Гьел киналго цо руго, цохIо батIалъи гьечIо » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nМагъало, щайтIан-гьоко, вирусал…\nЩибниги хисулеб гьечIо я улкаялда, я Дагъистаналда. Додинго баккулеб бакъги буго, тIерхьунеб моцIги буго, рии хисун – тIогьиллъигун хасалихълъи, гьеб арабго – гIазу-цIергун хасел, хадуб тIадбуссун их бачIуна, хIанчIигиги тIугьдулги росун. Гьал мухъалги цIалун, нужер гIемерисез абила, щай гьаб гIаламалдаго лъалеб чIанда цIалкIунеб бугебин.\nЖавабиязул гьечIеб жавабчилъи\nДун разияв вукIана чIанда тезе, гъираялда цоги цIиял ва батIиял харбал нужее хъвазе. Амма гьел щаялиго лъугьунел гьечIо. Гьадал тIадехун рехсарал цоцаца хисулел тIабигIаталъул хинлъи-цIоройго гIадин, такрарлъулел руго улкаялда ва республикаялда нухмалъиялъул къагIидаби, ришватал, цIогьоди, тухумчилъи, жидераздего цIайи гьабун, цогидал бакъалда тей ва цогидал анцI-анцI гIузраби.\nХъулухъалда тарал чагIазул цIарал хисулел руго, гьел жалго хисулел гьечIо. Хисулел гьечIо нухмалъиялъул къагIидаби, хисулеб гьечIо гIадамазул пикру тIадчагIаз гIадахъ босунгутIи, хисулеб гьечIо жавабиял чагIазул жидерго хъулухъазда жавабчилъи гьечIолъи.\nРачинин мисалал. Нилъеда дагьаб цебегIан рагIана республикаялъул бетIер В.Васильевасул парламенталде ва халкъалде гьабураб хитIаб. ГIемераб битIараб жо бицана бетIерас. Бицана республикаялда букIараб коррупциялъулги туснахъ гьарурал гIадамазулги. Гьебго жо бицунеб букIана гьесда цеве вачIун вукIарав Р.ГIабдулатIиповасги. Досги абун букIана Дагъистан хIажат бугила Россиялъул гIаммаб, законияб нухде бачине. Гьеб къеркьеялъул хIасилалда жанив тIамун вукIана гIорхъолъа араб власть бугев, ФСБялда бухьенги ккурав, кашишазулгун гьудуллъиги бугев тахшагьаралъул мэр С.Амиров.\nМагъало, Рязаналдаса мужик, гIакълучагIи\nВасильевас цоги абуна ракIаризе кколила магъалаби, борхизе кколила промышленность, тIегьазабизе кколила экономика, гьебги хIажат бугила, Москваялдаса дотацияби гьарун гуреб, нилъеца нилъеего балагьизе. Гьебголъидал абулеб букIараб ГIабдулатIиповасги, хIажат ругила нилъ нилъецаго хьихьизе, щайила дагъистанияв Рязаналдаса мужикас хьихьизе кколев.\nВасильевасул хитIабалъухъ гIенеккарабго, цо-цо мехалда кколеб букана цощинаб цевесес столалда кIочон тарал кагътал цIалулел ругодай абун. Бихьулеб буго гьеб рахъалъги кIудияб хиса-баси ккечIолъи.\nГьанже рачIина, хитIабалги тун, нухмалъиялъул къагIидабазде ва хIакимзабазде. Лъалеб букIахъе, жакъа хъулухъалда бугеб хIукуматалъул 90 процент министразул руго Рамазан ГIабдулатIиповас хъулухъалде рачарал чагIи. ЦохIо хисараб жо буго - гьел министразул цебе гIадаб цIайи ва кверщел гьечIо. Гьезул щивасда тIад официалияб гуреб нухмалъи гьабулел премьер А.Здуновасул гIакълучагIи руго. Гьелги киназдего гIагарун къватIиса чагIи рагIула.\nПачалихъалъул нухмалъуда, кIудияб гIарац щолел тендеразда цере Р.ГIабдулатIиповасул, ГI.ХIамидовасул, яги М.Сулеймановасул ва цогидал Дагъистаналъул министразул чагIи рукIун ратани, жакъа, гьел хисун, руго къватIиса рачIарал «гIакълучагIазул» дармил интересал.\nКIкIуйдулъ тIерхьараб, гьекъезе бацIцIадаб лъим гьечIеб шагьаралъе – щайтIан-гьоко\nМасала, ахираб кIиго моцI унеб буго МахIачхъалаялъул кIудияб паркалда «колесо обозрения» абураб аттракцион лъеялда данде жамгIиял хIаркатчагIи ва журналистал цере рахъунелдаса. МахIачхъалаялъул мэриялъ, законги хвезабун, жамгIиял гIенеккиялги гьаричIого, гьенибе бугIулеб буго 100 миллион гъурщил багьа бугеб гьеб аттракцион.\nЖамгIияталъул пикруялда, МахIачхъалаялда гьадинги цIазе гьава гьечIо, гъутIби ва паркал тIагIинариялъ ва машинаби гIемерлъиялъ. Гьез мэрия ахIулеб буго гьеб бакIалдаги ва цогидаб санагIат бугебщиналъурги гъутIби чIезе. Колесо обозрениялдаса кIвар бугел суалал руго шагьаралъул: лъим, гьава, нухал, канализация, архитектура ва гьел гурел цогидалги.\nЩайха аб хIалалъ жамгIияталъухъги гIенеккичIого, мэриялъ гьеб щайтIан-гьоко бугIулеб бугеб кIкIуйдулъ тIерхьараб, гьекъезе бацIцIадаб лъим гьечIеб шагьаралъе? Гьелда нахъа рагIула Татарстаналдаса даранчагIи. Гьел щал ва лъил мурадазе гIоло хIалтIулел чагIияли лъазе батIаго шайихлъи къваригIунаро.\nГьебго жо гьабуна шагьаралда транспорталъул тендераздаги, 17 гъурщиде гIадамалги раччулел, республикаялъул бюджеталъе магъалабиги кьолел нилъералги нахъе реххун, Петербургалда бугеб компаниялъухъе кьолеб рагIула гIадамал раччизе ихтияр 23 гъурущалде. Нилъехъа гIарацги цIикIкIун унеб буго, бюджеталде магъалабиги рачIунел гьечIо, бачIараб гIарацги къватIибе унеб буго. Гьаб политикаялда цIар щиб?\nЦо дир гьудулас абухъе, рукъалъул гьабиги къватIире гъун, къватIул гьаби жанире рачиналъ щиб кьезе бугеб Дагъистаналъе? АзарцIул такрар гьабураб хIакъикъат жеги якъинлъулеб буго ва, къо бахъанагIан, ракIбуссин гурони, хисулеб жоги гьечIо. ЦIарал хисулел руго, каранда бейджикал хисулел, нуцIбузда цIиял хъарщал ва батIиял фамилияби рачIунел руго, амма гьел жанир ругел чурхдулги, бутIрулги, гьезул ишалги гьадалго хутIулел руго.\nРишватазулгун цIогьалъул вирус\nГIадада абун букIинчIо цебехунги, цо чиясул бидулъе вирус, инфекция ккани, гьелъ тIубанго черхго кIотинабула, гьениб хас гьабун сахаб цо хIатIикилищ, яги квер, бох букIине рес гьечIо. Унтун букIуна тIубанго къаркъала. Гьебго мисал буго жакъа Россиялъулги, ришватгун цIогьалъул вирусалъ цохIо дагъистаниял гуро ккун ругел. Гьелъие азарго мисал буго. Божун ратичIони, гIагараб заманалда МахIачхъалаялъул паркалда 100 миллион гъурущалде лъезехъин бугеб щайтIан гьокоялъухъ балагьизе а нужго. Гьебги рагIула Татарстаналъул Набережные Челны шагьаралда закон хвезабун лъеялъ прокуратураялъ нахъе бахъизабураб басрияб гьоко. Мекъи лъун букIун нахъе бахъараб, басрияб гьоко лъезе тIокIабги мустахIикъаб бакI кибха букIинеб МахIачхъалаялдаса? Гьанир гьеб иш бугIизе татар гIакълучагIиги ругеб мехалда. Щибниги хисулеб гьечIо, радал бакъги, къаси моцIги баккулебгIанги хисичIого цохIого пишаялда руго Россиялда киналго чиновникал, миллат, мацI, бакI, тIомол кьер ва цогидал гIаламатазухъ балагьичIого. Хабар лъикIаб рагIаги.\nАвтор: МухIамад БисавгIалиев\n» Пачалихъалдаса "балъго" гьарурал такъсиразул ва тамихIалъул хIакъалъулъ\n» Шагьидлъун батула дида авар мацI\n» Манкуртазул макраби\n» Йоял, баркула нужеда!\nГьанжезаманалъул адабияталда рух1ияб тема (къокъаб баян)\nМаг1арул рух1ияб адабият бакки ва гьелъул цебет1ей


Унсоколо мухъалъул щуго росдал жамагIат цебегоялдаса нахъе балагьун чIун буго лъеда гъоркье арал ракьазухъ хIукуматалъ рецIалил гIарац кьеялъухъ. Гьез бицухъе, кагъатазда гьеб гIарац цебего кьураблъун бихьизабун буго. Амма гIадамазухъе гьеб щун гьечIо. Гьел росабазул жамагIаталда митинг тIобитIизеги тун букIинчIо 5 марталда.\nУнсоколо мухъалъул жамагIаталда ракIалда букIана арбагI къоялъ\nкIудияб митинг тIобитIизе. Рихьуни, Зирани, Майданское, ГьаракIуни ва жеги гьитIинаб кIиго росдал вакилзабиги рачIун чанго азарго чи гIахьаллъараб данделъиялъе ургъулел рукIанагьел.\nАмма гьезул къасдал хIорлъана. БитIун митинг тIобитIизе гьал хIадурлъулеб ругеб мехалъ цебесеб сордоялъ Москваялдаса ахIун буго гьезухъе нужеца гьабизехъин бугеб ракIа-рахиялъул хабар уяб жойищилан. Уяб бугилан гьаз абидалцин ФСбялдаса, цинги прокуратураялдасул чагIаз жидехъегоги ахIун насихIат цIалун буго митингалъул гIуцIарухъабазе-«Справедливость в обществе» абураб багъа-бачариялъул нухмалъулев ХIамзатов ХIамзатиеги Майданское росулъа ХIамзатов АхIмадиеги.\nХIамзат ХIамзатов «РецIалил гIарцул цо гъурущ щвечIел гIадамазул цохIо Рихьуни руго 220 чи. Гьелги Зирани, ГьаракIуни ва цогидалги росаби рикIкIинчIого. ХIакъикъаталда гьединаб 2000 хъизам буго росулъ жиб жиб хъизамалда лъаб-лъаб ункъо чи вуго, рецIалил гIарацин абуни цохIо хъизамалъе гурони кьоларо. ЦохIо Рихьуни росулъ руго рукъзал гьечIого 228 гIолохъанчи.\n2006 соналъ гьанибе рехун букIана цо миллиардги 177 миллион гъурущ. Гьеб гIарац биччан букIан ГЭСги бан бахъинабизе, гIадамалги тIуран цIияб бакIалде гочинаризе.\nГьеб гIарцуда гьоркьоса 157 миллион бихьизабун букIана цIиял рукъзал разе, 590 миллион росдал магIишат бахъинабизе, ункъабго росдал магIишат цIигьабизе букIана 370 миллион гъурущ, 44 миллион лъел мухъалъе. Гьеб гIарцуда гьоркьосан щибниги хIалтIи гьабичIо гьез, 20 процентцин гьечIо гьабун».\nЛъеда гъоркье ккарал ракьал\nРихьундерил аслияб дагIба буго 36 соналъ халат бахъунеб бугеб рецIалил гIарац кьолеб гьечIолъиги, ункъо соналда жаниб бан бахъинабизе кIолеб ГЕСги гьанжелъизегIанги халат бахъинабураблъи. Гьел соназда жаниб росуги кIодолъулеб букIин, цIиял хъизанал гIейги цогидабги. Конституциялда хъван ругел жидерго ихтиярал цIуни тIалаб гьабулеб бугин жидеца токIаб батIияб мурад гьечIилан абуна гьез.\nНижер чIахIиял къасдалги риххизарун гьаз нижее нух къанин жакъа, амма ракIалда бугеб жо абичIого гьаз чIван хъун дун гьавуниги чIезе гьечIевхайила гьа балев чияс гIадин абуна Майданское росулъа жамагIатчи ХIамзатов АхIмадицаги. Гьебго пикруялда вугоан тIадехун бицен гьабурав ХIамзат ХIамзатовги.\nКин бугониги гьез росдал жамагIаталъул данделъи тIобитIана Рихьуни росдал спорткомплексалъул минаялда цере. ГIага-шагарго 300 гIан чи вакIарана гьениве. Лъеда гъоркье арал ракьазухъ рецIалил гIарац щвечIел гIадамазул бищун гIемераб халкъ буго гьабсагIат Рихьуниб. Гьезул цо-цоязе щун буго рецIалил гIарац. ТIириниги гIарац щвечIел гIадамазул 300 чи рагIула гьабсагIат росулъ. Гьез кьолеб буго цо суал, кибе нижер гIарац арабилан. Гьеб суал халат бахъунеб бугелдаса 20 саги цIикIкIун сон буго исана.\nТIадчагIаз гьезда лъазабун буго цохIо Рихьундерил жамагIаталъул данделъи гурони митинг тIобитIизе изну гьечIин нужерилан. Амма гьелъухъ балагьичIого лъеда гъоркье арал цогидал росдал вакилзабиги рачIунел рукIана гьенире.\nДанделъиялда лъикIаб кIалъай гьабуна Рихьуни росдал советасул заместитель ГIалихIажиев МухIамадица. Гьесул кIалъай бищунго ракIалда чIараб букIана цогидазулалдаса. Гьес ракIалдае щвезабуна гьанжеялдаса 30 соналъ цебе Рихьуниб ГЭС базе хIукуматалъул вакилзаби рачIараб мехалъ гьезда цебе шартI лъун букIанин лъеда гъоркье арал ракьазухъ гIарац кьезе кколеблъи, гьез гьелъие рагIиги кьун букIанин, амма цо гьеб гIарац жидее жакъаги щолеб гьечIин.\nГьеб ракIа-рахиялде вачIана мугIрузул мухъазда вугев президентасул вакил Ибрагьимов Ибрагьимги. Цин ХIамзатица бицунелъухъги гIенеккун гьенир ракIарарал гIажаиблъизе гьарураб суал кьуна гьес. Жинда бичIчIулеб гьечIин нужее гьаб данделъи тIобитIиялъул мурад щибилан. Живгоги гIажаиблъун вукIин бахчизе лъугьинчIого, щибинха нижее къваригIинеб умумуздаса байбихьун нижеца пайда босулел рукIарал, ниж хьихьараб, лъеда гъоркье араб ракьухъ гIарац тIалаб гьабулеб бугилан абуна гьесда бадивеги вуссун жамагIатчияс. ГIарац хIажат гьабун буго, гIарацилан хъуй бахъана жамагIаталъулги.\nАмма жинда лъалеб хIакъикъат батIияб бугилан Ибаргьимовас цадахъ босун бачIараб даптаралъусан рехсезе байбихьана хIужаби. Гьел «хIужаби» рукIана лъеда гъоркье арал ракьазухъ гIарац кьун букIин гуребги цогидалги магIишаталъул бутIаби ран ругин хIукуматалъ гьезие биччараб гIарцухъилан. ГIабдулатIиповасул «божарас» цересан рехсолел рукIана рихьундерие хIукуматалъ гьарурал квегIенлъаби, кIиго школа, азархана, мажгит, хIухьабхъиялъул зонаби ва гь.ц.\nГьеб халатаб сияхIалда гьоркьоб рихьунисез ритIухъ гьабуна цохIо спортивияб кIалгIа банилан абураб баян, хутIаралде лахIгIан чIегIераб гьереси бугилан хъудана жамагIат. Гьедин батани щайинха нужеца гьеб гIарац бикъизе тараб, нужеца гъоркь гъулбасги гьабун гурищ ГЭСалъул нухмалъиялъ гIарац араб хIукуматалъул чвантинисаян Ибрагьимовасул бадибчIваялъе гъоркь кIочон тараб хъуй бахъана халкъалъул. Нижеда гьикъунищ гьез гIарац босараб ва нижеда гьикъунищин гьеб бикъарабилан ахIдезе лъугьана гъоркьгоги ццидахун ругел рихьунисел.\n«Чиркей Гесстроялъул» нухмалъиялъ букIанин ГЭС балеб, гьез букIанин кинабго гIарацги босулебилан абуна ГIалихIажиев МухIамадица.\nГIалихIажиев МухIамад «Гьеб гIарац бикъарал чагIи президентасул хьолбохъ руго гIодорчIун ва ГIабдулатIиповасул ботIронибе гьез бугIулеб бугеб пикру буго рецIалил гIарац рихьундерие цебего щванилан».\nАнцI-анцI сонаца хадур чIаниги жидее щолеб гьечIеб гIарцул суал каранда къараб ансадерил жамагIат гьениб бергьанин абизе бегьула, жидехъго ракIбатун гIенеккизавизе кIвана гьезда Ибрагьимов.\nНужеца бицунеб кинабго битIараб бугин, рецIалил гIарацги щвезе мустIахIикъал нуж ругилан абуна ахиралда Ибрагьимовас. Амма гьеб гIарац нужее цIанбахъун кьезе жинда кIоларилан мукIураб жавабги кьуна гьес, жинда кIолин нужеца гьанир рехсарал гIузрабазул, хIакъалъулъ камилаб баян рагIи рагIиккун республикаялъул бетIерасухъе щвезабизе.\nГьелъухъги дуе азарабго баркала бугилан разияб жаваб гьабуна гьесие жамагIаталъул рахъалдаса ХIамзат ХIамзатовас. Амма цохIо гьелда божун чIезе ракIалда гьечIилан тIадеги жубана. ГIабдулатIиповасухъе хъвараб рагьараб кагъатги босун тахшагьаралде ине ракIалда буго гьесда. АнцIила щуго къоялда жаниб жидер мурад гьес тIубазе гьабичIони гьаб кIочон тараб митинг тIобитIизе бугилан абуна. Рази ругищ нуж гьелда жамагIатилан росуцояздехун вуссарав гьесие киназго хъатил гъугъаялдалъун жаваб гьабуна жал рази рукIин.


Исана май моцIалда «Левада-Централъ» гьабураб гьикъа-бакъиялъул хIасилалъ бихьизабуна Россиялъул президент Владимир Путиние 86 проценталъ квербакъи гьабулеб бугеблъи. Гьикъа-бакъиялда гIахьаллъаразул 13 проценталъ гьесул политикаялъе квербакъулеб гьечIо. Гьелда бан нижер радиоялъе баянал гьаруна Россиялъул социолог Леонид Седовас.\n«Левада-Централъ» гьабураб гьикъа-бакъиялъул хIасилалда рекъон гьелъулъ гIахьаллъарал гIадамазул 60 проценталъ гьединго абуна, жидеда кколин улкаялда киналго ишал битIараб нухда унел ругин, 23 проценталда ккола унел щинал хIужабаз халкъ къосинабулеб бугин.\nРоссиялъул социолог ва политолог Леонид Седовас абулеб буго жив разияв вугин оппозиционер Алексей Навальныясул прикруялда. Дагьалъ цебе Эркенлъи Радиоялъе ва «Америкалъул гьаракь» радиостанциялъе интервью кьолаго, Алексей Навальныяс абуна, гьаб рехсараб 13 процентги дагьаб гьечIин. Гьеб бугин миллион-миллион чиясул къадарилан. Ва гьеб къадар оппозициялъул щулияб кьучIлъун букIине бегьулин.\nСедовасул пикруялда «Левада-Централъ» бихьизабураб рейтинг сахаб гурин, гьелъул даража цIакъ кIудияблъун букIиндал. Навальныяс абухъего, советияб заманалда Коммунист партиялъул Генералияв секретарь Константин Черненкол рейтинг чIезабурабани, гьеб 99 проценталде бахилаанин.\nВладимир Путинил рейтинг эхеде бахун букIана Крымалъул аннексия гьабун хадусала. «Крым нилъерабилан» ахIулаан гIемерал россиялъулаз. Москваялда щибаб административияб къадада бан букIана гьединаб игIлан.\nАмма кватIичIого Магърибалъ лъазаруна жидерго санкцияби. Валютияб базаралда Россиялъул гъурщил багьа бортана, цого мехалъ кванил сурсатазул багьаби эхеде рахана. Рихха-хочарал гIадамаз хехго байбихьана ричун росизе Магърибалда гьарурал компьютерал, телефонал, автомобилал жидерго гIарцул нахъ рателал хвасар гьари мурадалда.\nЦого мехалъ гьелго гIадамазда Россиялъул тIалъиялъ бачунеб политика битIараблъун бихьула. Кин гьединаб дандеккунгутIи дуда бичIчIизабулебин абураб Эркенлъи радиоялъул мухбирасул суалалъе гьадинаб жаваб кьуна Леонид Седовас.\nЛеонид Седов: «Кинабго гIайиб Магърибалда бугин абураб тезисалъе квербакъи гьабулеб буго жалго гIадамаз. Амма цого мехалъ дида ккола гIакълу бугел гIадамазул къадарги гIураб бугин. Гьезда бичIчIула гьал захIмалъабазул тIабигIат. Ва гьез жидерго тIалъиялдаги гIайиб гIунтIизабулеб буго».\nЛеонид Седовас абулеб буго Россиялъул халкъ ругьунлъараб бугин маргьабазда божизе. Гьале гьанжесеб жамагIат божулеб буго кIиго маргьаялда. ТIоцебесеб – рукIа-рахъин лъикIаб бугин абураб, кIиабилебги – Россиялъул тIадтараз кутакаб империя цIигIуцIулеб бугин абураб.\nЛеонид Седов: «Дида ккола Магърибалъул гьал киналго санкциязул ва Россиялъул тIадтаразул жавабиял санкциязул хIасил кватIичIого бихьила нижеда ва гьелдалъун халкъалъул рукIа-рахъиналъул даража гIодобе ккезе бугин. Ва батизе бегьула ахир-къад политикияб хиса-баси гуребги, хIатта гьанжесеб низам тIаса рехизецин рес бугин».\nАммаила, тIаде жубалеб буго Леонид Седовас гьадин ккани, гIемерал гIадамаз къватIире рахъун, тIалаб гьабилаан – «Нижер президент нижее тIад вуссинави», абулаго. Щай гурелъул Крымалъул аннексия гьабиялъ халкъазул цIикIкIараб къадар паналъизабунин, цIидасан бакканин шовинизмалъул бербалагьи, ян абулеб буго социолог Леонид Седовас.\nАмма низам хисун, кинабго хъващтIан рукIалиде ккезабизе гьечIин, цойги хIинкъи букIине рес бугин. Питна.\nЛеонид Седов: « Питна букIине рес буго, щай гурелъул – жамгIият бикьун бугелъул. Ва хIалуцIараб ахIвал-хIал букIине буго гьелдалъун».\nЭркенлъи радиоялъул ГIурус хъулухъалъул кумекалдалъун хIадур гьабураб материал.


АхIмад Чилиловасул рокъоб чIухь бана\n19 июлалда низам цIунулез чIухь бана «Новое дело» газеталъул бетIергьан АхIмад Чилиловасул рокъоб.\nГьеб заманалда рокъор рукIун руго гIицIго Чилиловасул лъадиги ясги. Заманалдасан тIаде щун руго гьесул газеталъул хIалтIухъабиги. Гьез гьарун буго чIухь баялъе нугIзаллъун жал рихьизарейин. Амма низам цIунулез инкар гьабун буго. Гьез Чилиловасул рокъов валагьулев вукIун вуго гьесулго росуцояв – МухIамад Хазамов. Низам цIунулезул щаклъи буго журналистал Камалов ХIажимурадгун АхIмадилов ГIабдулмалик чIваялдехун гьесул хурхен букIиналда.\nНизам цIунулез чIухь балеб заманалда Чилиловасул доре тIаде щун руго гьев бетIергьанаб газеталъул бетIерав редактор ХIажимурад СагIитов. Рокъов цогIаги бихьинчиги гьечIого чIухь базе биччазе разилъулей йикIун гьечIо АхIмад Чилиловасул яс. Амма чIухь бачIого низам цIунулел нахъе унгутIи бихьидал, дой ясалъ газеталъул редакторасухъе ахIун буго. ХIажимурад СагIитовас ЭР-лъе бицана жинцаги жидер хIалтIухъаналъги гьарулеб букIанин я журналистал хIисабалда, ялъуни нугIзал хIисабалда жалги риччайин гьенире жанире. Амма низам цIунулел разилъичIила.\nГьел рачIун рукIун руго Чилиловасул рокъов Хазамов МухIамад абулев чи вугищали балагьизе. Богатыревка абулеб росдал бегавуллъун вукIарав гьев гьанже цIех-рехалда вуго. Кидаяли Чилиловасул газеталда хIалтIулев вукIун вуго МухIамад Хазамов.\nХазамов МухIамад валагьиялда тIасан АхIмад Чилиловасулгун низам цIунулезул хабар ккун букIун буго гьеб къоялъул радалги. Амма гьелдаса хадурги чIухь базе гьел рачIиналъе гIилла бихьулеб гьечIо ХIажимурад СагIитовасда.\n1. СагIитов ХIажимурад\n«Кавказпрессалда» кьураб гьеб баян такрар гьабулеб буго «Кавказская политика» сайталъги. Гьениб хъвалеб буго Чилиловасул доре тIаде щварал журналистазги инсанасул ихтиярал цIунулезги квалквал гьабулеб букIанин чIухь баялъе. Амма тIоцебе гьеб баян къватIибе кьураб «Кавказпрессалъ» гьелъул хIакъалъулъ щибго хъван гьечIо.\nГьедин кисан босун хъван батаниги, «Кавказская политикаялъ» жидеде гIунтIизабулеб гIайибалъе гьадин жаваб кьолеб буго ХIажимурад СагIитовас.\n2. СагIитов ХIажимурад\n«Новое дело» газеталъул бетIергьан АхIмад Чилиловасул рокъоб чIухь баялъул хIакъалъулъ баянал кьурал сайтазда лъун руго чIухь балеб мехалда гьенире рачIарал ХIажимурад Сагитовасулги гьесул хIалтIухъан РахIимат Адамовалъулги суратал. Жидер ихтяирал цIунизе кколел идарабазул хIалтIухъабаз гьел хвезариялъул магIна бичIчIулеб гьечIо ХIажимурад СагIитовасда.\nМухIамад Хазамовасда цадахъго низам цIунулез валагьулев вуго МухIамад АбихIасановги. Гьел кIиялгоги, цевехун бицен гьабурав Чилиловги, дол чIварал журналистал – Камаловгун АхIмадиловги ккола цо росулъа гIадамал.\nЧилиловасул рокъоб чlухьбай


Пачалихъияб Думаялъ нахъ чIвана «Справедливая Россия» партиялъул депутат Дмитрий Гудковасул «Болотная ишалъул» туснахъаздаги гьеб амнистия хурхинабиялъул цебелъей.\nЛъазабулеб амнистиялда рекъон, тамихIалдаса эркен гьаризе бегьула гьоркьохъеб ва гьитIинаб захIмалъиялъул такъсир гьабун жидее тIоцебе тамихI гьабулел, гьединал такъсирал гьариялъул гIайиб гIунтIизабулел ва щаклъи бугел.\nАмнистия хъвазе бегьула Афгъанистаналъул яги чачаназул рагъазда ва гьединго Шималияб Кавказалда жидерго рагъулаб борч тIубазабулеб мехалда бахIарчилъи бихьизабурал гIадамазда, Чернобылалъул атомияб электростанциялда караб катастрофаялъул хIасилал тагIинариялда гIахьаллъарал ва I957 соналда «Маяк» абураб Челябинскалъул комбинаталда ккараб авариялъул радиациялъул асар щварал гIадамазда.\nАмнистиялде гъоркье ккезе бегьулел руго балугълъиялде рахинчIел туснахъал, гIисинал лъимал ва лъимал-инвалидал ругел руччаби, 50 соналдаса цIикIкIун гIел бугел лъимадуе ругел руччаби, 55 соналдаса цIикIкIун сонал рарал бихьинал, жидецаго лъимал хьихьулел умумул, тIоцебесебги кIиабилебги группаялъул сакъатал, лъабабилебги ункъабилебги стадиялъул рак унти бугел, туберкулезалъул рагьараб форма бугел туснахъал. Гьеб гьединго хъвазе бегьула шартIияб тамихI къотарал гIадамаздаги.\nАмнистиялде хъвазе гьечIо я «Болотная ишалъул» туснахъазда, я вацал Навальныязда, я зулму гьабичIеб такъсиралъул туснахъазда, мисалалъе, бизнесалде хурхен бугеб такъсиралъул туснахъазда.\nГIатIидаб амнистиялъул президентасул проект какун букIана инсанасул ихтиярал цIунулез. Гьезул пикруялда, гьесул проекталъ гIунги тIокI акцент гьабулеб буго аслияб къагIидаялда къуватиял стурктурабазда хъулухъ гьабулел рукIарал туснахъазде.\n«Версия» сайталъул автораз бицунхъе, амнистия гьабун къватIире риччазе бегьулезул къадар букIине бегьула 60 азаргоялдаса 80 азаргоялде щун туснахъ. Гьез рикIкIунеб буго, такрарлъизе бегьулин I5 соналъ цебе лъазабун букIараб амнистиялъул гъалатIалин. Доб мехалда эркен гьарун рагIула гIуцIараб такъсирчилъиялъул бутIрулги вахIшиял чIвадарахъабиги.\nЖурналист Руслан Горевояс хъвалеб буго, доб мехалда талихIалъ къватIире риччаго хутIанин террористалин. Рес букIанин доб амнистиялда рекъон, Салман Радуев эркен гьавизецин.\nРуслан Горевой: «2000 соналъул амнистиялъго гIадин гьанжесебалъги эркен гьаризехъин руго инвалидал, туберкулез бугел, орденал ва цIарал ругел. Цебесеб нухалда гьединабго къагIидаялда рес букIана бох букIинчIев Шамиль Басаев, бер букIинчIев Салман Радуев ва цогидал вахIшиял такъсирал гьарурал гIадамал эркен гьаризе».\nГьединал логикаялда рекъон нахъ чIвазе кIоларел аргументал рачун, авторас бихьизабулеб буго Пачалихъияб Думаялъ тасдикъ гьабураб амнистиялъул гIунгутIаби.\nМоскваялъул Хелсинкиялъул къокъаялъул инсанасул ихтиярал цIунулев Валерий Борщевас абулеб буго, ахирисеб амнистия гIуралъ батIияб бугин цебеселде дандеккунин. Гьесул пикруялда, гьаб амнистия цебеселдасанги щвалде щвечIеб ва мухIканлъи гьечIеб буго.\nЦебесеб амнистия хIадурулеб мехалда Пачалихъияб Думаялъул депутат хIисабалда живги гIахьаллъанин ва жидеца амнистиялде гъоркье ккезе бегьулел туснахъал рищулел рукIанин лъакIаланго ургъунин, жиб-жиб статья рикIкIунин, абулеб буго гьес.\nМоскваялдаса жамгIияй хIаракатчIужу, журналист Ева Меркачевалъги рикIкIунеб буго амнистия аслияб къагIидаялда хурхараб бугин тIоцебего къуватияб блокалдаса туснахъазде ккарал гIадамаздайин ва гьелъ гьезул анищал тIуразарулел ругин.\nЕва Меркачева: «Документалда рекъон, амнистиялде гъоркье кколел руго тIоцерего руччаби, балугълъиялде рахинчIел, унтарал. Лъицаниги гьелда бан бахIсал гьариларо. Хадуб абулеб буго, амнистиялде гъоркье кколел ругин Чачаназул ва Афгъанистаналъул рагъазда гIахьаллъаралин. Амма гьеб бакIалдаго жубалеб буго, «ва низам цIунулел идарабазул ва гьездаго ращад гьарурал идарабазул хIалтIухъабийин». Щиб гьеб кколеб? Гьеб ккола амнистиялъул кумекалдалъун туснахъаздаса къватIире риччазе ругин жидерго хъулухъ тун, тIокIаб хьвада-чIвади билъанхъизабун, ай, туснахъал рухун, гьезие гIазаб кьун, гIазаб кьун ккурал гьаричIел такъсирал тIаде росизе мукIурлъизарун, ай гьединал такъсирал гьарун рукIин чIезабун туснахъазде ккарал къуватияб блокалъул гIемер гIадамал къватIире риччазе ругин абураб. Дидани ккола, гьеб кколин къуватияб блокалъул лоббиялъ бижинабураб амнистияйин.\nАмнистиялде гъоркье кколев вуго Копейскалъул колониялъул вукIарав нухмалъулевцин. Гьеб ккола бищунго гIемер туснахъазе гIазаб кьолеб, чанги туснахъал хвараб колония.\nЩиб кколеб буго ахир къадги? Гьеб ккола хIакъикъаталдаги улкаялъул интересазе хияналъи гьабурал гIадамал эркен гьарулел ругин абураб, гьелдаго цадахъ кредитазда хурхун пуланал махинациязе гIоло туснахъазде ккарал бизнесчагIазде гьеб амнистия хъвалебцин гьечIо».\nНизам цIунулез къанун цIунулеб гьечIо\nДагъистаналда цо моцIида жанив 7 полицияв ккун вуго\nПачалихъияб Думаялъ тасдикъ гьабуна амнистиялъул хIукму


ЧIарада мухъалда гьаразаго бана горо-цIер. Гьелъул хIасилазда хурзалгун ахазе гуребги зарал гIадамазецин ккана.\nМай моцIалъул ахирисеб къоялъ ЧIарада мухъалде гIанкIудал хоногIанасеб роценалда бараб цIералъ гIемерав чиясул хур-хералъеги, магIишат-яшавалъеги зарал гьабуна. Амма гьеб зарал бецIейилан хIукуматалде яги росдал магIишаталъул министерлъиялде гIарза хъвазе лъидаго ракIалда гьечIин бицана ЧIарада мухъалъул администрациялъул росдал магIишаталъул бутIаялъул нухмалъулев Адухов ГIабдурахIманица.\nГIарзал хъвачIого теялъе ва кумек гьабейилан ахIи бачIого чIеялъе гIиллалъун кколеб рагIула, гIададисеб хIалтIи гьабичIого тей, ай кумек щолареблъи гIадамазда бичIчIулеб букIин. Щайха гьеб кумек щолареб ва щай Дагъистаналъул росдал магIишаталъул министерлъиялъ лъазабухъе, зарал ккаразе гьеб пачалихъалъ бецIулареб?\nГьеб суалалъе жаваб балагьилалде гьаниб ракIалде щвезабила исана апрелалъул ахиралда Дагъистаналъул мугIрузул ва гьединго бакълъулазул мухъалда цIорой ккеялъул хIасилалда куракул гъутIбузда бан букIараб тIегь цIороялъ бухIун букIараблъи ва ккараб зарал бецIиялде гIадамазул букIараб хьул. Щайгурелъул, аслияб къагIидаялъ куракалдасан бетIербахъи гьабулел мухъал кколелъулха цIорой ккеялъ пихъидаса махIрумлъарал Унсоколо, Хьаргаби, Гумбет, Шамил ва цо-цо цогидалги мухъал. Щварабищха гьезие рецIел? Гьабурабищха хIукуматалъ кумек?\nМасала, Хьаргаби мухъалда цIорой ккеялдалъун пихъ хвана. Гьелъухъ рецIел щвелародайин абун хIукуматалде ритIизелъун хIадурлъулел рукIана хасал кагътал. Амма гьеб рецIел кьолареблъи бичIчIидал, гьабулеб букIанщинаб хIалтIи рехун тезе кканаян бицана Хьаргаби мухъалъул администрациялъул хIалтIухъан Сулейманов АхIмадица.\nСулейманов АхIмад: «МагIарухъ ругел ахал-хурзал руго жалго гIадамал бетIергьанал. Гьединазе щибго жо щолеб гьечIо ва цониги чиясе рецIалил гIарацги щвечIо. Страхование гьабичIогойилан кьолеб жо букIунеб гьечIо».\nЭР: «МагIарухъ ругел хурзазегун ахазе, мина-карталъе щайха гIадамаз страхование гьабулареб»?\nСулейманов АхIмад: «Стархование гьабунгутIиялъе гIилла буго гьелдасан щибго хайир гьечIеблъи, ай зарал гурони букIунгутIи. ГIемераб гIарацги кьун страхование гьабизе кколеб буго ва тIабигIияб балагьалъ зарал гьабичIони гIарац гьоркьоб инарищха. Нилъер гIадамаз гьединал жалги гьаруларо, зарал ккани ккун, ккечIони ккечIого букIинилан тола. Ахазе страхование гьабулеб бугони гьеб гьабизеги ккола гьел тIегьазегIан. ГIицIго страхование гьабула хасалил рекьи гьабулел могьолал нигIматазе. Масала, I00 азарго гъурщиде страхование гьабуни гьелъул 50 процент субсидия хIисабалда тIадбуссунги кьола. Кьиндал цIорой кканиланги абун, гьеб тIаса хъвагIазеги рес букIуна ва гьединаб мурадгун гьабула хасалил рекьулил культурабазе страхованиеги».\nХьаргаби мухъалъул администрациялъул хIалтIухъан Сулейманов АхIмадица бицухъе, 2-3 соналъ цебеги цIоройги ккун пихъ хвеялъул хIужа ккун букIун буго магIарухъ. Гьеб мехалдаги хIукуматалъул рахъалдасан лъиего щун гьечIо кумек, ай кьун гьечIо рецIалил гIарац. Гьединал мисалалги цере рукIаго чIарадисезги, цIералъ зарал гьабиялда бан, гIадада хъвадарун пайда гьечIеблъиги бичIчIун, кумек гьабиялде хьулго гьабулеб гьечIин бицана ЦIуриб росулъа ГIабдулхаликъов МухIамадица.\nРосдал магIишаталъул министерлъиялдасан щварал баяназда рекъон, тIабигIияб балагьалъ зарал гьабурал бакIазе страхование гьабун букIун батичIони, рецIел щвей щакаб жо рагIула ва хIукуматалъ, нахъраталилаб фондалдаса кумек гьабуни гурони, гьединазе гIарцудалъун гьабулеб кумекги букIунеб гьечIо.\nГьанибго ракIалде щвезабун абуни, гьал къоязда лъим кIанцIиялъул хIасилалда зарал ккараб алтаялъулазе, бакIалъулаб администрациялъул нухмалъулес гьабураб хIукмуялда рекъон, зарал ккаразе кьезелъун биччан буго 50 миллион гъурущ.


Гара-чIвари гьабуна З. МУХIАМАДШАРИПОВАЛЪ\nМедицинаялъул хIалтIухъабазул къоялда цебе, Хасавюрт шагьаралъул ЦГБялъул бетIерав тохтур Титалав Хираевгун дандчIвана цолъизабураб «Гьудуллъи» газеталъул бетIерав редактор ШайхмухIамадов МухIамадрасулги газеталъул мухбирзабиги. Гьаб ахираб заманалда коронавирусалъул пандемия тIибитIиялда бан ккарал цо-цо лъугьа- бахъиназда тIасан гьесулгун гьабураб гара-чIвари бахъулеб буго гъоркьехун.\n- Титалав, гьабсагIат стационаралда регаразул щиб хIал бугеб?\n-Унти тIадбараб заманалда сордо-къоялда жаниб нижехъе вачIунаан 30-40 унтарав. Сон вачIана 4 чи. Гьеб ккола лъикIаб хIасил.\n- Гьеб унтуде данде къеркьеялъул мурадалда, кинаб хIадурлъи гьабун букIараб шагьаралъул ЦГБялъ?\n-ГIезегIан захIматаб хIал букIана. Нижее кумек гьабуна ДРялъул Сахлъи цIуниялъул министерствоялъги. Медицинаялъул тIолалго идарабиго гIадин, нижги хIадурго рукIана эпидемиялде данде рагъ базе. Амма хIасил ккана хIадурлъиго гьабун букIинчIеб гIадинаб. Щайин абуни, лъиданиги лъалеб букIинчIо гьелъул кIодолъи ва захIмалъи. Кин батаниги, ресазда рекъон, нижеца гIураб хIалтIи гьабуна.\nНижее кумек гьабуна Халкъияб собраниялъул депутат Висампаша Ханалиевас, вацал ГIумахановаз. Гьединго, баркала буго шагьаралъул администрациялъе ва шагьаралъул бетIер Зайнудин Охъмазовасе. Администрациялъул къайимлъиялда гъоркь гIуцIараб гIарцулаб фондалъ квербакъана тохтурзабазе хIажатаб кумек щвезе. Гьеб ишалъулъ жидерго бутIа лъуна волонтеразги, цIар загьир гьабизе бокьичIел сахаватал гIадамазги.\nДир тIоцебесеб масъалалъун букIана гъункараб коллектив данде гьаби. Щиб захIмалъи тIаде бачIаниги, нухмалъулев вукIине ккола жиндирго командагун цадахъ. Дунгоги вукIана унтун. Дидаги кIолаан Россиялъул яги Европаялъул бокьараб клиникаялде ине. Амма инчIо, щайгурелъул, гьелдаса хадуб кин дун валагьизе вукIарав дирго хIалтIухъабазул бадиве? Гьелги рукIаралъулха унтун.\n- Гьеб хIалуцараб заманалда медицинаялъул хIалтIухъабаз ракI бацIцIадго тIубазабуна тIадаб налъи. Гьезул хIалтIуе къимат кьун, ругищ гьезие рихьизарурал шапакъатал яги сайгъатал?\n-Улкаялъулго даражаялда кIодо гьаруралги ккана. Гьединго, кIвараб хIаракат бахъун хIалтIарал нижецагоги кIодо гьаризе руго ФОМСалъул сурсатаздасан. Цо-цоязе кьуна гIарцулал шапакъаталги. Гьел дица рикIкIуна унго-унгоял бахIарзаллъунги. Къварилъи ккедал лъала мугъчIвай гьабизе бегьулевги бегьуларевги чи. Гьел ккола дир командаялъул хIубал. ГIарцул бицен ккедалги, гIемерисел хIалтIухъабаз абуна жал гIарцуе гIоло хIалтIарал чагIи гурилан.\n- Лъазе бокьилаан хваразул къадарги.\n-ТIад бан унти бугеб заманалда медперсоналалъе цIакъ захIмат букIана дару-сабаб гьабизе. Реанимациялда регаразе къваригIуна хасаб бербалагьиги тIадчIейги. Гьединлъидал, ккана больницаялда регарал къадаралде щвеялъул хIужабиги.\n- Заманалда «хехаб кумекалъул» бригада бачIунеб букIинчIолъиялъе гIилла щиб букIараб?\n-Гьезде гIайиб гьабизеги бегьуларо. Гьел хIалтIулел рукIана цIакъго захIматал шартIазда. 150 азарго чияс гIумру гьабулеб шагьаралъе хъулухъги гьабун, цо машинаялъ кумекалдалъун хьезавизе кколаан 1000 чи.\n«Хехаб кумекалъул» станциялда букIине ккола 35 машина. ХIакъикъаталдайин абуни, буго 13 машина, гьелги басриял. Гьелде тIадеги, руго пациентал рокъорго сах гьаризе бегьулел, руго захIматго унтарал, амма больницаялда регизе инкар гьабулел. Гьелъул гIаксалда, рокъобго дару гьабун хIебтIулез гIарз бахъулеб буго жал больницаялда регизарулел гьечIилан. Гьединлъидал, щибаб гIарзалъул хал гьабизе ккола батIа-батIаго.\n- ГIемер рукIуна нужер хIалтIул захIмалъиги лъаларел, медицинаялъул хIалтIухъабаздаса разиги гьечIел гIадамал. Гьеб хIалтIуе къимат кьезе лъалел махщелчагIаз ЦГБялъул хIалтIи кинаблъун рикIкIунеб?\n-Пандемиялъул заманалда Дагъистаналде бачIана щуго эксперталъулаб комиссия. Гьел щвана щибаб шагьаралде. ЛъикIаб къимат кьуна Хасавюрт шагьаралъул больницаялъул хIалтIухъабаз диагноз лъолеб ва дару гьабулеб къагIидаялъе.\nМасала, больницаялъул хIалтIухъабаз кинаб букIаниги мекъаб иш гьабун, хъачIго кIалъан ватани яги кколеб даражаялда унтарав къабул гьавун ватичIони, гьел рачIине бегьула дихъе. ХIакъикъат лъазабичIого дица теларо. Амма дихъ ругел хIужабазда рекъон, гIарзабазул 80 процент хIакъикъиял кколаро. Нижер хIалтIулъ ругел гIунгутIаби рихьизарулезе баркалаги буго. Гьез нижее кумек гьабула хIалтIи битIун гIуцIизе.\nЦеречIарал масъалаби гIемер руго. ЦIи гьабизе ккола материалиябгун техникияб база. ХIалтIизе ккола коллектив щула гьабиялда, унтаразулгун бухьен чIезабиялда тIад. Цогидал тIалабазда гьоркьоса бищунго кIвар цIикIкIараблъун дица рикIкIуна ишцоязе рекъараб харж букIинаби.\n- Гьеб заманалда жаниб кинаб хIалбихьи щвараб больницаялъул нухмалъулесеги персоналалъеги? Кинаб букIараб база материалиябгун техникаялъул рахъалъ?\n-Материалиябгун техникияб база буго басрияб. Шагьар буго кIодолъулеб. Районаздаса нижехъе рачIунел гIадамалги цIакъго гIемер рукIуна. Хехал шартIазда хIалтIизе ккеялъ рихьизаруна нижерго загIипал рахъалги. Мисалалъе, кислородалде цIакъго хIажалъи ккараб мехги букIана. Дагьабниги заманалъ гьеб гьечIого хутIани, цадахъго 50-60 чи хвезе ресги букIана. Баркала буго Сахлъи цIуниялъул министерствоялъе, гьенисан нижее тIадеги кьуна газогенераторалъул бочка. Москва шагьаралъул Комунаркаялъул бетIерав тохтур Денис Проценкоеги бокьана нижер реанимациялъул отделениеги лабораторияги. Реанимациялъул отделениялда гьабуна капиталияб ремонт. Гьенив цого заманалда сах гьавизе бегьула 12-13 унтарав. Щибаб кроваталде бачун буго инсанасул гIумру хвасар гьабиялъе хIажатаб система. Монитор нижер гьечIо, рагIи кьун буго гьеб босизе. ГIарац биччан буго «Сименс» аппарат босизеги. КТялъул алатазул букIана захIмалъи. Къойида жаниб 150 чиясул хал гьабизе кколеб букIана. Гьебин абуни буго басралъараб.\nАмбулаторияб сах гьариялда вукIана 402 чи, сахлъана 199, сахлъулев вуго 126 чи. Гьединго, рукIана захIматго унтарал чагIиги. Коронавирусалъул унти нилъее ккана унго-унгояб рагълъун. ГIадатияб рагъда фронтги, тылги, тушманги рихьула, лъала кир ругелали. Гьанибин абуни лъалеб гьечIо щалгун рагъулел ругелали, вихьулев гьечIо тушман. Гьединлъидал, нилъер букIине ккола цолъиги, гъункиги, сабруги, гIодоре риччайги. Дир гIемер руго жидедаса мисал босизе мустахIикъал, къадру-къиматалда хьвадулел, берцинаб гIамалалда гIумру тIамулел дин батIиял гьудулзабиги. Бусурбабазда гьоркьор мекъи хьвадулел гIадамал рихьараб мехалда, кутакалда рахIат хвезабула. Нилъ руссине ккола БетIергьанасде. Нилъеца гIун бачIунеб гIелалда малъизе ккола нилъ щай рижарал, кин хьвадизе кколебали. РитIизе ккола гьел батIиял пачалихъазде цIализе, гьудуллъи щула гьабизе, гьезул гIадамаздаса лъикIаб мисал босизе. Дир гьадинаб къокъаги, кумек гьабулелги рукIинчIелани, нижее цIакъ захIмат букIинаан гьаб унтуде данде чIезе. Кида-къадги нилъер щивасда тункизе бегьула гьеб. Гьединлъидал, рукIине ккола цолъун.\n- Титалав, бокьилаан газета цIалулезе малъа-хъваял гьаризеги.\n-ТIоцебесеб иргаялда, цIодорлъи гьабизе ккола. ЦIуне цоцазда гьоркьоб манзил. Хасалихъе коронавирусалъул унтиялъул букIине бегьула кIиабилебги этап. Гьединлъидал, тIад чIей гьабе иммунитет борхизабиялда, цIуне рацIцIалъи. Рокъор чIун рукIинчIого, зама-заманалда рахъа къватIире, цIияб гьаваялде, кIванагIан гIемер чуре кверал, гьумер, кIал, мегIер. Нилъер диналъ чанго гIасруялъ цебего тун руго нилъее вирусалде данде чIолел малъа-хъваял – къойида жаниб щуго нухалда какие чури.\nДица дирго гъункараб, махщел камилаб, инсанасул сахлъи цIунизе тIаде босараб коллективалъе цоги нухалда кьола баркала. Унтарасе кумек гьабизе, гьев сах гьавизе лъайги хIалбихьиги бугеб гIоларо. БукIине ккола рухIияб бечелъи, рекIел бухIи ва гурхIел. БукIине ккола берцинаб, хIеренаб рагIудалъун гIадан сах гьавизе махщел. Гьеб кинабго бугин абизе бегьула нижер больницаялда хIалтIулелщиназул рекIелъги бидулъги бессун.\nДругие материалы в этой категории: « «Прививать или не прививать - вот в чем вопрос»\tФлекснерил шигеллаялъ хIал гьабулеб буго »


АХ1УЛЕБ БУГО РАИСАТ ТАЖУДИНОВАЛЪ. - 11 Декабря 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nВоскресенье, 18.03.2018, 04:58 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2016 » Декабрь » 11 » АХ1УЛЕБ БУГО РАИСАТ ТАЖУДИНОВАЛЪ.\nАХ1УЛЕБ БУГО РАИСАТ ТАЖУДИНОВАЛЪ.\nМаг1арул кеч1-бакъан. Гьелъулъ бугебщинаб берцинлъи, г1ажаибаб гугьаралъ гьелда бик1ун бугебщинаб х1икматаб накъищ! Х1айранаб бакъаналда ах1улеб х1асратаб маг1арул коч1олъ рессун руго рац1ц1адал, ц1орорал иццазул чилиги, сог1ал муг1рузул т1абиг1атги, муг1рулг1ан т1адег1анал, кьварараб г1амал-хасияталъул рокьулел маг1арулазул сипаталги. Гьелъухъ гьоболлъи бала г1олохъанлъиялъул талих1ал лах1затазухъе т1адруссине бокьарал бот1рол рас хъах1лъарал харабазги, гьанжего гьанже г1ищкъул асирлъуде ккарал г1олилазги, маг1аруллъиялъухъ рокьи ккаразги. Унго-унгояб маг1арул коч1оца бит1ахъего гъаргъар базабула т1олабго черхалда. Гьеле гьединаб асар гьабуна дие цо нухалда, маршруткаялда рек1ун унаго, гьениб жаниб раг1араб кеч1алъ. Ах1улеб кеч1 лъуг1изег1ан ана дун, маршруткаялда рек1ун. Цинги дица шоферасда гьикъана кеч1 лъица ах1арабилан. Гьес жаваб кьуна кеч1 Раисат Тажудиновалъ ах1анилан. Дида рак1алде ккана гьелъулгун лъай-хъвай гьабизе. Раисат Тажудинова гьаюна Хунзахъ районалъул Коло росулъ. Гьит1инго бижана маг1арул коч1оде рокьи. Г1айшатил хъизамалда хасаб бак1 кколаан нек1сиял маг1арул куч1дуз. Гьел ах1ула Раисатил ункъг1ал, Дагъистаналъул мустах1икъай артистка Г1айшат Тажудиновалъ. Раг1улаан гьел Раисатида к1удияв инсул ва к1одоэбелалъул гъанситохъги.\n-Дун эбел-инсуда цадахъ Москваялда йик1ана г1умру гьабун. Ц1алулейги москваялъул школалда йик1ана. Дагъистаналде яч1ана 11 классалда ц1ализе. Дун г1умруялъго налъулай йиго эбеллъиги эменлъиги дие гьабурай ункъг1ал Г1айшат Тажудиновалъе. Гьелъул баракаталдалъун бижана дилъ маг1арул кеч1-бакъаналде к1удияб рокьи. Гьелъ малъанин абизе бегьула кеч1 ах1изеги, ах1улеб коч1ол адаб гьабизеги, гьелдаго цадахъ муг1рулг1ан борхатаб маг1арулалъул намусалъул т1адег1анлъи ц1унизеги,-ян бицана Раисатица. Школа лъуг1ун хадубги, Раисат эбел-инсухъе Москваялде т1ад юссана. Ц1ализе лъугьана правовояб академиялде. Амма гьениб рак1 сасунеб бук1инч1о Раисатил. Коч1оде бугеб г1ищкъул куркьбаздаги рек1ун, гьей ц1идасанги Дагъистаналде т1адюссана. Маг1арулаз гъираялда къабул гьабуна Раисатил кеч1. Гьелъие нуг1лъи гьабула г1енеккараз ч1валеб хъаталъги, творчествоялъулъ ругел т1оцересел бергьенлъабазги.\nЖакъа коч1охъабазул буго зах1матаб г1умру. Машгьурлъизе ккани, къвариг1унел руго спонсорал. Гьел ругони, кеч1 ах1изе махщелцин къвариг1унеб гьеч1о. Дие гьедин бокьун гьеч1о. бокьун буго бергьенлъаби дирго зах1маталдалъун росизе. Гьелъулъги дие ч1агояб мисаллъун ккола жиндирго пагьму-гьунаралъ маг1арулазе йокьарай Г1айшат Тажудинова. Творчествоялъулъ гьелъул нухккун ани, рак1ч1ола дие бит1ккеялда,-ян абула Раисатица. 20 сон барай коч1охъаналъ Муи Х1асанова рак1алдещвеялъе т1обит1араб республикаялъул фестивалалда ах1араб халкъияб коч1ое т1адег1анаб къимат кьуна Россиялъул мустах1икъав артист Т1агьир Къурачевас. Гьей яхъана фестивалалъул лауреатлъун. Маг1арул музыкалияб маданияталде жание Раисат лъугьун яч1ана жиндирго хаслъигун ва къаг1идабигун. Кьуна Раисатица жиндирго т1оцебесеб «Гьудулзабазе сайгъат гьабула» абураб концертги. Гьелдаса хадуб машгьурлъана коч1охъаналъул ц1ар. Гьелда рак1алда буго г1агараб заманалда концерталгун цее яхъине Хунзахъ, Шамилхъалаялда ва цогидалги маг1арул районазда. Кват1ич1ого Мах1ачхъалаялда «Гьудуллъиялъул рокъоб» Раисатица кьезе буго т1оцебесеб сольный концерт. Аслияб къаг1идаялда гьелъ куч1дул ах1ула Ах1мад Г1амирхановасул, Каримулагь Г1абдулаевасул ва халкъиял бакъназда. Гьелъул рук1унаро авторал гьеч1ел раг1абиги. Заочно ц1алулей йиго ДГПУялъул музыкалияб факультеталда. Жийго гьит1инай йик1аниги, г1умруялъул х1акъалъулъ пикраби ц1убарал руго Раисатил. Ц1ияб, творческияб г1умруялде т1оцересел галаби таваккалго т1амулел руго гьелъ. Гьениб коч1охъаналъ аслияблъун рик1к1унеб буго маг1арул коч1ол берцинлъиги, хаслъиги, роценги ц1унун бажари.\nГьарула Раисатие музыкалияб маданияталъул т1огьал мут1иг1 гьаризе къуватги, жан-жигарги, сабруги.\nКоч1ол маданият берцин гьабизе,\nЛъик1 щварай, Раисат, маг1арул гъасде.\nДур роц1араб гьаракь нилъер т1алъуда\nЦ1умурлъун зваргъеги, муг1рул соролеб.\nХьиндал ахикь г1ураб пихъ гьарзаяб гъвет1,\nГвангъаги дурги ц1ва доб хъах1илзодихъ.\nЧундулцин урхъараб гьаракь раг1идал,\nМаг1аруллъиялъул сипат гвангъула.\nЦ1ияб г1умруялде лъурал галаби\nТалих1ал ратаги дуе, Раисат,\nКъисматалъул къиса икъбалаб батун,\nКунч1аги дуе бакъ, хунздерил булбул.\nПросмотров: 149 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 0.0/0


ЧIахI-хералъул парччахI. Микробазул тушман | Богогьанлъи | Киназего гIаммаб Россия\nЩибаб росулъ камуларо халкъиял тохтурзаби-местIерал. Нижер ГьентIа росдал чIахIиял чагIаз жакъаги адабалда рехсола квербитIарав местIер Бижалалъул НурмухIамадил цIар. Гьес сахгьарулел рукIун руго лъукъарал, унтарал ва сахлъиялъе жагъаллъи бугел гьидерил росабазул гIадамал. Дол соназ, аслияб къагIидаялда, унтаразул букIунаан кIиго батIияб гIарз: «бетIер унтулеб буго», «чехь унтулеб буго» абун. Сахгьабиги букIана «унти чIезабиялда» рекъараб. Унтараб бетIер, кIвараб хIалалъ дандекъан, кварица яги кьурараб чIортоялъ бухьунаан, цо-цояз гьелда, къвакIараб гIучIалъ кьурун, сверунжо балаан.\nУнтаби сахгьарулел дарабилъунги рикIкIунаан: мумия, гьоцIо ва ражипер. Мумия хIалтIизабулаан рокьол унтаби, хасго бекараб ракьа сахгьабиялъе, гьоцIо букIана киналго унтаби сахгьарулеб дару, ражи рикIкIунаан къватIул унтабазул тушманлъун. ГIадамаз ражи хIалтIизабулаан дунял цIорораб заманалда.\nЦебе магIарухъ ражи къанагIатаб нигIмат букIана, амма хасалоде гьелъул нахърател гьабичIого цониги хъизан тIубалароан. Хьиндалаз абуни, ражигун хинкIал бищунго цIакъаб квенлъун рикIкIунаан.\nДару-дарман къанагIатаб некIо заманалда ресалда ругел чагIаз унти сахгьабиялъе ва рахунел унтабаздаса цIуниялъе гIоло ражи хIалтIизабулаан. Египеталъул пирамидабазда жаниб пиргIавназул саркофагазда, гIарац-меседалъул къайигун цадахъ археологазда батулеб букIана ражи. НекIсиял румазул аби букIана: «Ражиялъ бахIарчиясул рекIеда гвангъун цIа рекIинабула, квачалъ гьелъул цIер лъугьинабидал», — ан. Румазул легионеразул кванилъ ражи чара гьечIеб букIана, гьелъ рагъухъанасе къуватги хIинкъи-къай гьечIолъиги кьолилан рикIкIунаан.\nНекIо гIурусазул кашишаз рагъде унел гIолохъаби тIоритIулаан гьадинаб каламалдалъун: «ХIинкъи лъачIого букIиналъе гIоло чIвай чIегIераб борохь ва лъе гьеб квегIаб чакмаялда жаниб, вагъизе рагъул майданалде унеб мехалъ, гьебго чакмаялъуб лъе ражидул лъабго бетIер», — ан.\nНекIсиял греказ гьелда «борхьил чIахIилан» абулаан ва борхьица хIанчIараб бакI, ражи чIван, сахгьабулаан. Гьоркьохъел гIасрабазда Европаялда ражи хIалтIизабулаан заралиял жалаз унтараб ургьимес сахгьабиялъе.\nГIурусазул сахгьариялъе дару-дарман хIалтIизабизе кколеб къагIида малъулеб тIехьалда хъвалеб буго: «Ражи кунев чиясул ургьир бокьонацIал (чирья) ва цоги заралиял жал рижуларо, рижаралги гьелъ хвезарула», — ян.\nРажиялъ унтаби сахгьариялъе бугеб гIилла тIатинабуна гIалимчи Б. Токинил хIалбихьияз. Ражиялдаса къватIире рачIун, хехго роржун унел жалаз (фитонцидал) чIвалин унти ккезабулел киналго микробалин чIезабуна гьес. Дагьал цере гIалимзабаз тIоритIарал цIех-рехаз бихьизабуна, гьабзаманаялъул къуватал антибиотиказухъа бажаруларел заралиял бактериялги ражиялъ хвезарулел рукIин.\n1858 соналда парангазул химик Луи Пастерица ражидул гажал лъуна бактериял ругеб гъадароялда жанир, цо чанго къоялдасан гьесда бихьана гьелъул цонигиялда аскIор бактериял хутIун гьечIеблъи.\nТIоцебесеб ва кIиабилеб дунялалъул рагъазулъ ингилисазул ва гIурусазул рагъухъабаз пенициллиналъул бакIалда ражи хIалтIизабулаан. Гьединго ражидул лъамалъи хIалтIизабулаан ругъназде ккарал микробал хвезаризе.\nГиппократица малъулеб букIана рахунел унтабазда данде, ругъун чуризе, рак унти сахгьабизе, риххел инабиялъе ражи хIалтIизабизе кколин. Авиценнаца сапарчагIазда малъулаан, чорокаб лъим гьекъезе кколеб бугони, бахунеб унти ккечIого ва риххел щвечIого букIиналъе гIоло, ражи квине кколин. Гьес абулаан жибго квине ражи къуватаб нигIмат кколин, гьединлъидал гьеб лъикIаб бугила кванилъ хIалтIизабизе.\nНекIсиял греказул атлетаз Олимпиял хIаязда, лъикIал хIасилал рихьизариялъул мурадалда, ражи кунеб букIана.\nНилъер заманалда тIоритIарал медицинаялъул цIех-рехаз ражидул бетIералда гъорлъ букIин тIатинабуна: 0,4 процент эфиралъул нах, 0,3 процент гликозид аллиин, пировиноградияб къанцIа ва аммиак, фитостеринал, фруктоза, крахмал, витаминал — А, Е, С, В1, В6, К ва D, фитонцидал, калий, натрий, кальций, магний, йод, кремниялъул, фосфоралъул ва чIабтIил къанцIаби.\nРажидулъ буго 17 аминокислота, антиоксидантал, черхалъул чара гьечIого къваригIунел къанцIаби — Омега 3 ва Омега 6. Амма гьелъулъ бугеб бищунго къиматаб жо ккола аллицин, гьелъ чIвала бактериял, дандечIола цIа-кан бахиналда ва гьороялда.\n1. ЦинтIаго рекIел хIалценалдаса ва инсульталдаса цIуни.\n2. Бактериял ва вирусал хвезари.\n3. Иммунитет щула гьаби.\n4. Свакалда дандечIей.\n5. Чакрил унтиялдаса цIуниялъе квербакъи гьаби.\n6. Кеп-хIалалда хадуб халкквей.\n7. ЧIукIнабаздаса ва грибоказдаса черх бацIцIад гьаби.\n8. Нерваби гIодоре риччазариялъе кумек гьаби.\n9. Мукъуралъул сахлъи цIуни.\n10. Бихьинчиясул къуват цIикIкIинаби.\n11. Рак унти ккеялдаса цIуни.\n12. ГIумру халат гьаби.\nПайдаял жал цIуниялъул мурадалда ражи гIемер мехалъ белъине ва бежизе бегьуларо. Ражи гIисин гьабун буссуна ва 5-10 минуталъ суркIиниб тола. Гьеб заманалда жаниб уна химикияб реакция ва ражиялъ къватIибе кьола аллицин. БачIинахъего буссараб ражи хьагинибе яги къоноялде рехани, гьеб реакция унаро. Аллицин къватIибе бачIарабго, 10-15 минуталда жаниб хIалакъабго цIадуда ражи белъани яги бежани, ражидул пайдаял хасиятал цIунула. Амма лъикIаб буго гIатIго квине.\nКъокъго абуни, цIа хъвачIеб ражиялъ сахлъи щула гьабула. КIочене биччаге, тIирщараб ражи гIодобе рехуге, гьеб черхалъе жеги пайдаяб букIуна.


МахIачхъалаялда Бергьенлъиялъул къо кIодо гьабизе 15 000 чи вакIарун вукIана\nБайрамалъулаб парадалдасаги гIадамазе рагъул гIахьалчагIи ракIалде щвезариялъул «ХвелгьечIеб полк» («Бессмертный Полк») абураб акциялъулъ гIахьаллъизе гъира букIин бихьулеб букIана.\nМахIачхъалаялда Бергьенлъиялъул къо\nЦохIо гьеб тадбиралъулъ 10 азаргоялдаса цIикIкIун чи гIахьаллъана. Гьевгощинав чи рагъул гIахьалчагIазул сураталги кодор ккун МахIачхъалаялъул аслиял къватIаздасан ана. Гьениб жирдирго инсул суратги босун Дагъистаналъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазаницаги гIахьалъи гьабуна.\nКIудияб ВатIанияб рагъулъ гIахьаллъарал 185 азаргоялдасаги цIцIикIкIун дагъистаниязул 90 азаргогIанчи нахъвуссинчIо. Нахъруссаразда гьоркьосаги 2016 соналъул 9 май кIодо гьабизе 400 гIан чи гурони хутIун гьечIо.\nГIемерисел республикаялъул мухъазда цо-цо гурони хутIун гьечIо гьел рагъул гIахьалчагIи. 9 маялъул байрамалда гIахьаллъизе къватIире рахъун бажарулел цIакъго дагь хутIун руго. Сахлъиялъул рахъ лъикI бугел гьеб байрам кIодо гьабизе Россиялъул президент Владимир Путиница ахIун Кремлялде щун руго.\nГьединазда гьоркьов вукIана Рутул мухъалдаса кIицул Орден Славы щварав Ибрагьимпаша Садикъовги. КIудияб ВатIанияб рагъул бищунго вахIшиял ва гIемер камиял ккарал Сталинградалда ва Курск шагьаралда аскIор рукIарал рагъазул гIахьалчи вуго гьев.\nЖив жеги-жеги вагъулев вугила, чанги нухалда макьилъ гьужумазде ине ватулила, 71 сон рагъ лъугIун аниги гьанжеги хъахIаб чадил кесек кодой босулелъул батIияб асар лъугьунилан абулеб буго ветеранас.\nГьереси бицинарила бергьенлъи босиялдаса хадусеб анищ букIанила жидер гIорцIизегIан хъахIаб чед кваназе щвейилан абулеб Ибрагьимпашаца. ТIубараб анкьицаги бакъвараб чIегIераб чадил кесекги хъарсун тIубараб анкьицаги рагъанила жалилан ракIалдещвезабулеб буго ветеранас.\nКIочон тезейилан лъугьаниги, гьеб рагъги рагъул кьогIлъиги берда цебесаго инчIила, гьанже-гьанжеги жинда ракIалда ругила Сталинградалъул лъималазул гьурмал.\nГьединал гьурмал тIокIал лъинги рукIинчIого рукIиналъе гIоло 93 сон бан бугониги жив жакъаги вагъизе инаанилан бицунеб букIана 9 май кIодо гьабизе МахIачхъалаялъул аслияб майданалде ракIарарал гIолохъабазе Ибрагьимпашаца.\nБотIролъа рагъ нахъе бачахъизейилан лъугьаниги гьениб щвараб микьабго ругъуналъ щибго кIочене биччаларилан бицана ветеранас. Жеги-жеги гьесул бохалда къавухъе буго немцазул минаялъул маххул кесек. Амма чан ругъун щваниги бергьенлъи босичIого рокъов чIезе ракIалда букIинчIин жиндидайилан бицунеб буго Ибргьимпашаца.\nИбрагьимпаша Садикъов: «Дербенталдаса Абрамов Иосифилан абурав рагъулав комиссар вукIана. Мадар лъугьинчIого дун цIидасан рагъде виччазе бокьун букIинчIо гьесие цIакъ. Дун захIматго лъукъун вукIун 1942 соналдаго рокъой витIун вукIана.\nГъажалда минаялъул кесек щун букIана дир, бихъ-бихъизабун хвезабун букIана гъеж. ГIемерисеб нухалда кIичIизабун каранда базабун гIадин букIунаан дица гьеб, гурони унтулаан.\nРагъде тIадвуссине виччайин дунилан абун гIарзаги босун иргадулаб нухалда, дур гъажалда щибин гьабилебилан гьикъана гьес. КигIан унтаниги, кIоларого букIаниги дица гъеж битIизабуна, гьалейин дие щибниги къварилъи гьечIин бичIчIизабулев гIадин вукIана дун.\nДунгун къацандун бажарулареблъи бичIчIарав гIадин гьес ярагъ кодоб кквезе кIолебищилан цIехана дида, кIолин, автоматги босун вагъизе ине хIадурун вугин дунилан лъазабуна дица гьесда».\nПатриотал гьечIин гьанжейилан абураб пикруялдаги разигьечIо ветеран. Гьес абулеб буго къо ккани сундухъго балагьичIого нилъер халкъ цолъун цадахъ рахъун ватIан цIунизе лъугьиналда ракIчIолила жиндирилан.\nСахлъиялъул рахъ лъикI гьечIолъиялъ живго гьавурав Рутул мухъалъул Киче росулъ исана 9 маялда рагъда лъимал хутIарал улбузе бараб монумент рагьиялъул тадбиралъулъ гIахьаллъи гьибзе щвечIолъиялъги цIакъ ракIбакъван вугоан ветеран.\nРагъда лъимал тIагIарал улбузе монументал дунялалда гIезегIан руго, амма гьединаб кибниги батилин кколаро, щай гурелъул гьеб буго гIадамаз жидецаго гIарацги данде реххун бараб монумент.\nЦониги пачалихъалъул гъурущ хвезабичIила жидеца гьелда тIад, жамагIаталъ гIарацги бакIарун кIварас кIвараб хIалтIиги гьабун бан бахъинабунин гьебилан абулеб буго монументалъе проект бахъарав ХIасанхIусен ГIабдужалиловас.\nМагIарухъбукIунеб къоноги тIадккун гIурул хоноялъ бараб гьеб монументалда цIар улбузе бараб бугин абун лъун букIаниги, рагъул кьогIлъи бихьарал киналго руччабазе бараб бугин гьеб. Бихьиназда хьолбохъ рагъулелги, лъукъарал сах гьарулелги, ракъарал кваназарулелги рукIарал киналго руччабазул хIурматалда бан бугин гьебинлан абулеб буго архитекторас.\nГьес бицухъе монумент базе байбихьун буго анкьго соналъ цебе, исана гьелъул аслияб бутIа лъугIун буго, тIубан гьеб лъугIизе ккани кIиго миллион гъурщидасаги цIикIкIун къваригIунила, гьаб сагIат хIалтIи гьеб гIарцуда бан чIчIезе тун бугилан бицана гьес.


Афгъанистаналъул президентлъиялде кандидатал рачIун руго цо пикруялде\nЦолъарал Штатазул пачалихъияв секретарь Джон Керрица лъазабуна, Кабулалда Афгъанистаналъул президентасул посталде кандидатал Ашраф Гъанилгун ва ГIабдулла ГIабдуллалгун тIоритIарал кIалъа-басаязул хIасилалда хIукму гьабизе бажаранин рищарухъабазул гьаркьал цIидаса риккинеян. Гьесул рагIабазда, халкъазда гьоркьосел тоххалчагIазул контрольгун рикIкIине руго бюллетеназул кинабго микьго миллион.\nКеррица лъазабуна, кIиявго кандидатас рагIи кьунин цIидаса рикIкIарав бюллетеназул хIасилазе мукIурлъизе ва бергьун хадуб нахъ тIамичIого миллияб цолъиялъул хIукумат гIуцIизе. Гьаркьал рикIкIине байбихьизе буго Кабулалда 13 июлалда. Улкаялъул регионаздаса тахшагьаралде бюллетенал щвезаризе руго НАТОялъул рагъулаз.\nI4 июналда тIоритIарал рищиязул цереккунисел хасилазда рекъон, Ашраф Гъание щун руго ГIабдулла ГIабдулладаса цIикIкIун гьаркьал. Амма хирисес лъазабулеб буго, гьаркьал кьолеб ва рикIкIунеб мехалда макру-хIилла гьабунин, гьединлъидал рищиял ритIухъаллъун рикIкIине бегьуларин.


А. Меламедов: «Импорт хисиялде хьулални руго, шартIал гьечIо»\nШималияб Кавказалъул федералияб мухъалъул министерлъиялъги гIелмиял гIуцIиязул Агентствоялъги къотIи-къай гъулбасана гьал къоязда. Гьеб документалда рекъон, агентствоялъ кумек гьабизе буго Минкавказалъе регионалияб экономика цебетIезабизе. КъотIи-къаялъул аслияб пунктлъун ккола импорталъул продукция хисиялъул программа тIубай.\nАграриябгун-индустриалиб комплекс цебетIезабиялъе гIоло гьабураб къотIи-къай бугин гьебилан бичIчIизабуна журналистазе министерлъиялъул нухмалъулев Лев Кузнецовас. АПКаялде хиса-басиял ккезариялъул механизмал гIуцIизе ругин агентствоялъилан абуна хIакимас.\nГьединго гьал къоязда Дагъистаналда щвана Минкавказалъул хасаб комиссия. Импорталъул продукция хисиялъул программа тIубаялъе республикаялда ругел шартIазул хал-шал гьабуна гьез ва росдал-магIишаталъул продукция биччалеб компанияздеги щвана гьел.\n«Дагагротех» компаниялъул нухмалъулев Ислам ХIусехановасул рагIабазда рекъон, парниказул комплекс балеб буго гьез ва гьаб соналда 4-ялдаса цIикIкIун гектар ккураб комплекс базе буго. ТIадежоялъе нигIматал цIунулеб хасаб центрги балеб буго «Дагагротехалъ». Консервал риччалел КIикIуниса заводалъул хIалтIухъабаз бицана диетаялъулаб продукция гьабизе хIадурулел ругин жалилан.\nГьелги цогидалги компаниязул хIалтIуе Минкавказалъул вакилаз лъикIаб къимат кьуна. Гьез абуна, импорталъул продукция хисиялъул программа тIубаялъе Дагъистаналда шартIал ругин ва гьел лъикIлъизариялъе жеги кумекги гьабилин.\nГьеб программаялда тIаса жиндирго пикру «Эркенлъиялъе» загьир гьабуна экономист Андрей Меламедовас. Экспертасул рагIабазда рекъон, ахIвал-хIал батIаго лъикIаб гьечIо.\nАндрей Меламедов: «Жиб-жиб соналда Россиялъ къватIиса босула цIибил, тоннабаз босула. Дагъистан, мисалалъе, рикIкIуна цIолбохъанлъиялъул рахъалъан цебетIураб регионлъун. КIвезе бугодай нилъер республикаялда тIолго Россиялъе цIибил чIезабизе? Жакъа къоялда Дагъистаналъе цIибил хьаялъе къваригIараб гIарац биччани, гьеб гIарацги бикъичIого тани, цIибиги хьани, гIураб цIолбол къадар бищун дагь щуго-анлъго соналдаса гурони щвезе гьечIо.\nГьединабго ахIвал-хIал буго пихъа-ахалъул бицине ккани. Дица бицунеб буго лъикIал шартIал чIезарун хадур щвезе ругел хIасилазул. Гьел шартIалги: гIарац, ракьал, хIалтIи лъалел чагIи, техникаяб суал тIубай. Рехсарал шартIал чIезаруни, щуго-анлъго соналдаса пихъ-цIолбол Дагъистаналъе гIураб къадар бакIаризе бегьила республикаялда. Россиялъе гIураб къадаралъул бицунебцин гьечIо жеги.\nОвощазул бицина. Жиб-жиб сезоналда овощал чIезаризе ккани парникал къваригIуна. Гьел Дагъистаналда руго, 30 гектар буго парниказул. Исана жеги 30 гектар хьазехъин ракIалда буго. Дагъистаналъе гIурал овощал гIезаризе жакъа-къоялда къваригIуна 200 гектар.\nПрограммаби дида лъикIаллъун рихьула, амма гьел тIуразе ругел чагIи дида хIакимазда гъорлъ рихьулел гьечIо. Амма экспорталъул бицине цIакъ гIедегIулел руго. Экспорталъул бицине ккараб кинабгIаги хIал гьечIо».\nБатIаго лъикIаб ахIвал-хIал гьечIо гьаналгун рахьдал продукциялъул рахъалдасаилан абуна экономист Меламедовас.\nАндрей Меламедов: «Гьаналгун рахьдал продукциялъул рахъалдаса ахIвал-хIал цодагьго батIияб буго. Республикаялда биччалеб рахьдал продукция регионалъе гIолеб гьечIо, гьелдалъун гьаниб буго Кабардино-Балкариялдаса, Карачаево-Черкесиялдаса, Краснодаралдаса продукция.\nГIиял гьан буго республикаялъе гIураб. Росдал магIишаталъул гьеб бутIаялъе кIвар кьуни, Россиялъул цогидал регионаздеги гьаналъул экспорт рагьине бегьула.\nХIайваналъул гьанни республикаялъе гIолеб гьечIо, гьеб къватIиса бачIунеб буго Дагъистаналда. ТIадежоялъе, ахIвал-хIал хIалуцана ахираб заманалда. Гъурущалъул багьа гIодобе ккана ва Дагъистаналде гIачи росизеян Азербайжаналдаса бизнесменал рачIунел руго. Гьезие учуз кколеб буго гьанир гIачи росизе. Гьезул бизнес сабаблъун дагъистаниязе хIайваналъул гьан хираго чIолеб буго гьанже.\nИмпорталъул нигIматал хисиялъул суал бакки ва гьеб тIубазе механизмал ралагьи дида лъикIаб ишлъун бихьула. Амма гьел механизмал хIалтIизаризе хIадураб гьечIо Дагъистан.\nРеспубликаялъе гIураб росдал магIишаталъул продукция бичазе бокьани Дагъистаналъе къваригIуна гIемер заман».\nГьал къоязда Дагъистаналъул нухмалъулев Рамазан ГIабдулатIиповас РБК каналалдаса абуна, росдал магIишат республикаялда цебетIолеб бугилан. Амма республикаялъул нухмалъиялъул баянал экспертазул баяназде дандекколел гьечIо.\nФермерал кумек щвеялда щаклъун руго\nКванил нигIматазул багьаби тIаде унел руго\nЩиб бугеб Дагъистаналъе Д. Медведевас кьолеб хасаб кIваралда нахъа?\nРакьазул суал бигьаго тIубалеб суаллъун батичIо\nБекьизе щолареб ракь, бичизе мадар гьабулеб буго…


Гьал къоязда информалатаз кьуна Россиялъул регионаздаса бесдаллъимал къабул гьаризе хIадураб бугин Дагъистанин абураб хабар. Хъизаназде хьихьизе бачине лъимер къваригIаразул иргаялда 600 хъизан бугин бицана нижее бесдал лъималазул тIалаб гьабулел идарабазул хIалтIухъабаз. Щиб букIараб гьединаб лъазабиялъе гIилла ва кинаб бугеб жакъа Дагъистаналда бесдал лъималазе гьабулеб квер-бакъи.\nДагъистаналда, официалиял баяназда рекъон, буго 5700гIан бесдаллъимер. Амма гьеб тарих тIубанго битIараб гьечIолъиялда щаклъи бугин ва гьединазул къадар дагьаб батизе кколин рикIкIунеб буго «Бесдалал гьечIеб Дагъистан» абулеб идараялъул нухмалъулей ГIусманова Раисатица. Гьелъ бицана, жидехъе щварал баяназда рекъон, жидер сах-саламатал лъимал бесдалал ругин хъвалел ругин чIаго ругел цо-цо эбел-инсуца, гьебги гьезие бесдалазе гIадин рукъзал щвезелъунин.\nДагъистаналъул щибаб мухъалдеги ун бесдалазул хIакъикъияб къадар лъазабизе бугин жидецайин бицана Раисатица Эркенлъи Радиоялъе.\nГIусманова Раисат: "Дагъистаналда жакъа къоялде, официалиял баяназда рекъон, 5700гIан бесдал лъимер бугин абизе бегьула. Дун йиго ЖамгIияб Палатаялъул гIахьалчIужу, гьениб бугеб социалияб цебетIеялъул ва сахлъи цIуниялъул рахъалъ комиссиялъул тIадкъаялда рекъон, дица цогиязда цадахъ хал гьабулеб буго республикаялъул щибаб мухъалда бесдалазул хIакъикъияб къадар лъазаби мурадалда. Нижехъе гIарзалъ рачIуна, эбел-эменги нахъа ругел лъималазе щолел ругин рукъзал жидее щолел гьечIин абун. Гьединлъидал мухIкан гьабизе ккола гьеб тарих. Эбел-эмен рукIаниги, кумек гьабизе рихьизарун руго анлъго категориялъул лъимал.\nЭбел-эмен жанир тIамун ругел, эбел-эмен инвалидал, наркоманал, туберкулезалъ унтарал, гьекъолдухъаби ругони-гьединазул лъималги кьола хIукуматалъул тIалабалде гъоркье. Амма Дагъистаналда халлъулеб буго цо-цо эбел-инсуца жалго чIагоги рукIун, жидеда аскIор ругел жидер лъималаздаса инкарги хъван гьел бесдалал ругин лъазабулеб гIаламат. Гьединаз цинги хIакъикъаталдаги бесдалал нахъе ккезарулел руго".\nРуго Раисатил баяназулъ лъикIал харбалги. Азарханабазда улбуз инкар гьабун хутIарал лъимал кьолел «ГьитIичазул рокъоб» жакъа къоялде цогIаги лъимер гьечIо. Гьенире лъимал кьун рукIун ратаниги, гьел цогияз жидеего рачун ун руго ва гьединал лъимал рачине къваригIаразул читIир 600 хъизамалдецин бахунебги буго.\nГIусманова Раисат: "600гIан чи ватила играялда чIун роддомалдаса лъимал рачине щоларого. Лъималазул рокъоб жакъа къоялде цониги гьечIо рехун тараб лъимер хутIун. Исана гIезегIан рачун руго гьел. Гьенир хутIун руго эбел-инсуца жидерго гIумру нухда билъинегIан, цо, лъабго, анлъго моцIалъ гьенире кьурал лъимал. Абулаха больницабаздаса гIарацги кьун рачунел ругин лъималин. Дихъ гьечIо мухIканал далилал, амма руго 500 азаргоялде яс ячанин, миллионалде вас вачанин абулел харбал. Гьединал кквезе гьелда хадув чIарав чиги гьечIо, цо-кIиго щваразул телевизоралъги бицунеб букIана. Лъимал жидеего рачине гIарац кьолеб буго".\nГьал гIагарал къоязда Дагъистаналъул информалатазда тIибитIун букIана дагъистаниял хIадурал ругин Россиялъул цоги регионаздасаги хьихьизе лъимал рачинейин абураб баян. Гьелъие гьадинаб комментарий кьуна Раисатица.\nГIусманова Раисат: "ЖамгIияб Палатаялда буго гIолохъабазул ва спорталъул комиссия. Гьелъул нухмалъулев хисулев Иразиев Эльдарица гьабуна цо гьадинаб цебелъей дагьаб цебегIан. Дагъистаналда лъимал къваригIараб 600 хъизан бугелъул, рачIайин Россиялъул регионаздаса рехун тарал лъимал рачинейин. Дун бесдалазул суалазда тIад хIалтIулей йигелдаса буго 29 сон. Дица абуна гьел васазда гьеб цIакъ лъикIаб хабар бугин, амма гьелда цере чара гьечIого тIуразе кколел масъалаби гурин. Лъимал хьихьизе рачунел улбул цин хьвадизе ккола -лъимал рачунел улбузул школалде. Гьенире хьвадичIел улбузухъе лъимал кьоларо. Дагъистаналда гьеб гьечIо. Гьединго гьечIо хьихьизе лъимер бачарал улбузе кумекалъул Центр. Рачарал гIоларелъул додинал лъимал. Дирги буго хьихьизе бачараб кIиго лъимер. Диеги къваригIун букIана гьединаб Центрги гьениса психологалги. Гьел лъималазеги къваригIуна улбузеги къваригIуна. Гьединал психологал гIолел гьечIо Дагъистаналда. Лъимал хьихьизе рачарал улбузда цоги лъазе кколеб жо буго гьединал лъимазда жал хьихьизе рачарал рукIин бицине кколеблъи. Цо-цоязе бокьула гьеб балъго гьабизе, амма лъимада гьеб лъачIого хутIуларо. Балугълъиялъул гIужалда гьезда гьеб лъани-гьелъул кIудиял проблемаби рукIуна цинги. Амма хьихьизе лъимал рачине къваригIарал хъизаби руго. Россиялдаса гьел рачине разияб 15-20 хъизан лъалин жиндайин абуна гьениб Эльдарицаги.\n«Бесдалал гьечIеб Дагъистан» абулеб идара гIуцIун букIана 2008 соналда. Гьелъул аслияб мурадги буго эбел-эмен гьечIого хутIарал яги цоги гIиллабазда бан лъималазул рокъоре ккарал лъималазе социалиябги юридикиябги кумек гьаби.\nГIусманова Раисатица ЭР мухIкан бицана жидер хIалтIул ва гьеб идараялда ругел программазул.\nГIусманова Раисат: "Лъималазул рокъоса къватIире рачIарал лъималазе хIукуматалъ кьезе кколеб рукъ щвезе кумек гьабула нижеца, гьел хIалтIуда лъезе кумек гьабула. Рукъ щвезегIан ине бакI гьезул батичIони, нижеца гьединазе рагьун буго социалияб петер. Нижедасан гьениб кумек щвана 32 ясалъе. Нижеца гьезда малъула квен гьабизе, рукъаризе, росасе араб мехалда гьесул ва гьесул гIагарлъиялъул адаб-хъатир гьабизе. Эбел нахъа гьечIел ясазе гьел кIвар бугел суалал ругин кколаха нижеда.\nНижеца гьединал лъималазда малъула къанунал ва гьезул ругел ихтиярагун льготабазул. Гьединго бицуна хъалияналъул, гьекъолдиялъул ва наркотиказул бугеб заралалъул. Гьеб цIакъ мухIкан гьабула нижеца васазе. Гьединго васазе хIалтIи балагьизеги квер-бакъи гьабула, хасго инвалидазе. Гьединал гIемеразе хIалтIуде росизе бокьуларелъул, гьезие нижер квер-бакъи цIакъго хIажатаб буго.\nНижеца тIатинабуна цIалулел ругел студентал- бесдал лъималазе гьезул цIалул идарабаз 2200090 гъурущ кьун гьечIолъи. ЛъачIогойин, гIалатI ккунин, лъималаз гIарза хъвачIогойин гIиллаби рукIана гьез ралагьулел. Цо-цоял диваналде кьун цогиял кьечIого нижеца гьеб гIарац гьел лъималазухъе щвезабуна".\nЭР: Бесдал лъимал хъизабазда гIурал лъималаздаса батIиял рукIунищ?\nГIусманова Раисат: "РукIуна. Дирги буго рокъоб хьихьизе бачараб кIиго лъимер. Васасе щуго сон букIана вачараб мехалда, гьанже 15 буго. Яс дица ячана исана августалда гьей хьихьизе ячарай эбел хвараб мехалда. Гьелъие буго 16 сон. Кие айинха гьей телей йикIарай? Дица гурони лъицаха гьей хьихьизеги ячине йикIарай? Вас вачун вукIана дица диего гIоло гуреб, дир диргоги буго лъабго лъимерги, гьезул лъималги. Дица гьев вачун вукIана гьесие гIоло. Гьес 18 сон базегIан эбелалъул рокьиги тIалабги гьесие кьезелъун. Хадуб жиндирго эбел ялагьил гьесда ракIалде ккани, гьеб мехалдаги дица кумек гьабила гьесие. Дирго вас гIадин хьихьун вугониги, дида бихьулеб буго гьесул бадиб кунчIи гьечIолъи. Дозда кколеб буго жиндир щайин эбел-эмен гьечIел, жал щайин рехун таралин. Гьел, киналго гьечIониги, дагьал агрессивиял рукIуна".\nРуго Раисатил хIалтIи гIуцIиялъе цIиял планалги. Жидер тIалаб-агъазалда ругел лъималазе щолеб тарбия щвалде щвараб букIинелъун гьелдаракIалда буго жидер централде хьихьизе ригь араб ва кумек къваригIарал руччаби рачинеги. Раисатил пикруялда гьелъ рес кьезе буго гIолел ясал чIахIиязул адаб гьабизе ва гьезие хъулухъ гьабизе ругьунлъизе ва хьул буго гIумрудул малъа-хъаял хераз гьезие гьаризе рукIиналдаги.\nГIусманова Раисат: "Пуланаб хъизамалъ дие кьуна МахIачхъалаялда аскIоб ракьул кесек. Гьениб базе минаялъул 100 азарго гъурщил багьаяб проектги кьуна дие чIобого. Гьанже дица спонсорал ралагьулел руго гьениб медициналъул центр базе. Гьениб дару гьабизе буго херазе ва лъимал-инвалидазе.\nХIукуматалъ нижее гьабураб кумек ккана-нижеца ккун бугеб рукъалъухъ ижараялъул гIарац босунгутIи. Нижее бергьуна грантал. Гьанжеги бергьана ясазде яскIоре хьихьизе херал руччаби рачиналъул проект. КIудиязул адаб гьабизе ясалги ругьун гьарила, гIумрудул малъа-хъаял хераз гьезие гьариялдаги хьул бугоха. Хьихьизе кколел херал руччабиги гIезегIан руго. КIиго сон буго дир гьеб пикру ботIролъе бачIаралдаса. Гьединазул гIуралъ кIудияб сияхIги бакIарун буго".\n«Бесдалал гьечIеб Дагъистан» идараялъ гьарулел батIи-батIиял къецазулги, гьезул рукIунел жидерго байрамазулги, жамгIияб гIумруялда гьезул гIахьаллъиялъулги цо программаялда бицун бажаруларо, амма бесдал лъималазда жал бесдалго тун гьечIолъи бичIчIизабиялъе хIалтIи гьабизе жидерго бугеб хIадурлъиялъул лъазабулеб буго «Бесдалал гьечIеб Дагъистан» абулеб идараялъ.\nКIудияб даран битIайги


«Гьанже полициялъ изоляторалъул азбаралъургицин рухулел руго гIадамал...»\nГьал къоязда МахIачхъалаялда бугеб цIех-рех гьабизе жанир тIамулеб 1 изоляторалъул азбаралъув полициялъул хIалтIухъабаз вухун вуго Хасавюрталдаса ГIалиев Рашидхан.\nСундуе гIоло гьев вухарав ва гьабсагIат кив вугевали лъалев гьечIин гьев василан абулеб буго гьесул гIагарлъиялъ. Гьеб лъугьа-бахъиналъул цIех-рех гьабизе инкар гьабулеб бугин хасал идарабазин абунги разигьечIолъи буго гьезул.\nДагьал церегIан къояз тIагIун вуго Хасавюрталдаса 26 сон барав ГIалиев Рашидхан. Гьесул гIагарлъиялъиялъ лъазабулев вуго гьев МахIачхъалаялъул заманалъ гIадамал жанир тIамулеб 1 изоляторалде араб бакIалдаса тIадвуссун вачIинчIилан. Гьезухъе баянал щун руго изоляторалъул кIалтIа жаниве ине иргаялда чIун вукIарав гьев полициялъулаз вухун вугилан.\nВухарасул гIагарай чIужу Салимова Эльмираца «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда бицана Рашид гьеб изоляторалда вугев жиндирго гьудуласде щвезе, гьесие къваригIараб-тарабги босун ун вукIанилан. НугIзадерица бицун буго гьесул гIагарлъиялда, сумкаги босун гьев изоляторалде жаниве анин цин, хадувги тIад вуссун иргаялда чIезе азбаралъуве вачIанин. Гьеб мехалда гьесда хадув полициялъулав кIанцIун вачIанин, дорегIанги ун гьел цоцада гаргадизе лъугьанила, гьелдаса хадуб дагIбаданила гьелилан.\nСалимова Эльмира: «Изоляторалда жаниса къватIире кIанцIун рачIун руго 10 ниги полициялъулав. Гьев вухизе лъугьун руго гьел. Рашидги дов полициялъулавги дагIбадилел рихьун ратилаха гьезда, яги дос ахIун ратила гьелъул мухIканлъи лъалеб гьечIо. Гьез малаца гьавун, резнал тIилаца вухун вуго гьев. ТIадежоялъе эххедеги кьвагьделел рукIун руго гьел. Гьеб гIаги щибизе гьабураб жояли лъаларо дида, гIадамал хIинкъизарие гьабун батилаха. Гьеб кинабго бихьараз бицана Рашид гIемер вухиялъ рекIедаса ун вукIанин. Живго вилълъун бажарунеб яги вахъун чIолеб хIал букIун гьечIо гьесул. Гьедин вугев чи изоляторалде жаниве вехъерхъун ун вуго гьев».\nГьединго Эльмираца бицана цониги чи аскIове къанги гьечIила гьев гIолохъанчи вухулелъулилан. Гьев щибизе вухулев чийиланцин абизе кIун гьечIила цохIонигиязда. 2 къоялъ хадурги лъугьун хIалихъе ралагьанила жидеца гьеб лъугьа-бахъиналъул нугIзал, хIинкъун, жидеда щибниги бихьичIилан чIун рукIанила гьел. Полициялде жидеда цадахъги рилълъун гьеб лъугьа-бахъиналъул хIакъалъулъ бицинеги щивниги разилъичIилан. Гьанже жидеца прокуратураялде гIарза хъван бугила изоляторалъул азбаралъуре ралагьизарун ругел видеокамерабазул записалъухъ балагьейин абун.\nЭльмир Салимова: «Гьенир цере киса-кирего видеокамераби руго, гьез кинабго жо бахъун букIине ккола. Нижеца МахIачхъалаялъул прокуратураялде гIарза хъван буго гьеб лъугьа-бахъиналъул хIакъалъулъ. Гьелдаго тIалаб гьабулеб буго гьел видезаписазул халгьабейилан. Гьединан гьабун гурони гьеб лъугьа-бахъиналъул хIакъалъулъ бицун бажарулев чи гьечIеблъидал. Цониги чи разилъичIо нижеда цадахъ нугIлъи гьабизе вилълъине. ХIинкъун руго гIадамал. ХIинкъиялъул кутакалъ гьенир азбаралъур иргаялда чIун ругел анцI-анцI гIадамазул цохIонигияв аскIове къан гьечIо гьев вухулеб мехалда гьесий кумекалъе. Киналго тIаде балагьун чIун рукIун руго».\nГьединго Эльмираца бицана Рашид тIагIун вугин абунги гIарза хъванила жидеца хасал идарабазде, амма жеги гьелъул щибниги хIасил ккечIилан. Вухарасул гIагарлъиялъул щаклъи буго гьев гьебго изоляторалъув яги цойгидаб батIияб туснахъалъув тIамун ватизе бегьулилан. Вухиялъул лъалкIал ун рахъинегIан гьенив тун ватизе бегьулин, яги гьес къанун хвезабунин абун, тIад иш гьабизе багьана балагьулел ратилин низам цIунулелилан. Гьел хIинкъун руго ГIалиевас полициялъулазда кьабунин, гьезде тIадекIанцIи гьабунин абун багьана батилин къуваталъул идарабазилан.\nДагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъалъ «Эркенлъи» радиоялда лъазабуна гьев ГIалиев Рашидхан тIагIиналда хурхун хехал цIех-рехалъул ишал гьарулел ругила, гьев полициялъулаз вухиялъул хъвараб гIарзаялъулги халгьабулеб бугилан. Амма гьел тадбиразул жеги цониги хIасил гьечIин лъазабуна гьеб идараялда.\nДагъистаналъул инсанасул ихтиярал цIунулеб «Правозащита» идараялъул хIалтIухъан Тарасова Фатимаца «Эркенлъи» радиоялъе бицана полициялъулаз рухиялъул хIакъалъулъ бицун жидехъе гIарзал хъван рачIаразул цохIонигиязухъ ритIухълъи чIезабун бажаринчIила. Дагъистаналъул цIех-рехалъу системаялъ ва диванчагIаз киданиги низам цIунулезда гIайиб ккезе толарила. Гьединго Фатимал рагIабазада рекъон чи вухиялъул, хIатта гьев викъиялъул нугIлъи гьабулеб видеозапись бугониги, гьеб гIажаибаб къагIидаялъ кидаго тIагIун батулилан.


ЖамагIаталъул газа___________ Росабалъ рацIцIана хобалал, къватIал.. - Газета "Единство" - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nЖамагIаталъул газа___________ Росабалъ рацIцIана хобалал, къватIал..\n17.03.2017 09:09 Пятница\nТ1олабго республикаялдаго г1адин 11 марталъ субботник тIобитIана нилъер районалъул росабалъги.\nРосабалъ рацIцIана хобалал, къватIал..\nТ1олабго республикаялдаго г1адин 11 марталъ субботник тIобитIана нилъер районалъул росабалъги. Гьеб рахъалъул жавабиявлъун вихьизавурав районалъул бетIерасул заместитель К.МухIамадовасухъа щварал, нижехъего щварал баяназда рекъон, субботникалда лъикIаб гIахьаллъи гьабуна ТIидиб росдал жамагIаталъ. 300 ялдасаги цIикIкIун чи гIахьаллъараб субботникалда гьез рацIцIад гьаруна росдал хобалал, къватIибе баччана 10 КАМаз автомашина рищни-къулалъул. ЛъикIаб ч1аголъиялда ана субботник КъахIиб росулъги. 200 чи г1ахьаллъараб гьеб г1аммаб х1алт1ул х1асилалда росулъа къватIибе баччана к1иго КАМаз ц1ураб рищни-къул.\nЖамагIатго г1ахьаллъараб, т1олазего пайдаяб х1алт1и тIобитIана Могьохъ росулъги. Гьеб къоялъ жамаг1атго бахъун рищни-къулалдаса рацIцIад гьаруна росдал къватIал, нухлул рагIаллъаби. Росу тун къватIибе баччана 7 кубометр рищни- къулалъул, гач бахун хъахI гьабуна КIудияб ВатIанияб рагъул гIахьалчагIазе бараб памятник. Гьелго,10-11 марталъул къояз Могьохъ росдал гIолилаз бегавул МухIамад ГIумаровасул ва росдал гIолилазул куратор Муслим ГIумарасхIабовасул нухмалъиялда гъоркь сетка ккун сверун къана росдал бекьулеб 6 гектар мегъалъул.\nЛъахъ росулъги бук1ана гьеб къоялъ росдал х1алт1и гьабулеб лъик1аб ч1аголъи. Росдал къват1ал, боц1ул рехьед хьвадулел нухал, бачал кваналел муч1дул рац1ц1ун, къач1ан раг1алде бахъинабуна росдал жамаг1аталъ. Лъахъ росулъа къват1ибе гьеб къоялъ ана лъабго ЗИЛ машина ц1ураб рищни-къул.\nГьазул мисалалда районалъул цогидал росабазул жамаг1атазги жидерго жаниблъи, сверухълъи бац1ц1инин х1аракат бахъиналда божула. Божут1а рек1к1 бугищали халгьабизе, лъик1аб-квешаб т1атинабизе нижги раккила.\nКоллективный субботник на территории Гоцатлинской ГЭС.


22 октябралда, ДРялъул бетIерасул ва хIукуматалъул администрациялъул нухмалъулев Владимир Иванов щвана Гъизляр шагьаралде, «Дир Дагъистан – шагьаралъул санагIалъи бугеб сверухълъи» абураб проекталда рекъон гьарулел ругел хIалтIабазухъ халгьабизе. Шагьаралда къачIалел ругел жамгIиял бакIазул, лъим бачиналъул ва цогидалги хIалтIабазул халгьабиязулъ гьевгун цадахъ гIахьаллъана Дагъистаналда вугев федералияв бетIерав инспектор Александр Степанов ва Гъизилюрт шагьаралъул бетIер Александр Шувалов.\n2019 соналда «Шагьаралда санагIатаб сверухълъи гIуцIи» проекталда рекъон, шагьаралда микьго минаялда сверухъ бакI къачIазе федералияб ва регионалияб бюджеталдаса 43 миллион гъурущ биччан буго.\n2020 соналда къачIазе буго хIухьбахъиялъул ах, аслияб майдан ва гьезда аскIоб бугеб мемориалияб комплекс.\nГъизляралда ралел руго гьекъолеб лъим жанибе бакIарулел монолиталъул гьарурал хIавузал. Специалистазул баяназда рекъон, гьениб бугеб лъим киналниги санитариял тIалабазда рекъараб, бацIцIадаб буго. ЛъагIалил ахиралда хIалтIизе биччазе буго кIиго хIавуз, щибалъубе 1500 кубометр унеб. ДРялъул бетIерасул «Дир Дагъистан – дир лъим» абураб проекталда рекъон, жеги цIиял лъел хIавузалги разе руго. 2019 соналда шагьар бацIцIадаб лъедалъун хьезабиялъе биччан буго 13 миллион гъурущ, гьелда гьоркьоб «БацIцIадаб лъим» программаялда рекъон - 93 миллион гъурущ. Исана лъел 10 магистралияб мухъги хисун къачIалеб буго.\nГъизляралда ХХ гIасруялъул 60-90 соназдаго хIадур гьарун рукIарал 600-650 метр гъварилъиялъул хIавузазухъан хIалтIизабулеб буго лъим. Гьоркьоса къотIичIого шагьар лъедалъун хьезабизе сордо-къоялда жаниб 27000 кубометр лъел хIажалъула.\nВладимир Ивановас халгьабуна лъел хIавуз балеб бакIалъухъ ва тIабигIияб нахърателалдаса рекъараб хIалалда пайда босизе ккелин лъазабуна гьес.\nГьумер хIадур гьабуна ПатIимат СултIанмухIамадовалъ.\nПрочитано 471 раз\tПоследнее изменение Вторник, 29 октября 2019 11:38\nДругие материалы в этой категории: « Халгьабиял тIоритIулел руго\t40 проценталъ цIикIкIана »


9 январалда I9 сон тIубана Дагъистаналъул Гъизляр шагьаралде чачаназул рахъалдаса авлахъалъул командир Салман Радуев кIанцIаралдаса. Цин гьесул къокъа кIанцIана аэродромалде, маххул нухлул вокзалалде, цинги лъимал гьарулеб рокъореги рачIун, гъоркьлъалие восун вукIана лъабазариде гIунтIун чи. Гъоркьлъалие росаразеги цогидазеги къварилъи ккечIого Гъизляралдаса къватIире Радуевасул аскар битIизе квербакъи гьабуна, шагьаралъул гIадамазул пикруялда, кIиго чияс - Гъизляралъул азарханаялъул бетIерав тохтур Саламов АхIмадицаги шагьаралъул телевидениялъул нухмалъулев ГIумаров Камилицаги.\nГьеб къоялъ АхIмад Саламов цудунго щун вуго хIалтIуде. Радуевасул аскар шагьаралде бачIин лъалеб букIун гьечIо гьесда. Цойидасанго кьвагьи бахъун буго. Гьесда ккун буго ЦIияб соналдаса хадурги жидеего кеп-гIоркь гьабулел гIолохъаби ратилилан. Хадуб Саламовасухъе ахIун бачIун буго гьесул лъадуца, цинги – шагьаралъул прокурорас. Гьеб мехалъ баянлъун буго кинабго.\nГъизляралъул мэр Паламарчук Америкаялда вукIун вуго гьеб заманалда. Гьев хисулел чагIазухъе ахIун буго тохтур Саламовас гьадинаб жо ккун бугилан. Мунго балагьейинха кин-щиб гьабилебалиян, багьанабиги ратун, къватIирего рахъун гьечIо бакIалъул хIакимзаби.\nЦо заманалда АхIмад Саламовасухъе гIодулаго кIалъан йиго азарханаялъул хIалтIухъан.\nГъизляралъул азарханаялъул бетIерав тохтур АхIмад Саламов\nАхIмад Саламов: «Гъолъ абуна гIемер чиги вакIарун вугила гьениве, гьурмазда маскабиги рарарл чагIаз сверун ккун азарханаги бугила, гъоркьлъалие росун унтаралги ругила. АскIов гьезул цониги чи вугищин гьикъана дица. Вугилан, кьуна гьелъ цоясухъе трубка. Дица гьесда абуна дун вугин ТIадегIанаб Шураялъул депутатги (гьанже – Халкъияб Мажлис) поликлиникаялъул бетIерав тохтурги. АхIизе бегьулищин нужер командир. Лъабго минут иналде ахIун бачIана. Жив вугила полковник Салман Радуев – Чачан армиялъул шималиябгун бакъбаккул рахъалъул аскаралъул нухмалъулев».\nГьеб мехалда АхIмад Саламовас абун буго, гIадамазул биги гIодоб тIолареб куцалда, бихьинал гIадин гIодорги чIун кIалъа-баса гьабизе бегьуларищин. Бегьулин абун буго дос. Цинги АхIмад Саламовас абула жинца цадахъ вачун вачIине вугин шагьаралъул телевидениялъул нухмалъулев Камиль ГIумаровги.\nАхIмад Саламов: «Рилълъанаха ниж кIиялго азарханаялда жанире. Лъабабилеб тIалаялда, бищун бацIцIадаб реанимациялъул бутIаялда жаниб гьабун бугоан гьез жидерго штаб. Дир тIоцебесеб суал букIана гьесие кьолеб щай нуж Гъизляралде тIаде кIанцIарал абун. Чачаналда тIоцебесеб рагъ унеб мехалда Гъизляралъ хьихьун букIанин чачаназул 7 азарго хъизан. Кинин нужеда кIвараб гьанире кIанцIизе? Гьеб мехала гьес абуна гьанисан роржун рачIун рагъулал вертолетаз бомбаби рехулел ругин жидер шагьараздеги росабаздеги. Гьедин рачIун жал гьанире. Дур чан сон кколебин гбикъана дица Радуевасда. 28 сонин абуна гьес. Дир 48 сон бугин абуна дица. КIудиявги вугелъул гIенеккейин мун дихъ. ЦIакъ берцинго, гIодовеги виччан бицанаха. Гьаб бугин азархана, гIадамал сах гьарулеб бакIин абуна дица гьесда. Цониги чиясул би гIодобе тIинкIани, гьелъул жаваб дуца кьезе кколин. Гьедин нижеца цониги чи чIвазе виччачIо гьенив жанив. Ниж тIаде щвезегIан цо милициялъулав чIван вукIана. Гьев чIван вугоан гьес таманча къватIибе бахъулеб бихьун. Цогидал чIварал чагIи рукIана къватIир тохлъукьего чIварал чагIи. Гьединго гъозда цадахъ гIарабазул цIакъ квешал боевикал рукIана. Гъоз нуцIбузде кьвагьун чIван ратана гIадамал. Гьеб мехалда дир бухьен букIана Дагъистаналъул нухмалъулел МухIамадгIали мухIамадовасулгун ва ГIабдуразакъ Мирзабеговасулгун. Гьезда бицунеб букIана кколеб-толеб. Гъизляралалъул администрациялда жанир чIун рукIана гьел. Гьел кIалъана дихъе тIохда тIадги подвалалъурги рагIулин чIварал чагIиян. Дица абуна Радуевасда рилълъайин гьенир жаназаби ругищали бихьизе. Ана. РатичIо».\nПалхIасил, Салман Радуевасулгун АхIмад Саламовасулгун рагIиги дандеккун, азарханаялдаса къватIире риччан руго гъоркьлъалие росун рукIарал гьанжего-гьанже гьарурал лъималги гьезул улбулги.\nЦинги къаси мех щвейгун тохтур АхIмад Саламовги телевидениялъул нухмалъулев Камиль ГIумаровги ун руго администрациялде, республикаялъул нухмалъулезухъе. Щибин Радуевасул къокъаялда гьабизе кколебин суал бачIиндал, Саламовас абун буго кIванагIан лъикIаб бицун шагьаралдаса къватIире ритIизе кколин гьел. Цинги цо-цоял лъугьун руго кинин гьеб букIунеб, гьеб жо бугин дол нилъеда бадиреги тударун, нилъеца гьеб хIехьей гIадаб жо.\nАхIмад Саламов: «Дица абуна гьурмалъ кьабураб хъатги, мугъзалъ кьабураб нусги хIехьезе кколин гIадамал хвасар гьаризе бокьани. Аверьяновка абураб росу буго аниб аскIоб. Гъоба буго рагъулаб бутIа. Гьениса рагъулаб артиллерия букIана гьенибе цIалеб. Ниж цо сагIаталъги кватIун рукIаралани гIадамал къватIире рачине, гьеб азарханаялъул гамачI ганчIида хутIизе букIинчIо, цо рухI бугев чиги гьениса къватIиве ворчIизе вукIинчIо».\nПалхIасил къотIи гьабун буго Радуевас росу тезе. Гьес росу тезегIан гъоркьлъалие росун рукIарал гIадамал Первомайское абураб росулъе щвезегIан цадахъ рачун руго. Первомайское росулъе шваралго гьезда федералиял аскарияз кьаби щвезабуна.\nАхIмад Саламовгун цадахъ Радуевгун кIалъа-басаязде ун вукIарав Гъизляралъул телевидениялъул хIалтIухъан Камиль ГIумаровас абуна, нуж тIаса лъугьайин жиндаса, амма гьелъул хIакъалъулъ бицине жинде бокьуларилан\nКамиль ГIумаров: «Дие гьеб ракIалде щвезабизецин бокьуларо».\nКамиль ГIумаров: «КIочене заман щвана. ЛъикIаб жоялъул бицине бегьула. Амма гьединаб жо ккечIониги кIваричIо. ЛъикIаб жо ракIалда чIезабизе ккола, амма гъодинаб жо ккечIого хутIаниги бегьулаанха. Гьединлъидал дие бокьун гьечIо гьелъул бицине. Дица ботIрониса нахъе хъвагIалаан гьеб – гьеб жоги букIинчIин, Гъизляралда гьединаб жоги ккечIилан абун».\nГъизляралде кIанцIун чанго соналдасан Радуев цIидасан щвана Дагъистаналде. Амма гьеб букIана Гъизляралде гьабураб рейдалъе гIоло гьесие диван гьабулеб мех.\nГъизляралде Радиевасул рейдалъе 19 сон


«Енисеялдаса» къуниги… | Спорт | Киназего гIаммаб Россия\nДагьал цере премьер-лигаялда хутIи-хутIунгутIи мухIканлъизелъун Красноярскалъул «Енисеялъулгун» тIоритIарал матчазда «Анжи» къуниги, рес буго гьеб Россиялъул премьер-лигаялда хутIизеги. Щайгурелъул Пермь шагьаралъул «Амкар» командаялъ, финансазул рахъалъ масъалаби рукIиналда бан, инкар гьабизе бегьула хадусеб сезоналда Россиялъул футболалъул премьер-лигаялда (РФПЛ) хIазе. Гьединлъидал гьелъие бокьун буго чемпионаталдаса нахъе ине. Гьелъул хIакъалъулъ хIукму кватIичIого гьабизе буго. Чемпионаталда «Амкаралъул» бакI кквезе хIадурго буго «Анжи» футболалъул клуб. Турниралъул гIахьалчагIазул цониги команда нахъе ани, Россиялъул чемпионаталъул премьер-лигаялда хIазе жиб хIадурго букIиналъул хIакъалъулъ кагъат «Анжиялъул» нухмалъулез Россиялъул футболалъул союзалде цебеккунго битIун букIана.\n— Нижер клубалъ хIакъикъаталдаги РФСялъул президентасул ишал тIуралев Александр Алаевасул ва РФПЛалъул президент Сергей Прядкинил цIаразда кагъат битIун букIана, — ян бицана МахIачхъалаялъул футболалъул клубалъул пресс-хъулухъалда. — Гьеб кагътида нижеца лъазабун букIана кинаб букIаниги футболалъул клубалъул лицензия гьабиялъул иш тIубачIони ва цIияб сезоналда чемпионаталда гIахьаллъизе гьелъие ихтияр щвечIони, «Анжи» футболалъул клуб Россиялъул чемпионаталда гIахьаллъизе хIадурго бугилан.\n«Амкаралъул» президент Геннадий Шиловас рикIкIунеб буго команда чемпионаталдаса нахъе бахъизеги рес бугилан. КIиго анкьалъ цебе РФСалъул лицензия кьезе «Амкаралъе» инкар гьабун букIана.\nНагагь «Амкар» чемпионаталдаса нахъе ани, гьеб талихIкъосин бугин абулеб буго РФПЛалъул президент Сергей Прядкиница: «АхIвал-хIал буго захIматаб. Хьул буго кинабго битIа-бишун ккеялде. Нагагьлъун «Амкар» нахъе ине ккани, гьеб балагьлъун букIине буго болельщиказе, регионалъе ва футболистазе. Цо лахIзаталъулал хIасилазул хIакъалъулъ ургъизе бегьуларо. БукIине ккола чIванкъотIараб тартиб: цоккураб хIалалъ, низамалда финансаздалъун хьезаби, щулияб материалияб база, футболалъул академия», — ян лъазабуна Сергей Прядкиница.


Дагъистаналдаса чанго чияс гIарза хъван буго республикаялъул ТIадегIанаб диванханаялде. Гьеб гIарзаялда гьез абулеб буго жал рази гьечIин Ширвани Чалаевас республикаялъул гимналъе хъвараб макъанги какун, гьеб нахъе бахъеян республикаялъул нухмалъулев Р. ГIабдулатIиповас кьураб тIадкъаялда. Юристаз гьезул рахъкколеб буго, бакънал хъвалел чагIазул пикруйин абуни батIияб буго гьелда тIасан.\nГьеб гIарзаялда гъоркь гъулбасун буго кинавниги 16 чияс. Дагъистаналъул инициативияб къукъайин жидецаго цIар лъура гьеб къукъаялъе бетIерлъи гьабулеб буго, цее республикаялъул печаталъул министр хисулейлъун хIалтIулей йикIарай Миясат Муслимовалъ.\nКагътида гъулбасаразул гIаммаб пикру загьир гьабун гьелъ абулеб буго Ширвани Чалаевас хъвараб бакъан Р. ГIабдулатIиповас хвалил зигараялъе бачунеб бакъаналда релъинаби, тIолабго дагъистаналъул жамгIияталъул ракIал лъукъараб гIадаб жо кколин, гьединаб хIукму гьабилалде цин гIолилазулгун ва цогидал жамгIиял гIуцIиялгун дандбазе кколаанин гьесилан.\nШирвани Чалаевас хъвараб бакъан гьеб кIудияб даражаялъул бакъан кколин. ХIасил-калам республикаялъул нухмалъулес гимн хисизабизе кколин абун кьураб тIадкъай мекъаб бугин ва киналго гьелда дандечIезе кколин абураб магIна буго гьеб гIарзаялъул.\nАмма суал бачIунеб буго, лъица гьезие изну кьураб киналго дагъистаниязул кIалдиса кIалъазе ва гьез диваналде хъвараб гIарзаялъул хIасил букIине бугиш абураб?\nАдвокат Расул Къадиевас абулеб буго гьечIилан. Амма МахIачхъалаялдаса юрист Сулейман Сулеймановас гIарза хъварал чагIазул рахъкколеб буго, диваналда гьел бергьине рес бугиланги абулеб буго гьес, амма цадахъго гьес рикIкIунеб буго гьебгощинаб ахIи-хIур гьабизе гIураб хIужа гьечIин гьеб гимналда сверухъ лъугьун бугеб ахIвал-хIал.\nСулейман Сулейманов: «Диваналъ гьезул рахъкквезе бегьула, амма жибго гимналъулги гьелда сверун лъугьаралъулги гьедин кIодо-кIодо гьабун бициналъул магIна бичIчIуларо дида битIараб бицани. Масала, дида гьеб кинабго ахIи-хIур бахъинегIан республикаялъул гимн букIинцин лъалароан битIараб бицани. Сундуе ахIизе кколеб дагъистаналъул гIадамаз гимн? Буго гури нилъер пачалихъ Россиялъул гимнги пачалихъалъул гIаламат байрахъги».\nЭР: «Дуца рикIкIунеб буго Дагъистаналъе гимн хIажат гьечIиланиш?\nСулейман Сулейманов: «ХIажат гьечIиланги абиларо дица, дие абизе бокьн буго гьеб сабаблъун гIадамал бахIсалде кколел ругин. Гимналъ гIадамал цолъизаризе ккола, амма гьанирин абуни гIаксалда батIи-батIиял миллатал рикьизарун руго гьеб сабаблъун».\nАмма журналист Саният Мансуровалъ рахъкколеб буго гIарза хъварал чагIаз загьир гьабураб пикруялъул.\nСаният Мансурова: «Гьеб гимн 20 соналъ букIана нилъер республикаялъул гIумрудулъ - бергьенлъабазулъ. Нижее цIакъ рекIее гIола гьеб гимн. Гьелде ругьунлъунги руго ниж. Гьединго махщалилаб рахъалъ кутакалда тIадегIанаб куцалда, рагIа-ракьанде щунги хъван буго гьеб. ГIабдулатIиповасул, хасго ГIабдулатIиповасул, рахъалдасан гимналъе кьолеб квешаб къимат нижеда битIараблъун бихьуларо. Профессионалияб къимат гуро гьеб, гьединго патриотлъиги гьечIо гьел бадирчIваязулъ».\nШирвани Чалаевас хъвараб бакъан гимналда релълъараб жоцин гьечIин, гьеб бакIалда жиндица тIубанго рахъкколин ГIабдулатIиповасул пикруялъулин бицан «Эркенлъиялъе» Гъизилюрталда гIумру гьабун вугев бакъназул устар Каримуллагь ГIабдулаевас.\nРеспубликаялъул нухмалъулес Чалаевасул гимн какун, цIияб гимн къваригIун бугин Дагъистаналъеян лъазабун хадуб, Культураялъул министерлъиялъ исана марталда конкурс лъазабун букIана цIияб гимн гIуцIиялъе. Гьеб конкурсалда гIахьаллъи гьабулеб буго Каримулагь ГIабдулаевасги.\nКаримуллагь ГIабдулаев: « КъваригIун буго цIияб гимн Дагъистаналъе, жиб рагIарабго гьелъул гьумерги, мугIрул щобалги цере чIезабулеб. Чалаевас хъвараб жо бакъан гуро, гьеб лъиданиги ахIунги бажаричIо. Мисалалъе дица дарсал кьолеб музыкалияб училищеялда цониги цIалдохъанасухъа бажаричIоха гьеб ахIун, гIадамазул рекIелъги босулеб гьечIо гьеб».\n«Черновик» газетаялъ цIех-рех тIобитIун буго дагъистаниязда гьоркьоб хIажат бугищ Дагъистаналъе цIияб гимн абун. ЦIех-рех гьабуразул 73 проценталъ абулеб буго хIажат гьечIилан, 15 проценталъ рикIкIунеб буго гимн гуребги жеги гIемер кIвар бугел суалал ругин республикаялда кIвар кьезе кколел ва гIицIго 11 проценталъ рахъкколеб буго Рамазан ГIабудулатIиповас гьабсагIат бугеб гимн хвалил бакъаналда релълъараб бугин абураб пикруялъул.\nСоциалиял гьиназда хъвадарулеб гIолохъанаб гIелалъ абулеб буго республикаялъул гимн букIине кколин гьеб рагIарабго ракI гьалдезабулеб, борхалъи цебе чIезабулеб. Гьелъие мисаллъун гьез бачунеб буго Расул ХIамзатовасул рагIабазда ахIулеб «МагIарулал» абураб кечI.


Исана 6 октябралда, Нугъай мухъалъул полициялъул бутIаялда жанив чIварав, гIолохъанчиясул гIагарлъиялъ тIалаб гьабулеб буго гьеб такъсир гьабурав чи туснахъалда тIамейилан. Гьев васасда таманча речIчIиялда щаклъи бугев низамцIунулесда, гIайиб гьечIолъи чIезабизе къваригIун бугила къуваталъул идарабазе, гьединлъидал гьез цIех-рехалъул иш букIине кколедухъ гьабулеб гьечIилан лъазабулеб буго гьез. Жидерго тIалабал загьир гьарун, чIварасул гIагарлъиялъ 15 ноябралда Терекли – Мектеб росулъ митингги тIобитIана.\n400-ялдаса цIикIкIун чи вакIарун вукIана шамат къоялъ Нугъай мухъалъул Терекли-Мектеб росулъ тIобитIараб митингалде. Гьеб гIуцIараз лъазабуна акция тIобитIииялъе гIиллалъун кканила Эрадил Асановасда таманча речIчIиялда щаклъи бугев полициялъул подполковник Жамалудинов Сайпуллакъади жеги туснахъ гьавун гьечIолъи.\nКъуваталъул идарабазда гьев туснахъ гьавизе ракIалдацин гьечIин абун разигьечIолъи загьир гьабулеб бугоан гIадамаз.\nМитинг гIуцIцIаразул цояв, чIварасул гIагарав чи ГIадильгереев Рустамица лъазабуна жидеца киналгIаги къанун хвезабулел, бегьуларел ишал гьаризе гьечIила, амма къануналда рекъон гьев Жамалудиновасе гIадлу гьабизабичIогоги жал гIодоре руссунарилан.\nРустам ГIадильгереев: «Ниж гьанире тIалъиялде, яги президентасде дандечIей лъазабун гуро къватIире рахъун ругел. Ниж гьанире рачIун руго гьаб гIорхъолъа араб ишалдаса разигьечIого. ГIорхъолъа ин букIинарищха чи чIван моцI аниги жеги гьеб такъсир гьабурасда тIад гьелда хурхун такъсиргьабиялъул ишцин рагьун гьечIеб мехалда.\nГьес жиндирго хъулухъалдаса букIине кколелдаса цIикIкIун пайда босиялда бан гурони гьесда тIад иш гьабун гьечIо. Гьанже чи чIвай хъулухъалдаса цIикIкIун пайда боси кколеб рагIулаха.\nЦцин бахъинчIого букIинищха гIадамазул гьединал ишал рихьараб мехалда, амма ниж сабру гьабун чIун руго. Эрадилида речIчIарав полициялъулав я нижехъе кьейин, я нижеца гьесда тIад диван гьабилин абулеб гьечIо, нижее къваригIун буго гьесие ритIухъаб тамихI гьабизе».\nЧIварасул гIагарлъиялъул рахъ ккун хIалтIулев вугев, адвокат Асланов Дилимханица митингалда бицана къуваталъул идарабаз жив хIалтIуде гьоркьове лъугьинецин виччалев гьечIила, Эрадил Асанов чIваялда хурхун гьабулеб цIех-рехалъул баянал кьолел гьечIила жиндихъе. Гьел идарабаз къанунги хвезабун, гIадамал тIаса рихьиялъе гьабулеб бугила хIалтIийилан.\nДилимханов Арслан: «Гьев Жамалудиновас цIех-рехалъул идарабазул кумекалдалъун живго тамихIалдаса ворчIизе хIаракат бахъулеб буго. Дица гьев туснахъ гьавейин абун тIалаб гьарурал хитIабалги, гIарзалги диваналъ цоялда хадуб цойгидаб гьабун нахъчIвалел руго. ГIадамазул разигьечIолъиги бихьун, гьел гIодоре риччаялъе тIаса-масаго хIалтIи гьабулел руго гьел.\nГьедин абичIого кинха букIинеб 14 ноябралда гьеб ишалда тIасан гьабулеб диваналда цIех-рехалъул вакилзабаз гьев Жамалудинов туснахъ гьавейин абун тIалаб гьабуна, амма диваналъ гьеб тIалаб нахъчIвана.\nЩай гурелъул гьединаб тIалабалъул халгьаби тIобитIизе ккани жинде гIайиб гIунтIизабулевги вукIине ккола гьенив, гьев гьениве щвезабиялъул ишги цIех-рехчагIаз тIубазе кколеб жо буго. Гьеб кинабго гIемер лъикI лъалел гьез Жамалудинов диваналде вачун вачIинчIо, амма гьев туснахъ гьавейин абун тIалаб бачIана.\nГьеб жо буго гьадингояб чIанда, гIадамал тIадрелъулеб жо, гьединал жалги гьарун гьезие къваригIун буго халкъ гIодобе буссинабизе, амма гьелъул жо кколаро.\nГьедин къанунги хвезабун бачунеб буго гьез жидерго хIалтIи, тIаде жояялъе гьеб ишалда хурхарал я документал щолел гьечIо дихъе, яги цIех-рех унеб бугеб куцалъул хIакъалъулъ баянал кьолел гьечIо. Щиб гьабунги гьеб иш рагIалде бахъинчIого букIине хIаракат бахъулеб буго гьез».\nМитингалде гьединго ячIун йикIана чIварав 22 сон барав Эрадиль Асановасул эбелги. Гьелъ бицана жиндитIе киса кибего тIадецуй гьабулеб бугила, гьеб иш лъугIизе тейин, гьелда сверун ахIи-хIур бахъинабугейилан абун.\nМарина ГIадильгереева: «Гьаниб киназго бицунеб буго дица гIарац босун бугила, дие миллионал кьун ругила гьеб ишалда сверун ахIи-хIур бахъинабугейин абун. Амма дица лъихъаниги гъурущ босичIо, босизеги гьечIо. Дун гIарцухъ вас вичулей чIужу гуро, дун гIадатияй мискинай гIадан йикIаниги йичун йосун бажарулей чIужу гуро.\nДие гьаниб кIанцIизе бакI тIагIинабулеб буго къуваталъул идарбазги, тIалъиялъги, гьезие къваригIун буго гьаб ишалда сверун ахIи-хIур дица гьоркьоб къотIизе тезе. Гьедин дун хIалтIулей йигеб почалдасангицин байбихьун буго гьанже диде тIадецуй гьабизе.\nГьелго низамцIунулез дица гIарац босун бугилан абун харбал риччан руго, амма гьеб буго лахIчIегIераб гьереси. Киналниги миллионазухъ вичуларо дица вас, гьел миллионаз гьев нахъги вуссинавуларо».\nМитингалде рачIун рукIана цохIо Нугъай мухъалдаса гурелги цойгидал мухъаздасаги, хIатта аскIо ругел республикабаздасагицин гIадамалги.\nГьезул цо-цояз лъазабулеб букIана митингалги тIоритIун гIадада харбал рицун жо кколарила, гьедин чIчIун ругони гIадамазухъ гIин тIамулев чи вукIунарилан.\nАхIиги, тIалабалги тIалъиялда рагIизе ккани я нухал къазе кколила, яги МахIачхъалагун Москва бакьулъ акциял тIоритIизе кколилан. Амма тадбир гIуцIараз лъазабуна гьедина гIорхъолъа арал, къанун хвезабулел ишал гьаризе гьечIила жидеца, жидеца гьеб такъсир гьабурав чиясе тамихI гьаби къануналда рекъон тIалаб гьабизе бугилан.\nАкциялъул гIахьалчагIаз ахиралда къабул гьабуна Россиялъул ва Дагъистаналъул тIалъиялдеги, къуваталъул идарабазул нухмалъиялдеги гьабураб хитIаб.\nАкциячагIаз гьелда тIалаб гьабулеб буго Эрадил Асанов чIваялъул ишалда хадуб гьезул щивас хасаб халкввей гьабейилан. Гьеб хитIабалда гъоркь дагьалдасан азарго чиясул гъулбас бакIаризе ракIалда буго митинг гIуцIаразда.


Гъоркьа-ЧIугли росулъе сапар - Статьи - Сетевое издание «По новому пути»\nГъоркьа-ЧIугли росулъе сапар\n29.03.2019 19:05 Пятница\nМарталъул 28абилеб къоялъ Лаваша районалъул нухмалъулез сапар бухьана Гъоркьа-ЧIугIли росулъе. «Лаваша район» муниципалияб районалъул бетIер Шамиль Дабишевасда цадахъ гIахьаллъана районалъул бетIерасул заместитель Идрис МухIамадов, районалъул депутатазул Собраниялъул нухмалъулев Юсуп ГIалибеков, УСЗНалъул нухмалъулей ГIабидат МухIамадова ва гьединго районалъул цогидал идарабазул нухмалъулел.\nДанделъи рагьана Администрациялъул информациялъул отделалъул бетIерав специалист Идрис ХIажимухIамадовас. Гьес кьуна росдал справка. Хадуб рагIи кьуна росдал бетIер Гъази МухIамадовасухъе, гьес бицана, жив росдал бетIерлъун вищаралдаса, гьарурал хIалтIабазул ва гьаризе хIисабалде росун ругезул.\nГъоркьа-ЧIугIли росдал жамагIаталъул аслияллъун рукIана суалал: спортзал цIигьабун къачIай, росда жанир нухал къачIай, лъимал школалде раччизе транспорт чIезаби, культураялъул рукъалъе къваригIараб къайи чIезаби, бищунго кIвар бугеб суал букIана — росулъ лъим гьечIолъи.\nРайоналъул нухмалъиялъ гьел суалал хIисабалде росана ва кIвараб хIаракат бахъизе ва кумек гьабизе буго гьел тIуразаризе.


Къеркьохъаназул цевехъан чIвана Дагъистаналда\nАрбагI къоялъ МахIачхъалаялда чIвана Дагъистаналъул Гъадар мухъалъул изну гьечIого яргъид гIуцIаразул нухмалъулев Джамалудин Мирзаев. Терроралда дандечIараб миллияб комитеталъ лъазабулеб буго араб соналъул декабралда Волгоградалда гьабураб кIиго кьвагьи гьабурал чагIи гьес хIадурун ругилан.\nЩуабилеб февралалда Дагъистаналъул гъадар мухъалда тIобитIараб иргадулаб хасаб операциялда чIван вуго изну гьечIого яргъид гIуцIаразул бетIер Мирзаев Джамалудин.\n30 сон барав Мирзаевас хIадур гьарун рукIанин араб соналъул декабралда Волгоградалда теракт гьабурал чагIиян лъазабулеб буго республикаялъул низам цIунулез.\n2013 соналъул декабралда Волгоградалда вокзалалда гьабураб кьвагьиялъул хIасилалда чIвана 15 саги цIикIкIун чи. Гьеб лъугьа-бахъин ккана декабралъул къоло ичIабилеб къоялъ.\nБитIун нахъисеб къоялъ цойги вахIшияб теракт гьабуна Волгоградалда. Радал киналго гIадамал хIалтIуде гIедегIулеб гIужалъ занкIун халкъалъул цIураб троллейбус кьвагьизабуна шагьар бакьалъ хвана 16 чи лъеберго гIанасев чи.\nЦебесеб къоялъ вокзалалда кьвагьи гьабурай гIадан чIужугIадан йикIанилан чIезабуна цIех-рех чагIаз.\nЯнваралъул лъеберабилеб къоялъ терроралда дандечIараб миллияб комитеталъ официаляиб куцалъ баян гьаруна гьеб теракт гьабурал гIадамазул цIарал.\nГьел кколин Буйнакскиялъул изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къукъаялдаса Самедов Аскарги Сулейман МухIамадовги. Гьединго рехсолеб букIана Дагъистаналдаса вацал Батировал МухIамаднабилги ТIагьирилги цIарал.\nГьел кIияцаго ритIун рагIулин дол хвалде унел Волгоградаялдеянги буго информация. Гьел кьвагьиял жидеца гьарунилан лъазаби лъун букIана Дагъистаналдаса «Виляят Дагестана» «Ансар аль Сунна» абурал къукъабаз. ГьабсагIат гьеб къукъаялъул чIей рагIула ГIиракъалда.\nСочиялда олимпиада рагьизе къоял гIагарлъидал Шималияб Кавказалдаса криминалиял темабазда хурхарал кинал ругониги информация къватIибе кьезе гьукъана хIинкъи гьечIолъи цIуниялъуд хъулухъалъ ва жанисел ишазул идараялъул вакилзабаз\nАмма арбагI къоялъ Дагъистаналъул гъадар мухъалда изну гьечIого яргъид гIуцIаразул къукъаялъул нухмалъулев чIваялъул баян къватIибе кьуна «Итар-Тасс» агентлъиялъ.\nРеспубликаялда ккарал опертивиял информациязул хIакъалъулъ баян гьукъиялъул кинаб магIна букIине бегьулеб абураб суал кьуна нижеца жамгIияв хIаракатчи, полициялъул хIалтIухъабазул махщалил цолъиялъул нухмалъулев Шамилов МухIамадица\nМисалалъе бегьулин цо кIудияб хасаб операциялъул тадбир унебгIан заманалда гьеб бицинчIого тезе, амма гьеб лъугIун хадуб щайин гьеб бицинчIого тезе кколебилан абулеб буго Шамиловасги.\nШамилов МухIамад: «Нилъер анир хасал операциял тIоритIулелъул тIубараб хъизам-хъизамалккун рачIуна гьенире жидерго васасда ялъуни вацасда кверде вачIаян гьаризе.\nГьединал хIужабиги рукIаго кин эб балъго гьабулеб? Халкъалда бихьизабизе ккелариш гьел кверде рачIунел гьечIолъи.\nГьеб буго азул идеологиялъулаб рагъ. Гьебин абуни гьезул кидаго кIиябго хIатIиде рекъаб букIуна. Жидехъаго хIалтIи берцинго гьабун бажаруларелъул азухъа. Гьебги буго хIакимзабазул жидерго бутIрул хIалтIунгутIи».\n29 декабралда Волгоградалъул вокзалалда кьвагьиялъул бищун кIудияб къуват жиндаго тIаде босарав Маковкин Дмитрийие «Бихьинчиялъиялъул орден» кьуна гьал къоязда Президент Путиница.