ХьакIэщыр — лъэпкъ шIухьафтын | Адыгэ Макъ\nХьакIэщыр — лъэпкъ шIухьафтын\nМыекъуапэ къыщызэIуахыгъэ унэу хьакIэщ шъуашэ зиIэм Тыжь Илкъай ыцIэ фаусыгъ. Хэкужъым къэзыгъэзэжьы зышIоигъохэм псэуалъэр апэрэ къэуцупIэ афэхъущт.\nПчэдыжьым щагум къыщызэIукIагъэхэм тахаплъэшъ, зэлъэпкъэгъухэм тинэIуасэу ахэтыр зэрэбэм тегъэгушхо. Тыркуем, Сирием, Иорданием, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Краснодар краим, Адыгеим, нэмыкIхэм ащыщых. Германием, Косово къарыкIыжьыгъэхэри къытхэтых.\nКъэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ижурналистэу Кушъу Светэ зэрищэгъэ зэхахьэр пэублэ гущыIэкIэ къызэIуихыгъ. ЗэхэщэкIо купым хэтэу, лъэпкъ хасэу «Лъэмыджым» ипащэу Беданыкъо Нихьад хьакIэщыр къызэрэзэIуахырэм къытегущыIагъ.\nШIэныгъэлэжьэу Бырсыр Батырбыйрэ Беданыкъо Нихьадрэ лентэ плъыжьыр зэпаупкIи, щагу зэIухыгъэшхом дэт зэлъэпкъэгъухэр хьакIэщым рагъэблэгъагъэх.\nУнэр дахэ, къатищ мэхъу. Апэрэ къатыр зэIукIапIэхэм нахь афытегъэпсыхьагъ. Адыгэ лъэпкъ тхыпхъэхэр дэпкъым егъэкIугъэх, тIысыпIэхэр бгъэуцунхэу чIыпIэхэр иIэх. ПщэрыхьэпIэшхо унэм хэт.\nЯ 2 – 3-рэ къатхэр псэупIэх, фэтэр 14 мэхъух, блырыблэу гощыгъэх. Нэбгырэ тIурытIу арысыным фытегъэпсыхьагъэх.\nЯхэку къекIолIэжьынхэ ямурадэу ящыкIэгъэ тхылъхэм ягъэхьазырын Iоф дашIэщтыгъ. Тыжь Илкъай иныбджэгъухэр, игупшысэгъухэр игъусэхэу нахь псынкIэ къафэхъущт амалхэм алъыхъущтыгъэх. Краснодар къынэсыгъэ тилъэпкъэгъу бзылъфыгъэу Адыгеим къэзыгъэзэжьы зышIоигъом И. Тыжьыр зыпэгъокIым, машинэу зэрысыр зыдежьагъэм нэсыгъэп. Гъогум щызэутэкIыгъэ машинэхэм тхьамыкIэгъошхо къапкъырыкIыгъ. Илкъай шъобж хьылъэхэр тещагъэхэу сымэджэщым нагъэсыгъ, ау ипсауныгъэ зыпкъ рагъэуцожьынэу инасып къыхьыгъэп. Лъэпкъ шIэжьым ыгу фаблэзэ дунаир ыхъожьыгъ.\nМыекъуапэ удамытхэу ущыпсэун зэрэмылъэкIыщтыр Тыжь Илкъай иныбджэгъухэм аушэтыгъэу щытыгъ, ащ фэшI хьакIэщ мэхьанэ зиIэ унэ щашIынэу фежьагъэх. Хэкум ицIыф хъужьынхэ амылъэкIэу нэбгырэ пчъагъэмэ къызыщыхъугъэхэ къэралыгъохэм агъэзэжьыгъ.\nТыжь Илкъай Истамбул щыпсэущтыгъ, янэ-ятэхэр, шыпхъу- рэ шырэ иIагъэх, илъэс 35-м ыныбжь къехъугъагъ. Тыркуем щыIакIэу щыриIэр дэигъэп, ау ыгу рэхьат къыритыщтыгъэп – Хэкужъыр къызэреджэжьырэр зэхихыщтыгъ….\nИ. Тыжьыр дунаим зехыжьым, иныбджэгъухэр зэхахьэхи хьакIэщым ишIын фежьагъэх. Тилъэпкъэгъухэр зыщыпсэухэрэ республикэхэм, къэралыгъохэм, анахьэу Тыркуем, IэпыIэгъоу къарыкIыгъэм ишIуагъэкIэ псэупIэр агъэпсыгъ. ШIыхьафкIэ аублэгъэ унэм Мыекъуапэ къегъэдахэ.\nПсэупIэм зэрэратхэщтхэм дакIоу, бзэхэр щызэрагъэшIэщтых, шIэжьым, культурэм яхьылIэгъэ зэIукIэхэр щызэхащэщтых.\nХъуажъ Фахьри, Чэтэо Ибрахьим, IутIыжъ Мэджыд, Жанэ Хьэкъан, Хьэпэе Бильгэ, Цушъхьэ Джамбэт, Хьащыр Баяр, Хьалыу Инал, Бырсыр Абдулахь, Хьарэхъу Хьакъ, Беданыкъо Нихьад, Енэмыкъо Моулид, нэмыкIхэу гущыIэгъу тызфэхъугъэхэм унакIэм мэхьэнэ ин ратыгъ. Зэлъэпкъэгъухэм япкъынэ-лынэхэмкIэ агъэпытэрэ лъэмыджым зызэриушъомбгъущтым яцыхьэ телъ.\nШъхьэлэхъо Аскэр, ШъэуапцIэкъо Аминэт, ГъукIэлI Асхьад, СтIашъу Юрэ, СтIашъу Яхьем, Едыдж Мэмэт, фэшъхьафхэм ягупшысэхэр адэтэгощых. Зэлъэпкъэгъухэм язэкъотыныгъэ щыIэныгъэм щэпытэ. Зэхахьэм къыщыгущыIэгъэхэ Бырсыр Батырбый, ЛIымыщэкъо Рэмэзан, Хьэпэе Бильгэ, фэшъхьафхэм къызэраIуагъэу, IофшIэкIэшIур гупшысэшIум лъигъэкIотэщт. Республикэм имэфэкI мафэ тефэу унэр къызэрэзэIуахыгъэр лъэпкъ шIухьафтын хъугъэ.


Илъэс 49-рэ зыныбжь хъулъфыгъэу Мыекъуапэ щыпсэурэм ылъэныкъокIэ Мыекъопэ къэлэ прокуратурэм къызэIуихыгъэ уголовнэ Iофыр хьыкумым IэкIигъэхьагъ.\nИнэIосэ хъулъфыгъэ горэм шъэжъыекIэ зэрэхэпыджагъэм, ышIэзэ ипсауныгъэ зэрар зэрэрихыгъэм афэшI хъулъфыгъэр агъэмысэ.\nСледствием зэригъэунэфыгъэмкIэ, лажьэ зиIэр къатыбэ хъурэ унэу Мыекъуапэ иурамэу Димитровым тетым ешъуагъэу кIуагъэу бысымым ихьакIэ горэм щыхьагъ, пщэрыхьапIэм илъыгъэ шъэжъыер къышти, ышIэзэ ащ ыныбэ хэпыджагъ. Ащ ыуж бзэджашIэм а чIыпIэр къыбгынагъ.\nУголовнэ статьям къызэригъэнафэрэмкIэ, бзэджашIэм илъэси 10 хьапс рагъэхьын алъэкIыщт.\nМыекъопэ къэлэ хьыкумым илъэс 27-рэ зыныбжь хъулъфыгъэу Мыекъуапэ щыпсэурэм уголовнэ Iоф къыфызэIуихыгъ.\nБанкым икартэ къызфигъэфеди зыгорэм зэретыгъуагъэм, ащ зэрарышхо зэрэрихыгъэм афэшI хъулъфыгъэр агъэмысэ.\nХьыкумым зэригъэунэфыгъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым бзэджашIэм инэIуасэ горэм икартэу банкым къыритыгъэр шIуитыгъуи, ащ илъыгъэ сомэ мин 50-р зыIэкIигъэхьагъ.\nХьыкумым къэралыгъо гъэпщынакIом дыригъашти, ыпэкIэ хьапс Iофэу телъыгъэр зэрэтырамыхыжьыгъэр къыдилъыти, бзэджашIэм илъэси 2-рэ мэзи 6-рэ хьапс тырилъ-хьагъ.


Джэгум изэхэщэн фэгъэхьыгъ | Адыгэ Макъ\nДжэгум изэхэщэн фэгъэхьыгъ\nАдыгэ джэгур зэрэзэхэщэгъэщтым ехьылIэгъэ сценарием изэхэгъэуцон шIэныгъэлэжьхэм аухыгъ.\nИкIыгъэ мазэм гуманитар шIэныгъэхэм апылъ республикэ институтым адыгэмэ джэгур зэрашIыщтыгъэм ехьылIагъэу Iэнэ хъураеу щыкIуагъэм хэлэжьагъэхэм зэдырагъаштэу къаIогъагъ адыгэ джэгум ишIынкIэ IэпыIэгъу хъущт сценарие зэхэгъэуцогъэн зэрэфаер.\nСценариер джы хьазыр. Ар зэхагъэуцуагъ филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу Унэрэкъо Рае, филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Хьакъунэ Эльзэ, адыгэ къэралыгъо университетым иаспирантэу Нэгъырэкъо Казбек. Джэгур адыгэ шэн-хабзэхэм атетэу зышIы зышIоигъохэм ар агъэфедэн алъэкIыщт.\nСценарием джэгур зэрэпшIыщтыр — апэрэ лъэбэкъум къыщегъэжьагъэу зэрэуухын фаем нэсыжьэу къыщыIотагъ. ХьатыякIом ихъохъухэу мыщ хэтхэр джэгуакIохэм агъэфедэн алъэкIыщт.\nАдыгэ джэгур зэрэзэхэпщэн фаер зэкIэри сценарием хэбгъотэщт: къэзыщэщт кIалэм ыкIи пшъашъэм яунэхэм джэгум зызэрэщафагъэхьазырырэр, ЗАГС-м, мэщытым зэрэщызэгуатхэхэрэр, нысэр кIалэм иунэ къызэрэращэрэр ыкIи нэмыкIхэр. Сценарием уукъо мыхъущт шэн-хабзэхэр къыщыIотагъэх.\nТыгъуасэ джэгум изэхэщакIохэм (хьатыякIохэм) гуманитар ушэтынхэм апылъ республикэ институтым семинар ащыфызэхащэгъагъ. Ащ упчIэу къыщыуцугъэхэм яджэуапхэр щагъотыгъэх.


Home » Adyghe » 05 Acts » 20\nПаул Македоние хэкумрэ Грецие хэгъэгумрэ зэрэкІуагъэр\nБырсырышхор зэуцужьым, Паул ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэр къаригъащэхи ыгъэгушхуагъэх. ЕтІанэ аІапэхэр ыубытыжьхи, Македоние хэкум кІонэу гъогум техьагъ. 2А лъэныкъохэр къыкІухьэхэзэ, шІошъхъуныгъэ зиІэхэр гущыІабэкІэ ыгъэгушхохэзэ, Грецие нэсыгъ. 3Ащ дэжьым мэзищэ щыІагъ. Сирием къухьэкІэ кІонэу фае зэхъум, джуртхэм гъэбылъыгъэкІэ аукІынэу агу зэрэхэлъым пае, Македонием игъогукІэ ыгъэзэжьынэу тыриубытагъ. 4Мы лІыхэр Паул игъусагъэх: Верие къалэм щыщэу Пирр ыкъо Сосипатер; Фессалоникэ къалэм щыщхэу Аристархрэ Секундрэ; Дервие къалэм щыщэу Гай; етІанэ Тимофей; етІанэ Асие хэкум щыщхэу Тихикрэ Трофимрэ. 5Ахэр тэ* тапэ итхэу кІохи, Троадэ\n20:5 тэ – мыщ дэжьым (еплъ 16:10) мы тхылъыр зытхыгъэр Паул игъусэу щыт, Рим (Рум) къэлэшхоми дэкІо. Еплъ 28:16.\nкъалэм къыщытпэплъагъэх. 6Ау Хьалыгъу Мыгъэтэдж зыщашхырэ мэфэкІ мэфэшхохэр зыблэкІыхэ* нэужым, Филиппи къалэм къухьэкІэ тыщежьагъ. Троадэ къалэм адрэмэ адэжь мэфитфыкІэ тынэсыгъ. Ащ дэжьыми мэфиблэ тыщыІагъ.\nТроадэ къалэм Паул лІагъэхэм Евтих\n7Тхьамафэм иапэрэ мафэм хьалыгъу зэготчынэу* тызэрэугъоигъ. Паул ятІонэрэ мафэм гъогум техьанэу ыгукІэ риубытагъэу, шІошъхъуныгъэ зиІэхэм Тхьэм игущыІэхэр ариІохэзэ, чэщныкъом нэсыфэ гущыІэныр ыукъудыигъ. 8Тэ тызыщызэрэугъоирэ унэ Іэтыгъэм остыгъэ бэу къыщыблэщтыгъэх. 9Евтих зыцІэу зы кІалэ горэ шъхьангъупчъэм Іусэу, Паул гущыІэныр ымыухы зэхъум, куоу хэчъыягъ. Хэчъыягъэти, щэу зэтет унэм къефэхи, укІыгъэу къаштэжьыгъ. 10Паул ехи, кІалэм зытыридзи, ІаплІ рищэкІи къыІуагъ:\n–ШъумыгумэкІ. Ы псэ хэт!\n11Паул етІанэ къыдэкІоежьи, хьалыгъур зэгуичи, адрэхэм ягъусэу ышхыгъ. Нэф ошъыфэ, ахэмэ бэрэ адэгущыІи, гъогум техьагъ. 12Агухэр инэу къаІэтыгъэу, кІалэр ядэжь псаоу къащэжьыгъ.\nПаул Троадэ къалэм дэкІи, Милит къалэм зэрэкІуагъэр\n13Тэ ыпэкІэ къухьэм текІуалІи, титІысхьи, Асс къалэу Паул зыщидгъэтІысхьащтым тежьагъ. Паул а къалэм нэсы лъэсэу кІонэу ыгу хэлъти, Іофыр арэущтэу ыгъэпсыгъагъ. 14ЕтІанэ Асс къалэм къызыщытІокІэжьым, Паул къухьэм къидгъэтІысхьи, Митилинэ къалэм тыкІуагъ. 15А къалэм тыщежьи, ятІонэрэ мафэм Хиос хыгъэхъунэм фэзанкІэу тыуцугъ. Ыужырэ мафэм Самос хыгъэхъунэм\n20:6 Хьалыгъу Мыгъэтэдж зыщашхырэ мэфэкІ мэфэшхо мафэхэр – еплъ 12:3.\n20:7 хьалыгъу зэготчынэу – еплъ 2:42.\nтыкІуагъ. Трогиллие къалэм тыщыуцуи, ыужырэ мафэм Милит къалэм тынэсыгъ.16Асие хэкум уахътэр щимыгъэкІодыным пае, Паул Ефес къалэм къыщымыуцоу, блэкІынэу тыриубытэгъагъ. Сыда пІомэ амал иІэмэ, Пэнтэкост зыцІэ мэфэкІ мэфэшхор* къэсыным ыпэкІэ, Ерусалим нэсынэу гузажъощтыгъ.\nЕфес къалэм щыІэ чылыс зэІукІэм инахьыжъхэм\nаужырэ къэбарэу Паул ариІуагъэр\n17Милит къалэм тызыщэІэм, Паул Ефес щыІэ чылыс зэІукІэм инахьыжъхэр* къаригъэщагъэх. 18Ахэр къызэкІохэм, Паул ариІуагъ:\n–Апэрэ мафэм щегъэжьагъэу Асие хэкум сыкъызехьэм, шъуадэжь щызгъэкІогъэ уахътэр зэкІэ сищыІакІэ зыфэдагъэр шъо шъошІэ. 19Пэгагъэ зи сыгу имылъэу, бэрэ сыгъызэ, джуртхэм шъэфэу бзэджагъэхэу къысашІэнхэу агу хэлъыгъэхэмкІэ къиныбэ сагъэщэчызэ, Зиусхьаным сыфэлажьэщтыгъ. 20ЗишІуагъэ къышъокІыщт къэбархэр къышъосІонхэу зыкІи зыщысымыдзыеу, цІыфхэм апашъхьи шъуиунэхэми къащышьозгъэІугъэх ыкІи къащышъозгъэшІагъэх. 21Джуртхэри алыджхэри япсэкІодхэм афыкІэгъожьынхэшъ, Тхьэм ыдэжь агъэзэжьынэуи, Зиусхьанэу ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зырягъэІэнэуи афэзгъэпытэзэ язгъэІущтыгъ.\n22–Джы къысэхъулІэщтыр сымышІэу, Тхьэм ы Псэ ЛъапІэ седэІузэ, Ерусалим сэкІо. 23Ау Іэхъу-лъэхъухэри гузэжъогъухэри къызэрэспэІутхэр Тхьэм ы Псэ ЛъапІэ сигъашІэзэ, къэлэ пстэуми къащеушыхьаты. 24Спсэ сэркІэ лъапІэу ыкІи уасэ иІэу слъытэрэп, ау Зиусхьан Хьисэ Іофэу спшъэ къырилъхьагъэр згъэцэкІэн фаеу щыт: Тхьэм ынэшІу щыфэныгъэм ехьылІэгъэ къэбарышІур цІыфхэм язгъэІуныр ары.\n25–Тхьэм и Тетыгъошхо* ехьылІэгъэ къэбарыр шъозгъэІузэ, шъо зэкІэми шъуадэжь къыщыскІухьэщтыгъ. Шъуащыщэу зыми сынапэ зэримылъэгъужьыщтыр сэшІэ. 26Арышъ, зы цІыф ылъ спшъэ къызэрэдэмыфэщтыр непэ шъыпкъэу\n20:16 Пэнтэкост зыцІэ мэфэкІ мэфэшхор – еплъ 2:1.\n20:17 нахьыжъхэр – еплъ 11:30.\n20:25 Тхьэм и Тетыгъошхо – еплъ 1:3.\nкъышъосэІо; 27сыда пІомэ Тхьэр зыфэе пстэури шъозгъэІуным зыщыздзыягъэп. 28Шъо шъузфэсакъыжьи, Тхьэм ы Псэ ЛъапІэ шъо ухъумакІоу шъузыфигъэуцугъэ цІыф купым шъуфэсакъ. Мэлахъом мэлхэм ынаІэ зэратригъэтырэм фэдэу, Зиусхьанми Тхьэми ячылыс зэІукІэм щыщхэу, Хьисэ илъыуасэкІэ къыщэфыгъэхэм шъунаІэ атежъугъэт. 29Сыда пІомэ сэ дунаим сызехыжьым ыуж, Іэхъогъум шъхьамысыщт тыгъужъ мэхъаджэхэр къызэрэшъухэхьащтхэр сэ сэшІэ. 30Шъо ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэми цІыфхэр къышъухэкІыщтых, зигъогу пхэнджы шъутезыгъэхьаным пае, шъыпкъагъэр зэзыхъокІыным пылъхэр. 31Арышъ, шъумычъыеу шъусакъ! Сынэпс къехызэ, илъэсищым чэщи мафи зэпымыоу шъуащыщэу хэти зэрэгурызгъэІуагъэр зыщышъумыгъэгъупш.\n32–Джы Тхьэми ынэшІу щыфэныгъэм ехьылІэгъэ гущыІэхэми шъуафэсэгъазэ. А гущыІэхэм гурэ псэрэкІэ кІуачІэ шъуагъэгъотын алъэкІы, Тхьэм ицІыфхэу ежьым зыкъезытыгъэ пстэуми шъурягъусэу ІэхьышІу къышъулъагъэІэсыни алъэкІы. 333ы цІыфым итыжьыни, идышъи, ищыгъыни сянэцІыгъэп. 34 Сигъусэхэмрэ сэррэ тищыкІагъэхэр сэ сІэхэмкІэ къызэрэзгъэхъагъэр шъо шъошІэ. 35Мырэущтэу тыулэузэ, лъэкІыныгъэ зимыІэхэм тадэІэпыІэн зэрэфаер лъэныкъо пстэумкІи шъозгъэлъэгъугъэ. Ежь Зиусхьан Хьисэ гущыІэхэу къыІуагъэхэр зыщыдгъэгъупшэжьынхэ фаеп: «Къыуатыным нахьи яптыныр нахь сыхьатмаф».\n36А гущыІэхэр къызеІохэ ужым, Паул лъэгонджэмышъхьэкІэ тІыси, ахэмэ зэкІэм ягъусэу Тхьэм елъэІугъ. 37ЗэкІэри инэу гъыгъэх, Паул ІаплІи ращэкІи ебэугъэх. 38Анахьыбэу агу къеуагъэр Паул ынапэ егъашІэми зэрамылъэгъужьыщтыр къызэриІуагъэр ары. ЕтІанэ къухьэм нэс Паул дэкІотагъэх.


Театрэм и Илъэс фэгъэхьыгъ | Адыгэ Макъ\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ театрэм и Илъэс фэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъоныр гъэшIэгъонэу зэхищагъ. — Сурэти 190-рэ къэгъэлъэгъуапIэм щытлъэгъугъ, — къыщиIуагъ зэIукIэгъум зэлъашIэрэ сурэтышIэу, архитекторэу Бырсыр Абдулахь. — Тыкъэзыуцухьэрэ дунаим, бгъэфедэн плъэкIырэ искусствэм, театрэм ищыIэныгъэ, мэкъэгъэIухэм ахэр яхьылIагъэх.\nРеспубликэм исурэт къэгъэлъэгъуапIэ, Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэр, Урыс къэралыгъо драматическэ театрэу А.С. Пушкиным ыцIэ зыхьырэр, Камернэ музыкальнэ театрэу Хьанэхъу Адамэ ыцIэ зыхьырэр, Адыгэ къэралыгъо университетыр, искусствэхэмкIэ республикэ колледжэу Тхьабысым Умарэ ыцIэ зыхьырэр зэхэщэн Iофыгъохэм ахэлэжьагъэх.\n— Театрэм Iоф щысшIэнэу синасып къыхьыгъ, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо премие къызыфагъэшъошэгъэ сурэтышIэу Бырсыр Абдулахь. — Театрэм щыIэныгъэр IупкIэу къегъэлъагъо. ЦIыф гъэшIэгъоных театрэм Iоф щызышIэхэрэр. Артистхэм зыщалъэхэрэ щыгъынхэм ащыщхэр къэгъэлъэгъоным къырахьылIагъэх.\nАдыгэ къэралыгъо университетым имузыкальнэ къэгъэлъэгъонэу театрэу «Арт-Ритоным» зэхищагъэр Санкт-Петербург щыкIуагъ. СурэтышI IэпэIасэу Цэй Саидэ иIофшIагъэ осэшIхэм къыхагъэщыгъ.\nЛъэпкъ театрэу И. Цэим ыцIэ зыхьырэм спектаклэхэм ащигъэфедэхэрэ адыгэ шъуашэхэр лъэгъупхъэх. СурэтышIхэу Бырсыр Абдулахь, ПэтIыощэ Феликс, Тыгъужъ Мыхьамодэ, фэшъхьафхэм яIофшIагъэхэр гъэшIэгъоных. Давид Манакьян исурэтхэм узыIэпащэ, щыIэныгъэм къыхэхыгъэх, лъэгъупхъэх.\nИскусствэхэмкIэ республикэ колледжым илъэсыбэ хъугъэу икIэлэегъаджэх Надежда Тыртышник ыкIи Ацумыжъ Сарыет. Студентхэр ягъусэхэу къэгъэлъэгъоным еплъыхэзэ, зэгъэпшэнхэр ашIыгъэх. Анахьэу анаIэ зытырадзагъэр театрэм щыкIохэрэ къэгъэлъэгъонхэм ащыщ едзыгъохэр уахътэм диштэхэу зэрэгъэпсыгъэхэр ары.\nТеатрэм и Дунэе мафэ гъэтхапэм и 27-м игъэкIотыгъэу республикэм щагъэмэфэкIыщт. Зэхахьэхэм артистхэр, сурэтышIхэр, искусствэр зышIогъэшIэгъонхэр ахэлэжьэщтых.


Адыгэхэр сыдэущтэу быслъымэн хъугъэх » Шапсугия - История, культура, традиции адыгов-шапсугов\nОпубликовано: 12:40, 24 февраль 2011\nКъызэра1отэжьырэмк1эрэ адыгэхэр егъэзыгъэк1э диныр аштагъэу щытэп. Осмэн империем адыгэ шъолъырым ефэндхэр къыгъэк1уагъэх. Зэ1ук1эшхо зэхащагъ. Ефэндмэ диныр къафа1отагъ. Адыгэхэр зэхэупч1ыхьажьхи л1ык1охэмэ ара1уагъ: «Тхьашъуегъэпсэу, мыгъэ шъук1ожьи, къэк1орэгъым шъукъак1уи диныр тштэщт». Ефэндхэм агъэш1агъоу к1ожьыгъэх. Илъэс тек1ыгъэу къызэк1охэм, быслъымэн диныр адыгэхэм аштагъ. Агъэш1агъэу ефэндхэр адыгэ тхьаматэхэм яупч1ыгъэх: «Сыд пае, блэк1ыгъэ гъэм шъумыштэу мыгъэ шъуштагъа», адыгэ тхьаматэм джэуапэу мыры къыритыжьыгъэр:


Кандидат хъунхэм фагъэхьазырыщтых — Адыгэ макъ\nКандидат хъунхэм фагъэхьазырыщтых\nРедактор 21.01.2021 21.01.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУрысые политикэ партиеу «Единэ Россием» ипроектэу «Федеральный ПолитСтартап» зыфиIорэр IофышIэхэм якъыхэхын фытегъэпсыхьагъ. Ар икIыгъэ 2020-рэ илъэсым ишэкIогъу мазэм атIупщыгъ.\nФедеральнэ хэдзынхэм ахэлэжьэнхэм фэхьазыр цIыф чанхэр шъолъырхэм къащыхэхыгъэнхэр ары пшъэрылъ шъхьаIэу проектым иIэр.\nУрысыем исубъект 85-мэ ялIыкIо 6739-мэ ащ хэлажьэхэмэ ашIоигъоу тхылъхэр къатыгъагъэх. Ахэм нэбгырэ 200-у къахахыгъэмэ «Единэ Россием» и Апшъэрэ партийнэ еджапIэ егъэджэнхэр афызэхещэх. УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутат хъун зылъэкIыщт кандидатхэр къыхэхыгъэнхэр ары ащ ипшъэрылъыр.\n«Единэ Россием» и ЦИК ипащэ игуадзэу, кадровэ политикэмкIэ ыкIи гъэсэныгъэм ипроектхэмкIэ ГъэIорышIапIэм ипащэу Роман Романовым къызэриIуагъэмкIэ, еджэныр щылэ мазэм и 19-м рагъэжьагъ. Кандидатхэм семинархэр, лекциехэр, нэмыкI Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр афызэхащэщтых, зэнэкъокъухэм (дебаты) ахагъэлэжьэщтых. Еджэныр заухыкIэ, анахь дэгъоу зыкъэзыгъэлъэгъогъэ нэбгырэ 50 къахахыщт. «Единэ Россием» ипэшIорыгъэшъ мэкъэтынэу яшъолъырхэм ащызэхащэхэрэм ахэр ахэлэжьэщтых.\n— Адыгеим щыщэу нэбгырэ 25-мэ проектым хэлажьэмэ ашIоигъоу тхылъхэр къатыгъагъэх, — къыIуагъ Урысые общественнэ организациеу «Еди-нэ Россием и НыбжьыкIэ гвардие» и Адыгэ шъолъыр къутамэ ипащэу Бэрзэдж Асыет. — НыбжьыкIэу «Федеральнэ ПолитСтартапым» хэлажьэхэрэм егъэджакIохэр яIэпыIэгъухэу яшIэныгъэ хагъэхъощт, опыт яIэ хъущт. 2018-рэ илъэсым проектым сызыхэлажьэм зэзгъэшIэгъагъэр нэужым депутат Iофэу згъэцакIэрэмкIэ къысшъхьэпэжьыгъ. Джы сэ сыегъэджакIу, арышъ, цIыфхэм шIуагъэ къафэпхьынэу, яIофыгъохэр зэшIопхынхэу шIоигъоныгъэ уиIэныр пстэумэ анахь шъхьаIэу зэрэщытыр алъызгъэIэсыным сыпылъ.\nПредыдущая Сыдэущтэу вакцинэр къыхэпхыщта?\nСледущая Республикэм жъугъэу вакцинациер щэкIо


«Налмэсыр» ягунэс | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 07.12.2016\t/ КУЛЬТУРЭР\t/\nАдыгэ Республи-кэм и Къэралыгъо академическэ къэ-шъокIо ансамблэу «Налмэсым» къа-лэу Керчь концерт къыщитыгъ.\n— «Налмэсыр» илъэс 80, Адыгэ Республикэр илъэс 25-рэ зэрэхъугъэхэм, лъэпкъ зэпхыныгъэхэм афэгъэхьыгъэ пчыхьэзэхахьэр бысымхэм, хьакIэу къалэм къэкIуагъэхэм ашIогъэшIэгъоныгъ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, Пшызэ изаслуженнэ артистэу Хъоджэе Аслъан. — Къырым ищыIэкIэ-псэукIэ зыпкъ иуцожьыгъэгоп, цIыфхэм гумэкIыгъохэр яIэх. Арэу щытми, лъэпкъхэм языкIыныгъэ лъэпсакIэхэр егъэшIыгъэнхэм, искусствэм цIыфхэр пыщэгъэнхэм пылъых.\nЛъэпкъ къашъохэу «ЗэфакIор», «Адыгэ уджхэр», «Зыгъэлъатэр», нэмыкIхэри концертым еплъыгъэхэм агу рихьыгъэх.\n— 2017-рэ ИлъэсыкIэм ипэгъокIэу кIэлэеджакIохэм апае концертхэр зэхэтщэщтых, — къеIуатэ «Налмэсым» идиректор шъхьаIэу, Урысыем изаслуженнэ артистэу, Адыгеим инароднэ артистэу Бастэ Азмэт. — Мыгъэ IофшIагъэу тиIэр зэфэтхьысыжьыщт, тимурадхэм тафэкIощт.


25.04.2018 - Адыгэ ныпым и мафэ Адыгэ лъэпкъым хигъэунэфыкIыщт\nБлыпэ, Мэлылъфэгъум и 16 2018 15:06\nМэлылъфэгъум и 25-м, 2018-рэ илъэсым, дунаем тет Адыгэ пстэуми Адыгэ ныпым имафэ хагъэунэфыкыщт.\nАдыгэ хэкумкIэ мы мафэр Адыгэ Республикэм официалнэу хагъэунэфыкIы. Къэбэртае-Бэлкъар Республикэм, Къэрэщый-Черкес Республикэм, Краснодар шъолъырым ыкIи Урысые Федерацием изэфэшъхьэ шъолъырхэм ащыIэ Адыгэ зэхэт купхэм хагъэунэфыкIыщт.\nХэхэсымкIэ мы мафэр Тыркуем ит къалэ ыкIи шъолъыр зэфэшъхьэфхэм щахагъэунэфыкIыщт, джащ фэдэу Иорданием, Сирием, Израил, Европэм, Америкэ Зэгот Хэгъэгухэм ыкIи нэмыкI хэгъэгухэм ащыIэ зэфэшъхьэф Адыгэ зэхэт купхэм хагъэунэфыкIыщт.\nАдыгэ лъэпкъым илъэс мин пчъагъэ зэмылIэужьыгъо ныпыхэр иIагъэх. Мы аужьырэ нып уцышъоу, щабзищ тетэу, жъуагъэ 12 зытетыр 1830-рэ илъэсым ащтэгъагъ.\nЕджагъэх 521 фэдизэрэ\tПоследнее изменение Бэрэскэшху, Мэлылъфэгъум и 27 2018 04:45\nНэмыкI материалэу мы категорием ехьылIагъэу: « 11.04.2018 - Хэкум къэзыгъэзэжьыгъэхэм апае шIушIэ концерт Налщыч щыкIощт 29.03.2018 - Адыгеим икъэралыгъо симфоние куп Японием щыщ дирижёр игъусэу къэгъэлъэгъон къытыщт »


Зэкъош республикэхэм япащэхэм язэIукI | Адыгэ Макъ\nНэужым Адыгеим и Правительствэ и Унэ щыкIогъэ шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъум хэлэжьагъэх Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Къэбэртэе-Бэлъкъарым ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КIокIо Казбек, Къэрэщэе-Щэрджэсым и ЛIышъхьэу Рашид Темрезовыр. Iофтхьабзэм къырагъэблэгъагъэх Адыгеим иапэрэ Президентэу Джарымэ Аслъанрэ республикэм ипэщагъэу, АР-м и Къэралыгъо упчIэжьэгъоу ТхьакIущынэ Аслъанрэ.\nАР-м и ЛIышъхьэ зэIукIэгъум пэублэ псалъэ къыщишIызэ, зэкъош республикищым язэпхыныгъэ агъэпытэзэ непэ зэрэзэдэлажьэхэрэр, мыщ фэдэ зэфыщытыкIэ дэгъухэр яIэнхэм фэшI шъолъырхэм ыпэкIэ япэщагъэхэм Iофышхо зэрашIагъэр, джы къызнэсыгъэми цIыфхэр ахэм зэрафэразэхэр къыIуагъ.\n— Общественнэ, лъэпкъ ыкIи дин зэгурыIоныгъэр гъэпытэгъэным ыкIи Темыр Кавказым зыпкъитыныгъэ илъыным мэхьанэшхо ятэты, мы лъэныкъомкIэ республикищми зыкIыныгъэ тазыфагу илъэу Iоф зэдэтэшIэ. Непэ зэфэдэ Iофыгъохэр зэшIотэхых – экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэр, цIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэр, нэмыкIхэри. Мыщ фэдэ зэпхыныгъэм ишIуагъэкIэ тапэкIэ дгъэнэфэрэ проектхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIагъэхэ зэрэхъущтхэм сицыхьэ телъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэкъош республикэхэм гъэсэныгъэм, шIэныгъэм, культурэм, спортым, экономикэм ыкIи хэбзэихъухьаным алъэныкъокIэ язэпхыныгъэ джыри нахь агъэпытэн зэралъэкIыщтыр, ащкIэ амалышIухэр зэрэщыIэхэр КIокIо Казбекрэ Рашид Темрезовымрэ къыхагъэщыгъ. А пшъэрылъхэм ягъэцэкIэн Iоф дашIэным зэрэфэхьазырхэри къаIуагъ.\nIофшIэгъу зэIукIэгъум къыдыхэлъытагъэу, шъолъырхэм язэдэлэжьэн гъэпытэгъэнымкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытхэм зыщатегущыIэгъэхэ зэхэсыгъо мыщ ыуж зэхащагъ. Республикэхэм япащэхэм адакIоу Адыгеим и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Хьасанэкъо Мурат, республикэм и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, Адыгеим и ЛIышъхьэрэ иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу ТхьакIущынэ Мурат, Къэрэщэе-Щэрджэсым и Народнэ ЗэIукIэ итхьаматэу Александр Ивановымрэ мы шъолъырым и ЛIышъхьэрэ и Правительствэрэ я Администрацие ипащэу Мурат Озовымрэ, Къэбэртэе-Бэлъкъарым и ЛIышъхьэ и Администрацие ипащэу Мухьамэд Кодзоковыр, нэмыкIхэри зэхэсыгъом хэлэжьагъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэхэсыгъом пэублэ псалъэ къыщишIызэ, Iофыгъоу къэуцухэрэр зэшIохыгъэнхэмкIэ, пшъэрылъхэр гъэнэфэгъэнхэмкIэ ыкIи зэпхыныгъэр гъэпытэгъэнымкIэ мыщ фэдэ зэIукIэгъу-зэдэгущыIэгъухэм мэхьанэшхо зэряIэр хигъэунэфыкIыгъ. ШIуагъэ къытэу зэрэзэдэлэжьэнхэ алъэкIыщт лъэныкъохэр къыгъэнэфагъэх. ГущыIэм пае, цифрэ шIыкIэм тет экономикэм, культурэм, наукэм, гъэсэныгъэм ыкIи ныбжьыкIэ политикэм алъэныкъокIэ язэпхыныгъэ агъэпытэныр.\n— Ткъош республикэхэм ядгъэлъэгъун тлъэкIыщт лъэныкъуабэ непэ тиI. Хьисап гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ Къэрэщэе- Щэрджэсым ыкIи Къэбэртэе-Бэлъкъарым ащыпсэухэрэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэр Адыгеим щедгъэджэнхэм тыфэхьазыр. АщкIэ республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм опытышхо IэкIэлъ. Тишъолъыр ит гъэсэныгъэм иучреждениехэм якIэлэегъаджэхэм Iудзыгъэ (дистанционнэ) шIыкIэм тетэу Iоф адешIэ. Ащ ишIуагъэкIэ тикIэлэцIыкIухэм, ахэм ащыщых псэупIэ Iудзыгъэхэм адэсхэри, шIэныгъэ куухэр зэрагъэгъотых, къэгъэлъэгъонышIухэр яIэхэу Урысыем иапшъэрэ еджэпIэ анахь дэгъухэм ачIахьэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэдытие тикультурэ, тыбзэ, тишэн-хабзэхэр къэухъумэгъэнхэ зэрэфаер КIокIо Казбек къыхигъэщыгъ. Ащ дакIоу гъэIорышIэн практикэ пэрытхэм ягъэфедэнкIэ Адыгеим опытышхо зэрэIэкIэлъыр, ащкIэ щысэ зытырахырэ субъектхэм ар зэращыщыр хигъэунэфы-кIыгъ.\n— Проектэу «КIэугъоекIо IофшIэныр» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу гъэсэныгъэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, къэралыгъо гъэIорышIэным алъэныкъокIэ Адыгеим гъэхъэгъэшIухэр иIэх. ШIуагъэ къэзытырэ мыщ фэдэ екIолIакIэр зэрэгъэпсыгъэр зэдгъэшIэн ыкIи тиреспубликэ щыдгъэфедэн гухэлъ тиI, — къыIуагъ Къэбэртэе-Бэлъкъарым и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КIокIо Казбек.\nРеспубликэхэр (автономиехэр) зызэхащагъэхэр илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI Iофтхьабзэхэм зэгъусэхэу зафагъэхьазырыным акIуачIэ халъхьаным мэхьанэшхо иIэу КъумпIыл Мурат ылъытагъ. МэфэкIым ихэгъэунэфыкIын фэгъэхьыгъэ унашъом кIэтхагъ УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр. Джащ фэдэу Мыекъопэ районым ит къушъхьэу «Фыщт» щызэхащэрэ форумым къихьащт илъэсым зэкъош республикэхэм япащэхэр хэлэжьэнхэу КъумпIыл Мурат ригъэблэгъагъэх.\nКъэрэщэе-Щэрджэсым и ЛIышъхьэ мы гухэлъым дыригъэштагъ, ащ дакIоу ныбжьыкIэ политикэм иIофыгъохэм анахьэу анаIэ тырагъэтын фаеу ылъытагъ.\n— Экономикэм къыщегъэжьагъэу культурэм нэсэу тиреспубликэхэр зэзыпхырэ лъэныкъуабэхэр щыIэх. Шъолъыр пэпчъ ежь зэрыгушхон ылъэкIыщт къэгъэлъэгъонхэр иIэх, опытэу тIэкIэлъымкIэ тызэдэгощэным, IэпыIэгъу тызэфэхъужьыным мэхьанэшхо иI. Анахьэу ныбжьыкIэхэм язэпхыныгъэ тынаIэ тедгъэтын фае. Къушъхьэу «Фыщт» щыкIощт форумым тыкъэкIощт, зэIухыгъэ, шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъум тыхэлэжьэщт, — къыIуагъ Рашид Темрезовым.\nЗэкъош республикэхэм зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу Iоф зэдашIэным, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ опытэу аIэкIэлъымкIэ зэдэгощэнхэм, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным зэрэпылъыщтхэр къыIуагъ кIэухым КъумпIыл Мурат. Адыгеим къэкIогъэ пащэхэм ар афэрэзагъ, шъолъырхэм тапэкIи хэхъоныгъэхэр ашIынхэм, язэпхыныгъэ агъэпытэным непэрэ зэIукIэгъур зэрафэIорышIэщтым ицыхьэ зэрэтелъыр хигъэунэфыкIыгъ.\nМы мэфэ дэдэм республикэхэм япащэхэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къызщыхъугъэ къуаджэу Улапэ щыIагъэх. КъумпIыл Мурат ягъусэу псэупIэм дэт тарихъ мэхьанэ зиIэ чIыпIэхэр къаплъыхьагъэх, якъэралыгъо къаухъумэзэ Хэгъэгу зэошхом хэкIодагъэхэм къафызэIуахыгъэ саугъэтым екIолIагъэх, къэгъагъэхэр кIэралъхьагъэх. ДзэкIолIхэм яшIэжь агъэлъапIэзэ зы такъикърэ афэшъыгъуагъэх.


Чъэпыогъум и 14-р – мэкъу-мэщымрэ къыдэгъэкIыжьынымрэ яIофышIэ и Маф — Адыгэ макъ\nЧъэпыогъум и 14-р – мэкъу-мэщымрэ къыдэгъэкIыжьынымрэ яIофышIэ и Маф\nМэкъу-мэщымрэ къыдэгъэкIыжьынымрэ яIофышIэхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nШъуисэнэхьат епхыгъэ мэфэкIым фэшI тыгу къыддеIэу тышъуфэгушIо!\nАдыгеим иэкономикэ федэ къыфэзыхьырэ лъэныкъохэм агропромышленнэ комплексыр зэу ащыщ. Тиреспубликэ лэжьыгъэ бэгъуагъэ ренэу къыщахьыжьы, Адыгэ Республикэм икъэралыгъо хабзэ икъулыкъухэм отраслэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным сыдигъуи мэхьанэшхо раты.\nРеспубликэм ичIыгулэжьхэм ягъэхъагъэхэм якъэкIуапIэр IэпэIэсэныгъэшхо зэрахэлъыр, яIоф хэшIыкIышхо зэрэфыряIэр ары. ЧIыгулэжьхэм республикэм имэкъу-мэщ зыкъызэрэрагъэIэтырэмкIэ Адыгеим ихэхъоныгъи яIахьышхо хашIыхьэ.\nРеспубликэм имэкъу-мэщрэ икъыдэгъэкIыжьын хъызмэтрэ яIофышIэхэм отраслэм изегъэушъомбгъун, Адыгеим щыпсэухэрэм гъомылэпхъэ дэгъухэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм акIуачIэ тапэкIи зэрэрахьылIэщтым тицыхьэ телъ.\nНыбджэгъу лъапIэхэр, псауныгъэ пытэ, щыIэкIэ-псэукIэ дэгъу шъуиIэнэу, IофышIоу ешъухьыжьэхэрэм ренэу гъэхъагъэхэр ащышъушIынэу тышъуфэлъаIо!\nПредыдущая ШIэныгъэр цIыфым фэлажьэмэ…\nСледущая Щэ дэгъу къэзыхьыжьырэ шъолъырхэм Адыгеир ахалъытагъ


ШIулъэгъоу тыбзэ фытиIэр — Адыгэ макъ\nШIулъэгъоу тыбзэ фытиIэр\nТыгъэгъазэм ыкIэм Красногвардейскэ районымкIэ къуаджэу Улапэ IупкIэ къеджэнымкIэ зэнэкъокъоу «Дышъэ тандж» зыфаIуагъэр щыкIуагъ.\nIофтхьабзэр зыфэгъэхьыгъагъэр адыгабзэр ары. Зезыщагъэм къызэриIуагъэмкIэ, гухэлъ шъхьаIэу яIэр адыгабзэр шIу арагъэлъэгъунэу, бзэм зырагъэушъомбгъунэу, икъу фэдизэу рыгущыIэнхэу, ныдэлъфыбзэр къызфагъэфедэзэ лъэпкъым икультурэ, ихъишъэ къагъэлъэгъон амал яIэу пIугъэнхэр ары.\nЗэнэкъокъум кIэлэеджэкIо 39-рэ хэлэжьагъ. Адыгэ усакIохэм, тхакIохэм бзэм фэгъэхьыгъэу атхыгъэ усэхэм къяджагъэх. МэщбашIэм, Бэрэтарым, КъумпIылым, Хъуажъ Заремэ, Нэхаем, нэмыкIхэми яусэхэм къяджагъэх. Ежь кIэлэцIыкIухэми усэхэр атхыгъэх ыкIи ахэм къяджэжьыгъэх. Ахэр зыфэгъэхьыгъагъэхэр адыгабзэр ары, абзэ шIулъэгъоу фыряIэр, ныдэлъфыбзэр зэрагъэлъапIэрэр, ар янэжъ-ятэжъхэм къызэраIуалъхьагъэр, хэтрэ адыгэ лъэпкъи бзэр щыгъупшэ зэрэмыхъущтыр къыраIотыкIыгъ. Бзэм имэфэкI икъызэIухын ыпэкIэ къекIолIагъэхэм нэIуасэ зыфашIын алъэкIынэу культурэм и Унэ къыщызэIуахыгъ адыгэ шхыныгъохэр ыкIи цIыф IэпэIасэмэ яIэшIагъэхэм якъэгъэлъэгъон. Апэрэ адыгэ мэкъамэр къызэрэхидзэу, зещакIор сценэм къытехьагъ. ХьакIэ лъапIэхэу тиIэмэ нэIуасэ тафашIыгъ, ахэм ахэтыгъэх АР-м итхакIомэ я Союз итхьаматэ игуадзэу Ш. Къуикъор, АР-м итхакIомэ я Союз хэтэу, журналистэу, тхакIоу Хьакъунэ Заремэ, муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ Красногвардейскэ районым культурэмрэ киномрэкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу Мария Клюкинар, Красногвардейскэ еджэпIэ гимназием адыгабзэмкIэ икIэлэегъаджэу Ф. Едыджыр. Ащ ыуж гущыIэ фабэхэмкIэ къекIолIагъэхэм закъыфигъэзагъ Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэ игуадзэу ШъэуапцIэкъо Аминэт.\nЖюрим нэбгырищ хэсыгъ: зэхэщэкIо купым итхьамэтагъэр Къуикъо Шыхьамбый, ШъэуапцIэкъо Аминэт, Хьакъунэ Зарем.\nЗэнэкъокъум хэлэжьагъэхэр аныбжьхэмкIэ купищэу гощыгъагъэх:\nилъэси 7 – 10 зыныбжьхэр; илъэс 11 – 13 зыныбжьхэр; илъэс 14 – 17-м нэсыхэрэр. Адыгэ пшъэшъэжъые дэхэ дэдэхэр адыгэ шъуашэкIэ фэпагъэхэу, шъхьац кIыхьэ зэгъэфагъэхэр ателъэу езбырхэм агу етыгъэу, хэгъэгум шIулъэгъоу фыряIэри къахэщэу шъыры-тыгъэ ахэлъэу, яшъыпкъэу адыгэ усэхэм къяджагъэх. Жюрим хэсхэри, ядэIухэрэри агу зэрэрихьырэм къыхэкIэу бэрэ Iэгу афытеощтыгъэх. Сабыйхэр ежьхэм атхыгъэ усэхэми, зэлъашIэхэрэ усакIохэм яехэми къяджагъэх. Жюрим иIоф псынкIэгъуагъэп, ау зыкъэгъэлъэгъонхэр коллектив пчъагъэмэ заухым, бэрэ зэхэгущыIэжьыхи, дипломхэр, Гран-при къэзылэжьыгъэхэр къэлъэгъуагъэх. ХагъэунэфыкIыгъэх Хьакъунэ Заремэ иусэу «Сэлам рихыгъ пчэдыжьым» зыфиIоу Набэкъо Тимур, Жэнэ Къырымызэ иеу «Шъо ащ фэдэ шъухэта?» зыфиIоу Къэсэе Даянэ къызэджагъэхэр. Мыхэм усэмэ закъыдашIызэ дэгъу дэдэу зыкъагъэлъэгъуагъ.\nЗэфэхьысыжьхэм къагъэлъэгъуагъ а 1 – 2-рэ ыкIи я 3-рэ шъуашэ зиIэ дипломхэм ялауреатхэр. Ахэр Уракъ Алый, Хьаткъо Даян, Хъуажъ Айдэмыр, ятIонэрэ купымкIэ Мэрщэн Алинэ, Барон Мурат, Гъубжьэкъо Тамил. АнахьыжъхэмкIэ къахэщыгъэхэр Набэкъо Тимур, Нэгъой Рустам, ШъхьахъутIэ Бэл. Гран-при къэзылэжьыгъэр Къэсэе Даян. Зэнэкъокъум хэлэжьэгъэ пстэуми шIухьафтынхэр аратыгъэх.\nМы мафэм республикэм икIэлэеджакIохэм ыпкIэ зыхэмылъ шIухьафтынхэу ИлъэсыкIэмкIэ афагъэхьазырыгъэхэр еджапIэм къащаратыгъэх.\nИлъэсыкIэр мафэу зэкIэми Тхьэм тфешI!\nПредыдущая Долэт творчествэм зыкъыщызэIуехы\nСледущая ЧIыпIэ къабзэх, гуIэтыпIэх


Псыхъохэм сакъыныгъэ къащызыхэжъугъаф! | Адыгэ Макъ\nПсыхъохэм сакъыныгъэ къащызыхэжъугъаф!\nЦIыфыбэхэм якIэсэ гъэмафэр зыпкъ имыуцоу бэрэ ежагъэх. Мэкъуогъу мэзэ псаум ыкIи бэдзэогъум иапэрэ тхьамафи ощххэр бэрэ къещхыгъэх. Фэбагъэр ыкIи чэфыгъор зыхэт уахътэу гъэмафэр джы пытэу ылъэ теуцуагъ.\nА лъэхъаныр ыкIэм фэкIо нахь мышIэми, пхъашэу зыкъигъэлъэгъонэу игъо ифагъ.\nАнахь гушIуагъо хэтхэр кIэлэцIыкIухэр ары. Ахэм якIэсэ дэд псыхъохэм, бассейным, хым защагъэпскIыныр. Мафэм ианахь жъоркъми ахэр псым къыпфыхэщыжьыхэрэп. Ащ дакIоу мы Iофым гумэкIыгъуабэ къызыдехьы. Мы тхьамафэм къыкIоцI кIэлэцIыкIуи 2 псым ытхьэлагъ.\nТэхъутэмыкъое районым ит къуаджэу Козэт дэжь псыхъоу Пшызэ Iушъо илъэс 11 зыныбжь кIалэр щитхьэлагъ. АпэрапшIэ ар зыдэщыIэр амышIэу къэбар къатыгъагъ, нэужым зэрагъэунэфыгъэмкIэ, псым ытхьэлагъэу къычIэкIыгъ.\nУрысые Федерацием и Следственнэ комитет иследственнэ ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм къызэритыгъэмкIэ, сабыим ихьадэ къагъотыжьыгъ. Мы уахътэм хьыкум-медицинэ уплъэкIунхэр ащ рашIылIэх, идунай зэрихъожьыгъэм лъапсэ фэхъугъэр ыкIи шъобжхэр тещагъэхэу щытыгъэмэ агъэунэфых.\nДжыри зы хъугъэ-шIэгъэ тхьамыкIагъо шышъхьэIум и\n9-м къуаджэу Бжъэдыгъухьаблэ къыщыхъугъ. Илъэси 8 зыныбжь кIэлэцIыкIур псыхъоу Шъхьэгуащэ хитхьэлыхьагъ.\nУрысыем и МЧС и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэу Адыгэ Республикэм щыIэм цIыфхэм ящынэгъончъагъэ псы объектхэм къащыухъумэгъэнымкIэ иотдел ипащэу ХъутIыжъ Муратэ къызэриIуагъэмкIэ, шышъхьэIум и 9-м сыхьатыр 18.28-м Бжъэдыгъухьаблэ дэсхэм псым ытхьэлэгъэ кIэлэцIыкIум ихьадэ къызэрэхахыжьыгъэмкIэ оперативнэ Гупчэм макъэ къырагъэIугъ. Зыщыщыр агъэунэфыгъ, 2009-рэ илъэсым къэхъугъ, а къуаджэм щыпсэугъ. ТхьамыкIагъор къызхэкIыгъэр мы уахътэм зэхафы.\nИгугъу къэсымышIын слъэкIыщтэп бэдзэогъум и 2-м илъэс 29-рэ зыныбжь кIалэу полицием икъулыкъушIэр псыхъоу Шъхьэгуащэ зэритхьэлагъэр. Ащ игъусагъэх ишъхьэгъусэу илъэс 28-рэ ыкIи ышыпхъу икIалэу илъэс 13 зыныбжьыхэр. Ахэри хэкIодагъэх. А сурэтыр зэкIэ ясабыеу нэпкъым Iусыгъэм ынэгу кIэкIыгъ.\nДжащ фэдэ тхьамыкIагъохэр зыщыдгъэгъупшэхэ хъущтэп, акъылыгъэ ахэтхынэу щыт.\nОтделым ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, 2017-рэ илъэсым тиреспубликэкIэ нэбгырэ 11 псым ытхьэлэгъах, ащ щыщэу 2-р — кIэлэцIыкIу. Сабыйхэмрэ зыныбжь имыкъугъэ Iэтахъохэмрэ мыщ фэдэ тхьамыкIагъохэм ахэмыфэнхэм фэшI ны-тыхэм зыгъэпскIыгъо уахътэм нахь егъэлыягъэу сакъыныгъэ къызхагъэфэнэу, шапхъэу щыIэхэр къафаIотэнхэу, нахь алъыплъэнхэу ХъутIыжъ Мурат закъыфегъазэ.\nЗыгъэпскIыным гухахъо хагъуатэу, япсауныгъи ишIуагъэ къекIэу зэхэпщэным шэпхъэ гъэнэфагъэхэр пылъых. Ау а шапхъэхэр кIэлэцIыкIухэм ямызакъоу, ныбжь зиIэхэми агъэцакIэхэрэп. ЕтIанэ кIэухэу фэхъурэр тхьамыкIэгъошху.\nЦIыфэу дэгъоу есыкIэ зышIэрэми сакъыныгъэ къызхигъэфэнэу щыт. Фэбэ дэдэ зыхъукIэ тыдэми зыщагъотырэ чIыпIэм хэхьанхэу ежьэх. Анахь къызэрыкIо псыIыгъыпIэми щынагъо къеты, ащ ычIэ чIэлъыр зыми ышIэрэп. Сыда пIомэ нэпэнчъэ псэолъэшIхэм яхэкIхэр ахэм ахатакъохэу бэрэ уарехьылIэ. УIагъэхэр къыптещагъэхэ зэрэхъущтым имызакъоу, фыкъоныгъэ инхэр хэпхыщтых.\n— ХэушъхьафыкIыгъэ чIыпIэхэу санитарнэ-эпидемиологическэ шапхъэхэм адиштэхэрэм защыжъугъэпскIы хъущт.\n— ШъуимынэIосэ псыIыгъыпIэм шъухэхьанэу ишъухъухьагъэмэ, сакъэу, жъажъэу ычIэ шъууплъэкIу.\n— Уахътэу зызыщыжъугъэпскIы хъущтхэр — пчэдыжьым сыхьатыр 8 — 10-м нэс, пчыхьэм — 17 — 19-хэр.\n— Шъон пытэхэм шъуяшъуагъэу псым шъухэмыхь.\nМыщ дэжьым зы хъугъэ-шIагъэу икIыгъэ тхьамафэм сызэрихьылIагъэр сыгу къэкIыжьыгъ. Шъыпкъэр пIощтмэ, лъэшэу сигъэсымэджагъ. Ингушетием къикIи кIэлэ ныбжьыкIэр хьакIакIо иныбджэгъу дэжь Адыгеим къэкIуагъ. Лъэшэу зызезэрэгъэшъохэ нэужым загъэпскIын фаеу алъытагъ. КIэлэ хьакIэр псыхъоу Лабэ шъхьэкIэ хэпкIагъ. А чIыпIэр чэндж дэдэу къычIэкIыгъ. Ытхыкъупшъхьэ чIыпIи 3-у зэпыкIыгъ, ыпшъэ зэриутыгъ, тхы куцIыр дэчъыгъ.\nКIэкIэу къэпIон зыхъукIэ, сэкъатэу егъашIэм щылъынэу къэнагъ.\nАмал иIэу шъуешъуагъэу псым шъухэмыхь!\nПсым ытхьалэрэм ышIэн фаер:\n— Анахь шъхьаIэр — шъукъэмыщт!\n— Щыгъын лыеу шъущыгъхэр амал зэриIэкIэ зыщышъухых. Шъумакъэ Iэтыгъэу IэпыIэгъу шъукъедж.\n— Зызэпырыжъугъази кIыбым шъутегъуалъхь, куоу жьы къашъущэ.\n— ПэкIэ жьы къашъущэ, жэм дэт псыр ежъугъэх.\nНыбжь зиIэхэм афэмыдэу, кIэлэцIыкIухэм алъэныкъокIэ щыIэ шапхъэхэр шIокI имыIэу агъэцэкIэнхэ фае. Нахьыжъхэм янэплъэгъу итхэу ахэм загъэпскIынэу щыт. Лагерьхэм е зекIо емыжьэхэзэ, кIэлэцIыкIур зэрэзекIощтыр ны-тыхэм игъэкIотыгъэу къыфаIотэн фае. Фабэр градус 25-м, псыр градус 22-м мынахь макIэхэу сабыим игъэпскIын ебгъэжьэщт.\nТыгъэзегъэупIэм шъущыIэ зыхъукIэ, сабыир шъуинэплъэгъу ишъумыгъэкI. Ащ цIыфыбэ щызэрэугъоишъ, къазэрэхэшъушIыкIыщт щыгъын лыдхэр щышъулъэх.\nАнахь мыухъумэгъэ купым — кIэлэцIыкIухэм — щынагъор ашIэрэп. Джэгуным зыхилъасэхэкIэ, пстэури ащэгъупшэ. Арышъ, нахьыжъхэр ары ахэмкIэ пшъэдэкIыжь зыхьырэр. Икъу фэдизэу тисабыйхэм талъыжъугъаплъ!\nКавказ культурэр къызэдаухъумэ\nКавказ культурэм ия ХV-рэ фестиваль Тыркуем икъалэу Яловэ щыкIуагъ. Дагъыстан, Темыр Осетием, Грузием, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Адыгеим, Тыркуем яансамблэхэр зэхахьэм щызэIукIагъэх. Мыекъуапэ иадминистрацие культурэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Цэй Розэ зэхэщэн IофхэмкIэ IэпыIэгъу фэхъугъ ансамблэу «Мыекъуапэ инэфылъэхэм».\n18.07.2018 / Комментарии к записи Кавказ культурэр къызэдаухъумэ отключены


Адыгеим и ЛIышъхьэ урысые Iофтхьабзэу «Елка желаний» зыфиIорэм хэлэжьагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 27.12.2019 27.12.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Кремлым и Александровскэ зал щыкIогъэ шIушIэ Iофтхьабзэу «Елка желаний» зыфиIорэм тыгъуасэ хэлэжьагъ. Урысые Федерацием и Къэралыгъо Совет изэхэсыгъо тегъэпсыхьагъэу ар зэхащагъ.\nУрысые Федерацием и Къэралыгъо Совет изэхэсыгъо зыщыкIощтым ехъулIэу Владимир Путиныр тиреспубликэ зыщэIэм а Iофтхьабзэр Адыгеим ублагъэ щыхъугъ. Ставрополь краим щыщ шъэожъыем телефонымкIэ къэралыгъом ипащэ зыдэгущыIэм Гъэхъунэ Плъыжьым щыIэмэ зэрэшIоигъор къыриIогъагъ ыкIи ар фигъэцэкIагъ.\nЩыIэныгъэм чIыпIэ зэжъу ригъэфэгъэ унагъохэу тихэгъэгу щыпсэухэрэм якIэлэцIыкIу мин пчъагъэмэ яшIоигъоныгъэхэр афэгъэцэкIагъэ хъущтых проектэу «Мечтай со мной» зыфиIорэмрэ Iофтхьабзэу «Елка желаний» зыфиIорэмрэ яшIуагъэкIэ. Кремлым щагъэуцугъэ елкэхэр кIэлэцIыкIухэр зыкIэхъопсыхэрэр зытетхагъэхэ открыткэхэмкIэ ИлъэсыкIэм ехъулIэу агъэкIэрэкIагъэх. Адыгеим щыщ кIэлэцIыкIуищмэ яшIоигъоныгъэхэри ахэм ащыщыгъэх. Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат «Елка желаний» зыфиIорэм тиреспубликэ икIэлэцIыкIухэм яоткрыткэхэр къыпихыгъэх ыкIи нэбгырэ пэпчъ зыкIэхъопсырэр фигъэцэкIэнэу ыгъэгугъагъэх. Артем Иванниковыр зыфэягъэр самолетым исэу быбыныр, Юлия Суходоловар шIухьафтынэу ноутбук, Артем Макаровыр — планшет къаратынэу ары.\nАры зэрэщытын фаери! ЩыIэныгъэм чIыпIэ зэжъу ригъэуцуагъэхэ кIэлэцIыкIухэр арых анахьэу тишIуагъэ зэдгъэкIынхэ фаер. Урысые Федерацием и Президент къырихьыжьэгъэ Iофтхьабзэм кIэлэцIыкIу мин пчъагъэ къызэлъеубыты. Проектым зеушъомбгъу, гупыкI зиIэхэ цIыфхэри а Iофтхьабзэхэм къахэлажьэх. ЗэкIэми тшIоигъор зы — тикIэлэцIыкIухэм амал зэриIэкIэ нахь инэу тафэгумэкIыныр, тынаIэ атетыныр, тифэбагъэ алъыдгъэIэсыныр ары. Мы Iофтхьабзэхэм ахэлажьэхэрэм япчъагъэ нахьыбэ тшIы къэс, кIэлэцIыкIухэм нахьыбэу гушIуагъо къафэтхьыщт. ТэркIэ анахь тын лъапIэр тикIэлэцIыкIухэр дгъэгушIонхэр ары», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Тыгъэгъазэм и 27-р — Урысые Федерацием икъулыкъухэу цIыфхэм якъэгъэнэжьын фэгъэзагъэхэм яIофышIэ и Маф\nСледущая Адыгеим къыщаIэтыгъэ Iофыгъохэм Къэралыгъо Советым щатегущыIагъэх


Дунаим щызэлъашIагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 19.07.2021 19.07.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКъокIыпIэ лъэпкъхэм яискусствэ и Къэралыгъо музей и Темыр-Кавказ къутамэ иIофышIэхэу Фатима Сулеймановам, Къуекъо Жаннэ, ХъокIо Ларисэ, искусствоведэу Алла Соколовам 2020-рэ илъэсым музеим къыдихыгъэ грантымкIэ проектэу «Культурные диффузии черкесов Турции и России: искусствоведческий и социокультурный аспект» зыфиIорэр агъэцакIэзэ, Тыркуем щыIагъэх.\nКавказым къикIыгъэ сурэтышIхэм яискусствэ икъыхэгъэщын, иугъоижьын дэлэжьагъэх. Тыркуем иапэрэ бзылъфыгъэ сурэтышI цIэрыIоу Михри Мюшфик Ханым фэгъэхьгъэ къэбарэу тырку тхыгъэ материалхэр зэрадзэкIыжьзэ зэфахьысыжьыгъэр къызэраIотагъэм тетэу къыхэтэуты.\nМихри Ханым 1886-рэ илъэсым Истамбыл къыщыхъугъ, абхъаз пщы-оркъ лIэкъо лъэшэу Ачбахэм ащыщ. Михри ятэу Ахмет Расим Пашар Абхъазым къикIи Тыркуем къэкощыгъагъ, Iазэщтыгъэ, «черкес докторкIэ» еджэщтыгъэх. А уахътэм Кавказым къикIыгъэхэм зэкIэми «черкескIэ» яджэщтыгъэх. Ахмет Расим Паша лIы гъэсагъэу щытыгъ, арыти, исабыйхэми гъэсэныгъэ дэгъу аригъэгъотыным ишъыпкъэу пылъыгъ. Ыпхъоу Михри тырку гаремхэм бзылъфыгъэхэм щаратырэ гъэсэныгъэмрэ европэ шапхъэмэ адиштэу, кIэлэегъаджэхэр афаубытызэ арагъэгъотыщтыгъэ гъэсэныгъэмрэ апхырыкIыгъ. МузыкэмкIэ, сурэтшIынымкIэ ятэ фиубытыщтыгъэ кIэлэегъаджэхэм дэгъоу агъэсэгъагъ. Италием къикIыгъэ сурэтышIэу Фаусто Зонаро сурэтшIынымкIэ икIэлэегъэджагъ.\nТыгъэкъокIыпIэ ыкIи европэ гъэсэныгъэу Михри ыгъотыгъэхэм, бзэ зэфэшъхьафхэр зэришIэщтыгъэхэм, автопортретхэр ыкIи портретхэр зэришIыщтыгъэхэм, сыд фэдэрэ лъэныкъокIи гущыIэгъу зэрафэхъушъущтыгъэм яшIуагъэкIэ илэгъухэм къахэщэу, бзылъфыгъэ хьалэмэтэу щытыгъ. Михри инэутхагъэ ишIуагъэкIэ илъэс 17 нахь ымыныбжьэу шъэфэу, ибынмэ аримыIоу, Италием, Рим макIо, ащ екIышъ, Францием нэсы, Монмартр псэупIэкIэ хехы. ЦIыф гъэшIэгъонмэ заIуегъакIэ, портретхэр, гравюрэхэр етхы. Фэтэрэу ытыщтыгъэм нэужым шъхьэгъусэ фэхъугъэ Мюшфик Селами къитIысхьанэу хъугъэ. НэIуасэ зэфэхъугъэх, зэрэшIагъэх, шIулъэгъуныгъэм зэпэблагъэ ышIыгъэх. Я XIX-рэ лIэшIэгъум икIэухым, я ХХ-рэ лIэшIэгъум икъежьапIэ Франциер сэнаущыгъэ зэфэшъхьафхэр зыхэлъ цIыфхэм якIуапIэу хъугъагъэ. Париж — шIулъэгъуныгъэм ыкIи искусствэм якъалэу алъытэщтыгъэ. А уахътэм тефэу Михри ежь исалон-хьакIэщ Париж къыщызэIуихыгъагъ.\n1913-рэ илъэсым Тыркуем финансхэмкIэ иминистрэ Францием къэкIогъагъ, Михри Ханым ащ нэIуасэ фашIыгъ. Тыркуем къикIыгъэ бзылъфыгъэ сурэтышIым инэутхагъэ министрэм ыгу рихьыгъ, пшъэшъэ ныбжьыкIэхэм апае сурэтшIынымкIэ еджапIэ Тыркуем къыщызэIухыгъэным фэгъэхьыгъэ гупшысэхэмкIэ Михри министрэм дэгощагъ. Бзылъфыгъэм иеплъыкIэхэр ыгу ащ ыштагъэх, гъэсэныгъэмкIэ министрэм фытеуагъ, мыщ фэдэ проектым изэшIохын фежьэнэу унашъо фишIыгъ. Ащ тетэу Михри ишъхьэгъусэ кIыгъоу Тыркуем къэкIожьыгъэх. СурэтшIынымкIэ пшъэшъэ ныбжьыкIэхэм апае къызэIуахыгъэ еджапIэм икIэлэегъаджэу Михри Iоф ышIэнэу регъажьэ. СурэтшIынымкIэ кIэлэегъэджэ анахь дэгъоу Михри алъытэ хъугъэ. 1914-рэ илъэсым сурэтшIыныр зикIэсэ бзылъфыгъэхэм еджапIэм ипчъэхэр къафызэIуихыгъ. Михри игугъапIэхэр къыдэхъугъэх.\nЗэлъашIэрэ сурэтышI бзылъфыгъэр Мустафа Кемаль Ататюрк нэIуасэ фашIы. Къэралыгъом ипащэ иеплъыкIэхэм Михри адырегъаштэ, псынкIэу зэгурэIох. Ататюрк Михри цыхьэ къызэрэфишIырэм ишыхьатэу сурэт тыришIыкIыныр къыфедэ. НэмыкI сурэтышIхэм афэмыдэу, Ататюрк ипортрет къэралыгъо пащэм ипаIо щымыгъэу Михри ешIы, цIыфыгъэ нэшанэу хэлъхэр нахь къыгъэлъагъо шIоигъоу, цIыфхэм нахь пэблагъэ афишIэу. А сурэтыр Югославием шIухьафтынэу Ататюрк ритыгъагъ, нэужым къэралыгъо музеим чIэлъыгъ. Музеир агъэстыгъ, портретым ирепродукций ныIэп къэнэжьыгъэр.\nДжащ фэдэу цIыф цIэрыIохэм ащыщэу Михри джыри зисурэт ышIынэу хъугъэр папа римскэу я 15-рэ Бенедикт ары. Сурэтыр Ватикан щаухъумагъ. СурэтышI бзылъфыгъэм къыдэхъугъэ хьалэмэтхэм ар зэу ащыщ.\nМихри Ханым ышIыгъэ сурэтхэм ипщырэ игуащэрэ япортретхэри ахэтых. Ипщ — Селим Паша — псауныгъэм икъэухъумэнкIэ къулыкъум ипащэу щытыгъ, инысэ дэгъоу фыщытыгъ. Михри ятэ зэрэIазэр зешIэм, нысэм нахь нэшIукIэ еплъэу ыублагъ. Гуащэм нысэ сурэтышIыр къыгурыIощтыгъэп, исэнэхьати уасэ фишIыщтыгъэп, арэу щытми, ащ исурэт Михри ышIынэу гуащэм Iизын къыритыгъ. «Бесконечная симфония» портретым фиусыгъ. Гуащэм ынэгу зэхэлъыкIэ къыфэмыубытэу бэрэ пылъынэу хъугъэ, ныор зы чIыпIэ имызагъэу, нысэу сурэт тезышIыкIырэм къышIогущыIэщтыгъэ, ынэгу зэблихъущтыгъэ. Сыдэу щытми, Михри портретыр ыухыгъ. СурэтышIым иIэшIагъэу къэнагъэмэ ар ахэт.\nДжащ фэдэу Михри исурэтхэм натюрмортхэр, портретхэр, автопортретхэр, жанр зэфэшъхьафхэр ахэтых. Михри сыд фэдэрэ лъэныкъокIи ямышIыкIэ зекIуакIэ горэмкIэ къахэщыщтыгъэ. Тыркуем ипачъыхьэ IукIэн зэхъум, шэкI лъэпIэ дэдэ бэдзэрым щищэфи, ар къызэрихъокIи, нэгуихъо пIуакIэ зыIуилъхьи, пачъыхьэм ыпашъхьэ иуцогъагъ. Ащ къыщыублагъэу бзылъфыгъабэмэ а шIыкIэр агъэфедэ хъугъэ. Михри сыд фэдэкIи щысэтехыпIэ афэхъущтыгъэ.\nМихри Ханым ищыIэныгъэ Америкэм щиухыгъ. Нью-Йорк иIэшIагъэхэм якъэгъэлъэгъон щыкIуагъ. Портрет заулэ ащ щитхыжьыгъ, университет пчъагъэхэм Iоф ащишIагъ. Нью-Йорк идунай щихъожьыгъ, иунэкъощ шыпхъоу Фериде Ханым, сымэджагъ нахь мышIэми, Англием къикIи хьадагъэм къэкIогъагъ. Черкес сурэтышI бэлахьэу зыцIэ Iугъэ Михри Ханым ищыIэныгъэ къахэщэу, исэнаущыгъэ, иIэшIагъэхэр тарихъым, дунэе искусствэм къыхэнагъэх, ыцIэ дахэкIэ Iугъэ, бзылъфыгъэхэм гъэсэныгъэ агъотыным, сэнаущыгъэу ахэлъыр къызхагъэщыным ищыIэныгъэ фигъэшъошагъ, бзылъфыгъэм зэреплъыхэрэ шапхъэхэр ыукъуагъэх, нахьыбэ къадэхъуным, гъэхъагъэхэр ашIыным ищысэтехыпIэу, пстэуми апэ итэу ищыIэныгъэ гъогу дахэу рыкIуагъ. Михри исурэт 60 фэдиз Америкэм щыI, коллекцие зэфэшъхьафхэм ахэтхэу. Тыркуем имузейхэми Михри исурэт 13 фэдиз ачIэлъ. Черкес сурэтышIэу Михри Ханым мыкIосэрэ жъуагъоу дунэе изобразительнэ искусствэм къыхэнагъ.\nПредыдущая Джыри нахь фабэ хъущт\nСледущая Редакцием къатхырэ письмэхэр


Республика Адыгея - Бизнесым IэпыIэгъу зэригъотыщтыр икъоу лъыгъэIэсыгъэн фае\n— Бизнес цIыкIум ыкIи гурытым ащылажьэу, УФ-м и Правительствэ иунашъо къыхиубытэхэрэм федеральнэ ыкIи республикэ IэпыIэгъу пстэури аIэкIэхьан фае. Нэбгырабэхэм IофшIэпIэ чIыпIэ ямыIэу къызэрэнэщтхэр къыдгурыIоныр шIокI зимыIэ Iофэу щыт. Предпринимательхэм къэралыгъо IэпыIэгъур къызIэкIагъэхьанымкIэ тадеIэныр типшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ, — къыIуагъ ЛIышъхьэм.\n— Экономикэ ыкIи социальнэ политикэм илъэныкъо пэпчъ хэзыгъэ фэтымышIэу Iоф дэтшIэн фае. Коронавирусым къыздихьын ылъэкIыщт пстэури къыдэтлъытэзэ тшIэщтыр итхъухьан фае. Къэралыгъо IэпыIэгъум шапхъэу пылъыр предпринимательхэм икъу фэдизэу алъыдгъэIэсыныр шIокI зимыIэ Iоф, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


Тыгъэнэбзый — Адыгэ макъ\nРедактор 13.12.2021 13.12.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУахътэр къэмыуцоу мачъэ\nЕплъыгъуи, Iогъуи, шIэгъуи уримыгъафэу уахътэр етIупщыгъэу мачъэ.\nТыгъуасэм фэд илъэсыкIэм тыгушIоу тызыпэгъокIыгъэр, джы мары ащ иаужырэ мазэу тыгъэгъазэм тыдэкIуатэ. ТфэлъэкIырэмкIэ къогъанэ тымышIэу тимурад ехьыжьагъэхэр пхырытэщых, ахэр илъэсым ыкIэм гуапэ тщыхъоу зэфэтэхьысыжьых; зызгъэулэужьэу, зиIоф зыгъэшIурэ пэпчъ, зэраIоу, «…пщым фэдэу мэшхэжьы», нэмыкIэу къэпIон хъумэ, Iофыр зикIасэр Iахьынчъэ хъурэп.\nКIымэфэ апэрэ мазэр джырэкIэ бжыхьэ шъэбэ шъуашэм зэрит: тыгъэпсы, шъхьагъушъ, жьыр шъабэ, гуапэ, IэшIу. Тэ, къыблэм щыпсэухэрэм, ащкIэ чIыопсым тIэкIу къытэшIушIэзэ тегъэуташъо. Шъыпкъэ, кIымафэр нэрэ-Iэрэм нэикI-IуикIэу къызэIуичэуи къыхэкIы: осыр самэу, жьыбгъэр ябгэу, цIэнлъэгъо-щынагъоу. КIымафэм – ос фыжьыбзэм анахьэу ыгъэгушIохэрэр сабыйхэр, кIэлэцIыкIухэр арых: хэлъыщтых, хэсыщтых чъыIэри къахахьэми амышIэу, джащ фэдэу, уафэмысакъымэ, осыри ашIошъоупсэу ашхыщт.\nДжырэкIэ, дунаим икIэрэкIэгъэ шъырытыгъэкIэ, кIымафэр шIошъхъугъуае мэхъу, ау, зэрэхабзэу, зыкъызэхигъэхьанышъ уашъор пэIокъелъэшъохэу чIыгум къышъхьащыуцощт, пщэхэр корен-коренэу къегъолъэхынхэшъ, жьыр гузэжъопх кIэхьарзэу къилъыщт; апэрэ кIымэфэ осыр «ныожъ Iулъхьэу», къесэу ригъэжьэщт, тэри — ини цIыкIуи, зыдэтымышIэжьэу, тыгу къихьажьыгъэу, ос фыжьыбзэ къабзэм тигъэгушIоу тигугъэ нэфхэр лъыдгъэкIотэщтых.\nМэзы зэгъокIыр рэхьат.\nОгу чъыIэр фэIэтрэп —\nКъытео кIым исыхьат.\nКъутэмэ нэкIым щысыс.\nБжыхьэ пкIашъэр гъожьы дах,\nЖьыбгъэ макIэми зэрехь.\nЗэ о щагум зыщыплъыхь,\nЛъэпэпцIыеу кIыр къытхахь.\nЧъыIэр ытхыцIэ къырэчъэ,\nСитэтэжъы пхъэр екъутэ,\nСэ пхъэ IаплIыр къэсэIэт,\nХьаку машIо нэнэжъ зишIрэм,\nКIы фыртынэм тытекIощт.\nПшысэхэр зикIасэхэм апай\nБжыхьэм Баджэм гухэлъ ышIыгъ: «Псычэтхэм фэбапIэм кIожьынхэу загъэхьазыры. Псым сыкIонышъ, псычэтыл тIэкIу къызIэкIэзгъэхьан».\nПанэм хэпшызэ апэблагъэ зэхъум, Баджэм ылъэгъугъ: псычэтхэр хъоеу псыIушъом Iусых. Зы псычэт къыпэблэгъэ дэдэу щыс, ылъакъокIэ икъамзыйхэр еукъэбзы. Баджэм зидзи, псычэт Анэм ытамэ къыубытыгъ. Икъарыу къызэрихьэу Анэр кIырыуи, Баджэм зыIэкIиутыгъ, икъамзыйхэр Баджэм ыжэ къыдэнагъэх. «Е-о-ой, — ыIуагъ Баджэм, — сIэкIэкIыжьыгъ мыгъор!»\nПсычэтхэр щтэхи, быбыжьыгъэх, Анэр къэнагъ, ытамэ зэпыкIыгъэти, зиIэтын ылъэкIыгъэп. ПсыIушъом Iут къамылмэ ахэпшыхьагъ.\nКIымафэр къэсыгъ. Бэджэ бзаджэм ыгу къэкIыгъ: «Псычэт Анэжъыр сэ къысфэнагъ, теплъын джы ар сIэкIэкIыжьымэ. Осыр къесыгъ, чъыIэ, псыр щтыгъэшъ, ащ зытехьэкIэ, лъэуж къытыринэщт».\nБаджэр псым къэкIуагъ. ПсыIушъом осыр телъ, ащ Анэм илъэужи къытещы, ежь псычэтри панэм зигъэупэрэцыгъэу хэс. Анэр зыдэщысым дэжь псынэкIэчъ щыт, ащ пахъэр къытырехы, сыда пIомэ кIымэфэ чъыIэм а псыр нахь фаб, ащ паий а чIыпIэр щтыгъэп. Баджэр Анэжъым лъыпкIагъ, ау адрэм псым зычIигъауи, мыл чIэгъы зишIыгъ.\n«Пыу-алаурсын, зыригъэтхьалэжьыгъ», — ыIуи, къыIукIыжьыгъ.\nГъатхэр къэсыгъ. Бэджэ бзаджэм ыгу къэкIыгъ: «Псым телъ мылыр мэжъужьы. СыкIонышъ, псычэтыл IэшIукIэ зызгъэтхъэжьын».\nПсым къызэкIом, плъэмэ, псычэт Анэжъыр псаоу панэмэ адэжь псым хэс. Анэжъым псым зызычIегъаом, мыл чIэгъымкIэ адырабгъу зэпырысыкIи, ащи псынэкIэчъ щытыгъэти, а чIыпIэм къыщычIэужьыгъагъ. Джарэущтэу псынэкIэчъ фабэмэ аIусызэ кIымафэр рихыгъ.\n«Еплъ ар! — егъэшIагъо Баджэм. — Сэ джыдэдэм а псым сыкъыхэпкIэщт».\n«Уакъ, уакъ, уакъ! — ыIуагъ псычэт Анэм. — Уфэягъ». — Ар ыIуи, псым телъэтыкIи, быбыжьыгъэ.\nКIымафэр екIыфэ ытами хъужьыгъэ, къамзыйхэри къэкIыжьыгъэх.\nАдыгэ хабзэм къемыкIурэр:\nИмыхьакъ цIыфым теплъхьаныр.\nНахьыжъыр мыскъарэ пшIыныр – умылъытэныр.\nЗимылажьэм уилажьэ тебгъэкIэныр.\nНарт ыIуагъэм епцIыжьрэп.\nНитIумэ алъэгъурэр шъыпкъэ.\nПцIишъэ нахьи зы шъыпкъэ.\nПцIы IэшIу нахьи шъыпкъэ дыдж.\nНэкIубгъор зыгъэхьазырыгъэр Мамырыкъо Нуриет.\nПредыдущая Апэрэу рагъэблэгъагъэх\nСледущая «Свой предмет стараюсь делать понятным для всех». Учитель года Адыгеи о профессии, как призвании.


5 дней прошло после овуляции. horoshayaberemennost.ru\n5 Можно ли забеременеть после овуляции\n6 Можно ли забеременеть в последний день овуляции?\n7 Можно ли забеременеть через 2 дня после овуляции?\n8 Возможно ли забеременеть на 5 день после овуляции?\n9 Как понять, что наступила овуляция?\n10 Можно ли забеременеть на следующий день после овуляции?\nРекомендуем прочесть: Тонус матки повышен по передней стенке что это значит\n5 дней прошло после овуляции Ссылка на основную публикацию


Шъыгъо-ШIэжь Мафэм изэхэщэн тегущыIагъэх — Адыгэ макъ\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу ТхьакIущынэ Мурат, АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур, Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр, Адыгэ Хасэм хэтхэр.\n— Рэхьатныгъэу, зыпкъитыныгъэу республикэм илъыр къэтыухъумэн фае. Шъыгъо-ШIэжь Мафэр – тхьамыкIагъоу блэкIыгъэ лъэхъаным щыхъугъэу тарихъым къыхэнагъэр тыгу къызщыдгъэкIыжьырэр ары. Непэ ащ Адыгеим щыпсэухэрэ лъэпкъхэм языкIыныгъэ итлъэгъон фае. Тарихъым тылъыплъэжьын, зэфэхьысыжь тэрэзхэр тшIыжьынхэ ыкIи тапэкIэ тылъыкIотэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМыекъуапэ къэлэ паркым къыщегъэжьагъэу ЗыкIыныгъэмрэ Зэзэгъыныгъэмрэ ясаугъэтэу щытым нэс къырыкIощтых. Митинг-реквием, нэмыкI Iофтхьабзэхэри зэхащэнхэу агъэнэфагъ.\nПредыдущая Мэкъумэщ хъызмэтыр\nСледущая ЖьыкIэ Iоф зышIэщт паркышхом ишIын зынэсыгъэм тегущыIагъэх


Щытхъу хэлъэу яIофшIэн агъэцакIэ егъэцакIэ — Адыгэ макъ\nРедактор 14.11.2019 03.02.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим и ЛIышъхьэ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Щэ заводэу «Тамбовский» зыфиIорэм екIолIагъ. Предприятием иIофшIэн зэрэзэхищэрэр, продукциеу къыдигъэкIырэр зэригъэлъэгъугъ, мыщ щылажьэхэрэм адэгущыIагъ.\n2001-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу заводым Iоф ешIэ, а лъэхъаным чэщ зымафэм щэ тонн 15 переработкэ ышIыщтыгъ, продукциеу къыдигъэкIыщтыгъэр зы ныIэп — къуаеу «Сулугуни».\nНепэрэ мафэм обществэр ылъэ пытэу теуцуагъ, мазэм къое лъэпкъ 20-м ехъу къыдегъэкIы. Продукциер шэпхъэшIухэм адештэ, IэшIу ыкIи цIыфым ипсауныгъэкIэ ишIогъэшхо къэкIо. Ащ къыхэкIыкIэ ахэр сатыушIыпIэ инхэу «Ашан», «АТАК», «Перекресток», «Лента», «Пятерочка», нэмыкIхэми къащыгъэлъэгъуагъ. «Магнит» зыфаIорэ тучанхэм Iоф адашIэнэу рагъэжьагъ.\nЗаводым игенеральнэ директорэу Лъэустэнджэл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, предприятием кIуачIэу IэкIэлъым, продукциеу къыдигъэкIырэм ахэгъэхъогъэным фытегъэпсыхьэгъэ инвестиционнэ проект агъэцакIэ. Ащ къыдыхэлъытагъэу непэрэ шапхъэхэм адиштэрэ цехыкIэхэр агъэпсыгъэх, ахэм оборудованиякIэ ачIагъэуцуагъ. Къуаер зэрагъэгъурэ, зыщагъэчъэпхъырэ оборудованиер къызIэкIагъэхьан гухэлъ щыI. 2017-рэ илъэсым къыщыублагъэу заводым инвестициеу къыхалъхьагъэр сомэ миллион 400 мэхъу, 2020 — 2021-рэ илъэсхэм джыри сомэ миллион 50 агъэфедэнэу агъэнафэ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу заводым чэщ-зымафэм щэ тонн 70-рэ переработкэ ешIы. ЦехыкIэхэм яIофшIэн зырагъажьэкIэ, а пчъагъэм джыри хагъэхъон, федэу къаIэкIахьэрэр, бюджет зэфэшъхьафхэм хэбзэIахьэу аригъахьэрэр нахьыбэ ышIын алъэкIыщт. Джащ фэдэу IофшIэпIэ чIыпIэ шъитIум ехъу къызэIуахын амал яIэщт. Чэщ-зымафэм переработкэ ашIырэ щэр тонн 270-м нагъэсын алъэкIыщт.\nЗаводыр зэрэзэтырагъэпсыхьагъэр зэригъэлъэгъузэ, Адыгеим и ЛIышъхьэ мыщ Iоф щызышIэрэ цIыфхэм якIолIагъ, ахэм гущыIэгъу афэхъугъ. Предприятием сыд фэдэрэ лъэныкъокIи ипшъэрылъхэр зэригъэцакIэрэм КъумпIыл Мурат осэшхо фишIыгъ, ащ ипащэ фэрэзагъ.\nКультурэм иучреждение аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьагъ, ищыкIагъэр зэкIэ IэкIэлъ хъугъэ. Адыгеим и ЛIышъхьэ гъэцэкIэжьынхэр зыщыкIогъэ кабинетхэр къыплъыхьагъэх, ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ. Гупчэм къыдыхэлъытэгъэ тхылъеджапIэр цIыф кIуапIэу зэрэщытыгъэр, джы ащ къекIуалIэрэр нахьыбэ зэрэхъущтым яцыхьэ зэрэтелъыр IофышIэхэм къаIуагъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу мыщ ифонд тхылъ миниплI фэдиз мэхъу.\n«Тамбовскэ пшъашъэхэм ятворческэ куп» зыфиIорэм хэхьэрэ бзылъфыгъэхэр республикэм ипащэ дахэу къыпэгъокIыгъэх, орэдхэр къаIуагъэх, къэшъуагъэх. Джащ фэдэу творческэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэми КъумпIыл Мурат якIолIагъ, гущыIэгъу афэхъугъ. Культурэм иучреждение игъэцэкIэжьын къыхэлэжьэгъэ пстэуми, анахьэу Адыгеим и ЛIышъхьэ, зэрафэразэхэр цIыфхэм къаIуагъ.\nГупчэм Iоф щызышIэхэрэм, мыщ щызэрэугъоирэ творческэ купхэм щыкIагъэхэр яIэхэмэ Адыгеим и ЛIышъхьэ кIэупчIагъ. Аппаратурэу ыкIи шъуашэу къызкIэлъэIугъэхэр къазэрафащэфыщтхэр къариIуагъ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, федеральнэ партийнэ проектэу «Культура малой Родины» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу псэупIэу Тамбовскэм дэт культурэм иучреждение игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр рашIылIагъэх. 2017 — 2018-рэ илъэсхэм мы проектым ишIуагъэкIэ къуаджэхэу Джэджэхьаблэ, Еджэркъуае, Хьатикъуае Iоф ащызышIэрэ культурэм иунэхэр зэрифэшъуашэу зэтырагъэпсыхьагъэх. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, Урысыем икъэлэ цIыкIухэм ятеатрэхэм, къоджэ псэупIэхэм ащыIэ клубхэм, кIэлэцIыкIу театрэхэм япроцент 80 фэдизмэ гъэцэкIэжьынхэр ящыкIагъэх. Мы программэм ишIуагъэкIэ непэ гумэкIыгъуабэ дэгъэзыжьыгъэ мэхъу, ар тапэкIи лъагъэкIотэн гухэлъ щыI.\n— Къуаджэм щыпсэурэ цIыфхэр зыщызэрэугъоин, шIуагъэ къытэу яуахътэ зыщагъэкIон алъэкIыщт чIыпIэу культурэм и Унэ щыт. Ащ пае псэупIэхэм адэт мыщ фэдэ учреждениехэм гъэцэкIэжьынхэр ятэшIылIэх, зэтетэгъэпсыхьэх, ящыкIагъэр ядгъэгъотыным тыпылъ. Урысыем и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфэгъэ Лъэпкъ проектхэми мыщ дэжьым яшIогъэшхо къызэрэкIощтым щэч хэлъэп, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nГупчэр къызеплъыхьэм ыуж Адыгеим и ЛIышъхьэ псэупIэм дэсхэм зэIукIэгъу адыриIагъ. Шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъум илъэхъан цIыфхэм къатыгъэ упчIэхэм джэуапхэр къаритыжьыгъэх. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, министрэхэм я Кабинет хэтхэм ащыщхэр, Джэджэ районым иадминистрацие ипащэу Александр Бутусовыр, нэмыкIхэри.\nРеспубликэм ипащэ зэдэгущыIэгъум пэублэ псалъэ къыщишIызэ мыщ фэдэ зэIукIэгъухэм, цIыф зэхахьэхэм мэхьанэшхо зэряIэр, ахэм яшIуагъэкIэ обществэм къыIэтырэ гумэкIыгъуабэ дэгъэзыжьыгъэхэ зэрэхъурэр хигъэунэфыкIыгъ. Мы аужырэ илъэсхэм шъолъырым социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэшIухэр зэришIыхэрэр анахь шъхьаIэу къыхигъэщыгъ. ГущыIэм пае, республикэ бюджетым ихъарджхэр 2018-рэ илъэсым сомэ миллиард 20 хъущтыгъэмэ, мы илъэсым а къэгъэлъэгъоныр сомэ миллиард 25-рэ фэдиз хъунэу къалъытэ. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ социальнэ пшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцакIэх. УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр, УФ-м и Правительствэ, федеральнэ гупчэр зэрэпсаоу Адыгеим IэпыIэгъу къыфэхъух. Ащ фэдэ фыщытыкIэр зэхашIыкIызэ ыпэкIэ зэрэлъыкIуатэхэрэр, пшъэрылъхэр зэрагъэцакIэхэрэр Адыгеим ипащэ къыхигъэщыгъ.\n— Культурэм иунэхэр зэрэдгъэцэкIэжьыщтхэм ылъэныкъокIэ илъэс пчъагъэм унэшъо гъэнэфагъэ тшIын, Iофыгъоу къэуцухэрэр зэшIотхынхэ тлъэкIыгъэп. Ау ащ фытегъэпсыхьэгъэ программэ зэфэшъхьафхэр щыIэхэ зэрэхъугъэм Iофхэм язытет хэпшIыкIэу нахьышIу ышIыгъ. 2018-рэ илъэсым мыщ фэдэ учреждении 8-мэ гъэцэкIэжьынхэр ятшIылIагъэх, мы илъэсым ахэр 9 мэхъу, зы псэолъакIэ къуаджэу Фэдз щытэшIы. ТапэкIи а IофшIэныр лъыдгъэкIотэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЦIыф зэхахьэм хэлэжьагъэхэм къатыгъэ упчIэхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ нэужым джэуапхэр къаритыжьыгъэх. Iофыгъоу къаIэтыгъэхэм япхыгъэу ведомствэхэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\nГущыIэм пае, мы муниципалитетым игурыт еджапIэу N 11-м ипащэ кадрэхэм ягъэхьазырын, гъэсэныгъэм иучреждениехэм специалист ныбжьыкIэхэр къящэлIэгъэнхэм иIофыгъо ыгъэгумэкIэу республикэм ипащэ зыкъыфигъэзагъ.\n— Культурэм иунэхэм адакIоу цIыфхэм ящыкIэгъэ медикхэр, кIэлэегъаджэхэр къуаджэ пэпчъ иIэнхэ фае. Непэ ащ фэдэ амал федеральнэ гупчэм къытеты. Программэу «Земскэ кIэлэегъадж» зыфиIорэм игъэцэкIэн къихьащт илъэсым къэралыгъом щырагъэжьэщт. Къуаджэм щылэжьэн гухэлъ зиIэ специалист ныбжьыкIэм псэупIэ зэригъэгъотыным фэшI сомэ миллион ратызэ ашIыщт, ащ фэдэ IэпыIэгъум шIогъэшхо къызэритыщтым щэч хэлъэп. Ащ дакIоу мы сэнэхьатым зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэхэр социальнэу ухъумэгъэнхэм, IэпыIэгъу тафэхъуным тынаIэ тет, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЦIыфхэм ягумэкIыгъохэр гъэунэфыгъэнхэм, нэужым ахэр зэхэфыгъэнхэм апае муниципалитетхэм, къоджэ псэупIэхэм япащэхэм зэрифэшъуашэу Iоф ашIэн, а пстэури къызщыраIотыкIын алъэкIыщт зэхахьэхэр нахьыбэу рагъэкIокIынхэ зэрэфаер республикэм ипащэ къыIуагъ.\nДжащ фэдэу демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэныр, сабыибэ зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр, Урысыем и Президент мы Iофыгъом мэхьанэшхо зэрэритырэр КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ.\nПсауныгъэр къэухъумэгъэным иIофыгъо зыфэбгъазэмэ, къихьащт илъэсым псэупIэу Сергиевскэм фельдшер-мамыку IэзэпIакIэ зэрэщашIыщтыр къыIуагъ министрэу Мэрэтыкъо Рустем. 2020-рэ илъэсым мыщ фэдэ псэолъэ 25-рэ республикэм ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащагъэпсынэу ары.\nТамбовскэм щыпсэухэрэм гумэкIыгъоу къаIэтыгъэхэм ащыщ электричествэ рыкIуапIэхэр жъы зэрэхъугъэм къыхэкIыкIэ ар зэрифэшъуашэу къазэраIэкIэмыхьэрэр. Мы Iофыгъор зэхэфыгъэ зэрэхъущтыр республикэм ипащэ къариIуагъ.\nКъоджэ псэупIэхэм ащызекIорэ общественнэ транспортыр къызыщыуцун ылъэкIыщт чIыпIэхэм ягъэпсын, къоджэ псэупIэм хахьэхэрэм яучреждениехэм ащыщхэм гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэм, сабыибэ зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэным, нэмыкIхэм япхыгъэ упчIэхэр цIыфхэм къатыгъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэ ахэм зэкIэми игъэкIотыгъэ джэуапхэр къаритыжьыгъ, нэбгырэ пэпчъ иIофыгъо зэрэхэплъэщтхэр пытагъэ хэлъэу къариIуагъ. КъыздэкIогъэ псэупIэм спорт ыкIи кIэлэцIыкIу спорт площадкэ къыдашIыхьанэу къэзэрэугъоигъэхэм гущыIэ къаритыгъ.\nПредыдущая ЯIэпэIэсэныгъэкIэ къадэгощэщтых\nСледущая При поддержке центра «Полярис – Адыгея» 50 школьников создадут научные проекты


Home » Adyghe » 27 Revelation » 11\nposted by derDaniel on Tue, 11/23/2010 - 11:16\nЕтІанэ мэлэІич горэм шапхъэм фэдэу къамыл бэщ къыситыгъ. «КІуи, Тхьэм иунэшхорэ къурмэншІыпІэмрэ къэши, ащ дэжьым Тхьэр щызыгъэлъапІэхэрэр зыфэдизыр къызэгъашІ», къысиІуагъ. 2«Ау Тхьэм иунэшхо ыкІыб щыт щагур къэпшынэу упымылъ, сыда пІомэ Тхьэм а щагур хымэ лъэпкъхэм къафигъэнагъ. Ахэмэ мэзэ тІокІитІурэ тІурэм* къэлэ лъапІэр* лъэгукІэ аутэщт. 3Сэ сишыхьатитІу лъэкІыныгъэ ястыщт, ахэми шъыгъо щыгъынхэр ащыгъхэу, мэфэ минрэ шъитІурэ тІокІищырэ Тхьэм ежь игущыІэхэу агухэм къарилъхьэхэу, къэхъущт Іофхэм яхьылІагъэхэр агъэІущтых».\n4Мы шыхьатитІур чІылъэм и Зиусхьан ыпашъхьэ ит зейтун чъыгитІумрэ* остыгъэ тетыпІитІумрэ ары. 5Зыгорэм иягъэ а шыхьатитІум аригъэкІынэу фаемэ, ахэмэ ажэ машІо къыдэкІызэ, япыйхэр егъэкІодых. Ахэмэ зиягъэ языгъэкІынэу фаер джары зэрэлІэн фаер. 6А шыхьатитІум уашъор агъэпытэжьынэу тетыгъо яІ, Тхьэм ахэмэ агухэм къарилъхьэрэ гущыІэхэр къызыщагъэІурэ мафэхэм къыщемыщхынэу. Псыр лъы агъэхъунэу псыхэми тетыгъо афыряІ, чІылъэм сыд щыщырэ къиныр рагъэщэчынэуи сыдигъо фаехэми тетыгъо яІ.\n7Ахэмэ яшыхьатныгъэ заухыкІэ, чІылъэм икуупІэу чІэ зимыІэм къычІэкІырэ хьакІэ-къокІэжъыр* ахэмэ къа-\n11:2 мэзэ тІокІитІурэ тІурэ – ар мэфэ 1260-рэ е илъэсищрэ ныкъорэ мэхъу. А зэманым шІошъхъуныгъэ зиІэхэм гугъушхо ащэчызэ, Тхьэр зымышІэхэрэм ахэмэ къин арагъэщэчыщт.\n11:2 къэлэ лъапІэр – Ерусалим ары.\n11:4 зейтун чъыгыр – «маслинэ» ары.\n11:7 чІылъэм икуупІэу чІэ зимыІэм къычІэкІырэ хьакІэ-къокІэжъыр – еплъ 13:1-7.\nтебэнэнышъ, къатекІонышъ, къыукІыщтых. 8Ахэмэ яхьадэхэр къэлэшхоу цІыфхэм ти Зиусхьан къащым зыщытыраІулІагъэм иурам телъыщтых. А къэлэшхом* Содом* е Мысыр раІо, нэмыкІ мэхьанэ къырагъэкІызэ. 9Хэгъэгу пстэуми, унэгъо лъэпкъ пстэуми, бзэ пстэуми, лъэпкъ пстэуми ащыщхэу цІыфыбэ мэфищырэ ныкъорэм а хьадэхэм яплъыщтых, ау чІалъхьажьынхэу адэщтэп. 10Дунаем тетхэр итІур зэрэлІагъэхэм пае, гушІощтых ыкІи тхъэжьыщтых. Тынхэр зэфарагъэхьыщтых, сыда пІомэ а пегъымбэритІумэ дунаем тет цІыфхэм къин арагъэщэчыщтыгъэх.\n11Ау мэфищырэ ныкъорэм ыужым Тхьэм ахэмэ щыІэныгъэм ыпсэ къахилъхьажьи, тІури алъакъохэм къатеуцожьыгъэх. Ахэр зылъэгъугъэ пстэури щынэгъошхом хэфагъэх. 12ЕтІанэ а пегъымбэритІум* уашъом къиІукІырэ макъэ горэм къариІоу зэхахыгъ: «Мо шъукъыдэкІуай», ыІоу. Япыйхэр яплъызэ, ошъуапщэм хэтхэу, ахэр уашъом дэкІоягъэх.\n13А сыхьат дэдэм чІылъэр лъэшэу къэсысыгъ, къалэм ызыпшІани зэхэтэкъуагъ. Арэущтэу чІылъэр зэсысым, цІыф минибл лІагъэх. МыкІодхэу къэнэжьыгъэхэри щынэгъошхом хэфагъэх, уашъом щыІэ Тхьэм щытхъушхуи фашІыгъ.\n14Арэущтэу ятІонэрэ сыхьатмыгъор блэкІыгъ. Ящэнэрэ сыхьатмыгъори къэкІонкІэ бэп иІэжьыр.\n15ЕтІанэ яблэнэрэ мэлэІичыр ибжъэмыешхо къепщагъ. Джащыгъум мэкъэшхохэр уашъом къиІукІыхэзэ къаІуагъ:\n«Ти Зиусхьанрэ ежьым и Христосрэ мы дунаем тетыгъошхо фыряІэ хъугъэ. Тхьэр ары егъашІэм тетыгъошхор зиІэщтыр». 16Тхьэмэтэ нахьыжъхэу нэбгырэ тІокІырэ плІырэу Тхьэм ыпашъхьэ ятІысыпІэхэм атесхэм абгъэгукІэ зырадзыхи, Тхьэр агъэлъапІэзэ, мырэущтэу аІуагъ:\n11:8 къэлэшхор – Ерусалим ары.\n11:8 Содом – еплъ Пегъымбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 1:10.\n11:12 а пегъымбэритІур – шыхьатитІур ары. Еплъ 11:3.\n17«О лъэкІыныгъэшхо зэкІэ зиІэ Зиусхьан Тхьэу, щыІагъэу, джыри щыІэм щытхъущхо пфэтэшІы, сыда пІомэ уилъэкІыныгъэшхо къэпштагъэу, тетыгъошхо зэрэуиІэр къэбгъэнэфагъ. 18Хымэ лъэпкъхэр губжыгъэх; о уигубжи къэлъэгъуагъ. Джы лІагъэхэм хьыкум затепшІыхьащт уахътэр\nкъэсыгъ. О къыпфэлажьэрэ пегъымбархэми, уицІыф лъапІэ-\nхэми, уищынагъо зыгу илъ цІыфхэм, цІыкІуми инми, яфэшъошэ ІэхьышІур зябгъэгъотыщт уахътэри\nкъэсыгъ. ЧІылъэр зыгъэкІодырэ цІыфхэр о зыбгъэкІодыщт уахътэри къэсыгъ». 19Ащ нэужым Тхьэм иунэшхоу уашъом щыІэр зэІухыгъэ хъугъэ, Тхьэм ежьыррэ цІыфхэмрэ азыфагу дилъхьэгъэ зэзэгъыныгъэр къэзыушыхьатырэ пхъуантэри* къэлъэгъуагъ. ЕтІанэ пчыкІэхэр* къэлъэгъуагъэх, мэкъэшхохэри, шыблэм игъогъо мэкъэшхохэри къэІугъэх, чІылъэри къэсысыгъ, ошъушхохэри къехыгъэх.


МУЗАФАР ИШIУШIАГЪЭ ТЩЫГЪУПШЭРЭП\nЗихэгъэгу егъэзыгъэкIэ зэрагъэбгыни, хымэ хэгъэгухэм арытэкъухьагъэ хъугъэ адыгэ лъэпкъым къырыкIуагъэр егъэшIэрэ гумэкIыгъоу титарихъ къыхэнагъ.\nТыркуем, Сирием, Иорданием, США-м, нэмыкI IэкIыб хэгъэгухэм ащыпсэурэ адыгэхэм япчъагъэ бэкIэ нахьыб чIыгужъым къинагъэм нахьи. ХэхэсыцIэ зиIэ адыгэхэм хымэ чIыгум щыIакIэу щыряIагъэр сыд фэдагъа? Сыд фэдэ гузэжъогъуа ахэр зыхэтыгъэр! Ау адыгэ лъэпкъым къыхэкIыгъэхэр ялъэпкъ егупшысэхэу, ятэжъхэм дэхагъэу, шIоу ашIагъэр агу илъэу, ячIыгужъ, япсыхъо дахэхэр, якъушъхьэ лъагэхэр ащымыгъупшэхэу яамал\nкъызэрихьэу псэугъэх. Ящытхъу, ядахэ хымэ хэгъэгоу зэрысхэм щагъэIугъ, шIоу, псапэу ашIагъэр ячIыгужъэу Адыгэ хэкум къынэсыгъ. Ащ фэдэ цIыфхэм зэу ащыщ Тыркуем щыпсэурэ тилъэпкъэгъоу, сикъош лъапIэу Дзыбэ Музафар.\nДзыбэ лIакъом изэIукIэу Тыркуем Музафар щызэхищагъэхэм, Адыгэ Республикэм ыкIи Къэрэщэе-Щэрджэ-\nсым ащыпсэурэ икъошхэр бэрэ ежь имылъкукIэ ригъэблэгъагъэх. Ащ фэгъэхьыгъэу илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, «Адыгэ макъэм» сыкъэт-\nхэгъагъ. Псапэу, шIоу ащ лIакъом\nфишIагъэр цIыфхэм ащыгъупшэнэп сшIошIы.\nЭлектротехникэм епхьылIэн плъэкIыщт пкъыгъохэр къэзышIырэ фирмэ иунаеу Музафар иIагъ, ау ащ ызыны-\nкъо ыщэн фаеу хъугъэ. Дунаим къыщекIокIырэ экономическэ кризисыр Тыркуеми нэсыгъ. Арэущтэу Iофыр зэрэхъугъэр Музафар лъэшэу ыгу къео, сыда пIомэ пшахъорэ мыжъорэ зыхэлъ чIыгу зэгъэфэгъуаеу щытыр илъэс пчъагъэрэ ыукъэбзыгъ, ащ изэгъэгъотын мылъкушхо тыригъэкIодагъ. ПкIуачIэ уемыблэжьэу, зыгъэпсэф уимыIэу уугъоигъэ мылъкур пшIокIодыныр гукъау, къин. Ау Музафар ыгу ыгъэкIодырэп, лIы кIочIэшху, хьаджэ. ИIофхэр зэтыригъэуцожьынхэу, мылъ-\nкоу IэкIэкIыгъэр ыгъотыжьынэу Тхьэм сыфелъэIу.\nМузафар адыгэ чIыгужъыр ыпсэм фэдэу шIу елъэгъу. Хэхъоныгъэу ащ ышIыхэрэм арэгушхо, Кавказым икъушъхьэ лъагэхэр, имэз шхъуантIэхэр лъэшэу ылъэгъухэ шIоигъу, акIэнэцIы, афэзэщы. Ау илъэс заулэ хъугъэу Адыгэ Республикэм къихьан ылъэкIырэп. АщкIэ пэрыохъу ащ фэхъурэ цIыфхэм шIу агу къихьанышъ, Тхьэр агу къэкIынышъ, Музафар гъогу ратынэу сялъэIу.\nСэ илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьымэ, Дзыбэ Музафар ыдэжь сыщыIагъ. Иунагъо шIукIуапIэ Тхьэм ешI. Икъошхэр, ишъхьэгъусэу, бзылъфыгъэ гуа-\nщэу Зухьалэ, икIэлэцIыкIухэр дахэу къыспэгъокIыгъэх, сагъэшIуагъ, салъытагъ. Исабый цIыкIухэм адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ IэпыIэгъу сафэхъугъ. Сэ зызэрэзгъэпсэфыщтым, нахьыбэ зэрэсигъэлъэгъущтым ренэу Музафар ынаIэ тетыгъ. Тхьаумэфэ мафэ горэм хы- Iушъом зыдгъэпсэфынэу зэрэунагъоу тыкIуагъ. ШхэпIэ цIыкIу горэм тычIэсэу Музафар ынэхэр плъызэу чыжьэу, чыжьэу хым хаплъэзэ къыIуагъ: «Муслъимэт, сэ силIакъо, силъэпкъ пае сшIэрэм фэшI зыгорэм сыкIэнэцIырэп, ау хэт ышIэра, зэгорэм тикIалэхэм якIалэхэм Кавказым агъэзэжьынкIи мэхъу. Тятэжъхэм ячIыгу ис адыгэхэр, сигупсэхэу силIакъо щыщхэр дахэкIэ ахэм къапэгъокIынхэу ары сызыфаер».\nМузафар лIышхом ынэ нэгъо дахэхэм нэпсыр къатехьагъ ыкIи гупшысэ инхэм ахилъэсагъэу, рэхьатэу, зи къымыIоу бэрэ щысыгъ. Ащ сыгу ыгъэузыгъ.\nУигухэлъышIухэр Тхьэм къыбдегъэхъух, Музафар! ТапэкIи гъэхъэгъэ инхэр пшIынхэу, уиIофхэр зэтеуцожьынхэу, уищытхъу аIо зэпытэу, уигъогу тыгъэм инэбзый дахэхэм къагъэнэфэу бэрэ ущыIэнэу Тхьэм селъэIу. ШIу утэлъэгъу, утэгъэлъапIэ, унэпэ къабзэ тырэгушхо.\nДзыбэ Музафар шIушIэным къыфэхъугъэ цIыф, дахэкIэ зигугъу ашIырэмэ ащыщ, адыгэ лъэпкъым джащ фэдабэ къыхэкIынэу Тхьэм телъэIу!


Адыгэ илъэсыкIэр хэтэгъэунэфыкIы | Адыгэ Макъ\nАдыгэ илъэсыкIэр хэтэгъэунэфыкIы\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ къызэритыгъэмкIэ, мыгъэ адыгэ илъэсыкIэм ихэгъэунэфыкIын непэ сыхьатыр 18.00-м аублэщт. Ар ЗыкIыныгъэмрэ ЗэгурыIоныгъэмрэ ягупчэ щыкIощт. Адыгэ шэн-хабзэхэм атетэу илъэсыкIэм зэрэпэгъокIыхэрэр къагъэлъэгъощт, тишъолъыр итворческэ куп ыкIи иорэдыIохэм къагъэхьазырыгъэ программэ гъэшIэгъоным къэзэрэугъоищтхэр еплъынхэ амал яIэщт.\nМэфэкIым икIэух ныбжьыкIэ джэгукIэхэр, адыгэ джэгур щыIэщтых. Адыгэ шхыныгъо зэфэшъхьафэу къырахьылIэщтхэм зышIогъэшIэгъонхэр хэIэнхэ алъэкIыщт.


Волгоград саугъэт щагъэуцугъ — Адыгэ макъ\nВолгоград саугъэт щагъэуцугъ\nАдыгеим щыщхэу Сталинград къэзыухъумагъэхэм ясаугъэт Волгоград щагъэуцугъ.\nАр Хэгъэгу зэошхор заухыгъэр илъэс 75-рэ зэрэхъугъэм ыкIи шIэжьымрэ щытхъумрэ я Илъэс фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэм къадыхэлъытагъ. Волгоград щыIэ Мамай Iуашъхьэм ШIэжьым и Тхылъ зэгохыгъэ фэд тырагъэуцогъэ тамыгъэм итеплъэ. Ащ урысыбзэкIи адыгабзэкIи тыратхагъ: «Адыгеим ыкъохэу, ыпхъухэу Сталинград иухъумакIохэм егъэшIэрэ щытхъур яй» ыкIи «Вечная слава сыновьям и дочерям Адыгеи – защитникам Сталинграда».\n— Ушэтын IофшIэн къин зэрахьагъ, мы зэо-зэпэуцужь мэхъаджэм тичIыгогъоу хэкIодагъэхэм ыкIи псаоу къыхэкIыжьыгъэхэм ацIэхэр агъэунэфынхэ алъэкIыгъ. Ушэтынхэр ашIынхэмкIэ Адыгэ Республикэм и ШIэжь Тхылъ къызфагъэфедагъ, — къыIуагъ Адыгеим ипащэу КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим иофицерхэм ыкIи идзэкIолIхэм яшIэжь гъэпытэгъэныр зигукъэкIыгъэр республикэм иветеранхэм я Совет ары. Ащ дыригъэштагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ. Мы охътэ благъэм саугъэтым икъызэIухын хэлэжьэнхэу Адыгеим илIыкIохэр Волгоград кIощтых.\nПредыдущая Язэдэлэжьэн лъагъэкIуатэ\nСледущая ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIэх


«Омикроныр» Урысыем ит — Адыгэ макъ\n«Омикроныр» Урысыем ит\nРедактор 18.01.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nCOVID-19-р къызэузыхэрэм япчъагъэ Урысыем щыхахъоу ыублэжьыгъ. ШтаммыкIэу «омикроным» ар илажьэу экспертхэм къаIо. «РИА Новости» зыфиIорэм къызэрэхиутыгъэмкIэ, тхьамэфитIу горэкIэ кIочIэшхо зиIэ вирусым тикъэралыгъо зыкъыщиштэнэу хэбзэ къулыкъушIэхэм къаIо.\nИкIыгъэ илъэсым шэкIогъум ыкIэм Къыблэ Африкэм апэу «омикроныр» щагъэунэфыгъ. Штаммым изэмылIэужыгъуагъэ псынкIэу зэрэзэблихъурэр ыкIи зызэриушъомбгъурэр шIэныгъэлэжьхэм агъэшIэгъуагъ. Ащ ипсынкIагъэ мэзым зыкъыщызыштэрэ машIом фагъэдагъ.\n«Омикроным» Преторием иуниверситет зыкъызыщештэм ыуж ЮАР-м игъунэгъу чIыпIэхэм алъыIэсыгъ, ащ лъыпытэу зекIохэм рахьыжьагъ.\nCOVID-19-м иедзыгъуакIэ Европэм лъэшэу зыкъыщиIэтыгъ, анахьэу Великобританием. Мафэ къэс мы узыр къяутэлIагъэу миллионым ехъу США-м щагъэунэфы. Нью-Йорк ихэбзэ къулыкъухэм къызэратыгъэмкIэ, «омикроныр» штаммхэм апэ ит хъуным пае тхьамэфи 5 тешIагъэр.\nЧэщ-зымафэм «омикроныр» къызылъыIэсырэ нэбгырэ миллион пчъагъэм УФ-м зэрэщежэхэрэр Роспотребнадзорым ипащэу Анна Поповам къыхигъэщыгъ.\nУрысыем «омикроныр» икIыгъэ илъэсым тыгъэгъазэм и 6-м апэу щагъэунэфыгъ. Ар Къыблэ Африкэм зекIоу къикIыгъэм къыхагъэщыгъ. Щылэ мазэм и 12-м вице-премьерэу Татьяна Голиковам къызэриIуагъэмкIэ, нэбгырэ 698-мэ ар яIэу атхыгъ. МэфитIу тешIагъэу Сергей Собяниным къытыгъ а пчъагъэр 729-м нэсыгъэу. Мы пчъагъэхэм джыри ахэхъо. Оперативнэ штабым къызэритыгъэмкIэ, щылэ мазэм и 14-м ехъулIэу зэрэ Урысыеу тштэмэ, ащ фэдэу мин 23-рэ атхыгъ.\nПредыдущая Прокуратурэм иIофышIэхэм къафэгушIуагъ\nСледущая ЧIышъхьашъор агъэкъабзэу тиIэх


АдыгеимкIэ мэхьанэшхо иI | Адыгэ Макъ\nАдыгеимкIэ мэхьанэшхо иI\nАвтор: Редакция\t/ 21.02.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным Федеральнэ ЗэIукIэм фигъэхьыгъэ Тхылъым транспорт инфраструктурэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным мэхьанэшхо зэриIэр щыхигъэунэфыкIыгъ. Къэралыгъом ипащэ хэгъэгум и Къыбли ынаIэ къытыридзагъ.\nВладимир Путиным къызэриIуагъэмкIэ, Краснодар къэзыухьащт мэшIоку гъогумрэ гъогу зэхэкIыпIэм иекIолIапIэрэ агъэпсыгъахэх. Мыгъэ Къырым лъэмыджымкIэ мэшIокухэр зекIохэу аублэщт.\n«Инфраструктурэр уахътэм диштэу псынкIэу гъэпсыгъэн фае. ТэркIэ, дунаим анахь чIыпIэшхо щызыубытырэ хэгъэгумкIэ, ащ мэхьанэшхо иI. Къэралыгъом ылъапсэ гъэпытэгъэнымкIэ, Урысые Федерацием иэкономикэ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ, иамалхэм зыкъызэIуягъэхыгъэнымкIэ ащ бэ елъытыгъэр», — къыIуагъ Владимир Путиным.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, Къы-рым лъэмыджыр къызэрэзэIуахыгъэм епхыгъэу гъогукIэхэм ягъэпсынкIэ пшъэрылъэу Урысые Федерацием и Президент къыгъэнэфагъэм АдыгеимкIэ стратегическэ мэхьанэ иI. Хэгъэгум и КъыблэкIэ Адыгеир нахь гъогу кIэкIэу щыт хы ШIуцIэ Iушъомрэ Урысыем и Къыблэ ишъолъырхэм яадминистративнэ гупчэхэмрэ якIолIэнхэмкIэ. Къырым лъэмыджыр къызызэIуахым трассэу М-4 «Дон» зыфиIорэм автомобильхэр нахьыбэу рыкIохэ зэрэхъугъэр Адыгеим зэхишIагъ. Ащ епхы-гъэу транспорт инфраструктурэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным республикэмкIэ мэхьанэшхо иI, хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nШъачэ щыкIогъэ Урысые инвестиционнэ форумым Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ къэралыгъо компаниеу «Урысые автомобиль гъогухэр» зыфиIорэм ипащэрэ щызэдыряIэгъэ зэдэгущыIэгъухэм защылъыIэсыгъэхэ анахь Iофыгъо шъхьаIэхэм ар ащыщыгъ. Инфраструктурэ Iофыгъохэу республикэмкIэ мэхьанэшхо зиIэхэм язэшIохынкIэ къэралыгъо компаниеу «Урысые автомобиль гъогухэр» зыфиIорэм ипащэхэм IэпыIэгъу къыратынэу республикэр къагъэгугъагъ.\n«Гъогухэм язегъэушъомбгъункIэ пшъэрылъхэу Владимир Путиным непэ къыгъэнэфагъэхэм тэркIэ мэхьанэшхо яI, гъогушIынымкIэ IофшIэнхэр дгъэлъэшынхэ зэрэфаер ащ къыдгурегъаIо. Адыгеим икIэу Къырым екIолIэщт гъогукIэхэм яшIын тегъэпсыхьэгъэ федеральнэ проектхэм тиреспубликэ чанэу ахэлажьэ тшIоигъу», — къы-Iуагъ КъумпIыл Мурат.


Къуекъо Налбый: Абдзахэмэ ян (рассказ) »\nБэшIагъэ ар зыхъугъэр.\nНэфшъагъом зэон зылъэкIын хъулъфыгъэу чылэм дэсыр зэкIэ дэкIыгъ. ЯтIонэрэ мафэм ахэмэ ащыщэу зы нэбгырэ къыгъэзэжьыгъ. Сыд адрэхэм якъэбар ыIоу, зи кIэупчIагъэп. Заор аухыгъэпти, гъы макъэми чылэм зыкъыщиIэтыгъэп.\nЗы лIыжъ, ыпакIэ къечъэгъакIэу зы кIэлэхъу гъусэ ышIыхи, зэуапIэм къикIыгъэм чылэр къыкIухьагъ. Унэу зыIухьэхэрэ пэпчъ лIыжъыр арыми, кIэлэхъур арыми илэгъоу исыр къикIыгъ, Iашэ зиIэм къызпилъхьагъ, шы зиIэм шыу зыкъышIыгъ, ши Iаши зимыIэр, куахъо е пчэгъу къышти, лъэсэу къадежьагъ.\nАмдэхъан илIи икIэлихи апэрэмэ адыдэкIыгъагъэх. Ябланэрэу илъэс пшIыкIухым ихьагъэр ежь унэм къыдинэгъагъ.\n— Уичэзыу къэсыгъ, сишъау, — риIуагъ Амдэхъан анахьыкIэм, купыр икъэлапчъэ къызыIохьэм. Ышъхьашъо теIабэ шIоигъоу зищэий, ыIэ къызэкIихьажьыгъ. — ЗэуапIэм къыщыуажэхэмэ, лIы ухъугъ. Шэщыри нэкIы, дэпкъыми къыпысхынышъ къыостын пылъэгъэжьэп.\nЯнэ зи къыриIожьыгъэп анахьыкIэм. Анахь пчэгъу иныр ыгъэсыси, чэум къыхилъэшъуи, зэуапIэм ежьагъэмэ ахэуцуагъ.\nДжыри чэщ-зымафэрэ чылэр зэолIмэ яжагъ. Ящэнэрэ мафэм, пчыхьэдакIоу, псаоу къэнагъэмэ къагъэзэжьыгъ. ТекIоныгъэр къыдэзыхыгъэмэ зэрэчылэу апэгъокIыгъ. Хьадэмэ акIэтхэу хъулъфыгъэхэр занкIэу къэхалъэм кIуагъэх.\nАмдэхъан унэм исыгъ. «ЛIыжъым къыIопщыгъэхэп, анахьыкIэр гушIоу садэжь къэчъэжьыгъэп. Сикъин къэсыгъ. Сэ чэзыур къысэнэсыгъ, зызгъэхьазырын...» Джаущтэу зэриIожьыгъэ.\nТIэкIу тешIагъэу нэбгырищ Амдэхъан икъэлапчъэ кьыIухьагъ.\n— Хъулъфыгъэ ищагу дэмыкIыгъэу, мы чылэм унагъо дэсэп, Амдэхъан, — къыIуагъ къыIухьагъэмэ анахьыжъым. — МакIэ псаоу къэзгъэзэжьыгъэр.\nАмдэхъан нэбгырий ДигъэкIыгъагъ — илIырэ икIэлиблырэ. Ау зи ыIуагъэп. «ДэкIыгъэ пэпчъ ичылэ пай дэкIыгъ. ИчIыгу пай. Къэзылъфыгъэмэ апай, къылъфыгъэмэ апай». Джаущтэу егупшысагъ Амдэхъан.\n— Къэбар гухэкI къыпфэтхьыгъэр, Амдэхъан, — игущыIэ къыпидзэжьыгъ анахьыжъым. — Заом щыфэхы-рэр атIэкIыжьырэп. Е зэуапIэм амалынчъагъэкIэ, е ичылэ къэхалъэ занкIэу рахьылIэжьы.\n— Сыбзылъфыгъэми, апашъхьэ сижъугъэхьажь, а зыр къысфашъушI, — ялъэIугъ Амдэхъан.\nХъулъфыгъищмэ ауж итэу къэхалъэм кIуагъэ Амдэ-хъан. Шъхьатехъом къычIэщырэ шъхьац Iужъур шIу-цIэу, бзылъфыгъэ ищыгъэу, ыныбжь илъэс тIокIищым итыгъ. Джаущтэу иIэгу дэкIыгъ, ышъхьац фыжьыбзэ хъу-гъэу къэхалъэм нэсыгъ.\nЯкIакIохэр атеубгъуагъэхэу зэолIмэ яхьадэхэр сатыр кIыхьэу къэхалъэм ыпашъхьэ илъыгъэх, анэгухэри плъэгъущтыгъэхэп, ау Амдэхъан илIыжърэ къылъфыгъэ-хэмрэ зэнкIабзэу якIолIагъ. Апашъхьэ иуцуи, зи ымыIоу тIэкIурэ щытыгъ.\nХъулъфыгъэ нэмыкI къэхалъэм Iутыгъэп.\n— ЕмыкIу къысфэшъумышI, абдзахэхэр, тимыхабзэу иепэ сызэрэзекIорэр, — къыIуагъ Амдэхъан. — Изын къы-сэшъути, анэгумэ сакIэжъугъэплъэжь.\nЗыми зи къыIуагъэп.\nАмдэхъан илIыжъ кIэрыхьи, кIакIор ынэгу къытырихыгъ. Зэпсаум зэрэдэгущыIэщтыгъэу, еупчIыгъ:\n— Хэты къысиIон, лIыжъ, уикIодыкIэ хъугъэр?\nЕжь зэриIожьырэм фэдэу, IупшIыкI къодыеу еупчIыгъ ау къызэхахыгъ.\n— Пыидзэм ыгузэгу итэу зэуагъэ, Амдэхъан. Инэплъэгъу зытефагъэр IэкIэкIыгъэп, Тэри ыужы титэу тызэуагъ. Хьадэгъущэр къызытефэм, зэуапIэм зыкъыраригъэхыгъэп. Аужырэ пыим ыпсэ агъэгъугъэу зелъэгъум, ынапIэхэр зэтырилъхьажьыгъэх.\n— Пкъуибли къызэраукIыгъэр плъэгъугъэба, лIыжъ, ащыгъум...\nЛIыжъым кIакIор тырихъожьи, ыкъо анахьыжъэу ащ исэмэгукIэ къыголъым ынэгу къырихыгъ.\n— Уишъхьагъусэрэ уисабыищырэ къыщыунагъэх, сишъау, — къыIуагъ Амдэхъан. — Сыд ясIожьымэ, узгъэрэзэн?\nЫкъо анахьыжъым илэгъу горэм ымакъэ зэолIмэ ясатыр къыхэIукIыгъ:\n— Ятэ исэмэгубгъукIэ щытэу зэуагъэ, тян. Ичатэ анахь лъэгагъ, ыIэ анахь пкъыягъ. Хьадэгъущэр ятэ къызытефэм, ычIыпIэ иуцуагъ. Ятэ ылъ ышIэжьыгъ. Ышихмэ апэ итэу заозэ фэхыгъэ.\n— Чылэм пай фэхыгъэ. ИчIыгу пай. — Ымакъэ зыпкъ зэритэу къыIуагъ Амдэхъан, ыкъо нахьыжъым ынэгу учъыIыжьыгъэ аужырэу теIэбэжьызэ.\nАнахьыжъым къыкIэлъыкIорэм ынэгу къызырехым, ыпшъэу къычIэщыгъэр зэрэзэпыупкIыгъэр ылъэгъугъ. ЫIи къэтхыуагъэп, ымакъи къэкIэзэзыгъэп.\n— ЯтIонэрэ сабыир уишъхьагъусэ ышъо хэлъ... Шъао къыпфэхъунэу тхьэм сыпфелъэIун, сикIал.\n— Хэт къыфэхъугъэми, ятэ ыцIэ дэйкIэ раIоу гъэшIэным зэхихынэп, — Амдэхъан ыкIыбкIэ макъэр къыщыIугъ. — Ышнахьыжъ зэфэхым хьадэр ятэ исэмэгубгъукIэ ыгъэтIылъи, ышмэ апэ итэу зэуагъэ.\nЯщанэрэми, яплIанэрэми, ятфанэрэми ашъхьарыхьажьыгъ Амдэхъан, анэгумэ акIэплъэжьызэ. Хьадэгъум Iумыплъагъэхэм фэдагъэх щыри; хьазаб амыщэчыгъэу, гукIодыгъор, гугъэпIэнчъэ-амалынчъагъэр агу къимы-плъагъэу, пшъыгъэхэу, пкIыхьми ымыгъэгумэкIхэу, гу-фит-шъхьафитэу мэчъыехэу къыпщыхъущтыгъэ.\n— ШыхэмкIэ убзэджагъ, — риIуагъ зым.\n— Джащ фэд онэгу пцIашхъу зыфаIуагъэр, тян, — ныбжьыкIэ макъэр зэхихыгъэ Амдэхъан. — Бгъашхъом фэдэу атебыбэмэ, бгъэжъым фэдэу атекIыезэ зэуагъэ.\n— Орэд къэпIоныр о уикIэсагъ...\n— Онэгум есыфэ, ымэкъэ чан абдзэхэ лIыхъужъмэ ашъхьагъ икIыгъэп, тян.\n— ПхъэшIэ Iазэ ухъунэу уятэ о къыпщыгугъыщты-гъэ...\n— Зичатэ анахь Iазэу зыгъабзэрэмэ къахэлыдыкIы-щтыгъэ, тян. Нахьыжъыр зыфэхкIэ, къыкIэлъыкIорэр ащ ычIыпIэ иуцозэ, абдзэхэ зэолIмэ апэ итхэу зэуагъэх.\nЫкъомэ ащыщэу яханэрэм зекIуалIэм, зэолIмэ анахьы-жъыр къыкIэрыхьи, ыIэ ытамэ къытырилъхьагъ.\nАмдэхъан кIакIор къызеIэтым, ыкъо ынэгу ихъогъэ IэплъэкIыр плъыжьыбзэу лъым къыриIагъэу ылъэгъугъ.\n— Амдэхъан, — къыIуагъ зэолIым, — заом бгъэкIуатэ зэхъум узкIэплъэжьыгъэр угу къерэнэжь. Пыибэ ригъэ-псыхыгъ уикIалэ, ежьхэри бэрэ къешэкIуагъэх. Къы-шъхьасыгъэхэп заIэкIафэм, тыраунэкIагъ ягубж.\n— Уичэфыгъом тыгъэм фэдагъ унэгу, сикIал. Узщынэ-шхъэим — мазэу зэрызым унахь Iэягъэп. — Ымакъэ къэ-кIэзэзыгъэп, ынэпс къэкIуагъэу алъэгьугъэп Амдэхъан. Ыпкъ занкIэу зэриIыгъэу, ыкъо анахьыкIэ екIолIагъ. Шъыгъо нэгухэу абдзэхэ зэолIхэр ыкIыб дэтыгъэх.\n— Салъпэгъу уикIи, чылэм илIыхъужъымэ уадыдэкIыгъ, сишъау. ЛIыпкъ уиуцонэу игъо уифагъэп, ау уилIыгъэ къыпщиуахьыгъэп. Iэшэнчъэу удэкIыгъ, уузэндыгъэу укъэкIожьыгъ. — Зыми зэхимыхэу етIанэ къыпигъэхъожьыгъ. — Зы тIэкIурэ пшъхьэ скокIы изгъэлъыжьынэу сыфитыгъэмэ, синэфын...\nЫкIыбкIэ макъэ къыщыIугъа, хьаумэ гукIэгъу-гурышэ чыжьэкIэ ным ылъэгъугъа: илъэс пшIыкIухым иуцогъэ шъэожъыер Iэжэгъуаеу, «Сянэ пай, сятэ пай, сшымэ апай!» ыIозэ, пыидзэм ыгузэгу шъыпкъэ итэу, мэхъэшэгъоу мэзао. Щэми ыхьырэп, сэшхори ытамэ щызэпэуты, чатэри итандж щэджае. Гырз макъэмэ зыгорэ къахэкуукIыгъ: «Къэшъуухъурэй! Анахь лIыхъужъэу тхэтхэр зэкIодылIэхэрэм ыпсэ хэтэжъугъэх!» Пыидзэр зэрэпсаоу шъэожъыем къеуцокIыгъэм фэд... ТIэкIу тешIагъэу пчыпыджынмэ ашIохэлъагъэу лIыхъужъыр пый купым ышъхьагъ къыщылъэгъуагъ. Къэкууагъэп: уз щэчыгъуаем ыгу зэлъиубытыгъэми, ынэгукIи къызхигъэщыгъэп.\n— Сыкъэолъэгъуа, тят? — зэкIэмй зэхахыгъэ ымэкъэ чан. — Сыдэу даха тичIыгу! Мырэу лъагэу нибжьи ащ сытеплъагъэп.\nКъэгушIуагъэх пыйхэр, мэкъэ чэфкIэ къэзэрэгъэкууагъэх, ау дзэ сатыр зашIыжьынэу игъо ифагъэхэп. Шъэожъыем зэрищэлIагъэхэти, зэхэкIыжьыгъо имыфэхэзэ, абдзэхэ зэолIмэ къаухъурэигъэх. Зы нэбгыри аIэкIэкIыжьыгъэп.\n— Уикъин чылэм зэхешIыкIы, — къыIуагъ къыгот зэолIым. — Угу жьы дэгъэкI, унэпси къэтIупщ.\n— КъямыхъулIэрэ къысэхъулIагъэп, къызэхъулIагъэмэ ащыщ сыхъугъ нахь, — ышъхьэ къыIэти, зэолIмэ занкIэу къяплъызэ къыIуагъ Амдэхъан.\nАмдэхъан ихьадэмэ закIэлъырэкIыжьым, къушъхьэмэ атх кIыхьэ тыгъэу къохьажьырэм зэринэкIыжьыщтыгъэ. Ежьыри, абдзэхэ зэолIхэр мэкъэнчъэу кIэлъыплъэхэзэ, тыгъэр зэхыжьырэ лъэныкъомкIэ кIожьыгъэ.\nЧэщныкъом чылэм ихьакIэщ горэм орэд макъэм зыкъыщиIэтыгъ:\nАбдзахэмэ янэ тыгъэу къохьажьырэм дэкIуатэ,\nЫгъэкIотэжьыгъэхэр нэпIэ зэтемыхэу кIэлъэплъэх.\nКъытхэмыплъэжьырэмэ лIыхъужъ орэдыр къафашъуIу.\nХэты ыцIэ къешъуIоми, абдзахэмэ янэ къылъфыгъ.\n...Амдэхъан а орэдыр зэхихыжьыгъэп.\nОпубликовал administrator, 5-07-2012, 14:04. Просмотров: 3985\n– ХьакIэгъогу Къэсэй: Тыдэ щыIа адыгэмэ ячIыгу?\n– ЩэшIэ Аслъан: IОТЭЖЬХЭР


Лев Яшиныр тищысэшIу — Адыгэ макъ\nЛев Яшиныр тищысэшIу\nДунэе футболым хэхъоныгъэ фэзышIыгъэхэм Лев Яшиныр ащыщ. «Динамо» Москва, СССР-м ихэшыпыкIыгъэ командэ ахэтэу спортышхом цIэрыIо щыхъугъ.\nЯ ХХ-рэ лIэшIэгъум къэлэпчъэIут анахь дэгъоу футболым къыщыхахыгъэ Лев Яшиным гъогу гъэшIэгъон щыIэныгъэм къыщикIугъ.\n1929-рэ илъэсым, чъэпыогъум и 22-м Лев Яшиныр Москва къыщыхъугъ. Ятэу Иван тушинэм иавиационнэ завод слесарэу Iоф щишIэщтыгъ. Янэу Аннэ заводэу «Красный богатырым» Iутыгъ. 1935-рэ илъэсым янэ дунаир ыхъожьыгъ. Хэгъэгу зэошхор къызежьэм, Л. Яшиныр илъэс 11-м итыгъ. ИIахьылхэм адэжь кIуагъэу Подольскэ пэмычыжьэу зигъэпсэфыщтыгъ.\nЯтэ зыщылэжьэрэ заводыр Ульяновскэ хэкум ащагъ, фронтым IэпыIэгъу фэхъунэу. Иван Яшиныр заом ыкIыб щыIэу Iоф ышIэзэ, ТекIоныгъэм и Мафэ къыгъэблагъэщтыгъ.\nЛев Яшиныр ятэ игъогу рыкIуагъ. Яшинхэм яунагъо Ульяновскэ хэкум щыIэу заводым Iоф щишIэщтыгъ. Иван ятIонэрэу къыщагъ, зэшъхьэгъусэхэм шъаоу къафэхъугъэм Борис фаусыгъ.\nУикIэлэцIыкIугъом лъэпсэшIу зыфэпшIыжьмэ, щыIэныгъэм къызэрэщыотэжьыщтыр Лев Яшиным дэгъоу ышIэщтыгъ. Москва щыпсэузэ, футбол ешIэщтыгъ. Журналистхэм къызэратхыжьыгъэу, Лев спортыр шIогъэшIэгъоныгъ. Зэныбджэгъухэр IэпыIэгъу зэфэхъухи, хоккей ешIапIэ ашIыгъ. ЗэIукIэгъухэр зэхащэхэу аублагъ.\nФутбол ешIэхэрэм Л. Яшиныр иIэпэIэсэныгъэкIэ къахэщыщтыгъэп, къэлапчъэм Iэгуаор дидзэн ымылъэкIэу бэрэ къыхэкIыщтыгъ. Футболым шэны зэрэщыхъугъэу, дэеу зэрешIэрэм фэшI къэлапчъэм Iуагъэуцуагъ.\nКIэлэ лъэпэ-лъагэм гуетыныгъэ къызыхигъэфагъ. Футболыр зэрэшIогъэшIэгъоным фэшI къэлэпчъэIутэу командэм хэтынэу язэгъыгъ.\nКIалэхэр футбол, хоккей ешIэхэзэ, шъобж къатыращэу, аIэпкъ-лъэпкъхэр узыхэу бэрэ къыхэкIыгъ. Л. Яшиным къызэриIотэжьыщтыгъэу, кIалэхэр тхьаусыхэщтыгъэхэп. КIуачIэр, шэн-зекIуакIэхэр агъэпытэщтыгъэх. Спортым зэрэпылъхэм ишIуагъэкIэ щыIэныгъэм нахь дэгъоу зыфагъэхьазырыщтыгъ. Творчествэм пылъхэу тхылъхэм яджэщтыгъ.\nИлъэс 12 зыхъугъэ мафэм Л. Яшиным мэшIокур зыунэкIыхэрэм ахэтыгъ. Заводым къыращыгъэ станокхэр чIыпIэ хэхыгъэхэм агъэуцущтыгъэх. 1943-рэ илъэсым слесарэу Л. Яшиным ипшъэрылъхэр дэгъоу зэригъэцакIэхэрэм иIофшIэгъухэр тегущыIэхэу къыхэкIыгъ.\nИлъэс 16 зыныбжь Лев Яшиным Хэгъэгу зэошхом илъэхъан гуетыныгъэ хэлъэу Iоф зэришIагъэм фэшI апэрэ медалыр Родинэм къыфигъэшъошагъ.\nФашист техакIохэм язэхэкъутэн хэлэжьагъэхэм, ТекIоныгъэм и Мафэ къэзыгъэблэгъагъэхэм Яшинхэм яунагъо ащыщыгъ. Москва къызагъэзэжьым, илъэс 18 зыныбжь Лев Яшиныр дзэм къулыкъушIэ кIуагъэ.\nМосква дзэ къулыкъур щихьызэ, Л. Яшиныр спорт зэ-нэкъокъухэм ахэлажьэщтыгъ. «Динамэм» итренерэу А. И. Чернышевым Лев Яшиным иешIакIэ ыгу рихьи, нахь ныбжьыкIаIохэр зыхэт командэм ригъэблэгъагъ.\nЗэлъашIэрэ къэлэпчъэIутэу Алексей Хомич, Вальтер Саная а лъэхъаным «Динамэм» хэтыгъэх. Лев нахьыжъхэм акIырыплъызэ, иIэпэIэсэныгъэ хигъахъощтыгъ. Футболым имызакъоу, Л. Яшиныр хоккей ешIэщтыгъ. 1950 — 1953-рэ илъэсхэм «Динамэм» икъэлэпчъэIутыгъ. 1953-рэ илъэсым СССР-м и Кубок «Динамэм» къыдихыгъ. Л. Яшиныр хэгъэгум хоккеимкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ аштэнэу, дунаим изэнэкъокъу хэлэжьэным зыфигъэхьазырынэу тренерхэм къыраIуагъ. Арэу щытми, футболым нахь зыритын имурадэу хоккеим къыхэкIыжьыгъ.\n1954, 1955, 1957, 1959, 1963-рэ илъэсхэм Л. Яшиныр «Динамэм» хэтэу СССР-м идышъэ медальхэр къыфагъэшъошагъэх.\n1954-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу СССР-м ихэшыпыкIыгъэ командэ щешIагъ. 1958-рэ илъэсым Олимпиадэ джэгунхэм, 1960-рэ илъэсым Европэм и Кубок икъыдэхын ахэлэжьагъ, тиешIакIохэм апэрэ чIыпIэхэр къахьыгъэх.\nДунаим футболымкIэ изэнэкъокъу Л. Яшиныр гъогогъуи 4 хэлэжьагъ, джэрзыр 1966-рэ илъэсым къыфагъэшъошагъ. Дунаим футболымкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу 1963-рэ илъэсым, чъэпыогъум и 23-м Лондон щешIагъ.\nИлъэс 20 «Динамэм» хэтыгъ. 1971-рэ илъэсым, жъоныгъуакIэм и 27-м Москва щыкIорэ ешIэгъум къыщаIуагъ Л. Яшиныр футболышхом зэрэхэкIыжьы-\nрэр. «Динамэм» икъэлэпчъэIутэу Владимир Пильгуй Л. Яшиным ычIыпIэ иуцуагъ.\nЕвропэм ифутбол ешIэкIо анахь дэгъоу къыхахи, 1963-рэ илъэсым Лев Яшиным «Дышъэ Iэгуау» зыфиIорэ шIухьафтыныр къыфагъэшъошагъ.\nСоциалистическэ IофшIэным и ЛIыхъужъэу Л. Яшиным ЛэжьэкIо Быракъ Плъыжьым иорден гъогогъуитIо, Дунэе Федерацием иорден, нэмыкIхэри къыфагъэшъошагъэх.\n«Динамэм» зыхэкIыжьым, хэгъэгум футболымкIэ ифедерацие, нэмыкIхэм Iоф ащи-шIагъ.\n«Кубань» иупчIэжьэгъу, Адыгеир 1980-рэ илъэсхэм Краснодар икомандэу «Кубань» апшъэрэ купым щешIэщтыгъ. А лъэхъаным командэм хэтыгъ Тэхъутэмыкъуае щапIугъэ Натхъо Адамэ.\n— Лев Яшиныр упчIэжьэгъоу «Кубань» иIагъ, — къеIотэжьы Адыгеим ифутбол цIэрыIо щыхъугъэ Натхъо Адамэ. — Лев Яшиным футболым ехьылIэгъэ къэбар гъэшIэгъонхэр къытфиIуатэщтыгъэх. Адыгэмэ ятарихъ, ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIоу зэригъашIэ шIоигъоу упчIабэ къыситыщтыгъ.\nАдыгэхэр итэкъухьагъэхэу дунаим зэрэщыпсэухэрэм, культурэ инэу яIэр къызэраухъумэрэм, ансамблэу «Налмэсым», къоджэ щыIакIэм илэжьэкIо пэрытхэм, тиспортсменхэм, анахьэу самбэмрэ дзюдомрэкIэ бэнакIохэм, фэшъхьафхэм Л. Яшиным защигъэгъозагъ. Унэгъо дахэ иIэу псэущтыгъ.\nИгъонэмысэу дунаир зыхъожьыгъэ Лев Яшиныр тщыгъупшэрэп. Адыгеим ныбджэгъушIоу иIэхэм зэу зэращыщыгъэм тырэгушхо. Натхъо Адамэ къызэрэтиIуагъэу, Мыекъуапэ къэкIонэу, «Налмэсым» иконцерт еплъынэу фэягъ, нэмыкI гухэлъышIухэр иIагъэх.\nЗаом икIэлэцIыкIоу Лев Яшиным мамыр щыIакIэм мэхьэнэ ин ритызэ, кIэлэцIыкIу футболым зызэриушъомбгъурэм ыгъэгушIощтыгъ.\nУрам къуапэхэм ешIэныр ащыригъажьи, дунаим икъэлэпчъэIут анахь дэгъу хъугъэ Лев Яшиныр гъашIэм щысэшIоу щытиI.\nПредыдущая Месси ирекордхэр


ШIушIэ Iофтхьабзэм къыхиубытэу — Адыгэ макъ\nРедактор 22.11.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nПарламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм къызэриIуагъэмкIэ, «Бэщ фыжь» зыфиIорэ шIушIэ Iофтхьабзэу республикэм икъэлэ шъхьаIэ щыкIорэм къыхиубытэу ар зэхащагъ. Зынэхэм амылъэгъухэрэм е икъоу зымылъэгъухэрэм, ащ ыпкъ къикIэу чIыпIэ къин ифагъэхэм яIофхэм, ящыIакIэ общественностым, къэралыгъо хэбзэ органхэм анаIэ атырагъэтыным, IэпыIэгъу арагъэгъотыным а Iофтхьабзэр зэрэфытегъэпсыхьагъэм В. Нарожнэм къыкIигъэтхъыгъ.\n— Ащ фэдэ сэкъатныгъэ зиIэхэм щыIакIэр нахь псынкIэ къафэхъуным, игъом социальнэ IэпыIэгъу ятыгъэным депутат пстэури мымакIэу хэлажьэ, — къыIуагъ Парламентым и Тхьаматэ. — Хэбзэгъэуцун Iофэу тызфэгъэзагъэм къыхиубытэу мы лъэныкъом тапэкIи чанэу Iоф дэтшIэным тыфэхьазыр. Ипсауныгъэ изытет ыпкъ къикIэу чIыпIэ къин ифагъэу республикэм исхэм яIофхэм АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурати лъэшэу ынаIэ атет.\nПарламентым и Тхьаматэ игуадзэу Шъэо Аскэр кIэлэцIыкIоу ыкIи ахэм янэ-ятэу къырагъэблэгъагъэхэм закъыфигъазэзэ, яIофыгъохэм, гумэкIыгъоу яIэхэм язакъоу къазэрахамынэщтхэм, сыдигъокIи IэпыIэгъу аратыным зэрэфэхьазырхэм, депутат пэпчъ ипчъэ зэрафызэIухыгъэм къыкIигъэтхъыгъ, гущыIэ фабэхэмкIэ къафэлъэIуагъ.\nДжащ фэдэу къэгущыIагъэх Парламентым идепутатхэу зекIонымкIэ, экологиемкIэ ыкIи тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэнкIэ комитетым ипащэу Игорь Ческидовымрэ Урысыем и ЛIыхъужъэу, гъэсэныгъэмкIэ, наукэмкIэ, ныбжьыкIэхэм яIофхэмкIэ, спортымкIэ ыкIи общественнэ организациехэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ комитетым хэтэу Цэй Эдуардрэ.\nХьафизэхэм я Урысые обществэ и Мыекъопэ къэлэ организацие итхьаматэу Алексей Хлоповым пстэумэ ауж гущыIэр зештэм, республикэм ипащэхэми, депутатхэми сыдигъокIи лъэшэу анаIэ къызэратетыр, шIушIэ Iофтхьабзэу «Бэщ фыжь» зыфиIорэр ащ ишыхьатэу зэрэщытыр къыхигъэщыгъ, «тхьашъуегъэпсэу» къариIуагъ.\nКIэлэцIыкIу хьафизэхэм ыкIи икъоу зымылъэгъухэрэм янэ-ятэхэм, ягупсэхэм ацIэкIэ «тхьашъуегъэпсэу» къариIуагъ зынэхэм дэеу алъэгъурэ шъэожъые цIыкIоу Владислав Чернышенкэм янэ.\nЗэIукIэгъум къырагъэблэгъэгъэ кIэлэцIыкIухэм янахьыбэр еджапIэм чIэхьагъ. Ахэм япсауныгъэ пыч зэриIэм ыпкъ къикIэу, къызыхъугъэхэм къыщыублагъэу къиныгъуабэ къызэпачы нахь мышIэми, нэбгырэ пэпчъ гъэхъагъэ ышIынэу, лъэныкъо гъэнэфагъэ горэм къащыхэщынэу игъо ифагъ. Анахь чанэу, нэутхэу ахэтхэм яIэпэIэсэныгъэ къагъэлъэгъуагъ, депутатхэм усэхэм къафеджагъэх.\nШIушIэ Iофтхьабзэу «Бэщ фыжь 2019-рэ» зыфиIорэр зигъот макIэхэм, щыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцуагъэхэм социальнэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ муниципальнэ программэу 2018 — 2021-рэ илъэсхэм ателъытагъэм къыхиубытэу зэхащагъ. Хьафизэу е ынэхэм икъоу амылъэгъоу Мыекъопэ къэлэ организацием хэтыр нэбгырэ 363-рэ мэхъу, ахэм ащыщэу 18-р кIэлэцIыкIух.\nПредыдущая «Щынэгъончъагъэм ибгырыпх»\nСледущая Журналист IофшIагъэхэр къагъэлъэгъуагъэх


#8376 Ekleme Tarihi 28/05/2022 12:34:50\nЗэлъашIэрэ тхакIоу, шIэныгъэлэжьэу ХьэдэгъэлIэ Аскэр къызыхъугъэр непэ илъэс 95-рэ мэхъу.\nТхьэм икIэсэ цIыфэу ар дунаим къытехъогъагъ: Iэдэбэу, нэхъоеу, шэнышIоу, рэхьатэу, гупсэфэу, Iушэу, акъылышIоу, гурыгъозэ ин хэлъэу, Хэгъэгум ыкIи иадыгэ лъэпкъ афишIэн ылъэкIыщтымкIэ зышъхьамысыжьэу — нартыгу зиIэ дунэелIыгъ.\nХьэдэгъэлIэ Аскэр Мыхьамодэ ыкъор Красногвардейскэ районым ит къуаджэу, псыхъоу Лабэ ыIушъо Iусэу Хьатикъуае Iоныгъом и 20-м, 1922-рэ илъэсым къыщыхъугъ, мэкъумэщышIэ унагъо щапIугъ. ШIум фаблэу, ыгу ащ дихьыхы зэхъум, джыри къоджэ еджапIэм щеджэщтыгъ, усэныр къыштэгъагъ.\n1938-рэ илъэсым Адыгэ кIэлэегъэджэ училищым чIэхьагъ, дэгъоу егугъоу еджэу, усэхэри ытхыхэу щытыгъ, литературнэ кружокэу Андырхъое Хъусенэ зипэщагъэми чанэу хэлажьэщтыгъ. 1940 — 1942-рэ илъэсхэм Адыгэ кIэлэегъэджэ илъэситIу институтым щеджагъ, къыухыгъ.\n1942 — 1945-рэ илъэсхэм дзэм къулыкъу щихьыгъ. Зэо илъэсхэм курсантыгъ, взводым икомандирыгъ, штабым ипэщагъ. Мы лъэхъаным етIупщыгъэу патриотическэ усэхэр етхых: «Заом тыфаеп!», «ШтыккIэ кIэтхэжьыгъэхэр», нэмыкIхэри. Зэо ужым, 1946-м ищылэ мазэ, Аскэр и Адыгэ хэку къыгъэзэжьыгъ.\nГъэтхэпэ мазэм, 1946-рэ илъэсым Адыгэ шIэныгъэ-ушэтэкIо институтым IофшIэныр щыригъэжьагъ, литературэм готэу шIэныгъэ IофшIэнышхомкIи зегъазэ, тIури зэдефы. Iоф ышIэзэ, Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтыр 1957-рэ илъэсым, 1960-м шIэныгъэхэмкIэ Грузием и Академие епхыгъэу Шота Руставели и Институт хэт аспирантурэр къыухыгъэх.\n1965-рэ илъэсым ХьэдэгъэлIэ Аскэр филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатыцIэр, 1991-рэ илъэсым — докторыцIэр къыушыхьатыгъэх.\nАскэр усэн-тхэнымрэ шIэныгъэ-гупшысэнымрэ зэфэдэу щэIэфэ гухахъо ахигъуатэу зэдилэжьынхэр фызэшIокIыгъ, илъэс 60-м ехъум, а зы шIэныгъэ институтым (АРИГИ-м, фольклорымкIэ иотдел ипэщагъ), Iоф щишIагъ. Ытхыхэрэр 1940-рэ илъэсым къыщыублагъэу къыхиутыщтыгъэх.\n1948-рэ илъэсым ХьэдэгъалIэм иапэрэ усэ тхылъэу «Гум иорэд» зыфиIорэр къыдэкIыгъ. Я 50-рэ илъэсхэм хэпшIыкIэу усакIом джыри нахь лъэныкъо гъэшIэгъонкIэ зыкъызэIуихыгъ, лъэпкъым игушъхьэлэжьыгъэ, ишэн-хабзэхэм, итарихъ, губзыгъагъэм къапкъырыкIэу ыкIи алъыIэсэу матхэ. ЕтIупщыгъэу зы усэ тхылъым адрэр ыужэу къыдегъэкIых:\n«Мэфэ нэфхэр» — 1952-рэ, «Сичыл» — 1953-рэ, «Гум шIоигъор». Анахьэу усакIом иIупкIэгъэ-лъэшыгъэ, иIэпэIэсагъэ къызыщынэфагъэр «Адыгэм ыпхъу» зыфиIорэ повестэу усэкIэ тхыгъэр ары, 1957-рэ илъэсым къыдэкIыгъ.\nАдыгэ бзылъфыгъэм итарихъ гъогу къин ар фэгъэхьыгъ, ащ идунэететыкIагъэм, ыщэчын ылъэкIыщтыгъэм, щыIэкIэ-псэукIэ къинэу адыгэхэм я ХVIII — ХIХ-рэ лIэшIэгъухэм яIагъэм чIыпIэу бзылъфыгъэм щиубытыщтыгъэр ащ нафэу къыщиIотыкIыгъ.\nДжащ фэдэу ышIэрэ IофышхомкIэ зэремызэщыжьыр къыушыхьатэу Аскэр усэхэр, поэмэхэр адэтхэу тхылъхэр я 60 — 80-рэ илъэсхэми бэу къыдигъэкIыгъэх.\nАхэм япчъагъэ 25-м лъыкIэхьэ. УсакIом итхыгъэмэ ащыщхэр грузиныбзэкIэ, болгарыбзэкIэ, арапыбзэкIэ, нэмыкIхэмкIэ зэрадзэкIыгъэх, иусэхэм ащыщхэр орэдышъохэм аралъхьагъэх. ХьэдэгъэлIэ Аскэр ипоэзие бзэу зэрэтхыгъэмкIи, гупшысэу хэлъымкIи зэдиштэу, уигъэразэу гъэпсыгъэ.\nАу усэкIо-тхэкIо къодыягъэп ХьэдэгъэлIэ Аскэр Мыхьамодэ ыкъор. Ар Кавказым ыкIи Урысыем, IэкIыб къэрал зэфэшъхьафхэу адыгэхэр зыщыпсэухэрэ пстэум ащызэлъашIэрэ тхакIу, шIэныгъэлэжь-академик, нартхэр зие лъэпкъым ригъэгъотыжьынхэр, ахэм алъапэрэ ашъхьапэрэ адыгэхэм ашIокIынэу зэрэщымытыр (лъэпкъым зэриехэр) ишIэныгъэ тхыгъэ куухэмкIэ къыушыхьатыныр фызэшIокIыгъ.\nЫшIэрэ Iофым шIэныгъэлэжь-гупшысакIоу ХьэдэгъэлIэ Аскэр пыIухьэ горэ фэпшIыжьынэу щымытэу, шъуи, теплъи, кIуачIи ахилъхьаныр фэукIочIыгъ. НартхэмкIэ — адыгэхэм яфольклор кIэнкIэ фэгъэзагъэу шIэныгъэ угъоин-ушэтын Iофышхоу ылэжьыгъэм томибл хъурэ «Нартхэр» къакIэкIуагъ 1971-рэ илъэсым. ХьэдэгъалIэм ищыIэныгъэ зэрэщытэу лъэпкъ литературэм ыкIи лъэпкъ шIэныгъэм языкъегъэIэтын-хэгъэхъон афигъэшъошагъ. ШIэгъэхэ Iофыр къэIогъошIуми, ар бэу шъхьэкуцI IофшIэгъэшху.\nАдыгэ тхыгъэ литературэу зилъагъо техьэгъэ къодыем инарт пщыналъэхэр, тхыдэхэр, орэдхэр, къэбархэр къэбгъотыжьынхэшъ, зы гупшысэ мэстанэ ипщыжьынхэр къин дэдагъэми, Аскэр творческэ мурад инэу зыфишIыжьыгъэр, лъэпкъ пшъэрылъыр щытхъу хэлъэу зэшIуихыгъэх. ХьэдэгъалIэр щэIэфэ тхагъэ, гупшысагъэ, къыгъотыгъ, зэригъэкIужьыгъ, зэгъэфагъэу, шIошъхъуныгъэ уигъэшIэу ахэмкIэ тхылъ зэфэшъхьафхэр къыдигъэкIыгъэх.\nЛъэпкъыжъэу адыгэхэм ягушъхьэкIэн ягъэгъотыжьыгъэн зэрэфаер къыгурыIоу чэщи мафи лэжьагъэ. Гупшысэ гъогубэ зэпичыгъ: ащыIагъ Шапсыгъэ, Къэбэртае, Черкесием, Краснодар краим ипсэупIэхэм, КъокIыпIэ Благъэу адыгэхэр зэрыс хэгъэгухэм — Сирием, Тыркуем, Израиль ыкIи ахэм анахь чыжьаIоуи — Америкэм, Голландием. Зилъэуж ыфыгъэу, зэригъэшIагъэу зэхифыгъэр ащ фэдизым нартхэр ары.\nХьэдэгъалIэм зэрэшIоигъуагъэу, 1968 — 1971-рэ илъэсхэм адыгэ лIыхъужъ эпосэу «Нартхэр» томибл хъоу къыдигъэкIыгъ. Ахэм ягъэкIэрэкIэн-гъэдэхэн анахьэу зыпшъэ ифагъэр АР-м инароднэ сурэтышIэу Мэрэтыкъо Долэт.\nХьэдэгъэлIэ Аскэр шIэныгъэлэжь-нартовед шъыпкъэу зэрэщытыр итхылъ гъэшIэгъон зэфэшъхьафхэмкIэ къыушыхьатыжьыгъ: «Героический эпос «Нарты» и его генезис» зыфиIорэр Краснодар къыщыдэкIыгъ, «Память нации», «Героический эпос «Нарты» адыгских (черкесских) народов» зыфиIохэрэр, мыхэм анэмыкIхэри илъэс зэфэшъхьафхэм Мыекъуапэ къыщыдэкIыгъэх.\nАскэр общественнэ IофышIэшхуагъ, Европэм икавказологхэм яобществэ хэтыгъ. Дунэе зэIукIэшхохэу Москва, Париж, Лондон, Амстердам ыкIи Адыгеим (1996-рэ илъэсым), етIанэ 2000-рэ ыкIи 2002-рэ илъэсхэм ЮНЕСКО-м иунашъокIэ нартхэм ямафэу загъэнафэм, «Нартхэм ямашIо орэмыкIуасэ!» зыфиIорэ фестивалэу зэфэдэкIэ Адыгеим, Шапсыгъэм, Краснодар краим ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащыIагъэм ХьэдэгъэлIэ Аскэр игуапэу ахэлэжьагъ.\nИлъэс 60-м шъыпкъагъэ хэлъэу дахэу илъэпкъ, хэгъэгум хьалэлэу афэлэжьагъ. ЦIыфым ишIу ылъэгъужьыным, идахэу фаIорэр зэхихыжьыным нахь насыпыгъэ мэхъужьа?!\nИлитературэ творчестви, нартхэмкIэ ишIэныгъэ лэжьыгъаби гушIогъуабэрэ лъытэныгъэ-шъхьэкIафэрэ къыфахьыгъ Аскэр.\nХьэдэгъэлIэ Аскэр АР-м инароднэ тхакIу, АР-м шIэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху, Адыгеим и Къэралыгъо премие литературэмкIэ илауреат, шIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ (Черкес) академием иакадемик, къуаджэхэу Хьатикъуае, Нэшъукъуае, Щынджые, Краснодар краимкIэ ПсышIопэ районым яцIыф гъэшIуагъ, 1989-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу УФ-м итхакIохэм я Союз хэтыгъ.\nАскэр унэгъо дахэ къыщинагъ: ыпхъу нахьыжъэу Асиет — философие шIэныгъэхэмкIэ доктор, ыкъоу Айтэч (игъонэмысэу идунай ыхъожьыгъ) тарихъ шIэныгъэхэмкIэ кандидатыгъ, ыпхъоу Нэфсэт — музыкант, ыкъоу Айдэмыр кIэлэегъадж, ахэм акъо, апхъухэр Аскэр ыкокI къихъухьагъэх. ГъэшIэ бай иIагъ, иIофшIагъэу лъэпкъым къыфыщинагъэр мыкIодыжьыщт былым.


Адыгеим и ЛIышъхьэ хэдзынхэм ахэлэжьагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ хэдзынхэм ахэлэжьагъ\nЗэрэхэгъэгоу зэрэщыщытым фэдэу, Урысые Федерацием и Къэралыгъо Думэ идепутатхэм яхэдзынкIэ Адыгеим амакъэхэр атэу щаублагъ. Мы охътэ дэдэм Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэми, муниципальнэ образованиехэм ялIыкIо къулыкъу заулэми ядепутатхэр республикэм щыхадзых. ПстэумкIи Адыгеим хэдзын Iофтхьэбзэ 20 щэкIо.\nАдыгэ Республикэм исхэмкIэ апэу зымакъэ зытыгъэхэм ащыщ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Республикэм ипащэ къалэу Мыекъуапэ икIэлэцIыкIу поликлиникэу N1-м щызэхэщэгъэ участкэу № 142-м тыгъуасэ щыIагъ. Урысые Федерацием и Президент и Полномочнэ лIыкIоу ЮФО-м щыIэм иаппарат Адыгэ РеспубликэмкIэ ифедеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокинми мы хэдзыпIэм ымакъэ щитыгъ. Джащ фэдэу мы хэдзыпIэм къекIолIагъэх Адыгеим ыцIэкIэ Къэралыгъо Думэм идепутатэу Владислав Резник, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Владимир Свеженец, муниципальнэ образованиеу «Къалэу Мыекъуапэ» иадминистрацие ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу Сергей Стельмах.\nРеспубликэм пстэумкIи хэдзэкIо 339779-рэ щатхыгъ. Мэфищым къыкIоцI хэдзакIохэм амакъэ хэдзыпIэхэм ащатынхэ е яунэ хэдзэкIо комиссиер къырагъэблэгъэн алъэкIыщт.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къэбар жъугъэм иамалхэм яIофышIэхэм адэгущыIэзэ, республикэм щыпсэухэрэм къяджагъ чанэу мэкъэтыным хэлэжьэнхэу. КъумпIыл Мурат Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным Урысыем исхэм зафигъазэзэ «законодательнэ, гъэцэкIэкIо хабзэхэр зэрэзэдэлажьэхэрэм тапэкIэ бэ ялъытыгъэщт» къызэриIогъагъэр агу къыгъэкIыжьыгъ.\nАдыгэ Республикэм хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие къызэритыгъэмкIэ, Къэралыгъо Думэм идепутатхэм яхэдзын республикэм къыщагъэлъэгъогъэ кандидати 6 хэлажьэ, ахэм ащыщэу зым ежь-ежьырэу зыкъигъэлъэгъожьыгъ. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм идепутатхэм яхэдзын хэлэжьэнэу партии 4-мэ яспискэхэмкIэ кандидат 295-рэ, зы мандат зиIэ хэдзыпIэ койхэмкIэ кандидат 87-рэ атхыгъ.\n«Урысые Федерацием и Къэралыгъо Думэрэ Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэмрэ ахэтыщтхэр непэ хэтэдзых. Тиреспубликэ ис нэбгырабэмэ ар политическэ хъугъэ-шIэгъэшхоу зэрэщытыр къызэрагурыIорэм сицыхьэ телъ. Мэкъэтыным хэлажьэзэ, тащыщ пэпчъ амал иI хэгъэгумрэ тиреспубликэрэ янеущырэ мафэ зыфэдэ хъущтыр къыхихынэу. Тикъэралыгъорэ республикэмрэ илъэситфым къыкIоцI хэхъоныгъэу ашIыщтыр тэры зэлъытыгъэр. ХэдзакIо пэпчъ ымакъэ ытыным мэхьанэшхо иI. Сэ сызфаехэм сымакъэ афэстыгъ, республикэм щыпсэухэрэми сыкъяджэ чаныгъэ къызхагъэфэнэу, мэкъэтыным хэлэжьэнхэмкIэ фитыныгъэу яIэр къызфагъэфедэнэу», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ хэдзыпIэм къызэкIом, хэдзынхэмкIэ Iофтхьабзэхэр зэрэзэхащэрэм уасэ къыритыгъ. Мыгъэ мэфищым къыкIоцI цIыфхэм амакъэ атын алъэкIыщт. Ащ ишIуагъэкIэ хэдзакIохэр зэтырихьащтхэп, хэдзыпIэхэм санитар шапхъэхэр къащыдалъытэщтых.\nАдыгэ Республикэм хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие къызэритыгъэмкIэ, сыхьатыр 8-м хэдзыпIэ 266-р къызэIуахыгъ, зэрагъэнэфэгъэ шапхъэхэм атетэу мэкъэтыныр рагъэжьагъ. Мафэ къэс (Iоныгъом и 17-м къыщегъэжьагъэу и 19-м нэс) сыхьатыр 8-м къыщыублагъэу сыхьатыр 20-м нэс санитар шапхъэхэр къыдалъытэзэ, ахэм Iоф ашIэщт. Хэдзынхэм алъыплъэхэрэми яIофшIэн рагъэжьагъ, волонтерхэри цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъух.\nАдыгеим и Общественнэ палатэ общественнэ видеолъыплъэнымкIэ Гупчэм апэрэу Iоф щешIэ. Чэщми мафэми зэпымыоу хэдзыпIэ чIыпIэхэм амакъэ зэращатырэр ащ къегъэлъагъо. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ымакъэ зеты нэуж зигугъу къэтшIыгъэ Гупчэм Iоф зэришIэрэм нэIуасэ зыфишIыгъ.\nХэдзынхэм алъыплъэрэ шъолъыр общественнэ штабым итхьаматэу, Адыгеим и Общественнэ палатэ ипащэу Устэ Руслъан къызэриIуагъэмкIэ, видеолъыплъэнхэр игъом рагъэжьагъэх.\nКъумпIыл Мурат хэдзынхэм алъыплъэхэрэм адэгущыIагъ. Ахэм зэу ащыщ Урысыем и Общественнэ палатэ хэтэу, Урысые Федерацием IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъэу, тхэкIо цIэрыIоу МэщбэшIэ Исхьакъ. ООО-у «Юрист» зыфиIорэм иэкспертэу Сергей Числоври хэдзынхэм алъыплъэхэрэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм къытегущыIагъ.\n«Хэдзын Iофтхьабзэхэр хабзэм диштэу, щынэгъончъэу зэхэщэгъэнхэмкIэ республикэм пэшIорыгъэшъ Iофтхьэбзабэ щызэрахьагъ. Хэдзынхэр республикэм дэгъоу щыкIонхэу, хэукъоныгъэхэр амышIынэу, хэдзакIохэм загъэчанынэу сэгугъэ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Адыгэм ищыIэныгъэ къыхэхыгъэу\nСледущая Рашид Темрезов вновь избран Главой Карачаево-Черкесской Республики