ЯтIонэрэ къекIокIыгъор рагъажьэ — Адыгэ макъ\nЯтIонэрэ къекIокIыгъор рагъажьэ\nРедактор 24.11.2021 24.11.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nУрысыем футболымкIэ иапшъэрэ куп хэт командэхэм я 15-рэ ешIэгъухэр шэкIогъум и 19 – 21-м яIагъэх.\n«Зенит» — «Нижний Новгород» — 5:1, «Крылья Советов» — «Урал» — 1:1, «Локомотив» — «Ахмат» — 1:2, «Краснодар» — «Спартак» — 2:1, ЦСКА – «Химки» — 0:0, «Ростов» — «Уфа» — 2:2, «Динамо» — «Арсенал» — 5:1, «Шъачэ» — «Рубин» — 1:2.\n«Зенит» иешIакIоу Артем Дзюбэ гъогогъуи 3 «Нижний Новгород» икъэлапчъэ Iэгуаор дидзагъ. Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ А. Дзюбэ щемышIэрэми, хэгъэгум изэнэкъокъу щысэшIу къыщегъэлъагъо.\nИгорь Акинфеев — 800\nЦСКА-м икъэлэпчъэIут цIэрыIоу Игорь Акинфеевыр футбол командэхэм гъогогъу 800 ащешIагъ, Урысыем изэнэкъокъу зэIукIэгъу 500 щыриIагъ. Футболышхом щызэлъашIэрэ Игорь Акинфеевым зэхахьэм щыфэгушIуагъэх, «800» тетхагъэу нэпэеплъ шIухьафтын дахэ фашIыгъ.\nЦСКА-р «Химки» зыдешIэм, И. Акинфеевым IэпэIэсэныгъэ ин къыгъэлъэгъуагъ. Аужырэ такъикъым гъогогъуи 2 Iэгуаор къызэкIидзэжьыгъ, пчъагъэр 0:0-у къыгъэнэн ылъэкIыгъ.\nМырзэ Резыуан къыхагъэщыгъ\nЗэIукIэгъум ешIэкIо анахь дэгъоу Мырзэ Резыуан къыщыхахыгъ. «Химки» ар хэт, гупчэм ыкIи ыпэкIэ ащешIэ. Къэбэртэе- Бэлъкъарым къыщыхъугъэ Р. Мырзэм зэхэщэн Iофхэр дэгъоу ыгъэцэкIагъэх, ешIакIохэр зылъищэхэзэ щысэшIу афэхъугъ.\n«Краснодар» 2:1-у «Спартак» текIуагъ, Кордобэ ыкIи Крыховяк зэрызэ «Спартак» икъэлапчъэ Iэгуаор дадзагъ. «Спартак» иешIакIоу Соболевым пенальтикIэ пчъагъэр 1:1 ышIыгъагъ.\n«Шъачэ» 1:0-у ешIэгъур къыхьызэ, 1:2-у «Рубин» къытекIуагъ. «Шъачэ» я 2-рэ чIыпIэм щыIагъ, джы я 3-рэ хъугъэ.\nАуж къинэрэ командэхэр «машIом хэтых». Апшъэрэ купым хагъэкIынхэу фаехэп. Джырэ уахътэ къэшIэгъуае ауж къинэщт командитIур.\n«Зенит» дышъэм нахь пэблагъэми, медальхэм афэбанэхэрэм япчъагъэ хэхъо. Ижъырэ адыгэ къалэу Шъачэ тигъэгушIощтэу тэгугъэ.\n1. «Зенит» — 33\n2. «Динамо» — 29\n3. «Шъачэ» — 27\n4. «Локомотив» — 25\n5. «Краснодар» — 24\n6. ЦСКА – 24\n7. «Крылья Советов» — 23\n8. «Рубин» — 22\n9. «Ахмат» — 21\n10. «Спартак» — 19\n11. «Ростов» — 17\n12. «Уфа» — 15\n13. «Н. Новгород» — 14\n14. «Арсенал» — 13\n15. «Химки» — 13\n16. «Урал» — 12.\nЯ 16-рэ зэIукIэгъухэр\n«Урал» — «Шъачэ»\n«Н. Новгород» – «Кр. Советов»\n2021 – 2022-рэ илъэс ешIэгъум хэхьэрэ апэрэ къекIокIыгъор командэхэм аухыгъ. ЯтIонэрэ къе=кIокIыгъор шэкIогъум и 28-м рагъэжьэщт. Командэхэм ятренер шъхьаIэхэм ащыщхэр яIэнатIэхэм шIэхэу аIуагъэкIыщтых. Сыдэу хъугъэми, хэгъэгум изэнэкъокъу нахь гъэшIэгъон хъущтэу тэгугъэ.\nПредыдущая Yetişkin nüfusunun yüzde 44’ü aşılandı\nСледущая Пчъагъэр 74 — 73-рэ


Унагъом и Мафэ хагъэунэфыкIыгъ | Адыгэ Макъ\nУнагъом и Мафэ хагъэунэфыкIыгъ\nЖъоныгъуакIэм и 15-м унагъом и Мафэ Урысыем щыхагъэунэфыкIы. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Интернет нэкIубгъохэмкIэ Адыгеим щыпсэухэрэм закъыфигъэзагъ, мэхьанэшхо зиIэ мэфэкIымкIэ къафэгушIуагъ. Ащ итхыгъэ къызэрэщиIорэмкIэ, сабыибэ зиIэ унагъохэм, илъэсыбэ зэдэзыгъэшIэгъэ зэшъхьэгъусэхэм, унагъом имэхьанэ къызгурыIоу, ащ игъэпытэн дэлэжьэрэ пстэуми мэфэкIым ишIуагъэкIэ джыри зэ гущыIэ фабэхэр апэдгъохын амал щыI.\n— Унэгъо пытэр ары обществэм лъапсэу иIэр. Урысыем хэхъоныгъэхэр ышIынхэр унэгъо зэгурыIожьым къыщежьэ, — къыIуагъ республикэм и ЛIышъхьэ. — Лъэпкъ зэфэшъхьафыбэ зыщыпсэурэ къэралыгъом ащ фэдэ унагъохэр нахьыбэ щыхъунхэмкIэ мэхьанэшхо иI.\nЖъоныгъуакIэм и 15-м унагъом и Мафэ Адыгеим Iофтхьэбзэ гъэшIэгъонхэмкIэ щыхагъэунэфыкIыгъ. Адыгэ Республикэм IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ «Всей семьей на выходной!» зыфиIорэ зэнэкъокъур зэхищагъ. Муниципалитетхэм текIоныгъэ къащызыхьыгъэ унэгъо 18 Мыекъуапэ щызэнэкъокъугъэх.\nПстэумкIи зэнэкъокъум унэгъо 51-рэ хэлэжьагъ. Iофтхьабзэм пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр унагъом имэхьанэ ныбжьыкIэхэм икъоу къагурыIон, уасэ фашIыным фэщэгъэнхэр ары.\nЗэнэкъокъум хэлэжьагъэхэм ацIэхэр, девизэу, эмблемэу яIэхэр къагъэлъэгъуагъэх, пшъэрылъэу IофтхьабзэмкIэ къафагъэуцугъэхэр нахь дэгъоу зэрэзэшIуахыщтым пылъыгъэх. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, Тэхъутэмыкъое районым къикIыгъэ зэшъхьэгъусэхэу Роман ыкIи Оксана Колесниковхэм апэрэ чIыпIэр къыдахыгъ. Кощхьэблэ районым щыщ Хьаткъо Мухьамэдрэ Нэфсэтрэ ятIонэрэр къафагъэшъошагъ. Максим ыкIи Эльвира Раскоповхэу Мыекъопэ районым къикIыгъэхэм ящэнэрэ чIыпIэр ахьыгъ.\nХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэ унагъохэм кубокхэр, дипломхэр, шIухьафтынхэр аратыгъэх, хэлэжьэгъэ пстэуми Щытхъу тхылъхэмрэ нэпэеплъ шIухьафтынхэмрэ афагъэшъошагъэх.


Нэбгырищыр псым ытхьэлагъ | Адыгэ Макъ\nНэбгырищыр псым ытхьэлагъ\nГъэтхапэм и 9-м Красногвардейскэ районым ит Пшызэ псыIыгъыпIэм Адыгэ Республикэм щыщ нэбгырищ хитхьэлыхьагъ.\nИлъэс 37-рэ зыныбжь хъулъфыгъэм ихьадэ къэгъэнэжьакIохэм къыхахыжьыгъ. Нэужым илъэс 34-рэ зыныбжь хъулъфыгъэми ихьадэ къагъотыжьыгъ. Илъэс 31-рэ зыныбжь бзылъфыгъэм ихьадэ джыри лъэхъух. Урысыем и Следственнэ Комитет и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм Красногвардейскэ районымкIэ иотдел мы хъугъэ-шIагъэмкIэ зэхэфын Iофтхьабзэхэр регъэкIокIых.\nПэшIорыгъэшъэу къызэратыгъэмкIэ, зэшъхьэгъусэхэм яныбджэгъухэр акIыгъухэу гъэтхапэм и 8-м Пшызэ псыIыгъыпIэ Iушъом ащыщ горэм къызыхъугъэ мафэр щыхагъэунэфыкIынэу кIуагъэх. Мафэм сыхьатыр 2-хэм адэжь гъучI къуашъоу мотор зэрытым хъулъфыгъитIур ыкIи бзылъфыгъитIур итIысхьэхи псым техьагъэх. Сыхьат фэдиз тешIагъэу зызыщагъэпсэфырэ чIыпIэм къекIолIэжьынхэу къагъэзэжьыгъэу, рулым лъэшыщэу хъулъфыгъэр зыкIырэум къуашъор зэпыригъэзагъ, сыхьатищ зытешIэм ар псым чIихьагъ. Псы чъыIэм сыхьати 3 — 4 хэсыгъэхэ нэбгырищыр ытхьэлагъ. Ар зылъэгъугъэ бзылъфыгъэр псым къыхэкIыжьыгъэу чъыгым тесэу гъэтхапэм и 9-м пчэдыжьым сыхьатыр 9-хэм адэжь пцэжъыяшэ горэм къыгъотыгъ. Хъугъэ-шIагъэр зыщыхъугъэ чIыпIэм следовательхэм Iоф щашIэ.


Гум къинэжьыгъэ зэIукIэгъухэр | Адыгэ Макъ\nГум къинэжьыгъэ зэIукIэгъухэр\nИлъэс 50-м къехъугъ АГПИ-м (джы АКъУ-м) иадыгэ отделение (филологиемкIэ ифакультет) сызычIэхьагъэр. А лъэхъаным ащ нэмыкI апшъэрэ гъэсэныгъэр къыуитэу зыпари Адыгэ хэкум итыгъэп.\nЗинасып къыхьыгъэхэ студентхэр чэф-жъотыхэу еджэпIэшхом кIощтыгъэх. Ахэм сэри 1966-рэ илъэсым сахэфагъ. ЗанкIэу къэсIон: тэ тезгъэджагъэхэр дунаим зынахь кIэлэегъэджэ дэгъу темытхэр ары. Ахэм зэкIэмэ апшъэ щыIагъэр Шъхьэлэхъо Абу, ащ къыкIэлъыкIощтыгъэх Даур Хьазрэт, Бырсыр Батырбый, Шъаукъо Аскэр, Истомина Валентинэ, ШъхьакIумыдэ Аслъан.\nСэ зигугъу къэсшIы сшIоигъор бэмышIэу зидунай зыхъожьыгъэ Шъхьэлэхъо Абу ары. Ар сыгу къэзыгъэкIыгъэр Iоныгъом и 10-м тилъапIэу «Адыгэ макъэм» Къуекъо Асфар Абу фэгъэхьыгъэу къыригъэхьагъэр ары. КъызыфиIорэм дезымыгъэштэн дунаим тет адыгэхэм къахэкIынэп.\nИнститутым тычIэмыхьэзэ Абу икъэбар тIэкIу-шъокIухэр къытлъыIэсыщтыгъэх. Ау ишэн, идунэететыкIэ, иеплъыкIэ, адыгэгъэ дахэу зэрихьэрэр, зэрэшIэныгъэлэжь иныр, ригъаджэрэмэ зэрафыщытыр зытшIагъэр тыригъаджэ зэхъур ары. Абу ежь адыгэ литературэр шIудэдэ елъэгъути, ригъаджэрэмэ ар шIу аригъэлъэгъуным мыпшъыжьэу ишъыпкъэу ыуж итыгъ, къыдэхъущтыгъ ыкIи. ТычIэхьэгъакIэу, джыри нэIосэшхо тыфэмыхъугъэзэ, тызэхэтэу Абу лекцие ужым къэтэгъэкIотэжьы. Почтэр зычIэтыщтыгъэ унэу кинотеатрэу «Октябрэм» пэмычыжьэу щытыгъэм ыпашъхьэ асфальткIэ пкIэгъэ урамым уц шхъонтIэ тхьэпэ папцIэхэр къыхэщхэу тлъэгъугъэ. Тыкъыгъэуцуи, «КIалэхэр, шъуеплъ мы уц цIыкIужъыем ышIагъэр. Джащ фэд шъыпкъагъэр, сыд икъиными, сыдрэ кIуачIи къыпхыритхъущт, ышъхьагъ къыдэкIоещт». Ащыгъум тшIэу щытыгъэп ищыIэныгъэ гъогу.\nАбу лъэпкъым, адыгэм, къогъу къохьажь имыIэу щэIэфэ фэлэжьагъ, джы ригъэджагъэхэмрэ итхылъхэмрэ фэлажьэх, фэлэжьэщтых адыгэр щэIэфэ.\nТапэкIи, тэ тилъэхъани, таужи институтым щамышIыгъэу Шъхьэлэхъо Абурэ Бырсыр Батырбыйрэ якIэщакIоу адыгэ лъэпкъым къырыкIуагъэр я ХVIII-рэ лIэшIэгъум къыщегъэжьагъэу джырэ уахътэм къынэсыжьэу (1970-рэ илъэсым) адыгэ отделением сценэм къыщигъэлъэгъогъагъ. Ащ КПСС-м ихэку комитети, хэку исполкомми ачIэсхэ IофышIэшхохэри, заводмэ япащэхэри лъэпкъ зэхэдз амышIэу къырагъэблэгъагъэхэу щытыгъ. Плъэгъун фэягъ Абу игуIакIэ, тауж зэритыгъэр! Зым телъэкIыхьэ, адрэм къыIощтыр джыри зэ еуплъэкIужьы. Залышхом чIэмыфэжьэу цIыфхэр зэрэчIэсым ыгу къеIэты.\nА пчыхьэм Абу икъэшъуакIэ, иIэгутеуакIэ джыри тынэгу кIэкIыжьырэп. ХьакIэшхохэу тиIагъэхэр чIэкIыжьыхэ зэхъум Абуи тэри тIапэхэр къаубытыжьхэзэ, аIощтыгъэ: «Аферым, шъулIэхъупхъ, дэгъоу тыкъэжъугъэущыжьыгъ».\nТызэрэригъаджэрэм имызакъоу, адыгэ литературнэ кружокыри дихьыщтыгъэ. Бэмэ а кружокыр литературэм хэхьанхэмкIэ IэпыIэгъу афэхъугъ: Нэхэе Руслъани, Бэгъ Сими, Хъурмэ Хъусени, Щыгъущэ Хьаджэбыий, Хьакъунэ Сари.\nАдыгэ шъуашэм непэрэзымафэм къытегущыIагъэми, къыухыщтыгъэп, еплъыкIэ гъэшIэгъон фыриIагъ адыгэ паIом. Мырэущтэу ыIоу сырихьылIагъ: «А зиунагъо бэгъоных! Адыгэ паIор зыщыжъугъэгъ. Мыр тятэжъымэ къытфыщанагъэу щыт. УкIо зыхъурэм щегъэжьагъэу пщыгъын уфит! НэмыкI лъэпкъымэ — урысмэ — дзэм иполковник умыхъоу зыщыплъэн уфитэпи».\nШIокIыпIэ имыIэу цыхьэ зыфыуигъэшIын ылъэкIыщтыгъ. Загъорэ къыхэкIыщтыгъ: общежитием ителефон къытеоти къысиIощтыгъ: «Шкаф зытIущ дгъэкощын фае, гъэрет тыфырикъурэп. КIэлэ зытIу горэ гъусэ къэпшIэу укъэкIуагъэмэ тигуапэщтыгъэ».\nЛажьи хьакъи зимыIэ шкафмэ тапэлъыфэ ишъхьэгъусэ Iанэр къыгъэхьазырти, студент Iофыгъомэ тарыгущыIэзэ гуапэ тщыхъоу тыкъыгъашхэщтыгъэ. Джаущтэу шкафхэр иушъхьагъоу мыхьамелэ къытпагъохыщтыгъэ. Ар ныбжьи тщыгъупшэщтэп!\nМыщ фэди хъоу къыхэкIыщтыгъэ: я 5-рэ курсыр къэтэухы, нахь псынкIэ къызэрэтфэхъущтым пае Абу лекциехэр общежитием щызэхещэх. Ащ фэдэ горэм лекцием итемэу «КIэрэщэ Тембот ироманэу «Насыпым игъогу» коммунистхэр къызэрэщигъэлъагъорэр» зыфиIорэр къеIуатэ, тэ тэтхы. СыхьатитIо тытхагъ. Одыджыныр къытеоным нэмысызэ Абу тикурс исыгъэ студентмэ ащыщ горэм ыцIэ къыриIуи, «Моу уилекцие зэрэптхыгъэм сегъэплъ» ыIуагъ. Адрэм «Дэгъоу стхыгъэ» еIо. Шъхьэлахъор нахь къызэкIэплъыхьагъэу «Моу сегъэплъ сIуагъэ!» еIо. Тетрадыр IэхъомбитIум дэгъэнагъэу кIалэр къысэбгъукIуи, Абу истол тырилъхьагъ. Абу тетрадыр къышти, къезытыгъэ кIалэм къылъыплъи, сэ етIанэ къысэджагъ: «СтIашъур, моу къакIуи къедж мы «дэгъоу стхыгъэ» зыIуагъэм итхыгъэ». Тетрадыр сштагъэ, зэгосхыгъэ, слъэгъурэм сыкъыкIигъэщтагъ: тетрадь тхьэпитIум яашъхьагъырэ сатырхэм моущтэу атетхагъ: «ДэгъотлIыкъо тхьамыкIэу къэтэджыгъ» етIанэ зыпари темытхагъэу тхьэпэ псаур къызэренэкIышъ, ятIонэрэ тхьапэм иашъхьагъырэ сатыр — «ТхьамыкIэуи лIэжьыгъэ». ИIофшIэн ащ нахь уасэ къызэрэримытыгъэр къыфырикъоу «КIо, джары. Ау умыдэжьыхэмэ, зыфиIуагъэри тэрэз» ыIогъагъ.\nИлъэси 5-м бэ хъярэуи, къинэуи тигруппэкIэ къытэхъулIагъэр. ЗэкIэри чылэ зэфэшъхьафымэ тащыщыгъ. Хъярыми къиными тыкIон хъумэ тызэрыкIон машинэ тищыкIэгъагъ. Абу упчIэжьэгъоу ренэу тиIагъэти, ыдэжь тыкIощтыгъэ. ЫшнахьыкIэ автопаркым итхьаматэти, фытеоти, риIощтыгъэ: «Мы кIалэу къэкIощтхэм лъэпкъыр къащэгугъы, арышъ, къызэрэолъэIурэр афэгъэцакI». ТызыкIокIэ, «Сыхьатищэ шъукъэтынэу къышъуфисэтхэ, ау шъо шъузыфаем фэдизырэ шъукъэт», — ыIощтыгъэ Рэмэзанэ.\nДжаущтэу сыд фэдэрэ лъэныкъокIэ утефагъэми хэкIыпIэ къыфигъотын ылъэкIыщтыгъэ. Зыгорэм джэнэтым ипчъэ фыIуахынэу щытмэ, ащ ипчъэ Абу зэрэфыIухыгъэщтым уицыхьэ телъынэу щыт.\nДжаущтэу шIушIэныр зигъогогъугъэр шIукIэ тыгу къинэжьыгъ.


Нэм ылъэгъурэр гум екIу — Адыгэ макъ\nНэм ылъэгъурэр гум екIу\nРедактор 30.11.2021 30.11.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nСурэттехэу Артем Картавкиным иIофшIагъэ фэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъоныр Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ.\nКъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм искусствэхэмкIэ я Къэралыгъо музей и Темыр-Кавказ къутамэ, Урысыем исурэттеххэм я Союз ишъолъыр къутамэу Адыгэ Республикэм щыIэр, Мыекъуапэ исурэттех клубэу «Лэгъо-Накъэр» къэгъэлъэгъоным икIэщакIох.\nМузеим ипащэу ШъэуапцIэкIо Аминэт къэгъэлъэгъоным фэгъэхьыгъэ зэхахьэр къызэIуихыгъ. Ащ къыIуагъ Артем Картавкиныр сурэттех ныбжьыкIэу зэрэщытыр. Дунэе ыкIи хэгъэгу фестивальхэм ахэлажьэзэ щытхъуцIэхэр къыдихыгъэх, зэкIэмкIи къэралыгъо 15-мэ иIофшIагъэхэр къащигъэлъэгъуагъ.\nУрысыем, дунаим язэнэкъокъу 70-мэ зэрахэлэжьагъэр еджэпIэ-зыгъэсапIэ А. Картавкиным фэхъугъэх. «Урысыем исурэттех ныбжьыкIэхэр» зыфиIорэ къэгъэлъэгъоныр, Польшэм щыкIогъэ зэхахьэр, фэшъхьафхэри А. Картавкиным иIофшIагъэхэм къахегъэщых.\nСурэттеххэм ядунэе зэнэкъокъоу Китаим щызэхащагъэм джэрзыр къыщихьыгъ. Болгарием дышъэ медалыр къыщыфагъэшъошагъ. Уэльс, Бразилием, фэшъхьафхэм щытхъуцIэхэр къащыдихыгъ.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо программэу Культурэм хэхъоныгъэ ышIыным фэгъэхьыгъэм хэхьэрэ Iофтхьабзэу щыт музеим щызэхащэгъэ къэгъэлъэгъоныр. Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ иотдел ипащэу Шэуджэн Бэлэ, АР-м исурэттеххэм я Союз итхьаматэу Аркадий Кирнос зэхахьэм къыщыгущыIагъэх, А. Картавкиным итворчествэ дунаим зэрэщашIэрэм мэхьэнэ ин ратыгъ.\nЧъыгым гур фэузы\nМузеим сурэт 80 А. Картавкиным къыщегъэлъагъо. Сурэт пэпчъ екIолIэкIэ хэхыгъэ фыриI. Тыкъэзыуцухьэрэ чIыопсым ехьылIагъэхэр дахэх. Къолэбзыухэр пчыхьэм лъагэу огум щыбыбыхэзэ, тыгъэм инэбзыйхэм къащэшIэтых. Бзыухэр, шыхэр, чIыопсыр зэзыпхырэмэ гукIэ уахещэ, сурэтхэр къыбдэгущыIэх.\nПшъашъэм итеплъ, игупшыс. Сурэттехым гупшысэм зэлъиштэгъэ пшъашъэм иобраз къыгъэлъагъозэ, гум ихъыкIырэм уфещэ. Пшъашъэр къэгущыIэ-\nрэп, нэпсыр ригъэхырэп, ары шъхьае, гушIуагъо ынэгу кIэплъагъорэп.\nШъоф зэикIышхом зы чъыг нахь итэп. Жьыбгъэр къепщагъэми, осыр къесыми, ощх чъыIэр къытещхэми, чъыгыр къызщыкIыгъэ чIыпIэм щыт. Псэ пыт, ау къэгущыIэрэп. ЦIыфыр изакъоу арэущтэу шъофым итын ылъэкIыщта? Чъыгыр тхьаусыхэу зэхэтымыхырэми, гур фэузы.\nМэз шъолъырым уеплъыныр нахь гъэшIэгъон. Баскетбол ешIэрэ кIалэхэм ясурэт, кIэлэцIыкIухэр дунаим зэрэхаплъэхэрэр, спортым, искусствэм, нэмыкIхэм апылъхэм янэпэеплъ сурэтхэр, фэшъхьафхэри гум къегущыIыкIых.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ, музеим, сурэттеххэм яклубхэм, искусствэр зышIогъэшIэгъонхэу зэхахьэм къэкIуагъэхэм Артем Картавкиныр зэрафэразэр къытиIуагъ. Сурэт тырихыныр Iоф къызэрыкIоу ылъытэрэп. Зы сурэтым бэрэ зыфигъэхьазырэу къыхэкIы. ШакIом фэдэу бзыухэм алъэплъэ, сурэтым къыщигъэлъагъо шIоигъор тырихыным фэшI щэIагъэ къызхегъафэ.\nАркадий Кирнос къызэриIуагъэу, сурэтыр тырихы зыхъукIэ мэгуIэ, ау ащ къикIырэп лъэшыщэу угуIэныр. Игъом тепхырэ сурэтэу гум къыхихы-гъэр ары узыгъэгушIорэр.\n«Гур зымыплъэрэм нэм ылъэгъурэп» адыгэмэ аIо. Гур зыплъэкIэ нэм ылъэгъугъэр сурэттехым къытигъашIэ шIоигъоу иIофшIагъэ къегъэлъагъо. Тепхырэ сурэтым уахътэу ыхьыгъэр къэмылъытэмэ нахьышIу. Зы такъикъкIэ сурэт пчъагъэ тепхын плъэкIыщт.\nГур зылъыхъурэ сурэтэу а пчъагъэм къыхэкIыщтыр зыфэдизыр Тхьэм нэмыкI ымышIэу тэлъытэ. Сурэттех сэнэхьатыр къыхэпхыгъэмэ, гур, псэр халъхьэх. УиIофшIагъэ цIыфхэр къылъэплъэх. ЛIэшIэгъу пчъагъэ зыгъэшIэн зылъэкIыщт сурэтхэр щыIэныгъэм итарихъых, гумрэ нэмрэ яIофшIагъэх.\nМузеим щыкIогъэ зэхахьэм кIэлэцIыкIухэр, ныбжьыкIэхэр бэ хъухэу хэлэжьагъэх, ашIогъэшIэгъонэу къэгъэлъэгъоным еплъыгъэх. Сурэттех цIэрыIохэр ахэм къахэкIынкIи пшIэхэщтэп.\nПредыдущая Серебрянский Виктор Василий ыкъор\nСледущая IофшIэным кIуачIэу хилъхьэрэр къушъхьэхэм къыратыжьы


Программирование в Access. Срочно\nПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. СрочноПрограммирование в Access. Срочно\nАлександр 8068-403-04-51, 788-11-37, 788-12-84


ТхакIомрэ щыIэныгъэмрэ | Адыгэ Макъ\nАдыгэ Республикэм икъэралыгъо гъэпсыкIэ, лъэпкъ Iофхэм афэгъэхьыгъэ тхылъыр Цурмыт Эльдар къалэу Анкара къыщыдигъэкIыгъ.\nТыркубзэкIэ къыхаутыгъэ тхылъым Октябрэ революцием ыпэкIэ адыгэмэ щыIакIэу яIагъэр къеIуатэ. Адыгэ автоном хэкур гъэпсыгъэ зэрэхъугъэм, Совет хабзэм илъэхъан Адыгеим къырыкIуагъэм, Краснодар краим Адыгеир къыхэкIыжьи, хэбзэ шапхъэхэм атетэу республикэ зэрэхъугъэм ыкIи къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу зэрэпытагъэм, политикэ Iофхэм, адыгэхэм ящыIакIэ, демографием, лъэпкъ Iофхэм афэгъэхьыгъэ тхылъыр 2016-рэ илъэсым тыркубзэкIэ къыхаутыгъ. Зэфэхьысыжьхэр авторым ышIыхэзэ Адыгеим иполитикэ итарихъ ехьылIэгъэ апэрэ тхылъэу тыркуем къыщыдэкIыгъэм уегъэгъуазэ.\nЦурмыт Эльдар 2018-рэ илъэсым иящэнэрэ тхылъ Тыркуем къыщыдигъэкIыгъ. Дунэе лъэпкъ зэфыщытыкIэхэм ыкIи дунэе политикэм ар афэгъэхьыгъ. ТхакIор мы мафэхэм Мыекъуапэ къэкIуагъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ.\nАпшъэрэ еджапIэр, магистратурэр Цурмыт Эльдар Тыркуем къыщиухыгъэх, иIахьылхэм Мыекъуапэ къагъэзэжьыгъ.\n— Илъэс 40 сыныбжь, сэри Адыгеим сыкъэкIожьы сшIоигъу. СишIэныгъэ хэзгъэхъон симурад, — къытиIуагъ тхакIоу, шIэныгъэлэжьэу Цурмыт Эльдар.\nРеспубликэм щыпсэу зыхъукIэ, адыгабзэри нахьышIоу зэригъэшIэн гухэлъ зэри-\nСурэтым итыр: Цурмыт Эльдар.


Пчъагъэр зэфэдэ — Адыгэ макъ\n«Анжи» Махачкала — «Зэкъошныгъ» Мыекъуапэ — 0:0.\nЧъэпыогъум и 10-м Махачкала щызэIукIагъэх.\nЧъэпыогъум и 9-м Ставрополь щешIагъэх\n«Зэкъошныгъ»: Хьачыр, КIышъэ, Хайманов, ХъуакIо, Седов, Гаракоев, Датхъужъ (Макоев, 69), Оразаев, Пекъо, Iащэ (Антоненко, 86).\nХэгъэгум изэнэкъокъу хэлажьэхэрэ футбол командэхэр чъэпыогъум и 10-м зэрешIагъэхэр.\n«Черноморец» — СКА — 0:1, «Биолог» — «Ротор-2» — 3:0, «Легион» — «Динамо» Мх – 0:0, «Спартак» — «Кубань-Холдинг» — 1:1, «Чайка» — «Алания-2» — 4:0, «Мэщыкъу» — «Форте» — 0:2, «Ессентуки» — «ТIуапсэ» — тыгъуасэ ешIагъэх.\n«Анжи» бэрэ ыпэкIэ къилъыгъ, угловоир гъогогъуи 6 къытыгъ. ТикъэлэпчъэIутэу Хьачыр Тамерлан, ухъумакIохэр цыхьэшIэгъоу ешIагъэх. Я 42-рэ такъикъым Гаракоевыр гупчэм итэу ыпэкIэ Iэгуаор ытыгъ. Крыловым Iэгуаор къызыIэкIахьэм къэлапчъэм изакъоу екIугъ. Метри 8 фэдизкIэ пэчыжьэу зыдэом, къэлэпчъэIутэу Т. Мугамедовым Iэгуаом кIуапIэ ритыгъэп.\nЯ 63-рэ такъикъым «Анжи» иешIакIоу М. Мугамедовыр изакъоу тикъэлэпчъэIутэу Т. Хьачырым къекIугъ. Мугамедовыр лъэшэу зэогъэ Iэгуаор Тамерлан ылъакъо тефи, къэлэпчъэбгыкъум ышъхьагъыкIэ быбыгъэ. «Анжи» ыпэкIэ къилъыгъэу ешIэгъур аухыгъ.\n1. СКА — 31\n2. «Чайка» — 28\n3. «Форте» — 27\n4. «Динамо» Мх – 27\n5. «Анжи» — 25\n7. «Легион» — 17\n8. «Спартак» — 17\n9. «Кубань-Х.» — 16\n11. «Биолог» — 15\n15. «Зэкъошныгъ» — 10\n«Динамо» Ст — «Черноморец»\n«Кубань-Х.». — «Чайка»\n«Форте» — «Спартак»\n«Динамо» Мх — «Мэщыкъу»\n«Ротор-2» — «Легион»\nСКА — Ессентуки».\n«ТIуапсэ» — «Биолог»\n«Алания-2» — «Анжи».\n«Зэкъошныгъэр» я 14-рэ ешIэгъухэм ахэлэжьэщтэп.\nПредыдущая Матвей тыфэгушIо\nСледущая Апэрэ уплъэкIунхэр


Оперативнэ штабым изэхэсыгъу | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nКоронавирусым зимыушъомбгъунымкIэ шъолъыр оперативнэ штабым изэхэсыгъоу иIагъэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрищагъ. Видеоконференцие шIыкIэм тетэу ар кIуагъэ. Зэпахырэ узым къыхэкIэу агъэнэфэгъэ режимым игъорыгъоу текIыжьыгъэным иапэрэ едзыгъо зыщагъэцэкIэрэ уахътэм Iофхэм язытет зыфэдэм тегущыIагъэх.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, федеральнэ унашъоу щыIэхэм ыкIи шъолъырым иIофхэм язытет елъытыгъэу режимыр техыжьыгъэныр едзыгъуищэу зэтыраутыгъ. Апэрэр жъоныгъуакIэм и 27-м рагъэжьагъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу парикмахерскэхэр, чIэхьэпIэ шъхьаф зиIэ мыгъомылэпхъэ тучанхэр, сатыушIыным фэгъэзэгъэ организациехэр, нэмыкIхэр къызэIуахыжьынхэу рагъэжьагъ. Джащ фэдэу троллейбусхэри ялиниехэм атехьажьых. Илъэс 65-м къехъугъэхэр ыкIи хэужъыныхьэгъэ уз зиIэхэр яунэхэм арысынхэ зэрэфаем ирежим регионыр джыри текIыжьыгъэп.\nIофхэм язытет нахь дэи мыхъуным фэшI санитар шапхъэхэр зэрагъэцакIэхэрэм ренэу лъыплъэгъэн зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ.\n«Режимэу щыIэм тытекIыжьыным фэгъэхьыгъэ унашъо тшIынымкIэ анахь мэхьанэшхо зиIэщтыр коронавирусыр къызэузыгъэхэм япчъагъэ нахь макIэ зыхъукIэ ары. Экономикэм Iоф ышIэным, зэпахырэ узым зызэриушъомбгъурэм икоэффициент нахь къеIыхыным непэ анахьэу тынаIэ атедгъэтын фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм икъэралыгъо санитар врач шъхьаIэу Сергей Завгороднем къызэриIуагъэмкIэ, мэкъуогъум и 4-м ехъулIэу республикэм щыпсэурэ нэбгырэ 962-мэ коронавирусыр къахагъэщыгъ. Карантиныр зыукъуагъэхэм алъэныкъокIэ протокол 94-рэ зэхагъэуцуагъ, административнэ Iофхэр зэхафынхэу хьыкумхэм аIэкIагъэхьагъэх.\nМедицинэм икъулыкъушIэхэм ящыкIэгъэ пстэури ягъэгъотыгъэным, ахэм тестхэр акIунхэм анаIэ тырагъэтыным мэхьанэшхо иI. АщкIэ шъолъырым щызэшIуахыгъэр бэ. Пандемиер къызежьагъэм щыублагъэу Адыгеим щыпсэухэрэм тест мин 55-рэ фэдиз арагъэтыгъ.\n«Мы къэгъэлъэгъонымкIэ республикэ шъолъырыр анахь пэрытхэм ащыщ, арышъ а IофшIэныр тапэкIи лъыдгъэкIотэн фае», — къыхигъэщыгъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nМинистрэу Мэрэтыкъо Рустем зэрэщигъэгъозагъэхэмкIэ, республикэм IэкIэлъ компьютернэ томографхэм зэкIэми зэпыу ямыIэу Iоф ашIэ. Мэфи 9 закъом къыкIоцI нэбгырэ 858-мэ ушэтынхэр арагъэкIугъэх. Непэрэ мафэм ехъулIэу шъолъырым ит госпиталитIум нэбгырэ 250-мэ ащяIазэх. Реанимацием нэбгырэ 11 илъ, тIур ИВЛ-м иаппарат пыгъэнагъэх. Мэфэ пчъагъэ хъугъэу зипсауныгъэ изытет хьылъэ дэдэу щытыгъэ Теуцожь районым щыпсэурэ илъэс 82-рэ зыныбжь бзылъфыгъэм идунай ыхъожьыгъ.\nКрасногвардейскэ районым узыр къыщызэтегъэуцогъэнымкIэ ашIэрэм къытегущыIагъ АР-м и Премьер-министрэу Александр Наролиныр. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, непэрэ мафэм ехъулIэу Iофхэм язытет нахь зыпкъ иуцуагъ. ЗэкIэмкIи сымэджэ 233-рэ къыхагъэщыгъ, ахэм ащыщэу нэбгырэ 87-р хъужьыгъэх, 145-мэ яIазэх.\nТекIоныгъэм ипарад, УФ-м и Конституцие зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм, зыкI къэралыгъо ушэтынхэм язэхэщэн, нэмыкI мэхьанэшхо зиIэ Iофыгъохэм языфэгъэхьазырын штабым хэтхэр атегущыIагъэх. Мыщ дэжьым шэпхъэ ыкIи пшъэрылъ шъхьаIэу щытхэр зэпахырэ узым зимыушъомбгъуныр ары. ХэдзакIохэм сыд фэдэрэ лъэныкъокIи ящынэгъончъагъэрэ япсауныгъэрэ къэухъумэгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ амалхэр мы мафэхэм шъолъырым щызэрахьанхэу агъэнафэ.


Республика Адыгея - Агу къагъэкIыжьыгъэх\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къызэрэригъэблэгъагъэм тетэу Рязань хэкум игубернаторэу Николай Любимовыр Адыгеим къэкIуагъ. Хэгъэгу зэошхом ТекIоныгъэр къызыщыдахыгъэр илъэс 73-рэ зыщыхъурэм епхыгъэ Iофтхьабзэхэм ар ахэлэжьагъ.\nНиколай Любимовыр Адыгеим и ЛIышъхьэ икъоджэ гупсэ щыIагъ. Хэгъэгум ишъхьафитыныгъэ къаухъумэзэ фэхыгъэ къоджэдэсхэм ясаугъэтэу къуаджэу Улапэ дэтым КъумпIыл Муратрэ арырэ къэгъагъэхэр кIэлъыралъхьагъэх.\nШъолъыритIум япащэхэр Хэгъэгу зэошхом щыфэхыгъэ дзэкIолIхэм зы такъикъэ афэшъыгъуагъэх. Ахэм ячIыпIэгъухэр, КъумпIыл Мурат иIахьылхэу зыцIэ мемориальнэ мыжъобгъум тетхагъэхэр ахэтыгъэх. Мамыр лъэхъаным зэкъош къэхалъэм далъхьэгъагъэхэу зихьадэ къупшъхьэхэр къагъотэжьыгъэ якъоджэдэсхэм афэгъэхьыгъэ саугъэтри а комплексым хэхьэ.\nДжащ фэдэу КъумпIыл Муратрэ Николай Любимовымрэ Улапэ щыщ шыухэу Апэрэ дунэе заом хэлэжьагъэхэм ясаугъэт къэгъагъэхэр кIэлъыралъхьагъэх. «Дивизие Iэлым» хэтыгъэ шыухэм ясаугъэт загъэпсыгъэр 2015-рэ илъэсыр ары. Ащ Апэрэ дунэе заом илъэхъан къуаджэу Улапи, Адыгейми ащыпсэугъэхэм лIыхъужъныгъэшхо зэрэзэрахьагъэр къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм агу къегъэкIыжьы.\nНэужым КъумпIыл Муратрэ Николай Любимовымрэ шъолъыритIумэ зэдэлэжьэныгъэ зэрэзэдыряIэщт лъэныкъохэм алъыIэсыгъэх, ащ пае Адыгэ Республикэм и Правительствэ зычIэт унэм зэдэгущыIэгъухэр щызэдыряIагъэх.\n08.09.2019 ИцIыфхэм арэгушхо\n05.09.2019 Язэпхыныгъэ агъэпытэщт


Нартхэм ягупчэ къыхэдгъэщыжьыгъ | Адыгэ Макъ\nНартхэм ягупчэ къыхэдгъэщыжьыгъ\nАвтор: Редакция\t/ 03.03.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nИжъырэ тхыгъэхэр тилъэпкъ икъоу имыIэхэми, тинасып къыхьыгъэу, нарт къэбархэр тятэжъ пIашъэмэ зэхалъхьагъэхэу къыднэсыжьыгъэх. Ахэр тинэжъ-Iужъхэм къаIотэжьыгъэх. Зэхэубытагъэхэу, томибл хъухэу нартхэм япщынэлъэ хьалэмэтхэр тишIэныгъэлэжь цIэрыIоу ХьэдэгъэлIэ Аскэр къыхаригъэутыгъэх.\nНарт эпосыр тилъэпкъ иэнциклопедие фэбгъадэми ухэукъощтэп. Мыщ хэтых тита-\nрихъ ихъугъэ-шIагъэхэр, тилъэпкъ ишэн-хабзэхэр, тичIыпIэмэ ацIэхэр, ахэм ащыхъугъэ-ащышIагъэхэр. Пщыналъэхэм лIыхъужъхэм ацIэхэмрэ ахэм къяхъулIагъэхэмрэ гъэнэфагъэу къащаIох. Аужырэ нартэу Гъобэкъуае дэжь щыпсэущтыгъэ Уачэ икъэбарэу бжъэдыгъу къыщаIотэжьыгъэр я VI-рэ томым дэхьагъ. Уачэ къехъулIагъэмрэ Iэлэдж иунэ ар зэрэщылIагъэмрэ тхылъым дэтых.\nНарт Iэлэдж Нарт Хасэм итхьамэтагъ, ишъхьэгъусэ БэтIын Ны Хасэм ипэщагъ. Мыхэм яунэ джырэ псэупIэхэу Рязанскэмрэ Бжъэдыгъухьаблэрэ азыфагу Пщыщэ иджабгъукIэ рекIокIырэ бгышъхьэм Iут Iошъхьэ хъурэе лъэгэшхом тетыщтыгъэ. Ар тхылъмэ адэхьэгъэ къэбархэм къащаIо. Мыщ дэжьым Шэбатныкъо (Бэдынэкъо) зэрэщаукIыгъэр хъишъэм хэт. Мы чIыпIэр ижъыкIэ адыгэ шъолъырым итарихъ гупчэщтыгъэ. Кавказым икъохьапIэ икарт узеплъыкIэ, сыдрэ лъэныкъо къикIэу хасэм къакIощтыгъэхэм зэфэдиз чIыналъэ къызэрэзэпачыщтыгъэр къыбгурэIо. Ар тятэжъ пIашъэмэ яIушыгъэ-гулъытэ зыкIэ ишыхьат.\nБэмышIэу мыщ нэбгырэ заулэ тыхъоу тыщыIагъ. Нартхэм ягупчагъэм апэ тызекIуалIэм, тигъусагъэх джырэ тинарт шъаохэу, дзюдомкIэ Адыгеим ыцIэ дахэкIэ рязыгъаIохэу, бэнакIохэр зыгъасэхэрэ Бастэ Сэлымрэ Урысыем истудентхэм язэнэкъокъу дышъэ медальхэр гъогогъуитIо къыщызыхьыгъэ Тулпарэ Айдэмыррэ.\nЧIыпIэр лъэшэу тыгу рихьыгъ, итеплъэ хьалэмэт. Iошъхьэ шыгушхори, иIэгъо-благъохэри къэткIухьагъэх. Кургъо мэз щыщэу къэнагъэм псэупIэщтыгъэр къегъэгъунэ. КъыпэIулъ кIэим чъыгхэри бэдэдэу къинагъэх, итеплъэ уигъатхъэу узIэпещэ. Пщыщэ къыхэчъырэ Дэнджыу псыхьо ихьалыгъуанэ бгы зэндэ лъагэм ылъапсэ къыкIэуцо. Къутырым къыдэкIырэ гъогур пытэпIэжъым дахьэ. А дэхьапIэм нэмысыпэзэ кIэимкIэ егъазэшъ, етIэ гъогу шъуамбгъоу лъэгуанэр къэлъагъо. АщкIэ техи, кIэим тихьагъ. Чъыгхэм тызахэкIым, Пщыщэ иджабгъу лъэныкъо иIэ дамбхэм тякIугъ. БлэкIыгъэ лIэшIэгъум пынджыпкъхэр ашIыхэ зэхъум, мыщ иIэгъэ темэныр агъэгъушъыгъагъ. КIэим уитэу укъызыдэплъыекIэ, бгышъхьэ цакIэм тес унагъохэм яхатэхэмрэ япсэупIэхэмрэ къэолъэгъух. ПытэпIэжъыми ышъхьашъо джашъоу чъыгмэ къахэщы.\nИжъыкIэ мы бгышъхьэм чылэгъо заулэ, зэпэблагъэхэу, зэрэтесыгъэхэр гъэнэфагъэ.\nIэлэдж икъоджагъэм нартхэм къыщяхъулIагъэу къэбарыбэ эпосым хэтэу тэшIэ. Ахэм ащыщэу джы зыгорэм нэIуасэ шъуфэтшIыщт.\nНарт Уачэр Iэлэдж лIакъоу Гъобэкъуае пэмычыжьэу щысыгъэмэ ащыщыгъ. Нартэу щыIэр зэкIодым, ауж къинэгъагъ. КъызэраIотэжьыгъэмкIэ, ятэ осыет къыфишIыжьыгъагъ нартмэ ячIыгу ис къохъусэшхом ешэнышъ, ыукIынэу.\nТэтэршъао Шъхьэгуащэ къикIыгъэу, Дэнджыу Iушъо къырекIокIызэ, шыушхо горэм къо джэдэ Iэешхо къырифыжьагъэу ылъэгъугъ. Тэтэршъао ылъэныкъокIэ къызыщынэсыщтым къо Iэлыр ыукIыгъ. Тэтэршъао лIышхом иинагъэ щыщынэу, зынэсыгъэм дэжь щыуцугъ.\nШыур шым епсыхи, къо Iэлыр шIуибзи, къеджагъ:\n— А фэмыф, моу къакIо!\nКъо кIэпцыр къыгуиупкIи:\n— Ма, фэмыф, мыр шти, хьы, — ыIуи, Уачэр къызыщытэджыкIи, Пакокъо Тэтэршъао ишыплIэ копкъыр фыдилъхьагъ.\n— СикIал, Тхьэм урихьакI, укъэхъумэ, о лIы ухъун. ГущыIэ заулэ осIожьыщтышъ, ащ уфэмыбэлэрэгъэу гъэцэкIэжь, — къелъэIугъ Уачэр.\n— КъаIо, тхьамэтэ маф, — ыIуагъ Тэтэршъао.\n— СикIал, нарт лъэпкъэу мы хэкум къинагъэр сэры ныIэп. Сэри пIалъэу сиIэр мы къор сэшхыфэ нэс. Мы къор зэрэсфэхъущт мэфэ пчъагъэр мыщ фэдиз. Мы лыр зы-сыухыкIэ, сэ дунаир схъожьы-нэу щыт. А мафэр мыщ фэдэр ары. КъакIуи, нарт кIэныр ощ нахь ифэшъуашэу зи къэхъунэп, хьыжь, — къыIуагъ Уачэ. — Ар сэIо шъхьаекIэ, зыгорэкIэ спсэ хэмыкIыгъэу хьадэгъум сыригъэзыгъэу укъысшъхьарыхьакъомэ усIэкIэкIодэнкIэ мэхъушъ, мэфэ зы-тIу горэмкIэ а зыфэсIуагъэм ыуж къигъан.\nАхэр нарт я Уачэ Пакокъо Тэтэршъао къыриIожьыгъагъэх.\n— СыкъэкIон, тхьамэтэ маф, ау сыкъэкIон сэIокIэ, сыздэкIощтыр сшIэрэп, — ыIуагъ.\n— Мары, фэмыф, мо Пщыщэ нэпкъ тет унэшхор ары, — ыIуи Iапэ фишIыгъ.\nКъыригъэлъэгъугъэ унэр зыдэщытыгъэр джы Рязанскэмрэ ГЭС-мрэ азыфагу Iошъхьэ хъурэешхоу иIэр ары.\n— КIо, гъогумаф! — ыIуи, нарт Уачэ ежьэжьыгъ.\nТэтэршъауи копкъыр ишыплIэ дэлъэу къежьэжьыгъ, ау IэкIэцIэнлъи, ефэхыгъ. ЕIэбэхыгъ шъхьае, къыфыдэхьыежьыгъэп. Уачэр къызызэплъэкIым къылъэгъуи, къытыригъэзэжьыгъ:\n— А фэмыф дэд, — ыIуи, къамыщыкIыр ригъэчъэхи, къо копкъыр къатыуанэр къыпигъани, къыIэти, ишыплIэ къыфыдилъхьажьыгъ.\n— КIо, гъогумаф джы! — ыIуи, ежь кIожьыгъэ.\nУахътэ тешIи, пIалъэр къызэсым, «Iэлэдж бын яхэкужъ» джы зыфаIорэм Тэтэршъао къэкIуагъ.\nШышIоIум иш рипхи, унэм ихьагъ. КъызэриIогъагъэу, Уачэр лIагъэу джэхашъом телъэу, нарт кIэныри зэхэугъоягъэу ыбгъукIэ щылъэу рихьылIагъ.\nЩагу кIоцIым бэныр щитIыгъ, Уачэ къызегъэтIылъыжьым, нарт мылъкур къышти, Тэтэршъао ядэжь къежьэжьыгъ.\nАужыпкъэрэ нартэу а чIыпIэм щыпсэущтыгъэр Уачэр ары, нартхэм ямылъку къэзыхьыжьыгъэр Пакокъо Тэтэршъау.\nЛIыжъхэм къэбаркIэ къызэраIотэжьыгъэмкIэ, мы чIыпIэм аужырэ нартэу щыпсэугъэр Уач ары.\nИжъыкIэ, Уачэ къыушэкIугъэм щыщ Пакокъо Тэтэршъао тыны зыщыфишIыгъагъэм къыщегъэжьагъэу, шакIо къикIыжьырэм апэ къыIукIэрэм къыхьырэм щыщ реты. Ащ фэдэ тыным «хьакъуаж» раIо. ШакIом шIуфэс рахы зыхъукIэ раIощтыгъэ:\n— Хьакъуаж апщи, тхьамэтэ маф!\nНепэ къызнэсыжьыгъэм ижъырэ хабзэр зезыхьэхэрэр адыгэ шакIомэ ахэтых.\nТичылэу Тэуйхьаблэ шэкIоным зинасып хэлъыгъэхэр дэсыгъэх. Мэртэ мэзи темэнышхохэу тиIагъэхэми хьакIэ-къуакIэр ахизыщтыгъэ. БэкIаерэ слъэгъоу къыхэкIыщтыгъэ шакIо къикIыжьырэм къыхьырэм щыщ къыIукIагъэм ритэу. Зы псычэт нахь къымыушэкIугъэми, апэ IукIагъэм езытыщтыгъэхэр ахэтыгъэх.\nСурэтхэр тезыхыгъэр ЕмтIылъ Нурбый.


Адыгэ хабзэр лъэпкъым идунэе хащ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Статьи » Культура » Адыгэ хабзэр лъэпкъым идунэе хащ\n15:49, 20 февраль 2019\nАдыгэ хабзэр лъэпкъым идунэе хащ. Хабзэм цIыфыр икъежьапI Хабзэр цIыфым къыдежьэ, цIыфыр цIыфы хъуным ар изы амал. Хэбзэ гъэуцуным дэмылэжьагъэрэ, хэбзэ гъэуцугъэм рымылэжьагъэрэ лъэпкъ щыIэп. Лъэпкъхэр зэрэзэтекIхэрэр – а хэбзэ гъэуцугъэм къыдилъытэрэ шэн-зекIуакIэхэр зэрэзэфэшъхьафхэр ары. Ар къэзгъэшъыпкъэрэ щысэ зытIу къэтхьын. ХьакIэмрэ бысымымрэ зэрэзэпэгъокIыщтым къешIэкIыгъэ хабзэхэр лъэпкъ пэпчъ икультурэ хэгъэщагъ. Ау а хабзэхэр зэбгъапшэмэ, бгъэшIэгъон фэдизэу зэтекIых. Адыгэ хабзэр пштэмэ, мэфищэ щысыгъэ хьакIэр унагъом щыщ хъугъэу елъытэ. Ау арап лъэпкъхэм ащыщхэм яхабзэ пштэмэ, цIыфыр зы унагъом мэфищым ехъоу щыхьакIэн фитэп. Мэфищ зытекIыкIэ, тыгъуасэ ихьакIэгъэ цIыфыр бысымым ыгъэнэгъоджэнри, шъобж рихынри, пыи ышIынри а лъэпкъхэм яхэбзэ гъэуцугъэ къырегъэкIу, ащкIэ фитыныгъэ къареты. Джыри зы щыс. Сыд фэдэ\nАдыгэ хабзэр лъэпкъым идунэе хащ. Хабзэм цIыфыр икъежьапI


Театрэмрэ адыгабзэм ибаиныгъэрэ | Адыгэ Макъ\nТеатрэмрэ адыгабзэм ибаиныгъэрэ\nАвтор: Редакция\t/ 14.03.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nКупкIым лъапсэр егъэпытэ\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм ирежиссерэу, Къалмыкъым изаслуженнэ артистэу, Адыгеим искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу Хьакъуй Аслъан адыгабзэм и Мафэ ехъулIэу гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Адыгабзэр дунаим тет бзэ анахьыжъхэм ащыщ,— къытиIуагъ Хьакъуй Аслъан. — ЛIэшIэгъу пчъагъэ къэзыкIугъэ адыгабзэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм тыпылъ.\n— Лъэпкъ театрэр илъэс 80 хъугъэ, иIофшIагъэ дунэе мэхьанэ иIэу тэлъытэ.\n— 1917-рэ илъэсым Октябрэ революциеу щыIагъэм ыуж тикъуаджэхэм еджапIэхэр къащызэIуахызэ, адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ егъэжьэпIэшIухэр ашIыгъэх.\n— Тилъэпкъэгъухэр зэрэIупкIэхэм фэшI тхэным Iофышхо зырагъэшIыщтыгъэп, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Хьакъуй Аслъан. — Къэбарэу зэхахырэр къаIотэжьы зыхъукIэ, зэхахыгъэм хэзыгъэ фамышIэу цIыфхэм алъагъэIэсыжьын алъэкIыщтыгъ.\n— Тятэжъ пIашъэхэм хьакIэщхэр язэIукIапIэу щытыгъ.\n— Илъэси 100 — 200 е нахьыбэ зытешIэгъэ хъугъэ-шIагъэхэр хьакIэщым къыщаIотэжьыхэ зыхъукIэ, зэхахьэр еджэпIэшхом рагъапшэщтыгъ. IорыIуатэхэр, гущыIэ щэрыохэр — ахэр сыдым ебгъэпшэщтха? Адыгэ гущыIэжъхэр тарихъым хэкIокIагъэхэп. Фольклорым зыфэдгъазэмэ, тижэрыIо адыгабзэ бай дэдэу зэрэщытыгъэр псынкIэу къыхэтэгъэщы.\n— ГущыIэ щэрыохэм, фольклорым яхьылIэгъэ тхылъхэу адыгабзэкIэ къыхаутырэм япчъагъэ тшIомакIэми, узэджэнэу щыIэр…\n— СэшIэ о къапIо пшIоигъор. Адыгэ гущыIэжъхэм тапIу.\n— Ащ пыгъэщагъэу къыхэзгъэхъонэу сызыфаер ижъырэ адыгэ орэдхэр арых.\n— Ахэр щыIэныгъэм иIотакIох. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо ансамблэу «Ислъамыем» къыIорэ орэдхэр дунаим щашIэх. Композиторэу Нэхэе Аслъан ансамблэм пае зэригъэфэгъэ произведениехэр гум къегущыIыкIых.\n— Аслъан, ащ фэдиз баиныгъэ зиIэ адыгабзэр чIэтынэу непэ зыгорэхэм къаIо зыхъукIэ, сыда о узэгупшысэрэр?\n— Лъэхъаным диштэу бзэм Iоф ебгъэшIэн фае. Тхылъхэр къыдарэгъэкIых. Гъэзетхэм, журналхэм, телевидением, радиом ямэхьанэ зыкъеIэты. Интернетым ихъытыу зызэриушъомбгъурэр тэркIэ гушIуагъоу щыт. Ащ тэрэзэу удэлэжьэн фае. Къэбар жъугъэм иамалхэм тигугъэхэр ятэпхых.\n— Джэуапыр нахь гъэунэфыгъэу къыхэтыуты сшIоигъу.\n— Адыгабзэр нахь куоу еджапIэхэм ащакIун фае. Ащи бэрэ тытегущыIэшъ, Iофыр лъыкIотэщтэу сэгугъэ. Адыгабзэм купкIэу иIэр дэгъоу зэбгъашIэмэ, ныдэлъфыбзэм изэ-гъэшIэн зыкIи къыохьылъэкIыщтэп, пшIогъэшIэгъонэу уеджэщт.\n— Лъэпкъ театрэм адыгабзэкIэ щагъэуцурэ спектаклэхэм пэсэрэ лъэхъаныр къэзыIуатэу ахэтыр макIэп. Режиссерым сыда къехьылъэкIырэр?\n— Цэй Ибрахьимэ ытхыгъэм техыгъэу «КъокIасэр» Лъэпкъ театрэм щыдгъэуцузэ, ижъырэ гущыIэхэм къарыкIырэр артистхэм икъоу къагурымыIоу къыхэкIыщтыгъ. Спектаклэм лъапсэ фэхъугъэр зэбгъэшIэным, купкIым улъыIэсыным фэшI адыгэ къэIуакIэхэм гукIэ уафэкIон фае. Бзэр нахь гурыIогъошIоу бгъэфедэным фэшI театрэм щаштэгъэ шапхъэхэу щыIэныгъэм щыщ хъугъэхэм артистхэр ащытэгъэгъуазэх.\n— Бзэр гурыIогъошIу хъуным фэшI унаIэ зытебгъэтырэр къыхэгъэщба.\n— ГущыIалъэхэр зэрэтфимыкъухэрэм тыбзэ нахь тхьамыкIэ ышIэу тэлъытэ. Синонимхэм, гущыIэ щэрыохэм, фэшъхьафхэм яхьылIэгъэ тхылъхэр жьым фэдэу тищыкIагъэх. Адыгэ гущыIалъэхэм яшIуагъэ хэта зымышIэрэр?\nАдыгеим ичIыопс дахэ, бай дэд. КъэкIыхэрэм, псэушъхьэхэм, бзыухэм ацIэхэр бзитIукIэ тхыгъэхэу сыда титучанхэм зыкIатемылъыр?\n— Адыгабзэр кIэлэцIыкIухэм дэгъоу зэрамышIэрэм фэшI урысыбзэкIэ спектаклэхэр афэшъогъэуцух.\n— Ар шъыпкъэ. БзитIукIэ Iоф тэшIэми, адыгабзэр нахь къедгъэбэкIын фае. Адыгэ IорыIуатэр нэмыкI бзэкIэ зэтымыдзэкIэу кIэлэцIыкIум зэхихмэ, ныдэлъфыбзэм икупкI нахьышIоу къыгурыIощт. НэмыкI лъэпкъхэм тикультурэкIэ талъыIэсыным фэшI урысыбзэкIи къэгъэлъэгъонхэр тэгъэуцух.\n— Аслъан, пьесэ 30-м нахьыбэ птхыгъэ, спектаклэу бгъэуцугъэм ипчъагъэ къэсымылъытагъэми, уисэнэхьат узэрэхэгъозагъэр уиIофшIагъэхэм къагъэлъагъо.\n— Тхьауегъэпсэу ащ фэдэ уасэ къызэрэсфэпшIырэм фэшI. ТитхакIохэм къахэсэгъэщых Мамый Ерэджыбэ, Къуекъо Налбый.\n— Драмэр, комедиер — тIури гъэшIэгъоных.\n— Мамый Ерэджыбэ ытхыгъэхэу «Псэлъыхъохэм», «Дэхэбаринэ ихьакIэщ», «ГъашIэм имэзищ», фэшъхьафхэм тиадыгабзэ хэхъоныгъэхэр рагъэшIыгъэх.\n— Театрэм ихабзэхэр пшIэхэ зыхъукIэ, IофшIэныр нахьышIоу лъыогъэкIуатэ.\n— Гуетыныгъэ уиIофшIэн фыуиIэн фае, ащ дакIоу, Тхьэм къыуитыгъэ амалыр зэрэбгъэфедэщтым уемыгупшысэ хъущтэп.\n— «ГъашIэм имэзищ» икIэрыкIэу театрэм щыжъугъэуцужьыгъ. Къэгъэлъэгъоным нэбгырабэ еплъыгъ.\n— ХьакIэгъогъу Къэсэй нахьыпэкIэ гъогогъуитIо «ГъашIэм имэзищ» театрэм щигъэуцугъ. ОшIа, цIыфхэм агу рихьырэ къэгъэлъэгъоным Iоф дапшIэ зыхъукIэ, уишIэныгъэ хэогъахъо. Артистхэу Болэкъо Адамэ, КIэмэщ Разыет, Джолэкъо Рэщыдэ, Даур Жаннэ, Хьакъуй Андзаур, нэмыкIхэу къэгъэлъэгъоным Iоф дэзышIагъэхэм сафэраз. Тиадыгабзэ нахьыбэрэ дгъэфедэным фэшI ащ фэдэ къэгъэлъэгъонхэр тищыкIагъэх.\n— ТизэдэгущыIэгъу зыщытыухыщтым сыда джыри къытапIо пшIоигъор?\n— Тигъэзетеджэхэм адыгабзэм и Мафэ фэгъэхьыгъэу сафэгушIо, театрэм къетэгъэблагъэх.\n— ШъуигухэлъышIухэр къыжъудэхъунхэу шъуфэсэIо.\nСурэтхэм арытхэр: Хьакъуй Аслъан; «ГъашIэм имэзищ» артистхэм къашIы.


Республикэм вакцинэхэр къыIукIагъэх — Адыгэ макъ\nРеспубликэм вакцинэхэр къыIукIагъэх\nРедактор 01.06.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nCOVID-19-м пэшIуекIорэ апэрэ вакцинэу «Гам-Ковид-Вак» зыфиIорэм, «Спутник V» нахьыбэу зэрэтшIэрэр, мэзэ заулэ хъугъэу ихэлъхьан макIо.\nПстэумкIи вакцинэ хэлъхьагъу мин 32-м ехъу тишъолъыр къыIэкIэхьагъ. «Спутник V» зыфиIорэр нэбгырэ мин 27-м ехъурэмэ ахалъхьагъ, «ЭпиВакКорона» зыцIэр — нэбгырэ 300-мэ, «КовиВак-р» — жъоныгъуакIэм и 24-м республикэм къэсыгъ.\n«ЭпиВакКорона» зыфиIорэ лъэпкъым фэдэу хэлъхьагъу 810-рэ, «КовиВакым» фэдэу хэлъхьагъу 780-рэ республикэм къыIэкIэхьагъ. Мы лъэпкъитIур шIоигъоныгъэ зиIэ пстэуми непэ зыхарагъэлъхьан алъэкIыщтэп. Анахь щынагъо зышъхьарыт купхэм къахиубытэхэрэм ыкIи терапевтым цIыфым ипсауныгъэкIэ нахь къекIунэу ылъытэхэрэм апэу ахалъхьащтых.\n— Урысыем къыщашIырэ вакцинэхэм цыхьэ афэпшIынэу зэрэщытыр, зэрэмыщынагъохэр теубытагъэ хэлъэу къэтIон тлъэкIыщт, щыIэныгъэми ар къыгъэлъэгъуагъ. Ары пакIошъ, нэмыкI IэкIыб къэрал вакцинэхэм ащ фэдэу инэу цIыфыр къэзыухъумэрэ ахэтэп, — къыщиIуагъ Владимир Путиным зэхэсыгъоу иIагъэхэм ащыщ.\nВакцинэр апэу зыхязгъэлъхьагъэхэм ащыщ УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр. Ащ ипсауныгъэкIэ ар къехьылъэкIыгъэп.\nПредыдущая Iофтхьабзэм дырагъэштагъ\nСледущая «ЦIыфхэм гъотэу яIэм хэхъон фае»


Тикъалэ — тиунэ | Адыгэ Макъ\nТикъалэ — тиунэ\nАвтор: Редакция\t/ 13.09.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгеим икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ загъэпсыгъэр илъэси 161-рэ къэблэгъэрэ зыгъэпсэфыгъо мафэхэм хъущт.\nТикъалэу Мыекъуапэ апэу зылъэгъоу къеблэгъагъэм ыгъэшIагъо икъурэр ащ иIэпкIэ-лъэпкIэгъэ шапхъ, ащ фэдэ къэлэ-урамыбэ зэпычIынэтIэ зэхэгъэтхъыкIыпагъэхэр бэмэ ащыплъэгъурэп. ЕтIани непэ тикъэлэ шъхьаIи, тиурамхэри къабзэх, зэкIэупкIагъэх.\nЦIыф лъапэм пхырищыгъэ гъогухэр мэхьанэ зиIэхэба?! Арышъ, пасэм къыщегъэжьагъэу къэлэ урамхэм язытетыгъэм, цIэхэу ахэм яIагъэхэм ягугъу къэтшIын, апэрэ ижъырэ Мыекъуапэ ыкIи джырэ мафэхэм я Мыекъуапэ зэрэтекIырэр дгъэунэфызэ, цIыфыIэхэм, цIыф гупшысэм ыкIи IофшIэкIэшIум яшIуагъэ кIэдгъэтхъын.\nМыекъуапэ агъэпсынэу зэрэхъугъэм игугъу къэтшIын зыхъукIэ кIэкIэу, жъоныгъуакIэм апэрэ чIы къазгъырыжэр рахи, пытапIэм ишIын фежьэгъагъэх. ЦIэу «Мыекъуапэр» чIыпIацIэу ащ ыпэкIи щыIагъ. Ижъырэ черкес чъыгхатэхэм мы чIыгухэр зэлъаубытыщтыгъэх, лъэпкъ лъачIэу адыгэхэм абзэкIэ Мыекъуапэр къэIуагъ. «Мые» ыIомэ къикIырэр мэз мыIэрысэр къызыщыкIырэ, «къуапэ» – гъэхъун зыфиIу. ЧIыпIалъэм ичIыопс игъэпсыкIэ-шIыкIэ мы зэкIэми къябгъэгъусэжьымэ, мыIэрысэ ыкIи къужъ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр къызэрэщыкIыщтыгъэхэр нафэ, ахэм яIэуж-лъэужхэр тикъушъхьэ лъэгухэм джы къызнэсыгъэми къатенагъэх.\nУрамхэм цIэу яIагъэхэр, ахэр къызыхэкIыгъэхэр, зэрэзэблэхъугъэхэр зэдгъэшIэн. Къедгъэжьэн тикъалэ иурам шъхьаIэу КраснооктябрьскэмкIэ, ау ащ тапэкIэ арэп зэреджэщтыгъэхэр, джырэ мафэхэм къанэсыфэ цIэр щэ зэблахъугъ. Апэдэдэ ыцIагъэр Садовая. Ар къызыхэкIыгъэм гу лъытэгъуаеп. «Къэлэ садым» (джы къэлэ паркым) дэжь урамыр къыщежьэщтыгъ. Къалэр апэдэдэ загъэпсым, Шъхьэгуащэ иджабгъу нэпкъ къыIутэджэгъэ къалэм псыхъом пэIулъэшъуагъэу ижъырэ чъыгхатэ щытыгъ, ыужыкIэ, къалэм нахь зыкъиIэтэу хахъо зэхъум, цIыфхэм мы чIыпIэр нахь аукъэбзыгъ, чъыгхэр щагъэтIысыгъэх, агъэкIэрэкIагъ. Джащыгъум урам шъхьаIэм цIэу «Садовая» фашIыгъагъ.\n1900-рэ илъэсым мы чIыпIэм Пушкиным инароднэ Унэ щагъэуцугъагъ. Непэрэ мафэхэми ащ ыпэкIи ащ Адыгэ республикэ драмтеатрэр чIэт, Iоф щешIэ. Ащ къыщегъэжьагъэу Пушкиным и Унэ зытет урамэу, къэлэ урам шъхьаIэу Садовэм зэпырыкIырэм Пушкиным иурамкIэ еджагъэх. 1909-рэ илъэсым урам шъхьаIэм Телеграфым иунэ шъхьаIэ тырашIыхьагъ ыкIи урамым Телеграфная раIо хъугъэ. 1911-рэ илъэсым урамым Офицерская раIоу фежьагъэх. Ау 1918-рэ илъэсым къыщыублагъэу, Октябрэ революцием ыкIи къалэм совет хабзэр зыщагъэуцугъэ уж, официальнэу Краснооктябрьскэр цIэу фаусыжьыгъ.\nЩыIэныгъэм хэхъухьэрэ-хэшIыхьэхэрэм ялъытыгъэу, къэлэдэсхэм урамхэм цIэхэр афашIыщтыгъэх ыкIи ахэр зэблахъущтыгъэх. ГущыIэм пае, джы урамэу Майкопскаям нахьыпэм Базарная цIэу иIагъэр, ар джы Зэкъошныгъэм игупчэ еуалIэщтыгъ. ТапэкIэ мы чIыпIэм «Дровяная площадь» зыфиIоу, ыужым бэдзэршIыпIэ хъугъэр щытыгъ. Къэлэ урамэу мы уахътэм Первомайскэр революцием ыпэкIэ «Соборная» зыфаIощтыгъэр ары, 1888-рэ илъэсым мы урамым, джы Адыгэ къэралыгъо университетыр зыдэщытым, Благовещенскэ къэлэ соборыр итыгъ, ар мэхьанэ зыфашIырэ хъугъэ-шIэгъагъ. Ау 1891-рэ илъэсым къалэм тхьамыкIагъо къыфыкъокIыгъ, емынэр къэси лэжьыгъэр ыгъэкIодыгъ, тэлаур ащ къыкIэлъыкIожьыгъ. А къиныгъо инхэу къафэкIуагъэхэм япхыгъэу тхьэлъэIупIэм ыцIэ УспенскэкIэ зэблахъугъ. ЦIэу Соборнэр цIыфхэм бэрэ агъэфедагъ. Университетыр урамхэу Первомайскэм (Соборнэм) ыкIи джы Гагариным (ащ ыпэкIэ Поповскэм, динлэжьхэр зэрэщыпсэущтыгъэхэм къыхэкIэу фаусыгъагъ), етIанэ Больничнэр раIощтыгъ, ау 1961-рэ илъэсым урамым ыцIэ апэрэ космо-навтэу космосым быбыгъэ Ю. Гагариным ыцIэкIэ зэблахъугъ.\nКъэлэ гузэгум, къэлэ гупчэ паркэу М. Горькэм ыцIэ 1941-рэ илъэсым зыфаусыгъэм пэгъунэгъу урамэу Пушкиным ыцIэ зыхьырэм тапэкIэ Бульварная цIэу иIагъэр. Ар къызхэкIыгъэри къэшIэгъуаеп: къэлэ псынэпкъыIум пэIулъэшъогъэ чъыгхатэм зэрэпэблэгъагъэр ары. Урамэу Бульварнэм сыдигъуи музыкэм зыщиIэтэу, офицерхэмрэ юнкерхэмрэ жьы къызыщыIуагъахьэу, къэлэдэс байхэр ящыIакIэ рыпагэхэу, зэшъхьэгъусэ фэшIыгъэхэр пчыхьапэрэ рыкIохэмэ, къырыкIожьхэу тетыгъэх. Бульварнэм Пушкиным ыцIэкIэ зеджэжьыгъэхэр, кIэкIэу къэпIон хъумэ, Пушкиным и Унэ къызызэIуахыгъэ уж шIукIае тешIагъэу ары.\nУрамэу Победэр тапэкIэ Лазаретнэу, етIанэ Армянскэу щытыгъ. Победэм утетэу темырымкIэ, къыблэмкIэ узыкIуатэкIэ, унэшхо кIэракIэ джы тэлъэгъу, ар непэ КъокIыпIэм щыпсэухэрэ цIыф лъэпкъхэм яискусствэхэмкIэ Къэралыгъо музеим и Темыр-Кавказ къутамэ зычIэтыр ары. Мыр тапэкIэ ермэл щэкIо-щэфэкIо зэIукIэм ишIэ хэлъэу ашIыгъагъ. Победэр зэошхом илъэхъан Госпитальнэу щытыгъ, къекIокIырэ госпиталыр зэрэтетыгъэм епхыгъэу.\nУрамэу Я 12-рэ Мартыр пштэмэ, революцие хъугъэ-шIагъэхэм цIэр къапкъырэкIы. Джыри тикъэлэдэсхэми, къытфакIохэрэми анаIэ зытырадзэрэр Мыекъуапэ иурамыбэмэ урыс тхакIохэм ыкIи усакIохэм ацIэхэр, ахэр Мыекъуапэ къыдэхьэгъэ-щыIагъэхэм ямыпхыгъэу, бэшIагъэу афаусыгъэу зэрэраIорэр ары – Островскэр, Горькэр, Пушкиныр, нэмыкIхэр. Пасэм къалэр загъэпсыкIэм, щэфэкIо-щэжьэкIо инхэу дэсыгъэхэу Дубягскэм, Федуловскэм ыкIи Зиньковскэм ацIэкIэ къэлэжъым иурамхэм яджагъэх.\nХэткIи шъэфэп ти Мыекъуапэ лъэпкъ лъэчIэ шъхьаIэу щыпсэурэр адыгэхэр арэу зэрэщытыр, адрэхэр зэкIэ къыдэтIысхьажьыгъэхэу тщыщ хъужьыгъэхэр арых. Къалэм иурамхэм ахэтых адыгэ революционерэу М. Шэуджэным, зэлъашIэрэ большевик-революционерэу, Адыгэ автоном хэкум изэхэщэкIуагъэу, иапэрэ тхьамэтагъэу Ш. Хьахъуратэм, мыхэм анэмыкI зырызхэми ацIэ зыхьыхэрэр.\nЩэч хэлъэп, къалэм, къуаджэм ащыпсэухэрэм ацIэкIэ, яшIоигъоныгъэкIэ урамхэм ацIэхэр къыхахых, афаусых. Ау цIыфхэм къаIорэ пстэури пхырыкIынэу щытэп. Комиссие гъэнэфагъэу общественностым илIыкIохэр зыхэтым цIэу къыраIорэ пэпчъ пылъ документхэр еуплъэкIух, зэкIэ тхылъхэр цIэр къаушыхьатэу агъэпсых, къалэм инароднэ депутатхэм я Совет ахэр агъэхьых, щауплъэкIух, игъом тетэу, шъыпкъэм готэу урамхэм цIэхэр аратых. ГущыIэм пае, щыIэх урамхэу цIэ- жъыри кIэри зыхьыхэрэр, илъэси 5-м къыкIоцI нахь къекIурэр агъэнафэ. Мыекъуапэ урамэу Первомайскэм щыпсэухэрэм язэIукIэшхо унашъоу щаштагъэм епхыгъэу, цIыфхэм яшIоигъоныгъэкIэ цIакIэу Университетскэр щагъэзыий, жъыр —– Первомайскэр къагъэнэжьыгъ, хабзэми къадыригъэштагъ.\nАнахьэу тэ, къэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ дэсхэм, тызпылъын фаер тиурамхэм яфэшъошэ теплъэ яIэныр ыкIи тызгъэразэхэрэ цIэ дэгъухэр афэшIыгъэнхэр ары. Узэгугъурэ Iофыр арыба къыошIушIэжьрэри.


СурэтшIынми тхэнми афэIаз — Адыгэ макъ\nСурэтшIынми тхэнми афэIаз\nРедактор 24.03.2020 24.03.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nБэмышIэу зыныбжь илъэс 75-рэ хъугъэ график, публицист, тхэкIо цIэрыIоу, Урысыем инароднэ сурэтышIэу Къат Теуцожь Мэдинэ ыкъор ицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу сурэтшIыным пыщэгъагъэти, ищыIэныгъэ ащ зэрэрипхыщтыр къэпшIэнэу щытыгъ.\nТхьэм ар къыхилъхьэгъагъэщтын. Шъэожъыем Теуцожь Цыгъо ипоэмэхэм яджэныр икIэсагъ, езбырэу ахэр ышIэщтыгъэх. Къоджэдэсхэри яхьакIэщ бэрэ къыщызэрэугъоищтыгъэх, Цыгъо ипоэмэхэм яджэщтыгъэх, атегущыIэщтыгъэх. Шъэожъыем икIэсагъ къогъу горэм къосэу ахэм ядэIуныр, къаIуатэрэр зыпкъырищэныр. СурэтшIынымкIи, тхэнымкIи ыужкIэ а пстэур къышъхьапэжьыгъ.\nКраснодар дэтыгъэ кIэлэегъэджэ институтым ихудожественнэ-графическэ факультет Къат Теуцожь къыухы зэхъум идиплом IофшIагъэу хъугъа-\nгъэр Цыгъо ипоэмэу «Мафэкъо Урысбый» техыгъэу ышIыгъэ сурэтхэр ары. Ащ идиплом IофшIагъэ осэшхо къызэрэфашIыгъэм ишыхьат СССР-м исурэтышIхэм я Союз хэхьанэу игъо зыщалъэгъурэ тхылъи джащыгъум къызэрэратыгъагъэр.\nАщ ыуж илъэсыбэ тешIагъэу Теуцожь Цыгъо имузей икъоджэ гупсэу Гъобэкъуае къыщызэIуахыгъ. ИсурэтшIыгъэхэр ащ зэрэчIэлъхэм Къат Теуцожь лъэшэу рэгушхо. Икъоджэгъухэм ахэм уасэу къаратырэм нахь зэригъэгумэкIырэр ащ зэ къыхиIукIыгъагъ.\nИтворчествэ зыригъэушъомбгъу, иIэпэIэсэныгъэ хигъахъо шIоигъоу Теуцожь художествэхэмкIэ Академиеу Тбилиси дэтым чIэхьэ, Грузием инароднэ сурэтышIэу, профессорэу С.С. Кобуладзе ишIогъэшхо къырегъэкIы. Мыщ щеджэ зэхъум адыгэ лъэпкъым тарихъ гъогоу къыкIугъэр изобразительнэ искусствэм иамалхэмкIэ къыгъэлъагъоу регъажьэ. ЫпэрапшIэу сурэтышIыр зылъызыщэщтыгъэр графикэр ары. Ау Болгарием, Венгрием, Иорданием защэIэ, нэмыкI сурэтышIхэм заIокIэ, лъэныкъуакIэхэм зызащеушэт нэуж Теуцожь акварелькIэ сурэтхэр ышIэу ригъэжьагъ, ащ зэрэфэмыIэсэмэгури къэнэфагъ.\nЕтIани къэIогъэн фае Къат Теуцожь чIыпIэ гъэнэфагъэ адыгэ литературэм зэрэщиубытыгъэр, публицист Iазэу ащ зыкъызэригъэлъэгъуагъэр. Охътэ кIэкIым кIыкIоцI ащ итхылъхэр, ирассказхэр, иочеркхэр, истатьяхэр зэрэ Кавказэу щызэлъашIагъэх. Адыгеим ихудожественнэ литературэ зиIахьышIу хэзышIыхьэгъэ Теуцожь итворчествэ тиреспубликэ исхэм анэмыкIэу, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэми агъэлъапIэ хъугъэ.\nКъат Теуцожь иунэе фонд хэлъ документхэм нэIуасэ зафэзышIы зышIоигъохэр Лъэпкъ хъарзынэщым итхылъеджапIэ къетэгъэблагъэх.\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ хъарзынэщ иотдел ипащ.\nПредыдущая Адыгэ къэIуакIэхэр\nСледущая ТекIоныгъэр къызыдахыгъэр илъэс 75-рэ зэрэхъурэм ипэгъокI


ПынджшIэныр зыпкъ рагъэуцожьы — Адыгэ макъ\nПынджшIэныр зыпкъ рагъэуцожьы\nРедактор 26.06.2020 30.06.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ федеральнэ къэралыгъо бюджет учреждениеу «ГъэIорышIапIэу «Адыгеямелиоводхоз» зыфиIорэм ипащэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэу Александр Тонконогрэ тыгъуасэ зэдыряIэгъэ зэIукIэгъум мелиорацием хэхъоныгъэ зэрэрагъэшIыщт шIыкIэм щытегущыIагъэх.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, вице-премьерэу Сапый Вячеслав, Адыгеим мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Къуанэ Анзаур.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, пынджшIэныр республикэм зыпкъ щырагъэуцожьы. Илъэс заулэ хъугъэу шъолъырым иIэшъхьэтетхэм мы отраслэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ ищыкIэгъэ амалхэр зэрахьэх.\nАлександр Тонконог зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, Адыгеямелиоводхозымрэ АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэрэ илъэсыбэ хъугъэу зэдэлэжьэныгъэ дэгъу зэдыряI. НепэкIэ Адыгеим илэжьэкIупIэ гектар мини 9-м ехъумэ псы акIагъахъо.\nАлександр Тонконог республикэм и ЛIышъхьэ къыфиIотагъ шапсыгъэ псыIыгъыпIэм игъэкIэжьынкIэ проект IофшIэнхэр зэрэрагъэжьагъэхэм фэгъэхьыгъэу. 2022-рэ илъэсым IофшIэнхэр аублэщтых.\nПсыхэр нэпкъхэм къадэмыкIынхэмкIэ Iофтхьабзэу зэрахьащтхэм шъхьафэу атегущыIагъэх. Мы аужырэ илъэси 5-м къыкIоцI Адыгеямелиоводхозым псэолъэ 48-рэ ыгъэцэкIэжьыгъ, ахэм сомэ миллион 200-м ехъу апэIухьагъ.\nПредыдущая Iофтхьабзэр рагъэжьагъ\nСледущая Адыгеим и ЛIышъхьэ ымакъэ ытыгъ


Урысые Федерацием хэт Республикэхэм ащыщ лъэпкъ IофшIэхэм зэхэсыгъо яIагъ ныдэлъфыбзэхэм апае\nШэмбэт, Мэкъуогъум и 30 2018 18:04\nНалщыч щыщ активистхэр\nМэкъуогъум и 30-м, Урысые Федерацием хэт Республикэхэм ащылажьэрэ зэфэшъхьаф зэхэт купхэр ыкIи цIыфэу лъэпкъ Iоф зэрихьэхэрэм видео зэхэсыгъо яIагъ. Ахэр ныдылъфыбзэхэм апае Урысые Федерацием ипарламент законэу къыщыдагъэкIыщтым зэрэдрамыгъащтэрэр ыкIи ащ зэрэпэуцожьыщт шIыкIэхэм игъэкIотыгъэу тегущыIагъэх.\nВидео зэхэсыгъом Республикэ 12-м ащыщхэр хэлэжьагъэх. Ахэр: Адыгэ Республикэ, Къэбэртае-Бэлкъар, Къэрэщэй-Черкес, Осетие, Дагестан, Татарстан, Бащкирие, Чубащие, Алтай, Мари-Эл, Саха-Якутия, Коми.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэхэм зэдращтагъ ныдэлъфыбзэхэр къаухъумэным пае зэкъотхэу зэдэлэжьэнхэу ыкIи Урысые Федерацием щыпсэурэ лъэпкъхэм я конгресс (зэфэс) зыфиIорэ хасэу джырэблагъэ зэхащагъэм пстэури хэхьэнхэу ыкIи ащ игъогукIэ Iоф зэдашIэнэу. Джащ фэдэу ныдэлъфыбзэхэр къэухъумэгъэным афэгъэхьыгъэ Iофыгъохэр зэдагъэцэкIэнэу зэдращтагъ.\nУрысые Федерацием икъэралыгъуабзэр Урысыбзэу зэрэщытым фэдэу Урысые Федерацием хэт Республикэхэми къэралыгъуабзэхэр яIах (Адыгабзэ, Татарбзэ ыкIи нэмыкIхэр). Непэ, а къэралыгъуабзэхэр еджапIэхэм ачIэлъых ыкIи а бзэхэм еджэнхэ фаеу щыт. ЗаконкIэу къыдагъэкIынэу ыужь зитхэм зэритымкIэ Урысыбзэ закъор ары уеджэн фаеу еджапIэмэ ачIэлъыщтыр, адрэ бзэхэм уеджэн фаеу щытыжьыщтэп (фаер еджэщт фамыер еджэщтэп).\nСурэтым итхэр: Мыекъопэ ыкIи Налщыч щыщ активистхэр видео зэхэсыгъом хэлажьэх.\nМыекъуапэ щыщ активистхэр\nЕджагъэх 1062 фэдизэрэ\nНэмыкI материалэу мы категорием ехьылIагъэу: « Тыркуем ис Адыгэхэм мырэзэныгъэ-зэхахьэ ашIыщт ныдэлъфыбзэхэм афэгъэхьыгъэ законкIэ къызэрэдагъэкIыщтым пае Адыгэ Республикэмрэ Араб Зэгот Эмиратымрэ зэдэлэжьэщтых »


Препарат Хай кром: инструкция по применению, цена, описание.\nЛекролин: инструкция по применению, цена, описание.\nБикромат: инструкция по применению, цена, описание.\nОптикром: инструкция по применению, цена, описание.\nКромогексал Комби: инструкция по применению, цена, описание.\nЛомузол: инструкция по применению, цена, описание.


Хьисап олимпиадэм хэтэу… | Адыгэ Макъ\nХьисап олимпиадэм хэтэу…\nГъэтхапэм и 17-м Мыекъуапэ «Математический бегущий Майкоп» зыфиIорэ джэгукIэр щызэхащэщт. Ащ хэлэжьэщтых кIэлэеджакIохэр, студентхэр, IофшIэкIо коллективхэм ялIыкIохэр ыкIи хьисапымкIэ я IV-рэ Кавказ Дунэе олимпиадэм къекIолIагъэхэм ащыщхэр.\nIофтхьабзэр сыхьатыр 15-рэ такъикъ 30-м рагъэжьэнышъ, сыхьатыр 18-м нэс кIощт. Зыщежьэщтхэр республикэ естественнэ-хьисап еджапIэр ары, къызэкIолIэжьыщтхэри а чIыпIэр ары.\nЗэхэщакIох Адыгэ къэралыгъо университетым хэт Кавказ хьисап Гупчэмрэ республикэ естественнэ-хьисап еджапIэмрэ.\nДжэгукIэм хэлэжьэщтхэр куп-купэу гощыгъэщтых. Командэ пэпчъ нэбгырэ плIырыплI хэтыщт. Купхэм япащэхэм гъогоу кIакIущтым икартэрэ оценкэу къахьырэр зэрагъэуцощт тхьапэмрэ къаратыщтых. Мыщ хэлажьэхэрэм пшъэрылъэу яIэр охътэ кIэкIым къыкIоцI къалэм ичIыпIэу зэхэщакIохэм агъэнэфагъэхэм анэсынхэр ыкIи ахэм хьисап задачэхэр къащашIынхэр ары.\nКIэухым анахь командэ дэгъуищмэ шIухьафтынхэр афашIыщтых. ДжэгукIэм хэлажьэ зышIоигъохэм гъэтхапэм и 17-м сыхьатыр 12-м нэс естественнэ-хьисап еджапIэм исайт зыщатхын фае.


Предприниматель ныбжьыкIэхэм язэнэкъокъоу «Молодой предприниматель России-2019» зыфиIорэр къалэу Казань щыкIуагъ. Ащ изы лъэныкъоу «Мэкъумэщ хъызмэтыр» зыфиIорэм ятIонэрэ чIыпIэр щиубытыгъ Адыгеим икIыгъэ фермер ныбжьыкIэу Алексей Федоровым.\nАР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къызэрэщаIуагъэмкIэ, фермер ныбжьыкIэр Кощхьэблэ районыр ары зыщылажьэрэр, чIыгулэжьыным пылъ. Зэнэкъокъум иапэрэ уцугъоу предпринимательхэм IэпыIэгъу ятыгъэным фэгъэзэгъэ Гупчэм чъэпыогъу мазэм щыкIуагъэм текIоныгъэр къыщыдихыгъагъ.\nАлексей мэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм ыкIи мэкъумэщ продукцием ибэдзэршIыпIэ зегъэушъомбгъугъэным афытегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэм къыдыхэлъытагъэу 2019-рэ илъэсым грантэу сомэ миллионрэ мин 500-рэ къыратыгъ. АщкIэ тракторрэ чылэпхъэеут машинэрэ къыщэфыгъэх.


УплъэкIунхэм язэфэхьысыжьхэр | Адыгэ Макъ\nХабзэ зэрэхъугъэу, илъэсым телъытэгъэ бюджет ахъщэр гъэфедагъэ зэрэхъугъэм епхыгъэхэ уплъэкIунхэм якIэуххэр палатэм зэфехьысыжьых, ащ республикэм ипащэ щегъэгъуазэ. БлэкIыгъэ илъэсымкIэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ, хэукъоныгъэу къыхагъэщыгъэхэр дэгъэзыжьыгъэхэ зэрэхъугъэм АР-м и ЛIышъхьэ къыкIэупчIагъ.\nЕлена Матвеевам къызэриIуагъэмкIэ, бюджет ахъщэр гъэфедагъэ зэрэхъугъэр уплъэкIугъэным фытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьэбзи 7 блэкIыгъэ илъэсым зэхащагъ, ащ щыщэу 6-р — республикэм ипащэ ишIоигъоныгъэкIэ. Объект 82-мэ аIэкIэлъ сомэ миллиарди 2,3-рэ хъурэ бюджет ахъщэр ыкIи сомэ миллион 900 хъурэ мылъкур зэрагъэзекIуагъэр ауплъэкIугъ. Сомэ миллион 619,8-м игъэфедэнкIэ хэукъоныгъэхэр къыхагъэщыгъэх. Мыщ ипроцент 77,4-р шэпхъэ-правовой актхэм ягъэцэкIэн, бухгалтерскэ учетымкIэ зэфэхьысыжьхэр тэрэзэу зэрамышIыгъэхэм япхыгъэх. Специалистхэм ясэнэхьат хэшIыкIэу фыряIэр зэрэмыиным, финанс дисциплинэр укъуагъэ зэрэхъугъэм мыхэм афэдэ къэгъэлъэгъонхэр къыкIэлъыкIуагъэх. Хэукъоныгъэхэу къыхагъэщыгъэхэм ащыщэу сомэ миллиони 9,4-р — зищыкIэгъэ лъэныкъом пэIуагъэхьагъэп, сомэ миллион 75,3-р — шIуагъэ къытэу агъэфедагъэп. Палатэм унашъохэу ышIыгъэхэм ауж сомэ миллиони 9-м ехъур къызэкIагъэкIожьыгъ. ЗэкIэмкIи административнэ протоколи 10 зэхагъэуцуагъ, шапхъэхэр зыукъуагъэхэм ащыщхэм тазырхэр атыралъхьагъэх, дисциплинарнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ.\n2019-рэ илъэсымкIэ мыщ фэдэ уплъэкIун Iофтхьэбзи 9 зэхащэнэу палатэм егъэнафэ. Непэрэ мафэм ехъулIэу 3-р рагъэкIокIыгъ, бюджет ахъщэр гъэфедагъэ зэрэхъугъэр ауплъэкIугъ.\n— Шъолъырым хэхъоныгъэхэр зэришIыхэрэм дакIоу бюджет ахъщэри илъэс къэс нахьыбэ мэхъу, арышъ, мылъкур шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэным, пшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэнхэм пытагъэ хэлъэу тыкъякIолIэн фае. Хэукъоныгъэхэу щыIэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм, тапэкIэ ахэр къэмыхъунхэм фэIорышIэщтхэ амалхэр зэкIэ палатэм ыгъэфедэнхэм, специалистхэм ясэнэхьат зыщыхагъэхъон алъэкIыщтхэ егъэджэнхэр афызэхэщэгъэнхэм мэхьанэшхо яI. Джащ фэдэу бюджет ахъщэр зэрагъэфедагъэм епхыгъэхэ уплъэкIунхэр нахьыбэ шIыгъэнхэм иIофыгъуи шъунаIэ те-шъудз, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nИкIыгъэ илъэсым палатэм иIофшIэн зэрэзэхищагъэм АР-м и ЛIышъхьэ осэшIу фишIыгъ, ащкIэ къулыкъум ипащэ фэ-


тегущыIагъ - это... Что такое тегущыIагъ?\n1. обсуждал, -а, -о\nЗэIукIэр Iофым тегущыIагъ\n2. говорил, -а, -о (о), отозвался, -лась, -лось\nЗыгорэм игугъу ышIыгъ\nСмотреть что такое "тегущыIагъ" в других словарях:\nы-гъэIэягъ — (е гъэIае) езгъ. показал, сделал плохим Iаеу ыгъэлъэгъуагъ, IаекIэ тегущыIагъ Ащ ар ыгъэIае шIоигъуагъ, шъхьаем фэгъэIэягъэп … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nпыуагъ — (пэо) лъым. критиковал, а, о ТегущыIагъ Ар ащ пыуагъ Ар бригадирым пыоу ригъэжьагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nхэдзын — (хэдзыныр хэдзыгъ) гл. имасд. 1. выбросить Хэхыгъэу чIэдзын Картофым шъугъэу хэлъыр хэдзын фае 2. выбрать Хэхын, гъэнэфэн Делегатым ихэдзын зэIукIэр тегущыIагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


Журналистхэм афэгушIуагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 29.12.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЖурналистикэм ылъэныкъокIэ Адыгеим и ЛIышъхьэ ишIухьафтынхэр тыгъуасэ мэфэкI шIыкIэм тетэу АР-м и Къэралыгъо филармоние щаратыжьыгъэх.\nРеспубликэм ипащэу КъумпIыл Мурат лауреат хъугъэхэм закъыфигъазэзэ, Урысыем и Президентэу Владимир Путиным хэхъоныгъэм илъэныкъо пстэумкIи къэралыгъор ыпэкIэ лъыкIотэн фаеу пшъэрылъ къызэригъэуцугъэр къыхигъэщыгъ. АщкIэ Iофэу зэшIохыгъэ хъурэр зэрифэшъуашэу къиIотыкIыгъэным мэхьанэшхо иIэу хигъэунэфыкIыгъ.\n— Адыгеир къэралыгъом ыкIи IэкIыбым нахь дэгъоу щызэлъашIэ къэс шъолъырым инвестициеу къыхалъхьэрэр нахьыбэ хъущт. Ащ дакIоу, тарихъ кIэным икъэухъумэнкIэ, лъэпкъ культурэм ипхырыщынкIэ къэбар жъугъэм иамалхэм Iофышхо зэрашIэрэм щэч хэлъэп, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ культурэр къизыIотыкIырэ материалхэм, социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэм ипроектхэм ягъэхьазырын чанэу Iоф дэзышIэгъэ журналистхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ ишIухьафтынхэр афагъэшъошагъэх. КъыхаутыгъэхэмкIэ къыхагъэщыгъэр гъэзетэу «Советскэ Адыгеим» иобозревателэу Юлия Мельниковар ары. Лъэныкъоу «телепрограмма» зыфиIорэм текIоныгъэр къыщыдихыгъ Адыгеим и Къэралыгъо телерадиокомпание иавторскэ куп. ТIэшъу Светланэ, Беданэкъо Замирэ, Александр Никановым ыкIи Шъэджэшъэ Азэмат къагъэхьазырыгъэ телепроектэу «Лъапсэ» зыфиIорэм зэхэщакIохэм осэшIу фашIыгъ ыкIи шIухьафтыныр афагъэшъошагъ.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэу, сэнаущыгъэ зыхэлъ, ыпэкIэ лъыкIотэрэ цIыфхэр ары республикэм ибаиныгъэ шъхьаIэр. Адыгеир загъэпсыгъэр илъэсишъэ зыщыхъущт илъэсым къэбар жъугъэм иамалхэм пшъэрылъышхо апашъхьэ щыт, непэрэ гъэхъагъэхэм лъапсэ афэзышIыгъэ тицIыфхэм яIофшIагъэ зэрифэшъуашэу ахэм къыраIотыкIын фае.\nПредыдущая ЯзэфыщытыкIэ мэпытэ\nСледущая Къэралыгъо тынхэр къызыфагъэшъошагъэхэм афэгушIуагъэх


Шъолъырхэм хэхъоныгъэ аригъэшIыщт — Адыгэ макъ\nШъолъырхэм хэхъоныгъэ аригъэшIыщт\nРедактор 20.02.2019 24.02.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\n2019-рэ илъэсым мэзаем и 13-м Дмитрий Медведевыр N 207-р зытет унашъом кIэтхагъ. 2025-рэ илъэсым нэс Урысые Федерацием ишъолъырхэм хэхъоныгъэ зэрашIыщт Стратегиер ащ щаухэсыгъ. СтратегиемкIэ гухэлъ шъхьаIэр шъолъыр зэфэшъхьафхэм арысхэр щыIэкIэ-псэукIэ амалэу яIэмкIэ нахь зэпэблагъэ шIыгъэнхэр ары.\n— Урысые Федерацием хэхъоныгъэ зэришIыщт Стратегиер тэ къызкIыхэтхыгъэр шъолъыр пэпчъ хэхъоныгъэ ышIынымкIэ амалэу иIэхэр къыхэдгъэщынхэм, цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу тшIыным апай. Шъугу къэсэгъэкIыжьы 2018-рэ илъэсым Урысые Федерацием и Президент ащ фэдэ пшъэрылъ къызэрэтфишIыгъагъэр. Ащ фэдэ документым сэ сыкIэтхэжьыгъ, — къыщиIуагъ Дмитрий Медведевым Шъачэ щыкIогъэ форумым.\nСтратегием диштэу макрорегион 12 зэхащагъ. Ахэр Гупчэ, Гупчэ-Черноземнэ, Темыр-КъохьэпIэ, Темыр, Къыблэ, Темыр-Кавказ, Волгэ-Камскэ, Волгэ-Уральскэ, Урал-Сыбыр, Къыблэ-Сыбыр, Ангарэ-Енисей, КъокIыпIэ Чыжьэ макрорегионхэр ары.\nКъыблэ макрорегионым хэхьэх Адыгэ Республикэр, Къалмыкъ Республикэр, Республикэу Къырым, Краснодар краир, Астрахань, Волгоград, Ростов хэкухэр, Севастополь.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, Стратегием изэхэгъэуцон Адыгеир чанэу хэлэжьагъ. Адыгэкъалэ, Тэхъутэмыкъое, Теуцожь районхэр зыхэхьэрэ Краснодар агломерацием изэхэщэни ащ къыщыдэлъытагъ.\nКъумпIыл Мурат зэрилъытэрэмкIэ, зэгъусэхэу стратегическэ планированием зэрэдэлажьэхэрэм шъолъырхэм амал аригъэгъотыщт энергетикэмрэ транспортымрэ алъэныкъокIэ инфраструктурэм фэгъэхьыгъэ Iофыгъохэр зэшIуахынхэмкIэ, хэхъоныгъэ лъэныкъуакIэхэмкIэ шIыгъэнхэмкIэ.\nПредыдущая Зэтыгъо ахъщэ IэпыIэгъум къыхэхъуагъ\nСледущая Апэрэ зэфэхьысыжьхэр, пшъэрылъхэр\nВ Адыгее перинатальный центр работает в штатном режиме\nВ Адыгее приобретена партия медоборудования для лечения сердечников и онкобольных\nВ Адыгее увеличили финансирование мероприятий по развитию сельских территорий\nВ Адыгее возбуждено дело в отношении бывшего главврача районной больницы


Гур къыдещае — Адыгэ макъ\nРедактор 27.01.2021 27.01.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nСэ Адыгэкъалэ сыщэпсэу. Гурыт еджапIэу N 1-м ия 6-рэ «В» класс сыщеджэ. ЛIакъомкIэ Очэпщые сыщыщ. Лъэшэу орэдкъэIоныр сикIас, ащ гухахъо хэсэгъуатэ. ВокалымкIэ сикIэлэегъаджэу Мирзоева Джамиля Габиль Кызы мэкъэ дахэ сиIэу орэд къэсIоным сыфегъасэ.\nЫпэкIэ фэмыдэу нахь зэIухыгъэ ыкIи чэфы сыхъугъ, ныбджэгъуби сиIэ хъугъэ. Музыкальнэ зэнэкъокъухэм сахэлажьэ. Синасып къыхьи, Урысые зэнэкъокъоу «PRO 100 песня», Урысые фестиваль-зэнэкъокъоу «Волна вдохновения», искусствэхэмкIэ Дунэе фестивалэу «Российский берег», Дунэе зэнэкъокъоу «Полифония сердец» зыфиIохэрэм сахэлэжьагъ.\nМы зэнэкъокъухэм яшIуагъэкIэ зэфыщытыкIэ дэгъухэр тазыфагу илъ хъугъэ. Зэнэкъокъум хэлажьэхэрэр зэфэгуIэжьых, ныбджэгъу зэфэхъух. IэпэIэсэныгъэу аIэкIэлъымкIэ зэдэгуащэх. Мыщ фэдэ зэIукIэхэм яшIуагъэкIэ шIэныгъэу тиIэхэм ахэдгъэхъон тэлъэкIы.\nСилэгъухэм зафэзгъазэ сшIоигъу: «Зыгорэм шъукIэхъопсэу, къыжъудэхъу шъушIоигъомэ, шъукъызэкIэмыкIу».\nДжащ фэдэу сянэ-сятэхэм «тхьашъуегъэпсэу» ясэIо, ренэу къыздырагъаштэ ыкIи яцыхьэ къыстелъ.\nМыщ фэдэ письмэ цIыкIу Адыгэкъалэ къыратхыкIи, журналэу «Родничок Адыгеи» зыфиIорэм къыфэкIуагъ. Тиныбджэгъу цIыкIухэм ящыIэныгъэ фэгъэхьыгъэ тхыгъэ цIыкIухэр, еджэнымкIэ, спортымкIэ, культурэмкIэ, искусствэмкIэ гъэхъагъэу яIэхэр, Iофтхьабзэу зыхэлажьэхэрэр къытфатхых. КъыхэкIы, къадэмыхъугъэхэмкIи кIэлэцIыкIухэр къыддэгуащэхэу, ау аущтэу ренэу щытэп. Сыдигъуи мурад зыфэбгъэуцужьын ыкIи а лъагъом утетэу урыкIон фае.\nКушъу Бэллэ гъэхъагъэу иIэхэм тагъэгушIуагъ. ТыфэлъаIо тшIоигъу ренэу ыпэкIэ лъыкIотэнэу, насыпышIоу щыIэнэу.\nПредыдущая «Сисэнэхьат сыгу рехьы»\nСледущая ИщыIэныгъэ гъогу рыраз


Я 25-рэ зэIукIэгъухэр | Адыгэ Макъ\nЯ 25-рэ зэIукIэгъухэр\nАвтор: Редакция\t/ 11.10.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nРеспубликэм баскетболымкIэ изэIухыгъэ зэнэкъокъу Адыгеимрэ Краснодар краимрэ якIэлэеджакIохэр щызэIукIагъэх.\nМыекъуапэ икомандэ хэтхэр.\nМэфищым кIалэхэри пшъашъэхэри текIоныгъэм фэбэнагъэх.\nКIалэхэр зыхэт командэу Мыекъуапэ зыщызыгъасэрэм апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Тренерэу Светлана Золотцевар зипэщэ командэр иIэпэIэсэныгъэкIэ къахэщыгъ. Шытхьалэ икомандэ ятIонэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ. ТIопсэ районым икIэлэеджакIохэр ящэнэрэ хъугъэх.\nПшъашъэхэм язэнэкъокъу текIоныгъэр къыщыдэзыхыщтыр нахь къэшIэгъуаеу щытыгъ. КIэух ешIэгъум Лабинскэрэ Мыекъуапэрэ якомандэхэр щызэнэкъокъугъэх.\nТипшъашъэхэм ешIэгъур дэгъоу аублагъ, пчъагъэр 17:6-у къахьыщтыгъ, ау Лабинскэ къикIыгъэхэр нахь лъэшхэу къычIэкIыгъ. Пчъагъэр 50:40-у зэIукIэгъур хьакIэхэм ахьыгъ.\n— ТекIоныгъэр къыдэтхын, очкоуи 4-кIэ Лабинскэ икомандэ ыпэ титэу ешIэгъур тыухын фэягъэ апэрэ чIыпIэр къытфагъэшъошэным фэшI, — къытиIуагъ Мыекъуапэ щыщ пшъашъэхэм ятренерэу Евгений Крбашян. — Хъурджанэм Iэгуар изыдзэрэ пшъашъэхэм яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъон фае.\nЛабинскэ ипшъашъэхэм апэрэ чIыпIэр къыдахыгъ. ТIопсэ районым ятIонэрэ чIыпIэр ыхьыгъ. Мыекъуапэ ипшъашъэхэм ящэнэрэ чIыпIэр къафагъэшъошагъ.\n— Адыгэ Республикэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъур илъэс 25-рэ хъугъэу зэхэтэщэ, — къыщиIуагъ зэхахьэм спортым иветеранэу ХьакIэмызэ Аслъан. — НыбжьыкIэхэр зэнэкъокъухэзэ нэIуасэ, ныбджэгъу зэфэхъух.\nРеспубликэм и Парламент идепутатэу Юрий Гороховыр, ХьакIэмызэ Аслъан зэнэкъокъум хэлэжьагъэхэм афэгушIуагъэх, шIухьафтынхэр аратыжьыгъэх.


Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъхэр афишIыгъэх — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъхэр афишIыгъэх\nТуризмэмкIэ инфраструктурэмрэ къалэу Мыекъуапэ изэтегъэпсыхьанрэ япхыгъэ псэуалъэхэм язытет иуплъэкIун диштэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къэлэ паркым къыпэIулъ чIыпIэр къыплъыхьагъ.\nЗызщагъэпсэфыщт шъолъырыкIэр ащ щагъэхьазыры, псыхъоу Шъхьэгуащэ иджабгъу ыкIи исэмэгу нэпкъхэм ягъэпытэн щэкIо. Республикэм исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ ипрограммэ къыдыхэлъытагъэу проектыр агъэцакIэ.\nМыщ ыпэкIэ Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъ къыгъэуцугъ псыр къызиукIэ зэрар къымыхьыным ыкIи цIыфхэр зыщытезекIухьэхэрэ чIыпIэу паркым иIэм зырагъэушъомбгъуным апае анахь зишIуагъэ къэкIощт проектыр къыхэхыгъэнэу. Мыщ дэжьым цIыфхэм яшIоигъоныгъэхэр къыдалъытэнхэу пшъэрылъ афишIыгъ: спортым зыщыпылъыщтхэ, гъэшIэгъонэу ягъэпсэфыгъо уахътэ зыщагъэкIощт шъолъырхэр ащ щыIэнхэ фае.\nПроектым тегъэпсыхьагъэу нэпкъым ылъэныкъокIэ шIыкIэ-амал гъэшIэгъонхэр агъэфедэхэзэ а чIыпIэр зэтырагъэпсыхьащт. ЦIыфхэр зыщытезекIухьэщтхэ, кушъхьэфачъэхэмкIэ къызщачъыхьащт ыкIи аттракцион зэфэшъхьафхэр зыщызэхащэнхэ алъэкIыщт чIыпIэхэр агъэпсынхэу рахъухьагъ.\nТыгъуасэ КъумпIыл Мурат зыщигъэгъозагъ проектым игъэцэкIэн зэрэкIорэм. Адыгэ Республикэм псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, ЖК-мкIэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Лафышъэ Рэмэзан къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым а чIыпIэм иукъэбзын аухынэу, псыхъом инэпкъхэм ягъэпытэн къыхиубытэрэ IофшIэнхэм язы Iахь зэшIуахынэу рахъухьагъ. Нэпкъэу агъэпытэщтыр километри 2,56-рэ фэдиз, илъэгагъэкIэ — метри 2,5-м къыщегъэжьагъэу метри 8-м нэс.\nГъэпсэфыпIэ шъолъырым епхыгъэ Iофтхьабзэхэр агъэцакIэхэ зыхъукIэ зэкIэ лъэныкъохэр къыдалъытэнхэу, ащкIэ екIолIэкIэ гъэнэфагъэхэм къапкъырыкIынхэу пшъэрылъ заулэ Адыгеим и ЛIышъхьэ афишIыгъ. ДжырэкIэ щыIэ спортивнэ чIыпIэхэм ыкIи бассейнэм ылъэныкъокIэ гъэзагъэхэм язэтегъэпсыхьанкIэ IофшIэнхэр зэрищыкIагъэм тетэу, проектым къыдилъытэхэрэм атегъэпсыхьагъэу зэшIуахынхэу пшъэрылъ афишIыгъ. Бассейнэм ычIэ зэрэпсаоу зэблахъун фае. Ащ ыбгъукIэ рекIокIыщтых гъогухэу кушъхьэфачъэхэмкIэ къызщачъыхьащтхэр ыкIи цIыфхэр зэрыкIощтхэр, адрэ лъэныкъомкIэ гъэпскIыпIэ чIыпIэу щытыщт. Джащ фэдэу лъэмыдж зэпырыкIыпIэхэми яигъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьын иIофыгъо анаIэ тырадзагъ. КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, зыгъэпсэфыпIэ шъолъырымкIэ зэкIэ ищыкIагъэр къыдалъытэн, джырэ уахътэм диштэу ыкIи цIыфхэмкIэ Iэрыфэгъоу, цыхьэшIэгъоу ар хъуным къыпкъырыкIынхэ фае.\n«ГъэпсэфыпIэ шъолъырыкIэм изэтегъэпсыхьанкIэ стратегическэ екIолIакIэр ищыкIагъэу щыт — проектнэ IофшIагъэхэу куоу, тэрэзэу зэгупшысагъэхэм къащегъэжьагъэу анахь технологие пэрытхэр зыщагъэфедагъэхэм анэсыжьэу. Мыщ шъолъыр зэфэшъхьафхэу щызэтеутыгъэщтых гухэлъ зэмылIэужыгъохэм афытегъэпсыхьэгъэ псэуалъэхэр. Ландшафтнэ дизайнри къулайныгъэ хэлъэу къызфэжъугъэфедэн фае. Чъыг-къэгъагъэхэр къэшъуухъумэх, кIэхэр жъугъэтIысых. Къалэу Мыекъуапэ туризмэм епхыгъэ объект гъэшIэгъоныр щызэхэщэгъэным пае чIыопсым амал дэгъу къытеты, къэлэ паркымрэ Мэздахэ къыпэIулъ гъэпсэфыпIэ чIыпIэмрэ зэзыпхыщтхэ псэуалъэм тегъэпсыхьагъэу, уахътэм диштэхэу ахэр щытынхэ фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАнахьэу Адыгеим и ЛIышъхьэ къызщыуцугъэр а чIыпIэр щынэгъончъэныр, нэфынэу щытынымкIэ, видеолъыплъэнымкIэ джырэ амалхэр гъэфедэгъэнхэр, нэпкъым къыхиубытэрэ щынэгъо чIыпIэхэр зэрарынчъэу шIыгъэнхэр ары.\nПроектыр 2021 – 2022-рэ илъэсхэм гъэцэкIагъэ хъун фае. Сомэ миллион 405-м ехъу IофшIэнхэм апэIухьанэу къырадзэ.\nПредыдущая Сомэ миллиарди 4,2-рэ пэIуагъэхьащт\nСледущая ХьакIэщыр зэрагъэцэкIэжьырэр зэригъэлъэгъугъ


Адыгэ Хэку Таймс: Канадэм ыкIи Германием щыщ Адыгэхэр Америкэм щыкIуагъэ Адыгэ культурэ мафэм хэлэжьагъэх\nКанадэм ыкIи Германием щыщ Адыгэхэр Америкэм щыкIуагъэ Адыгэ культурэ мафэм хэлэжьагъэх\nIоныгъом и 12-м Америкэ зэгот хэгъэгухэм ит къалэу Ню-Джерси Адыгэ культурэ маэфэ щыкIуагъ. Ащ кIэщакIоу иIагъэр Ню-Джерси щыIэ Адыгэ шIушIэ хасэр ары. Мы мафэм Америкэм щыпсэурэ Адыгэхэр хэлэжьагъэх ыкIи Канадэмрэ Германиемрэ ащыщ Адыгэхэри ары.\nКъультурэ мафэр хасэм иунэрэ ыкIи ащ къыгот щагумрэ щыкIуагъ. Ащ IэшIагъэ сурэтхэр, Адыгэ Iэмэ-псымэ зэфэшъхьэфхэр ыкIи нэмыкI IэшIагъэхэр къыщагъэлъэгъуагъ. Мафэ зэхахьэм икIэух зэрэхабзэу Адыгэ джэгу къырагъэкIокIыгъ.\nМы культурэ мафэр илъэс къэс къырагъэкIокIы. Мыгъэ мы мафэм нахь къыхэдгъэщын тлъэкIыщт Канадэмрэ Германиемрэ ащыщ Адыгэхэр зэрэхэлэжьагъэхэр.\nГерманием ит Адыгэ Хасэм щыщэу Барсыбый Феди зэхахьэм къыкIолIагъэхэм къафиIотагъ ыкIи сурэтхэмкIэ къафигъэлъэгъуагъ Германием щыпсэурэ Адыгэхэм Адыгэ культурэм фэгъэхьыгъэу ашIэхэрэр ыкIи агъэхъагъэхэр.\nХэгъэгу 15 щыщ Адыгэхэр зыхэт Дунае хасэу "хэкум гъэзэжьынымкIэ Адыгэ хасэм" щыщхэр мы культурэ мафэм хэлэжьагъэх. Хасэм игъэцэкIэкIо-Куп итхьэматэ СтIашъу Орфан (Канада) культурэ мафэм къекIолIагъэхэм къафиIотагъ "хэкум гъэзэжьынымкIэ Адыгэ хасэм" пшъэрылъэу иIэхэр ыкIи хасэм игъэцакIэрэ Iофхэр. Джащ фэдэу Хасэм игъэцэкIэкIо-Куп хэтэу Муса Гулнар (Америкэ) зэхахьэм хэлэжьагъэхэм къафиIотагъ хэкум къэзыгъэзэжьыгъэхэм бизнес цIыкIухэр ашIыным хасэр IэпыIэгъу зэрафэхъущт шIыкIэхэм.\nКъэIогъэн фае, "Хэкум гъэзэжьынымкIэ Адыгэ Хасэр" илъэс ипэкIэ къызэIуахыгъ. Хасэм игупчъэ Канадэм ит.\nХасэм пшъэрылъ шъхьэIытIу иIэр: 1. хэкум къэзыгъэзэжьыщтхэм ыкIи къэзыгъэзэжьыгъэхэм адэIэпыIэныр ары. 2. Тыда щыIэ Адыгэ егъэзыгъэ чIыпIэ зифэкIэ дэпыIэнхэр ары. Хасэм тыдэ щыIэ Адыгэ хэхьэнэу фит ыкIи изэфэшъхьэф комитетхэм, IэнатIэхэм хэхьэнэу зыкъыгъэлъэгъон ылъэкIыщт. Хасэр политикэ Iофым хэлажьэрэп.\nГерманием ит Адыгэ Хасэм щыщэу Барсыбый Феди\n"хэкум гъэзэжьынымкIэ Адыгэ хасэм" итхьэматэ СтIашъу Орфан\nАмерикэ Адыгэ хасэм хэтхэм ащыщ (сэмэгумкIэ) "хэкум гъэзэжьынымкIэ Адыгэ хасэм" хэтхэу Муса Гулнар (гузэгум), Барысбый Мунир (жъабгъумкIэ)


«Нанэр» зыгъэсапIэхэм ащыщ — Адыгэ макъ\n«Нанэр» зыгъэсапIэхэм ащыщ\nРедактор 03.06.2019 03.06.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКIэлэцIыкIугъом идэхэгъу гум шIукIэ къинэжьыным ны-тыхэр пылъых. Ясабыйхэм алъэгъурэм, зэхахырэм пIуныгъэ кIуачIэу яIэр щыIэныгъэм къыщэлъагъо.\nПсэупIэу Хьэкъунае (Гавердовскэм) дэт IофшIапIэу «Нанэм» илъэс заулэ хъугъэу зэхэхьэ гъэшIэгъонхэр щэкIох. Адыгэхэм я ИлъэсыкI, адыгэ быракъым и Маф, адыгэ шъуашэм и Маф, фэшъхьафхэри игъэкIотыгъэу хагъэунэфыкIыгъэх. Зэхахьэхэм культурэм иIофышIэхэр, республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» хэтхэр, цIыф гъэшIэгъонхэр, кIэлэеджакIохэр, ныбжьыкIэхэр къарегъэблагъэх.\n— ЗэIукIэгъу пэпчъ мэхьанэ ин етэты, — къеIуатэ «Нанэм» ипащэу Нэгъуцу Аслъан. — КIэлэцIыкIухэр мэфэ заулэрэ щыIэнхэу къызытщэхэкIэ цIыф цIэрыIохэм аIутэгъакIэх, республикэм ичIыпIэ дахэхэр ятэгъэлъэгъух.\nКъэралыгъо теле-радиокомпаниеу «Адыгеим» кIэлэцIыкIухэр зэкIохэм, журналистэу Беданыкъо Замирэ республикэ телевидением иIофышIэхэм кIэлэцIыкIухэр нэIуасэ афишIыгъэх, къэтынхэр зэрагъэхьазырхэрэр арагъэлъэгъугъэх. КIэлэцIыкIухэм микрофонхэр аратызэ, эфирым къихьанхэмкIэ журналистхэр гущыIэгъу афэхъугъэх.\n«Нанэм» щызэхащэхэрэ Iофтхьабзэхэр пIуныгъэм, гъэсэныгъэм афэгъэхьыгъэх. А. Нэгъуцур якIэщакIоу анахьэу анаIэ зытырагъэтырэр зэкIэ кIэлэцIыкIухэр адыгабзэкIэ зэдэгущыIэнхэр ары. Адыгэ усэхэм къяджэнхэр, орэдхэр къаIонхэр, къэшъонхэр ящыIэныгъэ щыщэу алъытэ.\nХьапэпх Аскэр, Шъхьащэкъо Самир, Талъэкъо Заир, ХьакIэко Дарин, Тыгъужъ Бэл, Хьэтэмэ зэшыпхъухэу Мадинэрэ Джульеттэрэ псэупIэ зэфэшъхьафхэм ащыщых. «Нанэм» нэIуасэ щызэфэхъугъэх. АдыгабзэкIэ IупкIэу къэгущыIэхэ зыхъукIэ, якIэлэегъаджэхэм уакIэупчIэ пшIоигъоу уахътэ къыокIу.\nНакI Сэлим, Дэрбэ Астемир, Кушъу Ринат, ЛъэгъунтлIыкъо Инал Мыекъуапэ икъушъхьэтххэм ащыIэхэу «Мэздахэ» дэжь зызэрагъэпсэфыгъэр, телевидением зэкIохэм журналистхэм яшIуагъэкIэ республикэм изыгъэпсэфыпIэхэр, чIыпIэ гъэшIэгъонхэр зэралъэгъугъэхэм ыгъэгушIуагъэх. Микрофонхэр аIыгъэу репортажхэм якъэтын хэлажьэхэу къызыщагъэхъузэ, щыIэныгъэм нахь куоу зэрэхэхьащтхэм егупшысэх.\nКушъу Ринат, ащ янэу Сусанэ, кIэлэпIоу Хьапэпх Фатимэ, нэмыкIхэм яеплъыкIэхэм гур агъэушъэбы. Психологэу узэрэщытым дакIоу, адыгабзэри дэгъоу пшIэным имэхьанэ зэхахьэм зыкъыщеIэты.\nАдыгэ хьалыжъохэр пчыхьэшъхьапэм агъэжъагъэх, жъоку машIом кIэлъырысхэу археолог цIэрыIоу Тэу Аслъан, зэлъашIэрэ сурэтышIэу Бырсыр Абдулахь, КъокIыпIэм щыпсэухэрэ лъэпкъхэм яискусствэхэмкIэ Къэралыгъо музееу Мыекъуапэ дэтым ипащэу Кушъу Нэфсэт, Адыгэ Хасэм хэтхэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан, Бэгъушъэ Алый, фэшъхьафхэм къаIотагъэхэр гум екIух, псэм щыщы мэхъух. Тэу Аслъан дышъэм, тыжьыным, джэрзым ахэшIыкIыгъэ пкъыгъохэр тиреспубликэ къызэрэщигъотыгъэхэм къытегущыIэзэ, зэгъэпшэнхэр ышIыгъэх. Адыгэхэм ятарихъ чIыгу ибаиныгъэ ехьылIэгъэ къэбархэр кIэлэцIыкIухэм нахьышIоу зэрагъашIэхэ ашIоигъоу упчIэхэр къатыгъэх.\nАдыгэхэр итэкъухьагъэхэу дунаим щыпсэунхэр къызыхэкIыгъэм Кавказ заом зэрарэу тилъэпкъ къыфихьыгъэм, нэмыкIхэм яхьылIэгъэ гупшысэхэр кIэлэцIыкIухэм анэгу къыкIэуцох.\nБэрзэдж Бислъан, Дзыбэ Валер, Мырзэ Джанбэч, ЛIыIэпэ Ибрахьим, АфэшIэгъо СултIан, Абрэдж Нурдин, Мыгу Эдуард, нэмыкIхэри «Нанэм» IэпыIэгъу къыфэхъухи, республикэм икIэлэцIыкIухэр зэIуагъэкIагъэх. Нэгъой Яшар Тыркуем щыпсэузэ, лъэпкъ Iофхэм зэрагъэгумэкIырэр къыхэщэу ыгъэцэкIагъэр макIэп. «Нанэм» псэуалъэхэр щыгъэпсыгъэнхэм фэшI Нэгъой Яшар шIыкIэшIухэр къыгъотыгъэх. ЗыгъэпсэфыпIэр, зэIукIапIэр «Нанэм» къыщызэIуахыгъэх. Шахмат щешIэх, джэгукIэхэр щызэхащэх. Адыгэ быракъыр зэхахьэм лъагэу зыщаIэтыщт чIыпIэри зэтырагъэпсыхьагъ.\nНэгъуцу Аслъан къаригъэлъэгъузэ, пхъэкIычэхэр кIэлэцIыкIухэм ашIых, яIофшIагъэ нэпэеплъэу къафэнэжьы. Чъыгым икъэухъумэн, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим игъэдэхэн кIэлэцIыкIухэр ахэлэжьэнхэмкIэ «Нанэм» амалышIухэр щагъотыгъ. Псыхъожъыем къуашъор щагъэIорышIэ, загъэпсэфы.\nАдыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым язаслуженнэ артистэу Дзыбэ Мыхьамэт «Нанэм» къызэкIом, адыгабзэм изэгъэшIэн, лъэпкъ шэн-хабзэхэм якъэухъумэн, нэмыкIхэм атегущыIагъэх.\n— Хэкум къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ шышъхьэIу мазэм и 1-м илъэс къэс хэтэгъэунэфыкIы, — къыIуагъ Дзыбэ Мыхьамэт. – Тилъэпкъ зиугъоижьынымкIэ хабзэм икъулыкъушIэхэр IэпыIэгъу къызэрэтфэхъурэм а мэфэкI мафэр епхыгъ. ШышъхьэIум тызэIукIэнышъ, лъэпкъ орэдхэр къышъуфэсIощтых, шъуикъэбархэм тэри тигуапэу тыкъядэIущт.\nКIэлэцIыкIу купэу зыцIэ къетIуагъэр «Нанэм» щатхыгъ. Гурыт еджапIэр къаухыфэ нэс мыщ щызэIукIэщтых, ныбджэгъуныгъэу зэдашIыгъэр щыIэныгъэм щылъагъэкIотэщт.\nСурэтхэм арытхэр: кIэлэцIыкIухэр музеим щыIэх, орэдыIоу Дзыбэ Мыхьамэт IукIагъэх.\nПредыдущая На Юге и Северном Кавказе сдать биометрию можно в 700 отделениях 65 банков


Адыгэ Республикэмрэ Почтэ Банкымрэ зэзэгъыныгъэм зэдыкIэтхагъэх | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 16.05.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ ПАО-у «Почта Банк» зыфиIорэм иправление итхьаматэу Дмитрий Руденкэмрэ 2019 — 2020-рэ илъэсхэм Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ ПАО-у «Почта Банк» зыфиIорэмрэ Iоф зэрэзэдашIэщтымкIэ графикэу зэхагъэуцуагъэм тыгъуасэ Москва щызэдыкIэтхагъэх.\nРеспубликэмрэ банкымрэ ыпэкIэ зэрэзэзэгъыгъэхэм тетэу язэдэлэжьэныгъэ зегъэушъомбгъугъэныр ары ар зыфытегъэпсыхьагъэр.\nЩыIэныгъэм илъэныкъо пстэуми финанс къулыкъухэм мэхьанэшхо зэращыряIэр Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэIукIэгъум илъэхъан къыхигъэщыгъ.\n«Адыгэ Республикэм псынкIэу хэхъоныгъэ ешIы. ИнвестициехэмкIэ непэ Урысыем апэрэ чIыпIэр щытIыгъ. ГъэрекIо проценти 146-кIэ нахьыбэу инвестициехэр къытхалъхьагъэх. Республикэм иэкономикэ зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ зэшIотхырэ пстэур зытегъэпсыхьагъэр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэныр ары. МыщкIэ тэ зы Iоф зэдэдгъэцакIэрэр. Почтэ Банкми социальнэ мэхьанэшхо зиIэ пшъэрылъ зэшIуихырэр — банкхэм яфэIо-фашIэхэр къоджэ анахь цIыкIухэми адэсхэм къызыфагъэфедэн алъэкIыным иамал щыIэ шIыгъэныр ары. Тиреспубликэ щыпсэухэрэм азыныкъор зэрэкъоджэдэсхэм епхыгъэу тэркIэ ащ мэхьанэшхо иI. ТкIуачIэ зэхэлъэу тызэдэлэжьэнэу, финанс фэIо-фашIэхэр республикэм щагъэцэкIэнхэмкIэ амалхэм зядгъэушъомбгъунэу, мылъкум игъэфедэнкIэ цIыфхэм шIэныгъэу яIэм зыкъедгъэIэтынэу непэ тызэзэгъыгъ», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nЗэIукIэгъум унэшъо заулэ щырахъухьагъ. ГущыIэм пае, банкым иструктурнэ подразделениякIэ республикэм щызэхащэщтых, банкым фэIо-фашIэхэу ыгъэцакIэхэрэм къахэхъощт, чIыфэ зэраратырэ шIыкIэм хэплъэжьыщтых, ахъщэм игъэфедэнкIэ цIыфхэм шIэныгъэу яIэм зыкъырагъэIэтыщт. Ащ нэмыкIэу банкыр кIэщакIо зэрэфэхъугъэм тетэу Кавказ къэралыгъо чIыопс биосфернэ заповедникэу Х. Г. Шапошниковым ыцIэкIэ щытым экологиемкIэ программэу «Подари лес другу» зыфиIорэр щыпхыращыщт. Мы проектым чIыпIэ нахьыбэ банкым мыгъэ къыхыригъэубытэн имурад.\n«Адыгэ Республикэмрэ тэрырэ дэгъоу тызэдэлажьэ. Республикэм ихэбзэ Iэшъхьэтетхэм типроектхэм къадырагъаштэ. Арэущтэу щымытыгъэмэ, охътэ кIэкIым къыкIоцI гъэхъэгъэшхохэр тшIынхэ тфэлъэкIыщтыгъэп. Тизэдэлэжьэныгъэ зедгъэушъомбгъунымкIэ, Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэу зетхьащтхэм яихъухьанкIэ «гъогу картэм» ишIуагъэ къытэкIы. Лъэныкъо пстэури къызэлъиубытэу тизэдэлэжьэныгъэ лъыдгъэкIуатэ, Адыгеим ищыIэныгъэ чанэу тыхэлажьэ тшIоигъу: абитуриентхэм чIыфэхэр яттыхэ зыхъукIэ ныбжьыкIэхэм ягъэсэныгъэ зыкъырагъэIэтын алъэкIыщт, пенсионерхэми, фэгъэкIотэныгъэ зиIэ цIыф куп заулэми IэпыIэгъу тафэхъущт», — хигъэунэфыкIыгъ Почтэ Банкым иправление итхьаматэу Дмитрий Руденкэм.\nБанкым икъутамэхэм джыдэдэм республикэм ирайон пстэуми Iоф ащашIэ, ащ фэдэ IофшIапIэхэм ренэу къахэхъо.


Пшъэрылъышхо зыгъэцэкIэрэ къулыкъу\nУрысыем ихьакъулахь къулыкъу иIофышIэ и Мафэ ипэгъокIэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат мы структурэм и ГъэIорышIапIэу тишъолъыр щыIэм ипащэу ДышъэкI Адам IофшIэгъу зэIукIэгъу дыриIагъ.\nДышъэкI Адам тызхэт илъэсым имэзипшI зэфэхьысыжьэу фэхъугъэхэм къатегущыIэзэ, республикэм хэхъоныгъэшIухэр зэриIэхэр къыхигъэщыгъ. Зэхэубытэгъэ бюджетыр сомэ миллиард 14-рэ миллиони 186-рэ мэхъу. БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, ар проценти 112-рэ е сомэ миллиардрэ миллион 479,7-рэ мэхъу.\nЧIыпIэ бюджетым мыгъэ сомэ миллиарди 9-рэ миллион 650-рэ рагъэхьагъ. БлэкIыгъэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар проценти 112-рэ е сомэ миллиардрэ миллион 28-рэ мэхъу.\n— Илъэс къэс республикэм ыгъэфедэрэ мылъкум хэхъо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — БлэкIыгъэ илъэсхэм хахъоу тшIыгъэхэм яшIуагъэкIэ грантхэр къытфэкIуагъэх, ахэр зищыкIагъэхэ лъэныкъохэм апэIудгъэхьагъэх. МэфэкIымкIэу хэбзэIахь къулыкъум Iоф щызышIэхэрэм сафэгушIо, гъэхъагъэхэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу сафэлъаIо.\nЭкономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, шъолъырым зыпкъитыныгъэ илъыным Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ иIахьышхо зэрэхэлъыр ДышъэкI Адам игущыIэ къыщыхигъэщыгъ. Сыд фэдэрэ лъэныкъокIи ГъэIорышIапIэм IэпыIэгъу къызэрэфэхъурэр, ащ ишIуагъэкIэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъухэрэр хигъэунэфыкIыгъ.


ЯIэпэIэсэныгъэ щыIэныгъэм дештэ — Адыгэ макъ\nЯIэпэIэсэныгъэ щыIэныгъэм дештэ\nЛъэпкъ искусствэм ибаиныгъэ къэзыгъэлъагъохэрэм яIэпэIэсэныгъэ шэпхъэ лъагэхэм адештэ. ЯIофшIагъэ уасэу фашIырэм улъыплъэ зыхъукIэ, зэкIэми уащытхъу пшIоигъо охъу.\nХэгъэгум, республикэм ямэфэкI мафэхэм, адыгэ къуаем, адыгэ къэбым, адыгэ къужъым, нэмыкIхэм япхыгъэ мэфэкIхэм лъэпкъым иIэпэIасэхэр мыгъэ чанэу ахэлэжьагъэх. Адыгэ Республикэм щытхъоу къыфахьырэм тегъэгушхо.\nТIэшъу Нурбыйрэ Гостэкъо Руслъанрэ илъэсыбэ хъугъэу тинэIуасэх. Пхъэм хашIыкIхэрэ пкъыгъохэр лъэгъупхъэх. Унагъом ищыкIагъэхэ хьакъу-шыкъухэр, кушъэхэр IэпэIэсэныгъэшхо хэлъэу шIыгъэх. ПхъэкIычхэр музыкальнэ Iэмэ-псымэхэм ахэхьэх — ахэри дахэу ашIых. Адыгэ Iанэм итеплъэ узыIэпещэ. ПхъэнтIэкIу цIыкIухэри къекIухэу гъэпсыгъэх. Пхъэм хэшIыкIыгъэхэ лагъэхэр лъэшэу гум рехьых.\n— IофшIэнэу бгъэцэкIагъэм кIуачIэу, гупшысэу хэплъхьагъэр ор-орэу зыдэошIэжьы, — къытиIуагъ ТIэшъу Нурбый. — Адыгэ къуаем и Мафэ Мыекъопэ районым щыдгъэмэфэкIызэ, республикэм имэфэкI хэдгъэунэфыкIызэ къэгъэлъэгъонхэм ащызэхэсхыгъэр сщыгъупшэрэп. Нэбгырэ мин пчъагъэмэ тиIофшIагъэ алъэгъугъ.\nСыбыр, Москва, Ростов хэкум, Краснодар краим, фэшъхьафхэм къарыкIыгъэхэм ящыкIагъэхэу алъытэхэрэ пкъыгъохэр ащэфыгъэх. ХьакIэхэм ташIогъэшIэгъоныгъ.\n— КIэлэцIыкIу къызыфэхъугъэ унагъор кушъэм къыкIэупчIэмэ, джэуап зэгъэкIугъэ ептыжьы пшIоигъу, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Гостэкъо Руслъан. — Сабыир — тихэхъоныгъ. ЩыIэныгъэм тыкъыпкъырыкIызэ тиIофшIэн зэхэтэщэ.\nЛIышэ Ахьмэд Джамбэчые щэпсэу. ИIофшIагъэхэр Москва, Адыгэ Республикэм, фэшъхьафхэм къащигъэлъэгъуагъэх. Гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэр зызэхащагъэр илъэс 90-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ зэхахьэу къэралыгъо филармонием щыкIуагъэм А. ЛIышэм иIэшIагъэхэр щытлъэгъугъэх.\nАдыгэ быракъым жъогъо 12-у къыхэлыдыкIырэр, щэбзищыр дахэу ышIыгъэх. Лъэпкъэу зыщыщыр, игутео лъэхъаным зэрепхыгъэр иIофшIагъэхэм ахэолъагъо.\n— Краснодар краим Адыгеир къыхэкIыжьи республикэ хъугъэу зэрэпсэурэм ехьылIэгъэ IофшIагъэхэм гупшысэу къытхалъхьэрэр макIэп, — къеIуатэ республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» и Хэсашъхьэ хэтэу ЛIышэ Ахьмэд. – Къэралыгъо гъэпсыкIэ тиIэу тызэрэпсэурэр, республикэм ихэхъоныгъэхэр сиIофшIагъэхэм къахэсэгъэщых.\nХьасанэкъо Хьамедэ нахьыпэкIэ тилъэпкъэгъухэм ашIыщтыгъэхэ Iашэхэр, тхыпхъэхэр исэнэхьаткIэ къегъэлъагъох.\n— Къэбэхьаблэ музей къыщызэIусхыгъ, — къытиIуагъ Хьасанэкъо Хьамедэ. — Тэ, адыгэхэм, титарихъ баеу зэрэщытыр цIыфхэм нахьышIоу язгъашIэ сшIоигъу. Тятэжъхэм къакIугъэ гъогум ныбжьыкIэхэр щысэгъэгъуазэх. СыкIэлэегъаджэу искусствэм сызэрэпылъыр сэрыкIэ гухахъоу щыт. Адыгэхэм зэраIоу, «Бэ зыгъэшIагъэ нахьи бэ зылъэгъугъ». Лъэпкъым итарихъ ныбжьыкIэхэм къафэсIуатэ зыхъукIэ, мамыр щыIакIэр нахьышIу зэрэхъущтым сицыхьэ телъ.\nЛъэпкъ шIэжьым ехьылIэгъэхэ тхыпхъэхэр Гумэ Ларисэ, Анжела Исаевам, Пэнэшъу Сафыет, нэмыкIхэм ашIых. ЯIофшIагъэхэр дахэм идэхэжьхэшъ, узыIэпащэ. Дышъэидагъэхэр, пшъашъэхэм нахь ашIогъэшIэгъон IэшIагъэхэр бэ мэхъух.\n— Сигупшысэ щыIэныгъэм зэрепхыгъэм гушIуагъо хэсэгъуатэ, — къеIуатэ Анжела Исаевам. – Сэ Агъыржьэнэкъомэ сыряпхъу. Тинэнэжъхэм, тянэ-тятэхэм тызыфагъэсагъэр щыIэныгъэм щытэгъэфедэ.\nХьакъунэ Эльзэ зэрилъытэрэмкIэ, къэгъэлъэгъонхэм зэрахэлажьэрэм шIуагъэ къыфехьы.\n— Искусствэм иIофышIэхэм сакIырэплъы, шIыкIэшIухэр къызэрагъотыхэрэм сегъэгушхо, — къытиIуагъ Хьакъунэ Эльзэ.\nБоджэкъо Бэлэрэ Цурмыт Рузанэрэ тхыпхъэхэмкIэ рагъажьи, цIэрыIо хъугъэх. Адыгэ цыехэр, саехэр адых.\n— Саем псэ пытэу къызыщызгъэхъузэ сыдэгущыIэу, сигухэлъхэр шъабэу къыфэсIуатэхэу къыхэкIы, — къытиIуагъ Цурмыт Рузанэ.\nУнагъо ихьащт пшъашъэм саер фэбдыныр сыда зымыуасэр?! Лъэпкъ шъуашэр щыIэныгъэм къызэрэщыотэжьырэр IэпэIасэхэм ягутео къыщыхэбгъэщы пшIоигъоу упчIэхэм уалъэхъу…\nА. ПIатIыкъом шыкIэпщынэр, пхъэкIычыр, къамылыр, шым тыралъхьэрэ уанэр, нэмыкIхэри къегъэлъагъох. Адыгэ шыур сыдигъуи зэтегъэпсыхьагъ, лIыгъэ зэрихьаным фэхьазыр. Ащ дакIоу, шыум гукIэгъу хэлъ, лъэпкъ шэн-хабзэхэр зэрехьэх. Урамым рыкIорэ бзылъфыгъэм ыпэ зэпичыщтэп.\nШыум илIыгъэ уегупшысэзэ, къамылапщэм, шыкIэпщынэр «къэзыгъэгущыIэрэм» уядэIу. Нэгэрэкъо Казбек Адыгеим, Урысыем, IэкIыб къэралыгъохэм ащыкIуагъэхэ фестивальхэм щытхъуцIэхэр къащыдихыгъэх. ШыкIэпщынэр къызештэм, Нэгъой Заур ижъырэ адыгэ орэдыр къыхидзагъ. Нартхэм якъэбар къизыIотыкIырэ IорыIуатэм техыгъэ орэдым гур зыфещэ.\n— ЖъыуакIохэм сядэIузэ орэдыр кIезгъэщы зыхъукIэ, гущыIэхэм ямэхьанэ цIыфхэм нахьышIоу алъызгъэIэсэу сэлъытэ, — къытиIуагъ Нэгэрэкъо Казбек.\n— Къэгъэлъэгъонхэм сигуапэу сяплъы, орэдыIомэ сядэIу, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ ЕхъулIэ Мэдинэ. — Адыгэхэм ятарихъ зэрэбаир лъэпкъхэм нахьышIоу ашIэнымкIэ мыщ фэдэ къэгъэлъэгъонхэр тищыкIагъэх. ЗэхэщакIохэм тафэраз.\nПредыдущая Непэ «Ошъутенэм» ипчыхьэзэхахь\nСледущая Уджым имэфэкI


Лъэпкъ къэгъэзэжьыныр, щыIэныгъэр — Адыгэ макъ\nЛъэпкъ къэгъэзэжьыныр, щыIэныгъэр\nРедактор 11.01.2022 18.01.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКъэралыгъо гъэпсыкIэр лъэкIуатэ\nIэкIыб къэралхэм ащыпсэухэрэ тилъэпкъэгъухэу ежьхэм яшIоигъоныгъэкIэ Адыгэ Республикэм къэзыгъэзэжьыгъэхэм IэпыIэгъу ятыгъэным фэгъэхьыгъэ зфэхьысыжь-зэIукIэгъум зэгъэпшэнхэр щашIыгъэх.\nАдыгэ Республикэм и Правительствэ и Унэ щыкIогъэ зэхахьэр республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр зэрищагъ.\nМежведомственнэ комиссием итхьаматэ игуадзэу, Урысыем ицIыфхэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ Адыгэ Республикэм и МВД и ГъэIорышIапIэ иотдел ипащэу Тхьаркъохъо Фатимэ, Комитетым итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр зэхахьэм докладхэр къыщашIыгъэх.\nЕжьхэм яшIоигъоныгъэкIэ IэкIыб къэралхэм къарыкIыжьырэ тилъэпкъэгъухэу Урысыем къэкIожьыхэрэм IэпыIэгъу афэхъугъэным фэгъэхьыгъэ Къэралыгъо программэр 2019-рэ илъэсым, гъэтхэпэ мазэм и 12-м Адыгэ Республикэм щаштагъ. Ащ къызэрэщыдилъытэу, сэнэхьат хэхыгъэхэм афэгъэсэгъэ тилъэпкъэгъухэу Адыгеим къэкIожьыхэрэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэгъэнхэ фае. Республикэм социальнэ-экономическэ IофыгъохэмкIэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фэшI тищыкIэгъэ кадрэхэм якъыхэхын, ягъэсэн мэхьэнэ ин иIэу зэрэщытым Тхьаркъохъо Фатимэрэ Шъхьэлэхъо Аскэррэ къытегущыIагъэх.\nКъэралыгъо программэр гъэцэкIэгъэным хэлажьэх Адыгеим псауныгъэм икъэухъумэнкIэ и Министерствэ, республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ, Правительствэм инэмыкI къулыкъушIэхэр.\n2021-рэ илъэсым IофшIагъэу яIэр зэхахьэм щызэфахьысыжьыгъ. ЗэIукIэгъу 26-рэ республикэм щызэхащагъ, 2019-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Къэралыгъо программэр щыIэныгъэм зэрэщылъыкIуатэрэр хагъэунэфыкIыгъ.\nАдыгеим нахь ищыкIэгъэ кадрэхэу къыхагъэщыгъэх медицинэм иIофышIэхэр, гъэсэныгъэм пылъхэр, лъэныкъо зэфэшъхьафхэм афэгъэсэгъэхэ инженерхэр, менеджерхэр.\nПрограммэм хэлажьэхэ ашIоигъоу лъэIу тхылъи 127-рэ Комитетым къыфатхыгъ. Къэзыгъэзэжьы зышIоигъохэм тхылъ 75-мэ уплъэкIуным пылъ купыр ахэплъагъ. Унагъохэм нэбгыри 154-рэ ащэпсэу.\nЛъэIу тхылъ 52-рэ зэкIагъэкIожьыгъ Къэралыгъо программэм зэрэдимыштэхэрэм къыхэкIэу.\nКъэзыгъэзэжьы зышIоигъо тилъэпкъэгъухэм гъэсэныгъэу яIэм уегъэразэ. Апшъэрэ гъэсэныгъэр нэбгырэ 54-мэ зэрагъэгъотыгъ.\nКъыхахыгъэ къалэр, районыр\nТилъэпкъэгъухэу къэзыгъэзэжьы зышIоигъо нэбгырэ 31-мэ Мыекъуапэ щыпсэунхэу къыхахыгъ. Кощхьэблэ районыр – 1, Адыгэкъалэ – 1, Тэхъутэмыкъое районыр – 11.\nКазахстан, Иорданием, Туркмением, Сирием, Узбекистан, Киргизием, Армением, Украинэм, Таджикистан къарыкIыжьынхэу тилъэпкъэгъухэм макъэ къагъэIугъ.\nТилъэпкъэгъухэу къэзыгъэзэжьыгъэхэм яфэIо-фашIэхэр афагъэцакIэх. Адыгэ Республикэм къэкIожьы зышIоигъохэм ягушъхьэ кIуачIэ къэIэтыгъэнымкIэ хэбзэ къулыкъушIэхэм егъэжьэпIэшъухэр ашIыгъэх.\nОбщественнэ Совет республикэм щызэхащагъ. Къэралыгъо программэр гъэцэкIэгъэным Советыр пылъ. ЛъэIу яIэу нэбгырэ 64-рэ Советым 2021-рэ илъэсым къыфэтхагъэх, телефонкIэ къыфытеуагъэх. ЦIыфхэр Iофхэм язытет ащыгъэгъозэгъэнхэмкIэ, ящыкIэгъэ джэуапхэр агъотынхэмкIэ Советым ишIуагъэ аригъэкIыгъ.\nКомитетым исайт инэкIубгъоу «Тихэгъэгогъухэр» зыфиIоу къыщызэIуихыгъэм, нэмыкIхэм Адыгеим къэзыгъэзэжьы зышIоигъохэм ящыкIэгъэ джэуапхэр ащагъотыгъ.\nКъэралыгъо программэм 2026-рэ илъэсым нэс Iоф ышIэщт. УпчIэ зиIэхэм япчъагъэ зэрэхэхъуагъэр зэхэщакIохэм къыдалъытэзэ, яIофшIэн уахътэм диштэу лъагъэкIуатэ.\nАдыгэ Республикэм IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч, Адыгеим финансхэмкIэ иминистрэу, IэкIыб хэгъэгухэм къарыкIыжьыгъэхэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ комиссием хэтэу Виктор Орловым, Республикэм и Къэралыгъо казеннэ къулыкъушIапIэу «Къэзыгъэзэжьыгъэхэр хэкум егъэсэгъэнхэмкIэ и Гупчэ» ипащэу ГъукIэлI Асхьад, нэмыкIхэу зэхахьэм хэлэжьагъэхэм гущыIэгъу тафэхъугъ.\n— Ежьхэм яшIогъоныгъэкIэ Адыгеим къэзыгъэзэжьырэ тилъэпкъэгъухэм Iоф ашIэ, яшIэныгъэ еджапIэхэм ащыхагъахъо, — къытиIуагъ ГъукIэлI Асхьад. — Мэфэхьаблэ унэгъо 60-м нахьыбэ щэпсэу. ИлъэсыкIэм ехъулIэу ны-тыхэм, кIэлэцIыкIухэм таIукIагъ, мэфэкI шIухьафтынхэр афэтшIыгъэх. Хэкужъым къэкIожьыгъэхэ тилъэпкъэгъухэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм, зэкIэ IэпыIэгъу къафэхъухэрэм афэразэх, «тхьашъуегъэпсэу» араIожьы.\nМэфэхьаблэ псауныгъэр зыщауплъэкIурэ ыкIи зыщагъэпытэрэ IэзапIэ, футбол зыщешIэхэрэ спорт псэуалъэ дэтых. Адыгэ Республикэм и Президентэу щытыгъэ Шъэумэн Хьазрэт ишIушIэ мылъкукIэ кIэлэцIыкIухэм апае джэгупIэ къуаджэм щашIыгъ, ар ны-тыхэм языгъэпсэфыпIэу, сабый зэIукIапIэу бэмэ алъытэ.\nАдыгэ Республикэм социальнэ-экономическэ хэхъоныгъэ ышIыным яIахь халъхьанэу лъэпкъым итарихъ чIыгу къэзыгъэзэжьыхэрэм япчъагъэ зыкъеIэты. ШIушIагъэу яIэр тинэрылъэгъу, тегъэгушхо. ИлъэсыкIэу къихьагъэм гушIуагъо къафихьынэу, ямурадхэр къадэхъунхэу Тхьэм тафелъэIу.\nПредыдущая ПсэолъакIэхэр ашIыгъэх\nСледущая Гу-лъынтфэ узхэр зиIэхэмкIэ щынагъо


В честь 28 – летия образования Республики АдыгеяРеспубликэм хэхъоныгъэ езыгъэшIырэ IофышIэх\n4 октября 2019 года 14:30\nАдыгэ Республикэр зызэхащагъэр илъэс 28-рэ зэрэхъурэм ипэгъокIэу Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэ тын лъапIэхэмрэ щытхъуцIэхэмрэ зыфагъэшъошагъэхэм ар къэзыушыхьатырэ бгъэхалъхьэхэмрэ тхылъхэмрэ тыгъуасэ аритыжьыгъэх.\nВ торжественной обстановке состоялась церемония вручения государственных наград Республики Адыгея лучшим работникам различных сфер, которая прошла с участием Председателя Государственного Совета – Хасэ РА Владимира Нарожного, его заместителей Мухамеда Ашева, Аскера Савва и депутатов парламента.\nМыщ фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэу АР-м и Къэралыгъо филармоние щыкIуагъэм хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет—Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, ащ игуадзэхэу 1ащэ Мыхьамэдрэ Шъао Аскэрорэ, федеральнэ ыкIи республикэ къулыкъухэм япащэхэр, министрэхэр, депутатхэр, нэмыкIхэри.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Iофтхьабзэм пэублэ псалъэ къыщишIызэ, къэзэрэугъоигъэхэм мэфэкIымкIэ къафэгушIуагъ. Шъолъырым иэкономикэ, гъэсэныгъэм ыкIи шIэныгъэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, культурэм ыкIи спортым, общественнэ организациехэм яIофшIэн хэхъоныгъэхэр ашIынхэм зиIахьышIу хэзылъхьагъэхэм яIофшIагъэ осэшIу фишIыгъ, мыщ фэдэ цIыфхэр республикэм зэриIэхэм урыгушхонэу зэрэщытыр къыхигъэщыгъ.\nЗыфэгушIуагъэхэм ащыщых Урысые Федерацием икъэралыгъо тын лъапIэу — орденэу «За заслуги перед Отечеством» зыфиIорэм имедапэу я II-рэ шъуашэ зиIэр зэратыгъэхэр. Ветеран движением хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ, зэо зэпэуцужьхэм ахэлэжьагъэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ Мырзэ Джанбэчрэ ДышъэкI Адамрэ IофшIэнэу агъэцакIэрэм къэралыгъом ипащэхэм осэшхо къыфашIыгъ. Ахэм мы тын лъапIэр къалэжьыгъ. Мыхэм Афганистан къулыкъур щахьыгъ, хэгъэгум къафигъэуцугъэ пшъэрылъыр зэрифэшъуашэу агъэцэкIагъ. Джы мары илъэс 20 хъугъэу зэо зэпэуцужьым хэкIодагъэхэм яшIэжь къэухъумэгъэным, ахэм яунагъохэм, ветеранхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным, къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм яхэгъэгу шIу алъэгъоу пIугъэнхэм епхыгъэ IофшIэнышхо агъэцакIэ.\n— Лъэныкъо зэфэшъхьафхэм Iоф ащышъошIэ, ау шъуисэнэхьат шъузэрэфэшъыпкъэм, пшъэрылъэу зыфэжъугъэуцужьхэрэр зэшIохыгъэнхэм шъузэрэпылъым пстэуми шъузэрепхы. Щытхъу хэлъэу IофшIэныр зэрэбгъэцэкIэн плъэкIыщтымкIэ шъуащыщ пэпчъ щысэ къегъэлъагъо, опытышхоу шъуIэкIэлъымкIэ къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм шъуадэгуащэ, ащкIэ инэу тышъуфэраз, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгабзэмрэ литературэмрэ ямэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным ыкIи къэухъумэгъэнхэм, театральнэ искусствэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм зиIахьышIу хэлъ Биданэкъо (Уджыхъу) Марет Адыгеим и Къэралыгъо шIухьафтын фагъэшъошагъ.\nЛитературнэ творчествэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ Надежда Байновам IофшIэнышхо егъэцакIэ. Ащ ыгъэхьазырыгъэ тхылъэу «Къоджэ тарихъхэр» зыфиIорэм непэрэ щыIакIэр шъыпкъагъэ хэлъэу къегъэлъагъо. Литературэм ылъэныкъокIэ Н. Байновам Адыгеим и Къэралыгъо шIухьафтын ратыгъ. ШIэныгъэмкIэ шIухьафтыныр зытефэу алъытагъэр Адыгэ къэралыгъо университетым икафедрэ ипащэу, профессорэу, физикэ-хьисап шIэныгъэхэмкIэ докторэу Шыумэфэ Мыхьамэт.\nЛIэшIэгъу ныкъо фэдизрэ Ожъубанэкъо Зинаидэ тренер IофшIэным фэлэжьагъ. А илъэсхэм Урысыем спортымкIэ мастери 9, спортымкIэ мастер хъунымкIэ кандидат 29-рэ, спорт ориентированиемкIэ къэралыгъо зэнэкъокъухэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдэзыхыгъэхэр ыгъэсагъэх.\nРеспубликэм ипащэ зыфэгушIуагъэхэм ыкIи тын лъапIэхэр зэритыжьыгъэхэм къахэфагъэх сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэегъаджэхэри. Ахэм ащыщых Хьалил Светланэ, Екатерина Кисель, Ирина Андреевар, нэмыкIхэри. Гъэсэныгъэм исистемэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм мыхэм яIахьышхо хэлъ.\nДжащ фэдэу IофшIэн сэнэхьатым зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэхэм, шъыпкъагъэ ыкIи щытхъу хэлъэу зипшъэрылъхэр зыгъэцакIэхэрэм Адыгеим и ЛIышъхьэ афэгушIуагъ. Ахэм ащыщых чырбыщзэтелъхьэу Игорь Вдовиныр, асфальтобетонщикэу Къуижъ Аслъан, автогрейдерым имашинистэу Николай Кардашовыр.\nТын лъапIэу къышъуфагъэшъошагъэхэмкIэ зэкIэми сышъуфэгушIо, псауныгъэ пытэ шъуиIэу, шъуисэнэхьаткIэ гъэхъагъэхэр шъушIыхэзэ ыпэкIэ шъулъыкIотэнэу шъуфэсэIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nУрысыем имызакъоу, IэкIыб къэралхэми дэгъоу ащызэлъашIэрэ, лъэпкъыр зэрыгушхорэ тинароднэ тхакIоу МэщбэшIэ Исхьакъи зэхахьэм щыфэгушIуагъэх. Къэралыгъом щыпсэурэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэм язэгурыIоныгъэ гъэпытэгъэным, хэгъэгум хэхъоныгъэхэр ышIыным зиIахьышхо хэлъ МэщбэшIэ Исхьакъ Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм итын анахь лъапIэу орденэу «За заслуги перед Кабардино-Балкарской Республикой» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ. Ащ фэгъэхьыгъэ унашъом кIэтхэжьыгъ республикэм и ЛIышъхьэу КIокIо Казбек.\nМэфэкI шIыкIэм тетэу кIогъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэхэу, тын лъапIэхэмкIэ къыхагъэщыгъэхэм ащыщхэр зэхахьэм къыщыгущыIагъэх. ЯIофшIагъэ осэшIу фэзышIыгъэ АР-м и ЛIышъхьэ рэзэныгъэ гущыIэхэр пагъохыгъэх, тапэкIи амалэу, кIуачIэу яIэр рахьылIэзэ Адыгеим зэрэфэлэжьэщтхэр къаIуагъ.\nРеспубликэм ипащэ бгъэхалъхьэхэмрэ тхылъхэмрэ заретыжьхэ нэуж къэзэрэугъоигъэхэм джыри зэ республикэм и МафэкIэ къафэгушIуагъ, тапэкIи бэкIэ зэращыгугъыхэрэр ариIуагъ.


IофшIэныр агъэлъэшынэу къафигъэпытагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 22.05.2020 22.05.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тыгъуасэ зэхищэгъэ зэхэсыгъор зэпахырэ узэу коронавирусыр Красногвардейскэ районым къыщызэтегъэуцогъэным фэгъэхьыгъагъ.\nВидеоконференцие шIыкIэм тетэу кIогъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх шъолъыр Оперативнэ штабым хэтхэр, АР-м и Апшъэрэ хьыкум итхьаматэу Шумэн Байзэт, республикэм ипрокурорэу Игорь Шевченкэр, Адыгеим хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэу Владимир Алай, федеральнэ хэбзэIахь къулыкъум республикэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу ДышъэкI Адам. Джащ фэдэу зэдэгущыIэгъум къыхэлэжьагъ Красногвардейскэ районым иадминистрацие ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Гъубжьэкъо Темур, район хьыкумым ыкIи хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм ялIыкIохэр, нэмыкIхэри. УплъэкIунэу зэхащагъэхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, зэпахырэ узыр бэхэм зэрапыхьагъэм ушъхьагъу шъхьаIэу фэхъугъэр хьэдагъэм цIыфыбэ къызэрэщызэрэугъоигъэр ары. Джащ фэдэу унэм уисын зэрэфаемкIэ шапхъэу агъэнэфагъэхэр цIыфхэм аукъохэу къыхэкIы, псэупIэхэм ащыщхэм бэу ащызэхахьэх.\nПандемиер къызежьагъэм щегъэжьагъэу муниципалитетым щыпсэурэ нэбгыри 183-мэ мы узыр къапыхьагъэу агъэунэфыгъ, нэбгырэ 11 хъужьыгъэ, зы нэбгырэм идунай ыхъожьыгъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу сымэджи 171-мэ яIазэх, ахэм ащыщэу 104-мэ — амбулаторнэ шIыкIэм тетэу, нэбгырэ 67-р Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъэ госпитальхэм ачIэлъых.\nМинистрэу Мэрэтыкъо Рустем къызэриIуагъэмкIэ, Красногвардейскэ районым медицинэ бригадихмэ Iоф щашIэ, амбулаторнэ сымаджэхэр мафэ къэс ауплъэкIух, компьютернэ томографиер арагъэкIу. Япсауныгъэ изытет къызызэщыкъокIэ сымэджэщым ащэнхэм фэхьазырых. Адыгеим щыпсэухэу узыр зиIэ нэбгыри 167-рэ госпиталитIумэ ачIэлъых, нэбгыри 8 реанимацием илъых. Красногвардейскэ районым щыщ зы сымаджэм мы мафэхэм идунай ыхъожьыгъ.\nЗэпахырэ узым зимыушъомбгъунымкIэ Iофэу ашIэрэм къытегущыIагъ Адыгеим и Премьер-министрэу Александр Наролиныр. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, районым иIофхэм язытет зыпкъ игъэуцожьыгъэным дэлажьэх.\nМинистрэу Владимир Алай къызэриIуагъэмкIэ, районым ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм пости 9-мэ Iоф ащашIэ, узым зыкъызщиштэгъэ псэупIэхэм уадэхьанымкIэ ыкIи уакъыдэкIынымкIэ пэрыохъухэр щыIэх. Мэфэ заулэм режимыр зыукъогъэ нэбгырэ 66-рэ къыхагъэщыгъэх. Джащ фэдэу хьэдагъэм къекIолIэгъагъэхэр зэкIэ агъэунэфыгъэх. Ахэм административнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыщт.\nРоспотребнадзорым АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Сергей Завгороднем изэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, унэм уисын зэрэфаер зэрыт тхьэпэ 397-рэ цIыфхэм аратыгъ, ахэм ащыщэу 155-р амбулаторнэ сымаджэх, нэбгырэ 242-р узыр къызпыхьагъэхэм яолIагъэх. Шапхъэхэр зыукъуагъэхэм алъэныкъокIэ протокол 17 зэхагъэуцуагъ, 10-р хьыкумым IэкIагъэхьагъ.\n— Зэпахырэ узым тапэкIэ зимыушъомбгъуным ыкIи мы лъэныкъомкIэ районыр зыпкъ игъэуцожьыгъэным шъукIуачIэ ешъухьылI. НэмыкI муниципалитетхэм опытэу аIэкIэлъыр къызфэжъугъэфед. Шапхъэхэр зыукъохэрэр игъом къыхэжъугъэщых ыкIи дэжъугъэзыжьых. Зэфэхьысыжь гъэнэфагъэхэр тищыкIагъэх, арышъ пстэуми яIо зэхэлъэу Iоф зэдашIэн фае. ЦIыфхэм, бизнес цIыкIум ыкIи гурытым IэпыIэгъу афэхъугъэнымыкIэ амалэу щыIэхэр къызфэжъугъэфедэх. Ащ пае республикэ хэбзэ ведомствэхэм, хэбзэIахь къулыкъум зэпхыныгъэ адышъуиIэн фае. IофшIапIэ зимыIэхэм япчъагъэ зыкъымыIэтыным амалэу щыIэр ешъухьылI. Федеральнэ программэхэм ягъэцэкIэн шъухэлажь. Непэ культурэм иучреждениитIу, кIэлэцIыкIу IыгъыпIищ кIэу тэшIых. Гъогухэм ягъэцэкIэжьын телъытэгъэ программэхэм язэшIохын лъыжъугъэкIотэн фае, — къариIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ дезинфекцием епхыгъэ IофшIэныр районым щылъыгъэкIотэгъэным, цIыфхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным волонтерхэр къыхэгъэлэжьэгъэнхэм мэхьанэшхо яIэу къыгъэнэфагъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу ведомствэхэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\nЗянэ-зятэхэр зимыIэжьхэр ыкIи зыныбжь хэкIотагъэхэр зыщаIыгъхэ интернат учреждениехэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм ылъэныкъокIи республикэм ипащэ пшъэрылъхэр афишIыгъэх. Ащ нэмыкIэу гъомылапхъэхэр зэрылъ Iалъмэкъхэр Красногвардейскэ районым IэкIагъэхьагъ.\nПшъэрылъэу къыфашIыгъэхэр гъэцэкIэгъэнхэмкIэ анахьэу ынаIэ зытыригъэтыщт лъэныкъохэм Гъубжьэкъо Темур къатегущыIагъ. Унашъоу ашIыгъэмкIэ, тучанхэм Iоф зэрашIэрэ уахътэр нахь макIэ ашIыгъ, районым ипсэупIэхэм санитарнэ шапхъэхэр зэращагъэцакIэхэрэм лъыплъэщтых.\nПредыдущая Пащэр зэблахъугъ\nСледущая Yönetici değiştirildi


Фаусыгъагъэр «Майкопское эхо» — Адыгэ макъ\nФаусыгъагъэр «Майкопское эхо»\nИлъэси 110-кIэ узэкIэIэбэжьмэ гъэзетэу «Майкопское эхо» зыфиIорэм иапэрэ номер Мыекъуапэ къыщыдагъэкIыгъагъ. Ар литературнэ-общественнэ ыкIи сатыу-промышленнэ гъэзетэу алъытэгъагъ, ау къыхаутырэ тхыгъэхэр а гъунапкъэхэм арыкIыщтыгъэх.\nЗэман зэблэкIыгъуагъ. Я 20-рэ лIэшIэгъум иапэрэ илъэсхэр зэкIэлъыкIощтыгъэх. Пачъыхьэм итетыгъо Урысыем щигъэпытагъэу ичIыгухэм заригъэушъомбгъущтыгъ. Апэрэ революционерхэр щыIэкIакIэ агъэпсынэу шъэфэу зэрэугъоищтыгъэх, пачъыхьагъур зэрэтырадзыщтым тегущыIэщтыгъэх.\nМыекъуапэ щыпсэухэрэм Урысыем щыхъурэ хъугъэ-шIагъэхэм якъэбархэр шIэхэу къанэсыщтыгъэп. Февральскэ революциер къызыдахыми, игъом ашIагъэп. ЯтIонэрэ Николай зэрэмыпачъыхьажьыр, Временнэ правительствэ зэрэзэхащагъэр, нэмыкI къэбархэри заохэм ахэлэжьагъэхэу къэзгъэзэжьыхэрэм къаIуатэщтыгъэх. Революциер къызыдахыгъэр цIыфхэм зашIагъэр мэфэ 11 тешIагъэу ары. Хъугъэ-шIэгъэ иным икъэбар гъэзетхэм къатхыгъ.\nГъэзетэу «Мыекъопэ джэрпэджэжьыр» къыдэзгъэкIыщтыгъэр журналистэу Д. И. Рогачевыр ары. Пшызэ краим къыщыдэкIырэ гъэзетхэм ащ итхыгъэхэр бэрэ къарыхьэщтыгъэх. ТхэкIо IэпэIасэу, нэфаIоу, шъыпкъагъэ зыхэлъ цIыфэу щытыгъ. Гъэзетым иредактор зэхъум къэлэ Думэм хадзыгъагъ.\nРедакциер урамэу Пушкиным ыцIэ зыхьырэм тетыгъ. Гъэзетым узэрэкIэтхэщтым ыкIи къызэрэпфахьыщтым соми 5 лъыптынэу щытыгъ. Ащ иапэрэ номер 1911-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 30-м къыдэкIыгъагъ.\nПачъыхьагъур зыщылъэш къэралыгъошхом революциер къызэрэщыдахыщтыр цIыфхэм амышIэщтыгъэми, ащ ифэмэ-бжьымэ къанэсыгъ. Ащ емылъытыгъэу гъэзетэу «Майкопское эхо» къалэм щыхъурэ-щышIэхэрэр, ащ дэсхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыфэдэр, общественнэ организациябэу щызэхэщагъэхэм Iоф зыдашIэрэ Iофыгъохэр къытхыщтыгъэх.\nГъэзетыр политикэм зэрэпэчыжьагъэр апэрэ номерэу къытыридзэгъагъэм иапэрэ нэкIубгъо къихьэгъэгъэ тхыгъэм къеушыхьаты. Ар зыфэгъэхьыгъагъэр къыкIэлъыкIорэ 1912-рэ илъэсым джыри зы гъэзет, «Майкопская газета» ыцIэу къыдэкIэу зэрэригъэжьэщтыр ары.\nМыекъуапэ дэс цIыфхэм ящыIакIэ тыдэкIи щыпсэухэрэм афэдагъ. Байхэри, тхьамыкIэхэри ахэтыгъэх. Мылъку зиIэхэу къэкIожьыгъэхэм я 19-рэ лIэшIэгъум ыкIэм къалэм къыдашIыхьэгъэ унэхэм джыри къэлэ гупчэр къагъэдахэ: хьакIэщхэр, тучанхэр, аптекэр, театрэр, нэмыкIхэри.\nЛъэкI зиIэхэм яунагъохэр къызэрагъэгъунэщтыгъэхэм фэшъхьафэу, зыщыпсэунхи зыщышхэнхи зимыIэ тхьамыкIэхэм апае унэ шъхьаф къызэрэзэIуахыгъэм, къалэм ипащэ цIыфхэм яфэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэн икъоу зэрэпылъым афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр гъэзетым къыхиутыщтыгъэх. Телефон станцие, мэшIоку гъогу, псырыкIуапIэхэр зэрашIыгъэхэр къыIуатэщтыгъэх.\nГъэзет нэкIубгъохэм къарагъахьэщтыгъэхэм ащыщых пачъыхьэу Николай Временнэ правительствэм ышIырэ унашъохэр Кавказым щыпсэухэрэм агъэцэкIэнхэу къызэряджагъэр. Джащ фэдэу Москва щызэхэщэгъэ общественнэ организациехэм я Комитет пачъыхьэмрэ ишъхьэгъусэрэ лъэтемытэу агъэтIысынхэ фаеу зэрыт унашъор Временнэ правительствэм зэрэфигъэхьыгъагъэр гъэзетым къыхиутыгъ. Пачъыхьэм къыхэкIыгъэхэмрэ къыпэблагъэхэмрэ ащыщ гори къэралыгъо е дзэ къулыкъухэм пащэ афамышIынхэу кIэлъэIущтыгъэх.\nГъэзетым къыхиутыхэрэр цIыфхэм ящыIакIэ зыфэдэм, ягумэкIыгъохэм къатегущыIэщтыгъэх. Зыхэр псэупIэ лъыхъущтыгъэх, адрэхэм пхъэупса-фэ гъэстыныпхъэ ашIынэу зэрэфаехэр къыратхэщтыгъ. Тедзэгъу пэпчъ мэкъэгъэIу зэфэшъхьафхэр итыгъэх. ГущыIэм пае, илъэси 3 нахь зымыныбжь пшъэшъэжъыер гъощагъэу зэрамыгъотыжьырэр, зылъэгъухэрэм къыздащэжьыщт чIыпIэр гъэзетым къырагъэхьэгъагъ.\nГъэзетэу «Майкопское эхо» зыфиIорэр Совет хабзэр къызыдахыгъэм охътабэ темышIагъэу зэфашIыжьыгъагъ. Ау цIыфхэр къэбархэм ащыкIэщтыгъэхэп. Революциер къэмысызэ нэмыкI гъэзетхэри къытырадзэщтыгъэх. ГъэшIэгъоныр гущыIэу «Мыекъуапэр» нахьыбэу ахэм ацIэхэм къахэщыщтыгъ. Илъэс зэфэшъхьафхэм «Мыекъопэ листокыр», «Мыекъопэ щыIакIэр», «Мыекъопэ къэбархэр», «Мыекъопэ нэплъэгъур», «Мыекъопэ гъэзетыр», «Подъемыр», нэмыкIхэри къалэм итхылътедзапIэу «Кавказым» къыщыдагъэкIыщтыгъэх.\nТызхэт лъэхъаными къалэм къыщыдагъэкIырэ гъэзетым ыцIэр «Мыекъопэ къэбархэр». Ащ изакъоу къэлэдэсхэм ящыIэкIэ-псэукIэ, зыгъэгушIохэри зыгъэгумэкIыхэри игъэкIотыгъэу къеIуатэх. Адыгэ Республикэм игъэзетхэу «Адыгэ макъэмрэ» «Советскэ Адыгеимрэ» Мыекъуапэ къыщыхаутых.\nЦIыф лъэпкъыр щэIэфэ гъэзетхэри къыдэкIыщтых, яюбилейхэр къызысыхэкIэ блэкIыгъэр зыфэдагъэр анэгу къыкIагъэуцожьыщт.\nСурэтхэм арытхэр: апэрэ мэщытэу Мыекъуапэ щашIыгъагъэр. БэдзэршIыпIэ гупчэр.\nПредыдущая Электричкэхэр къэлъэпIагъэх\nСледущая Миллион къылэжьыгъ


Адыгэ Хэку Таймс: "Шарли Эбдо" журналыкIэ къыдигъэкIыгъ\n"Шарли Эбдо" журналыкIэ къыдигъэкIыгъ\nПариж дэт сатирикэ журнал "Шарли Эбдо" щылэ мазэм и 7-м тебэнэгъэ щыIагъэр агъэпсгъэу къаIуагъ Йемен щыIэ «Аль-Каида» купым. Видео тетхагъэм куп пащэхэм ащыщ Наср Аль-Анси къыщеIо- журналым зэртебэнагъэхэр джэуап пегъэмбар МыхьамэдкIэ. Журналым пегъэмбар кIэнэкIэлъэ сурэтхэр къызэрэтридзэрэмкIэ пчъагъэрэ макъэ рагъэIугъэу щытыгъ.\nЩылэ мазэм и 7-м, Париж дэт сатирикэ журнал "Шарли Эбдо" тебэнагъэх ыкIи нэбгырэ I2 аукIыгъэм щыщ нэбгыри 8-р журналистых. ЗэхэгъэкIакIохэм якъэтыныгъэкIэ тебэнэныгъэ зышIыгъэр нэбгырищ хъущтыгъэх ыкIи ахэр зэкIэ аукIыгъэх. Къэхъу-къашIэм тхьамафэ текIыгъэ уж, бэрэскэжъыем журнал "Шарли Эбдо" ащ фэдэуи къыдигъэкIыгъ журнал ,пегъэмбар Мыхьамэд фэгъэхьыгъэ кIэнэкIэлъэ сурэт журнал кIышъом тетэу.\nЗипчъагъэкIэ мин 60-хъоу къыдэкIыщтыгъэ журналыр, джы миллиони 3 хъоу къыдэкIыгъэ журналыр щылэ мазэм и I4 –м щапIэхэм къатехьагъ. Журнал "Шарли Эбдо" пегъэмбар Мыхьамэд фэгъэхьыгъэ кIэнэкIэлъэ сурэтыкIэ къызэртыридзагъэм къыкIэлъыкIоу мырэзэныгъакIэхэри къатехьагъ радикал купхэм ясайтхэм, ащ фэдэу къегъэнафы «Би-би-си» къэбар гъэIум.