рейсал кватIизариялда бараб ишалъул букIунареблъи.\nХIакъикъаталдаги щиб жаваб кьелеб сменалъул кIудиясги, гьединго самолеталда тIад лъолеб гъоркье бахъулеб къаялъул гурони иш лъаларел авиакомпаниялъул церехъабазги.\nЖаваб тIалаб гьабизе бегьулел , нижер рейс хъвараб заманаялъ аэропортазда рукIунарелъул.Гьел жиде-жидер рахIатал рукъзабахъе руссараб , къаси сагIат ичIго тIубараб, жаваб тIалаб гьабизе чи гьечIеб заман букIана.\nСагIат ичIгоялда кинги ниж самолеталде риччана.\nНижеда цере рукIана лъимал гъештIа чIварал, свакарал улбул.\nГьале гьезул цо-цоязул бербалагьиял:\nМухIамад ГIисаев: «Дида ккола гьеб аэропорталъул гIайиб бугин. Гьадин, цохIо нуцIихъан кIиго лъабго самолет хадуб цебе цIезабизе кколеб бугони, аэропорталъул рес гьечIо букIине кколеб къагIидаялда хIалтIизе.»\n«Лъималгун цадахъ ,гьадин кватIараб гIужалда Москваялде щвараб мехалъ, рокъоре аэропорталдаса щвеялъул проблема букIунарищ нужее?»-ян гьикъана нижеца Мадинада.\nМадина: «Рокъоре щвеялъул проблема букIинароан, гьанисан роржиналъул проблема букIуна щибаб нухалъ. Цо нухалъ бугеб проблема гуро гьаб гьадин рейсал нахъ рахъи.\nГIадамазул ургъел цин букIунаро гьезие.\nЖеги нуж тIаса лъугьа, нужее къварилъиги гьабуна ян нижеда абичIо, букIине кколеб жоялде гIадин ралагьула аэропорталъулги авиакомпаниялъулги церехъаби рейсал нахъ рахъиялдехун.\nЛъималгунищ ниж роржунел ругел ,яги хIайваналгущ роржунел ругел, гьезие къварилъи букIунаро».\nРакI ракIалъ жидерго къварилъиялъул бицунеб букIани гIадамазе бокьулеб букIинчIо жидерго цIарал абизе яги лъималазе бугеб гIакъубаялъул сурат бахъизе. Мадинал цIарги нижеца хисизабун кьолеб буго\nПалхIасил 11 августалда Вим Авиа компаниялъул самелеталъул , бакъанида 7 тIубараб мехалъ боржине кколеб букIараб рейс нахъ бахъиялъул хIасилалда москваялъул Домодедово аэропорталдасан рокъоре ниж щвана рогьалилъ сагIат 4 тIубараб мехалъ.\nРейс нахъ бахъиялъул хIасилалда кватIун аэропорталде щварал гIадамаздаса кIиго бутIаялъ таксиялъухъ гIарацги босун жидеего хайир гьабизе хIаракат бахъулеб бугоан таксистазги.\nЦо-цо гIадамал рогьинегIан, метро рагьизегIан аэропорталдаго гIодор чIунги хутIана.\n«Нилъер улкаялда гIадамазул ургъел киданиги гьабизе батиларо.»- ян абураб пикрогун рикьарихана 11 августалда МахIачхъалаялдасан нижеда цадахъ роржарал кватIараб рейсалъул пассажирал.


Информалатазул нухмалъулел хъулухъаздаса нахъе лъугьунел руго\n«Газета.ру» интернет-сурсаталъул бетерав редактор Михаил Котов нахъе лъугьана жиндирго хъулухъалдаса. Журналистас лъазабуна, гьединаб хΙукму жинцаго гьабунин. Амма гьес рехсечΙо гьеб галиялъул багьана.\nЦогидал баяназда рекъон, гьеб хΙукмуялъул хΙакъалъулъ гьес лъазабун буго коллегабазда 4 марталда ва лъазабун буго «Газета.Ру» ялъул бетΙергьанлъун кколеб «Эс Ю Пи Медиа» компаниялъул нухмалъиялъулгун рагΙи рекъонгутΙиялъе гΙоло толеб бугин хъулухъин.\nГьебго къоялдаго баянлъун буго Коммерсант FM радиостанциялъул бетΙерав редактор Алексей Воробьев нахъе унев вукΙиналъул хΙакъалъулъ информация. Би-Би-Сиялъул суалазе жаваб кьолаго гьес лъазабуна, жив унев вугин жиндирго хасал багьанаби рукΙунин.


«СИЯДАТ МОЛОДЕЦ ЙИГО» - 28 Апреля 2011 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nСуббота, 18.01.2020, 17:35 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2011 » Апрель » 28 » «СИЯДАТ МОЛОДЕЦ ЙИГО»\n«СИЯДАТ МОЛОДЕЦ ЙИГО»\nГ1емер больницабазде ккаразда лъала, рук1уна кидадай палатаялъуре рач1инаян унтарал жидехъ балагьун ч1арал, рохел-аваданлъигун, х1еренаб, х1алимаб раг1игун гьезухъе рач1унел тохтурзаби.\nГьединай дие йик1ана Бакьагьеч1иса милосердная сестра Абакарова Сиядат. «Милосердная» раг1ул маг1на-цогиясул унти, г1азаб жиндирго г1адин къабул гьабун, гьесие кумек гьабизе бажарилъун бич1ч1ула дида. Лъаларо гьединаб к1удияб гьунар Сиядатилъ бугищали, амма жиндирго х1алт1и гьелъие бокьулеблъиялда ва унтарасе х1еренаб, х1алимаб раг1и бицун бажарулеб бук1иналда дир рак1ч1ана.\nУргъун, бокьун т1аса бищанин жинца тохтурлъиян бицана дида Сиядатица. Ясик1абазул «ругъназда» катан къалей, дару бахуней, къандалъабазда уколал гьарулей йик1унаанин жийилан бицана Сиядатица. Бицинч1ониги бихьулеб бук1ана медсестраялъе жиндирго иш бокьулеб бук1ин, гьей къисматалъ жиндирго бак1алде ячун йик1ин.\nТ1адег1анаб лъай босун врачлъун яхъине рак1алда гьеч1ищан гьикъидал, мединституталде ц1ализе лъугьине ресги гьеч1ила, унтарав инсул т1алаб гьабизеги кколила жинцаян, г1ажаибаб жаваб кьуна Сиядатица дие. (Г1емерищ гьанже дандч1валел эбел-инсуда цебе жидерго налъи к1оченч1ел ясалги хасго васалги). Врачасулалдаса жиндир х1алт1и г1емер интересаб бугила. Врачас диагноз лъолила, назначениял гьарулила. Сестраялъ дару гьабулила, унтарав сах гьавулила. Врачасул бугила хъвай-хъваг1ай г1емераб х1алт1и. Жиндие хъвадаризе гуреб, дару гьабизе бокьулила. Жиндие бокьулила капельницаби лъезе, уколал гьаризе, ругънада катан къазе. Жиндие рохел бугила зах1матго унтарасул къоялдаса къоялде мадар лъугьунеб бихьи, унтарав сахлъи.\nБи бихьизе х1инкъуларищ, ругънаде ялагьизе бокьуларого йик1инарищан абураб суалалъе Сиядатица жаваб кьуна жиндие гьединаб зах1малъи т1оцебесеб курсалдацин бук1инч1илан.\nМедсестралъун х1алт1изе г1ураб лъайги х1албихьиги бук1анищ дур хирургиялъул отделениялде х1алт1изе яч1удасаян суалги кьуна дица Сиядатие. Ц1ияв директор Буйнакскиялъул медучилищеялде вач1индал «лъай г1арцухъ бичун босиялъе» ахир лъунила. Студентасдасаги г1арац гуреб, лъай т1алаб гьабизе лъугьанила. Училищеялъ лъик1аб лъайги кьолила, практикияб х1алт1уе х1албихьиги щолила. Лъалареб жинда малъулила отделениялъул заведующий Ах1мад Х1усеновичас ва г1емер соназулаб х1албихьи бугел гьалмагъзабаз.\nПроцедурная сестра Абакарова Сиядатил х1алт1и релълъун бихьана горида жаниб т1амураб, минуталъ рах1ат лъалареб гвангваялда. Сиядатил х1алт1ул багьа пачалихъалъ бащад гьабун буго 4000 гъурщида. Ц1вакараб столалда нахъа г1одовги ч1ун, бак1 хинлъизабулев вугев чиновникасул «зах1маталъул» багьа гьабун буго 40000 гъурщидаса ц1ик1к1унги. Гьединаб буго нилъер «родной» пачалихъалъул социалияб рит1ухълъиги г1адатав чиясул ургъел, т1алаб-агъазги. Жийго Сиядатил талих1-рохел гъурщазулъ гуреб, рак1алъ ах1ун т1аса бищараб махщалилъ бугин ккола. Г1умруялъулъги батаги гьей сахаватаб рак1алъул ясалда талих1. Амма хъизан лъараб, лъимал лъараб мехалъ гъурущ х1ажалъич1ого бук1унаро. Гьайгьай, х1ажалъила гьеб Сиядатиеги. Бокьилароан рит1ухълъи гьеч1олъиялъе жакъасеб къоялъул цогидабги мекълъи-т1екълъиялъ бокьулеб х1алт1удаса рак1 буссинабизе.\nАхиралдаги. Отделениялъул Заведующий А. Мух1амадовас «Сиядат молодец йиго»- ян къимат кьуна. Сиядатил х1алт1уе рак1-рак1алъулаб х1урматгун жийго гьелъие баркалагун гьелъ дару гьабурав Г1. Г1исаев.\nПросмотров: 709 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 5.0/1


Бусурбабаз байбихьулеб буго кIал кквезе\nДунялалъулго бусурбаби хIадурлъулел руго исламалъул ункъабилеб рукну тIубазабун кIал кквезе. ТIаде щвана хириял лъабго моцIазул цояб Шагьру-Рамазан. Исана гьелъул тIоцебесеб къо ккола июлалъул ичIабилеб, талат къо. ГIадатлъун билълъухъе Дагъистаналда бахIсал къотIун гьечIо жеги кIал кколеб къоялда хурхун. «Эркенлъиялъ» къасд гьабуна гьеб хIужаялда сверухъ лъугьун бугеб ахIвал-хIалалъул хIакъикъат лъазабизе.\nЧачаназулги, Гъалгъаязулги гьединго Татаразул республикабаз итни къоялъ официалияб куцалда лъазабуна июлалъул ичIабилеб къоялъ жидеца кIал кквезе бугилан. Гьединго дагъистаниязда Рамазан моцI баркун итни къоялъ информ.алатаздасан цере рахъана муфтий АхIмад хIажи ГIабдулаевги, республикаялъул нухмалъулев ГIабдулатIипов Рамазанги. Амма Дагъистаналъул рухIияб идараялъул пресс-хъулухъалъул вакил ГIумаров МухIамадрасулица бицана талат къоялъ кIал кквезе бугилан абураб чIванкъотIараб хIукму гьабун гьечIин жеги идараялъилан. СагIудиязул доба цIияб моцI бихьанилан абураб лъазаби жидехъе щвани итни къоялъ маркIачIул какдаса хадуб жидеца гьеб киназдаго лъазабизе бугилан бицана гьес «Эркенлъи» радиоялъе. Амма гьес гьединго тIаде жубана Дагъистаналда бугеб заманаялъул роценалда рекъон хIалтIулел хIукуматаздаги талат къоялъ кIал кколеб бугони кквезе бугин гьанибги, гурони кквезе гьечIилан.\nГIумаров МухIамадрасул: «КIиго батIияб къагIида буго кIалкквеялъул. ТIоцебеселда рекъон цIияб моцI бихьарабго ккола ва бичччала кIал. КIиабилеб къагIида буго хIисаб-гIелмуялъул тартибалда рекъон кIал кколеб. Хасго гьаб заманалда техникаялъул къуват цIикIкIараб мехалъ бищунго гьелде кьола кIвар. Мисалалъе жакъа 11 тIубараб мехалъ моцI бихьани метер кIал кквезе ккола. БихьичIонани кIал кколароха, шаргIияб хIукмуялъги абулеб буго гьедин. Амма Чачаназги татаразул республикаялъги лъазабуна метер кIал кквезе бугилан. Дидаги ккола Дагъистаналдаги метер ичIабилеб июлалъ кIал кквелилан».\nАмма щибаб соналъ рази гьечIого рукIуна гIадамал кIалкколеб къоялъулъ киналго цойиде рачIараб хIукму букIунарилан, гьедин чанго мухъалда цо ялъуни кIиго къоялъ цебе, я хадуб ккола тIоцебесеб кIал, гьединабго гIала-гъважа букIуна кIал биччалеб къоялъги. Муфтияс абураб рагIуда хадур рилълъине кколел чагIи ругин нилъ, цо къойин гаргадулел рукIинчIого рухIияб идараялъ рахъги ккун щайин гьал рукIунарелилан абуна гьелда тIасанги МухIамадрасулица. Ругин цо гьединаб къапила рухIияб идарялъ абураб рагIуде гIамалги гьабичIого жалго лъугьун кIал кколеб къо чIезабулел, гьезда гьабизе кIолеб жо гьечIин жалго Аллагьас гIодорусинаруни гурониян.\nГIумаров МухIамадрасул: «ГIемерисез метер кквезе буго кIал. Щайгурелъул Дагъистаналда гIемерисез мугъчIвай гьабула хIисаб-гIелмуялде. ГIемерисезда нахърилълъунарел цо-цо даргиязул росаби ругоха, кIал кIиго къоялдасан гурони кколарин жидецаян абулел. ИнкарчагIи ругоха гьел, щиб гьезда гьабилеб, Аллагьасда цебе гьез жидецаго кьелаха жаваб».\nГъоркьисалаги ва гьелда цебе букIараб соналде дандекун исанаги Рамазан моцI бищун багIарараб риидалил гIужалде дандекколеб буго. Ният гьабуралдаса кIал биччазегIан гьоркьоб заманалъул хIисаб гьабуни гIага-шагарго 18 сагIат гIанасеб заман кколеб буго. ГIемерисеб гIолохъанаб гIелалъе гьеб ккола гIумруялда жаниб тIоцебесеб нухалъ бищун къо кIудияб заманалда дандеккараб кIал кколеб моцI. Амма Аллагьасе рецц гьабизе кколин тIадеялдаса тIаде иман рекIелъ щулалъулеб бугин, кIалкквеялъул хиралъи бичIчIарал гIолилал тIадеялдаса тIаде цIикIкIунел ругин Дагъистаналдаян абулеб буго МухIамад Расулица. Гьелъие нугIлъи гьабулин къаси таравихIалъул какде рачIунел гIадамазул читIир кIодолъулеб букIиналъги.\nГIумаров МухIамадрасул: «Нилъ дагъистаниял киданиги жалго реццун цере рахъинчIо. Бихьинал гIадин Аллагьасе тIагIатги гьабун руго киналго. Иманги цIикIкIун буго щивасул рекIелъ, исламги къо бахъанагIан щулалъулеб буго республикаялда. Гьелъие мисалалги гIунги тIокIал руго, таравихIалде рачIунел гIолохъабиги гIемерлъулел руго, квана-гьекъезе гIадамал унеб бакIалги Рамазан моцIалъ хIалтIулел гьечIо, мехтизарулеб лъимги тIокIаб бичулеб гьечIо гьезул гIемерисезулъ. Щукру гьабизе бегьула Аллагьасе, АлхIамдулиллагь».\n"Рамазаналъул чадир" абураб цIарги лъун сапаралъ унев вукIа, ялъуни гьобол-гьудул гьечIе нухлулав вукIа ва гьезулалда релъараб ахIвал хIалалде ккарал гIадамазе кIал биччазе санагIалъи букIине кваназе хасаб бакI хIадурун буго МахIачхъалаялъул аслияб мажгиталъул азбаралда.


МахIмуд ва гьесул заман\nАваразул шигIру-кечI битIун ХъахIабросулъа МахIмудил "ханлъиялда" гъоркь букIана\nБащдаб гIасруялъ халат бахъараб Кавказалъул рагъул кьогIлъиги, Кавказалдаса капурлъи бергьинги кочIолъги магIабалъги ахIун букIана.\n"Гьанже гIоде, гIолилал, гIодор бутIрулги кьабгIун, гIешдерил Щулалъул гохI щвана капурзабахъе..." - ян хъвана жиндир заманалъул машгьурав рагIул устар Хьаргабиса Бегилас. Амма ХIХ абилеб гIасруялъул ахиралде гIаламалъе бокьун букIана кIочене рагъги, кьалги. Гьелдаса свакан рукIараб гIадаб жо.\nДида цо магIарулас абулебцин рагIана, кигIан кIудияв лоти ва тIадагьав чи вукIарав гьев ХъахIабросулъа МахIмуд вукIарав, щибаб къоялъ гIадин берда цере бугеб гьадав АхIулгохIил къиса къалмиде босичIев. Жеги гьеб рагъ кIоченчIел, гьелъул бихьарал гIадамал цадахъ рукIана досдаян. Дир хIисабалда халкъалъе хIажат букIинчIо гьединаб кечI.\nСвакан рукIана рагъаздасаги, камияздасаги тIурал бияздасаги. ТIаде жоялъе магIарурал гIуруслъизарулеб империялъул экспасияги букIана гIасруялъул ахиралде. Гьелъул рахъалъ ХХI абилеб гIасруялъул байбихьуда цогидав радикалияв шагIир ГIадаллоца МахIмудие ва доб заманалъе бадибчIвай гIадин хъвана:\nРокьи гьоркьоб гьечIеб кьалул хабаралъ,\nКеп кьолареб шагIир щобде вахана.\nНужер гIид батани дир бертинилан,\nБейтал хъван ахIана хъахIбалъиялде - ян. ХIасил калам ХХ гIасруялда повесткаялде бачIана рокьул кечI. Кинабго Аваристан асир гьабуна МахIмудил рокьул кучIдуца.\nМагIарулазул кечI халкъалъухъе щвана ахIун абулелъул. Амма живго МахIмуд гIемер ахIизе лъикIав вукIинчIин абула. АхIулеб букIун буго гIемерго борхатаб гуреб гьаркьица.\nРагIи-рагIи ккун кьолеб букIун буго. МахIмуд машгьурлъун вуго чияца, жиндсаго ахIизе кIудияб махщел, гьаракь-бакъан бугел кочIохъабаца ахIун.\nХасго лъикI МахIмуд ахIулев кочIохъан вукIанин абула Игьалиса ГIарашил ГIумар абурав кочIохъан. Игьелдерил молода МахIмуд гIодов ккарабго лъаларо, Магьдилас лъукъарав гьев ХъахIабросулъе восулеб мехалда лъаларо, ГIарашил гIумарица абунила гьал рагIаби:\n"Меседил гIадалнах, гарцул гвангвара\nГIадада хвелилан хиял букIинчIо" - ян абула.\nЦогидаз гьел живго МахIмудил ругин чIезабула. ХIасил калам магIарул шигIрияб адабияталда ХъахIабросулъа МахIмудица лъуна щулияб, биххи гьечIеб кьучI ва гьеб нухдаса ине байбихьана цIиял гьунараз.\nЭльдарилавгун ГIанхил Марин МахIмуд кIудияв гIелелде хвана, ана. Гвангъараб ва къокъаб букIана гьезул гIумруги, шигIрияб гьунарги. МахIмудил заманалъул шагIирзабазулъ цIар арав, кутакалда пасихIав чи вукIана ТIелекьа Этил ГIали.\nГьесул вачIин МахIмудилгун ЧIанкIал нухдасан букIана. Цоял кучIдулъ гьев ЧIанкIагун, цогидалъув МахIмудгун къосизе бегьула кочIол ритм, сипатал, пикру загьир гьабулеб къагIидаялъухъ балагьун. Данде ккве машгьураб ЧIанкIал "Лъукъараб ритIучI" абураб кечIги, Этил ГIалил "Гьолокье сапарги". Цого чияс хъварабин ккола. ЧIанкIал кочIолъ рекIел асарагун сипатал:\nЛъаралъ кьалбал ругеб гъветI,\nКар биччан зодой уна.\nЗигардизе къасд буго\nКъадар дургун хъвазегIан... - руго. Гьебго лугъаталда, ритмалда, рагIи абулеб къагIидаялда хъвалеб буго Этил ГIалица Гьолокь берталъ йихьай гьудулалъул сипатал гьарун:\nКъуръаналъул хатI гIадал\nХалатал кьунсрул руго.\nХарде ритIучIил гIадал,\nЧIурканал лугбал руго..."- ян. ХIасил калам, ЧIанкIал нухдаса МахIмуд вачIана. МахIмудица гIезабуна тIабараб гIел цIиял шагIирзабазул. "ГIезабуна" абураб рагIул магIна ккола гьесул нухдаса рачIанин хадусел абураб.\nЭтил ГIали букIана хIикматаб гьунар ракIалда рагIи чIезе. Бицуна, цо нухалда МахIмудица ахIараб халатаб кечI ахIун бахъарабго ГIалица рагIи-рагIи ккун такрар гьабунин.\nГьаб хIалалъ азул шигIрабаз босун Дагъистан бугеб мехалда Хунзахъ тIалъиялда машгьурлъана цIияв чи. ТIубанго аздаса батIияб мацI бицунев. Гьеб рагIарав МахIмуд цо цIад балеб хаслихълъиялъул къоялъ ана гьев вихьизе ЦIада росулъ щвезе. Гьелъул бицине буго иргадулаб макъаялда. Хабар лъикIаб рагIайги.


Гьеб программаялда рекъон, тIолабго Россиялда эркен гьабураб басрияб мина-карталъул (гIадамал жанире рахъараб цIиялъулги) гIатIилъи бахана 15 млн кв метралде, жеги гьабизе хIажатаблъун буго 112 млн кв метр. Басрияб мина-карталъул багьа гьабулаго хIисабалде босула гьелъул кIиго тайпа: «Ветхое жилье» ва «Аварийное жилье» абураб.\n«Ветхое жилье». Минаялъул гьединаб хIал бугин рикIкIуна, гьелъул каркасалъул ялъуни тIолабго минаялъул 70 процент (ганчIил ялъуни бетоналъул бугони), 65 процент (цIулал бугони), чIезарун ругел нормативаздасаги жагъаллъараб батани. «Аварийное жилье». Мина гьединаблъун рикIкIуна гьелъул кьучIалъул, къадазул, каркасалъул 50 процент ва цIикIкIун жаниб гIумру гьабизе хIинкъи бугеб хIалалда бугони. ГIемертIалаяб мина гьединаб букIин чIезабуралдаса нахъе (гьеб гьабула госжилинспекциялъул хIалтIухъабаз халгьабидал, экспертазгун специалистаз кьураб къиматалдаса хадуб районалъулгун шагьаралъул администрациялъул хIукмуялдалъун) гьениб гIумру гьабулел гIадамал кIванагIан хехго нахъе гочинарула администрациялъ бихьизабураб минаялъуре. Гьеб заманалда бан бахъараб мина гьечIони, администрациялъ гIуцIараб комиссиялъул къотIиялдалъун, гьезие кьола жиде-жидер рукъалда рекъараб гIатIилъи бугеб цоги рукъ босизе гIарац.\n«Ветхое жилье» программаялъул буго дагьаб батIияб низам. Гьеб программаялъул реестралде мина босидал, гьениб гIумру гьабулел гIадамал хъвала цIияб минаялде рахъине ругезул иргаялда. БатIи-батIиял гIиллабаздалъун гьеб заман халатбахъиналъул хIужаби гIезегIан кколел ругониги, къабул гьарун ругел нормативазда рекъон, цIияб минаялде рахъиналъул суал тIубазе ккола лъагIалида жаниб. ЦIияб рукъ балагьидал, гьелъул бетIергьанас шагьаралъул яги районалъул бетIерасулгун хъвала къотIи-къай ва цо моцIида жаниб гьев вахъине ккола гьениве. Гьебго заманалда жаниб, гочунаго къайи-цIа баччизе муниципалитеталъ гьесие чIобого чIезабизе ккола транспортги (гьеб низам хIалтIула цо нухалда).\nГьеб программаялда бихьизабун буго цIунизе тIадаб чанго хIужаги.\nЦIияб рукъ кьола басриялда хъвай-хъвагIай (прописка) гьабун букIарав чиясе.\nБасрияб мина жагъалаблъун лъазабуралдаса хадуб хважаинасул ихтияр гьечIо гьениб бугеб рукъ бичизе, нагагьлъун бичани, судалъ гьеб даран рикIкIуна законалда данде кколареблъун.\nКоммуналияб рокъоб гIумру гьабулев вукIарав чиясе (гьениб гьесул хъвай-хъвагIай букIун батани) цIияб минаялда кьезе ккола живго бетIергьанаб рукъ.\nЦIияб минаялда чIезарун рукIине ккола киналго коммуналиял шартIал (ток, лъим, газ ва цогидабги).\nЦIидасан кьолеб рукъ букIине ккола басриялдаса къечIеб, гьелъул гIатIилъи букIине бегьуларо цо чи рикIкIун I8 кв метралдаса дагьаб.\nЛъугьараб ахIвал-хIалалда рекъон, жагъалаблъун бихьизабураб мина, тезе бегьула капиталияб ремонт гьабунги, жанир ругел гIадамалги кирениги гочинаричIого.\nЦоги кIвар бугеб суал. Мисалалъе, цо пуланаб гIемертIалаяб мина пачалихъалъул идарабаз программаялъул сияхIалда гьоркьобе, жеги босун батичIони, гьеб «гъалатI» битIизабизе бегьула минаялъуб гIумру гьабулел гIадамазги. Гьелъул буго гьадинаб низам. ТIоцебе, шагьаралъул администрациялде гьабизе ккола хитIаб (гьелда рехсон рукIине ккола мина-рукъ нужер букIин чIезабулел документал, кадастровияб паспорт, щибаб тIалаялъул план, мина ялъуни гьелъул бутIа басралъун бугин абураб экспертаз кьураб къимат, минаялда ругел шартIал гIумру гьабиялъе захIматаллъун лъугьун ругин абураб гIарза).\nКIиабизе, администрациялъ гIуцIараб комиссиялъ, 30 къоялда жаниб дандбала гьеб хитIаб, мухIкан гьарула суалал, хъвала акт ва битIула администрациялде.\nЛъабабизе, администрациялъ гьабураб хIукмуялда рекъон мина босула программаялде гьоркьобе, чIезабула гьениса гIадамал ине ругеб мина-карт ва гьелъие бихьизабураб заман.\nЦо-цо хIужаби дагьал мухIкан гьариялъе ниж дандчIана ДРялъул Госжилинспекциялъул хIалтIухъабигун ва кьуна гьезие чанго суалги.\n- Гьеб программа кин гIумруялде бахъинабулеб бугеб нилъер республикаялда?\n- Республикаялда билълъанхъизабулеб гьеб программаялъул заказчик ккола ДРялъул хIукумат. Гьеб хIадур гьабула ва гIумруялде бахъинабула ралел бакIазул министерствоялъ, хадуб халкквей чIезабула хIукуматалъ, капиталияб бакIал раялъул фондалъ, госжилинспекциялъ ва ХIисабалъул палатаялъ. РФялъул хIукуматалъул № 47 хIукмуялда рекъон, пуланаб гIемертIалаяб мина жагъалаблъун чIезабизе ккани гIуцIула администрациялъул, госжилинспекциялъул, цIа свинабулезул, санитарияб хъулухъалъул ва цогидал идарабазул вакилзабиги гьоркьоре унеб хасаб комиссия. Гьелъул хIалтIуе байбихьи лъола техникияб рахъалъ минаялъул ва гьелда сверухъ бугеб ахIвал-хIалалъул госжилинспекциялъул специалистас кьураб баяналъ. Гьеб комиссиялъул хъвай-хъвагIаязда, хIисаб-суалазда мугъчIвайги гьабун районалъул яги шагьаралъул администрациялъ къотIула хIукму. Гьеб киналъулъго гIахьаллъи гьабизе бегьула минаялъуб гIумру гьабулел гIадамазги, амма гьеб тIадаблъун гьабун гьечIо.\n- Жагъалаблъун чIезабураб минаялъуб гIумру гьабулел гIадамал гьеб хIукмуялда рази ратичIони, щиб гьабизе кколеб?\n- Мина жагъалаб бугин абиялда рази гьечIез, лъиданиги бачIеб комиссияги данде гьабун, нахъеги гьабизе ккола цIияб экспертиза. Гьелъул хIукму официалияб комиссиялдаса батIияб батани, хъвазе ккола судалде гIарза. Судалъ къотIула хIукму.\nКIиабизе, законалда рекъон тIадаб буго администрациялъ чIезабураб заманалда жаниб бихьизабураб минаялда рахъине, шагьаралъул щиб авалалда гьеб батаниги. - Гьеб программаялде гьоркьове ккарав чиясул, мисалалъе, буго цо рукъалъул квартира ва гьесие бокьун буго цIияб минаялъуб кIиго рукъалъулаб щвезе. Бугищ гьесул гьединаб рес?\n- ЧIезабураб нормативалда рекъон, цо чиясул букIине ккола 18 кв. метралдаса дагь гьечIеб гIатIилъиялъул рукъ. Жиндирго бугелдаса цIикIкIараб гIатIилъи бокьарав чиясул ихтияр буго администрациялъулгун къотIи-къайги гьабун, кколеб гIарацги тIаде кьун, гьединаб квартира тIалаб гьабизе.\n- МахIачхъалаялда бугеб жагъалаб рокъоса гочинавулесул ихтияр бугищ цоги шагьаралда гьединабго рукъ тIалаб гьабизе?\n- БакIалъулаб администрациялде хъвазе ккола гьединаб мурад загьир гьабураб кагъат. Рукъалъул базаралъулаб багьа, хIакъаб жо, лъицаниги кьоларо, амма гьесул квартираялъул бугеб ахIвал- хIалалда рекъараб багьаги, цIиялде вахъунаго унел харжалги хIисабалде росун, гьесие кьола гIарац (гьелъул къадар мухIканго чIезабула администрациялъ гIуцIараб хасаб комиссиялъ). Гьесул ихтияр буго гьеб гIарцухъ Россиялъул бокьараб шагьаралда, жиндиего бокьараб ва гIарцул къадаралда рекъараб рукъ босизе.\nПрочитано 129 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 02 декабря 2019 13:52\nДругие материалы в этой категории: « Барахщуге гIарцуда\tМайин кьураб гIарац хIалтIизабизе лъалеб гьечIони… »


2019 соналъул кIиабилеб июналда ватIаналда букъана имам Шамилил наиб ХIажимурадил жаназа\nАбулеб букIана «щалали лъазе кIвечIез», Азербайжаналъул КIахъ районалда букIараб хобги рагьун, ХIажимурадил жаназадул хутIел Хунзахъ районалде босун бугин ва гьениб букъанилан абун. Гьеб «бахIарчияб» ишалъул бетIерлъунги вихьизавулев вукIана Башкортостаналдаса РФялъул Пачалихъияб Думаялъул депутатлъун кколев ХIажимурад ГIумаров.\nГьеб лъугьа-бахъин сабаблъун бахъана ахIи-хIур ва дагъистаниял рикьана кIиго бутIаялде. Цояз рахъккуна гьел «бахIарзазул», кIиабилез гьеб иш рикIкIана цIогь гьабилъун. Нижее бокьун гьечIо гьеб кинабго понцIозабизе. Амма хадурккун гьединал гъалатIал риччангутIиялъул мурадалда хIасилал гьаричIогоги гIоларо.\nБукъараб бакIалдаса жаназа батIияб бакIалде боси (исламалда рекъон)\nГьеб иш ккелалде чанго къоялъ цебе бицунеб букIана ХIажимурадил жаназа магIарухъ букъизе рагIулин. Наибасул ирсилавлъун кколев МухIамад-ГIарип ХIажимурадовасдаго цадахъ нижеца гьеб хабар къабул гьабуна иргадулаб маргьа хIисабалда. Амма гьеб маргьа батичIо. Кинабго гьабун бугоан МухIамад-ГIарипидаса балъго ва машгьурав тарихчи ГIалибег Хъазанбиевасги гьесги кIиабилеб июналда кьварараб гара-чIвари гьабун буго ХIажимурад ГIумаровасулгун. «Щай нужеца, лъиданиги гьикъичIого, гьеб иш гьабураб? Щай гьикъичIеб ХIажимурадил ирсиласулги, власталъулги, исламиял гIалимзабазулги пикру?» - абураб суалал кьун руго гьез депутатасе. Щун гьечIо мухIканал жавабалги. Гьелде тIадеги, загьирлъун буго, Хунзахъе рахунеб бакIалда, БакьайчIи росдада гIагарлъухъ жаназа букъизехъин букIараблъи. Амма, М.-ГI. ХIажимурадовасги ГI. Хъазанбиевасги цIадулгун махсараялъул хIасил лъикIаб кколареблъи гьесда «бичIчIизабун» хадуб, наибасул жаназа кьун буго гьесул ирсилазухъе ва букъун буго Хунзахъ.\nГIажаиблъизе бачIуна цо-цо магIарулазул бичIчIигьечIолъиялда. «БитIараб иш гьабун буго, ХIажимурадил жаназа нахъе боси», - ян абулеб буго цо-цояз. Гьезул мантIикъалда рекъон, нилъеца рухъизе кколел ругоха Мадинаялда бугеб Шамил-имамасулги, Веденоялда бугеб СалтIаса шайих Узун-ХIажилги, Чачаналда бугеб Хунзахъа Ахъбердил МухIамадилги, Турциялъул Къарсалда бугеб кIаралазул ГъалбацI-дибирилги хобал ва гьезулги жаназаби росизе кколел руго ватIаналде. Жидерго иш ритIухъ гьабиялъул мурадалда, цо-цояз далиллъун бачунеб буго гьадинаб мисал: Таргъуялда вукъун вукIарав тIоцевесев имам ГъазимухIамадил жаназа, Шамил-имамасул бихьизабиялда рекъон, Генуб росулъе боси ва гьениб букъи. Амма кIочонеб буго гьадинаб хIужа: Таргъу доб заманалда мутIигIлъулаан Россиялъул империялъе ва рикIкIунаан тушбабазул ракьлъун. Жаназа росулъе босиги рекъонкколаан исламалъул тIалабалда. Империялъулгун рагъ унеб заманалда имамас ГъазимухIамадил жаназа ватIаналде босизабиялде бащалъулищ жакъа ккараб лъугьа-бахъин? Жакъа нилъги рагъулелищ ругел Азербайжангун? Добаги гIумру гьабулеб буго бусурбабаз, гьездаго гьоркьор – магIарулазги лезгиязги. Гьезие ХIажимурадил хоб букIана хасаб игIланлъун, ватIаналъулгун бухьен тасдикъ гьабулеб памятниклъун. Гьезулги ццим бахъинабуна гьеб лъугьа-бахъиналъ.\nАзербайжаналъул властьги халкъги\nЖидерго «бахIарчияб» иш тасдикъ гьабизелъун рехсолеб буго гьадинаб хIужаги: «Азербайжаналъул власталъги бакIалъул гIадамазги рехун тун букIана Дагъистаналъул бахIарчиясул хоб ва дол (Азербайжаналъул власть) рохун руго жаназа Дагъистаналде босиялдаса».\nГьечIо гьеб гьедин. Дица гьаниб рехсела тарихчи Рудольф Ивановасул «ХIажимурадил хIакъалъулъ хIакъикъат» абураб тIехьалдаса кескал. Гьесги кьочIое росун руго машгьурав тарихчи-краевед Булач ХIажиевасул хъвай-хъвагIаял. Б. ХIажиев ун вукIана Азербайжаналде, «ХIажимурад тарихалда ва биценазулъ» абураб тIехь хъвалеб мехалда.\nРехсарал тIахьазда кьурал баяназда рекъон, ХIажимурадил хоб, жамгIияб хабалалъ гьечIониги, киданиги букIинчIо рехун тун. Гьеб рикIкIунаан бусурбабазе хирияб зияратлъун. 1950-абилел соназул ахиралда, Азербайжаналъул гIелмабазул академиялъул гIалимчи-археолог МухIамадгIали ХIусеновасул хIаракаталдалъун, цебелъуна ХIажимурадил хоб Азербайжаналъул тарихияб памятниклъун рикIкIине кколин абураб масъала. 1862 соналдаго ХIажимурадил вас Гулаца хабада лъураб зани жагъаллъун букIана. Гьединлъидал, 1959 соналъул сентябралда М. ХIусеновасул экспедициялъ гьеб зани щвезабуна Азербайжаналъул тарихалъул музеялде. Музеялъул гIелмияб советалъул данделъиялда хIукму гьабуна ХIажимурадил хоб цIигьабун къачIазе. Заниялда гIарабалъ гьабун букIана гьадинаб хъвай-хъвагIай: «Гьаб буго Хунзахъа ХIажимурадил, магIарулав Сеид уш-шагьидил («шагьидазул бетIергьанчиясул») хоб. Гьижрияб 1268 сон (1852 с.)».\nАмма щаклъи букIана хабалъ хIакъикъаталдаги Лев Толстоясул къисаялъул аслияв багьадур вукъун ватиялда. Гьединлъидал М. ХIусеновас хитIаб гьабуна Азербайжан ССРалъул нухмалъиялде, республикаялъул компартиялъул тIоцевесев секретарь Имам Жадемир огъли МустIафаевасде. Гьес ихтияр кьуна хоб рагьизе, Азербайжаналъул тарихалъул музеялъул гIалимчагIазулгун дандчIаялдаги гьес гьадин абуна: «Шайих Шамилил наиб машгьурав вуго тIолабго дунялалда ва тIолабго дунялалъе лъазеги бокьун буго, гIицIго хрестоматиялдаса цIалдохъабазе щолел баянал гурелги, кин гьев хваравалиги».\n1959 соналъул июналда, власталъул ихтияралдалъун, рагьана ХIажимурадил хоб. М. ХIусеновасул баяназда рекъон: «ТIолабго хоб цIезабун бугоан гъутIбузул кьалбаз, хварасул рахIат хвезабугеян абулеб гIадин. Гвангвара нижеда батичIо, гьединлъидал ХIажимурадил хоб гьеб батиялда щаклъи хутIичIо нижер. Жаназа букIана мугъалда бегун. Гвангвара букIинчIо. БукIинчIо ХIажимурадил кинабгIаги алат-къайиги. РатичIо лахIдуялъе лъурал къаналги. РакIалде кколеб букIана, ХIажимурадил жаназа, бусурманаб къагIидаялъ букъичIого, гвандинибеги рехун, тIаде ракьги хъван, тун бугилан абун. Нижеца хабаде ракь хъвана. Эхетизабуна мармаралъул цIияб заниги. Зонода бикIунги букIана, цо хIарп гьоркьоса камичIого, 1862 соналда лъураб заниялдаса хъвай-хъвагIай».\nГьелдаса нахъе ХIажимурадил хобалъул тIалаб гьабулеб букIана Азербайжаналъул гIелмияб академиялъул тарихалъул институталъги тарихалъул музеялъги.\n1960-абилел соназда, нухмалъиялда Вали Ахундов вугеб заманалда, берцинго къачIана ХIажимурадил хоб. ЧIезабуна гьелда хадуб кидагосеб бербалагьи. Азербайжаналъул нухмалъиялде ХIайдар ГIалиев ккараб мехалда (1960-абилел соназул ахиралда) ХIажимурадил хобалъе кьуна Азербайжаналъул тарихияб памятникалъул статусги, гьеб босана пачалихъияб тIалабалде гъоркьеги. 2001 соналда Азербайжаналъул гIелмабазул академиялъ къватIибе биччараб памятниказул сияхIалда гьеб рехсон буго 670-абилеб номералда гъоркь.\n«ГьабсагIаталда (2012 соналда) ХIажимурадил хобалъул тIалаб гьабулеб буго КIахъ ва Шеки районалъул нухмалъиялъ. Азербайжаналда сапарал гьарулаго, нижеда бичIчIана, гьанжесеб Азербайжаналъги цIакъ кIудияб адаб гьабулеб буго ХIажимурадил. Азербайжаналъул лъабго батIияб власталъ (императорасулги, коммунистазулги ва гьанжесеб демократиябги) къимат гьабулеб буго хIинкъигьечIев бахIарчиясул...», - ан хъван буго Р. Ивановас.\nКидаго гуро тIадчIун тIалаб гьабулеб букIараб ХIажимурадил хобалъул. Гьелъул хIакъалъулъ цо чанго соналъ цебе хъван букIана «ХIакъикъаталдаги». Гьениб гIумру гьабулел магIарулаз хоб сверун чали гьабуна, хабаде боцIи бачIинчIого букIине. Амма гьеб хIужаги кьочIое босун, бегьулароан наибасул хоб балъго рагьизеги гьесул жаназа Дагъистаналде босизеги. Юридикияб рахъалъул гуро дица бицунеб бугеб, бицунеб буго моралияб рахъалъул, гIицIго КIахъ, Закатала ва Белокан районазда гIумру гьабулел нилъер магIарулазда цебе гуребги, Югалда ругел мадугьалзабаздаги, Азербайжаналъул власталдаги, халкъалдаги цебе бугеб жавабчилъиялъул хIакъалъулъ. Дагьал памятникалищ ругел Дагъистаналъул ракьалда, лъицаниги тIалаб гьабуларел, рехун тарал? Я власталда гьел рихьуларо, я гIадамал гьезде регIуларо.\nГьелде тIадеги, ХIажимурадил хоб рагьун буго хашго, сундулго ургъел гьабичIого. Хабада сверухъе бан буго ракь, жаназаялъул цо-цо бутIаби гьенирго хутIун ратизецин бегьула.\nГьанже нилъер буго ХIажимурадил кIиго хоб: Санкт-Петербургалда, Антропологиялъулгун этнографиялъул музеялдаго жеги хутIараб гвангвараялде тIаде гьеб масъалаги хIажат букIанищ наибасул рухIалъе?!\nБичIчIизе захIматаб иш ккана. Кинго абизеги кIоларо гьелдалъун «тарихияб ритIухълъи чIезабунилан» абунги.\nПрочитано 92 раз\tПоследнее изменение Вторник, 18 июня 2019 11:10\nДругие материалы в этой категории: « Баракатаб тадбир\tБайрам »


Гъарабагъалъул би » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n«Нилъер умумузул цIар букIунаан, ЦIоралде чабдахъ ун, чол илхъи хъами», - абун хъвана ЦIадаса ХIамзатица. Гьел чабхъенал гьариялъе батIи-батIиял гIиллаби рукIунаан. Масала, КIудияв ГIумаханасул заманалда Кавказалда кверщел гьабун букIана магIарулаз ва гьеб ахIвал-хIал хисизабизе ракIалде ккарав ханасе гIадлу гьабизе аваразул чодулал къватIире рахъунаан. Жакъа ЦIоралда ругел миллатцоялги рахIат хун руго, МугIрузулаб Гъарабагъалъул рагъ цIилъизабизе бокьарал руккалаби дунялалда цIикIкIунел рукIинги бихьун. Исанасеб ноябрь моцIалдаги гьеб цIадул коронире канал хIухьдул рехана.\n2014 соналъул 12 ноябралда, Азербайжаналъул аскарияз, речIчIун жоги, бортизабуна НКРалъул (МугIрузулаб Гъарабагъалъул Республикаялъул) рагъулаб вертолет. Бакуялъ лъазабуна Армениялъ жидер гIорхъода кьалулал ругьунлъаби гьарунин, жидер зодобе боржараб ва Азербайжаналъул ракьалде гьужум гьабизехъин букIараб гьезул Ми- 24 жидеца бортизабунилан. НКРалъулаз баян кьуна гьеб вертолет, Армениялъул гуреб, жидер букIанин, ва Бакуялъ ракълил къотIи бихханилан, гьелдалъун рагъ цIидасан гьелегьине рес бугилан.\nНКРалъул бортизабураб Ми-24-ялъул экипажалъул лъабавго чи хун вуго. Гьеб вертолет бортана гIорхъода, Азербайжаналъул рахъалда. Пилотазул жаназаби рукъизе кьеян тIалаб гьабулеб буго НКРалъулаз.\nГьеб вертолез бортизабиялда цадахъго, ракьалдасан кIиябго рахъалъ цоцазде гьабулеб кьвагьиги цIикIкIана Гъарабагъалда. КIиябго рахъалдасан камиялги руго. Амма Бакуялъги Еревангун Степанакерталъги ( НКРалъул тахшагьар) цоцазде бугъулеб буго сундулго гIайиб. Цо сордо-къоялда жаниб 40 нухалъ, рекъел биххизабун, кьвагьданин жидер рахъалде Армениялъул аскариялилан лъазабуна Бакуялъ.\nЛъалеб букIахъе, Гъарабагъалъул рагъ байбихьана, 1988 соналда МугIрузулаб Гъарабагъалъул автономияб областалъ (НКАО) жиб АзССРалда гъорлъа батIалъанин лъазабиялдалъун. 1991 соналъул сентябралда НКАОялъул тахшагьар Степанакерталда эрменияз лъазабуна жидеца НКР гIуцIанилан. Гьеб республика пачалихъ кколарин, гьеб лъазабиги закон хвезаби кколин, советиял соназда букIараб автономиялдасаги махIрум гьабунин жидеца Гъарабагъилан багъарана Баку. Цинги байбихьана рагъ. Гьеб кьалул гьабица гIемерал гIадамал ххенана, гьездаго гьоркьор – Бакуялъ фронталъул коронире ритIарал ЦIоралъул магIарулалги. 1994 соналъул 12 маялда азербайжаназги эрмениязги ракълил къотIи хъвана. Гьеб документалда рекъон, Азербайжаналдаса нахъе ана Гъарабагъги жеги анкьго районги. Ракълил къотIи хъваниги, чияца рахъарал (оккупация) ракьал тIадруссинаризе кколилан ахIи къотIуларо Азербайжаналда. ГIизраилалъухъа, СШАялъухъа, Россиялъухъа хIалкIварабщинаб ярагъги босулебго босулеб буго Бакуялъ. Гьарзаго чIегIернарт бугеб ракь ккола Азербайжан. Гьеб бечелъи бичун щварал долларал унел руго цIи-цIияб ярагъ босиялъеги.\nПолитика ва хасго геополитика шахматазул хIаялда релълъинабула чанги. Гьеб дандекквеялъулъ гIемераб ритIухълъи буго. Кавказалда сверухъги геополитикияб нуси речун ва речунеб буго дунялалда ругел батIи-батIиял къокъабаз ва пачалихъаз. Цо гIолилазул форумалда нижеда цеве вахъарав Россиялъул политологасде гIенеккараз суалазул цIад базабулеб букIана Азербайжаналда ва Армениялда тIасан. Югалъулаб Кавказалъул гьел пачалихъаздехун Кремлялъ гьабулеб сиясаталъул хIакъалъулъ гьадин абуна политологас: «Армения Россиялъул стратегиялъулаб союзник ккола, Азербайжан – стратегиялъулаб партнер». Балагьараб мехалда, Москваялъе бокьун буго «бацIалги гIорцIун, гIиги цIунун» хутIизе. Партнерасдаса союзник гIемер цевесев гьечIищха. Армениялда буго Россиялъул рагъулаб база. Гъарабагъалъул Ми- 24 Бакуялъ бортизаби Россиялда данде гьабураб жо кколилан рикIкIунел эксперталги руго.\n«Миллат» басмаялъ исана риидалги хъван букIана Гъарабагъалъул балада балагь бекьизе бокьарал чагIазул цIайи цIикIкIунеб бугин дунялалдаян. Западалъул пачалихъаз санкциялъул «цIорораб рагъ» лъазабураб Россиялъе кIванагIан гIемер зарал гьабизелъун, Баку Гъарабагъалде гьусулеб бугилан абураб пикру буго цо-цо экспертазул. Эрменияз Гъарабагъ некIсияб жидерго ракьлъун рикIкIуна ва гьелде Арцахилан абула. Азербайжаназдаги арменияздаги гьоркьоб бугеб дандеккунгутIи рукIалиде ккезабизелъун, гIуцIун буго ОБСЕялъул Минскалъул къокъа. Гьелда гъорлъе уна Россия, Франция ва США. Амма гьалгощинал соназда жаниб НКРалъул статус ва цоги суалал роцIцIинаричIо гьеб къокъаялъ.\nПолитикаялъул къагIида буго, официалияб куцалда цо иш гьабулеб, неофициалияб нухдасан цоги рекIкI ургъулеб. МагIарулаз абухъего, басиялъ гIощтIол гIоркь хъублъизабула. Исана ноябралда кьал цIилъидал, ОБСЕялъул Минскалъул къокъаялъги Армениялдагун НКРалда ва Азербайжаналда лъазабуна ракълида рукIайилан. Амма, абуларищха, гьури хъвачIого, гIучIги багъаруларин ва цIа гьечIелъусан кIкIуйги баккуларилан. МагIарулазул халкъиял асаразулъго рехсараб Гъарабагъги хутIараб ЦIорги ракълида хутIи буго магIарулазул мурадги. Нилъер, магIарулазул, пачалихъги МИДги гьечIониги, чияр мурадазе гIоло кидаго тIезегIан гIемераб би гьечIо магIарулазул.\n» Сверун къужрузги ккун, къварид буго ЦIор\n» «Чодасан рагъарал дол гъолодисел»\n» ЧIаралдаса ГIадалав Ибрагьим\n"Бац1ги,циги багъана,цараца би ч1ик1анаян"абухъего ч1езе бокьун буго къажаразе,жалги ракьанда ч1ун,рагъул коронире лезгиялги ,маг1арулалги,цоги Азербайжаналъул халкъалги рит1ун(.


Россиялъул хIукуматалъул бетIер Дмитрий Медведевасда лъикIаблъун бихьулеб буго гIадамаз жидерго хасаб магIишаталда хьихьун бугеб боцIи-панзалъул къадар дагьлъизабизе. Гьединаб тIадкъай гьес кьун буго улкаялъул росдал магIишаталъул министр А.Ткачевасе. Лъалеб гьечIо гьеб суал фермеразул магIишаталда хъинтIизе бугебищали. Гьединал тадбирал тIоритIулеб бакIалда жакъа феремеразул ругел проблемаби рагIалде рахъинаризе квербакъани лъикIаб букIинин хIукуматалъейин рикIкIунеб буго Дагъистаналъул фемеразул ассоциациялъул нухмалъулев ГI. Гiабуриковас.\nЖидерго магIишат гIуцIарал росдал магIишаталъул хIалтIухъабазухъ бугеб гIи-боцIул къадар дагь гьабизе бегьула Россиялда кватIичIого. Гьединаб тIадкъай кьун буго улкаялъул премьер Дмитрий Медведевас хIукуматалъул министразе. «Эркенлъи» радиоялъ гара-чIвари гьабурал гIадамаз гьеб хIукмуялъул рахъкколеб гьечIо. «Дагъистаналъул фермеразул ассоциациялъул» нухмалъулев ГIабдурахIман ГIабурикIовас абулеб буго ракьул реформа гьабун хадуб кинабго мухъде бачIунилан.\nГIи-боцIул къадар дагь гьабиялъе бугеб гIилла мухIканго баян гьабулеб гьечIо Россиялъул премьер Дмитрий Медведевас. Амма улкаялъулго экспертаз хъуй бахъинабуна гьеб хабар рагIарабаго. Россиялъул «Фермеразул магIишаталъул ассоциациялъул» нухмалъулев, Владимир Плотниковас абулеб буго Россиялда гьадинги дагьлъулеб бугин гIи-боцIул къадар, гьеб хIукму гIумруялде бахъани росабиги рехун тун ине ругила росдал магIишаталъул хIалтIухъаби, лъицайила гьеб мехалъ гIи-боцIиги гIезабизе бугеб? Россиялъул хIукуматалъул вице-премьер Альфред Кохица гьеб мисал дандекколеб буго араб гIасруялъул 50-абилел соназул ахиралда, Совет хIукуматалъул вукIарав нухмалъулев Никита Хрущевас гьабулеб букIараб хIалтIуда. Гьесги добмехалъ кIанцIун вахъун гIи-боцIул къадар дагь гьабизе тIамунила жидерго магIишаталда гIи-боцIи хьихьун рукIарал гIадамал, чанго соналдаса Совет хIукуматалъ къватIиса баччизе байбихьанила росдал магIишаталъ гIезабураб нигIмат. 25 соналдаса абуни додинаб гучаб пачалихъги бихханила. Гьанжеги гьебго гьабизе тIамизехъан ругилан Медведевас гIи-боцIухъаби. Гьелъ расги лъикIаб хIасилалде рачине гьечIилан буго экспертазул пикру.\nЖакъа Дагъистаналда росдал магIишаталъул 80 процент хIалтIизабулеб буго жидерго магIишатги гIуцIун ругел чагIаз. Амма гьезул щивас кигIан къадаралда гIи-боцIи хьихьун бугебали мухIканго лъалеб гьечIо. ГIи-боцIул хIакъикъияб къадар мухIканго чIезабизе захIматаб масъала бугилан абулеб буго Дагъистаналъул тIолалго фермеразул ассоциациялъул нухмалъулев ГIабдурахIман ГIабурикIовас.\nДмитрий Медведевас гьединаб хIукму гьабиялда нахъа щиб бугебали жинда лъаларин, гьеб суал жеги рагIа-ракьанде щун хIадур гьабун гьечIелъулилан абуна гьес «Эркенлъи» радиоялъе. Амма гьеб хIукмуялъул гьесги рахъ кколеб гьечIо. ХIукуматалъ бищун цебе тIубазе кколеб суал бугин ракьул суалилан абулеб буго гьес, гьеб тIубани роцIцIунин хутIараб суалги. Кин гьебали гьадин баян гьабуна гьес нижер программаялъе.\nГIабдурахIман ГIабурикIов: «ХIалтIизаруларел чагIазухъа нахъеги росун, хIалтIизарулел чагIазухъе кьезе ккола ракьал. Жиндирго магIишат бугев чиясе бихьизабураб жо буго нилъер гьаниб кIиго гектарги бащдабги ракьул, гьеб ракьул бутIаялдаян абуни хIукуматалъ бихьизабураб къадарцин хьихьун бажаруларо боцIул. Гьебмехалъ боцIи хьихьулез тIадеги ракь балагьизе ккола. Кинабго ракь хIукуматалъул къайимлъиялда бугеб мехалъ официалияб гуреб куцалда ракь балагьун гьесухъа бажаруларо. Гьебмехалъ хъван къотIигун босизе ккола гьес жиндего ракь. Гьедин кIиго гектаралдасаги цIикIкIун ракь гьесул бугони, гьев чиясул живго жиндасаго фермер лъугьуна, магъалоги кьолев, официалияб куцалъ хъвай-хъвагIайги гьабурав. Гьебмехалъ гьес жиндирго бугеб гIи-боцIул къадарги бахчуларо хIукуматалдаса, ракьги бихьизабула жиндихъго бугеб. Гьеле гьедин жибго жиндасаго роцIцIинабизе кIолеб мехалъ, гьаз\nабулеб буго гьесул гIи-боцIи дагь гьабизе кколилан. Щиб гьес чIван-хъун тIагIинаризейиш гьел кколел? Гьедин гьабуна араб гIасруялъул I930-абилел соназда кулакал гьарулеб мехалъ. Щиб гьелъул ккараб: чIван-хъун тIагIинабун гIи-боцIиги пасат гьабуна, бакъуца холеб халкъги букIана. Гьеб жо нух гуро. Нух буго дица абухъе ракь гьеб хIалтIизабулев чиясухъе кьей.\nСтаврополалъул губернаторас абулеб буго жиндирго магIишаталда 15 азарго гIиги хьихьарав чи вугин жидер доваян. Ватани гьев чиясда аскIовеги ун гьикъизе ккола гьесда, дуца гьеб гIи кинин хьихьун бугебилан. Дос абизе буго пуланаб гIаммаб магIишаталъухъа бичун босанин жиндица ракьилан. Гьеб мехалъ гьеб гIаммаб магIишаталъул нухмалъулесда абизе ккола: «Ле, гьудул, дуца хIалтIизабун бажарулареб ракь хIукуматалъехъе нахъеги кьечIого щай гьев чиясе балъго бичулеб?», - ан. Нахъеги босун кьела гьеб ракь гъов жиндирго магIишат бугев чиясухъе. «Ма, гьудул, гьале дуе ракьги. Дуе бокьани 30 азаргоги хьихьейин гIиги боцIиги», - ян абуни, воххуца холаго босула гьес. Гьеб рес цIунизе кколеб бакIалда гьабулеб буго гIаксалда, гьев чияс ракьги босулеб ункъо щуго нухалъ кIудияб багьаги кьун. Гъоб ракь кодоб бугел колхозалги, совхозалги кколел руго помещикал, жиндирго магIишат бугел чагIазул абуни гьарулел руго кулакал. Гьеб сиясаталъ нилъ лъикIаб жоялде рачунаро. ХутIа-хутIарабги росдал магIишаталъул нигIматги хиралъизе буго, гIадамалги хIалтIизе гьечIо, хIасилги киналго пашманаб ккезе буго.\nДоб къватIисел хIукуматазул нигIматазе лъазабураб гьукъа-къаялдасаги (эмбарго) квешаб букIине буго гьеб сиясат. Гьелдалъун гIадамалги цIакъ рази гьечIого рукIине руго росдал магIишаталъул нигIматал хиралъидал: гьан хиралъизе буго, рахь ва цогидаб нигIмат хиралъизе буго. ГьабсагIаталда гъоз хъвела гъоб боцIи ва бичила, хадуб щиб гьабизе бугеб, къватIисанги бачIунеб гьечIони, нилъецагоги гIезабулеб гьечIони? Гьеб мехалъ рукIине ккелаха доб цебе ракъул заманалъ гIадин: рузман сордоялъ гьанги цIетIе тIамун, хутIарал къояз бугеб жоги кванан…».\nБокьани векьарухъан вукIайин гьев, бокьани вехь вукIайин, росдал магIишаталъул хIалтIухъанасе кьезе кколин гьесие хIалтIизабизе гIурабгIан къадаралда ракьги, гьесие чIезаризе кколин хIажатал шартIалгиян абулеб буго ГIабудархIман ГIабурикIовас. Гьеб жо тIалаб гьабулеб букIанин жиндир заманалда Столыпиницаги, гьеб гьабулеб букIанин хадуб Лениницаги «ЦIияб экномикияб политика» абураб программаги хIалтIизабизе биччан, гьеб гьабизе къваригIун бугин жакъаги. Амма гьелъие квал-квал гьабулеб бугин чвантиниб гIемераб гIарацги бугел, амма векьарухъанасул захIматалъул къатIра жидедаги бихьичIел бизнесчагIазги, олигархазги. ГIабдурахIман ГIабурикIовасул пикруялда Россиялда бищун бечедго росдал магIишат бугеб мех букIун буго П. А.Столыпин Россиялъул империялъул премьер-министрлъун вугеб заман. Доб мехалъ кваналеб букIанин цохIо жидецаго гIезабураб нигIмат, къватIиб хIукуматалда гIезабураб нигIматги Россиялде къазе биччалеб букIинчIин.


Микьго соналдаса щвараб бергьенлъи\n2012 соналда Лондоналда тIоритIарал Олимпиялъул хIаязда, эркенаб гугариялъул рахъалъ Россиялъул тIаса бищараб командаялъул мухъилъ, 120 кг цIайиялда цеве вахъарав Билал Маховасе щун букIана мазгарул медал. Гьесда цадахъ лъабабилеб бакIалъе мустахIикълъун вукIана Ираналдаса речIчIухъан Комейл Гасемиги. Россиялъулав доб Олимпиадаялда къун вукIана гIарцул призер Давит Модзманашвилидаса, ираналъулавин абуни -Олимпиялъул чемпионлъун вахъарав Артур Таймазовасдаса.\nГьал къоязда Халкъазда гьоркьосеб Олимпиялъул комитеталъ лъазабуна Давит Модзманашвилигун Артур Таймазов Лондоналъул Олимпиялъул хIаязда допинги хIалтIизабун гугарун рукIин чIезабунин. Гьелда бан, рехсараб гIуцIиялъ хIукму къотIана 2012 соналъул Олимпиялъул хIаязул меседил медалал Билал Маховасегун Комейл Госемие кьезе. Олимпиялъул хIаязда тIоцебесеб ва кIиабилеб бакIал ккурал спортсменазул бидулъ допинг батиялъул ва гьел медалаздаса махIрум гьариялъул хIужаби дунялалъул спорталъул тарихалда жеги ккун рукIинчIо.\n-Олимпиялъул хIаязул меседил медаль щвезе букIиналдаса чIухIула. Амма гьелдаса нахъе микьго сон сверун букIиналъги батила, гьеб хIужаялъ рекIее цо кIудияб асар гьабичIо. Цо-цо чагIаз, гIуцIабаз Россиялъул спорталда данде, битIахъе рагъ балеб заманалда, нилъее Олимпиялъул меседил медаль кьей буго цIакъ божизе захIматаб иш. Баркала буго доб заманалда дида аскIор рукIарал киназего, -ян бицана Билал Маховас.\nГугариялъул рахъалъ Ираналъул федерациялъ Халкъазда гьоркьосеб Олимпиялъул комитеталъ къотIараб хIукму рикIкIунеб буго ритIухъаблъун. Амма Гасемил пикруялда рекъон, гIицIго гьесие кьезе кколеб букIун буго Олимпиялъул меседил медаль. Жив къунила чемпионасукьа, Махов гIарцул призерлъун гьавейилан лъазабуна гьес.\nДругие материалы в этой категории: « Аслияб масъала - яхI бугеллъун куцай\tДагъистан чIухIарал, мугIруз куцарал »\n12:56, 30 июля 2021, 176\n12:20, 30 июля 2021, 161\n10:52, 30 июля 2021, 274


ЦIех-рех гьабурал рикьизе бегьула кIиго тайпаялде: цоял газет –журналалгун телевизоралдасан пайда босулел , кIиябилел - интернеталдаса информация босулел гIадамал. Телевизоралдасан цIиял харбазухъ гIенеккулин абурал кколел руго аслияб куцалъ 40 соналдаса тIаде ригь бугел гIадамал, газетал цIалулел ва гьебго телевизоралъухъ гIинтIамулел гIадамалги гьебго тIелалда гъорлъе уна.\nАмма ккана цо-цо чагIи гIицIго цо газеталдаса цIаларалда гуроо жал мухIканго божуларин абулел. Масала, пенсионер ХатIипов ГIамирица бицана, жинца кидагоги цIалулаанин «Дагправда» газета, гьабсагIатги, жиндир пикруялда, гьениб букIунин божизе бегьулеб информация.\nГIолилаз аслияб куцалъ цIиял харбал лъазе пайдабосулеб буго интернеталдаса. Дагъистаналъул пачалихъияб Университеталъул студентка Мадинаца абуна интернеталдаса букIинги газеталдаса букIаниги кьураб хабаралда тIубан божуларин, гьелъул гьалмагъ Эсмирал пикруялда жакъа гIицIо гIадамаздасан рагIараб хабар гурого тIокIаб тIубан ритIухъаб информация гьечIо.\nЭсмира: «Телевидениялдаса бицунеб жоялдаго божизе бегьуларо, гьенисан хIукуматалъе данде кколеб жо бицуна, гьенисан ритIухъаб хабар бицунин абураб жоялда божулев чигоцин лъаларо дида, гьебго жо интернеталдаги буго, цояз цояб хъван букIуна цогидаз батIияб хIалалъ, тIубан битIараб жо кинха гьеб букIинеб.\nДун божула гIадамаздасан лъаралда, жамгIияталъул пикруялда, щайин абуни, гьеб телевидениялда букIа, газеталда букIа цо пуланаб гIиллагун лъун букIунелъул информация».\nТелевизоралдасан цIияб хабар лъазе гIенеккулин, амма кингоги божуларин, гьелъие гIиллабиги ругин баян гьабуна цIех-рехалъулъ гIахьаллъарай Халисатица.\nХалисат: «ГIемерисеб лъалеб хабаралъулъ ,дида бихьула гьереси. ЦIияб хабар жо телевизоралдасан лъала, хутIараб жоялда божуларо, щайин абуни, телевизоралдасанги газеталдасанги жакъа бицунеб буго багьаби рахун гьечIин, кинха гьелда божилей дун, гьеб гьедин гьечIолъи базаралде ячIиндал бихьулеб мехалъ. Президентас абулебги цогидал тIалъиялъул чагIаз абулебги буго гьереси.\nМасала, жакъа газетазги хъвалеб буго телевизоралдасаги кьолеб буго иргаялда хъван росулин лъималазул ахалде лъимал, гьенире индал ирга бугин абун росуларо, гIарац кьун гурого щоларо гьеб ирга, гьечIо щибго божизе бегьулеб жо».\nАслияб куцалъ гIемерисез жаваб гьабулеб букIана, газеталда букIаниги телевидениялда букIаниги тIубан божуларин.\nСоциалиял халгьабиязул институталъул цIех-рехалъул хIасилазда рекъон, цогIаги социалияб идараялда, ай рухIаниял рукIа, тIалъи букIа, информалатал рукI, божилъи гьечIел гIадамазул къадар цIикIкIун буго.\nЖакъа информалатаздасан бихьизабулеб тIалъиялъ гьабулеб хIалтIи бугин гIицIго жидеца щибниги жо гьабулеб бугин букIиналъе бугеб жойин баян гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе цогидав цIехарав чияс, гьесие бокьичIо цIар рехсезе.\nГьесул пикруялда, жакъа рихьдае хIалтIи гьабулеб буго тIалъиялъ, гьеб социалиял гьиназдасан ва цогидал сурсатаздасан гIадамазда бихьизе букIине, амма хIакъикъаталда лъикIаб рахъалде хисулеб жо дагь бугила.


"Анжи" Самараялъул командаялдаса къуна 1:3 хIисабгун | Спорт | Киназего гIаммаб Россия\n"Анжи" Самараялъул командаялдаса къуна 1:3 хIисабгун\nПремьер-лигаялда футболалъул рахъалъ Россиялъул чемпионаталъул 23-абилеб туралда 15 апрелалда "Анжи-Аренаялда" "Анжи" хIана Самараялъул "Крылья Советов" командагун. Турниралъулаб таблицаялъул 14-абилеб бакIалда бугеб Самараялъул команда къеркьолеб буго Премьер-лигаялда хутIизе гIоло, хъвалеб буго "ХIакъикъат" казияталда.\nЦебесеб, 22-абилеб туралда Санкт-Петербургалда гьезул "Зенит" командагун хIаялъул хIасил ккана 1:1, ва "Анжиялъе" цо очко щвана. Амма "Анжи-Аренаялда" "Крылья Советов" командагун хIаялда "Анжиялъе" битIккечIо — гьеб къуна 1:3 хIисабгун. Жинда къисмат бараблъун гьеб къей МахIачхъалаялъул командаялъе букIинчIо, амма хадусел матчазда "Анжиялъе" бигьаял хIаял рукIине гьечIо. Гьеб хIазе буго турниралъулаб таблицаялда гьелдаса церехун ругел командабигун. Узухъда, лъикI буго турниралъулаб таблицаялъул цересел бакIазда ругел командабигун "Анжи" хIаракаталда хIалеб букIин, амма гьабсагIат "Анжиялъе" кIвар буго турниралъулаб таблицаялда жиндаса гъоркьехун ругел командабазулгун хIаязда очкаби роси.\nГьеб туралда "Анжи-Аренаялда" хIалаго самараялъулазе тIоцебесеб таймалдаго битIккана. Гьениб ичIабилеб минуталда Корниенкоца ва 23-абилеб минуталда Зотовас "Анжиялъул" кавабахъе рикIкIадасан кIиго торгIо кьабуна. Гьелъул гIайиб буго защитниказдаги. Гьебги бичIчIун, "Анжиялъул" бетIерав тренер Александр Григоряница, травма ккун букIун жеги тIубан формаялде вачIинчIев Сергей Брызгаловасул бакIалда, майданалде виччана Аяз Гулиев. Гьелдаса хадуб хIай дагьабго цокIаллъана. МахIачхъалаялъулаз кIиго гьужум гьабуна, амма торгIо кавабазул штангаялда щвана. КIиабилеб таймалда, 64-абилеб минуталда "Крылья Советов" командаялъул гьужумалъулав Паскулоца "Анжиялъул" кавабахъе цойги торгIо кьабуна. Гьеб хIасилалда махIачхъалаялъулал рази рукIинчIо, ва 89-абилеб минуталда Хубуловас гьалбадерил кавабахъе пенальти кьабуна. Гьедин хIай лъугIана 1:3 хIисабгун "Крылья Советов" командаялъул бергьенлъигун. 24-абилеб туралда, 22 апрелалда "Анжи" хIазе буго "Терек" командагун.


Жеги ал гIадамал цоял гIарчIиххун бералгун ццин бахъун, цогидал ирониягун хьимун, лъабабилез гьелъул бицунго пайда гьечIин квер хьвагIулел рукIуна Рамазан ГIабдулатIиповас абурал цо рагIабиги рехсон. Кинал рагIаби гьел? "Дица нуж лагълъиялдаса хавасар гьаруна" - ян абурал рагIаби. "\nДун вукIинчIо, ле, лагълъун, дун, яги дир умумул рукIинчIо!!!" - ян цIацIан бид риххарал бералгун, понцIон бидурихьалгун каранда бугеб гурде бихъизе журала гIемерисел. ВукIинчIого ватизеги рес буго гьеб абулев чи "лагълъуда", гьединго вукIун ватизеги рес буго. Кинабго бараб буго гьеб "лагълъуда рукIана" абураб калимаялда гъоркь кинаб магIна гьел рагIаби абурав чияс лъеялда. Масала, хIурият бергьун хадуб улкаялда ракъи букIанин хъван буго цIакъ гIемерал бакIазда тIахьазда.\nГьеб калима борхатаб бакIалде рахун такрарги гьабула. Амма цониги дун, яги дир умумул ракъун рукIинчIин абун керен буххулев чи вихьичIо дида. РукIун ратила доб заманалдаги ракъичIел, квен бугел чагIиги.\nЩайха гьел руцIцIун чIолел ругел гьеб рагIарабго? Щай гурелъул гьеб "халкъ бакъун букIана" абурал рагIаби руго гIаммаб сурат цебе чIезабун абурал рагIаби. Гьел ритIахъе ричIчIизе бегьуларо. РитIахъе ричIчIунги гьечIо гьел гIадамазда. Гьелъ дагIба букIунаро. Амма гьаб "лагълъудаса хвасар гьаруна" - ялда цIакъ ццин бахъула. РукIанищ нилъ гьеб образ хIисабалда рехсараб "лагълъуда" рукIинчIищали ургъила гъоркьехун.\nГIабдулатIиповас нилъ жинца "тархъан гьарунин" абулеб заманалъул асдияб нухмалъи кканин абизе бегьула Пачалихъияб Советалде ва гьелъул хиси гьчIого I6 соналъ вукIарав председатель МухIамадгIали МухIамадовасде.\nГьев чияс жинди нухмалъиялъул заманалда миллиял рагъа-рачариязул церехъабаздаса депутаталгун министралги къачIана, бандитаздасагун цIогьаздаса ва чIвадарухъабаздаса шагьаразул ва районазул бутIрулги гьаруна. Хъулухъал, тахбакIал инсуца васасухъе, васас вацасухъе, вацас цойги хъулухъалде живгоги ун жиндир кверщел тIад бугев чиясухъе кьолеб, финансово-криминалияб ва тухумазулгун росабазул къагIидаялъ нухмалъи гьабулеб стркутураги гIуцIана.\nГьесул нухмалъиялъул заманалда гIелму цIали ва вацIцIадго хIалтIи рогьолъун лъугьана, гIадамал чIвай ва гIарац бикъи хъулухъалда тезе сабаблъун ккана. Гьеб нилъеда бихьула жакъаги тахбакIаздаса ун рахъичIел гьесул заманалъул гIангразухъ ралагьун. Живго МухIамадгIали вихьизеги гьайбатав, кIалъазеги гIакъилав, гIадамазулги рекIелъ восулев чи вуго. Амма нухмалъиялъул хIасил тIадехун рехсараб гIадаб букIана.\nГьеле гьев хIикматав инсанасе хъулухъалдаса нахъе арабго къануналъ рихьизарурал бигьалъаби: машина, кабинет, курортазда бакI, харж ва цогидал тIокIлъаби нахъе рахъизе кколин хитIаб гьабуна Дагъистаналъул прокуратураялъ. Нилъеда лъалеб бакIалдаса МухIамадгIали вуго Дагъистаналда бищунго бечедаб ва ресалда ругездаса цояблъун рикIкIунеб хъизамалъул бетIер.\nЛъиениги балъголъи гуро гьесул лъималазухъе республикаялда бищунго хайир кьолеб нартги, лъимги, газги букIинги. Россиялъул президентасул администрациялъул бетIерасул заместителлъун васги вуго. Гьесие льготаби нахъе рахъи тIалаб гьабулеб бугин прессаялдаса хабар бачIарабго гIемераб хъуй бахъана социалиял гьиназда гьеб рекъон гьечIин.\nЗоб-ракьалъ хIехьелищ гьеб хIалихьалъиян рахъана цере жамгIиял хIаркатчиги, хъулухъчагIиги, хъулухъалдаса аралги, хъулухъалда хиял лъуралги бахIарзал. Цо щинав бигьалъабиги нахъе рахъун чед-хинкIго гьечIого МухIамадгIали хутIизе гурин рахIмуялъул бераздалъун балагьана гIалам.\nГьезда ракIалде рачIунел гьечIо микьазарго харж бугел пенсионерал, лъехъгун газалъухъ гIарац кьезе рес гьечIел мугIалимал, бестIалал, гъаримал, мискинал гIадамал. Гьел киналгоги кIочон анцIго наслуялъе гIураб буголъи нахъе лъурав МухIамадгIалие бигьалъаби теян хитIабал гьарулелги, гьесда гурхIаралги, гьезул рахъ ккуралги чагIи щалха кколел? Гьеб "тIалабалде" гурищ хъван букIараб поэтас:\n"Дур къалъи бакъалъе хIажатаб гьечIо,\nХинлъизаре дуца хасалил сардал.\nДуца нах бахуге мохмохалда тIад,\nТIинкIе гьеб бакъвараб чадил мочIуде..." - ян.\nГьеле гьеб "мохмохида нах бахулеб" халкъалъул бицунеб букIун батилин ГIабдулатIиповасин ккана ракIалде гьел КIудиясул пенсиялъул тIалаб гьабулел бахIарзал рихьарабго. Бицун пайда щиб, дунял бижаралдаса нахъе рукIана тIадчагIиги, гъоркьпалугьабиги, гьанжеги камилищха гьел? Хабар лъикIаб рагIайги.\nТIадегIанаб диван ва долларазул гьоркьорлъаби\nАхIмакълъигун хIинкъи - цого гьакида


1. Коринфянам 6:13\n1. Коринфянам 7:2\n2. Коринфянам 4:7\nЦогидаз абула: «Квен – чохьое, чехь – квание!» – ян. Аллагьас гьеб кІиябгоги пасалъизабула. Гьаваялда нахъбилълъине гуро черх бижун бугеб, ТІадегІанасе тІагІаталъейин. ТІадегІанас тІалаб гьабила гьелъул. Нужеда лъаларебищ нужер чурхдулги МасихІил черхалъул бутІаби рукІин? МасихІил черхалъул бутІа хъахІбал черхлъун лъугьинабизе бегьилищ? Киданиги бегьуларо! ХъахІбалъи рикІкІад гьабе! Цогидал мунагьал инсанасул черхалдаса къватІирехун ккарал рукІуна. ХъахІбаяв чиясин абуни, мунагь гьабула жиндирго черхги хІакъирлъизабун. Амма пасалъи цІикІкІун бугелъул, щивав бихьинчиясул жиндирго лъади йикІун лъикІ, щияй чІужугІаданалъулги жиндирго рос вукІун лъикІ. Хазина жаниб цІунарал гьадингоял щагІил рагІазда релълъун руго ниж. Нижелъ загьирлъараб цІакъго цІикІкІараб къудрат, нижедасан гуреб, Аллагьасдасан бугеблъи бихьуларищ гьелдасан?


Муса ХIадисов: «Къануналда тIад политика букIине кколаро»\nМоскваялдаса адвокат Муса ХIадисов\nГрозныялда концерталъул залалъул кIалтIа кьвагьи бахъиндал Чачан Республикаялъул бетIер Рамзан Къадыровас абуна, цебекунго нахъ чIван бугин кIудияб теракт. Кьвагьулеб алат хIалтIизабунин полициялъул ретIел ретIарав живго жинцаго чIвазе хIукму гьабурас.\n«Гьел шайтIаназе бокьун букIанин байрам хвезабизе», - ян мухIкан гьабуна Кадыровас. Хадуб баянлъана кьвагьи гьабурасул цIарги -19 сон барав Апти Мурадов.\nРамзан Къадыровас рагIи кьуна теракт хIадур гьабурал ратизе ва гьел чIвазе ругин абун. Жанисел ишазул министерлъиялъул баяналда рекъон гьес жиндирго рукъ тана кIиго моцIалъ цебе. ГIага-божараз абулеб букIана жидеда лъаларин кив гьев вугевали.\nРехсараб теракталъул хIасилалда щуго полициялъулав чIван вугин ва анцIила кIигояв лъукъанин. Итни къоялъ Россиялъул цIех-рехалъул комитеталъ лъазабуна гьеб теракт букIун гьечIин, гьеб букIанин полициялъулал чIвазе гьабураб къасд.\nАдвокат Муса ХIадисовас гьеб мекъилъун рикIкIула.\nМуса ХIадисов: «Гьеб теракт букIинчIин, гьеб букIанин полициялъулал чIвазе гьабураб къасдилан гьез гьабураб лъазаби - гьеб буго тIубанго мекъаб иш. Гьеб такъсир унго-унгояб терактлъун рикIкIине ккола.\nГьесие полициялъулал чIвазе бокьун батанани - гIемерал гIадамал ругеб концертал кьолеб залалде гъов инароан. Террористикияб акт - кьвагьи гьеб букIа, цIа ккей букIа, цогидаб иш букIа - гьеб ккола гIадамазе хIинкъи кьей.\nТерактал кидаго гьарулел руго пачалихъалъул политикаялдаса разилъи гьечIел гIадамаз.\nГьезул мурад - жидерго проблемаялде пачалихъалъулги халкъалъулги кIвар буссинаби. Гьединлъидал дица гьадин абила: дов террористасул мурадлъун букIанин гIемерал гIадамазул сахлъиялъе кIудияб зарал гьаби, чIвадари гьаби.\nПолициялъулал чIвазе гьесие бокьун букIун батани - гьес гьеб кьвагьи гьабилаан гIемерал полициялъулал ругеб бакIалда».\nАхирисеб заманалда цо-цо политиказ, аслияб къагIидаялда гIурус миллатчагIаз эхеде борхизабулеб буго «Кавказ кваназабизе гIелин» абураб игIлан.\nГьединал гIадамал разиял гьечIо Россиялъул бюджеталъ хасго Чачан Республикаялъе гIарцул хIат хун кIудияб къадар кьеялдаса. ТIадтаразе бокьилаанин бихьизабизе гьединаб гIарац гIадада гуреб кьолеблъи.\nМуса ХIадисов: «Гьединаб такъсир, ай - теракт - бахчун тани, гьелдалъун пайда щвела тIадтаразе. Республикаялда рекъел ва паракъалъи буго ян абизе рес кьолеб. "Гьенир терактал рукIунаро, халкъалда ва тIалъиялда гьоркьоб рагIирекъонгутIиги гьечIо" ян абулаго».\nГьеб кинабго хIисабалдеги босун, дица гьабулеб буго дирго гьадинаб хасаб пикру: гьеб ккола унго-унгояб такъсир бахчун тей».\nЭР: Кин дуда кколеб, теракт гьабурав чIаго хутIаравани, гьесде кинаб гIайиб гIунтIизабилаан тIадтараз?\nМуса ХIадисов: «Нагагьлъун гьев чIаго хутIаравани, ва гьесде гьадинаб гIайиб, ай - полициялъулал чIвазе къасд гьабиялъул гIайиб - гIунтIизабурабани, тамихI дагьабниги тамахаблъун букIинаан. 318 статьялда рекъон. Теракт гьабиялъухъ хIатта гIумруялъго жаниве тIамизецин рес буго».\nХIадисов Мусаца абулеб буго, Россиялъул тIадтараз юридикияб низам нахъ чIван, тIоцебесеб бакIалде политикиял интересал лъолел ругин, ва гьеб бугин кIудияб гъалатIилан.\nМуса ХIадисов: «Гьеб кинабго хурхараб буго ЦIех-рехалъул комитеталъул хIукмуялда. Низам цIунулезе ва Рехсараб такъсиралъе политикияб хасият кьезе бокьун гьечIо гъозие. Гьединлъидал абизе ккараб буго - гьеб ккола гIицIго политикияб аспект. Политикияб магIна буго».


КЪАБУЛАБЛЪУН БАТАГИ. - 1 Декабря 2018 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nГлавная » 2018 » Декабрь » 1 » КЪАБУЛАБЛЪУН БАТАГИ.\n25 ноябралда Хунзахъ руччабазул мадрасаялъул цоялда т1обит1ана районалда г1уц1араб «Муслимат» обществалъул жигарчилъиялдалъун салатгун салам лъеяв Мух1аммад авараг (с.т.г1.в.) гьавураб къоялъул х1урматалда мавлид. Гьеб ккола Т1адег1анав Аллагьасул х1алк1олъиялдалъун нилъехъе ислам босун вач1арав Мух1аммад аварагасде (с.т.г1.в.) гъваридаб адаб-х1урмат ва рокьи, божилъи загьир гьабилъун.\nМавлид байбихьана диналъул яцазда Раббиг1уль аввал моц1ги, нилъер хирияв салатгун салам лъеяв Мух1аммад авараг (с.т.г1.в.) гьавураб къоги баркун районалъул «Муслимат» обществалъул председатель Ахвердиева Умужатица гьабураб к1алъаялдалъун.\nХадуб гьелъ мавлид бачине ва Мух1аммад аварагасул (с.т.г1.в.) г1умруялъул нухалъул бицине раг1и кьуна районалъул лъималазул творчествалъул рукъалъул г1араб мац1алъул ва Къуръан ц1алиялъул кружок бачуней динияй х1аракатч1ужу Раджабова Субайбатие. Гьелъ мавлидалда г1ахьаллъаразе ц1аларал аварагасул (с.т.г1.в.) х1адисаз, гьесул г1умруялдаса цо-цо баяназ, муг1жизатаз цойги нухалъ рокьи базабулеб бук1ана нилъер хирияв Мух1аммад аварагасде (с.т.г1.в.).\nИргадал рахъун салатгун салам лъеяв Мух1аммад аварагасе (с.т.г1.в.) рецц гьабулел, гьесде рокьи бижизабулел, гьев к1одо гьавулел мавлидал ах1арал Хунзахъ мажгиталда цебе ругел руччабазул мадрасабазул Къуръан ц1алиялъул муг1алимал: Х1ажимух1амадова Х1алиматица, гьелде цере хьвадулел ясаз, Раджабова Субайбатил ва Аминатил муг1алимзаби-ясаз бихьизабуна салат салам лъеяв авараг зоб ракьалдаги, дунял-ахираталдаги бищунго Аллагьасе хирияв, бищунго камилав инсан вук1ин, гьевг1ан хирияв чи Т1адег1анав Аллагьасе вук1инч1олъи ва гьесул умматги бищунго хирияб, бищунго бац1ц1адаблъун гьес гьабун бук1ин.\nЦ1акъго г1одорч1аразе асар гьабулел мавлидал ах1ана Хунзахъ диниял х1аракатчаг1и Х1усенова Сабигатица, Г1амирханова Загьидатица, Дарбишева Чакарица ва Камилил Пат1иматица.\nБалагьарал х1айран гьарун рук1ана Хунзахъ т1оцебесеб «Малыш» ясли-ахалъул гьит1ичаз бихьизабураб гьит1инабго «Г1алил сахаватлъи» абураб сценкаялъги. Ахиралда нилъер диналъул яцазе дуг1а гьабуна динияй х1аракатч1ужу Умужат Ахвердиевалъ. Гьенибго кьуна мавлидалда лъик1аб г1ахьаллъи гьабурал ясазе сайгъатал, гьелда г1ахьаллъаралщиназе садакъаги. Гьедин кидаго диниял мажлисал т1орит1изе кумек гьабулел ва гьел бет1ералде росулел Хунзахъ мадрасаялъул муг1алимал Х1ажимух1амадова Х1алиматие ва Раджабова Субайбатие районалъул динияб идараялъул рахъалдасан кьуна реццалъулал т1анчал. Кинабниги г1аламалъул бет1ергьанлъун жив вугев рецц Аллагьасе буго, салатгун салам лъеги т1олго г1аламалъе рах1матлъун жив вит1арав гьесул авараг Мух1аммад (с.т.г1.в.), рац1ц1адал диналъул церехъабилъун жал рук1арал гьесул агьлу-асх1абзабазда ва къиямасеб къо щвезег1ан гьезда нахъ рилълъараздаги! Амин.\nКъуръан ц1алиялъул конкурс\nГьал къоязда районалъул мажгиталда цебе бугеб руччабазул мадрасаялда т1обит1ана берцинго Къуръан ц1алиялъул конкурс.\nГьелда г1ахьаллъи гьабизе рач1ун рук1ана Хунзахъа, Г1ахьалч1иса, Харахьиса, Бакьагьеч1иса, Гъоркьколоса, Ц1адаса, Г1ободаса мутаг1илзаби.\nКонкурс т1обит1улеб бук1ана 3 бат1ияб номинациялда.\nТ1оцебесалда г1ахьаллъулел рук1ана анц1ила щугоялде щвезег1ан сон барал мутаг1илзаби. Гьезда лъазе кколаан гъалат1 гъорлъ гьеч1ого г1амма джуз ц1ализе.\nК1иабилелда г1ахьаллъана анц1ила щугоялдаса лъебералда щугоялде щвезег1ан сонал ругел.\nГьезул мурадлъун бук1ана хасал правилабиги х1алт1изарун Къуръан ц1али.\nЛъабабилеб номинациялда бук1ана 35-ялдаса т1аде сонал аразул берцинго Къуръан ц1алиялъул къец.\nКонкурсалде г1ахьаллъулезе бит1араб къимат кьезе ах1ун йик1ана ДРялъул муфтияталъул Хьаргаби районалда бугеб даг1ваталъул отделалда х1алт1улей Хатимат-х1ажи Мух1амадгъазиева. Гьелъул ва цогидалги диниял церехъабазул вакилзабаздасан г1уц1араб жюриялъул разиялъиялдалъун т1оцебесеб номинациялда т1оцебесеб бак1алъе мустах1икълъана Муртазаг1алиева Раисат (Хунзахъ), к1иабилеб бак1алъе Мутаиламова Г1айшат (Хунзахъ), лъабабилеб бак1алъе Ниматулаева Написат (Хунзахъ).\nК1иабилеб номинациялда т1оцебесеб бак1 кьуна Г1алибегова Рапиг1атие (Хунзахъ), к1иабилеб бак1 Мух1амадг1алиева Хадижатие (Гьамущи), лъабабилеб бак1 Мух1амадг1алиева Пат1иматие (Гьамущи).\nЛъабабилеб номинациялда т1оцебесеб бак1 щвана Г1алиева Саг1адатие (Хунзахъ), к1иабилеб бак1 Ибнух1ажарова Мадинатие (Мущули), лъабабилеб бак1 Гъазимух1амадова Разиятие (Гьамущи).\nБергьенлъи босаразе кьуна сайгъаталги, грамотабиги, реццалъул т1анчалги.\nБаркула киназдаго щварал шапакъатал. Кидаго бергьенлъи т1аса унгеги нужедаса.


«ГIурусазул майдан» фестивалалда рищана бищун лъикIал | Культура | Киназего гIаммаб Россия\n«ГIурусазул майдан» фестивалалда рищана бищун лъикIал\n«ГIурусазул майдан» фестивалалда рищана бищун лъикIал. Гьенире ракIарун рукIана тIолабго Россиялъул 54 регионаздаса къокъаби. КIудияб кIвар цIикIкIараб байрам гьабуна гьаб субботаялъ 250 чиги вакIарун.\n«Гьеб фестивалалъ бихьизабула гIурусазул культура, рукIа — рахъин, нижер ракI рагьи, — ян абуна митрополит Истринский Арсенийица, ТIоцевесев викарий Патриархасул Москваялъул ва тIолабго Русалъул.- НекIоялдасаго нахъе нилъер халкъалъ ургъулаан кучIдул, тIолго дунял хIайран гьарулел. Цо — цо нилъ уна классикаялдаса батIа тIун. Гьеб батила нилъер гIаламат. Фестивалалде рачIарал 54 регионалъул чагIаз цадахъ бачIана жидерго хаслъабигун хIадурарал церерахъин. Гьелъ нилъер байрам жеги бечед гьабуна».\n««ГIурусазул майдан» фестивалалда цере рахъана лъималазул хорал, чIахIиязул хорал, кIудияб оркестр. Кинабго букIана цIакъго берцин ва рачIаралщинал разилъиледухъ. Гьанире рачIун ругелщинал чияз бихьизабула гьаб данделъиялде кьун бугеб кIваралъулги, къиматалъулги, — ян абуна «Калинов мост» группаялъул Дмитрий Ревякиница. — Гьаб фестивалалда ниж цере рахъунел руго Новосибирский областалъул рахъги ккун. Дица тIоцебе ахIана кечI хоргун цадахъ, гьебги цIакъ берцин лъугьана. Дун разиго хутIана гьаб киналдасаго».\nБалагьизе рачIаразул приз щвана «Зоренькалъе» Белгородский областалъул. Бищун лъикIаб кьурдул коллективлъун рикIкIана «Агидель» Татарстаналдаса. Фольклорный коллективазда гьоркьоса кIудияб къимат кьуна «Серебряналъе» Алтайский краялдаса ва фольклорияб ансамбль «Ларец» Курский областалдаса.


«РачIа Алмахъалдасан байбихьизе»\n28 октябралда ДРялъул бетIерасул ишал тIуралев Сергей Меликов щвана «Алмахъалде» - туризмалъулгун сах гьариялъул комплексалде.\nГьенир данделъун рукIана хIукуматалъул хъулухъчагIиги, туризм цебетIеялъе хIалтIи гьабулел гIадамалги, бизнесменалги.\nГьениб гьоркьоб лъураб аслияб суал букIана хас гьабун Алмахъ къварилъухъ туризм цебетIезабиялъул бицараб.\nАлмахъ росдал цIар бахъидал, цебе бачIуна гьениб бугеб ритIучIазул фермаги. ТIанкIахарал ритIучIал гьенире 1974 соналдаго рачIун рукIана. ГьабсагIаталда гьениб буго 1400 ритIучI. ТIадеялдаса-тIаде цIикIкIунел руго гьезул гьанги лълъурдулги росулел чагIи. Гьел лълъурдул дарудай хIалтIизарула.\nПалхIасил, ритIучIал гурелги, даруял хурдулги ва бихьизе бокьулеб тIабигIатги буго Алмахъалда сверухъ. Гьелъ туристалги рачIине лъугьун руго гьенире, хасго ахираб заманалда. Гьединлъидал къваригIун буго гьенир сверухъ нухалги, рукIа-рахъиналъе санагIатал шартIалги чIезаризе.\nМасала, транспорталъулгун нухазул магIишаталъул министр Ширухан ХIажимурадовас бицана лъагIалил ахиралде лъугIизе бугин Дилималдаса Буртунаялде унеб нухлул анлъго километралъул манзилалда хъил тIун. Гьединго Буртунаялдаса Алмахъалде унеб нухда чабах бан лъугIизабизе бугила тIадеялъул.\nГьениб лъикIаб кIалъай гьабуна БИСОМалъул (Бизнес-сообщество Махачкалы) нухмалъулев ГIабдула Пахрудиновасги.\nНахъисеб къоялъ нижергун ккараб гара-чIвариялда гьес бицана жидеца кIицIулниги тIобитIанин гьеб ракьалда предпринимателазул форум. Гьелдаса хадуб ДРялъул цеве вукIарав нухмалъулев Владимир Васильевасде ГIабдулаца хитIаб гьабун букIана Швейцариялдаса нахъе ккечIеб тIабигIат бугеб Алмахъалда туризм цебетIезабиялде кIвар кьезе ккелин абун.\n- Гьелдаса хадуб дун жиндихъего ахIана хIукуматалъул нухмалъулев Артём Здуновас ва абуна живги щванила гьениве, жиндие асарги гьабунила гьеб бакIалъ. Гьединлъидал Алмахъалда хIукуматалъул данделъи тIобитIизе рагIиги кьун букIана. Амма гьелдасаги гIезегIан заман ана. Бицахъе хабарги хутIана. Хадуб цо видеоконференц-бухьеналъул заманалда ракIалде щвезабуна дица Здуновасда Алмахъалъул хабар. Гьеб мехалда анкьидасан рилълъине ракIалде ккана гьесда. Амма битIун анкьидасан хисана республикаялъул бетIер. Гьанжеги жо ккечIин вукIаго, Артем Алексеевичас ахIун бачIана. Гьес бицана жинца Меликовасда бицанин Алмахъалде ине хIисабалде босараб сапаралъул хIакъалъулъ. Гьевги кутакалда разилъанила. Гьедин битIа-бишун кканаха гьелъул иш.\nДица Меликовасдаги абуна, рачIайин нилъеца туризм цебетIеялъе бугеб-гьечIеб къуват Алмахъалде рехизе, цинги гьениб щвараб хIалбихьи цогидал районаздаги хIалтIизабилин. Гьевги разилъана.\nГьабсагIаталда киназулго кIалдиб буго Сарихум. Гьенисан унел руго Сулахъалъул къварилъи бихьизе. Гъорасанги щолел руго «Главрыбаялде» - форель гIезабулеб магIишаталде. Гьедин къасиялдехун туристал МахIачхъалаялде рачине кколел руго аскIоса гIебеде гостиницаби гьечIолъиялъ. Дир хIисабалда, МахIачхъалалде рачине кколаро гьел. Бахъе «Главрыбаялдаса» Дилималде 19 километралъул нухги, раче гьениреги. Гьениб хъил тIуни, Алмахъалде щвезе бигьалъула. Нижеца туристазе дора гостиницабиги рала. Гьеб мехалда рачIунел чагIи гIемерлъула. Дица Меликовасда абуна нужеца ракьул суал цойиде ккезабуни, нижеца доба кватIичIого ресторанги гьалбадерил рукъги балин, - абун бицана «ХIакъикъаталъе» ГIабдула Пахрудиновас, Алмахъалда тIобитIараб данделъиялъул хIакъалъулъ.\nКазбек районалда гуребги, туризм цебетIезабизе республикаялъул цогидал районаздаги къваригIун бугин бицана данделъиялда.\nСергей Меликовасда лъикIаблъун бихьулеб буго 2025 соналде щвезегIан Дагъистан цебетIезабиялъул Концепция хIадури. Гьелъул презентация исана лъагIалил ахиралда гьабизе хIукму гьабуна. Концепциялда аслияб бакIги туризмалъ кквезе буго.\nАмма квегIенал нухаздаги, отелаздаги, рукIа-рахъиналъул шартIаздаги цадахъго, туристалгун хIалтIулел, хасаб лъай бугел чагIиги къваригIуна. Гьединал гIолилал стажировкаялъ Испаниялде, Болгариялде, Турциялде ритIун ругин бицана Меликовасда Россиялъул туризмалъулгун сервисалъул университеталъул МахIачхъалаялда бугеб филиалалъул директор Зульмира Ханбабаевалъ.\nПандемиялъул заманалда хIалтIулел бакIалги рукIинчIого, санаториял-курортазеги зарал ккана. Гьеб рахъалъ пачалихъалъул кумек къваригIун руго гьединал бакIазул бетIергьаби.\nГьединго бизнесменазда дандчIвалеб цоги суалги буго. Иргадулаб база, санаторий, яги гостиница базеян лъугьани, ракь сабаблъун дагIба байбихьула. Гьел киналго суалал цойиде рачине хIукму ккана хIукуматалъулги бизнесалъулги вакилзабазул.\nДругие материалы в этой категории: « ВахIшичи кIиго соналдасан ккуна\tРеспубликаялъул журналистазулгун дандчlвай »