Лъебелас кьураб гIакълу ва кватIараб кантIи\nБищунго гIадатиял рагIабазда нахъа рукIуна кIудиял ишалги, инсанияталъе кIвар бугеб гъварилъиги" - ян абуна Лев Толстояс. Толстой рикIкIуна гIурусазул маданияталда ва цебе тIураб пикруялъул гIадамазда гъорлъ бищунго гIакъилал ва гъваридал чагIалъа цоявлъун. ГIадада бачIараб батиларо гьесухъеги гьадаб пикру.\nГIадатлъиялъулъ бугин гIакъиллъиян абулаан нилъер умумуцаги. Гьебги чIобогояб бакIалда бижараб батиларо. Гьелъи цо мисал нужее.\nДир эмен Салдаса ИсмагIил витIун вукIун вуго араб гIасруялъул 70 абилел соназда ЛъаратIа районалъул ТIохьотIа росулъ лъебелазул школалъул директорлъун хIалтIизе. (МагIарулаца ЛъаратIа районалъул киназдаго "лъебелал" абуниги, районалда руго нижеца "лъебелал" абулеб щуго росу, ай нижерго лъебелал).\nЛъикIал, сабураб гIамалалъул, хIалалаб магIишаталъул иман бугел, как толарел гIадамал рукIана гьезул советияб заманалдаго. Гьеб ТIохьотIа росулъ районалдасаго гIадамаца адаб гьабулев НурмухIамад абурав исламияв гIалимги вукIана фикъгьиялъул. Доб заманалда Самаркандалда цIаларав.\nИнсуца бицуна, цо къоялъ ТIохьотIа росулъа цо херав чияс тIад къанила жинда райцентралдаса цо къваригIел тIубазе. Гьебги тIубанила, гьелдаса нахъе цо моцIган заман араб мех букIанила. Цо риидалил хинаб бакъ щвараб къоялъ ишалъ ТIохьотIеги щун тIад вуссун жиндирго росулъе вачIунев вукIун вуго.\nГIумруялъул битIун завалалда вугев, жеги кIикъойилъе вахъичIев гIолохъанав чи, эмен вачIунев вукIун вуго лъикIаб юргъачуялда цо сухъмахънух ккун. ТIохьотIа росулъа цере рахъарабго батулеб лъарал рагIалда ватанила бакъалда гIодов чIун дов жиндие тIадкъай кьурав херав.\nСаламги кьун лъалхъун вуго эмен авгун кIалъазе. Херас кIудияб ракIразилъи загьир гьабун буго жиндир иш тIубаялъухъ, баркалаги кьун буго, накъиталдаса хадув асие къо лъикIги гьабун чоде вахарабго гьелъул чIолохъжоги ккун чIезабунила чу херас. Цо жо абизе бокьарав гIадин вукIкIахъдилев авги, щибдай асул хутIарабин гIенеккарав эменги дагьабго мехалъ лъалхъи ккун буго. Абулеб бугила херас.\n- Гьанже, ИсмагIил, дун гIумру рагIалде бакIарарав, хвезе заман гIагарлъарав херав чи, мун вуго гIолохъанчи, школалъул директор. Дидаса цIикIкIун ресалдаги вуго мун, дуе данде кинаб лъикIлъи гьабилеб лъаларогоги вуго дун, дица дуе цо гIакълу кьезе буго - ян лъугьанила херав.\n-Кьеха, кIудияв, гIакълу кье, гьеб киданиги гIемер букIунарин гIенеккун вукIанила жив, щибдай ас бицинеб - ин абулеб буго инсуца.\n- Вореха... вореха, ИсмагIил, дуца киданиги гьеб как тоге, гъоб как бараб лъикIаб буго бачIого таралдаса... - ян абунила кIудияс. Базе бугин, тезе гьечIин асдаги абун, къо лъикIги гьабун биччан танила жинца къан чIолареб жиндир юргъачу.\nГьел какалги дунго ркъов хутIарабго ралаанила, сапаразда дова гьанив ккарабго гIезегIан тезеги танила. Сверун "Аллагь гьечIо..." - ян ахIтолеб, къосараб, гьакълидаса бигьичIеб улкаги букIанила, гьелъги инкарчагIиги рихьун дицани рокъобгIаги балеб буго гьаб как абун тохлъизарулаанила. Доб къоялъ нухда кеп щванила жиндир херасул гIакълуялъул хIисаб гьабун.\nАс абичIониги лъаларищ как таралдаса бараб лъикIаб букIунеблъиян. Гьеб гIакълу релълъанин гIазу балеб къоялъ гIияда иналдаса жиндие азарго гъурущ бокьилин абрав вехьасул мисалги бачIанила ракIалде. Чанго соналъ гьенив ТIохьотIаги хIалтIун росулъе вуссанила, гьелдаса жеги 20-30 соналъ школазе директорлъи гьабунила, дарсал кьунила, хъулухъ - ишалде кканила.\nСапаразда ва хIалтIуда гIемерал батIи-батIиял - цоял гIакъилал, цоял гIалимал, цоял хIакимал, цоял жал цIодоралин чIарал, цогидал гIадамаца цIодоралин абулел гIадамал дандчIванила. Нус-нус тIахьал цIаланила, аза-азар калам, вагIза, хитIаб, кIалъай рагIанила, тIоцебе рагIун гIакъилабин ккараб калам чIобогояб батнила, гьезул цоялъ цогидаб гьереси гьабунила.\nАмма гьадаб кIикъойилъ вукIаго юргъачуялда унев дун тIад велъараб, херас абураб "вореха... вореха дуца как тоге, гьеб таралдаса бараб лъикIаб батана" - ян абуралдаса гъваридабги, гIакъилабги калам жиндир гIиналда рагIичIила.\nГьеб бичIчIанила лъабкъойилъа тIаде гIумруги ун унтарал бохдуца какал рецIизе ккараб мехалда. ГIадада абураб букIун гьечIогури гIадатлъиялъулъ бугин гIакъиллъиян нилъер умумуцаги, чияр умумуцаги, гIурусацаги, хутIараб дуниял гIаламалъги.\nГьеб лъугьа-бахъиналъул бицана инсуца, амма жинцаго киданиги абичIого нижеда гьитIинаб мехалда лъазабураб гуреб "вореха... вореха как тоге" - ян. "Гьадин вугоха рецIулел каказул гьиргун, лъарал рагIалда кьураб гIакълу гIолохъанаб бетIералъ гIаданибе биччачIолъиялъ" - ин абулеб бугин ккола гьес.\nАхираб къого сон какал рецIулаго унеб буго, Аллагьас къабул гьарулеллъун ратайги нилъер киназулго лъикIал ишалги къасдалги, пикрабиги.\nНилъер къасд ва ният букIине ккола лъикIал ишазде. Исламалъул бищунго кIудияб рахIматал рагIула гьеб. Масала, бусурманчияс квешлъи гьабизе хиял лъуни гьеб гьабун гурони мунагь хъвалеб рагIуларо, лъикIлъи гьабизе хиялги лъун, дуда рачIел гIиллабаца гьеб хутIани, гьеб лъикIлъиялъул нияталъухъги кири хъвалеб буго ТIадегIанав Аллагьас. Хабар лъикIаб рагIайги.


ДРялъул бетIер гIахьаллъана улкаялъул президентас тIобитIараб данделъиялда\n16 ноябралда «Герофарм» абураб Санкт-Петербургалъул заводалда Владимир Путиница тIобитIана данделъи. Гьениб бицана гIумруялъе чарагьечIого хIажатал дарабаздалъун халкъ хьезабиялъул хIакъалъулъ.\nДанделъи байбихьилалде президентги гьесда цадахъ рукIарал субъектазул бутIрулги щвана заводалъул лабораториязде. «Хурдузул лъамалъаби хIадуриялдаса дараби гьариялде гIунтIун – кинабго гьабулеб буго гьаб заводалдаго. Гьеб лъикIаб иш буго, тIоцебесеб иргаялда – гIадамазе, хасго чакрил унти бугезе. Гьединазул къадар нилъер улкаялда бахуна 4,5 миллионалде. РакIалда буго, гьабго заводалда хIадуризе улкаялъего хIажатаб къадаралда инсулиналъул препараталги», - ян бицана улкаялъул нухмалъулес.\nДанделъи рагьулаго, Владимир Путиница кIварбуссинабуна гIадамазул гIумру лъикIлъизаби ва халалъизаби аслияб масъала кколеблъиялде. Гьеб рахъалъ пайдаяб ишлъун гьес рехсана захIматал унтабаздаса сахгьариялъе хIажалъулел тIадегIанал технологиялги цIиял дарабиги хIадуризе техникаги букIин. «ГIелму, биотехнологиял, хIакъикъаталдаги, цIакъ хехго церетIолел руго. РакIалда буго, Татьяна Голиковагун цадахъ Лъималазул онкогематологиялъул централда сверухъ Москваялда хIалтIи байбихьараб мехалда букIараб хIал. Унтаразул 15 процент гурони чIаго хутIулароан. Жакъа чIаго хутIулел руго гьезул 90 процент. Нужеда бихьулеб бугищ кинаб батIалъи ккарабали! Гьединаб букIуна гьанжезаманалъул технологиязул кьучIалда хIалтIиялъул хIасил. Гьелъие хIажалъана кIваркьей, финансазулабги, гIуцIиялъулабги, административиябги къуват цолъизаби», - ян абуна президентас.\nВладимир Путиница абуна, ахираб анлъго соналда жаниб улкаялда ургъанин, лъикIаб даражаялъул ва гIадамазул гIумруялъе хIинкъигьечIеб, лъабазаргониги дару. «Аслияб мурад - нилъер гIадамазе, кинаб бакIалда гьез гIумру гьабулеб батаниги, хIажатаб кумек щвей. Санайил дарабаздалъун хьезариялъе бюджеталдаса кьола 380 млрд гъуруш. Нилъее лъазе къваригIун буго, гIадамазе кигIан пайда гьелъул букIунебали», - ян тIаде жубана гьес.\nЦогоял тIалабал цIуни\nБигьалъаби щвезе кколел унтаразе (льготниказе) дараби кьеялъул хIакъалъулъ бицунаго, Владимир Путиница абуна улкаялда 19 процент гьединазул бугин. «Амма, хIакъикъаталда, щибаб регионалда гуро лъалеб бугеб бигьалъаби гьаризе кколев чан унтарав вугевали, кинаб пачалихъияб программаялда рекъон гьезие дараби чIорого кьезе кколелалиги. РахIатхвезабулеб хIужа буго цоги – льготабазухъ гIарац кьолаго, ращалъи цIунунгутIи. Масала, 2017 соналда цо чиясе льгота хIисабалда кьолеб гIарац анкьго батIияб къадаралда кьолеб букIана Россиялъул Федерациялъул батIи-батIиял регионазда. Бегьилаан гьеб цо чанго проценталъ цIикIкIун яги дагь кьолеб букIарабани, амма анкьго нухалъ – гьеб цIакъго гIемер буго, дир хIисабалда.\nБатIи-батIиял руго бигьалъабазда рекъон кьолел дарабазул сияхIалги. Субъектал дица рехселаро, амма цо областалъул сияхIалда буго 554 дару, цогидалъул – 317 ва лъабабилелъул – гIицIго 180. Гьедин букIине бегьуларо. Низам букIинабизе ккела», - ян абуна президентас.\nМекъаблъун гьес рикIкIана, конкуренцияги цIуничIого, пуланав производителасул дараби росиги. КъанагIатал унтаби ругел гIадамазе дараби кьеялъул иш тIасияб соналдаса нахъе федералияб централъ хьезабизе бугин абуна гьес. «Гьел дарабаздалъун хьезариялъе федералияб бюджеталдаса санайил биччазе буго анцI-анцI млрд гъуруш. 2024 соналде киналго регионазда хIалтIизе ккола электрониял рецептазул къагIидаги», - ян абуна Путиница.\n2013 соналда тасдикъ гьабун букIана «2025 соналде щвезегIан халкъ дарабаздалъун хьезари цебетIезабиялъул стратегия». РФялъул сахлъицIуниялъул министр Вероника Скворцовалъ бицана рехсараб стратегия гIумруялде бахъинабиялъул мурадалда гьабураб хIалтIул тIоцебесеб даражаялъул хIакъалъулъ.\nГьелъул баяназда рекъон, гIуцIун буго нормативазулгун правоялъул база. «Гьелъ рес кьуна базаралда ричулел дарабазул багьабаздаги, ассортименталдаги, гьересидарабаздаги хадуб халкквезе. Халкколеб буго Россиялда хIадурулелги къватIисел улкабаздаса рачIунелги дарабазул даражаялда хадубги. Гьелъул мурадалда гIуцIун буго Россиялъул Федерациялъул пачалихъияб фармакопея – халкъазда гьоркьосел тIалабазде дарабазул даража рекъонккезабиялъул халгьабулеб идара.\nЩибаб федералияб округалда рагьун буго халкъазда гьоркьосеб даражаялъул лабораторияб комплекс. Гьениб хIалбихьула дарабазул. Ахираб лъабго соналда жаниб гьел лабораториязул кумекалдалъун бажарана лъикIаллъун рикIкIунарел дараби ричиялъул къадар 2,5 нухалъ дагьлъизабизе», - ян бицана министралъ.\nДанделъиялда кIалъалаго, ДРялъул бетIер Владимир Васильевас ракIалдещвезабуна исана марталда республикаялде гьабураб Владимир Путинил сапарги хъулухъалдаса пайда босулел хIакимзабаздаса Дагъистаналъул нухмалъи эркен гьабеян гьес кьураб буюрухъги. «Гьеб хIалтIи гьабулеб буго. Гьеб рахъалъ нижее кIудияб кумек гьабуна низам цIунулел идарабазулги, прокуратураялъулги, гьанир ругел министерствабазулги хIалтIухъабаз. Абун букIана республикаялда вугин 540 азарго льготник ва гьезие хIажалъулин цо млрдгун 280 млн гъуруш.\n2017 соналда, нижехъ букIараб гIарцул ресалда рекъон, гIицIго 11,7 проценталъул гурони къваригIел тIубазабун бажарулароан. 2018 соналда – баркала федералияб централъе гьелъие хIажатаб гIарац лъабцIул цIикIкIинабиялъухъ – рес щвана 50-ялдаса цIикIкIун проценталъул къваригIел тIубазе.\nБаркала буго Монополиялде данде къеркьолеб хъулухъалъеги цереккун рехсарал идарабазеги. Цадахъаб хIаракаталдалъун нижехъа бажарана, дараби ричиялъул рахъалъ гIуцIарал картелазул къотIабаздалъун лъабго соналда жаниб 7,8 млрд гъуруш бикъиялъул хIужа тIатинабизе. Гьелъул лъикIаб хIасилги ккана: 46,9 млн гъурушалъ цIикIкIун гIарцуде дараби росана, 20 проценталъ цIикIкIана дарабазул базаралда гIахьаллъулел компаниязул къадарги.\nТIасияб соналъул январалдаса нахъе нижецаги байбихьила гьаниб бицунеб букIараб къагIида хIалтIизабизе: щибаб даруялда гIужги бан, производителасухъа унтарасухъе щвезегIан гьелъул «сапаралда» хадуб халкквезе. Гьебмехалда бигьалъила дарабаздалъун хьезариялъулъ ритIухълъи цIунизеги.\nГьабсагIаталда халгьабулеб буго сакъатлъи чIезабиялъулъ ритIухълъи цIунун бугищалиги. ЦIидасан комиссиялъе ахIун вуго 300 азарго инвалид. Руго, масала, диабет бугин абун сакъатлъи чIезабиялъул, амма гьесие инсулин хъвангутIиялъул хIужабиги», - ян абуна регионалъул нухмалъулес.\nПрочитано 220 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 03 декабря 2018 10:57\nДругие материалы в этой категории: « ЦIияб хIукумат\tПрезидентасул тIадкъаял тIуразе ккола »


Мисралда тун вуго заманалъулав бетΙер\nМисралъул Конституциялъулаб диваналъул бетΙер ГΙадли Мансурица гьа балеб буго улкаялъул заманалъулав президент хΙисабалда.\nМисралъул Конституциялъулаб диваналъул бетΙер ГΙадли Мансурица гьа бана улкаялъул заманалъулав президент хΙисабалда. Гьеб ккола цебесеб нухалда Хосни Мубарак тΙаса рехарал рагъулаз цΙидаса нухмалъиялде данде протест тΙобитΙулезе кумек гьабиялъул хΙасил.\nХамис къоялда Мисралъул заманалъулав президент хΙисабалда гьа бана улкаялъул Конституциялъулаб диваналъул бетΙер ГΙадли Мансурица. Гьа баялъул церемониялда гьес беццана армия ва президент МохΙамад Мурси тΙаса рехараб протесталъул гΙахьалчагΙи. Мансурица лъазабуна, мисралъулаз цо чиясе бетΙер къулизабиялъул бакΙалда, цΙунизе кколин 20ΙΙ соналъул революциялъул хазинабийин.\nГΙадли Мансур: «Революциялъул хазинаби цΙунялъул гарантиялъ нилъер хьулал хутΙизарулел руго, гьеб революциялъул идеяби гΙумруялде рахъине рукΙиналъул. Гьелъул аслияб мурадги ккола лидерасе бетΙер къулун чΙун рукΙиналдаса инкарги гьабун, бокьа-бокьараб гьабизе бугеб ресазе ахир лъей.»\nГьес гьединго жубана, Мурсил «Бусурбаби-вацал» гΙуцΙиялъул гΙахьалчагΙиги халкъалъул бутΙа кколин ва миллат гΙуцΙизе кумек гьабулеб бугони, гьелдаса жив вохарав вукΙине вугин.\nАмма МЕНА абураб мисралъул пачалихъияб информациялъул агентлъиялъ лъазабуна, прокуратураялъ буюри кьунин гьеб гΙуцΙиялъул тΙадегΙанав кΙиго лидер аресталде гъоркье восиялъулин. Гьезде гΙайиб гΙунтΙизабулеб буго демонстрантал чΙваялде жидерго рахъ ккурал гьесизариялъул.\nДемократияб къагΙидаялда тΙоцебесеб нухалда вищун вукΙарав президент МохΙамад Мурси тΙаса рехиялда бан Цолъарал миллатазул гΙуцΙиялъул генералияв секретарь Пан Ги Муница ахΙи бана республикаялда гражданияб нухмалъиялъул институтал щула гьариялде. Гьелдаго цадахъ гьес загьир гьабуна гьединго, мисралъул халкъалъул къануниял ва ритΙухъал тΙалабазул рахъ кколеб букΙиналъул пикру.\nЦолъарал штатазул президент Барак Обамаца лъазабуна, жиндир администрациялъ мисралъул рагъулал ахΙулел ругин, хехаб къагΙидаялда демократияб къагΙидаялда бищараб нухмалъиялъухъе улкаялъул кверщел буссинабиялдеян. Гьес жубана гьединго, жиндир администрациялъ заманалъ гьоркьоб къотΙизабулеб бугин Мисралъе гьабулеб кумекин.\nБританаиялъул премьер-министр Дэвид Кэмероница мисралъул халкъ ахΙана демократиялде нух халат бахъинабиялде.\nЕвроцолъиялъул къватΙисеб политикаялъул идараялъул бетΙер Кэтрин Эштоницаги киналго рахъал ахΙана нахъ тΙамичΙого демократияб процессалде нахъ руссиналде.\nГерманиялъул къватΙисел ишазул министр Гидо Вестервеллеца лъазабуна, Мисралда лъугьа-бахъараб букΙанин демократиялъул нухдаса гΙагсаб рахъалде сверараб гΙадаб жойин. Берлиналъ гьелда хадуб кΙудияб кΙваргун ва ургъелгун хал ккун бугин. Гьес рахъал ахΙана зулмуялдаса инкар гьабиялде ва демократияб диалогалда гΙахьаллъиялде.\nРоссиялъул къватΙисел ишазул министерлъиялъ пресс-секретарь Александр Лукашевичица лъазабуна, Москва кΙудиб кΙваргун балагьун бугин Мисралда загьирлъулеб ахΙва-хΙалалъухъин ва россиялъул туристал ахΙана хΙинкъи бугеб бакΙаздаса дорегΙан чΙун рукΙиналде.\nПрезидент Мурси тΙаса рехи Туркиялъ лъазабуна демократияб гуреб къануназде данде кколареб актлъун.\nСириялъул президент Башар Асадица Мурси хъулухъалдаса махΙрум гьави гΙагсалда къабул гьабуна мисралъулазе щвараб кΙудияб икъбал хΙисбалада.\nГΙарабазул гΙемерисел улкабазги гьелъие лъикΙаб кьумат кьолеб буго, гьез баркана заманалъ президентасул хъулухъалде тΙамурав ГΙадли Мансурида.\nУльтиматумазул болжалал рагІалде рахъана...


ЧОРОКЛЪИЯЛЪУЛЪ Т1ЕРЛЪИНЕ Ч1ЕЗЕ БЕГЬУЛАРО НИЛЪ. - 30 Марта 2011 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nВоскресенье, 15.12.2019, 03:03 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2011 » Март » 30 » ЧОРОКЛЪИЯЛЪУЛЪ Т1ЕРЛЪИНЕ Ч1ЕЗЕ БЕГЬУЛАРО НИЛЪ.\nЕвропаялда бищун гӀумру къокъаб миллаталде сверизабун буго Россиялъул халкъ. Дурго унтиялъул бицани, дудасаги унтарав гурев дандчӀваларо. Районазулги шагьаразулги больницаби цӀун, регизе бакӀ щоларого руго гьенир, халатал очередал руго поликлиникабазда. Гьезда гъорлъ гӀолохъабиги дагь гьечӀо. ГӀумру къокъаб гуреб унти ккараб миллаталдеги сверизе бегьула нилъ, церего сверун гьечӀел ратани. РекӀел бидурихьазул, нервабазул унтабазе, ракалъе ва цогидал унтабазе гӀиллалъун, цебехун абухъе, чорокаб сверухълъи, загьруяб квен гуребги, рукӀа-рахъиналъул лъикӀал гурел шартӀалги, ургъалица цӀураб, хӀинкъараб, метер къо кинаб букӀинебали лъалареб гӀумру букӀинги нилъее балъголъи гуро. Нилъеца гӀумру гьабулеб буго жидерго гурого ургъел, тӀалаб-агъаз гьечӀел, хасго гӀадатал гӀадамал мукъсан гьарулел, гӀисиналги чӀахӀиялги хӀакимзабаз квегъулеб, кӀвекӀулеб бугеб улкаялда. Нилъерго сахлъиялъул нилъецаго тӀалаб гьабизе ккола сундасаго цебе. Гьединаб тӀалаблъун букӀинаан нилъеда бажарараб жониги гьабун нилъерго азбар-къоно, къватӀ, росу ва сверухъ бугеб гӀалах чороклъиялдаса кӀвараб хӀалалда бацӀц1ад цӀуни. Районалъул росабиги сверухъ бугеб гӀалахги чорок гьабулеб букӀиналъулги гьелъул сахлъиялде букӀине бегьулеб квешаб асаралъулги рахӀатхун бицана дагьаб цебегӀан данделъун букӀараб районалъул бетӀерасда цебе бугеб Херазул Советалъул данделъиялда. Гьоркьоб лъун дандбазе босараб «Хунзахъ ва ГӀарани росабалъ санитарияб ахӀвал-хӀал» абураб суалалдасан баян кьуна санэпидстанциялъул бетӀерай врач С. Г1аммаевалъ. КӀиябго росдае кӀвар бугел суалазде пикру буссинабуна жийго С. Г1аммаевалъги кӀалъазе рахъаразги.\n1.С. Г1аммаевалъ лъикӀаблъун рикӀкӀана районалъул Советалъул, ялъуни росабазул Советазул сессиязул хӀукмуялдалъун моцӀида жаниб цо къо санитарияблъун лъазабизе районалъул росабалъ. Гьеб къоялъ жидерго азбар-къоно, мина сверун чороклъиялдаса бацӀцӀине тӀадаблъун гьабизе рукъалъул бетӀергьабазда. Гьеб тадбиралъул гъираялда рахъ кквелин ккола районалъул гӀадамазги. Гьединабго пикру загьир гьабуна, «Р. З» газеталъул редакциялде рачӀун ва къотӀнор дандчӀван, Хунзахъ росдал руччабазги. КӀалтӀу-къоно кагъат, кьишни-къул, пакетал ран чорок гьабугейин ва радал-бакъанида къватӀ-къоно бацӀцӀад гьабейин хитӀаб гьабе Хунзахъ росдал руччабаздеян гьарулеб букӀана гьез. Гьайгьай, руччабаз гьабула рокъобги къватӀибги рацӀцӀалъи. Киназдаго лъала руччабаз рукӀа-рахъиналъул отходалгун пакетал мусоралъул ящикӀазде аскӀоре рехун толареллъиги. Пакетал росун ритӀулел лъимал малъа-хъвай гьабун ритӀизе тӀадаб буго эбелалда. Гьебин абуни, гьабун гьечӀо. АскӀоб анцӀго сверун къараб мусоралъул ящикги букӀаго, Хунзахъе рачӀунеб ГӀалихановасул къотӀноб иццда аскӀоб асфальталде радал пакетазда сверун бакӀ махӀцинабун букӀана гӀачиязул чороклъиялъ. БоцӀуца щущазарурал пакетал цогидал ящиказда аскӀорги рукӀуна. Росдал администрациялъул бетӀерас росулъ рацӀцӀа-ракъалъи чӀезабиялъе гӀурабго хӀалтӀи гьабун буго. Хизрица администрациялъе бетӀерлъи гьабулеб бугеб 3 соналъ росдал батӀи-батӀияб авалалда лъун буго 70 мусоралъул ящик. Гьезул чанго авалалда ругел ящикал боцӀудаса цӀунизе сверун къан руго. Заманалда мусор нахъе баччулинги бицана росдал администрациялъул бетӀер Х. ТӀалхӀатовас. Гьелъиеги гӀурал харжал гьарулел руго росдал администрациялъ.\n2. КӀвар бугеб, чанго нухалъ батӀи-батӀиял даражабазул идарабаз гьоркьоб лъун дандбаниги рагӀалде бахъичӀеб суал буго районалъул аслияблъун кколеб ГӀарани бугеб базаралъул суал. Базаралда санитариял нормабазул тӀалабал хвезарулел рукӀиналъулги ричарухъабазе гьечӀел шартӀазулги рахӀат хвараб гара-чӀвари букӀана данделъиялда (Гьеб суал газеталъул гьурмазда хас гьабун борхизе хӀисабалде босун букӀун, къокъго бицун толеб буго). ГӀарани базаралда гуреб росулъ цогидал бакӀаздаги, масала, Хунзахъе сверуда, гьебго къват1алъул ахада рагъулаб часталда кӀиябго рахъалъ рукӀуна ракӀаричӀого тарал чӀехьаралги чӀехьечӀелги пакетал. Чороклъи букӀунин М. ГӀумаровасул тукада хьолбохъан бихьизабуна кӀалъазе рахъараз. Пластиказул шушбузул 6-7 гохӀ буго ГӀалагӀарталде унеб нухда, больницаялда нахъа. Гьеб гьениса бакӀаризе ракӀалде кколеб идара гьечӀо. ЛъикӀаб хӀал гьечӀо районалъул цогидал росабалъги. Росабалъ гьечӀин хвараб боцӀи букъулеб бакӀан (скотомогильникал) бицана данделъиялда. Хунзахъ тӀалъиялъул росабалъа рукӀа-рахъиналъул хутӀелал нахъе раччулел руго. Цогидал росабалъа гьеб нахъего баччуларо, ялъуни ракьулъ букъун нилъ гьелдаса цӀуничӀого, росаби сверун бан букӀунеб буго. Гьедин бугин БакьагьечӀибан бицана А. ХанмухӀамадовас. Гьедин буго БуцӀраги. Гьединаб хӀал бугел цогидал росабалъеги щвана дун. Херазул Советалъул данделъиялде босун течӀого, гъваридго гъорлъе раккун, районалъул нухмалъулезул даражаялда гьоркьоб лъезе мустахӀикъаб бугин районалда тӀабигӀат цӀуниялъул ва санитарияб ахӀвал-хӀалан абуна кӀалъазе рахъараз. Чороклъиялъулъ тӀерхьинегӀан чӀезе бегьуларо нилъ. ХӀажат буго тӀолабго районалъул гӀадамазул цадахъ рекъараб хӀалтӀудалъун нилъерго росаби, сверухълъи чороклъиялдаса цӀунизе. Гъанкъулев лъелъа къватӀиве вахъи живго гъанкъулесул иш бугилан гӀодоре риччан чӀезе бегьуларо.\nПросмотров: 525 | Добавил: NiGMaT | Рейтинг: 5.0/1


Улкаялдаго рагIарал рекъечIел лъугьа-бахъинал ккана гьал къоязда\nДагъистаналда: туснахъ гьаруна республикаялъул хIукуматалъул нухмалъулел. Гьедин ккеялда щаклъи букIинчIо республикаялъул бетIерасул ишал тIуралевлъун В. Васильев тIамуралдаса.\nКинха нилъ гьединаб хIалалде ккарал? Нухмалъиялъул идарабазда цебего гIадлу гьабизе щай бегьулеб букIинчIеб, гьелъул бицун, ахIи балел рукIанин жамгIиятчагIиги инсанасул ихтиярал цIунулелги? Гьеб кIвар бугеб ва дагъистаниялъулазул къадру гIодобе ккезабулеб сурараб ишалъул ва цогидал регионаздаса рачIарал «варягазул» жидерго пашманаб тарих буго. Гьеб байбихьана гIага-шагарго 1990-абилел соназдаго, жеги гъваридго тарихалде раккани, 1970-абилел соназдаго. Гьелъул хIакъалъулъ дица хъван букIана 2017 соналъул ноябралда «Дагъистаналъул нухмалъулезул кьеразулъ кризис» абураб макъалаялда. РакIалде ккезе бегьула, кинабго бараб бугин республикаялъул хIакимзабаздайин, амма гьебго заманалда лъазе ккола федералияб ва республикаялъул властазул гьоркьорлъабазул «балъголъабиги».\nБалагьеха нужго. Жакъа гьаб хIалалдаса нилъ цудунго цIунизе бегьулел хIужаби гIемер рукIана. Гьезул цо-цоял рехселин:\n1. Дагъистаналда бугеб хIатталдаса араб коррупциялъул хIакъалъулъ ХIисабалъулаб палатаялъул ва ДРялъул прокурор И. Яралиевасул докладал - 1997 сон;\n2. Дагъистаналда бугеб РФялъул ХIисабалъулаб палатаялъул доклад (щибго хIасил кьечIеб);\n3. Республикаялда бугеб ахIвал-хIалалъул хIакъалъулъ бицун 2005 соналда Д. Козакица хъвараб доклад. Дир хIисабалда, гьелъ, дагьабго бугониги, хIасил кьуна (докладал цIалулаго, квешаб асар лъугьуна рекIее);\n4. Дагъистаналъул президентлъун вугеб заманалда, ЮФОялъул данделъиялда МухIу ГIалиевас гьабураб кIалъай. Гьениб «РагIдукь бахчараб экономика ва коррупциялда данде рагъ» абураб темаялда гьабураб кIалъаялда республикаялъул президентас гIайибчIвалеб буго федералиял управлениязул идарабазда (ГIурхъицIунулезул ва Таможниялъул хъулухъаздегун РФялъул МВДялда ва прокуратураялда) лъугьа-бахъунелде берал къанщулел ругин (хIатта бахчулебцин бугин), экономикиял такъсиразде щибго кIвар кьолеб гьечIин.\n5. РФялъул (Дагъистаналъул) ракь, Самур гIурул рагIаллъи Азербайжаналъе кьей релълъуна коммерциялъулаб къотIи-къаялда. Гьеб мехалъ Дагъистаналъул президент М. ГIалиевас гIайиб гIунтIизабуна къватIисел ишазул министр С. Лавровасде «Мун лъил министр: Азербайжаналъулищ ялъуни Россиялъулищ?»- анги гьикъун. М. ГIалиевас инкар гьабуна Д. Медведевас (доб заманалда Россиялъул президент) кьолеб шапакъат босизеги.\nДагъистаналда гьединаб ахIвал-хIал ккезе биччаларин лъугьаразеги зарал тун батIияб жо ккечIо: чIвана ХIажи ГIабашилов, ГIабдулмалик АхIмадилов, ХIажимурад Камалов ва цогидалги. КIалъазе лъугьанщинасда «вагьабиял» ругин, ялъуни «вагьабиязе кумек гьабулелин» абун бугьтанал лъезе гIедегIана. ЦIогьорасул гIадатIа цIаян абухъего, террористазулгун жидерго бухьенал ругез кIал цебе ккезабуна, битIараб бицине бахIарчилъи гIуразда такъсирчагIиян цIарал чIвана. ЖамагIатчагIи ва журналистал вагьабиязул рахъкколездаса ялъуни диниял фанатизмалдаса рикIкIад ругел гIадамал ккола.\nГьелъги батила республикаялда гIадамазул божилъи хвана федералияб власталдаса (гьезги дагьаб бикъулеб гьечIин - гьеб битIараб пикрулъун рикIкIуна дицаги).\nРеспубликаялдайин абуни, гьеб заманалда нухмалъиялде рачIарал цо-цо гIадамазда ракIалде ккана, кинабго тIаса инабилин, гьанжеги, 90-абилел соназдаго гIадин, «ругьунабго рахънисан» инин кинабго. ХIасил? ХIасил – киназдаго бихьана.\nЦо-цо мехалда ракIалде ккола, бакIалъулал нухмалъулезда хадубги «бер бугин», цо къоялъ (гIадат буго рищиязда цебе) байбихьилин гьел туснахъ гьаризеги абун. Гьанжесала иш дагьаб батIайиса ккана. Жеги киданиги гьадин республикаялъул нухмалъи «хисун» букIинчIо, гьебги, гьезул бакIалде цогидал регионаздаса гIадамалги рачун. Гьеб ахIвал-хIалалъ пикраби гьаризе тIамулел руго.\nКиналго, тIадегIанал хъулухъазда ругел хIакимзабиги батIалъи гьечIо, хIадурго рукIине ккола жидер гIумру, бегуниса бахъун, хисизе бегьулеблъиялде. Жеги суд гьабичIо, гIайиб чIезабичIо, амма «маски-шоу» гьабулеб буго Россиялъул избирателазе. Дагъистаналда данде магIнагун, рищиязда цебе гьабулеб унго-унгояб «пиар-акция» буго гьеб, дир хIисабалда\nТатарстаналдаса вачIарав Дагъистан Республикаялъул хIукуматалъул председателасул бицунаго, абичIого гIоларо, гьев тIамулелъул, республикаялда ругел кадрабазул ресазул хIисабго гьабун гьечIин. Нижеда, Дагъистаналъул экспертазул гIуцIиялда, кIола нухмалъиялде мустахIикъал, «чорокал бухьенал ругезул» мухъилъ гьечIел, Дагъистанги дагъистаниялги лъикI лъалел, премьер-министрасул хIалтIиги гьабун бажарулел гIадамазул цIарал рехсезе.\nГIадамазда гьоркьоб жидер адабги бугел, рагIиги билълъарал дагъистаниял руго республикаялда, Россиялъул цогидал регионазда, Белоруссиялда, бизнесалда ва цогидал регионазул нухмалъиялда. Гьединав цо-кIиго гурев, анцI-анцI чи вуго. Щай бегьулереб гьел ахIизе гьанире? Татаразул нилъеца хIурмат гьабула, амма... суалал хутIулел руго.\nРакIалде ккола, Дагъистаналъул ВРИО гьеб суалалде тIадвуссине ккелин. Гьарула цIияв премьерасе хIалтIулъ тавпикъ. Заманалъ бихьизабила кинабго.\nКиналго дагъистаниял, рес ккарабго, «бахъизе», бикъизе хIадур ругин аби мекъаб пикрулъун рикIкIуна дица. Гьеб ккола Дагъистан ва дагъистаниял гъваридго лъангутIи. Гьеб лъачIого гIолароха «захIматаб» республикаялда нухмалъи (лъикIаб хIасил кьоледухъ) гьабизе рачIараздаги. БитIун гьечIо, хIалцин бихьичIого, нилъер гIадамазул хIакъалъулъ «варягал» гьечIого тIураларел «аборигенал» ругин гьалин абураб пикру букIин.\nГьеб буго киналго дагъистаниял хIакъир гьарулеб политикияб бербалагьи. Аллагьас хъван батани, нилъеца нилъерго хIакъалъулъ гьединаб пикру хисизабизе буго. Сабруялда, гIодоре риччан, бугеб ахIвал-хIалалда тIад ургъун, гьабизе ккела хIалтIи. Гьалдасаги квешаб заманги букIана нилъер.\nДагъистаналъул ЖамгIияб палатаялъул член, ДГУялда бугеб геополитикиял ва тарихиялгун политикиял цIех-рехазул гIелмияб институталъул директор\nПрочитано 315 раз\tПоследнее изменение Пятница, 09 февраля 2018 08:41\nДругие материалы в этой категории: « Сессия\tРищиял -2018 »


Машидат Гъайирбеговалъул кочIол гъасда » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Культура - Маданият » Машидат Гъайирбеговалъул кочIол гъасда\nГьеб къоялъ данделъун рукIана магIарулазул шагIир Машидат Гъайирбеговалъул кочIол гъасде. КIаралазда байрам баркизе рачIун рукIана шагIирзаби, хъвадарухъаби, гIалимзаби, республикаялъул батIи-батIиял идарабазул вакилзаби. Тадбир байбихьана Совет Союзалъул БахIарчи МухIамадзагьид ГIабдулманаповасе бараб памятникалда цебе.\nГъайирбегова Машидат - шагIир, хъвадарухъан ва драматург, гьаюна 1927 соналда ГIахьвахъ районалъул КIаратIа росулъ. ЛъугIана А. М. Горькил цIаралда бугеб литературияб институт. ХIалтIана "МагIарулай" журналалъул редакторлъун, Авар театралъул директорлъун. ГIахьаллъана РСФСРалъул Хъвадарухъабазул тIоцебесеб съездалда.\nМашидат Гъайирбегова ккола Сулейман Стальскиясул премиялъул лауреат, ДАССРалъул культураялъул мустахIикъай хIалтIухъан. Гьелъие щвана "ХIурматалъул гIаламат" ва ЗахIматалъулаб БагIараб Байрахъалъул орденал, ДАССРалъул Верховный Советалъул президиумалъул ХIурматалъул грамотаби.\nДунялалдаго машгьураб "Къункърабазе" Ян Френкелица хъвараб бакъаналъ цоги нухалда ракIалде щвезаруна рагъулал лъалкIал. БахIарчиясул памятникалда цере тIугьдул лъуна тIаде рачIарал гьалбадерица. Гьенибго КIаратIа гьоркьохъеб школалъул цIалдохъабаз рикIкIана Машидатица МухIамадзагьидиде гьабураб кечI.\nБайрамалъул кIиабилеб бутIалъун букIана шагIиралъул музей рагьи. Гьенир кIалъазе рахъана районалъул бетIер ИсмагIил МухIамадшарипов, миллиял ишазул рахъалъ министр Татьяна Гамалей, Дагъистаналъул бетIерасул гIакълучи Денга Халидов, халкъияй шагIир Аминат ГIабдулманапова, "ХIакъикъат" газеталъул бетIерав редактор ГIали Камалов ва цогидалги.\nГьез тIадегIанаб къимат кьуна Советияб Дагъистаналъул тIоцеесей чIужугIадан-шагIир Машидат Гъайирбеговалъул творчествоялъе.\nШагIир Каримат ГъалбацIовалъул жигарчилъиялдалъун гIуцIараб музеялда Машидатил творчествоялъул бицунеб гIемераб материал бугоан: шагIиралъул тIахьал, творческияб нух - суратаздалъун, стендал, шагIиралъе сайгъат гьарурал тIахьал, гьелъул асарал рахъарал къватIисел пачалихъазул журналал, таржама гьабурал асарал, Машидатица хIалтIизарулел рукIарал къайи-къоно, тIагIел-гIучI.\nХадуб зиярат гьабуна имам Шамилил вас Жамалудинил хабаде.\nЦинги киналго данделъана районалъул администрациялъул залалда. ШагIирзаби Сабигат МухIамадовалъ, Космина Исрапиловалъ, МахIмуд-Апандица, Аминат ГIабдулманаповалъ рикIкIана жидерго кучIдул.\nКIаратIа росдал гьоркьохъеб школалъул цIалдохъабаз бихьизабуна Машидат Гъайирбеговалъул кучIдуздасан гIуцIараб литературияб композиция.\nГьединго рохалилаб данделъиялда бицана КIаратIаса халкъияй шагIир Баху-Меседо Расуловалъул творчествоялъул ва цIалдохъабаз рикIкIана гьелъул кучIдул.\nБайрамалъул ахиралда Машидат Гъайирбеговалъул рагIабазда кучIдул ахIана районалъул художествияб хIаракатчилъиялъул гIахьалчагIаз.\nЦо гара-чIвариялда академик Шамил ГIалиевас абуна чиясул хIурмат гьев чIаго вукIаго гьабизе кколин, хабада бижараб чIахIие бицараб харбил хIасил букIунарин. КIаралазги жидерго шагIир кIодо гьаюна гьей чIаго йикIаго, жиндир гьабураб адаб гьелда бихьулеб, лъалеб мехалда.\nДагъистаналъул шагIирГьобол рещтIунареб къо бачIунгегиХIаракаталъул баракат камулароГIагараб ракьалъул дарсалИнсан, хъвадарухъан, насихIатчи


Хамиз къоялдаса нахъе Дагъистаналда цойги хIалтIулеб ГЭС букIине буго. 1 октябралда ГьоцIалъ ГЭС официалияб къагIидаялъ хIалтIизе лъугьанин лъазабулеб буго «РусГидро» компаниялъул Дагъистаналда бугеб бутIаялъ. Гьеб идараялъ кьураб баяналда абулеб буго рекъон халкъазда гьоркьосел стандартазда рекъон хIалтIун бажарулеб хIалалда буго гьеб станция.\nХалкъазда гьоркьосел токалъул бича-хиси гьабулеб системаялда гьоркьобеги босун буго гьеб. Гьенибе лъугьиналда цебе ГЭСалда гIемерал, хасал халгьабиял тIоритIун руго.\nМасала, чанцIулго ГЭСалъул щибаб агрегат кин хIалтIулеб бугеб, кигIан ток гьез къватIибе кьолеб бугеб, гьоркьоса къотIичIого хIалтIулел ругищ гьелали халгьабизе хасаб комиссияги бачIун буго Россиялъул энергетикаялъул министерлъиялдасан.\nГЭС хIалтIизе биччаниги, гьеб балаго гIадамазе ккарал заралалъухъ рецIел щвеялъул суал жеги тIубан гьечIо. Гьеб станция базе байбихьилалдего, республикаялъул тIалъиялъ, кьун рахъинарилин абун букIараб, ГЭСалъул сангар къалаго, гIанкъизарурал гьоцIдерил ахал-хурзазухъ гIарац жеги тIубан щун гьечIо гIадамазе.\nГьоцIдерица бицухъе ГЭС базе байбихьаралдаса кIиго нухалда дагьа-дагьаб гIарацги кьун, халкъалъе кколеб жо жеги тIубан кьун гьечIо. Кида кьелебалиги лъалеб гьечIо. Бищун лъикIал ахалги хурзалги лъеда гъоркьеги анила, гьенисан гуреб магIишат гьечIел гIадамалги хачадизарулел танин хIукуматалъин абун ццин бахъун руго гьоцIал.\nГьез чанцIулго хитIабал гьарун рукIана, дандчIваялги тIоритIун рукIана мухъалъул нухмалъигунги, республикаялъул тIалъигунги, чанго нухалда митингалги тIоритIанаа, ГЭС къана гьеб жидеего кколеб рецIадул гIарац тIалаб гьабун.\nЧанго моцIалъ цебе Россиялъул президент Владимир Путинилгун букIараб чIагояб эфиралдеги жидерго тIалабал загьир гьарун, ругел захIмалъабазул бицун видео битIун букIана гьез, амма жеги гьеб киналъулго хIасил ккун гьечIо.\nГIагараб заманалда жаниб гьеб суал тIубачIони гьеб лъикIаб ишалде буссине гьечIилан абулеб буго гьоцIдерица.\nДагъистаналда чанги дандчIвала гьел ГЭСал раялъ республикаялда гIумру гьабун ругел гIадамазе пайдаялдасаги чанго нухалъ цIикIкIун зарал кканин абулел гIадамал. Гьеб пикруялда рази вуго экономист ва журналист Маир Пашаевги.\nГьес абулеб буго республикаялда чан ГЭС баниги гьезухъан Дагъистаналъул бюджеталде бачIунеб гIарац цIакъго дагьаб бугилан. Щвезе бегьулеб букIараб къагIидаялъ магъалабигицин щоларин гьездасанилан.\nГьел ГЭСал ралаго магIишат гьоркьор аразе рецIалил гIарацгицин республикаялъул ва федералияб бюджеталдаса кьуни гурони, гьебгицин жидедаго тIаде босулеб гьечIин гьел энергокомпаниязин абун.\nМаир Пашаев:«РусГидроялъул нухмалъиялъ лъазабуна жал хIадур ругила жидеца республикаялъул бюджеталде кьолеб буголъиялъухъ магъалаби цIикIкIун кьезе. Ай, республикаялъ гьел магъалаби кьолаго гьезие чIезарун ругел бигьалъазабаздаса чанго соналъ инкар гьабизе. «РусГидроялъул» рагIабазда рекъон гьезухъан щибаб санайил 200 ялдаса цIикIкIун миллион щвезе буго Дагъистаналъул бюджеталъе.\nГьеб гIарац ГьоцIдерил ГЭС балагоги гIадамазе ккараб зарал бецIизелъун кьолеб бугила жидеца, республикаялъе бугеб захIмалъиги хIисабалде босунилан лъазабуна гьез. Гьалщинал ГЭСал Дагъистаналда раниги гьеб гIарац гурони гьездасан республикаялъеги халкъалъеги бугеб пайда лъаларо дида.\nЧан гьеб станция гьаниб баниги чIобого халкъалъе ток гьез чIезабичIо, цойгидаздасаги хираго бичани гурони учузго гьез гьеб нилъер гIадамазе бичуларо. Гьел ГЭСал гьоркьоре унел компаниязул хъвай-хъвагIай цойгидал регионазда бугелъул гьез кьезе кколел аслиял магъалабиги гьел регионазде уна.\nГьединго хIисабалде босизе ккола нилъер гIадаб ракьбагъариялъул хIинкъи цIикIкIараб бакIалда гьел ГЭСал раялъул бугеб кIудияб хIинкъиялъул. Чанго соналъ цебе дица цIалун букIана гIалимзабаз Дагъистаналда гьел станциял щай разе бегьуларебали хъвараб макъала. Нагагьлъун гьаниб ракь багъарун, гьел цо сангаргицин биххани хутIарал сангаралги домино гIадин цоялъ цояб биххиизабун тIа-тIала чIвазе руго.\nЭкологиялъул ккараб хиса-басиги, ГЭС сверун гIумру гьабун ругел гIадамазул сахлъиялъе кколеб заралалъулги хIисабго гьабулеб гьечIо лъицаниги. Гьединлъидал гьеб РусГидроялъ чанго соналъ магъалаби цIикIкIун кьун 540 миллион республикаялъул бюджеталъе щвей, гьеб буго щвезе кколеб букIаралъул цIакъго гьитIинаб кесек».\nГьоцIдерил ГЭС къуваталъул рахъалъ, Дагъистаналъул ток гьабулел станциязда гьоркьоб ункъабилеб бакIалда буго. ЛъагIалида жаниб сагIтие 350 миллион киловатт токалъул кьезе буго гьеб станциялъ.ГьоцIалъ ГЭС базе байбихьана 2007 соналда, 2014 соналъул октябралде станциялда гьарулел аслиял хIалтIаби лъугIун ругин лъазабун букIана.


70 сон аниги...\nДобавил(а) Administrator on 13 Август 2017.\n70 сон аниги алмахъазул\nсахлъун рахъинчlел ругънал\nГьале тlаде щвана араб гlасруялъул 44-абилеб соналъ хlал-зулмуялдалъун жалго рижарал умумузул ракьалдаса алмахъал чияр ракьазде гочине гьарураб март моцl. Их тlаде щванилан абун киналниги халкъал рохизе ккараб гьеб моцl алмахъазейин абуни абадиялъего хутlана жиндирго халкъалде тlаде бищунго кlудияб балагь рещтlине гьабураб сонлъун. Чlахlияб гlелалда лъалеб букlохъе, росолъ рукlанщинал киналго бихьинал Ватlан цlунизе рагъде инеги ккун, гьез гьарула рукlарал чанги захlматал хlалтlаби жидерго гъажибутlрузде регун хутlиялъ, чорхолъа рухl тlагlарал руччаби, кидаго гlадин, гьеб март моцlалъги лъугьун рукlана жидерго хурулал хlалтlаби гьаризе. Гьединги кьогlаб гlумру гьабула рукlарал гьезда щибха лъалеб букlараб жидедаго тlаде дагьабги кlудияб балагь рештlине букlараблъи. Гьел сонабаз Алмахъалда ункъго колхоз букlун батани, гьезул отарабазда рукlарал «Сталин», «Ленин» ва «Молотов» колхозазде кколел рукlарал цlаракиязде тlаде рачlарал хlакимзабаз цебеккунго лъазабуна март моцl хвелелде гьал бакlаздаса киналниги гlадамал чачаназул хутlарал Юртгlавухъ ва Ахчадгlавухъ росабалъе гочине кколилан. Ракlалдаго букlинчlелъусан хlукуматалъ гьединаб суал цебе лъеялъ гlадамазул рукъзабахъ лъун рукlана магlирукъал. Жалго рижараб ракьалде ва гьединго ваца-васал рукъараб хабалагьлоялде мугъги кьун къватlире лъвине ккеялдаса кlудияб балагь жидеде бачlинчlилан абулаан гочине ккараз.\nГьедин 24 марталда башлагьи лъуна алмахъазул тlоцересел цlаракиял гочинаризе. Гьел киналго цадахъго гочинаризе рес рекъонгуртlиялъ щибаб цlаракиялъе сагlаталдего гlунтlун чlезе гьабун букlана рукъзал эркен гьаризе кколеб заман. Цlараб заманалда къватlире лъугьинчlел чагlазул рукъзал рухlун яги тlатlала риччан чlунтизаризе ругиланги лъазе гьабун букlана. Гьелъиейин абуни тlадчагlазул хlалуциналда гъоркь хlадур гьарула рукlана гlун рачlунел гlолохъабаздасан хас гьабун гlуцlарал бригадабицин. Нухда рахъине хlадур ругищ яги гьечlищан лъидениги гьикъичlого цlараб заманалда кlалтlе бачlун чlолаан оцал рараб гьоко. Гьеб кьолаан цlаракиялъе гlицlго цо нухалъ гlавухъабалъе бачине. Гочунел гьабилесеб тlагlун хутlулаан унтарал чlахlиял чагlийищ гьелда рекlинарилел яги аралъубги къваригlине бугеб къай-матахlищ тlад лъелеб лъаларого. Жидерго вахlшилъиялъ тlадчагlаз сордо рогьинегlанцин жанир чlезе течlого бакъани-маркlачlол гlужалъ къватlире гъурал чанги гlадамаз нух-нухазда цlаялги ракун квачарал сардал рорчlизе ккана бакlазде щвелелде цере ратарал рохьазда ва кlкlалабахъ.\nГьединаб гlадамасда гурхlел-цlоб гьечlеб гlадло-низамалда гъоркь къватlире гъеялъ алмахъазул бакlалдаго хутlана чанги лъикlа-лъикlал гlавухъабазда жидее щвезе гьечlел гlадинал щегlги тlад лъун чаран ганчlил рарал минаби ва гьединго жидерго мискинлъиялда рекъон гlумруялъго данде гьабураб магlишат-яшавги. Гьединаб зулмуялда гъоркь алмахъал гочинариялъул иш рагlалде бахъинабуна апрель моцlалъул башлагьуда. Бакlалде щвараб мехалъ гочине гьаруразда гlавухъабалъ ратун руго жеги гьел тlаде щвелелде цереккунго комиссиялъ кинаб лъие кьелебали цlарги чlван гьединго номералги лъун списокалда рекъон рикьизе хlадур гьарурал чачаназул рукlарал минаби. Кигlан азбар-къоноялда яги тlохазда свераниги батулеб букlун гьечlо бакьолъан бихъиялъ чанго бакlаздасан телалъгун къараб цlулал гьабураб хинкlал рахъулеб хlечч, рагlал-мицlир бекараб щагlил рагl-мач, гьединго басралъиялъ тlокlаб пайда босиялдаса араб солдатаз рехун тараб бусен-къай батlияб щибниги жо. Бакl бачlаралъусан гьанибго рехсей гьабичlогон гlоларо цойгидаб рахъалъулги. Ишалъул кинаб бугониги хlакъикъат лъаларел цо-цо гlадамаз абулеб буго алмахъал ругин жидеего бокьун чачаназул гъоркь хутlараб малалде тlаде рачlарал чагlиян. Гьелго рагlабаздалъун газеталда хъвадарила вукlарав щивали лъаларев лъарагlазул журналист Узунаев Багьаводин алмахъаз судалдеги кьун тlаса лъугьаян гьардезецин тlамуна. Цойгидав гьединав чи вахъани, гьев бакlалда чlезавизеги бажари гlолел чагlиги руго алмахъал. Риччан те гьединал чагlи жалго мунагьалде ккезе. Гьединал кинаб букlаниги кьучl гьечlел бугьтанал алмахъазда рекlунаро. Гьезие гlола тlад вугев Аллагьасдаги жидедагоги къисматалъ хъвараб ракьалде ккея-лъул хlакъикъат лъалеб бугони.\nКъватlол харбал рицунезда лъан рукlине кьола руго гьадинал баянал. Гlавухъабалъе щун хадусал алмахъазеги ва гьелго гlадин бакl-бакlаздаса гьенирего гочине гьарурал цой-гидал магlарулазеги тlощалил щвараб жо ккун буго долцоял чачаназул «Сасини» росолъе хадурги ун щибаб цlаракиялъе чlурчlун хадусал къоло микьго килограмм бахъулеб хlисабги гьабун чlагояб цlороса-ролъил кьураб цо къадар. Бакlазда гьедегlанго тlощел щолеб букlарабани рилъанхъун рикlкlаде инчlогон хутlизеги бегьилаан гlадамал.\nГьебго суалалда тlасан кигlан бицен кканиги кlиябго росолъа цониги чи рагlинчlо гьениса цо килограмм тlощалил яги гlанкlодал хоногlанаб жо щвечlилан гурони абулев. Гьел руго гьезул жакъаги гьедун абизе кlолел рагlаби. Дол сонабаз Алмахъалдасаги гlезегlан ресалда рукlарал чачаназул дагьаб мал хутlун гьечlо гьел росабалъ, гьебин абуни жеги гьенире гlадамал гочине гьарилелде цо чанго къоялъ цереккун районалъулго росабалъа гlадамалги хlал-зулмуялда рахъине гьарун гьезда цойидеги бакlаризабун жиндирго хъаравуллъиялде гъоркье босун букlун буго бакlаздаса чачанал нухда регlизегlан росабалъ лъун букlараб армиялъ. Бикъа-хъамизеян гьелда квер бегьарав чиясда речlчlизе бугилан солдатаз лъазеги гьабун букlун буго. Гъоркь щибниги жо течlого гlи-боцlиги, тlощелги, гьединго пайда босизе бегьулеб цойги къайи-къоноги машинабазгун солдатаз нахъе баччун ун буго. Ракъоца хlал ба-рал лъимал унел рукlун руго тlощел нахъе аралъуса рорта-тарал мугьалгlаги жидеего щвелародаян хьулалъ, гьелги цере ккаразе гурони щолел рукlун гьечlо. Киналниги нахъаса къо-тlичlел къварилъаби данд чlваялъ гlодор чlван рукlарал алмахъазе ккана гlечlелъубе гlезе гирун унеб мехалъ ботlрое ккараб гlадинаб жо.\nГlавухъалъе щун гlемер заман инелдего халкъалда гьор-кьоб бакlазда гьава-бакъ данде ккечlолъиялъ тlобитlун буго вабагlалъулаб гlадинаб чорхолъа рухl тlагlине гьабиялъ бох-дозда рахъун чlезе кlолареб унти. Гьелъул хlасилалда холел чагlи къоялдаса къоялде цlикlкlунел рукlун руго. Цойгидаб бакlазда букlинчlеб гlадинаб тlаде вачlарав чиясе данде кколареб гьава-бакъ гlаги букlун батилаха гьениб. Лъикlго кlудияв гlураб мехалъцин дун унтулиланги абун гьел росабалъе виччалароан. Нагагь къваригlел ккун яги гlагарлъиялде щвезеян гьенире аразулги гьенивго унтоца кквечlого къанагlатги чи сах-саламатго Алмахъалде тlад вуссунароан. Гьеб унтоде абулаанила «тропическая малярияян (нилъераз абулаан сириян). Гьеб унти букlун гьечlо гьеб кlиябго росолъги хъутаналдаги гурони. Хасго Калининаулалда хун вуго цlакъго гlемерав чи унтоца. Росолъ къанагlатги ватулев вукlун гьечlо хварав чи вукъизе хабалалъе ине кlолев чи. Цадахъго цо чанго чи хвараб мехалъ, гьезул жаназаби тlадго хутlиялда хlинкъи ккарал алмахъаз дилимаздецин ахlи базе ккун буго гьел хабалалъ лъезе кумек гьабеян. Мусру босизе рес рекъон гуртlиялъ гlемерисев чи хобиниве вегьизе ккун вуго хъахl ракь черхалдаги жужан. Кали-нинаулалде гочине гьарураб тlоцебесеб соналъ «Чорто» абулеб бакlалде колхозалъ чlвараб картошка хьихьун вукlарав Эмендадаян абулев чиясул хвараб жаназаян абуни лъабго суткаялъ гъирдаго хутlун буго гьеб нахъе босизе ине чорхол къуват гlолев чи росолъ ватун гуртlиялъ. Гьел сонабаз гlемераб гlакъуба-къварилъи чlамизе ккарал чlахlиял чагlаз жакъаги абула рагъул заманаялда жиндерго каранда рукlарал ругънал жегиги сахлъун рахъинчlилан. Хъвалеб жо халат бахъинабизе бокьун гуртlиялъ дицаго хъвачlого таниги, алмахъазда доб заманаялда бихьан щинаб кьогlаб гlумруялъул хlакъалда хъвазе ккани кигlанги бицатаб кlиго тlехь бахъизегlанги гlемераб материал буго дихъги цойгидал дунго гlадинал алмахъазухъги. Жеги гьел гlатlидго лъазариялда ва къватlире риччаялда тlад жибго Россия бахун къватlирехунцин цlех-рехалги гьарулаго гlемерал хlалтlаби гьарулел руго Махlачхъала шагьаралъул федералияв судья Хlажимухlамадов Хlажимухlамадица. Гьединго Динаев Динучил хlаракаталдалъун, материалги данде бакlарун Калининаулалда цебегоялдаса нахъе щибаб моцlалъ къватlибе биччалеб буго щивасул рокъобе гьоболлъун рещтlине рекъараб ва цlаларав чиясул рекlее лъикlаб асар гьабулеб кьер бугеб «Салатавия-Алмахъ» журнал. Гьанже гьелде хъвадарула цого алмахъал гурелги районалъул росабалъа ва шагьараздасаги гlадамалги. Гьединго, Хасавюрт шагьаралъул муниципалияб образованиялъул бетlерасул заместителлъун хlалтlула вугев Гlумаров Хlайболал бетlерлъиялда гъоркь Хасавютралда гlуцlун буго алмахъазул суалал рича-чlвалеб «Наш дом» абураб халкъалъе пайдалияб общество. Гьел хlалтlаби рачунезул хьолбохъ чlун руго кумекалъе рахъарал цойгидал гlакъло бугел гlемерал алмахъалги. Гьезин абуни жидерго рачlунел гlелазе нахъе толеб буго чанго наслабаз бокьараб заманаялда цуцахъе кьезе бегьулеб анкьумумуздего гlунтlун данде гьабураб чанги бе-чедаб ва пайдалияб материял. Ракlалде ккола гьездасан гlолеб гlелалъ пайда босилеб батилин.


Юбилей » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Горянка - МагIарулай » Юбилей\nДобавил(а): istina от 26-05-2017, 10:35\nРокьул къимат лъалел, кьалуй нух къалел,\nКьолбол цIар цIунизе цIадаре унел,\nИрсалъе умумуз гIаданлъи тарал,\nТаги сахлъиялда, дир магIарулал.\nГьадинаб букIана 23 маялда Хасавюрталда, "Спартак" Культураялъул кIалгIаялда букIараб Россиялъул Хъвадарухъабазул ва Журналистазул союзалъул член Париза Гереевалъул хъвадарухъанлъиялъул сордоялъул магIна. МугIрул кечI-бакъан, сахаватал гIадамал, тIадегIанаб чилъиялъул миллатцоял, гьудуллъи-вацлъи, роцIараб хъизамалъул талихI, жакъасеб гIумруялда чIвараб кьавулъун кколеб ургъел гьечIолъи - гьел ккола Паризал творчествоялъул аслиял темабилъун. Хъвадарухъаналъ адабияталда тараб лъалкIалъул хIакъалъулъ бицана гьудул-гьалмагъзабаз, шагIирзабаз, хъвадарухъабаз, ракьцояз, цадахъ хIалтIулез. Гьез тIадегIанаб къимат кьуна гъварилъиги пасихIлъиги жиделъ бугел хъвадарухъаналъул асаразе. Байрамалда цIалана шагIиралъул кучIдул. Казбек районалъул Ленинаул росдал гьоркьохъеб школалъул цIалдохъабаз цIаларал кучIдуз пана гьаруна гIенеккарал. Гьединго байрамалде рачIаразул ракIазе кIудияб асар гьабуна гьебго росдал школалъул учитель ГI. ГIумарасхIабовас "Къисмат" абураб Паризал тIехьалдаса цIалараб бутIаялъ. Париза Гереевалъул кучIдузул ва прозаялъул сордо берцин гьабун букIана Хасавюрталъул "МугIрузул дандерижи" ансамблялъул кьурдухъабаз. Гьединго ракьцоялъул рагIабазда кучIдул ахIана Казбек районалъул культураялъул рукъалъул гьунарчагIаз, кочIохъаби Шамил Ханакаевас ва Руслан Имамирзаевас. Париза Гереевалъ хъвана ункъо тIехь: "Къисмат", "РекIел чIухIи ва бухIи", "ГIумруялъул лахIзатал", "Дир хIасраталъул цIва". Гьезда ратана жидерго цIалдолел. Паризаца жийго йихьизаюна махщел камилай журналист хIисабалдаги. Гьей хIалтIана "ХIакъикъат", "Чапар" газетаздаги. ГьабсагIаталда хIалтIулей йиго Хасавюрталъул "НасихIат" газеталъул редакторлъун. Сундалъун борцунеб гIумрудул талихI,\nЩоблъун щиб рикIкIунеб нилъер къоязулъ,\nКъуват-бергьенлъийищ, борхараб кверищ?...\nРакIалдещвейГазеталъул юбилеялдеРухIияв цевехъанМашидат Гъайирбеговалъул кочIол гъасдаАдабияталда цIияб цIар


ХIикматаб гьунарги хIалхьи гьечIеб хъулухъги насиблъун батана дуе\n20 декабралда Россиялда кIодо гьабула чекистазул къо. Улкаялъул ХIинкъи гьечIолъи цIуниялъул хъулухъалда батIи-батIиял соназда гIемерав чи хIалтIана нилъер республикаялдасаги. Гьезул чангоял церего къаникье ана, гIемерисел мустахIикъаб хIалхьиялда руго, цо-цоял жакъаги хIалтIулел руго.\nЖакъа чIаго гьечIел, амма гIемерал соназ КГБялъул гIуцIиялда хIалтIаразда гьоркьов бищун машгьуравлъун рикIкIине бегьула Хунзахъа разведчик-дипломат ГIабдулхаликъ ХIажиев. Исана гьев гьавуралдаса тIубала 85 сон.\nГIабдулхаликъ ХIажиевасул хIакъалъулъ тIоцебе дида бицунеб рагIана 2003 соналъ. Жиндирго гIумрудул хIакъалъулъ гьес хъвараб «Честь имею!» абураб тIехьалъул презентация букIана МахIачхъалаялда. Доб мехалъ гьеб презентациялде дун ккечIо, амма чанго соналдасан ГIабдулхаликъил цIикIкIарав вас ХIажимурадихъан щвана дие гьеб тIехь.\nГьесулгун дир лъай-хъвай ккана 2015 соналда. ТIоцебесеб нухалда вихьулев вугониги, лъимадулаб гIадатлъиялдалъун гьес дир квер босараб куцалъги ва гьесулгун букIараб ракIрагьараб гара-чIвариялъги хинаб асар гьабурав дир таваккаллъи гIуна дур инсул гьадинаб тIехь бугилан рагIанин, гьеб щвезе рес букIинародайилан гьесда абизе. Валлагь букIунебха, дуеги кьечIеб гьеб жиндие щайилан, магIаруласе хасиятаб куцалъ гьимулаго абуна гьес. Нахъисеб къоялъ Расул ХIамзатовасул цIаралда бугеб Миллияб библиотекаялда букIараб данделъиялда кIалъай букIана гьесул. Амма жиндие рагIи кьун президиумалде цеве унев чи, цин залалъув вугев дунги валагьун, дихъе тIехьги кьун иналъ дагьавги кIодолъана дие гьев.\nГьедин ккана дирги ГIабдулхаликъ ХIажиевасулги лъай-хъвай. Жиндирго квералъ хъвараб гьесул тIехьалъ рагьана дие гьев тIуван.\nБитIараб бицани, разведчиказул гIумруялдехун дир кидаго рокьи букIунаан. Лъимерлъудаго ругьунлъана гIурусазул машгьурав разведчик Максим Максимович Исаевасул хIакъалъулъ бицунеб Штирлицил киноялъухъ балагьизе. Балугълъиде вахиндал, щвана дихъе Япониялда хIалтIулев вукIарав цIар рагIарав разведчик Рихард Зоргел хIакъалъулъ тIехь. Дагьаб хадуб инсуца сайигъат гьабуна 1960-абилел соназда Италиялда «Известия» газеталъул хасав мухбирасул цIаралда гъоркь хIалтIулев вугев цоги гьунар бугев разведчик Леонид Колосовасул тIехьги. Гьанже лъана Хунзахъа ГIабдулхаликъ ХIажиевги. Хундерил тIалъиялда гIурав, ракъарал рагъул соназ гIицIал хIатIалгун школалде векерулев вукIарав гьесул чанго соналдасан вахъана гьунар бугев дипломат ва разведчик.\nРазведкаялде нух байбихьараб куц\n1963 соналъ ДГУги лъугIизабун, гьенивго аспирантураялда вукIарав гьесул цо къоялъ киналго планал хисизарула пуланав чияс. Гьале гьелъул хIакъалъулъ гьес жиндирго тIехьалда бицунеб куц: «Дол соназ ДГУялде мех-мехалъ ваккулаан КГБялъул хIалтIухъан Сагим Сулейманов. Цо къоялъ гарачIварулел рукIаго, гьес дида гьикъана КГБялъул линиялда рекъон Москваялде цIализе ине бокьиларищан. Гьеб лахIзаталдаса байбихьун, дир гIумру тIубанго хисанин абизе бегьула. Ургъизе заман бугищ дирилан гьикъидал, бугин абуна Сагим Сулеймановас, амма лъиданиги бицунгейила нилъер дандчIваялъул хIакъалъулъ. Гьел шартIал цIунун дихъа бажаричIо - рокъове щведал, чIужуялда ва Казбек районалъул Дилим росулъ хIалтIулев вукIарав вацасда дандбана. Вац дандечIана, инкар гьабейин тIаделъана гьев. Гьесул тIирунчIеялъ жеги хIалакинабуна дир пикру. 1964 соналъ, лъиданиги цIарги бахъичIого, дун Москваялде ана цIализе».\nГьенисан байбихьана ХIажиевасул разведчикасул захIматаб, ва амма кутакалда интересаб гIумру. Москваялда КГБялъул тIадегIанаб школаги лъугIизабун, гьев цин лъабго соналъ Дагъистаналда хIалтIула. 1969 соналъ бищун бажари бугев ва цеветIурав хIалтIухъан хIисабалда Москваялде, Ю. В. Андроповасул цIаралда бугеб Разведовательный институталде цIализе витIула. ТIокIлъиялда гьебги лъугIизабун, цо лъагIалица КГБялъул тIоцебесеб бетIераб управлениялдаги хIалтIун, витIула разведчикасе бищун ва захIматаб, амма дол соназда бищунго къадруяб пачалихъалде – СШАялде.\nКавказалдаса вукIин рекIее гIечIеб къагIида\nДие цIакъ асар гьабуна тIехьалда гьес Нью-Йоркалде ине хIадурлъулев вукIараб куцалъул хIакъалъулъ бицарал мухъаз.\n«Доб мехалъ улка тун къватIиве унев чияс рахине кколел чанго батIиял идарабазулгун хасал гара-чIвариял тIоритIулаан, КГБялъул кадровияб аппараталдаса бахъараб, КПССалъул ЦКялде щвезегIан. ГIемерисеб мехалъ гьенир рукIана хIухьдул гIадин, бакIал хинлъизарулелги рукIун, жидеда кутакалда гIемер жо лъалеб гIадин, гIакъилал куцалги гьарун, рукIине бокьулел гIадамал. ГIемерисеб мехалда гьезда жидедаго тIинкъги лъалеб батулароан улка тун къватIибехун бугеб гIумруги гьелъул гIадамалги, амма лъалеб ххвел гьабизе бокьулаан цIакъ.\nРакIалда буго КГБялъул кадровияб аппараталъул нухмалъулевлъун вукIарав генерал Сторожевасулгун ккараб кIалъай. Гьес дида гьикъана СШАялда разведчикасул хIалтIи кинан бачинейила дуда ракIалда бугеб. Дица абуна Вьетнамалъулгун букIараб рагъдаса хадур СШАялда дагьал гьечIин президент Р. Никсонил политикаялда рекъоларел гIадамал. Гьеб гуребги, Америкаялъул халкъ бугин гIарац хириял чагIи, гьебги хIисабалде босун рес бугин гьезулгун хIалтIи щула гьабизе. Дида бичIчIараб бакIалдаса гIебеде, генераласе рекIее гIунин ккола дир жаваб, чайцин тIуна гьес дие ва дун тIовитIизе нуцIил кIалтIеги вачIана. Амма отделалде дун щун вахъиналде тIад речIчIизе къачIан ватана дир нухмалъулев А. Т. Киреев. Гьес гьикъана щибиланин дуца генераласда бицараб. Сабурго, нижерго букIараб гарачIвари рагIи-рагIиккун дицаги бицана гьесие. Дир жавабалдаса хадув дагьав гIодове виччаниги, гьес абуна додинал гIадамалгун дагьал цере балагьун рукIине кколин, нилъедаго ракIчIун кIалъазе бегьуларилан. Хадуб бицана щиб ккарабалиги.\nКабинеталъуса дун араб сагIаталъ, генерал Сторожевас ахIун буго дир нухмалъулев Анатолий Киреевасухъе гьев гIолохъанчи цIакъ живго жиндаго ракIчIарав, гIамал кIудияв чи вихьулин, гьев СШАялде гурев, Африкаялде витIизе кколин хIалтIизе. Дир нухмалъиялда кIудияб къо бихьун буго буго СШАялде витIизе дун нусго чиясда гьоркьоса тIаса вищарав, цIакъ тIадчIун куцарав чи кколилан гьев генераласда бичIчIизабулаго.\nБалагьараб мехалда, гьесие рекIее гIун гьечIо дун Кавказалдаса вукIин. Амма дида жакъа ракIчIун лъала гIумруялда жаниб дица гьабураб хIалтIул цо нусил бутIацин гьесухъа гьабун бажаричIеблъи. Гьединал кабинетал хинлъизарулел генералзаби сабаблъун чан чиясул карьераялъе зарал ккараб батIибатIиял соназда.\nАхирги нахъа тана ахирисебги «болъодул хIокI». КПССалъул ЦКялъул чагIазулгун букIараб хасаб гара-чIвари ва дицаги хъизамалъги чемоданал «кьолозе» байбихьана халатаб сапаралъе. Цебехун букIана «город желтого дьявола» - Нью-Йорк (гьединаб цIар лъун букIана советиял газетазда дол соназ гьелда). Ункъо-щуго сон гьениб тIамизе хъван батана къисматалъ дие.\nАмма бажариладай улкаялдаса дунги дидаса улкаги разияб хIалалъ гьенив хIалтIизе. КIвеладай партиялъги разведкаялъги дида тIадкъараб борч ракIбацIцIадго тIубазабизе. Гьединал пикрабаз рахIат толеб букIинчIо дие самолеталде вахиндалги».\nЦIакъ интересаб гIумру букIун буго ГIабдулхаликъил Нью-Йоркалда. Официалияб къагIидаялъ гьев гьенив лъалаан СССРалъул КъватIисел ишазул рахъалъ министерствоялъул ООНалда бугеб вакиллъиялда хIалтIулев лъабабилев секретарь хIисабалда.\nГьенив хIалтIулел соназда гьесул рес ккана чанго соналдасан жал улкаялъул нухмалъулеллъун рукIине ругел чагIигун дандчIвазе:\nООНалъул штаб-квартира дол соназ релълъун букIана НухIил гамида. Чан батIияв чи дида гьелъул жанахIалъув дол соназда дандчIварав. Чанго батIияб пачалихъалъул аралги, ругелги, рукIинеселги нухмалъулел. РакIалда вуго доб мехалъ ООНалда СШАялъул миссиялъул нухмалъулевлъун вукIарав, хадув президентлъун вахъарав Джордж Буш (кIудияв), лъалесеги лъаларесеги жидерго мацIалда «хай» абун салам кьезе цIакъ бокьулаан гьесие. Палестинаялъул нухмалъулев Ясир ГIарафатги, Ливиялъул бетIерлъун вукIарав ва хадув такъсирчагIазул квердаса хварав Муаммар Къадаффиги. Хадув - Китаялъул президентлъун вахъарав Дэн Сьяопинги».\nЯсир ГIарафатгун ГIабдулхаликъ хадув дандчIвана Ливаналда хIалтIулел соназги.\nГIарабазул ракьалда магIарулазулги партиялъулги вакил\nЛиваналде гьев витIана 1980 соналъ, резидентасул заместительлъун. Улкаялда гьоркьоса къотIичIого граждан рагъ унеб мехалда ккун вуго гьев гьениве. Анлъго соналъ хIалтIун вуго гьеб хIалуцараб ахIвал-хIалалда:\n«Ливан - гьеб буго гIажаибго берцинаб улка. Амма гьеб берцинлъиги улкаялда бугеб парахалъиги теларин, рагъуе къали бухулел чагIи рукIиналъ, гIемерал соназ гьениб къотIичIо кьвагьулеб ярагъалъулги рихъулел бомбабазулги сас. Гьениве щварав тIоцебесеб къоялъ дун ворчIизавуна минометазгун артиллериялъ кьвагьулеб гIарадаялъул гъугъаялъ. Гьединаб захIматаб, хIалуцараб ахIвалхIалалда хIалтIизе ккана дун гьенив».\nГьединаб бечедаб, интересаб, кутакалда асар гьабулеб биография буго ГIабдулхаликъил гIумруялъул. Гьесул тIехь дица жакъаги тIад-тIад вуссун цIалула. Щибаб нухалъ гьениб мисал босизе гIемераб жо батана. ГIабдулхаликъил хIакъалъулъ газеталъул цо-кIиго гьумералда бицун бахъунаро. Хасаб тIехь хъваниги бегьулеб гIумру нахъа тана гьес хIакъикъаталдаги. Мунагьал чурун ратаги, наслабаз мисал босулевлъун ватаги гьев гIажаибав инсан.\nПрочитано 347 раз\tПоследнее изменение Четверг, 23 декабря 2021 23:22\nДругие материалы в этой категории: « Къапараб хасияталъул гьидалъей\tАллагьин ахIулеб дур рекIел кIутIи... »\n21:04, 16 мая 2022, 202\n21:00, 16 мая 2022, 301\n20:11, 16 мая 2022, 79\n17:11, 16 мая 2022, 103


ФОТОГАЛЕРЕЯ - Категория: Чемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_1\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_2\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_3\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_4\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_5\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_6\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_7\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_8\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_9\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_10\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_11\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_12\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_13\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_14\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_15\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_16\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_17\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_18\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_19\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_20\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_21\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_22\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_23\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_24\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_25\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_26\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_27\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_28\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_29\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_30\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_31\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_32\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_33\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_34\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_35\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_36\nЧемпионат по автогонкам на льду. Карабаш - январь 2020_37


Сакъатал гIадамазда месед-гIарцул тIагIелал гьаризе малъула Наида МухIамадовалъ | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nМахIачхъалаялда «Россия — дир тарих» тарихалъулаб музеялда тIобитIана «Мун — предприниматель» абураб федералияб программаялъул хIасилияб конгресс. Гьенир рихьизаруна гIолохъанал дагъистаниязул бищунго лъикIал бизнес-проектал ва тIобитIана пленарияб бахIс.\nИнвестициязул сессиялъул къагIидаялда тIобитIараб пленарияб бахIсалда «Мун — предприниматель» проекталъул гIахьалчагIазул бищунго лъикIал проектазе къиматал кьолел рукIана инвестициязул советалъул вакилзабаз. Гьезда гьоркьов вукIана Дагъистаналъул бетIер Владимир Васильевги, ДРялъул хIукуматалъул председатель Артем Здуновги, предпринимателал Сергей Акульчевги, Зульгимар Тагибоваги ва цогидалги.\nДанделъиялде рачIараздехун Владимир Васильевас абуна, гьел проектазул авторал кколин Дагъистан республика тун къватIибги цебетIезабулел унго-унгоял патриотал. «Баркала кьезе бокьун буго гьаб конгрессалде рачIарал гIахьалчагIазе ва министразе», — ян абуна регионалъул нухмалъулес.\nРеспубликаялъул автозаправкабазул станциязул вакилзабазулгун букIараб дандчIвайги ракIалдещвезабулаго, хадубги гьес абуна: «Нижеца гьезда гьарана ракIбацIцIадго налогал кьеян ва гьенир хIалтIулезул къадар бихьизабеян. Гьелдаса хадуб налогал цIикIкана, гьединго цIиял хIалтIул бакIалги щвана гьенир гIадамазе. Гьеб ккола жиндирго халкъалда цебе бугеб жавабчилъиялъул магIна», — ян.\nДагъистаналъул бетIерас лъазабуна конгрессалда церелъурал проектазул цояб республикаялъул нухмалъиялъ цебе бачине бугиланги. «Гьеб проекталъулъ киналго тIалабал тIуран руго. Гьеб ккола гурхIел-рахIмуялъул, интересаб ва рухIияб проект», — ан абуна Владимир Васильевас.


Freedom House гIуцIиялъ Чачанлъиялъул ТIадегIанаб махIкама какана\nFreedom House абулеб Америкалъул инсанасул ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъ какана Чачан республикаялъул ТIадегIанаб Диваналъул хIукму – чачаназул хIаракатчи Руслан Кутаевасе цебе гьабураб къотIи нахъе бахъичIого теялда хурхараб.\nГьесие бихьизабураб туснахъалъул ункъго соналъул болжал кIиго моцIалъ дагьлъизабун гурони, тIокIаб щибго хисун гьечIо ТIадегIанаб Диваналъ. Гьединго Freedom House гIуцIиялъ тIалаб гьабулеб буго Кутаевасул адвокат Петр Заикинида хадуб гьабулеб хал кквей ахиралде щвезаби.\nЧачаназул политик ва жамгIияв харакатчи Руслан Кутаевасул жигаралдалъун 2014 соналъул февраль моцIалда республикаялда изну гьечIого тIобитIана 1944 соналда букIараб депортациялъул къурбанал ракIалде щвезариялъул тадбир.\nГьелдаса нахъе Кутаев ккун ва вуххун вукIана. Гьесда гьересияб гIайиб чIван букIана – гьес наркотикал цIунулел рукIанин абураб.


Автор: ilchi · 15.11.2018\nМуса Маннаровлун хас дурсса гьайкал дацIан дурсса кIанттай диркIссар хьхьичIра Гьухъаллал щар.\nГьухъал лиян баву\nГьухъаллал мукьва жямат бивкIссар тIар:\n1) Ччиккул; 2) Къюнхърайхъул; 3) Кьадинахъул; 4) …*\nГьарца жяматралгу цала-цала бакIчи ивкIун ур.\nКIива тухумрал дянив дяъви багьну бивкIун бур, ми ялагу паракьат хьуну бивкIун бур. Ца кьини, цавай кьуллалия най, цавайгу кьуллалийн най, хьунабавкьуну бур. Миннащал ккаччивгу бивкIун бур.\nКкаччив бивну, цавайнналсса бух хьуну бур. Бух хьумур ккаччил залуннал лагънал ххув хьумур ккаччийх ххаржан рирщуну, бивкIуну бур. Ккаччил ялув миннал дянив рагьну, кувннайн кув щуну, ливтIуссагу, бивщуссагу хьуну бур.\nГьухъал ва Гьухъаллал махIла лакрал ханнахъайн мютIи къашайсса бивкIун бур. Арнил шамхалахъал чул бувгьуну, шамхалахъал арамтал хьуну бивкIссар тIар. Гъумучиял ва махъсса щархъал халкь инжит буллай, биривсса хIайвантрал магъру кьукьлай, Гьухъаллал чулуха нанисса шалул, ххалал ттукрайн цIурду щуну, ми ччучлай бикIайсса бивкIун бур. Гьухъаллал ва МахIаммад-ханнал дяъвигу байбивхьусса мунияр махъри тIар. Гьухъаллал цала бувсса ца балайлух ургарча, МахIаммад-ханнал къала дяъвилийну, цIарайну лавсун бур.\nГьухъал лиян банну тIий, ханнахъал машварартту буллалисса чIумал, ми машварартту цанма кIул хьусса цаннал, гьухъаллан бувчIиншиврул, укунсса балай увкуссар тIар.\nХутIмарду ккалай бури!..\nМува куццуй, хангу сан къауллай, мунащалгу ччалай бивкIун бур.\nМахIаммад-ханнан кьаст хьуну дур Гьухъал лиян бан, мунихлунугу миннан бансса макрулух луглай ивкIун ур. Гьухъаллал дянив питна багьувкун, ми дакьил бан дянив маслихIат байма хьуну, миннайн цачIанма оьвкуну, бучIан бувну, луркIан дурну, Гьухъаллал бакIчитал ливтIуссар тIар.\nЩар лиян дайни, та заманнайсса цала хъин виричунайн леххаву тIий, Гьухъаллал ялагу увкуссар тIар:\nЛивунни буттал шагьру!..\nГьухъаллал къала бивкIун бур цIанакулсса ЦIуцIалтта-БакIуй, шяравалугу диркIун дур мува къалалул лув. Бакъасса бакIчитуращал, бакъасса гужращал, ханнал цIакьлил хьхьичI бацIан къахьунтIишиву чIалай, кьабивтун къалагу, хьхьунил чIумал бивзун, чIявуми канийн лавгун бур.\nКъалалувуми къума хъанан бивкIун бур, укуннагу чансса миннал ккулла-янсав хъиннура чан хъанан диркIун дур, чIатIаракIру духлаглан диркIун дур. Мукунна дуканмур, хIачIанмургу чан хъанан диркIун дур. Мунищала архIал ханнал аьралуннал къалалул лагма хъуннасса цIу дирхьуну дур, къалалул чIюй кIири бичлачи бувну бур. Къалалуву бацIан къахъанай бивкIун бур. Гьухъаллал виричу Къайдар къалалул чIирайх ххявххун ур, махъмигу, кув ливтIуну, кувгу бувгьуну, кувгу ливхъун, къуртал хьуну бур.\nДяъвилуву цивппа бух шайхту, гьухъал, ппив хьуну, ца-ца чулухунмай ца-цавай лавгун бур.\nТаниннин цала сан къабуллай, цивппа лажиндарайн бацIлай бивкIсса ханнахъал ихтиярданулу бикIан азгъунсса гьухъаллал дакIурдил кьамул бувну бакъар. ЦIанакулгу гьухъаллал цала бусласисса хавардах вичIи диширча, та чIумал Гьухъалив яхI бусса цучIав къаавцIуссар тIар. ЯхI буми циняв щархъа-щархъайх ппив хьуну лавгун бивкIссар тIар. Кув Ахъушав лавгун бур, кув – Уссищав, кув – Урмав, кув ЧIюълив лавгун бур, кув Къадарлив лавгун бур, Мичиххичнавун лавгссагу хьуну бур.\nЧIявусса Шунив лавгун бур, кIива тухум Вилттахь щябивкIун бур – ЛухIухъулгу, Басрихъулгу.\nГьухъаллайн сситтул увцIусса МахIаммад-ханнал хъа бувну бивкIссар тIар, Гьухъаллал цIа духлаган къадурну къаританна куну. Мунияту, цува ххув шайхту, мугьлат бакъа Гьухъаллал шяравалу лиян дурну дур. Та чIумал ханнал ппив дурсса шяраваллил чIиртту та зия бувсса куццуйва бур.\nГьай-гьай, гьухъал буттал кIантту кьабивтун гьан къаччиссагу бивкIун бур, гивахра, чув-духьурчагу, минарду дирхьуну щябивкIун ччай. Амма Гьухъаллал цIа духлаган къадурну къаританна куну хъа бувсса МахIаммад-ханнал мигу къабитлай ивкIун ур. «Лаккуй миннан кIану къабикIантIиссар, цанма ччинийн насича», — тIий ивкIун ур. Ахиргу, миннатчитал дянив багьну, кIа ца тIамакь уксса кIанай вай цаппара къатри дан битарча, цихьунххура, вин гьухъаллал цIа хьурча къаччисса, цамур цIа дизанхьуви, ина вай мискинтал язугъ мабарача, бити куну, хъунмасса миннат бувну бивкIун бур. Ханнал, миннал миннат кьамул бувну, кIа тIамакь уксса ца кIану гьухъаллал кьадинан багъишла бувну бур. Кьадинал цалагу, буттал кIантту кьабивтун гьан дакIнил кьамул къабувсса гьухъаллалгу къатри дурну дур. КIанияр шиннай ялу-ялун хъун хъанай, уттисса Гьухъаллал шяравалу хьуну дур. КIа гьухъаллан багъишла бувсса кIану цуппагу ханнал кIану бивкIун бакъарча, Ханажиял кIану бивкIун бур.\nХанначIан миннатрай лавгсса арамтурал кIа ца тIамакь уксса кIанай вай цаппара мискинтал битаврил ци хьунххура куну бивкIун тIий, кIа кIанттай дурсса шяраваллин цIагу ТIамакьлу куну дирзссар тIар. Амма махъ заманнай ТIамакьлу (Табахлу) тIисса цIа, ца хIукуматрал таптардай, мугьрурдай духьурча дакъа, махъсса агьалинал цинявннал, хьхьичIва кунма, Гьухъал учайва. Совет хIукумат хьуннин, му ТIамакьлул кусса цIа дукьан дурну, цала тIайласса цIа дишин гьухъаллал хъунмасса хIарачат бувссар, амма хIукуматрал миннах вичIи къадирхьуссар. ХIатта гьухъаллал гьан байсса чагъардугума Табахлу тIисса цIанийну бакъа кьамул къабайсса бивкIун бур.\nЦала ятту-гъаттаращал аривппай къалавгун ялапар къашайсса лакрал миски-гъарив, ханнахъах къабурувгун, цанма хъинну аьркинсса шамххалахъах буруглай бикIаву хъинну хIисаврайн букIлакIисса зат бур. Та заманнай Гьухъаллал махIла шамххалахъах буруглагавугу му хIисаврайсса бухьунссия.\nМахIаммад-ханнал Гьухъал лиян баннин гьухъаллал махIла шамххалахъах бургайсса бивкIун бур. Гьухъаллал махIла цахва буруглагиссаксса, арнил шамххалагу шинай цал гъинттул Лаккуйн увкIун, ТтарлихIав, Шуниннал хьхьичIсса шамххалал-Ар тIисса арив, ликкайсса ивкIун ур. Му арив щяивкIун, Лаккуйсса цала иширттахгу урувгун, цала буюрдугу, цала бан-битанмургу миннайн баян бувну, махъунай лагайсса ивкIун ур. МахIаммад-ханнал Гьухъал лиян бувну махъ щалва гьухъаллал махIлагу МахIаммад-ханнах буруглан бивкIун бур. Мунияр махъ шамхалахъал лакращалсса хIакъи-хIисавгу къуртал хьуну дур.\nМарафондалул бачIи манзил\nДиректор Национального музея им. А.Тахо-Годи Пахрудин Магомедов прокомментировал Послание Президента РФ Федеральному Собранию\nВайннал чувшиврул ва захIматрал бутIа жулла дакIурдиву буссар\nСледующая публикация Артисты Лакского театра выступили в Доме ветеранов\nПредыдущая публикация В Дагестане снова проведут фестиваль «Воспевшие Дагестан»


"Макьилъ тирулел" политикал жакъаги руго...\nЕвропаялъул жакъасеб тарихалда сверун Австралиялдаса гIалимчи Кэмбридж университеталъул профессор Кристофер Кларкил «Макьилъ тирулел: Кин Европаялъ байбихьараб 1914 соналда рагъ» абураб тIехь шедевр бугин хъвалеб буго "The New York Times" газетаялъ. Гьеб асар бестселлерлъун лъугьун буго жакъа Европаялъул чанго улкаялда. Техьалъул авторасулгун гара-чIвари.\nРЭ. - 1914 соналъул 28 июналда Сараевоялда эрцгерцог Франц Фердинанд ва гьесул лъади чIван рукIинчIебани, рес букIанищ ТIоцебесеб дунялалъул рагъ байбихьунгутIиялъе? Цо-цо тарихчагIазни абулеб буго жакъа яги метер кинаб букIаниги конфликт ккечIого хутIизе букIинчIин. Кинаб бугеб дур пикру?\nКристофер Кларк: «ЧIван вукIинчIевани, Фердинад лъадигун Венаялде нахъ вуссине вукIана. АбизегIан вецизе бегьулев чиги вукIинчIо гьев, амма Фердинанд кидаго вукIана Балканазда, хасго Сербиялда бокьарал рагъулал авантюрабазде данде. ГIемерисел доб заманалъул цогидал европаялъулазего гIадин гьесиеги рокьулел рукIинчIо сербал. Балканазул халкъазде гьесул букIана расистазул гIадаб бербалагьи. Амма гьес рахъ кколеб букIинчIо Сербиялда рагъул къватал хIалтIизариялъул.\nНилъеда гьединго лъала, Сербиялде данде рагъул къуват хIалтIизабиялде къого гIан нухалъ ахIарав агрессиявияв генерал, Австриялъул генштабалъул нухмалъулев Конрад фон Хотцендорф хъулухъалдаса нахъе вахъиялъул эрцгергогасда ракIалда букIараблъиги. Фон Хотцендорф хIакъикъаталдаги вукIана жиндаса хIинкъи бугеб фигура. Гьес жиндирго репутация хвезабуна полковник Редлида хурхараб гъалмагъиралъе гIоло.\nГомосексуалиял бехьенал къватIир чIвазариялъул хIинкъиял кьун, гIурусазул хасал хъулухъаз Редл вуссинавун вукIана жидеего пайдагун хIалтIиялде. Гьеб лъугьун буго Конрад фон Хотцендорфида цебе. Франц Фердинандица фон Хотцендорф хъулухъалдаса вахъизе ккечIо, дов хвана 1914 соналда. Амма Франц Фердинанд чIван хадуб бищунго хIинкъи букIарав, рагъ бокьулев генерал Конрада фон Хотцендорфил престиж борхана ва гьелдаго цадахъ цIикIкIана гьесул агрессивияб бербалагьиялъул къадруги.»\nЭР. - Щибха абизе бегьулеб рагъ байихьиялде рачарал цогидал суалазда хурхун? Гьедингоги рукIинчIищ доб мехалда гIемер конфликтал?\nКристофер Кларк: «Цебе чIезабила рагъ гьечIеб хIал. РагIалде бахъинабизе кколеб букIана Польшаялъул суал, рагIалде бахъинабизе кколеб букIана жанубиял славяназул суал. Кин букIаниги, конфликт гIаги ккечIого хутIулароан. Австро-венграл рачIинеги бегьулаан киназего данде кколеб къагIидаялда проблема рагIалде бахъинабизе бегьулеб фазаялде. Гьеб кинабго сценарий цебе чIезабун, абизе бегьула, Европаялда доб мехалда рагъ багъаризе бугин ракI чIун абичIого чIезе рес букIанин.\nЭР. – 1914 соналъул июлалда Франц Фердинанд чIван хадуб, хIалуцин цIикIкIунеб букIана ва гьелъ моцIалъул ахиралда рачана ТIоцебесеб дунялалъул рагъалде. Дур пикруялда, лъида тIад бугеб жавабчилъи Европаялда гьабураб галиялъул?\nКристофер Кларк: «ХIассилалдаги нилъеда бихьулеб буго чIахIи-чIахиял пачалихъал гIуцIараб Европа. Щибаб рахъалъул букIана эгоистияб, цогидазул интересазул адаб гьечIеб хьвада-чIвади. Гьел киналго ана конфликталде.\nЭР. – Цоги къагIидаялъ лъела батани суал. Лъил бугеб гьеб хъакъикъаталда бищунго кIудияб жавабчилъи, Германиялъулищ?\nКристофер Кларк: «Дир гьалмагъас цо нухалъ дида гьикъана гьелъул хIакъалъулъ. Дос абуна: «Нилъеца баянлъизабизе ккола жавабчилъиялъул процент.» Гьесие гьеб жавабчилъи бикьизе бокьун букIана Германиялдаги, Франциялдаги Россиялдаги гьоркьоб. Дицани сияхIалъул тIоцебесеб бакIалда лъезе букIана Венаялъе гIорхъаби лъачIого кумек гьабураб Германия. Хадуб гьелъул мобилизациягун Россия. Дида ккола Австриялъе рагъ лъазабиги сияхIалъул тIоцебесел бакIазда букIине кколин. Хадуб жавабчилъи бащадаб къагIидаялда тIибитIизабизе букIана дица хутIарал рахъазда гьоркьоб. Амма бицен гьабулеб гьечIо гIицIго июлалъул кризисалъул. Франц Фердинанд чIвалелда цебеги Балканазда ахIвал-хIал букIана гIуралъ хIалуцараб ва халкъазда гьоркьосеб ахIвал-хIалги букIана божилъи гьечIеб.\nЭР. – XIX-леб гIасруялда Наполеон къун хадуб, Европаялда гIураб заманалъ загьирлъулеб букIана къуватазул баланс. Хадуб Германиялъе щвана икъбалал, гьеб тIаде ана. Нилъеда бихьухъе халкъазда гьоркьосеб аренаялда руго тIаде унел цоял, гъоркье унел цогидал улкаби. Гьеб ккола геополитикияб ахIвал-хIал баянлъи гьечIеб бугин абураб жо. Бихьулищ гьелде балагьун дуда жакъа доб заманалда релъарал тенденцияби?\nКристофер Кларк: «1914 соналъул ахIвал-хIал жакъасеб дунялада бугеб ахIвал-хIалалда релъараб букIиналъ буго ургъел ккезабун. У, доб заманалъулалда релъараб ахIвал-хIал буго нилъер жакъаги. Ахирисел анкьазда нилъеда бихьулеб буго Украиналъул кризис рагIалде бахъинабизе Евроцолъиялда бажарулеб гьечIеблъи. Дир хасаб пикру буго гьадинаб: q914 соналда релъинлъи жакъасеб ахIвал-хIалалъулгун бугин кризисалъул багьана гIицго Россиялъул президент Владимир Путиница къуват бихьизабулеб букIиналъ гуребги, жибго улкаялдаги жаниб захIматаб ахIвал-хIал букIиналъги. Дие бокьун гьечIо гьанже жавабчилъиял «рикьизе», амма дида ккола, Евроцолъиялъул хьвада-чIвадиялъги Украиналда бугеб ахIвал-хIал хIалуциналъе кумек гьабунин.»\nРЭ. - Сербазулги Балканазул цогидал халхъазулги жамгIиятазда жакъаги унел руго бахIсал ликIлъийищ яги квешлъийищ Югославия биххиялдаса, абураб суалалда сверун. Дур кинал ругел пикраби имеприязда, федерациязда ва пачалихъзда хурхун?\nКристофер Кларк: «Дицани абила дие ракIалъе гIолеб букIанин Югославия. Дица Чехословакиялъулги рахъ кколеб букIана. Дица рахъ ккола Британиялъулги. Дица рикIкIуна шотландиялъулал ратIалъизе кколарин Англиялдаса. Дун божула федералиял къагIидабазда. Дир цIакъ кIудияб хьул буго Сербия Евроцолъиялде гъорлъе лъугьине букIиналъулги. Федералиял структураби данде ккола гIадамазе, гIадамазул цебетIеялъе. Амма гьеб данде кколеб букIинчIо жидерго заманалда немцазе ва немцазул мадугьалихъ рукIарал халкъазе, немцаз цогидал рикIкIинчIого гьел тIагинаризе хIукму гьабураб мехалда.


Жанубияб Дагъистаналда ралагьулел руго экстремистал\nАрбагI къоялъул радакьалдаса нахъе Жанубияб Дагъистаналда хасал тадбирал тIоритIулел руго къуваталъул идарабаз. Изну гьечIого яргъидгIуцIарал ралагьулел руго гьез, гьедин Табасаран, Сулейман-Стал ва Хив мухъазда терроризмалде данде чIараб хасаб низамги лъазабун буго.\nАхираб бащадаб лъагIалида жаниб гьел мухъазда лъабабилеб нухалда лъазабун буго гьеб хасаб низам.\nГьаб нухалда 15 февралалда Джемикент росдада аскIоб бугеб полициялъул посталда цебе ДАГIШалъе гьа барав унев ТIалибов ГIамирица живго жинцаго кьвагьизавун хадуб лъазабун буго. Гьев ТIалибов вукIун вуго Астраханалъул медицинаялъулаб университеталъул студент. КIицIул ДАГIШалда гъорлъе лъугьине Сириялде ине вукIун къуваталъул идарабаз нахъвуссинавун вукIун вуго гьев.\nГьес живго жинцаго кьвагьизавун хадуб Дербенталда гьесул инсул минаялъуб чIухь бан къуваталъул идарабазда гьениб ярагъ батун буго. Къануналде данде кколаредухъ ярагъ босиялда ва гьеб цIуниялда щаклъи букIун гьев ТIалибов ГIамирил эмен ккун вуго низам цIунулез. 16 февралалда Дербенталда цIидахъан гьел ТIалибовазул рокъор чIухь балел, рукъсверун ккун гьенир хасал тадбирал тIоритIулел рукIун руго хасал идарабазул хIалтIухъаби. Гьез экстремистазулгун хурхен букIине бегьулел дербенталъулазул рокъоре рачIун гьениб хал-шал гьабулеб бугин бицана «Эркенлъи» радиоялъе бакIалъул гIадамаз.\nГьезулго баяаназда рекъон талат къоялъ Дербенталда Нейниашвилил къотIноб бугеб ДАГIШалъе гьа барал жанубияб дагъистаналъул изну гьечIого яргъидгIуцIаразул къокъаялъул бетIер ХанмухIамадов Абутдинил рокъоб чIухь балаго гьениб кьвагьи бахъанилан. Хасал идарабаз лъазабуна гьениб хIадурараб кьвагьулеб алат батанила жидеда, гьеб бакIалдаго кьвагьизабунин гьебилан.\nГьеб минаялъуй гIумру гьабун йикIарай ХанмухIамадовасул эбел квеш лъугьун азарханаялде ячун ун йикIин гурони, кьвагьиялъул хIасилалда лъиениги къварилъи ккун гьечIо ва аскIор рукIарал минабазе зарал ккун гьечIо. ХанмухIамадов 2013 соналдаса нахъе федералияб цIех-рехалде лъазавун вуго. Гьесул хъизан-лъимал гьеб кьвагьизабураб минаялъур гIумру гьабун рукIун гьечIо, некIогоялдаса нахъе гьел Табасаран мухъалъул Хучни росулъ ругин бицана дербенталъулаз.\nХанмухIамадовас бетIерлъи гьабулеб экстремистазул къокъаялъ хIадуранин 15 февралалда Джемикенталда аскIоб ккараб кьвагьи ва дагьаб цебегIан Дербенталда Нарын-хъалаялда туристазде гьабураб тIадекIанцIиги гьезул хIалти бугин абурал баянал кьолел руго гьелго хасал идарабаз.\nАхирисел баяназда рекъон гьеб талат къоялъ Джемикенталда бахъараб кьвагьиялъул хIасилалда живго жинцаго кьвагьизавурав ТIалибовги рикIкIун лъабго чи хун вуго, 17 ясе зарал ккун буго. АрбагI къоялъ Дагъистаналъул бетIер ГIабдулатIипов Рамазаница лъазабуна гьеб кьвагьиялъул хIасилалда лъукъун йикIарай цойги гIадан хун йигилан. Амма гьел баянал мекъал ругин лъазабуна «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда Дербенталъул аслияб азарханаялъул бетIерай тохтур Далиева Руминаца.\nДалиева Румина: «Гьей чIаго йиго, гьаб сагIат комалда йиго гьей, хасаб аппараталъ кумек гьабулеб буго гьелъие хIухьел цIазеги. БукIине кколеб медицинаялъул кумекги гьабулеб буго гьелъие. Жакъа дагьабго мадаргицин буго гьелъул. Гьелъул бетIер лъукъун буго, гIадалнахуда къан буго маххул кесек. Щибаб къойил гьелъул щиб хIал бугебали бихьизе МахIачхъалаялъул аслияб азарханаялдаса нейрореаниматологги вачIуна.\nЖакъаги цIидахъан гьес компьютералъул томографияги гьабуна, гIадалнахухъги балагьана. Гьей дое-гьание ячун бажарулеб хIал лъугьарабго, операция гьабизе букIине МахIачхъалаялъул аслияб азарханаялъул неврологиялъул бутIаялде ячине йиго нижеца гьей».\nГьей гIадан гурони жакъа къоялда гьеб кьвагьиялъул хIасилалда зарал ккаразул тIокIав цониги чи гьечIила жидер азарханаялдайилан абуна Далиева Руминаца. Гьенире рачIун рукIарал лъукъарал полициялъулал МахIачхъалаялде жанисел ишазул хIалтIухъабазул госпиталалде рачун ун руго. Гьезда гьоркьов лъабго чи вукIанила захIматаб хIалалдайилан бицана гьелъ.\nГьебго кьвагьиялъул хIасилалда лъукъарал кIигоял руго Дагъогни шагьаралъул азарханаялда. Гьелъул бетIерав тохтур ГIабдусаламов МухIамадсаламица «Эркенлъи» радиоялъе бицана лъукъарал ясги эменги ругила жидер азарханаялда.\nЭмен цIакъго захIматаб хIалалда реанимациялда вугилан, гьесул бохдул тIе-тIезарун ругила, гьумер бухIун бугилан, гьесул 19 сон барай ясги юхIхIун йигин, амма гьелуъ гIумруялъе хIинкъи бугеб хIалалда гьечIилан. Гьеб кьвагьиялъул хIасилалда гIадамазе ккараб заралалда рекъон Дагъистаналъул тIалъиялъ 100 ялдаса 250 азарго гъурщиде щвезегIан гIарац кьун буго, хваразул хъизамазе 500 язарго гъурущ биччан буго.\nХасавюрт мухъалда хасаб операция унеб буго


ЦIумада районалъ - 90 сон\nГлава Дагестана решил ряд проблем населения региона\tВ общероссийский день ...\t- 14 дек 2019\nГерман Кабирски планирует открыть музей ковра в Дербенте\tВ Дербенте состоялась ...\t- 14 дек 2019\nПо проекту "100 школ" открыли после капремонта среднюю ...\tВ селении Тлярата ...\t- 14 дек 2019\nПроект «Мой Дагестан - мои дороги» реализован в селе Ингиши ...\tНакануне, в селении ...\t- 14 дек 2019\nЮные дагестанские математики стали победителями и призерами ...\tПобедителями и ...\t- 14 дек 2019\nЦIумада районалъул тарих\nЦIумада район тIибитIун буго Кавказалъул мугIрузул Бакъбаккул рахъалда ругел ралъдал гьумералдаса 3000 метралъул рорхалъабазда. Республикаялъул Югалъулабгун бакъбаккул бутIаялда, ГIанди гIурул рагIаллъиялда, Богоссалъул щобазул рорхалъабазда ва жанирлъабазда тIибитIун бугеб ЦIумада районалъул гIатIилъи бащалъула 1178 квадратияб километралда. ГьабсагIаталда районалда гIумру гьабулеб буго 25 азаргогIан чияс. Район тун къватIиб республикаялъул районаздагун ва шагьаразда. Россиялъул регионазда гIумру гьабулел цIумадисезул къадар бахуна 110 азарго чиясде.\nЦIумада районалъул гIорхъи буго Гуржиялъулгун, Чачаналъулгун, Болъихъ, Шамил, ЛъаратIа, ГIахьвахъ ва ЦIунтIа районазулгун.\nРайон бечедаб буго тарихиял, тIабигIиял ва минералиял памятниказдалъун. Ралъдал гьумералдаса 4151 метралъул борхалъи бугеб ГIадаласул Шулъел мегIер, гучал рохьал, лъарал, чвахаби, Инхокъвари ва цогидалги минералиял иццал. Къокъго абуни, БетIергьанас гьарзаго кьун буго цIумадисезе гьайбатаб тIабигIаталъул беричаб ва баракатаб ракь.\n10 - 11 августалда цIумадисез кIодо гьабулеб буго район гIуцIаралдаса 90 сон тIубай.\n9.00 - 9.40 - Гьалбадерида дандчIвай.\n10.00 - ЦIумада районалъ 90 сон баялъул ва яргъид гIуцIарал щущахъ риххизариялъ 20 сон баялда бан данделъи.\n12.00-14.00 - миллиял майданал, спортивиял турнирал, къадеквен, концерт.\n14.00 – Совет Союзалъул БахIарчи Къади Абакаров ракIалдещвеялъул эркенаб гугариялъул рахъалъ тIолгороссиялъул турнир рагьи.\n17.00 – Гьалбал тIоритIи.\n9.00-16.00 – Соревнованиял. Бергьаразе шапакъатал кьей.\nГьеб тадбир тIобитIараб куцалъул хIакъалъулъ нижеца гIатIидго хъвазе буго хадусеб номералда.\n(1928 сон – центр Агъвали, 1932 сон – центр ЦIумада росу, 1936 соналдаса нахъе центр Агъвали росу).\nЦIумада кантон гIуцIана 1926 соналда гIуцIун букIараб Эчеда районалда ва цо бутIа ГIанди округалда гьоркьоре унел рукIарал ракьаздаса ДАССРалъул ЦИКалъул VI ахIиялъул 4 сессиялда гьабураб хIукмуялда рекъон 1928 соналъул 22 ноябралда.\n1929 соналъул 3 июналда гьабураб ВЦИКалъул хIукмуялдалъун кантон сверизабуна районалде.\n1963 соналъул 1 февралалда къватIибе бачIараб РСФСРалъул Верховный Советалъул Президиумалъул Указалдалъун ЦIумада район сверизабуна росабазулаб район абун. Гьезулго хIукмуялдалъун 1965 соналъул 12 январалда цебе букIахъе ЦIумада районалде сверизабуна.\nнахъе ккарал хиса-басиял\n1. 1930 соналъул 25 декабралда гьабураб ВЦИКалъул хIукмуялдалъун ЦIумада районалда гьоркьоса цо-цо росабазул советал ЦIунтIа районалда гъорлъе кьуна.\n2. 1944 соналъул 7 июналда къватIибе бачIараб РСФСРалъул Верховный Советалъул Президиумалъул хIукмуялдалъун ЦIунтIа ва Шарой районал къаялдалъун гьезул рукIарал ракьал, росаби ЦIумада районалде цолъизаруна.\n3. 1951 соналъул 25 сентябралда гьабураб ДАССРалъул Верховный Советалъул Президиумалъул хIукмуялдалъун ГIахьвахъ районалда гьоркьоб букIараб Гьимерсо росдал совет ЦIумада районалда гьоркьобе рехана.\n4. 1951 соналъул 6 марталда къватIибе бачIараб РСФСРалъул Верховный Советалъул Президиумалъул Указалдалъун ЦIумада районалда гьоркьоб букIараб Кидеро росдал совет ЛъаратIа районалда гьоркьобе кьуна.\n5. 1955 соналъул 15 октябралда къватIибе бачIараб РСФСРалъул Верховный Советалъул Президиумалъул Указалдалъун ЦIунтIа районалъул букIараб ракь нахъбуссинабуна цIидасан гIуцIараб ЦIунтIа районалъухъе.\nПрочитано 64 раз\tПоследнее изменение Вторник, 13 августа 2019 15:00\nДругие материалы в этой категории: « Щивго кIочон гьечIо…\tЦIияб закон »\n08:57, 14 декабря 2019, 23\nГлава Дагестана решил ряд проблем населения региона\n02:37, 14 декабря 2019, 27\nГерман Кабирски планирует открыть музей ковра в Дербенте\n02:03, 14 декабря 2019, 29\nПо проекту "100 школ" открыли после капремонта среднюю школу в селе Тлярата Гумбетовского района\n01:40, 14 декабря 2019, 28\nПроект «Мой Дагестан - мои дороги» реализован в селе Ингиши Гумбетовского района\n01:20, 14 декабря 2019, 30\nЮные дагестанские математики стали победителями и призерами международных соревнований по ментальной арифметике в Камбодже\nВасильев\tДагестан\tДербент\tЗдунов\tКаспийск\tКизилюрт\tМахачкала\tПутин\tдагестанцы


ЗАМАНА - Хуршлан рурси чедирикиб\nКонкурс декIар-декIарти номинацияби хIясибли бетерхур. Илди сарри: «ГIяхIсигъуна назму», «ГIяхIсигъуна сурат», «ГIяхIсигъуна видеофильм», «ГIяхIтигъунти делхъ» ва «ХIялумцIнила гIяхIсигъуна хIянчи» ибти.\nБалбуцличир гIяхIласра дурхIнасра бамсриихънилис хасдарибти майдунти лерри.\n«ГIяхIсигъуна видеоролик» ибси номинациялизир Хуршнила школала 11 ибил классла ручIан Рукьият ГIябдусаламовани цаибил мер буциб.\nКонкурсла бутIакьянчини бурулри Дагъистанна ва илаб хIербирути адамтала лерилра челукьутачила, илди паргъатагарбирахъути бетуцуначила.\nР.ГIябдусаламовачил рарх балбуцличи ракIиб илала насихIятчи ва мугIяллим ПатIимат Жамалутдинова.


Щиб абилеб парламенталъ?\nДагъистаналда республикаялъул нухмалъулев вищизе кколеб къагIидаялда хурхун бахIсал гьоркьоса къотIулел гьечIо. Хамиз къоялъ, 18 апрелалда Дагъистаналъул Халкъияб Мажлисалда гьоркьоб лъезе буго республикаялъул нухмалъулев вищулеб къагIидаялъул суал. ХIукму гьабизе буго нухмалъулев халкъалъищ вищизе кколев, парламенталъищ абураб суалалда хурхун. Гьеб суалалда хурхун дагъистанияз батIи-батIиял пикраби загьир гьарулел руго.\nЖамгIияв хIаракатчи Набиев ГIисалмухIамадил пикруялда рекъон, гьабсагIаталда Дагъистаналда ритIухъал рищиял тIоритIизе рес гьечIо. ГьанжелъагIан чанго соналъ гьарурал батIи-батIиял рищиязул цонигиял рукIинчIо ритIухъал, гьалги рукIине гьечIо абун рикIкIунеб буго гьес.\nНабиев ГIисалмахIамад, жамгIияв хIаракатчи\nНабиев ГIисалмухIамад: «Дица рахъ ккола парламенталъул рищиязул. Парламенталъ вищи абураб жоялъул магIна буго Россиялъул президентас вихьизави абураб жо. Щайгурелъул, В. Путинил тIалабалдаса кьурараб парламент Россиялъул цониги регионалда букIинчIо ва букIине рес гьечIо. Дагъистаналда жеги унго-унгоял тIолгохалкъалъул рищиял рукIинчIо. Дун кидаго гьел рищиязда гъорлъ гIахьаллъула халгьабулев чи хIисабалда ва щибаб нухалъ рихьула гьарулел мекълъаби.\nБакIалъулал территориалиял комиссиязда руго районазул ва шагьаразул нухмулъулез тарал чагIи. Гьез хъвазе буго жидее бокьараб процент протоколалда. Хадуб цониги диваналъ гьелъул халгьабун иш рагIалде бахъинабуларо, гьеб гьанжелъагIан бихьана. ГIабдулатIипов гурев, гьесдаса щуго-анцIго нухалъ къуватав нухмалъулесеги гьебго жо букIин буго. Гьанже заманалда ритIухъал рищиял тIоритIизе рес гьечIо».\nЖурналист МухIамадов Бияхъайицаги гьелдаго релълъараб пикру загьир гьабулеб буго. Гьев божулев гьечIо гьабсагIаталда бугеб рищиязул системаялда ва Дагъистаналда бугеб ахIвал-хIалалда ритIухъав нухмалъулев тIолгохалкъалъ вищун нухмалъуде щвеялда.\nМахIамадов Биахъай, журналист\nБияхъай МухIамадов: «Дица тIолгохалкъалъул рищиязул рахъ ккола, амма Рамазан ГIабдулатIипов хутIун, гьенир гьанже тIалъиялда ругел депутатал, шагьаразул ва мухъазул нухмалъулел, хIукуматалда ругел ва цоги политикал гIахьаллъичIого. Щайгурелъул гьел киналго руго криминалалда хурхарал, цере ратаниги, гьанже ругониги криминалалда гъорлъ журарал чагIи. Москваялъ лъазабуни муниципалиял гIуцIабазул нухмалъулезда рищиязда гъорлъ журан квал-квал гьабугеян, гьебмехалъ Р. ГIабдулатIипов бергьизе рес буго, нагагь гьел риччантани, гьев къезе вуго, щайгурелъул бакIалъулал рищиязул комиссиязда гьезул чагIи руго».\nЖамгIияв хIаракатчи Расулов Русланица рикIкIунеб буго тIолгохалкъалъул рищиял тIоритIизе кколин, щайгурелъул гьеб кколин нилъер киназего Конституциялъ кьураб ихтияр ва гьелдаса нилъ махIрум гьаризе ихтияр гьечIин Халкъияб Мажлисалъул.\nРасулов Руслан: «Цо-цояз абулеб буго дагъистаниял жеги политикияб рахъалъ кIудиял гIун гьечIин жидецаго нухмалъулев вищизе. Гьеб жо гьереси буго. Дагъистаналда демократиял принципал рукIана кидаго, тарихалъ гьелъие нугIлъи гьабулеб буго. Дагъистаналда кидаго рукIана эркенал, жидецаго жидее нухмалъи бищулел жамагIатал. Гьеб заманалда тIолго Россиялда лагълъи букIана. Хадуб Россиялъ Кавказ квегъарабго махIрум гьарурал нилъ демократиялдаса, гьелдаса нахъе Совет пачалихъалъул заманалъги букIинчIо демократия. Гьанже киса-кибего гьеб биччараб мехалъ нилъеда бичIчIизабулеб буго нужеда кIоларин нухмалъулев вищизе. Гьеб жо буго дагъистаниязда тIад лъураб бугьтан».\nГьелдаго релълъараб пикру загьир гьабулеб буго адвокат Къадиев Расулицаги. Гьесул пикруялда рекъон, Халкъияб Мажлисалъул ихтияр гьечIо нилъ рищияздаса махIрум гьаризе, гьез къанун хвезабулеб буго.\nКъадиев Расул, адвокат, блогер\nКъадиев Расул: «Халкъияб Мажлисалъ жидецаго нухмалъулев вищизе рес кьолеб къанун къабул гьабуни, гьеб мекъи буго, щайгурелъул, гьел депутатазул гьедигIанасел ихтиярал гьечIо. Гьел нилъеца рищун рукIана 20II соналъул марталда. Доб мехалда я халкъалъул, я гьел нилъеца рищулел депутатазул ихтияр букIинчIо регионалъул нухмалъулев вищизе ва нилъеца гьезухъе гьел ихтиярал кьезе рес букIинчIо. Нилъеда балъголъи лъаларо гурии. ГьабсагIаталда Халкъияб Мажлисалъ нилъер ихтиярал хвезарулел руго. Къокъго абуни, дица пуланав чиясухъе кьолеб буго дир машина бачине ихтирал, амма гьеб бичизе ихтияр кьолеб гьечIо. Гьеб кIиябго батIи-батIияб жо буго».\nШималияб кавказалъул исламиял цIех-рехазул централъул нухмалъулев Гереев Русланица бицана гьанжелъагIан букIараб системаялъул рахъ кколин жинца.\nРуслан Гереев, журналист\nГереев Руслан: «Дун кинал ратаниги рищиязда данде вуго, дица рахъ ккола Москваялъ вихьизавиялъул. Щайгурелъул, анцI-анцI соназ пачалихъияб тIалъи махIцун буго Дагъистаналда ва гьадинаб республикаялда гIадамазул киналгIаги рищиязул ихтиярал цIунизе гьечIо тIалъиялъ. КIиабизеги, гьабсагIаталда кинабгIаги божилъи гьечIо халкъалъул рищиязул процессалде. Нилъеда киназдаго ракIалда буго Россиялъул президент вищулаго Тарумовкаялда букIанаб хIужа. Гьениб видеокамераялъ бихьизабун букIана щалали лъаларел гIадамаз гIемерал бюллетенал реххулеб куц.\nИхтиярал цIунулел идарабазул рахъалдаса щибниги гали лъечIо гьенир гIайибиял тамихIалде цIаялда хурхун. Кин нилъеца гьединаб система бугеб мехалда гьанир рищиял тIоритIилел? Щай Халкъияб Мажлисалъ рищиялда данде вугев абун цIехани, гьенир руго гьелго чагIи гьаниб гьаб система гIуцIарал. Халкъияб мажлисалда щибниги халкъияб жо гьечIо. Цониги халкъалъ вищарав, ялъуни парламенталъ вищарав чияс жаваб кьечIо къануналда цебе гьес гьарурар такъсиразухъ. Федералияб тIалъиялъ вихьизавурав чияс гьезда цебегIаги жаваб кьез ккола».\nГьединал пикраби загьир гьаруна дагъистанияз республикаялъул нухмалъулев вищулеб къагIидаялда хурхун.


Аэропорт хIалтIизе гьечIо моцIалъ\nАнцIила ичIабилеб августалдаса байбихьун къоло ункъабилеб сентябралде щвезегIан дагь гьаризе руго дагъистаналъул аэропорталдаса гьарулел рорженал, гьелдаса хадуб абуни цо моцIрол болжалда чIезе тезе руго аэропорталъул хIалтIи.\nГьеб хурхараб буго аэропорт цIигьабун къачIаялъул хIалтIаби байбихьун рукIиналда. Кинаб къагIидаялъ гьаризе ругел гьел къоязда жанир рорженал ва аэропорт хIалтIулеб гьечIеб заманалда жаниб кисан роржине ругел дагъистаниял къватIисел шагьаразде?\nТIасияб анкьидаса байбихьун Дагъистаналъул аэропорталъ дагь гьаризе руго гьаваялдаса гьарулел рорженал. Августалъул 19 къоялдаса 24 сентябралде щвезегIан къокълъизе руго гьел. Сентябралдаса хадубин абуни цо моцIрол болжалда тIубанго чIезе тезе рагIула аэропорталъул хIалтIи. Гьел хурхарал руго аэропорт цIигьабун къачIаялъул хIалтIаби байбихьун рукIиналда. Гьедин бицана 15 августалда МахIачхъалаялъул ХъахIаб рокъоб букIараб данделъиялда. «Эркенлъи» радиоялъ цебеккун бицун букIахъе цIигьабун къачIазе руго аэропланал рожунеб мухъ, гIатIид гьабизе буго аэропорталда сверухъ бугеб бакI къачIазе буго аэровокзалалъул минаги. Гьел хIалтIаби гьаризе тIаде босун буго «Мостотряд» абураб гIуцIиялъ.\nРузман коялъ ХъахIаб рокъоб букIараб данделъиялда «Мостотряд» гIуцIиялъул нухмалъулев Хучбаров Загьидица бицана киналго хIалтIаби хехго лъугIиялъул мурадалда жидеца хIалтIи сордо-къоялда жаниб гьоркьоб къотIизе тезе гьечIилан. Аслияб куцалда гIемерисел хIалтIаби сардилъ гьаризе ругин бицана «Эркенлъи» радиоялъе аэропорталъул пресс-хъулухъалъул нухмалъулев ХIасанов Алексейицаги.\nРорженазул кадар дагь гьабун хадуб аэрорпаланал кинаб тартибалда хIалтIизе ругелали гьадинаб баян кьолеб буго гьес нижер программаялъе.\nХIасанов Алексей: «18 августалда байбихьун аэропланал роржине руго къаси сагIат анцIила кIиго тIубаралдаса, нахъисеб къоялъул къаси сагIат анкьго тIубазегIан. 19 августалдаса 31 августалде щвезегIан, радал сагIат анкьго тIубаралдаса къаси сагIат анкьго тIубазегIан. 1-б сентябралдаса 28 сентябралде щвезегIан, радал сагIат микьгоялда бащдаб хIалтIаралдаса къаси сагIат анкьгоялда бащадаб хIалтIизегIан. Гьеб кинабго гьабулеб буго аэропорт цIигьабун къачIалел хIалтIухъаби аслияб куцалъ сардил заманалъ хIалтIизе рукIиналъе гIоло. Къоло микьабилеб сентябралдаса байбихьун кинаб куцалъ рорженал гьаризе ругелали жеги чIванкъотIун чIезабураб тартиб гьечIо. Жеги мухIканго лъаларо Грозныялдаса яги Мин-Воды шагьарлдасайиш дагъистниял роржине ругелали, амма рорженал дагь гьаруниги киналго аэропланал хIалтIизе руго тIасакамичIого».\n«Мостотряд» гIуцIиялъ гьенир хIалтIаби гьаризе байбихьидал абулеб букIана рорженал гьоркьор къотIулареб куцалъ хIалтIи гьабизе хIаракат бахъизе бугин жидецаян, амма хIакъикъат хисун буго балагьараб мехалъ.\nАэропорт цIигьабун къачIаялъул хIалтIаб гьарулаго хIисабалде босун буго аэроплан роржине байбихьулеб нухалъул халалъи 3100 метралде щвезегIан халат гьабизе ва гIатIилъизабизе рагIула 45 метралъ. Гьединго аэропорт сверун кквезе рагIула зазихараб кварица ви киса-кирего лъезе рагIула веб-камерабиги.\nКиналго хIалтIаби лъагIалил ахиралде щвезегIан лъугIизаризе ракIалда буго «Мостотряд» гIуцIиялда ва гьелъие харж гьабизе рагIула кIиго миллиард гъурущ гIарац.\n15 августалда Дагъистаналъул хIукуматалъул минаялда букIараб данделъиялда республикаялъул транспорталъул министр хисулев МухIамад-ХIажи Ражабовас абуна аэропорталда гьарулел хIалтIаби лъугIизегIан гIадамал роржине ругин Грозный ва Мин-Воды шагьаралда ругел аэропортаздасан.


«Дун хIалтIулеб заманалда дир захIматалъул книжкаялда гьабун буго СССРалъул Министрзабазул советалъул рахъалдаса баркала кьеялъул хIакъалъулъ хъвай-хъвагIай, гъулбас гьабун буго Михаил Сусловас. Дир хIалтIул стажги бахуна 45 соналде. Дун вуго 85 сонил ригьалде вахарав чи.\nВетеранасе щибаб моцIалда пенсиялде тIаде кьола 504 гъурущ. Гьеб тIаса къунцIиялъе ургъулел «сабабалго» камуларо нижер районалда. Масала, Калининаулалда рищни баччаралъухъин абун, ЖКХялде кьезе кколеб буго щибаб моцIалъ 20 гъурущ. Гьеб кьечIого хутIани, ветеранасе кколел бигьалъаби тIаса рахъула.\nЩибаб моцIалда дица кьола газалъухъги токалъухъги гIарац – счетчикалъул баяназда рекъон. ЦIунун руго гьеб кьеялъе нугIлъи гьабулел квитанциялги. Ветеранасе кколел бигьалъаби кьезе абун босулеб справкаги кьоларо, гьел квитанциязухъ халгьабичIого. Руго токалъулгун газалъул счетчиказулги гьезухъ гIарац кьеялъулги халгьабулел харжги кьун тарал контролералги. Гьезухъ ругел баяназдасаги бихьула, ветераназда хадуб налъи бугищали. Амма гьедин гьабуларо – хвезе заман щварал ниж, гIунсбиги рехъерхъун, хьвадизе тIамула собесалдеги цогидал бакIаздеги.\nГьелде тIадеги, зама-заманалдасан росдал щибаб цIаракиялъухъе рачIуна, лъилниги гъулбасги гъоркь гьечIел, чIахIиял кагътал. Дихъе бачIараб гьединаб кагътида хъван бугоан, «дуда хадуб газалъухъ кьезе кколеб гIарцул 87 азарго гъурщил налъи бугин» абун. Киса гьеб налъи бижараб, щибаб моцIалъ гIарац кьолеб бугониги? Кьелищха дица гьеб? Валлагьги кьеларо, кьезе ресги букIунаро дир. Хадубго бачIараб гьеб «талихIалъул кагътида» абулеб бугоан дица 57 гъурущ кьезе кколин абун. Нахъеги бицана, 8000 гъурщил налъи бугилан. ВахI, бецаб капекцин дица кьечIониги, доб тIоцебесеб кагътида рехсараб налъи кибеха тIагIараб?!\nНоябралъул ахиралда дихъе ячIана цо гIадан. Гьелъ бачIана, дица 1500 гъурущ кьезе кколин токалъухъин хъвараб добго «талихIалъул кагъатги». Дица гьелда гьикъана, лъица духъе гьеб кагъат кьурабан абун. Гьелъги жаваб гьабуна, добаса бачIанилан абун. «Екере, доеги ун, досухъего кье дуца гьеб кагъат!» - ан абуна дица гьелда.\nЦогидал гIадамазул жаваб кьеларо дица, амма нижеда, ветераназда, ракIалде кколеб буго, щибаб моцIалда токалъухъин, газалъухъин абун, нижеца кьолеб гIарцуца батIияб нухги босун, халкъ налъуда бугин абизе жал гьарулел ратилин абун. Гьединал «концертал» чIалгIарал нижеца хIукму гьабуна ЦIияб соналъул авалалда МахIачхъалаялде сапаралъ рахъине: ДРялъул бетIер Владимир Васильевасухъе ине.\nГIажаибаб жо буго – гьел «талихIалъул кагътал» рачIуна гIицIго пенсионеразухъе! Гитлерил фашизмалдаса бергьенлъиги босарал, рагъул кьогIлъигун согIлъиги хIехьарал, кьалул авлахъалда ругезе тылалдаса кумекалъе нахъе къачIел къвакIарал гIадамаз бокьараб жо хIехьолин абураб пикруцин гуродай районалъул цо-цо хIакимзабазул ботIролъ щулаго кIусун бугеб?!»\nРедакциялъул рахъалдаса: Хайрудин Висаитовасул кагъат нижеца битIун буго Казбек районалъул жавабияв хIалтIухъанасухъе. Хьул буго, кагътие жаваб кватIизабунгутIиялде.\nДругие материалы в этой категории: « КъватIибе гьурщуге рукъалъул унти\tПособиязул гIарац рехизе буго карточкаялде »


Чачан республикаялъул бетIерасдаги Хасавюрт шагьаралъул нухмалъулесдаги гьоркьоб байбихьана гъалмагъир. Рамзан Къадировас Хасавюрталъул мэр Сайгидпаша ГIумаханов ва гьесул гIага-бажарал, киналгIаги далил рачинчIого, лъазаруна хъачагълъиялде хурхен бугел гIадамаллъун. ГьанжелъезегIан щай гьелъул "балъголъи" гьес гьабулеб букIарабали, лъицаниги баянлъизабулеб гьечIо. Къадировасул лъазабиялда нахъ цо-цо экспертазда бихьулеб буго, мадугьалиял территориязде жиндирго асар тIибитIизе гьесул ругел анищазда.\n24 апрелалда Хасавюрт шагьаралъул мэр Сайгидпаша ГIумахановас официалияб куцалда жаваб кьуна Чачан Республикаялъул нухмалъулев Рамзан Къадировас гьабураб лъазабиялда тIасан. Гьес гьеб гьабун букIана 23 апрелалда Чачан Республикаялъул жанисел ишазул министерлъиялъул коллегиялъул данделъиялда.\nРамзан Къадиров: «КинабгIаги тIалъи, нухмалъи абураб жо гъоба гьечIо. Шагьаралъул мэрги вуго хъачагъ, полициялъул нухмалъулевги гьечIо хIалтIулев. ГIорхъотIа лъугьа-бахъунелъул анализ гьабуни, Хасавюрталда бугеб нухмалъиги буго такъсирияб. ГIадамазги гьарулел руго такъсирал. КиналгIаги наркотикал гьениса, Хасавюрталдасан бачIунеб буго. Амма Хасавюрталъул мэрасин абуни Дагъистаналъул нухмалъулесе хIисаб кьолеб буго Чачан Республика аскIоб букIиналъ цIикIкIун бугин гьениб такъсичилъи, экономикияб рахъги бугин нахъе кколеб. Киназго абулеб убго Чачн Республика цебетIолеб, жибго жинцаго тIубалеб даражаялда бугин. Улкаялъул президентасги тIадегIанаб къимат кьолеб буго нижее. Хасавюрталъул мэрас абуни гьагъадин бицунеб буго Дагъистаналъул нухмалъулесе. Гьеб жо бихьизабулеб буго Дагъистаналъул телевидениялъги».\nХадубго Къадировас абулеб буго Сайгидпаша ГIумахановасул вацас кьолеб бугин гIарац изну гьечIого яргъид гIуцIаразе, гьесул васги вугин гьел къокъабазул амир.\nРамзан Къадировас жиндиеги вацасеги кьураб къиматалда бан Хасавюрталъул мэр Сайгидпаша ГIумахановас абулеб буго гьесул эмен, шагьидлъун хварав АхIмадхIажи Къадировас вацаллъун рикIкIунел рукIарал чагIазда хъачагъалин цIарал лъолел ругин жакъа чачаназул нухмалъулес. Хасавюрталъул гIадамазги, гьездаго цадахъ ГIумахановазул тухумалъул чагIазги Россиялъул Федерация бикьичIого букIиналъе гIоло къеркьей гьабулеб букIанилан. Гьелда бан гьадинаб пикру буго «Миллат» газеталъул бетIерав редактор МухIамад БисавгIалиевасул.\nМухIамад БисавгIалиев: «Рамзан Къадиров ругьунлъун вуго Кавказалдаго ругел финансазул яги политикиял къокъаби жиндихъе рачIун. Киса-кирего жиндирго мурадал рилълъанхъизарулел руго гьес. Федералияб централъ жиндир рахъкколеб букIиналдаса пайда босун, гьесда кIолеб буго гьезда тIад асар гьабизе. Гьедин Москваялдаса кумек щвеялде хьулги лъун, долги хьвадулел руго гьесухъе. Жидергун гIорхъода бугеб, дармилаб централъул мэрлъун Сайгидпаша вукIин квеш букIунеб буго Къадировасда. ГIурусаз абухъе, гьесие гьев щокъроб къараб ракьалъун вуго».\nМахIамад БисавгIалиев, "Миллат" газеталъул бетIерав редактор\nЭР: «Цо-цояз абулеб буго Рамзан Къадировасул кIалдир лъун ругин гьел рагIаби. Масала, Дагъистаналъул нухмалъулесул бухьен букIине рес бугищ гьелдехун?»\nМухIамад БисавгIалиев: «Дун божуларо гьелда. Хасавюрт шагьаралъул мэрасул позициял загIиплъи жакъа Дагъистаналъул нухмалъулесе данде кколеб жо гуро. ГIабдулатIиповасейищ гьелъул санагIалъи бугеб, гьесда цере рукIарал МухIамадгIали ва гьесул вас МухIамадсалам МухIамадоваз гьесул рахъкколеб букIана, данде вачунев вукIана гъоб Хасавюрт шагьар цохIо гъосул къуваталъги сурсаталъги ккураб букIиналъ. Сайгидпаша ГIумаханов гъоваса нахъе ани, гъоб цIунизе кIоларо. Гъоб Чачаналде инеги рес буго. МухIамадсалам МухIамадов тIалъиялда вукIаго «Эхо Москвы» радиоялдасан гьелъул бицун букIана журналист Юлия Латыниналъ. Гьеб гьедин ккелилан чIванкъотIун абизе кIоларо, амма гьедин ккезеги рес буго».\nГьабсагIаталда вахъун Рамзан Къадировас гьединал лъазабиял гьари гьадин бичIчIулеб буго аваразул миллиябгун маданияб автономиялъул нухмалъулев хисулев Маркъо ШагIбановасда.\nМаркъо ШагIбанов, Аваразул миллиябгун маданияб автономиялъул нухмалъулев хисулев\nМаркъо ШагIбанов: «Гъора руго гьелъие хасал гIиллаби. Жиндие гьаризе бокьун рукIарал ишалги тIурачIого, Дагъистаналъул жанисел ишазда гъорлъе лъугьиналъул хIасилги ккечIого, гьанже ццидаххун, гIисинлъималаз гIадал жал рицине байбихьун буго гьес. Гьле руго республикаялъул нухмалъулесда рекъечIел, кьучI гьечIел ва халкъазда гьоркьоб питна бекьулел харбал. Россиялъе хIинкъи бугел 90 абилел соназда Сайгидпаша ГIумахановги, гьесул вацги къватIире рахъун рукIана официалиял идарабазул ахIиялда нахъги рилълъун. Гьеб заманалдайин абуни живго Рамзан щиб гьабулев вукIарав? Гьес жинцаго бицунеб букIана 16-19 сон бараб мехалда жинца гIурус солдат чIван вукIанилан. Гьедин батани, гIурусазда данде вагъулев вукIарав чияс хъачагъал абун улка цIунулел рукIарал чагIаздайищ цIарал лъолел? Релъигун ццим гурони бачIунеб гьечIо гьеб бакIалда».\nИнтернеталдасан хъвадарулел дагъистанияз рикIкIунеб буго Сайгидпаша ГIумахановас Рамзан Къадировасда тIасан диваналде гIарза хъвазе кколин.