Kafeina: behar bihur daitekeen plazera - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Erreportajeak » Kafeina: behar bihur daitekeen plazera\nCallado Hernando, Luis Felipe\nMendiguren Ordorika, Aitziber\nKafeina da mundu osoan gehien erabiltzen den substantzia psikoaktiboa. Hala ere, estimulatzaile hau drogatzat har daitekeen ala ez eztabaidagai da oraindik.\nAzken urteetan kafeinaren eraginei eta mekanismoei buruz zalantza ugari sortu dira. Era berean, kontraesan asko agertu dira kafeinak menpekotasuna sortzeko daukan ahalmenaz. Artikulu honetan kafeinaren inguruko azken ikerketa zientifikoen emaitzak aztertuko dira; substantzia honen kontsumoari, menpekotasunari, abstinentzia-sindromeari eta eragin indartzaileei buruzko azken datuak aurkeztuko dira, anfetaminaren edo kokainaren moduko beste estimulatzaileekin konparatuz kafeinak dituen antzekotasunak eta ezberdintasunak azpimarratzeko asmoz.\nKafeina kafean ez ezik tean, kakaoan eta kolan ere aurki dezakegu. Aipaturiko substantzia horien guztien kontsumoa antzinatik dator. Esate baterako, orain 4.700 urte inguru Txinan tea kontsumitzen zen. Kafe-landarea, aldiz, Etiopiatik hedatu zen, eta handik Arabiara eta Indiara pasatu omen zen, ziur aski Mekara joaten ziren erromes musulmanei esker. Hala ere, kafearen hedatzailerik garrantzitsuenak herbeheretarrak izan ziren. Izan ere, beren kolonietatik Europara eraman zituzten lehen kafe-landareak eta handik Guyana holandarrera, Brasilera eta Hego Amerikara hedatu ziren.\nKakaoak, berriz, alderantzizko bidaia egin zuen. Kakao hitza maien hizkuntzatik dator; Cac-ek, gorria esan nahi du (kakao-oskolaren kolorea, hain zuzen) eta cau-k indarra eta sua adierazten ditu. Amerika konkistatzearen ondorioz, kakaoa Europara heldu zen, beste fruitu berri batzuekin batera. Hala ere, XIX. mendearen hasieran txokolatearen industriaren garapenari esker zabaldu zen erabat kakaoaren kontsumoa.\nNola eragiten dio organismoari?\nOro har, kafeina substantzia estimulatzailea edo kitzikatzailea da. Beraz, nekea eta logura gutxitzen ditu, eta zenbait lan egiteko gaitasuna handitzen du. Dosi handietan, berriz, kafeinak urduritasuna, egonezina, loezina, takikardia, diuresia, aurpegiaren gorritasuna eta digestio-aparatuaren asaldurak eragin ditzake. Kafeinak sortutako intoxikazioetan, giharretako uzkurdurak, bihotz-arritmiak eta astinaldi psikomotorra ager daitezke. Hala ere, egindako ikerketa guztiek frogatzen dute kafeina neurriz kontsumitzeak ez duela eragin toxikorik sortzen. Gainera, alkoholak eta nikotinak ez bezala, kafeinaren kontsumoak ez du asaldura organiko larririk sortzen epe luzean eta dosi ertainetan.\nKafe-landarea Etiopiatik hedatu zen mundu osora. Kakaoa, berriz, Ameriketatik iritsi zaigu. Orain 2.500 urte maiek kakaoa landatzen zuten.\nGizakien kasuan, kafea aho-bidez hartuta, kafeinaren odol-kontzentraziorik handiena 30-45 minutura lortzen da. Kafeinaren erdibizitza (odol-kontzentrazioa erdira jaisteko behar den denbora) 3 ordukoa da gehienetan, baina jaioberrietan (entzimen eragina txikiagoa baita), antisorgailuak hartzen dituzten emakumeetan edo haurdunaldiaren lehenengo hiru hilabeteetan luzeagoa izan daiteke. Erretzaileetan, ordea, kafeinaren erdibizitza % 30-50 laburragoa da.\nKafeinaren efektu garrantzitsuena adenosinaren eragina oztopatzean datza. Adenosina nerbio-sistema zentraleko hainbat gunetan neuromodulatzaile gisa eragiten duen nukleosido endogenoa da. Nukleosido horrek, bere hartzaileak aktibatuz (hartzaile adenosiniko izenekoak, hain zuzen), neuronen kitzikapen-erritmoa moteltzen du, eta, horren ondorioz, transmisio sinaptikoa gutxitu eta neurotransmisore gutxiago askatzen dira. Kafeina hartzaile adenosinikoen antagonista da, eta, beraz, adenosinaren eraginak oztopatzen ditu, eta transmisio sinaptikoa bultzatzen du. A1 eta A2a motako hartzaile adenosinikoek hartzen dute parte kafeinaren eraginetan. A1 hartzaileak garun osoan hedatuta daude, baina kantitate handienak hipokanpoan, talamoan eta garuneko zein zerebeloko azalean daude. A2a motakoak, aldiz, gorputz ildaskatuan, accumbens nukleoan eta usaimen-erraboilean soilik daude.\nIkerketa batzuen arabera, A2a hartzaile adenosinikoen eta D2 motako hartzaile dopaminergikoen artean elkarrekintza dago. Horien arteko gorputz ildaskatuko interakzioa metilxantinak portaeran dauzkan zenbait eraginen erantzule izan daiteke. Izan ere, adenosinak hartzaile dopaminergikoen aktibazioa oztopatzen du. Kafeinak, beraz, adenosinaren eragina antagonizatzen duen heinean, neurotransmisio dopaminergikoa bultzatzen du. Mekanismo hori, kafeinaren zenbait efektu fisiologikorekin lotuta egoteaz gain, menpekotasunaren errudun ere izan daiteke.\nKafeinaren bila kontrolik gabe\nSubstantzia batek menpekotasuna sortzen duen ala ez esateko, drogatzat jotzen direnek bete beharreko baldintzen zerrenda bat kaleratu du Munduko Osasun Erakundeak. Ezaugarri horien artean, askatasunez droga uzteko zailtasuna, drogaren inguruko bizimodua egitea, abstinentzia-sindromea, tolerantzia eta errefortzua daude.\nAbstinentzia-sindromeak eta tolerantziak osatzen dute menpekotasunaren osagai fisikoa. Animalietan, ikerketa batzuek frogatu dute kafeinaren administrazioa etetean abstinentzia-sindromearekin erlazionaturiko zeinu kliniko batzuk ager daitezkeela. Izan ere, badirudi kafeina hartzeari utziz gero, mugitze-jarduera zein errefortzu-portaera gutxitu egiten direla. Kafeinak eragindako abstinentzia-sindromea kafeinaren dosiaren eta tratamenduaren iraupenaren araberakoa da. Aipaturiko zeinu klinikoen adierazpen nabariena hartutako azken kafeina-dositik 24-48 orduren buruan gertatzen da animalietan.\nGizakietan ere, laborategiko animalietan bezala, abstinentzia-sindromea gertatzen da. Kasu horretan, zeinu kliniko hauek agertzen dira: buruko mina, ahulezia, logura, depresioa, kontzentrazioa galtzea, lan egiteko zailtasuna, nekea, tentsio muskularra handitzea eta suminkortasuna. Normalki, gizakietan zeinurik nabarienak kafeinaren administrazioa eten eta 20-48 ordura azaltzen dira. Dena dela, gizaki batzuetan abstinentzia-sindromea iraunkorragoa edo azkarragoa izan daiteke. Badirudi, animalietan ez bezala, gizakietan abstinentzia-sindromea ez dagoela egunean zehar hartutako kafeina-kantitatearekin lotuta.\nJakina da abstinentzia-sindromean gertatzen diren zeinu kliniko asko drogak berak organismoan dituen eraginen kontrakoak izaten direla. Kafeinak baso-uzkurdura eragiten du, eta, hala, garuneko odol-fluxua gutxitu egiten da. Ildo horretatik, ikerketa batzuek frogatu dute kafeinaren abstinentzia-sindromean agertzen den buruko mina bat datorrela odol-fluxuaren igoerarekin. Gainera, badirudi emakumeek gehiagotan nozitzen dutela buruko mina. Halaber, zahartzaroan, sindromean agertzen den buruko mina murriztu egiten da. Aipatzekoa da, gainera, kafezale sutsuen haur jaioberriek abstinentzia-sindromea jasan dezaketela.\nEzkerrean adenosinaren egitura kimikoa. Adenosinak (agonistak) hartzailea aktibatzen du; kafeinak (antagonistak), aldiz, hartzailea blokeatzen du.\nBestalde, farmako batekiko tolerantzia gertatzen denean, farmakoak eragin ditzakeen efektuak gutxitu egiten dira. Zenbait ikerketak diotenez, animalietan zein gizakietan kafeinaren administrazio kronikoak tolerantzia sortzen du hainbat efektuekiko. Animalietan, kafeinak portaeran eragiten dituen efektu batzuekiko tolerantzia gertatzen da, mugitze-jardueraren estimulazioarekiko kasu. Tolerantzia hori azkar sortzen da, eta gurutzatua da beste metilxantinekin, baina ez anfetamina bezalako estimulatzaileekin. Hau da, kafeinarekiko tolerantzia gertatzen baldin bada, beren konposaketan metilxantina egitura kimikoa duten beste droga batzuekiko ere tolerantzia agertzen da. Animalietan azaltzen den tolerantzia batez ere sistema dopaminergikoan gertatzen diren aldaketa biologikoetan oinarritzen da, eta ez hartzaile adenosinikoen kopuruaren aldaketetan.\nGizakietan ere, egun gutxiren buruan zenbait eragin fisiologikorekiko tolerantzia gertatzen da, hala nola, odol-presioaren eta bihotz-maiztasunaren igoerarekiko, edo adrenalinaren eta noradrenalinaren plasma-mailaren igoerarekiko. Ez dago argi loaren asaldurarekiko tolerantzia gertatzen den. Izan ere, kafe asko edaten dutenek kafeinak eragiten duen loezinarekiko tolerantzia nozitzen dute, baina tolerantzia hori ez da osoa. Beraz, gizakietan, tolerantziari dagokionez, orain arte bildutako datuak ez dira animalietan lortutakoak bezain garbiak, eta badirudi alde handiak daudela pertsona batetik bestera.\nBa al dago kafeinarekiko menpekotasun psikikorik?\nGaldera honi erantzuteko, ikuspuntu ugari sortu dira aspalditik, askotan norberaren eskarmentuan oinarrituta eta frogarik gabe. Argitaraturiko ebidentzia zientifikoen arabera, bi ikerketa-mota ditugu: epidemiologikoak, hau da kontsumitzaileen populazio baten deskribapena egiten dutenak, eta esperimentalak, ikerketaren diseinua eta osagaien baldintzak kontrolatuz zergatiak bilatzen dituztenak bai animalietan bai gizakietan.\nStrain-en eta haren laguntzaileen ikerlanaren arabera, DSM-IV gidaliburuko menpekotasunaren irizpideak betetzen zituzten 16 lagunez osaturiko lagin batetik 7k kafeina zuten edari freskagarriak hartzen zituzten, 8k kafea eta 1ek tea. Laginaren % 75-94ek esan zuen noizbait jasan zituela kafeinarekiko abstinentzia-sindromea edo tolerantzia, eta % 81-94ek adierazi zuen kafeina hartzen jarraitzen zuela kalteak nabaritu eta kafeina kontsumitzeari utzi nahi izan zion arren. Beraz, esan genezake kafeinak menpekotasun fisikoa eta psikikoa eragiten dituela.\nKafeinaren eta bestelako drogen berezitasunak ongi ezagutzeko, kontuan hartu behar dira laborategiko animalietan eginiko ikerketak. Laborategian, drogek menpekotasuna sortzen duten ala ez neurtzeko, Skinner-en kutxa izeneko aparatua erabili izan da. Animalia palanka, botoia edo manipulatzeko beste sistema bat duen kaiola txiki batean jartzen dugu. Animaliak eskura duen sistema hori droga, farmakoa edo beste soluzioren bat ematen duen gailuarekin lotzen da. Horrela, animaliak palankari eragiten dion bakoitzean soluzio horren dosi bat jasotzen du automatikoki, normalki bena barnetik, sari gisa.\nFarmakoaren lehenengo dosia emanda, haren eragina gogoko badu, animaliak laster ikasten du behin eta berriro gailuari eragiten, eta, hortaz, farmako horri estimulu indartzailea deitzen diogu. Soluzioaren eragina, atsegin ez badu, ordea, palankari eragiteari uzten dio tarte batean; soluzio horri estimulu negatiboa edo neutroa deitzen diogu. Estimulu indartzaile baten eraginkortasuna zenbat eta handiagoa izan, orduan eta gogo biziagoa izaten du animaliak palankari eragiten jarraitzeko, eta, orduan, estimuluak autoadministrazioa eragiten duela esaten dugu. Autoadministrazioa giza menpekotasunaren eredutzat hartu izan da, eta ustezko drogak menpekotasuna sortzen duen aurreikusteko erabiltzen da. Izan ere, ohiko drogak, anfetamina, kokaina eta heroina kasu, oso eraginkorrak dira autoadministrazio-ereduan, espezie, animalia-mota eta egoera guztietan.\nSkinner-en kutxa: drogak menpekotasuna sortzeko duen gaitasuna neurtzeko erabiltzen da.\nKafeinaren kasuan, ordea, emaitzak ez dira izan hain garbiak. Zenbait ikerlanetan kafeinak autoadministrazioa eragiten du, eta beste hainbat azterketetan, aitzitik, errefortzu izateko kafeinaren gaitasuna aldatu egiten da espeziearen eta dosiaren arabera. Gainera, ohiko drogekin, animaliak esperimentuan hartzen dituen dosiak handituz joaten dira pixkanaka, baina kafeinaren autoadministrazioak ez dio mailakako ereduari jarraitzen. Izan ere, animaliak tarteka hartzen du kafeina, dosi altuetan noizean behin eta dosi txikietan beste zenbaitetan.\nDosiari dagokionez, gizakietan ere frogatu da kafeina-kantitateak garrantzi handia duela. Hain zuzen, katilukada bat kaferen kafeina-kantitatea (25-50 mg) estimulu indartzailea izateko nahikoa bada ere, kafeinaren dosia handitzen den neurrian (400-600 mg), estimulu negatibo edo baztergarri bihurtzen da. Azkenik, gizakietan kafeinaren autoadministrazioa norberak une horretan egin behar duenaren menpe dago. Adibidez, farmako-mota batzuk eskuragarri izanik, kontsumitzaileak kafeina duten pilulak aukeratzen ditu arreta behar duen eginkizuna betetzeko, ez bestela. Beraz, kafeina beste drogak bezala estimulu indartzailea den arren, badirudi ez dela anfetamina, kokaina edo heroina bezain eraginkorra.\nZein da menpekotasunaren oinarri biologikoa?\nIvan Pavlov errusiarra izan zen kafeinak portaeran duen eragina aztertu zuen lehenengo ikertzailea. Kafeinak estimulu guztiek, bai sari-emaileek bai negatiboek, sortutako erantzunak indartzen zituela nabaritu zuen. Esperimentu horiek eta geroago argitaraturiko beste lan batzuek baieztatu zuten kafeinak droga estimulatzaileek bezala jokatzen duela nerbio-sistema zentralean.\nGauez lanean jarraitu ahal izateko kafea hartzeko ohitura du jende askok.\nHorrela, laborategiko animaliak gai dira emandako kafeina gatz-soluziotik bereizten ikasteko, baina kafeinaren eraginak eta estimulatzaileenak (kokainarenak edo anfetaminarenak) askotan nahasten dituzte. Gizakiek ere kafeinaren efektuak kokainaren efektuekin nahas ditzakete, dosi altuetan eta bena barnetik hartuz gero. Hala ere, ezin dugu ondorioztatu kafeinak eta beste droga batzuek (kokainak edo heroinak, adibidez) sortzen duten menpekotasuna parekoa denik.\nBi hipotesi ezagutzen dira kafezaleak kafea hartzeari zergatik utzi ezin dion azaltzeko. Lehenengo teoriaren arabera, errefortzu negatiboa gertatzen da, hau da, kontsumitzaile kronikoak kafeina duten edariak hartu behar ditu kaferik hartzen ez duenean abstinentzia-sindromea ez jasateko. Ikerketa batek frogatu du buruko minak dituztenek nekez uzten dutela kafea (buruko mina da abstinentziaren sintomarik arruntena).\nErrefortzu positiboa izeneko bigarren teoriaren arabera, kafezale kronikoa kafeinak sortzen dituen eragin atseginak bilatzen saiatzen da. Izan ere, kafeinaren efektuak positiboak eta erakargarriak izaten dira gizakietan; besteak beste, plazera, ernetasuna, adorea, lanerako grina eta autoestimazio handia. Ikertzaile batzuek jakinarazi dute eragin positiboak biziagoak direla dosi txikiak hartuz gero, batez ere kontsumitzaile kronikoak ez badira.\nZer gertatzen da, bada, gure nerbio-sisteman?\nDroga hartzeak berehalako aldaketa zelularrak eta molekularrak eragiten ditu. Aldaketa horiek kronikoki gertatuz gero, organismoak, bere orekari eusteko, beste mekanismo batzuk jartzen ditu martxan. Nahiz eta epe luzerako aldaketek menpekotasuna sor dezaketen, oso gutxi dakigu horretaz, eta are gutxiago kafeinari dagokionean.\nOrain arteko ikerketek drogen ekintzak eta eragin akutuak soilik aztertu dituzte, drogak ez diren farmakoen mekanismoetatik bereizteko. Horrela, oso onartuta dago ikerketa konduktualei eta neurofisiologikoei esker, drogek sustrai neurobiologiko jakin bat aktibatzen dutela akutuki, sistema mesolinbikoa, hain zuzen ere. Horrek ez du esan nahi bestelako sistemek ere parte hartzen ez dutenik.\nSistema mesolinbikoa: drogek aktibatzen duten sustrai neurobiologikoa. Nerbio-sistema zentralean dago gune tegmental bentraletik accumbens nukleora eta kortexera jotzen duten bideez osatua.\nSistema mesolinbikoa sari-sare izenez ere ezagutzen da, bizirik mantentzeko ekintzak (jatekoa eta sexua, adibidez) indartzen baititu, sari gisa. Nerbio-sistema zentraleko gune tegmental bentralean dauden neurona dopaminergikoez osatua dago, eta hortik accumbens nukleora eta kortexera jotzen duten bideak irteten dira. Sari-sareak estimulu indartzaileekiko erantzunetan eta motibaziozko, atseginezko eta emoziozko funtzioetan du zeregina.\nHainbat drogak, besteak beste kokainak, anfetaminak, morfinak, etanolak, kanabinoideoek eta nikotinak, sistema dopaminergikoa kitzikatzen dute.\nKafeinari dagokionez, orain dela gutxi arte ez da guztiz frogatu halako mekanismo dopaminergikorik eragiten duenik. 2002ko abuztuan, Solinas-ek eta haren laguntzaileek frogatu zuten kafeinak neurotransmisio dopaminergikoa bide mesolinbikoetan aktibatzen duela.\nBeste ikertzaile batzuk ez datoz bat emaitza horiekin, eta horregatik proposatu dute beste gune zentralei eragiten dieten dosi altuak emanez soilik eragiten diola kafeinak sistema mesolinbikoari. Edozein kasutan, animalietan eta gizakietan esperimentu gehiago egin beharko dira (beste teknika berri batzuk ere erabiliz), kafeinak sorturiko mekanismo korapilatsuak hobeto ulertzeko.\nKafeina gure dietan\nEgunero hartzen ditugun elikagai askok dute kafeina (kafea, tea, txokolatea, kolazko edariak...). Hala ere, kafeina-kantitatea ezberdina da batzuetan eta besteetan; kafea da kafeina gehien duena, eta kola gutxien duena. Orokorrean, eguneko batez beste 76 mg kafeina hartzen dugula zenbatetsi da. Nolanahi ere, kantitate hori aldatu egiten da herrialdearen arabera. Umeek hartzen duten kafeinaren % 55 edari freskagarrietatik dator, % 35-40 txokolatezko produktuetatik eta gainerako % 5-10 kafetik edo tetik. Horrez gain, katilukada bat kaferen kafeina-kantitatea oso ezberdina izan daiteke prestatzeko eraren eta kafe-motaren arabera (Arabica edo Robusta) .\nIkerketa epidemiologiko guztien arabera, gero eta kafeina gehiago kontsumitzen da mundu osoan. Lurralde pobreetan, kafeina duten elikagaien kontsumoa amaigabeko lan-saioei ekiteko ezinbesteko errefortzu edo sabel hutsa engainatzeko tresna bihurtu da; lehen munduko herrialdeetan, berriz, estresari aurre egiteko estimulatzaile baten beharrean oinarritu da kontsumoa. Azken horren isla da kafeina ugari duten edari energetikoak agertzea. Edari horien osagaien artean, kafeina bera ez ezik, kafeinaren iturri diren beste substantzia batzuk ere aurki ditzakegu, guarana eta kola, esate baterako.\nKafeinaren egitura kimikoa\nKafeina 1820. urtean isolatu zen. Kimikoki metilxantina familiako alkaloide bat da (1,3,5-trimetilxantina, hain zuzen), Caffea edo Cacahuatl landareen alkaloiderik nagusiena, hain zuzen. Teari buruz, berriz, nolabaiteko nahasmena egon da; haren osagai aktiboa isolatu zenean, teina izena hartu zuen. Hala ere, urte batzuk geroago egindako azterketa molekularrak argitu zuen teina ez zela kafeina besterik. Kafeinaren eraginak ikertu dituzten zientzialarien artean zenbait Nobel saridun ditugu: Hermann Emil Fischer (Kimikako Nobel saria 1902an) eta Hermann Staudinger (Kimikako Nobel saria 1953an).\nFredholm, B.B., Bättig, K., Holmén, J., Nehlig, A. eta Zvartau, E.E.\nPharmacol Rev 51 (1): 83-133. 1999.\nLa complejidad del café.\nInvestigación y Ciencia 311: 68-74. 2002.\nAre we dependent upon coffe and caffeine? A review on human and animal data.\nNeurosci Biobehav Rev 23: 563-576. 1999.\nSolinas, M., Ferré, S., You, Z.-B., Karch-Kubicha, M., Popoli, P. eta Goldberg, S.R.\nCaffeine induces dopamine and glutamate release in the shell of the nucleusaccumbens.\nJ Neurosci 22 (15): 6321-6324. 2002.\nStrain, e.c., mumford, g.k., silverman, k. eta griffiths, r.r.\nCaffeine dependence syndrome, evidence from case histories and experimental evaluations.\nJAMA 272 (13): 1043-1048. 1995.


Zer eskaintzen dio bilboko portuaren bezeroari, zamaketariari edo erabiltzaileari? | Uniport Bilbao\nGarraioaz aholkatzeko bulegoa\nKarga-mota eta helmuga ezberdinentzako itsas garraioko sektorearen zerbitzu-eskaintzaren berri. Sektorea ezagutzen duten profesionalak.\nEsportatzeleari/inportatzaileari berri emateko bulegoa\nBehar bakoitzari dagokion konponbidea: Bilboko itsasoko eta portuko sektorearekin eta itsas zerbitzua ematen duten agente ezberdinekin harreman zuzena dauka eta bai sektorea eta bai agente horiek ondo ezagutzen ditu.\nArazoen berri daukagunean, arazoontzako konponbideak aurkitzen ahalegintzen gara. "Bilboko portuaren tren-zerbitzuak hobetzeko azterlana”, "Bilboko portuaren Industria eta Logistika Gunearentzako espazio fisikoa identifikatzea eta kudeaketa-eredua zehaztea”, "Bilboko portuaren errepide-garraioari buruzko azterlana”, Portuan fumigatzeari buruzko nazioarteko araudia egokitzea”, “Ikuskapen prozesuak hobetzea”, “..."\nBilboko itsasoko eta portuko sektorearen leihatila bakarra bailitzan funtzionatzen du.


Apuntes de etnografía | Labayru Fundazioa - Part 3\nArgitaratze data: 2022-04-29 Etiketak: kuarta tenporak, tenporak\nEgun hauei ematen zaien izenari dagokionez, pentsa daitekeenaren kontra, euskaraz erabiltzen dugun kuarta tenpora hori, ez datorkie urtean lau aldiz ospatze horretatik, latinezko feria quarta izenetik baizik. Ikuspegi erlijioso batetik, hasiera baten, hau da erromatarren garaian, Elizak barau eta otoitzerako seinalatzen zituen egunak bezala agertzen zaizkigu kuarta tenporak. Eta feria quarta, asteko egun bat latinez izendatzeko era zen: Igandetik abiatuta, astelehena izango zen feria secunda; asteartea feria tertia eta, horrela, feria quarta hori asteazkena latinez seinalatzeko deitura zen Elizarentzat. Errege egunez egiten zuten apaizek pulpitutik urtean zehar izango ziren jai liturgikoen pregoia, datak zehaztuz: Hausterre, Garizuma, Aste Santua, Pazkoa…, eta horrela gainontzeko festa erlijioso nagusienen egunak. Orduan seinalatzen ziren ‘tenporak’ ere, hasierako eguna, asteazkena, noiz izango zen zehaztuz, horretarako formula bera erabiliz kasu bakoitzean: Feria quarta tempora erit…, eta ondoren bakoitzerako datak ematen zituzten.\nArgitaratze data: 2022-04-22 Etiketak: artoa, nekazaritza-egutegia\nArgitaratze data: 2022-04-13 Etiketak: pazko-arrautza, pazko-opila, Pazkoa, sanmarkos-opila\nSanmarkos-opilen bedeinkazioa. Irun, 1998. Argazki-egilea: Antxon Aguirre.\nKultura tradizionalean, hainbat esparru hartzen edo biltzen ditu ohitura honek, hala nola guraso-harremanak (beren betebehar eta elkarreraginak), adin-kategoria desberdinen artekoekin zabaltzeko harreman-bideak, erlijio-sinesmenak eta gizarte-protokoloak, ikuspuntu zikliko-gastronomikoak edota ohiturazko zuzenbidearen elementuak. Izan ere, bataioko aitabitxi-amabitxi edo aita-ama pontekoek konpromisoa zuten seme-alaba besoetako edo pontekoei ogi berezia oparitzeko urtez-urte Pazkoz (batzuetan, ezkondu edo kontsakratu arte). Opil hori hamaikatxo izenez ezagutu ohi da: karapaixoa (Debagoienan eta Aramaion), garapaua (Elgetan), adar-opila (Bidasoan), aitatxi-amatxi opila (Baztanen), morrodoa (Garazin), morrokotea edo mokotsa (Arratian, Durangaldean eta Busturialdean)… Eta, San Markos egunez (apirilaren 25ean), landak bedeinkatzen ziran hain jai seinalatuan, sanmarkos-opila (Bidasoan eta Oarsoaldean) deritzon almendrazko bizkotxoa zen amabitxien ohiko oparia.\nArgitaratze data: 2022-04-08 Etiketak: euskara, zenbaki sistema, zenbakiak\nMunduko hizkuntza guztiek ez dute zenbaki zehatzik erabiltzen. Amazoniako Munduruku eta Piranhã kulturak, adibidez, anumerikoak dira, hau da, kopuru zehatzak adierazteko berbak erabili beharrean, termino orokorrak baino ez dituzte erabiltzen “batzuk” edo “zeozer” bezalako ideiak adierazteko.\nHizkuntza askotan, oinarrizko zenbakiak 5, 10 eta 20 izan ohi dira, eta ez dirudi txiripa hutsa zenbaki horiek bat etortzeak esku bateko hatz kopuruarekin lehenengoa, esku bietako atzamar kopuruarekin bigarrena, eta atzamar gehi behatz guztien kopuruarekin hirugarrena.\nHizkuntza proto-indo-europar gehienek 10ean oinarritutako zenbaki sistema erabiltzen dute, hamartarra izenekoa, adibidez, gaztelaniak. Euskarak, ordea, sistema bigesimala erabiltzen du, 20 oinarria duena: hogei (20), berrogei (40, bi aldiz 20), hirurogei (60, hiru aldiz 20). Ezaugarri hori partekatzen du, frantsesarekin ez ezik (frantsesak sistema erdi bigesimala erdi hamartarra erabiltzen du), maien eta uto-azteken hizkuntzekin. Badirudi zeltek eta bikingoek ere sistema bigesimala erabiltzen zutela.\nHerrietako jaien kadentzia erritmikoa\nBehin betiko ala behin-behineko?\nArtxiboa Hilabetea aukeratu 2022(e)ko ekaina 2022(e)ko maiatza 2022(e)ko apirila 2022(e)ko martxoa 2022(e)ko otsaila 2022(e)ko urtarrila 2021(e)ko abendua 2021(e)ko azaroa 2021(e)ko Urria 2021(e)ko iraila 2021(e)ko uztaila 2021(e)ko ekaina 2021(e)ko maiatza 2021(e)ko apirila 2021(e)ko martxoa 2021(e)ko otsaila 2021(e)ko urtarrila 2020(e)ko abendua 2020(e)ko azaroa 2020(e)ko Urria 2020(e)ko iraila 2020(e)ko uztaila 2020(e)ko maiatza 2020(e)ko urtarrila 2019(e)ko Urria 2019(e)ko iraila 2019(e)ko abuztua 2019(e)ko uztaila 2019(e)ko ekaina 2019(e)ko maiatza 2019(e)ko otsaila 2019(e)ko urtarrila 2018(e)ko azaroa 2018(e)ko Urria 2018(e)ko maiatza 2018(e)ko apirila 2018(e)ko martxoa 2018(e)ko otsaila 2018(e)ko urtarrila 2017(e)ko azaroa 2017(e)ko Urria 2017(e)ko iraila 2017(e)ko uztaila 2017(e)ko ekaina 2017(e)ko otsaila 2017(e)ko urtarrila 2016(e)ko Urria 2016(e)ko iraila 2016(e)ko uztaila 2016(e)ko ekaina 2016(e)ko maiatza 2016(e)ko apirila 2016(e)ko otsaila 2016(e)ko urtarrila 2015(e)ko abendua 2015(e)ko azaroa 2015(e)ko Urria\nKategoria aukeratu abeltzaintza agricultura agriculture alga marina alimentación alpinism alpinismo animales animaliak animals antaño y hogaño apiculture apprenticeship aprendizaje arrantza artesanía artesanía y profesiones varias artisautza artzaintza aves biografías biography bird bizimodua eta ohiturak bizkaia calendario festivo Canciones carnavales carnival casa y familia Celebraciones Celebrations children´s children’s games Christmas cine clothing and apparel colores colours crafts and trades cuentos y leyendas customs and traditions dance dantza danza deporte ecología ecology educación education elikadura emakumeak emigración emigrazioa enología enology entertainment Erlijiositate herrikoia Errituak Etimologia Etimología etxea eta familia Etymology euskera ezkontza farmsteads festive calendar fieldwork fishing folclore folklore folklorea funeral rites ganadería y pastoreo geología geologia geology Gipuzkoa gizartea gizonak Gudak Guerras handicraft Hegaztiak Herencia herentzia Heritage herri-egutegia Herri-medikuntza Hezkuntza historia Historical Memory history hizkuntza eta literatura hombres house and family ikaskuntza Inauteriak indumentaria itsasoko ogibideak juegos infantiles Kantak kirola koloreak landa-eremuak landa-lan language and literature legacy lehen eta orain lengua y literatura lingüística linguistics linguistika livestock farming and shepherding marriage matrimonio medicina popular Memoria histórica Memoria historikoa migration milling mitologia mitología mobilidad y transporte mobility and transport mugikortasuna eta garraioa mujeres music música musika mythology nekazaritza niños/as oficios de mar oficios varios ohiturak Ondarea Ospakizunak others otras Patrimonio pesca popular calendar popular medicine popular religiosity producción production produkzioa religiosidad popular Rites Ritos ritos funerarios sea trades seaweed sociedad society Songs sport stories and legends toponimia toponymy trabajo de campo tradición Transfer of jointly-owned property rights umeak usos y costumbres Wars women yesteryear and nowadays zinema


Lau hilabetez ARGIAn\n2021-03-24 // Komunitatea // Iruzkinik ez\nOihane Arretxea eta Ixone Arana ARGIAko erredakzioan praktikaldia burutzen. Argazkia: Dani Blanco.\n[Itsaso Zubiria Etxeberria] Otsailean sartzearekin batera bi sinadura berri hasi ziren agertzen argia.eus atarian. Bertan pixka bat ibiltzen denak ongi jakingo du joan-etorrian badabiltzala zenbait lagun, kazetaritzaren bueltan lehen pausoak ematen ari diren gazteak sarri, ARGIAra praktikak egitera gerturatu direnak. Ixone Arana eta Oihane Arretxea dira lau hilabeterako etorri direnak. Beraiekin hitz egin dugu, pixka bat ezagutzeko asmoz.\nAukera desberdinen artean ARGIA aukeratu duzue praktikaldirako. Zergatik?\nIxone Arana: Astekari bezala oso erakargarria egiten zait ARGIA, erreportaje interesgarri eta sakonak argitaratzen dira; eta ezin ahaztu Euskal Herri mailako komunikabide garrantzitsu bat dela. Kazetaritza independentea egiten duen komunikabidea, herriarekiko interesa erakusten duena… puntu garrantzitsuak dira niretzat, eta oso erronka ederra iruditu zitzaidan kazetari moduan bertan trebatzeko aukera.\nOihane Arretxea: Gradua amaitu aurretik praktikaldiren bat egingo nuela argi nuen, baina soziologia ikasketak egiten arituta, ez neukan buruan kazetaritza praktikak egiterik. Argiaren aukera zabaldu eta erakargarria egin zitzaidan, bai bainekien nire intereseko gaietan murgiltzeko aukera izango nuela, ordura arte probatu gabeko perspektiba batetik.\nZer da bertan jasotzen ari zaretena?\nOihane Arretxea: Pandemia testuinguru honetan zaila da leku berrietan eroso sentitzea, baina harrera oso ona egin digute hasieratik eta pixkanaka ari gara harremanak sortzen. Gauzak lasai azaltzeko eta erakusteko prest egoten dira beti eta hori asko eskertzen da, bereziki kazetari lana zeharo berria denean norberarentzat.\nIxone Arana: Idatzizko kazetaritzan trebatzen ari naiz eta asko laguntzen didate. Beste komunikabide batean praktiketan egon ostean, ARGIAn asko eskertu dudan gauza bat da ikasten laguntzen digutela, kazetaritzaren munduan benetan zertan eta nola hobetu dezakegun esaten saiatzen dira momentu oro.\nZein gaietan sentitzen zarete eroso?\nOihane Arretxea: Gizarte gaietara jotzen dut normalean. Gehienbat esperientzia soziokomunitarioetan jarri dut azken aldian arreta. Halere, denetarik lantzea gustatzen zait, arlo desberdinetan murgildu eta gauza berriak ikastea beti da interesgarria.\nIxone Arana: Kulturara jotzen dut nik eta gustatuko litzaidake zenbait komunikabidetan merezi duen espazioa eskaintzea kulturari. Horretaz aparte, azken aldian piztu zait nazioarteko edo politika gaiekiko interesa.\nHankak lurrean, baina ez geldirik\n2021-02-11 // Argia Sariak // Iruzkinik ez\nArgia Sari guztien atzean pertsonak daude. Jendea saritzen dugu, eta jenderik gabe banatu behar izan ditugu aurtengo Argia Sariak. 2020. urtea eta 2021eko hasiera ez dira errazak izan. Ezta Argiarentzat eta Argiakoontzat ere. Txinan agertu zen birus hartaz lehen aipamenak egiten zirenean etxeko mesfidatienek gure arteko elkarrizketetan egiten zituzten aurreikuspenik ilunenak ere motz utzi zituen dagoeneko ezagun baina oraindik ere ez-ezagutzatik asko duen pandemiak. Mundua hankaz gora eta Argia zangoak lurrean eduki nahirik. Ondo azalduta dago urtearen balantzea Lander Arbelaitzek pasa den azaroaren 29ko zenbakian idatzitako Hilik baikaude, bizirik gaudela ez badugu oihukatzen erreportajean.\nAldatu behar izan ditugu lan egiteko moduak, Argia osatzen dugun guztion osasuna bermatu ahal izateko. Guztiona. Erredakzioan lan egiten duenetik hasi eta inprentatik pasaz, banatzaileetaraino. Erabaki genuen etxetik lan egitea. Hautatu genuen hiru astez aldizkaririk ez egitea eta modu digitalean eskaintzea ahalik eta informazio zabalena.\nKazetaritza independente eta kalitatezko hori bermatzeko aukera badugu, denon artean Argia ekonomikoki bideragarri egiten asmatzen dugulako da. Durangoko Azokaren hutsuneak moztu du diru-iturri bat, eten dira aurrez aurreko urteroko egonaldiak, harremanak, eman eta hartuak. Proiekturen batean ibili denak ondo daki zein nekeza den proiektuaren alde dirua jartzeko prest dagoen jendea topatzea. Eta krisi ekonomiko batek ez du bidea leuntzen. Baina lantaldeko kide batek zioen, biziraupenera ohitutako espeziea dela Argia, diru irabazi asmorik gabe, urtez urte biziraupena bermatzea lehentasun duena. Behin urtea salbatuta, gero gerokoak.\nSendo harrapatu du Argia mundua dardarka jarri duen lurrikarak. Azken urteetan izan den generazio aldaketak bultzada eman dio eta martxan jarritako lan egiteko moldeek ere taldea egiteko balio izan dutela dirudi. Pentsatzeko, birformulatzeko, moldatzeko eta aldatzeko artea eskuratu dute langileek; 1980ko hamarkadatik berena duten enpresaren gidari. Erronkei erantzuna emateko prest. Aurrean suertatzen den harri-kozkor honekin zer egin? Hasteko, taldean erantzun. Eta gero, eskura ditugun baliabideen araberako neurriak hartu: batzuetan harria mugitu arte bultza, beste batzuetan gainetik salto egin, eta akaso, maniobra bihurriegia bada, inguratu eta aurrera egin. Baina aurrera egin.\nUrte gogorra izan da guztiontzat, datorrenak zein norabide hartuko duen ondo ez dakigun bitartean. Dakiguna da Argiak komunitatearen beharra duela. Sekula baino handiagoa, harremanak mozteko eskatzen ari zaizkigun garaiotan. Argiak beste urtebetez biziraungo badu (eta hori du asmoa) bere sarearen babesarekin izango da. Independentziatik. Euskaratik. Ikuspegi kritikotik. Ezkerretik. Argiaren magalean biltzen garen guztion bultzadarekin.\n2020an webguneko irakurrienak izan dira…\n2021-02-03 // Internet, Komunitatea // Iruzkinik ez\n[Itsaso Zubiria] Webguneko datuen azterketa egin dute ARGIAn, ikusteko zein izan diren azken urtebeteko irakurleen joerak, zein albiste irakurrienak, zein blog jarraituenak, zein multimediako eduki ikusienak, zein podcast entzunenak. Neronek ez dizuet eskainiko 2020ari begira egindako azterketa honetan jasotako datuen ondoriorik. Bakoitzak atera ditzala bereak. Artikulu honen helburua gehiago da datuen errepasoa egin ondoren bildutako informazioa nahi duenaren eskura jartzea.\nPandemiarekin batera igoera nabaria izan du webguneko sarreretan ARGIAk eta webgunearen historian bisita gehien izan dituen hilabetea izan da apirila.\nTelefono mugikorrak dira webgunerako bidea irekitzen duten gailu nagusiak. %63k tresna hori erabili du. Ordenagailua da bigarren gailu erabiliena baina aldea handia da: %35. Eta tresna horietan zein nabigatzaile den nagusi? Google multinazional ahalguztidunaren Chrome nabigatzailea, %63ko erabilerarekin.\nBisitari asko zuzenean sartu dira webgunera eta beste batzuk sare sozialetako lerroburuekin bakarrik geratzen dira. Baina badago tartekorik. Bisiten herenak jo du ARGIAra sare sozialetatik. Facebook da iturri erabiliena alde handiz, eta atzetik, Twitter dator.\nWebguneko sarreren %40 zuzenean albisteetara izan dira. Beste %17 argia.eus-eko orri nagusira eta beste hainbeste astekariko edukietara. %6 multimediara. Webguneko atalik bisitatuena, berriz, dokumentalen kanala izan da.\nLehen hamar albiste irakurrienen artean maila gorenean dago Zubietako erraustegitik behera doan Arkaitzerrekan hilik agertutako arrainen ingurukoa. Eta gai berari lotutako beste albiste bat ere badago irakurrienen zerrendan. Baina gai nagusia koronabirusa eta pandemia da, erpin askotatik helduta, hamarretik bost albistetan agertzen dena. Interesatutako beste gaiak izan dira Zaldibarko hondamendia eta euskara.\nMultimedian ikusiena Erroa eta geroa dokumentala izan da eta blog bisitatuena Beranduegi, baita podcast entzunena ere.\nDena den, kontutan izan behar dugu datuok webguneko estatistikak soilik hartzen dituztela kontuan eta, beraz, irakurketa ez dela osoa. Jakinik geroz eta gehiago mugitzen garela sare sozialetan eta eskura ditugula sekula baino plataforma gehiago, ARGIAren eduki asko ere bertatik jasotzen ditu Argiazaleak, webgunera jo gabe; bai sare sozialetako lerroburuak irakurriz edo zintzilikatutako bideoak ikusiz, bai podcast-ak FM irratietan edo ivoox-en entzunez, edo bai, zorionez, lizentzia libreei esker ARGIAk sortutakoa beste hedabide batzuetatik jasoz. Eta nola ez, astekaria irakurriz.\nElkarrizketak eta interrogatorioak\n2021-01-29 // Komunitatea // Iruzkinik ez\nArgazkia: Mikel Blasco.\n[Estitxu Eizagirre Kerejeta] Sisiforen paperak antzezlana urtarrilaren 28an Donostiako Victoria Eugenian. Ezin galdu euskarazko kazetaritzaren historiako pasarte beltzenetakoa trama gisa duen obra ikusteko aukera. Blog honetan lantzen dugun ARGIAren historian ere zirriborro beltza da. Zorionez, antzerkiak asmatzen du pasarte umoretsuen eta hausnarketen bidez tortura berez den dramaren putzuan ez itotzen, ikusleak aktoreei begira egingo duen bidaia emozionalean orekari eutsi ahal izateko moduan.\nHarkaitz Canok idatzitako hariak josten ditu aldi berean bi mundu, taula gainean askotan momentu berean ikusiko ditugunak: kontakizuna ekintzen bidez aurrera eramaten duen epaitegi eta komisarietako mundua, batetik, eta lankideen harremanen garapena kontatzen duen egunkari baten erredakzio barruko bizitza, bestetik. Mundu horietako bakoitzak du bere hizkuntza, epaileak eta torturatzaileak gaztelaniaz mintzo baitira. Mundu horietako bakoitzak bere gaiei buruzko gogoetak eta autokritikak, ofizioei lotutako bitxikeriak… eta bi munduak tarteka lotu egingo dira: agerikoa denez, epaile eta guardia zibil horiek erredakziora sartu eta egunkaria itxiko dutelako, eta mundu bakoitzaren gogoetak eta erreferentziak bestera iritsiko direlako. Metafora indartsurik ere bada: komisarian torturan oinarritutako interrogatorioak egiten ari diren bitartean, erredakzioan kazetaritzako elkarrizketen helburuaz arituko dira hausnarketan; hiru bider errepikatzen da joko hau, bakoitzean elkarrizketaren helburua bat dela teorizatuz: kazetariak nahi duena elkarrizketatuaren ahotan jartzea; elkarrizketatuak esan duena ahalik leialen islatzea; eta elkarrizketatuak esan nahi izan duena (baina esatera iritsi ez dena) idaztea lortzea. Estimatzen da kasu zehatz batzuei beharrean, egiturazko arazoari eusten diola antzezlanak: torturan oinarritutako interrogatorioek botere banaketa omen dagoen demokrazia batean jokatzen duten paperaz hausnartuko dute torturatzaileek eta epaileak.\nAlegiazkoak dira Alea egunkaria eta pertsonaiak, baina errealitatean gertatu zirenen fikziozko isla ere bai eta ikuslea ezinbestean arituko da igarle lanean, nor zen nor asmatu nahirik, eta egiazko zein pasarte zegoen jolasezkoaren oinarrian. Joko horretan nahasgarri da bi denbora errealak fusionatu izana, nahiz eta obra bezala funtzionatzeko baliagarri dela ulertu: alegia, itxi zutenean egunkarian lanean ari ziren pertsonak, elkarrizketa gaiak, garaia… bat zirela, eta atxilotu zituztenen garaia, giroa, pertsona-taldea eta funtzioak beste batzuk, egunkariaren sorrerakoa.\nEgunkaria itxi zuteneko garaia ongi islatzen dute manifestazioko irudi errealek, beste egunkari bat martxan jartzeko langileen kemenak eta ekimenak, eta erredakzioko langile batek telefonoz duen elkarrizketak: “Justiziari bere bidea egiten utzi behar zaiola? Benetan hori da zure adierazpen ofiziala? Eskerrik asko, Kultur Kontseilari jauna”. Jakinik fikzioak badituela bere arauak eta dena ez dagoela taularatzerik, atxilotutako guztien erreferentzia (alegizkoa) gehitzea ekarpen handia litzateke herritarrak oraindik oso presente duen gertakizun haien oroimenerako.\nZorionak antzezlana taularatu duen talde handi eta osoari, hurrengo egunetan buruan oihartzunak eta gogoetak uzten dituen horietakoa baita. Hainbeste, zeren eta ia-ia kirol orriak irakurtzen hastera animatzen baitu.\nHarrobia sendotzen (II)\n2021-01-22 // Komunitatea // Iruzkinik ez\nPello Basurto, ARGIAko lankide berria. Argazkia: Dani Blanco.\n[Itsaso Zubiria Etxeberria] Bigarren atala duzu hau. Bigarren parteak sekula ez omen dira onak izaten, baina kasu honetan araua hausteko intentzioz gatoz beste fitxaketa berri baten artikuluarekin. Urtea hastearekin batera heldu dio ARGIAk eskainitako erronka berriari Pello Basurtok, kasu honetan arlo komertzialean. Ez duzu, beraz, astekarian bere sinadurarik ikusiko, baina astekariaren atzean dauden lanetan bere eskua sumatzea espero da.\nARGIAn hasi berria zara baina ez kazetari moduan. Zein izango da zure lana?\nKomertzialaren lana. Arlo horretan ariko naiz ni, publizitatea eta proiektuaren ezagutza gertutasunetik landu nahi da eta lan-karga bat egongo dela aurreikusita sartu naiz taldean. Oraindik nire betebeharrak guztiz zehaztu gabe baditugu ere, lanetako bat izango da ARGIAren arlo komertzialeko sarea indartzea; proiektu honengandik gertu egon daitezkeen enpresa eta eragileak erakartzea eta, nolabait, eurak ere proiektuaren parte sentiaraztea.\nEz du erraza izan behar leku berri batera iritsi eta proiektu hori saldu behar izateak.\nTira, proiektua bera ez zait batere arrotza egiten. Betidanik naiz ARGIAren irakurlea eta gertutik jarraitu izan dut, interesgarria iruditzen zaidalako bertan lan egiteko modua. Badakit taldean lan egiteko joera dagoela eta, uste dut, hori dela proiektuan guztiz murgiltzeko, motibatzeko eta gustura lan egiteko era. Bestalde, arlo komertzialean aritua naiz lanean Irutxuloko Hitzan eta egoki ikusten dut nire burua eginkizun horretan.\nIrutxuloko Hitza aipatu duzu maila profesionalean. Baina herri mailan ere baduzu esperientzia pixka bat, ezta?\nBai, akaso ez horrenbeste ARGIAn beteko dudan lanari zuzenean lotua, ordea, esango nuke lan egiteko moduekin baduela zerikusia. Donostiarra naiz, Ibaeta auzokoa eta bertako jai batzordean zein auzo dinamiketan ibiltzen naiz. Donostiako herri mugimendu ezberdinetan parte hartzen dut aspalditik, Donostiako Piratetako partaide naiz, adibidez. Betidanik bertsozalea, eta Añorgako bertso eskolako kide ere banaiz.\nEgunerokotasunean, sinesten dudan proiektuetan lan egitea gustatzen zait eta ARGIAren eskaintzari ere horregatik eman nion baiezkoa.\n2021-01-14 // Komunitatea // Iruzkinik ez\n[Itsaso Zubiria] Sinadura berriren bat topatu al duzu urte berri honekin batera, irakurle? Espektatiba akaso gehitxo jarri dizkiogun 2021ari buruz ez naiz arituko hemen, bestela ere izango duzu nahiko espazio horretaz entzun eta hitz egiteko. 2021arekin batera ARGIAra iritsitako aurpegi berriak aurkeztu nahi dizkizut. Gaur Peru Iparragirre. Berari buruz pixka bat jakin nahian eta irakurleari aurkezpen txiki bat egiteko asmoz bota dizkiot galdera labur batzuk. Erantzunak diskretuak dira, umilak, baina iruditzen zait harribitxi bat dugula eskuartean.\nUrtea hastearekin batera iritsi zara ARGIAra. Eskaintza bat jaso eta zuk onartu.\nUrtebeterako lana eskainiz deitu zidaten duela denbora bat. Interesgarria iruditzen zaidan proiektua da ARGIArena eta bertan, urtebetez, gustuko dudan lanean aritzeko aukerari nola esan ezetz?\nAurretik zertan aritu zara?\nPrentsari dagokionez, Gaztezulon hasi nintzen kolaboratzaile modura, gero literatur kritikari aritu nintzen Berrian eta kazetaritza praktikak egin ditut Irutxuloko Hitzan. Bestalde, lagunartean sortutako Lekore aldizkariarekin ere aritu gara orain dela gutxi arte.\nARGIAn zein arlotan ikusiko zaitu irakurleak? Izango duzu bereziki gustuko duzun gairik.\nKultura eta literatura ditut gustuko, batez ere, baina beste arloetan ere arituko naiz ziur aski.\nZer jaso nahiko zenuke ARGIAtik?\nHistoria luzea du ARGIAk, eta denbora honetan guztian asmatu du egokitzen eta berritzen, oinarriak galdu gabe. Esperientzia metatu horretatik ikasi nahiko nuke, eta egunerokotasunean zein astez astekoan interesekoak eta garrantzitsuak diren gertakariei eta ahotsei zabalkundea ematen lagundu.\nIdatzizko lanean ikusiko dugu oraingoan batez ere Iparragirre, baina argia.eus-eko multimedia atalean, ikus-entzunezko Booktegi sailean egindako lanen bat edo beste ere ikus dezakegu, bai elkarrizketatzaile eta bai elkarrizketatu paperetan. Biak interesgarriak, gehixeago ezagutu nahi badugu bere ibilbidea.\nBadugu, dena den, urtebete gutxienez, bere lanaz gozatzeko aukera. Ongi etorri, Peru.\n2020-12-23 // Ekonomia sozial eraldatzailea // Iruzkinik ez\nOlatukoopen saretze eguna, 2020ko ekainean Usurbilen.\n[Itsaso Zubiria Etxeberria] Aurpegi berriak ikusiko ditugu hemendik aurrera Olatukoopeko koordinazio taldean. Orain artekoen erreleboa prestatzen aritu dira urtebetez eta 2020 erdialdera iritsi da aldaketa. Bi urteko konpromisoa hartu dute kide berriek, nahiz eta azpimarratu nahi izan duten garrantzitsua dela pertsonen erritmo eta errealitateak errespetatzea.\n“Aldaketa egoki egitea izan da helburua, presarik gabe, fundamentuz eta eroso; horregatik hartu dugu urtebeteko denbora”, azaldu digute. Koordinazio taldeko kide bakoitzaren indarguneak aztertu eta kolektiboaren osagarritasuna bilatzeko profilak aztertu dituzte partaideen artean. “Taldeko kide ohien eta berrien arteko elkarrizketek eta elkar eraginak asko lagundu” dutela diote Olatukoopetik. “Prozesu aberasgarria” izan dela aipatu dute eta “oso pozik” agertu dira egindako lanarekin eta lortutako emaitzarekin.\nKoordinazio taldeko kideen aukeraketarako bolondresak atera izan dira orain arte. Hala izango ez balitz, badute hitz egin eta onartuta bozketa prozesu bat, baina oraingoz ez dute errekurtso horren beharrik eduki. Ahalegintzen dira elkarteko enpresa komunitario ezberdinetako jendea lortzen, koordinazio taldeari zabaltasuna ematen, beti enpresa berak egon ez daitezen. Erreleboa pertsonena bezala enpresena ere lortzen.\nBetebeharrak eta erronkak\n‘Koordinazio’ bezalako hitz potolo horren atzean zer dago? “Olatukoopen erronka eta helburuak lortzeko ikuspegi integrala duen batzordea da”, azaldu dute elkarteko kideek, “eta luzera begirako plan estrategikoaren garapena, zein egunerokotasunean elkartearen barruan dauden beharrei erantzutea dira, oso azaletik esanda, talde honen lanak”.\nUrte bukaeran egingo dute datorren urteko plan estrategikoa lantzeko bilera eta han zehaztuko dira puntu gehiago, baina tartean jardungo dute sareko kideen beharren identifikazioaz eta hauek asetzeko bitartekoez, interkooperazioaz, lurraldeaz eta eraldaketa sozialaz, elkartearen autofinantzaketaz… eta ahaleginduko dira 2021ari begira erronka batzuk zehaztu eta bide orriak markatzen.\nEta ia ahaztu zait esatea: partaide denak emakumeak dira gaur egun.\n2020-12-22 // Liburuak // Iruzkinik ez\n[Itsaso Zubira Etxeberria] Etxebizitza eskubidea da. Ez dut uste ARGIAren komunitate osoan topatuko dugunik inor, kontrakoa dioenik. Ez nator eskubidea den ala ez eztabaidatzera, onartutzat jotzen baitut oinarri hori. Baina etxebizitzaz hitz egiten dugunean zer datorkigu burura? Zenbat gara hemen erosi duen etxea oraindik bankuaren eskuetan duena, alokairuan bizi dena, bigarren etxea alokatuta duena? Ez dago oso barneratuta gure gizartean jabetza kolektiboaren ideia edo erabilera-lagapeneko etxebizitza eredua, ohituta gaude merkatuak markatzen dizkigun irizpideak jarraitzera. Baina bada zirrikitua bilatu duenik. Ikusi duzu Puska dezagun izotza solasaldi zikloan Abaraska proiektuko kide Ana Almandoz eta Maite Leturiaren hitzaldiaren bideoa? Gomendatzen dizut.\nAurreko artikuluetan aipatu dugu solasaldi ziklo hori dela ARGIAren produktuek atzean dituzten ideia eta baloreak plazaratzeko espazioa. Etxebizitzaren gaian liburu bat argitaratu berri dute elkarlanean Olatukoop, Aiaraldea Ekintzen Faktoria, KoopFabrika eta ARGIAk elkarlanean: Komunitatean bizi. Herrialde Katalanetan sortutako “Habitar en comunidad” liburuaren itzulpena da. Bertan biltzen dituzte, La Borda proiektua oinarri hartuta, erabilera-lagapeneko etxebizitza ereduaren ertzak eta horiek leuntzeko formulak. Etxebizitza geroz eta jende gehiagorentzat ordaindu ezinezko eskubidea bihurtzen ari den garai honetan, “non biziko gara?” galderari erantzun bat ematea zail egiten ari denean, alternatibak badaudela erakutsi nahi duen liburu honek, bestelako eredu baten oinarriak esplikatzen ditu.\nHari-mutur asko dituen gaia da. Akaso gu ohituago gaude kooperatiba hitza enpresa bati lotuta entzuten. Baina hau beste zerbait da. Etxebizitzaren jabetza kolektiboa da, erabilerari lotua joango dena. Kooperatiba egiten da eraikuntzaren edo birgaitzearen gain eta berea izango da ondasuna. Etxearen egitura bera, kolektiboak erabakiko du nolakoa izan, baita hiri edo herriarekin, kalearekin zein harreman izan nahi duen. Publiko eta pribatuaren arteko harresia eraitsi.\nAntzeko proiektuak ari dira sortzen Euskal Herrian, baina oraindik gure artean oso gai ezezaguna dela jabetuta, liburuaren euskarazko edizioaren egileek azpimarratu dute beharrezkoa ikusten zutela material hau euskarara ekartzea, eskuliburu moduan erabiltzeko. Bai erakundeetan proiektuak azaldu behar dituztenerako, baita bidean topa ditzaketen oztopo fiskal, juridiko eta abarrei erantzuna emateko erreferentziak izateko.\n2020-12-11 // Durangoko Azoka // Iruzkin bat\n[Itsaso Zubiria Etxeberria] Printzipioak, baloreak, saldu eta erosi ote daitezke? Zerbaitek, saldu edo erosteko, materiala izan behar du normalean, fisikoa, ukigarria. Zer gertatzen da, ordea, elementu horrek atzetik dituen printzipio eta balore horiekin? Ez zuzenean, baina operazioan eman edo jasotzen dugun produktu horrekin, zeharka, berorrek oinarrian dituen balioak bultzatuko ditugu.\nErraza egiten zaio ARGIAri salgai dituen produktuak defendatzea. Atzetik osotasuna ematen dieten balio horietan sinesten duelako. Diskurtso bat duelako. Ez delako kasualitatea. Ez duelako edozein produktu zabaltzen merkatura.\n2020ko nobedade bezala aurkeztu dira “Lurra herriari deika” kanpainari lotutako kamisetak, Etxeko landareak Jakoba Errekondoren liburu berria, Ilargia eta landareak agenda 2021 eta, noski, urtero Durangoko Azokan stand-a betetzen duen egutegia. Baina ez dira ARGIAk erakusleihoan dituen bakarrak. Hor dira “Inor ez da ilegala” lemadun kamiseta, jertse eta poltsak edo Xapoketan, Euskal Herrian ditugun ekosistemak eta bizidunak ezagutzeko karta-jolasa, ARGIAk azken urteetan argitaratu dituen beste hainbat libururekin batera.\nNola ikusarazi azpian dagoena?\nARGIAko salgaiek oinarri sendoak dituztela sinetsita, aprobetxatu dute abenduan Puska dezagun izotza kanpaina martxan jartzeko. Produktuak aitzakia polita izan dira azpian dutenaz hitz egiteko eta, aldi berean, gaiak mahai gainean jarrita produktuaren salmenta bultzatzea da helburua. Urte bukaerara arte luzatuko dira hitzaldi eta mahai-inguruak (hemen ikusgai).\nOreka bat behar du bien artean. Produktuak erakargarria izan behar du material bezala, ez hori bakarrik, ordea; oinarrian mezu bat behar du. Eta alderantziz, mezu bat bai, baina produktu bezala gustagarri izan behar du, funtzionatuko badu.\nPena handia izan da ARGIArentzat Landakon ez izatea, abendu hasierako egun horiek garrantzitsuak baitira salmentari begira, baina baita ARGIA Jendearekin zuzeneko harremana izateko ere. Aurtengo formatu digitalean ez zen erraza ikusgarritasuna lortzea eta Durangoko Azokaren webgunean bere presentzia segurtatu badu ere, indarrak salmenta modu propioan jarri ditu: zuzeneko harremana sendotzeko ahalegina egiten ari da herri eta auzoetako hainbat dendatan, azoka.argia.eus Interneteko denda berritu du eta bidalketa gasturik gabe erosi ahalko da bertan abendu osoan zehar.\n2020-12-03 // Sailkatugabeak // 3 iruzkin\nBeste egun batzuetan harrotasunez esan ohi dugu “Ezer ez ospatzeko, gaur ARGIAn lanean ari gara”. Izan urriaren 12an (Ameriketako jatorrizko herrien genozidioa hasi zen eguna) edo abenduaren 6an (Espainiako Konstituzioaren egunean), gustura egiten dugu lan egun horietan.\nGaurkoa, txanponaren beste aldea da eta pozarren diogu: Gaur ARGIAk jai egingo du, gure jai egutegi propioa adostu eta bertan euskararen eguna urtero jai egun izendatzea erabaki baikenuen langileok duela zenbait urte.\nBeraz, gaur ez dugu webgunea eguneratuko eta arratsaldean ez dugu albisteen laburpena jasotzen duen email buletinik igorriko. Horrek ez du esan nahi, ordea, webgunean informazio interesgarria prestatu ez dizuegunik: www.argia.eus 😊\n1 / 441234102030Hurrengoa»\n"Sisiforen paperak" - Estitxu Eizagirre Kerejeta - EHAZE(e)k Elkarrizketak eta interrogatorioak bidalketan\nin đồng phục(e)k Balioek zenbat balio dute? bidalketan\nJoker688(e)k Gaur ARGIAk jai egingo du, gure egutegi propioan adostua dugunez bidalketan\nsco.lt(e)k Gaur ARGIAk jai egingo du, gure egutegi propioan adostua dugunez bidalketan\nmeeyland24h.blogspot.com(e)k Gaur ARGIAk jai egingo du, gure egutegi propioan adostua dugunez bidalketan


"Euskal Kantagintza Berria" lana, berriz kalean - Nontzeberri\nHasiera/LITERATURA/“Euskal Kantagintza Berria” lana, berriz kalean\n“Euskal Kantagintza Berria” lana, berriz kalean\nGaur, maiatzak 21, 11:00etan, Pako Aristik eta Iñaki Aldekoak, Erein argitaletxeko YouTubeko kanalaren bidez, Pako Aristiren, Euskal Kantagintza Berria streaming bidezko aurkezpena egingo dute.\nArgitaletxeak berak luzatu digu liburu eta idazle haren hasierako urratsak: “1985eko martxoan Erein argitaletxeak kazetari gazte baten lehen nobela argitaratu zuen, Kcappo Tempo Di Tremolo. Pako Aristi deitzen zen, Kazetaritzako karrera ikasten ari zen, baina ordurako argitaratuak zituen hainbat egunkaritan erreportajeak eta elkarrizketak. Lehen nobela hura bere bataioa izan zen idazle gisan. Kritika onak jaso zituen, liburua erruz saldu zen eta argitalpen ugari izan ditu geroztik. 35 urte hauetan emankorra izan da Aristiren ibilbidea genero askotan.\nBere bigarren liburua eman zuen argitara Ereinek, Euskal Kantagintza Berria. Saiakera periodistiko moduan aurkeztua izan zen. Bertan jaso zituen euskal kantagintzaren hastapeneko lehen 25 urteak, 1961ean Michel Labegueriek kantagintza berria inauguratu zuen lehen disko txiki hura argitaratu zuenetik. Urte askotan agorturik egon da Euskal Kantagintza Berria, baina ez du galdu bere erreferente izateko gaitasuna, artikulu eta liburu anitzetan aipatua izan da, eta etorkizuneko ikerlarientzat ezinbestekoa bilakatu da.”\nPako Aristik ere honela gogoratzen ditu garai haiek: “20 urte neuzkan, munduko ilusio guztia eta lanerako gogoa, euskal kantagintzari buruzko liburu bat egitea proposatu zidatenean. Ia 25 urte ziren Mixel Labegueriek lehen diskoa atera zuenetik, euskal kantagintzak sozialki eragin handia zeukan, gure kultura-oinarri sendoenetakoa zen, kantari berriak aurrekoen transmisioa bermatzera zetozen, eta egoera dinamiko horren argazki bat egin nuen liburu honen bitartez”.\nEuskal Kantagintza Berriak hiru zutabe ditu: euskal musikan protagonista zirenekin elkarrizketak, prentsako informazioa, eta dena biltzen duen fikzio bat. Protagonista ugari daude orriotan, Benito Lertxundi, Mikel Laboa, Ruper Ordorika, Oskorri, Imanol eta abar luzea. Bai eta anekdota eta pasadizo asko ere, garai hura ederki metaforizatzen dutenak.\nGaur goizeko aurkezpena ikusteko esteka, honakoa duzue.\nBaluartek “Km Zero Musik Fest” abiatuko du gaur\nHenry D. Thoreau-ren “Desobedientzia zibila”, Booktegi plataforman


Lau Haizetara Gogoan: Asturiasko Euskal Brigadari omenaldia (Llera-Valduno).\nAsturiasko Euskal Brigadari omenaldia (Llera-Valduno).\nEusko Lurra Fundazio * Rep Asturies\nAtzo CNT, PCE-EPK eta Eusko Lurra Fundazio ekintzale erakunde historikoek omenaldi herritarra antolatu dute Asturiasen, Valduno eta Llera herrixken artean, Oviedotik gertu, “El Pradon de los vascos” deritzote parajearen alboan. Leku honetan eta alboko Pando mendian, 36 gerran 300 inguru miliziano eta gudariek bizia galdu zuten faxistekin borrokan Oviedo askatu nahian...\n1936ko gerran hildako gudari eta milizianoak omendu dituzte Arecesen.\n"Egia, justizia eta erreparazioa" eskatu dute gerran zendu zirenentzat, eta haien borroka goraipatu dute...\n36ko gerran hil ziren gudariak omendu dituzte Arecesen.\n«Justizia, egia eta erreparazioa» eskatu dute Arecesen (Asturias) 36ko gerran hil ziren gudari eta milizianoentzat. Garai hartako borrokalarien legatua gogora ekarri dute eta oroimen historikoaren beharra azpimarratu dute...


Konformazioa eta Estanpazioa - Koniker\nKonikerIkerketa ArloakKonformazioa eta Estanpazioa\nEstanpazio bidezko txapa konformazioa txapa landu eta sektore askotarako piezak lortzeko era bat da. Hona hemen horrelako piezak erabiltzen dituzten sektoreetako batzuk: etxetresna elektrikoak, eraikuntza, automobilgintza, itsasontzigintza, burdindegia, makina industrialak, etxeko altzariak eta hiri altzariak, osagai elektrikoak…\nEstanpazioaren oinarria da metal jakin bat bi moldeen artean konprimatzea, moldeen artean definitutako geometria kopiatuz. Prozesu hori arrakastaz gauzatzeko, txaparen metala harikorra eta xaflakorra izan behar da, esate baterako karbono altzairua, altzairu herdoilezina, aluminioa, kobrea, letoia, titanioa etab.\nPiezen formak konplexuak izan daitezke eta materialak, berriz, askotarikoak. Oro har, azalaren akabera ona izaten da, ostean tratatzea badago ere, propietateak hobetzeko.\nEnbutitutako pieza bat lortu nahi bada, piezak oso forma sinplea ez badu behintzat, beharrezkoak dira konformatzeko zenbait eragiketa, hau da, pieza hainbat lan lekuetatik igaroko da. Baldintzatzaile hori lortu nahi dugun produktibitatearekin eta konformazio eragiketa horren azken xedearekin gurutzatzen badugu , behar dugun konformatzeko instalazio mota lortuko dugu: Transfer lerroa, prentsa lerroa, Abiadura Handiko prentsa lerroa, lerro progresiboa…\nKONIKER espezialista da konformazio prozesuetan eta diziplina askoko bere taldeak estanpazioaren erronkak ikertu eta garatu egiten ditu, gure bezeroei fabrikazio arazoak eta erronkak konpontzen laguntzen die, horretarako hainbat elementu erabilita: simulazio erremintak, datu analisirako teknologia aurreratuak, sentsorizazioa eta kontrol sistema berriak. Gainera, KONIKERek bezero diren sektoreetan garatzen ari diren material berriak prozesatzeko eta estaltzeko beharrezkoak diren ekoizpen sistemak eta prozesuak ikertu eta garatzen ditu, azken produktua arintzeko eta horri funtzionalitate berriak emateko.\nIrudiak Konformazioa eta Estanpazioa\nLotutako KONIKER proiektuak\nIndustria-ekipo handien balio-bizitza zabaltzeko protokoloak eta estrategiak\nMaterialen hibridazio efizientea fabrikazio multifuntzionalarentzako konformazioko teknologia ez konbentzionalak eta metal eta material konposatuen pilaketa.\nKONIKER Proiektuak gehiago


EUSKARALDIA | Andra Mari ikastola\nHonez gero EUSKARALDIA ezagutuko duzue, zuetako asko ekimenean murgilduta zabiltzatela ere badakigu!\nAzaroa gainean dugunez, Andra Mari ikastolako Hezkuntza komunitate osoak bere berri duela ziurtatzeko asmoz bidaltzen dizuegu mezu hau, ikasle, irakasle eta gurasoen artean zabal dezazuen eskatuz.\nIzan ere, uste baino jende gehiagorekin egin bait dezakegu euskaraz. Goazen begiratzera ariketa honen bitartez.\nAzaroaren 23tik abenduaren 3ra bitartean gauzatuko da Euskal Herri ososan, Euskaraldia: 11 egun euskaraz ekimena.\nEuskararen erabilera handitu eta eguneroko hizkuntza-ohiturak aldatzeko ariketa soziala da Euskaraldia, izan ere, uste baino jende gehiagorekin egin dezakegu euskaraz.\nEkimenean parte hartzeko, aldez aurretik izena eman behar da, izena ematen dutenek gomendioak eta zein rol aukeratu duen erakusten duen txapa jasoko dituzte.\nIzen ematea: www.euskaraldia.eus\nErantsita duzue ahobizi edo belarriprest izatea erabakitzen laguntzeko infografia.\nInformazio gehiago www.euskaraldia.eus atarian.


Arabako Lurralde Historikoko 55 urte baino gehiago duten pertsonentzako programa soziokulturala da. Programa Arabako Foru Aldundiak kudeatzen du eta honako jarduera hauek antolatzen dira.\nAurten,lehenengo aldiz, hiru ekintzekin hartuko dugu parte:\n- Urriak 19, asteartea: Hitzaldi tailerra: "Idiazabal gazta dastaketa"\n- Azaroak 16, asteartea: "Udazkeneko perretxikoak"\n- Abenduak 14, asteartea: Htzaldia partehartzailea: "Barre egin hobeto bizitzeko"\nGarraiorik behar baduzu denboraz deitu udaletxera, 945299516- Itxaso (astearte eta ostegunetan)\nUdazkenarekin batera gaztelekuaren azken hiruhilabetea dator ere!\nApunta itzazu data hauek zure agendan:\n- Urriak 23: Zezen mekanikoa\n- Azaroak 20: Surf mekanikoa\n- Abenduak 18: Baloi kirolak\n- Materialak ez dira konpartituko\n- Konpartitzea ezinbestekoa denean, erabili aurretik eta ostean desinfektatu beharko da\nAraskiko partiduaikusi nahi duzu?\nHurrengo partidua hau da: - Urriak 30, larunbata, 18:00etan. Kutxabank Araski vs Tenerife.\nSarrerak nahi badituzu email bat bidali urriaren 26a baino lehen.\nEz galdu aukera eta eskatu zure sarrera!\nUdalak 55 urtetik gorako pertsonentzat programa bat osatu du.\nGarraio biderik ez duten pertsonentzat taxi zerbitzua eskainiko da.\nEkintzen artean, urte batzuk daraman Orientazio Zerbitzua eta elkartze gela egongo dira.\nHorietaz gain, aurten lehenengo aldiz, arabako Foru Aldundiko Elkartegiak programan parte izango gara.\nEkintza bakoitzak bere informazio propioa izango du, baina azken hiruhilabeteko programa aurreratzen dizuegu.\nApuntatu egunak zuen agendetan!\nEmakume enpresaburuen topaketa Manurgan\nEmakume enpresaburuen elkarretaratzea Manurgan\nUrriak 20, asteazkena Manurgako gizarte zentroan, 18:00etan\nDatorren urriaren 20an SMyEk emakume enpresari eta autonomoekin topaketa bat antolatzen du. Horren helburua esperientziak elkarbantzea, Gorbeialdeako errealitatea ezagutzea eta emakume zein enpresari gisa zein motatako zailtasunekin topo egiten dugun hausnartzea da.\nTopaketa hau Arabako Foru Aldundiaren Sustapen Ekonomikorako Departamentuak diruz laguntzen du.\nManurgako Egoitza Sozialean beste enpresa batzuekin harremantzeko lagunduko digun Networking bat egin ondoren, SMyEko bazkide diren Nuria Lopez de Letona eta Marisa Susok negozio eredu berritzailea den Guikuri Moda bisitatzera gonbidatuko gaituzte.\nNagusien elkartze gela: 2021eko azken hiruhilabetea\nAraskiko partidua: Urriak 16\nSologanako ordutegia urritik ekainera\nIkastaroa: Biltegiko langilea eta orgak eta plataforma jasotzaileko manejoa


Zeelanda Berriko geografia - Wikipedia, entziklopedia askea.\nZeelanda Berriaren orografia\nZeelanda Berriko geografia berezia da, bi uharte handiz eta hainbat txikiz osatua baitago, ur hemisferioaren erdian kokatua. Bi haurte handiak Ipar Uhartea (North Island edo Te-Ika-a-Maui) eta Hego Uhartea (South Island edo Te Wai Pounamu) dira. Estatuaren luze-zabal osoa 268.680 km2 da, Italia baino apur bat txikiagoa. Ardatz luzeena 1.600 km da ipar-hego eta kostak 15.134 km dira gutxi gorabehera.\nHego Uhartea lur gunea handiena da eta luzerako ardatzean Hego Alpeek erdibanatzen dute. Mendirik garaiena Aoraki/Mount Cook da (3.754 m). 18 mendi daude 3.000 m baino gehiago dutenak Hego Uhartean. Ipar Uhartea ez da hain menditsua, baina hainbat sumendi ditu. Mendi garaiena Mount Ruapehu sumendi aktiboa da (2797 m)\nZeelanda Berria Zeelandiaren zatia da, %93a ur azpian dagoen kontinentea, alegia. Zeelandia Australiaren erdia da luze-zabalean ia. Itxuraz luze eta estua da, Zeelanda Berria bera bezala. Duela 25 milioi urte hasi ziren plaka tektonikoen mugimendu bortitzek banandu zuten.\nKlima epela du, oso gutxitan 0°C azpitik edo 30 °C gainetik. Hala ere, baldintzak aldatu egiten dira Mendebaldeko Kostako hotz eta hezetik, Mackenzie Arroko lehor eta kontinentalera, Ipar Auckland penintsulako klima tropikalera iristeraino. Hiri nagusien artean Christchurch da lehorrena, 640 mm euri urtean jasoz. Auckland da hezeena, kopuru bikoitza jasoz.\nAoraki/Mount Cook da Zeelanda Berriko mendi garaiena\nMendirik garaiena Aoraki/Mount Cook da (3.754 m), Hego Uhartean kokatua.\nTaupo aintzira (616 km2) herrialdeko handiena da eta Ipar Uhartean dago. Bestela, Te Anau aintzira (344 km2) Hego Uharteko zabalena da.\nTongariro Parke Nazionala garrantzitsuena da eta Ipar Uhartean dago.\nBeste batzuk: Westland, Mount Aspiring eta Aoraki/Mount Cook (Hego Uhartea) eta Rakiura (Stewart Uhartea).\n(Ingelesez)"Te Ara. Encyclopedia of NZ: Natural Environment".\nMultimedia: Geography of New Zealand\nOrriaren azken aldaketa: 24 ekaina 2021, 11:39.


Prest datozen saltsak: 'gourmet' ukitu erabilgarriak | Revista - Part 4\nErosketa Gida: prest datozen saltsak : Nola aurreztu?\nIkusi dugun bezala, saltsa asko daude merkatuan. Ugaritasuna gero eta handiagoa da (hainbat eratakoak eta hainbat etxetakoak daude, hainbat formatutan…). Edonola ere, multzoka banatzen baditugu, aurrezteko modu batzuk aurkituko ditugu. Hona hemen zenbait ideia prezioen eta aukeren artean ez galtzeko:\nMaionesak. Kiloak, batez beste, 4,50 euro balio du. Merkeena Eroski Basic da (kiloak 2 euro pasatxo), eta garestiena, berriz, Ybarra, oliba olioarekin egina (kiloak 6,50 euro baino gehiago balio du). Markak ez ezik, ontziaren neurriak ere baldintzatzen du prezioa. Ontzia zenbat eta handiagoa, hainbat eta gehiago aurrezten da, baita marka berekoa denean ere. Adibidez, Hellmans maionesaren kiloak 5 euro balio du 225 gramoko ontzian; 450 gramoko ontzian 4 euro inguru eta 825 gramokoan 3,70 euro. Banakako zorrotxo txikiak hautatzen ditugunean (Prima etxekoak, adibidez), kiloaren prezioa 9 eurotik gorakoa da. Maionesa arinak nahi baditugu, Ybarra eta Eroski Sannia dira merkeenak.\nKetchupa. Kiloak, batez beste, 3,80 euro balio du. Aukerarik merkeenetakoak Eroski Basic eta Orlando dira. Kiloak 1,80 euro baino gutxiago balio du bietan, nahiz eta Orlando etxean 2 kiloko ontzia ateratzen den prezio horretan, ez ontzi txikiagoak. Berriz ere, ontziaren neurriak baldintzatu egiten du produktuaren azken prezioa. Marka guztietan gertatzen da hori. Heinz etxeko ketchupean, adibidez, 6 euro balio du kiloak 250 gramoko ontzia hartuz gero, eta 570 gramokoa hartzen badugu, berriz, kiloak ez du balio 4,80 euro baino gehiago. Prima etxeko banakako zorroetan, maionesarekin gertatu bezala, 9 euro balio du kiloak. Eroski Sannia saileko ketchupa da aukerarik merkeena azukre gutxien duten saltsen artean.\nZiapeak. Batez besteko prezioa 7 euroren inguruan dabil, baina alde handiak daude markarik garestienen eta merkeenen artean. Maionesaren eta ketchuparen multzoetan baino gorabehera handiagoak daude ziapeen prezioan. Aukerarik merkeenen artean, Eroski eta Orlando ageri dira (kiloak 3 euro baino gutxiago), eta garestienen artean, Maille, antzinako erako ziapea (ia lau halako balio du kiloak). Ziape motak baldintzatu egiten du prezioa: Dijon eta Meaux motakoak baino merkeagoa da amerikarra.\nBarbakoa saltsa, saltsa arrosa eta saltsa mina. Saltsa horien prezioa 5,60 eurokoa da, eta ez dago alde handirik batetik bestera. Merkeenak (kiloa 3 eurotik behera) Eroski etxeko barbakoa saltsa eta saltsa mina dira, eta Orlando etxeko saltsa mina. Garestienen artean, berriz, Heinz etxeko barbakoa saltsa eta saltsa arrosa ageri dira.\nAliolia. Kiloak, batez beste, 6 euro inguru balioa du, eta hortxe dabiltza markarik gehienak, 5 eta 6 euro artean. Garestienen artean, Heinz etxeko aliolia dago (9 euro kiloak) eta COOSUR etxekoa ere bai (7 euro kiloak). Merkeenen artean, berriz, Eroski (3,70 euro kiloak) eta Chovi (5 euro pasatxo).\nOzpin-saltsak eta krema baltsamikoak. Saltsa horien oinarrian dagoen osagaia -ozpina- merkea da, eta, gainera, zaporea emateaz gain, elikagaiak kontserbatu ere egiten ditu. Konbinazio asko onartzen ditu -frutekin, belarrekin, olioekin, espeziekin eta saltsekin-, eta nahiko ohikoa izaten da ozpin-saltsak etxean prestatzea. Merkatuan badira, hala ere, erabiltzeko prest dauden aukera batzuk. Ziape ozpin-saltsa izan daiteke, fruitu lehorrekin egina, ozpin-saltsa baltsamikoa, mugurdi krema baltsamikoa, Modenakoa edo boilurrekin egina, sagar ozpin-saltsa… Ozpin-saltsak eta saltsa baltsamikoak (likidoagoak dira) merkeagoak dira prestakin krematsuak baino. Badira 4,50 eurotik beherako saltsa baltsamikoak (Eroski) eta 9 eurotik beherako ozpin-saltsak (Prima). Ozpin-saltsarik garestiena Borges da (litroak 11,50 euro baino gehiago). Kremak hortik gora dabiltza: litroa 12 euroren inguruan dabil. Etxerik garestienak (Borges, Carbonell) 14 euroan dabiltza, eta merkeenak 10,50 euroan (Eroski SeleQtia). Edonola ere, ozpin-saltsen eta krema baltsamikoen prezioan dagoen aldea ez da askorik sumatzen, oso erabilera desberdina izaten baitute batzuek eta besteek. Ozpin-saltsak askoz gehiago erabiltzen dira (adibidez, entsaladak ontzeko), eta askoz gutxiago kremak, zapore ukitu bat emateko edo platera apaintzeko erabiltzen dira eta.\nSaltsa exotikoak eta minak. Tabasko saltsa da merkatuan dagoen saltsarik garestienetakoa (batez beste, 40 euro balio du litroak). Sukaldean emaitzarik onena ematen duena ere bera da, ordea, tanta gutxi batzuk baino ez baitira erabiltzen aldiro, zapore pixka bat emateko. Badira saltsa merkeagoak ere, gauza berdintsurako erabiltzen direnak: worcestershire saltsa (20 euro), teriyaki (15 euro), jalapeño delakoa edo chiplote (12 euro pasatxo). Talde honetan dauden soja saltsa eta wok saltsa ere. Batez beste, 13,50 euro balio du horien litroak, nahiz eta alde handiak dauden garestienenen (Tiger, gatz gutxikoa, 18,70 euro litroak) eta merkeenen arean (La Oriental, 8,60 euro).\nPastarekin erabiltzeko saltsak. Aukera asko daude pastak ontzeko saltsen sailean. Horien artean ere alde handiak daude, bai zaporean eta bai prezioan. Pesto erako saltsak dira garestienak (kiloa 10 eta 14 euro artean dabil). Prestatuta eta ongailuz hornituta heldu diren tomate saltsak, hau da, “ireki eta berotzekoak”, dezente garestiagoak dira oinarrizkoak baino. Hiru halako balio dute batzuek, eta gehiago ere bai zenbaitek. Bolognar erako saltsarik garestienak (Garofalo), berriz, tomate saltsarik merkeenak halako sei balio du. Bolognarren artean, Knorr da merkeena eta Napolikoen artean, Eroski. Carbonara saltsak, gazta saltsak edo perretxikoekin eginda dagoenak tomate saltsa prestatuen antzeko prezioa dute. Merkeenen artean, Eroski carbonara saltsa eta Eroski 3 gaztakoa daude (3,70 eurotik behera balio du kiloak bietan), eta garestienen artean, Knorr etxeko carbonara eta basoko perretxikoekin egina (kiloak 6,75 euro).\nBestelako saltsa batzuk. Saltsa tartariarra, roquefort saltsa, pilpil erakoa, Bizkaikoa, piper berdez egina, txipiroiena, gazta hautatuena… Saltsa horien osagaiek, prestaerak eta berezitasunak eragina dute prezioan. Horren adibide dira piperrez egindako saltsa (kiloak 21 euro baino gehiago balio du) edo Cabrales saltsa (kiloa 12 euroren inguruan dabil).


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Lehen sektoreak bere lana ikusgarri egitea erreibindikatuko du Euskadiko Landa Eremuko Emakumeen Nazioarteko Egunean\nLehen sektoreak bere lana ikusgarri egitea…\nAsistentes a la celebración del Día Internacional de la Mujer Rural en Zuazo de Cuartango Iturria: Irekia\nEdizio honen helburua da emakumeek arlo sozialean eta politikoan duten partaidetza balioestea eta onartzea haien partaidetza funtsezkoa dela.\nEuskadiko Landa Eremuko Emakumeen Nazioarteko Egunaren XIII. edizioak 150 emakume inguru elkartu ditu Zuhatzu-Kuartangoko udaletxean haiei guztiei eskainitako ekintza batean. Ekitaldia Landa Eremuko Emakumeen Batzordeak eta Eusko Jaurlaritzako Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Politikako Sailburuordetzak antolatu dute, HAZI Fundazioaren idazkaritza teknikoaren ikuskaritzarekin.\nEusko Jaurlaritzako Landa Landa eta Itsasertzaren Garapenaren eta Europar Politiken jarduneko zuzendari Elena Gutierrezek esan duenez, “azpimarratzekoa da Landa Eremuko Emakumeen Batzordeak duen garrantzia, izan ere, landa ingurunean emakumeen eta gizonen arteko berdintasuna lortzeko lanean diharduten erakundeek eta agente sozialek lankidetzan aritzeko foroa baita, eta beraz, partaidetza hori funtsezko pieza da aliantzak eratzeko eta sareak sortzeko”.\nEgunaren ospakizunetan parte hartu dute, baita ere, Edurne Ibarrolak, Landa Eremuko Emakumeen Batzordea ordezkatzen; Izaskun Landaidak, Emakundeko Zuzendariak; Eduardo Fernandez de Pinedo Gonzalezek, Zuhatzu-Kuartangoko Udaleko alkateak ;Beatriz Artolazabalek, Arabako Foru Aldundiko Zerbitzu Sozialetako diputatuak; eta Miren Elgarrestak, Gipuzkoako Foru Aldundiko Berdintasun Zuzendariak.\nAurtengo ospakizunarekin asmoa izan da balioestea emakumeak gizartean eta politikan parte hartuz egiten duten lana eta partaidetza hori benetan bultzatzeko baldintzak sortzea. Zentzu horretan, bertaratuek aukera izan dute emakumeek gizartean eta politikan egindako lana azpimarratuz 6 emakumek kontatutako lekukotasunak entzuteko.\nEuskal Nekazaritzako Sektoreko emakumeen gainek diagnostikoa\nUrtebete igaro da Emakume nekazarien estatutuaren Legea onartu zenetik. Legea aho batez onartu zen Eusko Legebiltzarrean, eta harrez gero hainbat alderdi lantzen ari dira; emakume nekazari euskaldunen gaineko diagnostikoa lortzeko egin den ikerketa da lan horietako bat.\nAzterketa kuantitatiboa eta kualitatiboa egin ondoren, lanaren ondorioa da emakume nekazariek landa ingurunearen irudia hobetu nahi dutela eta hiri ingurunearekin berdintasunezko tratua eduki nahiko luketela, hau da, aurkan ibili beharrean, elkarren osagarri izan. Hiri ingurunekoak kontzientziatu nahi dituzte euskal nekazaritzaren sektoreak duen baliagarritasuna, ez bakarrik iraganaren sinboloa delako, baizik eta gure etorkizunaren zati garrantzitsua delako ere bai.\nEra berean, beste gauza batzuen artean, burokrazia gutxiago egotea nahi dute, kontrataziorako laguntzak egotea, eta bertako produktua balioestea.\nEsteka honetan eskuratu daiteke dokumentu osoa.


Esekitoki gehiago aukeran - Gizartea - Berria\nEuskara. Lege aldaketa Nafarroan\nEsekitoki gehiago aukeran\nEuskararen legearen aldaketak euskararen egoera hobetuko du, Lizarrako, Tafallako eta Tuterako ikastoletako zuzendarien ustez. Ikastoletan eragina izango duela diote.\nEuskararen legearen aldaketak «ziurtasunik eza» eragin du eremu ez-euskalduneko ikastoletan. JUAN CARLOS RUIZ / ARGAZKI PRESS\nIratzargailuak jo du berriro. Goizero bezala, ohetik altxatu, gosaldu, eta autoa hartu du. Seme-alabak Lizarrako ikastolara (Nafarroa) eramaten dituzten gurasoetako bat da. Andosillan (Nafarroa) bizi da, eta egunero 36 kilometro egin behar ditu haurrak ikastolara eramateko. Beste 36, etxera itzultzeko. Egoera, ordea, alda daiteke eremu ez-euskaldunean bizi direnentzat. Izan ere, euskararen legearen moldaketak D eredu publikoa zabalduko du eremu ez-euskaldunera: ikasle eta gurasoek ikastetxe gehiagotako esekitokiak izango dituzte aukeran.\n«Positiboa da», dio Lizarrako Ikastolako zuzendari Josu Reparazek. Eta argi du arrazoia zein den: «Moldaketa honek biztanleen eskubideen berdintasuna bermatuko du». Eremu mistoan dago Lizarra, baina egunero jasotzen ditu eremu ez-euskalduneko ikasleak; 129, zehazki. Ikastola handia da, eta, gainera, ikasle gehiago biltzen ditu urtetik urtera. Aldaketarik gerta daitekeela uste du Reparazek, baina ez du beldurrik: «Ikastolak badu egiteko modu bat: aitzindaria izan da euskararen hezkuntza eleaniztunean eta gurasoen zuzeneko partaidetzan. Legeak beste aukera bat eskaintzen die biztanleei, besterik gabe». Orain dela hemezortzi urte ezarri zuten D eredua Lizarrako eskola publikoan, eta, geroztik, herrian bi aukerak dituztela azaldu du Reparazek. «Baina inguruko gainerako herrietan egoera ezberdina da», aitortu du. «Horietako bederatzik badute eskola publikoa, eta besteek ez dute eskolarik. Ikasleak hurbileko herrietara garraiatuak dira».\nAntzeko egoera dute Tafallako Garces de los Fayos ikastolan. Inguruan D eredua eskaintzen duen ikastetxe bakarra da, eta argi dute legearen aldaketak eragina izango duela. Hala azaldu du Kontxi Aranaz zuzendariak: «Erriberriko merindadean D eredua eskaintzen duen zentro bakarra gurea da. Legeak aukera gehiago eskainiko die gurasoei seme-alabak matrikulatzeko garaian. Horrek esan nahi du denek ez dutela aukeratuko ikastola». Aldaketak «ziurtasunik eza» sortu duela uste du. Hala ere, pozik dago euskararen legearen moldaketarekin: «Beti poztuko gara euskararen alde egiten diren urrats guztiekin».\nBaikorra da Tuterako Argia ikastolako Anika Lujan zuzendaria ere: «Euskararen egoera hobetzeko ematen diren pauso guztiak ongi etortzen dira, eta uste dugu Erriberan euskarak beste presentzia bat izaten lagundu ahal duela legearen aldaketa honek». Urtebete igaro da Tuteran Nafarroa Oinez festa antolatu zutenetik, eta, lortutako dirua lagungarria izan bazaie ere, larria da ikastolaren egoera. Kirol azpiegiturak ordaindu nahi zituzten irabaziekin: «Zorraren zati bat besterik ez genuen ordaindu». Ez baita ikastolak duen zor bakarra: «Inbertsio horretan sartu ginenean, ez ginen hutsetik abiatu: ikastolaren eraikuntza nagusia oraindik ez zegoen guztiz ordainduta». 203 ikasle ditu Argia ikastolak. Tuterakoak dira gehienak, baina inguruko hamabi herrietatik ere jasotzen ditu: «Alesbes dago urrunen, ikastolatik 40 kilometrora».\nIkasle gehiago ditu Tafallako ikastolak: 394. Baina ez du lekurik guztientzat. Horregatik, eraikin berria egiten hasi ziren urtarrilean. Bukatzear dute: «Ikasturte hau amaitu baino lehenago han egotea espero dugu», azaldu du Aranazek. Ikastetxean leku falta «ikaragarria» dute, eta eraikina egiteko erabili zuten 2011. urtean antolatutako Nafarroa Oinez-en lortutako dirua. Hala ere, gurasoak kuota berezia ordaintzen ari dira obra pagatzeko. Egoera hobea da Lizarrakoa. Zuzendariak azaldu duenez, lursaila erosi eta eraikinak egin dituzte lortutako diruarekin. «Oraindik zor txikiren bat badaukagu, baina egungo egoera ekonomikoa ona da».\nEuskara, eskolan eta kalean\nEuskararen normalizazioan aitzindari izan dira Lizarrako, Tafallako eta Tuterako ikastolak. Erabat erdaldunak ziren herriak ikastolak ezarri aurretik, eta eremua euskalduntzeko asmoz sortu zituzten. Urteetan, baina, aldaketak izan ditu orduan garatutako hizkuntza proiektuak. Ingelesaren aldeko apustua egin zuten duela 29 urte, eta gaztelania eta frantsesa ere barneratu dituzte.\nProiektuak «oinarri sendoa» du, Reparazen ustez. Eta egun beste eskola batzuetara zabaltzen ari direla dio: «2002. urtean hizkuntzen diagnostiko sakona egin genuen, eta proiektu berria idatzi genuen». Metodologia komunikatiboaren alde egin zuten: «Hizkuntzak zerbait irakasteko tresna bilakatu genituen, hizkuntzaren beraren irakaskuntzatik haratago». Lau hizkuntzen arteko koherentzia lortzeko tresna gisa definitu du Aranazek. Euskarak garrantzi berezia duela dio: «Hizkuntza bat ezin da gelako erabilerara mugatu. Beti bezala, euskararen erabilera bultzatzeko indarra egingo dugu».\nLegearen moldaketak aldaketarik eragin edo ez, ikastolek ez dute hizkuntz proiektua ukitzeko asmorik. Argi dute hori: «Badira kanpotik datozkigun nahiko lege berri, gu geu aldaketa gehiago ezartzen hasi gabe», dio Reparazek. Eta hirurek bat egin dute horretan. «Gure proiektuan sinesten dugu, eta egiten duguna ez dugu aldatuko. Agerian daude lortu ditugun emaitzak», berretsi du Aranazek.\nBidea nekeza izan da eremu ez-euskalduneko ikastolentzat. «Bakarrak izan gara euskarazko murgiltze eredua aurrera eramaten, izugarrizko lana egin dugu, eta hamaika eragozpeni aurre egin behar izan diegu», argitu du Aranazek. Egindako lanak aitorpena behar duela iritzi diote hirurek. Aranazek argi du: «Legea indarrean jartzeko orduan gu kontuan hartu beharko gaituzte».


ESTALDURAK GURE PRODUKTUAK APLIKATZEN\nLodiera ahuleko eta aluminioaren gris koloreko estaldura da Geomet 321 delakoa, eta altzairuzko, burdinurtuzko eta beste burdina-metal batzuetako piezak korrosiotik babesteko balio du. Masaren lubrifikazioa da Geomet 500arekin duen alde bakarra.\nZinkezko eta aluminiozko xaflatxoak ditu, matrize inorganiko baten barruan; PTFE ehuneko bat ere badu.\nGeomet estaldura aplikatzeak ez du hidrogeno bidezko hauskortasunik sortzen. Dispertsio urtsuak hotzetako edo ihinztadura bidezko murgiltze-teknika ez-hauskorren arabera aplikatuz lortzen da.\nLodiera ahuleko eta aluminioaren gris koloreko estaldura ez-elektrolitikoa da Dacromet 320 izenekoa, eta altzairuzko, burdinurtuzko eta beste burdina-metal batzuetako piezak korrosiotik babesteko balio du.\nZinkezko eta aluminiozko xaflatxoak ditu, kromo oxidozko matrize baten barruan. Dacromet 500 estaldurak ere lubrifikatzailea du integratuta.\nProzesu horren bidez, burdinazko eta altzairuzko produktuei zinkezko estaldura ematen zaie, zink-bainuan murgilduta. Produktuei korrosioaren aurkako babes sendoa ematea da estaldura horren helburua. Estalitako produktuei nolabaiteko lodiera (35 eta 45 µ bitartekoa) ematen dienez, eremu batzuk errepasatu egin behar izaten dira batzuetan, hariztatutakoak batez ere.\nPieza metaliko bati zink-bainua ematean datza. Oxidaziotik eta korrosiotik babesteko egiten da hori, eta itxura bera ere hobetu egiten da. Zinkeztapena lortzeko, prozesu elektrolitiko edo mekanikoak erabil daitezke. CrVIrik gabe hornitu ohi da, hau da, KROMO HEXABALENTErik gabe, eta zilar-kolore distiratsuz. Dena den, beste akabera batzuk ere eman daitezke.\nBurdinazko objektuak disoluzio alkalino-oxidatzaile irakin batean murgiltzean datza.\nIlunketa beltzaren bidez, geruza beltz ilunak sortzen dira burdinazko materialetan.\nGardolube L 6257\nDelta-Protekt (VP) KL 100\nTelleria kalea 9\nEspainia (mapa ikusi)\nTelefonoa: (+34) 943 76 98 23\nIzena eman. Izenik eman ez baduzu, gure produktuak eta neurriak ikus ditzakezu baina ez duzu ez preziorik ez erabilgarritasunik ikusiko.\nEmateko kantitate txikiena =\nNeurriko kutxatila bat\nGutxiengo eskaera 50€*\n700€*tik gora porte kostuak ordainduta\nIrakurri gainerako baldintzak hemen sakatuz*


Street Art tailerra Etxepare lizeoan — Euskal kultur erakundea\nHiriko auzo desberdinetan geldituz, Xabik obrak erakutsi zituen, karrika arte berezi horren kodigoak ikasleei esplikatuz. Biharamunean, Etxepare lizeoan bertan, ikasle berdinek, tailer batean parte hartu zuten graf teknika erabiliz obra kolektibo baten marrazteko.\nObra hori Glissegunean erakutsia izan zen.\nXabi Xtrem Goierrikoa da eta Tolosan bizi da, bainan bere artearentzat munduko lau izkinetan ibiltzen da : adibidez, berrikitan « street art » tailer bat animatu zuen Txileko karriketan bizi diren haur batzuekin.\nBisita eta tailer hori Space Junk arte zentroko Maiana Agorrody eta Nicolas Szkaluba arduradunek Glisseguna pestaren karietan antolatu zuten.\nProiektu horrek Euskal Kultur Erakundeko « Hogei’ta » egitarauaren sustengua jaso du.


wikipedia | KaXeRo @ Mundua\nEtiketaren artxiboa: wikipedia\nEuskal Wikipedian mikroformatuak integratzen\n2007-09-25 Mikel\t6 iruzkin\nLehenik eta behin barkamena eskatu hainbat artikulu hankaz gora jartzeagatik eta oraindik zuzendu ez izatenagatik aldaketen ondorioz.\nIa bi asteko lana izan da eta oraindik guztiz amaitua utzi ez dudan arren, Euskal Wikipedian ditugun hainbat artikulutan ‘geo’ mikroformatua agertuko da txantiloietan egin diren aldaketen ondorioz (hCard ere, baina hau oraingoz ez da oso erabilgarria). Hau da, artikulua duten hainbat herri, hiri, mendi, herrialde edo eraikinek koordenatuak jarrita bazituzten lehendik, orain printzipioz koordenatuez gain datu hauek mikroformatuen bidez identifika ditzazkete Google, MSN eta antzeko bilatzaileek eta baita gu geuk Firefox-en Operator gehigarria ipiniaz adibidez.\nMikroformatuak erabiltzea orain oso errexa da Koord izena duen txantiloia erabiliaz. Oraingoz dokumentazioa nahiko kaxkarra dela badakit baina adibideak ikusita, nola dabilen nahiko argi ikusten dela pentsatu nahi det. Egun genituen hainbat txantiloietan (EHko mendiak, Udalerriak, …) koor url eta koor title erabili beharrean zuzenean Koord txantiloia erabilita modu errexago eta garbiago batean berdina lortzeaz gain funtzionalitate gehiago lortzen ditugu!\nWikiMiniAtlas-a aktibatua eta Operator-en Geo mikroformatua detektatua.\nEuskal Herriko zenbait mendik ere badute koordenatuen informazioa.\nBaita eraikin batzuk ere!\nOraindik lan asko falta da (dokumentazioa txukundu, azken txantiloiak migratu, datuak ondo daudela ziurtatu…), beraz, edonork arazorik ikusiko balu, eskertuko nioke nire lankide eztabaida orrian idatziko balit!


La transfiguración del MASTODONTE - Gayarre Antzokia\n“El intérprete” lanaren ondoren, Asier Etxeandia Gayarre Antzokira itzuliko da. Emoziozko bidaia kontzertu-forman, bizidun baten anatomia bezala, bere etapa desberdinekin, abesti epikoek eta biribilek eratzen dituzten ekintzekin...\nOr. - abenduak 20\nEmoziozko bidaia, kontzertu-forman. Energia hutsa\n“El intérprete” lanaren ondoren, Asier Etxeandia Gayarre Antzokira itzuliko da. Emoziozko bidaia kontzertu-forman, bizidun baten anatomia bezala, bere etapa desberdinekin, abesti epikoek eta biribilek eratzen dituzten ekintzekin. Biziaren ospakizuna, non musika-estiloak –elektronika, rocka, barrokoa, intimoa, funka, esperimentala klasikoarekin eta dance musikarekin– nahasi egiten diren behin betiko ospakizuna sortzeko. Energia hutsa ikus-entzuleak musikarekin eta plazerarekin astintzeko.


Energia elektrikoa garraiatu, banatu, merkaturatu eta horniketa egiteko jarduerak eta instalazioak baimentzeko prozedurak arautzen dituen abenduaren 1eko 1955/2000 Errege Dekretuaren 125. artikuluan xedatutakoa betez, jendaurrean jartzen da CE-4979 espedientea. Hona hemen espedientearen daturik garrantzitsuenak:\n–Egintza: aurretiazko administrazio baimena eta eraikitzeko administrazio baimena.\n–Eskatzailea: Ríos Renovables, SLU.\n–Kokapena: Cortesko 8. poligonoko 775. lurzatia.\n–Ezaugarriak “Atalaya” eguzki-instalazioa, 1,45 MW-ekoa, sareari lotua. 42 sorgailu fotovoltaiko ditu, ardatz horizontal bateko eguzki-jarraitzailean. Proiektuak, orobat, energia ateratzeko instalazio elektrikoak aurreikusi ditu.\nEspedientea jendaurrean egonen da Industria Antolamenduaren, Azpiegitura Energetikoen eta Meatzeen Zerbitzuan, Cortesko udalean eta Nafarroako Gobernu Irekiaren web atarian, interesdunek azter dezaten eta, bidezko bada, idatziz egin ditzaten egoki iruditzen zaizkien alegazioak, iradokizunak edo oharrak, 20 egun balioduneko epean, iragarki hau Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratu eta biharamunetik hasita.\nIruñean, 2020ko ekainaren 3an.–Industria Antolamenduaren, Azpiegitura Energetikoen eta Meatzeen Zerbitzuaren zuzendaria.\nIragarkiaren kodea: F2005791


Apendizitisa: diagnostikoa doitu | Consumer\nApendizitisa: diagnostikoa doitu\nMetodo berri eta erraz batek hobeto beharko lituzke ebakuntza kirurgikoa behar duten kasuak\nIrudia: SarahMcD ॐ\nMedikuntzan aurrerapauso handiak egin diren arren, apendizitisa berehala jarduteko arazoa da ospitaleetako larrialdi-zerbitzuetan. Apendizitis akutuaren ebakuntza aurreko diagnostikoak akats asko ditu; batzuk beharrezkoak ez diren ebakuntzengatik bereizten dira, eta beste batzuk, berriz, arreta berantiarragatik, lehen peritonitis-sintomak erregistratu direnean (peritoneoaren hantura, sabelaldeko barrunbearen zati bat estaltzen duen mintza eta erraiak). Diagnostikoa bereizteko zailtasun horretaz gain, adituek diote atmosferaren kutsadura beste arrisku-faktore bat dela.\nHaien diagnostikoa ez da beti erraza izaten; kalkuluen arabera, apendizitisaren susmopean ebakuntza egiten zaien gaixo guztien %15ek ez dute baieztatzen. Akatsak maizago gertatzen dira gazteengan, batez ere ugaltzeko adinean dauden emakumeengan. Metodo diagnostiko berri bat garatzeak ebakuntza-gela saihestuko luke, diagnostikoaren fidagarritasuna handitzean.\nBostongo Ospitale Pediatrikoko ikertzaileek gernu-lagin baten azterketan oinarritutako prozedura berri bat garatu dute. Teknika azkarra eta erraza da. Lana “Annals of Emergency Medicine” aldizkarian argitaratu zen, eta 67 haur aztertu zituen. Proteina jakin baten gernu-maila handiagoa izan zen apendizitisa zuten haurrena baino.\nOraingoz, metodo horrek haurrengan bakarrik frogatu du eraginkorra dela.\nProteina, LRG (leucine-rich alpha-2-glycoprotein) izenez ezagutzen dena, glikoproteina bat da, hau da, aminoazido-katean leuzina-hondakin asko dituen azukre bati lotuta dago. LRGaren igoera apendizearen hanturarekin erlazionatu zen, halako moldez, non haren mailak handitu egiten baitziren hantura-mailaren arabera. Aurkikuntza hori aurrerapauso handia litzateke apendizitisaren diagnostikoan, edozein osasun-zentroren eskura dagoen test erraz baten bidez.\nAskotan, azterketa ekografikoa edo eskanerra egin behar izaten da hantura apendizularra baieztatzeko. Teknika horietako batzuk ez daude erabilgarri osasun-zentro guztietan, eta, beraz, kasu askotan atzeratu egiten da diagnostikoa. Richard Bachur Bostongo Ospitale Pediatrikoko larrialdietako buruaren arabera, metodo tradizionalen beste eragozpen bat minbizia garatzeko arriskua areagotzen duten erradiazioak erabiltzea da.\nMetodo diagnostiko berriari esker, haurrak erradiazio horien eraginpean egoteari uzteak aukera ugari ematen ditu. Autoreen iritziz, biomarkatzaile horiek patologiak diagnostikatzeko erabiltzeak ez du beti populazio osoarentzat balio, eta gaixoaren adinaren arabera alda daiteke haien eraginkortasuna. Horregatik, oraindik beharrezkoa da beste baliabide kliniko batzuekin osatzea, diagnostikoaren fidagarritasuna bermatzeko. Oraingoz, metodo horrek haurrengan bakarrik frogatu du eraginkortasuna.\nKutsadura eta apendizitisa\nAtmosferaren kutsadura arrisku-faktorea izan liteke apendizitisa izateko, Calgary eta Toronto unibertsitateek Kanadan egindako azterlan baten arabera. Badirudi azken urteotako kutsadura-maila handituz joan dela, bereziki, gizonezkoetan helduetan gertatzen diren apendizitis-kasuak gehitzeari. Honela azaltzen du\n“Canadian Medical Association Journal” aldizkari medikoa.\nAzterketa egiteko, azken hamar urteetan Calgaryko Ospitalera apendizitisa joan ziren 5.000 paziente baino gehiago aztertu ziren. Aireko toxikoen kontzentrazioak ere neurtu ziren, hala nola ozonoa, karbono monoxidoa, nitrogeno dioxidoa eta esekita dauden beste partikula batzuk. Kanadako Ingurumena Zaintzeko Programa Nazionaleko hainbat zundari esker lortu ziren datuak.\nHilabete beroenetan diru-sarrera kopurua pixka bat igo dela baieztatu zuten adituek. Igoera horren arrazoia izan liteke garai horretan pertsonek denbora gehiago ematen dutela etxetik kanpo, eta, beraz, kanpo-kutsaduraren eraginpean daudela. Bestalde, egiaztatu ahal izan denez, apendizitisaren kasuak handitu egin ziren XIX. mendean; XX. mendearen erdialdean eta amaieran, berriz, gutxitu egin ziren, airearen kalitatea hobetzeko legeriarekin batera, baina apendizitis kasuen kopuruak gora egin zuen pixkanaka industrializatzen ari diren herrialdeetan.\nPoluzioaren eta apendizitisaren arteko erlazioa azalduko lukeen teoria onartuena zera da: hanturazko erantzunen ondorioz apendizearen sarreraren balizko buxadura bat, nahiz eta oraindik ere hipotesi hori baieztatuko duten azterketa gehiago egin behar diren. Gizonen artean apendizitisa duten kasuen prebalentziak zerikusia izan lezake lanarekin, eredu tradizionalean emakumeek baino maizago egiten baitute kanpoan. Gilaad Kaplan ikasketa horren zuzendariaren eta Calgaryko Unibertsitateko irakaslearen hitzetan, “arnasten dugun airearen eta apendizitisaren ondorioen arteko erlazioa deskribatzen den lehen aldia da”. Hala ere, oraindik ez da ondo ezagutzen ekintza-mekanismoa, eta, beraz, beharrezkoa da ondorengo analisiak egitea lotura hori zehazteko.\napendizitis diagnostiko kutsadura método-eu población-eu


Argentinan eta AEBetan bira egingo du 'Dantza' filmak! — Gaztezulo\nArgentinan eta AEBetan bira egingo du 'Dantza' filmak!\nArgentinan eta AEBetan bira egingo du 'Dantza' filmak! 'Dantza', Telmo Esnal zinegile zarauztarraren hirugarren film luzea, Argentinako eta AEBetako 10 hiritan ikusi ahal izango da apirila eta maiatzean zehar Txintxua Films ekoiztetxeak eta Etxepare Euskal Institutuaren arteko lankidetzari esker. https://www.gaztezulo.eus/albisteak/argentina-eta-aebn-bira-egingo-du-dantza-filmak https://www.gaztezulo.eus/albisteak/argentina-eta-aebn-bira-egingo-du-dantza-filmak/@@download/image/Captura de pantalla 2019-04-23 a las 12.57.42.png\n'Dantza', Telmo Esnal zinegile zarauztarraren hirugarren film luzea, Argentinako eta AEBetako 10 hiritan ikusi ahal izango da apirila eta maiatzean zehar Txintxua Films ekoiztetxeak eta Etxepare Euskal Institutuaren arteko lankidetzari esker.\nArgentinan apirilaren 21ean hasi ziren emanaldiak, Misiones probintziako hiriburu den Posadas hirian egiten den Co-Cine Entre Fronteras zinemaldian hain zuzen ere. Euskal Herrira luzatu dute parte hartzeko gonbidapena eta Dantza izango da ordezkaria. Horrez gain, bihar apirilak 24, La Plata hirian, Buenos Aireseko probintzian, ikusi ahal izango da filma.\nAEBtako bira apirilaren 28an hasiko da Seattle hirian (Washington) eta maiatzaren 1ean jarraituko du Ontarion (Oregon). Maiatzaren 2an, Boisen (Idaho) izango da Dantza ikusteko aukera eta hemendik Californiara igaroko da. San Franciscon emango da maiatzaren 3an, Chinon 5ean eta Los Angelesen 6an. Gainera, maiatzaren 9an Renon (Nevada) proiektatuko da, 11an New Yorken eta 17an Washingtonen. AEBko hiriburuko emanaldiarekin amaituko du bira.


Adinekoen egoitza bateko erabiltzaile batek positibo eman du COVID-19an, prebentziozko baheketa batean - Artikulua - Gipuzkoa ETORKIZUNA ORAIN\nAdinekoen egoitza bateko erabiltzaile batek positibo eman du COVID-19an, prebentziozko baheketa batean\n92 urteko emakume bat da, sintomarik gabea, eta Eibarko ospitalera eraman dute\nAzken egunetan Gipuzkoako adinekoen egoitzetan egin diren prebentziozko PCR probetan, erabiltzaile batek eman du positibo COVID-19an, lurraldeko egoitza zentroen sarean. Sintomarik ez duen 92 urteko emakume bat da, eta Eibarko ospitaleko hirugarren solairura eraman dute, bertan erreferentziazko zerbitzu bat baitu Aldundiak, egoitzetan atzematen diren COVID-19 kasuak artatzeko.\nGizarte Politiketako Departamentuak gaur goizean eguneratu dituen datuen arabera, azken orduetan egiaztatu da kasu hau, uztailaren 3an COVID-19an positibo eman zuen azken gaixoa sendatu zenetik atzeman den lehena. Kasu positibo hori Donostiako Hermano Garate egoitzan diagnostikatu da, prebentzio baheketa bati esker. Egoitzan bizi diren edo lan egiten duten pertsona guztiei ere egin zaizkie PCR probak, eta bi langilek positibo eman dute horietan; gainerako erabiltzaileen eta langileen diagnostikoa negatiboa izan da.\nGizarte Politiketako Departamentuak, COVID-19aren aurkako Gizarte Zerbitzuen Txoke Planaren esparruan, Hermano Garate egoitza zentroa desinfektatu du. Era berean, paseatzeko irteerak mugatu egin dira egoitza horretan, eta haren instalazioetan dagoen eguneko zentroa itxita egongo da besterik esan artean.\nAldundiak gaur goizean eguneratu ditu COVID-19ak lurraldeko egoitza baliabideetan duen eraginari buruzko datuak. Gizarte Politiketako Departamentuak jasotako datuen arabera, hau da foru erakundeak kudeatzen dituen gizarte zerbitzuetako azken ordukoa:\nGizarteratze sarean ez dago kasu positiborik oraindik. Aldundiak 54 baliabide ditu arlo horretan, 225 egoitza plaza eta 192 etxebizitza plaza guztira.\nAdingabeentzako egoitza zerbitzuetan ere ez dago kasu positiborik. Zerbitzu horietan 400 adingaberi ematen diete arreta.\nAdinekoen egoitzei dagokienez, lehen aipatutako bi langileez gain, beste langile batek gehiagok ere eman du positibo azken astean egin diren PCR probetan. Ondorioz, gaur egun 10 langilek COVID-19 gaitzan diagnosi positiboa dute, egoitzetako langile guztien artean. Lurraldeko adinekoentzako egoitza sareak 65 zentro eta 5.425 plaza ditu.\nGipuzkoako Aldundiak gogorarazi du adineko pertsonen osasuna eta ongizatea zaintzea dela foru erakundeak une honetan duen «lehentasun nagusia», eta, horretarako, «etengabe alertan» jarraitzen duela, egoitzetako prebentzio-, aurrerapen- eta erantzun azkarreko neurriak muturreraino eramanez.\nGizarte Politiketako Departamentuak, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailarekin etengabeko harremanean, Zaintza eta Alerta Sistema aktibo mantentzen du Gipuzkoako gizarte-zerbitzuetan eta -baliabideetan COVID-19ari aurre egiteko eta, horrela, birusaren hedapena denbora errealean zaintzeko eta gizarte-baliabideak eta -zerbitzuak indartzeko. Azken astean –abuztuaren 3tik 10era– guztira prebentzioko 1.635 PCR proba egin ditu zaintza talde espezializatu batek. Erizainek eta DYAk osatzen duten talde hori arduratzen da laginak hartzeaz.\nEibarko ospitaleko solairu soziosanitarioari dagokionez, Aldundiak ekainean kokatu zuen han Gipuzkoako adinekoen egoitzetatik eratorritako COVID-19 kasuak artatzeko erreferentziazko zentroa. Aita Menniko lantaldeak kudeatzen dituen bi unitate bereizi eta 48 plaza ditu (gehiago ere izan litzake, beharren arabera).


HABE IKASBIL: Gazteen aisialdia eta botiloiak\nBilboko udalak botiloiek sortzen dituzten arazoak gutxitzeko asmoz eta sentsibilizazioan eragiteko programa berezia jarri du martxan.\nEgitasmo horretan partaide diren Asier Otxandio gizarte-langileak eta Olatz Hernandez gazteak esperientzia horren inguruko zenbait xehetasun emango dizkigute. Irratsaio osoa hemen entzun dezakezu.\nMANU ETXESORTU.- Horrela definitzen du Espainiako Hizkuntza Akademiako hiztegiak “botellon” hitza. Zer da “botellon” hiztegiaren arabera? Ba, kalean egiten den gazteen bilkura zaratatsua da eta normalean gauekoa, non alkohola modu oparoan kontsumitzen baiten. Ba, hitz egin dezagun botiloiaz edo kale zurrutaz. Arrate Hernandez, Bilbo. Arrate, egun on!\nARRATE.- Ba, bai, hitz egin dezagun botiloiaz edo kale-zurrutaz. Jakin badakigu errealitate horrek arazo bat baino gehiago eragin duela bizilagunen artean, dela gazteek soinua egiten dutelako eta ondorioz, bizilagunei ba loa galarazten dietelako, edo kaleak zikin uzten dituztelako. Baina, noski, beste aldera begiratzen badugu gazteek zein paper dute auzi horretan? Nora jo behar dute aisialdi-tarteetan? Eta ba al dute beste aukerarik?\nBeno, ba galdera horiek guztiak egin dituzte, besteak beste , Bilboko udalean eta praktikara eraman dituzte, auziari behar duen trataera emate aldera. Urte hasieran Bilboko kale-zurrutaren egoera aztertzen hasi ziren: datuak biltzen, gazteak, bizilagunak elkartzen eta beno, ba, orokorrean ideiak biltzen. Eta duela hilabete pasatxo lau hezitzaile kalera atera dira, ostegun, ostiral eta larunbat gauetan, gazteak parrandan ateratzen diren egun horietan, zehazki gaueko hamaiketatik goizaldeko hiru eta erdietara.\nMANU.- Beno, ba guk proiektuan parte hartu duten bi alde gonbidatu ditugu Euskadi Irratiko Faktoriara. Hain zuzen, kalean, beno, esango dugu edaten edo ibili den Olatz Hernandez. Olatz Kaixo egun on.\nOlatz.- Kaixo. Egun on!\nMANU.- Zer moduz zaude, Olatz? Ondo?\nOLATZ.- Ondo, bai.\nMANU.- Eta bitartekari ibili den Asier Otxandio ere bai. Gizarte-langilea da. Droga eta menpekotasunen Masterra egin duena. Asier, ongi etorri Euskadi Irratira.\nASIER.- Egun on, eskerrik asko!\nMANU.- Irudika dezagun pixka bat nola izaten den kaleko elkarrizketa bat, gazte baten eta bitartekari baten artekoa. Edo nola sortzen da elkarrizketa Olatz? Zuek ari zineten botiloia egiten, kale zurrutean, esango dugu ez?\nOLATZ.- Bai, bai. Beno, etorri ziren gugana eta hasi ziren esaten ba haiek ez zigutela isunik jarriko, edatea ez egitea ez baina, pixka bat, ba, mesedez, erabilitako botilak zakarrontzira botatzea, eta pixka bat inguruak zaintzea.\nMANU.- Asier, zuek nola jokatzen duzue? Ze pausu ematen dituzue? Beno, esan digu Olatzek ez?\nASIER.- Ba, beitu, gu biltzen gara larunbatean adibidez, normalean Areizan, gelditu egiten gara hor metroan, eta bi bikotetan lan egiten dugu. Joaten gara taldez talde, beraiekin berbetan, batez ere beraiei entzuten ea zer esana daukaten. Proiektua horrela sortu zen eta hori ezin dugu alde batera utzi.\nESATARIA.- Eta alkohola aipatu duzu hor motorrak berotzeko eta azkenean Asier hori beharrezkoa bezala ikusten da?\nASIER.- Hombre? Alkohola beharrezkoa? Sozialki gauza guztietarako, ezta? Zu pozik bazaude alkohola eta triste bazaoz (bazaude) be (ere). Sozialki ezarritako dago alkoholaren kontsumoa.\nMANU.- Hitz egin dezagun pixka bat bizilagunen kexei buruz. Asier, nahiz eta gero eta isun gutxiago jartzea den helburua bizilagunen partetik geroz eta kexa gehiago jasotzen ditu udaltzaingoak. Adibidez, urte honetan 434 isun jarri ditu udaltzaingoak gazteei kalean edatea egotzita ezta?\nASIER.- Bai, isunak gora doaz, kexak gora doaz, baina ikusi behar duguna da isunak gora doaz botiloiak gora doalako edo ba, azkenean kexak gora doazelako.\nNoiz eta nola sortu zen kalimotxoa?\nGaur egun taberna eta jai ugaritan edari tipikoa bihurtu da kalimotxoa, eta ez Euskal Herrian bakarrik. Izan ere, munduko toki askotan kontsumitzen da edari hau. Kalimotxoa euskaldunok asmatu ote genuen? Eta noiz eta nola asmatu zen?\nNola esaten zaio alkohol gehiegi edan duenari zuen artean? Bideo labur honetan hainbat adibide jartzen dizkigute.\nNumber of visits: 5380