Gizarte sareak eta hizkuntzaren erabilera: euskarari eta gaztelaniari egokitutako hurbilketa | Soziolinguistika Klusterra\nAtarikoa » Gizarte sareak eta hizkuntzaren erabilera: euskarari eta gaztelaniari egokitutako hurbilketa\nGizarte sareak eta hizkuntzaren erabilera: euskarari eta gaztelaniari egokitutako hurbilketa\nGizarte sareen ikuspuntu metodologikoa errealitate soziolinguistikoaren azterketarako ikerketa-lanabes emankorra delakoan gaude, eta ikerlana uste hori arrazoitu nahian burutu dugu. Ikuspuntu metodologiko honek, oro har, gizarte zientzia ezberdinei egin diezaiekeen ekarpenaren berri ematea izan da ikerketaren xedea. Asmoa ez da izan, beraz, aplikazio arlo bezala hartutako hizkuntz egoeren azterketa sakona egitea\nGizabanakoak besteekin harremanetan jartzean gizarte sareak eraikitzen eta osatzen ditu bere inguruan, eta beste horrenbeste gertatzen da instituzio (enpresa, elkarte,...) baten inguruan. Gizarte harremanak sortzen direnean gizarte sare bat baino gehiago eta ezberdinak eratzeko aukera ematen da: lantegian, adibidez, lanpostuari formalki dagozkion lan harremanak (eta sareak) sortuko dira eta, horretaz gain, lankide batzuen artean adiskidetasunaren sareak baita ere\ngiza kapitalaz gain (heziketaren kredituen araberakoa) edo kultura kapitalaz gain (gizarterakuntza era eta klase posizioaren araberakoa) hirugarren kapital mota bat, besteak beste, harreman kapitala izango litzateke, hau da, sujetuek dituzten harreman ez formalen ahalbideak\nHarreman horiek hizkuntza baten bidez burutzen direnez, uste dugu gizarte sareak aztertzea ezinbestekoa dela hizkuntzaren erabilpena era osatuan ulertu nahi bada. Hizkuntza baten erabileran faktore askok eragiten dute, eta, era berean, argi dago hizkuntzaren erabilera gizarte dimentsioko zerbait dela ere eta ez bakarrik banakakoarena. Ez dugu ulertzen gizarte dimentsioa banakakoengandik at dagoen zerbait legez (Durkheim-en ikuspegia), baizik eta banakakoen arteko interakzioan egiten den zerbait eta beroni lotua doana.\nHizkuntzaren erabilera interakzioan sortu eta hedatzen da, hori dela eta, interakzioaren ikerketa funtsezkoa zaigu erabilera edo erabilerarik eza aztertzeko orduan. Eta ezinbestean, interakzioa aipatzen dugunean harremanak aipatu behar ditugu, hots, gizarte sareak. Testuinguru honetan kokatzen da artikulu honen edukia: gizarte sareen metodologiaren egokitasuna hizkuntzaren erabileraren analisiarako.\nGizarte sareen metodologia ez da banakako ikuspegian kokatzen, hots, ez du bere azterketa gizabanakoen ezaugarrien arabera egiten. Alderantziz, gizarte egituran gizabanakoak non eta nola dauden kokatuta funtsezkoa izango da ikuspegi honetan.\nez da onartzen aktoreen ezaugarrietan soilik oinarrituriko gizarte prozesuen edota gizabanakoen portaeraren azalpena. Sareen ikuspegitik, unitateen arteko harremanen informazioa da garrantzizkoa, eta harreman hauek osatzen dituzten sistemak gizarte egituraren oinarria dira; horrela, gizarte sistemak sareen sareak dira eta sujetuek sareetan eta hauen ezaugarrietan parte hartzen dute\nSare batean ezberdindu dezakegu erdiguneko kokapena, bere inguruan harreman puntu asko dagoenean; eta inguruko kokapena bestelako egoeratan; kontzeptu hauek koantitatiboki azter daitezke. Kokapen kontzeptuak aktore baten besteekiko autonomia edo menpekotasun maila baldintzatzen du: aktore batek beste aktoreen baliabide edo ondasunetara iristeko dauzkan aukerak, hain zuzen. Kokapenak aktoreen «aukera egitura» baldintzatzen du eta honek, bestalde, aktoreen portaera\nEskuragarritasunak aktoreen arteko harremanek aktore baten portaera noraino baldintzatzen duten isladatzen du. Eskuragarritasun kontzeptua soziologikoki oso garrantzitsua da eta, Requena-k dioenez, kontzeptu honek aktore baten sareko loturak komunikazio kanal bihurtzeko era eskaintzen du. Kanal hauek beste aktoreengan presioa egiteko balio dezakete\nZentralitate (lehen aipaturiko erdiguneko/inguruko kokapena) eta trinkotasun kontzeptuak oso erabilgarriak dira sarearen egitura adierazteko orduan. Trinkotasunak sarearen kohesio maila adierazten du eta zentralitateak kohesio hori aktore batzuen artean nola (zein neurritan) antolatzen den adierazten du\nGizarte sareek bizitza epe zehatz bat irauten dute. Epe horretan sareak aldaketak izan ditzake bere tamainan nahiz ezaugarri koalitatiboetan. Partaideen adinaren arabera, adibidez, nerabezaroan dagoen gazte baten sarea ez da izango gazte horren heldutasuneko sare berbera, nahiz eta bietan partaide batzuk berdinak izan\nBi gizarte sare ezberdin aukeratu ditugu ikerketa enpirikoa egiterako orduan, horrela sareen metodologiaz baliatuz hizkuntz-soziologiara hurbilpen-froga bat egin nahirik. Alde batetik, lagun koadrila bat aukeratu dugu sarearen kokagune bezala, gizarte sare berezkoa eta aldakorra, alegia. Bestetik, udaletxe txiki bateko (7.000 biztanle inguruko udalerriarena) langileak dira aukeratu den beste sarearen kokagunea. Azken sare honetako partaideak erakundeko langileak dira eta, zentzu honetan, sarea era formal batean eratua dago\nMoldaketa-froga metodologiko bezala ulertuta ikerketa honek nahikoa bete ditu espero genituen emaitzak; hau da, agerian gelditu da gizarte sareen hurbilpen metodologikoa guztiz baliagarria dela, besteak beste, bi hizkuntza elkarren ondoan bizi direnean, hizkuntz bien presentzia egoera horretako gizarte harremanetan aztertzeko. Besteak beste diogu, izan ere, hurbilpen metodologiko hau aproposa dela uste baitugu taldeen nahiz erakundeen azterketarako, eta azken finean, harremanak garrantzitsutzat jotzen diren edozein arloren ikerketarako\nGizarte sareen metodologiaren balioa azterketa soziolinguistikorako ematen duen kontzeptualizazioan eta analisi enpirikorako aportazioan datza. Batetik, sareen kontzeptuak gizarte egituraren harreman egonkorrak edo erregularrak kontuan hartzen dituelako eta, bestetik, harreman hauen egoerei eta osagaiei buruzko araketa eta definizio zehatza burutzen dituelako. Bestalde, metodologia honek hizkuntzaren erabilera harreman ingurune egituratu batean kokatzen du eta, beraz, harreman horien egitura eta ezaugarriak aztertuz hizkuntzaren erabileran dauden eragileak era osatuagoan azter ditzakegu\npartaide bakoitzaren ezaugarrien berri ere jaso daiteke, informazio mota honekin azterketa hornituz. Beraz, gizarte sareen metodologiak hiru motatako informazio eskaintzen digu batera: partaide bakoitzarena, gizarte egiturarena eta, azkenik, lehenengoek gizarte egitura horretan sortzen dituzten harremanei buruzkoa. Hiru informazio iturri horietatik abiatuta, hizkuntzaren hautaketan edo erabilpenean agertzen diren eraginak era osatuagoan aztertzea ahalbidetzen da\ngizarte sareen aplikagarritasun horretan muga batzuk ere agerian gelditu dira: gizarte harremanen konplexutasuna dela medio, informazio bilketa eta horren analisia egoera mikrosozialetara mugatu behar da, bestela, egoera makrosozial batean sujetuen arteko interakzioa hain korapilatsua izanik neurgaitza bihurtzen den punturaino iristen delako. Horra hor, beraz, metodologia honek duen muga nabarmena\nharremanen izaerari erreparatuz berezko harremanak eta harreman formalak kontuan hartu izan ditugu. Berezkoak kideen arteko harreman pertsonaletan oinarritzen dira (familia edo lagunartekoak, adibidez) eta harreman formalak egoera edo talde sozial baten barneko eraketa formalari dagozkie (erakunde baten organigramaren araberako harremanak, besteak beste). Bigarren hauetan sareen analisiak ematen digun hainbat informazio erabil daiteke hizkuntza politika bat betetzen edo aurrera eramaten laguntzeko. Berezko harremanak, aldiz, arlo pribatuari dagozkionez hizkuntza politika baten interbentziotik urrutiago gelditzen da\nkokapenaz gain harreman sareetan badaude beste ezaugarri interesgarriak eta erabilgarriak hizkuntza planifikazio baterako: zentralitateari lotua dagoen maila kontzeptua edota maiztasuna, norabidea, intentsitatea, iraupena, edukina, etab. Sareko erdiguneko kokapeneko lekuan edo harreman maila altua ematen den lanpostuan sujetu elebiduna baldin badago, orduan, bere bitartez igarotzen diren beste sujetu elebidunek babestu beharreko hizkuntza hautatzeko aukera izango lukete. Plangintza baterako kontzeptu hauek duten erabilpen hori eskuragarritasun baxuko (harreman zuzen gutxiko) sareetan bereziki oso nabarmena izango litzateke, kasu horietan halako kokapenak are garrantzitsuagoak bihurtzen direlako\nHarremanen norabidetasuna ere interesgarria zaigu interakzioaren lehen kontaktuan bereziki: nork nori zuzentzen dion lehendabizi hitza eta zein hizkuntzetan den, kontuan hartu beharreko egoera da honek geroko harremanetan duen eraginaz jabetuta. Hori horrela, harreman formaletaz arituko den planifikazio batek egoera horretaz arduratu beharko litzateke\nSaio honetan garatu dugun beste lanabes bat harremanen euskalduntasunaren adierazlea da. Adierazle honek eskaintzen digun informazioa hizkuntza bakoitzak sarean duen pisua da, eta informazio hori hizkuntza politika batek aztergai duen sarearen diagnosirako eta bilakaeraren jarraipenerako erreferentzi beharrezkoa dugu\neuskaldunberri (heldu zein ume) baten harreman euskaldunen sarearen nahikotasuna formulatu dezakegu, eta maila horretan sujetu hau iristen den ala ez proposatutako harremanen euskalduntasunaren adierazleren bidez ezagutu dezakegu\nBestela esanda, gaitasun maila bat behin lortuta ikastetxeetan edo euskaltegietan ikasitakoak jarraipenik izango duela ziurtatzeko euskararen erabilera tinko bermatzen duen harreman euskaldunen sarearen hedadura neur daiteke. Harreman euskaldunen sarearen nahikotasuna finkatzeko egoera askoren azterketa sistematikoek adieraziko digute ingurune bakoitzean zenbaterainoko sare euskalduna behar den gaitasunean atzera ez egiteko\nikerketa metodologikoa dela gogoratuz, ondorioztatu genezakeena da gizarte sareen metodologia jarraituz eginiko informazio bilketa motarekin (informazio bik egoera bakarraren berri emanez) informazio kontraesankorrak ager daitezkeela behin baino gehiagotan. Informatzailearen pertzepzio subjetiboa agerian gelditzen da, eta sujetu guztiena bat ez etortzea da ohikoena. Aipatutako honek informazioaren tratamenduan eta interpretazioan du eragin zuzena; halere, jasotako informazioak ez du bere baliorik galtzen eta, gainera, erraz saihes daitekeen oztopoa da\nHemen aurkezten den lanak Euskal Herriko Unibertsitatearen1 babesean burututako gizarte-zientzien arloko ikerketa metodologiko baten berri ematen du. Gizarte sareen metodologiaren ingurukoa, hain zuzen ere. Ikerketa metodologikoa dela diogu, gizarte zientzien alorrean ikerkuntzan dihardutenentzat aipatutako metodologiak izan dezakeen baliogarritasuna aztertzeko ikerketa saiakera izan delako.\nIkerketa lanaren asmoa, guretzat ere berria zen arlo metodologiko batetara hurbiltzea izan da. Gizarte sareen ikuspuntu metodologikoa errealitate soziolinguistikoaren azterketarako ikerketa-lanabes emankorra delakoan gaude, eta ikerlana uste hori arrazoitu nahian burutu dugu. Ikuspuntu metodologiko honek, oro har, gizarte zientzia ezberdinei egin diezaiekeen ekarpenaren berri ematea izan da ikerketaren xedea. Asmoa ez da izan, beraz, aplikazio arlo bezala hartutako hizkuntz egoeren azterketa sakona egitea.\nLanaren egituraketari dagokionez, lehenik eta behin, gizarte sareen inguruan aritu diren autore ezberdinen eta beraien ikuspegiaren aurkezpena egiten da. Kontzeptuaren hastapenen errepaso arina egin ondoren, gizarte sareen oinarri teorikoak azaltzen dira: sareen oinarrizko osagaiak, eta osagai morfologikoak, gizarte sare barneko harremanen ezaugarriekin batera. Segidan letorke gizarte sareen metodologia hizkuntz harremanekin erlazionatzeko saiakera.\nAzkenik, hurbilpen metodologiko honen balioa frogatzeko asmoz bi ikerketa saio burutu dira, beste horrenbeste harreman sareetan aipaturiko metodologiaren ekarpen kontzeptuala nahiz garapen operazionala aplikatuz.\n2.- Gizarte sareen metodologiaren hastapenak\nGure eguneroko bizitzan gizarte sareak sortzen eta osatzen ari gara etengabe. Egoera askotan gure portaera besteengana zuzendua da eta baita alderantziz, hau da, besteen ekintzak gu geu gaituzte erreferentzia edota helburu. Jaiotzetik aurrera gizarterakuntzan (sozializazioan) eta gizarte lehen-taldeetara (guraso, senide, lagun, etab.) hurbiltzean gizarte sare askotako partaide izaten hasiak gara eta hazterakoan, urteetan zehar aldatzen doazen geure sare propioak osatzen ditugu. Gizabanakoak besteekin harremanetan jartzean gizarte sareak eraikitzen eta osatzen ditu bere inguruan, eta beste horrenbeste gertatzen da instituzio (enpresa, elkarte,...) baten inguruan. Gizarte harremanak sortzen direnean gizarte sare bat baino gehiago eta ezberdinak eratzeko aukera ematen da: lantegian, adibidez, lanpostuari formalki dagozkion lan harremanak (eta sareak) sortuko dira eta, horretaz gain, lankide batzuen artean adiskidetasunaren sareak baita ere. Beraz, giza kapitalaz gain (heziketaren kredituen araberakoa) edo kultura kapitalaz gain (gizarterakuntza era eta klase posizioaren araberakoa) hirugarren kapital mota bat, besteak beste, harreman kapitala izango litzateke, hau da, sujetuek dituzten harreman ez formalen ahalbideak (Requena, 1991: 4. kapitulua bereziki).\nHarreman horiek hizkuntza baten bidez burutzen direnez, uste dugu gizarte sareak aztertzea ezinbestekoa dela hizkuntzaren erabilpena era osatuan ulertu nahi bada. Hizkuntza baten erabileran faktore askok eragiten dute, eta, era berean, argi dago hizkuntzaren erabilera gizarte dimentsioko zerbait dela ere eta ez bakarrik banakakoarena. Ez dugu ulertzen gizarte dimentsioa banakakoengandik at dagoen zerbait legez (Durkheim-en ikuspegia), baizik eta banakakoen arteko interakzioan egiten den zerbait eta beroni lotua doana. Hizkuntzaren erabilera interakzioan sortu eta hedatzen da, hori dela eta, interakzioaren ikerketa funtsezkoa zaigu erabilera edo erabilerarik eza aztertzeko orduan. Eta ezinbestean, interakzioa aipatzen dugunean harremanak aipatu behar ditugu, hots, gizarte sareak. Testuinguru honetan kokatzen da artikulu honen edukia: gizarte sareen metodologiaren egokitasuna hizkuntzaren erabileraren analisiarako.\nGizarte sareen metodologia ez da banakako ikuspegian kokatzen, hots, ez du bere azterketa gizabanakoen ezaugarrien arabera egiten. Alderantziz, gizarte egituran gizabanakoak non eta nola dauden kokatuta funtsezkoa izango da ikuspegi honetan. Sareak aipatzen direnean ez dira zentzu metaforikoan aipatzen, aktoreen arteko gizarte harremanen egitura adierazteko baizik. Honela, gizarte aktore multzo zehatz baten arteko lokarri mota ezberdinak gizarte sarea dugu. Lokarriok unitate bat osatzen dute eta, hori dela medio, sare barneko aktoreen gizarte portaerari buruzko interpretazioak ematen dira.\nMetodologia hau estrukturala da: gizarte sistema bateko aktoreek bertan parte hartzen dute elkarrekin eta beraien artean mota bateko zein besteko harremanak hedatzen dira, hots, lotura ezberdinak. Josep Rodríguez-ek adierazten duen bezala: «Los procesos sociales y el comportamiento social debe ser explicado en relación a la red de relaciones que conectan a los actores» (Rodríguez, 1995: 10). Azken finean, analisiaren oinarrizko unitatea ez da banakako aktorea eta bere ezaugarriak, aktoreen arteko harremanen loturak baizik.\nJohn Scott-ek azaltzen digunez (Scott, 1991: 2. kapitulua bereziki) hiru lan lerrotatik sortu eta garatu da sareen metodologia hau:\na) Alde batetik, Moreno-ren soziograma analisiarekin (Moreno, 1934) eta Grafo Teoriarekin du bere hasiera. Morenok, soziogramarekin, marraztu zuen gizarte sarearen lehenengo adierazpen grafikoa, gizabanakoak puntuekin eta gizarte harremanak marrekin adieraziz. Geroago, Cartwright eta Harary-k (1956), beste kontzeptu batzuen artean, orekaren kontzeptua landu zuten. Horren azalpenerako haientzat gizarte sareen oinarria den hiruko harremana aztertu zuten. Cartwright eta Harary-ren iritziz hiruko harreman guztiak hiru kasutan laburbil daitezke. Lehenengo kasuan, hiru aktoreek elkarrekiko harreman ona daukate, harreman positiboa, orduan hirukote orekatua daukagu. Bigarren kasuan, haietako bi ondo konpontzen dira elkarrekin baina ez hirugarrenarekin, eta hau ere hirukote orekatua litzateke. Azkenik, hirugarren kasuan, aktore batek beste biekin harreman positiboa dauka baina azkenengo bi hauek haien artean gaizki moldatzen dira; kasu honetan hirukote desorekatu baten aurrean aurkituko ginateke.\nBi autore hauen arabera, gizarte sare osoa orekatua egongo da bertan hedatzen diren hiruko harreman bakoitza eta guztiak orekatuak direnean2.\nb) Aipatutako autoreetaz gain, Harvard-eko ikertzaileak ere jorratu dute gizarte sarearen alorra. Ikertzaile hauek, 1930. eta 40. hamarkadetan, gizarte sareak azpitalde kohesionatuetan banatzen zituzten harreman informalen arabera. Ikuspuntu honetatik abiatuta, Warner izan zen azpitalde (clique) kontzeptua landu zuena; azpitaldeak dira elkarren artean talde atxikimendu eta konfiantza dauzkaten pertsona batzuen elkarte informalak, hauen baitan portaera arau batzuk antolatuz. Ondoren, Homans-ek aurrera egin zuen aktoreen arteko harremanen ezaugarrietan sakondu zuenean.\nc) Azkenik, hirugarren lan lerroa Manchester-eko antropologoek osatzen dute, beraien oinarrizko tesia hauxe izanik: edozein gizarte egituran gizarte gatazka eta boterea oinarrizko elementuak direla. Horrela, beraien ikerketetan honelako elementuak azpimarratzen dituzte gizarte integraziorako elementu gisa: negoziaketa, hitzarmena eta koerzioa. Ikertzaile hauek gizarte sarearen kontzeptua zentzu metaforikoan erabiltzen hasi ziren, baina, azkenean, beraien analisietan bete betean sartu zuten. J.C. Mitchell izan zen bereziki saiatu zena grafoen teoriatik soziologiaren hizkuntzara hainbat kontzeptu itzultzen (trinkotasuna, eskuragarritasuna,...)3.\n3.- Gizarte sareen oinarri teorikoak\n3.1.- Sarearen oinarrizko osagaiak\nJosep A. Rodríguez-i jarraiki (Rodríguez, 1995: lehenengo kapitulua bereziki), sareen analisia ez da gizarte fenomenoen azterketarako teknika bat soilik, ikuspegi teoriko berria baizik. Honen arabera, ez da onartzen aktoreen ezaugarrietan soilik oinarrituriko gizarte prozesuen edota gizabanakoen portaeraren azalpena. Sareen ikuspegitik, unitateen arteko harremanen informazioa da garrantzizkoa, eta harreman hauek osatzen dituzten sistemak gizarte egituraren oinarria dira; horrela, gizarte sistemak sareen sareak dira eta sujetuek sareetan eta hauen ezaugarrietan parte hartzen dute. Zentzu honetan, eta autore honen ustez, gizarte portaera egitura kondizionamenduen bidez azaltzen da eta ez barneko indarren bidez.\nSare baten adierazpen grafikoari dagokionez, berriz, partaideen arteko harremanak puntu eta marren irudian bilaka daitezke eta irudi horri soziograma deitzen zaio. Gizarte sare baten (soziograma baten) oinarrizko osagaiak hauexek dira: elementuak edo nodoak (gizabanakoak), hots, puntuak, eta beraien arteko harremanak, hau da, marrak. Harreman motari erreparatuz gizarte sareen eraketan bi harreman mota antzematen dira: alde batetik, harreman zehatza (eratutako harremanak ondo finkatuak eta betebeharreko funtzioak espezifikoak direnean), eta bestetik, harreman mugatugabea (harreman orokor anitzekoak eta aldakorrak, adibidez, familia edo auzokoen kasuetan bezala).\nGizarte sare baten analisirako kontuan eduki beharreko beste osagai garrantzitsu bat sarean aktore batek duen kokapena da. Sujetu baten kokapenaren mende dago sarearen beste partaideen eskuragarritasuna, hots, aktore batek ekintzarako duen ahalmena (eragin ditzakeen harremanak). Sare batean ezberdindu dezakegu erdiguneko kokapena, bere inguruan harreman puntu asko dagoenean; eta inguruko kokapena bestelako egoeratan; kontzeptu hauek koantitatiboki azter daitezke. Kokapen kontzeptuak aktore baten besteekiko autonomia edo menpekotasun maila baldintzatzen du: aktore batek beste aktoreen baliabide edo ondasunetara iristeko dauzkan aukerak, hain zuzen. Kokapenak aktoreen «aukera egitura» baldintzatzen du eta honek, bestalde, aktoreen portaera. Borgatti eta Everett-ek (1992) diotenez, kokapen kontzeptua oso da erabilia aldagai independiente zein menpeko aldagai gisa lan enpiriko edo teoriko aukera zabal batean, besteak beste: «Mundu sistemei buruzko ikasketetan (Snyder eta Kick 1979; Breiger, 1981; Nemeth eta Smith 1985); aldaketa onespen, hedaketa eta bestelako gizarte homogenotasun gertakizunetan (Burt 1978, 1987; Rogers 1979; Friedkin 1984; Anderson eta Jay 1985); eta botere trukatze sareetan (Cook eta beste. 1983; Markovsky, Willer eta Patton 1988)» (Borgatti eta Everett 1992: 1-2).\nKokapenak interesatzen zaizkigu aktoreen arteko harremanak definitzen dituztelako. Sare oso bateko kokapenak bereizteko eta zeintzu aktorek dituzten kokapen berdinak bilatzeko bi hurbilpen daude: gizarte kohesioa eta egiturazko baliokidetasuna (structural equivalence). Harremanen nolakotasunari dagokionez, aktoreen artean lokarri estuak, sendoak eta zuzenak daudenean talde kohesionatua dagoela esan dezakegu; egiturazko baliokidetasunarekin gizarte kokapenak definitzen dituzten era bereko ekintza ereduak bilatzen dira. Bi hurbilpen hauek teoria ezberdinetan oinarritzen dira eta bakoitzean aktoreen kokapenen dimentsio ezberdinak azpimarratzen dira; batean, aktoreen harremanen arteko kohesioa, eta bestean, harremanen arteko balio berbera. Aipatutako hurbilpen bakoitzak estatistika tresna propioak erabiltzen ditu4.\n3.2.- Gizarte sareen osagai morfologikoak\nJ. Clyde Mitchell-i (1969) jarraituz Félix Requena-k (Requena, 1989) lau osagai morfologiko bereizten ditu gizarte sareetan:\na) Kokagunea: Sare bat mugatzeko erreferentzia bezala hartzen den aktore zehatz bat da (edo batzuk dira) sarearen kokagunea («anchorage» ingelesez edo «anclaje» edo «localización» gaztelaniaz).\nb) Eskuragarritasuna (reachbility/accesibilidad): Sare baten barruko eskuragarritasunak aktoreek elkarrengana iristeko beharrezkoak dituzten urratsen berri ematen du, eta bi modutan ulertu daiteke:\n* Aktore bakoitzarekin harremanetan jarri daitezkeen aktoreen kopurua edo proportzioa bezala. Sareko aktoreek ez dute biderik izango sareko aktore batzuekin kontaktatzeko eta beste batzuekin, aldiz, zuzenean konektatuko dute; bestalde, bitartekarien bidez harremanetan jarriko direnak ere egongo dira. Hemen neurtzen dena da sareko aktore batek zenbat aktore duen eskura bide zuzenetik edota zenbat beste aktoreen bidez.\n* Aktore batek beste batekin harremanetan sartzeko erabili edo zeharkatu behar duen bitartekari kopurua. Halakoetan, beste puntu batzuen bidez harremanetan jartzeko muturreko bi puntu lotu behar dituen marrari bidea (path) deitzen zaio. Bide horren luzera muturreko bi puntuok harremanetan jartzeko bete behar diren pausu kopurua izango da; honekin batera, distantzia deituko zaio bi puntuok harremanetan jartzeko bete behar den luzera txikiagoko bideari, bide bat baino gehiago izan baitaiteke.\nEskuragarritasunak aktoreen arteko harremanek aktore baten portaera noraino baldintzatzen duten isladatzen du. Eskuragarritasun kontzeptua soziologikoki oso garrantzitsua da eta, Requena-k dioenez, kontzeptu honek aktore baten sareko loturak komunikazio kanal bihurtzeko era eskaintzen du. Kanal hauek beste aktoreengan presioa egiteko balio dezakete.\nc) Trinkotasuna (dentsitatea): Sare baten harreman edo lokarri kopurua adierazten du trinkotasunak. Aktore guztiek elkarren artean harremanak dauzkatenean trinkotasun handieneko sarea izango da eta, berriz, denen arteko harreman edo loturarik ez dagoean trinkotasun baxuagoa egongo da. Trinkotasuna handia denean aktoreek elkarren arteko harremanetan trinkotasun baxuko kasuetan baino bitartekari gutxiago zeharkatu beharko dituzte.\nTrinkotasunak bi parametrorekin lan egiten du: bata, barnekotasuna (inclusiveness), hots, sarean zein puntu proportzio dauden konektatuta besteekin, isolaturik dauden puntuekin alderatuz. Beste parametroa, harreman errealen batuketarena da, hau da, sareko puntuen artean eratu diren harreman erreal guztiak era litezkeen balizko harreman guztiekin alderatuz. Beraz, trinkotasuna sarean heda daitezkeen harreman guztiak kontuan izanik, hedatzen diren harremanen adierazpen eta proportzio bezala koantifikatu daiteken kontzeptua da.\nd) Maila (rango/degree): Gizarte sare bat aktore baten inguruan eraikitzen denean gainontzeko aktoreek honekiko harreman aukera ezberdinak izango dituzte: batzuek bitartekaririk gabeko harreman zuzenak izango dituzten bitartean, besteek zeharka bitartekarien bitartez bakarrik edukiko dituzte loturak; lehenengoak maila gorenekoak dira eta azkenengoei, berriz, maila apalagoa edo arrunta dagokie. Mailak adierazten duena hauxe da: aktore baten sarean zenbat aktore daude berarekin harreman zuzenean. Honela, sarean zuzenean harremanetan dauden bi aktoreak hurrenak dira eta aktore batekin harreman zuzenean dagoen aktore taldea bere auzoa da.\nOrain arte sarearen morfologiaz aritu gara eta horrekin zerikusi handia duen azterketaren ildo nagusienetako bat sarean dauden aktore esanguratsuenen edo garrantzitsuenen finkapena da, hau da, aktoreen zentralitatea. Horrela, neurri estatistikoak daude aktoreen zentralitate (ospea eta boterea islada ditzakeena) kontzeptuaren ezaugarriak neurtzeko eta, zeregin horretan, aipatu ditugun maila eta distantzia guztiz erabilgarriak dira. Zentzu honetan, sarean aktore bat zentrala izango da harreman maila gorenekoa baldin bada: sareko beste aktoreekin zuzenean konektatuta baldin badago.\nZentralitatearen beste kontzeptu (neurri) bat bitartekaritza (betwenness) da: zer-nola kokatuta dagoen aktore bat sareko beste aktoreen artean. Puntu edo aktore batek bitartekaritza garrantzitsua bete dezake maila apala eduki arren, zeren eta neurtzen duena aktore horrek bitartekari (broker) edo atezain (gatekeeper) papera noraino betetzen duen baita; beraz, aktore horren boterearen adierazle izango da. Zentralitate mota honen garrantzia honetan datza: erdian dagoen aktoreak sareko beste aktore batzuen interakzioak kontrola edo molda ditzake eta, horren ondorioz, interakzio bide horietan boteretsua da.\nZentralitate (lehen aipaturiko erdiguneko/inguruko kokapena) eta trinkotasun kontzeptuak oso erabilgarriak dira sarearen egitura adierazteko orduan. Trinkotasunak sarearen kohesio maila adierazten du eta zentralitateak kohesio hori aktore batzuen artean nola (zein neurritan) antolatzen den adierazten du.\n3.3.- Gizarte sare barneko harremanen ezaugarriak\nSareak interakzio prozesuak adierazten dituzte eta prozesu hauetan hainbat ezaugarri bereiz daitezke sare barneko harreman bat definitzeko unean. J.C. Mitchell berari jarraituz Requena-k (ibidem: 143-145) harremanen bost ezaugarri aipatzen ditu:\nEdukina: Elkarrekin harremanetan dauden pertsonek helburu bat dute lotura horiek sortzeko eta hori izaten da egoera horren edukina. Kokagune berean, gizarte sare bat baino gehiago (laneko sare formalak eta informalak, adibidez) elkarren gainean izan daitezke, haietako bakoitzak edukin ezberdina duelarik.\nNorabidetasuna: Aktoreen arteko loturak elkarrekikoak izan daitezke ala norabide bakarrekoak; hau da, batzuetan aktore batengandik besteenganako harremanak izango dira baina ez alderantziz (nagusia-langileak...) eta besteetan, berriz, norabide bietako aktoreen arteko loturak emango dira (adiskidetasuna, auzotasuna...). Egoeraren arabera norabide bakarreko harremanak baldin badaude sareko aktore baten eragina bestearengan errazago lor daiteke.\nIraupena: Gizarte sareek bizitza epe zehatz bat irauten dute. Epe horretan sareak aldaketak izan ditzake bere tamainan nahiz ezaugarri koalitatiboetan. Partaideen adinaren arabera, adibidez, nerabezaroan dagoen gazte baten sarea ez da izango gazte horren heldutasuneko sare berbera, nahiz eta bietan partaide batzuk berdinak izan. Requena-ren arabera, sare batek irauten du aktoreen arteko eskubideak eta betebeharrak mantentzen diren heinean eta helburu berezi batzuetarako onartua den heinean. Eskubide eta betebehar hauek lotura potentziala dira berauen bidez helburu batzuk lor litezkelako (zerbitzuak, informazioa,...).\nIntentsitatea: Aktoreek elkarrekiko duten inplikazio mailaren berri ematen digu. Kontzeptu hau ez da hurbiltasuna, distantzia, maiztasuna edo aurrez aurreko harremanarekin nahastu behar, zeren eta zenbait kasutan urrun dauden aktoreek (distantzian aldendurik dauden arlo berdineko bi ikertzailek, adibidez) intentsitate handiagoa izan dezakete gertuago dauden beste batzuek baino.\nMaiztasuna: Sare bat osa dadin aktoreen arteko harremanen nolabaiteko maiztasuna beharrezkoa da. Dena dela, maiztasun handia izanda ere intentsitatea txikia izan daiteke eta alderantziz; horregatik, harreman baten maiztasunak garrantzi eskasa zein apartekoa izan dezake sareen azterketan (azterketaren helburuaren arabera).\n4.- Gizarte sarea eta hizkuntza\nHizkuntzaren erabilera gizarte harremanetan gauzatzen denez, gizarte sarearen metodologia interesgarria da harreman horiek aztertzeko. Juan Andrés Villena-k, esaterako, garrantzi handia ematen dio sarearen kontzeptuari, bere ustetan, hizkuntza eta gizartearen arteko zubia delako (Villena, 1992). Autore honek «erdiko kontzeptu» glotologiko eta soziologiko horren garrantzia azpimarratzen du banakako eta instituzio mailak modu egokian harremanetan jartzen dituelako. Zentzu honetan, hurbilpen soziologikotik hartuta sarea funtsezko kontzeptu bat izango litzateke. Autore honen hitzetan «el concepto de RED es hoy el concepto de mediación por excelencia; tanto desde el punto de vista teórico como metodológico; pone en relación las esferas institucionales (clase, capa) y las pautas de comportamiento individual y de micronivel y constituye un medio natural de penetración en la estructura lingüística comunitaria» (Villena, 1992: 44).\nKontzeptuaren egokitasunaren haritik, Jean Aitchison-ek (Aitchison, 1993) azaltzen duen bezala, James eta Lesley Milroy-ren lana aitzindaria da hizkuntzaren esparruan sareen metodologia erabiltzeko orduan (Milroy, J. eta Milroy, L., 1978; 1985a; 1985b; Milroy, L., 1987). Adibidez, Belfast-eko hiru langile komunitateetan eginiko ikerketa batean (Milroy, J. eta Milroy, L., 1978) sarearen aldagaia sexuaren aldagaiarekin lotu ahal izan zuten hizkuntzaren baitan gertatzen ziren aldaketak ulertzeko. Horretarako, behaketa partehartzailearen bidez, komunitate bakoitzeko sareak aztertuz (trinkotasun handiko sareak kasu honetan) emakumezkoen eta gizonezkoen arteko ezberdintasunak antzeman zituzten eta, garrantzitsuena, horren zergatia (sexu baten eta bestearen sare ezberdinen araberakoa) azaldu.\nGizarte sarearen ezaugarriak ikusi-eta gero, gure ustez bertan hedatzen diren harremanak eta bere egitura zein morfologiak eragina izango dute bertako aktoreen hizkuntzaren aukeraketan.\n5.- Bi gizarte sareren adibideak\nBi gizarte sare ezberdin aukeratu ditugu ikerketa enpirikoa egiterako orduan, horrela sareen metodologiaz baliatuz hizkuntz-soziologiara hurbilpen-froga bat egin nahirik. Alde batetik, lagun koadrila bat aukeratu dugu sarearen kokagune bezala, gizarte sare berezkoa eta aldakorra, alegia. Bestetik, udaletxe txiki bateko (7.000 biztanle inguruko udalerriarena) langileak dira aukeratu den beste sarearen kokagunea. Azken sare honetako partaideak erakundeko langileak dira eta, zentzu honetan, sarea era formal batean eratua dago. Bi kasu hauek, ezberdintasunak ezberdintasun, sareen metodologia maila enpirikora ekartzeko aukeratu ditugu. Informazio bilketarako, galdekizun bat prestatu genuen koadrilako kideek eta udaletxeko lankideek bete zezaten, lanabes horren bidez informazio bilketarako teknika koantitatiboa erabiliz.\nBaina, bide horiek urratu baino lehen, arestian aipatu ditugun ideia teoriko batzuek jorratuko ditugu azterketa honetan lagungarriak izan daitezkelakoan. Cartwright eta Harary-ren proposamenak zioenez, hirukotea da gizarte sare ororen oinarrizko osagaia. Autore horiengandik oreka/desoreka kontzeptua hartuta ikerketa honetarako egokiagoa izan daitekeen edukinera moldatzen saiatu gara. Ahalegin honetan ere harremanen koalitateari erreparatuz ikus dezagun, beraz, zer gerta daitekeen hirukoteetan. Hasteko, partaideen elebakartasun/elebitasunaren arabera era hauetako hirukoteak topa ditzakegu:\npartaide elebidunen hirukoteak: hirurek dakizkite erdara eta euskara; halakoetan aukerazko5 harreman orekatuak (harreman denak hizkuntza berean) nahiz aukerazko harreman desorekatuak (harremanak hizkuntza bietan) eman daitezke.\npartaide elebakarren hirukoteak: partaideek erdaraz bakarrik dakitenean derrigorrezko harreman orekatuak izango dira.\nhirukote mistoak: batek edo bik dakizkite hizkuntza biak, baina gainontzekoek ez; halakoetan derrigorrezko harreman orekatuak (erdarazkoak, hain zuzen) izango dira gehienetan, euskara hautatuz gero hirukotea desegiteko puntuan jartzen delako.\nHirukote mota ezberdin hauen harremanen orekari buruzko hiru kontzeptu teoriko berri garatu ditugu eta ondorengo lerroetan horietako bakoitzaren azalpen edo esanahiari ekingo diogu:\nAukerazko harreman orekatuak: partaideek menperatzen dituzten hizkuntza bietako batean gauzatzen diren harremanak; hau da, euskara ala erdara (biotako bat) hautatzen da hiruron arteko harremanetan.\nAukerazko harreman desorekatuak: partaideek bi hizkuntzak menperatuta, solaskide bat (edo batzuek) hizkuntza batetaz baliatzen den (diren) bitartean gainontzekoak (gainontzekoek) bestera jotzen du (dute), harremanak etenik gabe edo tarteka bi hizkuntzetan burutuz.\nDerrigorrezko harreman orekatuak: hirukotea elebakarra edo mistoa (partaide elebidunak eta elebakarrak, elkarrekin) izanik, harremanak denek dakiten hizkuntzan bakarrik izan daitezke (erdaraz, nahitaez).\nAzalpen zehatzago bat emateko, eta azkenengotik hasita, derrigorrezko harreman orekatuak gizarte egoera diglosiko batean ematen dira, hots, hizkuntza nagusiagotua (denek dakitena eta komunikaziorako tresna nagusia dena) eta hizkuntza gutxiagotua (gutxik dakitena eta komunikazio funtzioa batzuen artean bakarrik betetzen duena) dauden egoeratan; halakoetan, elebidunek maiz ezin dute hautatu nahiko luketen hizkuntza, egoera sozialak berak bietako baten erabilpena inposatzen dielako. Derrigorrezko harreman orekatuak interakzioan zehar definitzen dira. Baina, interakzioaren hasiera (kontaktua) soilik kontuan hartzen bada derrigorrezko harreman desorekatuak aurki daitezke, hots, interakzioaren norabidea ikusita euskaldunen agurrak (kaixo) erdarazko jarraipena izango luke bestearen erdarazko erantzunaren ondoren.\nAukerazko harreman orekatuen eta desorekatuen kasuetan, aldiz, gauzak konplexuagoak dira; teorikoki erabateko elebitasun egoera batean hiztun elebidunek bi hizkuntzen arteko hautaketa librea egin lezakete, baina elebitasun egoera hori -posiblea izatekotan- ez da sarri ematen; azken finean, halako egoeretan hizkuntzen arteko hautaketa sozialki baldintzatua edo behartua izaten delako gehienbat. Ben-Rafael-ek, adibidez, hizkuntza hautaketan jokatzen duten ondorengo aldagaiak aipatzen dizkigu: gaitasuna, elebitasun orekatu/desorekatua, baldintza psikologikoak, hizkuntza funtzioak eta ingurune bakoitzaren eragina (Ben-Rafael 1994: 20). Hori horrela, aukerazko harremanen hizkuntza hautaketa batzuetan libreki egitea posible denik ez badugu ukatzen, gehienetan baldintzatua edo aukeraketa murriztupean egiten delakoan gaude.\nAukerazko harreman orekatuan hizkuntza gutxiagotua baldin bada hautatu dena, ustezko egoera hori Max Weber-ren «tipo ideal»-etik oso gertu ez ote dagoen susmoa dugu. Praktikan, gurea bezalako egoera diglosikoetan aukerazko harreman orekatua (euskaraz) izateko zailtasun handiak agertzen dira, besteak beste Ben-Rafael-ek bildutako arrazoietan oinarritzen direnak, hain zuzen ere.\nErreferentzi teoriko sendoagoak ematen dizkigun gogoeta hau egin ondoren pasa gaitezke aipaturiko kasu enpiriko biak aztertzera: lagun koadrila eta udaletxeko langileena.\n5.1.- Lagun koadrila\nUgao-Miraballes, lau mila biztanle duen herri bizkaitarra, izan zen aukeratutako lagun koadrilaren bizilekua, hots, ingurune nagusiki erdalduna (euskaldunen portzentaia %27koa baita6). Lehenik eta behin, bi informatzaile erabili genituen koadrilaren partaideak nortzuk ziren finkatzeko. Gure ikerketaren ikuspuntutik eman genien aukeraketa irizpidea hauxe izan zen: koadrilako partaideek koadrilak egiten zituen ekintzetan eten handirik gabe parte hartzen zutenak izan behar zirela. Irizpide honi jarraiki, koadrila hamar partaidek osatzen zutela adierazi zuten informatzaile biek. Hamar kideok gizonezkoak eta 24-26 urte bitartekoak ziren eta, hizkuntza gaitasunaren aldetik, hauetatik sei elebidunak ziren (euskara/gaztelania) eta lau elebakarrak (gaztelania); dena dela, elebakar hauetako bik bazeukaten nolabaiteko gaitasuna euskaraz ulertzeko eta baita hitz egiteko ere. Hamar kideek (9.ak izan ezik) galdekizun bana bete zuten, era horretan bakoitzaren ezaugarri demografiko nahiz linguistikoak eta baita norberak beste kideekin dauzkan harremanei buruzko informazioa bilduz.\nOndoren, lagun koadrilak osatutako sarearen azterketa enpirikora pasako gara, sare trinko honetan, 1. Soziogramak adierazten duen bezala7 zerikusi handiko informazioak daudelako.\nLehendabizi, koadrilak osatzen duen sarean partaide guztiek elkarrenganako harremanak dituzte, harreman hauen ezaugarriak ezberdinak badira ere. Aktore guztien arteko harremanak izateak esan nahi du sarearen trinkotasuna handiena dela, %100ekoa, eta horren arabera ez zuen zentzurik sare osoaren azterketa batzuk egitea, ez trinkotasunaren inguruan ez zentralitate neurrien inguruan (kokapen, maila, eskuragarritasuna,...) partaide guztiak puntuazio berdina lortuko zutelako (aurrerago itzuliko gara gai honetara).\nBigarrenik, bildutako informazioaren kontraesan ugariak aipatu behar dira: bi sujetuen arteko harremanen berri bi kide horiek ematen zutenez (9. sujetuaren kasuan salbu) informazioa errepikatzen zen, baina zenbait kasutan batek eta besteak adierazitakoak ez zetozen bat. 1. Soziograman marra etenetan marraztu diren harremanak kontraesan horren islada dira: 13 kasutan, harremanen maiztasunaz (2 kasu) edota hizkuntza bat eta bestea erabiltzen dituzten proportzioaz (11 kasu) egoera bakoitzeko solaskide biek informazio ezberdina ematen dute.\nHizkuntzen hautaketari dagozkion kontraesanak sujetu batzuengan besteengan baino sarriago ematen dira; adibidez, 10. kideak euskara erabiltzen duen 7 harremanetatik 5etan ez dator bat solaskide dituen kideek adierazten dutenarekin. Halere, hizkuntzen hautaketari buruzko informazioaren desadostasuna beste kasu batzuetan ere nabarmena da; 3. eta 4. sujetuek euskara erabiltzen duten 7 harremanetik 4tan ez datoz bat haien solaskieek esan dutenarekin. Beste sujetuen informazioaren ezadostasuna jeisten bada ere (2.ak 6 harremanetik bakar batean huts egiten du) argi dago hizkuntza baten eta bestearen erabilera edo tartekatze mailari buruz zaila dela informazio zehatza edo bakarra jasotzea8. Horrez gain, ezadostasunak badu bere bereiztasuna zenbait kasutan: hau da, 3. kideak beti adierazten du euskararen erabilera handiagoa bere solaskidearen usteetan ematen dena baino eta 4. sujetuak, berriz, bere euskararen erabilera baxuagotzat jotzen du beren solaskideek baino.\nKontraesan hauek informazio zuzena edo baliokidea jasotzeak duen zailtasunaz hitz egiten dute eta honen arrazoiak mota askotarikoak izan daitezke: adibidez, galdetzen diren egoerei buruzko informazioak norberaren ikuspuntu edo balorapen diferenteetan oinarritzen direlako, edota inkestatuaren erantzuna elkarrizketa-egoeraren eraginpean ematen delako.\nHirugarrenik eta hirukoteek honetan jokatzen duten paper nagusia gogoratuz, arestian aipatu dugun oreka/desoreka kontzeptutik ondorio batzuk atera ditzakegu. Esaten genuenez, gaitasun linguistikoaren ikuspuntutik begiratuta hau bezalako koadrila misto baten (sujetu elebidunak eta elebakarrak dituena) hizkuntza amankomun posible bakarra erdarak izan behar du; hau da, aukerazko harremanik (orekaturik eta desorekaturik) ezin dira libreki edo egonkor agertu, zeren eta koadrila mailako sarerik bada, nagusiki (erdarazko) derrigorrezko harreman orekatuetan oinarrituko baita, elebidunek euren artean euskaraz hasiz gero harremana (sarea) partaide batzuentzat (elebakarrentzat) eteten delako.\nBeraz, elebakar eta elebidunek osatutako sare batek aztertutako koadrilaren kasuan bezala hizkuntza harremanen egitura mugatua eskaintzen du, bere egituraren arabera partaide guztien arteko harremanetan hizkuntza bat zein bestea ezin baita askatasunez hautatu. Eta sarearen egitura mugatua izanez gero, zaila da aukerazko harreman (orekaturik edota desorekaturik) egonkorrik izatea eta hizkuntza nagusiagotuak bere derrigorrezko harreman orekatuak ezartzen ditu. Hau da sarri askotan «normaltasun linguistikoa» bezala ulertzen den gatazkarik eza, «pax erromatarraren» oso antzerako itxura duena. Gutxiagotutako hizkuntza hitz egiteko behar hainbateko motibazioaz gain, guztiz beharrezkoa da inguruneak ere aldeko baldintzak (koadrilako kide guztiak elebidunak izatea, besteak beste) eskain ditzan (Martínez de Luna eta Jausoro 1996: 29-52) eta halakorik ezean ez dago hizkuntza hautaketa libre edota iraunkorrik.\nEta horixe bera gertatzen da lagun koadrila honetan. Alde batetik, koadrilan partaide elebidunak gehiengoa (10etik, 6) badira (eta beste bik euskarazko gaitasun pasiboa badute), eta, bestetik, elebidun guztiek (eta baita erdaldunek) euskararekiko interes nahiko handia adierazten badute ere, erdarazko harremanak nagusitzen dira nabarmenki: 45 harremanetatik 43tan erdara da hizkuntza bakarra edo euskara baino gehiago erabiltzen da.\nLaugarrenik, informazio honekin harremanen euskalduntasunaren adierazle bat osatzeko, euskarazko harremanen kopuruak harreman guztien artean zatitu beharko ditugu, ondorengo emaitzak atereaz: euskararen erabilerak 0,04ko balioa lortzen du eta erdarazkoak 0,96koa.\nBeste horrenbeste ikusten da elebidunen artean ere: koadrila osoan jardutean, elebidunen arteko aukerazko harreman horietan euskaraz gauzatutakoen portzentaia kontuan har daiteke erdaraz burutzen direnenarekin alderatuz: 15 harreman errealetatik 2 bakarrik burutzen dira gehienetan euskaraz eta beste guztiak erdaraz nagusiki edo erdara hutsean. Elebidunak bakarrik hartuta, euskararen erabilerak 0,13ko balioa lortzen du eta erdarazkoarenak 0,86koa. Neurketa honek ematen digu sare honetako elebidunen arteko harremanetan hizkuntza bakoitzak gaur egun duen pisua eta aurrerantzean neurtuz gero denboran zehar izango duen bilakaera ere.\nBostgarrenik, koadrilan egonda, gehienetan euskaraz egiten duen hirukoteak harreman desorekatuak sortzen ditu euren artean: 4.ak eta 8.ak 3.arekin gehienetan euskaraz egiten duten bitartean, lehenengo bien arteko harreman zuzenean (4.ak dioenez, bederen) erdaraz egiten dute gehiago euskaraz baino9.\nSeigarrenik, hizkuntza hautaketa eta elebidunek euskaraz duten gaitasun maila gurutzatuz gero, badaude azpimarragarriak diren berezitasunak; adibidez, euskaraz konpetentzia mailarik altuena euskara oso ongi menperatzea eta erdaraz bezain erraz erabili ahal izatea duten lautik hiruk (3., 4. eta 8.ak) osatzen dute euskarari erdararen aurretik euren arteko harremanetan lehentasuna gehienetan euskaraz egitea ematen dion hirukotea (1. Soziograma); euskaldunak diren beste kideek euskararen erabilera ahulagoa adierazten dute eta haietatik batek bakarrik du konpetzentzia mailarik altuena. Hau da, eta adibide gisa bada ere, koadrilaren gure kasu honetan euskarazko gaitasun eta erabilera handiak badirudi bat datozela.\nAzkenik, eta arestian aipatu den bezala, lagun koadrila honek trinkotasun handiena azaltzen du, hau da, lagun arteko giroari dagozkion partaide guztien arteko harremanak daude eta, gauzak horrela, zentralitate inguruko azterketarik egiterik ez du zentzurik; honen ondorioz, hizkuntza hautaketan eta erabilpenean eragin handiena dutenak euren zentralitate handia dela medio zeintzu diren ezin dugu bide zuzenetik atera. Halere, koadrila giroan kide guztiek pisu berdina ez dutela izango pentsatzea zilegi da eta, beraz, zentralitate neurketa zuzenik ezean, koadrila harremanetako loturarik sendoenak nortzuengan dauden ikusi ahal izateko zeharkako bidetik jo beharko dugu.\nIldo honetatik, Félix Requenak (Requena, 1994) harreman pertsonalak, hau da, lagunartekoak aztertzen ditu sareen metodologiaren bitartez; autore honek azaltzen duenez, lagunak aukeratzeko orduan hainbat faktore estrukturalek eragiten dute aukeraketa horretan, hots, aukera hori ez da autazkoa. Zentzu honetan, koadrila baten harreman sarearen norabidetasunaren, maiztasunaren, intentsitatearen edota edukinaren azterketa berezia hizkuntza gutxiagotu baten ingurunean aberasgarri eta interesgarria delakoan gaude hizkuntza horren erabilera edo erabilera eza ulertzeko. Bestalde, intentsitate eta maiztasun kontzeptuen bidez harreman sare honetako sujetu garrantzitsuenak identifikatzea posiblea izango litzateke. Ondoren, eta sujetu hauek sarearen hizkuntza erabileran nolako eragina izan dezaketen jakinda, ikus genitzake elebidunak diren ala ez eta, izatekotan, zein hizkuntza hautatzen duten beste elebidunekiko harremanetan. Era honetan agerian geldituko zen koadrila honetako liderazgoaren ezaugarri linguistikoak zernolako pisua duen hizkuntza hautatzerakoan koadrilako sare harremanetan.\nIkerketa honetan, harreman maiztasun nahikoa duten kideak identifika ditzakegu: egunero edo lanegunetan ez bada ere, gutxienez asteburuetan biltzen direnak, hain zuzen. Hautaketa honen bidez hasierako 10 kideetatik 5 bakarrik gelditzen dira10, horietatik 3 elebidunak eta beste biak erdaldun elebakarrak direlarik. Batetik, euskaraz gaitasun osoa zuten lau lagunetatik bi sartzen dira bosteko honetan eta, bestetik, euren arteko harremanetan euskara nagusiki erabiltzen zuen hirukoteko partaide bakarra (8.a) gelditzen da; beraz, euskararen gaitasun nahiz erabileraren aldetik koadrila osotik garrantzi handiko azpitalde berezi honetara igarotzean ez da funtsezko aldaketarik ematen, antza. Hau guztia frogatzeko, bosteko honen barruko euskara erabileraren adierazlea atera liteke -lehenago koadrila osoarena atera den bezala-, baina lan honen helburu metodologikoen mugak direla-eta, ez dira gure eginkizunen barruan eragiketa mota guztiak sartzen.\nBistan denez, azterketan aurrera egin daiteke ea amaierarik gabe, jarduera ezberdinen inguruan antolatzen diren azpitaldeen bidez, besteak beste, egoera horietako bakoitzaren hizkuntza hautaketa, erabilerak eta abarrak aztertuz; baina, lehentxoago esan bezala, lanaren helburuek eta mugek halakoetatik jarraitzea oztopatzen digute.\n5.2.- Udaletxe bateko gizarte sarea\nBigarren kasuan, udaletxe bateko langile finkoen sarea aztertu genuen. Abadiñoko udaletxea aukeratu genuen, hau da, herri txiki bat eta biztanlegoaren %46a euskalduna izanik11 ingurune zertxobait positiboagoa zen euskararako. Izan ere, helburutzat genuen eredu teorikoaren moldaketa enpirikoa burutzeko udaletxe txiki bat aukeratu genuen erabilgarriagoa izango zitzaigulakoan; kasu honetan udaletxeko harreman sarea langileen funtzioen araberako eginkizunak finkatzen zuen. Berau hamabost partaidek osatzen zuten, haietako bederatzi elebidunak eta sei elebakarrak zirelarik.\nAhozko harremanen sare hau aztertzeko hiru gune ezberdindu genituen:\nLaneko harreman formalak.\nLaneko harreman informalak.\nLanetik kanpo lankideen arteko harreman informalak.\nHarreman mota bakoitza azalduko dugu bere irudiarekin batera.\na) Laneko harreman formalak\nBigarren irudian ikusten denez, sujetu denak denekin zuzenean harremanetan daude egiten duten lanak horrela eskatuta. Horregatik, kasu hau (koadrilarena bezala) trinkotasun handieneko sarea da (%100ekoa), hots, koadrilan bezala, puntu guztiak elkarren artean loturik dituen sarea. Tamaina handiagoko udaletxea izan balitz ziur aski hainbat puntu elkarri lotu gabe egongo lirateke. Bestalde, harreman mota hauen azterketarako edukinari buruzko hipotesi bat geneukan: laneko gai teknikoen inguruko harremanak gaztelaniaz liratekeela eta euskara askotan hurbileko gaietara mugatuta geldituko litzatekeela. Ikusiko dugunez, froga honetan hipotesi hau ez da baieztatzen.\nHarreman formaletan erabilitako hizkuntzaren arabera elebidunen arteko euskarazko 36 harreman potentzialetatik 33 gauzatzen dira euskaraz. Neurri honek euskararen erabilera handia adierazten du, koadrilaren kasuan baino altuagoa behintzat; gainera, harreman hauetan, sujetu bakarra da bere 8 euskarazko harreman potentzialetatik 3 gaztelaniaz burutzen dituena, gainontzeko partaide elebidunek beste elebidunekin dituzten harremanak beti euskaraz gauzatzen dituztelako. Koadrilaren kasuan bezala hizkuntza bakoitzaren erabileraren adierazlea ateraz gero, udaletxeko elebidunen arteko harreman formalek honako balio hauek eskaintzen dizkigute: euskararen erabilerak 0,9ko balioa lortzen du eta erdarazkoarenak 0,1ekoa (2. Soziograma).\nHorrezaz gain, suposatzen genuen harreman formalak izanda edota ezagupen teknikoko harremanak zirenean gaztelaniaren erabilera handiagoa izango zela. Uste honen arabera, espero genuen elebidunen arteko harreman mota hauek gehiago jo behar zutela gaztelaniaruntz, baina kasu honetan ez zen horrela gertatzen. Gure adibide honetan euskararen erabilera handia da lan esparruan eta lan esparruko gaietaz aritzeko, ingurune oso euskaldunetako sujetu elebidun gehiago dagoelako sarean, beharbada.\nBaina, honen inguruan kontuan hartzekoak dira udaletxe honetako euskara saileko teknikariaren esanetan, askotan oso zaila egiten omen dela bi sujetu elebidunen arteko harremanaren hizkuntza euskara ala gaztelania den bereiztea, hizkuntza bietako hitzak eta esamoldeak askotan tartekatzen direlako. Hau horrela, sujetu hauek euren laneko harreman formalen berri ematerakoan, hizkuntza bien nahasketa handiagoa ala txikiagoa izanda ere, euskaraz direla perzibitzen dute.\nAdibide honetan, eginiko garapen teknikoaren argira elebidunen artean aukerazko harreman orekatuak zein desorekatuak (hauek neurri txiki baten gertatu arren) gauzatzen dira. Horrekin batera, elebakar eta elebidunen arteko harremanak derrigorrezko harreman orekatuak dira, erdaraz.\nb) Laneko harreman informalak\nHarreman mota hauek laneko espazio-denboran gauzatzen dira baina laneko eginkizunez kanpo eta egoera horretan sareko partaide guztiek ez dute elkarren arteko harreman zuzenik; horrez gain, partaide batek ez du harremanik inorekin. Beraz, eta 3. Soziograman ikusten denez, sarearen trinkotasuna arestian aipatutakoa baino txikiagoa da, %51koa, hau da, izan zitezkeen harremanetatik (105) erdiak, gutxi gora behera, ematen dira (54). Sujetuen bataz besteko harreman zuzenen kopurua (bataz besteko maila [rango/degree]) 7,2koa da, harreman formaletan 14koa zen bitartean; sujetu guztien harreman maila honen desbideraketa 3,82koa izanda, harreman formaletan desbideraketarik ez zegoen bitartean (denek zuten harreman maila berbera, hau da, handiena).\nSegidan, sare harremanen euskalduntasunaren adierazlea azalduko dugu: udaletxeko langileen artean gauzatzen diren lan eginkizunaz kanpoko 105 harreman posibleetatik 27 euskaraz burutzen dira eta beste horrrenbeste erdaraz. Honek ematen digun egoera honetako harremanen euskaldutasunaren adierazleak 0,25koa dela.\nBestalde, zentralitate kontzeptu inguruan aukeratutako neurrietara -maila eta bitartekoa- igaroz, bi aktore dira zentralitate handiena dutenak: hirugarrena eta laugarrena, hain zuzen (Ikus 3. Soziograma). Biok mailarik altuena dute, hau da, beraiek dira harreman zuzen gehien dituztenak (13na biek) eta baita bitarteko (bitartekaritza) handiena eta berdina ere (partaideko 11,29a), hau da, harremanetan zuzenean ez daudenen artean bitartekari egiten dute. Sareko harreman maila altuenak dituzten partaideak elebidunak dira eta, ondorioz, euskaradunentzat eta baita elebakarrentzat ere sare honetako partaide garrantzitsuenak bezala agertzen direnak; edo, bestela esanda, sujetu horiek erdiguneko kokapena dute sarearen baitan.\nBi aktore hauek, gainera, euskarazko harremanen sarearentzat garrantzi handikoa den baldintza betetzen dute; hau da, beste sujetu elebidunekiko euren harreman potentzial guztiak euskaraz dituztela. Zentralitate handieneko aktoreen portaera honek lagunduta, segurasko, elebidunen euskarazko harreman sarearen trinkotasuna handiagoa da haien artean osa zezaketeen erdarazko sarearena baino (azken hau ez baita sortzen). Hizkuntza gutxiagotua (euskara) suspertu eta berreskuratzearen ikuspuntutik begiratuta garrantzi aparta duen egoera da: aukerazko harremanak euskaraz bideratzen direla, hain zuzen ere. Harreman formaletan, berriz, ez zen horrenbesteko trinkotasunik ematen eta, are gutxiago, koadrilarekin burututako ikerketan.\nBestalde, azpimarragarria ere da udaletxeko lankideen artean guztira gauza daitezken laneko harreman informalak aztertu ondoren, euskaraz gauzatzen direnen proportzioa erdaraz gauzatzen direnenak baino altuagoa dela (27/36 versus 27/69). Honek adieraz lezake egoera mikrosozial honetako ahoz ahozko harremanetan euskarak duen pisua oso handia dela eta ez diola leku nagusia erdarari utzi izan.\nArestian aipatutako sareko harreman motaren edukina aldatu egin da; aurrekoan, lan edukina zen, oraingoan, aldiz, lanaz kanpoko gaiak dira. Aldaketa hau gertatu arren, harremanen hizkuntza ez da aldatu, hots, izaera formaleko harremanekin konparatuz. Alegia, lan harreman formalak edo ez-formalak izan euskara berdin erabili da; euskararen erabilera ez da aldatu (gutxitu), askotan gertatzen den bezala.\nc) Lanetik kanpo lankideen arteko harreman informalak\nArestian aipatu ditugun bi dimentsioetako harremanetan lankideak soilik parte hartzen zuten, honako dimentsio honetan egoera ezberdina da ordea. Hirugarren dimentsio honetan lankide batzuetaz gain (denek ez) beste sujetu batzuk ere harremanetan parte hartzen dute. Zentzu honetan, horrek ezberdintasunak eragiten ditu lehenagoko biekin alderatzen badugu. Harreman mota hau lanetik kanpoko harremanei dagokie eta sareko partaideek adierazten dutenaren arabera, harreman hauek ondoko inguruneetan izaten dira: lankideekin poteoan, lagunekin afarietan eta kirol ihardueretan.\nLaugarren Soziograman ikusten denez, lau lankide dira besteekin lanetik kanpo erlazionatzen ez direnak (6, 9, 12 eta 14. sujetuak, hain zuzen). Bestalde, lankide gutxi batzuen inguruan eraikitzen dira lanetik kanpoko erlazioak eta hori sarearen trinkotasun faltan nabarmentzen da, trinkotasun adierazlea %15ekoa delako. Sujetuen batazbesteko maila ere baxua da (batazbesteko maila 2'13koa eta desbideraketa 2'09koa).\nLaugarren Soziograman zentralitate neurriak, maila eta bitartekaritza, ikusten ditugu; berauen arabera, bi sujetu dira zentralitate altuena agertzen dutenak (3 eta 4), aurreko bi harreman motetan ere zentralitate neurri altuena agertzen dutenak, alegia. Biek maila berbera dute (6) laugarren sujetuak bitartekaritza neurri altuagoa daukan arren. Bi sujetu hauen atzetik beste bat dator, zazpigarrena, zentralitate neurri altuarekin. Sarean zentralitate handiena duten sujetuak elebidunak dira eta sarearen dimentsio honetan hedatzen diren hizkuntza harremanen arabera, euskarazkoak erdarazkoak baino gehiago dira. Sare hau elebidunek bereziki dinamizatzen dute (euskarazko 36 harreman potentzialetatik 9 gauzatzen dira eta erdarazko 69tik bakarrik 7) eta hauek beti euren artean euskaraz egiten dute, salbuespen bat ezik. Azken kasu hau interesgarria zaigu: 3 eta 7 sujetuek bai lanean bai lanetik kanpo (poteoan, noizbehinka) harremanetan daude, baina, lanean euren harremana euskaraz gauzatzen duten bitartean lanetik kanpo, berriz, erdaraz gauzatzen dute harreman hori. Arrazoiak ez dakizkigu galdekizunean ez ziren galdetu-eta; izan litekeena da, harreman hori beste talde erdaldunago batean kokatzen dela edo lanaz kanpoko gaietaz hitz egiteko orduan batak ala besteak erraztasun handiagoa izatea, besteak beste.\nMoldaketa-froga metodologiko bezala ulertuta ikerketa honek nahikoa bete ditu espero genituen emaitzak; hau da, agerian gelditu da gizarte sareen hurbilpen metodologikoa guztiz baliagarria dela, besteak beste, bi hizkuntza elkarren ondoan bizi direnean, hizkuntz bien presentzia egoera horretako gizarte harremanetan aztertzeko. Besteak beste diogu, izan ere, hurbilpen metodologiko hau aproposa dela uste baitugu taldeen nahiz erakundeen azterketarako, eta azken finean, harremanak garrantzitsutzat jotzen diren edozein arloren ikerketarako. Edozein kasutan, norbanako eta talde/erakunde mailak harremanetan jartzen ditu, gizabanakoa eta gizartea kontzeptuen arteko zubia eraikiz. Alde honetatik, itzelezko aurrerapausoa suposatzen du metodologia honek.\nGizarte sareen metodologiaren balioa azterketa soziolinguistikorako ematen duen kontzeptualizazioan eta analisi enpirikorako aportazioan datza. Batetik, sareen kontzeptuak gizarte egituraren harreman egonkorrak edo erregularrak kontuan hartzen dituelako eta, bestetik, harreman hauen egoerei eta osagaiei buruzko araketa eta definizio zehatza burutzen dituelako. Bestalde, metodologia honek hizkuntzaren erabilera harreman ingurune egituratu batean kokatzen du eta, beraz, harreman horien egitura eta ezaugarriak aztertuz hizkuntzaren erabileran dauden eragileak era osatuagoan azter ditzakegu. Azkenik, partaide bakoitzaren ezaugarrien berri ere jaso daiteke, informazio mota honekin azterketa hornituz. Beraz, gizarte sareen metodologiak hiru motatako informazio eskaintzen digu batera: partaide bakoitzarena, gizarte egiturarena eta, azkenik, lehenengoek gizarte egitura horretan sortzen dituzten harremanei buruzkoa. Hiru informazio iturri horietatik abiatuta, hizkuntzaren hautaketan edo erabilpenean agertzen diren eraginak era osatuagoan aztertzea ahalbidetzen da.\nBestalde, egoera mota ezberdinak identifikatuz gero, hauetako bakoitzaren esanahi soziala zein den sakonago jakiteko beharrezkoa izan daiteke diskurtsoaren analisira jotzea, hots, ikuspegi koalitatibora. Beraz, lan honetan gizarte sareen azterketa era koantitatiboan planteatu bada ere, horrez gain, posiblea litzateke hurbilpen koalitatiboa ere aplikatzea. Eta are gehiago, ikuspuntu metodologikoa elkar osatzeko hurbilpen biak koalitatiboak nahiz koantitatiboak erabiltzea oso aberasgarri gerta daitekelakoan gaude12.\nHalere, gizarte sareen aplikagarritasun horretan muga batzuk ere agerian gelditu dira: gizarte harremanen konplexutasuna dela medio, informazio bilketa eta horren analisia egoera mikrosozialetara mugatu behar da, bestela, egoera makrosozial batean sujetuen arteko interakzioa hain korapilatsua izanik neurgaitza bihurtzen den punturaino iristen delako. Horra hor, beraz, metodologia honek duen muga nabarmena.\nIgaro gaitezen, baina, ikerketa honetan jorratu ditugun gizarte sareen ezaugarrietara eta zeregin honek eskaini dituen ondorioetara. Maila teorikoan, Cartwright eta Harary-ren oreka/desoreka kontzeptua gure lanerako egokiago daitekeen moldaketan jardun gara eta, bide horretan, aukerazko/derrigorrezko harreman orakatu/desorekatuaren ideian sakondu dugu eta baita egitura mugatua kontzeptua sortu ere. Kontzeptu garapen honek hizkuntza hautaketan topa daitezkeen eragileen berri izaten lagun dezake.\nBestalde, eta maila teorikoan ere, harremanen izaerari erreparatuz berezko harremanak eta harreman formalak kontuan hartu izan ditugu. Berezkoak kideen arteko harreman pertsonaletan oinarritzen dira (familia edo lagunartekoak, adibidez) eta harreman formalak egoera edo talde sozial baten barneko eraketa formalari dagozkie (erakunde baten organigramaren araberako harremanak, besteak beste). Bigarren hauetan sareen analisiak ematen digun hainbat informazio erabil daiteke hizkuntza politika bat betetzen edo aurrera eramaten laguntzeko. Berezko harremanak, aldiz, arlo pribatuari dagozkionez hizkuntza politika baten interbentziotik urrutiago gelditzen da.\nHarreman formalen kasuan lanpostu eta funtzioen banaketa (formala) goitik-behera ezarria denez hizkuntza politika batek gidatutako interbentzioari tartea uzten dio. Politika horren arabera, harreman fomaletan pisu gehien duten kokapenak elebidunak diren pertsonen artean banatuko lirateke, adibidez. Era berean, artikulu honetan ikusi dugunez kokapenaz gain harreman sareetan badaude beste ezaugarri interesgarriak eta erabilgarriak hizkuntza planifikazio baterako: zentralitateari lotua dagoen maila kontzeptua edota maiztasuna, norabidea, intentsitatea, iraupena, edukina, etab. Sareko erdiguneko kokapeneko lekuan edo harreman maila altua ematen den lanpostuan sujetu elebiduna baldin badago, orduan, bere bitartez igarotzen diren beste sujetu elebidunek babestu beharreko hizkuntza hautatzeko aukera izango lukete. Plangintza baterako kontzeptu hauek duten erabilpen hori eskuragarritasun baxuko (harreman zuzen gutxiko) sareetan bereziki oso nabarmena izango litzateke, kasu horietan halako kokapenak are garrantzitsuagoak bihurtzen direlako.\nHarremanen norabidetasuna ere interesgarria zaigu interakzioaren lehen kontaktuan bereziki: nork nori zuzentzen dion lehendabizi hitza eta zein hizkuntzetan den, kontuan hartu beharreko egoera da honek geroko harremanetan duen eraginaz jabetuta. Hori horrela, harreman formaletaz arituko den planifikazio batek egoera horretaz arduratu beharko litzateke.\nAurreko guztiaren informazio zehatza jasotzeko gizarte sareen metodologiak sistematizatutako bide, kontzeptu eta adierazle egokiak eskaintzen dizkigu.\nSaio honetan garatu dugun beste lanabes bat harremanen euskalduntasunaren adierazlea da. Adierazle honek eskaintzen digun informazioa hizkuntza bakoitzak sarean duen pisua da, eta informazio hori hizkuntza politika batek aztergai duen sarearen diagnosirako eta bilakaeraren jarraipenerako erreferentzi beharrezkoa dugu. Eta honen harira dator, Txepetxen hizkuntza komunitate baten trinkotasunaren ideia (Sanchez Carrión «Txepetx», 1987). Gizarte sareen ikuspuntutik hartuta, Txepetx aipatzen ari dena (euskal) hiztunen arteko harreman sareen trinkotasuna da. Eta horretan datza, hain zuzen ere, hizkuntza gutxiagotu baten hil ala biziko kinka: gune bateko euskaldun askoren elkarren arteko euskarazko sareak sortuz eta sendotuz hizkuntza komunitate horren trinkotasun handiagoa lortuko litzateke. Argi dago proposatutako adierazleak baduela planteamendu honetan zeresan handia.\nGure saio honetan harremanen euskalduntasunaren adierazle hori sare mailan aplikatu bada ere, adierazle bera erabil daiteke pertsona batek dituen harreman sarearen euskalduntasuna ezagutzeko. Halakoetan, pertsona batek hizkuntza bat zenbateraino erabiltzen duen adierazle horrek adieraziko digunez, esandako sujetuak hizkuntza horretan duen gaitasuna suspertzeko erabilpen nahikoa duenentz jakin dezakegu. Hizkuntza gutxiagotu baten (euskararen) ikaskuntzan erabilerak duen garrantzia azpimarratzen du Txepetxek. Ikasten ari den hizkuntza horren erabilerarik ezean, ezagutza eta komunikazio gaitasunetan atzerapauso bat jasateko arriskuaz ohartarazten gaitu autore horrek; horrela gerta ez dadin harreman sare euskaldunaren beharra inplizituki aipatzen du. Aplikaziorako adibide batera joanez, euskaldunberri (heldu zein ume) baten harreman euskaldunen sarearen nahikotasuna formulatu dezakegu, eta maila horretan sujetu hau iristen den ala ez proposatutako harremanen euskalduntasunaren adierazleren bidez ezagutu dezakegu.\nBestela esanda, gaitasun maila bat behin lortuta ikastetxeetan edo euskaltegietan ikasitakoak jarraipenik izango duela ziurtatzeko euskararen erabilera tinko bermatzen duen harreman euskaldunen sarearen hedadura neur daiteke. Harreman euskaldunen sarearen nahikotasuna finkatzeko egoera askoren azterketa sistematikoek adieraziko digute ingurune bakoitzean zenbaterainoko sare euskalduna behar den gaitasunean atzera ez egiteko.\nBukatzeko, informazioa jasotzeko aurkituriko oztopoetaz ere hitz egin behar dugu. Lagun koadrilaren azterketa egiterakoan aurreratu den bezala, elkarren arteko harremana daukaten bi kideek beraien harreman hizkuntzaren berri biek ematerakoan, zenbait kasutan batek esana ez dator bat besteak dioenarekin, jasotako informazioan kontraesanak agertzen direla alegia. Hizkuntz erabilera ikertzen ari garen neurrian, eta beti hizkuntza bakarra erabiltzen ez duten kasuak direnez, ñabardura kontua izan daiteke arazoa.\nEdozein modutan, ikerketa metodologikoa dela gogoratuz, ondorioztatu genezakeena da gizarte sareen metodologia jarraituz eginiko informazio bilketa motarekin (informazio bik egoera bakarraren berri emanez) informazio kontraesankorrak ager daitezkeela behin baino gehiagotan. Informatzailearen pertzepzio subjetiboa agerian gelditzen da, eta sujetu guztiena bat ez etortzea da ohikoena. Aipatutako honek informazioaren tratamenduan eta interpretazioan du eragin zuzena; halere, jasotako informazioak ez du bere baliorik galtzen eta, gainera, erraz saihes daitekeen oztopoa da.\n- Aitchison, Jean (1993): El cambio en las lenguas: ¿progreso o decadencia?. Barna, Ariel.\n- Ben-Rafael, Eliezer (1994), Lenguage, identity and social division. The case of Israel, Oxford, Clarendon Press.\n- Borgatti, S. eta Everett, M.G. (1992): «Notions of position in social network analysis» in Sociological Methodology, 22, 1-35 orrialdeak.\n- Cartwright, D. eta Harary, F. (1956): «Structural Balance: a generalisation of Heider's Theory» in Psychological Rewiew, 63. Berargitaratua (Leinhardt, 1984).\n- EUSTAT (1996) Euskal urtekari estatistikoa 95\n- Jausoro, Nekane (1996) La prática discursiva y el interdiscurso. Una propuesta metodológica para la investigación social del euskera. Leioa, Euskal Herriko Unibertsitatea, Serie Tesis Doct.\n- Marsden, P. (1985): Social structure and network analisys. London, Sage.\n- Martínez de Luna, Iñaki eta Nekane Jausoro (1996), «Hizkuntzekiko motibazioen ekarpenak inguruneak ezarritako baldintzen aurrean» in Bat Soziolinguistika Aldizkaria 18. zk.\n- Milroy, J. eta Milroy, L. (1991): Authority in language. London, Routledge.\n- Milroy, L. (1987): Language and social networks. Oxford, Blackwell.\n- Milroy, J. eta Milroy, L. (1985): «Linguistic change, social network and speaker innovation» in Journal of Linguistics, 21, 339-384 orr.\n- Milroy, J. eta Milroy, L.(1978):»Belfast: change and variation in an urban vernacular, Trudgill.\n- Mitchell, J. C (1969): Social networks in urban situations. Manchester University Press.\n- Requena, Félix (1994): Amigos y redes sociales. Elementos para una sociología de la amistad. Madrid, CIS.\n- Requena, Félix (1991): Redes sociales y mercado de trabajo. Madrid, CIS.\n- Requena, Félix (1989): «El concepto de red social» in REIS 48, 137-152 orr.\n- Rodríguez, Josep. A. (1995): Análisis estructural y de redes. Madrid, CIS.\n- Sanchez Carrión, José María, Txepetx (1987): Un futuro para nuestro pasado. Claves de la recuperación del euskara y teoría social de las Lenguas. Donostia, Sanchez Carrión arg..\n- Scott, John (1994): Social network analysis. London, Sage.\n- Villena, Juan Andrés (1992): Fundamentos del pensamiento social sobre el lenguaje (Constitución y crítica de la sociolingística). Málaga, Agora.\n- Wasserman, S. eta Galaskiewicz (1994): Advances in social network analysis. London, Sage.\n- Wellman, B. eta Berkowitz, S.D. (1991): Social Structures. Cambridge University Press.\n1 Artikulu honek oinarri duen ikerketarako Euskal Herriko Unibertsitateak emandako dirulaguntza ezinbestekoa izan da eta dirulaguntza hau Begoña Arregi Gorospe irakaslearen laguntza eta zuzendaritzapean lortu zen.\n2Aurrerago ikusiko dugun bezala, egituraren orekak badu bere erabilgarritasuna gizarte sareen metodologia hizkuntza harremanetara aplikatzerakoan.\n3Aurrerago azalduko ditugunak.\n4 Honetan gehiago sakontzeko ikus Rodríguez, 1995 (4. kapitulua bereziki).\n5 Aukerazkoa diogu, sujetuak elebidunak izanda denek dakizkiten hizkuntzetatik batean zein bestean aritzeko aukera dutelako.\n6 Iturria: Eustat 1996 (1991ko Biztanleria eta Etxebizitzen Zentsuaren datuak dira).\n7 Irudi honen (1. Soziograma) argitasun eta ulermenaren mesederako euskara edozein neurritan sartzen zuten harremanak edota zalantzarik ematen zuten kasuak sartu dira bakar bakarrik. Hau da, kontraesanik ezean erdara hutsezko harremanik ez da irudi honetan aurkeztu.\n8 Informazioaren kontraesan hauek saihesteko bi informatzaileek adierazten dutenaren batez-bestekoa ateratzea izango litzateke irtenbide posible bat: batek euskara gehien bat erabiltzen dutela esaten badu eta besteak erdara gehien bat, euskaraz zein erdaraz berdin egiten dutela pentsa genezake, adibidez.\n9 Hizkuntza hautaketa ezberdin honen arrazoiaz ez dugu, tamalez, galderarik egin, ez eta azterketa koalitatiborik planteatu ikerketa honetan. Beste horrenbeste gertatzen zaigu aukerazko harreman desorekatuekin; informazio bilketarako prestatu ziren galdekizunetan halako egoeraren berri jaso zezakeen galderarik ez baitzen sartu.\n10 Maiztasun eskakizun honen araberako aukeraketan ere kontraesanak agertzen ziren, baina partaide guztien informazioa alderatuz gero eta zentzudunena zen informazioari jaramon eginez esandako lagunetara mugatu dugu koadrilaren bihotza.\n11 Iturria: Eustat 1996.\n12 Metodologia koalitatiboaren erabilgarritasuna argi gelditzen da Nekane Jausororen Dokterego-Tesian Jausoro (1996).\nERANSKINAK (PDF FORMATUAN)\nIñaki Martínez de Luna, Nekane Jausoro, Kontxesi Berrio-Otxoa eta Ibon Idirin


Zumarte birgaitu eta handitzeko lanak, azken txanpan - Usurbil - Noaua.eus\nZumarte birgaitu eta handitzeko lanak, azken txanpan\nNoaua Aldizkaria 2020-06-30 13:15\nIkusgarria da barrutik nola eraldatu den Zumarte Musika Eskola. Birgaitze eta handitze lanak azken txanpan dituzte jada. Bizi dugu osasun krisialdiagatik denontzat ezohikoa izango den iraileko ikasturtea, bertan hasteko modua izango dute. Eraikin handitu, irisgarri eta goxoan, aste hasiera honetan Usurbilgo Udalak musika eskolako lanak zertan diren ikusteko antolaturiko bisita gidatuan ikusi ahal izan dugunez.\nBerez lanak uztailaren 17rako amaitzea adostua zuten Moyuak eta Udalak, baina covid19-ak konfinamenduan eraikuntzan eragindako geldialdiak zertxobait atzeratuko du aipatu epea. Halere, “abuztuko bigarren hamabostaldian tresnak eta sartzen hasteko modua izango dute Zumarte erabiliko dutenek”, iragarri du Udalak. Iraila amaierarako beranduenez jota, erabiltzaile guztiak Zumarten izatea aurreikusten dute.\nBaina ikasturtean ez dute ohiko moduan hasterik izango. Eraikin berrira egokitu beharko dute musika eskolakoek, baina bada “zailtasun gehigarri bat ere”, aste hasierako bisita gidatuan Usurbilgo alkateak gogorarazten zuenez. “Osasun eta segurtasun protokolo batekin” abiarazi beharko dute ikasturtea, bizi dugun testuinguru berriagatik.\nHorretarako noski abian dituzten birgaitze eta handitze lanek amaituta egon beharko dute. Ikusgarria da jada Zumartek izan duen itxuraldaketa. Espazio berri eta handiagoak sortu dituzte; lehendik zegoen eraikina berritzearekin batera, atzean zuen lorategi aldera handitu dute. Espazioen erabileraren xehetasunak ere aurreratu dizkigute aste hasiera honetako bisita gidatuan; esaterako, sotoan biltegi handi bat, Musika Mintzairakoen txokoa eta bost instrumentuen gela kokatu asmo dituzte. Kale Nagusiaren mailan geratzen den solairua musika taldeena izango da. Goragokoetan geratuko dira haurren gunea, eta ganbara abesbatzarentzat eta baita Orbeldikoentzat ere. Musika eskolaz gain, dantza taldekoena ere izango baita aurrerantzean Zumarte eraberritua. Taldeon beharrak bildu dituzte, beharrezko ekipamendua erosia du Udalak.\nGogoan izan, eraikinak gabezia nabarmenak zituen; irisgarritasun eta segurtasun arazoak tartean, espazio falta. 2017an eraikina hustu eta OS3 arkitekto taldeak diseinaturiko proiektua egikaritzen ari dira. “Irizpide jasangarriak betetzeko, geotermia erabili dute, eta egurraren erabilera ere nabarmena da”, Udaletik berri eman dutenez. Zumarte atzean galdutako lorategia, “berreskuratzen saiatu dira estalki begetalak erabiliz. Beheko espazioa eraikitakoan, argi naturala sartzeko beharra ikusi zuten, eta hainbat patio ireki dituzte, beheko espazio guztira argitasuna sartzeko. Horrez gain, Zumartek hiru sarrera izango ditu”. Solairu batetik bestera igarotzeko eskilarak, igogailua egongo da. Espazio handitu eta berrituak, Zumarte barrua komunikatua egotea bilatzeko loturak eraiki dituzte, baita Kale Nagusia Txaramuntorekin lotuagoa egoteko ere.


dub Archives - ...:::kimo:::...\nYou are here: Home › Entries tagged with "dub"\n2007-12-11 | Filed under: berbaz, entzun\nbua! Zelako diskazoa! Haranun erosi nauen Durangoko ferian, eta parau barik entzuten egon naz disko hau, hori dub estiloa ez izanda asko gustetan jatazen horreetakoa, asko entzun eta ezagutzen dodan horreetakoa… Dana dala, diskotik pasetan diran BarrioBeat, Matahary, Chalart, Alex Hohmann, David Bourguignon, Gambeat, Madjid, Amparo Sanchez, Andres Belmonte, Papuchi, …


Maskotaren heriotzarekin sentitzen duguna ere dolua da — Gaztezulo\nMaskotaren heriotzarekin sentitzen duguna ere dolua da\nMaskotaren heriotzarekin sentitzen duguna ere dolua da Pertsona asko, bere maskotaren heriotza ostean gaizki sentitzeagatik lotsa sentitzen dute: zergatik sentitzen naiz gaizki ez bada gizaki bat? Gizarteak ez du beti ulertzen lotura hau eta sentimenduak epaitzen ditu. https://www.gaztezulo.eus/albisteak/maskotaren-heriotzarekin-sentitzen-duguna-ere-dolua-da https://www.gaztezulo.eus/albisteak/maskotaren-heriotzarekin-sentitzen-duguna-ere-dolua-da/@@download/image/ITT355LSEBDKTEHDYNGAXW5SAA.jpg\nPertsona asko, bere maskotaren heriotza ostean gaizki sentitzeagatik lotsa sentitzen dute: zergatik sentitzen naiz gaizki ez bada gizaki bat? Gizarteak ez du beti ulertzen lotura hau eta sentimenduak epaitzen ditu.\nAzken finean, gure ondoan denbora luzez egon den senitarteko bat agurtzea bezala dela diote maskoten jabeek. Beraz, dolua ezinbestekoa da, eta lagunak, familiakoak edo bikotea hiltzen zaigunean bezala prozesua luzea eta minagarria izan daiteke. Izan ere, oraindik ohikoa da entzutea txakur bat besterik ez zen bezalakoak, oraindik askok ez dute animalia eta gizakiaren arteko lotura indartsua ulertzen.. Gainera, askorentzat heriotzarekin duten lehen harremana izan daiteke, eta beraz, gaizki kudeatu lezakete, putzu emozional sakonera hondoratuz. Hori dela eta, pertsona hauentzat animali baten dolua kudeatzen laguntzen duten erakundeak existitzen dira.\nSenitarteko baten galeraren antzeko zerbait izan liteke maskota baten dolua. Batzuk bakardade eta isolamendu sakona sentitzen dituzte, eta baita lotsa ere, gizakia ez den batengatik horrela sentitzeagatik.\nErakunde hauek, adituekin terapiak eskaintzeaz gain, horrelako esperientzia bizi duten beste pertsonekin esperientzia partekatzera bideratzen dituzte doluan dauden pertsonak. Cats Protection deitutako ONG erakunde britainiarrak adibidez, bere web gunean foro bat du, erabiltzailek euren istorioak eta sentimenduak besteekin partekatu ditzaten. Izan ere, pertsona askok maskotak euren bakardadea arintzeko dituzte, eta hauek gabe geratzea, euren konpainia nagusia zirenean eta eurekin egunero intimitatea partekatzen zutenean, gogorra da.\nGainera, askotan goizago jaikitzen gara animalia zaintzeko, jaten eman edo paseatzera ateratzeko, eta berau ez dagoenean errutina berriak ezarri behar dira, ohitura aldaketak datoz eta horrek gogorragoa bihurtu lezake dolu prozesua, bera gabe etxean egotea sufrimendua bilakatuz. Azken finean, gure bizimodua partekatzen duten izaki bizidunak dira eta ezin bestean familiako kide bilakatzen dira.


39 y. o. ♂ Germany , Nordrhein-Westfalen , Duisburg\n66 y. o. ♂ Germany , Bayern , Ingolstadt


Propuesta del Comité: coronavirus – Asanblada\nInicio » General » Propuesta del Comité: coronavirus\nDokumentu hau Gerentziara bidali dugu, koronabirusak sortutako egoerari buruzko jarduera-proposamen batzuekin. Os informamos que hemos enviado este documento a Gerencia con algunas propuestas de actuación con respecto a la situación creada por el coronavirus. Documento: 2020.03.13.NotaInformativa.pdf\n← Koronabirusaren aurrean / Frente al coronavirus\nInformazio – oharra / Nota informativa →


Aireportuen NAZE kodea - Wikipedia, entziklopedia askea.\nAireportuen NAZE kodea\nAireportuak izendatzeko lau karaktere alfanumerikoen kodea\nAireportuen NAZE kodea edo ICAO kodea munduko aireportu bakoitzari ematen zaion lau karaktere alfazenbakizkoen identifikazio kodea da.\nKodeak Nazioarteko Abiazio Zibilaren Erakundeak (NAZE) (ingelesez: International Civil Aviation Organization, ICAO) definitzen ditu eta aire trafikoaren kontrolerako eta airelineen operazioetarako, hala nola hegaldien planifikazioak, erabiltzen dira. Aireportuen NAGE edo IATA kodeekin alderatuz, IATA kodeak jakintza orokorrekoak dira eta airelinea, erreserba eta ekipajeetan ere erabiltzen dira. Aldiz, ICAO kodeak Gunearen Kontrolerako Zentroak, kontrol dorreak edota estazio meteorologikoak ere identifikatzeko erabiltzen dira.\nBilbo-Loiu aireportua: LEBB\nFrankfurteko aireportua: EDDF\n1 Kodeen egitura\nICAOk emandako kodeen lehenengo letraren araberako munduko lurraldeen mapa.\nICAOk emandako aurrizkien araberako herrialdeen mapa.\nIATA kodeak ez bezala, ICAO kodeek egitura erregionala dute, mundua gune ezberdinetan banatuz; ez daude bikoiztuta; eta ulergarriak dira. Oro har, lehenengo letra kontinenteak ematen du eta kontinente horretako herrialde bakar edo talde baten ordezkari da. Bigarren letra gune horren barruko herrialde baten ordezkari izan ohi da, eta gainontzeko bi karaktereak aireportu bakoitza identifikatzeko erabiltzen dira. Arau honen salbuespena herrialde handienek ematen dute, horietan lehenengo letrak herrialdea identifikatzen du eta gainontzeko hiru karaktereek aireportua identifikatzen dute. Dena dela, ICAO kodeek inguru geografikoa txertatzen dute kodean, IATA kodeak ez bezala. Adibidez, Madril-Barajas aireportuaren ICAO kodea LEMD dela jakinik, eta izanik L letra Hego Europa gunea identifikatzen duen letra, E letra Espainia herrialdea identifikatzen duena, eta MD aireportua identifikatzen duten letrak (MadriD Madril hiriaren izenetik etorritakoak), LEMG kodea duen aireportua Espainian nonbaiten dagoela ondoriozta dezakegu (Málaga-Costa del Sol aireportuaren kodea da, L letra Hego Europa gunea identifikatzen duen letra, E letra Espainia herrialdea identifikatzen duena, eta MG MálaGa Málaga hiriaren izenetik etorritako aireportua identifikatzen duten letrak). Aldiz, IATA kodeak erabilita, MAD eta AGP aireportu kodeak lortuta, informazio horrekin ez legoke bi kodeen artean aireportuen kokapen geografikoa ondorioztatzerik.\nGaur egun, I, J eta X letrak ez dira erabiltzen ICAO kodeen identifikaziorako lehenengo letra gisa. Q letra nazioarteko irratikomunikazioetarako eta bestelako erabilera berezi eta ez geografikoetarako erreserbatuta dago.\nAmeriketako Estatu Batuetan eta Kanadan, aireportu gehienei IATA kodeen hiru letrak eman zaizkie, ICAO kodeen berdinak izanik, herrialdea identifikatzen duen hasierako C edo K letra izan ezik, hala nola YYC eta CYYC kodeak (Calgaryko aireportuari dagokien IATA eta ICAO kodeak, hurrenez hurren) edota JFK eta KJFK kodeak (John F. Kennedy nazioarteko aireportuari dagokienak). Kode hauek ez dira nahastu behar irrati-komunikazio edo telebistaestazioetan erabilitako adierazleekin, bi herrialde hauetan C eta K letraz hasten diren lau karaktereko adierazleak erabiltzen dituzten arren.\nLurralde batzuek, hala nola Alaska eta Hawaii Ameriketako Estatu Batuetan, edota Kanariak Espainian, ICAOk emandako berezko aurrizkiak dituzte, eta ez dira identifikatzen dagokien herrialdeen identifikazio letrekin. Adibidez, Gomerako eta Tenerife Hegoa aireportuen ICAO kodeak, hurrenez hurren, GCGM eta GCTS dira, GC lurraldearen identifikazio letrak izanik, L (Hego Europa) eta E (Espainia) lurraldeen identifikazio letren ordez.\nL Hego Europa lurraldean bi letrako aurrizki guztiak beteta daude, eta beraz, ezin da herrialde berririk gehitu. ZZZZ kode berezia erabiltzen da ICAOk aireportuari ezin dionean berezko koderik eman, eta oro har hegaldi planifikazioan erabiltzen da.\nICAOk emandako kodeen araberako zerrenda agertzen da jarraian.\nA - Mendebaldeko Hego Ozeano Barea\nAG Salomon Uharteak\nAY Papua Ginea Berria\nB - Islandia/Groenlandia\nD - Mendebaldeko Afrika\nDI Boli Kosta\nE - Iparraldeko Europa\nED Alemania (zibila)\nEG Erresuma Batua\nET Alemania (militarra)\nF - Hegoaldeko Afrika\nFC Kongoko Errepublika\nFE Afrika Erdiko Errepublika\nFG Ekuatore Ginea\nFH Ascension Uhartea\nFJ Indiako Ozeanoko Britainiar Lurraldea\nFM Komoreak, Madagaskar, Mayotte, Réunion\nFP São Tomé eta Príncipe\nFZ Kongoko Errepublika Demokratikoa\nG - Ipar-mendebaldeko Afrika\nGC Kanariak (Espainia)\nGE Ceuta eta Melilla (Espainia)\nGF Sierra Leona\nGS Mendebaldeko Sahara\nGV Cabo Verde\nH - Ipar-ekialdeko Afrika\nHD Djibuti (baita HF)\nHF Djibuti (baita HD)\nK - AEB\nK Ameriketako Estatu Batuak\nL - Hegoaldeko Europa, Israel eta Turkia\nLF Frantzia (Saint-Pierre eta Mikelune barne)\nLK Txekiar Errepublika\nLP Portugal (Azoreak barne)\nLQ Bosnia eta Herzegovina\nLX Gibraltar (Erresuma Batua)\nLY Serbia eta Montenegro\nM - Erdialdeko Amerika\nMB Turks eta Caicos uharteak\nMD Dominikar Errepublika\nMW Kaiman uharteak\nN - Hego Ozeano Barea\nNC Cook Uharteak\nNG Kiribati (Gilbert Uharteak), Tuvalu\nNL Wallis eta Futuna\nNS Samoa, Amerikar Samoa\nNT Polinesia Frantsesa\nNW Kaledonia Berria\nNZ Zeelanda Berria, Antartika\nO - Hego-mendebaldeko Asia (Israel eta Turkia kenduta), Afganistan eta Pakistan\nOJ Jordania eta Zisjordania\nOM Arabiar Emirerri Batuak\nP - Ekialdeko Ipar Ozeano Barea\nPA Alaska bakarrik\nPB Baker Uhartea\nPC Kiribati (Canton Aerodromoa, Phoenix Uharteak)\nPF Fort Yukon (Alaska)\nPG Guam, Iparraldeko Mariana Uharteak\nPH Hawaii bakarrik\nPJ Johnston Atoloia\nPK Marshall Uharteak\nPL Kiribati (Lerroko Uharteak)\nPM Midway Atoloia\nPO Oliktok Point (Alaska)\nPP Point Lay (Alaska)\nPT Mikronesiako Estatu Federatuak, Palau\nPW Wake Uhartea\nR - Mendebaldeko Ipar Ozeano Barea\nRC Txinako Errepublika (Taiwan)\nRJ Japonia (ia estatu osoa)\nRK Hego Korea\nRO Japonia (Okinawa eta Yoron)\nS - Hego Amerika\nSB Brasil (baita SD, SN, SS eta SW)\nSD Brasil (baita SB, SN, SS eta SW)\nSF Falkland Uharteak\nSN Brasil (baita SB, SD, SS eta SW)\nSO Guyana Frantsesa\nSS Brasil (baita SB, SD, SN eta SW)\nSW Brasil (also SB, SD, SN eta SS)\nT - Karibea\nTA Antigua eta Barbuda\nTI Birjina uharte amerikarrak\nTK Saint Kitts eta Nevis\nTL Santa Luzia\nTN Karibeko Herbehereak, Aruba, Curaçao, Sint Eustatius\nTT Trinidad eta Tobago\nTU Birjina uharte britainiarrak\nTV Saint Vincent eta Grenadinak\nU - Errusia eta sobietar estatu ohiak\nU Errusia (UA, UB, UD, UG, UK, UM eta UT kenduta)\nUA Kazakhstan, Kirgizistan\nV - Hegoaldeko Asia (Afganistan eta Pakistan kenduta) eta Hego-mendebaldeko Asia\nVA India (Mendebaldea, Mumbai)\nVE India (Ekialdea, Kolkata)\nVH Hong Kong, Txina\nVI India (Iparraldea, Delhi)\nVM Macau, Txina\nVO India (Hegoaldea, Chennai)\nW - Hego-ekialdeko Itsas Asia (Filipinak kenduta)\nWA Indonesia (baita WI, WQ eta WR)\nWB Malaysia (baita WM), Brunei\nWI Indonesia (baita WA, WQ eta WR)\nWM Malaysia (baita WB)\nWP Ekialdeko Timor\nWQ Indonesia (baita WA, WI eta WR)\nWR Indonesia (baita WA, WI eta WQ)\nZ - Txina, Mongolia eta Ipar Korea\nZ Txinako Herri Errepublika (ZK eta ZM kenduta)\nZK Ipar Korea\nAireportuen NAGE kodea\nNazioarteko Abiazio Zibilaren Erakundea\nAzken aldaketa 11 iraila 2021(e)an, 22:03(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 11 iraila 2021, 22:03.


Pilota partidu bateko emaitzarekin irudikatu nahi izan dute egoera, aurtengoan nola galtzen ari diren irudikatzeko: 21-5. Animaliak elikatzeko pentsuen kostuak %25 igo dela adierazi dute EHNE sindikatutik, energia ere gora doala, eta salmenta marjina etengabe behera: “Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioaren arabera, azken bost urteetan bataz beste, gizendutako 100 kilo haragi txahal bakoitzeko marjina 104 eurotik 60 eurora jaitsi omen da”.\nPandemian elikagaien kontsumoak gora egin zuen eta, abeltzainek adierazi dutenez, erosketa-saskia duela hamabost urte baino %40 garestiagoa da, baina hori ez da haien diru sarreretan islatu. Kexu dira, pandemiaren hasieran haien sektorea funtsezkotzat jo zelako eta orain “berriz ere ederki estutu” dituztelako, “askotan kostu-prezioaren azpitik saltzera behartuz”.\nKexu dira, halaber, elikagaien kateari begira haiek direlako kaltetuen eta hark “bizirautea baino zerbait gehiago” eskaini beharko liekeelako, horrela lan aukera erakargarria bihurtuz eta “landa ingurura jendea ekarriko duen etorkizuna bermatuz”.\nNafarroako Gobernuari egoera hori iraultzeko esku-hartzeko eskatu diote, behar diren baliabideak jarriz. Ustiategi asko gaur egun diru-laguntzetatik bizi direla aipatu dute, baina “menpekotasun egoera hori” ez dutela gustuko.\nKezka ere erakutsi dute, egungo egoera aldatu ezean ustiategi txiki askok itxi egin beharko dutelako eta haien lekua eredu industrialak hartuko duelako, “eta badakigu horrek zer ondorio dakartzan landa eremuetan”.\nKontsumitzaileen konplizitatea ere eskatu dute, bereziki haragiaren aurkako kanpaina bidegabeak jasaten ari direnean: “Asko jatea baino, haragi ona jatea garrantzitsuagoa dela uste dugu”.


Maite ditut autobus geltokietako kafetegiak. Sagar tartak zerbitzatzen dituztenak batez ere. Erakargarriak zaizkit oso motxila alboan, te kikara lagun, libururen bat irakurtzen ari diren neskak. Berdin du Kindlearekin ari badira ere. Amaiera zoriontsuko bidaiak datozkit gogora.\nEz dakidalako zein liburu ari diren irakurtzen, nora doazen eta zergatik. Autobus bereko txartela erosiko nuke. Bere ondoan eseri, burua sorbalda gainean jarri eta autopista lehor eta tunel ilunetatik barrena, kilometroak egingo nituzke. Isilik. Nora goazen inporta gabe.\nIrakurtzen ari den neskarik aurkitu ezean, baina, existitzen ez den autobus linearekin egiten dut amets. Autobus linea horretako bidaiariek ez lukete jakingo nora doazen. Ezta gidariak ere. Bidegurutze bakoitza litzateke abentura. Geldialdiak gogoak eman ahala eginez. Eta jendea eskatu ahala jaitsiko litzateke autobusetik. Denbora eta espazio mugarik gabe.\nEz nuke ulertuko autobus linea hori gabeko autobus geltoki berririk. Donostian.\nEuskara irakasle baten hamar manamenduak2014-04-10


SD Huesca-Athletic Club: sarrerak hartzeko epeak | Athletic Club\nHasieraAlbisteakSD Huesca-Athletic Club: sarrerak hartzeko epeak\nSD Huesca-Athletic Club: sarrerak hartzeko epeak\nApuntatu diren pertsonak guztiek euren sarrera erosi ahal izango dute.\n2019ko ots. 11a09:00\nSD Huesca taldearen aurkako partidarako sarrerak erosteko inskripzio-epea amaitu eta gero, apuntatu diren pertsonak guztiek euren sarrera erosi ahal izango dute. Behean eransten den formularioa bete beharko dute sarrerak erostean eta bazkide onuradunaren txartel originalak aurkeztu.\nBazkideek eta publikoak, asteazkenean, otsailak 13, 10:30etik 13:30era eta 17:30etik 20:00etara, sarrerak jaso ahal izango dituzte, San Mameseko txarteldegietan.\n2019ko uzt. 11a09:59\nBBK Live jaialdirako abonamenduen irabazleak\nUztailaren 11,12 eta 13an Kobetamendin izango den BBK Live jaialdirako abonamenduak lortzeko zozketa egin ostean,…


Bizarre ! Bizarre ! - Roman Anglo-américain Poche - Espace Culturel E.Leclerc\n«Pour l'amour de Dieu, dit-il sans se retourner, ne prépare rien pour moi. Je sors.» Alors, Mary Maloney fit simplement quelques pas vers lui et, sans attendre, elle leva le gros gigot aussi haut qu'elle put au-dessus du crâne de son mari, puis cog...Lire la suite\n2-07-036395-3 - 9782070363957\nBizarre ! Bizarre !Fermer


6.954 - Deia\nana urkiza 21.09.2020 | 01:15\nez da lotería zenbakia. Ala bai? Aurreko larunbatean, Eusko Ikaskuntzako lehendakari izendatua izan nintzen. Tamainarik gabeko ohorea, niretzat.\nIzendapenaren ondotiko nire hitzetan, eskerrak eman nizkien legealdi berrirako programa atontzen eta hausnarketa fasean lagundu didaten guztiei, eskerrak eman nizkien Eusko Ikaskuntzako langileei, eta eskerrak eman nizkien, nola ez, bazkideei, agertutako konfiantzagatik eta larunbatean bertan hasiera eman genion bide berrian, lehenbiziko bultzada emateagatik.\nNire esker ona merezi duen beste jende asko eta asko dago (ezingo nituzke lerro hauetan denak bildu) baina ba da pertsona bat, lerro hauen bidez aipatu eta eskertu nahiko nukeena: nire aita, Jesus Mari Urkiza.\nUmetxoa nintzela, ikastolatik etxera joan nintzen batean, gurasoei esan nien, nire lagunei beren gurasoek, Athletic club-eko bazkide txartela oparitu zietela jaunartzeko opari gisa. Nik ere zerbait nahi€ Aitak, orduan, zera esan zidan: erabaki beharra nuela, edota "besteak lanean" ikusteko aukera emango zidan erakunde bateko bazkide izan nahi nuen, edota "nik lan egin" ahal izango nukeen erakunde bateko bazkide. Konpromisoaz hitz egin zidan orduan, herriaren alde lan egitearen balioaz. Momentu hartan, hitzok, handiegiak suertatu zitzaizkidan. Baina urteetan barrena, aita ikusi ahal izan nuen neurririk gabe lan egiten.\nLarunbatean, bada, 6.954 zenbakia harrotasun osoz erakutsi ahal izan nuen, Eusko Ikaskuntzako nire bazkide zenbakia, lanerako hartzen dudan konpromisoaren adierazgarri.\nLarunbatean bertan, Joxe Migel Barandiaranen bustoaren aldamenean argazkia atera zidatenean, beste argazki bat etorri zitzaidan burura: aita eta ni, gure etxeko egongelan jarrita, bera "Señorío de Vizcaya" liburuki potoloa eskuan, eta ni, Joxe Migel Barandiaranen "Mitología Vasca". Ordu luzeak egiten genituen elkarrekin irakurtzen, tokadiskoan Dvorak-en "Mundu berriaren sinfonia" lagun.\nEta bai, loteria tokatu zait. Inguruan dudan lantalde indartsu eta konprometituarekin, gure herriaren etorkizuna garatzen urrats bat gehiago emateko aukera emango didana.


Casares -Tomasene K.E. / Larratxo K.E. - Donostia Kultura\n2019.a aldaketa-urtea izan da Altzako kultur etxeentzat. Batetik, Casares Irratia Donostia Kultura Irratia bihurtu da, Donostiako kultur jarduerei irrati-leihoa irekitzen dien ekinbide bat. Kokapena www.donostiakultura.com espazio birtualean du, zuzenean uhinen bidez duenaz gainera, eta hartara programa horrek zerbitzu handia eskaintzen du informazio hautatua kontsumitzeko. Berrikuntza horrek erraztu egingo du Donostia osoko kultur errealitatera iristea.\nBestetik, Larratxoko liburutegia hobetu egin da, bai fisikoki eta bai bibliografikoki.\nIzan ere, kultur etxeek liburutegi-zerbitzua eta lantegiak eskaintzen jarraitzen dute, eta gainera lekua egiten diete auzoko sare sozial txikien ekinbideei, arrakasta handiz egin ere. Elkarrekin topatzeko eta jarduerak burutzeko gune dira, eta kultur oinarri handia eta hurbila eskaintzen dute, guztiz pertsonalizatua eta ingurunearen eta testuinguruaren beharrei ondo atxikia.\nJaitsi: Casares-Tomasene K.E. / Larratxo K.E. 2019


Raglan mahuka motzeko kamiseta, ehun teknikoz egina eta bakterioen aurkako tratamenduarekin. Arina eta elastikoa. Berehala lehortzen da. Jostura lauak, urradurak eragozteko. Usain txarren kontrako tratamendua du.\nKamiseta mahuka-motza, ehun teknikoz egina, bakterioen aurkako tratamenduarekin. -Arina eta elastikoa -Usain txarren kontrako tratamendua -Berehala lehortzen den ehuna -Jostura lauak\nEhun konposaketa: 91%Poliesterra 9%Elastanoa\nKHARAR M KAMISETA\nKESHO M KAMISETA\nMALOUT HOODY M KIROL-JERTSEA\nSpecial Price 63,96 € Regular Price 79,95 €\nBOTTAL JKT M JAKA\nSpecial Price 87,96 € Regular Price 109,95 €


F6246 BOUCLE' MOUSSE ZEGNA BARUFFA 5.99€/100g Prod.: ZEGNA BARUFFA...\nD2398 MERINO (WV ) 2/28 LANA GATTO 4.99€/100g\nLANA GATTO QUAL. TOPWASH WOOLMAR 100% WV MERINO FINE non-shrinkTIT. 2/28 1400M/100GCOL. DARK BROWN


Gasket Seal Failureren arrazoiak-CIXI DONGFENG SEALING&PACKING Co., Ltd\nJunta-zigiluen hutsegitearen arrazoiak\nDenbora: 2022-01-22 Hits: 4\nGasket ponpa zentrifugoaren zigilu estatikoko oinarrizko elementua da eta oso erabilia da. Juntagailuen aukeraketa, batez ere, ponpa garraiatzeko medioa, tenperatura, presioa eta korrosioa bezalako faktoreek zehazten dute. Noiz\ntenperatura eta presioa ez dira altuak, metalezkoak ez diren juntak erabiltzen dira orokorrean; presio ertaina eta tenperatura altua erabiltzen direnean, juntadura ez-metalikoak eta metalikoak erabiltzen dira. Metalezkoak ez diren juntak dira gehienak\nponpetan erabili ohi da, eta haien materialak, oro har, papera, kautxua eta PTFE dira.\nTenperaturak 120 °C gainditzen ez dituenean eta presioa 1.0Mpa azpitik dagoenean, shell paper berdea edo paper moldatutako juntak erabiltzen dira normalean. Garraio-euskarria olioa bada eta tenperatura -30 eta 110 °C artekoa bada,\nzahartzearen erresistentzia hobea duen NBR erabiltzen da oro har. Garraio-erdia -50~200 ℃-n dagoenean, fluorokautxua erabiltzea egokia da. Zeren olioaren erresistentziaz eta beroarekiko erresistentziaz gain, bere erresistentzia mekanikoa\nbere ezaugarri nagusia ere bada.\nPonpa kimikoetan, garraiatutako bitartekoa korrosiboa denez, PTFEa juntura-material gisa erabiltzen da orokorrean. Ponpa gero eta eremu gehiagotan erabiltzen den heinean, gero eta medio mota gehiago garraiatzen dira. Horregatik, noiz\njunta-materiala hautatzean, dagokion informazioa kontsultatu edo aukera zuzena egin esperimentuen bidez.\nJuntagailuen hutsegitearen arrazoi nagusiak hauek dira:\n1. Juntaren materialaren barne antolaketa edo lodiera irregularra da, eta pitzadurak edo zimurrak dituen kartoia erabiltzen da, junturak berak hutsune bat era dezan. Juntan eragiten duen indarrak deformazio elastikoa egiten duenean\njuntadura nahikoa ez da guztiz Hutsune hauek betetzean, ihesak ezinbestekoak dira.\n2. Juntaren materiala ez da egokia garraiatzen den mediorako. Ponpak emandako produktu kimikoen propietate kimikoen aniztasuna dela eta, eta gehigarri kopuru txiki bat gehitzea dela eta.\nerregaiaren errekuntza-balioa hobetzeko edo errekuntza-produktuak aldatzeko, erregaiaren propietate batzuk aldatu dira, beraz, ez da erraza garraiatzeko mediorako egokia den junta-materiala hautatzea, beraz.\nmaiz gertatzen da juntura higatzen dela bateraezintasun eta ihesengatik.\n3. Juntan eragiten duen presioa ez da nahikoa. Zigilatzeko gainazalean beti dauden irregulartasun mikroskopikoak daudenez, batzuetan zigiluen gainazalean zirrikitu eraztun batzuk mekanizatzen dira. Bete hutsune hauek.\nJuntagailuen hainbat materialen konpresio-indarra juntagailuaren fabrikatzailearen laginean edo produktuaren eskuliburuan eman ohi da, eta esperimentuen bidez ere zehaztu daiteke. Beharrezko prentsaketara iritsi ez delako\njuntagailuaren indarra muntatzean, edo prentsatzeko indarra murriztea epe luzeko funtzionamenduan bibrazioen ondorioz prentsatzeko torlojua askatzearen ondorioz, eta zahartzearen deformazioaren ondorioz jatorrizko elastikotasunaren galera.\njunturaren materiala, junta hondatu egingo da. Porrotaren ondoriozko ihesa.\nHurrengoa: Gomazko juntagailuen materiala aukeratzeko gida


Agurne Gaubeka: 'Euskararen lurralde osoan dugu babes juridiko falta'\n'Euskararen lurralde osoan dugu babes juridiko falta'\nEuskararen Legeak justizia, berdintasun eta kohesio falta duela uste du Gaubekak, eta Nafarroako Gobernuak helegitea jarri behar liokeela lan deialditan euskara meritu gisa hartzearen aurkako epaiari.\nAgurne Gaubeka Erauskinek (Bermeo, 1984) hartu du Garbiñe Petriati Ijurraren lekukoa Hizkuntz Eskubideen Behatokiaren zuzendaritzan. Erakunde horren zereginetaz, eta berak dakartzan asmo berriez aritu da Gaubeka, baina gaurkotasunaz ere eman du bere iritzia 'Amarauna' saioan. Legediaren ezaugarriak eta herritarren kontzientziazioa lekuan-lekuan aldatu arren, oro har, euskaldunon hizkuntz eskubideak ez daudela behar bezala zainduta uste du: "Euskararen lurralde osoan dugu babes juridiko falta".\nNafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak lan deialditan euskara meritu gisa hartzearen aurkako epaiaz berriz esan du, euskararen dekretuak berez dituen ahulguneak eta zirrikituak baliatu dituztela magistratuek, eta herritarren eskubideak bermatzea nahi badu Maria Chiviteren gobernuak helegitea jarri beharko liokeela erabaki horri, lehendabiziko pauso gisara.


Pr012808763 STS probe RH66155 for ataxin 10 (ATXN10) and 4 more genesSynopsisField NameValuesNameRH66155AliasstSG34947TypeSTSApplicationSource organismSource sequenceTarget organismHomo sapiensTarget genesATXN10; ATXN10; ATXN10; ATXN10; ATXN10UniSTS IDUniSTS:6281Sequences>Probe|12808763|PRIMERF Forward PCR primer (outermost) (21b)AATGTAACTGTGTGGTTTGCC>Probe|12808763|PRIMERR Reverse PCR primer (outermost) (21b)TTTGTCAAATAAGGGTTGTGCReferences1.A fast and scalable radiation hybrid map construction and integration strategy.Agarwala R, Applegate DL, Maglott D, Schuler GD, Schäffer AA.Genome Res. 2000 Mar;10(3):350-64.\nPMID: 9784132 Other Probes in this publication Genetic maps for probeOrganismMap TypeMap NameChromosomePositionMarker NameStatusHomo sapiensradiation hybridGeneMap99-GB422153.15 cr3000stSG34947Homo sapienslinkageRutgers Map22 cmRH66155Homo sapiensradiation hybridNCBI RH22220.4 crstSG34947Computational maps for probeAnalysis is pending.Additional DataField NameValuesUniSTS IDcontext specific help for: UniSTS ID6281Download UniSTS epcr legacy dataDownload NCBI UniSTS data\nTurn Off Turn On 6281[unists id] (1)


EUSKO JAURLARITZAK ESNE SEKTOREKO BATZORDEA…\nEUSKO JAURLARITZAK ESNE SEKTOREKO BATZORDEA ERATU DU\n2015.eko urriak 02, 11:30 2015.eko urriak 02, 12:00 EUSKO JAURLARITZAK ESNE SEKTOREKO BATZORDEA ERATU DU\n2015.eko urriak 02 11:30 - 12:00\nGaia: Esne sektorearen gaur egungo egoera aztertzea eta gauzatuko diren ekintzen proposamenak aurkeztea izango dira Esne Sektoreko Batzordean tratatuko diren gaiak.\nBittor Oroz-ek, Eusko Jaurlaritzako Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Politikako sailburuordeak adierazpenak egingo ditu.\nInformazio gehiago: Euskadiko esne sektorearen egoera arintzen laguntzeko neurriak hartuko ditu Eusko Jaurlaritzak


Bigarren Olentzero Azoka igandera arte egongo da Legazpin - Goierriko Hitza : Goierriko Hitza\nBigarren Olentzero Azoka igandera arte egongo da Legazpin\nMerkatari eta ekoizleen salmenta postuez gain aisialdi ekintzak izango dira haur eta helduentzat.\nTorkiko merkatari eta ekoizleek salmenta postuak jarri dituzte azokan\nOlentzero Azoka antolatu dute Legazpin tokiko merkataritza eta nekazaritza hauspotzeko helburuarekin eta gabonak gertu daudela kontutan izanda, Olentzerori opari-enkarguak egiteko, Legazpiko merkatariek duten eskaintza kalera atera dute. Ekimen horren barruan egitarau bete-betea izango da asteburu osoan zehar. Merkatarien eta ekoizleen salmenta postuez gain, beste hainbat ekintza ere antolatu dituzte. Sorgintxuloko kideen laguntzarekin, haurrentzako jolasak egin dituzte. Ondoren, Olentzeroren eta Mari Domingiren astotxoak daraman gurdira igotzeko aukera egongo da. Musika Eskolako trikitixa taldeak ere parte hartuko du eta musikarekin girotuko dute arratsaldea. Jarraian Santikutz Abesbatzak gabon kanten emanaldia egingo du. Azoka, 21:0ak arte egongo da irekita. Baina bihar ere izango da gehiago.\n· 11:00. Azoka irekitzea..\n· 11:30-13:30. Igo Olentzero eta Mari Domingiren gurdira.\n· 12:00-14:00. Sorgintxulo : umeentzako eskulanak.\n· 12:30. Musika Eskolako Dultzaineroak.\n· 15:00. Azoka ixtea.\n· 16:30-18:30. Sorgintxulo: umeentzako jolasak.\n· 18:00-20:00. Igo Olentzero eta Mari Domingiren gurdira.\n· 20:00. KTE elkartearen saskia ematea.\n· 20:15. Mari Domingiren eta Olentzeroren bisita.\n· 20:45. Azoka ixtea.\nBukatzeko, larunbat arratsaldeko irudi batzuk: