Tuesday 15th December 2009 – The National Assembly of Seychelles\nHome » Verbatim » Verbatim -Third Term 2009 » Tuesday 15th December 2009\nBonzour tou bann manm Onorab, mon krwar parey zot in realize lo Order Paper i annan en kantite travay, anmenmtan Nwel pe aprose, nou koman bann kretyen nou kontan pandan Nwel dan vakans so nou esey nou mye pour nou fini bann travay ki annan devan nou pandan sa bann prosen detrwa zour. Mon krwar tou le 2 whips i okouran enpe nou plan travay e nou swete ki nou a kapab, petet pa sa semenn me boner semenn prosen dispose tou bann travay ki annan devan nou.\nParey zot in vwar Order Paper i annan en mosyon en revised Order Paper ki nou’n mete, mosyon lo Supplementary Estimates e pou nou kapab pran sa mosyon avan Bills i pou neseser ki nou sispann order 24 anba nouvo Standing Orders. Mon a ganny sa mosyon apre mon a pran point of order.\nBonzour Mr Speaker, tou manm Onorab. Mr Speaker mon move pou suspend order 24(2) pou permet mosyon ganny pran avan Bill.\nMon mazinen zot aprouve. Wi, what is your point of order.\nMr Speaker i konsern nou travay, e depi lannen pase nou’n dir sa ki poudir egzekitiv pa kapab li pran son letan e apre sa pile everything on us, i osi senp ki sa. Mon a donn ou en konparezon Mr Speaker, oke i annan serten Bills ki nou konpran in flow from the budget oke, Excise, Business Tax ensidswit in anonse dan bidze e alors i bezwen ganny followed by a Bill. Me Foundation Bill, en Bill ki zot in anmennen depi komansman lannen apre sa zot in withdraw. Botanical Gardens Foundation, letan zot in fini dir depi lontan ki poudir zot pe al fer sa fondasyon pour bann travayer. Seychelles Marketing Board Repeal Bill, konmsi sa ki mon pe dir se ki nou osi nou bezwen protez nou lekor I mean egzekitiv pa kapab – nou aprezan lavey Nwel nou ki pou taye, mon krwar ki Leader of Government Business needs to take that up with government so that after the budget kot nou nou’n asize la en semenn pour nou regard zot bidze and now we are looking in terms of 2 weeks lavey Nwel pour nou kapab fini zot travay kan i annan en kantite travay ladan ki nou ti’n kapab fini disposed of pandan lannen. So my plea is for the executive to take us seriously as well because we also want to finish the work e donn nou travay ofir anmezir ki nou ale pou nou fer e non pa at the last minute pile everything on top of us e soz.\nMon pa konnen si Leader of Government Business i ti oule fer okenn komanter lo la.\nHON MARIE-LOUSIE POTTER\nMr Speaker byen ki mon konpran konsern Leader Lopozisyon e mon asire i en konsern ki nou kote osi i partaze me nou osi realize ki nou dan en lannen reform kot gouvernman, e prensipalman Minister Finans pe operate anba en kalandriye ase strikt. Zot annan bann deadlines sarze e nou tou nou pe resanti sa presyon e malerezman nou osi tou nou pa ganny eparnye avek sa e tou i end up la devan lo nou latab pour nou kapab dispose of.\nMon swete ki pandan sa semenn nou a sey fer nou mye pou nou fini akoz mon konnen nou tou nou anvi annan en moman en letan pou sey prepar nou pou met lakour annord pou Nwel parey nou tradisyon, e mon ava pas sa konsern avek gouvernman ek Minister Finans pour ki lannen prosenn keksoz i ava – la ki reform i ava pe ease en pti pe nou a kapab vwar en pti pe plis lespas ant sa bann Bills ki vini. Se tou ki mon kapab dir.\nNon be anmenmtan mon krwar i annan nesesite pou lasanble evantyelman etablir en business committee. I annan en konsiltasyon me nou bezwen formaliz li e mon dakor, gouvernman i bezwen osi al dan direksyon, vin ek bann legislative program, ou vwar nou’n fer keksoz pandan 17an en fason i pa vedir ki nou pa kapab sanze. Nou kapab sanze pou le meyer pou nou tou, i pa zis nou be mon sekretaryat osi i anba en kantite presyon pou tipe, verbatim, pou zot al Ile du Port, i pa en sitiasyon fasil en. Nou bezwen get ladan.\nMon dakor avek sa ki Leader lopozisyon in dir, i annan bann Bills ki dekoul from the budget and these need to be taken up, we understand that. They are finance Bills they need to be taken up. Mwan sa ki mon ti ava propoze se ki ladan, e i annan at least enn ki pa urgent se Seychelles Marketing Board Repeal, it’s not an urgent Bill. I don’t know how much debate there is going to be on that me at least this one, if not the Foundation Bill should be deferred to January. We need to do justice to these Bills and the most important one is the Business tax Bill, we need to do justice to that Bill, there is a lot other – I’ve seen correspondence going to the Leader of Government Business, Ministry of Finance, there is a lot of things to be discussed. Konmsi we need to do justice, nou bezwen fer at least en bon travay lo sa bann keksoz.\nOke point taken, Leader of Government business i ava deal avek sa e mon krwar sa cross party consultation ant zot de whips zot a kontinyen gete how best pou deal ek sa problenm si i en problenm. Oke Onorab Pool.\nMr Speaker parey nou’n fer resorti ki nou en pti pe press for time mon a sey pli bref ki posib.\nMr Speaker, ser koleg manm Onorab, mosyon ki mon’n table pe demande ki nou Lasanble i aprouv bann depans siplemanter ki’n ganny fer pandan lannen 2008 pou en sonm 1 bilyon 247 milyon 127 mil 960 roupi par lao depans ki bidze ti’n aprouve.\nMr Speaker parey nou Lasanble i okouran nou ti annan nou en prosedir avan kot gouvernman ti depans larzan anplis ki sa ki bidze ti’n aprouve e apre sa tou le lafenn lannen gouvernman ti anmenn sa depans siplemanter devan nou lasanble pou laprouvasyon. E parey nou lasanble i rapel lannen pase nou ti lev sa issue kot nou ti demande ki i annan en sanzman dan sa prosedir, e parey nou tou nou konnen nou ti tonm dakor ki dezorme aparti lannen 2009 ki avan ler gouvernman i fer okenn depans parlao sa ki bidze in aprouve gouvernman i bezwen vin devan nou Lasanble pou ganny nou laprouvasyon pou kapab depans sa bann larzan, e nou rapel ki Minis Finans ti donn son commitment ki dezormen sa prosedir pou ganny swiv e mon kapab dir ki sa lannen Minis Finans in gard son promes kot avan ler in depans okenn larzan parlao sa ki nou Lasanble in aprouve in vin avek sa bann depans devan nou pou ganny nou laprouvasyon e answit fer bann depans neseser. So sa enn ki nou pe konsidere ozordi nou kapab dir ki i dernyen dan sa seri pour bidze siplemanter e byensir si napa nanryen ekstraordiner ki pase kot gouvernman pou bezwen depans larzan la pou la nou pou vwar ki nou pa pe vwar sa bidze siplemanter vin devan nou apre ki in depanse me tou le kontrer nou pou vwar ki gouvernman i vin avek son propozisyon devan nou avan ler ki i depanse.\nMr Speaker mon krwar i enportan ki mon fer resorti sa pou nou konpran konteks ki sa enn ki devan nou ozordi in arive.\nAn dizan sa Mr Speaker mon pou al direk dan bann detay, i enportan ki bann manm i ganny bann detay lo tou sa bann larzan, pour kwa sa bann larzan in ganny depanse e ki in ganny fer avek.\nMr Speaker i enportan ki de odepar mon fer resorti ki dan sa sonm total R1.2 bilyon 78% oubyen son 960 milyon 456 mil si oule in al pour parastatal advances parey lo sa papye ki monn sirkile, avek general advances. E sa si oule i form parti pli gro sonm e pli gro depans dan sa bidze siplemanter ki devan nou. Sa premye parastatal advances sa R722,726,083 in al pou 2 lakonpannyen paraetatik. En sonm ladan in al pou SEYPEC ki parey zot konen lannen pase SEYPEC ti vwar li dan difikilte pou enport karbiran e answit pou kapab kouver son kou loperasyon e bon nouvel se ki as of today SEYPEC in fini rann lanmwatye sa larzan gouvernman e zot ekspekte fini rann sa lot lanmwatye lannen prosenn.\nEn lot morso ki’n al pou SMB sa si oule ankor ennfwa avek problenm lenportasyon ki SMB ti pe fer fas avek pandan lannen pase kot gouvernman ti bezwen antre pou kapab ed SMB pour li kapab kontinyen enport marsandiz e la ankor enn wa avek proze delwa likidasyon SMB ki devan nou, gouvernman i ekspekte rekiper sa larzan ler sa prosesis likidasyon SMB i ganny fer lannen prosenn. E sif egzakr ki mon pou donn nou Lasanble, SEYPEC antou li i ti ganny R654 milyon tandis ki SMB ti ganny R68 milyon dan sa sonm ki nou pe dir.\nE finalman Mr Speaker sa general advances kot i annan sa R244 milyon sa si oule ti al pour bann lakonpannyen ki ti afilye avek SMB spesifikman pou laferm Coetivy, Hatchery, Agro Industry, STC, e Plantation Club, e sa larzan in ganny servi pou zot pey konpansasyon bann staff, gratwite ensidswit. Plantation Club parey nou konnen gouvernman ti en share holder ladan e ler Plantation Club ti pe fermen gouvernman ti vwar li son devwar pou antre pou pey bann staff zot konpansasyon e lezot benefis ki zot ti due.\nE apre Mr Speaker o komansman nou dokiman ki nou’n sirkile parey zot a vwar i annan en sonm R53 milyon ki’n depanse anplis avek bann Minister e Departman, e detay swivan nou annan R25.5 milyon ki’n al pour La Defans e sa larzan si oule in ganny servi pou set up okomansman pou finans NDEA akoz parey zot konnen okomansman NDEA ti pe fonksyonn anba Defans ki plitar nou ava vwar son kreasyon limenm e reparasyon Andromanche, e answit La Defans ti annan bann Bills ki ti outstanding avek PUC ek Skychef. R72 mil ti al pou Legal Affairs, sa zot ti annan bann bills eletrisite ek telefonn pou zot peye, ti annan en sonm R5800 pour lenformasyon avek public relations ki ti ed zot pou kouver bann depans adisyonnel pou printing zournal Nasyon.\nLedikasyon R2.4 milyon. Sa ti al pou bann peyman depar volonter, pey zot bann Bill elektrik, zot bann housing expenses pour zot expatriate staff e en morso ladan osi ed zot pou pey zot bann legzanmen.\nR1.1 milyon Foreign Affairs sa ti ed zot pou kouver deficit ki zot ti annan dan depans pour bann overseas missions.\nR21 milyon Health and Social Dvelopment ti ed zot pou pey zot bann personal emoluments serten lekipman medikal e osi zot Bill elektrisite.\nPublic Administration,R1.5 milyon ki ti ed zot pou kouver depans dan housing allowance pour bann graduates.\nR787 mil pour lapolis ki zot ti servi pou personal emoluments, fuel cost, peyman gratwite, elektrisite, water apre hire charges pou vehicles. R35 mil pou CAA ti kouver depans pou vehicles.\nR31 mil Judiciary zot ti servi pou personal emoluments apre peyman pou National Security Guards.\nR350 mil pou nou Sekretariat Lasanble, sa ti ganny servi pou peyman telefonn depans ekstra pou Speaker’s office, personal emoluments e other charges ki nou sekretariat ti bezwen antreprann.\nApre finalman R149 mil sa si oule ti anver aste en vehicle pour lofis komisyonner eleksyon. Ki fer an tou, bann Minister ek Departman zot ti Depans en sonm 53 milyon 569 mil 756 roupi.\nAnswit anba centralized payments R24 milyon, sa en morso ladan ti al pou fuel incentive pou fishermen, en sonm adisyonnel e ki tzot ti bezwen, apre pou DPA Departman Administrasyon Piblik i ti kouver training funds apre peyman gratwite pou bann travayer ek zot continuous services.\nR8 milyon regulatory body sa ti ganny servi par Licensing Authority NSC, STB avek Seychelles Heritage Foundation pour zot kouver peyman depar volonter zot bann travayer.\nSubvention to parastatal R10 milyon, sa spesifikman ti al pou SBC ki ti ed li pou peyman son bann progranm ki i ti annan avek serten son bann creditors a letranze. R7.9 milyon subvention to other bodies. La Mr Speaker sa larzan ti ganny servi ler NDEA ti ganny kree limenm e answit morso ladan ti al pou kreasyon public officers ethics commission. Social security contributions. Si oule sa ti en short fall dan peyman gouvernman anver son bann kontribisyon pour son bann travayer.\nR2.5 milyon special pension payments ankor ennfwa ti en short fall ki gouvernman ti bezwen pou pey pour son bann pansyon travayer an sa ki konsern bann early retirements.\nAnswit Mr Speaker nou vwar pou public debt without SI en sonm R133 milyon. Sa si oule ti ganny servi pou kapab servis bann det gouvernman avek bann labank komersyal ki ti’n merit ganny fer atraver SI, me pou en rezon ou en lot i pa’n ganny fer alor i ganny rikorde, i ganny antre koman en depans adisyonnel.\nFinalman Mr Speaker R23.9 milyon pour specialized treatment fund, sa i peyman pou anvoy nou bann pasyan a letranze e anmenmtan serten aryeraz ki Minister Lasante ti annan avek serten nou bann lopital, in ede pou klersi nou bann det vizavi anvoy nou bann dimoun trete a letranze.\nAlor Mr Speaker ki anmenn nou lo sa sonm R1.2 bilyon ki gouvernman si oule i depanse parlao sa ki ti’n ganny bidzete an 2008.\nAlor Mr Speaker san tarde nou konnen ki dan sa bann depans in vin avek sa nesesite ki mon’n eksplike e pou kapab permet Minis pou vin prezant proze delwa neseser devan nou lasanble, mon ti ava demann tou manm pour nou siport sa mosyon. I beg to move Mr Speaker.\nMr Speaker mon segonde e mon a entervenir si i neseser plitar.\nOke deba i ouver, Onorab leader lopozisyion.\nMr Speaker mon krwar ki i malere ki Onorab Pool in mislead nou dan serten deklarasyon ki in fer bomaten. In mislead nou premyerman letan in dir avek nou ki sa mosyon ki devan nou sa i dernyen dan sa seri kot gouvernman avan ti depanse e apre sa i ti vin kot nou. In mislead nou akoz ofet avan 2008 ki nou pa ti annan Supplementary Appropriation Bills pandan lannen. Avan 2008, al regard lo tou nou bann rikord, pandan lannen ti napa Supplementary Appropriation Bills me at the end of the year egzakteman sa ki Onorab Pool in anmenn devan nou sete sa ki nou ti gannyen.\nMinis Finans ti fer son commitment dan sa Lasanble apre ki ansyen Public Finance Accounts Committee, not the present one e ofet depi letan mwan mon ti lo Public Finance Accounts Committee letan nou ti toultan fer remark lo bann demann ki konstitisyon limenm i fer kot konstitisyon dan larti 154(6) i dir; where, in respect of any financial year, it is found;\n(a) that the amount appropriated by the Appropriation Act for any purpose is insufficient or that a need has arisen for expenditure for a purpose for which no amount has been appropriated by that Act; a supplementary estimate, showing the sum of money required or spent, shall be laid before the National Assembly.\nSete sa, e pou lenformasyon Onorab Pool mon ava dir li ki’n pase an 2008.\nAn Me 2008 premye Supplementary Appropriation Bill ti vin devan nou Lasanble kot ti demann en sonm 68 milyon 557 mil 142.73 sou. An Zen 2008 en sonm SR830 mil dan en dezyenm Appropriation Bill (number 7) ti vin devan Lasanble. An Desanm 2008 Bill (number 30) of 2008 Supplementary Appropriation Bill ti demann en sonm 629 milyon 332 mil 509 roupi.\nE Mr Speaker letan nou konpar sa avek sa ki Appropriation Bill limenm ti demande, Appropriation Bill ti demann en total 1 bilyon 512 milyon 726 mil roupi. Sa i fer Mr Speaker ki zis pou lannen 2008 total Supplementary Appropriation ki gouvernman ti vin demann Lasanble parey ki Minis Finans ti’n dir i pou fer, ki i ti a pe gard son parol ki avan i depanse i pou vin kot Lasanble pou demann Lasanble ti fer en total 698 milyon 739 mil 700 roupi.\nE ozordi Onorab Pool pe anmenn sa mosyon e pe dir ki gouvernman i bezwen en sonm 1 bilyon 247 milyon 127 mil 960 roupi, e sa i fer Mr Speaker ki i enteresan e ki mon krwar ki i enportan pou koman en Lasanble pour nou konpran ki manyer gouvernman i fonksyonnen e mon krwar ki parey ki Mr Speaker limenm in demande ki gouvernman li osi tou i bezwen annan en progranm lezislasyon, mwan zisteman mon krwar Mr Speaker problenm se ki gouvernman i napa en plan lezislasyon akoz ofir anmezir ki i ale se la ki i ranmase e i pa kapab o komansman lannen, vini dir i pou pas tel lalwa, tel lalwa, tel lalwa, parski i pa dan en plan konkret. E sa i fer Mr Speaker, letan ou regarde avek sa sonm ki Onorab Pool pe demande pou bidze total lannen 2008 nou pe demann en total 1 bilyon 945 milyon 867 mil 660 roupi, letan ou azout tou sa bann appropriation avek sa ki i pe demande la. E sa i par lao – supplementary appropriation mon bann frer ek ser Onorab, i depas the Appropriation Bill ki ti 1.5 bilyon e i fer ki sa ki nou pe demande koman supplementary i tonm 118% par lao the original appropriation. E mon krwar ki Mr Speaker ou ava dakor avek mwan sa i pa vreman reprezant disiplin fiskal, ou pa kapab rat ou target par 118%, ou ava rat ou target par en pti poursantaz me non pa double ou appropriation e al plis ankor ki ou appropriation. E mon ti ava kontan ki letan nou koz lo sa bann size parey ki SBC ti ava pran letan pou eksplik dimoun byen, pour les dimoun tande egzakteman ki manyer keksoz pe ete.\nE as if sa pa ti total parski annou pa bliye ki poudir letan nou pas Appropriation Bill i pa reprezant total capital outlays i pa reprezant sa li, sa ki nou appropriate i en sonm me i annan pour bann capital projects ensidswit ki pa ladan. E letan ou regarde ki poudir sa sonm, sa sonm ki pe ganny demande letan ou azout bann total capital outlays i tonm 85% of total capital outlays, e i fer Mr Speaker ki pou bidze 2008 zis son appropriation san ki ou azout bann lezot i tonm 3 bilyon, mazin ou ti’n prozekte 1.5 bilyon me son total ki’n ganny depanse pour lannen 2008 i tonm 3 bilyon 458 milyon 593 mil 660 roupi. E pou mwan Mr Speaker letan mon pe regard sa shift an 2008 e letan mon pe konpar li avek bidze ki’n fek ganny pase par Lasanble Nasyonal semenn pase mon vwar ki poudir deswit, ankor ennfwa letan mon konpare mon vwar ki poudir sa bidze ki nou’n pase la nou pou ganny en kantite supplementary appropriations parski i kler ki poudir bann sonm ki dan sa bidze i pa pou sifizan pou li kouver bann depans gouvernman.\nKi mon pe sey dir par sa? Bidze pour sa lannen in prozekte en sonm 2.631 bilyon roupi. E letan ou balanse ki poudir pou 2010 ou a pe prozekte 2.6 bilyon me selman an 2008 ou’n depans ou 3.458 bilyon. Eski sa pa en lendikasyon ki poudir sa ki ou a pe demande i pa pou vreman sifizan. E ankor ennfwa letan ou regarde Mr Speaker ki letan ou azout tou bann outlays pou bidze 2010 i pou tonm 3.7 bilyon e i kler ki poudir i annan en problenm la e sa disiplin fiskal ki nou pe koz lo la ki nou lo nou kote nou espere i ava vini finalman malerezman nou pa pe trouv li e kestyon ki mon pe demann mwan pourki mon pa ankor ganny larepons se annou pa bliye ki poudir letan Minis Finans ti vin dan Lasanble pou bidze 2008, i ti dir ki kalite sirplis i ekspekte ranmase, e letan i ti vin dan Lasanble pour li fer post mortem lo bidze lo lafason ki zot in depans larzan an 2008 la i la ki i ti dir Mr Speaker. I ti dir;\n‘Malgre bann fakter ekstern negativ ki’n afekte nou lanvironnman ekonomik, sa lannen 2008, Mr Speaker forecast primer sirplis dan bidze pou tonm 560 milyon roupi ki reprezant 7.1% GDP e sa i depas nou sonm orizinel ki nou ti’n bidzete pour lannen 2008 par preski 84 milyon roupi oubyen 1.1% par lao nou ekspektasyon’.\nSi an 2009 remark Minis lo bidze sete nou ti pou fer en sirplis 560 milyon e ki ozordi letan nou pe regard total ki tou sa bann zafer i arive, mwan sa ki mon ti ava vreman kontan konnen se egzakteman si pou sa lannen 2008 nou ti aktyelman fer en bidze, oubyen nou ti aktyelman fer en sirplis, oubyen si nou’n fer en defisit. Mon krwar ki pour mwan Mr Speaker mon enterese avek sa bann prensip ki montre nou ki poudir amwen ki nou vreman annan sa disiplin fiskal, amwen ki gouvernman i annan li en plan konkret, nou pou kontinyen trouv nou dan sa bann sitiasyon kot siplemanter ki’n ganny demande finalman i depas bidze orizinal.\nMr Speaker letan nou sey konpran sa bann chiffres ki Onorab Pool in met devan nou e mon trouv i drol ki se Onorab Pool ki’n anmennen sa fwa e non pa leader limenm. Mon note ki poudir sa bann larzan in fini ganny depanse, la aprezan gouvernman i a pe swiv lartik 154(7) kot i a pe zis vin devan Lasanble pour Lasanble met tou keksoz annord legalman pour li, pou montre ki poudir sa bann larzan ki’n ganny depanse i legal.\nMe selman Mr Speaker mon krwar ki i annan en keskoz ki enportan e lannen ale, lannen vini nou pa kapab trouv departman defans toultan i depans larzan an plis. Mon krwar ki in ler pour nou regard ladan parski finalman letan ou balanse, e la ankor ennfwa Mr Speaker pou mwan servi ou prop analozik ki ou’n servi konsernan en plan, letan en gouvernman pe regard son bann diferan departman, diferan Minister, i devret montre ki priyorite ki i pou donn tel Minister. E en gouvernman pa kapab si in deside pour li donn plis larzan Minister Devlopman Kominoter akoz i krwar ki poudir Minister Devlopman Kominoter dan son lalis priyorite i pli enportan, nou pa kapab ki poudir letan nou fini en lannen ki poudir en lot departman son bidze i bokou plis ki sa minister. E tou lezan se sa menm keksoz ki arive par egzanp avek Departman Defans e oke sa lannen ki’n pase la, sa lannen 2009 nou ava koz lo piratri, sa i en eksepsyon. E i vre ki poudir in annan plis defans, Topaz, Andromanche i bezwen al plis deor pour zot al fer zot kontribisyon zot osi dan sa lager kont piratri, me dan bann lannen avan ti napa okenn leksepsyon alors ou pa vwar vreman akoz ki sa bann departman zot zot pa kapab egzers sa disiplin fiskal.\nLetan ankor ennfwa ou regarde anba bann Ministries and Departments nou vwar ki poudir Minister Defans li i sorti premye lo lakantite ki in depanse. E annou pa bliye ki poudir letan nou regard Minister Lasante, oke sa 21 milyon ki Onorab Pool in eksplike parey nou dir, sa sa ki Onorab Pool in eksplike, sa Mr Speaker nou nou siporte 100% parski Onorab Pool in kapab vin donn nou detay ki poudir nou’n bezwen peye pour bann dimoun ki al fer tretman overseas, nou’n bezwen peye pou latizann ensidswit, e mon krwar ki poudir Onorab Pool i annan rezon e gouvernman an zeneral i annan rezon letan i pe koz lo plis larzan pou lasante parski ant Novanm avek Desanm annou mazinen ki poudir nou ti’n rantre dan devaliasyon kot dolar ti SR18, e alors pou aste latizann otomatikman i ti’n vin pli ser. Alors i annan en zistifikasyon e menm pour nou bann pasyan ki al swiv tretman deor zot kou tretman ti’n ogmante, sa i zistifyab. E se sa bann keksoz parey nou ti pe dir ki i enportan pour nou koman en Lasanble kapab regarde e mwan mon ti pou kontan e mon plis ki sir tou manm dan sa Lasanble ti pou apresye si nou ti kapab ganny detay lo kimanyer li Departman Defans li in sorti koman en pti Departman pour li depas serten gro minister. E definitivman i annan en keksoz la ki pa normal parski letan ou regarde i annan serten lezot minister ki pa’n depas zot appropriation ki zot ti’n gannyen.\nSo Mr Speaker mon krwar ki definitivman fodre ki nou balans enpe sa bann keksoz pour nou regarde.\nLetan lo sa size parastatal advances, i enportan pour nou demann kestyon lo la parski sa bann advances ki ganny fer pour bann parastatal, an prensip se bann loans ki’n ganny donnen savedir zot bezwen ganny repeye e mwan mon ti ava kontan konnen si zot annan lentansyon repey sa bann loans parey, absoliman parey ki Onorab Pool in mansyonnen ki poudir SEYPEC li in rann, be sa bann lezot la, fodre nou regarde osi si zot pour rann.\nMr Speaker mon krwar ki –mwan pou mwan in tap mwan letan Onorab Pool in mansyonn lakantite larzan ki SMB in bezwen ganny donnen e ofet ou a krwar pli gro sonm in al pour SMB e mon kontan ki poudir nou pe al repeal the SMB Act me selman mon demann ou me pandan tou sa bann lannen kot SMB ti annan monopoli lo kanmaron, Coetivy, monopoli lo tou sa bann kalite keksoz, oule dir mwan SMB pa’n fer gran savings, in sitan en bon dimoun? Oule dir mwan SMB limenm li koman en parastatal i pa’n fer profi se zis bann middlemen ki’n fer profi, e ki ozordi pou pey travayer zot in bezwen retourn kot gouvernman pou vin rod sa kantite larzan? Mon pa ganny en konpran mwan.\nMr Speaker mon krwar ki i neseser pour nou letan nou vin fer sa bann prezantasyon pour nou rekonnet ki poudir Minis pan garde son parol e letan i prezant bill mon pou dir li ankor ki poudir i pa’n garde son parol parski in prezant tou son bann Supplementary Appropriations me selman anplis ki sa la lafen 2009 nou ganny enn gro.\nMe mon a termin lo sa pwen Mr Speaker. I annan en keksoz ki pou mwan mon vwar ankor ennfwa nou pa pe respekte e mon espere ki poudir nou ava komans respekte sa e sa se lartik Mr Speaker 154(8). E si 154(8) ti ava’n ganny respekte nou ti ava deza konnen egzakteman ki manyer lannen 2008 ti pase. E sa lartik i dir;\nThe Minister shall, after approval by the Cabinet and within ninety-one days after the end of each financial year, provide to the National Assembly in respect of that year-\n(a) full details of all accounts maintained in respect of the Consolidated Fund showing amounts actually received and spent in that year;\nNou pa’n ganny sa, nou pa’n gannyen, nou ankor pe rode sa. Apre 91 zour pour nou gannyen. Ankor ennfwa nou ava kapab dan en pli bon pozisyon pou nou fer nou travay koman en lasanble, e mon krwar ki i enportan pou nou ganny tousala pour nou kapab balans tou.\nAlors Mr Speaker nou lo nou kote larzan in ganny depanse nou pou ankor enn fwa pran nou pozisyon labitid lo sa bann depans nou pou abstain, me selman ankor ennfwa mon krwar ki i montre klerman ki gouvernman i bezwen met lord dan son depans fiskal, dan son disiplin fiskal e osi gouvernman i bezwen kler lo lafason ki i fer son plan an zeneral. Mersi bokou Mr Speaker.\nMr Speaker mon pran laparol ozordi pou mwan dir premyerman ki mon regrete ki sa Supplementary Appropriation Bill pa’n ariv devan Finance and Public Accounts Committee e ki se ozordi la ki nou pe vot lo la ki nou pe pran konesans detay, anfen enpe an gro ki sa bann depans i reprezante.\nMon dezyenm pwen Mr Speaker, mon ti a kontan avek ou sipor, mon ti a kontan demann ki Onorab Pool i donn nou sa breakdown, sa detay si i posib, i devret posib akoz mon kapab ganny en kopi verbatim me selman i enportan pour nou koman bann dimoun ki pe vey larzan piblik dan sa Lasanble avan nou pran en vot mon mazinen tou bann manm isi ti a kontan konnen egzakteman kote sa bann depans in ale.\nMr Speaker ler Minis ti prezant bidze 2008 i ti liste koman son main objectives ki sa bidze 2008 se pou ariv en sirplis 5% GDP, e pour kontinyen redwir det an relasyon nou GDP. Sa ti en target ki Minis ti dir dan son ladres bidze e i kler ki in al way off son target, akoz son target sete en reveni R2.55 bilyon, e la nou’n vwar poudir lannen fini avek sa 3 premye bidze siplemanter plis sa enn katriyenm nou dan pros R1.9 bilyon setadir 85% over estimated expenditure pour sa lannen. Setadir pros 75% below bidze ki nou ti pe ekspekte.\nMr Speaker mon pa vwar li drol alors ki ler nou pran lannen 2008, nou vwar ki nou det ti R16 bilyon, e pour nou lo sa kote latab sa i en indictment terib, en indictment vreman, vreman sever lo zestyon finansyel nou lekonomi par Prezidan Michel e Minis Danny Faure. Parey mon ti dir semenn pase ler Prezidan Michel ti pran prezidans nou det ti R6 bilyon e ler nou’n ariv 4an apre an 2008, nou det ti R16 bilyon setadir miltipliy par 3. E se dan sa lannen Mr Speaker ki laplipar bann problenm in arive, se dan lannen 2009.\nMr Speaker nou dakor ki in annan omwen en ka emergency pandan sa lannen, nou dakor e sa sete logmantasyon dan pri fuel. An fas sa sitiasyon, gouvernman in pret avek SEYPEC en sonm R654 milyon, sa i pa sipoze afekte nou det akoz i en loan e ler ou fer statement of accounts kot i annan en negatif savedir sa larzan R654 milyon ki’n al pou SEYPEC i annan en pozitif lo nou balance sheet e sa i devret kit nou det parey in respect a sa loan ki nou’n fer avek SEYPEC. Donk nou pa kapab servi sa loan ki nou’n donn SEYPEC pour nou eksplike akoz nou’n al dan problenm lo balans bidze.\nLo dezyenm bout sete pou SMB e leader lopozisyon in koz lo la, mon pa pou retourn ankor lo la. Me selman mon ti a kontan redir en keksoz avek bann manm lo lot kote latab sirtou bann manm ki kritike selman apre zot vot an faver, se pour zot ki mon koze akoz se zot ki fer bokou plis ditor nou pei e se zot ki responsab sitiasyon ki nou ladan ozordi. Akoz si ler nou vwar keksoz i mal nou pa dir i mal e nou pran bann mezir pou rektifye li, nou pou kontinyen reste dan sa ki mal. Ozordi nou vwar devan nou ki SPDF in ganny 25 milyon dan sa lannen. Mon pran sa legzanp akoz i en bon legzanp.\nDan lannen 2008 in ganny R25 milyon anplis ki son R77 milyon ki i ti pe gannyen. Mon annan 2 komanter pou fer lo la. Premye komanter se ki si zot anvi vreman, si zot senser, si nou senser pou nou fer sir ki larzan piblik i ganny byen managed sa i en landrwa kot nou bezwen enn fwa pour tou bliye e met dekote e pa servi koman en lekskiz sa ki nou apel bann sekre La Defans. Tan ki nou fer sa nou pou kontinyen annan menm problenm. Nou pou kontinyen annan bann sonm larzan ki nou vote ki zot vote e pou annan bann sonm larzan ki SPDF i apropriye an deor vot ki zanmen nou pou konnen e ki toultan pou reste dan en ….\nMon’n toultan dir dan sa Lasanble ki si nou pa ferm laport VIP, SPDF ek President’s Private Office nou pou toultan annan koripsyon dan nou pei. Nou bezwen fermen sa bann laport akoz se par la ki sa bnan keksoz ki mal i arive. E mon redir ankor, mon pa pe blanm personn, mon pa pe sey atak okenn sef, mon pa pe sey atak Sef Deta Mazor Lafors Defans, Prezidan oubyen lezot dimoun ki dan bann nivo pli o. Mon pe sey zis eksplik en senp keksoz si en drayver dan en departman gouvernman, si en solda dan larme i konnen ki sak fwa i al airport pour li al rod en keksoz pour sa departman oubyen pour larme ki sa keksoz ki li i pe vin rode pa ganny kontrole par customs, par NDEA, par lezot keksoz en zour ki apel en zour sa solda, sa drayver, sa anplwaye pou fer vini en keksoz limenm akoz i konnen ki en bwat ki ekriy lo la SPDF ou napa drwa kontrole dan nou pei, en bwat ki met PPO lo la, ou napa drwa kontrole. Se sa bann keksoz koumsa ki nou bezwen arete akoz se atraver sa bann lafnet e sa bann laport ki sa i pase, i kontinyen pase ozordi.\nDan ka SPDF, mon demann avek zot dan Lasanble eski SPDF pat i konnen poudir i bezwen repar Andromanche an 2008?, Eski SPDF i pa fer en maintenance program an 2008?, I bezwen annan en maintenance program. I vin devan Lasanble, i demande e sirtou ki Andromanche i pou bann coast guard zot konn tre byen ki napa en sou problenm, nou lo sa kote latab nou pou dir donn Andromanche son reparasyon akoz nou nou anvi fer sir nou annan en bon coast guard, parey zot osi. So sa bann keksoz i vin dan plan, ou pa kapab, i pa posib apre lannen ler lannen in fini ki nou vini nou dir nou ti bezwen tan milyon roupi pou repar Andromanche, non pa koumsa en pei i ganny manage, pa koumsa ki en larme i ganny manage.\nOzordi Onorab Pool i vini i dir avek nou ki ladan ti annan enpe larzan pou skychef, Onorab Pool i bliye ki Minis fek dir nou, napa 3 zour, ki larme, lakademi La Defans i annan en lakwizin, e ki sa lakwizin pou servi pou ed pou kwi manze pou marmay lekol. Fek dir nou, be si i annan en lakwizin ki i pe aste manze kot skychef, landrwa pli ser pou ou aste manze dan Sesel. Mwan mon pa aksepte sa, kekfwa oditer zeneral, la mon vwar in sinnyen lo la i aksepte be mwan mon pa aksepte, i pa posib ki nou kontinyen bann keksoz koumsa. Se pour sa ki i enportan mon bann ser koleg ki sa bann apropriasyon i ganny byen kler avan e ki ler nou konnen, si nou konnen poudir pe demann larzan pou al pey skychef pou fer manze nou ava dir i pa posib.\nDonk la la en legzanp isi ki mwan mon santi i ase pour zot demann avek Minis ki i fer leklersisman lo sa pwen avan ki zot menm zot pran en desizyon pour zot vot an faver.\nMr Speaker lo latab devan nou i annan 3 heading ki apel bann subventions. Antou i fer pros R30 milyon ki’n depans an plis, e mwan mon pa dakor ki sa bann keksoz i kontinyen arive isi Sesel. Sa bann bodies i sipoze mars dapre zot bidze, zot ki fer zot bidze dan lannen e zot ki bezwen, sof si i annan en ka fors mazer zot bezwen aksepte zot bidze. Zot pa kapab Mr Speaker par egzanp nou donn R11 milyon dan apropriasyon pour other bodies selman nou bezwen donn zot ankor 8 milyon anplis. You can’t go off target sa kantite, nou pa kapab go off target par 75%. Se sa pwen ki leader lopozisyon in fer sorti bomaten, se pa bann keksoz, se pa bann pratik ki nou nou bezwen kontinyen condone isi dan sa Lasanble.\nMr Speaker nou’n dir ki in annan 722 milyon pour advances pou parastatal. Mr Speaker ler ou pret en larzan en parastatal e la 2 parastatal komersyal SEYPEC avek SMB zot bezwen pey gouvernman en lentere. Dan bidze 2008 i pa’n annan en lentere. Dan bidze 2009 efektivman SEYPEC in pey li pros si mon memwar i bon R85 milyon zis lentere which is good. E la nou’n ganny dir bomaten ki anplis ki sa bann lentere zot in ranbours lanmwatye zot det, sa i byen. Prezan mon ti a kontan konnen kote mon pou al gete avek respe Onorab Pool, kote mon pou al gete akoz mon pa konnen, ou pa’n dir nou konbyen lentere SMB in peye akoz i en konpannyen komersyal li e konbyen in rann ziska prezan lo sa larzan. Akoz nou bezwen move away from larzan piblik, ganny servi pou tenir konpannyen komersyal ki pa pe operate lo en baz komersyal e ki pa pe rann piblik larzan ki’n ganny prete. So mon ti a kontan konnen si i annan okenn lentere ki’n ganny peye lo sa larzan e si sa bann konpannyen in komans rann sa larzan.\nSe pour sa Mr Speaker ki mon fer en pti parantez la pou mwan dir ki sa deba ki nou pou annan lo SMB plitar e mon espere i a vin lannen prosenn i en deba ki pou enportan. Mwan mon ti a kontan submit devan Lasanble ki i pa devret zis en deba lo SMB e son bann rezon akoz, lekel ki ti kont, lekel ki ti an faver, lekel ki ti dir fermen, lekel ki ti dir ouver, lekel ki ti dir si i fermen i pou ale, tou sa bann keksoz, annou fer li en deba lo en management of public finances, annou fer li en deba lo la e annou fer sir ki ler nou’n fini sa deba lo SMB nou konn egzakteman – i annan bann closing audits ki ganny fer, i annan bann balance sheet ki montre nou lekel ki drwa SMB, lekel ki SMB i drwa, si i annan ki gouvernman in bezwen klersi sa bann det lekel sa bann det pour nou konnen pou nou vwar kwa ki’n arive vreman e pou nou konnen si nou pou refer ankor sa leksperyans a lavenir oubyen nou pa pou refer sa leksperyans a lavenir. So i pa devret en deba zis lo SMB, i devret en deba lo en management practice lo en policy ki gouvernman in al dan komers e si ti en bon keksoz pour nou kontinyen fer li a lavenir.\nMr Speaker mon ava ganny lokazyon avek detay ki Onorab Pool i ava donn nou, mon espere ler Minis i vini pou mwan al an detay lo serten sa bann pwen ki mon’n mansyonnen. Mon ava ganny lokazyon ant la avek sa deba, ant la avek son Bill limenm pour mwan klersi ki manyer NDEA ti annan 2 lipye li, enn dan Departman Defans, enn apre en lot landrwa ankor ki Onorab Pool in dir nou poudir in ganny ankor larzan. Konmsi pou mwan sey konpran ki manyer sa bann keksoz ti pe marse akoz i enportan ki ler en vot i ganny pran lo sa bidze nou konn tre byen ki nou pe vote.\nDan mon konklizyon Mr Speaker mon ava dir ki pou mwan i vreman en sitiasyon terib ki’n arive e ki fotespere ki i pa ariv ankor fotespere akoz Minis in deza donn nou sa commitment e in fail lo son commitment akoz in donn nou 3 supplementary appropriation apre sa enn la li in pas dan vid. So mon hope ki sa i dernyen mankman lo commitment vizavi appropriation ki Minis Finans i fer ek sa Lasanble. Mon hope ki nou kapab dir li sa byen kler e ki son rezon akoz in fer mank son commitment la li osi i vin byen kler e i kapab zistifye sa prosedir.\nMr Speaker mon ava annan lezot lentervansyon pou fer on the Bill proper. Mersi.\nMr Speaker mon annan detrwa pti leklersisman mwan. Premyerman mon’n ekout avek atansyon ki Onorab ki fek fini koze in dir, mon pa dakor avek li pourki responsabilite i bann dimoun lo nou kote ki abitye koze ki pa vote, sa en komanter mon krwar i bankal, i banal, en komanter sipay. Mwan mon krwar ki sa ki i pe dir zisteman i klerman en rol lopozisyon, en lopozisyon ki responsab li i dan premye staz li pou li vwar e met bann keksoz devan e si fodre investigate, investigate. I annan en rol, lopozisyon pa zis la pou kritike li, i osi bezwen donn kot i vwar i annan problenm anmenn devan, prouv ek lepep, pa zis sa zot osi belong to bann komite ki annan dan parlman, dan Lasanble. I lo komite Public Accounts li, be anmennen, anmennen diskite dan zot komite mwan mon pa lo sa komite, anmennen diskite dan sa komite and that is the right committee dan Lasanble, ou kapab si i annan sa bann problenm pour zot vwar. E mwan mon challenge sa komite la, mon demann son chairman pou pa tarde apel tou sa bann dimoun sirtou bann manm Onorab dan sa Lasanble ki annan sa bann kalite komanter, ki doute, ki vwar, ki konnen poudir i abitye koze sa vedir zot konnen zot bezwen annan serten lenformasyon ki annan sa bann keksoz ki’n arive. Anmenn SBC tou dan komite, fer filmen, lepep Seselwa i anvi konnen e mwan osi tou mon anvi konnen, zot ava diskite, nou a vwar si i annan problenm, si i annan bann dimoun i devret ganny deal avek accordingly. I annan en lotorite ki nou’n etabli dan sa pei ki deal avek bann zafer frod, koripsyon, Anti corruption committee be sa komite, sa body i ava deal avek sa bann zafer. Mon krwar mwan nou bezwen arete ek sa bann kalite komanter.\nAn plis ki sa Mr Speaker Sir, nou pa kapab – set en, koman dir sa, en zafer ipokrit sa – ki manyer ou pou kapab siport depans anplis pou repar Andromanche, ou koz sa labous plen ek lezot keksoz selman ou pa vot zanmen lo bidze, ni bidze siplemanter. Be ki manyer ou pou kapab siport Andromanche, son reparasyon e tou sa, be vot en kou pou bidze, la ou a dir mwan, wi mon pe sirport Andromanche, bann solda dan sa fason. Si ou pa vote, sa bidze pa pase napa nanryen ki ou siport zot, zis labous be bawawa.\nOnorab bawawa retract.\nMon retract be selman zis zot koze dan vid. Talk, talk and talk that’s it.\nMr Speaker mwan mon osi annan en pwen avanse la, mon demande ki mezir nou Lasanble i devret pran lavenir kont legzekitiv ler egzekitiv, mon pa konnen si mon pou servi mo vyole la, i al kont konstitisyon e zot pa anmenn sa bann dokiman 91 days, 3 mwan dan son time frame devan nou Lasanble pou nou diskite. Ki nou Lasanble i devret fer a lavenir. Ou konpran i bezwen annan en fason pour nou fer sir ki sa i ganny respekte a mon’n avi. Si legzekitiv i krwar i bezwen rod plis travayer parey zot pe rode la pou zafer tax ensidswit, semenn pase lo Nasyon nou’n vwar en gran lalis, i rod anplis, Biro Oditer Zeneral la i rod anplis travayer pou kapab fer bann travay ganny deliver on time e ki nou Lasanble i donn bann keksoz on time osi pou nou kapab diskit en keksoz propreman.\nE pou fini mwan osi mon annan dout lo sa zafer SMB, sa gran bout la ki’n dir advances pou SMB. Mon demande, SMB in defen la, in mor, be si in mor, eski larzan la pou lanterman, kwa? Konmsi mwan mon krwar sa i devret pli byen ganny eksplike. Letan Minis i vin dan nou Lasanble mon demande ki sa bann davans ki bann parastatal in gannyen i ganny eksplike dan plis detay.\nE anmenmtan lo kestyon La Defans, wi nou konnen dan tou pei i annan bout dan la Defans i pa ganny devwale sa, sa i kler sa, annou pa anbet nou lekor parey mon’n dir i annan serten norm enternasyonal. Me selman i pa tou bann depans. I annan serten depans ki mon krwar i normal pou ganny dewale. So mon krwar i devret annan sa balans e letan Minis i vini la mon krwar i devret kapab donn nou en pti pe plis satisfaksyon. Nou osi nou la nou responsab a en bann dimoun, nou elektora e i enportan ki nou ganny leksplikasyon korek e neseser. Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker mon ti a kontan reasir nou Lasanble ki sa mosyon pou aprouv bidze siplemanter pou lannen 2008 ki Onorab Pool in prezante e in detaye avek nou i enn ki annord e ki tou bann depans ki in eksplik nou i bann depans ki’n ganny fer wi, i bann depans ki’n zistifyab, i bann depans ki neseser, in bann depans ki transparan la la e i up pou nenport ki verifikasyon par nou menm, par komite finans, par piblik ki ti a swete ganny akse avek.\nSa i mon premye pwen Mr Speaker, prezan mon ava al dan rezon nou’n tann plizyer lekplikasyon e plizyer rezon in ganny donnen lo akoz nou’n depans sa bann depans, akoz nou pa ti devret depans zot, akoz nou’n al par lao bidze ki ti’n ganny aprouve, akoz nou’n al par lao bidze e osi bidze siplemanter pour sa menm lannen konmsi ki’n sanble kree enpe konfizyon pou en lemann ki pe ekout sa i pou ganny en apersi konfize, en apersi vreman ki’n annan manboulouk, ki’n annan trik ki’n annan dezord me les mwan dir sa ki pe ekoute ki sa i egzakteman sa le ka konfizyon ki lopozisyon i anvi met zot ladan. Akoz sa i rol lopozisyon, enn ler mon krwar ki lopozisyon i bezwen resanz son non e vin en lopozisyon konfizyon.\nMr Speaker mon dir sa akoz nou pe koz lo en bann depans ki nou’n fer anplis, pour ki lepok, nou pe koz lo 2008. Eski nou’n bliye dan ki sitiasyon nou pei ti ladan an 2008? Eski nou’n bliye ki sitiasyon lekonomi lemonn ti ladan an 2008? Eski nou’n bliye ki an 2008, mon ti dir semenn pase, nou sitiasyon e lekonomi lemonn ki nou depan 99%, 0.9, 0.9, .0.9% lo tou sa ki nou fer, tou sa ki nou konsonmen, tou sa ki nou enporte, eski nou’n bliye ki 2008 lemonn ti lo son latet e Sesel ti’n vir lo son latet parey mon’n dir semenn pase? Eski i etonnan ki Onorab Pool in fer kler de odebi ki dan sa sonm siplemanter ki nou pe demann Lasanble pou aprouve 78% sa sonm in al prensidir pour 2 rezon, 2 entity.\n(i) in al pou SEYPEC e\n(ii) in al pou SMB\nEski ou bezwen rocket scientist pou ou konpran akoz in al pou SEYPEC an 2008? Dan en lannen kot nou tou nou konnen pri petrol ti’n depas $200 en barik.\nMr Seaker dan en lannen kot nou konnen pri petrol ti pe konstaman ogmante lo marse enternasyonal, dan en lannen kot malgre SEYPEC ti pe enport petrol pli ser nou ti ankor pe kontinnyen pey petrol pri ki nou ti abitye peye avan devaliasyon. Eski nou realize pour konbyen mwan nou’n konsonm petrol a pri subsidize ki SEYPEC e gouvernman Sesel ti pe subsidize nou.\nMr Speaker sa i rezon akoz 78% sa ki nou pe demande in al pou SEYPEC. Dezyenm rezon, SMB eski nou bliye ki SMB ti ankor enportater ki ti annan monopoli lo tou bann komodite esansyel ki tou lakaz, tou fanmiy Seselwa ti pe konsonmen sa lepok e ki sa bann menm komodite esansyel pandan ki zot pri ti’n double, ti’n triple, pandan ki kou transportasyon ti’n double, nou nou ti ankor pe aste sa bann komodite a bann pri subsidize par SMB.\nMr Speaker vwala rezon akoz sa 2 parastatal in ganny pli gran advance oubyen in konsonm pli bokou larzan ki nou ti’n bidzete, zot ti pou konsonmen. Vwala rezon akoz nou pe koz lo en bidze siplemanter pour en lannen ekstraordiner ki nou tou nou konnen nou’n pas ladan, Sesel in pas ladan e se presizeman sa lannen ki nou ti pas ladan ki ti pous nou, ki ti fors nou lanmen fer sa ki nou ti fer le premye Novanm 2008.\nMr Speaker si sa pa kler pou lopozisyon mon pa konnen kwa ki pou kler pou zot.\nDezyenmman nonm mwan en pei ki an 2008, nonm mwan en gouvernman an 2008 ki pa’n sibir defisit, nonm mwan. Pei pli ris, mon pa konnen mon’n tann zot dir Senegal e Malawi mon asire sa pa nonmen. Pei pli ris, pei pli pwisan in sibir pli gro kou ki pei pli pti e pli pov ki parey nou ete.\nMr Speaker mon krwar ennler la rezon i bezwen ganny donn en sans dan sa Lasanble. Nou pep i bezwen ganny versyon laverite, bann evennman, bann keksoz ki nou’n pas atraver nou pa kapab kontinyen split hairs wi in annan, serten Minister petet ki ti’n devret prevwar eksetera me sa bann menm Minister osi zot in vin viktim, kou logmantasyon dan zot loperasyon ki zot pa ti’n osi prevwar tel parey nou pa ti’n prevwar pou manze, pou fuel me ki malerezman nou’n konsonmen, nou’n servi nou’n brile.\nMr Speaker lartik 154(8) nou Konstitisyon ki leader lopozisyon e Onorab Ferrari in fer referans avek ki demande ki tou le-z-an 90 zour, savedir anviron 3 mwan apre ki bidze in ganny aprouve Minis i depoz en rapor finansyel lo tou bann depans, bann tranzaksyon, sitiasyon finansyel pei.\nMr Speaker tou le lannen mwan mon ganny en kopi sa dokiman la kot mon latab mon asize e sa lannen e lannen 2009 mon ti ganny en kopi, oule dir mwan zis mwan ki ti gannyen la dan sa 33 nou ki asize la dan sa Lasanble. Mon ti a kontan demann ou lofis atraver Madanm Clerk pou gid nou, al rode dan bann Order Paper pou Mars 2009 si nou isi nou pa’n gannyen rapor, mwan mon’n gannyen zot in gannyen zot isi lo sa kote? Eski Chairman FPAC ou’n gannyen Onorab Mondon.\nAlor Mr Speaker ler nou tann sa bann kalite..\n…. non in ganny depoze la e i appear lo Order Paper, e Madanm Clerk taler apre break i ava vin montre nou, i ava al gete dan son arsiv mon asire zot annan. Si nou gannyen, nou fou laba, nou pa lir, nou napa letan, pa vini 1an apre, 9, 10 mwan apre vin dir nou pa’n gannyen. Sa i en requirement konstitisyonnel e Minis Finans i pa zis bezwen fer li, i fer li tou lezan. Alor ler nou tann sa bann kalite konfizyon ki pe ganny senmen dan nou Lasanble silvouple sa detrwa zournalis SBC ki la e piblik ki pou tande bin it, pa anmenn dan lakour, bin it. Mr Speaker withdraw all the crap.\nMr Speaker ankor enn fwa nou’n tann komanter lo Minister Defans. Semenn pase nou’n fek aprouv bidze pa ti annan en sonm ladan pou Departman Defans, ler zot dir ki Departman Defans zot bann larzan pa nou ki aprouve, pa se si pa se la, i fo. Semenn pase nou’n fek aprouv en sonm, 80 ekek sepa whatever 80 milyon pou lafors defans. Par kont sel keksoz ki nou pa vwar se zot specific costs, e sa i partou dan tou, lo nivo enternasyonal dan tou gouvernman ou pa vwar bann detay depans ki al pou bann rezon militer or sa ki zot apel sekre militer.\nMon pa konnen si Senegal i fer la ankor mon krwar pa Mr Speaker me sa ki mon kapab dir se mon krwar ler nou annan en Lafors Defans ki nou pe depan lo la, nou’n glorifye Lafors Defans sa dernyen lannen apre ki nou’n demonize lafors defans sa dernyen 15an ki’n pase, nou’n rod tou rezon pou dir aboli Lafors Defans, pa neseser larme, fermen, anvoy sa bann solda plante, anvoy zot al lapes, anvoy zot al travay dan konstriksyon byen zot in dir tousala les li lepep i ava gradyelman bliye. 1an pase ler nou’n vwar zistifikasyon pou Lafors Defans, nou’n komans vin zanmi lafors defans, byen never too late join in, join nou prezan, nou welcome zot on board our thinking vizavi Lafors Defans.\nMe si nou kapab asize la an tout sekirite pandan ki Lafors Defans i la, nou santi en sekirite akoz nou pe ganny garde avek Lafors Defans mon pa vwar akoz nou pou annan sa mis-trust pour sa bann menm dimoun ki nou’n entrust nou sekirite, nou lavi, sekirite nou pei avek. Mon pa dir ki nou parfe, zot parfe. Mon pa dir ki zot pa pou ganny tante me Mr Speaker se pour sa rezon ki nou nou la koman en Lasanble, se pour sa rezon ki Komite Finans i la, mwan mon pa krwar si demen Komite Finans i fer en reprezantasyon avek SPDF lo okenn size ki petet pa konsern bann issues strikteman militer ki Lafors Defans pou ferm laport dan zot figir, mon pa krwar petet nou pa ankor seye, annou seye.\nMwan mon prefere adopte en pozisyon kot sa menm lafors ki nou’n entrust sekirite Sesel avek nou annan en serten rust avek sa larzan ki nou pe donn zot pou vey nou. Vwala nou pozisyon lo sa size Mr Speaker.\nE avek sa mon krwar nou tou nou pa anvi pas Nwel la mon ti a demann Lasanble pou siport mosyon ki Onorab Pool in anmennen e ki bann konsern ki Onorab Ferrari in leve wi i a ganny lokazyon plitar dan la semenn pou eklersi Minis e let’s move on. Mersi bokou Msye Speaker.\nOnorab Pierre i reste 3 minit pou sifi. Non, nou ava adjourn ziska 11er.\nMr Speaker mon’n ekout avek bokou latansyon bann diferan entervenan e mon sagren ki ozordi dan sa Lasanble bann manm parti mazoriter malgre ki zot in montre nou poudir wi i pa akseptab pou annan en bidze siplemanter R1.247 bilyon pour lannen 2008 ki vin devan sa Lasanble apre ki nou’n fini diskit bidze pour lannen 2010.\nMr Speaker nou lo sa kote latab, nou konnen nou poudir gouvernman, Parti Lepep i bezwen egzers meyer disiplin fiskal pou garanti ki bann tel kalite bidze siplemanter ki se swa son groser, e ki se swa letan ki i ariv sa letan ki i ariv devan nou Lasanble pa zanmen ganny repete ankor, annefe mon rapel tre byen en demann dan sa direksyon kot gouvernman i bezwen vin demann permisyon Lasanble avan ki i depanse kontrerman avek depanse apre anmenn devan sa lasanble ti ganny fer depi Desanm lannen 2003 dan mon ladres bidze.\nMr Speaker mon osi sagren ki Leader of Government Business an tan ki’n vin dir avek nou koumsa poudir nou nou pe konfiz dimoun, nou pe mislead Lasanble se li Mr Speaker ki’n mislead Lasanble a 2 repriz. Dan sa pti ladres tre kourt ki in fer, in mislead Lasanble a 2 repriz. Premyerman zanmen pri fuel in ariv parlao $200, pri maksimanm, e nou tou nou konnen poudir Sesel i aste fuel avek dolar Ameriken, pri fuel i ganny fikse lo dolar Ameriken. I ridikil pou ou vin dir ek nou koumsa poudir ou ti pe mean dolar Sengapour, Onorab Pool I’m sorry.\nMr Speaker leader lopozisyon in donn nou en sif ki 36% parlao sa vre sif ki nou tou dan sa Lasanble nou konnen e tou bann oditer dan lakour i konnen. Alors mon ti ava demann li Mr Speaker alavenir ler i donn sa Lasanble lenformasyon fer sir ki i vin donn sa Lasanble lenformasyon ki korek.\nDezyenm keksoz, leader of government business i dir ek nou koumsa gouvernman in subsidize fuel, gouvernman pa’n zanmen subsidize fuel, gouvernman in toultan e avek SEYPEC zot in toultan fer en profi lo pri ki zot vann fuel. Sa ki Onorab Potter pa’n konpran e i paret mwan ki -mon ava sey eksplik li sa ki i pa’n konpran i se ki dan sa ki li i pe dir ti annan en letan kot gouvernman, SEYPEC ler i fer vini fuel akoz pri ti pe fluctuate sitan vitman i fer vini en consignement fuel, i vann li a en pri kot i fer en profi lo sa consignement ki’n fer vini apre ler in ler pou li fer vini lot consignement pri in sanze, pri in monte e i pey pli ser. Me sa ki enportan pou lepep konpran se ki ler i vann sa nouvo consignement ki in aste pli ser, fuel lo laponp i monte e lepep Seselwa i pey pli ser pou garanti ki gouvernman i kontinyen fer son profi. So i enportan Mr Speaker ki nou pa vin la dan sa Lasanble pou nou vin mislead the House e pou nou vin mislead bann manm piblik.\nMr Speaker ozordi dan sa Lasanble mon pou refer sorti en keksoz e mon pou dir ek bann manm Parti Lepep poudir sa ki lopozisyon pe demande i bann keksoz ki gouvernman Parti Lepep i bezwen fer a lavenir. Kontan pa kontan me zot pou bezwen swiv, e mwan mon pou poz bann manm Parti Lepep en kestyon. Ozordi dan sa Lasanble nou pa ankor kapab ganny;\n(i) audited accounts pour lannen\n(ii) nou pa ankor ganny Auditors\nReport pour lannen 2008, e i annan serten manm lo lot kote latab ki’n fer lentervansyon e zot in vin dir ek nou koumsa poudir tou keksoz pou 2008 i annord. Mr Speaker ki manyer ou kapab konnen poudir bann depans ki’n ganny fer an 2008 i vreman annord kan nou personn la pa ankor vwar rapor Oditer Zeneral lo lafason ki larzan lepep in ganny depanse e nou pa ankor ganny okenn audited accounts.\nNou lo sa kote latab nou’n kontinyelman demann gouvernman Parti Lepep pou fer sir ki rapor Oditer Zeneral pa ganny deliberaman delayed. E la i en legzanp, ozordi nou pe diskit dan vid, en manm i vini i dir ou i annord kan an realite mon asire Mr Speaker parey labitid toultan ler nou ganny en rapor Oditer Zeneral nou pou vwar en kantite defayans dan lafason ki larzan lepep Seselwa in ganny depanse an 2008.\nAlor i lezitim, nou pran li koman nou responsabilite isi lo sa kote latab pou fer sir ki nou kestyonn sa bann depans, nou bezwen kestyonnen. Akoz? Akoz nou anvi ki gouvernman Parti Lepep an tan ki in opouvwar pandan sa dernyen 32an i fer sir ki omwen dan bann lannen 2000 i depans larzan lepep dan lafason ki larzan lepep i devret ganny depanse. Lepep Seselwa i travay dir, i kontribye atraver taks e alors i lezitim, zot vot pour nou, zot vot pour sa bann manm ki dan Lasanble ozordi swa direkteman swa par proporsyon pour sa bann dimoun vin defann lepep Seselwa, pa defann lezislativ, pa vin defann gouvernman, vin defann lepep Seselwa. Kot i mal nou bezwen dir i mal e si en gouvernman pa aksepte kritik i pa pou grandi, i pa pou improve e i pa pou fer pli byen.\nSo ler mon get sa bidze siplemanter mon demann mon lekor en kestyon. Ki manyer en gouvernman i kapab vin demann nou en bidze siplemanter preski R1.25 bilyon? E ler nou get bann detay ki lo papye, ki Onorab Pool in sey koz lo la mon pou demann manm parti mazoriter ankor en kestyon. Eski zot pa krwar ki i lezitim pour nou demande akoz ki Departman La Defans in depans R25 milyon anplis ki i ti’n devret depanse? Eski i pa lezitim pou en lopozisyon demann kestyon lo akoz ki sa departman in overshoot, in overspent par 33% e annefe Mr Speaker ler mon get Appropriation Bill pour lannen 2008 mon realiz osi en keksoz, mon realize poudir R25 milyon, overspending R25 milyon par Minister La Defans i plis ki serten departman e serten Minister, zis son overspending i plis ki sa ki serten Minister i gannyen. Par egzanp Ministry of Foreign Affairs R20.82 milyon letan nou get Department of Internal Affairs, son whole budget i R17.62 milyon e ler nou dan lopozisyon nou vwar sa bann keksoz parey, eski Mr Speaker i pa lezitim lo non lepep Seselwa, eski i pa lezitim pou nou demann kestyon. Annefe nou ti ava ekspekte ki bann manm Parti Lepep lo lot kote latab i dakor avek nou e annefe zot ti a dir be non, nou pa pou kapab vot pour sa bidze siplemanter until nou ganny bann vre fason ki sa overspending in ganny fer, se sa ki nou dir responsabilite Mr Speaker.\nMr Speaker ler mon get sa trend over the past years i fer mwan demann mon lekor en kestyon, gouvernman Parti Lepep in opouvwar pou 32an e dan sa 32an zot dir ek nou koumsa poudir zot in anmas sa kalite leksperyans ki pou fer lepep Seselwa kontinyen vot pou zot pou zot diriz sa pei. Be Mr Speaker eski sa kalite leksperyans ki zot dir nou i zistifyab ler over the years lannen apre lannen ziska 2008 ou vwar sa menm gouvernman ki annan 32an leksperyans vini avek bann bidze siplemanter lannen apre lannen, e anplis zot fer bann gro gro recurrent deficit lannen apre lannen ziska ler IMF i vini e la lannen 2009 ler IMF in vini ki zot pe komans fer nou krwar poudir zot pe egzers disiplin fiskal, zot dir ek nou koumsa ki la aprezan la nou dakor menm si nou ti’n dir nou ti’n komans dir zot depi 2003 zot vini zot dir nou avek labous plen aprey Onorab Pool in refer sorti, la ki zot dakor ki zot in refer sorti ki lannen 2009 pou napa ankor supplementary budget ki vin devan sa Lasanble apre ki sa larzan in ganny depanse.\nMr Speaker si zot ti ekout lopozisyon depi tou sa bann lannen zot ti’n devret realize poudir atan ki nou nou bann Seselwa nou kontan nou pei alors nou fer bann propozisyon ki pou anmenn Sesel devan e non pa bann propozisyon ki pou fer Sesel rekil a’n aryer. E si zot kontinyen Mr Speaker dan sa lalinny kot nenport ki keksoz ki gouvernman i vin met devan sa Lasanble menm si zot santi poudir sa bann keksoz i mal, e si zot kontinyen siport sa bann keksoz Sesel koman en pei pa pou bouz devan, Sesel koman en pei pa pou avanse parey son potansyel i devret permet li avanse.\nKestyon ki mon pou demann lepep Seselwa se ki eski zot pa krwar poudir apre sa 32an leksperyans, gouvernman SPPF, gouvernman Parti Lepep in demontre ki zot napa sa abilite unless i annan oversight par IMF, zot napa sa abilite pour zot aplik disiplin fiskal ki pou fer sa pei bouze mon demann mon lekor kestyon si apre ki IMF in tir son lipye lo Sesel e zot nepli annan oversight lo sa ki nou pe fer si keksoz pa pou vin business as usual.\nMr Speaker en lot keksoz ki mon anvi dir, Onorab De Commarmond in koz lo FPAC, mwan mon enn sa bann manm FPAC e mwan mon pou dir avek Onorab De Commarmond klerman poudir kot lopozisyon i konsernen i annan en kantite demann ki lopozisyon in fer vizavi FPAC, i annan en kantite rapor i annan en kantite keksoz ki nou’n dir, fodre nou al fouye, fodre nou al rode, me sa ki Onorab De Commarmond i bezwen konpran e aksepte se ki chairmanship FPAC se Msye Onorab Terence Mondon, e se li ki desid order of business. Depi pou en kantite letan, ni menm en rapor from FPAC nou pa ankor gannyen dan sa Lasanble, e i responsabilite Chairman FPAC pou garanti ki sa bann travay i ganny fer ‘comme il faut’, nou anba son leadership. Se pour sa rezon Onorab De Commarmond ki nou kontinyen demande, parey i leka dan tou pei kot i annan vre demokrasi chairmanship FPAC i ganny taken up par lopozisyon, i esansyel pou sa arive e nou nou pe demande ki sa i ganny fer oplivit posib. Se la kot i bezwen annan en sanzman mindset lo zot kote.\nMr Speaker Onorab Potter in osi koz ek nou – in enn pti pe ankoler letan nou’n demann leklersisman letan bann manm Parti SNP ki’n koze avan mwan in demann leklersisman lo bidze La Defans. Mr Speaker dan bann pei vreman demokratik tel ki Lanmerik avek Langleter kalite detay ki nou nou pe demande isi dan sa Lasanble an relasyon avek bidze Defans i ganny donnen dan sa bann pei e nou nou pe dir pou dekouraz koripsyon, maksimanm detay ki nou kapab gannyen lo lafason ki en bidze pou en departman oubyen en Minister in ganny depanse i bezwen ganny donnen dan sa Lasanble. E se la ankor kot nou bezwen ankor en lot mindset en sanzman mindset.\nSi nou pe swiv par CNN la nou pou realize poudir ansyen premye Minis Britanik Msye Tony Blair i pe ganny en kantite kestyon lo lager Irak, e si nou ekout byen sa bann detay nou pou vwar ki kalite kestyon ki Msye Blair i bezwen reponn lepep Britanik. E si nou anvi vre accountability, e si nou anvi vre transparency, e si nou anvi vre lentegrite kot i konsern larzan piblik nou bezwen komans bouz dan sa direksyon e bann manm parlman parti mazoriter zot bezwen komans sanz zot mindset e aksepte ki sa set en realite dan en demokrasi e i neseser pou ensure accountability, transparency e lentegrite kot larzan piblik i konsernen.\nMr Speaker avan mon oubliye fodre pa e nou bezwen kontinyelman remind Seselwa kot fuel i konsernen, gouvernman Sesel i abitye tir bann gro kopo lo lepep Seselwa. Ozordi i pe tir en taks R8 lo sak lit fuel, R8 ki plis ki sa pri ki fuel ti pe vann avan reform, R7.65. Fodre pa ki nou osi oubliye poudir ler ti annan lager Gulf, premye lager Gulf gouvernman ti fer monte pri fuel akoz son rezon sete i annan lager Gulf fuel pe monte. Apre ki ti arive gouvernman Parti Lepep sa lepok SPPF pa ti zanmen ganny sa kouraz pou fer desann pri fuel a sa pri ki lepep Seselwa ti devret pe peye dan sa letan.\nMr Speaker mwan mon krwar poudir si nou anvi Sesel i bouze si nou senserman kontan nou pei, si nou nou bann Seselwa dan sa Lasanble ki anvi vwar Sesel avans devan lo sa nivo kot nou a kapab fer devlopman ki pou anmenn benefis ekonomik pour tou Seselwa nou bezwen sanz sa kalite mindset ki Parti Lepep in montre nou dan sa Lasanble bomaten.\nAvan mon pas la parol avek Onorab Pool mon oule senpleman dir ki Auditor’s Report in antre yer, ozordi la mon fek aprouve ki i ganny sirkile, e Cerk i ava fer le neseser demen, mon mazinen pou sirkil Auditor General’s Report. Onorab Pool.\nMr Speaker in enteresan ekout bann diferan entervenan lo sa mosyon. Mon ti a kontan dan en fason ou en lot remersye zot tou pou zot komanter oubyen zot kontribisyon espesyalman remersiman spesyal lo manm kote parti mazoriter ki’n promet pou zot siport e vot an faver sa bidze siplemanter konpare avek bann manm ki sorti dan lopozisyon.\nMr Speaker mon ti pres pou mwan krwar ki lager Gulf ti pas an 2008 ler mon’n ekout dernyen entervenan. Me malerezmnan oubyen erezman ler mon’n assize, mon’n ekout li e konpran ki i ti pe sey dir mon santi ki vre nou annan en problenm mindset dan Lasanble e ki serten mindset fodre nou sanze.\nMr Speaker premyerman an sa ki konsern audited accounts ki serten bann manm in fer resorti i malere poudir ki sa i en case pou mislead the House parey serten in oule fer krwar ki mwan ki’n mislead the House. Akoz pou lenformasyon Lasanble mon’n al fer li mon devwar pou verifye e mon’n ganny en kopi en Order Paper date, sa i dernyen byensir date le 14 Avril 2009 kot lo son azanda, limero 3 presentation of papers i linny koumsa; details of fiscal outcome for the year and statement of actual results prepared on the basis of the provisional accounts for the year 2008 by the Ministry of Finance. Savedir i kler ki Minister Finans tou lezan parey in leka ver Mars, plitar Avril, dan sa ka zot ti’n ganny en pti retar zot soumet fiscal outcome pou lannen presedan avek nou Lasanble Nasyonal. Alor pou dir ki sa pa pe ganny fer, Konstitisyon pa pe ganny respekte i totalman fo Mr Speaker e manm ki’n fer resorti sa definitvman zot pe mislead the House.\nMr Speaker konsernan NDEA ki Onorab Ferrari ti leve, mon oule fer tre kler ki mon ti dir ki i annan de konponan ki konsern NDEA dan sa bidze siplemanter. Premyerman anba La Defans kot sa fon adisyonnel ki La Defans ti gannyen pou 2008 se zisteman letan NDEA pa ti ankor formen e as a body asset, nou pa ti ankor vote dan Lasanble, sa lazans si oule oubyen sa unit si oule ki ti pe deal avek lalit kont trafik drog ti pe fonksyonn anba SPDF, e serten larzan ti ganny servi par SPDF si oule pou finans sa unit lalit kont drog e plitar ler nou ti vot lalwa NDEA isi dan sa Lasanble nou pou vwar ki provizyon in ganny fer pour zot annan zot prop fon letan NDEA ti ganny kree e se sa rezon ki nou pou vwar i pou annan de konponan NDEA dan sa bidze siplemanter e non pa de lipye parey Onorab Ferrari in fer nou krwar.\nIn annan lezot komanter ki’n fer resorti ki mon koleg Leader of Government Business si oule in fini deal avek e i pa vo lapenn nou al dan repetisyon.\nMr Speaker mwan osi mon en manm lo FPAC e mwan osi mon kapab dir ek sa Lasanble ki order of business dan FPAC nou diskite ansanm, nou tonm dakor ansanm lo en konsansis. Mwan zanmen mon’n dan okenn meeting FPAC, mon pa pe neseserman defann nou chairman me selman zanmen mon’n dan meeting FPAC ki okenn ant sa de manm lopozisyon si oule ki’n raise en issue e ki zot demande ki sa issue i ganny met lo order of business, oubyen i ganny investigate ki in annan okenn refusal par chairman oubyen par sa committee. Alor pou Onorab Pierre dir ki zot pa ganny sans met okenn issue lo order of business FPAC Mr Speaker i totalman fo e i pe mislead the House.\nAnmenmtan pour li dir ki dan tou pei demokratik chairman FPAC i sorti dan lopozisyon sa mon krwar enn de fwa nou’n tande, nou’n demanti sa e ankor ennfwa mon pou fer kler ki sa osi i totalman fo akoz nou annan plizyer pei commonwealth ki zot chairman FPAC i pa neseserman en manm lopozisyon oubyen leader lopozisyon. Lostrali i en case in point, zot annan zot koleg ki’n etidye Ostali e mon asire in pran konesans lo sistenm parlman Ostrali e mon a demann zot pou demann li ki manyer Ostrali i ete, eski chairman FPAC i sorti dan parti lopozisyon.\nAlor Mr Speaker pou vin dir ki si nou donn plis detay zot pou vot lo la oubyen zot pou aprouve ensidswit sa fodre ou sorti dan lesyel pou ou kapab krwar sa bann zafer akoz nou nou konn tre byen ki lopozisyon zanmen in vot lo okenn bidze, zanmen zot in vot lo okenn bidze siplemanter e zanmen zot pou vot lo okenn bidze oubyen bidze siplemanter.\nAlors nou santi ki detay ki nou’n donnen i sifizan e ler Minis i ava vin prezant son Bill devan Lasanble nou ava kapab, si li i oule release plis detay i ava a son diskresyon pou fer li.\nE finalman Mr Speaker dernyen entervenan in dir en keksoz ki byen enteresan, in dir nou ki si nou ti ekout lopozisyon konmela nou ti pou lwen. Mr Speaker pou fini mwan mon ava zis dir si zanmen nou ti’n ekout lopozisyon Sesel ti’n koule.\nAvek sa Mr Speaker mon ava demann tou manm nou Lasanble pou siport sa mosyon. Mersi bokou.\nIn ariv ler pou nou pran en vot lo mosyon, tou bann ki an faver? Okenn ki kont? Mosyon in pase e mon mazinen pandan la semenn nou ava ganny loportinite pou diskit Bill proper, en lot Bill ankor yes.\nMon a ganny mwan en first reading.\nThis Act may be cited as the Public Debt Management\n(Amendment) Act 2009.\nNou annan nou bann plizyer Bills pou nou pran second reading. Parey mon ti’n deza enform le de whips Foundation Bills avek International Corporate Service Providers (Amendment) Bill nou pou pran ansanm akoz zot inter-connected. So mon a ganny mwan motion for second reading.\nMr Speaker mon move ki Foundation Bill 2009 i ganny lir en dezyenm fwa.\nMsye Speaker mon a segonde.\nMon a ganny en second reading pou lot Bill osi.\nKi International Corporate Service Providers Amendment Bill 2009 i ganny li en dezyenm fwa.\nDeba i ouver, Minis i ava fer son prezantasyon lo le de Bill.\nBonzour Mr Speaker, bonzour tou bann manm Lasanble Nasyonal. I en gran plezir pou mwan o non ou gouvernman prezant de proze de lwa Foundation Bill, avek International Corporate Service Providers (Amendment) Bill 2009.\nMr Speaker en foundation koman en prodwir finansyel i ofer en lot opsyon pou bann envestiser etranze ki osi agrandir latraksyon en nouvo kategori kliyan servis finansyel ek zerisdiksyon Sesel. Foundation i kapab ganny servi koman en alternatif pou trust espesyalman pour bann envestiser parvenan en pei ek bann sistenm lalwa sivil. Loportinite i egziste vi ki Sesel i byen plase avek en sistenm lalwa ki en melanz lalwa sivil e common law, konpare ek nou bann konpetiter offshore ki plito common law.\nMr Speaker kisisa en foundation? En foundation i en personalite legal ki kapab annan, protez, e distribye assets savedir byen ou reveni an akordans avek bann swe sa dimoun ki etabli li, set a dir en founder. Sa prezantasyon i eksplik bann benefis ki foundation i ofer pour escape planning pou asset protection, sa dokiman pou osi enkli en revi lo signifikans istorik foundation. I osi regard akoz foundation i en ranplasman ekselan pour testamentary e trust instruments, i osi en fason fleksib pour atenn bann lezot obzektif.\nEnkli osi i bann responsabilite e drwa bann founder, foundation council, beneficiaries en foundation, dimoun ki annan en relasyon avek foundation e osi zot relasyon avek kanmarad.\nAnnou revwar enpe son konteks istorik e legal. Pou komanse i neseser pou regard kad legal e istorik anba ki foundation i tonbe. Foundation i ganny met an egzistans par lalwa e rekognisyon par leta koman en personaz legal. Parey bann lakonpannyen zot depann lo rekognisyon leta pour zot legzistans. I pa parey en dimoun natirel ki prezan fizikman, bokou dimoun i klasifye foundation koman en melanz ant en trust ek en lakonpannyen, menm si sa pa en bon leksplikasyon i annan serten benefis pou ede pour nou kapab fer konparezon.\nPou vreman konpran en foundation i itil pou regard konteks istorik anba ki foundation in vin an egzistans. Konsept foundation ti komanse pandan bann letan Lanpir Romen zot ti ganny kree pourki bann dimoun ris pou kit zot bann byen dan lanmen en administrater pou benefisye zot fanmiy, sa ki nou apel bann beneficiaries. Letan sa foundation i ganny kree sa bann byen ki form parti sa foundation i egziste konpletman separe an term legal avek lavi sa founder ek bann administrators vi ki sa bann endowments pa ti apartenir pour bann administrators zot ti bezwen administre e zer bann byen an akordans avek lenspeksyon ki ti ganny kite par founder pour lasistans bann beneficiaries. Sa foundation pa apartyen a personn i en personalite legal, endepandan ki egziste avek bi pou fer provizyon bann bezwen bann beneficiaries e ganny zere par bann administrators.\nAlor foundation i vin a’n egzistans par lalwa Romen preski menm fason ki trust in ganny devlope an Grann Bretanny. Letan bann sevalye lanpir Angle ti al lager zot ti souvan kit zot propriyeter avek bann bon zanmi, an trust. Alor sa dimoun ti ava kapab administre zot bann byen pou benefis zot fanmiy, se la ti ganny fer pou fer sir ki sa bann byen pa ti ganny detrir par move zestyon pou bann depans an tro par bann zanfan. Sa bann byen i apartenir ni pou bann beneficiaries, ni sa trustee me plito ganny mentenir an trust.\nFoundation i kapab ganny etablir koman bann private foundation, pou bann public foundation. En public foundation i kapab ganny kree pou en bi saritab, enn son bann endowments i kapab ganny servi selman anver sa bi, public foundation i ganny servi frekaman Lanmerik e osi Lerop, kot endowments i etablir pou asire ki serten ka saritab i ganny sipor finansyel e en bon zestyon sa bann fon an kestyon i ganny garanti.\nEn private foundation i kapab pou en fanmiy ou en group dimoun in ganny servi an Panama, Switzerland, Austria e Luxembourg. An 1998 Netherland antir ti adopte amannman lalwa ki ti fer provizyon pour kree sa ki nou apel en private foundation. Foundation Sesel pe swiv en model konparab a sa enn ki pe ganny servi an Panama, i en fason ekselan pou prezerv bann byen ki donn fleksibilite pour li kapab ganny servi par bann fanmiy, pou bann rezon relizye, rezon piblik ou saritab e osi pou administre envestir e protez bann byen pour bann beneficiaries.\nAnnou vwar bann lizaz foundation, bann fason pou posibleman servi en foundation. Premyerman pou proteksyon bann byen, pour protez bann byen kont taks eksesiv, bann credit claims, enstabilite politik pour bann lalwa etranze sa i en lalwa etranze ki donn lord pou protez bann drwa bann dimoun ki pou inherit propriyete founder ou beneficiary apre zot lanmor i anpes founder ou beneficiary pou transfer sa propriyete ki pou zot tou dilon zot lavi. Biznes pou zer lapartaz profi ou bann plan pansyon pou bann anplwaye pou tenir bann par sa ki nou apel participation pou interest dan bann lakonpannyen prive ou piblik pou kolekte royalties. Pou rezon saritab pou fer bann proze siantifik, relizye, imaniter, ou edikasyonnel ouswa pou adminsitre ou zer bann byen ek bann fon pour sa bann rezon.\nFanmiy pou protez bann biznes donn kontiniasyon ant diferan zenerasyon lafanmiy sa ki nou apel dezyenm e trwazyenm zenerasyon par protez kont divizyon sa propriyete pou protez bann miner, andikape e bann ki enkapab pou zer zot prop byen, zer peyman reveni ou dispozisyon byen avek bann manm fanmiy ouswa pou fer provizyon pou zot ledikasyon e lozman. Dan lenvestisman pou envestir dan bann shares, mutual funds deposit banker ou bann lot byen, pou tenir later ou bann lot byen avek valer signifikan parey bann travay artistik.\nEn foundation pa kapab ganny etablir pou bann rezon komersyal oubyen pou fer profi. En foundation i vin a’n egzistans par lanrezistreman en dokiman kot SIBA ki apel foundation charter apre en serten peyman. Sa dokiman i devret sinnyen par founder pandan son lavi, sa foundation charter i devret ganny anrezistre kot SIBA par en Seychelles licensed foundation service provider ki en dimoun kalifye e ki satisfe ki sa foundation i founder i zwenn bann kriter Foundations Act e bann lot lalwa Sesel enkli International Corporate Services Providers (Amendment) Act lannen 2003, e Anti-Money Laundering Act 2006.\nDan lanrezistreman ki sa dat ki sa foundation i vin an legzistans annou vwar enpe son bann lareg; en dezyenm dokiman ki devret ganny mansyonnen pandan letablisman en foundation i bann lareg foundation charter ki kontenir bann lenformasyon debaz lo sa foundation me regilasyon i kontenir bann detay konsernan ladminsitrasyon sa foundation, bann regilasyon pa bezwen ganny anrezistre ou met an piblik e pou sa rezon regilasyon i kapab en dokiman kot bann lenformasyon konfidansyel i ganny mete. Annou vwar enpe son stiktir gouvernans. Ennfwa ki en foundation i ganny etablir en endowement minimanm en dolar i bezwen ganny depoze dan kont sa foundation, i enportan note tout menm ki sa endowement i ganny fer an likid. I posib pou fer transfer anver sa foundation bann byen prezan ou fitir enkli real estate lenstriman moneter, sekirite ou nenport kalite founder.\nRol founder i devret ganny etablir dan foundation charter, i posib pou founder rezerv serten pouvwar parey pouvwar pou apwent beneficiaries, pouvwar pou retir en foundation council.\nAnnou regard enpe foundation council, foundations council i responsab pou ladministrasyon sa foundation e reponn a sa founder. Bann responsabilite council i souvan enkli lenvestisman ou administrasyon bann byen dan foundation.\nEndowment, distribisyon bann fon avek beneficiaries sa foundation e pou asire ki bann rezon ki en foundation ti ganny formen i ganny atenir. Bann manm foundation council pa bezwen neseserman Seselwa ou rezidan Sesel i kapab ganny konpoze par bann personaz natirel ou legal. I pa neseser pou annan en miting annyel oubyen neseser pou sa meeting ganny organize isi Sesel, tout menm sa bann laspe pou ganny ankouraze par SIBA pou anmenn plis sibstans dan lalwa e osi lendistri finansyel Sesel.\nAnnou regard enpe bann beneficiaries; Bann beneficiaries i bann dimoun ki atraver sa foundation ki sipoze benefisye zot konparab a bann beneficiaries en trust, sa bann propriyeter oubyen pa pou zot legalman e zot annan tro bokou ou ditou loportinite pou dir keksoz dan sa foundation. Malgre sa tou sa ki foundation council i fer i pou zot benefis, bann beneficiaries pa kapab demann bann byen foundation si zot pa ankor ganny donnen zot endowment. Sa i pou asire ki bann creditor, bann beneficiaries dan ka bann zanfan ki depans an tro pa kapab atas bann benefis fitir avek sa foundation. Sa i en bann laspe asset protection for dan sa nouvo proze delwa.\nAnnou vwar enpe separasyon bann byen, striktir asset protection: Sa lalwa i ganny ranforsi ankor par bann provizyon pou protez founder kont bann demann par lalwa forced. Alor kan bann byen i ganny transfer avek en foundation ennfwa ki endowement i ganny fer, savedir bann byen i ganny donnen e sa foundation sa bann byen i nepli apartenir a sa founder me a sa foundation selman. Sa bann byen i alor separe, i endepandan avek bann byen personnel sa founder. Par rezilta sa bann byen pa kapab ganny atase, ganny pran ou ganny met an kestyon par lakour akoz bann lobligasyon pou det founder ou beneficiaries.\nE dernyenman annou regard enpe bann transfer, bann byen par frod. Vi ki bann byen pa kapab ganny met an kestyon, an kour akoz bann lobligasyon ou det founder ou beneficiaries, i enportan note ki i annan en leksepsyon avek en lareg. Bann creditor i annan drwa pou obzekte ou konteste lo transfer sa bann byen dan foundation. Si i reprezant en frod kont zot lentere, tout menm sa drwa obzeksyon ou kontestasyon sa transfer i annan en limitasyon 2an depi dat ki sa transfer bann byen ti ganny fer.\nMr Speaker avek ou permisyon aprezan mon ava pas lo lamannman lo International Corporate Services Providers Act 2003.\nFoundation i en nouvo prodwir ki pe ganny propoze dan biznes enternasyonal. Foundation i ekspekte ranforsir portfolio servis finansyel enternasyonal pour nou pei. Lamannman ki pe ganny propoze ki bann service providers i ganny en kad legal anba ki zot kapab ofer sa nouvo prodwir. Sa nouvo prodwir i atraver sa nouvo lalwa e lamannman pou anmenn avek li plis reveni loportinite travay e konesans profesyonnel pour Sesel dan nou sistenm finansyel. Alor propozisyon i ki nou les annan en foundation services licence anba International Corporate Services Providers Act seksyon 2(1), 3(5), 7(1), e osi dan son schedule 4 e 5. An plis ki lentrodiksyon sa nouvo prodwir foundation lamannman ki pe ganny propoze dan son schedule 5(2), 8(2) i ogmant lakantite paid up shared capital ki en servis provider i bezwen annan.\nDepi ler sa lalwa ISP Act ti vin an fors an 2003 sa nivo pa’n zanmen ganny revwar malgre ki dan lezot sant finansyel enternasyonal nivo authorized paid up shared capital in ogmant dan en fason signifikan konparab avek sa ki nou annan anba lalwa ki an egzistans. Anba lalwa egzistans pou en licence international corporate services nou konpannyen i bezwen en authorized paid up shared capital R60 mil selman konpare ek lezot sant finansyel enternasyonal ki an konpetisyon dire avek nou.\nEn lot lamannman ki pe ganny propoze i en logmantasyon dan licence fee, savedir licence fee i prezan pou ogmant sorti $1000 pou vin $2000. Mon ti a kontan note ki sa bann logmantasyon pou ede anmenn plis sibstans dan nou lendistri atraver plis reveni avek logmantasyon dan lekspektasyon avek kalite servis.\nMr Speaker mon’n pas enpe letan pou kapab eksplik konteni sa de nouvo foundation, foundation ki nouvo pou Sesel e amannman ki nou tou nou deza konnen. Mersi Mr Speaker.\nDeba i aprezan ouver, Onorab Georges.\nMersi Mr Speaker mon annan 12 minit.\n12 minit i ase?\nI en pti pe kourt me mon a seye kekfwa mon a overshoot par enn de minit.\nMon’n ekout avek bokou latansyon prezantasyon Minis lo sa 2 proze lalwa bomaten e annefe Minis in donn nou en pti lapersi istorik lo trust avek fondasyon ki apepre korek.\nMr Speaker resaman ler mon ti pe defann en zafer kont FIU mon ti dir avek sa lorganizasyon e mon mentenir ki pa tou dimoun ki angaz nou sistenm offshore isi Sesel ki bann dimoun ki anvi aste en lakaz e met sa lo non en lakonnpanyen ki zot pou form isi, senpleman akoz i en bon lide. Pa tou ki pe form en lakonpannyen isi Sesel ki pou fer biznes lezitim dan en lot pei, e pa tou dimoun ki fer en trust oubyen la prezan en fondasyon isi Sesel ki pe fer sa pou protez zot byen dan le fitir kont kekfwa zanfan en dezyenm maryaz, si zot in remarye eksetera. Me ki tanzantan kekfwa menm souvan e mwan mon a dir tre souvan bann dimoun ki pe servi nou sistenm offshore se bann fay boug, se bann dimoun ki pe fer en keksoz ki pou kontourn lalwa.\nSa si nou al dan sistenm offshore fodre nou aksepte sa koman en la realite. We can’t parey Angle i dir ‘have our cake and eat it.’ Nou bezwen aksepte ki pou annan serten dimoun ki pe servi nou zirisdiksyon pour zot fer en frod oubyen en manboulouk. E se pour sa rezon ki lannen pase ler lalwa FIU in vin devan sa Lasanble, nou lo sa kote latab nou ti koz an faver e nou ti dir ki i enportan annan en lenstitisyon ki pou protez nou lentegrite koman en sosyete ki provide bann biznes offshore.\nMr Speaker mon dir sa akoz Minis limenm in aksepte ki bomaten e avek tou rezon ki enn bann rezon ki dimoun i fer en foundation se, mon quote son parol pou protez zot byen kont taks eksesiv. Bliy frod, bliy manboulouk, bliy okenn rezon ki dimoun pou servi nou zirisdiksyon pou en krim me enn bann rezon prensipal se pour zot sov taks dan zot pei pour zot annefe pa pey taks la dan sa landrwa kot zot devret peye. E sa i en keksoz ki nou pou ganny anmennen sa lannen ek bann lannen ki pe vini pour nou pran an konsiderasyon byen for pour survival nou lendistri offshore.\nAkoz parey nou tou nou’n tande dan sa dernyen lannen akoz kriz finansyel ki’n arive dan lemonn banking crisis lizye in ganny ouver tre gran lo bann sosyete, lo bann pei parey nou ki ofer en posibilite pour bann dimoun ki devret pey taks Lanmerik, La Swiss, Allemagne eksetera servi nou zirisdiksyon pou zot pa pey taks laba. Nou pou bezwen mars lo en lanmrazwar pour bokou letan. E nou pou bezwen konn mars lo sa lanmrazwar pour nou at the same time prezerv en lendistri ki sa lannen pase in met R400 milyon dan nou lekonomi, e anmenmtan protez nou relasyon avek bann pei ki anvi ki sa bann konpanni i pey taks kot zot olye vin isi.\nMr Speaker se dan sa konteks ki mon abord sa deba bomaten. Sa provizyon ki nou pe al pase e ki nou an faver i en provizyon parey Minis in dir ki donn nou en lot dimansyon, ki donn nou en veikil ekstra ki nou ti napa avan pou ofer en servis ekstra pour nou ofer a piblik laba deor ki anvi servi nou zirisdiksyon. Mon vwar li regretab e mon bezwen dir sa, mon vwar li regretab ki nou’n esper sa kantite letan pour nou anmenn fondasyon. Bann nou ki travay malgre pa dan offshore me etrwatman avek offshore i annan bokou lannen ki nou pe demande akoz ki koman en sosyete ki annan parey Minis in dir en zirisdiksyon mixed common law ek lalwa sivil akoz nou’n deside right at the start opte pour en sistenm trust ki en konsept anglosakson ki nou napa ditou dan nou lalwa e les ater en fondasyon ki pli pros avek nou sistenm sivil ki nou sistenm lalwa Franse ki nou’n adopte.\nPersonn pa’n kapab donn nou en repons e la ozordi mon vwar li regretab ki a en moman kot dan marse lemonn pour bann lenstriman parey nou nou propoze dan lendistri offshore kot lemonn antye pe target spesifikman fondasyon as the most opaque parmi tou sa bann veikil ki nou kapab propoze akoz ki nou se prezan ki nou nou pe al ofer sa. Mon per ki nou pou ganny vwar koman en Johnny come lately, me mon pli per ki nou pou ganny vwar koman en zirisdiksyon offshore ki anvi pou servi en parol Onorab Rose koul sipay ki ler laba deor pe ferm fondasyon ki nou nou pe propoz sa pourki sa bann dimoun ki pe ganny problenm liechtenstein e Minis pa’n mansyonn liechtenstein bomaten, mon’n ekout li byen akoz liechtenstein se sa zirisdiksyon ki ti pe propoz plis fondasyon e ki’n vin anba pli gro latab par OECD Lanmerik avek lezot akoz lopasite opaqueness sa veikil ki’n anmenn larzan bann Zwif depi dezyenm lager mondyal ganny kasyet laba, larzan drog, larzan frod, e sirtou larzan taks ganny ….off.\nMr Speaker mon tout an rekonesan ki nou enn pti pei e fodre nou vey dan lapas, fodre nou vin pro-active, mon per ki a en moman kot nou’n ganny en bon record pour nou sistenm offshore a en moman kot nou’n pas nou test konpare avek lezot zirisdiksyon prezan nou pe al dan en serten fason met enpe lank lo nou kaye ki byen prop. Mon vwar sa koman regretab, e nou pa pou kapab – mon pa krwar, nou pa pou kapab dir ki fondasyon se tre bon keksoz pou bann charitable institutions. I vre, isi menm isi Seselm, taler oubyen dan sa semenn nou pe al get nou en fondasyon en pti pe diferan Botanical Gardens Foundation. Nou annan fondasyon pour tou bann zil ki island conservation society i manage ansanm avek IDC isi Sesel, tousala i annan son fondasyon.\nFondasyon in vin en kekosz ki’n antre dan nou vokabiler koman en pep me mon per ki nou tonm dan latrap dir nou pe fer sa pour bann bon rezon e ki nou ganny servi pou bann rezon ki pli nepas e mon pa krwar ki nou kapab limit litilizasyon fondasyon pour bann byen saritab ou relizye oubyen pou lenvestisman bann pension plans.\nParol Minis taler kot in fer kler ki dokiman en fondasyon mon quote li ankor; ‘pa bezwen ganny anrezistre e met an piblik’, i montre nou the week point of nou zirisdiksyon, kot en fondater i kapab rezerv pouvwar pour li donn lord sa fondasyon pourki son byen, ankor enn fwa mon pe quote Minis, pa kapab ganny atase par en krediter eksetera. Tou sala se bann keksoz ki nou bezwen ofer akoz sansan dimoun pa pou vin isi, zot pou al dan lezot zirisdiksyon me nou bezwen lo nou kiviv pou fer sir ki sa keksoz pa ganny abize akoz pou mwan fini lo kot Minis in komanse, en fondasyon parey en trust se en veikil ki baze lo trust.\nLer sa bann dimoun ti’n al dan bann kwazad dan mwayenn az e zot ti retourn Langleter apre 4, 5an si zot pa ti’n ganny touye par Al Qaeda letan ki zot ti laba, bokou fwa zot ti vwar ki zot byen ti’n ganny vole par sa bann prop dimoun ki zot ti’n kit sa dan zot lanmen e nou’n bezwen annan en sistenm lalwa pou permet sa bann dimoun ki ti’n kit zot propriyete in trust pou al rod sa propriyete ki zot ti’n kit ek zot dalon in trust pou pa tonm dan move lanmen.\nMon per ki fondasyon nou pou vwar nou en pti pe parey, e nou pou vwar ki en veikil ki nou pe formen avek bon lentansyon i vin dan lizye bann dimoun ki pe get nou, e pa bliye ki Prezidan Obama pe get nou byen for akoz i anvi ki sak dolar ki en taks per Ameriken i peye i pey Lanmerik e i pa vin pey isi Sesel dan en fondasyon. Angela Merkel avek Prezidan Sarkozi pe get nou tre pre akoz zot osi zot pe sey anmas dernyen ero ki zot kapab avek zot bann lakonpannyen.\nMr Speaker nou en zirisdiksyon offshore, sa veikil fondasyon i enn ki apropriye e nou bezwen ogmant sa bouke servis ki nou pe propoz avek bann dimoun deor me mon sound en word of warning ki mon konnen Minis taler pou reasir nou lo la ki dan konteks kreasyon sa nouvo lenstitisyon nou osi very mindful of nou lobligasyon vizavi bann pei ki nou bann partener dan sa planet ki nou apel lemonn. Mersi.\nAnvi lakantite nonm entervenan ki reste mon pou adjourn ziska 2er.\nMinis in vin prezant nou avek 2 Bill, Foundation Bill avek International Corporate Service Providers (Amendment) Bill 2009. Letan mon ekout diskour prezantasyon ki Minis in fer bomaten, mon osi reflekte lo diskour bidze ki nou’n fek fini debat lo la semenn pase. Mon santi mwan ere pou form par sa Lasanble ki pe aport son soutyen pour sa de proze de lwa ki devan nou. Mon dir sa Mr Speaker akoz dan sa 2 Bill ki devan nou i annan de keksoz ki ganny met a dispozisyon bann profesyonnel dan domenn legal e osi dan bann lezot domenn tel ki accounts ensidswit, i met a dispozisyon bann avoka bann zenn sa eleman leve e debrouye. Mon dir sa Mr Speaker akoz dan sa Bill i annan bokou fonksyon oubyen travay e louvraz ki pe ganny met a laporte profesyon legal. Savedir en avoka i kapab restrikte son lekor prezan avek serten louvraz ki non selman al ankour me dan en domenn kot parey nou dir en armchair lawyer kot i kapab fer bann lezot fonksyon ki en avoka i kapab fer.\nDezyenm laspe ki mwan mon vwar dan sa 2 Bill Mr Speaker se i pe provide avek kominote enternasyonal en servis ki oparavan i pa ti egzistan legalman isi Sesel. Mon dir sa akoz mwan menm mwan dan mon lofis etan koman en avoka mon’n ganny bokou kliyan ki’n vin kot mwan e demann mwan si i annan sa laspe fondasyon kot en fondasyon i kapab ganny zere isi Sesel. E malerezman mon larepons at this instance ti nou napa me selman nou pe travay lo la e si zot retournen lannen prosenn 2010 nou ava’n pare e things will be up and running.\nMr Speaker an dizan sa mon oule dir ki pou mwan Foundation Bill i en nouvo keksoz pour nou isi Sesel me i annan avoka ki ofe avek loperasyon e ki lobzektif en foundation, me selman nou pa ti pe practice li as such isi Sesel.\nSi nou get sa Bill dan seksyon 7 i spesifye en pti pe object of the foundation kot i dir nou parey Minis in eksplike bomaten it can be for a charitable or a non charitable purpose or i kapab engulf tou lede ansanm. Mr Speaker sa i bon akoz ankor ennfwa parey Minister in eksplike bomaten i protez serten lenvestisman, serten propriyete ki si oule lafanmiy i oule gard, dan son fanmiy pou de, trwa zenerasyon e i annan bann striktir ki zot kapab al ver sa bann striktir pou asire ki sa i arive letan zot mor.\nMr Speaker ankor ennfwa mon konpran konsern Onorab Georges letan in eksplike bomaten lo pwen ki kekfwa letan serten zirisdiksyon pe ferm zot laport liechtenstein in eksplike e nou nou pe prezan ouver laport pour sa kalite aktivite me nou bezwen get li dan en lot perspektiv, eski SIBA fek selebre 15enm lanniverser ki mon ti onore pou fer par sa selebrasyon semenn pase – eski nou bezwen reste parey nou ete? Dan sa lemonn ki pe evolye i toutafe normal ki nou osi koman en pei nou rod bann lezot fason pou fer nou osi vin konpetitiv. I vre ki lemonn enternasyonal pe court lizye pros a bann sitiasyon ki leve dan lemonn antye me sa pa en rezon akoz nou nou bezwen reste nou rekile oubyen a’n aryer avek devlopman. Annou pran en lepa a’n avan epi nou a gete ki manyer keksoz i devlope. Touzour nou menm nou sa Lasanble if ever i annan nesesite pour nou tir sa Bill dan le fitir e pei egzekitiv i desid dan sa lalinny mon krwar nou sa Lasanble nou ava la pour nou fer nou louvraz ‘comme il faut’.\nMr Speaker i annan konsern ki’n ganny leve lo lanrezistreman bann aktivite fondasyon. Pour mwan i kler dan seksyon 28 kot i dir pour en loperasyon en fondasyon isi Sesel i pou bezwen apwent en azan lokal, e sa i byen akoz se nou bann lokal nou bann international corporate service provider ki pou ganny sa loportinite pour zot ganny apwente koman bann azan ki pou reprezant sa bann fondasyon.\nMr Speaker anba seksyon 104 i spesifye anba sa lalwa, mon pa pou tro long, i spesifye anba sa lalwa ki i pou annan en registrar of foundation so sa registrar son louvraz i ganny spesifye anba lalwa e i pou kolekte bann lenformasyon neseser ki ava ed SIBA pou vwar si sa aktivite ki sa fondasyon pe vin fer i ilegal oubyen si sa larzan ki pe ganny fer at least i ava kapab annan enpe lenformasyon pour li kapab fer en investigation pour li vwar si sa larzan ki pe ganny mete oubyen sa fondasyon ki pe ganny administre isi Sesel i prop.\nAlors anba 107 kot i dir pou bezwen anrezistre sa fondasyon, mwan mon apresye konsern ki’n ganny leve me selman mon krwar dan sa lalwa at least mon vwar dan sa lalwa in annan bann mezir ki in ganny pran pou administre serten sa bann konsern ki a fer ki ofir anmezir nou ava perfeksyonn lo la e nou ava kapab fer sir ki fondasyon isi Sesel i enn ki prop e ki annan bann legitimate goals avek.\nMr Speaker dan sa menm lalinny i annan sa International Corporate Service Provider (Amendment) Bill 2009, ki pe ganny amande ki Minis in anmenn devan nou. Sa ankor enn fwa i montre nou ki nou annan en gouvernman, en egzekitiv ki serye, i pa’n zis anmenn devan nou en Foundation Bill apre in kit laba be in fer sir ki The Foundation Bill i ganny enplimante ‘comme il faut’. E avan nou ti napa li dan nou corporate service provider kot savedir i ti pou ilegal pou perform sa aktivite par bann corporate service provider. Alors la ki sa in antre i montre ki once ki nou pas sa Bill demen tou bann corporate service provider i kapab komans perform e provide sa servis.\nAvek sa Mr Speaker mon konnen bann teknikalite dan sa Bill ti ganny eksplike pli boner sa lannen avek nou Lasanble nou ti ganny loportinite pou nou poz kestyon. So mon pa pou al dan bann teknikalite sa Bil. Avek sa ki mon’n met devan lasanble, mon ti a kontan enform Minis ki mon pou donn mon sipor enkondisyonnel sa 2 Bill devan nou. Mersi.\nAvan mon bezwen eksplike anba order 84(1) kot i dir; apart from the provisions of law requiring a member to disclose the extent of any direct pecuniary interest a member shall not vote on any subject in which he has a direct personal pecuniary interest. Alor kekfwa avek ou gidans Mr Speaker sa ava anpes mwan vot lo sa 2 Bill akoz mon annan osi en licence koman en corporate service provider. Selman sa mon krwar pa disallow mwan pou verbalman dir, kanmenm mon pa kapab vote ki mwan mon siport osi tou le 2 sa Bill.\nMr Speaker nou’n antann ki Minis dan son budget speech in dir ki nou’n anrezistre 10% mwens lakonpannyen offshore dan nou offshore registry avek SIBA, e nou kapab konpar sa avek Moris ki li in anrezistre 30% an mwens. Sa i reflekte osi ki Onorab Georges in eksplike ki bann developing countries e in quote Prezidan Sarkozi, Prezidan Obama, e menm Langleter dernyenman kot premye Minis in dir dan en fason forceful ki bann offshore pe sack out e pe fer capital flight sorti dan zot kapital pou al kot bann lot zirisdiksyon e in menas bann pei parey liechtenstein kot menm Prezidan Sarkozi ti dir anba konstitisyon ler ou vin Prezidan La Frans ou osi vin en Prens liechtenstein, kot i dir pou give away sa privilez akoz i oule amannman dan lalwa liechtenstein pou fer ki La Frans pa perdi taks, e larzan avek liechtenstein, e liechtenstein ti aksepte parey lot zirisdiksyon, parey Monaco e menm Moris ki anba presyon pou amann son bann lalwa, alor nou pe rankontre enpe difikilte.\nMon note osi ki in ganny eksplike ki SIBA menm sa bann defet in nobou pey dividends gouvernman e in anmenn an sirkilasyon dan nou pei atraver bann corporate service providers en kantite larzan e nou’n nonm apepre R400 milyon, an deviz tousala.\nMr Speaker mon’n note ki i annan 66 corporate service providers Sesel e i annan 22 ki deal osi avek international trust. Foundation i en lot veikil, i en veikil ki’n anmenn enpe eksitasyon parmi bann corporate services providers akoz i donn en lot veikil pou anmenn wealth ek wealth management isi Sesel.\nMr Speaker Managing Director SIBA dan son speech ki’n ganny raporte dan Nasyon in osi dir ki nou bezwen sorti lo en sistenm ki baze pirman lo low tax secrecy and selling cheap international business companies e nou bezwen sey kree en realite ki nou apel the realities of the contempt international business and investment place the demand for an effective money management well preservation and tax and estate planning. Sa i lead mon lo 3 pti pwen ki mon anvi anmenn devan Minis pou montre mon konsern, e sa 3 pti pwen annefe mon’n ganny legzanp anplis ki tou bann legzanp ki mon annan, zis ler mon’n antre dan mon biro taler 12.10.\nPremye nou pe koz lo gard nou offshore e gard nou bann fondasyon nou bann lot striktir e azoute. Mon anvi sey pous gouvernman ki nou annan deza bann veikil ki’n ganny etabli anba financial securities par egzanp pou set up en stock exchange isi Sesel ki nou’n pran en holiday avek. E mon krwar kekfwa in ler pou nou re egzamin posibilite pou nou vreman set up en stock exchange, savedir sa bann veikil ki’n fini ganny kree ki la nou pe al kree en lot ki nou met li a’n aplikasyon. E mon rekomandasyon deswit osi se pa fer li en electronic version be enn reel akoz Seselwa sa i nouvo la i anvi vwar building striktir lakonpannyen ki pe ganny quoted i difisil mazin sa enn ki ti pe ganny set up, ki ti pirman lo computer e electronic, savedir si nou kapab bouz dan sa direksyon pour nou kapab kree sa administrasyon pou met a’n aplikasyon nou lalwa ki nou’n deza pase.\nEn stock exhange Mr Speaker deza i kapab kite pou en kantite bann lakonpannyen ki’n ganny privatized parey SACOS e i kapab deal ek bann gran lakonpannyen kot i annan bann share holders dan en fason parey Credit Union, Seybrew, Cable & Wireless, Agro Industries, Hatchery, Food Pro, kot sa bann lakonpannyen i kapab ganny listed e sa i en lot sours pou fer larzan, pou kree larzan, pou manage larzan e pou anmenn larzan dan pos nou pei. E stock exchange osi i kapab cater osi pou bann lot lakonpannyen prive ki own par en share holder ouswa de ki nou kapab apel bann blue chip companies parey Creole Holiday, Mason, UCPS, CCCL, e trwazyenm zenerasyon lakonpannyen kot i annan bann up and coming medium size Seychellois Company e nou kapab kree bann nouvo lakonpannyen. Savedir ou pe zis fer en lapel ki nou pa zis kree bann lenstriman apre kit li. Si ti annan problenm 2008 prezan nou sey depas sa bann problenm e annou met a’n aplikasyon nou lalwa. Mwan osi note ki nou mutual and hedge funds nou pa ankor vreman travay lo la e nou pa ankor vreman vwar okenn a mon’n avi eksepte si nou kapab ganny korize okenn dimoun fer okenn gran lansman dan mutual and hedge funds isi Sesel, sa i en konsern.\nMr Speaker dezyenm se mon ti oule mansyonn lo FIU. FIU wi, Financial Investigation Unit in ganny kree be ti annan zizman Vandredi ki’n pase, alor i nepli sub-judice nou kapab koz lo la court of appeal in fini donn son pronouncement kot i annan sa laspe ki trakas tou dimoun se confidentiality. E lakour dapel in fer kler ki ler i get confidentiality ki the Corporate Foundations Bill i annan en kantite, sanmenm nou’n apel li very opaque e bann developing countries pa tro kontan alor i refer direkteman lo sa Bill kot menm the court of appeal ler in regard tou bann zirisdiksyon, in get nou lalwa, in get par deor in dir ki fodre i annan sa balans ant the public good in a strong growing and sustainable offshore sector ki anmenn wealth industry money, and employment, to the country e sa balans in the public interest in maintaining law and order savedir criminality ki enkli money, laundering drugs, terrorism and so forth ki i bezwen toultan annan sa balans. Confidentiality i en constitutional rights selman si ou get anba travay i kree ki FIU pe fer, i kree en problenm pou offshore apre 2 en problenm for confidentiality, e 3 parey ankor ennfwa fek donn en legzanp, mon ava dir ou kot i kapab annan capital flight now from Seychelles back to overseas.\nMr Speaker FIU pe fer en travay anba en lalwa ki enpe tro a mon’n avi lacks. I a paret ki for reasonable suspicion i kapab fer en demann en labank by Barclays Bank fer en seizure, e sa seizure prezan i kapab pou bokou, en long letan in determinate avan ti 30 days e prezan the investor li i bezwen al an kour. E lakour pa ankor deside vreman lot ki standar e lekel ki annan burden of proof pou vreman montre at the end of the day si sa larzan i prop ouswa non. Selman son PR pour le moman pe dir ki i annan en kantite piblisite dan pei parmi bann CSPs ki donn advise bann investors e dan bann lot pei deor ki kree sa lenkyetid.\nSa i donn mwan sa sans alors deswit pou donn legzanp. Dan mon biro sa i zis en legzanp; 9.28 mon ganny en aplikasyon pour en dimoun sorti Scotland pou kree en lakonpannyen isi Sesel for property loan and equity financing sa i bon savedir mon kapab demann pou al fer international trust oubyen en foundation. Enn erd tan plitar dan mon biro 1.41 avan mon vini mon ganny enn sorti kot LG Roberts advocates and solicitors from Singapore ki pe demnan pou fayle en court action against Barclays Bank akoz Barclays Bank in sezi larzan e i pe demann mwan ki problenm ki pe arive dan nou zirisdiksyon. Savedir lo menm zour nou vwar en keksoz dan zis en biro avoka ki enn i bon, enn pa bon. Alor sa i ilistre ki i annan en problenm, e ki mon pe demande mon pe demann Minis konmsi pou met sa emphasize avek FIU ki i bezwen act dan en fason obzektiv e ki i pa kapab zis konmsi vin over-zealous akoz finally at the end of the day se the public interest pou en bon offshore i pli bon ki capital flight ouswa lack of interest dan nou zirisdiksyon.\nE kekfwa osi nou kapab regard lo ki sa standar lalwa si reasonable suspicion a sa moman la i ase pou FIU zis met en provisional seizure pou en indeterminate period of time lo en larzan. Kekfwa i devret on sufficient materials that would move a civil court a balance of probabilities, savedir FIU pou konnen ki at the end of the day i bezwen al prouve lo en balans ki i propab sa lalwa i sorti dan money laundering, terrorism, ouswa dangerous drugs e i pa oule zis i pe tret en sispe akoz Minis ou’ osi ou’n vwar ki ler nou’n fer sa nou osi nou ganny bann court action kont nou ki dernyenman semenn pase ti annan enn pou $38 milyon ki ou’n dir mwan ki ou’n bezwen fer en settlement.\nMr Sepaker lo final, lo dernyen pwen mon note konsern SIBA kot in dir ki some claimed if you allow foreign lawyers to practice in the industry we will lose business. My question is how can we lose something that we do not have? We have to be truthful in recognizing that we do not have the expertise to serve the blue chip companies nor the portfolio of clients attending the international law firm will bring to Seychelles. Koman Chairman Bar deswit ler nou ti vwar the amended white Bill white paper pou Legal Practitioners Act mon ti convene en meeting pour tou bann avoka Sesel e nou problenm sete pa zis ki i annan gran rezistans, nou problenm se sa lalwa ler ti anmenn devan nou pou regarde e ti annan plizyer meeting avek bann avoka sorti deor, avek bann avoka isi tou ki sa lalwa manyer ti pe propoze annefe nenport advocate sorti dan bann pei parey Australia, New Zealand, Ireland, Scotland, UK, Hong Kong, Singapore si zot ti en avoka pou the last 5 years dan enn sa bann pei, zot kapab petition e lalwa i dir is entitled to be admitted, enroll as an Attoney at Law, apre as a an Attorney at Law zot annan zirisdiksyon pou fer tou keksoz ki en avoka lokal i kapab fer ti napa spesifisite lo offshore. Apre, (ii) ti napa requirement pour zot fer bann partnership ki par agzanop dan bann lot pei ki’n ganny quoted Cayman Island, Mauritius pou kapab fer bann partnership. Alor ki mon pe sey demande se ki SIBA i santi li for ki i pou ganny sa bann blue chip international companies pou enhance nou offshore kekfwa i devret nou komans from scratch nou regard nou bann bezwen spesifik nou regard nou bann statistic e se zis avek korperasyon nou zidisyer ek avoka ki nou kapab fer sa bann sanzman neseser pou ed nou offshore.\nAlor finalman mon pe dir lo sa size ki partnerships parey Moris kekfwa i kapab ganny konsidere be pou walk in from abroad pou set up shops Sesel e ou kapab fer tou keksoz si ou ti entitled deor, nou nou pa kapab fer sa deor, nou pa konpran ki manyer zot zot kapab zis vini fer sa isi Sesel. Alors se sa sa bann rezistans e rezistans ti inanim Minis.\nAlor finalman Mr Speaker mon anvi dir ki en nouvo veikil i bon nou ava sey vann li, nou ava sey kree sa bann fondasyon pou fer wealth management ek asset planning pou bann founders ek zot beneficiaries e sa ki konsern sa International Corporate Services Providers (Amendment) Bill kantmenm i fer nou fees sorti $1000 dolar vin $2500, ki ou a fer, mon bezwen still dir oke akoz ou pe fer nou pa pey taks alor nou a pey fees e mon note personn pa’n telefonn mwan pou dir zot pa kapab pey. Alor mon pa pou vin isi pou dir zot pa kapab peye.\nFinalman mon ti a voudre mon ti a kapab vote be lalwa i dir mwan pa vote. Mersi Mr Speaker.\nMon pa pou tro long. Mr Speaker detrwa pti komanter. Premyerman lo son prensip zeneral – mon ti a kontan ki Minis i kapab eksplik nou en keksoz. Akoz ler en lalwa i vin devan lasanble sa lalwa i prozekt en serten fason panse, en serten fason vwar, en serten vizyon ki en gouvernman i annan pour li devlop nou pei. Mon ti a kontan si Minis i kapab eksplik nou kot nou sorti laba, kot mwan ler mon ti annan 14an ki mon ti pe ekout bann prensip SPUP sa lepok, apre SPPF konmsi nou ti dan en sitiasyon kot nou ti pe rod lendepandans e nou ti pe lager enpe kont bann prensip kolonyal kot nou ti anvi en sistenm kot nou pini oubyen nou anpes sa bann pei ris, sa bann dimoun ris dan bann pei ris pran tou larzan e kit nou enpe mizer. E la nou’n ariv dan en sistenm kot nou pe met an plas en sistenm kot nou pe kasyet larzan bann dimoun ki annan en ta larzan. Konmsi pou mwan sa i en shift tektonik ki’n arive dan parti mazoriter from anti enperyalis, anti kapitalis, la nou menm nou ki pe met an plas bann striktir ekstrememan kapitalis pou nou kapab kasyet enpe larzan bann kapitalis. Konmsi kekfwa Minis i kapab eksplik nou ki demars entelektyel, ki demars politik ki’n bezwen fer pou nou ariv la ozordi, sa i mon premye pwen.\nMon dezyenmm pwen se ki ler mwan – mon pa en avoka parey sa 3 msye ki’n koze enkli mon’n ami Clifford.\nWi, Onorab wi, sa 3 avoka ki’n koze, mwan enpe konm en layman mon anvi demann Minis enn de keksoz. Par egzanp; mon vwar ki i annan very few obligasyon lo sa bann future foundations ek bann founders ek zot bann manm pour zot fer enpe aktivite isi Sesel. Konmsi mon vwar sa i vreman purely e 100% offshore apart bann registration, bann deregistration, amendment fees, search fees eksetera. Mwan mon ti ekspekte ki trust and foundation i ava anmenn enpe plis aktivite ekonomik dan Sesel e i ava permet par egzanp bokou plis travay company secretary management sa bann keksoz koumsa, konmsi mon vwar la i vreman limite, menm pou submit account zot pa bezwen vin isi tou rol meetings konmsi mon vwar i enpe domaz ki nou riske pa pe ganny ase avek sa lendistri e sirtou an sa ki konsern foundations pour lekonomi Sesel.\nMon dezyenm kestyon se en kestyon ki’n ganny leve par mon krwar tou le 3 entervenan se en terminolozi ki mon’n tann bokou depi sa detrwa dernyen lannen se ki ler nou anrezistre enn sa bann konpannyen oubyen enn sa bann foundation, trust eksetera i annan en process ki apel due diligence. Malerezman apard seksyon 9 dan sa proze de lwa ki devan nou, apard seksyon 9 ki dir; the assets of the foundation may originate from any lawful source and consist of present and future assets, napa nanryen dan sa lalwa ki dir ki manyer due diligence will be exercised pour nou verifye the lawfulness or the legality of the source of the assets and of the assets themselves. Konmsi sa i fer mwan enpe enkyet akoz mon’n tann bann entervenan avan mwan dir poudir sa se bann keksoz ki bann pei devlope pe rod en kantite e mon mazinen poudir nou pou ganny demande a lavenir pou nou kapab a en serten moman prouve poudir we have exercised due diligence before actually going ahead and setting up the foundation. I beg to differ avek Onorab Andre ki’n dir poudir seksyon 107 i permet sa akoz the registrar or the CSP once the foundation is registered it will allow for oversight ans due diligence dan bann assets sa lakonpannyen. Mwan personnelman mon pa vwar e sa i fer mwan enpe enkyet.\nMon trwazyenm pwen se lo konsesyon e mon konnen poudir Minis pa pou etonnen ki mon lev sa pwen konsesyon akoz sa i enn sa bann keksoz ki mon leve toultan. Mon konpran e nou lo sa kote latab nou konpran poudir sa bann foundation ti vin etablir zot dan en pei pa pou zot ganny takse me pou zot ganny takse le mwens posib. Me selman i enpe fermal ler nou vwar poudir dan schedule 2 exemptions and concessions, the whole of the Business Tax Act is exempted and is not applied. I osi fermal akoz sa pov pti Seselwa li i pe al pey 15% lo son dividend avek lo son lentere konmsi kantmenm en 2%, mon konnen nou pe koz bokou larzan nou pe koz de milyon e de bilyon ki kapab vini dan bann foundation. Kantmenm nou ti pran en 0.5% oubyen en 0.2% nou ti a’n gannyen en pti zafer kot nou pa ti pou bezwen prezan met ankor lo ledo sa pov malere Corgat Estate ki li i pe anmenn sa fardo. Konmsi mon ti a kontan ki Minis i kapab eksplik avek nou why is it ki sa bann konpannyen have to be completely exempted, isn’t there any other formula that can be applied pourki nou kapab ganny en pti keksoz laba akoz la schedule 2 mon refer bann manm avek schedule 2, Business\nTax Act, Social Security Act which will be replaced by Personal Income Tax Act eventually, Foreign Exchange Act ki en pti pe adhoc, Stamp Duty Act tousala, sof Stamp Duty zot exempted konmsi i paret mwan enpe bokou. E alors mon ti ava apresye si Minis i kapab zistifye sa ankor ennfwa dan kad sa ki mon ti pe dir lepep akoz nou pe koz lepep be lepep finalman la nou pe fer lalwa e mon byen kontan tande poudir mon 3 koleg ki la, si zot tou le 3 i dan offshore business zot pou ganny enpe fees which is ok me Sesel i pa zis 62.. Onorab Derjacques i annan, sa bann dimoun i pou gannyen keksoz me selman apre i annan 84 mil Seselwa ki li konmsi sa i pou zis pase koman en lafimen. So Minis si ou ti kapab sitiye sa lalwa byen dan kad met lepep Seselwa o sant sa devlopman la ki pe vini. Mersi Mr Speaker.\nMersi Msye Speaker e mon ti a kontan remersye zot tou pou ekoute lo prezantasyon e mon ti a kontan remersye bann ki’n pran laparol.\nMon krwar i enportan ki nou met diskisyon lo sa de proze de lwa dan son perspektiv. Mon krwar sa ki enportan pou nou rapel se i reste enn bann prensip kle gouvernman an sa ki konsern redistribisyon larises. Sa ki nou pe koz lo la nou pe koz sa ki pe arive dan lendistri offshore, en lendistri finansyel kot son turnover i plis ki 400 milyon e ki parey zot konnen SIBA in kontribye 50 milyon dan lekonomi Sesel. En turnover 400 milyon dan lekonomi Sesel, en dividend 50 milyon dan lekonomi Sesel atraver bidze gouvernman. Se ki nou bezwen realize ki nou apel sa the global wealth, en larises lemonn ki la e ki gouvernman i pe tap into sa larises atraver en veikil. E sa veikil se son financial services e la presizeman se son offshore. Donk sa ki nou pe met devan zot la parey en Onorab in dir dan son levantay prodwir nou pe met en nouvo levantay, nou apel sa foundation. Nou ti’n devret pe kapab fer li pli avan me sa se en kestyon zizman. Si nou pe fer li la osi se osi en kestyon zizman.\nMe dan ki moman ki nou pe fer sa i osi kler nou konnen ki bann pwisans enternasyonal pe pouse ki seksyon offshore i bezwen ganny egzaminen e egzaminen de pre. Mon ti a kontan enform nou Lasanble ki Sesel i lo en nivo white list an sa ki konsern nou offshore industry, nou’n sinny double taxation agreement avek 12 pei, i annan en lartik enportan ki nou bezwen esanz lenformasyon, nou apel sa article 26 anba the OACD treaty kot nou bezwen pas lenformasyon, donn lenformasyon avek bann pei European Union, savedir nou bezwen donn lenformasyon an sa ki kosern transparans nou taks. Nou pa pe kapab kasyet lenformasyon.\nDonk nou angaze pou nou korpere etrwatman avek OACD, korpere etrwatman avek tou bann pei European Union. Mon ti a kontan reafirm e reiterate ki nou pou kontinyen fer sir ki dan nou offshore nou pou pran tou bann mezir ki napa okenn move pratik ki vin dan nou offshore.\nNow lekel ki vann sa prodwir, sa ki vann sa prodwir i bezwen annan sa licence se pour se la ki nou pe pas dezyenm proze de lwa pou fer ki whoever wants pour li angaz li pour li vann sa nouvo prodwir ki apel foundation i bezwen pey son licence.\nMe pour mwan retourn lo mon premye pwen lefe ki nou pe dir ki nou bezwen tap in to the global wealth i annan en kantite konpetisyon, zis dan Losean Endyen, i annan en konpetisyon, i annan konpetisyon avek Moris, e pour zot lenformasyon mon annan lenformasyon dan Minister Finans atraver SIBA nou annan nou bann Seselwa ki pe fer byen dan sa lendistri ki osi annan bon relasyon avek lezot pei lo kontinan lafrik, East Africa, nou pe koz Zanzibar, nou pe koz la Tanzanie nou pe vwar bann Seselwa ki anvi fer en perse dan Botswana e mon vwar zot pe fer byen, e si Malawi i demann ekspertiz SIBA, gouvernman pou dir napa problenm akoz nou en manm Lafrik e kot nou annan lekspertiz nou pou toultan pare pou ede. Si i annan request ofisyel nou ava fer li.\nDonk i annan sa bann devlopman e nou bezwen kapab compete, ler ou pe compete ou bezwen fer sir ki nou offshore Sesel i bezwen pe donn bann prodwir e se pour se la ki se zisteman sa seksyon, sa lendistri kot i annan serten sa bann exemption akoz i pa pe compete avek domestic market, i pa pe fer li sa, i pe compete avek bann marse aryer e mon krwar ki nou lo en bon semen. Zot fek dir SIBA nou’n selebre 15enm lanniverser, mon krwar i annan en kantite potansyel, pa zis pou bann dimoun ki fer li, i annan en kantite potansyel pour bann zenn ki pe travay dan sa sekter. Mon konnen ki gouvernman en kantite son bann profesyonnel ki nou’n donn training, in vini, in travay dan Minister Finans, in travay dan Central Bank, in travay dan Foreign Affairs, zot in fer 1an, 2an. La ozordi zot pe travay dan sa lendistri, zot pe fer en bon travay. Donk mon vwar ki i annan en kantite lavenir.\nDonk mon ti a kontan Mr Speaker pou konfort nou bann manm, nou donn sipor lo sa de proze de lwa tout an gardan an tet ki sa lendistri pe fer larzan e son larzan ki nou pe gannyen i retourn dan kof gouvernman pou fer sir ki sa mer-d-fanmiy Les Mamelles, e Corgat Estate i kapab osi partaz e zouir fri sa lendistri e mon krwar sa i tre bon pou pei. Mersi Mr Speaker.\nNou a pran en vot lo deba avek merit zeneral. Tou bann ki an faver. Onorab Derjacques pa’n vote, inanim an prensip. Mon a ganny formal second reading pour le 2 Bill, separeman.\nA Bill of an Act to provide for the establishment and operation of Foundations and to provide for related and incidental matters.\nA Bill of an Act to amend the International Corporate Service Providers Act 2003.\nMon pa’n vwar okenn amannman so mon mazinen nou pa oule al dan committee stage. Si mon ti kapab ganny mosyon pou sispann committee stage.\nWi Mr Speaker mersi. Anba order 91(1) mon move pour nou suspend order 65 to 70 anvi ki napa nesesite pou al dan committee stage.\nFor both Bills.\nTou bann ki an faver, okenn ki kont. Mon a ganny en motion for third reading, separeman.\nMr Speaker mon move ki Foundations Bill 2009 i ganny lir en trwazyenm fwa.\nBann ki an faver lev lanmen, okenn ki kont. Mon a ganny en formal third reading pour sa Foundation.\nThis Act may be cited as the Foundations Act 2009.\nMotion for third reading dezyenm Bill.\nMr Speaker mon move ki International Corporate Service Providers (Amendment) Bill 2009 i ganny lir en trwazyenm fwa.\nTou bann ki an faver lev lanmen, okenn ki kont, personn. Bon mon a ganny third reading.\nThis Act may be cited as the International Corporate Service Providers (Amendment) Act 2009.\nNou’n fini ek de Bills nou al lo trwazyenm. National Botanical Gardens Foundation Bill, motion for second reading.\nMr Speaker mon move ki National Botanical Gardens Foundation Bill 2009 i ganny lir en dezyenm fwa.\nMr Speaker mon segonn sa.\nMr Speaker mon ti a kontan enform Lasanble ki mon pe prezant sa proze de lwa de lapar mon koleg Minis, Minister Joel Morgan ki lo official visit a letranze.\nMr Speaker mon ti a kontan met sa proze de lwa dan son konteks dan son perspektiv, i annan 3 keksoz ki pe arive dan pei, mon krwar enn ki nou tou nou rekonnet i annan en louvertir ekonomik dan nou pei.\nDezyenmman i annan en pli gran awareness lo lapar nou pep e bann envestiser dan sekter tourizm pou pli byen protez lanvironnman e osi pratik en nivo eleve sa ki nou apel konservasyon.\nE trwazyenmman gouvernman pe redefinir son role ek son bann fonksyon e i annan sa ki nou apel bann core functions ki gouvernman ozordi pe desarze the new thinking dan gouvernman e mon krwar the smart way pour nou kapab fer travay se ki sa bann fonksyon aparti lannen prosenn i bezwen ganny mete anba en striktir ki pli ekipe pli focus pou kapab fer son travay.\nDonk Mr Speaker sa Foundation pou pran bann zardinyen ki ti pe deza travay dan departman lanvironnman e osi lezot departman gouvernman pou rann sa bann servis pli efikas avek bann diferan sekter. Parmi enn bann rol sa fondasyon se pou ede elev standar zarden botanik pou moderniz e fer sir ki bann touris i ganny valer pour zot larzan, sa i enportan anvi ki lakantite touris ki vin dan nou pei pe ogmante, e sa sif i ekspekte ogmante, i enportan pou protez nou leritaz.\nSa nouvo Foundation, Mr Speaker osi ed nou pei enplimant bann polisi gouvernman tel parey lo konservasyon nou bann plant andemik ki ganny trouve zis Sesel, i enportan pour nou protez zot pou nou bann fitir zenerasyon e osi pou limanite. An fezan sa i pou osi ed nou pei fulfill son bann obligasyon anba bann konvansyon anba ki Sesel in ratifye.\nMr Speaker sa lalwa ki pe ganny prezante ozordi i en lalwa ki permet kreasyon sa foundation ki pou apel the National Botanical Gardens Foundation, ki form par plan ki gouvernman i annan anba sa reform parey mon ti fer resorti oparavan dan Lasanble.\nMr Speaker sa proze delwa i annan 4 parti;\nson premye parti i konsern bann general matters\nson aparti limero 2 i donn plis lenformasyon lo letablisman e fonksyonnman sa foundation, bann fonksyon i enkli promot nou bann zarden ede avek konservasyon la plant, elev standar zarden, angaz dan bann aktivite komersyal, tel ki dan prodiksyon ek lavant plant. An fezan sa bann aktivite sa foundation pou anmas larzan sa i reflekte anba seksyon 5 ki pou kapab zere. Seksyon 5 i osi fer provizyon pou sa foundation antre an partenarya avek sekter prive si i neseser.\nDezyenm parti seksyon 7 i fer provizyon pou Prezidan Larepiblik apwent en chief executive officer ki pou responsab bann aktivite ki sa foundation i fer, i osi fer provizyon pou sa foundation anploy bann travayer pou ede enplimant son fonksyon sa seksyon i osi fer provizyon pourki bann prosedir finansman e osi bann depans ki sa foundation i fer i ganny odite par lofis Oditer Zeneral.\nE parti 3 sa nouvo proze de lwa i fer provizyon pou Prezidan Larepiblik apwent bann manm lo en board ki sorti dan diferan sekter pou fer kontribisyon dan direksyon ki sa foundation i pran, lafason ki bann manm pou fer zot loperasyon in osi ganny mete anba sa seksyon.\nKatriyenm parti Mr Speaker i fer provizyon pou serten byen gouvernman tel parey ki transpor bann zouti ki bann travayer ki pe servi pou amenazman zarden pou ganny transfere avek sa foundation i osi fer provizyon pourki Minis konsernen i kapab fer bann regilasyon ki pou fasilit lenplimantasyon sa nouvo lalwa.\nMr Speaker e bann manm Lasanble, mon anvi dir zot ki kreasyon sa fondasyon, anmenn bokou benefis pou tou sekter. Sa fondasyon pou kontinyen fer sir ki i annan sifizaman plant pour sa bann diferan devlopman touristik ki mon’n mansyonnen, bann biznes landscaping ki pe amenaz diferan landrwa enkli Victoria e osi bokou endividi ki’n leve e pe fer en travay serye dan lavant bann plant. Tou sa bann sekter i depann bokou lo gouvernman pou ed zot fer.\nNou’n vwar resaman ki bokou bann biznes pe dir ki napa ase plant lo marse e sa foundation pou ede fer sir ki mwens plant i ganny enporte. I pou osi kapab donn formasyon bann zardinyen dan sekter piblik, sekter prive e osi bann dimoun ki enterese pou konn bann fason pou propaz bann plant pou anbelir zot lakour, i pou osi fer provizyon pou relev standar zarden pourki bann viziter i kapab ganny valer pou zot larzan. Parey zot konnen nou’n dir ki nou pou vin pli strikt an sa ki kosern kontrol e monitoring bann etranze ki pe travay lo en baz aprouvasyon en GOP avek kreasyon sa foundation Minister lanplwa pou travay an kolaborasyon avek sa foundation avek bi ogmant lakantite travayer Seselwa ki kapab ranplas bann travayer etranze ki pe pratik en metye zardinyen dan nou bann etablisman touristik.\nMr Speaker gouvernman pou finans sa foundation dan sa bann premye 2an avek bi ki foundation i vin en lorganizasyon otononm. Plan biznes pe ganny fer pou sa foundation pou fer sir i kapab soutenir son lekor dan en mwens letan dele. E sito ki i kapab fer sa i pou finans son lekor limenm. Gouvernman i asire ki sa foundation pou kapab ranmas son prop larzan e fer bann aktivite komersyal pou soutenir li parey nou vwar avek foundation bann zil Sesel set a dir Seychelles Island Foundation. Mersi Mr Speaker.\nDeba i ouver Onorab Joseph.\nMr Speaker, bonn apremidi Minis e tou ou bann koleg. Mon ti oule osi lo lapar parti mazoriter aport mon sipor e nou sipor pou sa Bill ki Minis fek eksplik nou, devan nou National Botanical Gardens Foundation Bill.\nMr Speaker parey Minis in dir i dan en konteks tre spesifik sa Bill, annefe i 2 konteks prensipal i dan konteks sa dezyenm zenerasyon reform dan administrasyon piblik, e apre dezyenm i dan en konteks evolisyon Zarden Botanik e son rol.\nMr Speaker sa lalwa ki devan nou i parey en lalwa ki pe pran en lakonpannyen ki ti pe fonksyonnen anba gouvernman pou fer li fonksyonn pirman parey en biznes. Mr Speaker i pou fonksyonn enn pti pe parey Minis in dir Seychelles Island Foundation ki li i pe zer Aldabra e avek Vallee de Mai. Me selman Zarden Botanik i diferan avek Aldabra ek Vallee de Mai.\nPremyerman en zarden botanik i pe anmenn en serten nivo konservasyon me selman pa dan en leta strikteman natirel, savedir sa bann plant pa pe ganny konserve dan landrwa kot zot sipoze ete, zot in ganny transporte e zot pe ganny reprodwir dan en lot landrwa sa ki nou apel (Extitute??) Conservation, tandis ki en rezerv avek en park nasyonal zot zot nivo proteksyon e konservasyon i plito dan zot landrwa natirel sa ki nou dir Institute Conservation.\nMr Speaker sa de diferans i osi annan de diferans an term son cost pou run sa de kalite lenfrastriktir, i kout bokou ser dan tou pei lemonn pou run en zarden botanik akoz ou annan en kantite kou ki asosye avek landscaping ek maintenance ki pa neseser parey en landrwa natirel kot bann plant pe pous dan en landrwa orizinal.\nMr Speaker pour nou konpran plis nesesite sa move sorti en zarden botanik anba gouvernman pou vize ver biznes nou bezwen konpran listwar e dan en fason istorik nou zarden botanik. Letan nou koz zarden botanik bokou dimoun i pe mazin sa zarden Mont Fleuri kot bokou dimoun i ale i tir portre ek bann touris i vizite e li sa zarden botanik i annan plis ki apepre 100an legzistans dan Sesel. Me bokou dimoun pa konpran oubyen pa konnen listwar sa zarden ki nou apel zarden botanik. Zot krwar zarden botanik i en zarden kot proteksyon sa bann plant i vin plito lo en baz konservasyon nou plant andemik oubyen bann plant ki ganny trouve oubyen parmi plant ki ganny trouve zis Sesel, Mr Speaker i pa leka. Nou zarden botanik letan i ti ganny etabli Sesel an 1901 par en agronomis Morisyen Msye Paul Evenor Dupont ti pe ganny sipor\nfinansyel avek Langleter ki sa letan ti pe koloniz nou.\nMr Speaker responsabilite sa zarden e rol ki Msye Dupont ti pe zwe ti pa en rol ekolozi me plito en rol lagrikiltir kot bokou sa bann plant ki ti pe ganny anmennen Sesel ti pe ganny fer pou gete ki manyer zot kapab cope avek nou klima pou rezon dibwa, sa ki nou dir timber oubyen pou rezon fuel sa ki nou ti par egzanp sarbon oubyen bann dibwa ki ti pe fourni bann kalorifer, pou gete ki manyer zot kapab performen Sesel avek bi pou soutenir nou bann aktivite ekonomik. Bann plant ki ti pous byen ti ganny vann avek bann fermye e bann fermye ti reprodwir pou valer ekonomik. Bann ki pa’n pous byen pa’n ganny refer e alors sa evolisyon zarden botanik in vin dan sa fason. Ki’n arive over the years, sa ti avek departman ki ti pe zer lagrikiltir e over the years sa in bouze in vin avek lanvironnman.\nLetan in bouze in vin ek lanvironnman, lanvironnman in vwar li poudir menm si i en zarden botanik ki bokou dimoun i kontan i vizite i zoli, i annan en kantite keksoz pou vwar me i pa neseserman sa zarden botanik ki tou dimoun ti pou kontan vwar dan nou pei e se pour se la an 1998 gouvernman in vin avek en linisyativ pou lans li en lot zarden e sa i apel en bio diversity centre e li i sitye Barbarons e se pour se la letan ou vwar sa lalwa i mete i met the national botanical gardens avek en ‘s’ i pe fer referans avek plis ki en zarden.\nMr Speaker pou run bio diversity centre i pou kout en ta larzan e byensir i annan reprodiksyon en kantite bann plant ki trouve dan ban lekolozi kontrole an term klima reprodiksyon, en legzanp bann plant ki trouve atoll parey Aldabra, Cosmoledo eksetera pou met li Barbarons i pou koute. Reprodiksyon bann plant ki trouve dan bann rezyon Glacis par egzanp li osi pou koute e la i fer ki departman lanvironnman i pou vwar li dan en sitiasyon pou kalkile ki manyer i bouz devan, si i anvi donn sa bann servis piblik avek viziter. E gradyelman la avek reform dan servis piblik, gouvernman in vwar li ideal an prezan pou bouz sa step ki ti devret pe fer petet enpe letan pase. E la se ki profite ek sa reform dan servis piblik pou al pli komersyal an relasyon ek bann servis ki zarden botanik Sesel i donnen dan plas zis netwaye anmas, larzan pou viziter letan i vizite apre parfwa vann detrwa plant.\nGouvernman in santi petet ki i neseser ki zarden botanik i kapab fer plis larzan pou soutenir son lekor e devlop bann nouvo proze ki normalman gouvernman pa ti pou kapab fer.\nLa par egzanp zarden botanik i ganny ekspoze par en kantite viziter, menm Seselwa letan zot fer maryaz ouswa lezot aktivite gouvernman i vwar li neseser pour ki sa zarden i kapab market son lekor, i kapab market sa bann fasilite ki li i donnen.\nPour le moman gouvernman pa pe fer li akoz i anba gouvernman, ou ganny en bidze tou le lannen e ou satisfe avek sa. Filming, en kantite film pou bann lespes natirel i ganny fer. I ganny fer dan zarden botanik me gouvernman pa pe anma li i vwar li anba en bidze i pe soutenir en zarden. So anba sa nouvo lalwa lot i ava permet li vin en corperate body li osi i ava kapab anmas plis larzan e sirtou Mr Speaker dan domenn training.\nTraining dan landscaping i en keksoz ki nou pe vwar partou, bann dimoun ki pe fer kontra dan landscaping nou pe vwar partou dan Sesel, lotel pe vini e nou vwar en kantite dimoun pe devlop landscaping kot lotel, anvil toulezour nou vwar en pti kontrakter in pran en group pe travay lo highway e lezot bann zarden dan bann diferan Minister nou vwar dimoun pe travay. Me bokou sa bann dimoun i bann Seselwa ki pa’n ganny training zot. Zot in vini zot in vwar loportinite en biznes, zot in antre, zot pe debrouye me landscaping i en lasyans e alors sa zarden i annan bokou lekspertiz mon konnen anterm resours imen ki kapab al sa bout an plis e on top of that zot osi kapab ale al donn sa servis bann lezot landrwa, bann lezot lorganizasyon avek bi zot kapab soutenir pli byen zarden botanik.\nMon rapel pou plizyer lannen pase nou ti pe ankouraz Minister pou regarde ki manyer i kapab met en restoran o komansman zarden botanik dan sa rezyon Mont Fleuri pa tro lwen ek lopital kot bokou dimoun ki al lopital oubyen ki vizit sa landrwa i ava arête, i a bwar en tas dite, i a manze, i ava annan serten keksoz pou li fer. Me gouvernman pa vwar li en priyorite akoz i pe zer en bidze nasyonal e la i en loportinite pou sa nouvo entity formen e ale al sey eksplor sa bann lide.\nE alor Mr Speaker mon vwar en kantite potansyel dan en zarden botanik pou li al dan sa direksyon ki sa lalwa pe demande, mon pa vwar okenn kontrovers whatsoever dan sa lalwa pou dimoun pou dir petet ki pa devret fer koumsa, i devret fer en lot fason, i annan en kantite potansyel pou network sa zarden ek lezot pei dan lemonn, lezot zarden botanik ki nou devret pe fer e ankouraz, en kantite fasilite resers i bezwen ganny fer e ankouraze pou osi promot nou destinasyon koman en destinasyon resers lo plant e sa lalwa pou fer egzakteman sa.\nE mwan e lezot manm lo nou kote mon swete tou dimoun, i devret pe siport sa lalwa akoz i pe anmenn sa zarden e konservasyon plant Sesel dan en direksyon ki nou tou nou ti a kontan vwar. Mersi.\nMr Speaker nou pa pou fer kontrovers lo sa proze de lwa e nou pou siport li. Annefe mwan mon kapab dir mon kontan sa lalwa, i en zoli pti lalwa ki’n ganny byen drafte e mon ti a kontan felisit drafting section e in fer li dan en fason ekonomik avek langaz e zot in servi en striktir tre, tre zoli.\nMon pe lir sa lalwa mon vwar ki kantite semen nou’n fer dan drafting dan sa Lasanble malgre ki in pran en pti gin letan pou nou sorti lo his e pou nou al lo en gender neutral Bill, ozordi nou lir sa bann Bill konmsi toultan nou ti pe drafte zot dan en fason gender neutral, in vin vreman, pou mwan personnelman en gran lazwa pou vwar sa lalwa ki devan nou ozordi, me sa lalwa ki devan nou ozordi nou pa pe pas li akoz in ganny byen ekrir e akoz i zoli me akoz i fer sans.\nMr Speaker mon vwar sa devlopman ki gouvernman in anmennen dan prezervasyon serten nou patrimwanny ki pandan tro lontan ti’n ganny abandonnen koman en keksoz pozitif. Zot ti fer sa detrwa lannen pase avek National Heritage Foundation kot en fondasyon ti ganny etabli pour prezerv sa bann morso nou patrimwanny istorik tre ris ki pa ti’n ankor perdi. E la mon vwar ki a en moman apropriye akoz i vre ki zarden botanik nou zarden botanik prensipal pa’n ganny sifizaman latansyon dan sa bann dernyen lannen, a en moman apropriye nou vwar ki sa volonte nasyonal pou prezerv en lot morso nou patrimwanny pe al ganny siporte, pe al ganny met dan en stati ki byen defini.\nMr Speaker bann zarden botanik se bann keksoz tre, tre enportan non selman parey Onorab Francois in dir lo en rezon bio-diversite, non selman pour bann rezon prezervasyon bann plant zot menm me zot vin en patrimwanny nasyonal avek en diferans akoz i pa selman konservasyon plant ‘x’ sirtou ki en zarden botanik i fulfill me i en vitrin pour serten lespes egzotik ki ganny anmennen dan nou pei e ki ganny plante pou dimoun vin admire.\nZot ava rapel ki enpe pli boner sa lannen mon’n lans lide ki pour nou bann zanfan sirtou ki pa ganny sans vwayaze oubyen ki pa pou ganny sans vwayaze pou en bon peryod letan ki nou kontanple en mize enternasyonal, en mize lobze ki napa nanryen pou fer ek Sesel. Mon vwar zarden botanik osi dan en serten fason, ek sa menm lizye. Set en landrwa kot ou kapab annan serten plant enteresan ki sorti dan bann lezot pei bannann voyageurs par egzanp ki pa en plant nasyonal Sesel me ki en zoli plant kot bann zanfan, kot bann viziter ki pa al dan sa bann pei i kapab isi kot nou vin admir sa ki nou annan.\nMr Speaker bann zarden botanik partou dan lemonn e mwan mon’n vizit en kantite, preski tou depi Kew Garden Sengapour, in fact mwan mon’n al Sengapour plizyer fwa, zanmen mon’n al Orchard Road me selman zarden botanik Sengapour mon’n al plizyer fwa. Moris i annan 3 zarden lo en baz nasyonal, pa zis enn, Larenyon, Madagascar, Florida, tou sa bann landrwa i annan zarden botanik de mark, zarden botanik ki vreman top e zarden botanik Sengapour i pa son pli zoli zarden botanik ki i annan ladan annefe set en pti zarden obor Zoo ki apel Mandai Gardens ki li i vin premye zarden Sengapour e sa zarden i pa fer ¼ nou zarden botanik isi, it’s tiny me i annan en gran labote.\nMon pe dir sa pou soulinny patrimwanny ki nou annan akoz i en patrimwanny e zot in fatige tann mwan dir ki i annan en gran, gran larises e nou bezwen an tout e pour tout, dan tou keksoz ki nou fer prezerv, amelyor e agrandi sa ki nou annan e mon kontan pou dir ki serten dimoun dan distrik Anse Royale par egzanp i annan 2 deza serten dimoun lo en baz prive pe fer bann zarden ki zot ouver pou piblik e ki i annan en kantite touris ki vin vizite. Sa se bann keksoz, en pti pe parey, nou ti pe agrandi nou levantay offshore taler par en fondasyon, nou kapab elarzi nou levantay zarden isi Sesel, e mon ti a kontan letan mon lo pou viziter vin vizite e menm pey en larzan pour quoi pas, me mon ti a kontan pandan ki mon lo la lans en lapel avek Prezidan Larepiblik ki i ouver, si pa tou lezour me at least de tanzantan, zarden State House ki en bann pli zoli zarden isi Sesel pou piblik kapab vizite.\nLotrezour, mwan pase mon’n ganny sans ler mon ti Moris al vizit zarden State House Le Reduit Moris ki ti’n ganny ouver, Prezidan ti’n ouver sa zarden pou en Dimans pou piblik vin vizite e piblik ti defoule, ou ti marse libreman e sa se bann keksoz ki mon krwar ki nou isi dan sa pei nou devret fer. Annou pa les etranze vin isi montre nou ki manyer pou prezerve, parey zot pe fer Ile Du Nord, Fregate, nou’n tann dir 250 mil plan pe al ganny plante, Ile Du Nord complete bio-diversity centre pe ganny etabli laba. Annou pa toultan les lezot dimoun vin montre nou, nou annan sifizaman e bann pti landscapers ki montre nou ki manyer nou lavil Viktorya dan sa detrwa dernyen lannen in ganny transformen kot i annan bann kwen labote ki’n ganny fer pirman e senpleman avek landscaping.\nAlor Mr Speaker mon vwar sa Bill devan nou ozordi koman en pa dan en tre bon direksyon, mon pa ti a swete e mon annan lespwar ki sa mo gardens ladan i ava fer nou al pli lwen ki sa de e ki i ava annan lezot zarden ki ava antre dan sa fondasyon e ki parey sa dikton Franse i dir lapeti viendra an mangeant’ e ki nou ava ouver bann lezot zarden en pti pe partou otour nou zil e pourkwa pa en zarden botanik, lo zot zil Onorab Larue ek Volcere e lo sa enn ki pou Onorab Constance kot nou pa ava annan zis enn isi Victoria me kot sa bann kwen enpe partou kot nou a kapab zouir e ki nou bann zenerasyon fitir ava kapab amelyor lo sa ki Msye Dupont ek son bann dimoun in komanse o komansman syek dernyen. Mersi bokou.\nMr Speaker 3 pti pwen enpe pli teknik. Mon dakor avek sa ki’n ganny dir e mon osi mon pou siport sa lalwa, mon ti a zis kontan si Minis i kapab dir nou brievman an konklizyon ler nou koz bann gardens eski i annan en lalis ki’n ganny idantifye oubyen etablir, e akoz i annan de keksoz ki mon ti a kontan profit sa lokazyon pou sinyal avek Minis.\nPremyerman mwan mon en zanfan Sans Souci lontan, e ti annan a montan Sans Soucis en landrwa kot ti apel en Harbour a Tomb e apre ti ganny pase avek serten dimoun gro lebra e zot in koup tou sa bann pye dibwa pou zot fer plans dan sa Harboury Tomb. I pa tro lwen avek kot defen Minis Ralph Adam ti reste e mon ti a kontan kekfwa sinyale ki sa i en keksoz tre enportan pou nou annan pa zis en zarden fler me en zarden pye dibwa, i reste serten vestiz sa zarden e kekfwa nou ava pran lokazyon pou remet li, redonn li lavi.\nLer nou koz gardens eski nou pe koz bann gardens etabli lavil Victoria Onorab Georges in dir poudir Singapore is the Garden State, kekfwa Victoria i kapab vin the Garden City dan nou rezyon, e i annan en kantite landrwa dan lavil e mon ti a kontan kekfwa si Minis a kapab dir nou, although they are not designated gardens they might be Victoria koman nou lavil, nou kapital i kapab tonm anba sa fondasyon e fer nou lavil vin zoli e fer nou fyer si en zour enn antre nou i vin mer lavil ki mon en kandida pou sa post parey zot konnen, mon ti ava annan en zoli lavil pou administre.\nDezyenm pwen mon ti a kontan demann avek Minis si i kapab dir nou whilst nou konpran pratik ki’n ganny etabli, sa bann dernyen lannen ki Chief Executive Officer i ganny apwente par Prezidan, Prezidan i osi nonm bann manm board e akoz eski Prezidan pa vwar li dan lespri sa nouvo fason fer keksoz ki board will elect amongst its officers a chairperson. Mwan mon krwar ti ava anmenn en bon divan byen fre en bon pe loksizenn dan sa zarden ki nou permet sa board fleri e fer bann keksoz konmsi ki enpe pli in line avek en vizyon en pti pe pli liberal fason ki zot pe avans dan sa direksyon e mon ti a kontan ankouraz zot avans enpe, kontinyen avans dan sa direksyon.\nTrwazyenmman Minis i kapab dir nou si tou bann anplwaye ki pe move dan sa fondasyon ki pou le moman anba bann diferan Minister swa Minister Lanvironnman ouswa Minister kekfwa zafer Local Government si tou zot bann dues pe ganny taken care of e si i ganny letan mon ti’n bliye demann li dan bidze si menm prensip i aplike pou bann travayer fire brigade akoz zot ti pe rode zot osi vi ki zot in sanz stati konmsi kekfwa ou ti kapab dir zot vi ki zot in sanz stati zot osi zot ti a kontan konnen konmsi kot zot stand akoz nou tou nou kontan ler keksoz i kler e nou konnen kot nou pe ale.\nSa se 3 pwen teknik ki mon mazinen Minis i kapab reponn tou le 3 ase fasilman. Mersi.\nMinister reply. Fire brigade i pa bezwen ki ou adrese, i pa dan sa Bill.\nMon ti a kontan remersi zot ki’n pran laparol e mon krwar i tre ankourazan bann mo ki’n ganny fer ki’n ganny dir lo en nouvo fondasyon ki pou donn en kantite lavi, en kantite loksizenn ki neseser mon krwar set en bon sinny, so mon remersi zot pou sa.\nLo kestyon governance structure mon krwar dan lafason ki’n ganny prezante i kapab marse annou les li mars parey in ganny prezante la atraver lalwa. An sa ki konsern designation, lalwa i dir Botanical Gardens of Victoria me anba enterpretasyon schedule section 2 i dir ki okenn lezot landrwa ki pou ganny designated by the Minister i pou ganny recommended by the board, savedir ennfwa ki sa board in fini ganny apwente zot zot ava rekomann avek Minis lezot landrwa ki zot krwar ki Minis i devret designate sa bann landrwa koman en zarden, apre Minis ki i pou fer, i pou aprouve e i ava donn li en lotorite legal atraver en public order atraver dan gazette.\nVwala lafason ki Minister Lanvrionnman in konsevwar an term polisi sa foundation ki pe ganny kree. E dernyenman mon krwar an sa ki konsern benefis mon krwar tou keksoz i kler gouvernman parey nou pe dir avan le 31 i pou enplimant son komitman ki nou’n fer avek tou travayer konsernen e zot tou zot pou ganny peye zot bann benefis parey zot in ganny dir. Mersi.\nNou ava pran en vot lo bann deba e merit zeneral. Tou bann ki an faver, bon i inanim. Mon a ganny mwan en formal second reading.\nA Bill of an Act to create the National Botanical Gardens Foundation to develop, manage, maintain, and promote growth of Gardens, and to provide for matters connected therewith.\nOkenn mosyon pou nou sot staz komite.\nWi Mr Speaker anba order 91(1) mon move ki nou suspend order 65 to 70 anvi ki napa nesesite pou al dan komite.\nNou a pran en vot lo la. Ok nou a sot staz komite. Mon a ganny en motion for third reading.\nMr Speaker mon move ki National Botanical Gardens Foundation Bill 2009 i ganny lir en trwazyenm fwa.\nPran en vot lo la, tou bann ki an faver, okenn ki kont. Oke mon a ganny mwan en third reading.\nThis Act may be cited as the National Botanical Gardens Foundation Act 2009.\nBill in pase. Seychelles Revenue Commission Bill, Minis 10 minit pou ase pou ou fer ou prezantasyon.\nYes, Mr Speaker. Nou’n deklans en reform dan taks e i neseser ki i annan en lotorite ki vreman manage bann lalwa ki neseser pou fer sir ki sa ki nou’n deside koman en gouvernman e bann lalwa ki’n ganny deside ki pou ganny desid lo la par Lasanble Nasyonal i gnany fer dan en fason korek.\nMr Speaker parey zot konnen nou pe koz lo reveni e kot reveni i konsernen nou bezwen reste toultan strikt akoz reveni ki gouvernman i kolekte i bezwen kouver bann depans ki gouvernman atraver Lasanble Nasyonal i aprouve. Parey zot konnen Lasanble ti’n aprouv en lalwa lo Revenue Commission e avek leksperyans e moving forward gouvernman ozordi apremidi pe met devan nou Lasanble en proze de lwa ki pe dir detrwa keksoz.\nGouvernman i dir ki dan sa staz kot nou’n arive nou pa devret annan zis en Komisyonner pou reveni i enportan ki lalwa i fer plas pourki nou annan en Depike Komisyoner ki ansarz reveni, i enportan sa i ganny fer e ki tou lede pou ganny apwente par Prezidan Larepiblik me si zanman enn antre zot zot absante, zot al a letranze lalwa pe fer provizyon ki Minis i apwent en zofisye ki kapab step in pou fer sir ki travay i kontinyen ganny fer.\nDonk nou pe ranforsi sa striktir gouvernans pou fer ki Sesel nou annan nou en Komisyon Reveni ki vreman solid me nou pe osi al pli lwen. Sa size in deza ganny diskite dan lasanble, nou ti diskit li, mon rappel tre byen an Desanm 2008. I enportan ki bann travayer, bann zofisye ki travay avek Komisyon Reveni i enportan ki nou annan entegrite e i enportan ki nou pa bes lebra an sa ki konsern lentegrite e nivo profesyonalism bann dimoun ki anploye pou travay avek reveni.\nSe pour sela Mr Speaker mon oule alert nou Lasanble Nasyonal ki bann penalti dan lalwa i tre sever, akoz nou nou krwar ki dimoun ki pe ganny anploye dan reveni si i fer sa 3 keksoz ki mon pe al dir i bezwen annan bann pinisyon sever.\nPremyerman nou pa kapab pe devwal lenformasyon lo okenn tranzaksyon okenn kliyan ki annan en tranzaksyon avek lofis reveni. E si sa dimoun i ganny vwar, i ganny atrape koupab i annan en fine tre sever e i kapab ganny kondonnen.\nDezyenmman nou pa kapab pran gous akoz nou pe travay reveni. Reveni se sak roupi e sak sou ki apartenir a leta Sesel. E nou tre strikt e mon dir sa vreman avek bokou lafors. I enportan ki nou Komisyon Reveni i tir tou eleman e tou form koripsyon e si zanmen okenn zofisye i ganny atrape kot in pran gous, e i annan levidans dan lalwa pe ganny ekrir e mon demande ki Lasanble nou donn sipor, i annan en penalti sever. Nou pe koz SR100 mil e kondannasyon pa plis ki 5an, enportan. Akoz? Nou pe deal avek larzan ki apartenir pou lepep Seselwa, tou reveni i apartenir a lepep Seselwa e nou pa kapab zwe ek larzan e fer okenn trik avek larzan.\nTrwazyenmman nou pou tre sever, zot in dir mwan vin tre sever mon pou vin tre sever, e sa mon krwar mon anvi atir zot latansyon. Si zanmen en zofisye ki travay dan Komisyoner Reveni e i annan levidans ki i annan okenn Bill ki’n ganny fer kot gouvernman i perdi reveni nou pou tre strikt e nou pou tre sever. I annan en kondannasyon pa plis ki 5an e i annan penalti Rs100 mil.\nSe pour se la pandan sa 2 dernyen 3 semenn dan zournal Nasyon nou’n pibliy dan en fason transparan lapey pour tou bann post, pour bann dimoun ki pou travay dan sa Komisyon Reveni. Gouvernman atraver Lasanble Nasyonal nou pou pey nou bann zofisye, nou pou pey zot en bon saler pour zot fer en bon travay. Me nou fer atansyon kot larzan i apartenir pou pep Seselwa nou bezwen fer sir ki nou fer nou travay dan en fason enteg, avek tout entegrite, avek tout nivo profesyonnalism. Me i reste pou nou ed bann zofisye devlop zot kapasite, devlop zot konpetans akoz nou pe anmenn taks lo en lot nivo.\nDonk i pour nou, pour nou kapab donn training, e mon ti a kontan remersye Lasanble akoz anba bidze nou’n fer provizyon pou 3 milyon pou nou kapab fer training pou tou bann dimoun. Donk nou pe fer bann training e nou pe demande ki nou annan en lalwa ki vreman strikt pou nou kapab etabli sa sistenm.\nLo sa not Mr Speaker mon ti a kontan aret la e demann tou nou manm Lasanble pou donn tou sipor sa proze de lwa ki pe kree en Komisyon Reveni ki pli for. Mersi.\nNou ava kontinny ek deba 4er, meeting adjourn.\nMon ti pe get camera anba, i paret mwan mon pa’n fer second reading, pour sa Bill i paret mwan mon pa’n fer second reading. Mon kapab kontinyen ek deba ouswa.., mon kontinyen so mon krwar i inanim ki nou kapab kontinyen ek deba as if nou’n deza pran second reading. Minis tro bokou Bill. Bon deba i ouver, Onorab Volcere.\nBon apremidi tou dimoun. Premyerman mon ti a kontan remersye Minis pou leksplikasyon lo sa Bill ki devan nou e parey Minis in dir en Bill si oule plizoumwen parey ki pas dan nou Lasanble an 2008 so kot bokou deba ti ganny fer lo la so mon pou ase bref dan sa prezantasyon apremidi.\nMr Speaker nou pe viz pou gid nou pei ver en nouvo direksyon. Lesansyel avek sa ki nou pe sey fer se nou pe fasilit en klima egalite, loportinite ekonomik pou pran plas dan nou pei. E nou lentansyon sa nouvo klima pou fer biznes i ava anrasinen e devlope dan nou sosyete. In ariv en moman dan nou devlopman kot nou fer keksoz diferan. Si yer nou ti pe kestyonn latitid e konportman bann ki ti pe fer aktivite ekonomik, ozordi nou pe plito kestyonn sa lanvironnman dan lekel bann akter ekonomik pe pratik zot aktivite.\nMr Speaker letablisman sa komisyon reveni i zis en premye letap dan en plan lonterm ki annan lentansyon pou sanz serten baz fondamantal nou sosyete. Swivan le senp lozik ki sa ki dan biznes i dan en pli bon pozisyon pou konnen kwa ki pli bon pou biznes Parti Lepep pe gid nou pei ver en direksyon kot bann ki kree larises pou annan en pli gran kontrol lo bann fakter ki afekte zot bann diferan aktivite. Me i enportan osi pou rekonnet ki Parti Lepep i en mouvman politik ki reprezant lamas popilasyon pei. Se pour sa rezon ki dan tou nou desizyon nou bezwen pran an konsiderasyon pou lamazorite nou pep etablisman sa Komisyon lo reveni i pa diferan.\nDan nou bann refleksyon nou’n asize nou’n kalkile bann ki vreman nou devret pe sanze e dan ki fason ki sa bann sanzman pou kapab aport benfis pou en pli gran poursantaz nou popilasyon. Dan ki fason eski nou garanti sa prensip fondamantal parti egalite dan loportinite.\nMr Speaker parey Minis in eksplike boner, sa komisyon pou ganny dirize par en Komisyonner avek en Deputy Komisyonner ki pou ganny apwente par Prezidan Larepiblik lo en baz 3an. Clause 13 i spesifye detay lo fonksyon sa komisyon, i annan plizyer fonksyon ki’n ganny liste me fonksyon mazer si nou oule dir i plizoumwen relye avek ranmas tou sa pti sou ki govuernman i kapab gannyen pou fer marse lekonomi nou pei.\nMr Speaker letan ki nou met anplas sa komisyon reveni ozordi, dezorme nou pe inisye en nouvo letap nou devlopman, en nouvo mouvman, en nouvo direksyon. Sa ki Komisyon Reveni i pou osant en devlopman ki pou demokratiz akse ek loportinite ekonomik pour tou nou pep dan en fason ki ava kapab annan en partaz resours ki egal e ekitab pour tou sa ki pare pou avans devan e pou partisip dan kreasyon sa byen.\nI nou swe ki en pli gran nou popilasyon posib ki swete pou partisip dan kreasyon larises dan nou pei ava kapab fer li. Sa nouvo klima ki mon pe refer lo la i enn ki pou fasilit keksoz pou bann akter ki deza dan biznes me i osi enn ki pou permet plis dimoun partisip dan kreasyon larises.\nMr Speaker mon’n adres kreasyon sa Komisyon reveni an bann term ki sitan senp akoz ki mon pli gran konsern ozordi se mon bann frer ek ser ki mon’n grandi avek. Mon konsernen ki zot ava les zot sans pase, loportinite ava ganny manke e zot a zis les zot lebra tonbe.\nAlors se dan en langaz pli senp posib e santre dan okenn gran detay teknik ki mon pou koz pou zot direkteman avek zot. Pou mwan lesansyel se ki zot konpran kwa egzakteman ki sa Komisyon Reveni i reprezante pou zot. Sa Komisyon pou fer lavi tou dimoun pli fasil anmetan an plas en one stop shop kot tou reveni gouvernman ava ganny kolekte. Letan ki sa Bill ti travers nou Lasanble pou premye fwa an 2008 tou deba neseser ti ganny fer lo sa size depi 2008 ziska ozordi i annan en bann sanzman fondamantal ki neseser pou fer avek Bill, i pou sa rezon ki i annan en nesesite pou repeal sa Bill.\nLaspe pli enportan ki’n ganny fer antre dan sa dokiman se ki i pou donn komisyon reveni son lotonomi en lendepandans avek Minis Finans. Premyerman sa i anlinny avek direksyon ki Prezidan Michel in trase kont legzektiv in set polisi e bann lazans i responsab pour lenplimantasyon e lekzekisyon. En lot lalinny ki Prezidan Michel in trase se sa nouvo Sesel ki nou oule kree, en nouvo Sesel en Sesel prop kot nou pratik en polisi zero tolerans lo size koripsyon e la mon santi ki sa komisyon pe al dan bon direksyon, e la Minis mon ti a kontan welcome bann pinisyon vreman sever ki relye avek bann lofans ki bann zofisye a kapab komet ler zot pe fer zot travay.\nPouvwar e responsabilite pou kolekte tou reveni gouvernman sa laspe one stop shop ki tou dimoun dan bann aktivite ekonomik pou toultan rode. Se sa ledikasyon ki pou donn sa komisyon son vre lafors e permet li vin a son dispozisyon e o servis nou pep dan en fason ki ava fer en diferans dan lavi tou dimoun.\nMr Speaker parey mon’n dir pli boner, mon pou tre bref dan mon lentervansyon, parey nou’n dir okomansman me ankor ennfwa mon oule sezi loportinite pou mwan dir avek mon bann frer, pou zot sezi loportinite e pa les nanryen ki pou zot sap zot. Sa Komisyon Reveni ki pe ganny met an plas i zis en senp zouti ki’n ganny kree pou benefisye lepep Seselwa akoz se zot ki pou kapab anmenn nou pei pli devan.\nMr Speaker lo kote parti mazoriter nou pou byensir siport sa Bill e mon ti a demann tou bann lezot manm koleg isi anndan pour zot osi fer li pou benefis nou pei. Mersi.\nMr Speaker mon lentervansyon apre midi lo merit sa Bill pa annefe pou koz lo sa Bill me lo serten son bann provizyon ki mon vwar i merit ganny revwar.\nParey Onorab ki’n koz avan mwan in dir alafen son lentervansyon annefe sa ki nou pe regarde la se zis en senp zouti that’s all it is, nou kapab koz for lo revenue commission koman en komisyon ki pou demokratiz partaz larises eksetera finalman it’s basically the tax man by another name se sa ki i ete. Sel keksoz ki nou pe fer la se apel Mr taxman Seychelles Revenue Commissioner nou pe donn li en tit. Annefe nou pe transform son lenstitisyon ki annan zis li ladan into a commission e nou pe donn li en tit en pti pe de nobles. Nou napa nanryen kont sa nou ti vot pou sa Seychelles Revenue Commission Act lannen pase e sa enn osi apremidi. Set en modifikasyon sa enn premye e gouvernman in trouv li bon pou konsantre ramasaz revenue dan en lenstitisyon, sa set en zafer detay ki nou nou pa vwar li neseser pou enterfer nou avek. Me mon krwar ki i annan kantmenm enn ou de pti defayans ki ou ava eskiz mwan Mr Speaker ki mon pa’n met neseserman dan laform amannman me ki mon krwar Minis ti a kapab revwar e donn nou son gidans lo la.\nPremyerman sa Seychelles Revenue Commissioner limenm, clause 4 ler nou regard objects and reasons nou vwar ki clause 4 provides for the Commissioner and Deputy Commissioner to be appointed by the President, ler nou regard 4(1) nou vwar there shall be a Revenue Commissioner which shall be appointed by the President byen, me ler nou regard clause 4(3) there shall be appointed a Deputy Revenue Commissioner. Nobody says who will appoint him, and nou pa kapab take it for granted ki se Prezidan that’s in the objects and reasons. Alor sa se en defayans ki mon ti ava swete i ganny konble e si ou permet mwan Mr Speaker mon ava move pou en simple amendment pou azout by the President, sa se mon premyer pti pwen.\nMon dezyenm pwen i konsern clause 8(2) for the purposes of this section, the Commissioner’s powers and functions include the powers and functions of the Registrar of Seychelles Business Register conferred on the Commissioner. I annan de pti keksoz la. Premyerman Registrar of Seychelles business Register pa ganny defini okenn par dan Seychelles Revenue Commission Bill, i ganny defini dan Seychelles Business Number Bill ki nou pou vwar apre. Mon krwar ki nou bezwen annan en definition of Registrar of Seychelles Business Register somewhere dan sa Bill pourki sa clause 8(2) i fer sans akoz an act is an act is a stand alone piece of legislation e nou pa kapab cross reference unless ki nou ganny dir the Registrar of Seychelles Business Register shall have the definition given to it in the Seychelles Business Number Bill. Alor en pti pwen teknik ki mon ava envit Minis pou regarde.\nE dan sanmenm sa lobtik 8(2) Registrar of Seychelles Business Register is not the way it’s called. Dan son definisyon dan Seychelles Business Number Bill the designation is Registrar of the Seychelles Business Register. Donk i annan in any event en mo ‘the’ ki manke e ki devret ganny ensere.\nTrwazyenm pwen Mr Speaker, se clause 11 e an partiklye 11(3). Minis in eksplik nou ki enn bann lobzektif sa nouvo lalwa e Revenue Commission se pou fer sir ki napa okenn leakage, any member of staff of the Commission pa kapab devwal okenn lenformasyon and that’s good, e nou nou napa okenn keksoz pou dir kont sa, set en tre bon mezir. Me dan zot dezir mon krwar pou esey ferm tou zot bann laport posib i paret mwan ki zot in tro ferm laport. Mon regard 11(3) – 11(3) i dir ki en zofisye of the Commission pa pou kapab ganny required to produce in court any return, assessment or notice of assessment eksetera or to divulge or communicate to any court any matter or thing coming under the officer’s notice in the performance of the officer’s duties, except when it is necessary to do so for the purposes of carrying into the effect the provisions of this Act or any other revenue law. There’s a problem. what about Mr Speaker FIU ek NDEA, FIU ek NDEA i bezwen annan posibilite al regard dan tax records but it’s not this Act and it’s not a revenue law me mon pa vwar ki manyer nou pou anpes NDEA avek FIU al ganny access via court order. La i pa zis en dimoun i ale, i demande this is a court order – la i pe dir ou ki menm an kour sa dimoun pou napa drwa. I think this goes too far, mon krwar nou devret annan en serten souples.\nSi ou anvi al tyeke, en boug ou pe al akiz li of money laundering oubyen ou pe al akiz li of drug dealing e enn bann fason ki ou kapab regarde se gete ki tax return in fer pou ou konpar sa avek son actual bank account dizon pou ou montre ki sa larzan pa’n kapab vin atraver son legitimate business enn bann fason se obviously pou ou al tyek son tax records, atraver lakour and I think you go too far Minister with all due respect in saying that this can’t happen. E si ou pou les en leksepsyon pou FIU ek NDEA why not allow the same exception dan ka en divors par egzanp.\nSi sel fason pou en dimoun kapab al prouve ki son msye oubyen son madanm ti annan – oubyen ou menm ou ou anvi prouve ki sa lot parti ti annan oubyen ti napa larzan ki zot zot pe claim ki zot in met dan en lakaz why should you not be able to go to the tax return which is one of the best arms length ways pou prouve ki la la, ki manyer ou pe dir ou’n al met RS100 mil ladan dan ou tax return ou’n montre ki ou’n fer en loss tou sa bann lannen. Mon krwar ki through a court it should be possible pou annan disclosure. Nou ava dir nou ava fer en fason pou pa vin public but the judge at least and the parties should be able to see it e mon krwar – anfen mon konvenki ki this goes too far.\nMon pe regard vitman bann dernyen clause sa seksyon pou vwar ki napa en proviso e mon pa vwar enn Mr Speaker.\nDonk vwala 3 landrwa ki anvites apremidi ki mon krwar sa lalwa i devret ganny revwar e mon demann Minis asir nou ki pandan sa sesyon sa i ava kapab ganny revwar dan en fason ki nou kapab fer bann amannman neseser pou si mon annan rezon dan sa ki mon dir to give effect to sa ki mon fek dir.\nMr Speaker zis en pti komanter 5 minit. Mon vwar anba seksyon 14 ki the Commissioner i angaz li in the affairs of revenue bodies e revenue laws pertain to these revenue bodies i enkli dan schedule, revenue laws alafen Seychelles Security Act, Seychelles Pension Fund Act. Me anba sa 2 Act sa bann lotorite i pa zis kolekte larzan par egzanp pou met dan consolidated fund me zot annan bann angazman avek bann dimoun ki’n pey social security, bann dimoun ki’n pey pansyon zot annan en relasyon ki ou kapab apel li anba civil code fiduciaire zot pa zis par egzanp si ou get bann functions of the Commissioner anba son travay ki i fer zis anmas 13 zot pa zis assess, collect and account for all government revenue authorized zot pa zis administer efficiently and effectively all revenue laws, zot annan en relasyon longterm. Annefe zot annan en relasyon ziska ler sa bann dimoun ki’n peye i mor anba Pension Fund Act.\nPrezan ler ou get administrasyon anba seksyon 10(1) i dir the Commissioner may, subject to such limitations as the Commissioner may think fit to impose, authorise any person or officer under the Commissioner’s control to exercise and perform any of the functions of the Commissioner under this Act e sa i osi pertain to the affairs of the revenue laws savedir i enkli pension avek social security. Prezan ki mon pe gete, ler nou get Social Security Act, ler nou pe get Pension Fund Act ek bann bodies ki’n fini set up e ki pe adminsitre pe invest ki pe konstriy batiman, fer bann investment anba sa de Act pou nou bann sitwayen a long term, ki manyer sa de pou travay Minis, Mr Speaker e ki bann obligasyon plis fiduciaire ki tax man i annan prezan pou li mentenir bann larzan e pou sa bann larzan ki’n ganny peye spesifikman anba social security avek pension fund ganny targete zis pou zot as apposed to other monies like trade tax. Sa i pirman pou gouvernman, son consolidated fund capital projects.\nBe sa ki ganny anmase pou social security alor i al dan welfare agency ek sa ki’n ganny anmase pou pension fund i pou bann dimoun ki’n peye, i pou zot pansyon. Alor ki manyer sa de eleman i marse ek sa nouvo Commission e ki bann obligasyon legal par egzanp si Commissioner i pran SR100 mil dan Pension Fund Act, i dir avek chief executive Msye Confait mon oule ou pey sa e pa gard li dan Pension Fund e alor nou tou nou pa ganny peye nou pansyon. Ki manyer sa pou ganny aranze espesyalman ler sa pou ganny administre on the ground ler sa lalwa i pase. Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker mon pou pran kot Minis ti terminen dan son prezantasyon, letan i ti pe koz lo severite e Minis in met bokou lanfaz lo ki manyer sa larzan i larzan lepep Seselwa e alor nou bezwen fer sir ki sak sou i ganny byen ranmase e ki sa dan limenm li aprezan i ava – well i ava larises pei limenm li ki ganny ava partaze. Mon apresye sa en kantite e in fact apard sa pwen ki Onorab Georges ek Onorab Derjacques pe souleve espesyalman sa pwen Onorab Georges konsernan lakour ki plitar nou ava ganny eksplikasyon. Mon krwar ki se dan sa direksyon ki nou bezwen ale pou nou koupe, koup bokou bann koripsyon ki’n aparet dan diferan lenstans, e mon krwar ki sa lalwa kot revenue i konsernen, ranmas revenue e apre sa, pli boner dan lannen letan nou’n koz lo sa single account kot mon krwar ki sa i enportan pourki enn i balans lot e sa fodre ki nou veye. Akoz plis ki keksoz i fannen se la kot i annan plis posibilite, sakenn pe okip sa ki pou li, sakenn i donn son egzanpsyon e sa i fer dan limenm ki i annan dezord.\nE i vre ki letan nou pe koz lo ki manyer reveni gouvernman pou ganny ranmase, mwan mon still anmenmtan vwar serten eleman kot mon ti ava kontan Minis i eklersi, e pa regard li lo son kote politik, met son kote politik de kote annou regard li lo son kote larzan lepep. En konparezon, oke mon’n vwar dan schedule ki bann keksoz la ki ganny exempted me dan sa Lasanble limenm li, en legzanp nou’n koz bokou lo Farquhar, lotel Farquhar lekel ki peye, kote larzan i ale, ensidswit e pou mwan mon still pa tro satisfe malgre ki nou annan sa lalwa ki pe sey fermen mon ti a kontan konmsi vwar en keksoz ki ferm tou ki si par egzanp IDC i annan en lotel ki poudir letan en keksoz i ganny fer Revenue Commissioner i annan en keksoz pou li ganny fer ladan, ki poudir reveni ki rantre dan pei, reveni ki pou lepep Seselwa somehow i annan finalman en keksoz ki al tonm direk laba pou fer sir ki the right amount i pe ganny – tou keksoz pe mars above board parski bomaten letan nou pe koz lo sa supplementary appropriation nou’n vwar par egzanp ki kantite larzan in bezwen donn SMB pour li pey travayer, ensidswit tou sa bann zafer ki mon krwar mwan Mr Speaker se sa ki pa rann nou pep konfortab avek serten eleman. Me kot disiplin i konsernen vizavi bann dimoun, sa ki pe peye oubyen sa ki pa pe kolekte mon krwar ki Minis in fer sa byen kler. Byensir nou bezwen regarde ki manyer tou sa bann lalwa la ki nou pe pase parski tousala la i inter-connected ki manyer at the end of the day zot pou fer sir ki serten dimoun li i pa kapab kontakte personn e mwan sa en lot keksoz ki mon pou ankouraz bokou parski mon krwar ki nou tou dan sa Lasanble nou konnen ki poudir pei in mars pandan tro bokou letan lo en sistenm kontak. Mwan mon annan kontak, mon pa pey sennla, mwan mon annan kontak mon ava pey en bout dan sennla, mon pa ava pey en lot bout dan sa lot and too many people have got away with it. Nou konnen tou sa bann zafer.\nAlor mwan mon swete, mon swe avek sa Bill ki si nou pe ferm li plis ankor pou fer li vreman water tight mon krwar ki i pou annan travay pou fer e i byen ki bann dimoun ki sa bann zofisye zot byen ganny peye parski zisteman se letan sa bann dimoun i dan sa pozisyon kot zot konnen poudir zot kapab ganny en larzan en sel zes ki zot fer zot ganny de fwa zot lapey zot pou ankouraze pou zot fer li fodre ki dimoun dan sa Revenue Commission i byen ganny peye pou zot zisteman pa al dan sa direksyon.\nApre i annan en remak ki Minis in fer ki vreman mon etone dan en sertan sans Minis in fer sa e mon espere ki aktyelman i al dan sa direksyon ki’n dir. Kot Minis in dir ki i enportan pou nou annan en Commission parski sa Commission konmsi i pli efektiv, konmsi i ava pli regard keksoz, i ava pli byen fer son travay. Minis mon espere ki poudir nou ava al dan sa menm direksyon avek Electoral Commissioner ki poudir at the some point nou dir an Electoral Commissioner is not good enough but we need an independent Electoral Commission kot nou ava kapab parey sa Commission ki ou pe etabli la nou ava kapab konmsi al dan tou bann zwen, fer sir ki tou keksoz i mars byen. Mersi bokou Mr Speaker.\nMr Speaker mersi. Parey taler mon pa pou pran bokou letan Lasanble. Mon annan 2 pwen;\nMon ti a kontan demann Minis, i annan en bon seksyon dan sa Bill ki depi seksyon 11 right through to seksyon 12 ki konsern revenue officers, officers of the Commission. Mon ti a kontan demande si Minis i kapab dir nou si sa bann zofisye i ganny drwa, i ganny permet fer okenn travay siplemanter ekstra an deor zot travay akoz i annan en kantite Seselwa ki fer sa pour zot kapab meet zot bann financial commitments, bann loans bann keksoz. Alors i pa pou ekstraordiner si nou vwar an officer, an employee an officer for that matter of the Revenue Commission offering his or her services to a client after working hours.\nSa i kapab en gran konfli lentere e i kapab come under the acts of – there’s a section there ki dir ki si the section 12(4)(c) permit in doing son travay permit that person ki pe travay to, a cause to permit or whatever, I don’t know what’s the legal language me selman ki atraver son konsey ki i pe donnen Revenue Commission might perdi enpe akoz li i pe donn enpe expert advice. So mon anvi i kler pou sa bann dimoun what is corruption and what is not corruption. I do understand that not everything can be under the lawyer mon pa konnen si zot annan lentansyon pour zot met anplas en code of conduct within the Revenue Commission for all your officers ki zot konnen what is permissible and what is not permissible. Mon krwar antouka mon pe anmenn sa devan akoz sa set en travayer dan tax ki’n lev sa avek mwan ki’n dir mwan met devan Lasanble pou gete what is permissible and what is not permissible, what is corruption and what is not corruption akoz sa pou zot i en kestyon tre enportan.\nMon dezyenm pwen ankor ennfwa Minis ou pa pou sirprann si mon lev sa pwen exemptions. Ki mon oule demande la, akoz lo sa kestyon mwan mon pa vwar, kekfwa ou kapab dir mwan, i posib ki i dan Bill. Ki bann paramet ki ganny met an plas pou permet ki the Revenue Commissioner i travay zis dapre bann paramet strikt bann lalwa ki’n ganny liste in the schedule here. Mon pe demann sa akoz menm si tanzantan nou’n dir poudir tou bann legzanpsyon, tou bann keksoz i bezwen sorti alavenir from the Minister of Finance, mon pa konnen si in dir sa whatever nou’n vwar dan lepase poudir en pti let en dimoun i ekrir direkteman the Commissioner oubyen sa – Sesel i Sesel e mwan mon pa vwar la kote ki dir ki Commissioner i pou bezwen fer sir ki poudir tou demann i tonm anba en lalwa. Par egzanp mon annan devan mwan SI 91 of 2009 Goods and Services Tax Act kot i fer kler ladan GST is not imposed on diplomatic consumer, this is a regulation under an act which appears in the schedule, the Commissioner acts on this regulation because it is apart of an act under the schedule. Eski ou pe dir mwan Minis ki this is the parameter, outside any regulation which is not in an act which appears in the schedule it cannot happen anymore e if that is the case, se pwen ki Onorab Leader lopozisyon in leve, if that is the case mon osi lir ladan anba functions of the Commissioner to counteract revenue evasion 13(1) (e), si sa is the case mwan mon napa problenm me selman mon ti a kontan ki ou reasir mwan poudir it’s been closed tight. Any exemptions will appear as a statutory instrument and mon ti a’n kontan si ou ti’n kapab dir ladan sa ki mon pe dir la any act, any action that the Commissioner will take that can cause to offer an exemption or concession should be under subsidiary legislation which appears under an act. Si sa ti ladan mwan mon ti pou al dormi trankil, pou le moman i pa ladan kekfwa ou kapab eksplik mwan byen prezan kote ki ou fermen akoz sa i en batay ki pa pou fasil pou gannyen akoz mindset e pratik dan lepase se ki ler ou ferm en laport zot ouver en lafnet, ler ou ferm en lafnet zot ouver en laport.\nSo la la mon de pwen e Minis mon ti a kontan ganny en repons lo la. Mersi.\nMr Speaker premyerman mon ti a kontan remersi tou bann entervenan lo sa proze de lwa ki devan nou. I annan bokou bann pwen pertinan ki’n ganny leve ki mon krwar i merit en larepons drwat e korek lo la.\nPetet mon a komans par dernyen entervenan, mon krwar lo kestyon konsesyon i selman ganny etablir atraver bann paramet lalwa. Enn bann konsesyon ki nou tou nou konnen se konsesyon ki nou ti aprouve an Desanm 2007 lo Tourism Incentive Act ki etabli bann paramet konsesyon, sa i enn.\nDezyenmman an Desanm menm peryod la, zot ti tir pouvwar Minis Finans pou li donn egzanpsyon, servi son diskresyon zot rappel? Nou ti tir li anba 4 lalwa; Trade Tax, GST, Business Tax avek Social Security e napa. En pa savedir pandan 1an sa i nepli la me anmenmtan ki zot ti dir zot dir selman si atraver en lalwa nou fer 2 keksoz nou klasifye en kategori e dezyenmman nou klasifye kategori par egzanp fermye i en kategori, e sa in antre dan lalwa. Par egzanp trade tax ozordi Minis pa kapab servi diskresyon ki mon ti annan lontan anba lalwa kot lalwa ki ti permet pou mwan kapab donn en diskresyon lo trade tax lo loto, mon pa kapab fer sa, mon bezwen ganny gide par en polisi ki dir sa i en class ki selman lalwa i permet e nou bezwen pibliy li anba lalwa.\nSe pour sela Mr Speaker sa lannen i annan plizyer SI ki’n vin statutory instrument ki’n vin devan nou Lasanble ki’n montre ki nou pe aplik sa. Sa mon krwar i tre enportan.\nDezyenmman ler nou ti kree Revenue Commission, Revenue Commission li i accountable avek Minis Finans only for policy issues, i pa kapab donn okenn, menm si okenn dimoun i ekrir li poudir li, pou dir li fer sa pou mwan ensideswit i pa pou fer li, lalwa pa permet fer li. I pou selman fer li si lalwa i dir li fer li.\nTrwazyenmman okenn dimoun ki annan problenm liability anba tax pa kapab vin ni kot en manm elekte, ni kot Prezidan la Repiblik, ni kot okenn constitutional appointees pou dir ki nou annan en problenm avek mon liabilities, rezourd. It’s no longer en size pour nou. Sa i antyerman ganny delt with, lalwa i dir e nou’n fer li pandan sa lannen, se selman i responsabilite Revenue Commissioner pou deal avek bann problenm liabilities. Napa nanryen pou fer avek lotorite Minister avek okenn lotorite dan pei.\nMwan osi ler mon pe koze, mon osi mon konsyan ki i demann en kantite ledikasyon, en kantite capacity building ki mon rekonnet, ki i annan serten bann liabilities ki’n ganny fer dan bann moman. Mon konnen me selman sel lotorite ki kapab deal avek sa, se Komisyoner Reveni e mon krwar lo rikord, e zot kapab nenport ler demann Komisyoner Reveni, mon krwar Minister Finans avek Komisyon Rleveni nou’n respekte sa bann paramet e mon krwar i enportan pou lavenir nou pei ki nou respekte lalwa e sa bann lalwa i translate policy gouvernman dan term sa bann fonksyon ki nou nou ti a kontan i fer.\nDonk mon ti a kontan reasir Onorab Ferrari ki lalwa i pou permet selman kot egzanpsyon i konsernen atraver en SI ki dir i en class ouswa en kategori selman akoz tou pouvwar, diskresyon in ganny tire dan lalwa depi ki Lasanble Nasyonal ti aprouv sa lalwa. Mon krwar i enportan ki nou remind nou dimoun ki Minis Finans i nepli annan sa bann pouvwar parey i ete. Sel pouvwar, i pouvwar ki Lasanble i donn li e Lasanble i donn pouvwar Reveni Komisyoner pou fer li. Mon krwar i tre enportan.\nDezyenmman nou koz lo koripsyon, nou koz lo ethics mon krwar i enportan pou travayer, tou travayer ki travay dan reveni nou bezwen swazir nou. Si nou swazir pour nou travay dan customs, pou nou travay dan reveni kot nou ganny nou ganny pain nou pa kapab nou osi pe vin en tax agent nou swazir pa kapab mars ansanm, i annan en direct conflict of interest, menm si apre ler, menm si dan minwi silvouple ou bezwen swazir and the time now is to make up your mind ler sa lalwa i antre an fors, policy, mon’n dir avek Komisyonner Reveni enplimant lalwa pou onor komitman gouvernman e Lasanble Nasyonal akoz souvannfwa ler ou komans kit en pti lafnet ouver lanmenm la kot problenm i vini, e nou pa kapab tolere. Akoz en lot keksoz ki mon ti a kontan dir, tou travayer ki travay dan reveni zot pe travay dan en landrwa enportan pou pei, akoz? I pe anmas larzan pou pei e nou pa kapab ler pe anmas larzan pou pei nou pe al fer lot biznes. Pa kapab fer sa, nou swazir pou nou fer li. Non strikteman ou fer ou louvraz, se pour se la nou dir nou pey ou byen ou pa kapab vin en tax agent, ou pa kapab vin tou sa bann dimoun ki annan pou fer en konfli direk – en direct conflict ou pa kapab. Mon krwar i tre enportan ki nou donn sipor sa sistenm ki nou pe met lo son lipye e i pou annan son code of conduct, pou ganny pibliye, i annan en website konmela, tou lenformasyon i ganny poste, nou fer keksoz in good faith, transparans e nou pe demann tou travayer ki pe travay laba pou silvouple konnen ki moman in arive pou nou kit bann pratik petet ki nou abitye avek deryer e adopte nouvo pratik akoz sa nouvo sistenm i demande ki nou perform nou bann duties a la oter. Si nou mank bagaz training, pe vini training pe vin dan en fason agresiv pou nou fer sir ki limaz Revenue Commission toultan i bezwen entakt.\nNow, Onorab Leader lopozisyon in fer sorti bann pwen enportan. I annan en pwen ki in met devan ki pa neseserman anlinny me mon pran not lo son pwen me mon krwar reveni, Komisyon Reveni en sel loportinite lo behalf gouvernman Sesel kot i al partou, i al dan Cable and Wireless, i al lo UCPS, i al dan Air Seychelles, i al partou e mwan mon demann li pou li al partou san eksepsyon, si fodre i al Farquhar i al Farquhar, i son responsabilite. Napa triye me selman fer son travay dan en fason entegrite avek profesyonalism se tou ki nou demande e kot li i konsernen napa politik, i fer son travay o non Sesel, i fer son travay o non lepep Seselwa, se larzan lepep Seselwa. So mon kapab donn ou garanti ki vwala lafason ki i bezwen fer son travay.\nOnorab Derjacques in fer sorti en pwen ki mon krwar i enportan ki nou abord li akoz ki pe arive ozordi? Ler nou dir nou annan en one stop shop, nou vini, nou al kot tax nou pey tax anmenmtman nou bezwen al pey social security, apre nou bezwen al pey pension. Sa lannen Revenue Commission i kolekte social security on behalf of social security fund nou’n fer li.\n‘Prezan nou dir nou bezwen al en pa an avan. Licensing, laranzman se ki en biznes ki pe pey license i al kot revenue, savedir revenue lalwa i pe permet sa lalwa i permet Revenue Commission kolekte on behalf of Licensing me revenue pa enterfer avek polisi licensing, i pa enterfer, pa son rol. Dezyenmman i kolekte pansyon on behalf of Pension Fund, i pa administre pension fund, pa son rol, sa se responsabilite son CEO Msye Willy Confait ek son tim, i pa enterfer li, i kolekte on behalf, savedir it becomes one stop shop pour tou bann operater, i fasil ler ou fer ou peyman alafen lannen lafen dimwan ou perdi tou keksoz ou pey ek reveni selman li i pass it on li me selman i pa administre sa bann sistenm. Se pour sa la ki lalwa i dir klerman ki zis administre koleksyon reveni on behalf of sa bann entities. I pa enterfer li an polisi ki bann zafer larzan i fer. Par egzanp bann zafer Social Security i kolekte li tou le mwan tou le mwan i donn en cheque social security out of social security nou disburse bann benefits payments atraver lalwa ki permet statutory benefits parey i ete.\nNou’n fer meeting, Revenue Commissioner in fer meeting avek tou sa bann lotorite, nou’n pran letan, nou’n koz ek zot e mon krwar tou dimoun i kler e mon krwar pou bann dimoun ki dan biznes zot in welcome sa devlopman olye al pas dan 5, 6 landrwa ensideswit ou annan en sel landrwa kot ou peye, li i kolete apre i redistribye. Kot i ale, sa lalwa i dir. Mon krwar sa i tre enportan, ti en bon kestyon i permet nou pou kapab eksplike.\nMr Speaker mon welcome bann komanter ki Onorab Volcere in met devan, mon remersi li pou son kontribisyon. Mon take on board de pwen de lapar Onorab Georges, sa i premye pwen Mr Speaker ki mon aksepte li i en simple minor amendment pou dir lekel ki apwent Deputy Commissioner. Pa Minis ki apwent li, se Prezidan la Repiblik ki apwent li me si i lo vakans Minis i kapab apwent en dimoun to step in pou sa peryod letan. Mon krwar sa i straight forward. Apre mon krwar seksyon 8(2) sa osi nou kapab dir nou define li parey lalwa Seychelles Businnes Number i dir.\nLot pwen mon krwar ki enportan se ki e petet mon pou eksprim en lopinyon la Mr Speaker, mon krwar nou annan bann lalwa par egzanp The Financial Intelligence Unit ler ti Lasanble ti aprouv li, i annan bann lalwa tre for ladan e laplipar bann dimoun ki travay avek zot, i pa zis bann polisye me i annan bann zofisye reveni ki travay, savedir anba sa lalwa i permet annan access avek bann lenformasyon anba FIU, i kapab annan lenformasyon, sa i lenformasyon ki mwan mon’n ganny dir anba lalwa.\nPrezan anba 11 i pe dir dan lalwa 11(2) i dir dan ki lenstans zot kapab donn sa bann lenformasyon, pou en zofisye donn sa bann lenformasyon, ki dir ki i kapab donn sa bann lenformasyon e dan ki lenstans i donn sa bann lenformasyon. Apre bann penalti i dir ou pa devret donn sa bann lenformasyon in your line of duties kot i annan penalty.\nAnba 11 onwards i dir ou dan ki lenstans ou donn sa bann lenformasyon me selman parey mon pe dir nou annan lezot lalwa ki provide for disclosure of information pou kapab fer travay.\nSo Mr Speaker mon ti a kontan nou Lasanble i donn sipor pour sa Commission akoz an verite nou devret annan en Commission koumsa. I enportan pour zot konnen ki i pa fasil. Devan nou semen, i annan pikan dan semen me nou bezwen komans en landrwa, nou bezwen komans par en Commission ki koumsa, e mon krwar ki nou bezwen komanse, nou bezwen komans par en Commission ki for parey sa.\n…Sa ler lalwa i vini pa mwan ki pou anmenn sa lalwa, i pa devan mwan osi. Mr Speaker sel lalwa ki devan mwan se sa. So mon krwar mon ti a demann tou bann manm Lasanble pou nou siport sa. E finalman mon ti a kontan dir ki petet dan lepase nou pa’n ankouraz bann profesyonnel Seselwa pou travay dan Revenue Commission. Ozordi mon ti a kontan lans en lapel pou bann Seselwa, pour nou bann profesyonnel Seselwa pou konsider en karyer dan Revenue Commission. I annan enpe letan mon pe travay dan Minister Finans e mon krwar ki i enn bann landrwa ki pour sa prosen 5an devan nou, nou devret annan bokou plis profesyonnel Seselwa pou vin la, e si zot vin la, nou konnen zot pe fer en travay pou lepep Seselwa, pou leta Sesel. 2 keksoz, nou pe travay pou leta Sesel e pe travay pou pep Seselwa e set en bon landrwa pou fer en travay. E nou pe ankouraz zot pou pran nou bann teknisyen ki sorti a letranze, nou annan plizyer teknisyen, sorti Ostrali ki en pei Commonwealth pe ed Sesel e nou remersi zot pou tou travay ki zot pe fer e nou panse ki avek nou polisi localisation nou ava annan bann Seselwa a longer ditan pou kapab step in e pran sa responsabilite.\nDonk Mr Speaker mon dir mersi tou nou bann manm e mon demann en sipor vreman for lo sa lalwa ki devan nou. Mersi.\nLo merit e deba zeneral nou pran en vot, tou bann ki an faver, okenn ki kont. Inanim. Mon a ganny mwan en formal second reading.\nA Bill of an Act to establish the Seychelles Revenue Commission; to define the functions and powers of the Commission; to transfer to the Commission specified functions and powers of specified Revenue bodies and to provide for related matters.\nNnou al dan staz komite ouswa nou a sote. Si pou sote mon a ganny mwan en mosyon.\nMr Speaker anba order 91(1) mon move pou nou sot order 65 to 70 anvi ki napa nesesite al dan sa staz komite.\nNou pran en vot lo la. Bon mon a ganny en motion for third reading.\nMr Speaker ki the Seychelles Revenue Commission Bill 2009 i ganny lir en trwazyenm fwa.\nTou bann ki an faver. Inanim, mon a ganny mwan en third reading.\nThis Act may be cited as the Seychelles Revenue Commission Act 2009.\nBill in pase, nou ava eskiz Minis parmi nou pou ozordi e nou pe rezwenn demen bomaten 9er.