НыбжьыкIэхэр щыухъумэгъэнхэм пае… — Адыгэ макъ\nНыбжьыкIэхэр наркотикхэм апыщагъэхэ мыхъунхэм, ахэм ащыухъумэгъэнхэм хэбзэ органхэм ащыщыбэр дэлажьэ. Наркотикхэр хэбзэнчъэу гъэзекIогъэнхэм пэуцужьырэ къулыкъум нэмыкIэу культурэмкIэ, гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ, псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ министерствэхэм япланхэм ахэтхэу ащ Iоф дашIэ. Мы мафэхэм АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ кIэлэеджакIохэр ыкIи ныбжьыкIэхэр наркотикхэм ащыухъумэгъэнхэмкIэ илъэсэу икIырэм Iофэу ышIагъэм тыкIэупчIагъ.\nМинистерствэм къызэрэщытаIуагъэмкIэ, мы Iофыгъом епхыгъэу лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ Iофтхьабзэхэр зэхещэх. Шъхьафэу ны-тыхэм, кIэлэегъаджэхэм, кIэлэеджакIохэм Iоф адешIэ. КIэлэеджакIохэр наркотикхэм ащыухъумэгъэнхэмкIэ шIыкIэ-амал зэфэшъхьафхэр егъэфедэх. Ахэм ащыщых зэIукIэгъухэу псауныгъэр къэухъумэгъэным исистемэ Iоф щызышIэхэрэр, полицием икъулыкъушIэхэр ыкIи нэмыкIхэр зыхэлажьэхэрэ Iофтхьабзэхэр.\nIофтхьабзэхэр кIэлэеджакIохэм япсауныгъэ, япсихикэ зэщызыгъакъорэ наркотикхэм, шъон пытэхэм зэрарэу къахьырэм афэгъэхьыгъэу класснэ пащэхэм пIуныгъэ IофшIэнэу зэхащэхэрэр, нахьыбэрэмкIэ, урок ужхэр ары зырекIокIыхэрэр.\nКIэлэеджакIохэм япIункIэ мэхьанэшхо иI нэрылъэгъу агитациеу еджапIэм щагъэпсырэм. НыбжьыкIэхэм япсауныгъэ зэрар къыфамыхьэу, ар агъэпытэзэ псэунхэм фэгъэхьыгъэхэ плакатхэр еджапIэхэм ачIэтых. «Наркотикхэм ачIыпIэкIэ – спортыр», «Псауныгъэм зэрар къыфэзыхьырэ зекIуакIэм тыпэуцужьы!» зыфиIохэрэ Iофтхьабзэмэ спортсмен цIэрыIохэр, медицинэ IофышIэхэр къарагъэблагъэх. Профилактическэ Iофтхьабзэу кIэлэцIыкIухэмрэ ахэм янэ-ятэхэмрэ афэгъэхьыгъэр илъэс къэс еджапIэхэм ащэкIо. Ахэм фильмэ кIэкIхэр къащагъэлъагъох, етIанэ атегущыIэх.\nЗыныбжь имыкъугъэхэм хабзэр амыукъоу, социальнэ шапхъэхэр зышIомыIоф купхэм ахэмыхьэхэу пIугъэнхэ фае. АщкIэ мэхьанэ яI правоухъумэкIо органхэм зэхащэхэрэ зэIукIэгъухэм, зэдэгущыIэгъухэм. Министерствэм а IофшIэным мэхьанэшхо реты. А лъэныкъомкIэ зэхащагъэхэ олимпиадэхэм нэбгырэ миным ехъу ахэлэжьагъ.\nИлъэс къэс УФ-м и Конституцие и Мафэ ехъулIэу очнэ-заочнэ зэнэкъокъу зэхащэ ныбжьыкIэхэм яфитыныгъэхэмрэ япшъэдэкIыжьхэмрэ яхьылIагъэу. Ахэм афэдэ зэхахьэхэм АР-м кIэлэцIыкIухэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ Уполномоченнэу Александр Ивашиныр ахэлажьэ. Мы илъэсми ащ фэдэ зэнэкъокъур тыгъэгъазэм и 10-м зэхащэщт.\nИкIырэ илъэсым имэзае ыкIи игъэтхэпэ мазэхэм МВД-м АР-мкIэ иотделэу наркотикхэр хэбзэнчъэу гъэзекIогъэнхэм пэуцужьырэм икъулыкъушIэхэм наркотикхэм апэуцужьырэ рекламэ анахь дэгъур шIыгъэнымкIэ зэнэкъокъу зэхащэгъагъ. Ащ «Тызэгъусэу щыIэныгъэр къэтыухъумэн!» цIэу иIагъ. Зэнэкъокъум IофшIэгъэ 92-рэ къырахьылIэгъагъ. Ахэр видеороликхэу, социальнэ рекламэхэу, буклет зэфэшъхьафхэу щытыгъэх. Зэнэкъокъум анахь дэгъухэу алъытэхи къыщыхахыгъэх Мыекъопэ гимназиеу N 5-м щеджэрэ Къудаикъо Эльдар, Мыекъопэ гурыт еджапIэу N 9-м икIэлэеджакIоу Кирилл Пивоваровым, Мыекъопэ гурыт еджапIэу N 11-м щеджэрэ Билэлэ Джэбраилэ яIофшIагъэхэр. Ахэр Всероссийскэ зэнэкъокъум иаужырэ уцугъо арагъэхьыгъэх.\nГъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ Министерствэмрэ кIэлэцIыкIухэм ыкIи зихэхъогъухэм я Общероссийскэ общественнэ- къэралыгъо организациеу «КIэлэеджакIохэм я Урысые движение» зыфиIорэмрэ наркоманиемрэ хэбзэукъоныгъэмрэ апэшIуекIогъэнымкIэ Iофышхо ашIэ. Ащ кIэлэеджакIохэм япсауныгъэ зэрар къыфамыхьынымкIэ, спортым пыщэгъэнхэмкIэ, дзэ-патриотическэ пIуныгъэмкIэ Iофтхьабзэхэр зэхещэх. Ялэгъухэм шIуагъэ къытэу Интернетым ащыдэгущыIэнхэм фэгъэсэгъэнхэм, анахьэу кIэлэеджакIохэу полицием ипрофилактическэ учет хэтхэм движением ынаIэ атет.\nНыбжьыкIэхэр япсауныгъэ фэсакъхэу, наркотикхэм апэуцужьхэу пIугъэнхэмкIэ волонтер движением ишIогъэшхо къэкIо. Волонтерхэм Iофтхьабзэхэу зэхащэхэрэм чIыпIэшхо ащеубыты наркотикхэм апэуцужьыгъэным. Анахьэу зишIуагъэ къакIохэрэр волонтер-медикхэу Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым истудентхэр арых. Анахь Iофтхьэбзэ гъэшIэгъонхэу волонтерхэм зэхащагъэхэм ащыщ Мыекъопэ къэралыгъо гуманитар-техническэ колледжым иа 1 — 4-рэ курсхэм апае джэгукIэу «Профилактика употребления психоактивных веществ» зыфиIорэр.\nШэкIогъум и 29-м кIогъэ республикэ зэнэкъокъоу «Класс без вредных привычек!» зыфиIорэм министерствэмрэ АР-м кIэлэцIыкIухэм яфитыныгъэхэмкIэ и Уполномоченнэу Александр Ивашинымрэ кIэщакIо фэхъугъэх. Зэнэкъокъум команди 9 хэлэжьагъ. КIэлэеджакIоу Iофтхьабзэм къекIолIагъэ пэпчъ наркотикхэм зэрарэу къахьырэр лъагъэIэсы нэу фэягъэх зэхэщакIохэр.\nНаркотикхэм апэуцужьыгъэнымкIэ министерствэм пшъэрылъэу зыфишIыжьырэмэ ащыщ кIэлэегъаджэхэм шъхьафэу Iоф адэшIэгъэныр. Ащ пае курсхэр шIэныгъэхэм яхэгъэхъон пылъ Адыгэ республикэ институтым щызэхащэх. Курси 4-у институтым зэхищагъэхэм кIэлэегъэджи 170-рэ ахэлэжьагъ. Наркотикхэм апэуцужьыгъэнымкIэ Iофтхьабзэу мы илъэсым рекIокIыгъэхэм ащыщ «Школа — территория безопасности» зыфиIорэ республикэ зэнэкъокъур. Ащ икIэуххэр тыгъэгъа- зэм и 10-м зэфахьысыжьыщтых.\nНы-тыхэм Iоф адэшIэгъэным министерствэм мэхьанэшхо реты. Ны-тыхэм яреспубликэ университетэу зэхащагъэм ныбжьыкIэхэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ шIыкIэ-амалыкIэхэм ягупшысэ, къегъотых. ИкIырэ илъэсым а университетым Iофтхьэбзэ 200-м ехъу зэхищагъ. Ахэм ны-ты шъэ пчъагъэ ахэлэжьагъ.\nМинистерствэм епхыгъэу Iоф зышIэрэ Гупчэу психолого-кIэлэегъэджэ, медицинскэ ыкIи социальнэ IэпыIэгъу кIэлэцIыкIухэм афэхъурэр Iофыгъоу тызтегущыIэрэм изэшIохын къызэрэхэлажьэрэм мэхьанэшхо иI. Сабыйхэу зекIокIэ мытэрэзхэм афэщагъэхэм, зипсихикэ щыкIагъэ зиIэхэм, шIэхэу бгъэдэIонхэ плъэкIыщт ныбжьыкIэхэм Гупчэм Iоф адешIэ.\nИлъэс къэс республикэм ис кIэлэеджакIохэмрэ студентхэмрэ социальнэ-психологическэ тест афызэхащэ. Ар наркотикхэмрэ психотропнэ веществохэмрэ еплъыкIэу ныбжьыкIэхэм афыряIэм фэгъэхьыгъ. Илъэсэу икIырэм зэкIэмкIи нэбгырэ мин пчъагъэ ащ фэдэ тестым хэлэжьагъ. УпчIэхэм яджэуапхэм къагъэлъагъо ныбжьыкIэхэм язекIокIэ-шIыкIэ, ядунэететыкIэ.\nПредыдущая IофшIэныр зэфахьысыжьыгъ, пшъэрылъыкIэхэр агъэнэфагъэх\nСледущая ЯтIонэрэ еджэгъумкIэ зыхэплъэщтхэр


Бюджет ахъщэр игъом агъэфедэ | Адыгэ Макъ\nБюджет ахъщэр игъом агъэфедэ\nАвтор: Редакция\t/ 22.06.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\n«Урысые Федерацием хэгъэгу кIоцI ыкIи IэкIыб туризмэмкIэ хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэр» зыфиIорэ федеральнэ программэм игъэцэкIэн хэлэжьэрэ шъолъырхэм зэкIэми апэу Адыгеим туристическэ-рекреационнэ зыгъэпсэфыпIэхэм ягъэпсын пае 2017-рэ илъэсым ыгъэцэкIэн фэегъэ Iофтхьабзэхэр зэшIуихыгъэх.\nРеспубликэм зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэм яинфраструктурэ гъэпсыгъэным пэIуагъэхьанэу сомэ миллион 299-рэ федеральнэ гупчэм къыфитIупщыгъагъ. Ахъщэр транспортнэ инфраструктурэм игъэпсынрэ псыр ыкIи фабэр туристическэ кластерэу «Лэгъо-Накъэ икъэлапчъэхэр» зыфиIорэм нэгъэсыгъэнымрэ атырагъэкIодагъ.\nЗыгъэпсэфыпIэм ишIын къызаухыкIэ, ащ зыщагъэпсэфынэу къэкIощт туристхэм япчъагъэ хэпшIыкIэу къыхэхъощт. Кластерыр зыдэщыIэщтыр Адыгэ Республикэм и Къыблэ лъэныкъокIэ гъэзэгъэ къушъхьэхэр ыкIи къушъхьэ лъапэхэр ары. Мы чIыпIэхэм туризмэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр ащызэхэпщэнхэ ыкIи ахэм зыщябгъэушъомбгъун плъэкIыщт. Ахэм этнографическэ, къушъхьэкъечъэх, Iэзэгъу, культурнэ, нэмыкI туризмэхэри ахэхьэх.\n«Лэгъо-Накъэ икъэлапчъэхэр» зыфиIорэ инвестиционнэ класстерым ишIын 2014-рэ илъэсым рагъэжьагъ, 2018-рэм ыкIэхэм анэс къаухынэу щыт. Инфраструктурэм фэшъхьафэу туристическэ ыкIи экскурсионнэ объект пчъагъэ агъэпсы. ГущыIэм пае, 2015-рэ илъэсым кIэпсэ гъогу кIэшIагъэ къушъхьэу Унэ-Коз ышыгу удищаеу ашIыгъ. ХьакIэщхэу туристхэр къызщыуцухэу тиIагъэхэм кIэхэр къахэхъох. Зэфэмыдэхэу объект 20 ашIынэу проектым къыделъытэ, турбазэхэр, хьакIэщхэр, зыгъэпсэфыпIэхэр, шхапIэхэр ахэм ахэтыщтых. ЗэкIэмкIи непэ дгъэфедэрэ чIыпIэхэм джыри минитIу фэдиз кластерым ишIын къаухыфэ къыхэхъощт. Непэ зыгъэпсэфакIо къакIохэрэм япчъагъэ фэдищ Лэгъо-Накъэ къыригъэблагъэхэу хъущт.\nТуристскэ-рекреационнэ кластерэу «Лэгъо-Накъэ икъэлапчъэхэр» зыфиIорэм игъэпсын зэкIэмкIи сомэ миллиарди 6-м ехъу тырагъэкIодэнэу щыт. Ащ щыщэу миллиардрэ ныкъорэр федеральнэ гупчэм, миллиард 0,3-р чIыпIэ бюджетым къахагъэкIыщтых, къанэрэ миллиарди 4,3-р — инвесторхэм къыхалъхьанэу мэгугъэх.\nАужырэ лъэхъаным республикэм ипащэхэмрэ федеральнэ къулыкъухэмрэ зэгурыIоныгъэу къызэдагъотырэм укъыпкъырыкIымэ, зыгъэпсэфыпIэ зэхэт иныр уахътэу агъэнэфагъэм тефэу къаухынэу гугъапIэ къеты.


ЕджапIэм игъэцэкIэжьын зэрэкIорэм зыщигъэгъозагъ — Адыгэ макъ\nЕджапIэм игъэцэкIэжьын зэрэкIорэм зыщигъэгъозагъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Мыекъуапэ дэт гимназиеу N 22-м щыIагъ ыкIи Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным пшъэрылъ къызэрафишIыгъэм тетэу еджапIэхэм ягъэцэкIэжьынкIэ программэм изэшIохын зэрэкIорэм зыщигъэгъозагъ.Мы Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КIэрэщэ Анзаур, Мыекъуапэ имэрэу Геннадий Митрофановыр, Адыгеим физическэ культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат.\nКъумпIыл Мурат гимназием игъэцэкIэжьынкIэ IофшIэнхэр зэрэкIохэрэм нэIуасэ зыфишIыгъ, псэолъапхъэхэр къызэраIэкIахьэхэрэм зыщигъэгъозагъ, IофшIэнхэр дэгъоу ыкIи илъэс еджэгъум иублэгъум ехъулIэу ухыгъэ хъунхэм мэхьанэ зэриIэм псэолъэшIхэм анаIэ тыраригъэдзагъ. Пшъэрылъхэм язэшIохын пае сомэ миллиони 141-рэ къаIэкIагъэхьагъ, еджапIэм чIэтыщт мебелым тегъэпсыхьагъэу сомэ миллиони 6,6-рэ къафатIупщыгъ.\nФирмэ-подрядчикэу унэе предпринимателэу А. А. Хьакъунэр зипащэм иIэшъхьэтетхэм къызэраIуагъэмкIэ, IофшIэнхэр зэкIэ дэгъоу ыкIи ипIалъэм гъэцэкIагъэ хъущтых. Непэ ехъулIэу IофшIэнхэм япроцент 30 фэдизыр агъэцэкIэгъах. Унэ кIоцIым гъэпсыкIэу иIэр, инженер коммуникациехэр зэблахъугъэх. Джащ фэдэу шхьаныгъупчъэхэр, пчъэхэр, джэхашъохэр зэблахъущтых, унашъхьэр, спортивнэ залыр агъэкIэжьыщтых, нэмыкI Iофтхьабзэхэри зэшIуахыщтых.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ унэ гупэм игъэкIэжьынкIэ пшъэрылъ хэушъхьафыкIыгъэхэр къафишIыгъэх. ЕджапIэм къыпэIулъ чIыпIэр, спортивнэ площадкэр ыкIи нэмыкIхэр нахь зэтырагъэпсыхьащтых.\n«Тэ пшъэрылъэу тиIэр зэкIэ лъэныкъохэр къыдэтлъытэнхэр ыкIи Iофыгъоу зэшIотхын фаехэр ипIалъэм ехъулIэу гъэцэкIагъэ хъунхэр ары. Унэм игъэцэкIэжьын имызакъоу, оборудованиемкIэ икъоу ар зэтегъэпсыхьэгъэныр мэхьанэшхо зиIэ Iофхэм ахэхьэ. Ащ нэмыкIэу еджапIэм къыпэIулъ чIыпIэм чъыгхэр, къэгъэгъэ зэфэшъхьафхэр щыгъэтIысыгъэнхэ, егъэджэн Iофыр нахьышIоу зэхэщэгъэным пае амал пстэури гимназием егъэгъотыгъэнхэ фае. Iоныгъом и 1-м ехъулIэу IофшIэнхэр зэкIэ ухыгъэ хъунхэ зэрэфаер зыщытэшъумыгъэгъупш», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nГимназиеу N 22-м ипащэу Ирина Андреевам гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ организациеу мыгъэ илъэс 52-рэ хъугъэм мылъкукIэ ыкIи техникэкIэ иIофхэр нахь гъэтэрэзыгъэнхэм телъытэгъэ Iофтхьабзэхэу республикэм ипащэхэм зэрахьэхэрэм апае инэу зэрафэразэр къыIуагъ. Ащ фэдиз илъэсым еджапIэм мыщ фэдэ игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьын рашIылIэу къыхэкIыгъэп.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ агу къыгъэкIыжьыгъ партиеу «Единэ Россием» игукъэкIыкIэ, джащ фэдэу УФ-м и Президентэу Владимир Путиным ар игъоу зэрилъэгъугъэм тетэу еджапIэхэм яигъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьын республикэм зэрэщызэхащагъэр. Къэралыгъом ипащэ пшъэрылъ зэрэфишIыгъэм тетэу Урысыем и Правительствэ федеральнэ программэ гъэнэфагъэ зэхигъэуцуагъ. Адыгеим зэкIэ шъолъырхэм апэу ащ зэрэхэлэжьэщтымкIэ заявкэр аIэкIигъэхьагъ. 2022-рэ илъэсым телъытэгъэ федеральнэ сомэ миллион\n655-у къыхагъэкIыгъэмкIэ мы илъэсым республикэм иеджэпIи 9 агъэцэкIэжьын алъэкIыщт. Ахэм ащыщэу еджэпIи 8-р Адыгэ Республикэм икъэралыгъо программэу «Гъэсэныгъэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэныр» зыфиIорэм тетэу агъэцэкIэжьыщтых. Ахэм ащыщэу еджэпIи 5-р муниципальнэ образованиеу «Къалэу Мыекъуапэ» хэхьэх, еджэпIи 3-р — Мыекъопэ, Шэуджэн ыкIи Красногвардейскэ районхэм яех. Ащ нэмыкIэу Шэуджэн районымкIэ къуаджэу Хьакурынэхьаблэ дэт гурыт еджапIэу N 1-м игъэцэкIэжьын рагъэжьагъ, программэу «Къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу ар щыт.\nАщ фэдэ IофшIэнхэр тапэкIи лъагъэкIотэщтых: гъэсэныгъэм ипсэуалъэхэм яспискэ зэхагъэуцо, илъэсэу къихьащтым ахэр агъэцэкIэжьыщтых.\nЗэрэрахъухьагъэмкIэ, 2023-рэ илъэсым агъэцэкIэжьыщтхэм джыри еджэпIи 6 ахэхьащт, ахэм ащыщэу 4-р — Мыекъуапэ, 2-р — Шэуджэн районым.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, республикэм къыхиубытэрэ псэупIэхэр зэкIэ цIыфхэмкIэ гуIэтыпIэхэу щытынхэм тыдэлэжьэн фае. Арышъ, еджапIэхэм, псауныгъэм икъэухъумэн, культурэм ыкIи спортым яучреждениехэр нахь зэтегъэпсыхьэгъэнхэм тыдэлажьэ, гъогухэр тэгъэцэкIэжьых, щагухэр, паркхэр нахь зэтетэгъэпсыхьэх. А пстэуми республикэм ипсэупIэхэм теплъэу яIэр зэблахъу.\n«Тэ анахь мэхьанэшхо зэттырэр хэгъэгум и Президент ипшъэрылъхэр зэкIэ икъоу гъэцэкIагъэ хъунхэм пае гухэлъхэр щыIэныгъэм щыпхырытщынхэр ары. ЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу зэрэхъущтым тегъэпсыхьэгъэ социальнэ программэхэм ягъэцэкIэн ащ фэдэ амал къытыщт. Арышъ, зэкIэ тшIэрэр цIыфым епхыгъэу щыт, ащ ищыIакIэ нахьышIу зэрэхъущтым ренэу тыдэлэжьэн фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Спорт джэгупIэхэр зэрашIыщтхэм тегущыIагъэх\nСледущая Адыгабзэр псэм ылъапсэу


Сомэ миллиони 150-рэ халъхьагъ | Адыгэ Макъ\nСомэ миллиони 150-рэ халъхьагъ\nАвтор: Редакция\t/ 24.07.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Планета Гипс» зыфиIоу Мыекъопэ районым Iоф щызышIэрэм щыIагъ ыкIи псэолъэшIыным щагъэфедэрэ зэхэгъэкIухьэгъэ гъушъэхэм якъыдэгъэкIын фэгъэзэгъэ заводым ишIын фытегъэпсыхьэгъэ инвестиционнэ проектыр гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэм изэфэхьысыжьхэм защигъэгъозагъ.\nРеспубликэм ипащэ игъусагъэх Мыекъопэ районым иадминистрацие ипащэу Олег Топоровыр, АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэ игуадзэу Геннадий Митрофановыр.\n«Планета Гипсым» ипащэхэм ясовет итхьаматэу Александр Колесниковым къызэриIуагъэмкIэ, 2008-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу предприятиер анахьэу зыфэгъэзагъэр гипс мыжъор переработкэ ашIызэ, псэолъэшIыным щагъэфедэрэ гипсыр (алебастр) къыдэгъэкIыгъэныр ары.\nГипс мыжъор къычIэзыхырэр зэфэшIыгъэ Iахьзэхэлъ обществэу «Нерудстройкомыр» ары. Мыжъор техническэ шэпхъэ гъэнэфагъэм дештэ. Гипсым хашIыкIых штукатуркэ гъушъэр, шпатлевкэр, гипсоблокыр ыкIи нэмыкI псэолъэшI пкъыгъохэр. Продукциер чIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащыIуагъэкIы.\nИнфраструктурэ зэтегъэпсыхьагъэ зэрэщыIэм, псэолъэшIыным щагъэфедэрэ гипсыр дэгъоу зэрэIукIырэм, предприятие цIыкIухэм ыкIи гурытхэм республикэм IэпыIэгъу зэрэщагъотырэм яшIуагъэкIэ мыщ нахь зиушъомбгъун ылъэкIыгъ. Ащ къыкIэлъыкIоу псэолъэшIыным щагъэфедэрэ зэхэгъэкIухьагъэхэ гъушъэхэм якъыдэгъэкIын фэгъэзэгъэ заводым ишIын фытегъэпсыхьэгъэ инвестиционнэ проектым игъэцэкIэн жъоныгъуакIэм аухыгъ. «Зы шъхьаныгъупчъэкIэ» заджэхэрэ шIыкIэм тетэу ар зэшIуахыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ Iофыгъохэу къэуцухэрэм ащыщыбэр зэшIуахын зэралъэкIыгъэр А.Колесниковым къыхигъэщыгъ. Предприятие цIыкIухэм ыкIи гурытхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным фэшI шIуагъэ къэзытхэрэ екIолIакIэхэр шъолъырым зэрэщагъэфедэхэрэмкIэ, мыщ хэщагъэхэм ягумэкIыгъохэр зэрэзэхашIэрэмкIэ шъолъырым игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм, Адыгеим и ЛIышъхьэ зэрафэразэхэр къыIуагъ.\n«Планета Гипс» зыфиIорэм аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ техникэр зэригъэфедэрэм ишIуагъэкIэ экологием ылъэныкъокIэ продукцие къабзэ къыдегъэкIы, уасэу ыгъэуцухэрэми уагъэрэзэнэу щыт. Продукциер автомобиль ыкIи мэшIоку транспортымкIэ Iуащы. Ащ фэдэ екIолIакIэми мэхьанэшхо иI, сыда пIомэ Урысыем и Къыблэ ипредприятиехэм ыкIи нэмыкI шъолъырхэм шэпхъэшIухэм адиштэрэ гипсыр псынкIэу аIэкIагъэхьан амал щыI.\nГипсыр автоматикэ шIыкIэм тетэу къыдагъэкIы, предприятием ищыкIагъэхэ специалистхэр иIэх. ЗэкIэ продукцием сертификат пылъ, ащ изытет зыуплъэкIурэ лабораторием Iоф ешIэ.\nИнвестиционнэ проектым игъэцэкIэн сомэ миллиони 150-рэ халъхьагъ, IофшIэпIэ чIыпIэ 27-рэ къызэIуахыгъ. Непэрэ мафэм предприятием зэкIэмкIи нэбгырэ 65-рэ Iут. Ахэм ягурыт лэжьапкIэ сомэ мин 28-м ехъу.\nЧIыпIэ предприятиехэм инвестиционнэ амалэу аIэкIэлъым зызэриушъомбгъурэм дакIоу, экономикэми хэхъоныгъэхэр зэришIыхэрэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ. ШIуагъэ къытэу IофшIэным игъэпсын ыкIи игъэIорышIэн изэхэщэн изы щысэу мы проектыр зэрэщытыр къыIуагъ.\n— ЧIыпIэм къыщыдагъэкIырэ продукциер бэдзэрым щызекIоным, зэнэкъокъу шIыкIэм шIуагъэ къытыным мы предприятиер фэIорышIэ. Ащ нэмыкIэу, предприятиехэр къызэрэзэIутхыхэрэм дакIоу, социальнэ Iофыгъохэм ащыщхэри тэгъэцакIэх — бюджетым къихьэхэрэ хэбзэIахьхэм, IофшIэпIэ чIыпIэхэм ахэхъо, республикэм щыпсэухэрэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIум феузэнкIы, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nИнвестициехэм алъэныкъокIэ республикэм ипащэхэм зэрахьэрэ политикэм шIуагъэ къызэритырэм ишыхьат заводыкIэу къызэIуахыгъэр.\n— Экономикэм инвестициехэр хэлъхьэгъэнхэр типшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ. Аужырэ илъэсхэм мы лъэныкъомкIэ щыIэ хэбзэгъэуцу- гъэм зэхъокIыныгъэхэр фэтшIыгъэх, екIолIакIэхэр дгъэфедэхэ хъугъэ. ШъолъырымкIэ мэхьанэ зиIэ проектхэм ягъэцэкIэн «зы шъхьаныгъупчъэкIэ» заджэхэрэ шIыкIэмкIэ лъытэгъэкIуатэх, экономикэ политикэмкIэ Координационнэ совет зэхэтщагъ. Ахэм афэдэ лъэбэкъухэм къакIэлъыкIоу инвестициехэм алъэныкъокIэ республикэр нахь хъопсагъо хъугъэ, — къыхигъэщыгъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nИнвестициехэм алъэныкъокIэ щыIэ Лъэпкъ рейтингым изэфэхьысыжьхэм закъыфэбгъазэмэ, Адыгеим гъэхъэгъэшIухэр зэришIыгъэхэр нафэ. 2016-рэ илъэсым я 69-рэ чIыпIэр ыIыгъыгъэмэ, 2019-рэ илъэсым шъолъырым я 26-рэ чIыпIэр ыубытыгъ. БлэкIыгъэ илъэсым мылъку шъхьаIэм инвестициеу халъхьагъэм зэрэхэхъуагъэр проценти 142,5-м (2017-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ) кIэхьагъ. А къэгъэлъэгъонымкIэ Адыгеим апэрэ чIыпIэр Урысыем щиубытыгъ.


Щытхъур Будапешт къыщахьыгъ | Адыгэ Макъ\nЩытхъур Будапешт къыщахьыгъ\nХудожественнэ гимнастикэмкIэ Дунэе зэIукIэгъоу Венгрием икъалэу Будапешт щыкIуагъэм къэралыгъо 16 хэлэжьагъ.\nИталием, Израиль, Польшэм, Хорватием, Урысыем, нэмыкIхэм якомандэхэм яIэпэIэсэныгъэ къагъэлъэгъуагъ. Адыгэ Республикэм икIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ Урысыем ыцIэкIэ Будапешт зэкIохэм, медаль 12 зэIукIэгъухэм къащыдахыгъ.\n2015-рэ илъэсым Мыекъуапэ испорт еджапIэу N 2-м художественнэ гимнастикэмкIэ къутамэ къыщызэIуахыгъ. Урысыем спортымкIэ имастерэу Яна Цеханович кIэлэцIыкIу купхэм пащэ афашIыгъ. Адыгэ Республикэм художественнэ гимнастикэмкIэ и Федерацие зызэхащэм, Я. Цеханович тхьаматэу хадзыгъ. Къош Людмилэ, Къасимэ Сабинэ, нэмыкIхэри IэпыIэгъу къыфэхъухэзэ, кIэлэцIыкIухэр агъасэх.\n— Будапешт дышъэ медали 6, тыжьыни 3, джэрзи 3 тиеджакIохэм къыщыдахыгъэх, — къеIуатэ Яна Цеханович. — Милена Капковам, Милана Матевосян, нэмыкIхэм дышъэ медальхэр къафагъэшъошагъэх.\nДжырэблагъэ Адыгэ Республикэм художественнэ гимнастикэмкIэ изэIухыгъэ зэнэкъокъоу Мыекъуапэ щыкIуагъэм Москва, Ростов-на-Дону, Краснодар, фэшъхьафхэм къарыкIыгъэхэр чанэу хэлэжьагъэх. Адыгеим щыщ пшъэшъэжъыехэу апэрэ чIыпIэхэр къэзыхьыгъэхэр республикэм ихэшыпыкIыгъэ командэ хагъахьэхи, Венгрием яIэпэIэсэныгъэ щауплъэкIугъ.\n— ТикIэлэцIыкIухэр художественнэ гимнастикэм хэгъозагъэхэп. Агу етыгъэу Iоф зыдашIэжьышъ, ащ тегъэгушхо. Спортышхом цIэрыIо щыхъунхэ алъэкIыщтэу сэгугъэ, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Яна Цеханович. – Ны-тыхэм сафэраз. IэпыIэгъу къытфэхъух, тызэупчIыжьы.\nКъош Аминэ пшъэшъэжъые нэгушIу, художественнэ гимнастикэм, адыгэ къашъохэм зафегъасэ. Будапешт ятIонэрэ чIыпIэр къызэрэщыдихыгъэм фэшI мэгушIо, ау дышъэ медалым пэблагъэ зэрэхъугъагъэр щыгъупшэрэп.\nСпорт Унэшхоу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм художественнэ гимнастикэмкIэ кIэлэеджакIохэм зыщагъасэ. Мыекъуапэ иадминистрацие физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дмитрий Щербаневыр тренерхэм, кIэлэеджакIохэм афэгушIуагъ. Дунэе, хэгъэгу зэнэкъокъухэм спортсменхэр нахьыбэрэ ахэлэжьэнхэм фэшI унашъохэр рихъухьагъэх.\n— Художественнэ гимнастикэм пкъыр епсыхьэ, псауныгъэр егъэпытэ, — къеIуатэ Дмитрий Щербаневым. – Яна Цеханович тренер дэгъу. Спорт Унэшхор итеплъэкIэ дахэ, цIыфхэм якIуапIэ зэрэхъугъэм тыкъыпкъырыкIызэ, нэмыкI спорт лъэпкъхэмкIи зэнэкъокъухэр зэхэтщэщтых.\nСурэтым итхэр: художественнэ гимнастикэм зыфэзыгъасэхэрэр; Будапешт щыIагъэхэр.


Москва щызэIукIагъэх | Адыгэ Макъ\nУрысые Федерацием цIыфхэм якъэухъумэнкIэ ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ, стихийнэ тхьамыкIагъохэм къыздахьыгъэхэм ядэгъэзыжьынкIэ иминистрэу Евгений Зиничевымрэ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ машIом республикэм зыкъыщимыштэнымкIэ Iофтхьабзэу зэрахьэхэрэм нахьыбэу шIуагъэ къягъэтыгъэным епхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх.\nЗэIукIэгъум зэрэщыхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, федеральнэ къулыкъум имэшIогъэкIосэ подразделение 16-рэ (нэбгырэ 480-рэ, техникэ 63-рэ) республикэ къулыкъум имэшIогъэкIосэ подразделении 2-рэ (нэбгырэ 43-рэ, зы техникэрэ) регион ведомствэм хэхьэх. ТхьамыкIагъо къызыхъукIэ, машIор псынкIэу гъэкIосэжьыгъэнымкIэ мыхэм амалэу яIэр икъурэп. Мы лъэныкъомкIэ псэупIэ заулэ чIыпIэ къин ит. ГущыIэм пае, Тэхъутэмыкъое, Мыекъопэ районхэм мэшIогъэкIуасэхэмрэ къэгъэнэжьын Iофхэм апылъхэмрэ анэсынхэмкIэ уахътэу агъэкIодырэр шапхъэхэм аблэкIы.\nКраснодар имэшIогъэкIосэ къулыкъухэр нэбгырэ мин 34-м ехъу зыдэс поселкэу Яблоновскэм машIо къызыщыхъукIэ, игъом нэмысышъухэу къыхэкIы. Джащ фэдэу къушъхьэтхэу Лэгъо-Накъэрэ поселкэу Гъозэрыплъэрэ апэблэгъэ къушъхьэ-турист кластерри икъоу ухъумагъэп. Сыда пIомэ поселкэу Каменномостскэм дэт мэшIогъэкIосэ депом ар километрэ 45-кIэ пэIудзыгъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат федеральнэ программэм тетэу Тэхъутэмыкъое районымкIэ поселкэу Яблоновскэмрэ Мыекъопэ районымкIэ поселкэу ХъымыщкIэйрэ мэшIогъэкIосэ частитIу ащыгъэпсыгъэным епхыгъэ IофыгъомкIэ Урысыем и МЧС ипащэ зыфигъэзагъ. Поселкэу Яблоновскэмрэ сатыушIыпIэ комплексхэмрэ машIом щыухъумэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр зэIукIэгъум къыщыхагъэщыгъ. Джащ фэдэу Адыгеим икъушъхьэ-турист кластер машIом зыкъыщимыштэнымкIэ ищыкIэгъэ Iофтхьабзэхэр зехьэгъэнхэ зэрэфаер хагъэунэфыкIыгъ.\nЦIыфхэм якъэухъумэнкIэ ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ специалистхэм ягъэхьазырын, мэшIогъэкIосэ къулыкъухэр мылъкукIи, техникэкIи нахь зэтегъэпсыхьэгъэнхэм япхыгъэ Iофыгъо заулэмэ ахэплъагъэх.\nЗэIукIэгъум икIэуххэм атетэу министрэу Евгений Зиничевым подразделениехэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ Урысые Федерацием наукэмрэ апшъэрэ гъэсэныгъэмрэкIэ иминистрэу Михаил Котюковымрэ Москва зэIукIэгъу щызэдыряIагъ.\nГъэсэныгъэ языгъэгъотырэ, научнэ учреждениехэм хэхъоныгъэ ашIынымкIэ республикэм ихэбзэ къулыкъухэмрэ федеральнэ ведомствэмрэ зэрэзэдэлэжьэщтхэм мыщ щытегущыIагъэх.\nУрысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациемкIэ и Совет хэтэу Хъопсэрыкъо Мурат зэIукIэгъум хэлэжьагъ.\nАпшъэрэ еджэпIитIу — Адыгэ къэралыгъо университетыр, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр, АПК-м ылъэныкъокIэ федеральнэ научнэ-ушэтэкIо, бюджет организации 6 Адыгеим зэрэщызэхэщагъэр зэIукIэгъум щыхагъэунэфыкIыгъ. Экономикэм, мэкъу-мэщым, гъэсэныгъэм алъэныкъокIэ ыкIи нэмыкI отраслэхэм Iоф ащызышIэщтхэм, ушэтын Iофхэм апылъыщтхэм ягъэхьазырынкIэ мыщ фэдэ учреждениехэм мэхьанэшхо зэряIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Ахэм яопыт хэгъэгумкIи, республикэмкIи научнэ-практическэ мэхьанэшхо иI.\nГъэсэныгъэ языгъэгъотырэ федеральнэ, научнэ-ушэтэкIо организациехэр мылъкукIи, техникэкIи нахь зызэтырагъэпсыхьэхэкIэ, мылъкур нахьыбэу къызафатIупщыкIэ, ахэм Iофэу ашIэрэм шIуагъэ нахьыбэу къытыщт.\nЗэIукIэгъум республикэр кIэщакIо зыфэхъугъэ Iофыгъохэм щахэплъагъэх, ахэмкIэ ищыкIэгъэ унашъохэр аштэщтых.


Адыгеим имэфэкI хигъэунэфыкIыгъ » NatPress.NET - Национальное Агентство Новостей России\nNatPress.NET - Национальное Агентство Новостей России » В Мире » Мероприятие » Адыгеим имэфэкI хигъэунэфыкIыгъ\n14:57 Четверг 0 6 034\nМероприятие 6 034 0\nАдыгеим имэфэкI хигъэунэфыкIыгъ\nЧъэпыогъум и 5-м Адыгэ Республикэм ыныбжь илъэс 20 хъугъэ. Адыгеим и къэлэ ыкIи район пстэуми мэфэкIым фэгъахьыгъэ Iоф тхьабзэхэр уахътэ заулэ шIагъэу рекIокIых.\nМэфэкIым ипэгъокIэу, чъэпыогъум и 4-м, Къэралыгъо филармонием мэфэкI зэхахьэ щыкIуагъ. Ащ хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан, Адыгеим и апэрэ Президентэу Джарымэ Аслъан, Темыр Кавказым ыкIи Къыблэ Федеральнэ шъолъырхэм ялIыкIохэр, нэмыкIхэри. Адыгеим щыпсэухэрэм къафэгушIуагъэх Урысыем и Президентэу Д.Медведевыр, УФ-м и Къэралыгъо Думэ и Пащэу В.Матвиенкэр, Къыблэ Федеральнэ шъолырымкIэ УФ-м и Президент илIыкIоу В.Устиновыр. Ахэмэ я телеграммэхэм зэфэсым къыщяджагъэх. Нэужым Адыгеим иартист цIэрыIохэр зыхэлэжьэгъэхэ концертыр къызэрэугъоигъэхэм къафагъэлъэгъуагъ.\nПчыхьэм Мыекъуапэ игупчэ Адыгеим и эстраднэ артистхэу Нэчэс Анжелика, ЛIыбзыу Аслъан, Эльдарэ Айдамыр, нэмыкIхэми концерт къыщатыгъ.\nЧъэпыогъум и 5-м пчэдыжьым щегъэжьагъэу Адыгеим мэфэкIыр хагъэунэфыкIынэу щырагъэжьагъ. Лениным ыцIэ зыхьырэ гупчэм район зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэ орэдыIо ыкIи къэшъокIо купхэм якъэгъэлъэгъон щырекIокIыгъ. Мыекъуапэ ипподромым мэфэкIым фэгъахьыгъэ шыгъачъэ щыкIуагъ.\nМэфэкI Iофтхьабзэхэм хэлэжьагъэх Къэралыгъо филармонием итворческэ купхэр: симфоническэ оркестрэр, оркестрэхэу «Русская удаль» ыкIи «Отрада» зыфиIохэрэр, орэдыIо купэу «Ошъутен», орэдыIохэу Нэгъой Маринэрэ Андзэрыкъо Чеславрэ. Джащ фэдэу Адыгеим щыпсэухэрэм къафэгушIуагъ Кубанскэ казачий хорыр, Къэралыгъо академическэ къэшъокIо купэу «Нальмэсыр». Лениным ыцIэ зыхьырэ гупчэм къыщызэрэугъоигъэхэм мэфэкIымкIэ къафэгушIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан.\nАдыгеим щыпсэухэрэм мэфэкI шIухьафтын лъапIэу афэхъугъ Урысые эстрадэм ижъуагъохэу Дмитрий Маликовым, Сосо Павлиашвили, орэдыIо купэу «Инь-Ян» зыфиоIорэм яконцерт. МэфэкIым кIэух дахэ фэхъугъ жъуагъотопыр.


Щынэгъо узым къыгъэущыгъэ гупшысэхэр — Адыгэ макъ\nЩынэгъо узым къыгъэущыгъэ гупшысэхэр\nРедактор 09.02.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nБлэкIыгъэ илъэсым къыздихьыгъэ уз Iаеу «коронавирускIэ» зэджагъэхэм ыпкъ къикIыкIэ цIыфыбэмэ ядунай ахъожьыгъ. Мы вирусым непэ Iэзэгъу къыфагъотыгъэу аIоми, джыри икъу фэдизэу ар агъэIэсагъэп. ЩыIэкIэ-псэукIэ къабзэу тызэсагъэр мы уз мэхъаджэм еукъо, шэн-хэбзэ хэхыгъэхэу тызэрыпсэущтыгъэхэри чIытегъэдзых.\nЗэкIэми тыщыгъуаз псэ зыпытэу дунаим къытехъухьагъэхэм, цIыфыр зэрахэтэу, рыщыIэнхэу акъыли, зэхашIи, гурыши зэряIэм. Арэущтэу щытми, зэкIэмэ анахь къарыушхохэу мышъэ, пыл, кит зыфэпIощтмэ рыбыбынхэу тамэ зыфашIыжьышъугъэп. Ашхыщтыр зэрэзэрагъэгъотыщтым фэшъхьаф мыхэм яакъыл фагъэлэжьагъэп. Ащ къыхэкIэу илъэс миллион фэдиз хъугъэу апэу чIым къытехъогъэгъэ варанымрэ непэ щыIэ варанхэмрэ яакъыл зэхъокIыныгъэ фэхъугъэп — хэхъуагъэп ыкIи хэкIыгъэп.\nАу цIыфым сыд ылъэгъугъэми, зэхихыгъэми, ыпкъышъолкIэ зэхишIагъэми, «Мыр сыд? СыдкIэ сищыкIэгъэщт?», ыIони, зэришъхьапэщтымкIэ егупшысэнэу иакъыл къыхьыгъ. Мы упчIэхэм ыкIи нэмыкIыбэхэм цIыфым иакъыл афигъэлэжьагъ: бзыур зелъэгъум, тамэхэр зыфишIхи, огум ибыбагъ. Пцэжъыем фэдэу псычIэгъым чIэхьагъ … Непэрэ уз Iаеу IэкIи, нэкIи, мэкIи къэуубытын умылъэкIырэми фырикъун ылъэкIыгъ — Iэзэгъу къыфигъотыгъ.\nСыда мыхэр цIыфым къызыкIыдэхъугъэхэр?!\nМыщ дэжьым диным пылъхэм, акъылышIо философхэм къатхыжьыгъэу къытлъыIэсыгъэхэм зафэдгъэзэн. Ахэр гупшысабэхэмкIэ зэпхыгъэх, гущыIэм пае: «Бог создал человека по своему образу и подобию». Сыда мыщ къикIырэр? Ти-цIыфым къыхилъхьагъэр! ЗэрэхъурэмкIэ, Тхьэшхом иакъыл гъунэнчъэ фэдэ хъунэу, ренэу зыхэбгъэхъон, бгъэлэжьэн плъэкIыщт акъылыри къыдыритыгъ. Ащ дакIоу, цIыфым къыритыгъэ акъылыр икъу фэдизэу шIум, дэхагъэм афигъэлэжьэным фэшI Моисейрэ Мыхьамэдрэ афэдэхэу пророки 7-рэ набый (гупшысэ зехьэ) акъылышIо нэбгырэ мин 24-рэ фэдизрэ цIыфхэм адэлэжьэнхэу къахигъэхьагъэх. Мыхэм къалъагъэIэсыгъэ гупшысэхэм цIыфхэм яакъыл нахь ыгъэбэгъуагъ, щыIэкIэ-псэукIэ гъогу тэрэзи харигъэхыгъ.\nАпэрэ гупшысэр. Анахь узыфэсакъыжьэу, узэIэзэжьызэ, уц дэгъухэм уяшъозэ о зыогъэхъужькIэ, узым емыбэнышъухэрэм, е ебэнынэу фэмыехэм укъауцухьэ зыхъукIэ, узыр кIодыщтэп, ахэм къыпфахьыжьыщт. Джащ фэд, уикъуаджэ, уикъалэ, уихэгъэгу узым щебэнхэу ахэм ащагъэкIуасэми, гъунэгъу къуаджэхэм, къалэхэм, хэгъэгухэм ар ащыжъоты зыхъукIэ, узым къыгъэзэжьыщт. Джы непэ дунаим тет цIыфхэр зэкIэ зэпэблагъэ хъугъэх. Сыхьат заулэкIэ е чэщ-зымафэ горэкIэ узынэмысын къэралыгъо дунаим тетэп. ЦIыф жъугъэхэр псынкIэу зэлъэIэсых, зэхахьэх, зэхэкIых. УцIыфэу, улъэпкъэу, укъэралыгъоу дунаим уузынчъэу утетыным фэшI уигъунэгъу хэгъэгухэм, укъэзыуцухьэрэ цIыфхэм уафэсакъын, уадэIэпыIэн, шIу плъэгъунхэ ыкIи зябгъэлъэгъун фае. Атом IашэкIэ узэрэгъэщынэжьэу непэ дунаим утеткIэ, ахэм япсауныгъи о уипсауныгъи нахь пытэ хъущтэп. Джары Иисус цIыфхэм закъызэрафигъэзэгъэгъэ гупшысэу «возлюби ближнего…» зыфиIорэм къикIырэр. Джары Совет хабзэм иджэпсалъэу «ЦIыфыр цIыфым иныбджэгъу, ишъэогъу, ыш» зыфиIорэм кIоцIылъыгъэ мэхьанэр. Ары пегъымбар Мыхьамэд ихьадисэ къыщиIорэр: «О пшъхьэкIэ къыбдэхъу пшIоигъом фэдэ, пшы къыдэбгъэхъу пшIоигъоу ащ угукIэ уфэмылажьэ зыхъукIэ, икъоу шIошъхъуныгъэ Алахь закъом зэрэфиуимыIэр нафэ». Фэшъхьафэу къэпIон хъумэ: хэтрэ цIыфи гу къабзэ иIэн ыкIи цIыфхэм афыриIэн фае!\nМыщ дакIоу къыхэзгъэщы сшIоигъор Iэзэгъу уцэу Урысые Федерацием щашIыгъэр ти президентэу Владимир Путиным ар зыфэмышIышъугъэ фэшъхьаф къэралыгъохэм зэрапигъохыгъэр ары. Мы зекIуакIэм къыгъэлъэгъуагъ В. Путиныр ыгукIэ зэрэкъабзэр, мамырныгъэм зэрэфэбанэрэр, цIыф лъэпкъ зэхэдз зэримыIэр, ыIомрэ ышIэрэмрэ зэрэзэтефэрэр. Непэ ар зэрэдунаеу нэрылъэгъу афэхъугъ.\nЯтIонэрэ гупшысэр. ЦIыфым игъашIэ къинымрэ хъярымрэ щызэнэкъокъухэрэм фэдэу зэдыхэтых. Ау мы илъэсэу икIыгъэм къиныр къебэкIыгъ. ЧIэтынагъэх тигупсэхэр, тиныбджэгъу лъапIэхэр, зэлъашIэрэ цIыфхэр. Ау тэ, адыгэхэмкIэ, тызэрапIугъэм фэдэу, тлъыхэлъ хъугъэ шэн-хабзэхэм атетэу, зидунай зыхъожьыгъэхэм тадэпсэужьышъугъэп. Ар зы гукъаоу узым къытфихьыгъэхэм ащыщ.\nАпэрэ мазэхэм тапэ къикIыгъэ узыр икъоу къитымыдзэу къиныр зикъинхэм адэтIэтыгъ. Ау, ахэм ауж сымаджэ хъухэмрэ зидунай зыхъожьыхэмрэ хэпшIыкIэу ахахъоу зеублэм, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат лъэтемытэу «мардж хъужьын, тизэхахьэхэр нахь макIэ тэжъугъэшIых…», — ыIуи телевизорымкIэ, радиомкIэ, гъэзетхэмкIэ гуIэу республикэм ис цIыфхэм мызэу-мытIоу закъыфигъэзагъ. Узыри нахь къызэтеуцуагъ. Ау джыри тызэгъусэхэу ащ тыпэшIуекIон фае.\nСыда коронавирусым тэ нафэ къытфишIыгъэр?\nАпэрэр. Хъярымрэ къинымрэ лъэпкъхэм ягъашIэ хэт. ЦIыфлъэпкъыр къин ифагъэу ичIыгуи ыбзи чIинагъэкIи кIодыщтэп, ихъяр зещакIэрэ икъин техыкIэрэ зычIимынэхэкIэ. Ащ лъапсэ ыдзыжьыщт! Ау фэшъхьаф лъэпкъыхэм яшэн-хабзэхэр къахахьэ зыхъукIэ, лъэп-къыр «ахэткIухьащт». Илъэсым къехъугъэу дунаим щызекIорэ узым къыгъэлъэгъуагъ тэщ фэдэ лъэпкъ цIыкIухэу узым ыфырзыхэрэм ящыIэкIэ-псэукIэ, яшэн-хабзэхэм псынкIэу зызэрэзэблахъурэр. Тинэрылъэгъу зэфыщытыкIэ дахэу адыгэхэмкIэ тазыфагу илъыгъэхэр тIэкIу-тIэкIузэ узым зэрэтхигъэзыхэрэр: тикъэлапчъэхэр, тиунапчъэхэр зэфэтэшIых, шъэогъу-ныбджэгъухэм таIукIэмэ тымылъэгъу фэдэхэу тынапэ ретэгъэзэкIы, «къеблагъэр» тижабзэ хэзы, сабыйхэм зыгорэ афэтщэинкIэ, тадэгущыIэнкIэ тыщынэ тыхъугъ… Мыщ фэдэ зекIуакIэхэм псынкIэу тидунэе еплъыкIэхэри зэблахъущт.\nЯтIонэрэр. Зэпахырэ узыр джыри Iэсагъэп. Пчэдыжьыпэм щегъэжьагъэу чэщныкъом нэс «унагъом икъин тетэхы» оIокIэ хъуна, къекIуна нэбгыри 100 фэдиз ухъоу ябгъонэрэ къатым удэкIуаеу-укъехыжьэу утетыныр. КъыдгурыIон фаеба ар зэрэщынагъор узфыдэкIоерэ унагъомкIи, а къатхэм атесхэмкIи. Джащ фэд къэлэ щагу цIыкIум удэзэрэмыгъафэу удэтыныр. Iэпэубытынымрэ IаплIзэщэкIынымрэ мыхэм къазыхэхьажьыкIэ, узыр Iэсагъэгоми, къежьэжьынкIэ щынагъо щыI.\nСыда шIэгъэн фаер адыгэгъэ дахэри, тишэн-хабзэхэри чIэтымынэхэу, тэ къыттефэрэ зекIокIэ шапхъэхэм тадэмыхэу зидунай зыхъожьыгъэ тигупсэхэм яфэIо-фашIэхэр зэшIотхыным фэшI?\nМы упчIэу уахътэм къыгъэуцугъэм тIэкIу шIагъэ цIыфхэр ыгъэгумэкIы зыхъугъэр. ЕкIолIэкIэ зэфэшъхьафхэри къахэIукIых. Тэ тиеплъыкIэ къэзгъэущыгъэр анахь шэн дахэу зэдеIэжь псэукIэу тхэлъыгъэр ары.\nТыгу къэтэжъугъэгъэкIыжь — ижъыкIэ шIыхьаф шIыныр ары унэгъо ныбжьыкIэр ылъэ тезгъэуцощтыгъэр, адыгэ къуаджэхэм зязгъэушъомбгъущтыгъэр. Мы шэныри, ыпшъэкIэ къэтIуагъэхэри къыдэтлъыти, мыщ фэдэу тыпсэумэ, зэкIэмэ анахь тэрэзэу тилъэпкъыкIэ нахь къытэкIунэу тлъытагъэ. ЩымыIэжьым ифэIо-фашIэхэр зыщыбгъэцэкIэн плъэкIыщт Гъэ- Унэ (ГъэкIотэжьыпIэ- Унэ) хэхыгъэ (нэбгыри 150 — 200 фэдиз зыдэфэрэ щагу иIэу) Мыекъуапэ щыпсэурэ адыгэхэм апаекIэ шIыгъэныр игъоу тэлъытэ.\nМыщ изакъоу, хэхыгъэу, машинэ екIолIапIэхэр, уцупIэхэр иIэу пчэгум итын фае. ИщыкIагъэу алъытэмэ, нэужым район гупчэхэм, къоджэшхохэм ащ фэдэ Унэхэр адагъэуцоных. Мыщ фэдэ Унэм ишIын хабзэри, цIыфхэри, гъот зиIэхэри къыхэлэжьэнхэу тэгугъэ.\nЯщанэрэр. Уахътэр ара, узыр ара е шъхьахыныгъэр къыттекIо хъугъа? — къэшIэгъуай. Ау, щагу хъоо-пщаоу унитIу зэтетыр зыдэтыр щагъэзыешъ, непэ якъо закъо инысэщэ джэгу рестораным щыфашIы. Мыщ ипчъэIуи адыгагъэу тызэрэкъэирэр «Iучъыихьагъ»: «егъэблэгъэ» тхылъкIэ зыфаехэр ары ащ чIагъахьэхэрэр.\nХэта мы джэгу шIыкIэр зытетхыгъэр?! ТшIэщтыгъэба тэ джэгур зэрэзэхэтщэн фаер?!\nТапэкIэ къэтIуагъэхэр къыдэплъытэмэ, нысэщэ джэгур зыщыпшIын Хъяр-Унэ хэхыгъэ тикъалэхэм, район гупчэхэм адэдгъэуцомэ, тишэн-хабзэхэр нахь къытхэнэжьыных.\nЯплIэнэрэ гупшысэр. Адыгэхэм яшIуфэс зэхыкIэ шэн гъэнэфагъэу хэлъыр бэ. Тыщы-гъуаз ахэр чIэтынэу зэредгъэжьагъэм. Ахэм ачIыпIэ шIыкIэ зэфэшъхьафхэм псынкIэу зыкъырадзэ. Зы купмэ акIыбхэр зэфагъазэшъ, яцокъэ лъэгухэр зэрагъэутэкIы. Адрэхэм аIэтэгъухэр зэнагъэсы. Ящанэхэр тамэкIэ зэдысых, Iэбжымхэр, Iэгушъохэр зэзгъэутэкIыхэрэри къахэкIы.\nТэ шIуфэс зэхыкIэу къыхэтхыщтыр, апэрэмкIэ, къини хъяри ащыбгъэфедэн плъэкIын фае. ЯтIонэрэмкIэ, шIуфэсым хэлэжьэрэ Iэпкъ-лъэпкъыхэм къагъэлъэгъорэ лъагъом уздэхьащхын е мыхъун гупшысэ къэзгъэущын шIыкIэ горэ къыхафэ хъущтэп.\nНэбгыритIу зызэIукIэкIэ, зэпэчIынатIэу мэуцух. Апэу нахьыкIэр зыIукIагъэм ынэгу кIаплъэзэ Iэ сэмэгур еушхохыгъэу Iэ джабгъур къеIэты, ыIэгу зэкIэхыгъэу ыгу зыдэщылъ бгъапэм тырелъхьэ, ащ дакIоу ыжэпкъыкIэ ыбгъэ нэсыфэ мэкIэ-макIэу ышъхьэ еуфэ, ыIэхэр еушхохыгъэу зыIукIэгъэ цIыфым ыпашъхьэ Iэтыгъэу къеуцо. ЗыIукIагъэм а шIыкIэ дэдэм тетэу ишIуфэс къырегъэгъэзэжьы.\nХъяр е къин зиIэ унагъоу узыфэкIуагъэм гущыIэкIэ зызыфэбгъазэрэ нэужым ыпшъэкIэ къызэрэтIогъэ шIыкIэм тетэу шIуфэсыр еохышъ, укъыIокIыжьы.\nБзылъфыгъэхэм аIэ агу тырамылъхьэу ашъхьэ ауфэмэ нахь тэрэзэу тэлъытэ.\nМы шIуфэс хыкIэр тишэн-хабзэхэм къякIоу ахэхьанкIэ тэгугъэ. Сыдэущтэу ащ шъо шъуеплъыра?\nИжъыкIэ къыщегъэжьагъэу непэ къызынэсыгъэм бзылъфыгъэу урамыр зэпызычырэм, машинэм итIысхьэрэм, унэ дэкIояпIэм дэкIуаерэм хъулъфыгъэр деIэн фэягъэ. Ащ пае тIапэ фэтщэини, ыIэ е ыблыпкъ тыубытын е тыкъыубытын фэягъ. Хъулъфыгъэр Iэ пцIанэкIэ бзылъфыгъэм ыпкъышъол нэсын фитыгъэп. Ащ къыхэкIэу ижъыкIэ саем иIэгъуапэхэр кIыхьэ ашIыщтыгъэ. ГущыIэм пае, хъулъфыгъэ кIалэр тIурытIу къешIэнэу пшъэшъитIу къызыфытыращэкIэ, сэе Iэгъуапэхэр къыритIупщэхыти, ахэм къакIэрыхьэщтыгъ. ИчIыпIэ зиуцожькIэ, Iэгъуапэхэр дищэежьыщтыгъэ. Непэ, зэпахырэ узыр къызыщекIокIырэ уахътэм, ыпшъэкIэ къэтIогъэ зекIокIэ дахэхэр хъулъфыгъэхэм агъэцэкIэным фэшI «лайка» зыфаIорэ хьэм ышъо е шъынашъом хэшIыкIыгъэ Iэлъэ фыжьхэр аIыгъымэ къекIущтыгъэ. Мыщ фэдэ Iэлъэ пIуакIэхэр гыкIыгъошIух, мылажьэу, ашъо зэбламыхъоу бэрэ бгъэфедэнхэ плъэкIыщт. Ащ фэдэ Iалъэхэм чIыпIабэ аубытырэп.\nУзым тызэридзагъ, джыри тIэкIурэ тызэридзэщт, ау ащ тытекIощт. Хэгъэгухэм язэфыщытыкIэхэм зызэблахъущт, тэри тигупшысэхэм зызэрахъокIыщт, тищыIэкIэ-псэукIэ зэблэхъугъэ горэхэри фэхъун ылъэкIыщт, ау тицыхьэ пытэ телъ мыщ ыуж цIыфэу зыгу къабзэу дунаим тетхэм япчъагъэ хэпшIыкIэу зэрэхэхъощтым.\nПредыдущая Шъопсэу, тиныбжьыкIэ шIагъохэр!\nСледущая Ядэхагъэ гум елъэгъу


"Адыгэ Хасэ - Черкес Совет": Къалэ Адыгэ хасэ Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ\nКъалэ Адыгэ хасэ Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ\nЖъоныгъуакIэм и 14-м Адыгэ республикэм икъэлашъшьэ Мыекъуапэ Адыгэ зэфэс щыIагъ. Ащ хэлэжьагъэхэм рахъухьагъ Мыекъуапэ икъалэ Адыгэ хасэ къызэIуахынэу.\nХасэм гупщысэу иIэщтхэр, пшъэрылъэу зыфишIыжьыгъэхэр ыкIи ахэр зэрэбгъэцэкIэщт шIыкIэхэр зэдращтагъ ыкIи ар афициално ашIыным фэгъэхьыгъэ тхьапэхэр хьыкумэтым ратыщт.\nПшъэрылъэу зыталхьэжьыгъэхэм ащыщ, Адыгэ республикэм икъэралыгъо шъхьэфитыныгъэ зыфиIорэ джапсалъэу илъэс 20 ипэкIэ ащтэгъагъэм дэлэжьэнхэр. Адыгэ лъэпкъыр ихэку щызэIукIэжьнэм дэлэжьэнхэр. Лъэпкъхэм я гузэгу зэгурыIоныгъэ илъыным дэлэжьэнхэр. Демократиер гъэпытэгъэныр ыкIи нэмыкIхэр.\nЗэфэсым хасэм нэгрыбгъу хъурэ гъэцэкIакIо купыр къыхридзыгъ. Ахэр: Чытыжъ Аслъан, Аджигирев Аскерби, Хьэтыкъуай Адым, Хьэпае Арамбый, Хьанэхъу Хьэзраил, Цыргъой Гиса, Бызэрыкъо Аслъан, Къуижъ Адам. Хасэм итхьэматэу къыхрадзыгъ Цундыщкъо Заурбек. Джащ фэдэу къатхы Адыгэ информацие агенствэхэу "Адыгэ Хэкум и Макъ" "Натпресс.Ру".\nКъэIогъэн фае, мы аужьырэ мазэхэм Адыгеим щылажьэрэ "Адыгэ Хасэ - Черкес Парламент" зыфиIорэм илэжьакIэ ягуримхьэу цIыфбэмэ къаIоу къыхэкIыгъ. Мыщ ипэгъокIэу мы къалэ хасэ зыфэтыIуагъэр къызэIуахыгъэнкIи мэхъу.\nИпшъэрэ сурэтыр Цундыщкъо Заурбек.\nМыекъопэ къэлэ "Адыгэ Хасэм" изэхэсыгъу - Видео 4\nСирием щыщ Адыгэ 400 фэдиз хэккум къащэжьынхэу къы...\nХэкум къэзыгъэзэжьыгъэм унэ ратыгъ\nСМИ - Къэбархэр


Чъыгэе шъэджашъэм ыкIуачI Чъыгэе шъэджашъэм ыкIуачI » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Чъыгэе шъэджашъэм ыкIуачI Чъыгэе шъэджашъэм ыкIуачI\nУрысыем иусэкIошхоу А. Пушкиным зиобраз къытыгъэ чъыгэешхоу Лукоморьем щыIэм фэдэ тигъашIэ джыри хэплъэгъон плъэкIыщт. Ежь тхэкIо цIэрыIор бэрэ Кавказым къэкIуагъэми, Шъачэ къынэсыгъэп, ау ШэхэкIэй пэмычыжьэу щыт чъыг иныжъыр ылъэгъугъэм фэдэу къытхыхьагъ. Урысыем иусэкIошхоу А. Пушкиным зиобраз къытыгъэ чъыгэешхоу Лукоморьем щыIэм фэдэ тигъашIэ джыри хэплъэгъон плъэкIыщт. Ежь тхэкIо цIэрыIор бэрэ Кавказым къэкIуагъэми, Шъачэ къынэсыгъэп, ау ШэхэкIэй пэмычыжьэу щыт чъыг иныжъыр ылъэгъугъэм фэдэу къытхыхьагъ.\nУрысыем иусэкIошхоу А. Пушкиным зиобраз къытыгъэ чъыгэешхоу Лукоморьем щыIэм фэдэ тигъашIэ джыри хэплъэгъон плъэкIыщт. Ежь тхэкIо цIэрыIор бэрэ Кавказым къэкIуагъэми, Шъачэ къынэсыгъэп, ау ШэхэкIэй пэмычыжьэу щыт чъыг иныжъыр ылъэгъугъэм фэдэу къытхыхьагъ.\nШъачэ и «Лукоморье» укIо пшIоигъомэ, охътэ дэгъурэ щэIэгъэшхорэ уиIэхэу, ащ узыщэн цIыфи гъогур ышIэу къэбгъотын фае. Ар е Лъэпкъ музеим иIофышIэу е псыхъо кIэим дэс адыгэ къуаджэхэм ащыщ щыпсэурэ цIыфэу щытын фае.\n— АнахьышIур чIыпIэ краеведэу Хъущт Мэдинэ къытебгъэнэшъумэ ары. Къушъхьэ гъогу кIыхьэр ащ ыгъэкIэкIын ылъэкIыщт, ау чIыпIэ гъэшIэгъонэу плъэгъущтхэм къащыкIэщтэп, къыпфиIотэщтыри бэ.\nЧIыгу Iэгъо-благъохэр Мэдинэ дэгъоу ешIэх. Джащ фэдэу хы ШIуцIэ Iушъом ижъырэ тарихъэу пылъыр, Кавказым къыщыкIыхэрэмрэ псэушъхьэу исхэмрэ къарыкIуагъэм зэпимыгъэоу сыхьат пчъагъэрэ къатегущыIэн ылъэкIыщт. Псыхъожъыехэм, къушъхьэ тIуакIэхэм, бжъапэхэм зэкIэми дэгъоу ащыгъуаз. Ащ фэдэ шIэныгъэхэр Мэдинэ тхылъ-хэм къадихыгъэп, тын лъапIэу ахэр ятэжъ пIашъэхэм, ятэжъ, ятэ къыфыщанэжьыгъэх, джы ежь ыкъо ахэр лъегъэIэсыжьых. Мэдинэ зыфеджагъэр мэз Iофыр ары, краеведением илъэс заулэ хъугъэу ишъыпкъэу зыритыгъ.\nАщ къеIуатэ:— Чъыгэе шъэджашъэм ау сыдми уекIолIэнэу щытэп. Ащ ыдэжь ежьэрэ пстэури нэсышъурэп. ШэхэкIэй къыщегъэжьагъэу апэрэ километрэ 12-р, къушъхьэхэм уахэхьэфэ, машинэкIэ пкIущт, етIанэ лъэсэу гъогум пыбдзэжьыщт. Сыхьатрэ ныкъорэ фэдизрэ етIани укIощт, гъогум ызыныкъом нахьыбэм къушъхьэ чэпэ зандэхэм уадэкIоещт. Гъогур къинми, зэ нахь а чъыг хьалэмэтыр умылъэгъущтми, а къиныгъор зэпыпчынэу тефэ. Ау уизакъоу уемыжьэмэ нахьышIу, гъогур зэрэщынагъор ар дэгъоу зэзыгъэшIагъэхэм къаIо.\nХы Iушъом Iус шапсыгъэ лъэпкъым пасэм къыщегъэжьагъэу чъыгым уасэ фешIы. Чъыгэе чъыгышхор ахэм шыихъэу залъытэрэр бэшIагъэ. «ТхьачIэгъкIэ» еджэх, фэсакъых, зэралъэкIэу къаухъумэ. ШапсыгъэхэмкIэ мы чIыпIэр тхьэлъэIупIэ къодыеу щымытэу, кIочIэшхо чIыгум къызщыхэкIырэ чIыпIэу, ар ежьхэм гъэнэфагъэу зыхашIэу алъытэ. Мы чъыгым дэжь къакIоу кIэрытырэ пстэури мэрэхьаты, псауныгъэр зыгъэпытэрэ кIуачIэ апкъынэ-лынэхэм къахахьэу аIо.\nЧъыгыр адырэмэ ялыегъэ шъыпкъэу щыт, — къеIуатэ Мэдинэ. — Шэхапэ дэт тюль-\nпан чъыгыр илъэгагъэкIэ метрэ 30-м нэсымэ ыкIи идиа-метрэ метри 3-м ехъумэ, мыдрэм ыныбжь ащ къыгъэшIагъэм фэдитIу мэхъу. Ар зыфэдизыр Шъэчэ Лъэпкъ паркым испециалистхэу Михаил Кудинымрэ Константин Глазовым-рэ бэмышIэу ушэтынхэр зырашIылIэхэм къагъэнэфагъ.\n— Пщы-чъыгым илъэс 500 — 600 фэдиз ыгъэшIагъэу ары зэрэтлъытагъэр, — къыIуагъ М. Кудиным. — Ар агъэлъэпIэрэ лъытэныгъэ зыфашIырэ чъыгхэм ахэплъытэнэу тефэ. Гурыт лIэшIэгъухэм къащегъэжьагъэу ащ шъхьащэ фашIыщтыгъ, къыпэблэгъэ псэупIэхэм адэсхэм чъыгышхом дэжь лъэпкъ хасэхэр щырагъэкIокIыщтыгъэх.\nШъачэ и Лъэпкъ парк исайт къызэритырэмкIэ, мы лъэхъаным чъыгым изытет дэгъоп. Специалистхэм ащ ыкIоцIкIэ хэшъукIыгъэ чIыпIэхэр къыхагъэщыгъэх, къутэмэ инхэм апакIэхэр пыгъукIынхэу рагъэжьагъ. Чъыг лъэпсэ гъумым къыфэхъугъэ гъонэшхоми чъыгаемкIэ ишIуагъэ къакIорэп. Икууагъэ елъытыгъэу зэралъытэрэмкIэ, ар зэгорэм тыгъужъыбэу щытыгъэн фае.\n— КъыхэIагъэми, чъыгыр псау, фэбэ лъэхъанхэм тхьэпэ шхъонтIабзэхэм къахэмыщыжьэу чIаухъумэ, — къыIотагъ М. Кудиным. — Иинагъэрэ къыгъэшIагъэмрэ ялъытыгъэу ащ тарихъ-культурнэ мэхьанэ къылэжьыгъ, арышъ, «ЧIыопсым исаугъэт» зыфиIорэ статусыр фэбгъэшъошэнэу щыт. Ащ фэдэ цIэ лъапIэ къызэратыгъэр зынахь ин Урысыем имыт тюльпан чъыгэу Шэхапэ дэтыр ары Николай Марковым къыхигъэхъожьыгъ:\n— Хы Iушъом щыпсэурэ адыгэхэм чъыгхэмрэ мэзжъыехэмрэ ижъыкIэ къыщегъэжьагъэу агъэлъапIэхэзэ къахьыгъ. Мы къэбарыр тхыгъэжъхэми къахэфэ. Диныр зылэжьыхэрэм язекIокIэ-зэхэтыкIэхэр я 19-рэ лIэшIэгъум ыгузэгухэм анэс цIыфхэм къахафэщтыгъэх.\nДжащ фэдэхэу чъыг бэгъашIэхэу чIыопсым исаугъэт хъугъэхэу Шъачэ къызэлъиубытырэ шъолъырым заулэ ит. Щысэу къэпхьын плъэкIыщт псэупIэу Къэлэжъым дэт чъыгэе шъэджашъэу IэплIэкIуи 4,5-рэ хъурэр. Чъыгым иинагъэрэ ар зытет чIыгу Iэтыгъэмрэ къыуагъашIэ ар цIыфкIопIэ-тхьалъэIупIэу тапэкIэ зэрэщытыгъэр.\nАщ фэшъхьафэу джыри зы чъыг-хьалэмэт къэбар гъэшIэгъон пылъэу Нэджыго къыщыбгъотыщт. НэмыкI чIыпIэхэми ащ фэдэхэр ащыIэх. Специалистхэм яцыхьэ телъэу къаIо ныбжьыкIэхэм экологиер къаухъумэнэу зэрараIорэм фэдэу чъыгыжъ-иныжъхэм якъызэтегъэнэн дэлажьэхэмэ, хы ШIуцIэ Iушъом ичIыопс бай къызэрэзэтырагъанэрэр.


ХЬАТЫУ Джамболэт: «ХэтэрыкIлэжьынымкIэ Адыгеим амалышхохэр иIэх» | Адыгэ Макъ\nХЬАТЫУ Джамболэт: «ХэтэрыкIлэжьынымкIэ Адыгеим амалышхохэр иIэх»\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Муратрэ Урысые Федерацием мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Хьатыу Джамболэтрэ Адыгеим лэжьыгъэр зэрэщыIуахыжьырэм, мэкъу-мэщым Iофхэр зэрэщызэпыфэхэрэм, ащ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ амалэу щыIэхэм атегущыIагъэх.\nКъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, гектар мин 11-м ехъу зэлъызыубытыщтыгъэ бжыхьэ хьэр аIожьыгъах. ЧIыгулэжьхэр бжыхьэ коцым иIухыжьын фежьагъэх, пстэумкIи гектар мин 75,5-рэ фэдиз ащ зэлъеубыты. Кощхьэблэ,\nКрасногвардейскэ районхэм ячIыгулэжьхэр ары нахьыбэу коцыр къэзыхьы жьыхэрэр. Ахэм гектар пэпчъ центнер 55-рэ фэдиз къырагъэты.\nРеспубликэм ипащэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, къэралыгъо программэхэм адиштэу республикэм непэкIэ анахьэу ынаIэ зыщытырагъэтырэр унэгъо былымэхъо фермэхэм зягъэушъомбгъугъэныр ары. IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр щыIэ зэрэхъущтым дакIоу лыри, щэри нахьыбэу джащыгъум къахьыжьыщт.\nНепэкIэ чIыгулэжьыным зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэх. Лэжьыгъэр къызэрахьыжьырэм нэмыкIэу пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр псынкIэу къызыпыкIэрэ чъыгхэр къэгъэкIыгъэнхэм, хэтэрыкIлэжьыным, пынджшIэным апыхьагъэх. Шапсыгъэ псыIыгъыпIэмрэ псы зэрэкIагъэхъорэ Афыпсыпэ системэмрэ загъэкIэжьхэкIэ, пындж нахьыбэу алэжьы хъущт. Тэхъутэмыкъое районым ипынджшIэпIэ гектар мини 3-ми псыр акIагъэхъощт.\nРеспубликэр федеральнэ программэ пстэуми гъэхъагъэ хэлъэу зэрахэлажьэрэр ыкIи хэтэрыкIлэжьынымкIэ Адыгеим амалышхохэр зэриIэр Хьатыу Джамболэт къыIуагъ. Урысые Федерацием мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, республикэм нахь зигъэчанмэ, экологическэу къэбзэ гъомылапхъэхэу ящыкIагъэм фэдиз Урысыем ибэдзэрхэм аIэкIигъэхьан ылъэкIыщт.


Мэзпэсхэм яIэпыIэгъух — Адыгэ макъ\nРедактор 11.11.2021 11.11.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКавказ заповедникэу гектар мин 300 фэдиз хъурэр ащ иIофышIэхэм лъэсэу къакIухьэзэ къагъэгъунэныр къин. Аужырэ илъэсхэм IофшIэнымкIэ зишIуагъэ къэкIорэ фотоловушкэхэр мэз лъагъохэм ахагъэуцох.\nАхэм мэзым щыпсэурэ псэушъхьэхэр къаредзэх, благъэу къызакIэрыхьэхэкIэ, сурэтхэр къатырахых. Аппаратхэм Iоф зэрашIагъэр, щыкIагъэхэр яIэхэ хъугъэмэ гъэ къэс бжыхьэм ауплъэкIух.\nИкIыгъэ мазэм ащ фэдэ Iофтхьабзэхэр заповедникым икъэухъумакIохэм агъэцэкIагъэх. Апэ агъэуцугъагъэхэм япчъагъэ хагъэхъуагъ. Мы лъэхъаным аппарати 120-м ехъумэ Iоф ашIэ, IэпыIэгъушIухэу ахэр яIэх.\nКавказ заповедникым инаучнэ IофышIэу Сергей Трепет къызэриIуагъэмкIэ, «Лаура» зыфиIорэ къэуцупIэм къыщегъэжьагъэу къушъхьэу ЧIыгушъхьэ нэсыфэкIэ кIэхэу аппаратипшI хагъэуцуагъ, метри 100 зырыз азыфагу илъыр.\nПсэушъхьэхэм ятеплъэ, къэсымэджагъэхэмэ илъэс реным ахэм къаредзэ, язытет зыфэдэр специалистхэм арагъашIэ. Мэзыкъохэр, мышъэхэр, мэзпчэнхэр, чIыкъохэр бэрэ ахэм къахэфагъэх. Алъэгъугъэр зэкIэ зэрагъэзэфэжьыщт, илъэс псаум мэзхэм ащыхъугъэм зэфэхьысыжь фашIыщт.\n— Техникэм цыхьэ фэпшIынэу щыт, инэу ишIуагъэ къытэкIы. КъыхэкIы псэушъхьэхэм бжъакъокIэ аппаратыр агъэфыкъоу, мышъэхэм ацэхэмкIэ акъутэу, ау ащ фэдэ бэрэ хъурэп, — къэбарым къыщыхагъэхъожьыгъ заповедникым ипресс-къулыкъу.


Тэу Нуриетт: Бзэр зыIэкIэкIырэр – лъэпкъыжьэп »\nТэу Нуриетт: Бзэр зыIэкIэкIырэр – лъэпкъыжьэп\nАннотация: Рассматривается значение родного языка в развитии личности ребенка, значимость языка для народа, проблема утраты языка.\nКлючевые слова: родной язык, нация, образование, стандарт, закон.\nСыд фэдэрэ къэралыгъуи изиужьыжьыныгъэ лъапсэу фэхъурэр, пстэуми апэу, ичIыналъэ щыпсэурэ лъэпкъхэм бзэу аIулъыхэр, яшэн-хабзэхэр, хабзэхэр къэухъумэгъэнхэм тегъэпсыхьагъэу ащ къыухэбзырэ политикэр ары. Мэхьанэшхо зиIэу а Iофым елъытыгъ къэралыгъом ихахъуи, игъэхъагъи, ипытагъи, тынчыгъэ илъынри. Джары къэралыгъом инахьышъхьэ дэдэ хабзэм – Конституцием – ащ хэушъхьафыкIыгъэ чIыпIэ зыкIыщигъотырэри. Тикъэралыгъо ис лъэпкъхэм яныдэлъфыбзэхэр къэухъумэгъэнымкIэ яIэ фитыныгъэхэр Урысые Федерацием и Конституцие ия 68-рэ статьям къыщыгъэлъэгъуагъэх. Ащ къызэрэщиIорэр, УФ щыпсэурэ лъэпкъ пстэуми фитыныгъэ яI абзэхэр къаухъумэжьынхэу, ащ зырагъэушъомбгъуным пае амалхэри къызыфагъэшъхьэпэнхэу .\nЛъэпкъ политикэм иапэрэ пшъэрылъыр бзэр къэухъумэнымрэ ащ зегъэушъомбгъунымрэ. Ар гъэнэфагъэ, сыда пIомэ хэтрэ лъэпкъи итхыди, инепэрэ щыIакIи, инеущи зэпхыгъэхэр ащ бзэу Iулъыр ары. Лъэпкъым бзэр зыIэкIэкIыкIэ, ащ идунэееплъыкIи илъэпкъ гупшыси IэкIэзыгъэхэшъ, уехъырэхъышэжьынэу щытыжьэп. Арэущтэу хъумэ, улъэпкъыжьэп, джау куп шъхьэрытIупщэу укъызэханэ. Ащ фэдэм зыщыухъумэгъэным пае, сыд фэдэрэ къэралыгъуи, ащ исубъектхэми яныдэлъфыбзэхэм зарагъэушъомбгъунымкIэ программэ хэхыгъэхэр яIэх.\nШIэныгъэлэжьмэ къызэратхырэмкIэ, бзэм гупсэфэу зиушъомбгъуныр апэу зэлъытыгъэр, чIыналъэм щыпсэухэрэм ащыщэу ар лъэпкъэу зием ицIыфышъхьэ пчъагъ; ятIонэрэу, лъэпкъыр зы чIыпIэ щыпсэуным; ящэнэрэу, лъэпкъым ыбзэ щыIакIэм щыгъэфедэгъэным; ащ рыгущыIэхэу щытыным. Тиреспубликэ къапштэмэ, ащ щыпсэухэрэм япроцент 24-рэр адыгэх, а пчъагъэм нэмысыпэу е тIэкIу къехъоуи къэзыпчъыхэри щыIэх; ахэмэ ащыщэу нахьыбэр адыгабзэкIэ гущыIэшъухэу къалъытэ, ащкIэ Iоф рызэрамыхьэу щытми. Ащ нэмыкIэу, адрэ лъэпкъхэм ащыщэу процент 0,5 имыкъоу тиныдэлъфыбзэ зэрагъэшIагъэу аIулъ. Ары шъхьаем, ныдэлъфыбзэр къэухъумэгъэныр гугъу нахь къэзышIыхэрэм ащыщ лъэпкъыр къэралыгъуабэмэ ащызэбгырытэкъугъэу зэрэщытыр. Нэрылъэгъур, бзэм зиушъомбгъунымкIэ амалэу щыт нахьышъхьищыри адыгэхэм тIэкIэлъых. Ау бзэм ыкIуачIэ икъоу къызыфэдгъэшъхьапэрэп, ар щыIакIэм илъэныкъуабэмэ ащыдгъэлажьэрэп, иухъумапIэу щыт унэгъо шъыпкъэми фэшъошэ чIыпIэ щимыгъотэуи мэхъу.\nУрысые Федерацием щызекIорэ хабзэхэм уахаплъэмэ, ахэмэ ахэтых лъэпкъыбзэхэм, шэн-хабзэхэм ахэхъонымкIэ, ахэр къыткIэхъухьэхэрэмэ къафэухъумэгъэнхэмкIэ шэсы хъурэ къэралыгъо шыхьат тхылъхэр. Ащ фэд, гущыIэм пае, «Урысые Федерацием илъэпкъегъэджэн концепциер», «Урысые Федерацием 2020 илъэс нэсэу игъотын социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэм тегъэпсыхьагъэр» , «Гъэсэныгъэм фэгъэхьыгъэ» Хабзэр , нэмыкIхэри. Зигугъу къэтшIыгъэ къэралыгъо шыхьат тхылъхэм къэралыгъом щыпсэурэ лъэпкъхэм бзэу аIулъхэм ахэхъонымрэ Урысые Федерацием демократие шъыпкъэми зыщиушъомбгъунымрэ зэпхыгъэхэу, зэкIэрыпч мыхъун Iофыгъохэу зэрэщытхэр нафэу къахэщы.\nДжащ фэдэ унашъохэу зэрэкъэралыгъоу фэгъэхьыгъэхэм къатешIыкIыжьыгъэх шъолъырхэм япрограммэ хэхыгъэхэр. Къэтхьын щысэ, «УФ-м илъэпкъ гъэсэныгъэ концепцием» ыпкъ къикIэу тиреспубликэ щаухэбзыгъ «Лъэпкъыбзэхэр зэрэзэрагъашIэрэ тхылъхэр нахьышIу шIынхэмкIэ» республикэ программэр. Ащ къыщыгъэлъэгъогъэ пшъэрылъхэм якуугъэрэ ежь программэм лъэпкъмэ алъэныкъокIэ иIэ мэхьанэмрэ пфэгъэлъэшъхьанхэп. КъыткIэхъохэрэ шъожъые-пшъэшъэжъыехэм яныдэлъфыбзэ зэраджырэ /зэракIурэ программэхэмрэ тхылъхэмрэ ахэлэжьыхьажьыпхъэгъоу, ахэр лъэхъаным къыдиштэхэрэ методикэ кIэхэр алъапсэу зэхэгъэуцожьыпхъэхэу къытфегъэуцу ащ, фэдэ амалхэри къытетых. Шъыпкъэр пIощтмэ, ахэмэ ащыщыбэ агъэфедэгъахэх.\nГущыIэм пае, джырэблагъэ къыдагъэкIыгъэх адыгабзэмрэ литературэмрэ рагъэджэнхэу тхылъыкIэхэр.\nА Iофыгъор зэзыгъэпэшыгъэр Адыгэ республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистерств, зэшIозыхыгъэмэ ащыщых тиинститут иIофшIэхэри. Сыдэу хъугъэми, а тхылъыкIэхэм джыри уателэжьыхьажьыни, язэхэлъыкIэкIи нахьышIу пшIыжьынхэуи фэен. Зигугъу къэтшIырэ шэпхъакIэхэм /стандартыкIэхэм лъапсэу афэхъугъэу алъытэрэр педагогикэр арышъ, педагогикэр – цIыфым бгъодэлъ шIэныгъэр гъашIэм щигъэфедэнэу зыгъасэрэр ары. Конфуций игущыIэхэм ащ ыкупкI къыбгурегъаIо: «Зэхэсхырэр сщэгъупшэжьы. Слъэгъурэр сщыгъупшэрэп. СшIэрэр – къызгурэIо». А шIыкIэм тетэу кIэлэеджакIом ратырэ шIэныгъэр щыIэныгъэм гуфит-шъхьафитэу щигъэфедэшъущт, къышъхьапэщт ыкIи. Ары пакIошъ, хигъэхъошъуным фэгъэсэгъэн фаеу сэлъытэ. ЗэкIэми анахьышъхьэр ащ фэдэм тегъэпсыхьагъэ тхылъхэр тиIэнхэр ары. Джырэ лIэшIэгъоу шIэныгъакIэр зыщыбэм ащ къыгъэуцурэ пшъэрылъхэм атегъэпсыхьагъэ егъэджэн-методикэ тхылъ куп хэхыгъэу, шэпхъакIэхэм /стандартыкIэхэм афэузэнкIыгъэнхэр щыIэныгъэм гъэсэныгъэмкIэ къулыкъушIэхэмрэ кIэлэегъаджэхэмрэ къафигъэуцурэ пшъэрылъхэм ащыщ. Арэущтэу зыхъукIэ тэри, бзэшIэныгъэлэжьхэм, литературэ шIэныгъэлэжьхэм, тыхьазырых тызэрэфэамалэу тиIахьышIу мы Iофыгъом хэтлъхьанэу.\nЫпэкIэ зыцIэ къесIуагъэ зэрэкъэралыгъоу фыхэхыгъэ программэхэм, егъэджэнымкIэ шапхъэхэм /стандартхэм лъэпкъыбзэхэм заужьыжьынэу, ахэмэ яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэ фаехэу къыдалъытэ. А унашъохэм яфедеральнэ Iахьым бзэ пстэури зэфэдэу хэгъэуцуагъэх: Урысые Федерацием икъэралыгъуабзи ащ хэхьэ субъектхэм якъэралыгъуабзэхэри. Ащ къегъэлъагъо къэралыгъом лъэпкъыбзэхэм фыщытыкIэу афыриIэр зэрэзэрихъокIыгъэр. Шъыпкъэ, бзэхэм чылагъом (обществэм) чIыпIэу щафыхэхыгъэр зыушэтырэ социолингвистикэм къызэригъэлъагъорэмкIэ бзэхэм яюридическэ зэфэдэныгъэ законхэм ахэтхагъ, ау щыIэныгъэм щыщамыгъэцэкIэжьэу урехьылIэ. Ащ фэдэ шIыкIэр тикъэралыгъо итхыдэ блэкIыгъэм къырыгъунэжь. УФ-ми АР-ми яунэшъошIхэр лъэплъэх лъэпкъыбзэхэр, шэнхабзэхэр, нэшанэхэр къэухъумэгъэнхэм, ащ тегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо унашъоу щыIэри макIэп. Тилъэпкъыбзэ зегъэужьэжьыным изыамалэу сэлъытэ АР-м и Правительствэ республикэ программэу «IэкIыбым щыпсэухэрэ тилъэпкъэгъухэм адэIэпыIэнхэу» аштагъэр. Ащ къыделъытэ Тыркуем ит къалэу Дюзджэ иуниверситет адыгабзэмрэ адыгэ литературэмрэ студентмэ ащарагъашIэх. Тыркуем къикIыгъэ еджакIохэри тиапшъэрэ еджапIэмэ ащеджэх. Ахэр ехьылIагъэх хымэ къэралыгъохэм ныдэлъфыбзэр щызэзыгъашIэхэрэм. ЛъэныкъуитIури ащ телэжьыхьэх.\nТыркуем къикIыгъэхэмрэ республикэм щыпсэухэрэ мыадыгэ кIэлэеджакIохэмрэ адыгабзэр зэрэзэрагъашIэрэ методикэм ахэр зыщыщ лъэпкъым елъытыгъэу зэхъокIныгъэхэр хэлъхьэгъэнхэ фаеу щыт. Джырэ методикэр нахьыбэмкIэ зытегъэпсыхьагъэр урысыбзэр зыIулъ кIэлэцIыкIухэр ары. ТапэкIэ гъэцэкIэгъэн фае Iофыгъомэ ари зэу ащыщ.\nАдыгэ Республикэм иеджапIэхэм адыгабзэр нахь куоу зыщызэрагъашIэрэ классхэр яIэнхэр гулъытэ хэушъхьафыкIыгъэ зыфэшIыпхъэ Iофыгъохэм ащыщэу тэлъытэ. УФ-м иунашъохэр ащкIэ субъектхэм яфитыныгъэхэмкIэ пэрыохъу афэхъухэрэп. Адыгэ къэралыгъо университетым лъэпкъыбзэмкIэ кафедрэ шъхьаф зытиIэкIэ еджапIэхэм адыгабзэм зыщырагъэджэрэ профильнэ классхэр тиIэнхэ фаехэу игъоу тэлъэгъу.\nЗыбзэ зышIомыIэшIурэ зышIомыдахэрэ мы дунаим зы лъэпкъ тетэу къычIэмыкIын. Ныдэлъфыбзэр лъэпкъым ыгу, ыпс, зэрэлъэпкъыр къэзыгъэшъыпкъэрэ нэшанэу щыт. Пстэуми зэдэтэшIэ тыгъуасэ къызэдаштэгъэ лъэпкъыбзэ зэрыщымыIэр. Джащ фэд тиадыгэбзи. Ащ икъежьапIэ зэрагъэунэфыгъэу куу, чыжьэ, ащ фэгъэхьыгъэу къаушэтыгъэри къыхагъэщыгъэри щэнджы, макIэ.\nУрыс педагогикэм лъапсэ фэзышIыгъэ Константин Ушинскэм тэрэз шъыпкъэу гу зэрэлъитэгъагъэр, – «Убзэ зыкIи мыкIосэрэ бзыим фэд». Уиныдэлъфыбзэ уитыгъуасэрэ уинепэрэ зэпызышIэрэ лъэмыдж. Уинепэ хищызэрэ уинеущ гъогууанэ фэзышIырэр ары. А гъогууанэр ушъагъэ, узэнкIыгъэ уилъэпкъ иакъыл нэфкIэ, ыпсэ къэбзагъэкIэ, иIэшIэгъэ дэхагъэмкIэ, хабзэ шъхьэпэ къыдекIокIхэмкIэ.\nАдэ, тэ, непэ а бзэр зыIулъхэм, сыд хэтлъхьашъунэу тызфэамалыр ащ зиужьыжьыным, къэкIорэ лIэшIэгъум хэмыкIодэжьыным пае. Бзэр псэуным фэшI нэхьышхьэр ащ урыпсэлъэныр ары. Адыгабзэр джэгу пашъхьэхэм адэлъыным имызакъоу, утыгушхохэми щагъэфедэн, аIо къодыеу щымытэу, рылэжьэнхэ фае. ЦIыфым иапэрэ кIэлэегъэджэ Iушри, игъогуи фэзыузэнкIырэри – ыбз ары. Уиныдэлъфыбзэ къыхэпхышъущтым фэдиз акъыли, сэнаущыгъи зы кIэлэегъаджи къыпхилъхьашъущтэп. ЦIыфым дунаир къызэришIэрэр изэхашIэ къызыщежьэрэр къыдалъфыгъэ бзэр ары – янэ ыбз ары.\nУбзэ уухъумэныр, ар нахь къулай пшIыныр, ащ зебгъэузэнкIыныр, уфэIазэу ар тыдэрэ чIыпIи щыбгъэфедэныр пшъхьэ изэкъо Iофэп – уилъэпкъ, къэралыгъо Iофых.\nЛъэпкъым илъэпкъыгъэ зышIокIодыкIэ, къэралыгъори зы лъэпкъкIэ нахь къулайцызэ мэхъу. Ащ фэдэу хъугъагъэ Урыс-Кавказ заом изэраркIэ. Лъэхъэнэ гукIэгъунчъэм IэкIэкIодагъ илъэс мин пчъагъэ зыныбжь бгырыс лъэпкъ макIэмэ ащыщ убыххэр.\nХьакъэу пхырыкIыгъэу хэтырэ зы нэбгыри ышIошъ хъун фаер бзэр кIодыныр гузэжъогъушхоу зэрыщытыр. Ары, бзэр кIодмэ – лъэпкъри мэкIоды. Ыбзэ псэуфэ лъэпкъри мэпсэу, зыбзэ зыIумылъыжь лъэпкъыр ежьыри щыIэжьэп.\nАдрэ лъэпкъ макIэхэм афэдэу, адыгэхэми Iофыгъошхо къытпыщылъ тиныдэлъфыбзэ тыухъумэжьынымкIэ, убыххэм абзэ иаужырэ мафэ фэдэ къыфэтымыгъэсыным тыпэшIуекIонымкIэ. Арэущтэу зыхъукIэ, хьакъыр зы – непэ тэ пхырытщырэ лъагъом бэкIэ елъытыгъ тикIахъохэр неущ зытеуцощт гъогур, тыбзэ фэгъэхьыгъэу тэ тылэжьырэр ахэм гъуазэу яIэщт.\nАдыгабзэкIэ къэпIуагъэм къызэкIиубытэрэ пстэур нэмыкIыбзэкIэ икъоу нэгъэсыгъэу зэбдзэкIыныр гугъу мэхъу. Шэч зыхэмылъыжьыр – адыгабзэр дахэ, лантIэ, купкIышIо, гупсэф. ЫкIи ар къарыунчъэу, гупшысэ инхэр къырипIотыкIыным къыдэмыгъэшIыгъэу хэтми къызыщыхъурэр хэукъо.\nЩыIэх мымакIэу адыгабзэр зымышIэхэу адыгэу зызылъытэжьыхэрэр. Ахэмэ зябгъапшэмэ, адыгабзэр пшIэныр зэрынасыпышхуагъэр нахьышIоу къыбгурэIожьы.\nУнагъом адыгабзэр илъмэ, ащкIэ зэдэпсэлъэжьынхэр хабзэ щыхъугъэмэ, сабыймэ адыгабзэр къамыштэнэу щытэп, ащ ишъэфхэр къашIагъэхэу абзэ хэткIухьагъэ хъунэу амал щыIэжьрэп. Джары бзэ горэ зэбгъэшIэным «иIункIыбзэIухыр».\n«Узэгугъурэр къыогугъужьы», – еIо адыгэ гущыIэжъым, арышъ ныдэлъфыбзэми – уегугъумэ, урылажьэмэ, тэрэзэу уфыщытымэ, ащ зиужьыжьыщт, нэхьышIум къыфэкIощт, нэхь къулайи, щэрыуи хъущт.\nТилъэхъанэ цIыфхэм ащыщхэм аIоу зэхэохы: «Адыгабзэр къулайцыз, къарыунчъэ, ар зэбгъашIэу, уреджэу уахътэр зыфэбгъэкIодын щыIэп, ар тэ къытфэшъхьапэщтэп». Ныдэлъфыбзэр къэмышъхьапэнэу, ащ изыужьыжьын мыхьанэ имыIэу зылъытэхэрэр цIыф «къулайхэу, байхэу» пIошъущтэп. Афэдэхэм яфэмыфыгъэ адыгабзэм тыралъхьэ. Бзэр къулаеп ыкIи къулайцызэп, ар зэхадзырэп шIурэ IаекIэрэ. Зыфэныкъо пстэури епхьылIэмэ, зыужьыжьыныгъэшхо зымыгъотын бзэ щыIэп.\nАдыгабзэр къэухъумэгъэнымкIэ, ащ зегъэужьыжьынымкIэ пшъэрылъышхо зиIэмэ ащыщ тилъэпкъ шэнхабзи. Уиныдэлъфыбзэ уасэ зэрыфэпшIыжьырэр уилъэпкъ хабзэхэр ары, шэнхабзэр зэрызапхьэрэр зылъэгъухэрэ кIалэхэр о къызэрэпкIэрыплъыным фэблэщтых. Арэу зыхъукIэ, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм, ублэпIэ классхэм а Iофым гулъытэшхо ащыфэшIыпхъэу щыт. МыдыкIэ зыкъэбгъазэмэ – класс, еджэпIэ нэхьышъхьэхэми джащ фэд. КъыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэм нахьышIоу къыштэрэр епIорэр арэп, ебгъэлъэгъурэр ары нахь. Яныдэлъфыбзэ шIу алъэгъуным, ар зэрагъэшIэным, еджэнхэм гукъыдэчъ фыряIэным пае, сабыйхэми студентхэми анэгу кIэтын фае яныдэлъфыбзэ лъэпкъым, къэралыгъом апашъхьэ пкIэ зэрыщыриIэр, адрэ бзэхэм къакIэрамыгъэзэу ар зэрылажьэрэр. А пстэур умыгъэцакIэмэ уилъэпкъ зытес къутамэр пIэшъхьитIукIэ пыоупкIыжьы, ащ фэдэ екIолIакIэ Iофым фыуиIэмэ, узыфэкIощтыр насыпынчъагъэшъ, уемыхъырэхъышэжь. Хэмыукъощтыр зыбзэ уасэ фэзышIыжьэу ар зыIузыгъэлъэу, ащ рылажьэрэр ары.\nСитхыгъэкIэ къэсIэтырэ Iофыгъуэхэр бзэр къэухъумэнымрэ ащ зегъэужьыжьынымрэ ехьылIагъэ зы Iахь макIэ ныIэп. КъыткIэхъорэ ныбжьыкIэхэм янэдэлъфыбзэ аIулъэу, ащ уасэ фашIэу, гъашIэм къыщагъэшъхьапэу къэхъуным пае, бзэшIэныгъэлэжьхэми, кIэлэегъаджэхэми, лъэпкъым ицIыф пстэуми Iофыгъо бэ дэдэ къытпыщылъ джыри. Ахэр зэшIохыгъэныр ары Адыгэ республикэм гуманитар ушэтынхэмкIэ иинститут иIофышIэхэм тигухэлъхэри тиIофшIэнхэри зытедгъэпсыхьэхэрэр.\n1. Конституция Российской Федерации. Глава 3. Федеративное устройство (ст. 68). // www.constitution.ru\n2. Концепция федеральной целевой Программы развития образования на 2016-2020 годы. // www.government.ru\n3. Федеральный закон об образовании в РФ // www.zakon-ob-obrazovanii.ru\n4. Государственная программа Республики Адыгея «Развитие образования» на 2014-2020 годы. // www.adygheya.minobr.ru\nВестник науки АРИГИ №10 (34) с. 26-29.\nОпубликовал admin, 4-02-2018, 19:03. Просмотров: 76\n– Адыгэ Республикэм и Адыгэ Хасэ изэфэс щаштэгъэ Резолюциер\n– Шъаукъо Аслъангуащ: Тыадыг ыкIи тычеркес\n– Къэбэртэе-Бэлъкъарым къыщыхъухэрэм афэгъэхьыгъэ екIолIакI\n– ЖъоныгъуакIэм и 21-р - шъыгъо маф


Лъэпкъ шхыныгъом илъэпкъ мэфэкI | Адыгэ Макъ\nЛъэпкъ шхыныгъом илъэпкъ мэфэкI\nАдыгэ шхыныгъохэр бэу щызэблахыгъэх, мэкъамэхэм зыщаIэтыгъ, къашъохэм пчэгур агъэнэкIыгъэп — блэкIыгъэ тхьаумафэм Рыфабгъо ипсыкъечъэхыпIэхэм я 6-у адыгэ хьалыжъом и Мафэ ащыкIуагъ. Мыгъэрэ мэфэкIыр нэмыкIхэм зэратекIыщтыгъэр къекIолIагъэхэм ыкIи чэфыгъэхэм япчъагъ.\nХабзэ зэрэхъугъэу, анахь шъхьаIэу мы мафэмкIэ щытыгъэр зэнэкъокъухэр арых. Ахэм лъэныкъуи 5-кIэ бысымгощэ 26-мэ закъыщагъэлъэгъуагъ — “Нанэ ихьалыжъу”, “МэфэкI хьалыжъу”, “Нысэ Iап”, “Бысымгуащэм ихьалыжъу”, “Нысэщэ хьалыжъу”.\nБысымгуащэхэр республикэм ирайон зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъагъэх, мы зэнэкъокъур нахьыбэмкIэ щыпэлъэгъугъэп. ГущыIэм пае, Адыгэкъалэ къикIыгъэ Тхьагъэпсэу Мэлайчэт мыщ ящэнэрэу хэлажьэ. Изакъоуи къэкIуагъэп — ышыпхъоу ЕмтIылъ Любэ, ыпхъоу ЗекIогъу Риммэ, ащ ипшъашъэхэу Анетэрэ Камиллэрэ игъусагъэх. Пшъэшъэ цIыкIухэми хьалыжъо шIыкIэр арагъашIэ, ахэми янэ-янэжъхэм ягъусэхэу тхьацур афыгъ, хьалыжъохэр зэдалъхьагъэх.\n— Тянэжъ пIашъэхэм яижъырэ тхьацу шIыкIэ къызэтедгъэнэным, ар къыткIэхъухьэхэрэм алъыдгъэIэсыжьыным тыпылъ, — къеIуатэ Мэлайчэт. — Джы зэтепхъэпхъэу къашIы хъугъэ дрожжхэр тэ дгъэфедэхэрэп, тхьацухакIэ тэшIы, ары хатлъхьэрэр. Чэми 5 сIыгъ, ащ IофышIи сыдэкIожьы — нэбгырэ 700 фэдиз еджапIэм щысэгъашхэ. Джа чэмхэм къакIэтхырэм ахэтшIыкIырэ шхыныгъохэр арых дгъэфедэхэрэр — къое цIыни, гъугъи, тхъужъожьыгъи, зэкIэ щэм хэпшIыкIышъущтыр къыхэтэхы. Ар дэгъуба, шхын къабз.\nТхьагъэпсэу Мэлайчэт лъэныкъоу «Бысымгуащэм ихьалыжъу» зыфиIорэмкIэ зыкъигъэлъэгъуагъ, ащ ыпхъоу ЗекIогъу Риммэ «Нысэ Iапэр» ары зэрянэкъокъугъэр.\nДжыри зы нэнэжъ мэфэкIым тыщырихьылIагъ — ар къуаджэу Фэдз къикIыгъэ Щэлбай Айщэт. «Нанэ ихьалыжъо» зыупщэрыхьыгъэхэм ари ащыщ. Айщэт илъэс 72-рэ ыныбжь, мы зэнэкъокъум ятIонэрэу хэлажьэ. СабыиплI ащ ыпIугъ, ахэм къакIэхъухьагъэхэу пхъорэлъф ыкIи къорэлъф 11, ахэм къапыфэжьыгъэхэу 3 иIэх. Мы зэпстэуми янасып къыхьыгъ — янэнэжъ адыгэ хьалыжъом ишIыкIэ ишъэфхэмкIэ адэгуащэ:\n— Угу етыгъэу, шIу плъэгъоу, гуфэбэныгъэ хаплъхьэу щытын фае, — еIо Айщэт. — ЗэкIэми уадэгущыIэн фае — къэгъагъэм псы кIапкIэми, тхьацур ппшэми, хьайуаным иIофхэр зеохьэхэми… Пстэуми гущыIэ дахэр якIас, гум ифэбагъэ зыхащэ.\nАйщэт джы къызнэсыгъэми чэми 3 ыIыгъ. Iоф ышIэ зэхъуми ахэр дихъущтыгъэх, «о пIэшъхьитIу IэкIэкIыгъэм фэдэу зи хъущтэп» еIо бысымгуащэм.\nЗыхэм тхьацур афы, адрэхэм къуаер далъхьэ, зэтыралъхьажьы, ящэнэрэхэр адыгэ хьакум Iутых — хьаку хьалыжъохэр рагъэуцонхэм фагъэхьазырых. Мары Теуцожь районым къикIыгъэ бысымгуащэхэу илъэс къэс пIоми хъунэу мы мэфэкIым щытлъэгъухэрэр мэпщэрыхьэх. Мэлгощ Зурет къуаджэу Нэчэрэзые щыщ. Ащ лъэныкъоу «Нанэ ихьалыжъу» зыфиIорэмкIэ зыкъигъэлъэгъуагъ. Хьаку хьалыжъоу ригъэуцощтым адыгэ къоныр зыхиз къуаер шъхьамысэу делъхьэ.\n— ТхьацухакIэкIэ гъэтэджыгъэ тхьацур ары згъэфедэрэр, — еIо Зурет. — Хьалыжъор IэшIу хъуным пае къуаер бэу дэплъхьан фае, ащ ушъхьасынэу щытэп. Адыгэ къоными гохьы къешIы шхыныгъор. Хьалыжъом ишIыкIэ сэзыгъэшIагъэр сян, ащ лъэшэу сыфэраз.\nНэкIушъхьаплъ хъугъэхэу хьалыжъохэр хьакум къырахыжьых, жюрим IэкIагъахьэх. Шхыныгъохэм уасэ афэзышIыгъэхэм япэщагъ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзанэ, мэкъу-мэщымкIэ Министерствэм, зекIонымкIэ комитетым, телерадиокомпаниеу «Адыгеим», «Руфа-Тур» зыфиIорэ хъызмэтшIапIэм яIофышIэхэр ащ хэхьагъэх.\nIугъомрэ пщэсымрэ къушъхьэхэм ашъхьащехых – щыуан куухэр зы сатырэу щытхэу, машIор акIэшIыхьагъэу мэплъых, хьазыры къэхъугъэ хьалыжъохэр ащ рагъэкIух, дэгъэ стырым ахэр «къыщэшъох».\nШхыныгъохэр къэхъухэу жюрим еуплъэкIуфэхэкIэ республикэм иорэдыIо ыкIи икъэшъокIо цIыкIухэм хьакIэхэр агъэзэщхэрэп — ямэкъамэ рэхьатэу щимыгъэтышъухэрэр пчэгум къехьэх, къашъом пстэуми зыраты.\nМы мафэм бэ ахэм афэдэу къахэкIыгъэр. Блащэпсынэ къикIыгъэ Отрэщ Симэ зэнэкъокъум хэлажьэхэу ирайон къикIыгъэхэм афэгумэкIынэуи, пчэгум щыкIорэ культурнэ Iофыгъохэм ахэлэжьэнэуи игъо ифэщтыгъэ. Ащ иорэдхэр арых анахьэу цIыфхэм агу екIущтыгъэхэр, зыкъязыгъэпхъуатэщтыгъэр. Къыхэгъэщыгъэн фае, мы къуаджэм культурэм и Унэу дэтым ар ипащ, илъэс къэс Рыфабгъо щыкIохэрэ мэфэкI зэфэшъхьафхэм ащыплъэгъун плъэкIыщт — къэбым и Мафи, адыгэ къужъым имэфэкIи къякIуалIэ, ащыщхэм язэнэкъокъухэм ахэлажьэ, культурнэ Iофыгъохэми ащычан.\nДжащ фэдэу лъэпкъ мэфэкIхэм ащыплъэгъун плъэкIыщт зэлъашIэрэ археологэу, Адыгеим и Лъэпкъ музей иIофышIэу Тэу Аслъани. Тарихъым, хъишъэм тишхыныгъохэм чIыпIэу ащаубытырэр, ахэм афэгъэхьыгъэ къэбар гъэшIэгъонхэр Аслъан ешIэх, ахэмкIэ хьакIэхэм къадэгощэ зэпыт. Мы мэфэкIыри ащ икъэIотэнхэм къагъэбаигъ.\nЖюрим уасэ зафишIырэ нэуж хьакIэхэми хьалыжъохэм яIэшIугъэ ауплъэкIун амал яIагъ. Тилъэпкъ шхыныгъо иIэшIугъэ зышIэхэрэм ягуапэу ар джыри къызIэкIагъэхьагъ, зымыуплъэкIугъагъэхэу апэрэу зышхыгъэхэри кIэгъожьыгъэхэп.\nКъыхэгъэщыгъэн фае, жюрим иIоф IэшIэхыгъэп – мыщ фэдиз шхыныгъо IэшIум сыдэущтэу анахь дэгъур къыхэпхыщта? Ау шIокI зимыIэ Iофым кIэух фэшIыгъэн фэягъэ ыкIи ар мыщ фэд:\n“Нанэ ихьалыжъу” зыфиIорэ лъэныкъомкIэ анахь дэгъоу алъытагъэр Адыгэкъалэ къикIыгъэ Хьахъукъо Муслъимэт. Мы лъэныкъомкIэ я 2-рэ чIыпIэр зыхьыгъэр Теуцожь районым къикIыгъэ Мэлгощ Зурет, я 3-р — Джэджэ районым щыщ Аулъэ Биб.\n“МэфэкI хьалыжъор” анахь дэгъоу зышIыгъэр Теуцожь районым къикIыгъэ УдыкIэко Щамсэт. Я 2-рэ чIыпIэр зыхьыгъэр Адыгэкъалэ щыщ ГъукIэлI Сафят, я 3-рэ хъугъэр Кощхьэблэ районым къикIыгъэ Шорэ Марьян.\n“Нысэ Iап” зыфиIорэ лъэныкъомкIэ пстэуми къахэщыгъэр Мыекъуапэ къикIыгъэ Лъэцэрыкъо Асиет. Республикэм икъэлэ шъхьаIэ джащ фэдэу щыщ я 2-рэ чIыпIэр къыдэзыхыгъэ Къэбэхьэ Джэнэти. Кощхьэблэ районым къикIыгъэ Анастасия Сепченкэр мы лъэныкъомкIэ я 3-рэ хъугъэ. Джащ фэдэу мы лъэныкъомкIэ къахэщыгъэхэм, бысымгощэ анахь ныбжьыкIэхэм, Адыгэ Хасэм идипломхэмрэ шIухьафтынхэмрэ ЛIымыщэкъо Рэмэзанэ апигъохыгъэх.\n“Бысымгуащэм ихьалыжъо” анахьэу къызыдэхъугъэр Красногвардейскэ районым къикIыгъэ Нэфышъэ Ась. Кошхьэблэ районыр къэзыгъэлъэгъогъэ Хьамырзэ Аксанэ я 2-рэ хъугъэ, я 3-рэ чIыпIэр ыхьыгъ Адыгэкъалэ щыщ Тхьагъэпсэу Мэлайчэт.\n“Нысэщэ хьалыжъор” зэкIэми анахь дэгъоу зэригъэпэшыгъ Аджырэ Жаннэ. Ар Красногвардейскэ районым щыщ. Кощхьэблэ районым къикIыгъэ Шорэ Анжелэ мы лъэныкъомкIэ я 2-рэ хъугъэ, я 3-р Мыекъуапэ щыщ Нина Тюляевам ыхьыгъ.\nГран-при зыфагъэшъошагъэр Красногвардейскэ районым къикIыгъэ Ожъ Ирин.\nНэкъокъоныр ары Iофыгъо дэгъу пчъагъэмэ алъапсэр, цIыфым къыугупшысыгъабэмэ кIэухышIоу афэхъугъэр къызыпкъырыкIыгъэр. УщыIэмэ нахь дэгъум улъыIэсын, ар зэбгъэшIэн, щысэтехыпIэу пштэн фае. Непэ тищысэтехыпIэр тинахьыжъхэм къытфагъэнагъэхэ хэбзэ шIагъохэр арых. Ахэр чIэтымынэнхэм пае къызэхэтымышIэу уахътэм, щыIэныгъэу зы чIыпIэ имытым, кIэм тылъыкIозэ тызэсагъэм, лъэпкъ нэшанэ зыхэлъым тытезыщынэу ежьагъэм тянэкъокъу. Ары, лъэхъанми тыдиштэн фае, ау нэмыкIхэм такъыхэзыгъэщырэм, шIукIэ тязыгъашIэрэм — тишэн-хабзэхэм, тикультурэ, ахэр къызыхэщыхэрэ тишхыныгъохэм зи къатедгъакIо хъущтэп. Джащыгъум тылъэпкъ, тичIыгуи, тимыхьамели, типкъыгъо пэпчъи «Адыгэ» зыфиIорэ гущыIэр апытыщт. Аущтэу хъуным зиIахьышIу хэзылъхьэрэ Бибэхэм яунагъо пстэури афэразэу зэбгырыкIыжьыгъэх.


Адыгэ Хэку Таймс: ТхьакIущынэ Аслъан илъэсэу икIыгъэм изэфэхьысыжьхэр пресс-конференцием къыщишIыгъ\nТхьакIущынэ Аслъан илъэсэу икIыгъэм изэфэхьысыжьхэр пресс-конференцием къыщишIыгъ\nТигъэзет къызэрэхиутыгъэу, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан илъэсэу икIыгъэм изэфэхьысыжьхэр къызщишIыгъэ пресс-конференцие мы мафэхэм къытыгъ. Ащ хэлэжьэгъэ журналистхэм къатыгъэ упчIэхэм игъэкIотыгъэ джэуапхэр къаритыжьыгъэх, пшъэрылъ шъхьаIэу зыфигъэуцужьыхэрэм къащыуцугъ.\nКъэбарлъыгъэIэс амалхэм ялIыкIохэр зыгъэгумэкIыщтыгъэхэ Iофыгъохэм ащыщ Адыгеим ипащэ тапэкIэ зэрагъэнэфэщт шIыкIэр.\n- Регионым ипащэ шъолъыр зырызхэм, ащ къыхеубытэх Темыр Кавказым хэхьэрэ субъектхэри, парламентым хедзы. ИлъэситIукIэ Адыгеим щыпсэурэ цIыфхэм яшIоигъоныгъэкIэ республикэм ипащэ занкIэу хадзын амал яIэщт, - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nАР-м и ЛIышъхьэ зэрилъытэрэмкIэ, непэ икомандэ хэт нэбгырэ пэпчъ мы IэнатIэм Iухьаныр тефэ. Сыда пIомэ республикэм хэхъоныгъэшIоу ышIыгъэхэр зы нэбгырэп зишIушIагъэр, ар зэрэкомандэу яIофшIагъ.\nМы аужырэ илъэсхэм Адыгеим къихьэрэ инвесторхэм япчъагъэ хэпшIыкIэу хэхъуагъ, ахэм тиэкономикэ ахъщэу къыхалъхьагъэр сомэ миллиарди 105,7-м ехъу. Мы уахътэм анахь узщыгугъын инвесторэу республикэм итхэр зыфэдэхэм, ахэм проектэу агъэцакIэхэрэм журналистхэр къакIэупчIагъэх.\nТхьакIущынэ Аслъан къызэриIуагъэмкIэ, корпорациеу «Европея» зыфиIорэм псэупIэ комплексэу «Итальянский квартал» зыцIэр Мыекъуапэ щишIын гухэлъ иI. Адыгеим икъэлэ шъхьаIэ игупчэ, парк-хьакIэщэу «Мадина» зыфиIоу джы ашIырэм пэмычыжьэу комплексым хэхьащт унэхэр агъэпсыщтых.\nМы проектыр гъэцэкIагъэ зэрэхъущтым ыкIи тапэкIэ Iоф зэрэзэдашIэн алъэкIыщт лъэныкъохэм атегущыIагъэх АР-м и ЛIышъхьэрэ корпорациеу «Европея» зыфиIорэм ипрезидентэу Ризван Исаевымрэ.\nТхьакIущынэ Аслъан зэрилъытэрэмкIэ, «Европеер» узщыпсэущт районэу зэрэщытым имызакъоу, инфраструктурэ зэтегъэпсыхьагъэ зиIэ къэлэ цIыкIу. «Итальянскэ кварталымрэ» хьакIэщэу «Мадина» зыфиIорэмрэ Мыекъуапэ итеплъэ къагъэдэхэщт. ТапэкIэ мыщ семинархэр, форумхэр, бизнес-зэIукIэгъухэр ащыкIонхэу республикэм ипащэ щэгугъы.\n- Илъэс пчъагъэ хъугъэу зишIын къызэтеуцуагъэу, тикъэлэ шъхьаIэ итеплъэ къэзыгъэIаеу щытыгъэ хьакIэщэу «Туристым» ычIыпIэкIэ парк-отелэу «Мадинэмрэ» «Немецкая деревня» зыфиIорэм ехьщыр «итальянскэ кварталымрэ» Мыекъуапэ игупчэ къиуцощтых. Ащ хэхьащт мылъкур Ризван Исаевыр зипэщэ холдингым къетIупщы, - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nСатыушIыпIэ-зыгъэпсэфыпIэ гупчэу «Красная площадь» зыфиIорэм ишIын епхыгъэ упчIэ пресс-конференцием къыщаIэтыгъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым псэуалъэм ишIын рагъэжьэнэу щытыгъ, ау экономикэ къиныгъо-\nхэм къахэкIыкIэ проектым игъэцэкIэн иуахътэ зэкIахьан, ащ зэхъокIыныгъэхэр фашIынхэ фаеу хъугъэ.\n- Дгъэнэфэгъэ инвестиционнэ проектхэр зэкIэ гухэлъэу тиIэхэм адиштэу гъэцэкIагъэхэ мэхъу. Къихьащт илъэсым нэс зэкIэтхьэгъэ закъор гупчэу «Красная площадь» зыфиIорэм иегъэжьэн ары. Мы лъэныкъомкIэ республикэм къытефэрэр игъом ыкIи икъоу егъэцакIэ. СатыушIыпIэ гупчэм игъэпсын къыдыхэлъытагъэу инвестиционнэ площадкэр дгъэхьазырыгъэ, ащ сомэ миллион 50 пэIудгъэхьагъ, - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nСомэ миллиарди 2,4-рэ зытефэрэ проектым фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэм АР-м и ЛIышъхьэрэ холдингэу «Рамо-М» зыфиIорэм ипащэхэмрэ зэдыкIэтхэгъагъэх. Ащ къыдыхэлъытагъэу Мыекъуапэ ирайон цIыкIоу «Черемушкэм» къыщыхахыгъэ чIыпIэм сатыушIыпIэ-зыгъэпсэфыпIэ гупчэр къиуцонэу агъэнафэ.\nУрысыем имызакъоу, дунаим щызэлъашIэрэ адыгэ къуаем ибренд нэмыкI шъолъырхэм агъэфедэзэ, къызэрэдагъэкIырэм еплъыкIэу фыриIэмкIэ АР-м и ЛIышъхьэ еупчIыгъэх.\n- Адыгэ къое шъыпкъэр къызыщыдагъэкIырэр Адыгеир ары, адрэ продукциер нэпцIы, шапхъэхэм адиштэрэп. АщкIэ фитыныгъэу тиIэхэр къэтыухъумэнхэм тынаIэ тедгъэтыщт, - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан упчIэу къыратыгъэм джэуап къыритыжьызэ.\nАР-м и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, илъэсым къыкIоцI къое тонн мини 10 фэдиз республикэм къыщыдагъэкIы. Ар Москва, Урысыем инэмыкI къэлэшхохэм ащаIуагъэкIы.\nПресс-конференцием хэлэжьэгъэ журналистхэм нэмыкI упчIабэ къатыгъ, нэбгырэ пэпчъ АР-м и ЛIышъхьэ шъхьэихыгъэ джэуап ритыжьыгъ.


Адыгейский. Что значит адыгейский. Что такое адыгейский. Значение слова адыгейский определение, толкование адыгейский слово, толковый словарь Ожегова\nАдыгейский. Что значит адыгейский? Что такое адыгейский? Значение слова адыгейский, слово, определение, толкование, толковый словарь онлайн\nжертвовать разлучить слюда аудитор совнархоз статс-секретарь бутуз неудержимый несессер преподобие разломаться лаосцы зарапортоваться обряд образумить поселяться захотеться так-сяк безвременный погадать подевать уволиться плева цапать седок прочистить статуэтка икрометание баскетболист военный ублажить утискать романтичный насесть колхозник кран почки наточить партократ секвестр единожды сногсшибательный стеклярус изолироваться тесина съестной производительный тщетный поэзия ощупать бивак ухо навечно бывать хворать равноденствие исчерпываться ухарство мешалка задубеть старка отчаяться третий усатый норвежский небытие случить неизбывный вбок кораблестроитель всухомятку осаживать стремнистый невыразимый удумать псалом парламентер равносильный усилие употреблять обиваться гадостный местопребывание воскресить дневальный побег метаязык надбровный шелковистый дизентерия играючи пылкий межевать трал омерзительный народ многочлен неоцененный пластовой перепелятник\nад ды ыг ге ей йс ск ки ий ады дыг ыге гей ейс йск ски кий адыг дыге ыгей гейс ейск йски ский\nПутешествие в мире слов ий кий ский кто такой что значит значение определение термин толкование понятие зачем где докуда как каков каково какой куда откуда отчего почему сколько про без до из к ко на о об обо ответ от по при с со у в во возле за обозначает смысл Адыгейский. Что значит адыгейский? Что такое адыгейский? Значение слова адыгейский, слово, определение, толкование, толковый словарь онлайнflsutqcrbq


ЦIыфым ыцIэ ежь-ежьырэу зыфешIыжьы — Адыгэ макъ\nЦIыфым ыцIэ ежь-ежьырэу зыфешIыжьы\nНэхэе Рэмэзан 1935-рэ илъэсым Теуцожь районым ит къуаджэу Джэджэхьаблэ къыщыхъугъ. Гурыт еджапIэр ащ 1954-рэ илъэсым къыщиухи, станицэу Дондуковскэм мэкъумэщ еджапIэу дэтыгъэм чIахьи, зоотехник сэнэхьатыр щызэригъэгъотыгъ. Ащ къызекIыжьым, 1958-рэ илъэсым Теуцожь район гъэзетэу «По ленинскому пути» зыцIагъэм мэкъу-мэщымкIэ иотдел ипащэу IофшIэныр ригъэжьагъ. Нэужым Брюховецкэ район гъэзетым мэкъумэщымкIэ иотдел ипащэу Iоф ышIагъ. 1960 – 1962-рэ илъэсхэм партием и Теуцожь райком иинструкторэу агъэнэфагъ, Джэджэхьэблэ къоджэ Советым итхьаматэуи лэжьагъэ. Теуцожь автохозяйствэм ипарторганизацие исекретарыгъ. IофшIэным дакIоу апшъэрэ гъэсэныгъэ зэригъэгъотыгъ – Пшызэ мэкъумэщ институтыр, ащ ыуж аспирантурэр къыухыгъэх. Джэджэхьэблэ колхозым иагроном-семеноводэу, Теуцожь район гъэзетэу «Знамя коммунизма» зыфаIощтыгъэм мэкъу-мэщымкIэ иотдел ипащэу, а районым ибылымгъэпщэрыпIэ совхоз иагроном шъхьаIэу, ипартбюро исекретарэу, Очэпщые совхозэу «Псэкъупсэм» ипартбюро исекретарэу Iоф ышIагъ.\n1973-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу республикэ гъэзетэу «Адыгэ макъэм» икорреспондентэу къызыщыхъугъэ, зыщыпсэурэ Теуцожь районым щэлажьэ.\nАдыгэхэм ягущыIэжъхэу лIэшIэгъухэм къапкъырахыгъэхэм гупшысэ куу ахэлъ.\nАры, цIыфым ыцIэ ежь-ежьырэу лъагэу ыIэтыни ищыIэкIэ-псэукIэкIэ, изекIуакIэхэмкIэ лъытэныгъэ фашIэу, агъэлъапIэу ышIыни ылъэкIыщт, джащ фэдэу ар зэхахынэу фэмыенхэм нэсэу хиулъэгоными ащ фэдизэу охътабэ ищыкIагъэп.\nРэмэзанэ ищыIэныгъэ гъогу урыплъэмэ, ар къызыхэхъухьэгъэ лъэхъаным икъиныгъохэм уапхырыкIыныр, апшъэрэ гъэсэныгъэ зэбгъэгъотыныр, ар имыкъоу, аспирантурэри къэуухыныр зэрэмыIэшIэхыгъэр къыбгурыIощт. Ау шIэныгъэм фаблэхэзэ къэтэджыгъэ «заом икIалэм» ащыщыбэхэм амали кIуачIи къызхагъотэжьыгъ ар зэрагъэгъотыныр. Унагъоу къызэрыхъухьагъэхэми, шъыпкъэ, мэхьанэшхо иI. Ны-тыхэмкIэ насыпышху ялъфыгъэ щыIэныгъэм игъогу дахэ теуцоу, ищытхъу аригъаIоу псэоу къалъэгъужьыныр. Рэмэзанэ ятэ-янэхэр къыгъэукIытэжьыгъэхэп. Мыщ дэжьым сыгу къэкIыжьыгъ я 21-рэ лIэшIэгъум иклиникэу Афыпсыпэ дэтым иврач шъхьаIэу Жэнэ Аскэр ятэу Къырым гущыIэгъу сызыфэхъум къысиIогъагъэр.\n«УнасыпышIу, тат, кIэлэ дэгъухэр уиIэх, щыIэныгъэм дахэу хэуцуагъэх, цIыфхэм агъэлъапIэх, шIу алъэгъух» зесэIом, тIэкIу егупшыси мыгумэкIыхэу, рэхьатэу джэуапыр къыситыжьыгъ: «Сэ санахь лIы дэгъукIэ ар къыздэхъугъэп, сэщ нахьи нахь лIыIохэми ар янасып къымыхьэу бэрэ къыхэкIы. Сэ Тхьэр къыздеIагъ, ежь кIалэхэми акъыл тIэкIу яIэу къычIэкIыгъ…» Ары, акъылыр — кIочIэшху.\n«Адыгэ макъэм» иредакцие IофшIэныр зыщесэгъажьэм собкорэу ащ иIагъэхэм Рэмэзанэ къахагъэщэу, «Нехаим» аIозэ игугъу ашIэу бэрэ зэхэсхыщтыгъ, ащ ыцIэ кIымыгъоу лъэкъо- цIэ закъомкIэ нахьыбэр зэреджэщтыгъэм шъхьэкIэфэныгъи, лъытэныгъи къыхэщыщтыгъ. ЕтIани умыгъэшIэгъон плъэкIыщтыгъэп илъэсипшI пчъагъэхэм Рэмэзанэрэ тиIофшIэгъущтыгъэу, журналист IэпэIасэу ЛIэхъусэжъ Хьаджэрэтбыйрэ (Тхьэм джэнэт лъапIэр къырет) ныбджэгъу зэфыщытыкIэ дахэу зэфыряIагъэр. Ащ фэгъэхьыгъэу Хьаджэрэтбый къытхыжьыгъ: «Рэмэзанэ ныбджэгъубэ иI. Ахэм сэри зыкIэ сащыщ. Тизэныбджэгъуныгъэ лъэпсэ пытэ фэхъугъэу слъытэрэр Рэмэзанэ цIыфышIоу, уилъытэн ыкIи уигъэшIон ылъэкIэу, иIэмкIэ хьалэлэу къыбдэгуащэу, шъыпкъэгъэ-зэфагъэр изекIуакIэхэм лъапсэ афишIэу зэрэщытыр ары». Нэужым нахь благъэу Рэмэзанэ сэри сшIэнэу зэхъум къызгурыIуагъ ицIыфыгъи, иадыгагъи зынэсырэр. Итхыгъэу редакцием къыгъэхьыхэрэм уяджэ зыхъукIэ умыгъэшIэгъон плъэкIырэп цIыфэу къызытегущыIэрэм ар къыдэтэджыгъэу, зы унэ дисыгъэу, чэщи мафи кIыгъугъэм фэдэу лъэныкъо пстэумкIи ар уапашъхьэ къызэрэригъэуцорэр, джащ фэдизэу ащ «пхырыплъын», къыгурыIон елъэкIы. Психолог дэгъоуи зэфэхьысыжь уегъэшIы.\nТеуцожь районым зы хъугъэ- шIагъэ щыхъугъэмэ, Рэмэзанэ ащ хэмылажьэу, «жьы темыхьэу» зэраIоу редакцием ащ фэгъэхьыгъэ тхыгъэр псынкIэу къымыгъэхьэу къыхэкIыгъэп сшIошIы, джащ фэдизэу ар иIофшIэн фэшъыпкъ, ипшъэрылъ икъоу къыгурыIозэ непэ къызынэсыгъэми мэлажьэ. МакIэп ащ зидахэ ыIуагъэр, гъэзетеджэхэр нэIуасэ зыфишIыгъэ цIыф лэжьэкIо хьалэлэу ныбжьыкIэхэм щысэтехыпIэ афишIы шIоигъоу зигугъу къышIыгъэр. ХъызмэтшIэпIабэу районым итхэри, къэралыгъо учреждениехэри ащ инэплъэгъу ренэу итых, ау зэкIэми къащытхъу къодыерэп, щыкIагъэхэми ынаIэ атыредзэ, нэиутэу ахэри къеIох.\nРэмэзанэ районым къыритхыкIыгъэу «Адыгэ макъэм» къихьагъэхэмкIэ ащ итарихъ, гъогоу къыкIугъэр, ицIыф шIагъохэм ящыIэкIэ-псэукIэ щысэтехыпIэу къэбгъэлъэгъон, тхылъ псау пшIын плъэкIыщт. Непэ къызынэсыгъэми «сшIагъэр икъущт, зызгъэпсэфыщт» ыIоу тIысыжьыгъэп, бжьэм фэдэу мэлажьэ. Ащ дакIоу ихати, ищагуи, иунэгъо хъызмэт зэкIэ щыкIагъэ ямыIэу зэрехьэ, илъэс пчъагъэхэм бжьэхэм апылъ, адэшъхьахырэп, ащ гухахъо хигъуатэу еIо.\nЩыIэх цIыфхэр узаIукIэкIэ, гущыIэгъу узафэхъукIэ угу къаIэтэу, щыIэныгъэм иIэшIугъэ нахь зэхыуагъашIэу, къиныри, Iофыгъо гомыIухэм къызыдахьырэ гумэкIыгъохэри зэрэтекIыщтхэр пшIошъ агъэхъоу. Ахэм афэд Рэмэзанэ. ЦIыфым дахэ риIоным ащ гухахъо хегъуатэу къыпщэхъу, арын фае зэрэщытыри. Арэущтэу щымытыгъэми ащ ныбджэгъубэу, районым имызакъоу, республикэм ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащыриIэм фэдиз уиIэн ылъэкIыщтэп. Угу имылъэу нэшIошIыгъэкIэ цIыфыр бэрэ зепщэшъущтэп.\nИгупсэхэм, иIахьылхэм ар ренэу афэгумэкIы, ахэм ягугъу бэрэ къышIэу зэхэпхыщт, афишIэн ылъэкIыщтымкIэ зышъхьасыжьырэп, яIофхэм язытет ренэу щыгъуаз. Адрэхэми ар зэхашIыкIы, лъытэныгъэ къыфашIы, фэгумэкIых. АщкIэ Рэмэзанэ ахэм лъэшэу афэраз, «сэ синысэ фэдэ щыIэп», «сшыпхъу цIыкIу» ыIозэ ягугъу къышIэу зэхэпхыщт. А зэпстэури сыдэу щытми ежь-ежьырэу къэхъурэп. ЦIыфым изекIуакIэ, ихьалэлыгъэ, илъэс пчъагъэхэм илэжьыгъэу ар щыт.\nСыд фэдэрэ IэнатIэ зыIоти Рэмэзанэ ипшъэрылъ щытхъу пылъэу зэригъэцэкIагъэм ишыхьат ащ иIофшIакIэ къэралыгъом уасэу къыфишIыгъэм. Ар Адыгэ Республикэм изаслуженнэ журналист, зыщыпсэурэ районым ицIыф гъэшIуагъ, щытхъу тхылъэу, диплом зэфэшъхьафэу къыфагъэшъошагъэр къэпчъыгъуай. ТиIофшIэгъу нахьыжъ республикэм итын анахь лъапIэри — «Адыгэ Республикэм и Щытхъузехь» зыфиIорэри къылэжьыгъ, ащ лъэшэу рэгушхо.\nИлъэс къэс Рэмэзанэ Iофышхо ешIэ лъэпкъ гъэзетым икIэгъэтхэнкIэ. Теуцожь районым тигъэзет иэкземпляр пчъагъэу къыщыратхыкIырэм инахьыбэр Рэмэзанэ ишIушIагъэ, лъытэныгъэу ащ фашIырэм къыкIэкIожьэу плъытэ хъущт, цIыфхэм ярэзэныгъэ джащ тетэу къагъэлъагъоу къыпщэхъу. Ар тиредактор шъхьаIэу Дэрбэ Тимур бэрэ къыхигъэщэу зэхэтэхы.\nРэмэзан, псауныгъэм нахь лъапIэ щыIэпышъ, уиIофшIэгъухэмкIэ тыпфэлъаIо ащ ущымыкIэнэу, плъэ пытэу утетынэу, шIу плъэгъоу уиIэхэм яхъяр плъэгъузэ илъэсыбэ джыри къэбгъэшIэнэу, уитхыгъэхэр зэпымыунхэу.\nПредыдущая «Адыгэ радиор — сищыIэныгъ!»\nСледущая Щыгъури, шъоури къыщыгъэлъэгъуагъэх


«ШIэжьым ишэф остыгъ» — Адыгэ макъ\nМы мафэм Хэгъэгу зэошхом хэкIодагъэхэр агу къагъэкIыжьых, яшIэжь агъэлъапIэ.\nШъыгъо-шIэжь мафэм Урысыем ыкIи IэкIыб къэралыгъохэм ащыщхэм Дунэе Iофтхьабзэу «Огненные картины войны» зыфиIорэр ащыкIуагъ. Хэгъэгу зэошхом хэлэжьэгъэ дзэкIолIхэр зэрэныбжьыкIагъэхэр, ахэм анахьыбэм гурыт еджапIэхэр къаухыгъэ къодыеу зэрэщытыгъэр ары анахьэу къыхагъэщыгъэр.\nХэгъэгу зэошхом хэкIодагъэхэм яшIэжь агъэлъэпIэныр, зыщыпсэухэрэ чIыпIэм ТекIоныгъэшхом икъыдэхын иIахьэу хилъхьагъэр зэрагъэшIэныр ары пшъэрылъ шъхьаIэу зэхэщакIохэм яIэр.\nХэгъэгу зэошхом щыфэхыгъэхэм язэхэт саугъэтэу Мыекъуапэ итемыр лъэныкъокIэ щыIэм мэкъуогъум и 21-м пчыхьэм сыхьатыр 9-м волонтерхэр ыкIи республикэм щыпсэухэрэр къекIолIагъэх, хэкIодагъэхэм зы такъикърэ афэшъыгъуагъэх ыкIи шэф остыгъэхэр хагъэнагъэх.\nАдыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ, Урысые политическэ партиеу «Единэ Россиемрэ» Урысые общественнэ движениеу «ТекIоныгъэм иволонтерхэр» зыфиIорэм и Адыгэ ишъолъыр къутамэрэ Iофтхьабзэм кIэща-\nПредыдущая Псэм псэ пагъохы\nСледущая Адыгеим щыкIорэ семинарыр


Неущ рагъэжьэщт — Адыгэ макъ\nРедактор 14.10.2021 14.10.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЧъэпыогъум и 15-м къыщегъэжьагъэу шэкIогъум и 14-м нэс цIыфхэм якIэтхыкIыжьын Урысыем щыкIощт. 2020-рэ илъэсым ар зэхащэнэу щытыгъ, ау пандемием ыпкъ къикIыкIэ мы илъэсым къахьыжьыгъагъ.\nКъэралыгъо статистикэмкIэ Федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм Iофтхьабзэм Адыгеир зэрэфэхьазырым тыщигъэгъозагъ. Ащ къызэрэщытаIуагъэмкIэ, кIэтхыкIыжьыныр ыпэкIэ зэрэрагъэкIокIыщтыгъэм зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэх.БлэкIыгъэхэм ялъытыгъэмэ мыр аужырэ шапхъэхэм адиштэу гъэпсыгъэщт, шIыкIэ-амалыкIэхэр къызыфагъэфедэщтых. КIэтхыкIыжьакIохэм зэкIэми планшетхэр аIыгъыщтых, ащ дакIоу, шIоигъоныгъэ зиIэхэм ежь-ежьырэу къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал къызыфагъэфедэзэ кIэтхыкIыжьыныр агъэцэкIэн алъэкIыщт.\n— Адыгеим Урысые кIэтхыкIыжьыным зэрифэшъуашэу зыфигъэхьазырыгъ. Iоф зышIэщт купыр тыугъоигъэ, кIэтхыкIыжьыным фэгъэзэгъэщтхэм ящыкIэгъэщт пкъыгъохэр зэкIэ яI. ЗэкIэмкIи кIэтхыкIыжьэкIо 832-рэ дгъэнэфагъэ, ахэм анэмыкIэу, зыгорэ къэсымэджагъэмэ е къыдэмыкIышъугъэмэ, зэблэзыхъущтхэри тиIэх. Республикэм ирайон зэфэшъхьафхэм чIыпIи 140-рэ ащыдгъэпсыгъ, ахэм зэкIэми лъыплъэкIо зырыз ятпхыгъ. КIэтхыкIыжьыным фэгъэзэгъэщтхэм япхыгъэ уплъэкIун IофшIэнхэр АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ икъулыкъухэм зэшIуахыгъэх, — еIо Къэралыгъо статистикэмкIэ Федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм иIофышIэу Татьяна Фарафонтовам.\nУнагъохэр къакIухьанхэр рамыгъажьэзэ, апэрэ мафэхэм кIэтхыкIыжьыным хэлэжьэщтхэм егъэджэнхэр афызэхащэщтых. ГущыIэм пае, чъэпыогъум и 15-м яIофшIэн зэрэзэхащэщтым фэгъэхьыгъэ видеоегъэджэнхэр къарагъэлъэгъущтых, программэм Iоф зэрэдэпшIэщтыр арагъэшIэщт. ЯтIонэрэ мафэм практическэ IофшIэнхэр агъэцэкIэщтых, шъхьадж ипланшет ыIыгъэу иIофшIэн зэрэзэхищэщтыр къыгъэлъэгъощт, ящэнэрэ мафэм шIэныгъэу зэрагъэгъотыгъэхэмкIэ заушэтыжьыщт. Зэрифэшъуашэу зыкъэзыгъэлъэгъуагъэхэм зэзэгъыныгъэ адашIынышъ, чъэпыогъум и 20-м IофшIэныр аублэщт, унагъохэр къакIухьащтых.\nКIэтхыкIыжьакIохэм аныбжь зэфэшъхьаф, студентхэри бэу ахэтых. ШIоигъоныгъэ зиIэ волонтерхэри Iофтхьабзэм хэлэжьэщтых. Ахэм Iоф зэрашIэщт программэр агъэхьазырыгъ. Апэрэ мэфитфым гурыт еджапIэхэр къакIухьащтых ыкIи кIэтхыкIыжьыным мэхьанэу иIэр къизыIотыкIырэ видеороликхэр кIэлэеджакIохэм къафагъэлъэгъощтых.\nЧъэпыогъум и 20-м къыщегъэжьагъэу лъэныкъуабэ къызэлъызыубытырэ гупчэхэм ачIэсхэу Iоф ашIэщт. КIэтхыкIыжьыныр зыщыпшIын плъэкIыщт чIыпIэ шъхьафхэр мыхэмэ ащагъэпсыгъэх. Ащ къекIуалIэхэрэм программэм Iоф зэришIэрэр арагъэлъэгъущт.\n2010-рэ илъэсым мыщ фэдэ Iофтхьабзэ къэралыгъом щыкIуагъ. Ащ къыкIэлъыкIогъэ илъэсхэм демографием ылъэныкъокIэ зэхъокIыныгъэхэр Урысыем ихъухьагъэх. Мы илъэсым щыIэщт кIэтхыкIыжьыным ишIуагъэкIэ ахэр зэрифэшъуашэу къагъэнэфэщтых.\nУрысые кIэтхыкIыжьыныр – цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэным, экономикэ ыкIи социальнэ Iофхэм язытет гъэунэфыгъэным фэIорышIэ. Щынэгъончъэу Iофтхьабзэр рекIокIынымкIэ хэбзэгъэуцугъэм диштэу пшъэрылъхэр зэкIэ зэшIуахынхэр мыщ епхыгъэ къулыкъухэм япшъэрылъ. Пандемием илъэхъан Къэралыгъо фэIо-фашIэхэмкIэ порталым иамалхэр игъэкIотыгъэу электроннэ кIэтхыкIыжьынымкIэ къызыфагъэфедэным пылъых.\nМы илъэсым ахэр нахь жъугъэу къызыфагъэфедэнэу агъэнафэ. Чъэпыогъум и 15-м къыщегъэжьагъэу кIэтхыкIыжьыным фэгъэхьыгъэу къэралыгъо фэIо-фашIэхэмкIэ порталым къихьащт уцугъо пчъагъэкIэ ар бгъэцэкIэн плъэкIыщт. КъэIогъэн фае зэу умышIыгъэмэ, икIэрыкIэу ухэхьажьыгъэми укъызнэсыгъэм лъыпыбдзэжьын зэрэплъэкIыщтыр. Унагъом исыр зэкIэ мы сайтыр къызыфэбгъэфедэзэ кIэптхыкIыжьынхэ плъэкIыщт. IофшIэныр зыуухыкIэ код гъэнэфагъэ къыпфэкIощт. КIэтхыкIыжьакIор унэм къызыIухьэкIэ ар ебгъэлъэгъун фае, ежь ипрограммэкIэ ыуплъэкIужьыщт, унагъом исыр зэкIэ хэтымэ зэригъэпшэщт.\n— Аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ шIыкIэхэр нахьыбэу мы илъэсым дгъэфедэщтых. ГущыIэм пае, зэикI къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал ежь-ежьырэу зыщатхыжьын алъэкIыщт, лъэныкъуабэ къызэлъызыубытырэ гупчэхэми джащ фэдэу фэIо-фашIэр щагъэцэкIэн амал яIэщт, ащ нэмыкIэу кIэтхыкIыжьакIохэр зычIэсхэ участкэхэми якIолIэнхэ алъэкIыщт. Мафэ къэс кIэтхыкIыжьакIохэм унагъохэр къакIухьащтых.\nЫпэкIэ кIэтхыкIыжьыныр зышIыхэрэм тхьэпэ бланкхэр аIыгъыгъэхэмэ, джы нэбгырэ пэпчъ планшет IэкIэлъыщт. ЗэхъокIыныгъэу къыхэхьагъэхэм яшIуагъэкIэ Iофтхьабзэр нахь IэшIэхы хъущт. КъэIогъэн фае пандемием ыпкъ къикIыкIэ санитарнэ шапхъэхэр къыдалъытэзэ Iоф зэрашIэщтыр.\nКIэтхыкIыжьакIохэм яупчIэхэр зыфэгъэхьыгъэщтхэр социальнэ-демографие политикэр, цIыфым ыныбжь, бзэу ышIэрэ пчъагъэр, Iоф зыщишIэрэр, ищыIэкIэ-псэукIэ къэзыгъэлъэгъорэ нэмыкI упчIэхэри аратыщтых.\nКIэтхыкIыжьыным зэкIэ къыхэгъэлэжьэгъэнхэм фэшI хэбзэ гъэцэкIэкIо ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэм япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцэкIэнхэ фае.\nКIэтхыкIыжьыным шIуагъэу пылъыр цIыфхэм къагурыIуагъ.\nКъэралыгъо фэIо-фашIэхэмкIэ порталым щызэхащэщт кIэтхыкIыжьыным фэгъэхьыгъэ тестированиеу ашIыгъэм изэфэхьысыжьхэр къышIыхэзэ УФ-м цифрэ шапхъэхэм атехьэгъэнымкIэ, зэпхыныгъэмкIэ, зэлъыIэсыкIэ амалхэмкIэ и Министрэу Олег Качановым ар зэрифэшъуашэу зэрагъэпсыгъэр къыIуагъ. Ащ дэгъоу Iоф ышIэу нахьыбэмэ агъэнэфагъ, зымыгъэрэзэгъэхэ чIыпIэхэр агъэтэрэзыжьыгъэх. Электроннэ кIэтхыкIыжьын тхьапэр хьазыр.\nПредыдущая Ныбджэгъу лъапIэхэр!\nСледущая ЦУР Адыгеи представил первый рейтинг работы МСУ и РОИВ


Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения.\nЗдесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения.\nЗдесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения.\nИнтернет Магазин для Ваших товаров\nИнтересные факты про iPhone 5\nС 2007 года появляются экраны с технологией электронной бумаги (англ.: e-paper - electronic paper; или e-ink - электронные чернила), разработанной для имитации на дисплее обычного бумажного листа. Интересно, что работа над подобным проэктом была начата фирмой Xerox еще в 70-х годах. В отличие от LCD-экранов, использующих подсветку для формирования изображения, e-paper, как обычная бумага\nЗдесь могут быть любые изображения и любой Ваш текст.\nВсё, что Вы хотите донести до Ваших посетителей, Вы можете разместить в этом или в новом модуле.\nул. Такая-то д. 1


Лъэпкъ проектыр Адыгеим зэрэщагъэцакIэрэм тегущыIагъэх | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nЛъэпкъ проектыр Адыгеим зэрэщагъэцакIэрэм тегущыIагъэх\nУрысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Виктория Абрамченкэмрэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ тыгъуасэ Москва зэIукIэгъу щызэдыряIагъ.\nЭкологием, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим якъэухъумэн, мэзым игъэфедэн, коммунальнэ пыдзэфэ пытэхэм зэрадэзекIощтхэм, АПК-м хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным япхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Виктория Абрамченкэм къыфиIотагъ лъэпкъ проектэу «Экология» зыфиIорэр республикэм зэрэщагъэцакIэрэм, Адыгеим ичIыопс байныгъэ икъэухъумэнкIэ Iофтхьабзэу зэрахьэхэрэм афэгъэхьыгъэу.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы лъэпкъ проектэу «Экология» зыфиIорэм диштэу 2020-рэ илъэсым сомэ миллион 97,62-рэ къызэрэхагъэкIыгъэр. ШэкIогъур имыкIызэ а мылъкур къызфагъэфедэнэу рахъухьэ. Лъэпкъ проектым диштэу псыр аIэкIэзыгъахьэрэ псэолъитIум ишIын аухыщт, коммунальнэ пыдзэфэ пытэхэр Iузыщырэ къулыкъухэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным епхыгъэ Iофыгъохэм адэлажьэх.\nПсыкъэкIуапIэхэм якъэухъумэн, республикэм ипсыхъохэми, гидротехническэ псэуалъэхэми Iофтхьабзэхэр ащызехьэгъэнхэм лъэшэу анаIэ атырагъэты. МашIом игъэкIосэнкIэ республикэм ищыкIэгъэ техникэмрэ оборудованиемрэ иIэх, мылъкоу къыфатIупщыгъэр зэрэщытэу къызфигъэфедагъ. Мэз промышленнэ комплексми хэхъоныгъэ ешIы. 2020-рэ илъэсым иапэрэ мэзибгъу пхъэр обработкэ шIыгъэнымкIэ ыкIи ащ пкъыгъохэр хэшIыкIыгъэнхэмкIэ индексым хэхъуагъ.\nЗэIукIэгъум экологием, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим якъэухъумэн епхыгъэ Iофыгъохэм щалъыIэсыгъэх, ахэм язэшIохынкIэ пшъэрылъэу щыIэхэм атегущыIагъэх. Колхидскэ хэшъаем икъэухъумэнкIэ амалэу зэрахьагъэхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ ягугъу къышIыгъ. Хэшъаехэр къызэтегъэнэжьыгъэнхэм пае федеральнэ гупчэмрэ экологическэ организациехэмрэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэрахьагъэх. Волонтер движениеу «Тлъапсэ къэтэжъугъэухъум» зыфиIорэр зэхащагъ. Республикэр зыпштэкIэ, гектари 4,5-мэ хэшъаер къащэкIы.\nДжащ фэдэу республикэм исхэр лъэшэу егъэгумэкIых чъыгаер зыгъэкIодырэ пхъацIэр бэгъон зэрилъэкIыщтым. Адыгеим и ЛIышъхьэ игъоу ылъэгъугъ чъыгэе мэзхэр мыкIодынхэм, зэрар къэзыхьырэ хьацIэ-пIацIэхэм ябэныжьыгъэным апае федеральнэ законодательнэ, шэпхъэ-правовой актхэм зэхъокIыныгъэхэр афашIынхэу.\n«Адыгеир зиэкологие къэбзэ шъолъырхэм ащыщ. Жьыр, псыр зэрэкъабзэхэм, къушъхьэлъэ чIыпIэ, мэз дахэхэм зекIохэр бэу къызылъащэх. ТичIыопс къэкIуапIэхэм тарэгушхо, ахэм якъызэтегъэнэжьын лъэшэу тынаIэ тетэгъэты. Ащ пае лъэпкъ проектэу «Экология» зыфиIорэм къытитырэ амалхэр зэкIэ икъоу тэгъэфедэх. Тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэн епхыгъэ программэхэмрэ проектхэмрэ ягъэцэкIэнкIэ федеральнэ гупчэм тапэкIи IэпыIэгъу къытитынэу тыщэгугъы», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМэкъу-мэщымрэ агропромышленнэ комплексымрэ алъэныкъокIэ къэралыгъо политикэу зэрахьэрэм епхыгъэ Iофыгъохэм шъхьафэу атегущыIа-гъэх. Мыгъэ республикэм лэжьыгъэ тонн мин 735,9-рэ къыщахьыжьыгъ. ПстэумкIи бжыхьэсэ тонн мин 553-рэ аугъоижьыгъ. ГъэрекIорэм егъэпшагъэмэ, ар процент 15-кIэ нахьыб. 2020-рэ илъэсым иапэрэ мэзибгъу сомэ миллиард 20,9-рэ зыосэ мэкъумэщ продукцие къыдагъэкIыгъ. ГъэрекIорэм елъытыгъэмэ, ар проценти 106,1-рэ мэхъу. Сомэ миллиард 19 зыосэ гъомылапхъэ къыдагъэкIыгъ. ГъэрекIорэм ар егъэпшагъэмэ, проценти 119,6-рэ зэрэхъурэр.\nЧъыгхэтэ лэжьынми, сэнашъхьэхэм якъэгъэкIыни республикэм мэхьанэшхо щыраты. 2020-рэ илъэсым сэнэшъхьэ лъэпкъхэу «Каберне», «Мерло» зыфиIохэрэм афэдэхэу тонни 130-рэ аугъоижьыгъ. 2021-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу республикэм и АПК илъэныкъохэу анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтхэм сэнашъхьэм илэжьыни ахагъэхьащт.\nЛъэпкъ проектэу «Экология» зыфиIорэм диштэу Адыгеим щызэрахьэрэ нэмыкI Iофтхьабзэхэу зэIукIэгъум зыщатегущыIагъэхэми Урысыем и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Виктория Абрамченкэм къадыригъэштагъ. Республикэм ыпашъхьэ ит пшъэрылъхэу федеральнэ IэпыIэгъу зищыкIагъэхэм апае Урысые Федерацием и Правительствэ иведомствэхэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр зэрафашIыщтхэр ащ къыIуагъ.


езэгъыгъ - это... Что такое езэгъыгъ?\n1. согласился, -лась, -лось\nIофым унашъоу пылъым ар езэгъыгъ\n2. договорился, -лась, -лось (с)\nМашинэр зыем щищэфынэу ыуасэкIэ езэгъыгъ\nСмотреть что такое "езэгъыгъ" в других словарях:\nеуцолIагъ — (еуцуалIэ) лъым. 1. стал, а, о (у) КIэрыуцуагъ Дэпкъым еуцолIагъ 2. согласился, лась, лось (с) Езэгъыгъ А унашъом еуцолIагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nешIугъ — (ешIу) лъым. заключил, а, о мир, помирился, лась, лось, примирился, лась, лось Емызэонэу езэгъыгъ Зы къэралыр адрэ къэралым ешIугъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nфилэн — (филэныр филагъ) гл. имасд. покрасить (ему) Иунэ филэнэу езэгъыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


Адыгеир къэшъо, мэуджы | Адыгэ Макъ\nАдыгеир къэшъо, мэуджы\nАвтор: Редакция\t/ 26.07.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\n«Къашъо, си Адыгей» зыфиIорэ зэхахьэр Мыекъуапэ ипчэгу шъхьаIэу В.И. Лениным ыцIэкIэ щытым тыгъуасэ щыкIуагъ.\nУрысые Iофтхьабзэу «Къашъо, Москва, — къашъо, Урысыер» зыфиIорэм Адыгеир чанэу хэлэжьагъ. Республикэм IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ, IофшIапIэу «Ростелекомым» икъутамэу Адыгеим щыIэм зэхащагъэу къашъом фэгъэхьыгъэм республикэм икъалэхэр, районхэр хэлэжьагъэх. Илъэс 55-м зыныбжь къехъугъэхэр арых пчэгум къыщышъонхэу къырагъэблэгъагъэхэр. Республикэм иминистрэу Мырзэ Джанбэч зэрэхигъэунэфыкIыгъэу, цIыфхэм япсауныгъэ агъэпытэнымкIэ къашъом мэхьэнэ ин щыIэныгъэм щыриI. Нэбгырэ 200-м нахьыбэ къалэм ипчэгу къыщышъуагъ, цIыфэу яплъыгъэр шъэ заулэ мэхъу.\nБорис Лепиковым илъэс 80-м нахьыбэ ыныбжь. Къашъор игунэс. ТхакIоу Николай Хить иусэхэм къяджагъ, зэхэщакIохэм зэрафэразэр къытиIуагъ. Япсауныгъэ зыгъэпытэ зышIоигъохэр зэхахьэм къэкIуагъэх, телелъэмыджым икъэтын хэлэжьагъэх. Ансамблэхэм адыгэ, урыс орэдхэр къаIуагъэх. Къашъоу «ЗэфакIом» урысхэр, ермэлхэр, къэндзалхэр, адыгэхэр, нэмыкIхэри къыдэшъуагъэх.\nМосква, Воронеж, Ижевскэ, Курскэ, Ульяновскэ, Мыекъуапэ, нэмыкI къалэхэри къашъом имэфэкI хэлэжьагъэх. Журналистэу Андрей Трегубовым, зэхахьэр зезыщэгъэ Мэкъулэ Руслъан къызэраIуагъэу, ощхым ыгъэщынагъэхэп, Мыекъуапэ дахэу щыуджыгъэх. «Удж хъураемкIэ» пчыхьэзэхахьэр аухыгъ.


Псауныгъэр къызкъонэщтыр - Jıneps Gazetesi\nAna Sayfa Anadilimde Jıneps Adığece / Адыгэбзэ Псауныгъэр къызкъонэщтыр\nКоронавирусыр цIыфым къеузыгъэмэ къэзыгъэлъэгъорэ анализыр республикэм илабораториищымэ непэ ащашIы — къэбзэныгъэм ыкIи эпидемиологием и Гупчэ, зэпахырэ узхэмкIэ Мыекъопэ сымэджэщым ыкIи кIышъо-венерологическэ диспансерым ахэр ахэтых. Пандемием игъэмэфэ лъэхъан елъытыгъэмэ, джыдэдэм ковидыр къызэуалIэхэрэм япчъагъэ фэдитIукIэ хэхъуагъ.\nМафэ къэс ушэтын 1000 — 1250-рэ лабораториехэм ащашIы, пандемиер къызежьагъэм щегъэжьагъэу уплъэкIун мин 200 фэдиз ашIыгъах. Анализхэр зэрагъэтыхэрэм ахэтых пэтхъу-Iутхъу, ОРЗ зиIэхэр, пневмоние зыфагъэуцугъэхэр, коронавирус къызэузыгъэхэр ыкIи ахэм зэпхыныгъэ зыдыряIагъэхэр, IэкIыбым кIонэу е къикIыжьыгъэу щытхэр, операцие ашIыщтхэр. А зэпстэум зэрафырикъухэрэм ыкIи анализхэм зэфэхьысыжьэу къагъэлъагъохэрэм нэпцIхэр («ложноположительнэхэр» ыкIи «ложноотрицательнэхэр») ахэтэу зыкIэхъурэр зэдгъашIэмэ тшIоигъоу тиупчIэхэр фэдгъэзагъэх къэбзэныгъэмкIэ ыкIи эпидемиологиемкIэ республикэ Гупчэм иврач шъхьаIэу Айтэчыкъо Мариет Нурбый ыпхъум.\n-Мариет, шъуилабораторие непэрэ мафэм ехъулIэу анализ тхьапша щашIыгъэр?\n-КоронавирусымкIэ ушэтын мин 75-рэм къехъу тшIыгъахэ. Мафэ къэс тилабораторие анализ 500 фэдизмэ язэфэхьысыжьхэр къетых. Зэпахырэ узхэмкIэ госпиталым ыкIи кIышъо-венерологическэ диспансерым ялабораториехэм ушэтын 800 фэдиз зэхэтэу ашIышъурэр. Тэ тилабораторие анализ нахьыбэ зыкIишIырэр федеральнэ программэмкIэ ищыкIэгъэ Iэмэ-псымэхэр къытIэкIэхьагъэхэшъ ары.\n-Ау щытми анализхэм язэфэхьысыжьхэм цIыфхэр мэфэ пчъагъэрэ яжэх. Коронавирусыр къапыхьагъэмэ амышIэу гугъу ехьых.\n-Ар шъыпкъэ. Апэ, пандемиер къызежьакIэм, анализхэр сыхьат зытIущкIэ хьазыр хъунхэу унашъо къытфашIыгъагъ. ЫкIи псынкIэу тшIыщтыгъэ. Джы непэрэ мафэм анализ 500 къаIыпхын, уугъоин, уушэтыным фэбгъэхьазырынхэ фае, ежь уплъэкIунми охътэ гъэнэфагъэ ехьы. ГущыIэм пае, тиIофышIэхэм сменищэу, сменитIоу зэтефыгъэу Iоф ашIэ, сыхьатыр пчэдыжьым 7-м щегъэжьагъэу чэщым 12-м нэс. Апэрэ сменэм пробэ 200 ештэ, ятIонэрэми — 200, ыпкIэ хэлъэу зытыхэрэр — 100 фэдиз. Анализ 400 — 500-р къыкIэлъыкIорэ мафэм хьазыр зэрэмыхъушъущтыр къагурыIон фае. Мафи, мэфитIуи, мэфищи ехьы, яплIэнэрэ мафэм къэтшIыжьэуи мэхъу. Сымаджэхэрэм япчъагъэ мафэ къэс хэхъо. Ари узшIомыкIын ушъхьагъу. Анализэу къытIэкIэхьагъэр псынкIэу тыушэтыныр тэркIи мэхьанэ зиIэ лъэныкъу. Вирусологиер шIэныгъэ куу, удэлэжьэныр Iоф псынкIэп, зэфэхьысыжь тэрэзхэм уафаемэ, пIэлъэ гъэнэфагъэ апылъэу IофшIэнхэр зэшIопхынэу щыт.\n-Зэфэхьысыжь тэрэзхэм алъэныкъокIэ – цIыфхэм жъугъэу къахэхьагъэу анализхэр нэпцI хъунхэ алъэкIынэу рэгущыIэх. ЦIыфэу мысымаджэм коронавирус иIэу къыхагъэщэу, е сымаджэм — ар имыIэ фэдэу, ПЦР шIыкIэм тетэу анализхэм къагъэлъэгъон алъэкIыщта?\n-ТэркIэ «ложноположительнэ» е «ложноотрицательнэ» ушэтын хъурэп. Шъыпкъэ, цIыфым клиническэ ушъхьагъу (симптом – Т.З.) зи имыIэу, анализым коронавирус иIэу къыгъэлъэгъон ылъэкIыщт. Ащ фэдэхэри бэу къыхэкIых — командировкэ IофшIэнымкIэ IэкIыбым кIонхэ фаеу анализ зытыхэрэм, вирусыр ахэлъми зымышIэхэрэм, ар къахэдгъэщэу е операцие горэ зышIынэу щытхэм ковидыр яIэу къычIэщэу, ежьхэмкIэ ар ошIэ-дэмышIэу. Бэрэ ащ фэдэхэр мэхъух. Ащ къыгъэлъагъорэр сыд? ЦIыфым ииммуннэ зытет вирусым фырекъу, ыгъэсымаджэрэп, ау зэрэхэлъыр ушэтыным къегъэлъагъо. Джащ фэд сымаджэ хъугъэхэу, ау къапыхьагъэр грипп къызэрыкIо е пэтхъу-Iутхъу къашIошIэу елбэтэу врачым къемыджагъэхэм уахътэр ашIокIошъ, нэужым ПЦР анализ ашIыгъэми коронавирус яIэу къыгъэлъэгъожьырэп. Ар къызхэкIырэр вирусыр ехышъ, тхьабылхэм якIу. Ары джы сымаджэхэр КТ зыкIашIыхэрэр. Ащ гъэнэфагъэу къегъэшъыпкъэжьы цIыфым ковидыр къыпыхьагъэмэ. Тхьабылхэм язытет зэхъокIыныгъэу афэхъухэрэр томографие сурэтым нэфапIэу къеты. ЕтIани къыхэкIы вирусыр псынкIэу ехэу. Тэ титестхэр пэ-жэ зэхэтхэм акIоцI зыщагъэфедэхэрэр, псынкIэу ехыгъэ вирусыр чыим ублэкIыни къипхырэ биоматериалымкIэ уушэтын фае. Ащ фэдэ Iэмэ-псымэхэр щыIэгохэп.\n-Адэ зыгорэкIэ щыIэ тестхэм ядэгъугъэ изытет уеджэнджэшынэу щыта? Ащ фэдэхэр къахэкIа?\n-Новосибирскэ дэт шIэныгъэ-ушэтэкIо институтэу «Вектор» зыфиIорэр ары тестмэ янахьыбэ къыздикIырэр, джащ фэдэу къэралыгъо шIэныгъэ- ушэтэкIо институтэу ыкIи академикэу Н.Ф. Гамалее ыцIэ зыхьырэ шIэныгъэ институтэу Москва дэтхэм тестхэр къатIупщых. Эпидемиологием, вирусологием Iоф адэзышIэрэ гупчэ инхэу, зыцIэ раIохэу ахэр щытых. Ау щэч зыхэмылъыр — цIыф пэпчъ вирусыр зэрэзэхишIэрэр, ипкъышъол зэрехъулIэрэр зэфэшъхьаф. Ар нэфапIэ къытфэхъугъ. ТIэкIу узэджэнджэшынэу хъурэр анализыр зэраштэрэ шIыкIэр ары. Ау ащи гъэнэфагъэу къетIолIэн щыIэп. Непэрэ мафэм ехъулIэу вирусыр ахэлъми зыпари зэхэзымышIэщтыгъэхэм (бессимптомнэхэм – Т.З.) япчъагъэ республикэмкIэ процент 12-м нэсэу къыхэдгъэщыгъ. ЕтIани хэзгъэунэфыкIмэ сшIоигъор мэлылъфэгъум щыIэгъэ коронавирусымрэ джы щыIэмрэ штамм зэфэшъхьафых. Гриппыр штамм 19-кIэ къалъытэмэ, ковидымкIэ агъэунэфыгъэр джырэкIэ тIу.\n-ШъуиIофышIэхэр сменитIоу — щэу лажьэхэу пIуагъэ, цIыфхэмкIэ шъуфрекъуа?\n-ШтатымкIэ тызэрэхъурэр нэбгыри 141-рэ, ахэм ащыщэу лабораторием щылажьэхэрэр, анализ ушэтынхэр зышIыхэрэр нэбгырэ 18. Ахэр «зонэ плъыжьым» итхэу мэлажьэх. Тэ типшъэрылъхэр икъоу зэшIотхынхэм тыпылъ. Ау, цIыфхэм анаIэ тезгъэтымэ сшIоигъу, аужырэ ушэтынэу коронавирусым изэгъэшIэнкIэ ашIыгъэхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, апэ вирусыр зыгорэм ыкIыIу телъэу мэфиблырэ псэун ылъэкIэу аIощтыгъэмэ, джы мэфэ 29-м нэс псэун ылъэкIынэу агъэунэфыгъ. Арышъ, пстэуми типшъэрылъ шъхьаIэр санитарнэ-эпидемиологие шапхъэхэр дгъэцэкIэнхэр, нэгуихъохэр дгъэфедэнхэр, цIыф зэхахьэхэр кIуапIэ тымышIынхэр ары! А шэпхъэ къызэрыкIохэм типсауныгъэ къызэтырагъэнэн ылъэкIыщт, пстэуми ахэр агъэцэкIэнэу тыкъяджэ!\nÖnceki İçerik«Аибашра иациит Владислав Арӡынба Фырхаҵа хадас дыззыҟалаз аепос ҿыц»\nSonraki İçerik«Сымаджэр ылъэ тетэу зычIэкIыжьыкIэ кIуачIэрэ гухахъорэ къысеты»\nЩIышылэ мазэм ипщI махуэр журналистхэм я махуэщ