Социальнэ IофшIэнышхо зыгъэцэкIэрэ еджапI — Адыгэ макъ\nРедактор 20.09.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къэралыгъо бюджет учреждениеу «Шы спортымкIэ спорт еджапIэм» тыгъуасэ щыIагъ. Мыщ икъулыкъушIэхэм, зыщызыгъасэхэрэм, волонтерхэм аIукIагъ, гущыIэгъу афэхъугъ. Республикэм ипащэ игъусагъэх Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, республикэм ивице-премьерэу Наталья Широковар, АР-м физическэ культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат.\nЕджэпIэ кIоцIым Адыгеим и ЛIышъхьэ волонтерхэр къыщыпэгъокIыгъэх. Лъэныкъохэм шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъоу зэдыряIагъэм ныбжьыкIэхэм Iофыгъуабэ къыщаIэтыгъ, мы движением республикэм ипащэ мэхьанэу ритырэр, ащ шъолъырым хэхъоныгъэу щишIыхэрэр, нэмыкIхэри.\n— УФ-м и Президентэу Владимир Путиным волонтер движением хэхъоныгъэхэр ышIынхэм ынаIэ тет, а пшъэрылъыр республикэм зэрифэшъуашэу щытэгъэцакIэ. Мыщ угукIэ уфэщагъэу, ар къыппэблагъэу, шIушIэныр уигъогогъоу щытын фае. Мы еджапIэм къекIолIэрэ волонтер ныбжьыкIэхэм ащкIэ щысэшIу къагъэлъагъо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nОбщественнэ движением хэщэгъэ ныбжьыкIэхэу гъэхъэгъэшIу зышIыхэрэр ахъщэ шIухьафтынхэмкIэ къыхагъэщыхэзэ зэрашIыщтыр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ.\nЗэдэгущыIэгъум ыуж Адыгеим и ЛIышъхьэрэ ащ игъусэхэмрэ еджапIэм икъулыкъушIэ унэ къыдыхэлъытэгъэ манежым екIолIагъэх. Шы спортым пыщагъэхэм мыщ зыщагъасэ. Ахэм ащыщэу паралимпийцэу, Урысыем спортымкIэ имастерэу, къэралыгъом щызэхащэрэ зэнэкъокъухэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр пчъагъэрэ къащыдэзыхыгъэ Евгений Чуриковымрэ ащ итренерэу Елена Демченкэмрэ республикэм ипащэ адэгущыIагъ. Непэ ахэр зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэр зэригъэшIагъ, IэпыIэгъу ящыкIагъэмэ кIэупчIагъ. Сэкъатныгъэ зиIэ спортсменым шым тыралъхьэрэ хэушъхьафыкIыгъэ уанэ шIухьафтынэу ритыгъ.\nСпортсменри, ар зыгъэсэрэ бзылъфыгъэри республикэм и ЛIышъхьэ, еджапIэм ипащэхэм къафэрэзагъэх, ящыкIэгъэ IэпыIэгъур зэрагъотырэр къыхагъэщыгъ. Непэ анахьэу анаIэ зытет лъэныкъохэм, пшъэрылъхэм къатегущыIагъэх спорт еджапIэм ипащэу Александр Андреевымрэ сэкъатныгъэ зиIэхэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ Адыгэ республикэ физкультурнэ-спорт еджапIэм идиректорэу Татьяна Буграновамрэ.\nШы спортым пыщагъэхэм мыщ зызэращагъасэрэм дакIоу дэеу зэхэзыххэрэ ыкIи тэрэзэу зымылъэгъухэрэ кIэлэцIыкIухэри еджапIэм къэкIох. Тренерэу Алиса Долгаям къызэриIуагъэмкIэ, шыхэм атесхэу къызэрекIокIхэрэм, ахэм яфэбагъэ зэрэзэхашIэрэм ишIуагъэкIэ сэкъатныгъэ зиIэ сабыйхэм япсауныгъэ изытет нахьышIу мэхъу, ащкIэ къэгъэлъэгъон дэгъухэр яIэх. Тренерхэм аготхэу кIэлэцIыкIухэм IэпыIэгъу афэхъух волонтерхэри.\nСпортымкIэ мастерэу Къош Заур «конкур» зыфиIорэ шы спорт лъэпкъым пыщагъэхэр егъасэх, ахэм ащыщыбэхэм гъэхъагъэхэр яIэх. Адыгеим и ЛIышъхьэ спортсменхэм якIолIагъ, ахэм гущыIэгъу афэхъугъ.\nПстэуми ауж КъумпIыл Мурат шыхэр зыщаIыгъхэ псэуалъэм чIэхьагъ. Непэ шы лъэпкъ зэфэшъхьафхэр мыщ щаIыгъых, ахэм ащыщхэм текIоныгъэшхохэр къыдахыгъэх. Социальнэ пшъэрылъышхо зыгъэцэкIэрэ спорт еджапIэм тапэкIи IэпыIэгъу зэрэфэхъущтхэр, спортсменхэм, кIэлэцIыкIухэм ящыкIагъэр арагъэгъотыным анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр АР-м и ЛIышъхьэ къыIуагъ. Къэзэрэугъоигъэхэм ахэтэу нэпэеплъ сурэт зытырахыгъ.\nПредыдущая Адыгэ къуаем имэфэкI\nСледущая Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ иунашъу


Адыгеим икIыгъэу хэлажьэ — Адыгэ макъ\nАдыгеим икIыгъэу хэлажьэ\nРедактор 03.11.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУФ-м и Президентэу Владимир Путиныр кIэщакIо зыфэхъугъэ Автономнэ мыкоммерческэ организациеу «Россия – страна возможностей» зыфиIорэм студентхэм язэнэкъокъоу зэхищагъэм ифиналныкъо Къыблэ федеральнэ шъолъырым щэкIо.\n«Твой Ход» ащ зэреджагъэхэр. Чъэпыогъум и 19-р ары зырагъэжьагъэр, шэкIогъум и 4-м нэс кIощт, Урысыем и Къыблэ шъолъыр исубъект зэфэшъхьаф- хэм къарыкIыгъэу студент 1200-рэ ащ щызэхэхьагъ.\nIофтхьабзэм хэлажьэ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым истудентэу Павел Дорошенкэр. «Создаю новое» зыфиIорэ лъэныкъомкIэ зэнэкъокъум иапэрэ уцугъохэр къызэпичыгъэх ыкIи гъэсэныгъэм фэгъэхьыгъэ IофшIэнэу «Навык, опыт, специализация или хобби: как будут учить в 2035-м году» зыфиIорэр ыгъэхьазырыгъ.\nПавел Дорошенкэр Урысыем иныбжьыкIэхэм я Союз ишъолъыр къутамэу АР-м щыIэм ипащэ игуадз, университетым общественнэ Iофэу щызэрахьэхэрэми чанэу ахэлажьэ. Зэнэкъо- къум ифиналныкъо гухэлъ теубытагъэ иIэу екIолIагъ.\n— Мы Iофтхьабзэм тызэсэгъэ щыIакIэу непэ тызхэтым нэмыкI шъыпкъэу урегъэплъы, — къыIуагъ ащ. – Амалэу, кIуачIэу сиIэр, сэркIэ нахь Iэрыфэгъу хъущт чIыпIэу коллективым щысыубытыщтыр къызгурыIонхэу сыфай. «Командэм» имэхьанэ, ахэр зэрэзэтефыгъэхэр, зэрэзэхэтхэр зэзгъэшIэным лъэшэу сыпылъ. «Твой Ход» зыфиIорэ зэнэкъокъур мы темэр зэхэсфынымкIэ къыздеIэнэу сыщэгугъы. ТекIоныгъэр къыщыдэсхынэуи сыфаешъ, амалэу сиIэр есхьылIэщт.\nЗэнэкъокъум ифиналныкъо очнэ шIыкIэм тетэу федеральнэ шъолъырхэм зэкIэми ащыкIощт. Нэбгырэ мини 10 фэдиз зэкIэмкIи ащ хэлэжьэщт. Ахэм нэбгырэ 200-у къахахыщтмэ сомэ миллион зырыз аратыщт. Ар проект егъэ- жьапIэ ашIын алъэкIыщт, псэукIэ амалхэр нахьышIу шIыгъэнхэм пэIуагъэхьанэуи фитыныгъэ яI.\nПстэумкIи Iофтхьабзэм хэлэжьэнэу нэбгырэ мин 560-мэ тхылъхэр къатыгъагъ.\nСледущая Анахьэу унаIэ зытетын фаер


ЯIофшIагъэхэмкIэ къыхагъэщыгъэх — Адыгэ макъ\nЖурналистхэм яIофшIагъэ джы къятэжьыгъ, Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет ахэр ыгъэшIуагъэх.\nКомитетым итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр зэкIэми къафэгушIуагъ ыкIи журналистхэм IофшIагъэу яIэр зэрэмымакIэр къыхигъэщыгъ.\n— Зэнэкъокъоу зэхатщэхэрэм нахь чанэу шъуакъыхэлажьэ хъугъэ, ау джыри а пчъагъэр нахьыбэмэ нахьышIу.\nДжащ шъукъыщымыуцоу Iофыгъо шъхьаIэу цIыфхэр зыгъэгумэкIыхэрэр, республикэм щыхъурэ-щышIэхэрэр шъуинэплъэгъу ишъумыгъэкIых.\nДжащ фэдэу къэбарлъыгъэIэс амалхэм яIофшIэн нахьышIоу агъэпсынымкIэ къэралыгъор, Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат IэпыIэгъу къызэрафэхъухэрэр ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ комитетым итхьаматэ къыхигъэщыгъэх.\nШъхьэлэхъо Аскэр зигугъу къышIыгъэхэм ащыщ аужырэ зэIукIэгъоу журналистхэм ЛIышъхьэм дыряIагъэм предложениеу къыщахьыгъэр. Ар комитетым имызакъоу, нэмыкI министерствэхэми журналистхэм азыфагу зэнэкъокъу щызэхащэныр ары зыфэгъэхьыгъагъэр. Мыщ епхыгъэ тхылъыр зэкIэ ведомствэхэм зэраIэкIагъэхьагъэр, ау кIэухэу фэхъущтыр уахътэм къызэригъэлъэгъощтыр Шъхьэлэхъо Аскэр къыIуагъ.\nНэужым икIыгъэ илъэсым анахь дэгъоу зыкъэзгъэлъэгъуагъэхэм афэгушIуагъэх. Ахэм ащыщых тиIофшIэгъоу, республикэ гъэзетэу «Адыгэ макъэм» икомпьютернэ отдел иоператорэу Нэгъой Сафыет, Адыгэ республикэ тхылъ тедзапIэм иредакторэу Шъхьэлэхъо Нурет, литературнэ журналэу «Зэкъошныгъэм» иIофышIэхэу Нарт Марзет ыкIи Батышэ Асият, «Советскэ Адыгеим» иобозревателэу Юлия Мельниковар, Шэуджэн районым ителевидениеу «Зарево» зыфиIорэм ипащэу КIубэ Любовь, телерадиокомпаниеу «Адыгеим» извукорежиссерэу Алексей Свеженцевыр, Теуцожь район гъэзетэу «Теучежские вести» зыфиIорэм иредактор шъхьаIэу Хьакъуй Юрэ, нэмыкIхэри. Мыхэм комитетым ищытхъу тхылъхэмрэ ахъщэ шIухьафтынхэмрэ афагъэшъошагъэх.\nТворческэ цIыфымкIэ ащ фэдэ IэпыIэгъум мэхьанэ иI. Гур къыдещае, уитхыгъэхэм зэралъыплъэхэрэр, къызэряжэхэрэр къеушыхьаты, нахь чаныгъэ къызхэбгъэфэным уфещэ. ТиIофшIэгъухэм ягъэхъагъэхэм ахагъахъозэ джыри бэрэ къыхагъэщынхэу тафэлъаIо.\nСурэтыр тезыхыгъэр Iэшъынэ Аслъан.\nПредыдущая Апэрэ сабый къызыфэхъугъэхэм аратыщт\nСледущая 2020-рэ илъэсым зыфагъэнэфэщтхэр


Урысыем дзюдомкIэ изэнэкъокъу Екатеринбург щыкIуагъ. Илъэс 23-м нэс зыныбжьхэр апэрэ чIыпIэхэм афэбэнагъэх. Джыракъые щапIугъэ нарт шъаоу Мерэм Дамир дышъэр къыфагъэшъошагъ.\n— БэнэкIо 400-м нахьыбэ алырэгъум щызэнэкъокъугъ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу, Адыгеим изаслуженнэ тренерэу Бастэ Сэлым. — Тиреспубликэ щыщ бэнэкIуи 9 Екатеринбург щыкIогъэ зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъ. Мерэм Дамир зыхэтыгъэ купым нэбгырэ 49-рэ щызэнэкъокъугъ.\nКилограмм 60-м нэс къэзыщэчыхэрэм Мерэм Дамир ябэныгъ. Нижегород хэкум къикIыгъэ Дамир Абдулинымрэ Джыракъые щагъэсэгъэ Мерэм Дамиррэ зызэIокIэхэм, адыгэ шъаом текIоныгъэр къыдихыгъ. ЯтIонэрэ бэнэгъум Д. Мерэмыр Екатеринбург икомандэ хэтэу А. Исмаиловым щытекIуагъ. 2018-рэ илъэсым хэгъэгум ибэнакIохэу илъэс 23-м нэс зыныбжьхэм язэнэкъокъу А. Исмаиловым апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъагъ.\n2016-рэ илъэсым хэгъэгум иныбжьыкIэхэм язэIукIэгъу я 2-рэ чIыпIэр къыщызыхьыгъэ Ацумыжъ Азамат ТIуапсэ щыщ, Урысыем изаслуженнэ тренерэу Нэгъуцу Джамболэт ипащэу дзюдом зыфегъасэ. А. Ацумыжъымрэ Д. Мерэмымрэ зэнэкъокъухэм ащызэIукIэхэу, А. Ацумыжъым текIоныгъэр къыдихэу уахътэ къыхэкIыгъ. Екатеринбург нарт шъаохэр зыщызэбэнхэм Мерэм Дамир текIоныгъэр къыфагъэшъошагъ.\nФиналныкъом Иркутскэ ибэнакIоу Рамазан Абдулаевымрэ Д. Мерэмымрэ щызэIукIагъэх. Дамир зэрэнахь лъэшыр бэнэгъум къыщигъэшъыпкъагъ. Къебэныгъэм гугъэ ригъэшIыгъэп.\nДышъэм фэгъэхьыгъэ бэнэгъур нахь къинэу кIуагъэ. Ермэлхьаблэ фэбэнэрэ Блий Аюбэрэ Д. Мерэмымрэ зэIукIагъэх.\n— Дамир зыгорэхэр етIотэжьы тшIоигъоу теджэщтыгъ, ау Блий Аюби къатIорэр зэхихыщтыгъ, ар Къэбэртэе-Бэлъкъарым щыщ, тиадыгабзэ къыгурэIо, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ тренерэу Хьакурынэ Дамир.\n— Нахь лъэшыр бэнапIэм къыщэнафэ, — къеIуатэ Бастэ Сэлым. — Дамир амалыкIэхэм алъыхъущтыгъ. Бэнэгъур такъикъи 9.48-рэ кIуагъэу Дамир пытэу уцуи, Блий Аюбэ ыдзыгъ, текIоныгъэр къыфагъэшъошагъ.\n— Сызыгъэсэрэ тренерхэм, кIэлэегъаджэхэм, спортым нахь куоу сыхэуцонымкIэ IэпыIэгъу къысфэхъухэрэм, ныбджэгъухэм, Iахьылхэм гъунэ имыIэу сафэраз, «тхьашъуегъэпсэу» ясэIожьы. Дзюдор сшIогъэшIэгъон. Дзюдор бэнэкIэ къодыеп, щыIэныгъэм уфепIу, цIыфхэр нахьышIоу уегъашIэх, — еIо Мерэм Дамир.\nМерэм Дамир самбэмкIи мэбанэ. Хэгъэгум ихъулъфыгъэхэм язэнэкъокъу джэрзыр къыщихьыгъ. Илъэс 21-м нэс зыныбжьхэм язэIукIэгъухэм тыжьыныр къащыдихыгъ. Европэм иныбжьыкIэхэм язэнэкъокъухэм тыжьыныр, дышъэр къащыдихыгъ.\nДзюдомкIэ илъэс 21-м нэс зыныбжьхэм азыфагу Урысыем — тыжьыныр, Европэм и Кубок къыдэхыгъэнымкIэ ятIонэрэ чIыпIэр къащихьыгъэх.\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иколледж къыухыгъ, джырэ уахътэ апшъэрэ гъэсэныгъэ зэригъэгъотынэу еджэ.\n— МГТУ-м иректорэу Къуижъ Саидэ лъэшэу тыфэраз, — къаIуатэ Бастэ Сэлымрэ Хьакурынэ Дамиррэ. – Спорт зэнэкъокъухэм зафэдгъэхьазырыным фэшI сыдигъуи IэпыIэгъу къытфэхъу. Адыгэ Республикэм самбэмкIэ иеджапIэ ипащэу Делэкъо Адам зэхэщэн IофыгъохэмкIэ тапэ ит, тиупчIэжьэгъу. ТизэгурыIоныгъэ текIоныгъэхэр къыкIэлъэкIох. Джыракъые тренерэу щылэжьэрэ Акъущ Бислъан зэпхыныгъэхэр дытиIэх. ТиныбжьыкIэхэр дгъэсэнхэм фэшI хэкIыпIэхэр къызэдэтэгъотых.\nАдыгеим испортсменхэр республикэм щыкIорэ мэфэкI зэхахьэхэм ахэлажьэх. ШыкIэпщынаоу Гъогъо Дамир иконцертэу гъэтхапэм и 14-м республикэ филармонием щызэхащэщтым тибэнакIохэр еплъынхэу мурад ашIыгъ.\nРеспубликэм щапIугъэхэм спортым гъэхъагъэу щашIырэм тегъэгушхо, ямедальхэм ахагъэхъонэу афэтэIо.\nСурэтхэм арытхэр: Мерэм Дамир, Бастэ Сэлым, Хьакурынэ Дамир; Д. Мерэмыр мэбанэ.


Зэхэфыныр шъхьэихыгъэу щытыным фэIорышIэ | Адыгэ Макъ\nЗэхэфыныр шъхьэихыгъэу щытыным фэIорышIэ\nНепэ Натусе хьыкумышIхэм яятIонэрэ квалификационнэ класс иI. АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу В. Лебедевым иунашъокIэ «Хьыкум системэм иIофышIэ гъэшIуагъ», УФ-м ихьыкумышIхэм ясовет ипрезидиум иунашъокIэ УФ-м ихьыкумышIхэм ясовет ибгъэхалъхьэу «За служение правосудии» АР-м и ЛIышъхьэ и УнашъокIэ «АР-м изаслуженнэ юрист» зыфиIохэрэр къыфагъэшъошагъэх. Ащ нэмыкIэу АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Президиум хэт ыкIи АР-м ихьыкумышIхэм я Совет ипащ. Пшъэрылъэу къыфагъэуцугъэр щытхъу хэлъэу егъэцакIэ ыкIи республикэм ихьыкум сообществэ хэтхэмкIэ шъхьэкIэфэныгъэр къылэжьыгъ.\nУрысыем хьыкум зэхъокIыныгъэу щыхъугъэм илъэбэкъу шъхьаIэу щыт къэралыгъом ихьыкумышIхэр зэкIэ зэхагъэхьажьхи, сообществэ зыкI зэрашIыжьыгъэр. Хьыкум сообществэм иIофыгъохэр зэхифынхэу ыкIи ахэм яшIоигъоныгъэхэр нэмыкI къэралыгъо хэбзэ къулыкъухэм къыщигъэлъэгъонхэу, илъэс 25-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, УФ-м ихьыкумхэм я Совет зэхащагъ. Шъолъыр пэпчъ хьыкумхэм ясоветхэр ащэлажьэх. Республикэ хьыкум къулыкъум исообществэ пшъэрылъэу непэ иIэхэм ыкIи граждан обществэм иинститутхэм зэрадэлажьэхэрэм афэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ Адыгеим ихьыкумышIхэм я Совет итхьаматэу, АР-м изаслуженнэ юристэу Бзэджэжъыкъо Натусе Шыхьам ыпхъум.\n— Къэралыгъом ихьыкумхэр зэкIэ зэзыпхыхэрэ къулыкъу закъоу щыIэр хьыкумышIхэм я Cовет ары. Сыд фэдэ пшъэрылъха ащ иIэхэр ыкIи сыдэущтэу иIофшIэн ыгъэпсыра?\n— Хьыкум къулыкъум исообществэ игъэпсын лъапсэ фэхъугъэр 1989-рэ илъэсым СССР-м и Законэу «СССР-м ихьыкумышIхэм ястатус» зыфиIорэм хэхьэу хьыкумхэм яконференцие зэрэзэхащагъэр ары. 1991-рэ илъэсым хьыкумышIхэм яа 1-рэ Зэфэс щыIагъ. Ащыгъум хьыкумышIхэм я Совет зэхащэнэу унашъо ашIыгъагъ. 1993-рэ илъэсым хьыкумышIхэм яя 2-рэ Зэфэсэу щыIагъэм хьыкумышI сообществэм икъулыкъу шъхьаIэу УФ-м ихьыкумхэм я Совет зэхащагъ. Адыгэ Республикэм ихьыкумышIхэм я Совет иапэрэ зэхэсыгъо 1993-рэ илъэсым щыIагъ. Охътэ зэкIэлъыкIохэм ащ ипэщагъэх Трахъо Аслъан, Владимир Ткаченкэр, Набэкъо Аслъанхъан, Ольга Кулинченкэр, нэмыкIхэри. Советым иIофшIэн зыфэгъэзэгъагъэр хьыкумыр зыми емыпхыгъэу гъэпсыгъэныр, хьыкумхэм хэукъоныгъэу ашIыхэрэм анаIэ тырадзэныр, хьыкумышIхэм ясэнэхьаткIэ IэпэIэсэныгъэу яIэм хэгъэхъогъэныр, хьыкум процессым хэлажьэхэрэм апае правосудиер зэIухыгъэу щытыным фэIорышIэныр, нэмыкIхэри.\nИлъэси 4 пэпчъ Советым хэтыщхэр конференцием икIэрыкIэу щыхадзыжьых. Хэбзэгъэуцугъэм къызэрэдилъытэу, илъэсым плIэгъогогъом нахь мымакIэу зэхэсыгъохэр зэхащэх. Адыгеим ихьыкум сообществэ иIофшIэн шIуагъэ къытэу зэрэзэхищэрэм ишыхьат зэхэсыгъо пчъагъэу яIагъэм. БлэкIыгъэ илъэсым ащ фэдэ зэхэсыгъо 18 рагъэкIокIыгъ, шапхъэу щыIэхэм а пчъагъэр фэдитфыкIэ анахьыб. Адыгеим ихьыкумышIхэм я Совет илъэсым Iофыгъо 50 — 60 зэхефы. Iофыгъохэм язэшIохынкIэ Советым епхыгъэхэу коррупцием пэшIуекIогъэнымкIэ, хьыкум этикэм иIофыгъохэмкIэ, хьыкумышIхэм ыкIи хьыкум аппаратым IофышIэхэм яфитыныгъэхэр ыкIи яшIоигъоныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ хэушъхьафыкIыгъэ комиссиехэм Iоф ашIэ.\n— Хьыкум сообществэм икъулыкъу шъхьаIэу Урысыем ихьыкумышIхэм я Совет хэбзэгъэуцугъэхэм ыкIи унашъохэм язэхэгъэуцон дэлажьэ. ХьыкумышIхэм яшъолъыр Совети хэбзэгъэуцугъэм изэхэгъэуцон хэлажьа?\n— УФ-м ихьыкумышIхэм я Совет иIофшIэн иапэрэ уцугъо шэпхъэтворческэу щыт. Ащ пшъэрылъ шъхьаIэу иIэхэр непэкIэ зэхъокIыгъэхэп, зэпхыныгъэр ыкIи зэдэштэныгъэр Советым иIофшIэн шъхьаIэхэм ащыщ. Хабзэм къызэриIорэмкIэ, хьыкум сообществэм икъулыкъухэм яIофшIэнкIэ опытэу аIэкIэлъыр Урысыем ихьыкумышIхэм я Совет зэфехьысыжьы ыкIи зэлъарегъашIэ, яIофшIэн кIэу къыхэхьагъэхэр зэрагъашIэ, ежь Советым япащэхэр УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ федеральнэ бюджетым фэгъэхьыгъэ федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм ипроект итегущыIэн хэлажьэх. Хьыкумхэм яIофшIэн епхыгъэ хэбзэ проект анахь шъхьаIэхэм хьыкумышIхэм я Урысые зэфэс изэхэсыгъохэм щахэплъагъэх. ХьыкумышIхэм яшъолъыр зэфэхьысыжь-хэдзын конференциехэм субъект пэпчъ яделегатхэр хадзых. АдыгеимкIэ апэу хадзыгъагъэх А. Голубевыр, С. Едыджыр, З. Нэхаир, А. Честнейшэр.\n2000-рэ илъэсым УФ-м ихьыкумышIхэм я Совет апэу хэхьагъ АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Трахъо Аслъан. А уахътэм къыщегъэжьагъэу Урысыем ихьыкумышIхэм я Совет изэхэсыгъохэм ар ахэлажьэ, федеральнэ мэхьанэ иIэу Адыгеим ихьыкум системэ ащ къыщегъэлъагъо.\n— Непэрэ мафэхэм хьыкум сообществэмкIэ мэхьанэ зиIэ гумэкIыгъоу къэуцухэрэр сыд фэдэха, ахэм язэшIохын хьыкумышIхэм я Совет сыдэущтэу дэлажьэра?\n— Хьыкум системэр нахьышIу пшIын плъэкIыщтэп шIыкIакIэу щыIэхэр умыгъэфедэхэу, арышъ, хьыкумыр къэбархэмкIэ зэIухыгъэу щытыным апэрэ илъэсэп хьыкум сообществэм ынаIэ зытыригъэтырэр. Информационнэ технологиер къызежьагъэм къыщыублагъэу хьыкум системэр зэIухыгъэ хъугъэ. Интернетыр къызфагъэфедэзэ мыщ зыкъыфэзыгъазэхэрэм япчъагъэ илъэс къэс хэхъо. Процессуальнэ документхэм электроннэ гъэпсыкIэ яIэу хьыкумым фагъэхьынхэ амал цIыфхэм яIэ хъугъэ. Анахь мэхьанэшхо зэратырэ Iофыгъохэм ащыщ цIыфхэмкIэ правосудиер зэIухыгъэу ыкIи зыпари пэрыохъу къафэмыхъоу ахэм зафагъэзэн алъэкIынэу гъэпсыгъэныр. Ащ нэмыкIэу хэбзэгъэуцугъэу щыIэм къызэрэдилъытэу къэбар зэпхыныгъэ тедзэу СМС-мэкъэгъэIур хьыкумышIхэм къызфагъэфедэным мэхьанэшхо раты. Хьыкумым Iофыр зэхифын хъумэ, мафэу ыкIи уахътэу ар зыщыIэщтыр мобильнэ телефоныр е Интернетым исайт къызфагъэфедэхэзэ цIыфхэм макъэ арагъэIу. Электроннэ хьыкум документхэр ухъумэгъэнхэм фэIорышIэрэ амалхэр агъэпсых. 2018-рэ илъэсым мэкъуогъум къыщегъэжьагъэу хьыкумым Iофыр зэрэзэхифырэр тезытхэщт аудиопрограммэхэр агъэфедэнхэ гухэлъ щыI. Зы лъэныкъомкIэ, мыщ ахъщэ макIэп пэIухьащтыр, ау ащ хьыкумыр зыми емыпхыгъэу, цIыфым ифитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ амал тедзэхэр иIэхэу ешIы. Непэ хьыкум системэм интернет-сайтхэр, информационнэ киоскхэр ыкIи таблохэр, видеозэпхыныгъэм исистемэхэр имыIэхэу иIофшIэн ыгъэпсыныр къины къыщыхъущт.\n— Къэралыгъо къулыкъухэм янахьыбэм яIофшIэн хахьэхэрэм ащыщ граждан обществэм иинститут зэфэшъхьафхэм зэпхыныгъэ адыряIэныр. Адыгеим ихьыкумышIхэм я Совет организациехэм ыкIи общественностым сыдэущтэу адэлажьэра?\n— Хьыкум сообществэм икъулыкъу иIофшIэн зэIухыгъэу щыт. Урысыем ихьыкумышIхэм я Совет Интернетым сайт щыриI, къулыкъум епхыгъэ документхэр ыкIи чIыпIэ подразделениехэм яIофшIэн епхыгъэ къэбархэр ащ итых. КъэпIон хъумэ, хьыкум къулыкъухэм якъэбар зэIухыгъэу, правосудиер шъхьэихыгъэу щытыным ыкIи шъыпкъагъэ хэлъэу хьыкумышIхэм яIофшIэн къэбарлъыгъэIэс амалхэм къыхаутыным республикэм мэхьанэшхо щыраты. Ащ нэмыкIэу судьяхэм унашъоу ашIыгъэхэр Адыгэ Республикэм и Апшъэрэ хьыкум, къэлэ ыкIи район хьыкумхэм ясайтхэм къарэхьэх.\n2006-рэ илъэсым къыщыублагъэу республикэм ихьыкумышIхэм ясайт Iоф ешIэ. Ащ ыпэкIэ Советым иунашъокIэ илъэс къэс пресс-конференциехэр, Iэнэ хъураехэр, творческэ зэнэкъокъухэр зэхащэхэу аублагъ. ХьыкумышIхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтырэр социальнэ лъэныкъо зиIэ даохэм, хэбзэ зэфыщытыкIэу унагъом илъхэм, чIыфэтыным алъэныкъокIэ хабзэу щыIэхэм, IофшIэнымкIэ ыкIи пенсиехэмкIэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэцакIэрэм, щэфакIохэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэным яIофыгъохэр ары.\nВедомственнэ журналэу «Судебный вестник Адыгеи» зыфиIорэр къыдэкIы. Адыгеим ифедеральнэ ыкIи зэгъэшIужь хьыкумышIхэр зыхэлэжьэгъэхэ тхыгъэ пчъагъэхэр ащ къыдагъэхьагъэх, хэбзэшIэныгъэм иурокхэр ыкIи Iэнэ хъураехэр кIэлэеджакIохэм, студентхэм афызэхащэх. КIэлэцIыкIухэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ АР-м и Уполномоченнэ къыхагъэлажьэзэ творческэ зэнэкъокъухэр ренэу зэхащэх. Джащ фэдэу гъэрекIо кIэлэцIыкIу усакIохэм язэнэкъокъоу «Спасибо за Победу», сурэтышI ныбжьыкIэхэм язэнэкъокъоу «Судья 21 века» зыфиIохэрэр, спорт зэнэкъокъухэр рагъэкIокIыгъэх.\nАщ нэмыкIэу шIушIэ Iофтхьабзэхэм хьыкум сообществэр ахэлажьэ, кIэлэцIыкIу ибэхэр, зянэ-зятэхэр зышъхьащымытыжь сабыйхэр зыщаIыгъырэ унэхэм еблагъэх, шIухьафтынхэр афашIых. Джащ фэдэу хьыкумышIхэм яIофшIэгъугъэхэу зипсауныгъэ зэщыкъуагъэхэри янэплъэгъу рагъэкIыхэрэп, IэпыIэгъу афэхъух. Илъэс къэс Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Андырхъое Хъусенэ ыцIэ зыхьырэ фондэу «ТекIоныгъ» зыфиIорэм хьыкумышIхэм къаугъоигъэ ахъщэр агъэхьы.\n— Хьыкум сообществэмкIэ непэ сыд фэдэ гумэкIыгъо шъхьаIэха къэуцухэрэр, ахэм язэшIохын хьыкумышIхэм я Совет сыдэущтэу дэлажьэра?\n— ХьыкумышIхэм я Совет пшъэрылъэу иIэр хьыкум хабзэм лъытэныгъэу ыкIи шъхьафитыныгъэу иIэр гъэпытэгъэныр ары. Арэу щытми, зыщыбгъэгъупшэ хъущтэп, хьыкум хабзэм лъытэныгъэ зиIэщтыр обществэм цыхьэ къыпфишIы зыхъукIэ ары. Хьыкум сообществэм икъулыкъухэмкIэ ащ мэхьанэшхо иI. ГъэрекIо республикэ юрисдикцием ихьыкумхэм аныбжь илъэс 95-рэ зэхъум, Адыгеим ихьыкумышIхэм я Совет икIэщакIоу «ШIэжьым и Тхылъ» къыдагъэкIыгъ. Ащ дэхьагъэх хьыкумышIхэм ыкIи хьыкум системэм иветеранхэм ацIэхэр. Ахэр Наурзэ Борис, Делэкъо Ерстэм, Трахъо Аслъан, Бэрэтэрэ ТIалый, Мэзыужьэкъо Нурбый, нэмыкIхэри. Ахэр тэркIэ щысэтехыпIэу щытых.


Лъэпкъхэм язэхэщакiоу, ти «Налмэс» | Адыгэ Макъ\nЛъэпкъхэм язэхэщакiоу, ти «Налмэс»\nАвтор: Редакция\t/ 24.12.2015\t/ КУЛЬТУРЭР\t/\nШэнышIу зэрэхъугъэу, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ лъэпкъ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым» илъэсым иаужырэ мафэхэм зэфэхьысыжь концертхэр Мыекъуапэ къыщитыгъэх.\nДунэе фестиваль-зэнэкъокъухэм апэрэ чIыпIэхэр «Налмэсым» къащыдихыгъэх, тиреспубликэ итын анахь лъапIэу медалэу «Адыгеим и Щытхъузехьэр» къыфагъэшъошагъ. Пчыхьэзэхахьэр зезыщагъэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу АфэшIэгъо Фаинэ къызэрэхигъэщыгъэу, Урысыемрэ Китаимрэ культурэмкIэ язэпхыныгъэхэр гъэпытэгъэнхэм «Налмэсыр» чанэу хэлэжьагъ. Ансамблэр мэзитIу фэдизрэ Китаим щыIагъ, концертхэр къыщитыгъэх. Тиартистхэм осэ ин къафашIыгъ, 2016-рэ илъэсым концертхэр зэхищэнхэу ятIонэрэу рагъэблэгъагъ. Тилъэпкъэгъухэу Германием исхэм я Адыгэ Хасэ кIэщакIо зыфэхъугъэ фестивалым «Налмэсыр» щыIагъ, тиреспубликэ ыцIэ дахэкIэ къалэу Штутгарт щигъэIугъ. Ансамблэм икъэбар гушIуагъохэм ащыщ къэшъуакIохэу Хъут Сусанэрэ Къулэ Мурадинрэ Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артист зэрэхъугъэхэр.\nСтудентхэм я Дунэе зэIукIэгъоу Мыекъуапэ щызэхащагъэм, Адыгеим имэфэкIхэм, нэмыкIхэм «Налмэсыр» ахэлэжьагъ. ИскусствэхэмкIэ колледжэу У. Тхьабысымэм ыцIэкIэ щытым студент 20 щеджэнэу аштагъ, ахэр «Налмэсым» фагъэхьазырыщтых.\nПчыхьэзэхахьэр къашъоу «ЗэфакIу» зыфиIорэмкIэ «Налмэсым» ыублагъ. Артистхэу Хьакъуй Анжеликэ, Жъудэ Мадинэ, Къулэ Адэмыр, Iэшъынэ Руслъан кIэщакIохэу едзыгъор дахэу къашIыгъ. Лъэпкъ шъуашэхэр кIэракIэх, къашъом тамэу ратырэм зырагъэIэтызэ, нахь лъэгъупхъэ мэхъух.\nПэсэрэ адыгэ къашъоу «Ислъамыер» Бэрзэдж Дианэрэ Бахъукъо Адамрэ узыIэпищэу къашIыгъ. Сэе фыжь кIэракIэр Дианэ къызэрекIурэм дакIоу, нэгушIоу къашъом купкIэу иIэр къызэIуехы. ИIэпэIэсэныгъэкIэ къэшъуакIохэм къахэщырэ Бахъукъо Адамэ «Ислъамыер», фэшъхьафхэри дэгъоу къешIых. Пчыхьэзэхахьэм анахьыбэрэ Iэгу зыфытеуагъэхэр къыхэгъэщыгъошIоп — зэкIэми щытхъур яфэшъуаш. Арэу щытми, Бахъукъо Адам, Къулэ зэунэкъощхэу Мурадинрэ Адэмыррэ, Шагудж Батурай, Симболэт Бислъан, Бэрзэдж Сыхьатбый, Бэрзэдж Дианэ, Хьакъуй Анжеликэ, Ахътэо Беллэ, Едыдж Гушъао, нэмыкIхэм ацIэхэр къетIохэ тшIоигъу, залым чIэсыгъэхэм къэшъуакIохэр нахьышIоу ашIэнхэм фэшI.\n«ЗекIо зыгъэлъат», «Уджхэр», «Тыргъэтау», «Къашъо», «ЛъэпэчIас» зыфиIохэрэр, абхъаз ныбжьыкIэ къашъор, зэкъошныгъэм фэгъэхьыгъэхэр, оркестрэм иорэдышъохэр, шыкIэпщынэо кIэлэеджакIоу Гъогъо Дамир, орэдыIоу Даутэ Сусаннэ, шъонтырпаохэр, фэшъхьафхэр искусствэм пыщагъэхэм агу рихьыгъэх.\nЧэмышъо Гъазый. Ащ зэрилъытагъэмкIэ, «Налмэсым» итворчествэ хегъахъо. Ишэн-хабзэхэр къыгъэгъунэхэзэ, ыпэкIэ лъэкIуатэ. Къашъоу «Зыгъэлъатэм» артистхэм къыщагъэлъагъо лIыгъэу ахэлъыр, гушъхьэ кIуачIэу яIэр, лъэпкъ искусствэр пэсэрэ лъэхъаным къыщыублагъэу зэрэбаир. «Налмэсыр» джыри зэрэлъыкIотэщтыр нэмыкI къашъохэм къахэщы.\nОльга Кузьминар, Янина Новиченкэр, Раиса Лазаревар Мыекъуапэ щэпсэух:\n— «Налмэсыр» тыгу рехьы. Лъэпкъхэр зэфэзыщэрэ ансамблэу тэлъытэ, концертым тыдэгуIэзэ тыкъэкIуагъ, тиIахьылхэр хэдгъахьэхэ тшIоигъу.\nУнэрэкъо Бэйзэхъан, Хьаткъо Акъым, Едыдж Турыл, Тыркуем къикIыгъэх, Адыгэ къэралыгъо университетым яшIэныгъэ щыхагъахъо:\n— Тыркуем тыщыпсэузэ, «Налмэсым» теплъэу къыхэкIыгъ. Икъашъохэр дахэх, тарихъэу, культурэу тиIэр концертым къыщагъэлъагъо. Тиныбджэгъухэм къафэтIотэжьынэу тлъэгъугъэр бэ.\nМырзэ Суанд, Хьадпэшъо Марин, КъумпIыл ТIахьир, лъэпкъ искусствэр ашIогъэшIэгъон, ныбжьыкIэх.\n— ГущыIэ згъотырэп сыгу илъыр къызэрэсIощтыр, «Налмэсым» сыкъызэрэщытхъущтыр, — еIо ТI. КъумпIылым. — Бэрэскэжъыем щыIэщт концертми теплъынэу тыфэягъ, ау Лъэпкъ театрэм пчыхьэзэхахьэу щыкIощтым тыхэмылажьэ хъущтэп.\nСуандэрэ Маринэрэ ТIахьирэ дырагъэштагъ, лъэпкъ зэфэшъхьафхэр концертым зэрэщалъэгъугъэхэр лъэшэу ягуап.\nХъуажъ Аслъан, Улапэ щэпсэу:\n— СиIахьылхэр сигъусэхэу концертым сыкъэкIуагъ, синэIуасэу сызыIукIагъэр макIэп. Мыщ фэдэ концертхэр нахьыбэрэ къагъэлъэгъонхэу гъэзетым къэптхынэу сыфай.\n«Налмэсым» ихудожественнэ пащэу Хъоджэе Аслъан пчыхьэзэхахьэм хэлэжьагъэхэм, республикэм иIэшъхьэтетхэм зэрафэразэр къыIуагъ.\nРеспубликэм культурэмкIэ иминистрэу Къулэ Мыхьамэт, ащ игуадзэхэу Нафиса Васильевар, ШъэуапцIэкъо Аминэт концертым еплъыгъэх. Искусствэм пыщагъэхэм гущыIэгъу афэхъугъэх.


Газета Адыгэ Макъ от 19.02.2011\nУРЫСЫЕМ и Президентэу Дмитрий Медведевым 2008-рэ илъэсым, Iоныгъом и 5-м, УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ фигъэхьыгъэ тхыгъэм къыщеIо сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэу еджапIэм кIонхэ зымылъэкIыхэрэр еджапIэм зэрэщырагъэ джэрэ шIыкIэм пэблагъэу яунэхэм гъэсэныгъэ ащягъэгъотыгъэныр пшъэрылъышхоу зэрэщытыр.\nАщкIэ анахь шIуагъэ къэзытынэу ылъытагъ яунэхэм арысхэу компьютерхэмкIэ Интернетыр агъэфедэзэ кIэлэцIыкIухэр рагъэджэнхэр. Ар лъэныкъо шъхьаIэу къыделъытэ лъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъ» зыфи¬Iорэми янэ сэ пысэм.\nМыщ фэдэ егъэджакIэр зэхэщэгъэным фэлэжьэрэ законхэр Урысыем 1992-рэ, 1995-рэ, 2005-рэ ыкIи 2009-рэ илъэсхэм щаштагъэх. Ахэр сэкъатныгъэ зиIэхэр социальнэу къэухъумэгъэнхэм, технологиякIэхэр агъэфедэхэзэ яунэхэм арысхэу егъэджэгъэнхэм, федеральнэ бюджетым къикIэу субсидиехэр УФ-м исубъектхэм ябюджетхэм къафэкIонхэм ыкIи нэмыкIхэм яхьылIагъэх.\nАдыгэ РеспубликэмкIэ ащ фэдэ унашъохэр мызэу-мытIоу министрэхэм я Кабинет, АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ аштагъэх. Сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэу еджапIэм кIонхэ зымылъэкIэу кIэлэегъаджэхэр къызыфакIо¬щты¬гъэхэм ащыщэу мыгъэ апэрэу нэбгырэ 23-рэ яунэхэм арысхэу Интернетыр агъэфедэзэ рагъаджэхэу аублагъ. КIэлэцIыкIухэм яакъылкIэ щыкIагъэ яIэп, ау еджапIэм кIохэу бэрэ къэтынхэ алъэкIы¬нэу щытхэп. Зым шъоущыгъу узыр хьылъэу къеузы, адрэм эпилепсие иI, ящэнэрэм щагуцIыкIур фэIыгъырэп. Ау япIо¬рэр псынкIэу къагурэIо, еджэнхэ зылъэкIырэ кIэлэцIыкIух. Мы чIыпIэм егъэджэныр зэхэзыщэхэрэм къыщыдалъытэ кIэлэцIыкIухэр япсауныгъэкIэ компьютерым кIэрысынхэ алъэкIыщтмэ.\nКIэлэеджакIохэм яегъэджэн изэхэщакIохэм кIэлэцIыкIухэм Конституцием къаритырэ фитыныгъэхэр гъэцэкIэгъэнхэ зэрэфаер, кIэлэцIыкIухэр ежь яшIоигъоныгъэкIэ проектым къыхэгъэлэжьэгъэнхэ зэрэфаер, сабыйхэм япсауныгъэ изытет елъытыгъэу егъэджэныр зэхэщэгъэныр ыкIи нэмыкIхэр янэплъэгъу итыгъэх.\nЕгъэджэным изэхэщэн зы¬гъэIорышIэрэ Гупчэр Адыгэ республикэ гимназием хэт. Ащ ипшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ рагъаджэхэрэмрэ езыгъаджэхэрэмрэ зэпымыоу егъэджэн-методическэ материалхэр электроннэ шIыкIэм тетэу аIэкIэгъэхьэгъэнхэр пысыгъэм.\n2010—2011-рэ илъэс еджэ¬гъум республикэм икъэлэ ыкIи ирайони 6-мэ ащыщхэу кIэлэцIыкIу 23-рэ яунэхэм арыс-\nхэу рагъаджэх. МыекъуапэкIэ я 3 — 10-рэ классхэм якIэлэеджэкIо 11, Мыекъопэ районымкIэ я 4 — 6-рэ класс программэм тетэу нэбгыри 5, Тэхъутэмыкъое районымкIэ ыкIи АдыгэкъалэкIэ я 3-рэ классым исхэу нэбгыри 2, Кощхьэблэ районымкIэ я 5 — 6-рэ класс программэмкIэ кIэлэеджэкIуи 3 Интернетыр агъэфедэзэ компьютерхэмкIэ рагъаджэх. Ахэм зэкIэ ящыкIэгъэ компьютернэ техникэр, зэреджэхэрэ программэхэр яIэх. Яунэ исхэу кIэлэегъаджэр экранымкIэ алъэгъу, дэгущыIэх, упчIэхэр ратых, ежьхэри кIэлэегъаджэм къелъэгъух.\n2010-рэ илъэсым къэра-\nлыгъо зэзэгъыныгъэу зыкIэтхагъэм елъытыгъэу Адыгэ Республикэм оргтехникэ комплект 60 кIэлэеджакIохэм апае къыфэкIуагъ. Мы илъэсым ахэр езыгъаджэхэрэм апае комплект 31-рэ къыIэкIэхьагъ штыргъэм сэ пыс.\nКIэлэегъаджэхэм якъыхэхын, ягъэхьазырын иIоф псынкIэгъуагъэп. СыдигъокIи IофыкIэм улэубэ къыпэкIы, арэу щытми, ащ егъэжьэпIэ дэгъу фэхъугъ. Техникэр икъу фэдизэу республикэм къызэ¬рэфэкIуагъэм дакIоу егъэджэкIэ шIыкIакIэм тетэу Iоф зышIэщт кIэлэегъаджэхэри агъэхьазырыгъэх. Ахэм япредметхэр дэгъоу зэрашIэрэм дакIоу компьютерми хэшIыкI фыряIэу къыхахыгъэх. Ащ фэдэ кIэлэегъэджэ 22-рэ шIэныгъэхэм защыхагъахъорэ институтым гъэрекIо игъэтхэпэ мазэ щырагъэджагъ, ащ ыпэкIэ нэбгыритIумэ Москва дэт Гупчэу «ЕгъэджэнымкIэ технологиехэр» зыфиIорэм курсхэр щакIугъэх. Ащ ыужи а кIэлэегъэджэ купым пае семинар Москва дэт гупчэм зэхищэгъагъ, сэкъатныгъэ зиIэ сабыйхэр яунэхэм арысхэу компьютерхэмкIэ зэребгъэджэщтхэм шъэфэу хэлъхэр зэрагъэшIагъэх.\nСеминарым хэлэжьагъэ пэпчъ иунаеу электроннэ почтэ къыфызэIуахыгъ, ащ ишIуагъэкIэ мы егъэджэкIэ-шIыкIэмкIэ дунаим щагъэфедэрэ опытым зыщагъэгъозэнэу амал яIэ хъугъэ. Джы къин къащымыхъоу япредметкIэ методикэр дэгъоу къызыфагъэфедэ. Электроннэ шIыкIэм тетэу сабыйхэм алъэп¬лъэх, яIофшIагъэ уасэ фашIы.\nМы IофтхьабзакIэм фэгъэзагъ АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ иIофышIэу Пчэнышъое Фатимэ. Гупчэу Адыгэ республикэ гимназием щыIэм ипащэу Роман Чумаковым мы IофшIэным изэхэщэнкIэ анахь пшъэ¬дэкIыжьышхо ехьы. Зэпыу имыIэу оргтехникэм Iоф ышIэ¬ным, программэ гъэнэфагъэхэр къыхэхыгъэнхэм, ахэр лэжьэнхэм Роман лъэплъэ.\nIоныгъом икъихьагъум Гупчэм Iоф щызышIэрэ кIэлэегъаджэ пэпчъ ригъаджэхэрэм адэжь щыIагъ, апэрэ урокхэр унэхэм ащызэхащагъэх. Джы шъхьадж икомпьютер кIэрысэу Iоф зэдашIэ.\nIофтхьэбзакIэр ыпэкIэ лъы¬кIотэщт, Министерствэм къызэрэщытаIуагъэмкIэ, 2011-рэ илъэсым джыри кIэлэцIыкIухэр къаштэщтых ыкIи зэкIэмкIи нэбгырэ 60 а егъэджэкIэ-шIыкIэм тетэу рагъэджэщт.\nМы Iофым къэралыгъом ахъщэшхо пэIуигъэхьагъ. Лъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъ» зыфиIорэм къызэрэдилъытэу, 2009-рэ илъэсым мы егъэджакIэм тетэу IофшIэныр зэхэщэгъэным пае гупчэм сомэ 9913443-рэ къытIупщыгъ, республикэ бюджетым сомэ миллионрэ мин 968-рэ къикIыгъ. 2010-рэ илъэ¬сым федеральнэ бюджетым къикIи кIэлэцIыкIу 60-у рагъэджэщтым пэIухьащт сомэ 19114787-рэ къытIупщыгъ. Республикэ бюджетыри сомэ миллионым ехъукIэ мы Iофым къыхэлэжьагъ. Джыри тапэкIэ Интернет-ресурсхэм ауасэ тыгъэным пае республикэ бюджетым ахъщэ гъэнэфагъэхэр къыдилъытагъэх. ГущыIэм пае, Адыгэ Республикэм ибюджетэу 2011-рэ илъэсым аштагъэм кIэлэцIыкIухэм яегъэджэн сомэ 16408953-рэ хагъэуцуагъ.\nСэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэм яегъэджэн изэхэщэн пае ащэфырэ оргтехникэр къаIэ-кIигъэхьанэу АР-м гъэсэны¬гъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ ООО-у «ДПИ-проект» зыфиIорэ IофшIапIэм къэралыгъо зэзэгъыныгъэ дишIыгъ ыкIи компьютернэ техникэр ащ къырищэнэу сомэ 14283900-рэ фитIупщыгъ.\nСыда мы IофтхьэбзакIэм шIуагъэу къыхьыщтыр? Зэра¬лъытэрэмкIэ, сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэр щыIэныгъэм нахь хэщагъэхэ хъущтых, гурыт еджапIэхэм къатырэ гъэсэныгъэм фэдэ яунэхэм арысхэу зэрагъэгъотыщт, яунэхэм арымыкIхэу проектнэ-ушэтын IофшIэнхэм, конференциехэм, предметхэмкIэ олимпиадэхэм, творческэ зэнэкъокъухэм, къэгъэлъэгъон зэфэшъхьафхэм ахэлэжьэнхэ алъэкIыщт.\nАрэу щытми, Iофтхьэ¬бза¬кIэм IофыгъуакIэхэри къыздихьыгъэх. Компьютерхэм ягъэфедэнкIэ инфраструктурэр шэпхъэшхохэм зэрадимыштэрэм къыхэкIэу Интернетым иIофшIэн зэпыугъохэр фэхъухэу къыхэкIы. Анахьэу ар Мыекъуапэ Iудзыгъэ районхэр ары бэрэ зыщыхъурэр. КIэлэегъаджэхэр дэгъоу агъэхьазырыгъэхэу тэIоми, IофыкIэм хэшIыкIышхо фызимыIэхэри ахэм къахэкIых. Гурыт еджапIэхэм япащэхэу ыкIи якIэлэегъа¬джэхэу IофтхьэбзакIэр игъоу зылъытэн фаехэм ащыщхэм мы егъэджэкIэ шIыкIэр агукIэ аштагъэп, ны-тыхэм Iоф ада¬шIагъэп. Ащ тетэу яягъэ къагъакIоуи мэхъу. Ащ къыхэкIэу IофтхьэбзакIэм икIэщакIохэм ны-тыхэм Iофэу адашIэрэм шIуагъэ къымытэу бэрэ къы¬хэкIы. Ащ ишыхьат кIэлэцIыкIу сэкъатхэр зиIэ ны-тыхэм ащыщхэр мыщ фэдэ егъэджакIэм фэмыехэу тхылъхэр къызэратхыхэрэр.\nIофыкIэм шIуагъэ къытыным пае ащ хэлажьэхэрэм зэкIэми зэдырагъэштэн фае. Ны-тыхэми, кIэлэегъаджэхэми къагурыIон фае кIэлэцIыкIухэу унэм къикIын зымылъэкIыхэрэми сэнэхьат агъотын, ахэр обществэм ищыкIагъэхэу пIугъэнхэ зэрэфаер. ТапэкIи АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмркIэ и Министерствэ сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэм яегъэджэн инэплъэгъу ригъэкIыщтэп, проектым хэлажьэхэрэм зэкIэми пэрыохъу ямыIэу кIэлэцIыкIухэр рагъэджэнхэм дэлэжьэщт.\nавторэр: СИХЪУ Гощнагъу. Газета "Адыгэ Макъ" от 19.02.2011\nВы здесь: Главная ЦДО СМИ о нас Газета Адыгэ Макъ от 19.02.2011


ИорэдкIэ гушIуагъо къытфехьы | Адыгэ Макъ\nИорэдкIэ гушIуагъо къытфехьы\nАвтор: Редакция\t/ 17.01.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Даутэ Сусанэ Урысыем ителеканалэу «Жъуагъом» изэнэкъокъу хэлэжьагъ. ОрэдыIом Мыекъуапэ къызегъэзэжьым, гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Сусан, тигъэзетеджэхэм, искусствэр зышIогъэшIэгъонхэм ацIэкIэ тыпфэгушIо, уигъэхъагъэхэм ахэбгъэхъонэу пфэтэIо.\n— Тхьашъуегъэпсэу. ТелевизорымкIэ къытэплъыгъэхэм, къытфэгумэкIыгъэхэм лъэшэу сафэраз.\n— Урысыем ишъолъыр 85-мэ яартистхэр зыхэлэжьэгъэхэ зэнэкъокъум урагъэблэгъэнэу зэрэхъугъэм къыкIэупчIэрэр бэ.\n— ПэшIорыгъэшъ зэнэкъокъу тиIагъэп, ар къыхэгъэщыгъэн фаеу сэлъытэ. ЗэхэщакIохэм ИнтернетымкIэ, нэмыкI амалхэмкIэ ситворчествэ зыщагъэгъозагъ. Адыгеим зыкъыфагъази, сителефон зэрагъэшIагъ, сэри къызысэупчIыхэм джэуапхэр ястыжьыгъэх.\n— Хэгъэгушхом умакъэ щыIугъ, цIэрыIо ухъугъэу зылъытэхэрэм адетэгъаштэ.\nСусанэ нэшIукIэ къысэплъыгъ, ау зэдэгущыIэгъур лъигъэкIотэным дэгуIагъэп.\n— Хэгъэгум изакъоп, Адыгеим нахьышIоу ущашIагъэу къытщэхъу.\n— Джары сэри сызэрегупшысэрэр. «Щытхъу лыер зэрар» цIыфхэм аIо. Ащ фэдэ еплъыкIэм имэхьани зыщызгъэгъупшэрэп.\n— Телеканалым изэнэкъокъоу «ЖъогъуакIэм» Адыгеим щыщхэу нахьыпэкIэ хэлэжьагъэхэм ацIэхэр къетэгъаIох.\n— Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние иэстрадэ купэу «Ошъутенэм» иорэдыIоу Юрий Конжиныр апэрэ зэIукIэгъум рагъэблэгъагъ. КъэсIонэу сызыфаер Юрэ икIэлэегъаджэр Нэхэе Тэмар. Сэри «Ошъутенэм» Iоф щысэшIэ, Нэхэе Тэмарэ сегъасэ.\n— Урысыем, Абхъазым язаслуженнэ артисткэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артисткэу Нэхэе Тэмарэ ригъэджагъэхэм бэкIэ тагъэгугъэ.\n— Хэгъэгу ыкIи дунэе зэIукIэгъухэм щытхъуцIэхэр къащыдэзыхыгъэ Цышэ Зарэ джырэ уахътэ Адыгэ къэралыгъо университетым искусствэхэмкIэ и Институт щеджэ, ащи ипащэр Нэхэе Тэмар. Зари ыцIэ Урысыем щыIущтэу тэгугъэ.\n— Ари дэгъу. «ЖъогъуакIэм» къыфэдгъэзэжьын.\n— АдыгеимкIэ ятIонэрэу ащ хэлэжьагъэр Тэхъутэмыкъуае щыщ Мышъэ Азид ары.\n— Искусствэр зыщагъэлъэпIэрэ адыгэ унагъом Азидэ щапIугъ.\n— Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо орэдыIо-къэшъокIо ансамблэу «Ислъамыем» ипщынаоу, Адыгеим инароднэ артистэу Мышъэ Андзаур ышыпхъоу Азидэ мэкъэ дахэ иI. Тыркуем щыкIогъэ фестивалым ищытхъу щаIуагъ. «ЖъогъуакIэм» ифинал ар нэмысыгъэми, сэнаущыгъэу хэлъыр осэшIхэм къыхагъэщыгъ.\n— Апэнэс Астемир…\n— Ар Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артист, ансамблэу «Мыекъуапэ инэфылъэхэм» ипчыхьэзэхахьэхэм бэрэ ащытэлъэгъу. Астемир купэу зыхэтым апэрэ чIыпIэр 2018-рэ илъэсым къыфагъэшъошагъ.\n— Илъэс къэс Адыгеим апэрэ чIыпIэр зэнэкъокъум къыщыфагъэшъошэныр…\n— СэшIэ о къапIомэ пшIоигъор. Зэнэкъокъум ащ щытегущыIэхэу щызэхэсхыгъ. Композитор цIэрыIоу Максим Дунаевскэр, артистхэу Юрий Николаевыр, Зарэ, Леонид Якубович, нэмыкIхэу осэшI купым хэтхэр хэгъэгум щызэлъашIэх. Орэдэу зэнэкъокъум щыIурэм ахэр IупкIэу къытегущыIэщтыгъэх, шIэныгъэ уагъэгъотынэу джэуапыр агъэпсыщтыгъ. Шъыпкъэ, зэхэщэкIо купым мурадэу иIэри къыдэплъытэн фае. Урысыешхом ишъолъыр 85-мэ яартистхэр зэIуагъэкIагъэх, лъэпкъ искусствэр агъэлъэпIагъ.\n— Москва укIонэу сыдигъуа зипхъухьагъэр?\n— Адыгэ Республикэм и Правительствэ, культурэмкIэ Министерствэр, нэмыкIхэри IэпыIэгъу къысфэхъугъэх, сыгукIи зызгъэхьазырыгъ. Зэнэкъокъум ущыщынэ зэрэмыхъущтыр къысэзыIуагъэхэм сагъэгушхуагъ.\n— Зэнэкъокъум къыщыпIощт орэдым икъыхэхын тигъэзет тыкъыщытегущыIэу къыхэкIыгъэми, упчIэхэр къэтэджых.\n— ПэшIорыгъэшъэу дискым тетхэгъэ орэди 3 зэхэщакIохэм афэзгъэхьыгъ. Ежьхэм къыхахыгъэр ары къэсIуагъэр. Ащ ыуж орэдэу къытатыгъэр ары финалныкъом къыщысIуагъэр. Сэ нэмыкI орэд къыхэсхы сшIоигъуагъ, ау зэхэщакIохэм ямурадхэр къыдэтлъытэнхэ зэрэфаери зыщыдгъэгъупшэнэу щытыгъэп. ОсэшIхэм цыхьэ афэпшIынэу щыт, ари къыхэсэгъэщы.\n— НэIуасэ узыфэхъугъэхэр къэпIуагъэхэп.\n— Ахэр бэ мэхъух. ОсэшIхэм анэмыкIхэм гущыIэгъу тафэхъугъ. Къэбэртэе-Бэлъкъарым къикIыгъэ Гъубжьэкъо Маринэ, Чэчэным, Темыр Осетием, Сыбыр, Москва, фэшъхьафхэм ялIыкIохэм саIукIагъ, псэ зыпыт зэдэгущыIэгъухэр сыдигъокIи гъэшIэгъоных.\n— Орэдым икъыхэхын орыкIэ сыда?\n— ЦIыфхэм уиорэдкIэ уашIэщт. Адыгеим икомпозиторхэм орэд дэхабэ аусыгъ, ау зэнэкъокъухэм тахэлэжьэным фэшI орэдыкIэхэр къытаты тшIоигъу, тиIофшIэн ащ къыгъэбаищт, республикэм ыцIэ хэгъэгум щыIущт. Орэдым гупшысэу хэлъыр цIыфхэм алъыбгъэIэсыныр, гущыIэ пэпчъ имэхьанэ гукIи, псэкIи улъыIэсыныр, артистым ишэн-хабзэхэр бгъэфедэнхэр макъэм имызакъоу, нэплъэгъукIэ орэдыр къызэIупхыныр типшъэрылъхэм ахэтэлъытэх.\n— Орэдэу къапIорэм укъыдэшъоным, удэуджыным афэшI микрофон дэгъуи, шъошэ дахи уищыкIагъэх.\n— Ахэр щыIэныгъэм щыщых. Орэд къэпIонэу пчэгушхом узытеуцокIэ зы нэгъэупIэпIэгъум гупшысэу зэпыпчырэр зыфэдизыр Тхьэм нэмыкI зымышIэрэр.\n— ОсэшIхэм апэрэ чIыпIэр зыфагъэшъошагъэр Тамара Дудуния.\n— Смоленскэ хэкум ар иорэдыIу, мэкъэ дахэ иI.\n— Телевизорым еплъыгъэхэм уасэ зыфашIыгъэхэр…\n— Сэ ащ къыхэзгъэщырэр Адыгеим фэгумэкIхэу осэшIхэм телефонкIэ афытеуагъэхэм лъэшэу сазэрафэразэр ары. Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат гущыIэ фабэхэр телефонкIэ къысфигъэхьыгъэх. ЗыкIи сымылъэгъугъэхэ цIыфхэр къысфэгушIуагъэх. Тхьаегъэпсэух.\n— Артисткэу Зарэ о къыпфэгъэхьыгъэу къызэриIуагъэу, хэгъэгушхом изэнэкъокъу ифинал ухэхьаныр гушIуагъоу щыт.\n— Сэри сэгушIо.\n— «Ошъутенэр» республикэм имэфэкIхэм зэрахэлажьэрэм сыда къыщыхэбгъэщыщтыр?\n— МэфэкIхэм лъэпкъ зэфэшъхьафхэр ащызэIокIэх. Ахэр дахэу фэпагъэх, зэфэгушIох. ЦIыфхэм ягушIуагъо адэбгощызэ ямэфэкI нахь гъэшIэгъон зыпшIыкIэ, уиIофшIагъэ укIэгушIужьы.\n— Адыгэ къуаем имэфэкI укъытегущыIэщтба?\n— Ащ фэгъэхьыгъэ мэфэкIхэм нэбгырэ мин пчъагъэ зэрахэлажьэрэр Москва сыщыIэу къафэсIотагъ. Тиреспубликэ Урысыем, IэкIыб хэгъэгухэм дэгъоу ащашIэнымкIэ зекIо Iофыгъохэм, искусствэм, спортым ямэхьанэ зэхахьэхэм къащыхагъэщых.\nПэнэшъухэм япхъоу Даутэ Сусанэ унэгъо дахэ иI. ШъэуитIу епIу, Айдэмыр ыкIи Чэрим. Адыгэ орэдэу къыIохэрэм япчъагъэ хигъэхъон имурад. Сусанэ Джэджэ районым ипсэупIэу Сергиевскэм къыщыхъугъ. «Адыгеим ижъогъожъыехэр» зыфиIорэ фестиваль-зэнэкъокъум щытхъуцIэхэр къыщыдихыгъэх.\n— Макъэр Iэтыгъэу къэсIон слъэкIыщт орэдхэр къысатыгъэх, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Даутэ Сусанэ. — Нэхэе Тэмарэ сипащэу искусствэхэмкIэ Институтым имагистратурэ сыщеджэ. «Гощэгъэгъым игъыбзэ» мы мафэхэм зэсэгъашIэ, нэмыкI орэдхэри сиIэх.\n— Опсэу, Сусан! Респуб-ликэм гушIуагъо къыфэпхьыгъ. Ансамблэ цIэрыIоу «Налмэсым» уригъусэу Китаим, нэмыкIхэм уащыIагъ. Уимурадхэр къыбдэхъунхэу, уинасып зыдэплъэгъужьзэ ущыIэнэу пфэтэIо.


ИгухэлъышIухэр къыдэхъунхэу — Адыгэ макъ\nРедактор 14.09.2020 14.09.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУрысые зэнэкъокъоу «Лидеры России» зыфиIорэр илъэсищкIэ узэкIэIэбэжьмэ атIупщыгъ. УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр кIэщакIо зыфэхъугъэ къэралыгъо платформэу «Россия – страна возможностей» зыфиIорэм ипроект шъхьаIэхэм ар ащыщ.\nIэпэIэсэныгъэ зыхэлъэу, шIэныгъэ куу зиIэ цIыф чанхэм ягухэлъхэр пхыращынхэм, къэралыгъом федэ къыфахьын амал ятыгъэным ар фытегъэпсыхьагъ. Народнэ хъызмэтымкIэ ыкIи къэралыгъо къулыкъумкIэ Урысые академиеу УФ-м и Президент дэжь щызэхащагъэм иIэпыIэгъу- кIэ мы Iофтхьабзэр пхыращы.\nМыгъэ пстэумкIи нэбгырэ 300 финалым нэсыгъ. Зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм ыгъэохъугъэхэу, гъатхэм ар зэхащэнэу хъугъэп, тызыхэт Iоныгъо мазэм и 6 — 7-м Москва хэкум щыкIуагъ.\nАдыгеимкIэ мыгъэ мы зэнэкъокъум хэлэжьагъэхэм ащыщэу суперфиналым нэсыгъэх тигъэзет ибухгалтер шъхьаIэу Дмитрий Игнатовымрэ ООО-у «Сибирские инновационные системы» зыфиIорэм ипащэу Семен Синицынымрэ.\nДмитрий къызэкIожьым къызэрэтфиIотагъэмкIэ, мэфитIум лекциехэр, зэIукIэгъу зэфэшъхьафхэр яIагъэх, проект гъэшIэгъонхэм нэIуасэ афашIыгъэх, атегущыIагъэх. Нэбгырэ 300-мэ 106-рэ къахахыгъ. Ахэм, нэбгырэ пэпчъ, егъэджакIохэр япхыгъэхэу гъэIорышIэн Iофым фагъэсэщтых, IэнэтIэ зэфэшъхьафхэм афагъэхьазырыщтых.\nАхэр къызэрыкIоу къыхахыгъэп. Дмитрий къызэриIуагъэмкIэ, нэбгырэ пшIырыпшI хъурэ командэхэмкIэ агощыгъагъэх. Командэ пэпчъ пшъэрылъ гъэнэфагъэ иIэу, ащ хэкIыпIэ къыфигъотын е федэу хэлъыр къыхигъэщын фэягъэ. Ахэр компание пэрытышхохэу «Росатом», Сбербанк зыфэпIощтхэм къагъэхьазырыгъагъэх. ЕтIани къыхэгъэщыгъэн фае, пшъэрылъэу командэхэм къафагъэуцугъэхэр джэгукIэу щытыгъэп, щыIэныгъэм щыпхыращырэ проектыгъэх, гъэIорышIэным нахьыбэу епхыгъагъэх.\nГущыIэм пае, Дмитрий икомандэ инвестиционнэ фонд Iофыр къыфэгъэзэгъагъ. Нэбгырэ пэпчъ проект къыратыгъ, такъикъипшIым къыкIоцI ащ нэIуасэ зыфишIынышъ, федэу къыхьыщтыр ыгъэунэфын фай. Нэужым такъикъ 15-кIэ инвестиционнэ проектым лъэтегъэуцо къыфишIыгъэ фэдэу, къытегущыIэщт. ПроектипшIым щыщэу нахь ыгу рихьыгъэу, мылъку хилъхьанэу зыфэхьазырэу тфыр ары компанием къыхихыщтыр. Командэхэм яIофшIэн лъыплъэнэу, уасэ афишIынэу цIыф ашъхьагъ итыгъ. Ащ нэбгырэ пэпчъ, ичаныгъэ елъытыгъэу, баллхэр фигъэуцущтыгъэх. Ащ тетэу нахьыбэу зэIузгъэкIагъэхэр къыхахыгъэх.\nДмитрий ахэм ахэфагъэп, ау Къыблэ шъолъырым щыпхырыкIи, финалым зэрэнэсыгъэр текIоныгъэкIэ плъытэми хъущт.\n— Анахь шъхьаIэр ыкIи анахьыбэу шIуагъэ сэ сшъхьэкIэ къызхэсхыгъэр компаниешхохэм ялIыкIохэу, гъэIорышIэн Iофым хэшIыкI фыряIэу цIыф Iушыбэмэ нэIуасэ сызэрафэхъугъэу, Iоф зэрадэсшIагъэр ары, — къыIуагъ ащ. — ГущыIэм пае, тикомандэ «Росатомым» икъутамэхэу атомнэ электростаницехэм ягъэуцун фэгъэзагъэхэм япащэхэр, компаниешхоу «Марс» ипродукцие иIугъэкIынкIэ идиректор хэтыгъэх. Ахэм нэмыкI чIыпIэ горэм уащыIукIэн, Iоф адэпшIэн, опыт къапыпхын плъэкIынэу щытэп. Зэнэкъокъум ащ фэдэ амал къытитыгъ. ЕтIани, нэмыкI субъектхэм ащагъэхьазырыгъэ проектхэм тахэплъагъ, тишъолъыр нахь къекIущт горэ къахэтхын тлъэкIыгъ. Ахэр ары сэркIэ нахь федэу слъытэрэр.\nАщ имызакъоу, ишIэныгъэ хигъэхъоным пае апшъэрэ еджапIэу ежь ыгукIэ зыфаем иеджэн щылъигъэкIотэнэу грантэу сомэ миллион къыфагъэшъошагъ. Ар нэбгырэ 300-у финалым нэсыгъэхэм зэкIэми къаратыгъ.\nДмитрий зычIэхьащтыр джыри къыхихыгъэп. ГъэIорышIэн Iофым нахь дехьыхэу ары зэриIуагъэр. Шапхъэу грантым пылъхэм къызэращыдэлъытагъэмкIэ, о узыфаем учIэхьажьын уфит, ар къыхэпхыным пае илъэситIу пIалъэу къыуаты.\nНахь кIасэу шъхьадж балл пчъагъэу финалым щыригъэкъугъэр, анахьэу ишIэныгъэ, ыкIуачIэ зыфытегъэпсыхьагъэхэр, щыкIагъэу Iоф зыдишIэн фаехэр зыщыгъэнэфэгъэ таблицэр нэбгырэ пэпчъ фагъэхьыжьыщт. Джащ фэдэу а щыкIагъэхэм Iоф зэрадишIэщтыр, анахьэу ынаIэ зытетын фаехэр ащ итхэгъэщтых. Ари IэпыIэгъушхо хъущтэу елъытэ.\nДмитрий цIыфхэм финанс шIэныгъэу яIэр къэIэтыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ социальнэ проект кIэщакIо фэхъугъэу ытIупщыгъ. Ахъщэу къыпIэкIахьэрэр зэрэбгъэзекIощтым, ащ зэрэхэбгъэхъощтым, хъор-шэрыгъэ зезыхьэрэ бзэджашIэхэм зызэращыуухъумэщтым япхыгъэ шIэныгъэ зэзгъэгъотымэ зышIоигъохэм апае курсхэр ащ къыщыдэлъытагъэх.\nЗэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм ыпкъ къикIыкIэ ар къызэтеуцон фаеу хъугъэ. Арэу щытми, Iофхэр зэтеуцожьхэмэ, пидзэжьын гухэлъ иI. Ащ пае интернет нэкIубгъо ыгъэпсынышъ, ащ зыригъэушъомбгъун, Адыгеим имызакъоу, нэмыкI шъолъырхэми ащалъэгъунэу ышIынэу фай. ИшIоигъоныгъэхэр зэкIэ къытимыIуагъэми, тапэкIэ ышIэнэу ыгъэнэфагъэр зэрэмымакIэр къыхигъэщыгъ. ГухэлъышIоу иIэр зэкIэри щыIэныгъэм щыпхырищышъунэу тыгу къыддеIэу Дмитрий тыфэлъаIо. «Лидеры России» зыфиIорэ зэнэкъокъум зэрэхэлэжьагъэр апэрэ лъэбэкъу инэу плъытэн плъэкIыщт.\nПредыдущая Шыу зэнэкъокъу\nСледущая Унэгъо анахь дэгъухэм афэгушIуагъэх


Нэбгырэ мин 44-м ехъу хэлэжьагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\n1941 — 1945-рэ илъэс-хэм щыIэгъэ Хэгъэгу зэошхом ТекIоныгъэр къызыщыдахыгъэр илъэс 72-рэ зэрэхъугъэр Адыгеим игъэкIотыгъэу щыхагъэунэфыкIыгъ. МэфэкI Iофтхьабзэхэр Мыекъуапэ игупчэ щыкIуагъэх.\n«МыкIодыжьыщт полкыр» зыфиIорэм хэлэжьэнхэу мыщ нэбгырэ мин 27-м ехъу къыщызэрэугъоигъагъ. Республикэм имуниципаль-нэ образование пстэуми мы Iофтхьабзэр ащыкIуагъ ыкIи зэкIэмкIи ащ нэбгырэ 44300-рэ хэлэжьагъ.\nТикъэлэ шъхьаIэ щыкIогъэ «МыкIодыжьыщт полкым» хэлажьэхэрэм зэлъашIэрэ орэдэу «Катюша» зыфиIорэр къаIуагъ. Ащ ыуж Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэм ясурэтхэр аIыгъхэу къэзэрэугъоигъэхэр урамхэу Краснооктябрьскэмрэ Пушкиным ыцIэ зыхьырэмрэ къарыкIуагъэх. Ахэм апэ итыгъэх метрэ 30 зэрылъ ТекIоныгъэм ибыракъ тешIыкIыгъэр зыIыгъ «МыкIодыжьыщт полкым» иволонтерхэр.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат исабыйхэр игъусэхэу Iофтхьабзэм хэлэжьагъ. КIэлэцIыкIухэм аIыгъыгъэх ятэжъ пIашъэхэу КъумпIыл Хьамидэрэ ЛIыхъукIэ Махьмудэрэ ясурэтхэр.\nТекIоныгъэшхо къытфыдэзыхыгъэ дзэкIолIхэр унагъо пэпчъ агу къащагъэкIыжьыгъэх. Iофтхьабзэр зыщызэфашIыжьыгъэ Мыекъопэ къэлэ гупчэ паркым КъумпIыл Мурат къызекIуалIэм, мыщ къыщызэрэугъоигъэ ветеранхэм гущыIэгъу афэхъугъ. АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэр Хэгъэгу зэошхом иветеранхэм афэгушIуагъ, ахэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр цIыфхэм егъашIи зэращымыгъупшэщтыр, къытхэмытыжьхэм яшIэжь зэрагъэлъэпIэщтыр хигъэунэфыкIыгъ.\nАдыгэ къэралыгъо университетым зеушъомбгъу →


Дзэм агъэкIотагъэх | Адыгэ Макъ\nРеспубликэ дзэ комиссариатыр кIэщакIо зыфэхъугъэ общественнэ-патриотическэ Iофтхьабзэу «Дзэм кIощтхэм я Маф» зыфиIорэр тыгъуасэ Мыекъопэ дзэ гарнизоным ичастьхэм ащыщ щызэхащагъ.\nМыщ фэгъэхьыгъэ зэхахьэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, республикэм ихэбзэгъэуцу ыкIи игъэцэкIэкIо къулыкъухэм, ведомствэ зэфэшъхьафхэм, общественнэ-патриотическэ организациехэм ялIыкIохэр, дзэм къулыкъу щызыхьынэу ащэщтхэр, республикэм иеджапIэхэм яапшъэрэ классхэм арыс кIэлэеджакIохэр, нэмыкIхэри.\nАР-м идзэ комиссарэу Александр Авериным пэублэ псалъэ къышIызэ, бжыхьэ дзэ дэщыгъор тиреспубликэ зэрэщызэхащагъэм ехьылIагъэу къэгущыIагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мыбжыхьэ зэкIэмкIи Адыгеим щыщ нэбгырэ 500-м ехъу дащынэу щыт.\nАР-м и ЛIышъхьэ къэзэрэугъоигъэхэм закъыфигъазэзэ, дзэм хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэр непэ пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр ыкIи ар къэралыгъом ипащэхэм зэрифэшъуашэу зэрагъэцакIэрэр къыхигъэщыгъ. Дунэе терроризмэм пэшIуекIогъэнымкIэ Урысыем пэрытныгъэ зэриIыгъыр пытагъэ хэлъэу къэпIон зэрэплъэкIыщтым къыкIигъэтхъыгъ. Республикэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, тихэгъэгу идзэхэр сыдигъуи кIочIэшхуагъэх, непи арэущтэу щытын фае. Урысыем и УIэшыгъэ КIуачIэхэм, къулыкъу ащызыхьыхэрэм амалэу аIэкIэлъхэр нахьышIу шIыгъэнхэмкIэ, ахэр зэрагъэхьазырхэрэм екIолIакIэхэр къыфэгъотыгъэнхэмкIэ зэшIуахырэр бэ.\n— Къулыкъу зыхьыщт нэбгырэ 19 непэ тэгъэкIуатэх. Дзэр кIэлэ ныбжьыкIэм ищыIэныгъэ гъогу иедзыгъо шъхьаIэу щыт. Хъулъфыгъэ пэпчъ иунагъо, и Хэгъэгу къыухъумэнхэм фэхьазырын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат ныбжьыкIэхэм закъыфигъазэзэ.\n— Къулыкъур зыщышъухьыщт илъэсым къыкIоцI щыIэныгъэм къыщышъушъхьэпэжьыщт Iаджи зэжъугъэшIэщт, дзэм шъухэтыныр шъуисэнэхьатэу хъун ылъэкIыщт. Пытагъэ хэлъэу шъузекIу, шъукIочIэшхоу ыкIи шъхьэкIафэ къышъуфашIэу республикэм къэжъугъэзэжь. Адыгеим икIыхэрэм сыдигъуи лIыгъэ ахэлъэу, пшъэрылъэу къафагъэуцухэрэр зэрифэшъуашэу агъэцакIэхэзэ къулыкъур ахьы. Ахэм шъори шъуащыщ зэрэхъущтым сицыхьэ телъ. Республикэм щыпсэухэрэм зэкIэми мамырныгъэ ыкIи щыIэкIэшIу яIэу псэунхэу, дзэм кIощт нэбгырэ 500-м ехъумэ къулыкъур дэгъоу ахьынышъ, ядэжь къагъэзэжьынэу сафэлъаIо.\nАР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэ игуадзэу Шъао Аскэр, Мыекъопэ къэлэ администрацием ипащэу Александр Наролиныр, генерал-майорэу А.Дорофеевыр нэужым къэгущыIагъэх. КъыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм, анахьэу къулыкъур ахьынэу къызэджагъэхэм, я Хэгъэгу шIу алъэгъоу, лIыбланэхэу, тинахьыжъхэм хэбзэ дахэу ахэлъыгъэхэр ащымыгъупшэу ахэм ягъогу рыкIонхэмкIэ мы Iофтхьабзэр щысэшIоу зэрэщытыр ахэм къаIуагъ.\nМы мафэхэм къулыкъур ахьынэу къызэджэгъэхэ нэбгырэ 19-мэ нэпэеплъ шIухьафтынхэр аратыгъэх, «Гъогу маф» араIуагъ.\nДжащ фэдэу ныбжьыкIэ движениеу «Юнармия» зыфиIорэм ахэхьэгъэ кIэлэеджэкIо 82-мэ ар къэзыушыхьытырэ бгъэхалъхьэхэр аратыжьыгъэх.\nЛъэпкъ гвардием ихэушъхьафыкIыгъэ подразделение икъулыкъушIэхэм яIэпэIэсэныгъэ къагъэлъэгъуагъ. Шъолъыр общественнэ организациеу «Адыгеим парашютнэ спортымкIэ и Федерацие» хэтхэм Урысыем, Адыгеим ыкIи движениеу «Юнармия» зыфиIорэм ябыракъхэр аIыгъхэу парашютымкIэ ошъогум къепкIэхыгъэх. Ащ нэмыкIэу дзэм щагъэфедэрэ техникэм, Iашэхэм къэзэрэугъоигъэхэр нэIуасэ афашIыгъэх.


Игъэхъагъэхэм тарэгушхо | Адыгэ Макъ\nМэфэкI Iофтхьабзэм къекIолIагъэх Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ ыкIи республикэ къулыкъухэм, муниципальнэ образованиехэм япащэхэр, Къэбэртэе-Бэлъкъар, Къэрэщэе-Щэрджэс республикэхэм ялIыкIохэр, общественнэ организациехэм яIофышIэхэр, нэмыкIхэри.\nАР-м и ЛIышъхьэ мэфэкI зэхахьэм къекIолIагъэхэм шIуфэс гущыIэхэмкIэ закъыфигъазэзэ, республикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, ылъэ пытэу теуцоным зиIахьышхо хэзылъхьагъэхэу, шъолъырым ипэщагъэхэу Джарымэ Аслъан, Шъэумэн Хьазрэт ыкIи ТхьакIущынэ Аслъан ирэзэныгъэ гущыIэхэр апигъохыгъэх. ЦIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным, гъэсэныгъэм, культурэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, спортым, псэолъэшIыным, чIыпIэхэм язэтегъэпсыхьан япхыгъэ пшъэрылъыбэ непэ зэрэщыIэр, а пстэури зэрифэшъуашэу зэшIохыгъэным зэрэфэхьазырхэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Шъолъырым щыпсэурэ цIыфхэр тиIэпыIэгъухэу тикъалэхэм, къуаджэхэм, псэупIэхэм язэтегъэпсыхьан лъытэгъэкIуатэ. КIэлэцIыкIу ыкIи спорт площадкэхэр, социальнэ мэхьанэ зиIэ нэмыкI псэуалъэхэр кIэу тэшIых. Пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр республикэм щыпсэурэ нэбгырэ пэпчъ щыIэкIэшIу иIэным иамалхэр едгъэгъотынхэр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nСоциальнэ мэхьанэ зиIэ лъэныкъохэр чанэу республикэм щагъэцэкIэнхэм анаIэ зэрэтырагъэтырэр Адыгеим и ЛIышъхьэ игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\n— Сабый къызэрыхъухьэгъэ унагъохэм IэпыIэгъу тафэхъуныр, ветеранхэр зыщыпсэухэрэр нахьышIу шIыгъэныр, сабыибэ зырыс унагъохэм, ны-тыхэр зимыIэжь кIэлэцIыкIухэм унэхэр ятыгъэнхэр, нэмыкI лъэныкъохэри зэшIохыгъэнхэр типшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Лъэпкъ проектхэм къадыхэлъытагъэу апэрэ медицинэ IэпыIэгъур цIыфхэм ягъэгъотыгъэным, кIэлэцIыкIухэм япсауныгъэ къэухъумэгъэным, медицинэм иIофышIэхэр гъэхьазырыгъэнхэм яIофыгъохэр зэшIотэхых. Псауныгъэр къэухъумэгъэным исистемэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм республикэм сомэ миллиарди 6 пэIуигъэхьагъ.\nГъэсэныгъэми республикэм мэхьанэшхо зэрэщыратырэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Лъэпкъ проектым къыдыхэлъытагъэу республикэм кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ 13 щашIын гухэлъ щыI. Мы илъэсым ыкIэм нэс кIэлэцIыкIу IыгъыпIи 6 ашIынэу агъэнафэ. Джащ фэдэу республикэм гурыт еджэпIищымэ яшIын щаухы.\n— Мэхьанэшхо зэттырэ лъэныкъохэм ащыщ республикэм иэкономикэ къыхалъхьэрэ инвестициехэм ахэгъэхъогъэныр. Мы лъэныкъомкIэ аужырэ илъэсхэм зэшIотхыгъэр бэ. ГущыIэм пае, блэкIыгъэ илъэсым имэзих егъэпшагъэмэ, 2019-рэ илъэсым ащ фэдэ иуахътэ мылъку шъхьаIэм инвестициеу къыхалъхьагъэр фэдитIукIэ нахьыбэ хъугъэ ыкIи сомэ миллиард 15,8-м кIэхьагъ. Джащ фэдэу лэжьыгъэм икъэгъэкIынкIи, иIухыжьынкIи гъэхъэгъэшIухэр тиIэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


В поиске совместного пути решения обозначенной проблемыГумэкIыгъор дагъэзыжьыгъ\nСегодня Председатель Государственного Совета – Хасэ РА Владимир Нарожный провел рабочую встречу с руководителем УПФС Республики Адыгея – ФГУП «Почта России» Антониной Полухиной, директором Адыгейского филиала ПАО «ТНС энерго Кубань» Вячеславом Дауровым. В ней приняли участие заместитель Председателя Госсовета – Хасэ РА Аскер Савв, председатели парламентских комитетов по законодательству, законности и вопросам местного самоуправления Александр Лобода и по строительству, транспорту, связи и ЖКХ Олег Картамышев.\nНепэ АР-м и Къэралыгъо Совет—Хасэ и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм IофшIэгъу зэIукIэгъу адишIыгъ ФГУП «Почта России» зыфиIорэм икъутамэу АР-м щыIэм ипащэу Антонина Полухинамрэ ПАО «ТНС энерго Кубань» зыфиIорэм иреспубликэ къутамэ итхьаматэу Даурэ Вячеславрэ. ЗэIукIэгъум джащ фэдэу хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет—Хасэм и Тхьаматэ игуадзэу Шъао Аскэррэ, комитетхэм япащэхэу Александр Лободарэ Олег Картамышевымрэ.\n--Мэлылъфэгъу мазэм АР-м и Къэралыгъо Совет—Хасэм къыIукIэгъэ тхьаусыхэ тхъылъым тыхэплъэгъагъ. Ар къытфэзгъэхьыгъагъэр ПАО «ТНС энерго Кубань» зыфиIорэм ипащэхэр ары. Ахэр къыкIэлъэIущтыгъэх «Почта России» зыфиIорэ организацием электроэнергием ыуасэ зэрытхэгъэ тхьапэхэу цIыфмэ аIэкIагъахьэрэм пае комиссионнэ ставкэу яIэр нахь макIэ ашIынымкIэ IэпыIэгъу тафэхъунэу. А уахътэм къыщегъэжьагъэу мы зэIукIэгъум хэлажьэрэмэ зэкIэмэ Iоф дашIагъ а упчIэм. Джы зэфэхьысыжьхэр къашIынхэу сэгугъэ, --къыIуагъ АР-м и Къэралыгъо Совет—Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм.\nФГУП «Почта России» зыфиIорэм икъутамэу АР-м щыIэм комиссионнэ ставкэу ыгъэуцурэр НДС-р хэмылъытагъэу процент 3,3-рэ зэрэхъурэр, ар адрэ шъолъырхэм ащагъэфедэрэм нахьыбэу щыт. А уасэр цIыфхэм электроэнергием ыпкIэу атырэм хагъэхъожьырэп, ау ТСН-м ихъарджхэми къадыхэлъытагъэп, джары Iофыр къэзгъэхьылъэрэр. Ащ къыхэкIэу Почтэм Iоф дамышIэжьыными къыфэкIонхэ ылъэкIыщт, ар къызэгоощтыр нахьыбэрэмкIэ нэжъ-Iужъхэу чылэмэ ащыпсэухэрэр ары, сыда пIомэ ахэмэ Интернетыр хъатэу агъэфедэрэп, мобильнэ телефонхэмкIи макъэ арагъэIунэу хъурэп.\nФГУП «Почта России» зыфиIорэм икъутамэу АР-м щыIэм ипащэу Антонина Полухинам къызэриIуагъэмкIэ IофшIэн гъэнэфагъэ мы упчIэм епхыгъэу агъэцэкIагъ ыкIи къалэм щыпсэухэрэмкIэ комиссионнэ ставкэр процент I,5-м нэсэу къырагъэхын алъэкIыгъ, къуаджэм щыпсэухэрэм апае процент 2,2-рэ ар зэрэхъущтыр. Джыри мы шапхъэхэр къэзгъэшъыпкъэжьыщт документхэр къаIэкIэхьагъэхэп, ау ащ фэдэ зэзэгъыныгъэр щыIэ хъугъэ, ар шъыпкъэ.\n--Уасэхэм къащыдгъакIэмэ тиорганизацие къыIэкIэхьэрэ ахъщэр нахь макIэ зэрэхъущтыр къыдгурыIо пэтзэ, шъуилъэIу къышъуфэдгъэцэкIагъ, уасэр нахь макIэ тшIын тлъэкIыгъэ. Тэ къыдгурэIо Адыгэ Республикэм щыпсэурэ цIыфмэ апае мы Iофыр зэрэзэшIотхырэр, ахэмэ ящыIэкIэ-псэукIэ зэрэфэгъэхьыгъэр,--къыIуагъ Антонина Полухинам.\nПАО «ТНС энерго Кубань» зыфиIорэм иреспубликэ къутамэ итхьаматэу Даурэ Вячеслав ежь ышъхьэкIи организацием ыцIэкIи депутатхэми Почтэм иIофышIэхэми зэрафэразэр къыIуагъ, Iофыр зэрэзэшIокIыгъэм фэшI тхьаегъэпсэу къариIуагъ.\nЦIыфмэ ящыIэкIэ-псэукIэ епхыгъэ Iофыгъохэм уанэсы зыхъукIэ гупшысэ хэлъэу удэлэжьэнэу зэрэщытыр къыхигъэщыгъ Шъао Аскэр. Ащ къызэриIуагъэмкIэ фэдэ Iофыгъохэр депутатхэри, республикэм щыпсэурэ цIыфхэри щыбгъэгъуазэзэ пшIын фае.\n--ЗэкIэ тиIофшIэгъу зэIукIэ хэлэжьагъэхэм тхьаегъэпсэу ясэIо, Антонина Петровнам тыщэгугъу уасэхэр зэрагъэIыхыгъэм фэгъэхьыгъэ документхэри джырэблагъэ къытIэкIигъэхьанхэу,--къыIуагъ Владимир Нарожнэм.\nДжащ фэдэу IофшIэгъу зэIукIэгъум къыдыхэлъытагъэу коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ Интернетыр къызфагъэфедэзэ зэратын алъэкIыщтыр, ФГУП «Почта России» зыфиIорэм икъутамэу АР-м щыIэм Iоф зэришIэрэм, нэмыкI упчIабэмэ атегущыIагъэх.


AdygBusiness: Адыгэхэм язэпхыныгъэхэр гъэпытэгъэным ипроект рагъэжьагъ\nАдыгэхэм язэпхыныгъэхэр гъэпытэгъэным ипроект рагъэжьагъ\nБачхаз Ямыз - Уарщыкъо Залим\nМэзитIу ипэкIэ, Америкэ Зэгот Хэгъэгухэм щыщ Адыгэ ныбжьыкIэхэм проект гъэшIэгъон рагъажь. А проектым пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр дунаем тет Адыгэ пстэуми язэпхыныгъэхэр гъэпытыгъэнхэр ары: бизнесхэр зэдэшIыгъэныр, хэкум бизнес Iофхэр халъыхьэныр ыкIи нэмыкIхэр.\nПроектыр зигъэхьэзырыгъэхэр Америкэм иахъщэ зефапIэу Волл-Стрит зыфиIорэм щылажьэу Бачхаз Ямызрэ , адвокатэу Уарщыкъо Залимрэ. Ахэм проектэу агъэцакIэрэм фэгъэхьыгъэ видео интернетым къырагъэуцуагъ инджлизбзэкIэ къыщыгущыIэхэу ыкIи тыркубзэкIэ зэблэдзыжьыгъэу. Мыщ утэIункIэмэ плъэгъущт: youtube.com\nКупым интернет сайт къызэIуахыгъ бзищыкIэ тхыгъэхэр итэу, инджлизбзэ, арапыбзэ ыкIи урысыбзэ, тапэкIи адыгабзэр хагъэхьэщт. Сайтым Iофэу агъэцакIэхэрэр ыкIи агъэцэкIэщтхэр къырагъауцох. Мы Iофым хэлэжьэнэу зишIоигъохэр къырагъэблагъэх ыкIи сайтым игъогукIэ уахэхьэн плъэкIыщт. Мыщ утэIункIэмэ плъэгъущт: adighachain.com.


Прокуратурэм иапэрэ форум — Адыгэ макъ\nПрокуратурэм иапэрэ форум\nРедактор 28.11.2016 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм ипрокуратурэ зэIухыгъэ форум апэрэу мы мафэхэм зэхищагъ. ЛэжьапкIэм итынкIэ цIыфхэм яфитыныгъэхэр ухъумагъэ зэрэхъурэм ащ щытегущыIагъэх.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м ипрокурор игуадзэу КIыкI Исмахьилэ, АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковар, IофшIэнымкIэ Къэралыгъо инспекцием иреспубликэ къутамэ ипащэу Сихъу Русетэ, Адыгэ Республикэм и Общественнэ палатэ итхьаматэу Устэ Руслъан, хьыкум приставхэм яфедеральнэ къулыкъу и ГъэIорышIапIэу республикэм щыIэм ипащэу Дмитрий Лабазовыр, УФ-м и Следственнэ Комитет иследственнэ гъэIорышIапIэу АР-м щыIэм ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Альберт Абрамян, АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэ игуадзэу Ирина Ширинар, нэмыкIхэри.\nIофтхьабзэр КIыкI Исмахьилэ къызэIуихыгъ. ЛэжьапкIэм итынкIэ цIыфхэм яфитыныгъэ къэухъумэгъэным мэхьанэшхо зэриIэр, игъом пстэуми ар аIукIэным, хабзэр а лъэныкъомкIэ укъуагъэ мыхъуным анаIэ зэрэтетыр къыIуагъ.\nПрокуратурэмрэ республикэм икъэралыгъо хэбзэ къулыкъухэмрэ зэгъусэхэу 2014-рэ илъэсым къыщыублагъэу 2016-рэ илъэсым имэзипшIым нэс Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэхащагъэх. Мы лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет зыфэдэмкIэ зэфэхьысыжьхэр ренэу ашIыгъэх. Ащ ишIуагъэкIэ лэжьапкIэм ылъэныкъокIэ чIыфэу ателъыгъэм щыщэу сомэ миллион 80 цIыфхэм аIуагъэкIэжьыгъ.\nЛэжьапкIэм итынкIэ хэукъоныгъэ мини 4-м ехъу къыхагъэщыгъ, ахэр дэгъэзыжьыгъэнымкIэ унашъохэр ашIыгъэх. Прокуратурэм иунашъокIэ нэбгырэ 268-мэ дисциплинарнэ, административнэ ыкIи уголовнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ Предприятие ыкIи организацие 89-мэ Iоф ащызышIэхэрэм яфитыныгъэхэр зэтырагъэуцожьыгъэх, банкрот хъугъэ предприятииплI ахэм ахэт.\nПрокурорхэр IофышIэ коллективхэм ренэу аIокIэх, зыгъэгумэкIыхэрэм защагъэгъуазэ. Яфитыныгъэхэр зэтегъэуцожьыгъэнхэмкIэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэрахьэх, цIыфхэм гущыIэгъу афэхъух.\nIофтхьабзэм къырагъэблэгъагъэхэр зэкIэ зэдэгущыIэгъум хэлэжьагъэх, лэжьапкIэм итын епхыгъэ Iофыгъохэм еплъыкIэу афыряIэр къаIуагъ. Нэужым журналистхэр зыгъэгумэкIырэ упчIэхэм яджэуапхэр къаратыжьыгъэх.\nПредыдущая IэпыIэгъукIэ къыгъэгугъагъэх\nСледущая ШэкIогъум и 27-р — ным и Маф


День памяти и скорбиШъыгъо-шIэжь маф\nШъыгъо-ШIэжь Мафэм фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэу Адыгэ Республикэм тыгъуасэ щыкIуагъэхэм лъэпкъым итарихъ щыщ нэкIубгъохэр къащаIотагъэх.\nМыекъуапэ изыгъэпсэфыпIэ парк дэхьапIэ къыщырагъажьи, Шъыгъо-ШIэжь зэхахьэм хэлажьэхэрэр къалэм иурам шъхьаIэу Краснооктябрьскэм къырыкIуагъэх. Шыухэр зэкIэми апэ итых, адыгэ шъуашэкIэ фэпагъэх. Республикэм ибыракъ убгъугъэу къэзыхьыхэрэ ныбжьыкIэхэм гур къаIэты. Адыгеим и Правительствэ, Парламентым, Мыекъуапэ яхэбзэ къулыкъушIэхэр, республикэ общественнэ движениехэм ялIыкIохэр, культурэм иIофышIэхэр, еджакIохэр, нэмыкIхэри нэплъэгъум итых. Урысыемрэ Адыгеимрэ ябыракъхэр зыIыгъ ныбжьыкIэхэм лъэпкъхэм языкIыныгъэ гъэпытэгъэным ягупшысэхэр фэIорышIэх.\nЗыкIыныгъэмрэ Зэзэгъыныгъэмрэ ясаугъэт ыпашъхьэ щыкIогъэ зэхахьэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ урысыбзэкIи, адыгабзэкIи къыщыгущыIагъ Премьер-министрэм игуадзэу Сапый Вячеслав.\nКавказ заоу адыгэ лъэпкъым ищыIэныгъэ къэгъэзапIэ фэзышIыгъэм хэкIодагъэхэр зэрэтщымыгъупшэхэрэм Шъыгъо-ШIэжь Мафэр ишыхьатэу зэрэщытыр, тятэжъ пIашъэхэм ыкIи къыткIэхъухьащтхэм апашъхьэ пшъэрылъэу тиIэр а тхьамыкIэгъо нэкIубгъохэр тщымыгъупшэнхэр, ащ фэдэ зао къэмыхъужьыным тыпылъын зэрэфаер Сапый Вячеслав хигъэунэфыкIыгъ.\nАдыгеим и Парламент и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр къыщыгущыIагъ.\n--Илъэси 155-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, 1864-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 21-рэм, я ХIХ-рэ лIэшIэгъум щыIэгъэ Кавказ заор ухыгъэ хъугъэ.\nЗаом нэбгырэ мин пчъагъэ хэкIодагъ, тятэжъ пIашъэхэмкIэ ушэтыпIэ къин дэдэу ар щытыгъ. А илъэс чыжьэхэм щыIэгъэ хъугъэ-шIагъэхэм апкъ къикIэу адыгэ лъэпкъыр гощыгъэ хъугъагъэ: ащыщхэр ятарихъ чIыгужъ къинагъэх, ащыщхэм егъэзыгъэ IофкIэ яхэку къабгынэн фаеу хъугъагъэ.\nНепэ, тятэжъ пIашъэхэм шъхьэкIэфэшхо афэтшIызэ, блэкIыгъэр, адыгэ лъэпкъым къинышхоу къыфыкъокIыгъагъэр зыщытымыгъэгъупшэу лIэшIэгъу пчъагъэхэм къакIоцI зэIуигъэкIэгъэ культурэм, шэн-хэбзэ дахэхэм атегъэпсыхьагъэу тинеущырэ мафэ нахьышIу зэрэхъущтым, тилъэпкъ хабзэхэр къызэрэтыухъумэщтхэм, тичIыгупсэ нахь зэтегъэпсыхьагъэ зэрэхъущтым тынаIэ атедгъэтын фае.\nАдыгеир Кавказым ишъолъыр анахь рэхьатхэм, анахь мамырхэм ащыщэу ренэу зэрэщытыщтым тицыхьэ телъ, цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафыбэу ащ щыпсэухэрэмкIэ анахь мэхьанэшхо зиIэр зэгурыIоныгъэрэ лъытэныгъэрэ азыфагу илъынхэр ары,--къыIуагъ Владимир Нарожнэм.


«Зэкъошныгъэм» зиугъоижьыщт — Адыгэ макъ\nРеспубликэм ифутбол клубэу «Зэкъошныгъэр» хэгъэгум изэнэкъокъу хэлажьэ, ятIонэрэ купэу «Къыблэм» хэт. 2020 — 2021-рэ илъэс ешIэгъум иятIонэрэ едзыгъо гъэтхапэм рагъэжьэщт. Ар къыдэтлъыти, «Зэкъошныгъэм» итренер шъхьаIэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Ешыгоо Сэфэрбый гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Щылэ мазэм иаужырэ мафэхэм «Зэкъошныгъэм» иешIакIохэм языгъэпсэфыгъо уахътэ аухыщт. Клубым хэтхэм язэIукIэ тиIэщт, — къытиIуагъ Ешыгоо Сэфэрбый. — Ащ ыуж клубым къыхэнэщт ешIакIохэр, кIэу тштэщтхэр нахьышIоу зэдгъэшIэщтых. «Адыгэ макъэм» иеджакIохэм яупчIэхэм джэуап къяттыжьыным нахь тыфэхьазырыщт.\nАдыгэ Республикэм щыщхэу чIыпIэ футболым иеджапIэхэм ащагъэсагъэхэр арых нахьыбэ хъухэу «Зэкъошныгъэм» хэтхэр. Iащэ Анзор, Къонэ Амир, Хьагъур Руслъан, Делэкъо Аскэр, Шъхьэлэхъо Амир, ХъуакIо ТIахьир, Юрий Манченкэр, Дыхъу Тимур, фэшъхьафхэри «Зэкъошныгъэм» щешIэх. Гъунэгъу Краснодар краим щапIугъэ кIалэхэри командэм къырагъэблэгъагъэх.\nЗы илъэскIэ зэкIэри ешIэкIо дэгъу зэрэмыхъущтыр тэшIэ. «Зэкъошныгъэм» инеущрэ мафэ нахьышIу зэрэхъущтым непэ тегупшысэ. ЕшIэкIо дэгъу ухъуным фэшI футболыр лъэшэу угу рихьын фаеу Ешыгоо Сэфэрбый елъытэ. НыбжьыкIэ шIагъохэр тиIэх, зыкъызэIуахын алъэкIыщтэу, футболым цIэрыIо щыхъунхэу тэгугъэ.\nПредыдущая Мыекъуапэ къызэрэхахыгъэм тегъэгушIо


АЙЩЭТ ИШЪЭФ | Адыгэ Макъ\nНуриет телефонкIэ Сарэ къыдэгущыIи, ядэжь къызэрихьащтыр къыриIуагъ. Сыда шъуIуа ипшъэшъэгъу зыгъэгумэкIырэр? Сарэрэ ишъхьэгъусэрэ IэкIыб къэралыгъо гъэпсэфыпIэм щыIагъэх. Зэпшъэшъэгъухэр тхьамэфитIо зэIукIагъэхэп, зэраIонэу къэнагъэр бэ. Зэфэзэщыгъэх.\nНуриет илъэс тIокIырэ хырэ ыныбжь. Дэхэшхоп, ау гохьы, лъэпэлъаг, къопцIэ нэгуф, тIэкIу пэтхыщ умыIощтмэ, зи епIолIэнэп. Хъупхъэ. Парикмахерэу Iоф ешIэ, дэгъоу къегъахъэ. МэзапкIэм фэшъхьафэу икIэджыбэ «тхьауегъэпсэу» гори къыралъхьэ.\nЯтэ иIэжьэп, янэ ипшъэшъэ закъошъ, ным ыгу къызэрэдищэещтым пылъ. Пшъэшъэгъуи, Iахьыли зэрэдэмыкIорэм егъэгумэкIых. Загъорэ нэIуасэ къыфэхъу зышIоигъо кIалэ горэм игугъу къызфашIыкIэ, ушъхьагъухэр къегъотыхэшъ, зышъхьарегъэхы.\nИлъэсищкIэ узэкIэIэбэжьымэ Нуриет кIалэ горэ ыгу рихьи дакIо шIоигъуагъ, ау янэ дигъэкIуагъэп. Псэлъыхъор къопцIэ нашхъоу, шъыпкъэр пIон хъумэ, дэхагъэ, лъэгъупхъагъ ыкIи еджагъэу, Iэдэб хэлъэу, узблэмыхъопсыкIын кIэлагъ. ЕтIани анахьэу гум къезыгъаштэщтыгъэр Краснодар зэрэдэсыр ары.\n— Дунаим ащ нэмыкI къытемынэжьыгъэми, къэбгъэшIэщтым ущысыщтми удэзгъэкIощтэп! — ыIуи янэ ыдагъэп. Нуриет лъэшэу ыгу хэкIыгъ, нэпсыр рилъэкIэхызэ ипшъэшъэгъу дэжь къэчъагъ.\nСарэ егупшыси, къыIуагъ:\n— Уянэжъ етэгъаIоба! Аминэт фэгъэдэIонба?\n— Сыгугъэрэп едэIункIэ.\n— Арэп! Сыда идагъор? КIалэм унагъо иIа?\n— Хьау, иIэп.\n— КIэлаща, жъыща?\n— Сэщ нахьи илъэситф зэрэнахьыжъыр.\n— Адэ сыда пэрыохъу къыпфэхъущтыр?\nНуриет джэуап къымытыжьэу ытамэхэр зэфищагъ.\nХэт сыд зеIуи Айщэт афэгъэдэIуагъэп — ыIуагъэм тырагъэкIын алъэкIыгъэп. Нуриет гъыгъэ, пыхьагъэ, ыгъэсымэджагъ.\n— СыбгъэлIэнэу уфаемэ, дакIу! Ау сызщыгъэгъупш! — Айщэт зеIом, сыд ышIэна, янэ ыпсэ хигъэIэжьыми насыпышIо хъуна? ЕдэIугъ, еуцолIагъ.\nНуриет янэу Айщэт зэныбжьыкIэм шIыкIашIоу, кIэлакIэхэр нэплъэгъу фабэкIэ зыфыреплъэкIыхэрэм ащыщыгъ. Ипшъэшъэ унэ къихьэщтыгъэхэри кIэлэ лъэгъупхъэхэу, якъуаджэ дэсхэм ямызакъоу, чылагъохэми, къалэми къарыкIыщтыгъэх.\nАйщэт ыгукIэ къахигъэщэу, анахьэу зыфэягъэр Юр. Ау кIалэр заулэрэ къакIуи, къэлъэгъожьыгъэп. Ежагъ, пэплъагъ. ЩыIэп! ЕтIанэ къыщагъэу зэхихыгъ. Ыщагъэри ышIэу къычIэкIыгъэти, лъэшэу пшъашъэм шъхьакIо щыхъугъ, «сыда сэщ нахь зэрэдэгъур?!» зыфэпIон фэди ыгу къилъэдагъ.\nАйщэт инасыпи чъыг рапхыгъагъ пшIошIа, заулэ шIагъэу Ерыстэм дэкIуагъ. Къехъопсагъэри бэ: Мыекъуапэ дэсыщт, кIалэр гъэсагъэ, еджагъ, уни къаратынэу ежэх, IофшIэни къыфагъотыгъ. ИлъэситIу зытешIэм Нуриет цIыкIур къафэхъугъ. Шъауи фэягъэх, ау къадэхъугъэп. «Ар Тхьэ Iоф» аIуи, еуцолIагъэх. Айщэт инасып къыубыти, Ерыстэм ибын зышIобылымэу, унагъо зыдэпшIэн плъэкIыщтхэм ащыщэу къычIэкIыгъ. Дэгъу дэдэу зэгурыIохэу, къаIэкIахьэрэ щыIэмэ, унагъом къырахьылIэу, къызэрахэхъощтым пылъхэу, яшэни яакъыли зэтефэу зэдэпсэущтыгъэх. ЗэкIэ ящыкIагъэр тIэкIу-тIэкIузэ зэрагъэгъотыгъ. Машини ащэфыгъ. Зыгорэ зэзымыIoрэ щыIэп, зэIуупхъохэуи къыхэкIыгъ, ау гущыIэ гомыIухэр зэраIоу, загъэгусэмэ, зэдэмыгущыIэхэу ящыIэныгъэ къыхэфагъэп пIоми ухэукъощтэп. Пшъэшъэжъыер зыми щамыгъакIэу, хэти емыхъуапсэу, зэраIыгъыщтым ыкIи еджэным зэрэрагъэгугъущтым пылъыгъэх.\nНуриет еджэным пыгъэнагъэу пылъыгъэп, ау гупкIэти, дэгъоу къыгурыIощтыгъ. Япшъэшъэжъые закъо тфы закIэкIэ зэреджэрэр Ерыстэмрэ Айщэтрэ ягопагъ. Джаущтэу ящыIэкIэ-псэукIэ зэтеуцуагъэу, Iахьылхэри ащыгушIукIыхэу зэдэпсэущтыгъэх. Мыхэм нэ атырамыгъэфагъэмэ о къашIэ, ошIэ-дэмышIэу зэкIэ къэукъуагъ.\nКIымэфэшхоу, Iумылэу, гъогухэр мылышъхьэ пцIанэ техъукIыгъэхэу, уащызекIонкIэ щынагъоу мэхъуба? Джащ фэдэ мафэ горэм Ерыстэм имашинэрэ ыпэкIэ къикIыгъэмрэ зэутэкIыгъэх. Шъобжэу къытещагъэхэм мэзэ пчъагъэм Ерыстэм къин рагъэлъэгъугъ. Зэмыусагъэхэрэ «уц дэгъу» зыфаIуагъэу амыуплъэкIугъэрэ къагъэнагъэп, ау амал фагъотыгъэп. Нуриет ятэ зеухым ябгъонэрэ классым исыгъ. Айщэт шъузабэу къэнагъ. Сыда пшIэщтыр? «ЦIыфым инасып ынэтIэгу итхагъ» аIоба?\nНуриет гурыт еджапIэр щы хэмытэу къыухыгъ. Янэ пшъэшъэжъыер къэралыгъо университетым чIигъахьэ шIоигъуагъ.\n— Мазэм зэ къысатыщт сомэ такъырым сыкIэнэцIэу сыщыIэн слъэкIыщтэп. Ори укIэлэегъадж, сыда федэу хэпхыгъэр? — ыIуи, парикмахерэу зигъэсагъ.\nКъыухыгъэри курс къызэрыкIоп, Краснодар дэт еджапIэу «Шарм — Клео» зыфиIорэр ары. Дэгъу дэдэу сэнэхьатыр къызIэкIигъэхьагъ. ЗэкIэмэ зэлъашIэ. Пшъхьац зыгорэ къыребгъашIэ пшIоигъомэ, пэсаIоу зебгъэтхын фае, армырмэ, чэзыур къыбнэмысызэ мафэр кIощт.\nДунаир гъэшIэгъонэу гъэпсыгъэ нахь, Нуриет ипсэлъыхъо джа Юрэу Айщэт зымыщагъэм икIалэу къычIэкIыгъ. Ипшъашъэ димыгъэкIоным пае ащ пытагъэу къыхэфагъэр зымыгъэшIэгъуагъэ къэнагъэп:\n— Алахьым симыукIи, хэт фэдэ ылъэгъугъ! Пшъашъэм инасып ным ыIэшъхьитIукIэ пеупкIы.\nАу Айщэт хэти ишъэф фиIотагъэп, ыIуагъэми текIыгъэп. Нэужым Нуриет зи къызэрэзыдимыгъэгущыIэрэм ыгъэпагъ, ау, гъэшIэгъонба, кIэгъожьыгъэп.\nСарэ гукъэкIыжьхэм ахэтэу пчъэм иодыджын къызытеом, къыгъэщтагъ.\n— КъакIо, къеблагъ!— Пшъэшъэгъум фэчэфэу пэгъокIыгъ.\n— Моу сызэгъэплъ! Дахэу тыгъэм укъистыгъ! — Нуриет гушIоу ипшъэшъэгъу пыплъыхьагъ.\n— О уфыжьыбз! Унэм укъикIырэба сэIо?\n— Сарэ гуIэзэ Iанэр къыгъэпсыгъ.\nНуриет къэтIысыгъо имыфэу къызIуипхъотыгъ:\n— Зы кIалэ горэ къыздэгущыIэ, нэIуасэ къызысфэхъугъэр илъэсныкъо хъугъэ, ыгу сырихьэу ыIуагъ, сэри сыгу рехьы. СыдакIомэ сищэщт.\n— Ащ нахь сипшъыпкъагъэу къэсшIэжьырэп, — шъабэу, гупшысэр ымакъэ хэлъэу Нуриет къызэриIуагъэм сэмэркъэум зэрэпэчыжьэр къыгъэнэфагъ.\n— Ар къэбар дэгъу дэдэба! Хьаумэ сыхэукъуа?\n— Ашъыу, сшIэрэп. Мыщ ыпэм сянэ ошIэжьыба къызэрэсфимыдагъэр. Сэщынэ фыхэзгъэпсынкIэ. Iофышху!\n— Ар Iофы хъуна! Сэ есIощт.\nАйщэт бзылъфыгъэ пытэ хьазыр, фэмыеу пфэгъэдэIощтэп — ар аушэтыгъах. Ау пшъэшъэгъум, Нуриет янэ ыпхъу дэкIоным зэрэдэгуIэрэм гу лъитагъ, игъэпсыкIэ-шIыкIэхэми ахилъэгъуагъэхэм гугъапIэ къыратыгъ.\nСарэ унагъо зихьагъэр илъэситIу хъугъэ, шъэожъые цIыкIуи къыфэхъугъ. Айщэт къыIукIэ къэс къыщэгушIукIы:\n— Мэшэлахь! Алахьэм насып кIыхьэ шъуешI!— Iэ къыщефэ. — Сэ сифыжь цIыкIу гущэ зы тэрэзыIо горэ ыпэ къикIэу, уцупIэ горэ ыгъотыгъэу къэслъэгъужьыгъэемэ, сылIагъэми сырыраз, — зыгъэгумэкIырэр жэм къышIудэкIы. Ыпхъу унагъо ихьаным зэрэкIэхъопсырэм укIэмыупчIэжьыми, гъэнэфагъэ.\n— Неущ Самир цIыкIур сигъусэу шъуалъэныкъо сыкъырекIокIыщт, гущыIэхэтэу псэлъыхъом игугъу къыхэзгъэпсыщт. КIэлэцIыкIур шIу елъэгъушъ, къехъуапсэ. УмыгумэкI! ЗэкIэри къэтэрэзыщт.\nЯтIонэрэ мафэм Нуриет дэжь пшъэшъэгъур къэкIуагъ. Айщэт кIэлэцIыкIум щыгушIукIыгъ, джэгуалъэр къыфищэигъ:\n— Мы сэ къысфэкIуагъэр хэта? ХьэкIэ къызэрыкIоу къышъушIошIа? Ар зэрэкIэлэ хъупхъэр шъолъэгъуа? Нэнэ Айщэт ыгъэгушIонэу, Тхьэр зэтэжьын цIыкIур къэкIуагъ! — ЗэрэгушIорэм ыжэ зэтрыримыгъалъхьэу къыригъаIорэр бэ. — Сэ сиунэ лъэгу сабый щызечъэу къэслъэгъужьыгъэемэ, сылIэми сыраз,— ыпхъу фыдыреплъэкIи, къыдзыгъ. Сарэ къыгурыIуагъ джы ежь ичэзыу къызэрэсыгъэр.\n— Ори ащ фэдэ насыпым ухэныщтэп, Айщэт. ШIэхэу Нуриет дэдгъэкIощт.\n— Е-о-ой! Унэмрэ парикмахерскэмрэ азыфагу илъ гъогум темыкIырэр дэкIона! ЦIыф хэхьанэу фаеп, зы нэбгырэ къыздигъэгущыIэрэп. КъезыIощтыгъэхэри езэщыхи, ыуж икIыжьыгъэх. Ныбжьыми хэхъоба! А, си Сар, о дэхэ дэдэу уинасып зэтеуцуагъ. Уипшъэшъэгъу гъэдаIоба!\nСарэ ынапцэхэр дищэягъ, ынэхэр къыригъэкIи, зэхихрэр ыгъэшIагъорэм фэдэу ипшъэшъэгъу нэчапэкIэ фычIэплъи, ыгъэмысэу къыхиIукIыгъ:\n— Адэ уянэ зи епIуагъэба?.. Айщэт, къэбар пшIэрэба?.. Ащыгъум гушIуапкIэр Самир цIыкIумрэ сэрырэ къэтхьыгъ!\nАйщэт къэгушIуагъ, къэщтэуIугъэу ыгу къэлъэпэрэпагъ, ау зиIэжагъ.\n— Сыд къэбара зэхэсхын фэягъэр?\n— А-а-а! Апэ гушIуапкIэр къаштэ!\n— Боу къыостын, къапIорэм ифэшъуашэу гушIуапкIэ къыостыщтыба! —Къыпэсэмэркъэужьы шъхьаем, гуцафэу ышIыгъэр ышIошъ хъупэрэп. Нуриети ыкIыб къэгъэзагъэу, aIoрэр зэхимыхрэм фэдэу, Iанэм лагъэхэр къытрегъэуцох.\n— Адэ дэгъуба! Къэбарыр зэхэпхымэ, гушIуапкIэр къэлъэпIэнкIи мэхъу! Сарэ Айщэт къекIуалIи, IаплI къырищэкIыгъ, ытхьакIумэ зыIуиуIуби къеIушъэшъагъ. Зэхихыгъэм ныр къыгъэгушIуагъ:\n— Осэмэркъэумэ, гушIуапкIэр зыщыгъэгъупш!\n— Къаштэ, къаштэ! УиIуагъэ гъэцэкIэжь. Сшъхьэ сырыгущыIэжьэу сыкъекIокIырэп сэ! Сикъэбар уасэ къыфэшI! — Сарэ щхызэ унэ пчэгум Айщэт щигъэчэрэзыгъ.\n— А-ей! Сшъхьэ бгъэунэзагъи! Пхьыгъэ, пхьыгъэ гушIуапкIэр!\nШъэожъыем ищэджэгъо чъые къэсыгъэти, Сарэ бэрэ щымысэу кIожьыгъэ.\n— А сифыжь, мыдэ къакIо, — диваным Айщэт тетIысхьагъ, — уипшъэшъэгъу сызхигъэгъозэгъэ къэбарыр къысфэIуат.\nНуриет ыгу щышIэрэр зэкIэ — щыни, укIыти ынэгу тетхагъэу янэ къекIолIагъ. Чэщыр хэкIотагъэу гущыIэныр аухыгъ. Айщэт нэф къэшъыфэ хэчъыешъугъэп. Бэ ыгу къитэджагъэр. Ипшъэшъэжъые инасып ятэ зэримылъэгъужьыгъэми ынэпс къыгъэчъагъ. Нуриет зыфэегъэ кIалэм зэрэдимыгъэкIогъагъэри гукъэкIыжьхэм къахэфагъ, тIэкIуи къэгумэкIыгъ — зыгорэкIэ зэрэфэе дэдэу насыпыр къычIэмыкIэу, янэ ыгу къебгъэмэ…Тэрэзэу ышIагъа, хьаумэ хэукъуагъа? Бэ зэгупшысагъэр.\nТIэкIу-тIэкIузэ гукъэкIыжьхэм ныр къахэкIи, гушIуагъоу ыпэ илъым зызэрэфигъэхьазырыщтым, уахътэу къэнагъэр зэрэмакIэми, Iахьылхэм макъэ зэраригъэIун фаеми игупшысэхэр зэлъаубытыгъ.\n«Шыкур! Джары, Ерыстэм, тифыжь цIыкIуи инасып къэкIуагъ. Джы пхъорэлъфхэр Тхьэм къыситэу, ахэм янасып зэрэхъурэр къэслъэхъужьымэ, зэкIэмкIи сыраз», — дэпкъым пылъэгъэ сурэтымкIэ плъэзэ зэриIожьыгъ.


Home » Adyghe » 15 2. Corinthians » 13\nПаул шІошъхъуныгъэ зиІэ цІыфхэу Коринф дэсхэм аужырэ Іофхэу агуригъэІуагъэхэр\nШъуадэжь сыкъызэрэкІорэр мыр ящэнэрэу мэхъу. Ащыгъум сыдрэ Іофэу шъуащыщэу зыгорэ зэрыжъугъэмысэрэр анахь макІэми шыхьатитІум е шыхьатищым къаІорэмкІэ гъэшъыпкъагъэу хъун фае. 2ЯтІонэрэу шъуадэжь сызыщэІэм, мыр къышъуфэзгъэпытэгъагъ. Джы шъуадэжь сыщымыІэу джыри зэ къышъуфэсэгъэпытэ: ЫпэкІэ псэкІод зышІагъэхэмрэ, адрэ къэнэгъэ цІыф пстэумрэ сыкъызыкІожькІэ сашъхьасыщтэп, Зсыда пІомэ къасІохэрэр къэсэзыгъаІорэр зэрэ-Христосыр къэзгъэшъыпкъэжьынэу шъуфай. Христос къызыжъудэзекІокІэ, лъэкІыныгъэ имыІэу щытэп. ИлъэкІыныгъэшхо шъуадэжь къыщегъэлъагъо. 4ЛъэкІыныгъэ имыІэу къащым тыраІулІагъэ пэтми, Тхьэм илъэкІыныгъэкІэ джыри псау. Ащ фэдэу Христос тыгухэм арылъэу тэри лъэкІыныгъэ тимыІэ пэтми, Тхьэм илъэкІыныгъэкІэ тэри Христос тигъусэу тыпсэущт, тышъуфэлэжьэным пае.\n5ШъуишІошъхъуныгъэ шъыпкъэмэ зэжъугъэшІэным пае зыжъугъэунэфыжь. Шъо шъушъхьэкІэ Исус Христос шъугухэм зэрарылъыр шъошІэба! Армырмэ шъузэрэщытын фэем фэдэу шъущымытэу къычІэкІыгъ. 6Тэ тызэрэщытын фаем фэдэу тыщытэу къызэрэчІэкІыгъэр зэрэшъушІэрэм сицыхьэ телъ. 7МыхъомышІагъэ горэ шъумыгъэцэкІэнэу Тхьэм телъэІу. Арэущтэу тызфелъэІурэр тызэрэщытын фаем фэдэу тыщытэу къычІэкІыныр арэп, тэ тызэрэщытын фаем фэдэу тыщымытэу къычІэкІыми, шъо шІугъэр жъугъэцэкІэныр ары нахь. 8Сыда пІомэ шъыпкъагъэм тыпэуцоу зи тшІэн тлъэкІыщтэп, ау шъыпкъагъэм пае зыгорэ тшІэн тлъэкІыщт. 9ЛъэкІыныгъэ тэ тимыІэми, шъо лъэкІыныгъэ шъуиІэ зыхъукІэ\nтэгушІо. Зишъыпкъагъэ щыкІагъэ зи зимыІэ цІыф икъугъэхэу шъуигъэхъунэу Тхьэм телъэІу. 10Шъуадэжь сыщымыІэу мы Іофхэр зыфышъуфэстхырэр шъуадэжь сыкъызыкІокІэ, Зиусхьаным къыситыгъэ тетыгъомкІэ пхъашэу сыкъыжъудэзекІон фаеу мыхъунэу ары. Шъузгъэунэхъунэу арэп, гурэ псэрэкІэ нахь лъэкІыныгъэ шъозгъэгъотынэу ары нахь, Зиусхьаным а тетыгъор къызфыситыгъэр.\n11Аужыпкъэм, сшыхэр, шъотхъэжь, зишъыпкъагъэ щыкІагъэ зи зимыІэ цІыф икъугъэхэу шъухъуным ыуж шъуит, зысэжъугъэгъэгушху, шъуигупшысакІэ зы орэхъу, гупсэфыныгъэ шъуиІэу шъопсэу. ЕтІанэ Тхьэу шІулъэгъуныгъэмрэ гупсэфыныгъэмрэ зыдэжь къикІырэр шъуигъусэщт.\n12 ГукъэбзагъэкІэ ІаплІ зэшъущэкІэу шІуфэс зэшъухыжь. Тхьэм ицІыф лъэпІэ пстэуми шІуфэс къышъуахыжьы.\n13Ти Зиусхьанэу Исус Христос ынэшІу щыфэныгъэ, Тхьэм ишІулъэгъуныгъэ, Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ шъо пстэуми шъуерэгъусэх. Амин.\n‹ 12 up 16 Galatians ›


IофшIэкIэ амалышIухэр ебгъэгъотынхэ фае | Адыгэ Макъ\nIофшIэкIэ амалышIухэр ебгъэгъотынхэ фае\nЦIыфыр пенсием зыщыкIорэ ныбжьэу непэ Урысые Федерацием щыгъэнэфагъэм хэгъэхъогъэным фэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэм ипроект Къэралыгъо Думэр хэплъэнэу зэрэхэлъхьагъэм икъэбар мафэ къэс нахь зеушъомбгъу. Непэ ащ зыщытемыгущыIэхэрэ чIыпIи, темыгущыIи щыIэжьэп пIоми хэукъоныгъэ хъущтэп.\nЦIыфхэм еплъыкIэу яIэр зэтекIы, дезымыгъаштэхэрэри щыIэх, игъоу зылъытэхэрэми уаIокIэ. Мы уахътэм хэбзэгъэуцугъэм ипроект субъектхэм ащытегущыIэх. Хэбзэихъухьэ ыкIи хэбзэ гъэцэкIэкIо органхэр ары ащ хэплъэнэу пшъэрылъыр зыфагъэуцугъэр.\nМызэу-мытIоу тэри мы Iофым игугъу къэтшIыгъ, АР-м и Парламент итхьаматэхэм ыкIи идепутатхэм ащыщхэм, лъэныкъо зэфэшъхьафхэм ащылажьэрэ цIыфхэм яеплъыкIэхэр къядгъэIогъагъэх. Джыри ар лъытэгъэкIуатэ ыкIи иеплъыкIэкIэ къыздэдгъэгощагъ Урысые общественнэ къэралыгъо организациеу «Урысыем и ДОСААФ» зыфиIорэм ишъолъыр отделениеу АР-м щыIэм итхьаматэу Барцо Тимур.\n— Тикъэралыгъо пенсиехэмкIэ исистемэ зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм игъо зэрэхъугъэр нафэ, — къыIуагъ ащ. — Пенсием зыщыкIощтхэ ныбжьэу непэ щыIэр загъэнэфэгъагъэр 1960-рэ илъэсхэр ары. Лъэхъаными, экономикэм изытети ар зэрадимыштэжьырэр къыбгурыIон фае. ЕтIанэ, IофшIэпIэ чIыпIэхэм аIутхэмрэ пенсионерхэмрэ япчъагъэ лъэшэу зэтекIы хъугъэ. Демографием изытет мыщ дэжьым иягъэ къэкIуагъ. IофшIапIэ Iутхэр нахь макIэ зэрэхъугъэхэм ыпкъ къикIыкIэ пенсионерхэм яфэIо-фашIэхэр икъу фэдизэу гъэцэкIэгъэнхэр къины хъугъэ. Системэм зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм ушъхьагъу шъхьаIэу фэхъухэрэм ар зэу ащыщ. Пенсиехэм макIэу ахагъахъо. Ар нахьыбэ ашIыным пае IофшIапIэхэм аIутхэм Iоф зэрашIэрэри нахьыбэн фаеу мэхъу. Арышъ, а зэпстэур къыдэплъытэмэ, цIыфыр пенсием зыщыкIощт ныбжьым къызэрэхагъэхъощытым уфэмыяIоми, ар игъоу зэрэщытыр, нэмыкI хэкIыпIэ зэрэщымыIэр къыбгурэIо.\nЯ XIX-XX-рэ лIэшIэгъухэм язэблэкIыгъом Урысыер демографием анахь зызщиушъомбгъухэрэм ащыщыгъ, унагъохэм, гурытымкIэ лъытагъэу, сабыи 7-8 къарыхъухьэщтыгъэ. Я XX-XXI-рэ лIэшIэгъу зэблэкIыгъом Iофыр нэмыкI шъыпкъэ хъугъэ, зы бзылъфыгъэм телъытагъэмэ, зы сабый нахьыбэ къэхъугъэп. Ары непэ IофшIэпIэ чIыпIэхэм аIутхэм япчъагъэ къеIыхыныр къызыхэкIыгъэр.\n1930-рэ илъэсхэм зы пенсионерым телъытагъэу IофшIапIэ Iутыр нэбгыри 8 хъущтыгъэ… 1970-рэ илъэсхэм ар нэбгыри 4-м нэсэу къеIыхыгъ. Илъэсэу тызыхэтым зэрагъэунэфыгъэмкIэ, зы пенсионерым телъытагъэу IофшIэпIэ чIыпIэм Iутыр нэбгыри 2 ныIэп. 2023-рэ илъэсым нэс зы нэбгырэу IофшIапIэм Iутым пенсионеритIу телъытагъэу хъущт.\n— ЦIыфхэр пенсием зыщыкIощтхэ ныбжьым зэрэхагъэхъощтым тегущыIэхэ зыхъукIэ гумэкIыгъо шъхьаIэу къыхагъэщырэр пенсием зыныбжь екIолIагъэхэм е кIогъагъэхэхэм IофшIэпIэ чIыпIэ ямыIэжьэу къызэрэнэхэрэр ары, — ыIуагъ Барцо Тимур иеплъыкIэхэр къыриIотыкIыхэзэ. – Ащ зыкIигъэгумэкIыхэрэри къыбгурыIонэу щыт, непэ Iофхэр зытетыр джары. Ау пенсиехэмкIэ системэм зэхъокIыныгъэхэр зыфашIыхэкIэ IофшIэным, IофшIэпIэ чIыпIэхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэми цIыфхэм яфедэкIэ нахь гъэзэгъэ зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытыр УФ-м и Правительстви къыщыхагъэщы. Арышъ, ар гъэцэкIагъэ зэрэхъущтым Iо хэлъэп. ЦIыфыр нахь кIасэу пенсием кIон зыхъукIэ IофшIэкIэ амалышIухэр ебгъэгъотынхэ, лэжьапкIэри нахьышIу пшIын фаеу сэлъытэ. Джащыгъум илъэсэу Iоф зэришIэрэр шIобэщтэп. Мары непэ пенсием кIуагъэхэм анахьыбэхэм ягуапэу Iоф ашIэ.\nМы хэбзэгъэуцугъэм къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, хъулъфыгъэхэм аныбжь илъэс 65-м, бзылъфыгъэхэм – 63-м нэсымэ ары зыкIощтхэр. ПенсиехэмкIэ системэм зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм бэмэ дырамыгъаштэрэми игъо зэрэхъугъэр къагурэIо. Пстэури зэпэщэчыгъэу, еплъыкIэхэр къыдэлъытагъэхэу законыр аштэнэу зэкIэри мэгугъэх. Къихьащт 2019-рэ илъэсым къыщыублагъэу мазэ къэс, гурытымкIэ лъытагъэу, сомэ 1000 пенсиехэм къахэхъощтэу зэраIорэми гугъапIэ къареты.


НахьышIум тыфэкIо | Хасанов Мурат Русланович\n« Талантливая молодежь со всей страны…\nЗэхэщакIохэм афэразэх »\nУрысыем и Къэралыгъо Думэ идепутатэу, дунаим самбэмкIэ гъогогъу 11 дышъэр къыщызыхьыгъэ Хьасанэкъо Мурат джырэблагъэ гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Адыгэ Республикэм спорт лъэпкъ зэфэшъхьафхэмкIэ зэнэкъокъу инхэр щызэхащэх, — къеIуатэ Хьасанэкъо Мурат. — Аужырэ илъэсхэм Адыгеим спорт псэолъабэ къыщызэIуахыгъ.\n— Республикэм икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ стадиони 3, спорт Унэшхуи 4, нэмыкIхэри щагъэпсыгъэх.\n— Спорт щэрыуапIэу Мыекъуапэ икъыблэ дэхьапIэ къыщызэIуахыгъэм фэдэ Урысыешхом итэп. Хэгъэгум ихэшыпыкIыгъэхэ командэхэм егъэджэпIэ-зыгъэсапIэ афэхъущт. Спорт Унэшхоу «Ошъутенэм» зэнэкъокъубэ щэкIо. Псы спортым зыфэзыгъасэхэрэм псэолъакIэхэр афашIыгъэх.\n— Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэ спорт Унэшхом дзюдомкIэ, гандболымкIэ, спорт гимнастикэмкIэ, фэшъхьафхэмкIэ зэнэкъокъухэр щызэхащэх.\n— Кобл Якъубэ кIэщакIо зыфэхъугъэ спорт Унэшхоу Мыекъуапэ щагъэпсыгъэр итеплъэкIэ дахэ. Хэгъэгу зэнэкъокъу инхэр щызэхащэх.\n— Мурат, мэкъуогъум и 15 — 16-м Урысыем ия VII-рэ спорт зэIукIэгъухэр Мыекъуапэ дзюдомкIэ щыкIощтых.\n— СССР-м изаслуженнэ тренерэу Кобл Якъубэ шIэжь зэнэкъокъур фэгъэхьыгъ. ДзюдомкIэ бэнакIохэм ямызакъоу, Кобл Якъубэ Iоф дэзышIагъэхэр, спортым щыцIэрыIохэр, шIэжьыр зыгъэлъапIэхэрэр зэхахьэм хэлэжьэщтых.\n— Къэралыгъо Думэм идепутатэу ущыт. ШъуизэIукIэгъухэм спортым ехьылIагъэхэ Iофыгъохэу къащышъуIэтыхэрэм Адыгеим ыцIэ къыщыраIорэба?\n— ТизэдэгущыIэгъу къызэрэщыхэдгъэщыгъэу, спорт псэуалъэхэр тиреспубликэ зэрэщашIыхэрэм мэхьанэ ин етэты. НахьыпэкIэ спорт Унэшхо тимыIагъэми, дунаим, Европэм, Олимпиадэ джэгунхэм медальхэр къащахьыщтыгъэх. Опытэу щыIэр нахьышIоу зэрэдгъэфедэщтыр ары непэ тызэгупшысэрэр.\n— ДзюдомкIэ судьяу Бэрзэдж Светланэ Налщык щэпсэу. Адыгеим испортсменхэм ар алъэплъэ. Зэкъош республикэхэр зэрэзэлъыкIохэрэм имэхьанэ зыкъиIэтыгъэу елъытэ.\n— Сэри ащ десэгъаштэ. Адыгэ быракъым чIэтхэу нэпэеплъ сурэтхэр атырахыхэу сэлъэгъух. Къэбэртэе-Бэлъкъарым къыщыхъугъэхэу Адыгеим щагъэсагъэхэм Олимпиадэ джэгунхэм, дунаим изэнэкъокъухэм дышъэр къащахьыгъ. Тао Хьэсанбый Урысыем дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаI. Спортышхом нэмыкIхэри щылъыкIотагъэх.\n— Мурат, Урысыем и Мафэ фэгъэхьыгъэу сыда джыри тигъэзетеджэхэм къяпIо пшIоигъор?\n— Адыгэ Республикэм иIэшъхьэтетхэм спортым зегъэушъомбгъугъэнымкIэ Iофыгъуабэ агъэцакIэ. IэнатIэу сызыIутыр къыдэслъытэзэ, Адыгеим испорт изыкъегъэIэтын сиIахь хэсшIыхьащт. Спортым лъэпкъхэр зэфещэх, псауныгъэр егъэпытэ. Сыфай физкультурэм пыщагъэхэм япчъагъэ хэхъонэу, ящыIэныгъэ нахьышIу хъунэу.\nСурэтым итхэр: Хьасанэкъо Муратрэ Бэрзэдж Светланэрэ зэнэкъокъум гъэхъагъэ щызышIыгъэхэм афэгушIох.\nОфициальный сайт республиканской газеты «Адыгэ макъ» 11.06.2019 г.: https://www.adygvoice.ru/wp/нахьышiум-тыфэкiо/


Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст.\nЗдесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст.\nЗдесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст. Здесь может быть любой текст.


Ухэлэжьэныр гушIуагъо | Адыгэ Макъ\nМыекъуапэ иадминистрацие физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет зэхищэгъэ зэIухыгъэ спартакиадэм спорт лъэпкъи 7-кIэ щызэнэкъокъугъэх.\nТеннис цIыкIумкIэ, есынымкIэ, спорт щэрыонымкIэ, шахматхэмкIэ, дартсымкIэ, щагу баскетболымкIэ, шы спортымкIэ зэнэкъокъугъэх.\nЗэхэщэкIо купым ипащэу Дмитрий Щербаневым зэрилъытэрэмкIэ, мэфэ зэфэшъхьафхэм зэнэкъокъур зэрэкIуагъэм зыкъигъэшъыпкъэжьыгъ. Физкультурэм пыщагъэхэр зэIукIэгъухэм зэрахэлэжьагъэхэм дакIоу, зэнэкъокъухэм яплъыгъэх, языгъэпсэфыгъо уахътэ гъэшIэгъонэу агъэкIуагъ.\nМыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет икомандэ апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Къэралыгъо телерадио — окомпаниеу «Адыгеим» ятIонэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ, Мыекъопэ пивэшI заводыр ящэнэрэ хъугъэ. Адыгэ РеспубликэмкIэ «Единэ Россием» и «НыбжьыкIэ Гвардие» ипащэу, Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет идепутатэу Бэрзэдж Асыет зэхэщэн Iофыгъохэр ыгъэцэкIагъэх, ныбжьыкIэхэр спартакиадэм фигъэхьазырыгъэх, спорт лъэпкъ зэфэшъхьафхэмкIэ зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъ. Спорт щэрыонымкIэ бзылъфыгъэхэм язэнэкъокъу Бэрзэдж Асыет апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ.\nКъэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ижурналистхэу Ахэджэго Рузанэрэ Бзаго Рустамрэ зэIукIэгъухэм хагъэунэфыкIрэ чIыпIэхэр къащахьыгъэх.


ЩэшIэ Аслъан: Адыгабзэм кIуачIэ къезытыщтыр »\nЩэшIэ Аслъан: Адыгабзэм кIуачIэ къезытыщтыр\n29.07.2010 - 18:35 - Натпресс\nБлэкIыгъэ илъэсишъэрэ шъэныкъорэм къыкIоцI адыгэмэ алфавит пчъагъэ зэхагъэуцуагъ. Ахэм ащыщхэу къытэнэсыжъыгъи кьытэнэмысыжьыгъи щыI. Урыс-Кавказ зэошхом игъоми Iофыр зэпыугъагъэп, икIыжьыгъэхэми Iоф дашIэщтыгъэ, къэнагъэхэми зызщагъэгъупшэгъагъэп. Непэ къызынэсыгъэми адыгэхэр мыщ пыкIыхэрэп.\nАщ къыгъэлъагъорэр зы: адыгэхэр анахь лъэхъэнэ хьазаб зыщыхэтхэми алфавитым изэхэгъэуцон ащымыгъупшэгъагъэмэ, яIоф дэгъоу зыщэтым ащ дэмылажьэщтыгъэхэу щытыгъахэп. Арышъ, алфавит тэрэзыр адыгэмэ яегъэшIэрэ Iофэу, яегъэшIэрэ гугъоу плъытэми хъущт. «Тхэн» зыфэпIощт гущыIэр ижъырэ дэдэм щегъэжьагъэу агъэфедэу, ар ежьмэ ягущыIэ шъыпкъэу, ау тхакIэ амыIэщтыгъэу – сыдэущтэу къыбгурыIощта ар?\nБлэкIыгъэ лIэшIэгъум, Кавказым къинэгъэ адыгэмэ къэралыгъо фитыныгъэ заулэ яIэ зэхъум ыуж, хэгъэгуищэу зэхащэгъагъэмэ хэбзэ унашъохэр апылъхэу алфавит щырыщ щызэблахъугъагъ. Апэрэр арап хьарыфмэ атехыгъагъ, ятIонэрэр – латин алфавитым тешIыкIыгъагъ, ящэнэрэр – джы тызэрэлэжьэрэ урыс тхакIэу «кириллицэр» ары. Ау, къызэрэсIуагъэу, непэ нэс хэкужъым щыпсэурэ адыгэмэ, тхакIэр зэряIэзэ, зэ латин алфавитэу тиIагъэр нахь дэгъугъ, зэ ари тибзэ икъу фэдизэу екIущтыгъэп, нэмыкI горэ къыхэхыгъэн фае aIo.\nАщ къыгъэлъагъорэр – алфавитхэу зигугъу къэсшIыгъэмэ язи адыгабзэм икъу фэдизэу екIущтыгъэп ыкIи екIурэп. Ащ къыхэкIэу бзэм хахъо ышIын ылъэкIырэп, ары пакIошъ ибайныгъэ хегъэкIы.\nАщкIэ щысэ къызэрыкIо къэсхьын – мары АдыгеимкIэ тэлъэгъу: адыгабзэр тиреспубликэ зэрикъэралыгъуабзэзэ, гурыт еджапIэхэу адыгэ чылэмэ адэтхэр къэзыухырэ ныбжьыкIэмэ яныдэлъфыбзэ нахьи урысыбзэр бэкIэ нахь дэгъоу аш1э. УрысыбзэкIэ къины къащымыхъоу гущыIэнхи, еджэнхи, тхэнхи алъэкIы, ау адыгабзэр агъэфедэнэу зежьэхэкIэ, гу лъамытэу абзэ урыс гущыIэхэр хизы ашIы. Къалэр зытштэкIэ, урысыбзэм игугъу тымышIыжьыми, анахь узщыгугъынхэу ныбжьыкIэмэ ахэтхэм ежьмэ яныдэлъфыбзэ нахьи инджылызыбзэр нахъ дэгъоу ашIэ.\nШъыпкъэ, ар аущтэу зыкIыщытыр алфавит закъор арэп. Ау сыдэу пшIыгъэми, къиныгъомэ якъежьапIэу къанэрэр ары: тибзэ непэрэ дунаим хэуцонэу тэIомэ, алфавитыр ащ диштэу шIыгъэн фае. ЗыкIыдимыштэрэри нафэ: адыгабзэм макъэхэу хэтыр бэдэд, алфавитхэу зигугъу къэсшIыгъэмэ хьарыфхэу агъэфедэхэрэр фэдитIу-фэдищкIэ нахь макI.\nНепэрэ алфавитыр тфызэхэзгъэуцуагъэмэ – Яковлевымрэ Ашъхьэмафэмрэ – ащ гу лъамытэгъагъэу щытэп. Ау ахэмэ адыгабзэр нэмыкIы бзэмэ арагъапшэзэ, аIуагъэр шъхьафы: бзэхэу нахь макъэ макIэ зыгъэфедэхэрэр ыпэ ишъыгъэх, гущыIэм пае, тхакIэр бэшIагъэ зя1эр, арышъ, адыгабзэми ымакъэмэ япчъагъэ хэбгъэкIы къэси нахьышIу.\nДжаущтэу адыгабзэм ибайныгъэ щыщэу къыхэбгъэщы хъущтыр, анахьэу кIуачIэ къезытын зылъэкIырэр – анахъ пэрыохъушхо фэхъугъ. Зы макъэр тхыбзэмкIэ къэдгъэлъэгъоным пае, хьарыфитф ттхэу къыхэкIы. Ары тетызэ, илъэс 80 хъугъэу тхыбзэр зытиIэр, бзэм пылъ шIэныгъэлэжьхэм адыгабзэм хэт макъэхэм япчъагъэ тэрэзэу къэзылъытэн къахэкIыгъэп. Къалъытагъи фэд шъхьае, шъхьадж зэрэфэлъэкIэу хигъэкIызэ къылъытагъ.\nАрышъхьае, тыфай-тыфэмыем емылъытыгъэу, адыгабзэм макъэхэу хэтымэ джы къызнэсыгъэм ахэхъо. ГущыIэм пае, кIэхабз зыфатIорэм макъэу «в»-ыр хэтыгъэп. Ар урысыбзэм къыхэкIи къыхэхьэгъакI. Урыс гущыIэхэу «вагон», «вокзал» ыкIи нэмыкIымэ ягугъу сымышIыми, адыгацIэу «Инверэ» хэты хъугъэ. Е нэмыкI щысэхэр, адыгабзэм къыхэхъухъэгъэ макъэмэ ащыщхэу: «сшIэрэп», «сшIошIыгъ» – мы гущыIэхэми мэкъакIэхэр ахэты хъугъэ. Джащ фэдэу, аужыпкъэрэ лъэхъаным адыгабзэм мэкъакIэхэу къыхэхьагъэхэр джыри щыIэх.\nАр адыгабзэм дэтэшIэмэ, макъэмэ япчъагъэ ахъоныр тибзэ изы нэшэнэ шъхьаIэу тлъытэн тлъэкIыщт. Джащ пае мэкъэ пчъагъэу адыгабзэм ыгъэфедэрэр къэслъытэнэу къызисэгъэкIым, адыгэ гущыIакIэмэ ащыщэу мэкъэ нахьыбэ зыгъэфедэу бжъэдыгъу-шапсыгъэ диалектыр къахэсхыгъ. БзэшIэныгъэмкIэ екIолIакIэу ащ щырахьылIэрэр згъэфедэзэ къызысэлъытэм, мэкъи 107-рэ изгъэкъугъ.\nЗы бзэ дунаим къытекIынэп ащ фэдиз макъэ иIэу! Абхъазыбзэ закъор ары ныIэп. Ари, зэрэтшIэу, зы унэгъо кIоцIыбзэмэ ащыщ. Сыдэущтэу ар баиныгъэкIэ тымылъытэна?\nАдыгабзэм макьэу хэтым пэпчъ хъарыф шъхьаф ищыкIэгъэщтэу арэп, ау нахьыбэм зэрищыкIагъэр гъэнэфагъэ. ЗэримыIэри, щэч хэмылъэу, тэрэзэп. Анахь макIэми, макъэхэр кьагъэлъагъоу хьарыф 80 адыгабзэм ищыкIагъ.\nЕтIани а кьэсIуагъэмэ апыгъэщагъэу мыщ фэдэ гупшысэм тынаIэ тетыдзэмэ хъущт: алфавит зэхэгъэуцонымкIэ тэ, адыгэхэмкIэ, адрэ цIыф лъэпкъыхэу дунаим тетмэ аужы тыкъинагъэмэ, ахэмэ шIэныгъэу, шIыкIэу рагъотылIагъэхэмрэ зэфэхьысыжьхэу рашIылIагъэхэмрэ дгъэфедэзэ, тибзэ апэ изгъэшъын алфавит тшIын тлъэкIыщт.\nАу адыгабзэм иалфавит изэхэгъэуцон къинэу пылъыр макъэмэ ябагъэ къыщыуцурэп. Iофыр етIани къэзгъэхьылъэрэр – адыгабзэм гущыIэIахьхэри бэу хэтых. Европэм щашIэрэ бзэмэ ягъэпшагъэмэ – фэдиплI-фэдитфыкIэ нахьыб. Джащ къыхэкIэу джырэ тхакIэкIэ адыгэ гущыIэхэр зыттхыкIэ, нэм фэмыубытэу кIыхъэ мэхъух. Ахэм тыкъяджэны хъумэ, пычыгъо-пычыгъоу, жъажъэу тыкъяджэ. Адыгэ гущыIэхэр кIыхьэ дэдэ зэрэхъунхэ алъэкIыщтыр къегъэлъагъо тхакIоу Къуекъо Налбый итхылъэу «Адыгабзэм хэт фэIазэр» зыфиIорэм щигъэфедэгъэ гущыIэм:\nМы гущыIэр гушыIэIахъ 21-эу зэхэт. Адыгэ гущыIэIахьхэр бзэшIэныгъэм дэгъоу щыхэгъэунэфыкIыгъэх. ГущыIэм пае, шIэныгъэлэжьэу, профессорэу Кумэхэ Мухьадин итхылъэу «Морфология» зыфиIорэм ахэр зэгъэфагъэхэу дэтых. Ащ дэгъоу къегъэлъагъо – адыгэ гущIэIахьхэри ябагъэкIэ зэбгъэшпэн дунаим къызэрэтемыкIын ылъэкIыщтыр.\nМэкъабэмрэ гущыIэIахьыбэмрэ адыгабзэм амал ин дэдэхэр къыратых. Анахьэу ахэр кьызщыхэщыхэрэр кIэу гущыIэ къэуугупшысыны хъумэ ары. Лъэпкъышхохэу миллионипшIы пчъагъэ хъухэрэмкIи ар Iофыгъо къин, ау тэ мары аужырэ илъсипшIым къыкIоцI гущыIабэ тибзэ хэдгъэхьагъ, тыдэ тышыIэми ахэр тэгъэфедэх, сыда пIомэ, хэт ыпашъхьи апэрэу щыдгъэфедагъэхэми, къарыкIырэм гу лъатэ. ГущыIэм пае: «къухьэлъат», «шIэныгъэлэжь», «чIыопс» ыкIи нэмыкIэр. Ахэр гущыIэ къэугупшысынымкIэ ублэпIэ къодый, шIэныгъэ дэгъу адыгабзэм етхьылIэмэ, компьютерым хэлъ пкъыгъо анахь цIыкIу пэпчъ адыгацIэхэр афэтыусынэу амалышIухэр щыI.\nАу а нэшанэм елъытыгъэу адыгабзэкIэ тхыгъэм псынкIэу тыкъеджэшъунэу дгъэпсын тIомэ, макьэмэ ямызакъоу, гушIэIахьхэри тамыгъэ шъхьафхэмкIэ кьэдгъэлъэгъон тлъэкIынэу шIыгъэн фае. Аущтэу тшIыным пае гущыIэIахьхэм тамыгъэ 200-ум нахь мымакIэ ящыкIагъ.\nЗэрэхъурэмкIэ, адыгабзэм екIущтыр хьарыф-тамыгъэ зэхэт алфавит. ЕтIани мыщ къыщыIогъэн фаер – хьарыфхэри тамыгъэхэри нахьыбэ къэс нахьышIу. Шъыпкъэ, кIэлэцIыкIум а алфавитыр зэригъашIэ зыхъукIэ, къинэу ылъэгъущтыр нахьыбэщт, ау, зызэригъэшIахэкIэ, адрэ бзэмэ ягъэпшагъэмэ, адыгабзэкIэ бэкIэ нахь псынкIэу къеджэшъущт. Ар зэбгъэпшэн плъэкIыщтыр: узэрэлэжьэрэ Iэмэ-псымэр нахьыбэу зэхэлъы къэс, нахьыбэуи нахь псынкIэуи Iофыр рыпшIэн плъэкIыщ. Джащ пае тамыгъэ бэу зэрэтиIэщтым укъыгъэщынэ хъущтэн.\nАщ фэдэ алфавитым игъэпсын, ар хэбзэ унашъокIэ ягъэштэгъэным, ащ тегъэпсыхьагъэу тхыгъэм икьыхэутын рахъылIэрэ псэуалъэмэ язэблэхъун ыкIи нэмыкIхэм Iоф бэкIаехэр къапыкIыщт. Адыгеим имызакьоу, Къэбэртае-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, IэкIыб къэралыгъохэм арыс адыгэхэр зэдэлэжьэщтхэми, мыр тизакъоу тфэмыIэтын Iофыгъу. ТфэIэтыщтгъагъэмэ, илъэс минкIэ тызэкIэIэбэжьмэ ар гъэцэкIэгъахэу щытын фэягъ.\nУрысыеми мыщкIэ инэу тыщыгугъынэу хъурэп. Мары бэмышIэу хэгъэгум ис цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэр урыс тхакIэм текIынхэ фимытхэу Москва унашъо щаштагъ.\nAy тэ адыгэу Тхьэм тыкъыгъэшIыгъэмэ, адыгабзэр Ащ къытIуилъхьагъэмэ, тызэрэмакIэм емылъытыгъэу инэу къытэтагъэмэ, лъэшэу Ар кьытщэгугъэу къекIы. Ар къыдэтлъытэмэ – тыадыгэныр тфэлъэкIыжьырэп тIон тыфитэп. Тилъфыгъэхэри урыс е американцэ дгъэхъунхэу зыми Iизын къытитыгъэп.\nАрышъ, тшIэщта тымышIэщта тымыIоу, шIыкIэр къызэрэдгъотыщтым тегупшысэн фае. Джыдэдэми ащкIэ тшIэн тлъэкIынэу щыIэр макIэп. КIэкIэу къэпIон хъумэ, адыгабзэм иалфавит изэхэгъэуцон дунэе Iофыгъомэ ащыщы шIыгъэн фае – ары сэ къызэрэзгурыIорэр. ООН, ЮНЕСКО ыкIи нэмыкI организациемэ мыщ фэдэ Iофыгъохэм, ежьхэм пшъэрылъ зыфашIыжьыгъэу, адэлажьэх. Iофыр къызфанэрэр – бзэшIэныгъэ шапхъэмэ арылъхэу тхылъхэр тэ зэрэтымыухьазырышъухэрэр ары.\nУзынэбгырэмэ, ущыIахэп, - аIуагъ адыгэмэ, узынэбгырэмэ, адыгэ алфавит тэрэзыри зэхэгъэуцогъуай. Уахътэу ыхьыщтыри бэ, кIуачIи уфэмыхъун ылъэкIыщт. Мыщ фэдэу адыгэ алфавитым фэгъэхьыгъэ гупшысэхэм сызякIугъэу, Iофым сызфежъагъэр илъэс пчъагъэ хъугъэ. Ау ащ ыуж хэкIыгъэр бэп, анахь шъхьаIэу зыцIэ къесIон слъэкIыщтыр – мэкъэ пчъагъэу бжъэдыгъу-шалсыгъэ диалектым ыгъэфедэрэр къызэрэслъытагъэр ары.\nАщкIэ, сэ сызэреплъырэмкIэ, джыри шIэгъэн фаер:\nАпэрэр: алфавитым иIоф кьыхэщ-къыхэмыщыми, адыгабзэм ибаиныгъэ щыщхэу макъэхэмрэ гущыIэIахьхэмрэ афэгъэхьгъэ диссертацие УрысыемкIэ щягъэштэгъэныр.\nЯтIонэрэр: а диссертациер кIэшIыкIыжьыгъэу, алфавитым иIоф гупчэм игъэуцуагъэу, урысыбзэкIи инджылызыбзэкIи тхылъхэр къыдэгъэкIыгъэныр:\nЯщэнэрэр: а тхылъхэр IэубытыпIэ шIыгъэу, организациэхэу мы Iофыгъомэ апылъхэм лъэIу тхылъхэр алъыгъэIэсыныр.\nДжаущтэу апэрэ лъэбэкъур тэр-тэрэу тыдзын фае. Ар тшIэшъуным пае, сэ сиеплъыкIэкIэ, фонд зэхатщэмэ нахьышIоу кьекIы. ГущыIэм пае, а фондым «Адыгабзэм ибайныгъ» фэтыусымэ хъунщтын. Байныгъэр фондым ыцIэ къыщыхэтэгъэщыми, апэрэ лъэхъаным ахъщэшхо ищыкIэгъэщтэп – къызэрисыдзэрэмкIэ, доллар минитф Iэгъо-блэгъу. УахътэмкIэ илъэс фэдиз а Iофыгъом ищыкIэгъэщт. Ар зытшIэшъукIэ, ятIонэрэ лъэбэкъоу мылъку ин зытекIодэщтыр, Тхьэм ыIомэ, дунае IэпыIэгъумкIэ зэшIотхын.\nОпубликовал administrator, 13-04-2007, 20:33. Просмотров: 3233\n– ЩэшIэ Аслъан. "Адыгабзэр: хыма, гупса?"\n– Адыгабзэм и къэухъумэн Iофыгъуищэу ищыкIагъэр\n– Джы адыгабзэм изэгъэшIэн шIыкIэхэр Инстаграмым хэлъы хъугъэ\n– Сыд шIэгъэн фаер Адыгабзэр мыкIодыным пае? – Адыгэ Сайт


Щылэ мазэм и 1-р – ИлъэсыкI — Адыгэ макъ\n2021-рэ ИлъэсыкIэу къихьэрэм фэшI тышъуфэгушIо!\n2020-рэ илъэсэу икIырэр тиреспубликэкIи, хэгъэгумкIи къызэрыкIуагъэп. COVID-19-м зыкъызэриштагъэм, цIыфхэр яунэхэм арысынхэ, нэгуихъохэр агъэфедэн, пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу еджэнхэ фаеу зэрэхъугъэм тищыIакIэ зэхъокIыныгъабэ къыхалъхьагъ.\nПандемием емылъытыгъэу илъэсэу икIырэр хъугъэ— шIагъэхэмкIэ баигъэ. ШIэжьымрэ щытхъумрэ я Илъэс ТекIоныгъэшхор къызыдахыгъэр илъэс 75-рэ зэрэхъурэр хэдгъэунэфыкIыгъ. А тарихъ хъугъэ-шIэгъэ иным дэгъоу къыгъэлъэгъуагъ сыд фэдэрэ ушэтыпIи изэпычынкIэ зыкIыныгъэ зэрэтхэлъыр, Хэгъэгу зэошхомрэ ТекIоныгъэмрэ афэгъэхьыгъэ къэбархэр лIэужхэм зэрэзэIэпахыхэрэр.\nИлъэсым иполитическэ хъугъэ-шIэгъэ шъхьаIэу щытыгъэр Урысые Федерацием и Конституцие зэхъокIыныгъэу фашIыщтхэм къазэрадырагъаштэрэм изэгъэшIэнкIэ Урысыем исхэм амакъэ зэратыгъэр ары. Адыгеим щыпсэухэрэм япроцент 85-рэ фэдизмэ Конституцием фашIыщт гъэтэрэзыжьынхэм къадырагъэштагъ.\nГъогушIынымкIэ, лъэпкъ проектхэм япхырыщынкIэ илъэсэу икIырэм Адыгэ Республикэм пшъэрылъышхохэр щагъэцэкIагъэх. Инвестиционнэ политикэмкIэ, социальнэ инфраструктурэр нахьышIу шIыгъэнымкIэ гъэхъагъэхэр тиIагъэх, Адыгеир зызэхащагъэр илъэси 100 зэрэхъурэм игъэмэфэкIын тегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэм тафежьагъ.\nТичIыпIэгъу лъапIэхэр! 2021-рэ ИлъэсыкIэм Iофыбэ тшIэн фаеу хъущт. Тызэкъотмэ ары ныIэп ахэр дгъэцэкIэнхэ зытлъэкIыщтыр.\nРеспубликэм исхэм псауныгъэ пытэрэ щыIэкIэ-псэукIэ дэгъурэ яIэнэу, шIоу щыIэр зэкIэ къадэхъунэу, неущырэ мафэр зэрэнахь дэгъущтым яцыхьэ телъэу мамырэу псэунхэу тафэлъаIо! 2021-рэ ИлъэсыкIэм IофышIоу ешъухьыжьэхэрэм гъэхъагъэхэр ащышъушIынэу, шъуищыIэныгъэ хъугъэ-шIэгъэ гушIуагъохэмкIэ баинэу, шъунасыпышIонэу, ИлъэсыкIэ хъяр шъутехьанэу шъуфэтэIо!\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу, Урысые политикэ партиеу «Единэ Россием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ и Секретарэу КъумпIыл Мурат\nПредыдущая Щылэ мазэм и 7-р — Христос къызыхъугъэ маф\nСледущая Адыгеим и ЛIышъхьэ кIэлэцIыкIухэр зыкIэхъопсыхэрэр къафигъэцэкIэнэу къыгъэгугъагъэх


Нахь чанэу Iоф дашIэнэу къариIуагъ — Адыгэ макъ\nНахь чанэу Iоф дашIэнэу къариIуагъ\n— Урысые Федерацием ис нэбгырэ миллион пчъагъэмэ псэукIэ амалэу яIэр нахьышIу зэрэхъущтыр гъэстыныпхъэ шхъуантIэм изэбгырыщын фэгъэхьыгъэ программэм лъэшэу епхыгъэ хъугъэ. Ащ фэшI Правительствэри, «Единэ Россиери», общественнэ организациехэри ащ ипхырыщын нахь чанэу дэлэжьэнхэ фае, — къыщиIуагъ УФ-м и Президентэу Владимир Путиным министрэхэм я Кабинет зэхэсыгъоу иIагъэм.\nГъэстыныпхъэ шхъуантIэм икIуапIэ зэпызычырэ псэупIэхэм адэсхэу, ар зыIэкIэмыхьэхэрэм ящагухэм ыпкIэ хэмылъэу афещэлIэгъэным кIэщакIо фэгъугъэр Владимир Путиныр ары. 2030-рэ илъэсым нэс зэкIэми, хэзыгъэ имыIэу, гъэстыныпхъэ шхъуантIэр яунэхэм аращэлIэнэу ащ унашъо къышIыгъ.\nИкIыгъэ 2021-рэ илъэсым нэс пштэмэ, тикъэралыгъо исым ипроцент 72-мэ газыр агъэфедэ. Президентым иунашъо гъэцэкIэгъэным фэшI хэбзэгъэуцугъэхэм зэхъокIыныгъэу афашIыгъэхэм адиштэу унагъом чIыгу Iахьэу ыубытырэм игъунапкъэ нэс газыр ыпкIэ хэмылъэу ращалIэ. Ащ унэр зэрэпашIэщтыри нахь IэшIэх афашIыгъ.\nМы лъэныкъом фэгъэзэгъэнэу «Газпром газификация» зыфиIорэ хъызмэтшIапIэр зэхащагъ. Урысые Федерацием исубъект 13-мэ гъэстыныпхъэ шхъуантIэм изэбгырыщын фэгъэзэгъэщт шъолъыр операторхэр агъэпсыгъэх.\nАдыгеир пштэмэ, уни 120-рэ гъэстыныпхъэ шхъуантIэм икIуапIэхэм япхыгъэ хъугъэ. «Газпром газораспределение Майкоп» зыфиIорэ компанием къызэритыгъэмкIэ, газыр фыращэлIэнэу лъэIу тхылъ 1806-рэ къатыгъ, 796-мэ зэзэгъыныгъэм адыкIэтхагъэх. 2021 — 2022-рэ илъэсхэм гъэстыныпхъэ шхъуантIэм икIуапIэхэм унэ 6649-рэ аращэлIэн гухэлъ яI.\nПредыдущая Зэнэкъокъу зэхащагъ\nСледущая Социальнэ мэхьанэ зиIэ Iофтхьабзэхэр зэхищагъэх


НэбгыритIумэ къахагъэщыгъ — Адыгэ макъ\nЗэпахырэ узэу ковидым иштаммэу «омикроныр» нэбгыритIумэ къапыхьагъэу Адыгеим щагъэунэфыгъ. Мыщ фэгъэхьыгъэ къэбар къеты Роспотребнадзорым Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, блэкIыгъэ тхьамафэм Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм имедицинэ учреждениехэм япащэхэм зэIукIэгъу адыриIагъ, зэпахырэ узым иштаммыкIэ пэуцужьыгъэным фэхьазырынхэм епхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх.\nШъолъырым ипащэ иуна-шъокIэ Iэзэгъу уцхэм, зызэраухъумэрэ пкъыгъохэм, медицинэ оборудованием, зыщяIэзэщтхэ чIыпIэхэм яIэпэчIэгъанэ агъэхьазыры. Коронавирусым иштаммыкIэ псынкIэу зызэриушъомбгъурэм къыхэкIэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ къафишIыгъ ящыкIэгъэн алъэкIыщтхэр пэшIорыгъэшъэу къалъытэнхэу ыкIи сымаджэхэм апае медицинэ пкъыгъохэр къащэфынхэу.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу медицинэ организации 3-мэ къащызэIуахыгъэ госпитальхэм чIыпIэ 900 яI. Щылэ мазэм и 18-м ехъулIэу ахэр процент 69,89-кIэ ушъагъэх, сымаджэхэм чIыпIэ 629-рэ аубыты. Реанимацием иотделениехэм нэбгыри 7 арылъ, ИВЛ-м сымэ-джи 2 пыгъэнагъ.\nПредыдущая Iоф шъхьаIэм тегущыIагъэх\nСледущая Республикэм ихэхъоныгъэхэм иIахьышхо ахэлъ