Х1АЖИМУРАД ЩИВ? - 3 Сентября 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nВторник, 24.04.2018, 21:16 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2016 » Сентябрь » 3 » Х1АЖИМУРАД ЩИВ?\nИнтернеталдасан, наибасул юбилеялъулал суратазда гъоркь гьев щив кколевилан ц1ехолел жакъаги камулел гьеч1елъул, гъоркьехун цойги нухалъ лъолеб буго наибасул бицунеб макъала.\nХунздерил Х1ажимурад (1816-1852 сс.) – «Аллагьасул хвалчен», «Халид бину Валид» ян жинде абулеб вук1арав, аваразул рагъул цевехъан, имам Шамилил ц1ар раг1арав наиб, Кавказалъул рагъул г1ахьалчи, Хунзахъа вахъарав, Аваразул ханзабазул рахьдал вац. Гьеб гуребги, Лев Толстоясул цого ц1аралъул къисаялъул бах1арчилъунги кколаан гьев.\nБаянаб буго гьесул к1удадаби Асланбекица ва Г1усманил Х1ажияс, эмен Гьит1инамух1амадица, вац Г1усманица, яцалъ, вацг1алзабаз ва цинаг1алзабаз, Х1ажимурадил тухум «Тавулаз» ва гьесул гьанжесел наслабаз г1умру Хунзахъ гьабулеб бук1араблъи ва жакъаги бугеблъи.\nХ1ажимурадил эбел-эмен рук1ана эркенал узденал, гьесул эбел йик1ана ханзабазул васазул рахьдал эбеллъун. Х1ажимурадги гьесул к1удияв вац Г1усманги рук1ана ханалъул васазул кьерилалги. Гьедин бук1иналъ, гьезул цоцаздехун бук1ана щулияб божа-рокьиги. Ханзабазулгун бугеб гьоркьоблъиялъ Х1ажимурадил г1амал-хасияталъе асар гьабич1ого хут1уларо.\nХ1ажимурадил лъимерлъи ккана бит1ун Кавказалъул рагъ байбихьараб заманалде. Х1ажимурадие хасиятаблъун бук1ана кинал ругониги зах1малъабазукьа х1инкъунгут1и, рак1 къвак1и, бах1арчилъи, рес къот1араб, щиб гьабилебали лъалареб ах1вал-х1алалдаса хехго бит1араб ва къокъаб нух батизе бажари.\nХ1ажимурадил машгьурлъи байбихьана 1834 соналъ, гьесги вац Г1усманицаги ханалъул васал ч1варалъухъ рец1ел босиялдасан. Россиялъул рахъалда Х1ажимурад г1ахьаллъана Х1амзатил бак1алда тарав Шамил имамасде данде гьарулел рагъулал тунка-г1усиязда. Бихьизабураб бах1арчилъиялъухъ Х1ажимурадие офицерлъиялъул чинги кьола.\n1840 соналъ Х1ажимурадиде Шамил имамасулгун балъгоял гьоркьорлъабазда вугилан г1айибги г1унт1изабун, генерал Клюгенаул буюрухъалда рекъон, туснахъги гьавун, гьев Темир-хан-Шураве вит1ула. Гьев щвезавизе рит1арал к1иявго чиги цадахъ ц1ан, кьурул раг1алдасан бугеб сухъмахъалдасан унаго, гъоркье к1анц1ула Х1ажимурад. Цадахъ рук1аразда т1адги ккун, г1иц1го бох бекун гурони т1ок1аб къварилъи кколаро гьесие. Гьеб заманалдаса нахъе, Шамил имамасги т1амун, киналго маг1арулазул росабазул наиблъун вук1ана Х1ажимурад. 10 соналъ имамасул кваранаб кверлъун вук1ана гьев. Гьел соназ Х1ажимурадил бет1ерлъиялда гъоркь гьарурал бах1арчиял чабхъеназ гьесул ц1ар кибго машгьурлъана. Х1ажимурадиде абулеб бук1ун буго «вихьуларевилан». Х1ажимурад вач1ине бегьулеб бак1алде, г1урус армиялъул нухмалъиялъ гьесде данде бищун къуватал, т1аса рищарал рагъухъабазул къокъаби рехулаан. Х1ажимурадица чабхъенал гьарулаан давлаялъе г1оло гуребги, рец1ел босизелъунги. Давлаялъул бут1а гьес кидаго бесдалазе ва къоролзабазе бикьулаан. Имамасул рагъухъабазда гьоркьов Х1ажимурад вук1ана бищунго цевет1уравлъун. Гьесул къвак1иялъгун бах1арчилъиялъ Дагъистанги Чачанги х1айран гьарун рук1ана. Гьесул багьадурлъиялъул ц1ар т1олабго Кавказалдаги Россиялдаги т1ибит1ун бук1ана.\n1851 соналъ имамасдаги Х1ажимурадидаги гьоркьоб ккараб даг1ба сабаблъун, имамасул буюрухъалдалъун Х1ажимурадил хъизан-лъимал асир гьарула. Х1ажимурадги имамасдаса нахъеги ун, Бакьагьеч1ив ч1ола.\nТ1адвуссун маг1арухъе ине х1ал бихьулаго, Азербайджаналъул Кахи районалъул Онджалы росда аск1об хадур лъугьарал хъазахъазул ва милициялъул чанго нухалъ ц1ик1к1араб къуватгун ккараб рагъулъ Х1ажимурад ч1вала. Кавказалъул ц1ар раг1арав бах1арчи хвана гъвет1ги ккун. Гьесул къаркъалаялда сверун г1одор ккун рук1ана цох1о Х1ажимурадица ч1варав 17 тушманги. Х1ажимурадил хоб лъугьана зияратлъун.\n«Х1ажимурад вук1ана рагъуе г1орхъолъа ун т1ок1 борч1араб махщел-гьунар Бет1ергьанасго кьурав чи. Бищун къвак1арал бах1арзазулги бах1арчи вук1анин Х1ажимурадилан аби ккола гьесул х1акъалъулъ щибго жо абич1олъи. Х1ажимурадил х1инкъи гьеч1олъи бук1ана Кавказалъецин г1адатияб гуреб, г1ажаиблъилъун. Гьев вук1ана чол рек1аразул х1икматав цевехъан. Тушманасда хадув г1унт1арав, зах1малъабаздаса ворч1изе бажарулев, гьужумазулъ нахъекъай гьеч1ев, нахъе къалаго лъиданиги жинда хадув гъезе, лъиданиги кквезе к1оларев. Рук1ана заманал гьев багьадурас князь Аргубинский – Долгоруков ва князь М. С. Воронцов г1адал ц1одорал полководцал бакараб ц1адут1а бугеб боркьараб къанит1а т1ад г1адин гьел ч1езаруралги. Гьев бергьараб гьунаралъул г1алхулав цогидаб армиялде вачаниги – французазул армиялде ялъуни дагьабги лъик1аб Мольткел армиялде, Европаялъул бокьараб армиялде вачаниги, киве кканиги Х1ажимурад вук1ине вук1ана х1инкъи-къай гьеч1ев тулакав рагъухъанлъун ва чол рек1аразул бищун лъик1ав командирлъун».\nА. Зиссерманил хъвай-хъваг1аяздаса.


Насраниязул тӀахьазул состав батӀи-батӀияб буго. Масала, протестантазул къануналда 66 тӀехь буго, ХӀабаши православнияб килисаялъул - 81 тӀехь. Насраниязул инжилалъул тӀоцебесеб бутӀа ккола — НекӀсияб Завет — гьебги буго цодагьаб хиса-баси гьабураб 39 тӀехьалда бикьараб дандбакӀари. Рev-католик килисаялъ ва Машрикъияб насраниялъ гьединго некӀсияб заветалда жубала второканоническиял тӀахьал. КӀиабилеб бутӀа буго — ЦӀияб Завет — 27 тӀехьалъул: 4 къануниял Евангелиял ва ХӀавариюназул хӀалтӀаби, 21 хӀавариюназул кагъталб, гьединго Иоанн Богословасул вахӀью. (жеги цӀализе…)\nБолтон аббатстваялъул хутӀелал. XII гӀасруялъул моностырь шималияб Йоркширалда, Англия\n«ГӀелму дин гьечӀого рекъаб жо буго, гӀелму гьечӀого дин — бeццаб» — Альберт Эйнштейнил кӀиго цоцалазе данде кколареб хӀужа жаниб бугеб цитата, жиб-жияс жиндир рахъалъе хӀужалъун бачунеб.\nАнлъбукӀинаб цӀва (сураталда - "Давидил цӀва") жугьутӀ диналда гьоркьохъел гӀасрабаз гурони бачӀинчӀо, кин бугониги гьеб ишара кинацаго хӀалтӀизабула, мажгитазда жаниб цин батизе кӀола.\nДунялалда бищун кӀудияб гьатӀаналда жанив 100 азар чи гьуна.\nСагӀаталда жаниб румазул лъимералде раккизе рачӀунел рукӀун руго анцӀго хъанч.\nИслам буго жакъа-къоялда бищунго хех дунялалда тӀибитӀун унеб дин. Цо-цо хӀисабазда рекъон, 2030 соналъ гьеб букӀизе буго тӀоцебесеб бакӀалда.\nБищунго некӀсияб Библиялъул текст — Синаялъул кодекс — совет-хӀукуматалъ КӀудибритӀаниялъе ричана 100 000 £ гӀарцулги босун.\n«Кинабго жо киназулго» абураб ахӀи коммунистазул гуребги гуттеритазулги букӀун буго.\nЦо-цо баяназда рекъон, христианлъиялъул бищунго божарал гӀадамал цӀикӀкӀараб заман букӀун буго 1914 сон.\nБосараб бакӀ — «https://av.bywiki.com/w/index.php?title=Портал:Дин&oldid=60765»\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 06:56, 11 Август 2015.


Динияб хIаракатчилъи - хвалил гIилла\n15 сентябралда Гъизляралда ГIабдула Гаппаев чIваялъе аслияб гIилла гьев «Союз справедливых» абураб жамгIияб гIуцIиялъул гIахьалчи вукIин бугилан рикIкIунеб буго гьесул сверухълъиялъ. ГьатIан къоялъул сардилъ Гъизляралда жиндирго рукъалда аскIове щолелъуб щалали лъаларел чагIаз чIвана 37 сон барав ГIабдула Гаппаев.\nЧIварасул гьалмагъ Билал МухIамадовас «Эркенлъи» радиоялъе бицана Гапаевасул чорходаса 25 автоматалъул гулла бахъанилан, гьесда тIадекIанцIи гьабуралги лъиданиги рихьичIого тIурун рорчIун ругилан.\nБилал МухIамадов: «Гьев чIвана гьатIан къоялъул сардилъ II тIубалеб гIадаб мехалда. Гьаракь рагIун къватIирехун рахъарал гIадамазда гьев минабазда гьоркьосан бугеб цIакъ чIедераб бакIалда ватун вуго. Нижер пикруялда рекъон кIиго чияс цебесанги нахъасангицин речIчIун батизе бегьула гьесда гьеб бакIалда гьоркьовги къазавун. Ургьи-мес тIу-тIун балел гулби хIалтIизарун рукIун ратилин ккола дида такъсирчагIаз, щай гурелъул гьесул рукIана цIакъго-цIакъ чIахIиял ругънал. ЧIаго хутIулареблъи бичIчIулеб букIана. АхIун хадуб хехго тIаде щвараб хехаб кумекалъул автомобилалъ азарханаялде вачун щун вахъиналде хвана гьев. Лъица гьев чIваравалиги щибха лъалеб. Гьеб кватIараб ригьалда къватIир гIадамалги рукIун гьечIо, кьвагьи рагIун тIаде щвараздаги лъица речIчIарабали бихьун гьечIо»\nГIабдула Гаппаевасул сверухълъиялъ бицухъе гьев вукIун вуго лъикIав исламияв гIалимчи. Гьесухъе кумек гьарун, малъа-хъваязда хадурги гIемерчи хьвадуанин, гIадамазда гьоркьов къадру бугев чи вукIанин гьевилан абулеб буго гьалмагъзабаз. Гьезул рагIабазда рекъон Гаппаев чIваялъе аслияб гIиллалъун буго гьесул динияб ва жамгIияб хIаракатчилъи. ЧIварав вукIун вуго бусурбабазул ихтиярал цIунулеб ва гьезие кумек гьабулеб «Союз Справедливых» абураб жамгIияб гIуцIиялъул бетIерасул гьудуллъун, кумекчилъун ва гIакълучилъун.\nБилал МухIамадов: «Гьес цIакъ кIудияб кумек гьабулаан «Союз справедливых» абураб нижер жамгIияб гIуцIиялъе. Гьанже туснахъ гьавун вугев гьеб гIуцIиялъул нухмалъулев МухIамад Карташовасулги цIакъ кIудияв гьудулги вукIана гьев. Гьев чIваялъе гIилла цохIо нижер жамгIияб идараялъе гьабулеб кумекги гьесул хIаракатчилъиги гурони дида бихьуларо. Ниж данде кколарезул тIубараб армия бугелъулха. Киназго адаб гьабулев гIадамаз гIинтIамулев, лъикIаб гIелму бугев чилъун рикIкIунаан ГIабдула. Гьес киданиги изнугьечIого яргъид гIуцIаразул рахъ кколароан. Кидаго ислам яргъица тIибитIизабуларин вукIунаан бицунев. Ракълидалъун тIуразаризе кколин киналго дандеккунгутIиялин бицунаан, малъулаан гьес.\nГьедин букIаниги дида гьес чанцIулго бицун букIана жив къуваталъул идарабаз гьоркьоса къотIичIого ахIулев вугин. Рокъоре рачIунги рахIат толеб гьечIин гьезилан. Хасго гIемер ахIи-хIур бахъинабураб исламалъул байрахъалги рорхун Гъизляралда букIараб бертадаса хадуб цIакъго гIемер рахIат хвей гьабулеб бугин жиндие къуваталъул идарабазилан абун букIана гьес. БатIи-батIияб къагIидаялъ хIинкъалаби кьолел ругин гьез жиндие. Доб берталъ ккараб ахIи-хIуралъул хIасилалда нижер гIолохъаби рухун, инжит гьарун вукIана, къуваталъул идарабазул вакилзабаз. Чангиял туснахъги гьаруна. Гьеб кинабго нижеда данде ургъунго гьабун букIинги лъала. Гьедин гьел хIинкъун рукIун ратилана ниж рецIел босизе лъугьинилан. ГIабдуладаги абулеб букIун буго гьел къуваталъул идарабазул вакилзабаз нуж рецIел босизе лъугьани, киналго тIагIинаризе ругин, бищун цебе дудасанги байбихьилилан»\nДагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъ ГIабдула Гапаев чIваялда хурхун рагьун буго такъсиргьабиялъул иш. «Эркенлъи» радиоялъе кьурал баяназда рекъон гьев чIваялъе гIайибиял ралагьизе хасал цIе-рехалъул тадбирал тIоритIулел руго. ЧIварасе хIинкъалаби кьолел рукIанин къуваталъул идарабазул хIалтIухъабазин абураб информацияги мекъи бугин лъазабулеб буго гьез.


ВатIаналъул цояб квералъ кьурал шапакъатал цогиялъ рахъана\nИсана 15 февралалда тIубала 26 сон Афгъанистаналдаса советиял аскарал нахъе рачаралдаса. Амма гьенир гIахьаллъарал цо-цоял жегиги къеркьолел ругин абизе бегьула, цоял унтабигун, цогиял социалиял проблемабигун. Вуго гьезда гьоркьов жиндир интернационалияб борч тIубалаго щварал пачалихъиял шапакъатал ракълилаб заманаялда низам цIунулез рахъун арав чиги. Гьев ккола Унсоколо мухъалъул Майданское-Зирани росулъа МухIамадгIалиев ХIасан. Гьесул рокъоса гьел шапакъатал ун руго 2014 соналъул июлалда росулъ хасаб операция тIобитIулаго.\n2014 соналъул анлъабилеб июлалда Унсоколо мухъалъул Майданское-Зирани росулъ хасаб операцияги тIобитIун МухIамадгIалиев ХIасанил мина жагъал гьабуна. РечIчIараб жоялъ бакI-бакIалъа кьватI-кьватIизабун буго мина-карталъул кьучIги, гуллбуз рорлъ-рорлъун ран руго къадал-нуцIбиги, рагьтIа букIараб автомобильги, гъурун буго рокъоб хIалтIизабулеб къайиги. Гьеб мехалъ низам цIунулез росун аралдаса тIокIалъ нахъе щун гьечIо 1983-85 соназда Афгъанистаналда вагъулаго ХIасание щварал шапакъаталги.\nГьедин бащдаб лъагIалидаса цIикIкIун заман буго МухIамадгIалиев ХIасан киса-кивего хъвадарулев, гIарзагъунев вугелдаса, амма хIасил кколеб гьечIо.\n2014 соналъул анлъабилеб июлалда низам цIунулез терроралда дандечIун хасаб операция тIобитIун буго Майданское-Зирани росулъ, амма аслияб кьаби щун буго МухIамадгIалиев ХIасанил мина бугеб авалалда.\nМухIамадгIалиев ХIасан: «Дун вугеб къотIноб байбихьана гьел чагIаз гьеб операция. Дида рагъ бихьунги букIана. Дица гьезда абуна дир рокъор гIисинал лъималги руго, нужеца гьабулеб бугеб щибан. Дихъ гIенеккулев чиги вахъинчIо. Гьеб мехалъ дун ана низам цIунулезул штабалде. ГIезегIан заман гьенибги бана».\nНизам цIунулез сан гьабун гьечIо Афгъанистаналда вагъулаго ХIасание щварал шапакъатазулги.\nРосун арал шапакъатазул кагътал\nМухIамадгIалиев ХIасан: «Чемоданалда жаниса росун ана гъоз гьел».\nХасаб операциялдаса ХIасанил разилъи гьечIолъи бихьидал, низам цIунулез гьесда ракIалде щвезабун буго гьев живгоги Афгъанистаналда вагъулев вукIараблъи.\nМухIамадгIалиев ХIасан: «Рагъ бихьарав чи вугила мун, щайила дандечIолев гьадинал чагIи анир ругеб мехалъ. Гьеб мехалда дица абунаха гьединал чагIи гьанир ругеб мехалда хIалтIи батIияб куцалда гьабулин – лъабго разведчикас гьабизе бегьулин гьеб. Нужеца гIадин речIчIулеб-кьвагьулеб гIадат букIунарин гьал гIадамалги гьанир гIумру гьабун ругеб мехалда. Ракълилал чагIазе кьолеб гIакъуба щибин нуецайин абуна дица гьезда. Нужер хIалтIухъан вукIарабни бихьизабилаанин дица кин гьеб гьабизе кколебани. Республикаялъул бетIерасухъеги хъван букIана дица гьелъул хIакъалъулъ – кьучIде щвезегIан рукъги бугин кьватIун. Жакъа гьаб рокъоб гIумру гьабун бажаруларин абураб документ кьолеб гьечIо дихъе экспертизаялъ».\nУнсоколо мухъалда гIемер тIоритIула низам цIунулез гьединал тадбирал. Амма гIадамаз къанагIатги тIалаб гьабуларо кьвагьа-гIанхъи ккун жагъаллъарал минабазухъ рецIалил гIарац. ТIалаб гьабуниги, захIмат букIуна гьезие гьеб щвезе. Масала, чанго соналъ цебе Гъизилюрталда ккана гьединаб хIужа. ГIемертIалаяб минаялде кьвагьдон чIвана гьенир жанир рахчарал изну гьечIого яргъид гIуцIарал гIадамал. Амма хIукуматалъ къачIачIого тана мадугьалзабазул рукъзабазе ккараб зарал. Цинги цо мадугьал киса-кивего гIарзахъдизе лъугьиндал, документазда хъван батун букIана гьеб минаялъуб тIобитIунгицин букIинчIин хасаб операцияйилан.\nГьанибго мисал бачине бегьула хIукуматалъ рецIалил гIарац щвезе кколин рикIкIарал минабиги. ЦIияб соналда цебе Дагъистаналъул гIорхъолъа рорчIарал ахIвал-хIалазул министерлъиялъ рикIкIана Унсоколо мухъалъул Временное росулъ бугеб 52 мина биххизабизе кколин, гурони гьениб жаниб гIумру гьабун бажаруларин. Амма гьелдаго цадахъ гIадамал рази гьечIо жидее кьолеб бугеб рецIалил гIарцуда. Гьелъухъ жидее рокъоб лъезе цохIо шкаф гурони щоларила.\nВатIалъул цояб квералъ кьурал шапакъатал цогиялъ рахъана


Пулав » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nНужеда дун кидаго адабияталъулги, маданияталъулги, лъалеб гьечIеб мацIалъулги, щолеб гьечIеб тарбиялъулги, къваригIунго гьечIел учительзабазулги, биххун инеб бугеб миллаталъулги ургъалида йикIуней чIужу йигин ккун батилаха... Цо-цо квенгиха дица гьабулеб.\nЖакъа лъана перги буссун пулав гьабизе. ЖакъалъагIан дица гьабулеб жо "гьергун гьулав" букIун буго.\nДун ун йикIана дирго инсул вацгIал МухIамадзагьидитIе яккизе бекьечIдерил хъутаналде. Гьениб дида цебе лъуна гIажаибго тIагIамаб пулав. - Йо, ТIавусай, "гьулав" цIакъаб букIанаха, - йилан абуна дица. - Дидаги Аштарханалде араб бакIалда цо гьалбадерил чIужуялъха эб гьабулеб куц малъараб. Гьелдаса нахъе дир пулав цIакъ беццулаха киназго, амма адинаб гьабизе киназдаго гуроха лъалеб, - илан цIарагI бакIаризе жуяна ай. - Дидаги малъежиха, ТIавусааай, - илан цIидасан остолада нахъа кIусана дун. Бигьаго тIаса йичIулей гIадай жо гьечIилан ккун батила... бицана гьелъ дида балъголъи.\nГьединал балъголъабазе цIакъайха дун йигей. Цо гIадамасда бицинчIо жеги.\nДун гьитIинаб мехалъ цо маргьу букIана, ханасда лълъар букIин лъарав далакица, хIехьезе кIвечIого, цо муцIцIи бижараб бакIалдеги ун, гьениб чучун бугила жиндирго ракI. Гьеб муцIцIидал лалу гьабун бугила вехьас ва гьеб пурабго кинабго балъголъи халкъалда рагIун бугилан....\nДида муцIцIи бижулеб бакIги лъаларо, казияталдагIаги хъвачIого хвезейищха дунги йикIиней. ГIенекке. Долъ малъухъе дицаго гьабураб куц бицинин.\nЦин хъазминибе тIола нах ва бежула гье... гуро, пер. ЛъикIго гьеб бежигун гьелда гъорлъ бежула гьан. Гьан бежун бахъинегIан доб нилъер пер биун тIагIун ун гьоцIо гIадаб жоялде сверула. Гьелда гъорлъ бежулаха хадуб ламадурги (бищун цIакъаб кIахъиязул букIунеб рагIула).\nЦIам, цIакъал махIазул ххурдул, пилпил, тIаде-гъоркье гьарулел жал гьарун рахъарабго, бала пиринчIги ва тIаде тIола гьалараб лъим яги гьагIу. Гьебги гIемер букIине бегьуларо. Цо истакан пиринчIалъе, цо исаканги бащадаб лъим гIола. Чан минуталдасан эб белъунебали дида лъаларо. Дун, гIодобе биччараб цIадутIа бугеб хъазминибе яккана I0-I5 минуталдасан ва хIалбихьана. Жеги цо тIубанго белъун бугодай гьечIодайилан ккарабго, хантIан нахъеги босун, рас течIого пулав типсиялъубе чIвана ва цодагьаб гьочххизабуна...\nМммммм, гьулав... уъ, пулав гуроха - гьоцIо! Доб тIоцебего нилъеца гьабураб порол гьацIулъ жиб-жиб пиринчIул мугьги чвердон, чехь унтарай бикацаги кунеб гIадаб гIажаибго тIагIамаб пулав лъугьуна. ХIал бихьеха.\nЛъица малъарабин гьикъани, дидаго лъанинги абе.\nРажиги букIине кколеб батула цо киб букIаниги гьалда гъорлъ. Гьеб нахъойги ТIавусай йихьигун цIехела.


Цо санагIалъи бугеб гIадаб бакIалде щвараб мехалда гьеб автомобильги чIезабун низамцIунулез гьенир жанир рекIаразда документал рихьизарейилан лъазабун хадуб гьез жидерго автомобиль кьвагьизабунилан бицана «Эркенлъи» радиоялъулгун букIараб гара-чIвариялда Дагъистаналъул цIех-рехалъул идараялъул вакил Темирбеков Расулица.\nТемирбеков Расул: «Ахирисел баяназда рекъон гьеб кьвагьиялъул хIасилалда цо полициялъулав чIван вуго, цояв захIматго лъукъун вуго. Гьаб сагIат азарханаялде щвезавун вуго гьев, амма цIакъ захIматаб хIалалада вугин лъазабулеб буго тохтурзабаз.\nГьеб кьвагьи Сиртыч росдада цебесан унеб нухда ккана, аскIоса-гIебеде рукъзалги рукIун гьечIо гьенир, гьединлъидал лъиениги зарал ккун гьечIо тIокIаб.\nМухIканго кигIан къуваталъул кьвагьулеб алат гьеб автомобилалъуб букIарабали жеги чIезабун гьечIо. Амма нижер экспертаз абулеб буго дагьалдасан гьениб килограммниги тротилалъул букIун бугилан, щай гурелъул кьвагьиялъул кутакалъ гьеб автомобилаъул маркагицин чIезабун бажарулеб гьечIо.\nГьелъур щал рекIун рукIарали киб гурин, чан чи гьезул вукIаравали чIезабун бажарулеб хIал гьечIо гьабсагIат, кинабго щущазабун буго».\nГьеб кьвагьи ккелалда цебе талат къоялъул сардилъ Каспийскалдаги МахIачхъалаялдаги гьоркьоб нухазда гIадлубукIинабулеб полициялъул колонна кьвагьизабуна. Гьелъул хIасилалда цо низам цIунулев чIвана, кIигояв лъукъун вуго.\nПолициялъул цо посталдаса цойгидаб посталде ине рукIарал гьезул нухда лъун рукIун руго кьвагьулел жал, цIакъго къуватал алатал рукIун ругин гьел, амма полициялъулазул автомобилал цоцадаса батIа тIун рачIине рукIиналъ кIиго автомобиль гурони кьвагьун гьечIин лъазабулеб буго Дагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул пресс-хъулухъаз.\nГьезул баяназда рекъон полициялъул автоколонна кидаго цоцада цунгIадин ине букIунелъул, гIемерчиясе зарал гьабизе гIадин хIадурун рукIун руго гьел кьвагьулел жал. Гьаб нухалда цо автомобилал цере ун, цойгидал нахъхутIун гьезда бакьулъ букIараб «УРАЛ» ва «УАЗ» автомобилазе гурони зарал ккун гьечIо.\nГьеб кьвагьиялъул хIасилалда чIварал ва лъукъарал киналго полициялъулал Красноярскалдаса Дагъистаналде заманалъ хIалтIизе ритIун рачIарал рукIун руго.\nГьеб кьвагьи Шималияб Кавказалда бугеб жидер бутIаялъул вакилзабаз гьабунин абун гьеб такъсир жидедего тIаде босана Россиялда гьукъараб ДАГIШ экстремистияб идараялъ. Ахирисеб бащадаб лъагIалида жаниб Дагъистаналда ккарал такъсиразул гьез тIаде босараб ункъабилеб такъсир ккола гьеб автоколонна кьвагьизаби.\n15 февралалда Джемикент росдада аскIоб полициялъул посталда цебе автомобиль кьвагьизабиги, 30 декабралда Дербенталда Нарын-хъалаялде рачIарал туристазде кьвагьдейги гьез жидедего тIаде босун букIана.\nГьединго 2 сентябралда МухIарамкент мухъалда полицилъулазде тIадекIанцIи гьабунила жидецайиланги лъазабун букIана гьез, амма гьединаб такъсир ккеялъул хIакъалъулъ информация я бакIалъул гIадамаз я низам цIунулез тадсикъ гьабичIо.\nИсана соналда жаниб низам цIунулезде гьабураб анлъабилеб тIадекIанцIи буго гьеб.\nДагьал церегIан къояз Дагъистаналъул Халкъияб мажлисалъул данделъиялда республикаялъул жанисел ишазул министр МухIамадов ГIабдурашидица лъазабуна цересел саназго гIадин исанаги Дагъистан бищунго гIемер террористиял ишал кколеб регионлъун бугила Россиялдайилан.\nГьес сессиялда 2015 соналда полициялъ гьабураб хIалтIул хIисаб кьолаго абуна лъагIалида жаниб Дагъистаналда 42 терроризмалде дандечIараб низам лъазабун букIанилан. 103 изну гьечIого яргъидгIуцIаралги чIван руго, гьезда гьоркьор Имарат Кавказалъул бетIер ГIалиасхIаб Кебековги гьев хисарав Сулейманов МухIамадги руго, лъабго экстремистияб къокъа тIубан тIагIинабун буго. 543 чи ккун вуго.\nШималияб Кавказалдаго бищун гIемер Сириялда ДАГIШалъул кьерулъе рагъизе аразул къадарги дагъистаниязул буго, гьединазул 912 чи цIех-рехалде лъазавун вуго.


ХIакъикъаталдаги Парижалда 150-ялдасаги цIикIкIун чи гIумруялдаса ватIа гьабураб тIадекIанцIилъул жавабчилъи жиндего тIаде босана Россиялда гьукъараб «Исламияб пачалихъ» абураб экстремистияб гIуцIиялъ.\nЛъие къваригIун букIараб Франциялда гьабураб вахIшияб теракт? Гьеб суалалъе мухIканаб жаваб кьезе жакъа лъиданиги кIоларо. Амма информалатазда политологаз, журналистаз чIечIого загьир гьарулел руго жидерго версияби. Гьез киназго гIадин абулеб буго, балагьизе кколин лъие гьелдаса пайда букIине бегьулебалийин.\nГьединаб лъазаби къабул гьабулел информалатаз жидерго комментариязда абулеб буго, гьеб букIине бегьулин «Шарли Эбдо» журналъ карикатураби рахъиялдаса рецIел босиялдаса байбихьун «Исламияб Пачалихъ» гIуцIиялъул Ливиялда вукIарав лидер Абу Набиль чIвай бецIизабиялде щун галиян.\n«Аналитик» абураб сайталъул автораз абулеб буго, гьеб теракт данде кколеб батизе бегьулин жибго Франциялъул политикиял къуватазуз цоязецинин.\nГьезул пикруялда, Франциялда жаниб гьеб хIужжа жидеего пайдагун хIалтIизабизе рес буго жиндир рейтинг гIодобе ккарав президент Франсуа Олландил рахъ ккурал квагIазе.\nПарижалде гьабураб тIадекIанцIиялъ ресал рагьулел ругин улка тун къватIиб рагъулаб акция тIобитIизе. Гьениб щвараб гьитIинаб бергьенлъиялъ гьеб политикияб къуваталъе рес кьезе бегьулин политикияб сценаялда хадубги хутIизейин, рикIкIунеб буго гьез.\nФранциялъул кваранал политикиял къуватазеги, мисалалъе, Саркозил ва Ле Пенил партиязе рес шолеб буго гьединго политикиял очкаби щвезе, жидеца абулеб букIинчIищ, кинабго балагь бугин ГIагараб Машрикъалдаса ва Шималияб Африкаялдаса лъутIун рачIараздасайинги абун.\nЦингигийин абулеб буго автораз, рагъулал ва къуватиял структурабазеги рес щолеб буго улкаялъул талъиялдаса жидерго бюджетал цIикIкIинари тIалаб гьабизейин.\nЦо-цо информалатаз абулеб буго гьел терактаз Цолъарал Штатазеги шансал ракканин, Франция ГIагараб Машрикъалда унеб рагъда жиндирго гIахьаллъиялъи дагьалъги гIатIилъизабиялде ахIизейин.\nГьединаб пикру загьир гьабулел цо-цояз абулеб буго, Парижалда ккараб хIужжаялда хадубго Вашингтоналъ лъазабунин, гьеб тIолабго инсанияталде тIадекIанцIи кколин. Амма гьединалго вахIшиял, гIеме-гIемер гIадамал гIумруялдаса ратIа гьарурал лъагьа-бахъиял Сириялда, ГIиракъалда, добго Украиналда ккарал мехалда, гьединал лъазабиял Цолъарал Штатазул тIалъиялъ гьарун рукIинчIинин.\nГIагараб Машрикъалдасаги Шималияб Африкаялдасаги мигрантал рачIиналде данде чIун ругел Европаялъул кваранал партиязги пайда босизе буго гьеб лъугьа-бахъиналдаса, цо-цо экспертазул пикруялда. Гьез Франциялъул мисал бачун хIинкъизаризе руго жидерго улкабазул гражданал. Цадахъго гIамал гьабизе буго, гьединал хIинкъияздаса нилъго цIунизе бажарулеб къуват улкаялда жидер партия кколин, абураб пикру рищарухъабазулъ щулалъизабизейин, рикIкIунеб буго гьез.\nАмма информалазда гьелъул бицунаго, цIакъ гIемер кIвар буссинабулеб буго Россиялде.\nБищунго кIудияб пайда гьеб лъугьа-бахъиналдаса бугин Москваялъейин, абулеб буго гIемерисел экспертаз.\nДобго «Аналитик» сайталъ хъвалеб буго, Москваялъул Рагъулалгун космикиял къуватал Сириялъул рагъде гъорлъе лъугьараб мехалда, гIемерисез рикIкIунеб букIанин, Россия терактазулъ къазе бугин, гьенир бидулал гIорал рукIине ругин.\nГьенже Парижалде гьабураб тIадекIанцIиялда хадуб, гIемерисезул риторикаялъул хасият хисанин. Гьанже Москваялъул пропагандистазе ресал щванин, нуж нужедего балагьейийин, нужер къватIазда гурищин гIадамал гъурулел ругин, абизейин.\nG20 саммиталда гьоркьоб лъурал аслиял суалал рукIана Франциялда лъугьа-бахъараб ва террроризмалде дандечIеялъул мурадалда цолъизе къварагIелалъул. Гьениб бищунго машгьурав гIахьалчIи вукIанин, Россиялъул президент Владимир Путинин, рикIкIунеб буго гIемерисел информалатаз.\nПарижалъул теракталъул фоналда Путинил каламалъе хасаб кIвар кьун буго гьеб данделъиялъул гIахьалал рахъаз ва информалатаз. Цо-цо экспертазул пикруялда, гьеб ахIвал-хIалалъ ГIагараб Машрикъалда Россиялъ жибго лъикIаб лъугьун тIобитIулеб рагъулаб асаралъе кьезехъе буго легитимияб хасият. Магърибалъул информалатазул цояз кIвар буссинабулеб буго, тероризмалде данде чIеялъул ишалда цолъиялъул къварагIелалъул бицунаго, Путиница Магърибалда тункизабичIого толарин гьеб цебего гьабизе кколеб гали букIанинги абун.\nВладимир Путин: «Ахирисел вахIшиял лъугьа-бахъиназ, хасго Франциялда ккаралъ, нилъ ккезарулел ругин, терроризмалде данде къеркьеялъул ишалда цолъиялде. Гьебни цебего гьабизеги кколеб букIана».\nРоссиялъул политолог ва ЖамгIияб Палатаялъул гIахьалчи Сергей Марковасни, Франциялда ккараб теракт щаялиго рехсолеб буго Украиналда бугеб ахIвал-хисизабиялъе багньана хIисабалда.\nТеракт гьабун хадубго гьес, Фейсбукалда бахъараб посталда хъвалеб буго, Парижалда 150 чяисул гIумру бахъараб терактазул серия кколин Исламияб пачалихъалъ къисас босиялъе гьабураб галиян. БецIизабулеб бугин халкъалдаги пачалихъалдаги, Сириялда рагъулал авиациялъ щвезабураб кьабийин. Гьадинлъидал къваригIараб жо кколин, Москваялда хIинкъигьечIолъи щулалъизабизе Россия, Цолъарал Штатал ва Франция «Исламияб пачалихъ» Сириялда, ГIиракъалда ва Ливиялда цадахъ лъугьун тагIинабизе кколин.\nНахъ тIамичIого чIезабизе кколин Украиналъе гIоло Россиялдаги Магърибалдаги гьоркьоб загьирлъулеб жахIжда. Гьениб Хунта хисизе кколин техникияб хIукуматалъин, хисисзабизе кколин Конституцияйин, цIиял эркенал рищиял тIоритIизе кколин.\nТуркиялъул полициялъ дагъистанияй ялагьулей йиго\nЦарнаевасул адвокатаз гьарулеб буго гьесул ишалъул хал цIидасан гьабизе\nЖеги 3 чи гIумруялдаса ватIалъана Анкараялда букIараб теракталъул хIасилалда


Лебалав ГIалигъалбацI | Сайт села Арадерих\nАвтор: admin, 14 Сен 2011 • 01:55 • 7626 просмотров 1 отзыв\nГIалимзабиги рагъухъабиги гурелги гьитIинабго Гьарадирихъ росулъ цебе заманаялда рукIун руго цIакъ лебалал, гугаризе ва цойгидал гьунаразе машгьурал гIадамалги. Гьединал гIадамазде жакъад спортсменал яги альпинисталин абилаан ва амма умумузул биценалда рекъон къоабилеб гIасруялъул тIоцебесеб бащалъиялда Гьарадирихъ (Цебе Хунзахъ гьанже Гумбет районалъул росо) рукIун руго ГIалигъалбацIги Алучги абун кIигоял.\nБицен буго гьел Сагъри абулеб бакIалъан , (МахIачхъала-Болъихъ машинабазул нухда батулеб кьодухъ бакI) бахъун ретIел ботIродаги бухьун, хъатикь кIиго тIилги ккун гIоролъе лъугьунаанила , льарагIльиялде ине хIажат ккараб мехалъ. ГIоролъан къватIире рахъунаанила Гелбахъалде шваралго (Гъизилюрт районалъул росо бугеб бакI) сапар къокъги гьабун.\nГьединго бицен буго цо нухалъ Игьалиб (Гумбет районалъул росо) кIудияб байрам букIанилан. Сверухъ ругел росабалъа гIемерал гьунарчагIи ва махщелчагIи данделъун руго гьенир. Гьенивего вачIун вуго Унсоколоса (Дагъистаналъул райцентрабазул цояб) цIар арав гугарухъан ЦахъахIил абурав чиги. Рахъсидаги ван вачун вачIунев гIадат букIун буго гьесул. Гьесулъе речIизе бокьарав вахъаян амру гьабун буго цадахъ рукIараз. Гьесул кутакаб къуватги речIизе махшелги букIин лъалел гIадамаз шибго жаваб гьабун гьечIо. Гьеб мехаль цадахъ рукIарал росоцояз нахъегIан кьерда чIун вукIарав ГIалигъалбацI цеве цун вуго мун вахъаянги абулаго. Шибго тина-хьина гьабичIого гьес вахъун цевегун ЦахъахIилил габурги ккун, хъат бай абулеб гугарухъабазул хассаб махшалидасан пайдаги босун, гьесда наку гIодоб цвезабун буго. Гьеб бергьенлъилъун рикIкIунебги букIун буго.\nГьелдаса заманго инелде ГIалигъалбацI Шураве (Буйнакск шагьар) ккун вуго цо хIажаталъ. Гьенив базаралда гьасда данд чIван вуго хIанбалиявлъун (грузчиклъун) хIалтIила вукIарав ЦахъахIил. Гьес гьав вихьаравго жинда хадув вилъаян абун буго ГIалигъалбацIида. Хабар калам гьабичIого цеве ЦахъахIилги хаду гьавги шун руго цо ашбазалда (столовая) цере. Жанивги вачун Унсоколосес заказ гьабун буго гьасие микьго “первыйги” микьго “второйги”. АскIор рукIараздаги абун буго гьав Гьарадирихъа ГIалигъалбацI гурони жиндикьа речIун бергьарав чи ккечIин. Гьасдаги абун буго дуца гьаб квен лъугIизегIан кванай абун. ГIалигъалбацIицаги велъун абун буго дир къвачIинуб гьеб лъезе бакI гIоларин цадахъ кваназе рачIаян. Гьедин гьабунги буго. АлхIамдулиллагьги лъун буго квералги рачун ратIалъунги руго.\nМетки: Арадерих, Гумбет, Дагестан, единобоства, Игали, Сагри, Сайт села Арадерих, Хъатбай\nПредыдущая страницаНеизвестный Расул Следующая страницаХIуржу - "Озеровещь"\nВидать крутые были парни!


«Культура» каналданул журналистал – Лаккуй |\nКультура, Лакрал райондалия\n«Культура» каналданул журналистал – Лаккуй\nВай гьантрай Ккуллал ва Лакрал районнай зий бур Аьрасатнал «Культура» телеканалданул журналистал, «Земля людей» тIисса проектрал лагрулийсса киносурат ласлай. Продюсер Анна Коряковцевал бусласимунийн бувну, проект Дагъусттаннай зий хьуну дур ххюра шин.\nЛаккуйнсса вайннал аьрххилул мурад бур лакрал миллатрал аслийсса магьирлугъ хIакьинусса кьининийн ци даражалийн дирну дуссарив ккаккан бан. Цалчинсса кьини съемкарду дуллалисса бригада бувкIун бия Хъусрахьхьун – Ккуллал райондалий балайчитурал кулпатшиврий цIа ларгсса журналист, шаэр, музыкант Чанкура КьурбанмахIаммадовлул ужагърайн.\nВанал кулпат Шагьсалан чIярусса шиннардий зий буссия шяраваллил магьирлугърал къатлуву. Душру Зарият, Зарипат ва Зулфият хьхьичIунсса гьурттучиталъя школалул ва шяраваллил художествалул самодеятельностьрал. Зарият хIакьину зий бур Дагъусттаннал паччахIлугърал опералул театрдануву, Зулфият зий бур шяраваллил магьирлугърал къатлуву. Чанкурал музыкалул инструмент канил къабувгьуну хьуссия 12 шин, ца акъа акъасса арс Шамил 39 шинаву оьрмулуцIа хьуния шинай.\n— Коллега хIисаврай, жул хIурматран цIунилгу музыкалул инструментгу канил бувгьуну, балай увкунни Чанкура Рамазановичлул. Жу мунайн хъунмасса барчаллагьрай буру. Му тIурча, жуйн барчаллагьрай ур, зу сававну ттул ужагърайн балай зана бивкIссар тIий. Вай мукъурттил жул чурххавун зурзу бувтунни, — тIий бур Анна Коряковцева.\nХъиривмур кьини журналистал бувкIуна Гъумукун. Бивуна Гъумучиял Хъун мизитравун, хьунабавкьунни мизитрал имамнащал. Лавсунни нюжмаркьинисса Рузман чак бавриясса сюжетгу. Муния махъ хьунабавкьунни Лакрал райондалул магьирлугърал зузалтращал, халкьуннал балайрду чичин. Ялагу вайннал пикри бия лакрал аслийсса сянатну хьусса заргалшиврия кIул бан, хIакьину Гъумук ливчIсса арцу-мусил усттартуращал хьунабавкьуну, миннаягу сюжет ласунсса. Журналистуран бавну, кIулну бия ЦIувкIуллал цIанихсса пагьламантураягу. КIиккунгу биян кьасттирай бия.\nГихунмайгу, жула коллегахъал даву ссайн дирну дурив хъирив бивзун, жу ялунмайгу бусанну буккултрахь.\nПредыдущая записьГьуртту хьун рязи хьума — ххув хьумариСледующая записьЭкономикалул шаттирду


Работа и вакансии в Дыган Александр Зиновьевич в Запорожье на RabotaPlus\nРабота в Украине→Компании→Работа и вакансии в Дыган Александр Зиновьевич в Запорожье на RabotaPlusДыган Александр ЗиновьевичНа сайте с 22 Марта 2016 Проверено Заблокирована АгентствоОписание компании\nЛицензия АВ № 585024 от 05.10.11 выдана Министерством социальной политики Украины.Контактная информацияАдрес:ЗапорожьеТелефон:+38 (066) 974-77-43+38 (093) 378-20-88+38 (068) 182-50-99Контактное лицо:ВячеславВакансии в Дыган Александр ЗиновьевичВодитель в Польшу•35 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряШахтер в Польшу•21 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряСварщик в Польшу•30 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряКондитер в Польшу•18 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряАвтомеханик в Польшу•20 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряВодитель С., D, Е в Польшу•30 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряАрматурщики - Опалубщики в Словакию•35 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряРазнорабочие на завод полуфабрикатов в Польшу•15 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряАрматурщики в Польшу•20 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряРазнорабочие на упаковку лосося•16 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряРазнорабочие на молокозавод в Польшу•16 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряРабочий на куринный мясокомбинат в Польшу•16 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряКаменщик в Польшу•25 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряСлесарь в Польшу•18 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряАрматурщики – Бетонщики в Польшу•25 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряВоеводческое приглашение в Польшу оптом•500 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряТокарь в Польшу•18 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряУкладчик брусчатки в Польшу•20 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряШвея в Польшу•15 000 грн. + %Запорожье•16 ЯнваряГипсокартонщики в Польшу•25 000 грн. + %Запорожье•16 Января


ДРялъул лъай кьеялъул министрасул ишал тIуралев ЯхIя Бучаевас «Дагъистаналъул правда» газеталъул редакциялда тIобитIана прессконференция. Гьениб бицана лъай кьеялъул идарабазда пашманал лъугьа-бахъинал ккунгутIиялъул мурадалда цIалдохъабазе тарбия кьеялъул рахъалъ гьаризе кколел тадбиразул хIакъалъулъ. Гьединаб данделъи тIобитIиялъе гIилла ккана МахIачхъалаялъул №51 лицеялда ккараб пашманаб лъугьа-бахъин. Гьелдаса хадуб, ДРя лъул бетIер Сергей Меликовасул тIадкъаялда рекъон, гIуцIун букIана ведомствабазда гьоркьосеб пачалихъияб комиссия. Гьелъ цIех-рех гьабуна цIалдохъабазда гьоркьоб рекъечIел ишал ккеялъе рукIарал гIиллабазулги, гьелъулъ школалъул педагогазги психологазги гьа- булеб букIараб хIалтIулги, тарбия кьеялъул рахъалъ цIалдохъабазул эбел-инсул букIараб хIаракаталъулги. Комиссиялъ тIобитIана дан- делъиги. Гьенире ахIун рукIана батIи-батIиял ведомствабазулгун жамгIиял гIуцIабазул ва идарабазул вакилзаби. Гьеб данделъиялда хIадурана ва къабул гьаруна республикаялъул школазда тарбия кьеялъул хIалтIи гIуцIиялъул рахъалъ малъа-хъваялги.\nЯхIя Бучаевас абуна пачали хъияб комиссиялъул данделъиялда хIукму гьабунин Психологиябгун педагогияб ва медицинаялъулгун социалияб кумекалъул центр ра- гьизе (ЦППМСП). «Гьединаб центр гьечIеб кIиго регион буго РФялда. Гьезда гьоркьоб Дагъи станги. Центр рагьизе буго Ума МуртузгIалиевалъул цIаралда бугеб Республикаялъул социалиябгун захIматалъулаб адаптациялъул ва профориентациялъул централъул кьучIалда. Централда кумек гьабизе буго захIматаб хIалалде ккарал, тарбия кьеялъулъ «жагъ аллъи» борчIарал лъималазеги, цIалдохъабазул эбел-инсуеги, школазул психологазегун социалиял педагогазеги.\nГьелде тIадеги, комиссиялъ хIадурана лъай кьеялъул идарабазул нухмалъулезул аттестация гьаби ялъул рахъалъ цогояб регламентги. Гьелда рехсон руго цIалигун тарбия кьей гIуцIиялъулъ рукIине кколел цогоял къагIидаби. ГьабсагIаталда хIадурун бахъунеб буго тарбия кьеялъул регионалияб программаги», - ян бицана Я. Бучаевас.\nДанделъиялда бицана гьабсагIаталда гIорхъолъа борчIараб ахIвал-хIал ккезабизе рес бугел, ай тарбиялъул рахъалъ гIунгутIаби халлъулел, цIалдохъабазул сияхI хIадуриялъул рахъалъ школазда цIакъ хашаб хIал бугин абун. Гьединаб сияхI букIарабани, гьелда гъорлъ цIарал рехсарал цIалдохъабазул хьвада-чIвадиялде кIвар кьелаанин школалъул хъара- вулзабазги, завучазгун педагогазги, психологазги. Гьеб мехалда дагьлъизе букIанила пашманал лъугьабахъиналгиян абуна министрасул ишал тIуралес. КватIичIого школазул психологазулги социалиял педагогазулги лъай камил гьабиялъул курсал гIуцIизе ругинги тIаде жубана гьес.\n«Щивав учитель вукIине ккола психологлъунги. Заманалда бихьизе ккола гьесда цIалдохъанасе хасия таб гуреб хьвада-чIвади ва гьеди наб лъимералда хадуб тIадчIараб бербалагьиги букIине ккола. ГьабсагIаталда, абичIого гIоларо, школалде рачIуна вузалда загIипаб лъай щварал учительзаби. Гьединлъидал нилъеца, щиб гьабунги, школазда цIунизе ккола ригь арал ва цIикIкIараб хIалбихьи бугел учительзаби», - ян бицана Каспийск шагьаралъул лъай кьеялъул управлениялъул нухмалъулей Лариса Абрамовалъ.\nКъварилъи ккараб школалъулги цогидал лъай кьеялъул идарабазулги цIалдохъабазулгун ва гьезул эбел-инсулгун гьабулеб хIалтIул хIакъалъулъ данделъиялда бицана ДРялъул Лъай кьеялъул министерствоялъул штаталда гьечIей педагог-психолог Аида МутIалимовалъ.\n«ГьабсагIаталда гIуцIун буго психологазул къокъа ва гьел, мухьги босичIого, хIалтIулел руго психоло гияб кумек хIажатал гIадамалгун. ХитIабал гьарулел руго республика ялъул киналниги муниципалитетаз даса. ГIураб хIалтIи гьабулеб буго ДГУялъул Психологияб централъги – гьенибги гIуцIун буго кумекалъе хIажатазул гьитIинабго къокъа», - ян бицана гьелъ.\nДагьалъ цебе Москваялда тIобитIараб ТIолгороссиялъул классазул нухмалъулезул форумалдаги борхана цIалдохъабазе тарбия кьезе ккеялъул хIакъалъулъ суал. Гьениб абуна гьанжесел цIалдохъабазул эбел-эмен кколин 1990-абилел соназда гьарурал, ай жидеего букIине кколеб тарбия щвечIел, чаг1ийин абун. Министрасулгун букIараб данделъиялдаги кIвар бугеблъун рехсана цIалдохъабазул эбел-инсулгун гьабизе кколеб хIалтIи.\nЦIалдохъабазе тарбия кьеялъул рахъалъ лъикIаб хIалбихьи буго Каспийскиялъул «№15 школа» лъай кьеялъул централда. Гьелъул директор Шамил ГIалиевас гьадин бицана: «Жакъасеб гIелалъул аслияб гIунгутIи буго гIадада за ман чIвай ва социалиял гьиназулъе тIерхьин. Щиб гьабилебали лъа ларел цIалдохъаби машгъуллъула интернеталъул сайтазде. Гьениса щвараб лъаялъул заралги нилъеда киназдаго бихьула.\nДун вуго цIияб, ай исанасеб цIалул соналде рагьараб школалъул директор. Буго цо ичIабилеб класс. Гьенире рачIана шагьаралъул цо гидал школаз, битIахъего абуни, къватIире гъурал гIолилал. Щи баб къоялъ рагъулаан гьел цоцалъ. «Дун бищун цIакъав, къуватав, цеветIурав» абураб пикру букIана гьезул киназулго. Щиб гьабундай гьеб хIал хисизабилебан гIемер ургъана дун – гьарулел тадбиразул хIасилго кколеб букIинчIо. Иргадулаб гьатIанкъоялъ, гьел киналгоги рачун, дунго ана авлахъалде тирасверизе. Гьенир гIуцIун рукIана гьезие спортивиял тадбиралги. Гьелдаса нахъе тIубанго хисана гьеб класс.\nНижеца щулияб бухьен гьабун буго Югалъулаб Дагъистаналъул ГIолилазул союзалъулгун. Улкаялъ ул гранталъе мустахIикълъараб мехалда, гьез босун буго авлахъалъулаб лагералъе хIажатаб къайи-алат. Гьенир гьез гIолилал куцала гIадамал хвасар гьаризе ва спортивияб туризмалъе. Нижги хьвадула гьезухъе, цIалдохъабазул къокъабиги рачун.\nЛъикIаб ишлъун лъугьана школалде республикаялъул МЧСалъул спасателалги мадугьалихъ бугеб колледжалъул студенталги школалъул тадбиразулъ гIахьал гьари. Цадахъал ишаз квербакъула тарбия кьеялъе гуребги, школалъул гIумруялде цIалдохъабазул бербалагьи хисизабиялъеги.\nЦIалдохъабазул эбел-эмен кин рачIинарилел школалде? Ургъана гьелъиеги ва тIобитIана ГТО кье ялъул къо. Гьелда гIахьаллъун хадуб цо чанго чи вачIана аскIове, мухьги босичIого, цIалдохъабазе жидецаги дарсал кьелаанин абун (масала, гьедин гIуцIарал волейболалъулги футболалъулги секциял руго школалда гьанже)», - ян бицана директорас.\nПрочитано 141 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 01 ноября 2021 08:23\nДругие материалы в этой категории: « Хунзахъ тIалъиялда гьимараб къисмат\tЦIалдохъабаз буцIцIараб талихIалъул гьогьомиялъукь »\n21:04, 16 мая 2022, 223\n21:00, 16 мая 2022, 329\n20:54, 16 мая 2022, 112\n20:11, 16 мая 2022, 85\n20:09, 16 мая 2022, 97\n17:11, 16 мая 2022, 110


Дагъистан чIухIарал, мугIруз куцарал\nХIадур гьабуна Темирхан ХIАСАНОВАС\n22 июль - Халкъазда гьоркьосеб боксалъул къо кколелъул, санайил гьеб байрам кIодо гьабулаан Москваялъул БагIараб майданалда. Исанайин абуни, коронавирусалъул пандемиялда бан, Боксалъул къо кIодо гьабуна онлайн къагIидаялда. Социалиял гьиназдасан бицана Россиялъул ва СССРалъул боксеразул хIакъалъулъ, телеканалаз рихьизаруна тарихалде арал гьезул къеркьеял. Гьединго, гьел тадбиразда хадуб халккуразе рес букIана машгьурал боксеразе суалал кьезе, гьезулгун гара-чIвари гьабизе.\nБоксалъул къоялда бан нижецаги гъоркьехун рехсолел руго жиде-жидер заманалда гьеб спортивияб тайпаялъул рахъалъ цIвабилъун рукIарал атлетазул, гьезул бергьенлъабазул хIакъалъулъ.\nХIайдарбек ХIайдарбеков -Олимпиялъул чемпион (2004 с.), Олимпиялъул гIарцул призер (2000 с.), Европаялъул чемпион.\nНурмухIамад Шанавазов -Олимпиялъул гIарцул призер (1988 с.), дунялалъул чемпионаталъул мазгарул призер (1989 с.), Европаялъул чемпион (1985 с.).\nСултан-АхIмад Ибрагьимов -Олимпиялъул гIарцул призер (2000 с.), дунялалъулгун Европаялъул чемпионатазул призер (2000-2001 с.), профессионалияб боксалъул рахъалъ WBO гIуцIиялъул чемпион (2007-2008 с.).\nМухIамад ГIарипхIажиев -Олимпиялъул гIарцул призер (2004 с.), дунялалъул чемпионаталъул гIарцул призер (2003 с.).\nКамил Жамалудинов -Олимпиялъул мазгарул призер (2000 с.), дунялалъул чемпионаталъул гIарцул призер (1999 с.).\nМухIамадрасул Мажидов -Олимпиялъул хIаязул мазгарул призер (2012 с.), лъабцIул дунялалъул чемпион (2011, 2013, 2017 сс.) Европаялъул чемпион (2013 с.), Европаялъул хIаязул призер (2015 с.).\nТимур Гайдалов -дунялалъул чемпион (1999 с.), Европаялъул чемпион (2002 с.).\nАлберт Селимов – дунялалъул чемпион (2007 с.), дунялалъул чемпионатазул призер (2009, 2015 сс.), кIицIул Европаялъул чемпион (2006, 2010 сс.), Европаялъул хIаязул чемпион (2015 с.).\nМухIамад Нурудинов -д унялалъул чемпионаталъул гIарцул призер (2005 с.), Европаялъул чемпион (2008 с.), Европаялъул чемпионаталъул гIарцулгун мазгарул призер (2010, 2011 сс.).\nГIали ГIалиев -Европаялъул чемпион (2006 с.).\nХIабиб Аллахвердиев -д унялалъул чемпионаталъул призер (2005 с.), профессионалияб боксалъул рахъалъ IBO ва WBA гIуцIабазул чемпион (2012-2014 сс.).\nМухIамад ГIумаров -Европаялъул чемпион (2011 с.).\nМухIамад ГIабдусаламов -кIицIул Россиялъул чемпион (2005, 2006 сс.), профессионалияб боксалда бергьана 18 нухалъ.\nАртур Бетербиев -дунялалъул чемпион (2009 с.), дунялалъул чемпионаталъул гIарцул призер (2007 с.), кIицIул Европаялъул чемпион (2006, 2010 сс.), профессионалияб боксалъул рахъалъ IBF гIуцIиялъул чемпион, профессионалияб боксалъул рахъалъ WBC гIуцIиялъул чемпион.\nМуслим ХIажимухIамадов -дунялалъул чемпион (2019 с.), Европаялъул чемпионаталъул гIарцул призер (2017 с.), Европаялъул хIаязул чемпион (2019 с.)\nЗемфира МухIамадгIалиева -кIицIул дунялалъул чемпионка (2014, 2019 сс.), кIицIул Европаялъул чемпионка (2016, 2019 сс.).\nСагIадат ТIалхIатова -д унялалъул чемпионатазул гIарцулгун мазгарул призер (2014, 2019 сс.), Европаялъул чемпионаталъул мазгарул призер (2016 с.).\nЕлена Выстропова -дунялалъул чемпионатазул гIарцулгун мазгарул призер (2012, 2014 сс.), кIицIул Европаялъул чемпионка (2014, 2016 сс.).\nАйзанат ХIажиева -дунялалъул чемпионаталъул мазгарул призер (2008 с.), Европаялъул чемпионаталъул мазгарул призер (2007 с.).\nДругие материалы в этой категории: « Микьго соналдаса щвараб бергьенлъи\tЧемпионат Москваялдаса Владикавказалде бахъана »\n13:28, 31 июля 2021, 18\n13:25, 31 июля 2021, 18\n13:21, 31 июля 2021, 15\n10:44, 31 июля 2021, 40\n10:41, 31 июля 2021, 40\n21:50, 30 июля 2021, 105\n21:47, 30 июля 2021, 104\n13:23, 30 июля 2021, 159\n12:56, 30 июля 2021, 172\n12:20, 30 июля 2021, 156\n11:13, 30 июля 2021, 157\n10:52, 30 июля 2021, 271


Владимир Путин Сочиялда Олимпиадаялъул халкъаздагьоркьосеб комитеталда цебе калам гьабулаго, 06Фев2014\nСочиялъул Олимпиада рикIкIуна олимпиадабазул тарихалда жанибго бищун хираго чIараблъун. Гьелда тIад харж гьабун буго 50 млдр. доллар. Гьеб гIарцулги 90% пачалихъияб гIарац бугин рикIкIунеб буго РПР-ПАРНАС партиялъул нухмалъулезул цояв Борис Немцовас.\nБорис Немцов: «Араб соналъул маялда къватIибе бахъараб «Субтропиказда хасалил Олимпиад» абулеб докладалда нижеца мухIканаб цIех-рех гьабун букIана олимпиадаялъул объектазда букIараб коррупциялъул. Гьеб гьединаб тIоцебесеб доклад букIанинги абизе бегьула.\nАдлер – Красная Поляна абулеб нух базе хIукуматалъ харж гьабун буго 260 миллиардалдаса цIикIкIун бюджеталъул гIарац. «Олимпстрой» компания– гьеб буго пачалихъияб компания. Гьелъие бюджеталдаса кьун буго 306 млрд. гъурущ.\nХадубги: 240 млрд. гъурущида бащадал кредитал Внешэкономбанкалъ кьун букIана олигархал Потанингун Дерипаскае, гьеб кьун букIана «Сбербанкалъеги». Гьедин Сбербанкалъ босун буго Внешэкономбанкалъухъа кредит – гьеб комедияб гуро, фарс буго. Гьеле гьел тарихал тIатIала рехарабго бакIкIула 800 млдр. гъурущ пачалихъияб гIарцул. Гьелде тIадеги харж гьабун буго пачалихъиял корпорациязулгун компаниязул гIарацги. Гьелъ бихьизабулеб буго буго гьеб Олимпиадаялда харж гьабураб цIикIкIунисеб гIарац пачалихъияб букIин».\nЭркенлъи Радиоялъул ГIурус хъулухъалъе кьураб интервьюялда Немцовас жеги абуна Олимпиадаялъул багьа 214 млрд.гъурущ ай 6,5 млдр. доллар бугинги абун президент Владимир Путиница гьереси бицанин ва хадуб гьес бицараб премьер Дмитрий Медведевас битIизабун букIанин. Медведевас рехсарал тарихал жидер докладалда ругезда релъарал ругин ва гьанже дунялалъул жамгIияталъго гьел ритIараллъун рикIкIунел ругин бицана Немцовас. Путиницаги гьеб гьереси ургъунго, лъалаго бицараб букIанин рикIкIунеб буго гьес. Гьесул баяназда рекъон Путинил цо гьудул Ротенбергие щун буго бакIал разе 227 млдр. гъурщ.\nАдлералда лъел электростанцияги, газ бачунеб рогIороги бан буго «Газпромалъ». Гьеб рогIороялъул халалъи ккола 17- километр ва гьелъул къуват бащалъулеб буго 4 млдр. кубаметралда.\nНемцовасул тарихазда рекъон, гьеб газил рогIороялъул цо километр базе харж гьабун буго 7,5 млн. доллар.\nКоррупциялъул рахъалъ Россиялда релъараб ва тIабигIиял бечелъаби ругеб Нигериялда гьединаб ралъдада гъоркьан унеб Магърибияб африкалъулаб абулеб газ бачунеб рогIоро щуго нухалда учуз бан бугин бицана Борис Немцовас Эркенлъи Радиоялъул ГIурус хъулухъалъе кьураб интервьюялда.\nКин бугониги, Сочиялъул Олимпиадаялде жидерго делегациял ритIун руго дунялалъул 88 улкаялъ.\nГьениб бан буго 11 цIияб спротивияб арена. ГIамм гьабун, гьезда жанив гьунев вуго 113, 500 чи.\nОлимпиадаялъул къецазда гIахьаллъи гьабизе буго 2800 атлетас.\nОлимпиадаялде рачIаразе хIадур гьабун буго петеразда 40 азарго рукъ. ХIаязухъ балагьизе абуни гьениве вачIине вуго 500 азарго чи.\nХIаязул хIинкъигьечIолъи цIунизе буго 70 азарго чияс. Гьенир хIажаталъуб кумек гьабизе буго 25 азарго волонтёрас.\nСочиялдасан Олимпиадаялъул бицине буго дунялалдаса 12 азарго журналистас. Телевизораздасан Олимпиадаялъухъ балагьизе вуго 1,5 млрд. чи.\nГьениб кьезе буго 1300 медаль ва гьезул гIаммаб бакIлъи бахунеб буго 703 килограммалда. ТIоцебесеб бакIалъухъ кьолеб медалалда буго меседил 6 граммги хутIараб 525 грамм гIарцул буго гьелда.\nКинабниги бикьизе буго медалалзул 98 комплект.\nОлимпиадаялъул цIаялъ нахъа тун буго Олимпиадаялъул тарихалда жанибго бищунго кIудияб нух. Гьеб бащалъулеб буго 65, 800 километралда. Олимпиадаялъул цIа нухдасан цоцахъе кьун буго 14 азарго чияс.


Шималияб Кавказ, Май 10, 2013\nРузман къо 10 Май 2013\nШималияб Кавказалда сверун эксперт Лиз Фулерица регионалда ккарал аслиял лъугьа-бахъиназда сверун хIадурараб щибаб анкьилаб баян.\nТуризм ва терроризм: къватIисебги жанисебги бербалагьи\nБританиялъул къватIисел ишазул министерлъиялъ жидерго улкаялъул гIадамазе лъикIаблъун бихьизабун буго Шималияб Кавказалъул республикабазде инчIого чIани лъикIаб букIинилан. Хасго, Дагъистаналде, Чачан республикаялде, Гъалгъалъе ва Ставрополалъул цо-цо мухъалде.\nГьоркьиса лъие кигlан щвараб?\nРоссиялъул жанубияб рахъалъул цо-цо гуребнаторазул лъудбузе щолеб хайир росазе щолелдаса гIемерго цIикIкIараб буго. Гьелъие нугIлъи гьабулеб буго исана тIоцебесеб маялде рос-лъадуе щвараб хайирлъул декларацияз.\nЦарнаевал: лъил нух ккун унел рукΙарал?\nБостоналда кьвагьиял гьариялъул щаклъи бугев Жовгьар Царнаев азарханаялдаса щвезавуна туснахъалъул медикияб кумек къваригΙунезул изоляторалде. Лъазабулеб буго, сурав босулеб мехалда гьев мукΙурлъанин чΙварав вац Темерлангун Нью Йоркалъул Тайм-Сквералдаги кьвагьиял гьаризе план букΙанин абуралъе.\nДагъистаналъул блогосфераялда гьаб анкьалъ гьоркьор лъурал аслиял темабилъун рукIана республикаялъул президент вищизе вугеб куцалда сверун суалги, Генуб росулъ хасаб операцияги, Бостоналда кьвагьи гьабиялда щаклъи бугел вацал Царнаевазул суалги, хIижабазул суалги.\nУнеб анкьалда Кавказалда ккарал лъугьа-бахъиназул чангоялде кIвар буссинабулеб буго эксперт Лиз Фуллерица. Гьел ккола хамиз къоялда Дагъистаналъул парламенталъ президент вищиялда сверун гьабураб хIукмуги, 1999 соналъул сентябралда Чачаналъ чIезабун букIараб контртеррористияб операциялъул низам нахъе бахъаралдаса ункъго сон инги.\nКинал рукΙарал араб анкьалда жанир ратΙа рахъун жидер хΙакъалъулъ бицине бегьулел хΙужаби? Шималияб Кавказалда сверун эксперт Лиз Фуллерица кΙвар буссинабун буго Дагъистаналъул бетΙерасул ишал тΙуразарулев ГΙабдулатΙипов Рамазанил ираналъул делегациялъулгун гара-чΙвариялде ва ракьазда сверун чачаназул ва гъалгъазул республикабазда гьеркьор унел бахΙсазде.\n«Грозный-Ситиялда» цIа рекIун буго\nЧачаназул тахшагьар Грозныялда цIа рекIун буго 40 талаялъулаб «Грозный-Сити» абулеб гIадамаз гIумру гьабулеб комплексалда. Интернеталда лъурал суратазда ва видеоялда бихьулеб буго гьеб минаялъул цо рахъ цIадуца кверде босун букIин. Цересел баяназда рекъон, минаялъуса киналго гIадамал гочинарун руго. БакIалъул гIадамаз лъазабулеб буго гьединаб борхалъуда рекIараб цIа свинабизе бажарулеб техника шагьаралда гьечIин.


Пенсионный фондги, гIарацги, тIурал биялги\nРеспубликаялда хисана Пенсионный фондалъул нухмалъулев. Гьев рагIула цевехунги Россиялъул пенсионный фондалъул системаялда хIинкъигьечIолъи цIуниялъул отделалъул нухмалъуда вукIарав чи. ЦIарги буго гьесда Азнавур ХIажимирзоев.\nПенсионный фондги, гIарацги, тIурал биялг\nМиллатги гьесул буго тумав. Гьаниб миллат рехсеялъе гIиллалъун буго Дагъистаналда хъулухъалда чи толаго тIоцебе бачIунеб "щиб миллаталъул чи?" абураб суал. Гьелъул хIасилалда рижарал руго Россиялъул цойги субъектазда ричIчIуларел, хIатта релъизецин рачIунел "аваразул хъулухъ", "даргиязул хъулухъ" ва " тумазул хъулухъ" абураб жо.\nХIатта "Миллат" газеталъе кьураб интервьюялда республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповасцин абун букIана: " Лъалеб жо бугин хъулухъалда чи толаго тIоцебесеб иргаялда профессионалияб лъай ва махщел хIисабалде боси, гьелдаго цадахъ цIунизе кколеб "национальный паритет" абураб жо, ай миллияб ращаголъи" абун.\nГьеб рахъ хIисабалде босани, республикаялъул бетIерлъун Рамазан ГIабдулатIипов вугониги, авар миллаталъул вакилзабаца ахираб анцIго соналда жанир гIезегIан хъулухъал рилун ругин абизе бегьула.\n20-30 соналъ аваразда хадуб букIараб МВДялъул министрасул тахбакI билана, гьенив вуго тумав, гьеб аваразул хъулухъ били бащад гьабураб гIадаб жо букIана Пенсионный фондалъул нухмалъуде тумав Амучи Амутинов хисун Сайгид МуртазагIалиев вачIин. Гьанже бихьулищха ккун бугеб жо? Батила гьелъиеги цо хIисаб, миллияб ращаголъи цIунизе республикаялъул министерствабазда жаниб гьабизе батила цониги хиса-баси.\nГьеб Пенсионный фонд абураб бакI СССРалъул заманалда букIанищалицин лъаларо. Муниципалитетазда гьеб 90 абилел соназул байбихьудаги социалияб рахъалъ гIадамал хьезариялъул отделазда цадахъ букIана. Хадуб батIа гьабураб гIадаб жо ккана. Республикаялда I990 абилел соназул бащалъуда гьеб хъулухъ ккуна Хъуппаялдаса Шарапудин Мусаев абурав чияс.\nГьев вукIана Саид Амировгун данде кколарев чи. ГIезегIан соназ гIарацги, жидер политикиял дандеккунгутIиялги роцIцIине кIоларого кьвагьдана гьев кIиго бахIарчи. Щибаб бащдаб лъагIалидаса чIвалел рукIана ГIахъуша районалъул бутIрул, цояс лъурав цояс реххун, хадусев дандияс реххун. Гьеб къеркьеялъул кульминациялъун букIанин абизе бегьула Пархоменкол къотIноб теракт гьабун Саид Амиров кьвагьизеян нусгоялдасаги тIаде гIайиб гьечIел гIадамал чIвай.\nАхиралда Москваялъул цо гостиницаялда вичун восарав охранникасул квердаса чIванин абула Шарап. Гьесул гIарцул легендаби рукIана дол соназда. ХIатта жив республикаялъул бетIер вукIине кколин МухIамадгIалида данде кандидатурацин лъуна. Ахир Колесниковасул "чисткаялъ" тIад доб заманалъул гIарцул 45 миллиард бикъун бугинги чIезабун валагьулевцин вукIана.\nШарап хъулухъалдаса вахъаниги гьесул тахбакI кквезе гIедегIулел рукIинчIо. Ахирги Амучи Амучи абурав тумав вачIана гьевго гIадав "крутой нравалъул" чи. Бицуна Шарапил кабинеталъул кIул кодоб щоларого Амучица нуцIа амоналги лъун кьвагьун бахъанин. Хадуб Шарапилго гIадаб къисматги, политикияв дандиявгун кьвагьа-гIанхъиялги гьесулги байбихьана.\nГьасул рагъ ана маххул нухазул управлениялъул кIудияв Гъази Гъазиевасулгун. МухIамадсалам МухIамадов хъулухъалде щварабго политикияв дандияв хIисабалда цIияб нухмалъиялъ реххана Амучи. Гьеб тахбакI жиндие букIине кколин битIахъе трофей босизе унев рагъухъан гIадин тIаделъана ХъахIаб рукъалдеги Пенсионный фондалдеги Сайгид МуртазагIалиев.\nГIорхъолъа араб гIарацги, политикияб ва къуваталъулаб сурсатги щварабго гьев данде тункана МахIачхъалаялъул мэр Саид Амировгун. Гьезул къеркьей битIун завалалда букIаго вачIана республикаялъул нухмалъуде Рамазан ГIабдулатIипов. Гьеб букIана цIакъ цIияв республикаялъул нухмалъулесе санагIатаб ахIвал-хIал. Балагьейинха нуж, гьадинал чагIи руго республикаялда, гьазухъ гъоркьлъалида буго Дагъистанги абураб гIадаб сигнал битIараб къагIида Рамазаница, гIемер кватIичIого раккана Дагъистаналда вертолеталги, БТРалги.\nХадусеб къеркьохъабазул къисматги, лъугьа-бахъарабги нужеда лъала. Сайгид МуртазагIалиев ана къватIир улкабазде. Интерполалъ валагьулев вуго гьев ва гIунтIизарулел руго чIвай-хъвеялгун терроралде гIунтIун гIемерал такъсирал. Живго Сайгид аниги Пенсионный фонд ва киналго хъулухъчагIигун гIарац бачIунел бакIал гьесда хадур рукIана.\nАхир гьечIеб жо букIунарелъул вачIана гьанже цIияв чи. Гьев Дагъистаналда 99 процент халкъалда, хIатта хъулухъ ишалда ругел чагIаздацин лъалев гьечIоан. Кинаб букIинеб гьесул къисмат хъулухъалда?\nЛъица ва щиб мурадалъ ккезавурав чияли гIагараб заманалда лъала. Нижехъе щварал баяназда рекъон гьев хъулухъалда ккезавизе кумек гьабун буго Думаялъул депутат МухIамад ХIажиевас ва Сулейман Керимовас. МухIамад ХIажиев (Фикса) вукIана Сайгид МуртазагIалиевгун данде кколарев чи.\nГьес масъала лъун батизе буго цIияв чиясда цебе Сайгидил жибго фондалда жаниб бугеб "империя" биххизеги, гIарцул чваххиял хIажатаб рахънире руссинаризеги. Щиб гьелъул ккелебали ишаз ва заманаялъ бихьизабила. Хабар лъикIаб рагIайги.\nХисана министр, щиб хисизе бугеб гIумруялда?\nБуйнакскиялда пенсиязул фондалъ бакI хисана, амма къачIо


«Хунзахъа ХIажимурад». ТIадвуссин\nЖиндир цIаралда сверухъ жеги дагIба лъугIичIев Кавказалъул рагъул бахIарчи, Хунзахъа ХIажимурадил хIакъалъулъ нилъеда лъалаан гIицIго Лев Толстоясул къисаялдасанги нахъе цIунун хутIараб магIарулазул халкъияб щуго кочIодасанги.\nГьанже гьеб лъай бечелъана тарихиял гIелмабазул кандидат ПатIимат ТахIнаевалъ къватIибе биччараб «Хунзахъа ХIажимурад» абураб тIехьалдалъунги. Гьей гьелда тIад хIалтIана ункъо соналъ.\nТIехь хъвазе ккана Толстоясе гIоло\nХIажимурадил хIакъалъулъ тIехь хъвазе ПатIимат тIамун йиго дунялалдаго машгьураб Толстоясул къисаялда ратарал дандеккунгутIабаз.\nЛъалеб букIахъе, Лев Толстоясе «ХIажимурад» кколаан бищунго къиматаб асарлъун. КигIан гьараниги, живго чIаго вукIаго, гьес гьеб цониги басмаханаялъе бичунги гьечIо. ГIицIго хъвадарухъан хведал гурони, къватIибеги биччачIо гьеб.\nАмма лъимерлъудаго бичIчIулеб букIанин жинда гьеб къисаялда вихьизавулев чи унго-унгояв ХIажимурад гуревлъиян бицана ПатIимат ТахIнаевалъ гьал къоязда ДГУялда тIобитIараб тIехьалъул презентациялда.\n«Кавказалъул рагъул бахIарзал жеги ругелъул – КъебедмухIамадги, Ахъбердил МухIамадги, цогидалги. Гьединлъидал хас гьабун ХIажимурад щай дуца тIаса вищарав?» - илан гьикъана гьелда наибасул ракьцояв, политолог ва журналист ХIабиб МухIамадовас.\n«Дун Толстоясда божичIогоха. Гьес вихьизавурав чи вукIана нилъее, магIарулазе, тIуванго чиярав чи. ХIисаб гьабе нужецаго. Толстояс хъвавухъе, ХIажимурадица Лорис-Меликовасе бицунеб буго имам ХIамзатил гIадамаз Баху-бикал васал рухулеб мехалда жив цо кIкIалахъ вахчунги чIун, хIинкъун Хунзахъе лъутанила. Жиндир рахьдал вацал чияца рухулеб мехалда магIарулав вахчун чIанин абураб жоялда дун гьитIинаб мехалдацин божун йикIинчIо», - ян бицана ПатIимат ТахIнаевалъ.\nГьелъул божилъи хвезабун буго-ан жиндие эбелалъ кинидахъ ахIулеб букIараб кочIол хIакъалъулъ ХIажимурадил ракIалдещвей Толстояс кьураб куцалъги: ХIажимурадил инсуца лъадуда абула дуца ханасул цоги вас хахизавизе ккелилан. Гьелъ инкар гьабула. Ццим бахъарав инсуца ханжар хьвагIула гьелъул каранде. Дагьав кIудияв гIедал, ХIажимурадица зама-заманалдасан гьарулаан эбелалда доб мехалда инсуца каранда лъураб ругъун бихьеян.\nХIабиб МухIамадовас рехсарал КъебедмухIамадги Ахъбердил МухIамадги жалго тун, хас гьабун ХIажимурадил хIакъалъулъ тIехь хъвазе тарихчIужу лъугьиналъе гIиллалъун кколеб буго гьесдехун гьелъул рекIел цIайи букIинги. Амма тIехьалда жаниб жинца гьеб рокьи балъго гьабун танинги бицана гьелъ.\nГьединго ТахIнаевалъ ХIажимурад рикIкIунев вуго Кавказалъул рагъул гIаламатлъун. Гьев хвеялдалъун лъугIизеги лъугIанила гьеб. Гьединлъидал тIехьалда жанибе бачараб 50 сон (рагъ унеб букIараб заман) ХIажимурадил мисалалдалъун бихьизабизе ракIалде ккун буго гьелда.\nГьесул хIакъалъулъ тIехь хъвазе жинхъаго бажаризе букIин ТахIнаевалда бичIчIун буго тарихияб лъабго асар хъван хадуб - «Аргвани», «Аул Чох. Мир ушедших столетий», гьединго «Гуниб, август 1859. "Последние дни джихада в Дагестане...".\nХасго чIахъадерил тIехь хъвалелъулги ХIажимурад кидаго жинда «аскIов вукIанин» ракIалде щвезабуна гьелъ. Гиназ Аргъутинскиясдаса ЧIохъ цIунулевги вукIиндал гьев.\nГьединго жий хьихьарай кIияйго кIудиял улбузулги сабаб кканин жинда тарих битIун бичIчIиялъеян бицана ПатIиматица:\n«1903-1905 соназда гьарурал кIудиял улбуз хьихьана дун. Советияб идеологиялъул заралияб кьаби щвечIел гьезул рухIияб рацIцIалъиялъул сабаб ккана диеги».\nТахIнаевалъ презентациялда бицана жий гуржиязул архивалде яккизе течIила. Амма Санкт-Петербургалда бугеб гиназ Аргутинский-Долгорукиясул архивалъул хал гьабунила. Гьесги гIурус пачаяс Кавказалда тарав вакил Воронцовасги моцIида жаниб кIиго-лъабгониги кагъат хъвалеб букIун буго цоцахъе.\nТахIнаева гIажаиблъун йигоан Аргутинский-Долгоруковасда Шамилил «Имаматалда» жаниб лъугьа-бахъунебщинаб жо лъалеб букIиналда. Хасго ХIажимурадилгун гьесул гьоркьоблъи хвеялъул хIакъалъулъ тIири хутIичIого бицунеб букIун бугила. Дагъистаналда киса-кирго рукIун ругила гиназасул жасусал.\nГьединго къанагIатал документаздасан лъан буго доб мехалда пачаясул армиялъул балъгояб полицияги букIараблъи. Гьелъул чIейги Дербенталда букIун буго. Гьенисан киналго кагътал цин Тифлисалде, хадур Москваялде ритIулаанила.\nАмма Россиялъул генералзабазул рагъулал лъазабиязда божизе ккейги букIун батулин ТахIнаевалъе кIудияб масъалаян кIалъана презентациялда Хунзахъа тарихчи ГIалибег Хъазанбиев. Щайгурелъул тIарадаса ахаде щвезегIан гьересиял, гIицIго жидеего шапакъатал щвеялъул мурадалда гьарурал лъазабиял ругила гьел.\nГьелъие Воронцовасул мисалги бачана Хъазанбиевас.\nАскарги гъурун, хIалица Герзелалде ворчIарав Воронцовасда цадахъ азарго чи вукIун вугилан хъван бугила гIурусазул документазда. Гьеб рагIула Воронцовас императорасухъе битIараб лъазаби.\nЦинги императорасги хъвала гьелда гъоркь: «ГIурусазул къвакIиялъе кутакаб къиматги кьун цIалана», - ян.\n«ХIакъикъаталдайин абуни, гъурун вукIана азарго солдат. Цо рагъулъ ункъо генерал чIвана. Цебе киданиги букIараб жо гуро гьеб. ГъоркьчIелги гьабун, ХIажимурадица щвезабуна гьезда гьединаб кьаби. Гьеле нилъер рукIарал умумул, лъилниги гурел, нилъер», - ин бицана тарихчияс.\nЖибго тIехьалъул бицунаго, презентация нухда бачунев вукIарав тарихчи МуртазагIали ХIажиевас баян гьабуна наибасул хIакъалъулъ гьесул адаб хварал жалгицин абулелги хъвалелги ругила цо-цояз.\nАмма ПатIимат ТахIнаева ХIажимурадие адвокатлъи яги прокурорлъи гьабун, гьев веццизе яги гьесде гIайиб гIунтIизабизе лъугьуней гьечIила. Жиндихъе щварал тарихиял баяназул кьучIги цIехон, гIицIго следовательлъи гьабулеб бугила.\nАвторалъ жинцагоги цIалдолездехун хитIаб гьабулеб буго гьеб тIехь гIедегIичIого, кIвар кьун цIалеян. Щайин абуни гьенир ругила церехун нилъелъ риун тIун рукIарал пуланал пикраби риххизаризецин рес бугел хIужаби.\nГьелда бан рехсезе бегьула наиб ХIажимурадица гIурусазул рахъалдеги ун имам Шамилие хиянатлъи гьабунилан цо-цоязул рекIелъ бессараб пикруги.\n«Щивасда батIа-батIайисан бичIчIула хиянатлъиялъул магIна. Доб мехалда Имаматалда гIумру гьабулел рукIарал гIадамазда гьикъани, гьев хиянатчи вукIанин абилаан доз. Щайгурелъул Имаматалъул гIорхъи бахун ун вугелъул гьев. Амма ракIалде щвезарилинха дица тIехьалъул ахиралда лъурал, ХIоцоса Нажмудиница гьесде хъварал кочIол мухъалги. Гьес абулеб буго ХIажимурад шагьидлъанин, гьев исламалъул гъалбацI вугилан. Амма лъутулев гуро ХIажимурад вукIарав. Жиндир хъизамалъул ургъалица толев вукIинчIо гьев… Кутакалда чара къосарав чи вукIана гьев. Гьедин гьабичIого ресги букIинчIо гьесул», - ин бицана ПатIимат ТахIнаевалъ.\nЦо-цо тарихчагIазин абуни наиб вихьизавула чабхъеназул гурони ургъел букIинчIев хъачагълъунги. Амма, ТахIнаевалъул пикруялда рекъон, цо-цо чабхъенал гьарулаан Имаматалъул нахърател цIеялъе гIоло. ТIокIалъ чIечIого багъулеб пачалихъалъ бетIербахъи сундалъун бугониги гьабизе кколеб букIаралъул.\nХIажимурадица цониги чабхъен гьабичIин Имаматалъул изнуги гьечIогоян баян гьабуна тIехьалъул авторалъ.\nГьединго цо-цо чабхъенал гьарулаанин рагъулал операциял хIисабалдагиян мухIкан гьабуна гьелъ.\nПалхIасил, ПатIимат ТахIнаевалъ ХIажимурад хиянатчилъун рикIкIунев гьечIо, тIадежоялъе, гьединал бугьтанал лъолел чагIаздаги гьарулеб буго тарихалда бакI ккурал гIадамазда гьединал цIарал лъогеян.\n«Доб букIана кутакалда захIматаб заман. Баху-Бикаги гьелъул васалги, киналгоги цIан рукIана кIудияб политикаялда гъорлъе. БатIайисан хIалтIизе рес букIинчIо гьезул. Гьединабго хIалалде ккун вукIана ХIажимурадги», - ян ракIалде щвезабуна П. ТахIнаевалъ.\nДругие материалы в этой категории: « ГIалимзаби-бусурбаби\t«ХIакъикъаталъул» гъасда ЧIАРАДА »\n17:46, 20 сентября 2021, 92\n15:52, 20 сентября 2021, 109\n15:30, 20 сентября 2021, 191


«ГIазаб кьеялде данде комитет» абураб инсанасул ихтиярал цIунулеб гIуцIиялъул гIахьалчагIазул аслияб къадаралъ рахъ ккуна гьеб «къватIисел улкабазул агентазул» сияхIалде босиялъе гIоло жидерго гIуцIи къаялъул.\nКомитеталъул бетIер Игорь Каляпиница лъазабуна, коммерциялъулаб гуреб гIуцIиялъ грантал хIисабалда щвараб кинабго гIарац нахъе буссинабунин. Гьесул рагIабазда, гIуцIи официалияб къагIидаялда къазе ккани, ракIаризе кколел руго финансаздаги буголъиялдаги хурхарал киналго документал ва гьелъие чанго къо къваригIине буго.\nКаляпиница лъазабуна гьединго, жинцаги пиша цоязги гьоркьоб лъезе бугин инсангасул ихтиярал цIуниялъул хIаракатчилъи халат бахъинабиялъул суалин.\nГьаб соналъул январалда Минюсталъ комитет босана жиндилъ жакъаялде 75 коммерициялъулал гурел гIуцIи бугеб «къватIисел улкабазул агентазул» сияхIалде. «ГIазаб кьеялде данде комитет» гIуцIун букIана Нижний Новгород шагьаралъул инсанасул ихтиярал цIунулез 2000 соналда.


Магърибалъ Россиялде санкциял лъазарун хадусала кIудияб ахIи-хIур багъарун буго социалиял сайтазда. ГIемерисез жидерго квербакъи загьирабуна жавабиял санкциязде. Руго гьезда гъорлъ пачалихъиял хъулухъчагIиги. Мисалалъе гьалкъояз Чачан республикаялъул бетIер Къадырова Рамзаница жиндирго Инстаграммалда ахIи бана i-phone-алдаса инкар гьабиялде.\nЖиндир Инстаграммалда Чачан республикаялъул бетIер Къадыров Рамзаница ватIанцояздехун вуссун, ахIи балеб буго Америкалъул i-phone алдаса инкар гьабиялде ва гьелъул бакIалда YotaPhone абулеб Россиялда гьабураб телефон хIалтIизабиялде.\nЖиндие гьеб цIияб тайпадул телефон сайгъат гьабунин цIар арай хIайбат Тина Канделакица, ва гьеб бугин дунялалда мисал гьечIеб телефонилан абулеб буго Къадыровас, жив гьелдаса цIакъ разилъанин, кIудияб баркала Тинае.\nХадуб Къадыровас мухIканго бицен гьабулеб буго YotaPhone-алъул тIокIлъиялъул. Жив чIухIарав вугин гьадинаб алат Россиялда гьабун букIиналдаса.\nГьадин абун, Рамзан Къадыровас ракIалде щвезаруна Магърибалъ, хасго Цолъарал Штатаз Россиялде данде лъазаруал санкциял ва гьабуна гьадинаб пикру: «Америкалъ Россия рикIкIула жиндирго тушманлъун.\nАмма гьелда балагьичIого щибаб соналъ анцI-анцI миллион россиялъулас айфонал ричун росула, Цолъарал Штатазул экономикаялъе хIалае. РачIезин YotaPhone-ал хIалтIизаризе, гьелдалъун жидерго партиотизм бихьизабун».\nГьениб ракIалде щвезабизе ккола гьадинаб хIужаги. Дагьалъ цере Америкалъул цо-цо пачалихъиял хъулухъчагIаз Аpple компаниялде тIадецуй гьабулеб букIана Россиялда хIалтIизарулел айфонал ва айпадал блок гьабеян абун. Амма рехсараб компаниялъул бутIрул гьелда разилъичIо.\nРамзан Къадыровас гьединго ахIи бана техникиял алатаздаса гуребги – къватIисел улкабазул социалиял сайтаздаги инкар гьабиялде. Масала Facebook тун, «Вконтакте» абулеб сайт хIалтIизабизе кколин, абуна гьес.\nГьеб гьесул макъалоялда гъоркь гIемерал баянал тана гIадамаз. Цо-цоял гьелда разиял руго, цогидаз махсароде тIамун, абулеб буго гьадинаб къагIидаялда жиндирго патриотизм бихьизабизе ккани, гIицIго айфоналдаса гуребги - компьютераздасаги, автомобилаздасаги, ретIел-хиталдасаги, цогидаб техникаялдасаги инкар гьабизе кколин. Щибдай хутIила ахир-къад?\nГьеб гуребги – къватIисел улкабазул артисталги ахIизе кколарин Россиялде.\nНижер радиоялъул мухбираз лъазабухъе ЦIияб сон кIодо гьабиялъул тадбиралде Чачанлъиялде ахIун ругоан гIемерал Магърибалъул артистал. Гъозие кIудиял гонораралги кьезе бугин, цебего, гIадин, ян абулеб буго мухбирзабаз.


Дагъистаналъул пачалихъиял гурел цо-цо газетазда хурхун букIана чанго инцидент. Гьезул цо-цоял руссана диваналъул ишазде. Мисалалъе, «Черновик» газетаялда хурхун букIана чанго диваналъул процесс. Амма пачалияхъиб телевидениялда сверун гьединаб ахIи-хIур бахъинин лъиданиги ккун букIинчIин, абун тамашалъулел руго блогеразул цоял.\nДагъистаналъул жанисел ишазул министерлъиялъул системаялъул идарабазул хIалтIухъабаз туснахъазда ва ккуразда хурхун билъанхъизабулеб вахIшияб хьвада-чIвадиялъул бицунеб «Аслияб тема» абураб Алексей Казакил иргадулаб программа бихьизабун хадусеб къоялда, Жанисел ишазул министерлъиялъ РГВК «Дагъистаналда» байбихьана хал гьабизе.\nЭР. - Дида бичIчIухъе, контролалъул процедура гьанжеги халат бахъунеб буго. Лъалищ дуда ва дур тIадтаразда, щиб гьез гьениб балагьулеб бугебали?\nАлексей Казак: «У халат бахъунеб буго гьеб хал-шал. Гьенжеги гьезие щибниги гьениб батичIо къануназул гIорхъолъан борчIараб. Программаялъул файл тIалаб гьабулеб мехалда, Жанисел ишазул министерлъиялъул вакильзабаз лъазабун букIана, жидехъ нужер каналалда къанунал хвезарулел рукIиналъул хIужжабазул хIакъалъулъ информация бугин. Амма кинал хIужжабазул бицен гьабулеб бугебали гьанжеги нижеда лъазабулебцин гьечIо гьез».\nКазакил рагIабазда, низам цIунулел идарабазул риторика тамахлъана. РагIалде бахъун гьечIониги, инцидент буссана рахъазул диалогалде.\nАлексей Казак: «Ахир къадги гьеб буссана Дагъистаналъул жанисел ишазул министргун ниж данделъиялде. СагIаталдаса цIикIкIун халат бахъана нижер гара-чIвари. Нижеца гьоркьор лъуна нижер программаялъул гIахьалчагIаз загьир гьарун рукIарал гIарзал, гьениб бицен гьабулеб букIана гьединго низам цIунулезул квешаб хьвада-чIвадиялъул, ккуразе гьез гIазаб кьеялъул, гьез жидецаго къанунал хвезарулел рукIиналъул ва цогидалъул. Нижеда гIаммаб мацI гьениб батанин абизе бегьула. Живго министрасцин рагIи кьуна, нижер хадусеб программаялда гIахьаллъун, рорхизарурал суалазе жавабал кьезецин».\nЖурналистас хасаб кIвар буссинабуна, инциденталда хурхун гIадамаз жиндирго рахъ кквей загьир гьабиялъул хIужаялде.\nАлексей Казак: «Гьеб хал-шал байбихьарабго, Дагъистаналъул халкъалъ телеканалъул, нижер программаялъул рахъ ккунин абизе бегьула. ГIадамаз бихьизабуна нижее квербакъи гьабизе жал хIадурал рукIин. Гьез абулеб букIана, жал хIадурал ругин нужер рахъ ккун, ниж цIунун акцияби тIоритIизе, тIалъиялде хитIабал гьаризе. Гьединаб хIаракатчилъиялъул даража гIуралъ кIудияб букIана. Дидани кколеб буго, гьеб квербакъи бихьун, нижее квешлъи гьабизе бокьараз жидерго стратегиялдаса инкар гьабун батилин. Каналалде гьабулеб гьужум талхунеб буго гьанже».\nБицен гьабулеб хIужа, щиб гьеб кколеб? Жидее ракIалъе гIолареб информация къватIибе кьолезда бецIизабийищ гьеб бугеб яги балъгояб цензурайищ? Кинаб къимат кьолеб бугеб гьелъие экспертаз?\n«Дагъистан» журналалъул бетIерав редактор БисавгIалиев МахIамадида гьеб бихьулеб буго жакъасеб Россиялъул хIакъикъаталде данде кколеб хIужжа хIисабалда, гьелда нахъ букIине бегьулин батIи-батIиял мурадалин, рикIкIунеб буго журналистас.\nБисавгIалиев МахIамад, журналист\nМоскваялдаса тохтур ва жамгIияв хIаракатчи ГIабдурашид СагIидовас абулеб буго, ракI бакъвазабулеб низам цIунулезул хьвада-чIвадиялъул гIемер бицунел цогидал информалатазул фоналда РГВК «Дагъистан» телекомпаниялъул лъугьа-бахъиналъ жиндилъ бижинабулеб бугин дагьалъ щаклъи бугеб пикруян.\nЭР. - Гьадав бащдаб соналъ цеве Дагъистаналде вачIарав Алексей Казак. Гьай-гьай, батIи-батIияб бербалагьиял загьир гьарулел руго интернеталда гьесда бан. Цояз, мисалалъе, гьесда хурхун хIалтIизарулел руго «засланный казачок» абурал рагIаби. РикIкIунеб буго, гьев пуланаб къокъаялъул мурадал тIуразаризе хас гьабун гьенив лъурав чи вугин. МахIамад, вихьулищ дуда гьев гьединав чилъун? Яги дуца гьев хIинкъи лъаларев, жиндирго пикраби, жиндирго бербалагьи лъугьа-бахъунелда хурхун лъидасаниги хIинкъичIого загьир гьабулев журналист хIисабалдайищ вихьулев?\nЭР. - Алексей, щиб дуца абизе букIараб битIахъего дудего, мун «засланный казачок» вугин, Дагъистаналде мун пуланаб къокъаялъул мурадал тIуразаризе витIарав чи вугин ва низам цIунулел идараби какулел программаби хIадур гьаризе мун хIинкъулев гьечIин, дуда нахъ асар кIудиял гIадамал, хъулухъчагIи рукIиналъин абулел гIадамазде?\nАлексей Казак: «Гьезде дица абилаан рагьараб ва битIараб къагIидаялда. Узухъда, дир руго рахъ кколел чагIи, дие кумек гьабулел чагIи. Дун чIухIаравги вуго, гьединал гьамагъзаби дир рукIиналдаса.\nГьаб дунялалда лъиданиги, сунданиги рачIел гIадамал ругин, абураб жо унго-унгояб гьереси ккола, дир пикруялда. Жал сундасаниги хIинкъуларин абулел чагIиги гьерсал рицунел чагIи ккола, дир пикруялда. Нилъ киналго хIинкъула сундасаниги. Нилъ, гьай гьай рарал рукIуна эбел-инсудаса байбихьудасаго, нилъеда малъа-хъвай гьабулездаса, нилъ гьанже ругеб къагIидаялде руссинегIан дур къисматалда гIахьаллъарал гIадамаздаса.\nДун батIи-батIиял хъулухъазда вукIана, дун жамгIиябгун политикияб гIумруялда гIахьаллъулев вукIана гIуралъ жигарго. Гьединаб хIаракатчилъиялда гIемер чиясулгун гьудуллъи-гьалмагълъи ккана дир.\nДун квешав, гьересияв ва ракI чурукав чи вугев ватани, дир гьалмагъазаби, дир рахъ кколел чагIи гIемер рукIунароан. Гьединлъидал дица абулеб буго, у, дир руго гIемер гьалмагъзаби, дир руго дир рахъ кколел, дие кумек гьабулел чагIи. Гьелдаса чIухIаравги вуго дун. Гьезул кумекалдаса дица пайдаги босула, гьеб кумекги дица жамгIияталъе пайдаяб хIаракатчилъиялде буссинабула. Щиб, дица гьезде, нужедаса инкар гьабизе бугинищ абизе кколеб букIараб? Гьез дие кумек гьабулеб букIиналда нахъ щибниги тамашаб жо гьечIо.\nУ, хIакъикъаталдаги, руго, дун лъилалиго тухумалъулгун бухьен бугев чи вугин абулел. Щибха дица гьезде абизе кколеб. Пал тIамеха, гьеб цIехезе, баянлъизабизе къваригIун батани. Дие бокьун гьечIо гьеб нахъ чвалев яги тасдикъ гьабулев вукIине».\nЩиб бицаниги, кин букIаниги бицен гьабулеб гIадал ситуациязда, аслияб жо кколин журналистасул сверухълъиялъул хIакъикъат гуреб, гьес гIадамазда бицунеб ва бихьизабулеб жойин, риIкIунеб буго ГIабдурашид СагIидовас. Журналистасулги букIине колин тохтурасулго гIадаб хьвада-чIвадийин, рикIкIунеб буго гьес.\n"Дождь" телеканал къаялъе багьана гьечIин, риккунеб рагIула прокуратураялъ


ГIарабазул пачалихъазул лигаялъул улкабаз гIуцIулел руго цадахъал рагъул къуватал\nМисралъул Шарм аль-Шейх шагьаралда тIобитIулеб буго ГIарабазул пачалихъазул лигаялъул улкабазул кIигокъоялъулаб саммит. ГIахьалал рахъал рачIун руго цадахъал рагъул къуватал гIуцIиялъул къварагIел букIиналъул пикруялде. Гьезул мурад кколеб буго регионалда раккулел хIинкъиязде дандечIей.\nГьединаб хIукмуялде рачIиналъул багьаналъун ккана Йеменалда лъугьа-бахъунеб. 26 марталда СагIудиязул ГIарабиялъ ва Персиялъул лъел квачIалда ругел гьелъул рахъ кколел улкабаз авиакьабиял щвезаруна шиитал-хуситаз ккун ругел кIвар кIудиял объектазда.\nЦолъарал Штатазул президент Барак Обамаца сагIудиязул къирал Салманилгун букIараб гара-чIвариялда лъазабуна Вашингтоналъ СагIудиязул ГIарабиялъ ва гьелъул партнераз щвезарулел авиакьабиязул рахъ кколеб букIиналъул хIакъалъулъ.\nЦебесеб соналда Ираналъ квербакъи гьабулел шиитазул къокъабаз жиндирго контролалде гъоркье рачана Йеменалъул шималияб рахъалда кIудиял территорияби ва улкаялъул тахшагьар Сана.\nГьаб соналъул байбихьуда шиитал-хуситаз хъулухъалдаса нахъе рехана улкаялъул президент Абд Раббу Мансур Хади. Хади улкаялдаса нахъе ине ккана ва гьев гьанже гIахьаллъулев вуго ГIарабазул пачалихъазул лигаялъул саммиталда.


Тренер хисунилан хисиладай хIай | Спорт | Киназего гIаммаб Россия\nТренер хисунилан хисиладай хIай\nРоссиялъул премьер-лигаялъул иргадулаб туралда МахIачхъалаялъул «Анжиялъ» къабул гьабуна Москваялъул «Динамо» команда. Дагъистаниязда футбол чIалгIунищ ялъуни ахираб заманалда щибаб хIаялда къолеб «Анжиялда» ццим бахъунищ бугебали лъаларо, стадионалде рачIунезул къадар, цебеялда дандеккун, дагьлъун буго.\nХIаялъул гIемер бицинаро, щайгурелъул иргадулабги нухалъ нилъерал къуна. «Анжиялъул» кавабахъе «динамоялъулаз» кьабуна лъабго гол. Нилъеразин абуни жаваб гьабуна гIицIго цо голалдалъун.\nХIаялдаса хадуб букIараб пресс-конференциялда «Анжиялъул» тренер Александр Григоряница лъазабуна жинца МахIачхъалаялъул командаялъулгун къомех-лъикI гьабизе бугин. Хадуб Дагъистаналъул командаялъул сайталдаги бачIана Григоряница «Анжи» танин ва гьесул бакIалда командаялъе нухмалъи Белоруссиялдаса Вадим Скрипченкоца гьабизе бугин абураб хабар. ХIакъикъаталда гьедин ккезеги ккана.\nХадусеб туралда «Анжи» хIазе буго Казаналъул «Рубин» командагун.\nГьабсагIаталда «Анжи» команда буго турниралъул таблицаялъул 15-абилеб бакIалда.


Кин гIуцIараб Дагъистан Республика?\nВторник, окт 09 2018\nРоссиялда революция. Дагъистаналъе автономия кьей\nЛъебергогIан соналъ халатбахъараб Кавказалъул рагъ лъугIун хадуб, 1860 соналъул 5 апрелалда Россиялъул пачаясул Кавказалда вукIарав сардарас тасдикъ гьабуна Дагъистан областалда ва Закатала округалда нухмалъи гьабиялъул положение, низам. Областлъунги лъазабун букIана гьеб тарихалда тIоцебе Дагъистаналъул ракь цолъизабураб гIуцIи. Областалъул гIатIилъи бащалъулаан 29,8 азарго квадратияб километралда. Дагъистаналъул ракьалда рукIарал ханлъабиги цогидал политикиял гIуцIабиги хвезарун, гьенив бетIерлъун тана генерал-губернатор. Областалъул центрлъун гьабуна Темир-Хан-Шура шагьар. Байбихьуда Дагъистаналъул область бикьана ункъо рагъул отделалде - севералъулаб, югалъулаб, гьоркьохъеб ва тIасияб. Хадуб область бикьана ичIго округалде: Авар ГIанди, Гъуниб, Дарги, Гъазигъумеки, Хайдакъ-Табасаран, Кюри, Самур, Темир-Хан-Шура.\nОкругазда жанир гIуцIана 42 наиблъи, наиблъиялъул щибаб росулъ тана бегавул.\nРоссиялда Февралалъул ва КIудияб октябралъул социалистияб революция ккезегIан тIадехун рехсараб политикияб ва территориалияб гIуцIи хисичIого хутIун букIана Дагъистаналда. 1917-1920 соназда Дагъистаналда хIапу-чапураб, чIара-хьараб хIал гьечIеб ахIвал-хIал лъугьун букIана. Дагъистаналъул тIалъи къваригIун революциялъул рахъккуразул ва гьелда дандечIаразул хIалуцараб къеркьей унеб букIана. Цин Дагъистаналъул бетIерлъун ккана генерал Халилов, хадув Н. Тарковский. Нус-нус чи къурбанлъараб граждан рагъалдаса хадуб тIалъиялде рачIана большевиказул рахъккурал ва гьез гIуцIана Дагъистаналъул революциялъулаб комитет.\n1920 соналъул 11 ноябралда Дагъистаналъул ревкомалъ хIукму гьабуна Дагъистаналъул халкъазул тIоцебесеб чрезвычайнияб съезд ахIизе. Баянаб жо, гьеб дандбан букIана Москваялъулгун. Цебеккунго дандбан букIана Дагъистаналъе Россиялда гьоркьоб кинаб статус кьезе бугебалиги.\n1920 соналъул 13 ноябралда Темир-Хан-Шура шагьаралъул театралъул минаялъуб рагьана съезд. Съездалде рачIун рукIана централъул вакил хIисабалда И. В. Сталин ва Г. К. Орджоникидзе. Съездалде вачIун вукIана ичIабго округалдаса 300 делегатги. Съезд байбихьана маркIачIуда, микьгоялде бащдаб хIалтIараб заманалда. Боголил как базе перерывги гьабун, гьеб халатбахъана анцIила кIигоялде бащдаб хIалтIизегIан. Съездалъул председательлъун вукIана Жалалудин Къоркъмасов, секретарьлъун – Петр Ковалев. Съездалда делегатаз кIалъаял гьаруна гIурус ва миллиял мацIазда. ГIурус мацIалдаса магIарул мацIалде, магIарулалдаса гIурусалде таржама гьабулеб букIана МухIамад-Мирза Хизроевас, лъарагIазе таржама гьабулеб букIана Ж. Къоркъмасовас, Азербайжан мацIалъул таржама гьабулеб букIана Керим Мамедбековас ва Хан-МухIамадовас. Лезги мацIалда таржама гьабулеб букIинчIо, щайгурелъул гьезда азербайжан мацI, югалъул Дагъистаналда ругел цогидал халкъаздаго гIадин, лъалеб букIун. Тумазеги таржама гьабулеб букIинчIо. Гьезул делегатазда цоязда азербайжан, цогидазда лъарагI мацI лъалеб букIун.\nСъездалда, Дагъистаналъе Россиялда гьоркьоб автономия кьейги лъазабун, кIудияб кIалъай гьабуна И. Сталиница.\nСъездалъул хIинкъи гьечIолъи ва парахалъи цIуни тIадкъан букIана, съездалъул президиумалде жив вищун вукIарав ГIахьвахъа Шамхал СалихIовасул партизаназда. Шагьаралда гIадлу-низам чIезабиялда рукIана цогидал округаздаса багIарал партизаналги.\n1921 соналъул 20 январалда гIуцIана Дагъистаналъул автономияб советияб социалистияб республика.\n1921 соналъул 1-7 декабралда тIобитIана Дагъистаналъул советазул тIоцебесеб учредительнияб съезд. Гьениб къабул гьабуна ДАССРалъул конституция.\n1923 соналда октябралъул революциялъул цIаралда бугеб канал бахъиялда бихьизабураб хIаракаталъухъ республикаялъе кьуна РСФСРалъул захIматалъул «БагIараб байрахъ» орден.\n1922 соналъул 16 ноябралда ДАССРалде цолъизабуна Терский губерниялда гьоркьоб букIараб Гъизляр округ ва Ачикулак район.\n1924 соналъул 13 февралалда ДАССРалда гьоркьобе бачIана Гъизляр уездалъул ракьги.\n1928 соналъул 22 ноябралда округазул бакIазда гIуцIана 26 кантон: Ахти, Ачикулак, Бабаюрт, Болъихъ, Гъуниб, Дербент, Хайдакъ, Буйнакск, Хъараногъай, Къасумкент, КъахIиб, Гъизляр, Къоркъмасхъала, Курах, Лак, Лаваша, МахIачхъала, Рутул, Табасаран, ЛъаратIа, Урари (Дахадаев), Хасавюрт, Хунзахъ, ЦIумада, ЧIарада, Шелковской ва кIиго подкантон - Гумбет ва Казбек.\n1929 соналъул лъабабилеб июналда кантонал сверизаруна районазде, подкантонал – подрайоназде.\n1930 соналда гIуцIана ЦIунтIа район, Гумбет ва Казбек подрайонал сверизаруна районазде.\nХадусел соназул хиса-басиял\n1931 соналъул анлъабилеб сентябралда ДАССР бачана Северияб Кавказалъул краялда гьоркьобе. 1936 соналъул анлъабилеб декабралда, Сталинил конституция къабул гьабун хадуб, Дагъистан батIа гьабуна Северияб Кавказалъул краялда гьоркьоса. 1937 соналъул 12 июналда тIолгодагъистаналъул кIиабилеб чрезвычайнияб советазул съездалъ къабул гьабуна ДАССРалъул конституция.\n1933 соналда гIуцIана ГIахьвахъ район.\n1934 соналда гIуцIана Агъул, ГIахъуша, Догъузпара районал.\n1935 соналда МахIачхъала район хвезабуна. ГIуцIана Гъарабудагъкент, Гъаякент, Каясулинский, Кули, Хъумторхъала, Унсоколо ва Хив районал.\n1938 соналъул 22 февралалда Орджоникидзе краялъул цIигIуцIараб Гъизляр округалда гьоркьобе кьуна республикаялъул северияб рахъалда бугеб щуго район – Ачикулак, Хъараногъай, Каясул, Гъизляр, Шелковское.\n1943 соналда гIуцIана ГIавухъ ва МухIарамкент районал.\n1944 соналъул марталда Гьоркьохъеб Азиялде гочинарурал чачаназул ракьалде ритIана Дагъистаналъул районаздаса гIезегIан росабазул жамагIатал. Дагъистаналдеги цолъизарун, гьениб гIуцIана ункъо район – Рилъаб, Шурагат, ГIандалал ва ЦIияблак.\n1940-абилел соназул бакьулълъиялда гIуцIана Хьаргаби, Гъизилюрт, ЦIадахIари районал.\n1952 соналъул 25 июналда ДАССР бикьана ункъо округалде: Буйнакск, Дербент, Избербаш ва МахIачхъала. 1953 соналъул 24 апрелалда округазде рикьи хвезабуна.\n1950 соназул бакьулълъиялда, центр МахIачхъалаги гьабун, гIуцIана Ленинский район, БежтIа центргун ЦIунтIа район.\n1956 соналда ЦIадахIариб район хвезабуна.\n1957 соналда Грозный областалдаса ДАССРалде кьуна, Терекли-Мектеб центргун, Хъараногъай район, Гъизляр, Крайновка ва Тарумовка районал. Гьебго заманалда ЧИАССР цIидасан гIуцIун хадуб, Дагъистаналда гьоркьоб букIараб Чачаназул ункъо район тIадбуссинабуна.\n1960 соналда КъахIиб районалда цIар хисана Советский абун, хвезаруна Догъузпара, Гъарабудагъкент, Крайновка ва Унсоколо районал.\n1963 соналда риххизаруна ГIахъуша, ГIахьвахъ, Бабаюрт, Хьаргаби, Гумбет, Дахадаев, Гъаякент, Гъизилюрт, Кули, Курах, Ленинский, МухIарамкент, Тарумовка ва ЧIарада районал.\nГIуцIана, центр Хьаргабигун, Унсоколо район. Буйнакск район сверизабуна Ленинский районалде.\n1964 соналда цIидасан гIуцIана ГIахъуша, Гумбет, Кули, Курах ва ЧIарада районал.\n1965 соналда цIидасан, центр КIаратIагун, гIуцIана ГIахъвахъ район, Бабаюрт, Буйнакск, Дахадаев, Гъаякент, МухIарамкент ва Тарумовка районал. Ленинский районалъул центрлъун гьабуна Гъарабудагъкент росу. Унсоколо районалъул – Унсоколо.\n1966 соналда гIуцIана Гъизилюрт район. Къасумкент районалда цIар хисана С. Стальский район абун.\n1992 соналда Ленинский районалда цIар хисана Гъарабудагъкент район абун.\n1993 соналда, центр БежтIагун, ЦIунтIа районалда гьоркьоб гIуцIана БежтIа участок. Гьебго соналъ Усухчай росулъ центргун гIуцIана Догъузпара район, Къоркъмасхъала центргун Къоркъмасхъала район.\n1994 соналда Советский районалъул цIар хисана Шамил район абун.\nЖакъа Дагъистаналда буго анцIго шагьар ва 41 район.\n1991 соналъул 13 маялда ДАССРалъул цIар хисизабуна ДССР абун. Гьебго соналъул 17 декабралда республикаялъул Верховный Советалъ къабул гьабураб декларациялда ДССР хисизабуна Дагъистан Республика абураб цIаралде.\nПрочитано 359 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 15 октября 2018 10:26\nДругие материалы в этой категории: « Балъхъадерил хъаладухъ ккараб балагь\tАхIулгохIалъул лъимал »\n17:45, 14 июля 2020, 14\n13:24, 14 июля 2020, 50\n12:22, 14 июля 2020, 71\n17:16, 13 июля 2020, 132\n17:15, 13 июля 2020, 123\n17:14, 13 июля 2020, 132\n15:18, 13 июля 2020, 145\n14:26, 13 июля 2020, 27\n10:45, 13 июля 2020, 176\n10:29, 13 июля 2020, 39


Автор: ilchi · 01.02.2019\nСсайну дакIний лирчIри вин ларгсса нюжмар? Укунсса суал ва мунинсса жавабру дулару жу лях-карах жула кказитрай.\nМахIаммад Сулайманов, тренер-преподаватель:\n— Вай гьантрай ДР-лул Халкьуннал Мажлисрал председатель Хизри Шихсаидов увкIун ия автоинспекциялул зузалтрал машинартту бувцуну бучIайсса Редукторный поселокрайсса аьчIа дишай стоянкалийн. ЧIявусса инсантурал чулухасса аьрзардайн бувну ванал ххал диргьунни стоянкалийн машинартту бувцуну бучIаврил, ябаврил ва итабакьаврил тагьар.\nТиккун бувцуну бучIайссар шагьрулуву транспорт дишин ихтияр дакъасса кIанттурдай кьабивтун бивкIсса машинартту. Тичча яла машина итабакьинсса ихтияр ласун гьан багьайссия Ленинккантлив. Гара кьини цала машина буцинсса ихтияр ласун къархьуну, хьхьувай кьабивтсса машиналух ххишаласса арцу дулун багьайссия заллухъруннан. Хъиривмур кьинигу цIуницIа Ленинккантлив занан багьлай, машинартту буцаврил даву лахъи лаглан дикIайва ва мунийн бувну шофертурал, хъуннасса чIунгу харж хьуну, ххишаласса харж буклан бикIайва. Утти депутатътурал, ДР-лул виваллил иширттал министр Аьвдурашид МахIаммадовлуйн бувккун, хIукму бувну бур Ленинккантлив къалавгунма машинартту зана битлансса даву сантирайн рутан.\nБуниялагу, чIявусса инсантал авара хъанай бия ца шагьрулул зумания тамунийн машинартту итабакьинсса ихтияр ласаврил хъирив занай. Агьалинал чулухасса аьрзри хIисавравун лавсун, ва масъала цала аякьалийн лавсунни Дагъусттаннал парламентрал.\nЖувагу цинявннал хIарачат банну, ххуллурдал низамгу дурурччуну, бири-биривний машинартту къакьабитлай, жулва жува азурда къабуллан.\nСледующая публикация Миллатрал дянивсса арарду цIакь дуллан\nПредыдущая публикация Новолакцы продемонстрировали старинный обряд на высоком уровне


Шаг1ирасул къисмат – пашманаб къиса » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nГьале дица рагьулеб буго маг1арулазул шаг1ир Жабраг1ил Х1асановасул «Пашманаб къиса» абураб абураб куч1дузул т1ехь. Гьелда Жабраг1илица гьадинаб т1адхъвай гьабун буго: «Дир гьудул Ах1мадов. Гьал раг1абаца загьир гьабич1еб цойги дица дуда щибин абилеб? Жабраг1ил». Шаг1ирзабазул щаг1ирзабазда гьоркьор гьудулзаби дагьал рук1уна. Жабраг1илги дунги гьудулзаби рук1ана. Нижер кеч1ги, рак1ги, бак1ги кидаго рекъон кколаан. Шаг1ирлъи гьудуллъилъун лъугьараб мехалъ, гьудуллъиги шаг1ирлъилъун лъугьуна. Гьединлъидал гьес дие сайгъат гьабураб кеч1алда хъвалеб буго:\nДир рахъалъан абе АхIмадовасда,\nАхIун пайда гьечIин гьанже кучIдузул.\nРекIее рокьарал ракьулъе индал,\nРакьалда вукIине бигьаяб гьечIин.\nЦойги дуца абе, дун свакан вугин,\nСабурги чорхолъа лъугIулеб бугин.\nГIедегIун сверулел соназ, лъачIого,\nСавуялъ бахчулеб бетIерги бугин.\nАллагь тун нахъияб гьереси бугин.\nЗамана щун бугин нилъеда лъазе\nЛъие нилъ къулилел, сунда божилел.\nГьеб коч1олъ к1удияб бух1иги, гъваридал пикрабиги, каранзул ургъелалги, г1умруялъул дарсалги руго. Жабраг1илица гьениб заманаялъул сурат бахъун буго:\nЦойги дуца абе дир гьудуласда,\nРит1ухълъи бокьарал ракьулъ лъун ругин,\nЭркенлъи хириял хабалалъ ругин,\nХалкъалъ бидуласе байрахъ чIван бугин.\nГьаб ракьалда лъикIлъи лъун бугин гьоркьа,\nКкун бугин кинабго квешлъи тIадехун.\nЖагьилчи бергьанин, гIалимчи къунин,\nГIакъилги гIабдалас кIалъазе течIин.\nГьалдинаб коч1олаб кагъат г1адада хъваларо – хъвала гьудуллъиги божилъиги, борхалъиги бугеб мехалъ. Дицаги гьеб къабул гьабуна гьудуласул васят г1адин, коч1оца г1умруялъе кьолеб къиматги къуватги г1адин.\nЖабраг1ил вук1ана маг1арухъ г1урав маг1арулазул шаг1ир. Гьесул коч1олъ цолъун рук1ана киналго маг1арул классиказул лъик1алщинал рахъал: Г1али –Х1ажил иллагьияб нур, Мах1мудил панаяб хьухьел, Х1амзатил х1еренаб гьими, Расулил шиг1рияб къуват, Г1абасил Мах1амадил сабураб г1акълъу, Г1умар-Х1ажил рек1ел гьалдей.\nГьединлъидал дида рак1алде щола Г1умар-Хажил гьадинал раг1аби: «У, дунги, дир умумулги дир умумузул умумулги г1уна гьал муг1рузда, Дагъистаналда. Гьеб буго дир ват1ан. Дунял щай х1айранлъизе, г1ажаиблъизе гьабураб дир умумузул Дагъистаналъул бах1арчилъиялъ? Щай гурелъул гьез жидерго ват1ан г1уц1ич1о г1иц1го анищаздасан, хиялаздасан. Хиялалги анищалги гьез г1уц1ана г1агараб т1алъиялда, ват1аналда сверун».\nВат1аналда сверухъги рек1еда сверухъги рух1алъул бух1иялъул ц1адуда сверухъги г1уц1араб поэзия бук1ана ва буго Жабраг1ил Х1асановасул. Гьесул анищалги хиялалги хут1ана маг1арул ракьалда, маг1арул мац1алда, маг1арул зобазда. Гьесул къисматалъул пашманаб къиса халкъалъухъе щвана шиг1рабаз ц1унун, шиг1раби г1адамаз ц1унун:\nЗодихъе гIагараб доба магIарухъ,\nМагIу баккуларо, би гуронани.\nБергьенлъи босарав вукIуна дова,\nБукIине кколеб жо лъугьараб гIадин.\nДоба бихьинчилъи, цIар букIунаро,\nЦIвабзазухъе вахун мун ананиги;\nДоба бахIарчилъи, гьеб гьунар гуро,\nГьеб тIабигIат буго магIаруласул.\nШахтамановас абухъе: «Муг1рузда г1урал г1адатиял чаг1и руго ниж. Кеч1ги нижерго буго, бакъанги нижерго буго. Бакъназе т1амурги нижерго буго. Т1амур хъван кеч1 ах1изе ват1анги нижерго буго. Амма нижеца кеч1 г1иц1го коч1ое гьунар бихьизабизе гуро ах1улеб. Нижеца кеч1 ах1ула раг1аби абизе, чед г1адин кеч1ги нижеца дунялалъе г1ахьал гьабула». Гьал раг1аби ц1акъ рекъон ккола Жабраг1илил шиг1рабазул дунялалда, гьесги кеч1 ах1ула раг1и абизе. Амма, абураб раг1и раг1изеги гьунар къвариг1уна. Гьеб гьунар Аллагьас кьураблъун бук1ана маг1арул халкъ, гьелъие кеч1 ах1ана киналго гьунар бугел маг1арул шаг1ирзабаз. Ах1ана Жабраг1илицаги. Талих1 буго халкъалда гьесул кеч1 раг1улеб бук1ин:\nГьадинаб жойищ гьаб гIумру букIараб,\nГIурччинаб ихилан дур хиял ккараб,\nГIадамасул гьумер гьимараб мехалъ –\nЦо хIилла батилин хIинкъизе ккараб.\nМагIица лъалъараб, лъеца чурараб,\nЛъикIалщинал чагIи къанабакь лъураб,\nКъабихIабщинаб жо ракьалда тараб.\nНижеца кеч1 ах1ула раг1и абизе. Гьединлъидалин кеч1 ах1улеб мехалъ абулеб бук1араб – раг1аби раг1изе теян. Гьедин ах1улаан, хъвалаан кеч1 Жабраг1илицаги. Гьесие х1ажатаб бук1ана жиндирго рохел-пашманлъи, пикраби, рек1ел асарал, анищал, мурадал, рак1алдещвеял щивав маг1аруласда раг1изабизе.\nКъисматалъул пашманаб къиса бигьа гьабизе, заманаялъул кьог1аб хабар гьуин гьбизе, гьунаралъул балъголъи загьир гьабизе рижарал руго Жабраг1илил г1емерисел жугьаби, гьес кеч1 хъвалеб г1адин х1ухьел ц1ала, х1ухьел ц1алеб г1адин кеч1 хъвала, гьесухъе кеч1 бач1уна унтуе дару г1адин:\nДир бицен ккарабго, берцинал ясал,\nБераз ишан гьабун, щурщудиларо.\nКьерилал васазги кьуриларо михъ,\nКьурулъан харулев чи гъов вукIинчIин.\nГьаб, рииги тIагIун, хаселги щвечIеб,\nХиялаца гIодов тIамураб заман.\nСверулъанги гирун, гохIдеги щвечIеб,\nГуккун вукIин дида дунго лъараб мех.\nЩивав шаг1ирасул буго жиндирго заман. Шаг1ирас замана т1аса бищуларо, заманаялъ шаг1ир т1аса вищула, жибго лъазабизе, рагьизе, рогьоги, намусги, бах1арчилъиги, къадарлъиги, къадруги, ничги, берцинлъиги, сурукълъиги, лъик1лъиги, квешлъиги, рит1ухълъиги, хиянатги, хвелги, хвелгьеч1олъиги заманаялъул коч1олъ хут1изе. Гьеб киназдаго гуро к1олеб. К1ола г1иц1го к1удияб гьунар Бет1ергьанас кьуразда. Жабраг1илида лъана гьединаб «Замана»:\nЛъугьине кколеб жо лъугьун бахъараб,\nЛъугьунареб щинаб дуда бичIараб,\nРекIелъе, ракъварал тIугьдул кинигин,\nТIубачIел анищал къватIир рехараб.\nНилъерги чидарги чи дуда лъараб,\nЧинкваги куракги батIа гьабураб,\nГIабдалги гIакъилги гIакълуялъ цIараб,\nГьудулги тушманги дуда вичIчIараб.\nГьелда цадахъ шаг1ирасе хут1ула г1умруялда цадахъ г1адада араб заманги т1аса бахъун, гьесие тараб Аллагьасе какги балеб, каранда дуг1аги решт1унеб, рек1елъе зикруги бач1унеб – Аллагьасе бугеб заман. Гьеб заманаялъ хвасар гьавула, вац1ц1ад гьавула шаг1ир.\nЖабраг1илил куч1дузул рек1елъ Аллагь вуго. Гьеб ккола шаг1ирасул бищун к1удияб талих! Аллагьас ц1унаги Аллагь рек1елъ гьеч1ого арав шаг1ирасдаса. Шамил имамасул, устарзабазул, муридзабазул, Ах1улгох1алъул х1акъалъулъ бицунеб мехалъ Жабарг1илил поэзия дуг1аялде сверулеб бугин ккола:\nРогьалилъ ахIулеб будунасул как,\nГендерил щобазда щущалеб мехалъ,\nХъахIаб чалма къарав чиясул барти,\nБоржун унеб буго свералабалъан.\nГьасул чол тIваркъиялъ тIадмагIаруллъи\nТIуркIун макьидаса борчIулеб буго.\nГьасул хъахIаб мегеж хъвалхьун бецIлъигун,\nРогьел гIадин буго гьал мугIрузда тIад.\nБакълъухъ росулъа гьединав бакъ г1адинав шаг1ир маг1арулазда к1очене гьеч1о. Ахиралда абизе бокьун буго: – Жабраг1ил Х1асановасул куч1дул ц1аларал маг1рулал рохизе на риххизе руго. Рохизе руго гьелъулъ бугеб бац1ц1адаб, роц1араб поэзиялъул мац1алдасаги, ц1ар бахъарабго рак1алда ч1олел жугьабаздасаги, маг1арул миллаталде бугеб рокьудасаги, ракьалда толеб бугеб гьунаралъул лъалк1алдасаги, лъик1лъиялъул гьаракьалъ гьуин гьабураб зах1матаб къисматалдаги, къиса г1адин г1адамаз ц1ализе бугеб рух1ияб дунялалъул бечелъиялдасаги, риххизе руго - щай гьал куч1дул г1адамазухъе кват1ун щварал абун. Гьелъие г1илла цо бук1ана - живго Жабраг1илил жиндехунго бугеб т1адег1анаб жавабчилъи, гьес ц1акъ г1емерал соназ т1ад х1алт1ун хъвалаан, къач1алаан, нусц1ул борцун цин къот1ун гьабулаан.\nЖабраг1ил Х1асанов ана анир куч1дулги тун, куч1дузда т1ад ц1арги тун, гьесул ц1аралъул ц1ваялъ щибаб къо анаг1ан г1адамазе ц1ияб канлъиги каранзул бух1иги кьолеб буго.\nЖабраг1ил Х1асановасул гьунаралъулъ буго х1еренаб гьимиги, гьуинаб махсороги, рокьул ц1вабиги, рокьукълъи къезабулеб хинлъиги, лъик1лъиялъул лъалк1алги, лъаялъул дарсалги, дунялалда г1адамазе кьураб г1умруялъул маг1на лъайги, маг1арул коч1ол рорженалда рекъон ккейги, рукъалъул ургьел дунялалалъул ургъеллъун лъугьинабизе к1вейги, къисматалда къварилъахъдич1ого гьеб бихьинчияб къаг1идаялъ къабул гьабиги.\nГьеб кинабго цолъидал лъугьуна унго-унгояб, адабият ч1ух1улеб, шиг1рабазул мац1алъе хвел гьеч1олъи кьолеб поэзия. Ц1але, маг1арулал, Жабраг1илил куч1дул!\nДагьистаналъул халкъияв шаг1ир\nАвтор: Мух1амад Ах1мадов\n» Дир шиг1рудул гьудул, г1умрудул гьудул\n» Гьадинаб жойищ гьаб г1умру бук1араб


Жакъа Украиналъул бицунаго кIудияб кIвар буссинабулеб буго Россиялъул рагъулал Крымалде щвезарун рукIиналде. Кинаб бербалагьи бугеб крымалъул татаразул бащдабчIинкIиялда лъугьа-бахъиналда сверун?\nТIоцебе балагьараб мехалда Фонтаны-5 росулъ парахалъи бугин ккола. ГIадамал руго жидерго щибаб къойилал ишазда. Амма гIадамалгун кIалъалеб мехалда щунусго гIанав крымалъул татарас гIумру гьабулеб росулъ кIудияб хIинкъи букIин бихьулеб буго.\nГьезул цояз абулеб буго, кинаб парахалъи букIунеб аскIобго бугеб Симферополалъул къватIазда ярагъгун россиялъул рагъулал хьвадулеб мехалдайин! Цогидаз абулеб буго, гьеб гIечIого татаразде тIадекIанцIизе бегьулин абулел харбалги ругин.\nРосулъ 55 сон барав Мудасир Кафодарил азбаралда расандулел руго лъималазул лъимал. Анлъго лъимер. Гьесул буго ганчIил кIитIалаяб рукъ.\nМудасир Кафодар: «Нижее бокьун буго парахалъи. Амма Россиялъул рагъулал гьанире Украиналде рачIун, ярагъгун хьвадулел рукIиналъ дун гуревги, киналго хIинкъизарун руго. Лъицианиги щибниги абулеб гьечIо, абулеб гьечIо щал гьел кколелали. Амма баянаб жо ккола, гьел украиналъул яги цоги улкабазул рагъулал кколареблъи. Гьел ккола Россиялъул рагъулал."\nКафодар гьавун вуго Узбекистаналда. Жиндирго ватIан Крымалде гьев нахъ вуссун вуго 2000 соналда. 93 ва 85 сон барал эбел-инсул депортация гьабун букIана I944 соналда. Жиндирго хъизаналъул мина гьес бана жинцаго кьучIодасаго. Гьанже гьев хIинкъун вуго гьелдаса махIрумлъизе бегьиялда бан.\nКрымалъул кIигогIан миллион чиясул халкъалдаса татаразул къадар кколеб буго гIага-шагарго I2 процент. Дунялалъул кIиабилеб рагъул заманалда нацистазе квербакъи гьабиялъул гIайиб гIунтIизабун, Иосиф Сталиница гьезул аслияб къадаралъул депортация гьабуна. Жидерго ватIаналде гьел нахъ руссана I99I соналда Украинлъе лъиданиги бачIеб пачалихъалъул статус щун хадуб.\nКрымалъул халкъалъул аслияб къадаралъ Евромайдан къабул гьабулеб букIун батачIони, крымалъул татараз гьелъул рахъ кколеб букIана. Президент Виктор Янукович тIаса рехиги гьезие ракIалъе гIуна. Геб гуребги, гьез чIван къотIун загьир гьабуна жидеца Украиналъул лъиданиги бачIоголъиялъул статусалъулги, Крым Украиналда гъорлъ хутIиялъулги ва Украиналъул евроинтеграциялъулги рахъ кколеб букIин. Гьединлъидал гьанже регионалда ва тIолабго Украиналда загьирлъулеб ахIвал-хIалалъ татаразул ургъел ккезабулеб буго ва гьезулъ кIудияб хIинкъиги буго.\nАмма жакъа Кафодарил гIадал крымалъул татаразул россиялъул солдатал жидерго территориялда рукIиналъ гуребги цоги хIинкъиги буго. Крымалда гIумру гьабун буго гIурусазул 60 гIанаб проценталъ. Татараз абулеб буго, гьезие кидаго бокьун букIанин Крым Россиялда гъорлъ букIинеян. Жакъа загьирлъулеб ахIвал-хIалалъ раккизарулел ругин батIи-батIиял харбалгиян. Татаразул бищунго рахIат хвезабун буго жидерго росабазде тIадекIанцIиял гьаризе бегьулин абурал харбаз. Гьединаб мисал бачунаго, Кафодарица гIарз гьабулеб буго жалго цIунизе ресал загIипал рукIиналда бан.\nМудасир Кафодар: «Нижеда щиб гьабизе кIолеб? Ниж ккола ракълилаб халкъ. Ниж сундениги хIадурулел гьечIо. Щиб нижеда кIолеб гьабизе? Чанго къоялъ цебе Совет мухъалда сардикь маскаби хурал чагIи рачIун руго татаразул рукъуре. Гьез вухун вуго эменги васги. Гьел гьанже азархаянаялда рагIула. Хабарал руго татараз гIумру гьабулел бакIазде маскаби хурал гIадамал къаси-къаси тIаде кIанцIизе ругин абурал."\n«Россия!» «Россия!» абун Симферополалъул къватIазда ахIдолел казаказул ва Россиялдехун балагьарал цогидал гIадамазул фоналда Кафодарица ва гьезул росдал гIадамаз гIамал гьабулеб буго жилго цIуниялъе ресал ралагьизе. Гьесул рагIабазда, къаси-къаси къого гIанав чияс хъаравуллъи гьабулеб буго росулъ. Хъаравуллъиялда ругезухъ ярагъ букIунарин ва жидер хьулал ругин жал ракълилал гIадатиял гIадамал рукIин бичIичIинабун тIадекIанцIиял нахъ чIвазеян.\nМудасир Кафодар: "Ниж ккола крымалъул татарал. Нижеца гIумру гьабун буго гьаниб. Ниж ракълилаб халкъ ккола. Нижер кинал гIаги квешал ишал гьаризе планал гьечIо. Нижеца щибниги лъидениги квешаб рагIи абулеб гьечIо. Гьеле гьединха!"\nКрымалъул тахшагьар Симферополалда татаразул жамгIиял хIаракатчагIазулги рахIат хун буго, амма гьез сабру гьабулеб буго. I марталда Крымалъул татаразул мажлис данде бакIарун букIана ва гьелъ ралагьулел рукIана загьирлъулел ахIвал-хIалалда гьаризе бегьулел галаби. Амма гьеб мажлисалъул гIахьалчи ГIали ХIамзийица абулеб буго жинда лъалеб мухIканаб цо жо бугин гьеб ахIвал-хIалалдайин.\nГIали ХIамзайи: «Крымалъул оккупациялъул хIукму гьабун рагIула Путиница. Крымалъулде гуребги, гьес ругъулал ритIула Машрикъалъул Украиналдеги. Дида абизе кIола цо жо, дун гьанисан кивениги лъутизе гьечIо. Кивенги! Дирго ватIаналдаса. Щайгурелъул гьаб Украиналъул ракь кколаро, гьаб гIурусазул ракьги кколаро. Гьаб ккола крымалъул татаразул ракь."\nКрым: ватIаналъул ракьалдаги хIинкъигун\nКрым татарал Украиналъул цолъи цIунизе хIадурал руго.