Адыгеим и ЛIышъхьэ Советым изэхэсыгъо хэлэжьагъ | ОБЩЕСТВО: События | ОБЩЕСТВО | АиФ Адыгея\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Советым изэхэсыгъо хэлэжьагъ\nУрысые Федерацием ишъолъырхэм япащэхэм я Совет ия ХХХIII-рэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэм Урысые Федерацием IэкIыб къэралыгъо IофхэмкIэ иминистрэу Сергей Лавровым тхьамэтагъор щызэрихьагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ащ хэлэжьагъ.\nРегион форумхэм язэхэщэн Урысые Федерацием ишъолъырхэм яIахьышIу хашIыхьан зэрэфаем зэхэсыгъом щытегущыIагъэх.\nДунэе туризмэм зегъэушъомбгъугъэнымкIэ унашъохэу Урысые Федерацием ишъолъырхэм япащэхэм я Совет изэхэсыгъохэм тапэкIэ ащаштэгъагъэхэр зэрагъэцакIэхэрэм Сергей Лавровым игугъу къышIыгъ.\nУрысые Федерацием и МИД ипащэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, шъолъырхэр дунэе турист къэгъэлъэгъонхэм нахь чанэу ахэлэжьэнхэу, зекIохэмкIэ Лъэпкъ порталэу «Russiа TrаvеI» зыфиIорэм зэдэлэжьэныгъэ дыряIэнэу, зекIоным илъэныкъуакIэхэм зарагъэушъомбгъунэу непэ пшъэрылъ къэуцу.\nАдыгэ къуаем ифестиваль нахь дэгъоу зэхащагъэхэм Сергей Лавровым ахилъытагъ. Мыгъэ япшIэнэрэу ар Адыгеим щыкIощт.\nТарихъ мэхьанэ зиIэ Iофтхьабзэхэми лъэшэу анаIэ атырагъэты. МыщкIи Сергей Лавровым Адыгеир щысэу къыхьыгъ, проектэу «Партизан лъэс гъогухэр» зыфиIорэр ащ щагъэцакIэ.\nШъолъырхэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ ашIынымкIэ, хэгъэгум фэгъэхьыгъэхэ къэбар тэрэзхэр цIыфхэм аIэкIэгъэхьэгъэнхэмкIэ мыхэм мэхьанэшхо зэряIэр IэкIыб къэралыгъо IофхэмкIэ министрэм хигъэунэфыкIыгъ.\n«Зигугъу къэсшIыгъэ лъэныкъохэмкIэ Iофхэр зэрэлъагъэкIотэщтхэм сицыхьэ телъ. Игъо тлъэгъугъэхэм Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путинымрэ Урысые Федерацием и Правительствэрэ къазыдырагъэштэ нэуж Iофхэр нахьышIу хъугъэх. Ахэр лъыгъэкIотэгъэнхэм мэхьанэшхо иI. Шъолъырхэм ящыкIэгъэ IэпыIэгъур ядгъэгъотыщт», — хигъэунэфыкIыгъ Урысые Федерацием и МИД ипащэ.\nСергей Лавровым зэрилъытэрэмкIэ, хэгъэгум ишъолъырхэм яхэхъоныгъэ фэIорышIэщт бизнесымкIэ, культурэмкIэ, нэмыкI лъэныкъохэмкIэ зэпхыныгъэу IэкIыб къэралыгъохэм адыряIэм зызэрэрагъэушъомбгъурэри.\nУФ-м и МИД ипащэ регион зэдэлэжьэныгъэм мэхьанэшхо зэриIэр зэхэсыгъом щыхигъэунэфыкIыгъ, нэмыкI къэралыгъохэм зэпхыныгъэу адыряIэм зырагъэушъомбгъунэу хэгъэгум ишъолъырхэм япащэхэм къяджагъ.\n«ЫпэкIэ Советскэ Союзым чIыпIэу зэлъиубытыщтыгъэм щыпсэухэрэм гъусэныгъэу адытиIэм хэдгъэхъоным, Азиатскэ-Тихоокеанскэ регионым хахьэхэрэ къэралыгъохэм зэдэлэжьэныгъэ адытиIэным мэхьанэшхо яI», — къыIуагъ Сергей Лавровым.\nДжащ фэдэу министрэм къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым Абхъазым, Азербайджан, Армением, Белоруссием, Казахстан, Узбекистан зэдэлэжьэныгъэ адыряIэным тегъэпсыхьэгъэ конференциехэр зэхащэнхэу рахъухьэ. Мыгъэ урысые-китай, урысые-иран, урысые-индие форумхэр щыIэщтых. 2020-рэ илъэсыр Урысыемрэ Франциемрэ язэдэлэжьэныгъэ и Илъэсэу щытыщт.\n«Европэм хахьэхэрэ хэгъэгухэм зэпхыныгъэу адытиIэми зедгъэушъомбгъу тшIоигъу. Регион форумхэм яшIуагъэ къэкIощт къэралыгъохэмрэ лъэпкъхэмрэ зэгурыIонхэмкIэ, цыхьэ зэфашIыжьынымкIэ», — къыIуагъ Сергей Лавровым.\nЗэхэсыгъом икIэух гъэцэкIэкIо хабзэм ифедеральнэ къулыкъухэмрэ Федерацием ишъолъырхэмрэ пшъэрылъ афашIыгъ Федерацием ишъолъырхэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ ашIынымкIэ, бизнесымкIэ, культурэмкIэ ыкIи нэмыкI лъэныкъохэмкIэ ахэм IэкIыб къэралхэм зэпхыныгъэу адыряIэм зегъэушъомбгъугъэнымкIэ регион форумхэм амалэу къатыхэрэр къызыфагъэфедэнэу.\nПшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр – лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн →\nАдыгеим ихэхъоныгъэ хэушъхьафыкIыгъэу хэплъагъэх →\nУрысые Федерацием и Правительствэ проектым къыдыригъэштагъ\nЛъэпкъ проектхэр зэрагъэцакIэхэрэм тегущыIагъэх


Кремлым щагъэшIуагъэх | Адыгэ Макъ\nТигъэзет къызэрэщыхэтыутыгъагъэу, кIэлэцIыкIухэм якъэухъумэн и Дунэе мафэ (мэкъуогъум и 1-м) ехъулIэу Урысыем и Президентэу Владимир Путиным Москва, Кремлым кIэлабэ зыпIурэ унагъохэм ащыщхэм орденэу «Родительская слава» зыфиIорэр къащыритыжьыгъ. А къэралыгъо тын лъапIэр къызфагъэшъошагъэхэм ащыщыгъ Адыгэкъалэ щыпсэухэрэ Шэуджэн зэшъхьэгъусэхэу лъфыгъибл зэдэзыгъотыгъэхэ, дахэу зэдэзыпIухэрэ Аслъанрэ Фатимэрэ.\nХэтха ахэр? Сыд яIофшIакIа, ящыIакIа? Сабый зытIущым япIун къин къызщыхъурэ унагъохэм ялъытыгъэмэ, нэбгыриблым япIун зэшъхьэгъусэ ныбжьыкIитIур сыдэущтэу фырикъухэра?\nАдыгэ Республикэм и «МРЭО-2-у» Адыгэкъалэ дэтым Аслъан щэлажьэу къытаIуагъэти, ащ ипащэу, тигъэзет икъитхыкIынкIэ илъэс пчъагъэ хъугъэу тызэолIэрэ ГъукIэлI Теуцожь тыфытеуи иIофшIэгъу тызэрэфэещтым зыщытэгъэгъуазэм, «Тигъунэгъу районхэми, нэмыкI чIыпIэхэми къарыкIхэу мафэ къэс къытэуалIэрэр бэ. Ахэм яфэIо-фашIэхэр зэкIэ зыгъэцакIэрэр а кIалэр ары. Нахь зэгъокIыгъо зыщыхъурэр мэфэку мафэр арышъ, джащ зыкъытегъаф. Аслъан къэралыгъо автоинспектор шъхьаI, иунагъокIэ зэрэщысэтехыпIэм фэдэуи мэлажьэ, нахь IофшIэкIошхо къэгъотыгъуай, тыфэраз…» къытиIуагъ.\nМэфэку мафэм тыздэкIогъэ IофшIапIэм ищагу машинэхэр диз. Унэшхоу тызычIэхьагъэми чэзыум щыхэтхэр зэрэбэдэдэри тэлъэгъу. Бзылъфыгъэу зэкIэ зэкIуалIэхэу, зэупчIыжьыхэрэм тэри тызыфаер зетэIом, «Аслъан мырэп зычIэсыр» еIошъ, тырещажьэ. Унэшхом тыкъычIещы, къыгот унэ цIыкIоу цIыф бэдэдэ зыIутым тырещэшъ, нэбгыритIоу чIэсхэм язэу тхьамэтэ чIыпIэм щысым Iэ фешIышъ, «Мары Шэуджэн Аслъан» еIо.\nШэуджэн Аслъан мыщ ыпэкIэ тырихьылIагъэу щытыгъэп. КIэлэ нэутх, нэгушIу, егъашIэм тинэIосагъэм, къытажэщтыгъэм фэдэу къытпэгъокIыгъ, къычIахьэхэрэм тагъэохъущтыгъэми, тиупчIэхэм джэуапхэр къаритыжьызэ ищыIэныгъэ гъогу тыщигъэгъозагъ.\nШэуджэн Аслъан 1974-рэ илъэсым Хьалъэкъуае къыщыхъугъ. Ятэ Инвер тучантесыгъ, былымгъэпщэрыпIэ хъызмэтшIапIэми щылажьэу къыхэкIыгъ, Янэ Раий (ОчэпщыекIэ Кушъухэм япхъугъ) тучантесзэ къыхьыгъ.\n— Лъфыгъищэу тыряIагъ, — еIо Аслъан. — Маринэ Мыекъуапэ щэпсэу, Адам бизнесым пылъ. ТицIыкIугъом щегъэжьагъэу IофшIэныр шIу тлъэгъоу, адыгэ шэн-хабзэхэм атетэу тапIугъ. Тикъуаджэ дэсхэри ары зэрэпсэухэрэр. Чылэм, лIакъом, лъэпкъым ядахэ арагъэIоным ижъыкIэ къыщегъэжьагъэу зэкIэри фапIух.\n1991-рэ илъэсым еджапIэр къызеухым, Гулькевичи дэт мэкъумэщ техникумым чIахьи, зооветеринар сэнэхьатыр зэригъэгъотыгъ. Ащ ыуж дзэм къулыкъу къыщихьыгъ. КъызекIыжьым, Лъэустэнхьаблэ дэт хьапсым IофшIэныр щыригъэжьагъ. 2000-рэ илъэсым иунагъо дищэжьи Мыекъуапэ кIожьыгъагъэ, ГИБДД-м иреспубликэ гъэIорышIапIэ идежурнэ игуадзэу щытыгъ. 2002-рэ илъэсым къыгъэзэжьыгъ. Гъогу патруль къулыкъум иавтоинспектор шъхьаIэу Iоф ышIагъ. Джы илъэсибл хъугъэу ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ «МРЭО-2-у» Адыгэкъалэ дэтым икъэралыгъо автоинспектор шъхьаI, полицием икапитан. Нэужым заочнэу Адыгэ къэралыгъо университетым июридическэ факультети къыухыжьыгъ.\nШэуджэн Аслъан инасып къычIэкIи къыщэн зэхъум шъхьэгъусэ фэхъугъагъэр НэшъукъуаекIэ КIыкIхэм япхъоу Фатим. Ащи Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтыр къыухыгъ.\n— Ары, сишъхьэгъусэ дэгъоу еджагъ, исэнэхьати шIу елъэгъу, ау ащ рылэжьэнэу хъугъэп, — еIо Аслъан. – Уахътэ къыхэкIыгъэп – кIэлэцIыкIухэр пIугъэнхэ фэягъэ. Институтым егъэджэн-пIуныгъэмкIэ шIэныгъэу къычIихыгъэр хьаулые хъугъэп, тилъфыгъэхэр дэгъоу ыгъэсагъэх, ыпIугъэх, ригъэджагъэх. Унэгъо IофшIэн мыухыжьри ахэм адигъэцэкIагъ.\nКорр.: Непэ зэкIэми тинэрылъэгъу зэшъхьэгъусэхэм лъфыгъэ зытIущ нахьыбэ къызэрамыгъэхъурэр. Ушъхьагъоу яIэри зэфэд: щыIакIэр къины, лэжьапкIэр цIыкIу, ебгъэджэнхи плъэкIыщтэп. Шъо ахэми шъукъамыгъащтэу лъфыгъибл зэдэжъугъотыгъэ, мэшэлахьэу дахэу зэдэшъупIугъэх, ешъогъаджэх. Сыда ар къызхэкIыгъэр? Хэта зилъагъо урыкIуагъэр, лъыбгъэкIотагъэр? ШъуилIакъокIэ кIэлабэ зиIагъэ къахэкIыгъа?\nШ. А.: КъахэкIыгъ. Ар тятэжъэу Андзаур ары – шъэуитIурэ пшъэшъэжъыитфырэ ащ иIагъ. Тэри тилъфыгъэхэр джащ фэдиз зэрэхъухэрэр. Ау ар о уфаекIэ хъунэу щытэп, Тхьэм къыуитмэ, уиIэщт. Сабый фаехэу, ау янасып къымыхьэу щыIэр бэ. Тэ тиунагъокIэ Алахьталэм тыфэраз. Тилъфыгъэхэр мэшэлахьэу псаух, хъупхъэх, дэгъоу еджэх, Алахьым насыпышIо ышIынхэу телъэIу.\nСишъэо анахьыжъэу Махьмудэ ыныбжь илъэс 22-рэ хъущт Iоныгъо мазэм. Саратов дэт университетым щеджэ, юрист сэнэхьатыр зэрегъэгъоты, сигъогу рыкIонэу къызэрэхихыгъэр сигуапэ. Саидэ Пшызэ технологическэ университетым ще-джэ, экономист хъущт. Суандэ медицинэ колледжым чIэс. Унагъом медицинэ IофышIэ гори исын фае. Аминэт мыгъэ гурыт еджапIэр дэгъоу къыухыгъ, Пшызэ къэралыгъо агроуниверситетым чIэхьанэу ары. Заринэ я 11-рэ классым ихьагъ. КъэкIорэ илъэсым гурыт еджапIэр къыухыщт, ау зычIэхьащтыр къыIогорэп. Прокурор гори тиIэн фаеу хъугъэ. А сэнэхьатым ицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу фаер илъэс 15 зыныбжь ти Фарид ары. Ар мыгъэ я 10-рэ классым ихьагъ. АнахьыкIэу Азэмат я 9-рэ классым ихьагъ, зэджэщтыр ащи къыIогорэп. Тэ зыпари едгъэзырэп, шъхьадж зыфаер, шIу ылъэгъурэ сэнэхьатыр къыхехы.\nКорр.: Уунэгъошхоныр, кIалабэ ппIуныр къина? Ащ тещыныхьэхэу сабый зытIу нахь къэзымыгъэхъухэрэм сыда къяпIон плъэкIыщтыр?\nШ. А.: Рэмэзан, джыри къэсэIо: ар Тхьэ Iоф. Къыуитмэ, уиIэщт. Ар зинасып къымыубытыгъэу, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм сабыйхэр къаIызыхыгъэхэри шыIэх. Сэ сшъхьэкIэ сынасыпышIоу зысэлъытэжьы. Сишъхьэгъуси сыфэраз, тилъфыгъиблэу къызэтехъухьагъэр ащ ылэжьыгъэх, ыгъэсагъэх, тэри ынаIэ къыттетыгъ. Ащ фэдизыр зыпшъэ ифагъэм фэмышIапхъэ щыIэп. Сэри зэрэслъэкIэу IэпыIэгъу сыфэхъу, зэрэзгъэрэзэщтым, ыгу къызэрэдэсщэещтым сыпылъ.\nШ. А.: Ащ фэдизэу къинышхуи тлъэгъугъэп. УзэгурыIоу, узэдэлажьэмэ, дунаир дахэ. Зы сабый ппIуныри, щы ппIуныри зэфэдэ. Апэ къэхъугъэм зыкъызиIэтыкIэ, ыуж къикIырэм ынаIэ тетзэ псэунхэр тиунагъо шэн-хабзэ щыхъугъ. Джаузэ, янэ деIэжьхэзэ, тикIалэхэр зэрэпIужьых. Джы, ТхьэмкIэ шыкур, анахьыжъым илъэс 22-рэ, анахьыкIэм 15 аныбжь, тIури шъэожъыех. Ахэм азыфагу къихъуагъэх типшъэшъэжъыехэр. Тиунагъо нэхъойрэ бэрэчэтрэ илъых, тызщыкIэшхо щымыIэу тэпсэу. Тхьэр къыддеIагъ, тиунэ плIэу зэхэт, гумэкI тиIэп. Алахьталэм псауныгъэ зэкIэхэми къытет.\nУнэгъо Iужъур насып. КIалэхэр шIу зэрэлъэгъух, зэлъэплъэжьых, пэгагъэ ахэмылъэу, къызэрыкIохэу, зэкъошныгъэ-ныбджэгъуныгъэр агъэлъапIэу къэтэджых. ЩыIэныгъэм игъогушхо зытехьэхэкIи анаIэ зэтетыжьыщт, къэзэрэгъэгъунэжьыщтых. Хъяр яIэми, гумэкIыгъо щыIэми зэлъыIэсыщтых. Лъфыгъиблым лIэкъуибл благъэ къытфашIыщт, ахэм къакIэхъухьажьыхэрэм адыгэ лъэпкъыр, лIакъохэр агъэбэгъощтых, агъэдэхэщтых.\nДжащ фэд Шэуджэнхэм яунэгъо шIагъоу Москва, Кремлым рагъэблагъи орденэу «Родительская слава» зыфиIорэр къызэратыгъэр, щагъэшIуагъэр. Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиныр къахэуцуи, сурэти атырахыгъэу нэпэеплъ шIагъоу яунэ илъ.


Республика Адыгея - Ахъщэ тедзэ Адыгеим къыIэкIэхьащт\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Ахъщэ тедзэ Адыгеим къыIэкIэхьащт\nЛъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ къыгъэуцугъ гъогухэм яшIынкIэ IофшIэнхэр нахь агъэлъэшынхэу ыкIи медицинэм икъулыкъушIэхэм алъэныкъокIэ социальнэ пшъэдэкIыжьхэр зэрифэшъуашэу зэшIохыгъэнхэу. Федеральнэ ыкIи республикэ хэбзэ органхэм зэгурыIоныгъэу азыфагу илъым, Адыгеим ыцIэкIэ УФ-м и Къэралыгъо Думэ хэт депутатхэм Iофышхоу ашIэрэм яшIуагъэкIэ мы пшъэрылъыр гъэцэкIагъэ мэхъу.ГущыIэм пае, Урысыем и Правительствэ иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэхыгъэ мылъку тедзэр шъолъырым игъогухэм ягъэцэкIэжьын ыкIи отпуск кIорэ медицинэм иIофышIэхэм аратыщтым пэIуагъэхьащт. Лъэныкъуищ хъурэ комиссием изэхэсыгъо мыщ фэдэ унашъо щаштэнымкIэ зишIогъэшхо къэкIуагъэр УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Владислав Резник ары. Iофтхьабзэр бэдзэогъум и 16-м зэхащагъ, ащ хэлэжьагъэх Къэралыгъо Думэм, ФедерациемкIэ Советым, Урысыем и Правительствэ ялIыкIохэр.\nЛъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу республикэм сомэ миллиони 165,5-рэ тедзэу къыфэтIупщыгъэным комиссием дыригъэштагъ. Мы мылъкумкIэ километрэ 15,6-рэ зикIыхьэгъэ шъолъыр ыкIи муниципальнэ гъогухэр, къэлэ агломерацием хиубытэхэрэр зэтырагъэпсыхьащтых.\nПроектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэм игъэцэкIэнкIэ пэрытныгъэ зыIыгъ шъолъырипшIым Адыгеир ащыщ. Мыщ къыдыхэлъытагъэу илъэсэу тызыхэтым километрэ 35,8-рэ зикIыхьэгъэ гъогу псэолъэ 46-рэ агъэцэкIэжьынэу агъэнафэ. Ащ зэкIэмкIи сомэ миллион 491-рэ пэIуагъэхьащт, ащ щыщэу сомэ миллион 331-р — федеральнэ гупчэм, сомэ миллиони 160-м ехъур — республикэ бюджетым къатIупщы.\nШъолъырым иэкономикэ мылъку тедзэ къыхалъхьаным фэшI республикэм ыпэкIэ къыфатIупщыгъэр шIуагъэ къытэу агъэфедэным ыкIи лъэпкъ проектым къыгъэнэфэрэ къэгъэлъэгъонхэм акIэхьаным анахьэу анаIэ тырагъэтыщт. Ащ дакIоу гъогухэр шэпхъэшIухэм адиштэу гъэцэкIэжьыгъэнхэм хэбзэ къулыкъухэр лъэплъэх. Мыщ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ гъогухэм язэтегъэпсыхьанкIэ мы илъэсым агъэнэфэгъэ IофшIэнхэр шышъхьэIум и 1-м ехъулIэу аухынхэ гухэлъ щыI, проектым къыдыхэлъытагъэу ащ къыкIэлъыкIощт траншым игъэфедэн зыфагъэхьазырын алъэкIыщт.\nМедицинэм иIофышIэхэм социальнэ IэпыIэгъу тедзэ ягъэгъотыгъэным фэшI УФ-м и Правительствэ иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэхыгъэ сомэ миллиони 8,4-рэ джыри республикэм къыIэкIэхьаным блэкIыгъэ тхьамафэм лъэныкъуищ хъурэ комиссием дыригъэштагъ. Мы унашъор аштэным иIахьышIу хэлъ депутатэу Владислав Резник.


Къэралыгъо Думэм «Единэ Россием» изаконопроект ыштагъ — Адыгэ макъ\nКъэралыгъо Думэм «Единэ Россием» изаконопроект ыштагъ\nРедактор 19.07.2019 19.07.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\n«Единэ Россием» ифракцие идепутатхэм къагъэхьазырыгъэ законопроектитIоу медицинэ IофышIэхэмрэ сымаджэхэмрэ яфитыныгъэхэм якъэухъумэн тегъэпсыхьагъэр ящэнэрэ еджэгъумкIэ Къэралыгъо Думэм ыштагъ.\nАр зыфэгъэхьыгъэр Урысые Федерацием и Уголовнэ кодексрэ Урысые Федерацием административнэ хэбзэукъоныгъэхэмкIэ и Кодексрэ зэхъокIыныгъэ гъэнэфагъэхэр афэшIыгъэнхэр ары. Медицинэ IофышIэхэм япшъэрылъхэм ягъэцэкIэнкIэ пэрыохъу къафэхъухэрэм пшъэдэкIыжьэу арагъэхьырэр нахь гъэлъэшыгъэнэу ахэм къащыдэлъытагъ.\nМедицинэ IофышIэхэм япшъэрылъ агъэцакIэзэ япсауныгъэ зэщагъакъоу, зэрар арахэу загъорэ къыхэкIы. Ащ епхыгъэу Урысые Федерацием и Уголовнэ кодекс ия 115-рэ, ия 119-рэ статьяхэм зэхъокIыныгъэ гъэнэфагъэхэр афэшIыгъэнхэ фаеу законопроектым щалъытэ. Джащ фэдэу медицинэ IэпыIэгъу аратыным пэрыохъу фэхъухэрэми пшъэдэкIыжьэу арагъэхьыщтыр уголовнэ хэбзэгъэуцугъэм щагъэнэфэнэу игъо алъэгъу.\nМуниципалитет заулэмэ медицинэ IэпыIэгъу щязытын зылъэкIыщт IофышIэ закъор загъэфыкъокIэ, псэупIэм дэсхэр зыщыгугъын ямыIэжьэу къызэрэнэхэрэм цIыфхэр лъэшэу егъэгумэкIых.\nУрысыем административнэ хэбзэукъоныгъэхэмкIэ и Кодекси зэхъокIыныгъэ гъэнэфагъэхэр фэшIыгъэнхэ, медицинэ IофышIэм ипшъэрылъхэм ягъэцэкIэнкIэ пэрыохъу хъухэрэм пшъэдэкIыжьэу арагъэхьыщтыр ащ щыгъэнэфэгъэн фаеу алъытэ. IэпыIэгъу псынкIэм имашинэ блэзымыгъэкIыхэрэм сомэ мини 3-м къыщегъэжьагъэу сомэ мини 5-м нэс тазырэу арагъэтыщт е илъэсрэ транспортыр зэрафэн фимытэу ашIыщт. Джыдэдэм тазырэу аIахырэр сомэ 500 е зы мазэм къыщегъэжьагъэу мэзищым нэс транспортыр зэрафэн фитхэп.\nКъэралыгъо Думэм идепутатэу, «Единэ Россием» и Генеральнэ совет исекретарь игуадзэу Александр Грибовым къызэриIуагъэмкIэ, а законопроектхэр врачхэмрэ сымаджэхэмрэ яфитыныгъэхэм якъэухъумэн фэлэжьэщтых.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы медицинэ IофышIэхэмрэ сымаджэхэмрэ яфитыныгъэхэр нахьышIоу къэухъумэгъэнхэм тегъэпсыхьэгъэ федеральнэ законхэм япроектхэм бэдзэогъум и 10-м Къэралыгъо Думэм пленарнэ зэхэсыгъоу иIагъэм ятIонэрэ хэплъэгъумкIэ къазэращадырагъэштагъэр.\nПредыдущая Нэбгырэ 52-рэ ауплъэкIугъ\nСледущая Гъогур щынэгъончъэным мэхьанэшхо раты


ПIэ дагъэмэ, пшъхьэ щыфэжь — Адыгэ макъ\nПIэ дагъэмэ, пшъхьэ щыфэжь\nРедактор 29.09.2020 29.09.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nХэкIотэгъэ хьазырхэу пенсионеритIу къэлэ паркым щызэIукIагъ. Мухьаджыр итеплъэкIэ джыри жъышъо теорэп, ынатIэ зы зэлъагъэ иIэп, ынэгушъхьэхэр плъыжьыбзэх, «уепIэскIумэ, лъы къиутхыщт» зыфаIорэм фэд.\nЛIы зэкIоцIылъ, лъэпэлъаг. Хьамосэ ащ фэдэп, ынатIэ зэлъагъэу иIэр бэ, ощхышхо къызещхыкIэ псыхьалыгъуанэу хъурэм фэдэу, зэхэгъэтхъыгъ, ынэгушъхьэ бжыбым фэдиз хъурэп, къогъу цIыкIу, гущыIэр ыжэ къыдатхъырэм фэдэу зэтекъузэгъэ зэпыт, шъхьахынэу зегъазэ.\nЗызэIокIэхэм, лъэшэу зэпэгушIотагъэх. Ащ фэдэ зэIукIэгъум бэба зэрыгущыIэхэрэр! Апэ къезыгъэжьэщтыр язэрэмыгъашIэу, тIэкIурэ къызэплъ-зэплъыжьыхэу щысыгъэх. Ау зэкIэри зэфэд пшIошIа, гущыIэрылэм бэрэ зиIэжэшъущтэп ныIа, Мухьаджыр Хьамосэ къеплъи, къыригъэжьагъ:\n— Сыд, сикъош, уищыIакIэр, уипсауныгъэ изытет, лъэшэу унэгу зэIыгъэхьагъ, зыгорэм уегъэгумэкIын фае, учэфынчъ?\n— ТыщыI, ТхьэмкIэ шыкур. Джыри тлъакъохэр зэблэтэхых, ау загъорэ къэуцух, кущэрэхъым таут ищыкIагъэу зыщымыфэкIэ, цIыргъ-щыргъ къызэриIорэм фэдэ мэхъух.\n— А сикъош, дунаир кIодыжьыгъэу къэбар къэмыIуат. Сыда ащ фэдизэу угу зыгъэкIодыгъэр? УщыIэщтмэ, джы фэдэ къыхэкIыгъэп: уфаемэ лажьэ уфэмыемэ умылажь, укъызэIэбэкIымэ, узыфаер зэкIэ щыI, дунаим къыпщыхьан, къыпшIонэн тетэп.\n— Арэу оIуа, Мухьаджыр?\n— Ары адэ.\n— Адэ зэ моу илъэс зыбгъупшIыкIэ зэплъэкIыжьи, тищыIэкIагъэм еплъыжьи, — ычый зыгорэ тенагъэ фэдэу, ерагъэу Хьамосэ къыриIуагъ.\n— Арэп, Хьамос, джыри адрэ дунэежъым ухэтэу очъыя, укъэущыжьыгъэба сэIо? ОшIа «демократие», «реформа» зыфаIохэрэр, сыд ахэм къытфамыхьыгъэр, къытфамышIагъэр? ЕгъашIэм тигукIае къэтIон тымылъэкIэу, тыжэ псы дэгъэхъуагъэм фэдэу, къызэтетхын тыфимытэу тыхэтыгъ. Джы ошIа, Хьамос, пчэдыжьым егъажьи пчыхьэ охъуфэ узыфаер яIу, зыпарэми зы къыуиIощтэп. Угу забгъэрэм узыфаер еIуалI, ебэн, къытех, зыпари къыуаIощтэп, къыокIолIэжьыщтхэп.\n— Арэу оIуа?\n— Ащыгъум къедэIу къыосIощтым, — къыригъэжьагъ Хьамосэ Мухьаджыр къыIуагъэм дыригъаштэу. — Илъэс 85-у къэзгъэшIагъэм бэмэ сарихьылIагъ. Ахэм сыгу рихьыни римыхьыни къахэфагъ. Ау непэрэ «уидемократиерэ» «уиреформэрэ» афэдэ сыIукIагъэп. «ПIэ дагъэмэ, пшъхьэ щыфэжь» зыфаIорэм фэд. Хэт сыд къыуиIуагъэкIи зэпIон, зишIуагъэ къыозгъэкIын щыIэжьэп. Зинахь къэралыгъошхоу, зэкIэ зыщыщынэщтыгъэхэм щынагъуи, губгъэни, гукIэгъуи илъыжьхэп, изэрэут Iэташъхь зыфаIорэм фэд. ЛъэкI зиIэм тхьамыкIэр къыридзэрэп. КъедэIу, Мухьаджыр, къыосIощтым. ГъэрекIо бжыхьэ сикIалэу чылэм дэсым дэжь сыкIогъагъ «тIэкIурэ сакъыхэплъэн, къорэлъфхэм сакъыдэджэгун, сэри гъэщ тIэкIу къэсшхын, тучаным къычIэсхырэм сезэщыгъ» сIуи. «Сыд къэплъэгъугъ» Iуи къысэупчIи? Дэгъу горэ къэслъэгъугъ пшIошIа? Бын-унэгъо Iужъур зыщыгугъырэ чэмыр чэщым къакъырым чIащи, шкIэу къэхъущтыр ыныбэ къырагъэзи, шIуабзыгъ. А тхьамыкIагъоу унэгъошхом къехъулIагъэр пчэдыжьым полицием нагъэсыгъ. КъэкIуагъэх. Сыхьат заулэрэ зыгорэхэр атхыгъэх, къакъырыр къаплъыхьагъ. ДэкIыжьынхэ зэхъум кIалэу чэмыр зием шъэфэу къыраIуагъ: «Зыгорэм гуцафэ фэпшIыгъэмэ, къаIо». Джары тыгъуакIор къызэраубытыгъэр.\n— ОшIа, Хьамос, зэкIэ мы къэпIуагъэр пкIыхьапI, — лъэшэу къэутхъоплъыгъ Мухьаджыр. — ЩыIакIэм удэкIон фае нахь, о зыфэпIогъэ къэбархэм джы ягугъу ашIыжьырэп. Жьым ахъщэ щыпшIын фае. Ощ фэдэ тхьамыкIэм ар гурыбгъэIоным пае бэ ищыкIагъэр. ЗыфапIорэм фэдэ уахътэ джы щыIэжьэп, бизнесым упылъын, ащ урыщыIэн фае нахь, чэмы, чэты, мэлы, тхьачэт оIокIэ, зыми ушIоIофыщтэп.\n— Арэу оIуа, Мухьаджыр? — нахь лъэшэу къэгубжыгъ Хьамосэ. — О къэпIогъэ щыIакIэм фэдэ Алахьым къысерэмыт. Чэщырэ рэхьатэу сэчъые. О сыда уищыIакIэр: зыгорэ чэщым зызэхэпхыкIэ, угу къыдэкIыщтым фэдэу къытео.\n— Ори ущыI ара, Хьамос? — Нахь лъэшэу къэгубжыгъ Мухьаджыри. — Хьамлыоу чIыгум хэсым уфэд: чIыгур атIы зыхъукIэ ар къызэрэхэзырэм фэдэу, щыIакIэм укъыхэзыгъ. Ощ сыфэдэп сэ. Тучан зытIу, гъэстыныпхъэигъэхъуапIэу щы, IэкIыб къэралыгъом къыщашIыгъэ машинэ псынкIэм фэдитIу сиIэх. Унэ зэтетэу къалэм тIу щысиI, ахэр зыдэт щагур Кремлым ичэу фэдэу метрищ илъэгагъэу къэшIыхьагъэх. Сикъэлапчъэхэр, кнопкэм IэхъуамбэкIэ утеIункIэмэ, ежь-ежьырэу къыIокIых, Iохьажьых. ЯIэгъо- благъо укъихьэмэ, телевизорымкIэ укъэсэлъэгъу.\n— Сыохъуапсэрэп уищыIакIэкIэ, Мухьаджыр, — къыриIуагъ Хьамосэ. — Былымым икъэкIуакIэ фэд икIожьыкIэ. ПIитIукIэ къэмылэжьыгъэр хьарам, ахэм псэкIодышхо къахэкIы, федэ пфэхъущтэп, макIэ тешIагъэми, бэ тешIагъэми, ар ппщыныжьыщт.\nМухьаджыр машIом фэдэу къызэкIэблагъ, нэ IаекIэ Хьамосэ къеплъыгъ, етIанэ къэтэджыжьызэ къыриIуагъ:\n— Сыдэу утхьамыкIэ дэда, ори ущыI ара?\nГущыIэгъу зэришIыгъэмкIэ кIэгъожьэу, Мухьаджыр губжыгъэу къэтэджи къыIукIыжьыгъ. Хьамосэ, Мухьаджыр кIэлъыплъэзэ, егупшысагъ ыкIи ежь- ежьырэу ышъхьэкIэ зэриIожьыгъ:\n«Ары сэIо, былымым ыгъэутэшъуагъэу, ахъщэм зэрифэкIыгъэу щыIэр бэ, гукIэгъуи, шъыпкъагъи яIэжьэп, былымыпсэ хъужьыгъэх. Джары зыкIаIорэр: «Былымыр нэлат, икъэкIуакIэ икIожьыкI».\nДжаущтэу Мухьаджыррэ Хьамосэрэ зэгурымыIохэу, зэфэгубжыгъэхэу зэгокIыжьыгъэх, ау нэбгыритIуми агу илъыр зыгъэ — хэти дэгъоу щыIэ шIоигъуагъ, ау ащи насып пылъын фае.\nПредыдущая Къоджэдэсхэр фэразэх\nФотомастера Краснодара и Майкопа обсудили совместные проекты


Щытхъу хэлъэу яIофшIэн агъэцакIэ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nМайкоп, 14 ноября - АиФ-Адыгея.\nКъумпIыл Мурат АР-м ихэхъоныгъэкIэ форумхэм мэхьанэшхо зэряIэр къыхигъэщыгъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Щэ заводэу «Тамбовский» зыфиIорэм екIолIагъ. Предприятием иIофшIэн зэрэзэхищэрэр, продукциеу къыдигъэкIырэр зэригъэлъэгъугъ, мыщ щылажьэхэрэм адэгущыIагъ.\n2001-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу заводым Iоф ешIэ, а лъэхъаным чэщ зымафэм щэ тонн 15 переработкэ ышIыщтыгъ, продукциеу къыдигъэкIыщтыгъэр зы ныIэп — къуаеу «Сулугуни».\nНепэрэ мафэм обществэр ылъэ пытэу теуцуагъ, мазэм къое лъэпкъ 20-м ехъу къыдегъэкIы. Продукциер шэпхъэшIухэм адештэ, IэшIу ыкIи цIыфым ипсауныгъэкIэ ишIогъэшхо къэкIо. Ащ къыхэкIыкIэ ахэр сатыушIыпIэ инхэу «Ашан», «АТАК», «Перекресток», «Лента», «Пятерочка», нэмыкIхэми къащыгъэлъэгъуагъ. «Магнит» зыфаIорэ тучанхэм Iоф адашIэнэу рагъэжьагъ.\nЗаводым игенеральнэ директорэу Лъэустэнджэл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, предприятием кIуачIэу IэкIэлъым, продукциеу къыдигъэкIырэм ахэгъэхъогъэным фытегъэпсыхьэгъэ инвестиционнэ проект агъэцакIэ. Ащ къыдыхэлъытагъэу непэрэ шапхъэхэм адиштэрэ цехыкIэхэр агъэпсыгъэх, ахэм оборудованиякIэ ачIагъэуцуагъ. Къуаер зэрагъэгъурэ, зыщагъэчъэпхъырэ оборудованиер къызIэкIагъэхьан гухэлъ щыI. 2017-рэ илъэсым къыщыублагъэу заводым инвестициеу къыхалъхьагъэр сомэ миллион 400 мэхъу, 2020 — 2021-рэ илъэсхэм джыри сомэ миллион 50 агъэфедэнэу агъэнафэ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу заводым чэщ-зымафэм щэ тонн 70-рэ переработкэ ешIы. ЦехыкIэхэм яIофшIэн зырагъажьэкIэ, а пчъагъэм джыри хагъэхъон, федэу къаIэкIахьэрэр, бюджет зэфэшъхьафхэм хэбзэIахьэу аригъахьэрэр нахьыбэ ышIын алъэкIыщт. Джащ фэдэу IофшIэпIэ чIыпIэ шъитIум ехъу къызэIуахын амал яIэщт. Чэщ-зымафэм переработкэ ашIырэ щэр тонн 270-м нагъэсын алъэкIыщт.\nЗаводыр зэрэзэтырагъэпсыхьагъэр зэригъэлъэгъузэ, Адыгеим и ЛIышъхьэ мыщ Iоф щызышIэрэ цIыфхэм якIолIагъ, ахэм гущыIэгъу афэхъугъ. Предприятием сыд фэдэрэ лъэныкъокIи ипшъэрылъхэр зэригъэцакIэрэм КъумпIыл Мурат осэшхо фишIыгъ, ащ ипащэ фэрэзагъ.\nИгъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэм ауж къызэIуахыжьыгъ\nЛъэпкъ культурэм и Гупчэ икъызэIухыжьын фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэм республикэм ипащэ хэлэжьагъ, цIыфхэм афэгушIуагъ.\nКультурэм иучреждение аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьагъ, ищыкIагъэр зэкIэ IэкIэлъ хъугъэ. Адыгеим и ЛIышъхьэ гъэцэкIэжьынхэр зыщыкIогъэ кабинетхэр къыплъыхьагъэх, ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ. Гупчэм къыдыхэлъытэгъэ тхылъеджапIэр цIыф кIуапIэу зэрэщытыгъэр, джы ащ къекIуалIэрэр нахьыбэ зэрэхъущтым яцыхьэ зэрэтелъыр IофышIэхэм къаIуагъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу мыщ ифонд тхылъ миниплI фэдиз мэхъу.\n«Тамбовскэ пшъашъэхэм ятворческэ куп» зыфиIорэм хэхьэрэ бзылъфыгъэхэр республикэм ипащэ дахэу къыпэгъокIыгъэх, орэдхэр къаIуагъэх, къэшъуагъэх. Джащ фэдэу творческэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэми КъумпIыл Мурат якIолIагъ, гущыIэгъу афэхъугъ. Культурэм иучреждение игъэцэкIэжьын къыхэлэжьэгъэ пстэуми, анахьэу Адыгеим и ЛIышъхьэ, зэрафэразэхэр цIыфхэм къаIуагъ.\nГупчэм Iоф щызышIэхэрэм, мыщ щызэрэугъоирэ творческэ купхэм щыкIагъэхэр яIэхэмэ Адыгеим и ЛIышъхьэ кIэупчIагъ. Аппаратурэу ыкIи шъуашэу къызкIэлъэIугъэхэр къазэрафащэфыщтхэр къариIуагъ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, федеральнэ партийнэ проектэу «Культура малой Родины» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу псэупIэу Тамбовскэм дэт культурэм иучреждение игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр рашIылIагъэх. 2017 — 2018-рэ илъэсхэм мы проектым ишIуагъэкIэ къуаджэхэу Джэджэхьаблэ, Еджэркъуае, Хьатикъуае Iоф ащызышIэрэ культурэм иунэхэр зэрифэшъуашэу зэтырагъэпсыхьагъэх. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, Урысыем икъэлэ цIыкIухэм ятеатрэхэм, къоджэ псэупIэхэм ащыIэ клубхэм, кIэлэцIыкIу театрэхэм япроцент 80 фэдизмэ гъэцэкIэжьынхэр ящыкIагъэх. Мы программэм ишIуагъэкIэ непэ гумэкIыгъуабэ дэгъэзыжьыгъэ мэхъу, ар тапэкIи лъагъэкIотэн гухэлъ щыI.\n«Къуаджэм щыпсэурэ цIыфхэр зыщызэрэугъоин, шIуагъэ къытэу яуахътэ зыщагъэкIон алъэкIыщт чIыпIэу культурэм и Унэ щыт. Ащ пае псэупIэхэм адэт мыщ фэдэ учреждениехэм гъэцэкIэжьынхэр ятэшIылIэх, зэтетэгъэпсыхьэх, ящыкIагъэр ядгъэгъотыным тыпылъ. Урысыем и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфэгъэ Лъэпкъ проектхэми мыщ дэжьым яшIогъэшхо къызэрэкIощтым щэч хэлъэп», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nГупчэр къызеплъыхьэм ыуж Адыгеим и ЛIышъхьэ псэупIэм дэсхэм зэIукIэгъу адыриIагъ. Шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъум илъэхъан цIыфхэм къатыгъэ упчIэхэм джэуапхэр къаритыжьыгъэх. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, министрэхэм я Кабинет хэтхэм ащыщхэр, Джэджэ районым иадминистрацие ипащэу Александр Бутусовыр, нэмыкIхэри.\nРеспубликэм ипащэ зэдэгущыIэгъум пэублэ псалъэ къыщишIызэ мыщ фэдэ зэIукIэгъухэм, цIыф зэхахьэхэм мэхьанэшхо зэряIэр, ахэм яшIуагъэкIэ обществэм къыIэтырэ гумэкIыгъуабэ дэгъэзыжьыгъэхэ зэрэхъурэр хигъэунэфыкIыгъ. Мы аужырэ илъэсхэм шъолъырым социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэшIухэр зэришIыхэрэр анахь шъхьаIэу къыхигъэщыгъ. ГущыIэм пае, республикэ бюджетым ихъарджхэр 2018-рэ илъэсым сомэ миллиард 20 хъущтыгъэмэ, мы илъэсым а къэгъэлъэгъоныр сомэ миллиард 25-рэ фэдиз хъунэу къалъытэ. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ социальнэ пшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцакIэх. УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр, УФ-м и Правительствэ, федеральнэ гупчэр зэрэпсаоу Адыгеим IэпыIэгъу къыфэхъух. Ащ фэдэ фыщытыкIэр зэхашIыкIызэ ыпэкIэ зэрэлъыкIуатэхэрэр, пшъэрылъхэр зэрагъэцакIэхэрэр Адыгеим ипащэ къыхигъэщыгъ.\n«Культурэм иунэхэр зэрэдгъэцэкIэжьыщтхэм ылъэныкъокIэ илъэс пчъагъэм унэшъо гъэнэфагъэ тшIын, Iофыгъоу къэуцухэрэр зэшIотхынхэ тлъэкIыгъэп. Ау ащ фытегъэпсыхьэгъэ программэ зэфэшъхьафхэр щыIэхэ зэрэхъугъэм Iофхэм язытет хэпшIыкIэу нахьышIу ышIыгъ. 2018-рэ илъэсым мыщ фэдэ учреждении 8-мэ гъэцэкIэжьынхэр ятшIылIагъэх, мы илъэсым ахэр 9 мэхъу, зы псэолъакIэ къуаджэу Фэдз щытэшIы. ТапэкIи а IофшIэныр лъыдгъэкIотэщт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЦIыф зэхахьэм хэлэжьагъэхэм къатыгъэ упчIэхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ нэужым джэуапхэр къаритыжьыгъэх. Iофыгъоу къаIэтыгъэхэм япхыгъэу ведомствэхэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\nГущыIэм пае, мы муниципалитетым игурыт еджапIэу N 11-м ипащэ кадрэхэм ягъэхьазырын, гъэсэныгъэм иучреждениехэм специалист ныбжьыкIэхэр къящэлIэгъэнхэм иIофыгъо ыгъэгумэкIэу республикэм ипащэ зыкъыфигъэзагъ.\n«Культурэм иунэхэм адакIоу цIыфхэм ящыкIэгъэ медикхэр, кIэлэегъаджэхэр къуаджэ пэпчъ иIэнхэ фае. Непэ ащ фэдэ амал федеральнэ гупчэм къытеты. Программэу «Земскэ кIэлэегъадж» зыфиIорэм игъэцэкIэн къихьащт илъэсым къэралыгъом щырагъэжьэщт. Къуаджэм щылэжьэн гухэлъ зиIэ специалист ныбжьыкIэм псэупIэ зэригъэгъотыным фэшI сомэ миллион ратызэ ашIыщт, ащ фэдэ IэпыIэгъум шIогъэшхо къызэритыщтым щэч хэлъэп. Ащ дакIоу мы сэнэхьатым зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэхэр социальнэу ухъумэгъэнхэм, IэпыIэгъу тафэхъуным тынаIэ тет», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЦIыфхэм ягумэкIыгъохэр гъэунэфыгъэнхэм, нэужым ахэр зэхэфыгъэнхэм апае муниципалитетхэм, къоджэ псэупIэхэм япащэхэм зэрифэшъуашэу Iоф ашIэн, а пстэури къызщыраIотыкIын алъэкIыщт зэхахьэхэр нахьыбэу рагъэкIокIынхэ зэрэфаер республикэм ипащэ къыIуагъ.\nДжащ фэдэу демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэныр, сабыибэ зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр, Урысыем и Президент мы Iофыгъом мэхьанэшхо зэрэритырэр КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ.\nПсауныгъэр къэухъумэгъэным иIофыгъо зыфэбгъазэмэ, къихьащт илъэсым псэупIэу Сергиевскэм фельдшер-мамыку IэзэпIакIэ зэрэщашIыщтыр къыIуагъ министрэу Мэрэтыкъо Рустем. 2020-рэ илъэсым мыщ фэдэ псэолъэ 25-рэ республикэм ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащагъэпсынэу ары.\nТамбовскэм щыпсэухэрэм гумэкIыгъоу къаIэтыгъэхэм ащыщ электричествэ рыкIуапIэхэр жъы зэрэхъугъэм къыхэкIыкIэ ар зэрифэшъуашэу къазэраIэкIэмыхьэрэр. Мы Iофыгъор зэхэфыгъэ зэрэхъущтыр республикэм ипащэ къариIуагъ.\nКъоджэ псэупIэхэм ащызекIорэ общественнэ транспортыр къызыщыуцун ылъэкIыщт чIыпIэхэм ягъэпсын, къоджэ псэупIэм хахьэхэрэм яучреждениехэм ащыщхэм гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэм, сабыибэ зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэным, нэмыкIхэм япхыгъэ упчIэхэр цIыфхэм къатыгъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэ ахэм зэкIэми игъэкIотыгъэ джэуапхэр къаритыжьыгъ, нэбгырэ пэпчъ иIофыгъо зэрэхэплъэщтхэр пытагъэ хэлъэу къариIуагъ. КъыздэкIогъэ псэупIэм спорт ыкIи кIэлэцIыкIу спорт площадкэ къыдашIыхьанэу къэзэрэугъоигъэхэм гущыIэ къаритыгъ.\nТищыIэныгъэ чIыпIэшхо щызыубытырэ къулыкъу →\nПэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр агъэлъэшыгъэх →\nМэфэкI шIыкIэм тетэу къызэIуахыжьыгъ →\nЫлъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Урысыем щынэгъончъагъэмкIэ и Совет изэхэсыгъо хэлэжьагъ


Имэхьанэ хэхъо — Адыгэ макъ\nРедактор 29.04.2021 29.04.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nХэгъэгум и Къыблэ шъолъыр атлетикэ онтэгъумкIэ изэнэкъокъу Адыгэ къэралыгъо университетым щыкIуагъ.\nЗэнэкъокъум икъызэIухын фэгъэхьыгъэ зэхахьэм хэлэжьагъэхэ, АР-м физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет ипащэ иIэнатIэ зыгъэцэкIэрэ Андрей Бородиныр, зэнэкъокъум исудья шъхьаIэу Сихъу Рэмэзан, Олимпиадэ джэгунхэм дышъэр къащызыхьыгъэ Чыржьын Мухьарбый, АР-м атлетикэ онтэгъумкIэ и Федерацие ипащэу Былымыхьэ Рэщыд, нэмыкIхэри спортсменхэм къафэгушIуагъэх, гъэхъагъэхэр ашIынэу къяджагъэх. Ансамблэ цIэрыIоу «Мыекъуапэ инэфылъэхэм» адыгэ къашъохэр къышIыгъэх.\nБзылъфыгъэхэри, хъулъфыгъэхэри якупхэм ащызэнэкъокъугъэх. Адыгэ Республикэм щыщэу Елизавета Толмачевам, кг 87-м къехъу, ящэнэрэ чIыпIэр къыдихыгъ, тренерыр Владимир Дранев.\nХъулъфыгъэхэм язэIукIэгъухэм Дзэсэжъ Аслъан, кг 67-рэ, апэрэ чIыпIэр къащыдихыгъ, къыIэтыгъэр кг 120+150. ЯтIонэрэ чIыпIэр Давид Саядян къыхьыгъ, кг 117+138-рэ къыIэти, Урысыем спортымкIэ имастер хъунымкIэ шапхъэхэр ригъэкъугъэх. Спортсменхэм япащэх тренерхэу Сихъу Аслъан, Сихъу Рэмэзан.\nАдыгеим щыщэу Вячеслав Панкратовыри кг 67-рэ къэзыщэчыхэрэм якуп хэтыгъ, ящэнэрэ хъугъэ, тренерхэу Роман Казаковыр, Александр Горловыр ипащэх.\nРостов хэкум ибзылъфыгъэ хэшыпыкIыгъэ командэ апэрэ чIыпIэр къыщихьыгъ, Краснодар краир ятIонэрэ хъугъэ, Адыгеим ящэнэрэ чIыпIэр къыхьыгъ.\nХъулъфыгъэхэм язэнэкъокъу Краснодар краим икомандэ апэрэ чIыпIэр къыщихьыгъ, Ростов хэкур ятIонэрэ хъугъэ, Адыгеим ящэнэрэ чIыпIэр къыхьыгъ.\nМ. Чыржьыным фэгъэхьыгъ\nЯ ХХ-рэ Олимпиадэ джэгунхэм атлетикэ онтэгъумкIэ дышъэр къащызыхьыгъэ Чыржьын Мухьарбый фэгъэхьыгъэ зэIухыгъэ зэнэкъокъум илъэс 13 – 15 зыныбжьхэр хэлэжьагъэх.\nМария Бирюковам, кг 71-рэ, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Бгъуашэ Асхьад, кг 49-рэ, Антон Шумаковым, кг 61-рэ, Николай Жданенкэм, кг 89-рэ, апэрэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх.\nЯ 2 — 3-рэ чIыпIэхэр къахьыгъэх Антон Пугачевым, Александр Кармановым, Цэй Батыр, ШхончыбэшIэ Сэлым, Святослав Полиным, Дэкъумэ Рэмэзан.\nХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм афэгушIуагъэх, щытхъу тхылъхэр, медальхэр аратыжьыгъэх.\nЗэхэщакIохэм лъэшэу зэрафэразэр Чыржьын Мухьарбый къыIуагъ, кIэлэеджакIохэр дэгъоу еджэнхэу, яIэпэIэсэныгъэ спортым щыхагъэхъонэу афиIуагъ.\nРСФСР-м, СССР-м, Урысыем язаслуженнэ тренерэу Виктор Дорохиныр Ростов хэкум къикIыгъ. Мыекъуапэ зэнэкъокъоу щыкIуагъэм мэхьэнэ ин ритыгъ. Къоджэ спортыр къэIэтыгъэнымкIэ, физкультурэм пылъхэм япчъагъэ хагъэхъонымкIэ, ныбжьыкIэхэм псауныгъэр агъэпытэнымкIэ ащ фэдэ зэIукIэгъухэр нахьыбэрэ зэхащэхэ зэрэшIоигъор спортым иветеран къытиIуагъ. Ащ зэдэгущыIэгъоу дытиIагъэр «Адыгэ макъэм» къыщыхэтыутыщт.\nПредыдущая Milletler arasındaki anlaşıya hizmet ediyorlar\nСледущая Хэгъэгум иджэрз


Home » Adyghe » 15 2. Corinthians » 09\nИгуапэу зытырэр ары Тхьэм шІу ылъэгъурэр\nМы ІэпыІэгъоу Тхьэм ицІыф лъапІэхэм афядгъэхьырэм ехьылІагъэу къышъуфэстхынэу сищыкІагъэп, 2сыда пІомэ шъуигуетыныгъэшхо сэшІэ. Шъо Ахаие хэкум исхэм блэкІыгъэ илъэсым щегъэжьагъэу Тхьэм ицІыф лъапІэхэм ІэпыІэгъу шъуафэхъунэу хьазырэу шъущытэу сГуи, Македоние хэкум щыщхэм апашъхьэ сыщышъущытхъугъ. Шъуигуетыныгъэшхо ахэмэ анахьыбэри ІэпыІэгъу хъунхэу ыгъэгушхуагъ. 3Ау мы ІофымкІэ шъуищытхъоу сшІыгъэр пкІэ имыІэу къычІэмыкІыным ыкІи зэрэсІуагъэм фэдэу шъухьазырыным пае, тшыхэр* шъуадэжь къэсэгъакІох. 4Сыда пІомэ Македоние хэкум щыщхэр къызыздакІохэкІэ, шъумыхьазырэу къычІыкІымэ, тыкъызэрэшъущыгугъыгъэм пае тыукІытэжьыщт – шъо шъузэрэукІытэжьыщтыр къэсІонэу ищыкІагъэп. 5Арыти, тшыхэр шъуадэжь сапэ итхэу кІонхэшъ, тыкъызэрыжъугъэгугъэгъэ тыныр ыпэкІэ къызэрэжъугъэхьазырыным лъыплъэнхэу сялъэІун фаеу сэлъытэ. Арэущтэу шъуимыгуапэ хъурэ тынэу мыхъоу, шъуигуапэ хъурэ тынэу ар хьазырыщт.\n9:3 тшыхэр – Титрэ (8:16-17) нэмыкІхэмрэ (8:18,22) ары.\n6Сэ зыфасІорэр мары: МакІэ зыпхъырэм макІэ къыхыжьыщт. Бэ зыпхъырэми бэ къыхыжьыщт. 7Хэти ыгукІэ зэрэтыриубытагъэм фэдэу ерэт, гухэкІ хэмылъэу, емыгъэзыгъэу ерэт; сыда пІомэ игуапэу зытырэр ары Тхьэм шІу ылъэгъурэр. 8Тхьэм гъунэ имыІэу ынэшІу инэу къышъущифэн ылъэкІыщт. Арэущтэу лъэныкъо пстэумкІи шъуищыкІагъэр зэкІэ шъуиІэ зэпытыщт, сыд щыщырэ Іоф дэгъум паий къэшъутынэу икъуным нахьи нахьыбэ шъуиІэщт. 9Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэДэу,*\n«Бэу тхьамыкІэхэм афигощыгъ. Ишъыпкъагъэ егъашІэми щыІэщт».\n103ыпхъырэм чылапхъэ езытырэ Тхьэу, хьалыгъуи ышхынэу езытырэм чылапхъэ къышъуитынышъ, ыгъэбэгъощт. Шъуишъыпкъагъэ шІугъэу къыхэкІырэри ыгъэбэгъощт. 11Сыдигъуи тынкІэ шъуимылъку шъушъхьамысыжьынэу сыдрэмкІи Тхьэм бай шъуишІыщт. Арэущтэу тынкІэ шъуимылъку шъузэрэшъхьамысыжьырэм пае, а тыныр тшыхэм заІэкІэдгъахьэкІэ, цІыфыбэмэ Тхьэм ищытхъушхо яжъугъэшІыщт.\n12ІэпыІэгъу шъузэрэхъурэмкІэ Тхьэм ицІыф лъапІэхэм ящыкІагъэмкІэ ІэпыІэгъу шъузэрафэхъурэм имызакъоу, цІыфыбэми Тхьэм ищытхъушхо инэу яшъогъэшІы. 13Арэущтэу тшыхэм ІэпыІэгъу шъузэрафэхъурэмкІэ шъуишъыпкъагъэ къызыжъугъэшъыпкъэжькІэ, Христос ехьылІэгъэ къэбарышІум шыхьат шъузэрэфэхъурэм ыкІи шъузэредэІурэм пае, тшыхэм Тхьэм ищытхъу ашІыщт. Ащ нэмыкІэуи шъушъхьамысыжьэу шъуимылъку щыщ ахэми нэмыкІ цІыфхэми зэряшъутырэм пае, тшыхэм Тхьэм ищытхъу ашІыщт. 14Арэущтэу Тхьэм ынэшІу инэу къызэрэшъущифагъэм пае, гуфэбэныгъэ къышъуфыряІэу Тхьэм къышъуфелъэІущтых. 15Тхьэм итынышхоу къэмыІошъущт иным* пае, Тхьэм щытхъу фэтэжъугъэшІ.\n9:9 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Сэбур (Псалтыр) 112:9 (урыс библиемкІэ 111:9).\n9:15 Тхьэм итынышхоу къэмыІошъущт иныр – Тхьэм Ыкъо тымыкІодэу тыкъызэрэригъэгъэнэжьырэр ары.


Щытхъур къытфахьы — Адыгэ макъ\nРедактор 30.12.2020 30.12.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nУрысыем каратэмкIэ икъутамэу Адыгэ Республикэм щыIэр шъолъыр зэнэкъокъухэм тыгъэгъазэм ахэлэжьагъ.\nРеспубликэм ихэшыпыкIыгъэ командэ Краснодар краим изэIухыгъэ зэIукIэгъухэм дышъэ медали 4, зы тыжьын къащыдихыгъ. Тренерхэу Владимир Васильченкэмрэ Гарик Кулигинымрэ агъэсэхэрэ Пако Алихъан, Егор Христофоровым, Баджэ Расул, Таисия Котловам апэрэ чIыпIэхэр къахьыгъэх, Александр Черкашиныр ятIонэ-\n«Хы ШIуцIэм ибгырыпх» зыфиIорэ зэнэкъокъур Анапэ районым щыкIуагъ. Урысыем спортымкIэ и Министерствэ, боевой искусствэхэмкIэ Урысыем и Союз зэхащэгъэ зэIукIэгъум Воронеж, Ростов хэкухэм, Къырым, Краснодар краим, Адыгеим, нэмыкIхэм ябэнакIохэм яIэпэIэсэныгъэ щауплъэкIугъ.\nТренерэу Владимир Васильченкэм ыгъасэхэрэм тагъэгушIуагъ. Пако Самир, Пако Алихъан, Егор Христофоровым шIыкIэшIухэр алырэгъум къыщагъэлъэгъуагъ, апэрэ чIыпIэхэр къахьыгъэх. Баджэ Расул тыжьыныр, Пако Астемир, Назар Христофоровым джэрзыр къыдахыгъ.\nЕджапIэм кIэу аштэщтхэ ныбжьыкIэхэм тренерхэр джырэ уахътэ аIокIэх. Зэхэщэн Iофыгъохэр адызэрахьэх, зэнэкъокъухэм зафагъэхьазыры.\nПредыдущая Телефон для мамы, прогулка с дельфинами и «чтобы никто не болел» — о чем мечтают дети\nСледущая ПсынкIэу Iэгуаор дидзагъ


ГумэкIыгъор зэкIэкIон фае | Адыгэ Макъ\nГумэкIыгъор зэкIэкIон фае\n«Адэбз узым ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет зыфэдэр: гумэкIыгъохэр ыкIи ахэм ядэгъэзыжьын» зыфиIорэ парламент едэIунхэр Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм тыгъуасэ зэхищагъэх.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэх АР-м и Парламент ипащэу Владимир Нарожнэр, АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем, республикэм медицинэ учреждениехэу итхэм яврач шъхьаIэхэр, яIофышIэхэр, нэмыкIхэри.\nМэрэтыкъо Рустем къызэриIуагъэмкIэ, мы гумэкIыгъом утегущыIэныр зигъо Iофыгъоу щыт. Республикэм илъэс къэс адэбз узым ыпкъ къикIыкIэ нэбгырэ миным ехъумэ ядунай щахъожьы. ЦIыфхэр нахьыбэрэмкIэ зэрылIыкIхэрэ узхэмкIэ адэбзыр ятIонэрэу щыт.\n— Лъэпкъ проектэу мыгъэ дгъэцэкIэнэу едгъэжьагъэм ахъщэр нахьыбэу зыпэIудгъэхьащтыр адэбз узым епхыгъэхэ гумэкIыгъохэм ядэгъэзыжьын ары, — къыIуагъ министрэм. — Iэзэгъу уцхэр къызэрэзыIэкIэдгъэхьащтхэм, узым зыщеIэзэхэрэ учреждениехэм зэхъокIыныгъэхэр афэтшIынхэм, нэмыкIхэми зэхэсыгъом тащытегущыIэщт.\nЗэхэсыгъом зыщытегущыIагъэхэм, гумэкIыгъоу къаIэтыгъэхэм, пшъэрылъхэу зыфагъэуцужьыгъэхэм афэгъэхьыгъэ къэбарыр нахь игъэкIотыгъэу къыкIэлъыкIорэ номерым ижъугъотэщт.


ТIуапсэ Пресс - Урысые Федерацием и Президент зыфагъэзагъ Сирие Адыгэхэм адэIэпыIэнэу\nadmin - 2015-09-18 08:40:48\nАщ къыщеIо Сирием исыгъэхэу зышъхьэ къезыхьыжьэжьыгъэхэм ащыщхэр Урысыеми къырагъэхьанхэ фаеу зэреплъыхэрэр. Анахьэу къыхагъэщыхэрэр я 19-рэ лIэшIэгъум Кавказым егъэзыгъэкIэ икIыжьхи Сирием кIожьыгъэгъэ черкесхэм къахэкIыгъэ цIыфхэр ары.\nСирием щыкIорэ заом къырифыжьагъэхэр псэукIэ ямыIэу къинышхо хэтых, къэралыгъо гъунапкъэхэр хьазабкIэ зэпачых, ашхын яIэп, егъэзыгъэх. Урысыем къихьанхэм пае шъолъырхэм квотэу къаратырэр макIэ, ахэм гумэкIыгъохэр къапыкIынхэм хэбзэухъумакIохэри тещыныхьэх.\nПрезидентым фагъэхьазырыгъэ письмэр зытхыгъэ Максим Шевченкэм хегъэунэфыкIы къэралыгъо пащэм унашъо ымышIэу мы Iофыгъор зэшIохыгъэ зэрэмыхъущтыр. Къежьэжьыгъэхэм фитыныгъэ заратыкIэ, пстэумэ апэу черкесхэм ячIыгужъ къагъэзэжьымэ, ар зэфагъэ зыхэлъ политическэ зекIуакIэ хъунэу елъытэ.\n- Ахэр Кавказым исыгъэх, Кавказ заом ыпкъ къикIыкIэ яхэку къабгынэгъагъ, Краснодар краимрэ Адыгеимрэ ащыпсэущтыгъэх. Урысыем ахэр къэкIожьынхэ фитэу Iизын аратыгъагъэмэ, Кавказ заом игугъэуз нэкIубгъохэр ащ нахь ыгъэупэбжьэщтыгъэх.\n- Непэ Сирием черкес лъэпкъым къыхэкIыгъэу нэбгырэ мин 80 фэдиз ис, ахэм ащыщэу мини 5 - 10-р Президентым Урысыем къыщэжьынхэ ылъэкIыщт, - еIо М. Шевченкэм.\n- Кавказым амыгъэфедэу чIыгубэ илъ, нахьыбэр адыгэхэр зыщыпсэущтыгъэ Къэрэщэе-Щэрджэсым, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Адыгеим, Краснодар краим ащыIэх. М. Шевченкэм къызэриIорэмкIэ, Сирием щыIэ черкесхэм янахьыбэр къуаджэхэм ащэпсэух. Арышъ, ахэр къэкIожьыхэмэ, къалэхэм къадэнэнхэу фэещтхэп, зыми пэры-охъу фэхъущтхэп, зэсэгъэхэ чIыпIэхэм афэдэхэм ащыпсэущтых.


Узым тыпэшIуекIоным фэшI — Адыгэ макъ\nУзым тыпэшIуекIоным фэшI\nКоронавирусым пэшIуекIогъэныр непэ пшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ. Мы узыр къызежьагъэм къыщыублагъэу нэбгырэ мин пчъагъэмэ ядунай ахъожьыгъ, къызпыхьагъэр миллион пчъагъ.\nГумэкIыгъо шъхьаIэу специалистхэм зигугъу къашIырэр ковидым зызэрэзэблихъурэр ары. Джы мары бэмышIэу агъэунэфыгъ штаммыкIэу «омикрон» зыфиIорэр. Мы мафэхэм тиспециалистхэм ащыщхэр мы штаммыр къызщежьэгъэ Къыблэ-Африканскэ Республикэм щыIэх ыкIи шIуагъэ къытэу Iоф щашIэ.\nКоронавирусым пэшIуекIогъэным, ар къэгъэуцугъэным афэшI вакцинациер пкIун зэрэфаер медицинэм иIофышIэхэм, шIэныгъэлэжьхэм ыкIи специалистхэм ренэу къыхагъэщы. Непэрэ мафэм ехъулIэу Урысыем щыпсэухэрэм япроцент 59,4-мэ вакцинациер акIугъ, ау коллективнэ иммунитет тиIэным пае а пчъагъэм джыри хэдгъэхъон фае.\nО уимызакъоу, къыппэблагъэхэми ящыIэныгъэ къэуухъумэным пае вакцинэр зыхябгъэлъхьан фаеу врачхэм къаIо. Узыр къапыхьаным ищынагъо зышъхьащыт цIыфхэу зыныбжь илъэс 60-м ехъугъэхэм, хэужъыныхьэгъэ уз зиIэхэм, цIыфыбэм ахэтэу Iоф зышIэхэрэм шIокI имыIэу прививкэ ашIын фае.\nСледущая ЯзэфыщытыкIэ мэпытэ


Вакцинэм ишIуагъэ къэкIо — Адыгэ макъ\nВакцинэм ишIуагъэ къэкIо\nРедактор 01.05.2021 29.04.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЭпидемиологием изытет нахьышIу хъугъэ нахь мышIэми, коронавирусыр зэкIэкIопагъэу плъытэныр тэрэзэп. Ар хэтрэ цIыфи къыпыхьаным ищынагъо джыри щыI. Мыщ упэшIуекIонымкIэ анахь шъхьаIэу щытыр узым иммунитет фыуиIэныр ары. АщкIэ апэрэ IэпыIэгъур прививкэ игъом зыхябгъэлъхьаныр ары.\nКоронавирусым пэшIуекIорэ вакцинэхэр районым къызэрэIэкIэхьагъэхэм къуаджэм щырыгущыIэхэу Гъонэжьыкъо Рэмэзан зэхихыгъ. Ащ ишIуагъэ къызэрэкIощтым игугъу ашIыщтыгъэ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм Рэмэзан гриппым пэшIуекIорэ прививкэ заригъэшIыщтыгъэ, ащ къыхэкIэу мы вакцинэми цыхьэ фишIыгъ. Район гупчэу Пэнэжьыкъуае дэт сымэджэщым прививкэ зыщашIырэ пунктыр къызэрэщызэIуахыгъэр тигущыIэгъу зэригъэшIагъ.\nСымэджэщым цIыфыбэ къыщызэрэугъоигъагъ. Зыныбжь нахь хэкIотагъэхэри бэу къызэрэкIуагъэхэм Рэмэзан гу лъитагъ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм врачэу Iоф зышIэгъэ, зыныбжь илъэс 80-м ехъугъэ Любовь Зинченкэм прививкэ ышIынэу къэкIуагъэу зелъэгъум, зэрэхэмыукъуагъэр тигущыIэгъу къыгурыIуагъ.\nГъонэжьыкъо Рэмэзан къызэриIуагъэмкIэ, вакцинэр къыхалъхьаным ыпэкIэ медицинэм иIофышIэхэм лъыдэкIуаер, гур, тхьабылыр ауплъэкIугъэх. УпчIэ 20 фэдиз къыратыгъ. Сымэджагъэмэ, коронавирусыр къеутэкIыгъэмэ, е ар къызэузыгъэм гущыIэгъу фэхъугъэмэ, нэмыкI Iофыгъохэми медикхэм защагъэгъозагъ. Ащ нэужым прививкэ ашIынэу агъэкIуагъ.\n— ЫпэкIи гриппым пэшIуекIорэ прививкэ илъэс къэс зязгъэшIыщтыгъэ, — къеIуатэ Рэмэзан. — Ар IэпыIэгъу къызэрэсфэхъурэр нафэу зэхэсшIагъ. Прививкэ къызщысхалъхьэрэм къыщегъэжьагъэу пэтхъу-Iутхъу е грипп къысэутэкIыгъэп. Ащ къыхэкIэу мыгъэ къэкIогъэ вакцинэми сыгукIэ сыфэхьазырэу сымэджэщым сыкIуагъ. Къысхалъхьэгъэ уцым сигъэсымэджагъэп. Мэфэ 21-рэ зытешIэ нэуж медицинэм иIофышIэхэр телефоным къытеуагъэх. ЯтIонэрэ прививкэм ишIын уахътэ къызэрэсыгъэр сыгу къагъэкIыжьыгъ.\nПрививкэм ишIогъэшхо къызэрэкIорэр тигущыIэгъу ышъхьэкIэ ыушэтыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ пкъышъолыр лъэшы мэхъу ыкIи узым зэрифэшъуашэу пэуцужьын елъэкIы. Арышъ, пстэуми шъуипсауныгъэ шъуфэсакъ, прививкэр зыхяжъугъалъхь.\nПредыдущая МВД по Адыгее напоминает гражданам о порядке действий при обнаружении подозрительных предметов\nСледущая МВД по Адыгее предупреждает об ответственности за продажу алкоголя несовершеннолетним


Ныдэлъфыбзэм икIуачI - КъэкIожь, Мухьдин, нанэ къыоджэжьы!.. - Wikisource\nНыдэлъфыбзэм икIуачI - КъэкIожь, Мухьдин, нанэ къыоджэжьы!..\nСинэнэжъ ныо Iушэу, къэбар IотакIэм фэIазэу щытыгъ. Ащ зэгорэм мыщ фэдэ къэбар къытфиIотагъ, ыужым тхыдэ шъхьафэу стхынэу бэрэ сыгу илъыгъ, ау джы кIэкIэу къэстхыжьыни, сыгу згъэпсэфынэу тесыубытагъ.\nНанэ къызэриIожьыщтыгъэмкIэ, тIолъфэныкъо зэшитIу – Мухьдинрэ Щамсэдинрэ аIоу зэманым тичылэ дэсыгъэх. Мухьдинэ блэкIыгъэу кIэлэ бзэджагъ, мэфэ рены...м псыныбэм дэкIыщтыгъэп, Щамсэдинэ янэ ылъапсэ исыщтыгъ. Шхэгъур къэсмэ псы нэпкъым техьати, ыш цIыкIу еджэщтыгъ:\n- КъэкIожь, Мухьдин, нанэ къыоджэжьы!..\nИлъэсхэр тешIэхи, кIалэхэри лIы хъугъэх. Мухьдинэ лъэгъун зыфриIэ пшъашъэр ышыхэм ягъусэу Стамбол икIыжьы зэхъум, Мухьдини зыкъыщаригъэнагъэп, сыд раIуагъэкIи яни ыши ядэIугъэп. Ау быныр зыдэкIуагъэм зыщызэрихъокIи, пшъашъэри къыдигъэкIуагъэп, фэшIыгъэ кIалэм дихыгъ. Мухьдинэ шъхьакIом ыстыгъэу султIаным идзэ хэхьагъэу, илIыхъужъыгъэ пай цIэрыIо хэхъухьагъэу, анахь чIыпIэ щынагъо агъэкIуагъэми зэшIуихэу хэтыгъ. А лъэхъаным урысхэр болгъар хэгъэгум щызаощтыгъэх. Тыркудзэу Мухьдинэ зыхэтым ипэщагъэр Сулейман-пащэр арыгъэ.\nМафэ горэм урысхэмрэ тыркухэмрэ зэзаохэзэ Сулейман-пашэм нэрыплъэр тыригъэлъади зэплъэм, адыгэ шъуашэр зыщыгъ дзэлI горэ урысхэм ахэтэу пхъашэу къэзао, тыркухэр къеупкIатэ.\n- Сидзэ хэт адыгэмэ анахь лIыхъужъыр мэу къысфэжъугъакIу! – унашъо ышIыгъ пашэм.\nЛъэтемытэу Мухьдинэ къагъэсыгъ. Сулейман ар ышIэу щытыгъ.\n- Модэ, мо урысхэм къадэзаорэ адыгэр лъэтемытэу къысфэпхьыщт, - къыриIуагъ.\nПашэм а зы гущыIэр тIо къыIоу ихэбзагъэп, зымыгъэцакIэрэм ищыIэныгъэ ыухыгъагъ.\n- Къыпфэсхьын, зиусхьан! – ыIуи, Мухьдинэ ишы ечэпауи, заом хэхьагъ. Ащ фэдэ Iаджи нахьыпэм зэшIуихыгъагъ. Ыпэ къифэрэр шым еомэ риутэхызэ, ыпэкIэ мачъэ. Мухьдинэ адыгэ шъуашэр зыщыгъэу чатэр зыгъабзэрэм дэжь нэсыгъ.\n- Джыдэдэм къыхьыщт а зэуакIор сиадыгэ батыр! – ыIуи пашэм инэрыплъэ нахь тыригъэлъэдагъ.\nАу ылъэгъурэр гъэшIэгъоны. Мухьдинэ исэу къихыгъэр къыIэтыгъэп, зэрэчъэрэм тетэу пый пашъхьэм къыщызэтеуцуагъ. Адрэри къыбгъодэлъади зэжэхэбэнагъэх. ЕтIанэ къыгъэзэжьыным ычIыпIэ пыимэ ахэхьагъ.\nГъэры ашIыгъэнэуи?! Пашэр кIыфы къэхъугъ, тепкIагъ, къэхъугъэр амышIэу игъусэхэр къечъэлIагъэх...\nШъыпкъэ, мы къэхъугъэр умыгъэшIэгъон умылъэкIынэу щытыгъ. Мухьдинэ пыим пэблагъэ хъугъэ, мэу Iашэр къызщиIэтыным, адрэр адыгабзэкIэ къыдэгущыIагъ:\n- НекIожь, Мухьдин, нанэ къыоджэжьы!..\nМухьдинэ ынапэкIэ, инэплъэIуплъэкIэ ышIэжьыгъ ышэу Щамсэдинэ. Илъэс зыхыбл тешIэгъагъ, ау «нанэ къыоджэжьы» зыфиIорэ гущыIитIоу ядэжь къыздэкIыгъэмэ азфагу шъэрэ ыгу къэкIыжьыгъэр, джыдэдэм зызэхехым, зыхэт заори щыгъупшэжьыгъ, зэкIэм, ыгу къилъэдагъэр янэ ижэбзэ дах, ымакъэ IэшIу, янэ къылъфыгъэ ыш закъоу шIу ылъэгъоу, ау зэмыдэIугъагъэм ынап, тхьамыкIагъоу, шъхьакIоу пэкIэкIыгъэр зэкIэ щыгъупши, игъашIэм къемыкIугъэ гуфэбагъэм къызэлъикIугъ, Ыш урысхэм зыкIахэтми егупшысэжьыгъэп, а чIыпIэм пый гори щымыIэжьэу, гукIэгъу ин горэм зыIэкIиубытагъ, ыIони ымышIэу нэпсыцэшхохэр ынэкIушъхьэ къыщызэдачъэу къызэтеуцуагъ. Джаущтэу гъэрыхьэ кIуагъэр ежь гъэры хъугъэ.\nАдыгэ кIэлэкIэ шыу куп хъоу, ежь-ежьырэу дахэкIэ урысыдзэм хэхьагъэмэ ащыщэу Щамсэдинэ дружинэу икомандир иIофтабгэу щытыгъ. Заор заухым ыш къыздищэжьи, чылэм къэкIожьыгъэх. Зэрэхъугъэ шъыпкъэр зэшитIуми зыми къыфаIотагъэп, аушъэфыгъ, цIыфхэр зыдагъэхьащхынэу фэягъэхэп.\n- Джары, сикIэлэ дахэх, - ыухыжьыщтыгъэ тинэнэжъ икъэбар, - адыгабзэр бэу лъэш, уимыгъэшIэн щыIэп…\n(«Къэбар гухэкI» зыфиIорэ тхылъым къыхэхыгъ. )\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Ныдэлъфыбзэм_икIуачI_-_КъэкIожь,_Мухьдин,_нанэ_къыоджэжьы!..&oldid=790709"\nAdy Адыгэбзэ (Adyghe)\nThis page was last edited on 26 July 2020, at 22:59.


Псауныгъэм игъэпытапIэ рагъэблагъэх | Адыгэ Макъ\nПсауныгъэм игъэпытапIэ рагъэблагъэх\nРеспубликэм футбол цIыкIумкIэ изэнэкъокъоу «Чэщ лигэр» щылэ мазэм и 14-м Мыекъуапэ щырагъэжьагъ.\nЦIыфхэм япсауныгъэ агъэпытэным, языгъэпсэфыгъо уахътэ нахь гъэшIэгъонэу агъэкIоным афэшI Адыгэ Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет зэхэщэн Iофыгъохэм кIэщакIо афэхъу. Комитетым ипащэ игуадзэу Андрей Бородиным тизэдэгущыIэгъу къыщыхигъэщыгъ футболымкIэ, волейболымкIэ, нэмыкIхэмкIи зэнэкъокъухэр зэрэзэхащэхэрэр. КIымэфэ футболымкIэ зэIукIэгъухэм ешIэкIо 500-м нахьыбэ ащызэнэкъокъугъ. ЕшIэгъухэм нэбгырабэ яплъыгъ.\nАдыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Институт футбол цIыкIумкIэ зэнэкъокъур щылэ мазэм и 14-м къыщыублагъэу мэлылъфэгъум и 3-м нэс щыкIощт. «Чэщ лигэм» щызэнэкъокъухэрэ командэхэм зэIукIэгъухэр пчыхьэм сыхьатыр 9-м аублэщтых.\nПсауныгъэр зыгъэпытэ зышIоигъохэр зэнэкъокъум рагъэблагъэх. Институтым ипащэу Бгъуашэ Айдэмыр къытиIуагъ ешIэгъухэр дэгъоу зэхэщэгъэнхэм зэрэлъыплъэщтыр.


Препарат Улкозол: инструкция по применению, цена, описание.\nОмезол: инструкция по применению, цена, описание.\nОмепар: инструкция по применению, цена, описание.\nХелицид 20: инструкция по применению, цена, описание.\nХелицид 10: инструкция по применению, цена, описание.\nОмепразол-ФПО: инструкция по применению, цена, описание.


Убзи, уихабзи, уафигъэсакъыщт — Адыгэ макъ\nТхылъ дэгъур сэ сшъхьэкIэ къошышIум фэсэгъадэ, етIани ар уилъэпкъ шэн-хабзэ фэгъэхьыгъэ зыхъукIэ, уеджэнджэшыжьынэу щытэп умышIэрабэкIэ къызэрэотэщтым, къызэрэпхигъэхъощтым.\nЗэлъашIэрэ шIэныгъэлэжь-этнографэу Унэрэкъо Мирэ итхылъэу «Адыгэ хабз» зыфиIорэ тхылъыр зысэлъэгъум, хэпшIыкIэу сигъэгушIуагъ. Нэм зэу къызэрэкIидзэрэм фэдэ къабзэу, къызэрэзэгопхэу узIэкIеубытэ. Хэтрэ цIыф лъэпкъкIи анахь мэхьанэ зиIэр илъэпкъыпсэ къызэтенэныр, хигъэхъоныр ыкIи къыухъумэныр ары. АщкIэ адыгэхэр шъыпкъагъэ ахэлъэу къырыкIуагъэх: ялъэпкъ жэрыIо творчестви, яадыгэ хабзи, яцIыфыгъэ къэрари афэсакъыгъэх, ялъэпIагъэх. Ау, зэо жъалымхэм апкъ къикIыкIэ лъэпкъыр зэбгырычыгъэ зэхъум, шэнышIу-шIыкIэшIухэри нахь ухъэфыгъэх; охътэ-лъэхъан гъогушхори къызэпычыгъошIоп ныIа, зыгорэ хэмызэу е кIэкIэмытэкъоу. Адыгэ шэн-хабзэхэри уахътэ тешIэ къэси нахь къэланлэх; лъэхъан пэпчъ ежь тхыпхъэ гъэнэфагъэ егъоты. Ау сыд хъугъэкIи зыIэкIэдгъэкIы мыхъущтыр, адыгэр мы чIым къызытехъуагъэм къыщыублагъэу ежь ыгу, ышъо атешIыкIыгъэу ылэжьыгъэу, зэригъэуIугъэ лъэпкъ хабзэр — адыгэ хабзэр ары.\nУнэрэкъо Мирэ иIофшIэгъэшхо «Адыгэ хабз» зэреджагъэр. Ар Мыекъуапэ 2020-рэ илъэсым къыщытырадзагъ.\nТхылъым ипэублэ гущыIэ къыщеIо: «Адыгэхэр адрэ лъэпкъхэм зэратекIырэр а шэн-хабзэхэр зэкIэ зыугъоирэ гущыIэр лъэпкъым ыцIэ зэрепхыгъэр ары: адыгэ — адыгагъ. Адыгагъэр —лъэпкъым ицIыфышъхьэ пэпчъ къызыхъугъэм щегъэжьагъэу идунай ехыжьыфэ, зэрыгъозэрэ хабзэр ары. Лъэпкъ хабзэр цIыфым иIэшIагъ, илэжьыгъ; иакъылрэ игупшысэрэ къакIэкIогъэ шапхъэу ежь-ежьырэу зыфигъэуцужьыгъэр ары».\nТхылъыр пчъагъэмкIэ 400 зэрэхъурэр, мыр ныбжьыкIэхэми, зыныбжь икъугъэхэу адыгэ хабзэр зышIогъэшIэгъонхэми афэгъэхьыгъ. НэкIубгъо 354-рэ мэхъу, шъхьэ 16-у темэхэмкIэ зэтеутыгъ; «Тхыгъэ гуадз» зыфиIорэр ыкIи «Зэхэф гущыIалъэр» ахэм къакIэлъэкIох.\nIофшIэгъэшхор апэрэ шъхьэм — «Адыгэ хабзэм икъежьакI, имэхьан, гъогоу къыкIугъэр» зыфиIорэм къызэIуехы. Ащ хэхьэх темэ цIыкIухэу «Хабзэм цIыфыр икъежьапI», «Адыгагъэр — лъэпкъгъэпс лъапс», «Хабзэр культурэгъэпс амал», «Адыгагъэр лъэпкъкIоцI зэпышIапI», нэмыкIхэри.\nЯ II-рэ шъхьэр — «Адыгэм ихъишъэ хабзэр къыдэкIо. Хэгъэгур ным фэд». Мы темэ иныр къызэIуахы ащ епхыжьыгъэ шъхьэ 13-мэ; я III-р — «Лъэпкъ щыIакIэр къэзыгъэгъунэрэ хабзэхэр» — мыщ къыщыпчъыгъэх ахэр. Я IV-р — «Адыгэ хабзэр, унагъор, лъэпкъыр» — темэ цIыкIоу пшIы епхыгъ. Я V — VI-рэ шъхьэхэми адыгэ унэм ыкIи адыгэ унагъом арылъ хабзэхэр къыраIотыкIых. Я VII-рэ шъхьэр «Лэжьэныр щыIэныгъэм ылъапс» — 20 фэдизэу темэ цIыкIухэр епхыгъэх.\nДжащ фэдэу «Адыгэ шэн-хабзэхэр», «Адыгэ шъуашэмрэ хабзэмрэ», «ПIуныгъэмрэ хабзэмрэ», «Адыгэ джэгур», «Муслъымэн динымрэ адыгэ хабзэмрэ», «Хьадэгъэ фэIо-фашIэхэр», «Блэгъэныгъэ хабзэр», «Адыгэ хабзэм зэхъокIыныгъэу фэхъугъэхэр», «Адыгэ хабзэр джырэ уахътэм» зыфиIохэрэр кIэзыгъэнчъэу шIэныгъэлэжьым итхылъ къыщыриIотыкIыгъэх.\nАдыгэгу, лъэпкъ шъхьэлъытэжь зиIэ адыгэ пэпчъкIэ мы тхылъыр осэнчъэ, бгъэшIэгъон икъун хэогъуатэ, щэч хэлъэп тхылъым пIуныгъэ-гъэсэныгъэ мэхьанэшхо зэриIэм. Ар унагъом, еджапIэм ыкIи зилъэпкъ зикIасэу, зилъапIэ пэпчъ иIанэтемых тхылъэу щытын фаеу сеплъы, джащыгъум тыгукIи, тшъокIи адыгэу тызэрэщытын фаер зыдытигъэшIэжьыщт.\nШIэныгъэр зыдиз тхылъым, «Тхыгъэ гуадз» зыцIэу «Адыгэ хабзэм ишIэныгъэгъуаз» зыфиIоу дэтым лъэпкъ этнографиер куу дэдэу изышIыкIыгъэу, дэлэжьагъэу Бгъэжънэкъо Барэсбый джыри нахь благъэу тегъашIэ.\n«Зэхэф гущыIалъэр» — шIэныгъэ-гупшысэ лэжьыгъэшхом ишъхьэтеIулIэжь; ащ адыгабзэм хэт гущыIэ бэдэдэ гъэшIэгъоныбэ зэхэугуфыкIыгъэу къыщытыгъ. Унэрэкъо Мирэ зыфежьэрэ Iофыр «къегъэгущыIэ» адыгэмэ зэраIоу, тхылъыр — пшъхьап; зэман ехьыжьагъэу тызхэтым анахь ифэныкъогъэ шIэныгъэшхор мыщ хэти дигъотэщт.\nТхылъыкIэм лъэпэ мафэ ыдзынэу, ащ иавторэу Унэрэкъо Мирэ псауныгъэ дахэ, пытэ иIэу, иунагъо, илъфыгъэхэм адатхъэу, илъэпкъ шIоигъом сыдигъуи лъыкIахьэу, бэрэ фэлэжьэнэу сыфэлъаIо.\nПредыдущая Хэлэжьагъэр 400-м ехъущтыгъ\nСледущая Урысыем идзэ щытхъу и Маф


Зэнэкъокъухэзэ яшIэныгъэхэм ахагъахъо — Адыгэ макъ\nЗэнэкъокъухэзэ яшIэныгъэхэм ахагъахъо\nРедактор 24.11.2021 24.11.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМузыкальнэ лъэпкъ Iэмэ-псымэхэм произведениехэр къязыгъэIорэ кIэлэцIыкIухэр я VIII-рэ фестивалэу Мыекъуапэ щыкIуагъэм хэлэжьагъэх.\nКраснодар краим, Ростов хэкум, Адыгэ Республикэм икъалэхэм, районхэм якIэлэеджакIохэр фестивалым щызэIукIагъэх. ПэшIорыгъэшъ зэнэкъокъухэр къалэхэм, районхэм ащызэхащагъэх. ТекIоныгъэр къыдэзыхыгъэхэм Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ иколледжэу Тхьабысымэ Умарэ ыцIэ зыхьырэм щызэхащэгъэ кIэух фестиваль-зэнэкъокъум яшIэныгъэ къыщагъэлъэгъуагъ.\nКъэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ фестивалыр культурэм хэхъоныгъэ ышIыным хэхьэрэ Iофтхьабзэхэу 2021-рэ илъэсым республикэм щызэхащэхэрэм ащыщ. Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ, АР-м искусствэхэмкIэ иколледжэу Тхьабысымэ Умарэ ыцIэ зыхьырэр фестивалым кIэщакIо, зэхэщакIо фэхъугъэх.\nШъолъырхэм яфестиваль икъызэIухын фэгъэхьыгъэ зэхахьэм Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ иотдел ипащэу, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Шэуджэн Бэлэ къыщыгущыIагъ, зэхэщакIохэм ацIэкIэ фестивалым хэлажьэхэрэм къафэгушIуагъ. КIэлэцIыкIухэр, ныбжьыкIэхэр искусствэм фэщагъэхэу пIугъэнхэмкIэ, сэнэхьатэу къыхахыщтым фэгъэсэгъэнхэмкIэ фестивалым имэхьанэ зыкъызэриIэтырэр Шэуджэн Бэлэ хигъэунэфыкIыгъэх. Адыгэ Республикэм икъэралыгъо гъэпсыкIэ игъэпытэн кIэлэеджакIохэр, искусствэм иIофышIэхэр тапэкIи зэрэхэлэжьэщтхэр къыIуагъ.\nИскусствэхэмкIэ Темыр-Кавказ къэралыгъо институтым ипрофессорэу, культурэмкIэ ыкIи искусствэхэмкIэ Налщык дэт колледжым ипащэу, Урысыем, IэкIыб къэралхэм ащыкIогъэ хэгъэгу ыкIи Дунэе фестиваль-зэнэкъокъухэм ялауреатэу, Къэбэртэе-Бэлъкъарым культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Шэрыбэ Валерий ыкIи музыкальнэ Урысыем иакадемиеу Гнесинхэм ацIэ зыхьырэм икIэлэегъаджэу, Урысыем ыкIи Дунэе зэнэкъокъухэм ялауреатэу Владислав Домогацкэм осэшI купым пэщэныгъэ дызэрахьагъ.\nПщынэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэмкIэ, балалайкэмкIэ, домрэмкIэ, гитарэмкIэ язакъоу орэдышъохэр къезыгъэIуагъэхэр, ансамблэхэм ахэтхэр, нэмыкIхэри зэнэкъокъугъэх. Гитарэм пыщагъэхэр 15, пщынаохэр 10 хъущтыгъэх.\nОсэшI купым ипащэу Шэрыбэ Валерий зэхэщакIохэм афэраз. КIэлэеджакIохэм фестивалым зыфагъэхьазырзэ яшIэныгъэ хагъэхъуагъэу ылъытагъ.\nАныбжьхэм ялъытыгъэу кIэлэеджакIохэр купищэу гощыгъагъэх. Апэрэ купым хэтэу Гъогъо Руслъан гитарэмкIэ текIоныгъэр къыдихыгъ. Ар Мыекъуапэ щеджэ, кIэлэегъаджэу Т. Пэнэшъур ипащ. ЯтIонэрэ купым Матвей Алешиныр къыщыхагъэщыгъ, Е. Полун икIэлэегъадж. Ящэнэрэ купым Павел Шепиловым апэрэ чIыпIэр къыщихьыгъ, еджакIор Ростов хэкум къикIыгъ. Тхьагъэпсэу Алим ящэнэрэ хъугъэ, Адыгэкъалэ щыщ.\nБалалайкэмкIэ Виталий Фроловым апэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ, Краснодар краим ипсэупIэу Мостовскоим щеджэ.\nЛъэпкъ пщынэмкIэ ящэнэрэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх Хьаджэбыекъо Пэрытрэ Кушъу Ренатрэ. КIалэхэр Мыекъуапэ ыкIи Афыпсыпэ ащеджэх.\nГитарэмкIэ орэдышъохэр къезыгъэIуагъэхэ Максим Кулакиным, Анита Шекерьянц, Платон Любин Тульскэм щеджэх, О. Овсиенкэм егъасэх. ЯтIонэрэ чIыпIэр афагъэшъошагъ.\nТэхъутэмыкъуае искусствэхэмкIэ икIэлэцIыкIу еджапIэ иансамблэу «КъушъхьэчIэсым» лъэпкъ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэмкIэ орэдышъохэр ыгъэжъынчыгъэх. Нэпсэу Ренат, Мэзыужьэкъо Тимур, Делэкъо Бислъан, Тыгъужъ Иляс, Гунай Рустам купым хэтхэу ящэнэрэ чIыпIэр къыдахыгъ. ЕджакIохэр Н. Тыгъужъым егъасэх.\nГитарэмкIэ къезыгъаIохэу нахьыжъхэм якуп хэтхэм язэнэкъокъу Мыекъуапэ икIэлэцIыкIу еджапIэу N 6-м апэрэ чIыпIэр къыдахыгъ, кIэлэегъаджэр Е. Полун.\nАдыгэкъалэ искусствэхэмкIэ иеджапIэ зыщызыгъасэхэрэ ЯхъулIэ Расулрэ ХъуакIо Альбертрэ гитарэмкIэ яIэпэIэсэныгъэ къагъэлъэгъуагъ, ятIонэрэ чIыпIэр къыдахыгъ.\nКIэлэегъаджэу Хьакомэ Симэ зэрилъытэрэмкIэ, Адыгэкъалэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIубэ щэпсэу. Искусствэр нахь ашIогъэшIэгъон хъуным фэшI нахьыбэрэ концертхэр, пчыхьэзэхэхьэ гъэшIэгъонхэр зэхащэнхэ ямурад. Зэнэкъокъум изэхэщакIохэм афэраз.\nДомрэм, аккордеоным, баяным, лъэпкъ пщынэм зафэзыгъэсэрэ еджакIохэм язэнэкъокъу хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыщыдэзыхыгъэхэм ащыщых Адыгэкъалэ иеджакIохэу ЯхъулIэ Расул, ХъуакIо Альберт. Пщынаохэр Хьакомэ Симэ регъаджэх.\nНатырбые къикIыгъэ пщынаоу Ян Симоненкэм ятIонэрэ чIыпIэр купым къыщихьыгъ, Е. Кушнаренкэм регъаджэ.\nМузыкальнэ Iэмэ-псымэхэм зафэзыгъэсэрэ кIэлэеджакIохэм яшIэныгъэ зэрэхагъахъорэр зэнэкъокъум къыщагъэлъэгъуагъ. Адыгэ пщынэм имызакъоу, шыкIэпщынэм, къамылым апыщэгъэ еджакIохэм япчъагъэ нахьыбэ хъущтэу тэгугъэ. Ахэри зичэзыу зэнэкъокъоу шъолъырхэм яIэщтым чанэу хэлэжьэнхэу, тагъэгушIонэу афэтэIо.\nЯ VIII-рэ зэнэкъокъоу шъолъырхэм яIагъэм лъэпкъ зэфэшъхьафхэр зэфищагъэх. Культурэм, искусствэм хэхъоныгъэу ашIырэр, фольклор бай зэрэтиIэр къагъэлъэгъуагъ.\nЗэнэкъокъум хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыщыдэзыхыгъэ еджэкIо 31-рэ кIэух концертым хэлэжьагъ. Ансамбли 6 лауреат хъугъэ. ЯIэпэIэсэныгъэкIэ къахэщыгъэхэм дипломхэр, щытхъу тхылъхэр, шIухьафтын лъапIэхэр аратыжьыгъэх.\nПредыдущая Адыгэ къэбыр нэмыкI къэбхэм сыда зэратекIырэр?\nСледущая Чылыс къутафэхэм зекIохэр зыфащэх


Непэ — Урысые печатым и Маф — Адыгэ макъ\nНепэ — Урысые печатым и Маф\nСэнэхьатэу зэригъэгъотыгъэм ишIогъэшхо къекIы\nКъэбархэм яугъоин, якъыдэгъэкIын, ахэр цIыфхэм алъыгъэIэсыгъэным, республикэм, хэгъэгум, дунаим къащыхъурэ хъугъэ-шIагъэхэм афэгъэхьыгъэ къэбархэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм афэгъэзагъэхэр зэкIэ мы мэфэкIым зэрепхых.\nРеспубликэ гъэзетэу «Советскэ Адыгеим» пшъэдэкIыжь зыхьырэ исекретарэу Татьяна Дубовик зимэфэкI хэзгъэунэфыкIыхэрэм ащыщ. ИIофшIэнкIэ пшъэрылъэу, гупшысэу, гухэлъэу иIэхэм афэгъэхьыгъэу ащ гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Татьяна, апэрапшIэу журналистикэ сэнэхьатым укъызэрэфэкIуагъэм, редакцием апэрэ лъэбэкъоу щыпшIыгъэхэм тащыбгъэгъозагъэмэ дэгъугъэ…\n— Шъыпкъэу пIон хъумэ, сэ журналист сэнэхьатым сыфеджагъэу щытэп. ФилологиемкIэ факультетыр къэсыухыгъ, урысыбзэмкIэ ыкIи литературэмкIэ кIэлэегъэджэ сэнэхьатыр зэзгъэгъотыгъ. Арэу щытми, Iофэу згъэцакIэрэр бзэм фэгъэхьыгъэшъ, сэнэхьатэу сызфеджагъэр лъэшэу къысшъхьапэжьы. ОшIэ-дэмышIэу гъэзетым сыкъыIухьанэу хъугъэ. Редакциеу «Советскэ Адыгеим» корректор фаехэу зызэхэсэхым сыкъэкIуагъ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм корректорэу Iоф сшIагъэу мы IэнатIэр къысфагъэшъошагъ.\n— Сыда уипшъэрылъ хахьэхэрэр?\n— Журналистхэм къатхыгъэхэм Iоф адэсэшIэ, сяджэ, хэукъоныгъэу хашIыхьагъэхэр сэгъэтэрэзыжьых, сурэтэу текстым къекIущтхэр къэсэгъотых. Ахэр зэкIэ хьазыр зыхъукIэ сиIофшIэгъухэр сигъусэхэу компьютерымкIэ версткэ тэшIы, нэкIубгъохэр тэгъэхьазыры, нэужым тхьапэм тетэдзэ.\n— IофшIэныр шIу плъэгъу хъумэ ащ гу- кIуачIэу хаплъхьэрэм мэхьанэшхо иI. Пчэдыжьым уиIофшIэн сыдэущтэу ебгъажьэра?\n— Пчэдыжь къэс тиIофшIэн «летучкэкIэ» етэгъажьэ. Редактор шъхьаIэм тыригъусэу неущ фэдэм къыдэкIыщт гъэзет номерым итыщтхэм татегущыIэ.\nНэужым корректорхэр тигъусэу журналистхэм ятхыгъэхэм тяджэ, ахэр нэкIубгъоу зэрытыщтхэр тэгъэнафэ. НэкIубгъохэр къызытырадзэ нэуж редактор шъхьаIэр етэгъэплъыжьы. Ащ Iизын къызытитыкIэ гъэзет тхьапэхэр типографием къыщыхаутынэу тэгъэхьы. Джары тиIофшIэн зэрэзэхэщагъэр.\n— Редакцием укъызыIохьэм апэдэдэ IофшIэнэу бгъэцэкIагъэр угу къэкIыжьа?\n— Ары, дэгъоу сыгу къэкIыжьы (мэщхы Татьянэ). Корректорэу IофшIэныр зесэгъажьэм сишIэныгъэ аушэтыным пае хэутыгъэ тхыгъэр къысатыгъ ыкIи ащ седжэни, хэукъоныгъэу хэтхэр къыхэзгъэщынхэ фэягъэ. Ащ седжи, хэукъоныгъэхэри къызыхэсэгъэщым агу сырихьыгъ ыкIи IофшIапIэм саштагъ. Ау мы IэнатIэр къызысфагъэшъуашэм сыгукIэ нахь сыщынагъ. Сыда пIомэ, пшъэдэкIыжьэу ащ пылъыр дэгъоу къызгурыIощтыгъэ. Арэу щытми, мэкIэ-макIэзэ мафэ къэс уесэ. ТIэкIу къины хъугъагъэр гъэзетым итеплъэ (дизайн) зызэблэтэхъур ары. Ащыгъум къытшIошIыщтыгъэ тызэрэфаем фэдэу тхыгъэхэр тфимыгъэфэжьынхэу. ЗэкIэмэ анахь шъхьаIэр къиным ущымыщынэу, мурадэу зыфэбгъэуцужьыгъэм уфэкIоныр ары.\n— УиIофшIэн бгъэцэкIэнымкIэ сыд фэдэ лъэныкъом анахь мэхьанэшхо ептыра?\n— АпэрапшIэ Интернетыр щымыIэу Iоф пшIэныр къин къысщэхъу. Сыда пIомэ, тиIофшIэн ащ лъэшэу епхыгъ. Тызыфэе къэбарыр зэкIэ Интернетым инэкIубгъохэм къарытэхы. Джащ фэдэу сурэтыр сайтым къитхын фаеу чIыпIэ тиуцоу къыхэкIы. Ащ нэмыкIэу къэбар «стыр» къызихьэкIэ ащ улъыплъэн ыкIи ащ ишъыпкъапIэ зыщыбгъэгъозэни, ар зэгъэфагъэу гъэзетым къибгъэхьан фае. ГущыIэм пае, ЛIышъхьэм, Мыекъопэ къэлэ администрацием, нэмыкI ведомствэхэм ясайтхэр тинэплъэгъу идгъэкIыхэрэп. Журналистхэм къатхыгъэхэм хэукъоныгъэ хэтэу гъэзетым къимыхьаным фэшI, сайтхэм талъэплъэ, къэбар шъыпкъэр зэтэгъашIэ.\n— Сыда анахьэу уиIофшIэнкIэ кIуачIэ къыозытырэр?\n— АпэрапшIэ кIуачIэ къысэзытырэр сэнэхьатэу зэзгъэгъотыгъэр сиIофшIэнкIэ къызэрэсшъхьапэжьырэр ары. Тхыгъэхэм сяджэжьы хъумэ филологэу сызэреджагъэм ишIогъэшхо къысэкIы ыкIи ащ сегъэгушхо.\n— Татьяна, о уишIошIыкIэ, уиIэнатIэ къина? Арэу олъытэмэ сыда ар къины къэзышIырэр?\n— Къины къэзышIырэр къэбар зэфэшъхьафхэм уащыгъозэн, ахэр пщымыгъупшэхэу ренэу пшъхьэ зэрилъынхэ фаер ары. ГущыIэм пае, журналистым организацием ыцIэ е ащ ипащэ ылъэкъуацIэ тэрэзэу къытхыгъэмэ ренэу ууплъэкIужьын фае. Джащ фэдэ къабз, тарихъ мэхьанэ зиIэ тхыгъэхэр. Зыгорэм тегуцафэ зыхъукIэ тарихълэжьхэм, хэшIыкI фызиIэхэм зафэдгъазэу мэхъу. ЕтIани къины къэзышIырэр журналистым итхыгъэ ухэIэбэжьыныр, бгъэтэрэзыжьыныр ары. Тхыгъэр нахь гъэшIэгъонэу цIыфхэм апашъхьэ иплъхьаным пае уахътэ ебгъэхьызэ ащ хэгъэхъожьынхэр фэпшIынхэ фаеу мэхъу. Мыщ дэжьым къыдэплъытэнэу щыт журналистым ащ икIуачIэ зэрэхилъхьагъэр. Ау апэрапшIэ тызэгупшысэрэр гъэзетым еджэхэрэм нахь ашIогъэшIэгъонэу тхыгъэр щытын зэрэфаер ары. ЕтIани тхыгъэ пэпчъ къызытегущыIэрэр зэфэшъхьаф. Лъэныкъо пстэуми уащыгъозэн фаеу мэхъу.\n— КъыIухьэгъакIэ журналистхэм сыдэущтэу упчIэжьэгъу уафэхъура? Сыд фэдэ гущыIэхэмкIэ зафэбгъазэ пшIоигъуа?\n— Ренэу яшIэныгъэ хагъэхъонэу, тхылъым нахьыбэрэ еджэнхэу, кIэу къежьэрэм ренэу зыщагъэгъозэнэу ясэIо. Сыда пIомэ, урысыбзэр зы чIыпIэ итэп. Непэ гущыIэр зэратхырэм неущ фэмыдэжьэу къыхэкIы. Интернетым иамалхэм зызэраушъомбгъугъэм къыкIэлъыкIоу гущыIакIэу тищыIэныгъэ къыхэхьагъэр бэ хъугъэ. Арышъ, ащ ренэу улъыплъэн фае. Зы щысэ къэсхьын. БэмышIэу тигъэзет гущыIэу «колл-гупчэм» хьарыфэу зы «л» хэтэу къызыхэтэутым, гъэзетеджэхэм ар хэукъоныгъэу алъыти, зыкъытфагъэзагъ. Джащыгъум урысыбзэмрэ филологиемрэ икафедрэ тыщыкIэупчIи, хэукъоныгъэр дгъэтэрэзыжьыгъ. Арышъ, акъылым ренэу хэбгъэхъон, бгъэлэжьэн фае.\n— КъызэрэпIуагъэу, гъэзетеджэхэр къышъулъэплъэх, шъуагъэтэрэзыжьэуи къыхэкIы. Ащ фэдэхэм шъугу ябгъэрэба?\n— Хьау, тыгу ябгъэрэп. Сыда пIомэ, лъэшэу тигуапэ мэхъу гъэзетым зэреджэхэрэр. Ау къясIомэ сшIоигъо закъор лъэшыщэу зыкъытшIуамыгъэнэнэу ары. Тэри тыцIыф, тыхэукъоуи мэхъу. Ау къакIохэу е къытфытеохэу тихэукъоныгъэхэр къытаIомэ, ар зэрэдэдгъэзыжьыщтым тыпылъ. ТапэкIи ащ фэдэ хэукъоныгъэхэр тымышIыжьынхэм Iоф дэтэшIэ. Арышъ, тигъэзетеджэхэм тафэраз. Нахьыбэ тигъэзет еджэхэ къэсми, тэри гуетыныгъэу фытиIэм нахь хэхъощт.\n— IофшIэным нэмыкIэу угукIэ сыда узыфэщагъэр?\n— Мы уахътэм сурэттехыным фэщагъэ сыхъугъ. Тыдэ сыкIуагъэми гъэшIэгъон горэм сылъэхъу. Анахьэу тыкъэзыуцухьэрэ дунаим идэхагъэ, къэгъагъэхэм, сипшъэшъэжъые атесхынхэу сикIас. Апэ телефонымкIэ сурэтыр тесхыщтыгъэ. Нэужым симэфэкI мафэм сиIофшIэгъухэм сурэт зэрэтырахырэр къысфащэфыгъ. Ащ щегъэжьагъэу сурэттехыным ишъэфхэм защысэгъэгъуазэ. Тесхыхэрэр редакцием Iутхэм агу рихьи, Iофэу сшIэрэм дакIоу сурэттехыныри дэзгъэцэкIэнэу сытырагъэгушхуагъ. Арышъ, шIыкIэ амалыкIэу щыIэхэр къызыфэзгъэфедэхэзэ, сайтым къитымыхэу, гъэзетым иуцощт сурэтхэр тесэхых. Къыздэхъоу бэмэ алъытэ, сэри сегугъу. Ащ нэмыкIэу «скрапбукингым» сыфэщагъ. Сурэт зыдэлъ альбомхэр сIэкIэ сэгъэкIэракIэх. Блокнотхэм телъхьэхэр афэсэшIых, IэшIу-IушIухэм къэгъэгъэ Iэрамхэр ахэсэшIыкIы.\n— Татьяна, уипшъэшъэжъыеу Вероникэ уигъусэу ренэу зекIо шъокIо, чIыпIэ дахэхэр къэшъокIухьэх. ТапэкIэ хэт фэдэ хъу пшIоигъуа уипшъашъэ?\n— Ары, Вероникэ сэ сфэдэу зекIоныр икIас. Тиамал елъытыгъэу тикъэралыгъо ичIыпIэ дахэхэм тэкIо. Сипшъэшъэжъые я 4-рэ классым щеджэ, сурэтшIыным фэIаз, ащ нэмыкIэу къэшъоным фэкъулаеу художественнэ еджапIэм кIуагъэ. Мы сэнэхьатыр къыхэпхын фае сIоу ныбжьи езгъэзыщтэп. Ау щыIэныгъэм чIыпIэ тэрэз къыщыхихынэу сеушъыищт, ащкIэ сыдэIэпыIэщт. СэркIэ анахь шъхьаIэр насыпышIо орэхъуи ары. Хэтрэ ныкIи ащ нахь тхъагъо щыIэп.\n— ТапэкIэ гупшысэу уиIэхэм, узыкIэхъопсыхэрэм тащыгъэгъуазэба?\n— СиIахьыл гупсэхэр псаухэу, узынчъэхэу бэрэ сиIэнхэу ары. Сэ Красноярскэ краим сыкъыщыхъугъ, сигупсэхэр зэкIэ ащ щэпсэух. Вероникэ сигъусэу илъэс къэс ахэм адэжь тэкIо, зэтэгъэлъэгъух. Бэмэ уакIэхъопсын плъэкIыщт, уни, машини уиIэнэу уфэещт. Ау анахь шъхьаIэу сэ слъытэрэр къиныр зыщыщыр умышIэу, уузынчъэу упсэуныр ары. Чаныгъэ къызыхэбгъафэу улажьэмэ адрэ пстэури зэбгъэгъотынхэ плъэкIыщт.\n— УиIофшIэгъухэм сыдэущтэу уафэлъаIомэ пшIоигъуа?\n— Ренэу гъэзетыр щыIэнэу, къыдэкIынэу ары. Тхыгъэ гъэшIэгъонхэр къыхаутыхэзэ ятворческэ гъэхъагъэхэм ахагъахъонхэу, узынчъэхэу, яунагъохэм адатхъэхэу щыIэнхэу сафэлъаIо.\nПредыдущая ИлъэсыкIэм тызэжэщт зэхъокIыныгъэхэр\nСледущая Анахь дэгъухэр къыхагъэщыгъэх


ПсэолъакIэхэр къыщызэIуахыгъэх — Адыгэ макъ\nКъуаджэу Улапэ загъэпсыгъэр илъэси 160-рэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэу блэкIыгъэ тхьаумафэм мыщ щыкIуагъэхэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ахэлэжьагъ.\nМы мафэм культурэмкIэ Унэмрэ псауныгъэр зыщагъэпытэрэ физкультурэ комплексымрэ мыщ къыщызэIуахыгъэх. КоронавирусымкIэ Iофхэр зэрэдэим епхыгъэу Iофтхьабзэм хэлэжьагъэри, къырагъэблэгъагъэри бэп.\nКружок, творческэ куп 30-м ехъу культурэмкIэ Унэм щызэхэщагъ. Квадрат метрэ мини 2-м ехъу зиинэгъэ унэм кабинетхэр, гримернэхэр, шъуашэхэр зыщаIыгъырэ, зызщыщалъэрэ чIыпIэхэр, къэшъуапIэр, нэбгырэ 300-мэ ателъытэгъэ актовэ залыр хэтых. Программэу «Къуаджэхэм зэдиштэу хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу культурэмкIэ Унэу сомэ миллион 46,6-м ехъу зытефагъэр агъэпсыгъ. Республикэ бюджетым къыхагъэкIыгъэ сомэ миллиони 10 фэдизыр ащ къыпэIулъ чIыпIэм изэтегъэпсыхьан пэIуагъэхьагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ культурэмкIэ Унэр къызэрэзэIуахыгъэмкIэ къоджэдэсхэм афэгушIуагъ, ащ фэдэ псэуалъэхэм социальнэ мэхьанэшхо зэряIэр хигъэунэфыкIыгъ.\n«Типшъэрылъхэм зэу ащыщ культурэмкIэ унэхэу джырэ шапхъэхэм адиштэхэрэр къоджэ пстэуми ащыгъэпсыгъэныр. Лъэпкъ проектэу «Культурэми, къэралыгъо программэ зэфэшъхьафхэми ар къащыдэлъытагъ. Ныбжь зэфэшъхьаф зиIэ къоджэдэсхэм язэчый зыкъызэIурагъэхынэу, творчествэм пылъынхэу, культурэ Iофтхьэбзэ гъэшIэгъонхэм ахэлэжьэнэу амал яIэным мэхьанэшхо иI», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэри, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо упчIэжьэгъоу ТхьакIущынэ Аслъани, Красногвардейскэ районым ипащэу Гъубжьэкъо Темури къэгущыIагъэх.\nМы мафэм джащ фэдэу Улапэ иветеранхэм я Совет итхьаматэу ЛIыунэе Аслъанрэ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Дортранссервис» зыфиIорэм ипащэу Хьабэхъу Аскэррэ щытхъуцIэу «Улапэ ицIыф гъэшIуагъ» зыфиIорэр афагъэшъошагъ.\nНэужым псауныгъэр зыщагъэпытэрэ физкультурэ комплексым икъызэIухын тегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх. Тренажер зэфэшъхьафхэр, футбол, волейбол, баскетбол ешIапIэхэр ащ хэтых. КIэлэцIыкIухэр футбол зыщешIэщт чIыпIи шъхьафэу агъэпсыгъ. Федеральнэ проектэу «Спортыр — щыIэныгъэ шапхъ» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу псауныгъэр зыщагъэпытэрэ комплексэу сомэ миллион 20-м ехъу зытефагъэр агъэпсыгъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат спортсмен ныбжьыкIэхэм адэгущыIагъ, еджэнми, спортми гъэхъагъэхэр ащашIынхэу афэлъэIуагъ. Мы мафэм футболымкIэ кIэлэцIыкIу купхэм язэнэкъокъуи щыIагъ.\nПредыдущая «Тызыфэсакъыжьын фае»\nСледущая ШIокI имыIэу ахалъхьащт


ЦIыфхэмкIэ Iэзэгъунэу | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиныр Санкт-Петербург ипредприятиеу «Герофарм» щыIагъ, Iэзэгъу уцхэр цIыфхэм зэраIэкIагъахьэхэрэм епхыгъэ IофыгъохэмкIэ зэхэсыгъор мыщ щызэрищагъ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ащ хэлэжьагъ.\nЗэхэсыгъом хэлажьэхэрэр цIыфхэм Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэмкIэ Iофыгъоу къэуцухэрэм, ахэм фашIэ яIэным гъунэ зэрэлъафырэм, Федерацием ишъолъыр зэфэшъхьафхэм Iэзэгъу уцхэр къызэращэфыхэрэм, фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм анахьэу анаIэ зэрэтырагъэтын фаем атегущыIагъэх. Псауныгъэм икъэухъумэнкIэ министрэу Вероника Скворцовамрэ Ивановскэ хэкум игубернаторэу Станислав Воскресенскэмрэ зэхэсыгъом къыщыгущыIагъэх.\nЗэIукIэгъур къызэIуихызэ, Владимир Путиным хэгъэгум щыпсэухэрэм ящыкIагъэм фэдизэу Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэмкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытхэм къэзэрэугъоигъэхэм анаIэ тыраригъэдзагъ. Илъэс къэс къэралыгъом ибюджет щыщ сомэ миллиард 380-м ехъур Iэзэгъу уцхэм апэIуегъахьэ.\n«Мылъкур акъылыгъэ хэлъэу агъэфедэмэ, цIыфхэм Iэзэгъу уцхэм ахъщэу апэIуагъахьэрэр ащ нахь макIэ ешIымэ тшIэн фае, — къыIуагъ Владимир Путиным. — Анахь шъхьаIэр зыщыпсэухэрэ чIыпIэм емылъытыгъэу цIыфхэм ящыкIэгъэ IэпыIэгъур агъотыныр ары».\nУрысые Федерацием и Президент агу къызэригъэкIыжьыгъэмкIэ, Iэзэгъу уцхэр зэраIэкIагъахьэхэрэм иIофыгъо мэкъуогъум щыIэгъэ зэхэсыгъоми щытегущыIэгъагъэх, шъолъырхэм япащэхэр а Iофыгъом тегущыIэнхэу джырэ зэхэсыгъом къырагъэблэгъагъэх. «Ащ фэдэу тызкIызекIуагъэр Федерацием ишъолъырхэм цIыфхэм Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэмкIэ нахьыбэу пшъэдэкIыжь ахьышъ ары», — къыхигъэщыгъ къэралыгъом ипащэ.\nФэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм епхыгъэ Iофыгъом Владимир Путиныр зэхэсыгъом шъхьафэу къыщыуцугъ. МыщкIэ системэу щыIэм шIогъэшхо къымытэу Урысые Федерацием и Президент ылъытагъ, фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм ярегистрэ изэхэгъэуцон хэбзэ икъу хэлъхьэгъэн фаеу къыIуагъ.\nХэгъэгум ифармакологие хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным мэхьанэшхо зэриIэр къыхигъэщызэ, Урысые Федерацием и Президент непэ зэхэсыгъор зыщыкIорэ предприятием гъэхъагъэу иIэхэм къатегущыIагъ. «ПроизводствакIэр зэратIупщыгъэр шъоущыгъу узыр зиIэхэмкIэ (блэкIыгъэ илъэсым нэбгырэ миллиони 4,5-рэ фэдиз ащ ыгъэгумэкIыщтыгъ) хъугъэ-шIэгъэшхощт», — хигъэунэфыкIыгъ Владимир Путиным.\nТихэгъэгу щыпсэухэрэм ящыкIагъэм фэдиз инсулиныр мы заводым къыдигъэкIынэу рахъухьэ.\n«ЦIыфхэм ящыIакIэрэ ягъашIэрэ зыкъягъэIэтыгъэныр хэгъэгум хэхъоныгъэ ышIынымкIэ пшъэрылъ шъхьаIэхэм зэращыщыр джыри зэ хэзгъэунэфыкIы сшIоигъуагъ. А пшъэрылъхэм язэшIохын ары анахьэу тынаIэ зытедгъэтын фаер, типроектхэри, типрограммэхэри зытегъэпсыхьэгъэн фаехэр цIыфхэр ары», — хигъэунэфыкIыгъ Владимир Путиным.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэхэсыгъом икIэуххэм къатегущы-Iэзэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, илъэс къэс Iэзэгъу уцхэм апае ахъщэу Адыгеим къащыфатIупщырэм хэхъо зэпыт, федеральнэ гупчэм пшъэрылъэу къафишIыхэрэр зэкIэ агъэцакIэх.\n«Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэмкIэ хэгъэгум системэу щагъэфедэрэм шIуагъэу къытырэм зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ, хэгъэгум Iэзэгъу уцхэр нахьыбэу къыщыдэгъэкIыгъэнхэмкIэ къэралыгъом ипащэ пшъэрылъ заулэ къыгъэуцугъ. Адыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ къыщэфырэ Iэзэгъу уцхэм япроцент 71-р Урысыем къыщыдагъэкIы. 2016-рэ илъэсым ар зэрэхъущтыгъэр процент 44-рэ. ЯщыкIэгъэ Iэзэгъу уцхэр аIэкIэмыхьэхэ зыхъукIэ сымаджэхэм къяхъулIэщтыр тэ дэгъоу къыдгурэIо ыкIи Iэзэгъу уцхэр цIыфхэм икъоу аIэкIэгъэхьэгъэнхэм лъэшэу тапэкIи тынаIэ тедгъэтыщт», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nХэгъэгум ипащэ 2019-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу орфаннэ узхэм агъэгумэкIыхэрэм Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэмкIэ полномочиехэм ащыщхэр нэмыкIхэм афэгъэзэгъэнхэу унашъо зэришIыгъэм шъолъырхэмкIэ мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. Республикэм ибюджет ащ сомэ миллион 84,3-рэ къыфигъэнэжьыщт.\nРеспубликэм щыпсэухэрэм Iэзэгъу уцхэр икъоу аIэкIэхьэнхэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ренэу гъунэ лъефы. ФэгъэкIотэныгъэ зиIэ уасэхэмкIэ Iэзэгъу уцхэр Адыгеим щаIэкIагъахьэх, аптекэхэри ащ бэу итых. ЦIыфхэм ящыкIэгъэ дэдэу щыт Iэзэгъу уцхэм анахьыбэ дэдэмкIи ахъщэ тегъахъоу афашIын алъэкIыщтыр республикэм щагъэнэфагъ. Псауныгъэр къызэраухъумэрэм лъыплъэрэ Федеральнэ къулыкъум къызэритыгъэмкIэ, 2018-рэ илъэсым ибэдзэогъу цIыфхэм ящыкIэгъэ дэдэу щыт Iэзэгъу уцхэм гурытымкIэ Адыгеим проценти 7 тегъахъоу щафашIыгъэр, зэрэ Урысыеу зыпштэкIэ, ар процент 23-рэ мэхъу.\nХэгъэгум и Президент пшъэрылъэу афишIыгъэхэр уцхэм якъэщэфынкIэ бюджет мылъкур акъылыгъэ хэлъэу гъэфедэгъэнми алъэIэсы. Мы лъэныкъомкIэ Адыгеим Iофхэр зыпкъ итэу щызэхащэх. Республикэм Iэзэгъу уцхэр къыщэфыхэ зыхъукIэ аукционхэр зэхещэх, ахэм яшIуагъэкIэ сомэ миллион 68-рэ фэдиз кIиугъоен ылъэкIыгъ. А мылъкур Iэзэгъу уцхэмрэ медицинэ пкъыгъохэмрэ нахьыбэу къызIэкIэгъэхьэгъэнхэм апэIуагъэхьагъ.\n2016-рэ илъэсым Адыгеим ибюджетхэм къахэкIыгъэ сомэ миллион 810,9-р, 2017-рэ илъэсым — сомэ миллион 841,9-р, 2018-м — сомэ миллион 867-р Iэзэгъу уцхэм якъэщэфын апэIуагъэхьагъ.


Щынэгъончъэным иIофыгъохэм атегущыIагъэх — Адыгэ макъ\nГъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ республикэ комиссием зичэзыу зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nЛъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэр шъолъырым щыгъэцэкIагъэ зэрэхъурэм, Адыгем игъогухэр щынэгъончъэу щытынхэм, нэмыкI Iофыгъохэми къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх.\nРеспубликэм игъогухэм къатехъухьэрэ хъугъэ-шIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэным, щынэгъо чIыпIэхэр къыхэгъэщыгъэнхэм, ащкIэ гумэкIыгъоу къэуцухэрэр дэгъэзыжьыгъэнхэм афэшI Iофэу ашIэрэм къытегущыIагъ гъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ Къэралыгъо автоинспекцием АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Александр Курпас. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, авариехэр къащыхъунымкIэ щынагъоу щыт чIыпIэ 12 агъэнэфагъ. Ахэм ягъогу инфраструктурэ зэрифэшъуашэу зэтегъэпсыхьэгъэным фэгъэхьыгъэ предложениехэр ведомствэм къыгъэхьазырыгъэх.\nАР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэу Валерий Картамышевыр хъугъэ-шIэгъи 3 къызщыхъугъэ шъолъыр мэхьанэ зиIэ автомобиль гъогоу «Хьатыгъужъыкъуай — Киров» зыфиIорэм щынагъоу щыт изы чIыпIэ тамыгъэхэр зэрэщагъэуцугъэхэм къытегущыIагъ.\nПшъэдэкIыжь зыхьырэ министерствэмрэ Мыекъопэ къэлэ администрациемрэ мы лъэныкъомкIэ IофшIэныр агъэлъэшынэу, республикэм икъэлэ шъхьаIэ иурамхэм якъэгъэнэфын епхыгъэ IофшIэныр лъагъэкIотэнэу Адыгеим и ЛIышъхьэ афигъэпытагъ.\n— Хъугъэ-шIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэным тыпылъын фае. Лъэпкъ проектым ишIуагъэкIэ мы лъэныкъомкIэ республикэм бэ щытшIагъэр, гъогухэр тэшIых, зэтетэгъэпсыхьэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым гъогухэм къатехъухьэгъэ хъугъэ-шIагъэхэм, ащ ахэкIодагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ хъугъэ, ащкIэ зишIуагъэ къэкIуагъэр щынэгъо чIыпIэхэр зэрэзэтырагъэпсыхьагъэхэр ары. 2020-рэ илъэсым иаужырэ мэзищ республикэм игъогухэм сурэт ыкIи видео тезыхырэ камерэ 56-рэ ащагъэуцугъ, непэрэ мафэм ехъулIэу ахэм япчъагъэ 95-рэ мэхъу.\nАдыгеяавтодорым ипащэу Алексей Корешкиным къызэриIуагъэмкIэ, шъолъыр проектэу «Дорожная сеть» зыфиIорэм къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэм ягъэцэкIэн блэкIыгъэ илъэсым сомэ миллион 766-рэ пэIуагъэхьагъ, ащ щыщэу сомэ миллион 596,5-р федеральнэ гупчэм къытIупщыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ шъолъыр ыкIи чIыпIэ мэхьанэ зиIэ автомобиль гъогухэр (якIыхьагъэ километрэ 70-рэ мэхъу) шапхъэхэм адиштэу ашIыжьыгъэх. ЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ лъэпкъ проектым игъэцэкIэнкIэ субъект анахь дэгъуи 10-м Адыгеир ащыщ хъугъэ.\nСэкъатныгъэ зиIэ цIыфхэм общественнэ транспортыр Iэрыфэгъоу агъэфедэнымкIэ IофшIэныр зэхэщагъэ зэрэхъурэм къэзэрэугъоигъэхэр тегущыIагъэх. АщкIэ блэкIыгъэ илъэсым хэукъоныгъэ 234-рэ къыхагъэщыгъэу къаIуагъ.\n— Сэкъатныгъэ зиIэхэм яобщественнэ организациехэм зэпхыныгъэ адытиI, социальнэ хъытыумкIэ зыкъытфэзгъэзэрэ цIыфхэм яIофыгъохэр зэфэтэхьысыжьых. Ащ ишIуагъэкIэ гумэкIыгъо зыдэщыIэ чIыпIэхэр къэтэгъотых, къэралыгъо программэхэр дгъэцакIэхэ зыхъукIэ ахэр къыдэтэлъытэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Узэу къежьэгъакIэми пэуцужьышъущтых\nСледущая АР-м и ЛIышъхьэ музеим ипащэ IукIагъ


Автор Тема: Затвор (Прочитано 588 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (300.06 кБ, 800x600 - просмотрено 76 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (302.54 кБ, 800x600 - просмотрено 80 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (294.7 кБ, 800x600 - просмотрено 51 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (143.5 кБ, 1280x853 - просмотрено 49 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (129.59 кБ, 898x417 - просмотрено 33 раз.)


Внеклассное мероприятие "ЛIыхъужъыр тыди щагъэлъапIэ" (разработка на адыг. языке с презентацией) | Материал на тему: | Образовательная социальная сеть\nОпубликовано 19.11.2014 - 19:30 - Гишева Нагмет Нурбиевна\nВнеклассное мероприятие посв. Герою Советского Союза Х.Б. Андрухаева.\n«Бэ зыгъэшIагъэ нахьи, бэ зылъэгъугъ» аIо. Андырхъое Хъусен ыгъэшIагъэмрэ ыгъэхъагъэмрэ уазыкIырыплъыкIэ, «Бэ зыгъэшIагъэ нахьи, бэ зыгъэхъагъ» пIоныр тэрэз.\n"ЛIыхъужъыр тыди щагъэлъапIэ" (разработка внекл. меропр. на адыг яз.) 49.5 КБ\nПрезентация к внекл. меропр. "ЛIыхъужъыр тыди щагъэлъапIэ" (начало) 615 КБ\nПрезентация к внекл. меропр. "ЛIыхъужъыр тыди щагъэлъапIэ" (продолжение) 1.92 МБ\nПрезентация к внекл. меропр. "ЛIыхъужъыр тыди щагъэлъапIэ" (конец) 2.98 МБ\nАндырхъое Хъусенэ къызыхъугъэ мафэм\nфэгъэхьыгъэу музеим щык1огъэ зэхахьэу\n«Л1ыхъужъыр тыди щагъэлъап1э»\nТинепэрэ зэхахьэ орэдусэу, усак1оу, фольклористэу К1убэ Щэбан игущы1эхэмк1э къызэ1усхы сш1оигъу. (Сл.2)\nАры ц1ыфым игъаш1э орэдым фэд. Къэхъугъэу мыл1эжьын щы1эп. Непэ ущымы1эжьмэ, уиорэд дахэу ц1ыфмэ къа1о хъумэ, умыл1эгъахэм фэд.\nЛ1ыгъэмрэ адыгагъэмрэ ятамыгъэ хъугъэу, адыгэмэ ятарихъ пытэу хэуцуагъэу, ч1ыгоу къызэрыхъухьагъэхэм ш1улъэгъу мыухыжьэу фыря1эр ящы1эк1э-зек1уак1э, ягъаш1э къыхэщэу ык1и ар ягъаш1э ылъапсэ хъугъэу щы1эгъэ адыгэл1 ц1эры1охэу, л1ыхъужъхэу Занэкъо Сэфэрбый, Хъырцыжъыкъо Алэр, Хьатх Мыхьамэт-Гъуаз, Къоджэбэрдыкъо Мыхьамэт, Хьатх я Къок1ас, Мафэкъо Урысбый къэбарэу апылъмэ лъэпкъым итарихъ нэк1убгъо ч1ып1эшхо щаубыты, къагъэдахэ. Мы зыц1э къес1уагъэхэр бэп, ти1агъэм елъытыгъэмэ, ау мыхэр тилъэпкъ къыхэк1ыгъэу щымытыгъэхэмэ, тинепэрэ щы1ак1э къэзыухъумэгъэ л1ыхъужъхэу Андырхъое Хъусенэ фэдэхэр ти1эщтыгъэхэп. Мыхэмэ л1ыгъэу ахэлъыгъэр, ш1улъэгъуныгъэу лъэпкъым, ч1ыгум фыря1агъэр зэк1э зэхэубытагъэу Хъусен къылъы1эсыжьыгъ. Мыхэм афэдэхэр къызхэк1ын зылъэк1ыгъэ лъэпкъыр тэ тилъэпкъ фэдэр ары. Шэпхъэнчъэ л1ыхъужъныгъэрэ гъунэнчъэ ш1улъэгъуныгъэрэ зич1ыгу, зилъэпкъ фызи1эр ары.\nСилъэпкъы ыгур иадыгэ ч1ыгу\nЫпсэ зыхэлъыр ич1ыгоу игупс\nТхьэм къыритыгъэу игъаш1э\nШ1улъэгъоу фыри1эм гуигъэуцуагъ.\nАр л1эш1эгъубэхэм къыгъэшъыпкъагъ\nАдыгэл1 лъыпсык1э ар ыгъэшъок1ыгъ\nАдыгэны нэпсык1э ылъэсыхьажьыгъ\nШэпхъэнчъэ л1ыгъэк1э ыгъэк1эрэк1агъ\nГъыбзэ-орэд дахэк1э ар ыгъэежьыгъ ….\nЕтхы тиеджап1э ик1элэегъаджэу Сапый Светланэ.\n(Гъыбзэхэр къа1ох «Къоджэбэрдыкъо Мыхьамэт, Хьатх Мыхьамэт-гъуазэ, »)\nТикъуаджэ идахэ язгъэ1уагъэмэ, лъэуж дахэ къэзгъэнагъэмэ ащыщ Адырхъое Хъусен Борэжъ ыкъор. Ар щэ1эфэ орэд дэхабэ къы1уагъ, ежь ыужк1и пстэуми л1ыхъужъым иорэдхэр къа1ох ык1и къа1ощт.\n«Бэ зыгъэш1агъэ нахьи, бэ зылъэгъугъ» а1о. Андырхъое Хъусен ыгъэш1агъэмрэ ыгъэхъагъэмрэ уазык1ырыплъык1э, «Бэ зыгъэш1агъэ нахьи, бэ зыгъэхъагъ» п1оныр тэрэз.\nДзэ плъыжьым тэ тэк1о\nПачъыхьэм изэман сищы1эк1агъэр\nЗаор къинышху, бэлахь. Ащ унагьо пэпчъ иягъэ екIы. Нымэ ялъфыгъэхэр, яшъхьэгъусэхэр, сабыймэ ятэхэр хэк1уадэх, ибэу къэнэх. Отечественнэ зэошхоу 1941-рэ ильэсым щегъэжьагъэу, илъэсипл1ым къык1оц1, тихэгъэгу щык1уагьэм нэбгырэ миллион т1ок1ым ехъу хэк1одагъ. Ц1ыфмэ къинышхо алъэгъугь, къэлэ ык1и къоджабэ акъутагь. Адыгэ лъэпкъ ц1ык1ум ик1элэ п1угъэхэми а зэошхом я1ахьыш1у халъхьагь, щыфэхыгъэри бэ, Л1ыхъужъыц1эри нэбгыриблымэ къафагъэшъошагъ.\n(Орэдэу «Журавли» имэкъамэ к1этэу усэм къеджэх)\nХъусен, Даут, Алый, Къымчэрый,\nАбубэчыр, Айдэмыр, Исмахьил.\nКъаплъэх л1ыгъэм к1агъэтхъэу\nЧэщ мэзахэм къыхэлыдык1ы.\nНэфыр, гупсэфыр къапыустхъук1эу\nРоссием фэдэу шъхьашыгу нэфых,\nОгум тхьапш ригъэхьагъэн?\nСталинград, Ленинград апэ1улъэу\nТхьапш апсэ агъэт1ыльыгъэн\nГъаш1эм иш1улъэгъу пай,\nЦ1ыфым инасып пай?...\n1941-рэ илъэс... Пыир къыблэ фронтым къыщилъыгъ. Андырхъое Хъусен зиполитрук ротэм зызщигъэпытэгъэ шъолъыр псыгъом фашист бамбардировщикмэ бомбыр ошъоу къыщырагъэхыгъ. Пыим к1оч1ак1эхэр къы1уитакъощтыгъэх. Пыищэм Хъусен ынэк1ушъхьэ пхыритхъугь, ау 1ашэр ч1имыдзэу, л1ыхъужъэу мэзао. Фэдищэу къебэк1рэ к1уач1эк1э политрукыр къаухъурэигъ. Гранатхэр ыухыгъэх, противотанковэ гранатит1оу къыфэнагъэр ышти, пыир къызэригъэк1уал1и, гранатэхэр ахидзагъ...\nПоэт ныбжьык1эм ихэгъэгу къэухъумэгъэным, ищык1агъэ хъумэ ащ ищы1эныгъэ фитынэу зэри1ощтыгъэр къыгъэшъыпкъэжьэу фашист техак1охэм язэуагъ, л1ыхъужъныгъэшхо зэрихьэу заом хэк1одагъ. (Сл. 16-17) Центральнэ музееу Москва дэтым Андырхъое Хъусен иснайперскэ винтовкэ ч1элъ. Хъусен ыуж а винтовкэр урыс к1алэу Николай Ильин ратыгъагъ. Ильиныр зыхэк1уадэм украинцэу Анатолий Гордиенкэм ратыжьыгъагъ.\n(Орэдэу «Андырхъое Хъусен» зыфи1орэр къа1о)\n(Сл.18-23) Жъуагъоу ошъогум итыр къефэхы, къефэхрэр мэк1уасэ. Хъусен ижъуагъо зэрэмык1осагъэм ишыхьат непэ Андырхъуаем ыц1э дахэк1э игугъу зэрэтш1ырэр. «... Сыфаеп сыл1энэу, сыщы1э сш1оигъу ...» - щетхы Хъусен иусэ. Ары, щы1энэу фэягъ усак1ор, щы1эныгъэм гъэпсэф имы1эу, ык1уач1э фигъэлэжьэнэу, ау... жъогъо чъэрэу къэнэфи, заом имаш1о хэстыхьагъ. Ау усак1ом ыц1э щы1ак1эм хэкIодагъэп. Л1ыхъужъым зэблагъэ ыш1ыгъэх къызщыхъугъэ къуаджэу Хьакурнэхьаблэрэ ыпсэ зыфитыгьэ украинэ къуаджэу Дьяковэрэ ащыпсэурэ лэжьак1охэр. Дьяковэ ипарк заом щыфэхыгъэмэ ясаугъэтэу щагъэпсыгъэм тетхагъэмэ апэ дэдэ ит адыгэ лъэпкъым ик1элэ п1угъэ ылъэкъуац1э, зыщыфэхыгъэ 1уашъхьэм ыц1э ехьы. Л1ыхъужъым пае музейхэр къызэ1уахыгьэх, урамхэм Хъусен ыц1э афаусыгъ. З.М. Колосовым иповестэу «Товарищ генерал» (1955) техыгъэу Мосфильмэм кинофильм 1972-рэ илъэсым Донецкэ кьыщыдигъэк1ыгъ, М. Котовымрэ В. Лясковскэмрэ яповестэу «На Южном фронте» 1972-рэ илъэсым, Кэстэнэ Д. иповестэу «Батыр» къыдэк1ых.\nИродинэ ш1улъэгъу ин зэрэфыри1эр, емыхъырэхъышэжьэу ыпсэ зэрэфитыщтыр зэол1 бланэу, щтэр ымыш1эу, щысэтехып1эу зэрэщытыщтыгъэр игущы1и и1аши къаушыхьатыгъ.\n(сл.24-26) Л1ыгъэр, ц1ыфыгъэр охътэнчъэх. Щы1эныгъэм иохътабэхэр зэблэхъугъэ мэхъух. Зэблэхъугъэ мыхъурэр, зызэзымыхъок1ыжьырэр, сыдигъок1и зыуасэ къык1имычырэр л1ыгъэр ары. Унагъор, л1акъор рыгушхоу, рыпагэу, къахэк1ы ц1ыф. Ащ фэдэу къежьэрэр лъык1уатэзэ, хахъозэ, къуаджэр, лъэпкъыр зэрэпсаоу, аужыпкъэм зэрэкъалэу зэрэгушхохэрэ ц1ыфэу хъуным зе1эты. Джащ фэдэхэм ащыщ Андырхъое Хъусенэ. Тэ ар тищысэтехып1, тэ ащ тырэгушхо, шъхьащэ фэтэш1ы, ар егъаш1эми лъэпкъым щыгъупшэщтэп. «Л1ыхъужъыр непи къытхэт»\nСоветскэ Союзым и Л I ыхъужъ адыгэ к I алэхэр\nТитыгъэпсэхэу, гугъэ гъаш I оу Ахэр ощхы шъабэх. Тимамыры иухъумак I оу Ахэр зэол I пытэх. Зэо мыгъоу тпэк I эк I ыгъэр Таущтэу тщыгъупшэн, А бэлахьэм къытфихьыгъэр сыдым едгъэпшэн.\nОткрытый урок. Тема: Хьаткъо А. Усэу "Гъатхэ"(А. Хатков стихотворение "Весна" на адыг яз. с презентацией)\nНепэ, к1алэхэр, тиурок блэк1ыгъэ урокым щызэдгъэш1агъэр щызэфэтхьысыжьыщт ык1и темак1э щызэхэтфын мурад ти1эу тыкъек1ол1агъ. Тинепэрэ урок Хьаткъо Ахьмэд игущы1эхэмк1э къызэ1утхыщт (слайд ...


Адыгэ культурэм ияенэрэ Дунэе фестивалэу бэмышIэу Мыекъуапэ щекIокIыгъэм Урысыем ишъолъыр зэфэшъхьафхэм ыкIи IэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэурэ адыгэхэр зэхищэгъагъэх. Ау республикэм икъэлэ шъхьэIэ къодыеп хьэкIэ лъапIэхэр зыдеблэгъагъэхэр.\nЧъэпыогъум ищым Тыркуем щыпсэурэ тилъэп-къэгъу купышIу къуаджэу Блащэпсынэ къэкIогъагъ. Зэряхабзэу, хьэкIэ лъапIэхэм къоджэдэсхэр щыгъу-пIастэкIэ, орэд жъынчхэмрэ къэшъо дахэхэмрэкIэ апэгъокIыгъэх, чылэгур, «Псынэ цIыкIур», мэщытыр арагъэлъэгъугъ. Щэч хэмылъэу, агъэшIагъо икъун хьакIэхэм алъэгъугъ, псынэкIэчъ псы къабзэми ашIоIэшIоу ешъуагъэх.\nКъуаджэм ичIыпэшIухэр зэрагъэлъэгъум ыуж хьакIэхэр Сихъу Рэмэзан ыцIэ зыхьырэ къоджэ клубым щагъэшIуагъэх. Джыри зэ лъэпкъ мэкъамэмэмрэ лъэпкъыбзэмрэ хымэ хэгъэгум щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм апагъохыгъ. Ау къэкIогъагъэхэми алъэкI къызтырагъэнагъэп – кIэлэ ныбжьыкIэу купым хэтыгъэхэм орэдкъегъэIо Iэмэ-псымэхэм адыгэ орэдхэр къырагъэпшIыкIутIукIыгъэх. Пчыхьэзахьэм ыуж гъогу техьажьыщтхэм къоджэдэсхэм Iанэ шыгъэр апагъохыгъ.\nЛIэшIэгъурэ ныкъорэм ехъу зихэку гупсэ зыгу къэгъэзэгъэ уилъэпкъэгъу къекIоу упэгъокIыныр, дахэ епIоныр, уимыхьамелэ дэбгощыныр зымыуасэ щыIэп. Тыркуе чыжьэм къикIыгъэ тилъэпкъэгъухэм агу къырагъэнэжьэу ахьакIэнхэ алъэкIыгъ блащэпсынэхэм. Фэдэ IаплIкъорэгъу пэгъокIыкIэм зынэпс къыригъэчъэгъэ нахьыжъхэри купым къахэкIыгъ. Ау а нэпсыр - гур зыщэфырэ стырыпсэу, лъэпкъзэхашIэр къэзгъэфэбагъэ нэпсыцагъ. Тыдэ щыIэми лъэпкъыр къэзэрэгъэгъунэжьэу зэфэсакъыжьмэ щыIэныгъэм ипсы орхэм ахэмыткIухьаным игугъапIэ джыри щыI.


Iугъо коренэу ошъуапщэхэр къекIотэхыгъэхэу чIыгум шъхьащытхэмэ — чъыIэ хъущт.\nКъазым ылъапэхэр къеIэтхэмэ – къэучъыIыщт.\nКъолэжъхэр чъыг шъхьапэм щэIыстхэмэ – кIымафэр къэсыгъ.\nПкIашъэхэр кIасэу тэкъожьыгъэхэмэ, кIымафэр чъыIэщт ыкIи кIыхьэщт.\nКIымафэм ос щымыIэмэ – гъэмафэм лэжьыгъэр бэгъощтэп.\nКIымэфэ ос фыжьым жьыр еукъэбзы, чIыгур егъэшIу, цIыфыгур къыдещае. ИлъэсыкIэр бэрэчэт-мафэ Тхьэм тфешI!\nИлъэсыкIэм ипчъэ охътэ анахь лъапIэу кIымафэм ищылэ мазэ къызэIуехы.\nОсыр къесы, къесы зэпымыоу, шъошэ фыжьым чIыр зэфэдэкIэ къефапэ. Псэ зыпытым зегъэпсэфы, илъэсыкIэм тыдэкIэжьы. Тигугъэхэр Iатэх, гушIогъуабэкIэ тащэгугъы, арышъ, тиини тицIыкIуи псауныгъэкIэ, тхъагъокIэ, гъэхъагъэхэмкIэ, мамырныгъэкIэ 2021-рэ Быгъу Фыжьым иилъэс къытэтэнэу тэлъаIо. Тэри, тиамал елъытыгъэу, хэти зыдгъэчанын – кIэлэеджакIохэр еджэным ерэгугъух, IофшIэкIо цIыфхэр ашIэрэм фэрэчэфых, джащыгъум шIум, гушIуагъом, гупсэфыгъо тынчым тызэрагъэжэщтэп. Хэти ежь фэдэ цIыфэу къыготым фэзэфэныр, фэхьалэлыныр, фэлъэкIырэмкIэ зыщищыкIагъэм, нэмыкI цIыфэу фэныкъом IэпыIэгъу фэхъуныр зыщерэмыгъэгъупш! Тызэгъусэу, пытэу тызэрэIыгъмэ, сыд фэдэрэ икIыгъо- зэпырыкIыпIэри къытфэпсынкIэщт.\nИлъэсыкIэр охътиплIэу зэхэт: кIымаф, гъатхэ, гъэмаф, бжыхьэ. Ахэбдзын гори ахэмытэу уахътэ пэпчъ мэзэ щырыщ иI: кIымэфэ мазэхэр – тыгъэгъазэр, щылэр, мэзаер.\nГъэтхэ мазэхэр: гъэтхапэр, мэлылъфэгъур, жъоныгъуакIэр.\nГъэмэфэ мазэхэр: мэкъуогъур, бэдзэогъур, шышъхьэIур.\nБжыхьэ мазэхэр: Iоныгъор, чъэпыогъур, шэкIогъур.\nЗэкIэ зэхэплъытэжьымэ, илъэсыр мэзэ пшIыкIутIу зэрэхъурэр. КIэлэцIыкIухэр, шъумышъхьахэу илъэсым имазэхэм ацIэхэр зэхэшъуфыхэу ыкIи къашъуIохэу зежъугъас. Уадыгэ пшъэшъэжъыеу е шъэожъыемэ, убзэкIэ угущыIэныр дэгъуба?!\n2021-рэ ИлъэсыкIэу къихьагъэр Тхьэм хэти мафэ тфешI!\nУсэхэр зикIасэхэм апае\nЧIыгум ынэгу цIынэ\nЕпкIы тхьапэ дышъашъор.\nЧъыгэу ныкъо упцIэным\nЖьыбгъэм кIегъанэ машIор!\nОсыцэр чIэу зынэсыгъэм\nКъыпшIошIы жакIэр ыупсэу.\nПщэхэр IупэкIэ къыдзхи,\nТыгъэм ынэгу къырихыгъ,\nЫхьакIи щэджагъо нэсы,\nЧIы цIынэм осыр ышхыгъ.\nШъошIа, шъущыгъуаза? Ащыгъум шъугу ишъуубыт\nОсыр бэмэ – хьалыгъури нахьыбэщт.\nКIымафэм гъатхэр егъащтэ, ауми игъо къэсышъ мэткIу.\nКIымафэр нахь пытэ къэс, гъатхэр нахь пасэу къэкIо.\nКIымэфэ щтыргъукIыр – гъэмэфэ жъоркъ.\nКIымафэм шыблэр маомэ, чъыIэшхохэм яж.\nКIымэфэ тыгъэм тегъэгушIоми, къыгъэфабэрэп.\nОсыр утысэхэу огум къетэкъохы, сабый джэгулэхэм ягуапэу ар зэIашIэ, жьы къабзэр аIохьэшъ ашъо лъэкIыхьагъэ, чэфым зэрехьэхэшъ, анэгушъхьэхэр къыхехых.\nХэта зышIагъэр щылэ мазэр къытэтэнышъ кIымэфэшхор къытфищэщтмэ!\nИни цIыкIуи джы яшIугъу, щыгъын Iужъухэр бэу ащыгъых: пальтэушхуи, джэдыгу шъыпкъи, шубэ кIыхьи, нахь кIэкуаIуи, щырыкъу фаби, хъурышъо паIуи, цылъэпэди, пух шали, Iэлъэ Iужъуи къызкъуахыгъэх.\nЗэпымыоу къесы. Мурат цIыкIум дунай дахэр ыгу хэпкIагъ: гушIубзыоу жъогъо-осхэр ыIэгушъокIэ къеубытых, ау тхьагъэпцIыжъыехэр такъикъкIэ мэбзэхых. Хъурэр шъаом къыгурымыIу, зы осыци ымыIыгъ.\nТыдэ хъура жъогъо-осхэр, пшысэ дахэу, шъэфы закIэха?! – ыIэ цIыкIухэм псыр къапэчъы.\nАсхьад Мурат къечъэлIагъ, шъо Iалъэхэр къыпилъхьагъ, ос IашкIэхэр къыфишIыгъ.\nМафэр нэфы, осыр фыжьы. Зэрэтэмашъхьэу тес сабыйхэр урамышхом зэрэтеф. Зэш-зэшыпхъуи, зэгъунэгъуи, зэIахьыли, зэныбджэгъуи купы чэфэу джы зэхэт. Гъогу зэхэкIым иIэ пчэгум нэр пIэпихэу Ос нысхъапэ ащ щашIыгъ, гомэ-ламэу ар зэхэлъ – пкъышIо, лъагэ, зэIэкIэлъ, зылъэгъурэм егъэшIагъо. Шъхьэр гъэIагъэ, пэр Iэтыгъэ, ни напци IогушIукIы, цIыфым фэдэу афэпагъ. Халат шIэтыр ащ щалъагъ, пшъэдэлъ фабэр ащ далъхьагъ, ыIэмычIи фаушъагъ, Iалъмэкъ дахэр шIохалъхьагъ.\nПчэгур дахэу раубыкIыгъ, къэшъох, къэчъэх, орэд къаIо.\nКъаIо джы о ахэм анахь хъупхъэр!\nАу Даринэ ыгу къэкIыгъ мэшIо шIэтыр агъэблэнэу!\nПхъэжъыябэр зэтыралъхьагъ, нахь такъырхэри хагъэфагъ. «КIы-кIыкI» ыIоу зэкIэнагъ, мэшIо тхъуабзэм зиIэтыгъ. КIэлэцIыкIухэр гушIо пшысэм хэкIуадэх, пщынэо цIыкIуми икIэсэ пщынэр къыгъэсыгъэу зэIещы, къыгот ныбджэгъухэр Iэгушъом жъынчэу теох.\nЗэкIэри къэшъо, хэти зэрэфэлъэкI: зэфакIуи, зыгъэлъати, уджи зэхэт, кIымэфэ джэгум зеIэт. Апэрэ кIымэфэ мэфэкIым игушIогъо нэфэу машIори дэхэшхоу маблэ.\nПлъэхэмэ, Ос нысхъапэр ыгу мэкIагъэу зэхэфэ, плъэхэмэ, пчыхьэр тхьагъэпцIэу къякIуашъэ.\nПредыдущая ЛIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр агъэлъапIэ


Республика Адыгея - Спортым республикэм зыщиушъомбгъуным анаIэ тет\nСпорт псэуалъэр аужырэ шапхъэхэм адиштэу гъэпсыгъэ. Квадратнэ метрэ 2187,6-рэ илъ. Ащ къыдыхэлъытагъэх зыщыджэгущтхэ залышхо, самбэм ыкIи дзюдом зызщафагъэсэщтыр, тренажернэ зал, нэмыкIхэри. Волейболым, баскетболым, футбол цIыкIум афытегъэпсыхьэгъэ залым зы уахътэм нэбгырэ 80-мэ зыщагъэсэн, зэнэкъокъухэри щызэхащэнхэ алъэкIыщт, нэбгырэ 220-рэ чIэфэщт. Павел Колобковым къызэриIуагъэмкIэ, шъолъыр программэхэм ыкIи федеральнэ гупчэм яшIуагъэкIэ мыщ фэдэ комплексхэр ашIых, зэтырагъэпсыхьэх. КIэлэцIыкIухэм, спортсменхэм ямызакъоу, нахьыжъхэми мы спорт псэуалъэм зыщагъэсэн, япсауныгъэ агъэпытэн амал щыI. Адыгеимрэ федеральнэ ведомствэмрэ зэфыщытыкIэ дэгъухэр зэрэзэдыряIэм ишIуагъэкIэ гухэлъэу щыIэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэхэ мэхъух, УФ-м и Президент къыгъэуцурэ пшъэрылъхэр зэшIуахых.\nПсэуалъэм ишIын зэкIэмкIи сомэ миллион 73,3-м ехъу тефагъ. Лъэныкъохэм зэзэгъыныгъэу зэдашIыгъэм диштэу, федеральнэ бюджетым къыхэхыгъэ сомэ миллион 24,6-рэ хъурэ субсидиер шъолъырым къыIэкIэхьагъ, Адыгеим ибюджет къыхагъэкIыгъэр сомэ миллион 48,6-м ехъу. ПсэолъэшI IофшIэнхэр зыгъэцэкIагъэр пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Марк-Сервисыр» ары. Аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьэгъэ спорт комплексым квадратнэ метрэ 2187,6-рэ илъ, зы уахътэм нэбгырэ 80-мэ зыщагъэсэн алъэкIыщт. Ащ къыдыхэлъытагъэх джэгукIэ зэфэшъхьафхэм афытегъэпсыхьэгъэ залыр, мыщ волейболым, баскетболым, футбол цIыкIум защыфэбгъэсэн ыкIи зэнэкъокъухэр щызэхэпщэнхэ амал щыI. Нэбгырэ 220-мэ ателъытэгъэ тIысыпIэхэр иIэх. Джащ фэдэу самбэм ыкIи дзюдом апыщагъэхэм зызщагъэсэн алъэкIыщт бэнапIэ, тренажерхэр, ащ нэмыкIэу зызщатIэкIырэ, зызщагъэпскIырэ чIыпIэхэр, кабинетхэр дыхэтых. Видеолъыплъэным ыкIи мэшIогъэкIосэным ясистемэхэр, зэнэкъокъоу зэхащэхэрэм къякIуалIэхэрэм ятранспорт зыдагъэуцущт чIыпIэхэр агъэпсыгъэх.\n21.07.2020 КъумпIыл Мурат: «Непэрэ шапхъэхэм адиштэрэ псэупIэхэр шIыгъэнхэмкIэ шъолъырым амалышIухэр IэкIэлъ мэхъу»


Апэ ишъырэр къызэплъэкIыжьы — Адыгэ макъ\nАпэ ишъырэр къызэплъэкIыжьы\nРедактор 16.12.2020 16.12.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nХэгъэгум футболымкIэ иапшъэрэ куп хэт командэхэм я 18-рэ ешIэгъухэр тыгъэгъазэм и 11 — 13-м яIагъэх.\n«Химки» — «Арсенал» — 1:0, «Ротор» — «Уфа» — 1:0, «Шъачэ» — «Спартак» — 1:0, «Зенит» — «Динамо» — 3:1, «Тамбов» — «Рубин» — 0:1, «Краснодар» — «Локомотив» — 5:0, ЦСКА — «Урал» — 2:2, «Ахмат» — «Ростов» — 0:1.\nПчъагъэр 1:0-у ешIэгъуи 4 аухыгъ. Командэхэр чIыпIэу зыдэщытхэр, ешIэкIэ амалэу яIэр къыдэплъытэмэ, зэIукIэгъухэм якIэуххэр уахътэм дештэх.\nШъыпкъэ, «Ростов» иешIакIоу Тугаревым тазырыр ыгъэцакIэзэ, къэлапчъэм пэблагъэу Iэгуаор зетым, зы нэбгыри нэсыгъэп. Iэгуаор лъати, хъагъэм ифагъ. Тугаревым инасып къыхьи, я 82-рэ такъикъым пчъагъэр 0:1 хъугъэ. ЕшIэгъур «Ахмат» ошIэ- дэмышIэу шIуахьыгъэу плъытэ хъущт.\n«Ротор» ыкIи «Уфа» язэIукIэгъу зэбгъапшэмэ, «Ротор» иухъумакIохэм ащыщ Iэгуаом IэкIэ зэреуагъэр судьям ымылъэгъугъэм фэдэу къытщигъэхъугъ. Пенальтир «Уфа» ыгъэцакIэу «Ротор» икъэлапчъэ Iэгуаор дидзагъэмэ, ешIэгъум къырыкIощтыр къэшIэгъуае хъущтыгъэ.\n«Шъачэ» апэ итхэм ащыщэу «Спартак» текIуагъ. К. Нобуа къэлапчъэм пэчыжьэу дауи, хъагъэм Iэгуаор дидзагъ. Ащ ыуж «Спартак» пчъагъэр зэфэдэ ышIы шIоигъоу, «Шъачэ» текIоныгъэр къыдихын имурадэу командэхэр зэнэкъокъугъэх.\nЗэIукIэгъур заухым, «Спартак» итренер шъхьаIэу Д. Тедеско фэгъэхьыгъэ гущыIэхэр стадионым щыIугъэх. Тренер шъхьаIэм изекIуакIэ зыгу римыхьыгъэхэр футболыр зышIогъэшIэгъонхэм къахэкIыгъэх.\nШъачэ ижъырэ адыгэ къал. ХьакIэм дахэу щыпэгъокIынхэ, агъэлъэпIэн зэралъэкIырэр Олимпиадэ джэгунхэм, дунаим футболымкIэ изэнэкъокъу, нэмыкI спорт Iофтхьабзэхэм къащылъэгъуагъ.\nЕшIэгъур зыпшIуахьыкIэ, угукIэ ащ уфэхьазырыныр, шэн-хабзэхэр дэгъоу зепхьанхэр щыIэныгъэм ишапхъэхэм ащыщых. Ащ дакIоу, общественнэ зэхахьэм ухэлажьэзэ гущыIэ дысхэр къэпIонхэр, цIыфхэм бырсыр ахэплъхьаныр тэрэзэп.\nЦСКА-р «Урал» дешIэзэ, Н. Влашич пенальтикIэ къэлапчъэм Iэгуаор дидзи, пчъагъэр 2:1 хъугъэ. «Урал» иешIакIоу Погребняк шэн-хабзэхэр ыукъуагъэхэу судьям ылъыти, я 49-рэ такъикъым ешIапIэм ригъэкIыгъ. «Урал» игуетыныгъэ къыригъэIыхыгъэп. Я 89-рэ такъикъым Калининым шъхьэкIэ къэлапчъэм Iэгуаор дахэу дидзи, лIыгъэ шапхъэ зэрихьагъ, щысэшIу къыгъэлъэгъуагъ.\nЕшIакIэу къыгъэлъагъорэмкIэ «Краснодар» командэхэм къахэщы. Классон, Кабеллэ, Берг, Сулеймановым къэлапчъэм Iэгуаор дадзагъ. «Краснодар» 5:0-у текIоныгъэр къыдихи, дунэе футболым игъогу тэрэзэу зэрэрыкIорэр къыгъэлъэгъуагъ. Гъунэгъу краим икомандэ шыблэм фэдэу нэмыкI клубхэри къыщэщынэх.\n«Зенит» «Динамэм» текIуи, апэрэ чIыпIэм уцужьыгъ.\n«Тамбов» апшъэрэ купым къызэрэхэзыщтым игъогу техьагъ. «Химки» зэкIэлъыкIоу ешIэгъу заулэ къыхьыгъ, ауж къинэхэрэм ахэтынэу зэрэфэмыер зэнэкъокъум къыхэщы.\nЯ 18-рэ ешIэгъухэм ауж командэхэр чIыпIэу зыдэщытхэр, очко пчъагъэу яIэр зэтэгъапшэх.\n2. «Спартак» — 35\n3. ЦСКА — 34\n4. «Ростов» — 32\n5. «Динамо» — 30\n6. «Шъачэ» — 30\n7. «Локомотив» — 28\n8. «Краснодар» — 27\n9. «Рубин» — 27\n10. «Ахмат» — 25\n11. «Химки» — 22\n12. «Урал» — 20\n14. «Уфа» — 13\n15. «Тамбов» — 12\n16. «Ротор» — 11.\n«Шъачэ» — «Динамо»\nТекIоныгъэр зэкIэми ящыкIагъ. ЗэIукIэгъухэм шъуяплъ, уасэ афэшъушI. Апэ ишъыгъэхэм рэхьат яIэп, къакIэхьажьыщтыр амышIэу къызэплъэкIыжьых.\nПредыдущая Ауж къинэхэрэм ахэтыжьэп\nСледущая Хьыкум приставхэм якъэбархэр


Къулыкъур зыхьыщтхэр гъогу техьагъэх — Адыгэ макъ\nКъулыкъур зыхьыщтхэр гъогу техьагъэх\nБжыхьэ дзэ дэщыгъом къыдыхэлъытагъэу Урысыем и УIэшыгъэ КIуачIэхэм къулыкъур ащызыхьыщт ныбжьыкIэхэм яапэрэ куп тыгъуасэ гъогу техьагъ.\nКъулыкъушIэ нэбгыри 10 мэфэкI шIыкIэм тетэу агъэкIотагъэх. МэфэкI Iофтхьабзэу АР-м идзэ комиссариат щыкIуагъэм хэлэжьагъэх гъэцэкIэкIо хабзэм, патриотическэ ыкIи общественнэ организациехэм ялIыкIохэр, дзэ къулыкъум иветеранхэр, ны-тыхэр.\nАР-м идзэ комиссариат ипащэу Александр Авериным пэублэ псалъэ къышIызэ къэзэрэугъоигъэхэм шIуфэс къарихыгъ. Мыгъэ Хэгъэгу зэошхор заухыгъэр илъэс 75-рэ зэрэхъугъэм къыдыхэлъытагъэу, дзэ тарихъымкIэ мэхьанэшхо зиIэ я 150-рэ щэрыон дивизиеу Новочеркасскэ дэтым апэрэ купыр зэрагъакIорэр ащ къыхигъэ-щыгъ. Нэужым Александр Авериным къыIотагъ а дивизиер апэу Мыекъуапэ щагъэпсынэу зэрэхъугъэр.\n— Шъуиныбджэгъу, шъушы нахьыжъхэу къулыкъур зыхьи къэкIожьыгъэхэр щысэтехыпIэ шъуфэхъунхэ фае, — къыIуагъ республикэм идзэ комиссар шъхьаIэ ныбжьыкIэхэм закъыфигъазэзэ. — Адыгеим ращыгъэ дзэкIолIхэм тыкъагъэукIытэжьэу къыхэкIыгъэп. Ахэм афэдэу шъори зэрифэшъуашэу, щытхъу хэлъэу тихэгъэгу къэшъуухъумэнэу тышъущэгугъы.\nАдыгэ Республикэм ибзылъфыгъэхэм я Союз итхьаматэу Вэрэкъо Хьалимэт гущыIэр лъигъэкIотагъ.\n— ШъуищыIэныгъэкIэ мэхьанэшхо зиIэ хъугъэ-шIагъэм шъукъекIолIагъ, — къариIуагъ гъогу техьащт къулыкъушIэхэм. — ЛIыгъэрэ щэIагъэрэ шъухэлъэу Уставым къызэриIорэм тетэу джы шъупсэущт. Ащ акъыл ыкIи кIуачIэ ищыкIагъ. Шъуигупсэхэр къышъожэщтых, ахэр зыщышъумыгъэгъупшэх, зэпхыныгъэ адэшъуIыгъ. Щытхъу хэлъэу къулыкъур къэшъухьи, шIурэ дахэрэкIэ къэжъугъэзэжь.\nДжащ фэдэу ныбжьыкIэхэм закъыфэзгъэзагъэхэм ащыщ я 150-рэ дивизием идзэ часть илIыкIоу Евгений Братчиковыр. Хэгъэгум ыпашъхьэ пшъэдэкIыжьэу ахьырэр агъэцэкIэным игъо къэсыгъэу зэрэщытыр ащ хигъэунэфыкIыгъ. Хъулъфыгъэм ишэн-зекIуакIэхэр дзэ къулыкъум псыхьагъэ зэрэщыхъухэрэр Е. Братчиковым къыхигъэщыгъ. Мы мафэм къыщегъэжьагъэу ахэр зэрэдзэкIолIхэр къагурыIозэ, щытхъу хэ-лъэу япшъэрылъхэр зэшIуахынхэу зэрэщытыр агуригъэIуагъ. ХэшыпыкIыгъэ дзэхэм мыхэр зэрахэфагъэхэр къагурыIозэ якомандирхэм ядэIунхэу, зыфэсакъыжьынхэу, зэрэдэкIыгъэхэм фэдэу япсауныгъэ зэщымыкъоу ны-тыхэм къафагъэзэжьынэу къариIуагъ.\nКъулыкъушIэ хъугъэхэм ацIэкIэ къэгущыIагъ МэщфэшIу Салбый. Щытхъу хэлъэу къулыкъур зэрахьыщтымкIэ, къызэращыгугъыхэрэр къызэрагъэшъыпкъэжьыщтымкIэ къэзэрэугъоигъэхэр къыгъэгугъагъэх.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, чъэпыогъум и 1-м бжыхьэ дзэ дэщыгъор Адыгеим щырагъэжьагъ ыкIи ар тыгъэгъазэм\nи 31-м нэс кIощт. Мыгъэрэ бжыхьэ дзэ дэщыгъом унашъоу щыIэмкIэ, Адыгеим щыщ ныбжьыкIэ 510-мэ къулыкъур ахьыщт, хабзэ зэрэхъугъэу, ахэр чIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащэщтых.\nПредыдущая Тарихъ романым техыгъэ фильмыр хьазыр\nСледущая В картинной галере откроется выставка, посвященная 95-летию Национального музея Адыгеи


НыбджэгъушIур пщыщ мэхъу — Адыгэ макъ\nКъэсэшIэжьы дахэу фэпагъэу, къэбзэ-лъабзэу хэтыгъ, игугъу ашIэу дэгъоуи еджэщтыгъ. Джащ пае ны-тыхэу ехъуапсэщтыгъэхэр бэ. «Тхьэр етагъэба мор зикIалэм» аIоу бэрэ зэхэпхыщтыгъэ.\nЕджапIэр 1952-рэ илъэсым къыухи, Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым чIэхьагъ, 1956-рэ илъэсым ари къыухыгъ. А гъэ шъыпкъэм гъэзетэу «Социалистическэ Адыгеим», нэужым Адыгэ шIэныгъэ-ушэтыпIэ институтым ащылэжьагъ. ШIэныгъэхэмкIэ Академием бзэшIэныгъэмкIэ и Институт иаспирантурэ Москва къыщиухыгъ. Джащ къыщегъэжьагъэу Адыгэ къэралыгъо университетым илъэс 45-м къыкIоцI щыригъэджагъэх, научнэ IофшIэгъишъэм ехъу ытхыгъ ыкIи къыхиутыгъ.\nА зэпстэумэ яшыхьатэу филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор хъугъэ, адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ АКъУ-м щызэхэщэгъэ Гупчэм ипэщагъ, Адыгэ Республикэм шIэныгъэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху.\nКавказыбзэхэм яхьылIэгъэ научнэ конференциехэу зэхащэхэрэм ишъыпкъэу ахэлэжьагъ. ИIофшIагъэхэр Тбилиси, Махачкала, Грознэм, Налщык, Черкесскэ, Мыекъуапэ къащыхиутыгъэх. КIэлэегъаджэхэм ягъэхьазырынкIэ, студентхэу дипломхэм анэсыгъэхэм, аспирантхэм, докторантхэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ Шъаукъо Аскэр ылъэкI къыгъэнагъэп. Доктор ыкIи кандидат диссертациябэмэ япхырыгъэкIынкIэ оппонентэу щытыгъ. Ащ инаучнэ IофшIагъэхэр бзэм илъэныкъуабэм анэсы.\nГущыIэлъэ зэфэшъхьафхэм язэхэгъэуцонкIэ IэпэIэсэныгъэ хэлъыгъ. Университетым, республикэм яобщественнэ щыIакIэ фызэшIокIырэ иIахь ахишIыхьаным ишъыпкъэу пылъыгъ. Адыгэ филологием икафедрэ ипэщагъ, филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат диссертациехэр зыщыпхырагъэкIырэ советэу АКъУ-м щызэхэщагъэм, адыгабзэмкIэ АР-м и Президент дэжь щыIэ советым ахэтыгъ.\nИлъэс заулэ нахь Iоф щимышIагъэми, Шъаукъо Аскэр опсэуфэ редакциер щыгъупшэу къыхэкIыгъэп, ренэу къычIахьэщтыгъ, адыгабзэм фэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр, рецензиехэр гъэзетым къыригъахьэщтыгъэх. КIэрэщэ Зэйнаб ыуж Аскэр ары адыгэ литературабзэм дэлажьэу адыгэхэмкIэ тиIагъэр.\n— Сиакъыл-шIэныгъэ хэхъонымкIи, адыгэ Iофыгъохэм апыщагъэ сыхъунымкIи редакциер ары егъэжьэпIэ-хэщапIэ сфэхъугъэр, — ыIощтыгъ Аскэр. — Редакциер сыгукIэ спэблагъ, журналистхэм якъиныгъохэри ягъэхъагъэхэри къызгурэIох, ахэр адэзгощынхэри ренэу сигуапэ.\nДжащ фэдагъ синыбджэгъушIоу чIэсынагъэхэмкIэ апэрэмэ ащыщыгъэу Шъаукъо Аскэр…\n… IофшIэгъу ужым, нахьыбэрэмкIэ шэмбэтым е тхьаумафэм, тызэныбджэгъухэм, ахэр Устэкъо Барыч, Быщтэкъо Хьалим, ХьакIэмыз Биболэт, ЛIэхъусэжъ Хьаджэрэтбый, тызэIукIэщтыгъэ, бэмэ тарыгущыIэщтыгъэ, зыдгъэпсэфыти зичэзыу зэIукIэгъур типIалъэу тызэбгырыкIыжьыщтыгъэ.\nДжы сыд? ЗэныбджэгъухэмкIэ тыкъэнэжьыгъэ хъатэ щыIэп. ТыкъыдэкIэу тызызэIукIэкIэ къытхэмытыжь тиныбджэгъухэр къыкъокIыщтых къызышIодгъэшIэу тызэплъыжьыхэшъ тыщыт…\nАнахьэу удэгущыIэнкIи къыбдэгущыIэнкIи хъопсэгъуагъэр Шъаукъо Аскэр арыгъэ. ЕгъашIи губжыщтыгъэп. ПIорэр тэрэзмэ къыбдыригъаштэщтыгъ. Мытэрэз оIоми джащ фэдэ къэбзагъ — къыпфидэщтыгъэп.\nАскэр псэугъэмэ ыныбжь илъэс 80 гъэтхапэм и 5-м хъущтыгъэ. Хъарзынагъэба юбилей шIагъор уиныбджэгъушIу дыхэбгъэунэфыкIыныр! ЗэраIо хабзэу, тинасып къыхьыгъэп. КIэлэ шIагъохэу Зауррэ Асфаррэ иIэхэшъ, а мафэм ахэр зэрэугъоищтых. Арышъ, ахэм ашIэмэ тшIоигъу: тэри, иныбджэгъухэм, Аскэр зэрэтилъапIэр, зэрэтщымыгъупшэрэр, ренэу тыгу зэрилъыщтыр!\nСурэтым итхэр: купым (сэмэгумкIэ укъикIэу) ятIонэрэу щытыр Шъаукъо Аскэр.\nПредыдущая Ипшъэрылъхэр дэгъоу зэшIуехых\nСледущая Агъэежьыгъахэу къэзыгъэзэжьыгъэр