Dieta ona osasunerako eta ingurumenerako - Zientzia.eus\nHasiera » Artikuluak » Dieta-ona-osasunerako-eta-ingurumenerako\nDieta ona osasunerako eta ingurumenerako\n2013/06/01 Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia Iturria: Elhuyar aldizkaria\nPentsatu. Elikatu. Aurreztu da aurtengo Ingurumenaren Mundu Egunaren leloa. Horren inguruan, datu asko eman dituzte argitara, eta, horiez gain, badira galdera honi erantzun nahi dioten ikerketak: nolakoa izan beharko luke dieta osasungarri batek, era berean ingurumenarekiko jasangarria izateko? Jose Ramón Mauleón soziologoak gako batzuk eman ditu horri erantzuteko, gure ingurua eta gizartea aintzat hartuta.\nArg. Irekia/EJ/Mikel Arrazola/CC-BY\nIkertzaileek Zeelanda Berriko errealitatea dute abiapuntu. Alde batetik, ikerketaren sarreran azaldu dutenez, dieta desegokiaren eta ariketa fisiko gutxiegi egitearen ondorioz, populazioaren bizi-itxaropena % 10 laburragoa da beste parametro sozio-ekonomikoen arabera dagokiena baino. Gainera, alde handia dago bertako populazioaren (maorien) eta jatorri europarra dutenen artean, maorien dieta besteena baino okerragoa baita.\nBestetik, ikertzaileek gogorarazi dute elikagaien ekoizpenak berotegi-gasen % 19-31 eragiten duela. Horrenbestez, joera aldatzeko asmoarekin, dieta egokiena detektatzen saiatu dira ikertzaileak, kondizio hauek aintzat hartuta: osasungarria izatea, merkea, ingurumenarekiko jasangarria (haientzat, berotegi-gas gutxi isurtzea), eta Zeelanda Berrian ohikoak diren janariak izatea.\nAzterketa egiteko, metodo matematiko bat, programazio lineala, erabili dute, eta beste aldagai batzuk ere nahastu dituzte, hala nola, sukaldean jakitea ala ez, dieta mediterraneoan edo asiarrean oinarrituta egotea, animalia-jatorriko osagairik ez izatea (dieta beganoa)...\nAzkenean, ez dute emaitza bakar eta errazik lortu, baina ondorioztatu dute dieta onena mediterraneoaren antzekoa litzatekeela. Horrekin batera, zalantza batzuk argitu dituzte. Adibidez, ikusi dute dieta asiarra merkea dela, baina oso mugatua; edo dieta beganoak, obolaktobegetarianoa baino pixka bat garestiagoa izateaz gain, berotegi-gas gehiago sorrarazten dituela.\nZeelanda Berriko ikertzaileak, hala ere, ez dira hor geratu, eta dei egin diete politikariei zerga-sistema aldatzeko, eta zergak jaisteko elikagai osasungarriei eta igotzeko osasunerako txarrak direnei. Zerga txikiak izan beharko lituzketen elikagaien zerrenda ere proposatu dute: irina, pasta, ilar lehorrak, arrautzak, esne-hautsa, azenarioak, landare-olioa eta, nola ez, kiwiak.\nArg. CC BY-3.0-ES 2012/EJ-GV/Irekia-Gobierno Vasco/Mikel Arrazola\nEuropan ere kezka\nGai horrekin argitaratutako azken ikerketa Zeelanda Berrikoa den arren, beste leku batzuetan ere egin dira antzekoak. Europan, bana atera zituzten iaz Ingalaterran eta Frantzian.\nIngalaterrako azterketaren izenburua galdera bat da: "Ingurumenarekiko jasangarria ote da dieta osasungarri bat?" ( Is a healthy diet an environmentally sustainable diet? ). Ikerketan, argi geratzen da haragia eta arraina direla berotegi-gas gehien isurtzen dituzten jakiak. Gainera, haragiaren kontsumoa behar baino handiagoa da Britainia Handian; beraz, bien kontsumoa jaistea onuragarria da osasunerako eta ingurumenerako.\nAlabaina, kontua hain erraza ere ez dela ohartarazi dute ikertzaileek, kulturalki ezinezkoa baita britainiarrak barazkijale bihurtzea (2008-2009ko inkestaren arabera, populazioaren % 2 da begetarianoa). Gainera, barazkien eta fruten kontsumoa igotzeak garraioak eta hozteak sortzen duten ingurumen-inpaktua areagotzea ekar dezake, eta, beraz, aldagai horiek ere kontuan hartu behar direla nabarmendu dute, besteak beste.\nFrantziako ikertzaileek ere erakutsi dute dieta osasungarri batek ez duela halabeharrez gutxitzen berotegi-gasen isurketa ( High nutritional quality is not associated with low greenhouse gas emissions in self-selected diets of French adults ).\nJosé Ramón Mauleón, UPV/EHUko Soziologia irakaslea. Elikadura-sistemaren Soziologia eta Elikadura eta Kultura ikasgaiak irakasten ditu. Arg. © Luis Jauregialtzo/ARGAZKI PRESS\nDena dela, aipatutako ikerketak, arazoa azaleratzeko baliagarriak diren arren, partzialak dira batzuen ustez. Iritzi hori du adibidez José Ramón Mauleón soziologoak. Elikadura-sistemaren soziologia eta Elikadura eta Kultura ikasgaiak irakasten ditu UPV/EHUn, eta, haren esanean, funtsezkoak diren gai batzuei ez diete behar adina garrantziarik ematen: "Izan dezakezu dieta bat osasunerako ona dena eta ingurumenari ere kalte txikia egiten diona, baina hori bakarrik, bere horretan, niretzat ez da nahikoa esateko dieta osasungarria eta jasangarria denik".\nIzan ere, ezinbestekoa iruditzen zaio aintzat hartzea zer eragin duen dieta horrek gizartean: "Benetan osasungarritzat eta jasangarritzat jotzeko, jakin beharko nuke sozialki ere jasangarria ote den. Kontuan izan beharko litzateke, adibidez, janaria ekoitzi eta nire ahora iristen den arteko katean parte hartzen duten guztiek bidezko kondizioetan lan egin ote duten, gizonezkoen eta emakumezkoen artean berdintasuna egon ote den, dieta hori guztientzat ote den eskuragarria..."\nZenbait gako, urrutira joan gabe\nBaina aurreko ikerketen hutsuneak nabarmendu baino, Mauleónek nahiago du irtenbideak proposatu. Hala, gizartearen kultura eta ezaugarriak kontuan izanda, dieta osasungarri eta jasangarri bat lortzeko gako batzuk iradoki ditu.\nLehenengo gakoa Europako azterketetan ere azaleratu dute, haragi-kontsumoa gutxitzea baita: "Azterketa guztiek erakusten dute haragi gehiegi jaten dugula. Eta jakina da hori txarra dela osasunerako eta oso txarra ingurumenerako. Hortaz, hortik hasi beharko genuke". Haragia lekaleekin eta proteina asko duten landare-jatorriko beste elikagai batzuekin ordezkatzea proposatu du. "Ia inork ez du zalantzan jartzen osasunerako eta ingurumenerako hobe dela dilistak jatea xerra baino. Hemen dugun arazoa kulturala da. Barneratuta dugu bigarren platerak haragia edo arraina izan behar duela. Nola aldatu ohiturak? Hor dago koxka".\nAdituen ustez, lehenengo gakoa haragi-kontsumoa gutxitzea da. Arg. NIH/Domeinu publikoa\nJarraian, nekazaritza ekologikoaren alde egin du Mauleónek. Azaldu duenez, nekazaritza ekologikoak ez du sintesi kimikoaren bidezko produktu fitosanitariorik ezta ongarririk ere erabiltzen. "Araban, esaterako, akuiferoak kutsatuta daude nekazaritza intentsiboan erabiltzen diren produktuekin. Horrenbestez, nekazaritza ekologikoko elikagaiak kontsumitzean, ingurumenaren alde egiten dugu".\nOsasunaren aldetik ere, mesedegarria deritzo nekazaritza ekologikoko elikagaiak jatea: "EFSAren analisien arabera --Europako Batasunean elikagaien segurtasunaz arduratzen den erakundea--, Europako Batasunean ekoizten diren elikagaiek, kontsumorako prest daudenean, ez dituzte gainditzen baimendutako pestiziden kontzentrazioak. Baina, legeak ezarritako neurrien barruan bada ere, izan, badituzte. Eta eztabaida handia dago zer ondorio izan ditzakeen pestizida-arrasto horien kontsumoak populazio-talde bereziengan edo epe luzean".\nEztabaidagaietako bat da produktu bat baino gehiago nahasteak organismoan izan dezakeen eragina. Mauleónen esanean, organismoa produktu horietako bakoitza degradatzeko gai dela jakinda ere, ez dago ziur esaterik denak batera degradatzeko eta kanporatzeko gai denik. "Horregatik uste dut nik nekazaritza ekologikoak ingurumena zaintzen duela eta baita kontsumitzailearen osasuna ere".\nSasoikoaren, gertukoaren eta txikiaren alde\nHorrez gain, zuzenean nekazariari edo dendariari erostean ihes egiten zaio merkataritza-guneek sustatzen duten ereduari. Hain zuzen, kontsumitzaile-elkarteek eta beste eragile batzuek ere sarritan salatu izan dituzte gehiegizko kontsumoa bultzatzeko saltoki handiek erabiltzen dituzten estrategiak. Bestalde, ekoizleekiko duten politika eta langileek dituzten kondizioak ere oso eztabaidagarriak izaten dira. Horregatik guztiagatik, zuzenean ekoizleari edo dendari txikiari erostearen aldekoa da Mauleón.\nMcDonaldizazioa da joera\nBeste gako bat janaria ondo aprobetxatzea da, ezer ez galtzea alferrik. Horretarako, Mauleónek funtsezkotzat jotzen du sukaldean jakitea: "Izan ere, sukaldean trebeziarik ez duenak ez du jakingo zer egin aurreko jatordutik geratu diren hondarrekin, edo gutxietsitako jakiekin edo zatiekin, eta bota egingo ditu. Gainera, eraldatutako janaria edo aurrez prestatutakoa erosteko joera izango du".\nHorregatik da beharrezkoa sukaldean jakitea. Ez dauka zalantzarik: "Edo zuk zeuk prestatzen duzu jatekoa, edo jaten ematen dizute". Norbera bere buruaren jabe izatearekin lotzen du sukaldean jakitea, beraz.\nMauleónen ustez, sukaldean aritzeko ohituraren galera ez da halabeharrez gertatu, estrategia baten ondorioa da. Bat egiten du Jaffe ta Gertler ikertzaile kanadiarren tesiarekin. Hain juxtu, bi egile horiek erakutsi dutenez, "McDonaldizazioa" ez da gertatu kontsumitzaileek jateko produktu errazak, eraldatuak, azkarrak eta merkeak nahiago dituztelako berez, baizik eta elikagai-industriak desinformazio kanpaina bat egin duelako, kontsumitzaileen irizpideak aldatzeko, eta industriak berak eskaintzen duenaren alde egin dezan, lehendik gustuko zuena alboratuta.\nIkertzaileek hainbat alderditatik aztertu dituzte sukaldean aritzeko trebeziaren galerak dakartzan ondorioak; tartean, baita genero-ikuspegitik ere, Victual vicissitudes: Consumer deskilling and the (gendered) transformation of food systems izeneko artikuluan, adibidez (Hornitzeko komeriak, Kontsumitzaileen desgaitzea eta (generoaren araberako) elikagai-sistemen bilakaera, gutxi gorabehera). Izan ere, egileek garbi dute osasuntsu eta era jasangarrian jateko behar den gaitasunak --eta sistemak eragindako gaitasun-galerak--, genero-dimentsioa duela.\nDena den, badira joera aldatzeko eta sukaldean aritzeko trebezia lantzeko ekimenak. Esaterako, San Marko Mankomunitateak (Gipuzkoa) janari-hondarrak baliatzeko errezeta-bilduma bat atera zuen 2008an, eta 116.000 ale banatu zituen, 10 udalerrietan.\nChristian Felber ekonomialaria, guztion ongiaren ekonomia-sistemaren sortzailea. Arg. Perikles/CC-BY\n"Eltzekondoa garbituz" du izenburua, eta, errezetez gain, erosketak egitean kontuan izan beharreko alderdi batzuk ere jasotzen ditu, hala nola etxean zer dugun begiratzeko erosketak egitera joan aurretik; hurrengo egunetan zer jango den aurreikusiz egiteko erosketa-zerrenda; produktuen iraungitze-datari begiratzeko...\nAholkuak zentzuzkoak eta jakinak diren arren, San Marko Mankomunitatekoen ustez, komeni da gogoraraztea, krisiak krisi, oraindik ere janari asko botatzen baita etxeetan. Zehazki, Eroski Consumer aldizkariak urtarrilean argitaratutako azterketa baten arabera, bataz beste 32 kilo janari botatzen dira pertsonako eta urteko. Gehien bat, ogia, zerealak eta gozogintzako beste elikagai batzuk (% 19); frutak eta barazkiak (% 17); esnea eta esnekiak, eta pasta, arroza eta lekaleak (% 13) botatzen dira zaborretara. Oinarri-oinarrizko elikagaiak, alegia.\nDieta osasungarri eta jasangarri bat lortzeko Mauleónek aipatu dituen gakoak aintzat hartzea eta horren arabera jokatzea norberaren esku dago. Baina norberarengandik harago, politikan ere zeregin handia dagoela iritzi dio. Horretarako, bereziki egokia iruditzen zaio guztion ongiaren ekonomia.\nGaur egungo ekonomia-sistemak pertsonak eta ingurumena baztertzen dituela salatzen du Felberrek, eta enpresa baten arrakasta neurtzean ez direla aintzat hartzen langileen eskubideak, herrialdearen sistema politikoa, bakean ala gerran dauden...\nMauleónek kafearen adibidea jarri du, guztion ongiaren ekonomiak dakarren aldaketa azaltzeko: "Europan kontsumitzen den kafea kanpotik dator. Berdea badator, oso zerga txikia ordaintzen du; aldiz, eraldatuta badator (xigortuta, ehotuta, paketean bilduta), izugarrizko zerga handia ezartzen zaio. Horren helburua Europako industriei laguntzea da, Nestleri eta antzekoei. Hau da, argi dago batzuen interesak babesteko politikak ezartzen dituztela agintariek".\nJarraian galdera bat botatzen du, bestearen segidan: "Nola liteke hain merke saltzea txerri-haragia merkatuan? Haragi horren prezioan, sartuta dago haztegiak ingurumenean sortzen duen inpaktua? Eta nolako hitzarmenak ditu ekoizleak langileekin? Eta saltokiak ekoizlearekin? Hori guztia aintzat hartuz gero, konturatuko ginateke zer garestia den merke-merke saltzen duten haragia".\nHorrenbestez, zentzuzkoa iruditzen zaio bestelako politikak aldarrikatzea, norabidea aldatzeko. "Egia esan, honi guztiari irtenbidea emateko aukera horixe dela uste dut; guztion ongiaren ekonomia, alegia".\nZenbat janari botatzen dugun, NBEren arabera\nAurtengo Ingurumenaren Mundu Eguneko kanpainaren barruan, botatzen dugun janariari buruzko datu esanguratsuak jakinarazi ditu Nazio Batuen Erakundeak. Besteak beste,\n· Urtean, giza kontsumorako ekoizten den janariaren herena galtzen da, gutxi gorabehera 1,3 bilioi tona.\n· Saharaz hegoaldeko Afrikan ekoizten den adina elikagai galtzen da ia herrialde aberatsetan (222 milioi tona eta 230 milioi, hurrenez hurren).\n· Elikagaien galerak ura, lurra, lana eta kapitala galtzea dakar, berotegi-gasen isurketa areagotzen du, eta, beraz, berotze globalean eta klima-aldaketan eragiten du.\n· Urtean 100-130 milioi tona arrain porturatzen dira; haietatik, 30 milioi baztertzen dira.\n· Estatu Batuetan, ekoitzitako janariaren % 30 galtzen da urtean. Gainera, kalkulatzen da elikagai horiek ekoizteko uraren erdia ere alferrik galtzen dela.\n· Britainia Handian, erositako janariaren % 32 ez da kontsumitzen.\n· Estatu Batuetan, materia organikoa da zabortegietako bigarren osagai ugariena eta gas metanoaren iturri nagusia.\nUrte hasieran NCBI zientzia-aldizkari espezializatuan argitaratutako ikerketa batek erakutsi du elikagai osasungarriei prezioa jaitsita dieta hobetu egiten dela. Azterketa Hego Afrikan egin dute, eta era horretako estrategia baten emaitzen berri ematen duen lehena da.\nBerezia da, beste leku batzuetan alderantzizko bidea hartu baitute; hau da, osasunerako kaltegarriak diren janariak garestitu dituzte, haien kontsumoa jaisteko. Hego Afrikan aseguru-etxe batek eman du janari osasungarriak merke erosteko laguntza (ohi baino % 10-25 merkeago), eta ikertzaileek frogatu dute dieta hobetzeko estrategia eraginkorra dela.\nIkerketan, 170.000 etxeetako datuak eta supermerkatuetan 250.000 erosleri egindako inkestak aztertu dituzte, eta ikusi dute janari osasungarriak erosteko laguntza dutenek gainerakoek baino askoz ere janari azukredun, frijitu eta eraldatu gutxiago erosi eta kontsumitzen dutela.\nHorrekin batera, supermerkatuetan areagotu egin da barazkien, fruten eta dieta osasungarrian parte hartzen duten beste elikagaien salmenta. Aipatzekoa da, guztira 6.000 elikagai merketu dituztela ekimen horretan.\nPiramide bikoitza: osasuna eta aztarna ekologikoa parez pare\nIaz, "Dieta jasangarriak eta Biodibertsitatea" izenburua duen txosten mardul bat argitaratu zuen FAOK, NBEren Elikadura eta Nekazaritza Erakundeak (Sustainable Diets and Biodiversity). 2010ean FAOk gai horri buruz antolatutako kongresu baten azterketak, gogoetak, emaitzak eta proposamenak biltzen ditu; tartean, Roberto Ciati eta Luca Ruinik plazaratutako lana (Doble pyramid:healthy food for people and sustanaible for the planet, hau da, "Piramide bikoitza: janari osasungarria jendearentzat eta jasangarria planetarentzat") .\nBi ikertzaile italiarrek dieta jasangarria irudikatzeko modu berri bat proposatzen dute. Zehazki, piramide bikoitz bat da: dieta mediterraneoan oinarritutako elikagai-piramidearen ondoan, elikagaien aztarna ekologikoaren araberako piramidea jarri dute.\nIkertzaileek azaldu dutenez, azterketa askok erakutsi dute dieta mediterraneoa onuragarria dela osasunerako. Bada, dieta hori osatzen duten elikagaien aztarna ekologikoa aztertuta, sortzen den piramidea aurrekoa bezalakoa da, baina iraulita: osasunaren ikuspuntutik elikagai-piramidearen oinarrian dauden janariak aztarna ekologikoaren araberako piramidearen erpinean daude, eta alderantziz.\nIkertzailek adierazitakoaren arabera, ikerketan sakontzen jarraitzeko asmoa dute, batez ere, kontuan hartzeko produktuak sasoikoak eta bertakoak izateak duen garrantzia.


Zer dio ‘corralitoa’ kudeatu zuen ministroak Greziakoaz? | Angelu itsua\nHasiera » Ekonomia » Zer dio ‘corralitoa’ kudeatu zuen ministroak Greziakoaz?\nZer dio ‘corralitoa’ kudeatu zuen ministroak Greziakoaz?\nRoberto Lavagna (Arg.: Gorka Berasategi)\nRoberto Lavagna Argentinako ekonomia ministro izandakoari elkarrizketa egin dio gurean Gorka Berasategik. Duela hamarkada bat Argentinan jazotakoaz eta egun Grezian bizi duten egoeraz hitz egin du luze Lavagnak. Berak atera zuen Argentina corralitotik, kreditu emaileei esan zien ez ziela ordainduko eta zorra berriz negoziatzera behartu zituen munduko finantza erakundeak. Horrez gain, moneta debaluatu zuen eta ekoizpena handitzeko politikei ekin zien –lan baldintzena beste kontu bat da, dena den–.\nGero eta maizago konparatzen dira Argentina eta Greziako egoerak eta, elkarrizketa oraindik kalean ez bada ere (Argiaren 2.311 zenbakian argitaratuko da), aitortu behar dut eskuetatik “irrist” egiten didala, honatx aurrerapen txiki bat:\nOrduko Argentina eta egungo Grezia:\n“Greziaren kasuan datu ekonomikoak oso antzekoak dira. Defizit bikia du (fiskala eta kontu korrontekoa), ekonomia uzkurtzen ari da laugarren urtez jarraian, langabezi tasa altua dauka… Antzekotasun asko daude ekonomikoki, inflazioan izan ezik. Argentina hiper-inflazioaren bidean zihoan eta hori ez da gertatzen ari Greziaren kasuan. Desberdintasun handienak gizarte arloan aurkitzen dira. Grezian askoz hobea da gizarte egoera. Biztanleko diru sarrera askoz ere altuagoa da, neurri handi batean Europar Batasuneko kide delako. Eta erakundeei dagokienez ere aldeak nabarmenak dira. Argentina guztiz isolaturik zegoen eta Grezia munduko talde politiko eta ekonomiko boteretsuenetako baten parte da”\nKreditua ordaintzeari ezetz:\n“Aurreko gobernuek kredituak negoziatu zituzten NMFrekin eta handik gutxira krisiaren erdian geunden. Zein zen NMFren logika? ‘Bai, ongi da, murrizketa programak burutu dira baina gogorragoak behar dute arrakasta lortzeko’. Programek ez zuten porrot egiten desegokiak zirelako, nahikoa gogorrak ez zirelako baizik”.\n“Nazioarteko finantza erakundeek prest zuten Argentinarentzako 20 eta 25 mila milioi dolarreko kreditua. Default egoera ekidin nahi zuten, ez zuten nahi Argentinak ordainketak eteterik. Kreditu hori emateko, ordea, beste murrizketa plan bat gauzatzeko eskatzen zuten. Europako hainbat estatutan gaur ikusten ditugunen moduko murrizketa planak. Argentinako Gobernuak halako laguntza lortzeko herrialdearen politika ekonomikoa erakunde horien esku utzi behar zuen. Nik kreditu eskari guztiak bertan behar utzi nituen eta ezetz esan nien, Argentina bakarrik irtengo zela egoera horretatik. Noski, kreditu emaileei interesak ordaintzeko gure ahalmena askoz ere txikiagoa izango zen eta horrek kezkatzen zituen. Hiru aldiz errepikatu behar izan nuen erabakia. Ez zuten inolaz ere espero”.\nItzuliko ote da Grezia drakmara?\n“Zegoena nola banatu zen NMFrentzat kontua. Banku eta kreditu emaileen aldeko eta jendearen kontrako banaketa egitea, alegia. Horregatik jaitsi ziren soldatak %13, murriztu ziren erretiroak eta pentsioak eta kaleratu ziren langileak aurreko programetan. Grezian bezalaxe. Nolakoa da Greziaren kasua? Soldatak %14 murriztu dituzte %13ren ordez. Puntutxo bat gehitu diote. 100.000 langile publiko kalera… Programak beti dira horrelakoak eta ia beti porrot egiten dute.\nBi bide daude Greziak lehiakortasuna berreskuratu ahal izateko. Bide luzeak, 10 urte edo gehiago iraun dezake eta bitarte horretan greziarrak finantzatzea eskatzen du. Greziak betebeharrak ongi egiten baditu, finantzaketa zientzian, hezkuntzan, teknologian eta azpiegituretan inbertitzen badute, lehiakortasuna hobetu egingo da. Baina nik ez ditut europarrak oso prestu ikusten greziarrak 10 urtez finantzatzeko. Dena den, teknikoki bide posiblea da.\nBide laburra, debaluazioarena da; eurotik guztiz irten gabe. Hau da, moneta nazionala sor daiteke, drakmara itzuli, herrialde barruko eragiketa guztietarako eta euroan jarraitu gainontzeko eragiketetarako. Noski, inflazioa kontrolatu beharko litzateke baina egingarria da”.\nOharra: Elkarrizketan Lavagnak dio “ordainketak etetea” edo default egoera uste baina arruntagoa izan dela munduko ekonomia guztietan (baita Alemanian eta Frantzian ere) eta Carmen Reinhart Munduko Bankuko ekonomistak esandakoak aipatzen ditu. Merezi du Reinhartek Washington Post egunkarian idatzitako “Bost mito Europako zorraren krisiaz” artikulua irakurtzea.\nMendigatxaren ‘uskarazko’ gutunak berrargitaratu eta Bidankozeko herritarrei bidali dizkiete\nAniceto Agirrebeitia milizianoaren azken orduak\nEnpresetan parte-hartzea sustatu eta lurraldearekin inplikatzeko gida sortu dute\nNagore(e)k Engainatu gaituzte bidalketan\nAlberto(e)k Engainatu gaituzte bidalketan\nJosetxo(e)k Engainatu gaituzte bidalketan\nJotake(e)k Engainatu gaituzte bidalketan\nPablo(e)k Engainatu gaituzte bidalketan


BERRIAK | elizagoien-ahizpak\nBehin baino gehiagotan galdetu izan genion gure buruari ea animaliek trikiti doinuak gustuko zituzten. Erantzunaren bila, esperimentu hau egin genuen.\nCARLOS NUÑEZ ETXALARREN\nPasa den urteko poza konpartitzeko moduan gara aurten ere. Bigarrenez Carlos Nuñez eta bere taldeak kontzertua eskainiko dute Etxalarren. Azaroaren 25ean izanen da ilunabarreko 20:00etan Etxalarko Andre Mari Elizan.\nSarrerak salgai dauden Etxalarren bertan Elutsan eta...\nCarlos Nuñez eta bere taldea ETXALARREN.\nAste bat bertzerik ez da falta Carlos Nuñez eta bere taldeak Etxalarren kontzertua eskaintzeko. Ilusioz eta gogoz gaude egun haundi hori ailegatzeko, kontzertu bikaina izanen baita! Hainbat gonbidatu ere igoko dira oholtza gainera datorren igandean: Herriko eta inguruk...\nCarlos Nuñezen kontzertua Hondarrabian\nBidasoa Folk musika jaialdiaren barruan Carlos Nuñezek kontzertua eskainiko du bere taldearekin abuztuaren 18an Hondarrabian. Kontzertua ilunabarreko 21:00etan izanen da Hondarrabiko Itsas Etxean. Sarrerak dohakoak izanen dira. Horretarako abuztuaren 14tik aitzinera Ir...\n“Geure Kolkotik” pieza berrien bildumako zazpigarren alea kaleratu zuen Euskal Herriko Trikitixa Elkarteak 2016ko azaroan. 5 trikitilari ezberdinei aukera eman ziguten proiektu honetan parte hartzeko: Itsaso Elizagoien, Xabi Aburruzaga, Xabier Etxaniz, Ander Zabaleta e...\nJatorrizko Eresoinka taldeak Europan zehar zabaldu zituen hamaika abesti berreskuratu, gure garaietara moldatu eta zuekin abesteko prestatu ditugu. Horretarako, abesti hauei egungo abesti pare bat gehitu, musikari talde anitz bat prestatu eta edonon zuekin abesteko pre...\nCarlos Nuñez Bilbon\nGaliziar artista hau inoiz baino hurbilago ikusteko aukera izango da abenduaren 15ean Bilboko Campos Eliseos antzokian.\nTeknologia berriak "Batek daki" saioan\nMilagros Indaburu eta Xanti Elizagoienekin batera guk ere Aitziber Garmendiak aurkezten duen “batek daki” saiorako grabaketan parte hartu genuen Etxalarren. Teknologia berrien inguruan grabatutako saio hau, bertze okerrik ezean maiatzaren 12an eskainiko dute gaueko 22...\nTeknologia berriak erabiltzen\nGu ere teknologia berrietara egokitu gara. Seguraski ezingo da horrela erromeririk egin baina gu iada entsaiatzen hasi gara. Bizkarreko min guttiago izango luke itsasok horrela jotzerik egongo balitz!\nCarlos Nuñezekin kolaborazioak\nTxapelketak utzita, orain erromerietan ibiltzeaz gain Carlos Nuñez gaita jole ezagunarekin Europan barrena ibiltzeko aukera izan du. Azaroan asteburu bat Vigon pasa zuen Carlos Nuñez eta beste hainbat musikari ezagunekin, datorren urtean aterako den Carlos Saura zinema...\nEtiketa bidez bilatu


IES CRUCES BHI Blog: 2014\nIrakasleentzako formazio ikastaroa\n2014-2015 Ikasturteko lehenengo aste honetan institutuko irakasle talde batek ikastaro berri bati hasiera eman dio Iñaki Eizmendirekin: euskararen erabileran sustatzeko tresnak.\nIñaki Eizmendi Ebete Elkartearen arduraduna da, eta ikastaro honetan helburu nagusi batekin lan egingo dugu: irakasleen esku jartzea gazteen euskararen erabileran eragiteko zenbait estrategia eta tresna.\nIkastaroak izaera praktikoa du, oinarri batzuk lantzen dira eta horri begira hainbat estrategia eta tresna aurkezten dira eta frogatzen dira.\nEgilea: IES Cruces BHI ordua: 08:04 iruzkinik ez:\nEtiketak: euskararen erabilera, iñaki eizmendi, irakasle-formazioa, normalkuntza\nApirilaren 7an berriro DBH 2Bko ikasleak joan ginen Arteagabeitia ikastetxera, Irakurbentura proiektuari zegokion bigarren topaketa burutzeko asmoz.\nTopaketa honetan bi ipuin lantzea zen helburua.\nLehenengo ipuinak satortxo baten gorabeharak aztertzen ditu, eta, umeei irakurri ostean, irudiak eta izenak parekatzeko ariketa baten bidez mintzamena garatu genuen.\nJarraian, hiru txerritxo etxegileei gertatutakoa kontatu ondoren, taldeko liburuxka ekoiztea proposatu genien.\nHorra hor elkarlana: guztion artean gertaerak ordenatu, margotu, izenburua txukundu, irudiak orrialdetan egokitu eta irudi bakoitzari azalpena gehitu patzientza handiz, gurasoek gero irakur dezaten.\nEgilea: IES Cruces BHI ordua: 14:22 iruzkinik ez:\nEtiketak: adimen emozional, berrikuntza proiektua, elkarlana, irakurbentura, irakurmena, komunikazio gaitasuna, ulermena\nEgilea: IES Cruces BHI ordua: 03:39 iruzkinik ez:\nEtiketak: elkarbizitza trebatzen, ikasketa bidaia, ikasten ikasi gaitasuna\nLatindar Literatura, buru-mapak eta AulaBlog\nPasa den astean aulablog irakasle-taldeak formazio saioa garatu zuen.\nSaio honetan 2.batxilergoko Yurena Román eta Izaskun Martinez ikasleek parte hartu zuten.\nHelburua zen latindar lirikari buruzko buru-mapak egiteko prozedura azaldu eta baloratzea. Gure ikasleek eredu ona emanda, spicynodes aplikazioa garatzeari ekin genion.\nEtiketak: buru-mapak, elkarlana, gela esperientziak, ikasleen parte hartzea, ikt konpetentzia, metodologia aktiboa\n"BADU,BADA " Euskara mundu eleanitzean\nEgilea: IES Cruces BHI ordua: 02:05 iruzkinik ez:\nEtiketak: gela-jarduerak, jarduera didaktikoak, jarduera osagarriak, normalkuntza, Ulibarri\nEgilea: IES Cruces BHI ordua: 05:56 iruzkinik ez:\nmartxoak 8 3B\nEgilea: IES Cruces BHI ordua: 05:36 iruzkinik ez:\nEgilea: IES Cruces BHI ordua: 05:30 iruzkinik ez:\nEMAKUMEA ETA KIROLA Berdintasunaren bidean?\nEgilea: IES Cruces BHI ordua: 02:55 iruzkinik ez:\nEgilea: IES Cruces BHI ordua: 02:33 iruzkinik ez:\nEtiketak: emakumearen-eguna, prentsa-tailerra\nNANOGUNEA, SAN TELMO eta ZIENTZIA MUSEOA egun batean\nFisika et Kimika Mintegiak Batxilergoko ikasleekin Donostian jarduera osagarri hau egiteko egin zuen proposamena,.\nHaien programa zehatza zen. Lehenengo orduan Nangogunea bisitatu eta, handik atera bezain pronto, Zientzia Museora igo elektrizitateari dagokion tailera eta bisita gidatua egiteko asmoz.\nLatin ikasgaia lantzen dutenei proposamena luzatu zitzaien aldaketa batekin, lehenego orduan San Telmo Museoan irreki berria zen erakusketa bisitatzea.\nLetretakoen eta zientzietakoen arteko betiko banaketa elkarlanaren bidez konpodu omen da.\nEgilea: IES Cruces BHI ordua: 07:44 iruzkinik ez:\nEtiketak: agenda21, elkarlana, euskara, gela-jarduerak, jarduera osagarriak, Nanogune, san telmo Museo, Zientzia Museoa\nNANOGUNEA, SAN TELMO eta ZIENTZIA MUSEOA egun bate...


ALPHA DOG EGIAZKO ISTORIO BATEAN OINARRITUTA AL DAGO? BA AL DAUDE PERTSONAIA HORIEK ERREALITATEAN? - HOLLYWOOD\nAlpha Dog egiazko istorio batean oinarrituta al dago? Ba al daude pertsonaia horiek errealitatean?\nNick Cassavetesek zuzendua, 'Alpha Dog'-ek Zack Mazursky-ren (Anton Yelchin) istorioa kontatzen du, Johnny Truelove (Emile Hirsch) droga saltzaile gazteagoaren alderdi okerrean harrapatuta aurkitzen da baina benetako istorio batean oinarrituta dago.\nJohnnyk gizonezko gazteagoen talde bat zuzentzen du, drogak tratatzeko metodoetan laguntzen diotena. Jake Mazursky-k, Zack-en anaiaordeak, Johnny zor dio, gustatuko ez zitzaion datu ukaezina. Aldiz, Johnnyk Zack bahitu zuen bere zorrak biltzeko amu gisa. Stockholmen sindromeari buruzko kontakizuna izugarri okerra izan dena, 'Alpha Dog' Kaliforniako haranaren gainbehera irudikatzen duen film ausarta eta arrazoizkoa da.\nmikey bolts eta seth macfarlane\nHollywoodeko izar bikainek Justin Timberlake, Sharon Stone, Bruce Willis eta Olivia Wilde bezalako izar erretratatuen pertsonaia taldeak arreta erakartzeko erloju bihurtzen du. Istorioak aktualitatearen antz handia du, beraz, jatorria bilatzea erabaki genuen. Hau da aurkitu duguna!\nAlpha Dog benetako istorioa al da?\n'Alpha Dog' benetako istorio batean oinarrituta dago eta filmeko pertsonaia guztiak harrituta daude Nicholas Markowitz hilketa kasua, eta horrek harrituta utzi zuen West Hills, Los Angeles taldea.\nNicholas Markowitz West Hillsen bizi zen eta bere aita eta ama Susan eta Jeff Markowitz, Sharon Stone eta Bruce Willis-ek egindako filmean. Markowitzek anaiordea zuen Ben, arriskutsua zen gizona, normalean traba egiten zuena.\nChick fil a irekia uztailaren 4an\nBen kezkatu egin zen Jesse James Hollywoodekin, bere aitak babestutako marihuana saltzailearekin, droga-merkataritzako kidea ere bazen. Benek ustez Jesse-ri diru kopuru handia zor zion, erabateko bataila bihurtzen dena.\nBien bitartean, Jesseren aita eta ama beren semea aurkitzen saiatzen ari ziren eta azkenean poliziari jakinarazi zioten. Jesse berriro West Hillsera bidaiatu zuen bere etxeko lagun ona zen abokatu bat betetzeko. Abokatuak bahiketaren zigor larriez ohartarazi zion Jesse-ri. Nicholasek bere azken jaurtiketari buruzko puntu nagusi guztiak agerian utziko ote zituen beldurrez, Jessek hura hiltzea erabaki zuen.\nAgian ere gustatuko zaizu: Nikki Bellak haurtxoaren ondorengo gorputza agerian utzi du erditu eta 5 hilabetera\nSarah Herron eta Dylan Brown\nRyan Hoyt-en laguntza eskatu zuen, gainera, dirua zor zion. Jesek TEC-9 metraileta bat eskaini zion eta Nicholas hiltzeko eskatu zion, horretarako bere zorretik atera ahal izateko. Ryanek bere karguak itzultzeko alternatiba ona ikusi zuen eta neurriak hartzea onartu zuen. Gololako (Kalifornia) Santa Ynez mendien barruan Nichols hilketa zehaztu zuten. Nikolasen hilobia ere atera zuten.\nKategoriak: Amazon-Prime Teknologia-Berriak Wiki\nuberhaxornova 2016ko ondare garbia\ncheerleader benetako istorio baten heriotza\nnoiz hasten da anaia nagusia\nprintzesa mae haurra aitatxo\negoiliarren 12. atala\nnoiz dira Kennedy zentroak telebistako ohoreak?


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Lehendakariak “2030´erako Gazteriaren Estrategiaren anbizio eraldatzailea” nabarmendu du, eta gazteak gizartearen eraldaketan parte hartzera animatu ditu\nLehendakariak “2030´erako Gazteriaren…\n<iframe src="https://www.irekia.euskadi.eus/eu/embed/videos?video_path=2021%2F11%2F26%2Fnews_73619%2Fhtml5%2Flhk_consejo_juventud.mp4" width="320" height="210" allowfullscreen></iframe>\nLehendakariak “2030´erako Gazteriaren Estrategiaren anbizio eraldatzailea” nabarmendu du, eta gazteak gizartearen eraldaketan parte hartzera animatu ditu Iturria: Irekia\n26-11-21_GAZTERIA_KONTSEILUA_erredehierro_0006.jpg Iturria: Irekia\n26-11-21_GAZTERIA_KONTSEILUA_erredehierro_0007.jpg Iturria: Irekia\n26-11-21_GAZTERIA_KONTSEILUA_erredehierro_0003.jpg Iturria: Irekia\n26-11-21_GAZTERIA_KONTSEILUA_erredehierro_0010.jpg Iturria: Irekia\n26-11-21_GAZTERIA_KONTSEILUA_erredehierro_0015.jpg Iturria: Irekia\n26-11-21_GAZTERIA_KONTSEILUA_erredehierro_0016.jpg Iturria: Irekia\n26-11-21_GAZTERIA_KONTSEILUA_erredehierro_0023.jpg Iturria: Irekia\n26-11-21_GAZTERIA_KONTSEILUA_erredehierro_0018.jpg Iturria: Irekia\nEuskadiko Gazteriaren Kontseiluaren 35. urteurreneko ekitaldian parte hartu du Beatriz Artolazabal eta Maialen Olabe EGK-ko presidentearekin batera\nBat dator EGK-k zeregin aktiboa izan duen Euskadiko Gazteriaren Legearen aukerarekin\nIñigo Urkullu Lehendakariak uste du Eusko Jaurlaritzaren 2030erako Gazteriaren Estrategiak anbizio eraldatzaile positiboa ikusten duela, eta Euskadiko Gazteriaren Kontseilua osatzen dutenak animatu ditu gizartean, "eraldaketan eta joko-arauen birdefinizioan parte hartzera, zuen balioen arabera. Gazteen berezko nahia da, eta mantendu eta sustatu egin behar duzue".\nBeatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuarekin, Maialen Olabe EGK-ko lehendakariarekin eta Eusko Legebiltzarreko, Foru Aldundietako, udaletako eta gazte-erakundeetako hainbat kiderekin batera, Urkulluk Bilboko Yimby aretoan hitz egin du, EGK´ren 35. urteurreneko ekitaldian. Euskadiko Gazteriaren Kontseiluaren topaketan 60 gazte-erakunde biltzen dituen Kontseiluaren bilakaera gogoratu da.\n«2030erako Gazteriaren Estrategia berria konpromiso bat da gazteen gizarteratze eta parte-hartze sozial osoaren aldeko belaunaldi baterako; 2030erako Agendaren eta Garapen Iraunkorrerako Helburuen esparruan gazteen parte-hartze zuzenarekin bultzatzeko konpromisoa hartzen dugun politika berrien aldeko konpromisoa», adierazi du Lehendakariak.\nIñigo Urkulluren arabera, “gure iparra belaunaldi guztien gizarte-ekarpena sustatzea eta belaunaldi horien arteko elkartasuna bultzatzea da. Bat nator Euskadiko lehen Gazteriaren Legearen aukerarekin”.\nLehendakariak azaldu duenez, desiratutako legea da, eta EGK Kontseiluak lege hori lantzean protagonismo aktiboa izan du, berau egituratzen duten lehentasunezko hiru helburuak indartuz: emantzipatzeko batez besteko adina pixkanaka murriztea, 30 urte inguruan egonkor mantendu dena; gazte-sistema indartzea eta eraldatzea; eta gazteen parte-hartze soziala bultzatzea, eskubide, xede eta bitarteko gisa, edukiak eta partaidetza-sareak berrituz.\nEGK´ren historiaren azterketan, Urkulluk hitz bakar batean laburbildu du 35 urte hauetako ibilbidea: parte-hartzea. Horixe da Gazteriaren Kontseiluaren helburuaren ardatza, hau da, mantendu, garatu eta bultzatu behar dugun emaria. Parte-hartzea eskubide bat da.\n“Parte-hartzearen bidez, gazteen parte-hartzearen bidez ematen diren eskubide, ekarpen eta eraldaketa berriak lortzen dira. Horrek gizarte osoari egiten dio mesede. Zuen ekarpenen adibide asko ditugu: etxebizitzaren, enpleguaren, hezkuntzaren eta bizikidetzaren arloan garatzen duzuen proiektua”.\nUrkulluk 1986an onartutako Gazteriaren lehen legea ekarri du gogora. Gertutik ezagutu nuen lege horren prestakuntza eta prestakuntza. Parte hartzeko grina genuen eta gazteen parte-hartzea erraztu nahi genuen. Legeak bide berri bat ireki zuen. Hobeto esanda, parte hartzeko bide bat eskaini zuen. Gazteriaren Kontseiluak gazteen balioetan eta oinarrietan oinarritu du bere ibilbidea: hurbiltasuna, parte-hartzea, elkarrizketa, lankidetza, konpromisoa, ikuspegi kritikoa eta eraldatzailea.\nLehendakaria kontziente agertu da “zailtasunez, gaztaroa luzatzeaz, emantzipazio-adina atzeratzeaz, langabeziak edo lan-prekarietateak eragiten dizueten moduaz eta bizitza independenteko proiektuak garatzeko oztopoez, batez ere enplegua eta etxebizitza lortzeko zailtasunen ondorioz. Bere helburua berdintasuna, justizia eta elkartasuna lortzea da, ondorioztatu du lehendakariak, eta Euskadiko Gazteriaren Kontseilua osatzen dutenen jarrera irekia, kritikoa eta eraikitzailea nabarmendu du”.\nBere 35 urteko historian EGK-ko buru izan direnak honako hauek dira: Jon Ugalde (Euskalherriko Eskautak Bizkaia), Jorge Núñez (Atseden Taldeak), Aitor Urkiola (Euskalherriko Eskautak Bizkaia), José Ramón Julián (AOC-EKEA), Gorka Barroeta (ITAKA), Leire Caridad (Euskalherriko Eskautak Bizkaia), Alicia Suso (Atseden Taldeak Eskola), Felix Arrieta (Bizi Delgado Alai), Kale dor Kayiko Gazteak), Batiste Ezeiza (Euskal Herriko Giak), Itsaso Andueza (Hezkide Eskola), eta Maialen Olabe (Bizkaiko Gaztetxoen Koordinakundea\nlehendakari_parte_hartzea_e... behera kargatu (1 MB)\nlehendakari_parte_hartzea_e... 80 MB\nLehendakaria Euskadin boluntariotzan aritzen direnen lana eskertzeko ekitaldiaren buru izan da


'Beldur Barik' programaren beste edizio bat\nBerdintasunaren aldeko eta indarkeria matxistaren aurkako ekimen autonomikoa da, Irunen ere egiten dena, eta 12-26 urte bitarteko nerabe eta gazteentzako da\nIkus-entzunezkoa sortzeko lehiaketa bat eta tailer bat egiten dira, helburua dutenak emakumeenganako indarkeria prebenitzea gazteen artean.\nUdalak, Gizarte Ongizatea, Hezkuntza eta Gazteria arlotik, abian jarri du laugarren urtez jarraian 'Irun Beldur Barik' ikus-entzunezko sorkuntza-lehiaketa. Hirian erroldatuta edo eskolaratuta dauden 12-26 urte bitarteko nerabe eta gazteentzako da, eta autonomia-mailan hainbat hiritan egiten den ekimen baten esparrua sartuta dago programa.\nSergio Corchón ordezkariak azaldu duenez, "Udalaren asmoa da aurten ere ekimen honi atxikitzea, izan ere, berdintasunaren aldeko eta indarkeria matxista baztertzeko jarrera guztiak indartzeko egiten ari garen lanetara gehitzen da. Kasu honetan, gazteengana jotzen dugu, eta animatu egiten ditugu beren bideoetan agertu dezaten egunerokoan nola egiten dioten aurre egungo desberdintasun-egoerari eta indarkeria sexistazko adierazpideei. Guztion artean indarkeria irmotasunez arbuiatze aldera.\nIrunen, ikus-entzunezkoen sorkuntza-lehiaketa baten bidez gauzatzen da Beldur Barik programa. Bi kategoria ditu lehiaketak: 12 urtetik 17ra bitarteko gazteak eta 18tik 26ra bitartekoak. Tailer bat ere egiten da Bigarren Hezkuntzako ikasgeletara bideratuta. Gizarte Ongizatetik nabarmendu dute aurten kategoria berri bat sortu dela: 18 urtetik 26ra bitarteko gazteena.\nBestalde, Josune Gómez Gazteria eta Hezkuntzako ordezkariak adierazi duenez, "garrantzitsua da Irungo gazteak ekimen honen partedun bihurtzea, horrela barneratuko baitituzte gure gizartean hain oinarrizkoak eta beharrezkoak diren balioak; esaterako, errespetua eta berdintasuna. Halaber, horregatik animatzen dugu ekimen honekin bat egitera, dela norberaren aldetik, dela taldean, baita ikasgela edo heziketa-zentro gisa ere".\nBeldur Barik ikus-entzunezkoen sorkuntza-lehiaketak, bestalde, beldurrik ez izateko jarrera islatu nahi du, ekimenak euskaraz esan nahi duen bezala. Gainera, konpromiso pertsonal eta kolektiboa islatu nahi da, kultura matxista eta indarkeria sexistaren moduak eraldatzeko. Alde horretatik, kalitate teknikoaren edo artistikoaren gainetik, mezuaren kalitatea baloratuko da, eta gogoetak eta eztabaidak sortzeko gaitasuna, batik bat, nesken ahalduntzetik eta mutilen konpromisotik edo erantzukizuna onartzetik begiratuta, betiere indarkeria matxista amaitze aldera.\nDagoeneko irekita dago izena emateko epea, eta azaroaren 13an amaituko da. Edozei arte-adierazpide erabili ahal da lehiaketan, betiere ikus-entzunezko formatua aurkeztuta programaren webaren bidez: www.beldurbarik.org. Informazio gehiago nahi izanez gero, http://www.irun.org udal webean aurkitu daitezke lehiaketaren oinarriak.\nIrun Beldur Barik lehiaketako sariak 300 euroko txartelak izango dira beren kategorian irabazten duten proiektuentzat; betiere kirol-materialetarako, liburuetarako, diskoetara eta material informatikorako. Azaroaren 25ean egingo da sari-banaketa Amaia Kultur Zentroan.\nEra berean, eta udalerrian lehen aldiz, Beldur Barik tailerrak egingo dira. Tailer horiek DBHko 2.eko ikasleentzako dira, eta 3 orduko saioak egingo dira ikasgela bakoitzean, programan parte hartzen duen zentroan bertan. Izena emateko epea amaitu delarik, bost ikastetxe izango dira parte hartuko dutenak: San Vicente Paul, El Pilar, Eguzkitza, Hirubide eta Toki Alai. Guztira, 368 neska-mutilek parte hartuko dute tailerretan, aurtengo urrian, azaroan eta abenduan.\nTailerren helburua dira nerabeen arteko harremanetan agertzen den indarkeria matxistari buruz sentsibilizatzea, tratu ona eta desberdintasunekiko errespetua eta tolerantzia sustatzea eta jarrera kritikoa sortzea estereotipo sexistekiko eta indarkeria matxistarekiko.\nSaioak Ianire Estébanezek eta Estibaliz Linaresek emango dituzte. Psikologo espezializatuak dira emakumeen aurkako indarkeriaren prebentzioan, eta esperientzia handia dute gazteekin prestakuntza- eta sentsibilizazio-jarduerak egiten.


Alestis, Tubos Reunidos, Mercedes eta Michelin: krisiaren itzala Arabako ekonomian - Araba - Alea.eus\nAlestis, Tubos Reunidos, Mercedes eta Michelin: krisiaren itzala Arabako ekonomian\nErredakzioa 2020-05-29 12:00\nAmurrioko 628langileri eragingo dien ABLEEa aplikatu du Tubos Reunidosek. / ALEA\nCovid-19aren osasun krisiaren eragina gero eta nabariagoa da Arabako enpresa nagusietan: Alestis eta Tubos Reunidos enpresetan ABLEEak aplikatu dituzte; eta Mercedes zein Michelineko ekoizpenak behera egin du.\nArabako ekonomiari dagokionez, bata bestearen atzean iritsi dira aste honetako berri txarrak, osasun krisialdi betean oraindik. Astearteko datuen arabera, une honetan Araban, aldi baterako 3.950 lan erregulazio espediente daude martxan; horrek 41.285 langile ingururi eragiten die.\nAsteazkenean, Alestisek lau hilabeteko ABLEE bat aurkeztu du, gehiengo sindikalaren babesik gabe. Atzo bertan, Tubos Reunidosek iragarritako ABLEEa aplikatu du, kasu honetan enpresa batzordearekin akordiorik lortu gabe ere.\nBestelako datu kezkagarri batzuk ezagutu ditugu azken orduetan: Mercedesen ekoizpena beste %5 jaitsi da, eta abuztu osoa itxita egongo da; bestalde, pneumatikoen fabrikazioa erdira murriztu da Michelinen, pasa den urtearekin alderatuta.\nCovid-19ak eragindako ezohiko egoerak ondorio gehiago utziko ditu gure lurraldeko ekonomian, zalantzarik gabe. Baina ekonomia horren motore den jarduera industrialari dagokionez, azken berriak aztertu ditugu ALEAn.\nAlestis Miñaoko parke teknologikoan kokatutako sektore aeroespazialeko enpresa da. / ZARATEMAN\nAlestis: ABLEEa 146 langileri\nMiñaoko lantegiko 146 langileri eragingo die Alestisen ABLEEak: zuzeneko 116 eta zeharkako beste 30; hau da, 187 langilek osatutako plantillaren %78ri. Datozen lau hilabeteetarako izango da, ekainaren 1etik irailaren 30era, ekoizpen-arrazoiengatik kontratuak etetearen ondorioz, eta soldata ez da SEPEren ekarpenaz harago osatuko.\nHamabost egunean behin lanpostuaren eta langabeziaren artean txandakatuko dira, gehienez 55 egunez. 60 laguneko talde bat langabezian egongo da lau hilabetez, baina 500 euroko osagarria jasoko du.\nAkordioak ez du LABek, ELAk eta CGTk osatutako Gasteizko lantegiko gehiengo sindikalaren babesik lortu: "Ez du enplegua bermatzen ABLEEa amaitzen denean", kritikatu dute sindikatuek, eta estatu mailan negoziatu dela salatu dute.\nTubos Reunidos: ABLEEa 628 langileri\nAmurrioko bere lantegian 850 langileetatik 628ri eragingo dien bost hilabeteko ABLEEa aplikatzea erabaki du Tubos Reunidosek, ekainaren 1ean hasita eta urriaren 31ra arte; Alestisen kasuan bezala, enpresak ez du soldata osatuko. "Antolaketa eta ekoizpen arrazoiengatik" hartu du erabakia.\n2009tik enpresak aplikatu duen zazpigarren espedientea da, eta ez du enpresa batzordearen babesik. Sindikatuek kritikatu dute enpresak ez duela "langileentzako ondorioak arintzeko inolako akordiorik" lortu nahi izan.\nMercedes: abuztuan itxita\nApirilean galdu zituen 29.300 furgonetei (%18) gehituta, beste 6.200 furgoneta egiteari utziko dio Mercedesek 5.000 langile inguru dituen Gasteizko lantegian; hau da, duela hilabete bat aurreikusitakoaren %4,8 gutxiago.\nOsasun krisia hasi baino lehen Vito eta Clase V modeloetako 159.000 furgoneta egitea zen helburua, baina horrela ekoizpena 123.500 furgonetetan geratuko da. Beherakada horrek balizko ABLEE baten inguruko zalantzak areagotu egin ditu: "Ez dakigu zer gertatuko den irailetik aurrera", adierazi du langileen batzordeak.\nMaiatzaren hasieran multinazionalak abuztuan bi astez lan egitea proposatu bazuen ere, orain egutegia aldatu da: lantegia abuztuko osoa itxiko da. Eta, hasieran zuzendaritzak planteatu zuen arren, langileek ez dute ekaineko zein uztaileko larunbatetan lan egingo.\nMercedesek Gasteizen duen fabrikan 5.000 langile inguru daude. / MERCEDES-BENZ\nMichelin: ekoizpena erdira murriztu da\n3.300 lanpostu zuzen ditu Michelinek Gasteizen duen lantegiak, eta une honetan, osasun krisia hasi zenetik bigarren ABLEEan murgilduta dago.\nAzken urtean, pneumatikoen fabrikazioa erdira jaitsi dela adierazi du enpresak: "Laguntzak eman daitezke eta eman behar zaizkie hainbat sektoreri, hala nola fabrikatzen duen industriari, zerbitzuei edo turismoari. Eskuzabalak izan behar dugu gizarte gisa", adierazi du Mariano Arconada lantegiko zuzendariak, Radio Euskadin.


2022 urterako aurrekontuak onartu dira EH Bilduren abstentzioarekin | Lezo.eus\n2022 urterako aurrekontuak onartu dira EH Bilduren abstentzioarekin\nUdal gobernuan dauden EAJ-PNV eta PSE-EEko aldeko bozkekin onartu dira.\nLezoko Udalak ohiko osoko bilkura egin zuen atzo eta, bertan, 2022rako aurrekontuak onartu ziren. Dokumentu horrek EAJ-PNVren eta PSE-EEren gobernu-taldeak aurkeztutako proposamenari erantzuten dio, eta bi taldeen aldeko botoekin eta EH BILDUren abstentzioarekin onartu zen.\nEgungo testuinguru honetan gobernu-taldeak egindako proposamenak inoiz baino gehiago behar ditu udal talde politiko guztien proposamenak eta lankidetza, 2022ko ekitaldian sortzen diren behar guztiak betetzeko.\nGainera, Udalak, herriko esparru guztiak hobetzeko konpromisoa hartzen du: jarduera kulturala, kirol osasungarria, hirigintza, berdintasun-politikak eta euskararen sustatzea. Lezoko gizarte zerbitzuak hobetzeko konpromisoa ere agertu du Udalak.\nAurreko urteetan bezala, udal webgunean lezoar guztien eskura egongo dira aurrekontuak.\nIraileko osoko bilkuran beste gai batzuk ere jorratu ziren, hala nola Lezoko bizikletak mailegatzeko udal zerbitzu berria behin betiko onartzea, Oarsoaldeko Taxi Batzordean adostutako Taxi 2022 tarifak onartzeko proposamena eta 2022ko plantilla organikoa eta lanpostuen zerrenda onartzeko irizpena (EH Bilduren aurkako bozkarekin).\nEH-BILDUk aurkeztutako "Deskonektatu elektriketatik" mozioa, argindarraren prezioaren igoerari buruzkoa ez zen onartu. Gai honen inguruko mozio alternatiboa, EAJ-PNV-k eta PSE-EE-k aurkeztutakoa, bai onartu zen.


Iru�a Oka argitu dezagun - GARA\nArantxa Zabala eta Patxi Ala�a Iru�a Oka argitzeko Koordinakundearen izenean\nIru�a Oka argitu dezagun\nOstrakak gezurrezkoak izateko aukera handiak badaudela onartuta ere, egiazkoak izateko arrazoiak ere ez dira falta: datazioak, topatu diren lekua (estratuak), gaztelaniaren sorrerari buruzko bestelako teoriak... Beraz, Aldundiak beste zuzendaritza bat sar dezake Iruña Okan, baina Lurmenekin batera lan egiteko\nArabako Foru Aldundiak Iruña Okako indusketez arduratzen zen Lurmen enpresari lana egiteko baimena kendu dio, Eliseo Gil eta bere taldea publikoki gezurtitzat hartu ditu eta mediatikoki sekula konpondu ezingo den irudia sorrarazi du. Eta hori guztia egiteko, gaur egun, ez dakigu funtsezko arrazoirik egon den ala ez, zalantza izugarriak daudelako:\na) Datazioak ez dira berriz egin. Orain arte, laborategi hauek egindako datazioen arabera ostrakak orain 1.700 urte inguru egindakoak dira: Geochron (Cambridge-Massachussets), Gröningen Unibertsitatea (Holanda), CEA-CNRS (Frantzia) eta Adirondack (Euskal Herria). Gaur egungo zientziak aukera ematen du zeramika batean egindako idazkun bat oraintsu edo orain ehunka batzuk urte egin den jakiteko. Zergatik ez dira datazioak berriz egin nahi?\nb) Aldundiko Batzordeko kideak ez dira Iruña Okara joan gauzak ondo aztertzera: ostrakak zein leku zehatzetan aurkitu diren, kokapenak, estratuak... Normala al da, lan hori sakonki aztertu nahi izan eta egindako indusketak ikustera ez joatea?\nc) Harremanik ez da egon batzordekideen eta arkeologoen artean. Batzordeko kideak ez dira hamar arkeologoekin egon, gauzak ondo aztertzeko: egindako lan arkeologikoa, jarraitutako prozedurak, eta abar. Txostena irakurrita eman dute euren irizpidea. Ez al zen ezinbestekoa langile horiei guztiei galdetzea, haien lanari buruzko emaitza eman baino lehen?\nd) Alegazioak egiteko epea epaiaren ostean jarri dute. Prozesu serio batean, indusketak bisitatzeaz gain, arkeologoak elkarrizketatzeaz gain eta datazioak berriro egiteaz edo berresteaz gain, azken txostenak denon esku jarriko ziren berriro, azken erabakia hartu baino lehen, Eliseo Gilek erantzuteko aukera izateko. Kasu honetan ez da horrela egin eta epaia eman ondoren (kaleratu, eta langabeziara) alegazioak emateko epea jarri dute. Eliseok aurkeztuko dituen alegazioek, lintxamendu mediatiko honen ostean, zerbaiterako balioko al dute orain?\ne) Filtrazio asko egon da, eta isilpean zaintzekoa, zabaldu egin dute. Jendeari informazio osoa ukatu zaio bi urtez, baina azken asteotan lau filtrazio eta gehiago izan dira gai honen gainean, iritzi publikoa «moldatzen» laguntzeko. Horrez gain, batzordekide batek bere hitza ez du bete, isilpekoa zaindu ordez, zabaltzean. Halako portaera onargarria al da honelako prozesu batean?\nf) Txostenei buruz esandakoa eta argitaratutakoa. Gaurko egunez txosten batzuk Interneten eskura jartzen hasi dira. Horietako bat kimikaria den batzordekidearena da. Aldundiko agerpen publikoan, ostraketan kola aztarnak agertzea faltsuak direla esateko erabili zen. Txosten hori irakurri berri dugu eta ez dago kolari buruzko aipamenik. Txostenak aldatu al dira agerpen publikotik orain argitaratzen hasi diren arte?\ng) Faltsifikazioak egiazkotzat hartzeko egiten dira normalean. Arkeologian, artean edo bestelako jardueretan, faltsifikazioak egiazkotzat har daitezen egiten dira. Beraz, zentzurik ba al dauka iruzur egile batentzat hainbeste hitz, horietako asko gaztelaniaz eta banaka batzuk italieraz eta irlanderaz idazteak ostraketan?\nZalantza horien guztien aurrean, honako eskaera hau egiten diogu Arabako Foru Aldundiari:\nIdazkunen datazioak berriz egiteko beste laborategi batzuetan eta gai honetan gaitasun handiena duten adituek eginda.\nLurmen enpresarekin duen hitzarmenari jarraipena ematea. Ostrakak gezurrezkoak izateko aukera handiak badaudela onartuta ere, egiazkoak ere izateko arrazoiak ez dira falta: laborategien datazioak, topatu diren lekua (estratuak), gaztelaniaren sorrerari buruzko bestelako teoriak, eta abar. Beraz, Aldundiak beste zuzendaritza bat sar dezake Iruña Okan, baina Lurmenekin batera lan egiteko.\nInformazio eta eztabaida epe luze bat irekitzea. Bi urteko epean eta material guztia Interneten bidez denon esku jarri ondoren, aurkitutako hitz eta ostrakak egiazkoak izan daitezkeen ala ez aztertzeko nazioarteko eztabaida publiko eta irekia sustatzea. Lehenbizi, maila arkeologikoan atera beharko lirateke ondorioak eta, bigarren maila batean, gai honi dagozkion gainerako jakintza arloetan.\nOstrakak behar bezala babestuta egotea, etorkizunean egin litezkeen datazioak berriz egin ahal izateko, horiek gure ondarearen pieza garrantzitsuak izateko aukera artean badagoelako.\nTestu hau Iruña Oka argitzeko Adierazpena da. Urtarrilaren 17an, gai honi euskal kulturaren eta zientziaren ikuspuntutik irteera egokia emateko Koordinakunde bat sortu dugu Gasteizen. Orain arte informazioa ezkutatu da (ostrakak, bi hilabetez txostenak...) eta eztabaida zabal, ireki eta kontrastatua egin beharrean, lintxamendu mediatikoa baino ez dugu ikusi.\nKoordinakundeko kideok euskaraz eta euskal kulturaz kezkatzen diren herritar guztiei Adierazpen hau izenpetzeko gonbita egiten diegu (Irterneten egin daiteke: www.iruñaoka.net), zientziak eta arkeologiak merezi dutelako.


Instalaziorako eskuliburua Izenpe ziurtagiri digitala - PDF\nInstalaziorako eskuliburua Izenpe ziurtagiri digitala\nDownload "Instalaziorako eskuliburua Izenpe ziurtagiri digitala"\nÓscar Barbero Redondo\n1 Instalaziorako eskuliburua Izenpe ziurtagiri digitala GNU/Linux Fedora 16 - Verne Izenpe s.a Obra hau Creative Commons-en 3.0 lizentziaren mendekoa da (aitortu, ez komertziala, partekatu baimen beraren arabera). Kopia, bana eta jendaurrean komunika daiteke, betiere egilea zehazten bada eta helburu komertzialekin erabiltzen ez bada. Lizentzia osoa hemen kontsulta daiteke: Izenpe, s.a. ez da izango dokumentuaren edizioan gerta litezkeen akatsen edo aipatu gabe gera litezkeen alderdien erantzule.\n2 2/ Edukiaren aurkibidea Introducción... 4 Estructura y Alcance del Documento... 4 Hardware y Aplicaciones Soportadas... 5 Algunos De Los Lectores Soportados... 5 Tarjetas Inteligentes Soportadas De Forma Nativa... 5 Tarjetas Inteligentes Soportadas Mediante El Uso De Librerías PKCS#11 Externas:... 6 Aplicaciones Soportadas... 6 Requisitos Software para la Instalación... 7 Configuración de los lectores... 7 Descarga e Instalación del Middleware de Izenpe Descarga e Instalación de los Certificados Izenpe Forma 1 Modo Automático Forma 2 Modo Manual Configuración de las aplicaciones Navegadores web Firefox Instalación de módulo para certificados Opera Google Chrome / Chromium Clientes de correo Thunderbird Instalación de módulo para certificados Configuración de cuenta de correo con certificado Comprobación Evolution Instalación de módulo para certificados Importar Certificados Configuración de cuenta de correo con certificado Comprobación KMail Herramientas Ofimáticas LibreOffice Ejemplo de uso de las aplicaciones Identificación en sitios web Firefox Envío de correos firmados digitalmente Thunderbird Configuración cuenta de correo con certificado Envío de correo firmado digitalmente... 33\n3 Verificación de firma digital en correo Evolution Configuración cuenta de correo con certificado Envío de correo firmado digitalmente Verificación de firma digital en correo Thunderbird Configuración cuenta de correo con certificado Envío de correo firmado digitalmente Verificación de firma digital en correo Firma de documentos ofimáticos LibreOffice Otras aplicaciones adicionales Gestor de la Tarjeta de Izenpe Cambio de PIN usando Firefox Incompatibilidades conocidas (Importante) DNIe Acerca de /\n4 4/ Sarrera Euskal Autonomia Erkidegoan software librea eta open source erabiltzen dutenei beren ziurtagiriak erabiltzen laguntzeko eta hori errazteko ahaleginean, Izenpek hainbat eskuliburu prestatu ditu Izenperen ziurtagiri digitalak GNU/Linux sistema eragilean instalatzeko eta konfiguratzeko beharrezkoak diren urratsak zehazteko helburuarekin. Kasu honetan Fedora 16 banaketan Izenperen ziurtagiri digitalak erabiltzeko jarraitu beharreko prozesua deskribatuko dugu, euskal administrazio publikoak eskainitako zerbitzuetarako sarbidea ematen duten aplikaziorik garrantzitsuenekin. Agiriaren egitura eta irismena Agiriak 5 atal sekuentzial ditu, eta horietan zehatz-mehatz adierazi da Izenperen ziurtagiri digitalak GNU/Linux sisteman instalatzeko, konfiguratzeko eta erabiltzeko prozesu osoa: Hardwareko (irakurgailuak) eta softwareko (kanpo-aplikazioak) eskakizunak. Izenperen Middleware-a deskargatzea eta instalatzea. Izenperako ziurtagiriak deskargatzea eta instalatzea. Onartzen dituen aplikazioak konfiguratzea eta erabiltzeko adibideak. Errore ezagunak, gomendioak eta soluzioak. Atal horietako bakoitzean prozesu osoa gauzatzeko beharrezko zereginak azalduko dira. Agiri honek Red Hat gisako banaketa guztietarako instalaziorako eskuliburua izatea du xede, hain zuzen ere,.rpm paketeak eta paketeak kudeatzeko yum tresna dituztenetarako. Agirian jaso dugun prozesua Fedora 16ri dagokio berariaz, baina gainerako antzeko banaketak (hala nola, Red Hat Enterprise Linux, CentOS, Aurox, Ark Linux ) konfiguratzeko prozesua adierazitakoaren oso antzekoa izango da.\n5 5/ Onartutako hardwarea eta aplikazioak Onartutako irakurgailuetako batzuk Agiri honetan ezin diegu tartea egin merkatuan diren hardwareko gailu guztiei. Hori dela eta, Izenpek euskarria ofizialki txartel kriptografikoen honako USB irakurgailuei ematea erabaki da: USB irakurgailu txikia Cherry Keyboard BAY irakurgailu txikia PCMCIA-92 irakurgailu txikia Horiek guztiak Izenperen web-orriko dendaren bidez ( edo baimendutako beste edozein hornitzaileren bidez lor daitezke. Gainera, beste irakurgailu batzuek ere funtziona dezakete, eskura ditugun driver-en arabera. Ohar garrantzitsua: Txartel-irakurgailuak bateragarria izan behar du PC/SCrekin. Berez onartutako txartel adimendunak Izenperen Mac-erako Universal Middlewarea (aurrerantzean UM) PKCS#11 v2.11 espezifikazioarekin bateragarri den API bat erakusten duen liburutegimodulua. Modulu horrek programazio-interfazeek erabiltzen duten softwareari eskaintzen dio token kriptografiko gisa onartutako txartel adimendunak erabiltzeko aukera. Zerrenda honetan Izenperen moduluarekin bateragarriak diren txartelak daude. Gemalto Classic TPC: o FileSystem full compliant PKCS#11, 2048 bit-eko objektuekin o Legezko baliogarritasuna duen Sinadura elektronikoko FileSystem 2048 bit-eko objektuekin. Giesecke&Devrient (StarCOS 2.3) o FileSystem full compliant PKCS#11, 1024 bit-eko objektuekin Filesystem duen Incard Incrypto34 V2: CNS + Sinadura elektronikoa + FullP11: o CNIPAren (v.1.1.3) (FS CNS) CNS zehaztapenen araberako FileSystem CNS o Lege-balioa duen Sinadura elektronikoko FileSystem (FS DS-v1.0) o FileSystem full compliant PKCS#11 (FS FullP11) Incard Touch&Sign2048: o Incrypto34v2 txartelean eutsitako filesystem guztiak gehi: FileSystem full compliant PKCS#11 (FS FullP11), 2048 bit-eko objektuekin Sinadura elektroniko onartuko FileSystem (FS DS-v2.0), 2048 bit-eko hiru gakoparerekin edo 1024bit-eko hiru gako-parerekin gehi 2048 bit-eko hiru gakoparerekin.\n6 6/ Kanpoko PKCS#11 liburutegiak erabiliz onartutako txartel adimendunak: Incard CryptoSmartCard16 (SetecOS) Incard CryptoSmartCardE4H (Starcos) Incard M4.01a FS1111 (Siemens CardOS/M4) Gemplus (GemGATE 32K) Gemplus (GemGATE CardOS M4) Siemens (Siemens CardOS M4.01) Siemens (Siemens CardOS M4) Siemens (Siemens CIE) Siemens (Siemens SISS HPC) Siemens (Siemens CardOS M4.01a) Athena (ASECard Crypto) Ghirlanda (M4cvToken) Gemplus (SIM TIM) Oberthur (Cosmo 64 RSA dual interface) Oberthur (Oberthur Cosmo64). Onartutako aplikazioak Izenpek eskainitako zerbitzuetarako sarbidea izateko, ezinbestekoa da Izenperen ziurtagiriak erabiltzen dituzten tresnak eta aplikazioak eskura izatea. Ziurtagiri horiek erabiltzen dituzten aplikaziorik ohikoenak hiru kategoriatan multzokatu ditugu eta horiek instalatzeko eta Izenperen ziurtagiriekin konfiguratzeko prozesua dokumentatzen saiatu gara. Honakoak dira agiri honetan azalduko ditugun aplikazioak: Web-nabigatzaileak Firefox Opera Google Chrome / Chromium 11 Posta-bezeroak: Thunderbird 8.0 Evolution Kmail Ofimatikako tresnak LibreOffice 3.3 Instalatzeko software-eskakizunak Irakurgailuak konfiguratzea Gure irakurgailua instalatzeko eta konfiguratzeko, gure sistemarekin (Linuxekin) bateragarria den ala ez ziurtatu beharko dugu lehenik. Izenpedendan erositakoa edo Izenpek emandakoa bada, bateragarria izango da % 100; bestela, banatzailearen eta irakurgailu motaren arabera, balio dezake ala ez.\n7 7/ Irakurgailu batzuek instalatzeko beren softwarea dute eta beste batzuk bateragarriak dira eta Linux ekipo guztietan berez instala daitekeen softwarearekin dabiltza. Azken horiek (arruntenak) instalatzeko urrats hauek eman beharko ditugu (modu grafikoan edo komando-lerroaren bidez egin daiteke, nahi bezala). Modu grafikoan Sistema-tresnetara joan eta Softwarea gehitu/kendu irekiko dugu. Edo Gnome 3 mahaigain-ingurunea erabiltzen badugu, horrela irekiko dugu: Fedorarako pakete-kudeatzaile grafikoa irekiko da, eta ccid paketea bilatu beharko dugu hor. Horretarako, bilatzailean ccid jarri eta Bilatu sakatuko dugu. Aurkitzen dituen guztien artean, Generic USB CCID smart card reader driver kontrolatzailearen laukia aktibatu eta Aplikatu sakatuko dugu instalatzen hasteko. Instalazioan zehar, zenbait baimen eskatuko dizkigu (eta sistemaren pasahitza sartzea ere bai), eta jarraitzeko esango dugu denetan (ikus adibideko irudiak):\n8 8/ Instalatzen amaitutakoan, PCa berrabiaraziko dugu. Komando moduan Komando moduan instalatzeko, terminal bat irekiko dugu (zure mahaigainingurunearen arabera):\n9 9/ Eta hauxe idatziko dugu ccid paketea bilatzeko: yum search ccid Aurkitutakoan, paketearen izen osoa kopiatu eta honen bidez instalatuko dugu: sudo yum install pcsc-lite-ccid.i686 Bertsioaren arabera, paketearen izena aldatu egin daiteke. Instalatzen amaitutakoan, ekipoa komando honekin berrabiaraziko dugu: sudo reboot Oharra: Sudo (superrerabiltzailearen baimenak) erabiltzean sistemaren pasahitza eskatuko digu. Izenperen Middleware-a deskargatzea eta instalatzea Middleware deskargatzeko, izenpe.com web-orrira joango gara eta ziurtagiriak abian jartzea atalean (Izenpe softwarea) nahi dugun fitxategia deskargatuko dugu. Linux-erako Izenpe softwarea hautatu eta Gorde fitxategia klikatuko dugu.\n10 10/ barruan. Oharr a: Lehen espen ez Deska rgak karpet an gorde ko da zure direkt orio pertso nalare n Deskarga amaitutakoan, instalatzeko bi modu izango ditugu: grafikoki edo komando-lerro moduan. Hautatu nahi duzuna, azken emaitza berbera da. Modu grafikoan Deskargak karpetan Kit_Izenpe_Linux_ zip fitxategia dugu. Eskuin-botoiarekin hor klikatu eta Extraer aquí (Atera hona) sakatuko dugu. Sortzen den karpetaren edukia (gure sistema 32 edo de 64 bitekoa den kontuan izanda) gure karpeta pertsonalera, mahaigainera edo nahi dugun tokira mugi dezakegu. Gure kasuan, Izenpe izeneko karpeta bat sortuko dugu gure karpeta pertsonalean eta horra mugituko dugu.\n11 11/ pinman_32_bit direktorioak txartelaren PINa aldatzeko eta desblokeatzeko aplikazioa eta beste aukeraren bat ditu eta agiri honen amaiera-aldeko atal batean azalduko dira. pkcs11 direktorioak libbit4ipki.so eta libbit4ipki.so.conf fitxategiak ditu. Bi fitxategiek elkarrekin egon behar dute beti. Eta horiek erabiliko ditugu Firefox nabigatzailea konfiguratzeko eta txartela gure ekipoan ibil dadin. Azaldu dugu zer urrats eman behar diren atal honetan: Aplikazioak konfiguratzea Web-nabigatzaileak Firefox. Baina lehenik ziurtagiriak instalatuko ditugu. Komando moduan Komando moduan instalatzeko, terminal bat irekiko dugu (zure mahaigainingurunearen arabera): Eta sententzia hauek idatziko ditugu hor: cd ~/Descargas gunzip -d Kit_Izenpe_Linux_ zip cd Kit_Izenpe_Linux_ cd 32 mkdir ~/Izenpe mv * ~/Izenpe Modu grafikoko urrats berak eman ditugu baina mugimendu gutxiagotan. Fitxategi horiekin emango ditugun hurrengo urratsak atal honetan aurkituko ditugu: Aplikazioak konfiguratzea Web-nabigatzaileak Firefox. Baina lehenik ziurtagiriak instalatuko ditugu.\n12 12/ Izenperako ziurtagiriak deskargatzea eta instalatzea Izenpek ziurtapen-autoritateen eta mendekoen hierarkia bat prestatu du Internet bidez eskaintzen diren zerbitzuetara sartzean sortzen diren premiei erantzuteko eta, hori dela eta, erabiltzaileak hainbat profilekin egiaztatzen ditu, kasuan kasu. Grafikoa handiago ikusteko: gif\n13 13/ 1. modua Modu automatikoa Izenpek plataforma bakoitzerako instalatzaile berezi batzuk garatu ditu, eta horien helburua da ziurtagiriak deskargatzea eta instalatzea hain nabarmena ez izatea, orain arte indarrean ziren softwarearen ezaugarriengatik gertatzen zen bezala. Kasu honetan.rpm instalatzailea interesatzen zaigu, Fedora, OpenSuSe, Centos eta antzeko pakete motak erabiltzen dituzten banaketekin bateragarria. Ziurtagiriak deskargatzeko, izenpe.com web-orrira joango gara eta ziurtagiriak abian jartzea atalean (Izenpe softwarea) horiek deskargatzeko fitxategia aurkituko dugu. Fedora-rako Izenpe softwarea hautatu eta Gorde fitxategia klikatuko dugu. Oharra: Lehenespenez Deskargak karpetan gordeko da zure direktorio pertsonalaren barruan. Deskarga amaitutakoan, instalatzeko bi modu izango ditugu: grafikoki edo komando-lerro moduan. Hautatu nahi duzuna, azken emaitza berbera da. Modu grafikoan Deskargak karpetan izenpe-certificates izenpe.noarch.rpm fitxategia izango dugu. Hor, eskuin-botoiarekin klikatu eta Ireki software-instalatzailearekin hautatuko dugu. Mezu bat zabalduko da eta Instalatu botoia sakatuko dugu.\n14 14/ Berretsi eta instalatzen jarraituko dugu. Ekipoaren pasahitza eskatuko digu, hori sartu eta Kautotu sakatuko dugu. Instalatzen hasiko da eta horrela utziko dugu amaitu arte. Nahi izanez gero, instalazioa ondo egin den egiazta daiteke, zure nabigatzailean instalatutako ziurtagiriak kontsultatuz. Bidea: Firefox Editatu Lehentasunak Aurreratua Zifratua Ziurtagiriak Autoritateak\n16 16/ Komando moduan Komando moduan ere instala dezakegu, terminal bat irekita: Hor sententzia hauek idatziko ditugu instalazioa amaitu arte (ikus irudia) eta, eskatzen digunean, sistemaren pasahitza sartu eta instalazioa berretsiko dugu: cd ~/Descargas sudo rpm -i izenpe-certificates izenpe.noarch.rpm Oharra: Sudo (superrerabiltzailearen baimenak) erabiltzean sistemaren pasahitza eskatuko digu. 2. modua Eskuzko modua Edozein arrazoirengatik aurreko urratsa erabilgarri ez badago, ziurtagiri bakoitza eskuz deskarga eta instala dezakegu. Prozesu nahiko neketsua.\n17 17/ Ziurtagiri horiek web-orri honetan eskura daitezke: Ziurtagiriak deskargatzea. Ziurtagirietara joateko zuzeneko lotura Ziurtagiriak deskargatzeko, klik egin behar da lauki urdin batean gezi zuri bat marraztuta duten irudien gainean, eta ziurtagiria gorde, ondoren inportatzeko.\n18 18/ Izenpek definitutako ziurtapen-autoritateen egituraren arabera, txartel bakoitza erroko autoritate batekin eta mendeko batekin bakarrik izango da baliozkoa. Horrek esan nahi du ez dela behar-beharrezkoa ziurtapen-autoritate guztien ziurtagiri guztiak inportatzea, dena delako aplikazioak ez dituelako horiek gure txartelarekin erabiliko. Baina autoritateen hierarkiaren funtzionamendua ondo ezagutzen ez badugu, denak instalatzea gomendatzen dugu. Funtsezkoa da ziurtapen-autoritateen erroko ziurtagiriak Firefox nabigatzailera inportatzea, webguneetan kautotzeko eta sinatzeko prozesuak egiteko. Nabigatzaileak ziurtagiri horiek ez baditu, zerbitzariak ezetsi egingo du sarbidea. Inportatzeko, Editatu menuan Lehentasunak aukeran Aurreratua klikatuko dugu, eta ondoren Zifratua fitxa. Azkenik, Ikus ziurtagiriak botoiaren eta Autoritateak fitxaren gainean egingo dugu klik, irudian ikusten den bezala, erroko ziurtapen-autoritateen eta mendekoen ziurtagiriak inportatzeko.\n19 Izenperen erroko ziurtapen-autoritateen eta mendekoen ziurtagiri guztiak inportatuko ditugu, banan-banan, Inportatu botoian klik eginez eta ziurtagiriak banan-banan hautatuz: 19/\n20 20/ Erroko ziurtagiriak inportatzeko garaian, ziurtagirian jarriko dugun konfiantzari buruz galdetuko digu nabigatzaileak. 3 konfiantza-kategoria daude: Webguneak egiaztatzeko konfiantza Posta-erabiltzaileak egiaztatzeko konfiantza Software-garatzaileak egiaztatzeko konfiantza 3 kategoriak aukeratuko ditugu. Prozesu hori ziurtagiri guzti-guztiekin egin behar da. Ziurtagiri berriak agertzen direla egiazta dezakegu:\n22 22/ Aplikazioak konfiguratzea Web-nabigatzaileak Firefox Firefox da GNU/Linux sistemako nabigatzaile nagusia. Ziurtagirietarako modulua instalatzea Editatu menuan Lehentasunak aukeran Aurreratua klikatuko dugu eta ondoren Zifratua fitxa, irudian ikus dezakegun bezala. Azkenik, Segurtasun-gailuak botoia klikatuko dugu berriz. Gailuen administratzailea Firefoxen segurtasun-moduluak kudeatzea ahalbidetzen duen tresna da. Lehenetsitako konfigurazioan 2 segurtasunmodulu izaten ditu: bat, aurrez instalatuta dauden lehenetsitako erroko ziurtagiriak kudeatzeko eta bestea, beharrezko liburutegiekin batera eransten ditugun eta kanpokoak ez diren gainerako ziurtagiri guztietarako. Behar dugun segurtasun-modulua eransteko, klik egingo dugu Kargatu botoiaren gainean.\n23 23/ Leiho bat irekiko da eta horrek emango digu aukera PKCS#11 modulu berria definitzeko: Moduluaren izena: Middleware-rako segurtasun-moduluari erreferentzia egiten dion izen generikoa. Edozein izen jarriko dugu. Esate baterako: Izenpe Moduluaren fitxategia: Arakatu klikatu eta libbit4ipki.so fitxategia dagoen bideraino nabigatuko dugu (/home/ ZURE ERABILTZAILE IZENA /Izenpe/pkcs11/libbit4ipki.so) Gero, Onartu klikatuko dugu eta modulu berria eransten dela ikusiko dugu. Kasualitatez modulu berria erantsi baina hutsik agertzen bada, agian ekipoa berrabiarazi behar duzu. Ziurta ezazu irakurgailua eta txartela PCra ondo konektatuta daudela. Opera Opera nabigatzailearen gaur egungo bertsioak software motako ziurtagirietarako euskarria du (PKCS#12). Beraz, ez da bateragarri Izenpek jaulkitako ziurtagiriekin. Google Chrome / Chromium Egungo Google Chrome / Chromium bertsioan instalatuta badago, bere datubasean inportatuko dira ziurtagiriak, baina nabigatzaile horrek oraingoz ez ditu\n24 24/ PKCS#11 moduluak inplementatzen eta ez da baliagarria izango txartela erabiltzeko. Posta-bezeroak Sinatutako posta-mezuak bidaltzeko, ezinbestekoa da ziurtagiriak gakoaren erabilera hedatua izatea atributu gisa, zehatz esateko, Posta elektronikoko babesa (OID ). Izenperen txarteletako batzuek bakarrik dute erabilera hedatu hori. Thunderbird Thunderbird konfiguratzeko prozesua Firefox nabigatzailearenaren antzekoa da oso. Ziurtagirietarako modulua instalatzea Ziurtagiriak eta PKCS#11 modulua instalatzeko, ikus Firefoxen konfigurazioa dagokion atalean. Posta-kontua ziurtagiriarekin konfiguratzea Posta-kontua dagokion ziurtagiriarekin nola konfiguratzen den beste atal batean azalduko dugu aurrerago. Egiaztatzea Ziurtagiriak behar bezala kargatu direla egiaztatzeko bide hauxe egingo dugu: Editatu Lehentasunak Aurreratua Ziurtagiriak Ikus ziurtagiriak, eta jarraian txartelaren sarbideko PINa eskatuko digu.\n25 25/ Evolution Ziurtagirietarako modulua instalatzea Jatorrian software ziurtagiriak (PKCS#12) bakarrik onartzen ditu Evolution kudeatzaileak. Izenpek gailu kriptografikoen bidez bakarrik ditu hardwareziurtagiriak. Hori dela eta, hori erabiltzeko, sisteman egokitzapen txiki bat egin beharko dugu. Evolution kudeatzaileak Mozillaren NSS liburutegiak (Network Security Services) erabil ditzake, eta beraz, Mozillaren ziurtagirien biltegia Evolution kudeatzailearen biltegiarekin lotuko dugu. Hori egiteko modurik dotoreena lotura sinboliko batzuen bidezkoa da, gisa horretan sinkronizatuta izango ditugulako Firefox-en eta Evolution-en segurtasun-gailuen konfigurazioak (kopiatu egingo bagenitu, zerbait aldatzen dugun bakoitzean berriz ere kopiatu beharko genuke). Horretarako, terminal bat ireki behar da, eta komando hau exekutatu: $ rm $HOME/.pki/nssdb/* $ ln -sf $HOME/.mozilla/firefox/*.default/*.db $HOME/.pki/nssdb/ Ziurtagiriak inportatzea Garrantzitsua da ziurtapen-autoritateen erroko ziurtagiriak Thunderbird-era inportatzea posta-mezuen sinadura baliozkotzeko prozesuak egiteko. Posta-bezeroak ziurtagiri horiek ez baditu, ez da gai izango igorlearen edo postaren osotasunaren kautotasuna bermatzeko.\n26 26/ Editatu menuan Lehentasunak aukeran Ziurtagiriak klikatuko dugu eta ondoren Autoritateak fitxa. Berriz ere klik egingo dugu Inportatu botoiaren gainean. Izenperen erroko ziurtapen-autoritateen eta mendekoen ziurtagiri guztiak inportatuko ditugu, banan-banan, Inportatu botoian klik eginez. Erroko ziurtagiriak inportatzeko garaian, ziurtagirian jarriko dugun konfiantzari buruz galdetuko digu nabigatzaileak. 3 konfiantza-kategoria daude: Webguneak egiaztatzeko konfiantza Posta-erabiltzaileak egiaztatzeko konfiantza Software-garatzaileak egiaztatzeko konfiantza 3 kategoriak aukeratuko ditugu. Prozesu hori CAko ziurtagiri guzti-guztiekin egin behar da. Posta-kontua ziurtagiriarekin konfiguratzea Posta-kontua dagokion ziurtagiriarekin nola konfiguratzen den dagokion atalean azalduko dugu.\n27 27/ Egiaztatzea Ziurtagiriak behar bezala kargatu direla egiaztatzeko Editatu Lehentasunak aukeratuko dugu, eta jarraian txartelaren sarbideko PINa eskatuko digu. Kmail KMail-en gaur egungo bertsioak software motako ziurtagirietarako euskarria du (PKCS#12). Beraz, ez da bideragarria Izenpek jaulkitako ziurtagiriekin. Ofimatikako tresnak LibreOffice LibreOffice suiteak ez du ziurtagiri-kudeatzaile propiorik. Baina Mozillaren suitearen ziurtagiri-errepositorioa erabil dezake. Hori dela eta, LibreOffice suitearekin agiri ofimatikoak sinatzeko, ezinbesteko eskakizuna da ziurtagiri digitaletarako sarbidea aurrez konfiguratuta izatea, Firefox-en edo Thunderbirden bidez.\n28 28/ Aplikazioak erabiltzeko adibidea Webguneetan identifikatzea Firefox Ziurtagirien kokalekua dagokion atalean azaldutakoari jarraiki konfiguratu ostean, kautotzeko prozesu bat egingo dugu webgune batean, hain zuzen ere, Izenpek jaulkitako ziurtagiriekin bertarako sarbidea egiaztatzen duen webgune batean: OSANET atarian. Euskadiko Osasun atarian sartuko gara ( eta Aurretiko zita aukeran (Osasun Bulego Birtuala) egingo dugu klik. Ondoren, laster-leihoan osasun-txartel elektronikoaren bidezko sarbidea hautatuko dugu. Osaneten zerbitzuan sartzeko, Java plugina instalatuta izan behar dugu. Hori ez badugu, oharra agertuko zaigu leihoaren goialdean eta hortik instala dezakegu. Instalazio automatikoak huts egiten badu edo desaktibatuta badago, eskuz instalatu beharko dugu. Horretarako, web-orri ofizialeko fitxategia deskargatu eta gordeko dugu: Javaren web-orria Zerrenda horretako lehenengoa hautatu behar da Linux RPM.\n29 29/ Orain urrats hauek emango ditugu: Terminal bat ireki eta fitxategia gordeta dagoen karpetan sartuko gara: cd ~/Descargas Gero exekutatu egingo dugu, sistemaren pasahitza eskatuko digu eta automatikoki instalatuko da: sudo./jre-6u30-linux-i586-rpm.bin Orain hauxe egingo dugu: Firefox itxi, irekita badago. Terminal bat ireki eta Firefoxen plugin-direktorioan sartu ondoren, hauxe idatziko dugu: cd /usr/lib/mozilla/plugins/ libnpjp2.so fitxategirako (Javarena da) lotura sinboliko bat sortuko dugu: sudo ln -s /usr/java/jre1.6.0_30/lib/i386/libnpjp2.so. Instalatu ondoren, nabigatzailea berrabiaraziko dugu eta orrian berriz sartu eta ohar hau agertuko da. Hor, beti konfiantza izango dugula markatu beharko dugu eta Exekutatu aukeran klik egingo dugu.\n30 30/ Gero, klikatuko dugu. Dena behar bezala konfiguratu badugu, beste leiho bat agertuko da, eta hor Izenperen txartelaren PINa eskatuko digute. Oharra: OSANET atarian sartzen garen lehen aldian, laster-leihoak baimentzearekin edo ez baimentzearekin zerikusia duen oharra agertuko zaigu. Kasu honetan, laster-leihoak baimendu egingo ditugu. PINa behar bezala sartu eta beste leiho bat agertuko zaigu. Zerbitzarian instalatuta dauden ziurtagirien artean zeinekin kautotu nahi dugun aukera dezakegu bertan. Izenperen ziurtagiria hautatuko dugu eta Ados aukeraren gainean egingo dugu klik. Gure ziurtagiria aplikazioan sartzeko baliozkoa bada eta ezeztatuta ez badago, aplikazioak sarbidea emango digu, bertan gaudenean ditugun berme berberekin.\n31 31/ Oharra: Egoki irizten ditugun kudeaketa-lanak egin ostean, oso garrantzitsua da webguneko saioa eta nabigatzailea ixtea, beste pertsona batzuk gure datuak erabiliz Interneten sartzea saihesteko. Digitalki sinatutako posta-mezuak bidaltzea Aurrez esan dugun bezala, sinatutako posta-mezuak bidaltzeko, ezinbestekoa da ziurtagiriak gakoaren erabilera hedatua izatea atributu gisa, eta Izenperen ziurtagirietako batzuek bakarrik dute erabilera hedatu hori. Baliozko ziurtagiria dugunean, beharrezkoa izango da posta-kontua dena delako ziurtagiri horri lotzea. Posta-kontu hori ziurtagirian barne hartutako bera izan daiteke. Ikus dezagun zeregin hori nola egin posta-bezero batzuetan. Thunderbird Posta-kontua ziurtagiriarekin konfiguratzea Editatu menuan Kontuen konfigurazioa atalean Segurtasuna aukera klikatuko dugu, dagokion kontuan. Ondoren, ziurtagiria hautatuko dugu. Digitalki sinatutako posta-mezua bidaltzea Digitalki sinatutako posta-mezua bidaltzeko, ezinbestekoa da hori adieraztea. Irteerako posta-mezu guztiak digitalki sinatzeko aukera markatuta ez badugu, hori eskuz egin dezakegu, menu honi jarraiki: Aukerak Segurtasuna Digitalki sinatzea mezu hau.\n32 32/ Ikus posta-mezua idazteko leihoaren beheko aldean mezua digitalki sinatzeko aukera hautatu dugula adierazten duen ikonoa. Postaren sinadura digitala egiaztatzea Thunderbird-ek posta-mezua digitalki sinatuta dagoela adierazten digun ikono bat erakusten digu. Sinadura baliozkoa den egiaztatzeko, ezinbestekoa da ziurtapen-autoritateen eta mendekoen erroko ziurtagiriak inportatuta izatea. Baliozkoa ez bada, hori ohartaraziko digu. Posta-mezua aldatu delako edo ziurtapen-autoritateen eta horien mendekoen erroko ziurtagiriak inportatu ez ditugulako.\n33 33/ Evolution Posta-kontua ziurtagiriarekin konfiguratzea Editatu menuan Lehentasunak aukeran Posta-kontuak klikatuko dugu. Konfiguratu nahi dugun kontua hautatuko dugu eta berriz ere Editatu botoian egingo dugu klik. Segurtasuna atalean sartu eta posta-mezuak sinatzeko erabili nahi dugun ziurtagiria hautatuko dugu Hautatu botoian klik eginez, MIME Segurua atalean. Digitalki sinatutako posta-mezua bidaltzea Digitalki sinatutako posta-mezua bidaltzeko, ezinbestekoa da hori adieraztea. Irteerako posta-mezu guztiak digitalki sinatzeko aukera markatuta ez badugu,\n34 34/ hori eskuz egin dezakegu, menu honi jarraiki: Segurtasuna Digitalki sinatzea S/MIMErekin. Postaren sinadura digitala egiaztatzea Evolution-ek posta-mezua digitalki sinatuta dagoela adierazten digun ikono bat erakusten digu. Sinadura baliozkoa den egiaztatzeko, ezinbestekoa da ziurtapen-autoritateen eta mendekoen erroko ziurtagiriak inportatuta izatea. Aurrez esan dugun bezala, sinatutako posta-mezuak bidaltzeko, ezinbestekoa da ziurtagiriak gakoaren erabilera hedatua izatea atributu gisa, eta Izenperen ziurtagirietako batzuek bakarrik dute erabilera hedatu hori. Baliozko ziurtagiria dugunean, beharrezkoa izango da posta-kontua dena delako ziurtagiri horri lotzea. Posta-kontu hori ziurtagirian barne hartutako bera izan daiteke. Ikus dezagun zeregin hori nola egin posta-bezero batzuetan.\n35 35/ Thunderbird Posta-kontua ziurtagiriarekin konfiguratzea Editatu menuan Kontuen konfigurazioa aukeran Segurtasuna klikatuko dugu dagokion kontuan. Ondoren, ziurtagiria hautatuko dugu. Digitalki sinatutako posta-mezua bidaltzea Digitalki sinatutako posta-mezua bidaltzeko, ezinbestekoa da hori adieraztea. Irteerako posta-mezu guztiak digitalki sinatzeko aukera markatuta ez badugu, hori eskuz egin dezakegu, menu honi jarraiki: Aukerak Segurtasuna Digitalki sinatzea mezu hau. Ikus posta-mezua idazteko leihoaren beheko aldean mezua digitalki sinatzeko aukera hautatu dugula\n36 36/ adierazten duen ikonoa. Postaren sinadura digitala egiaztatzea Thunderbird-ek posta-mezua digitalki sinatuta dagoela adierazten digun ikono bat erakusten digu. Sinadura baliozkoa den egiaztatzeko, ezinbestekoa da ziurtapen-autoritateen eta mendekoen erroko ziurtagiriak inportatuta izatea. Baliozkoa ez bada, hori ohartaraziko digu. Posta-mezua aldatu delako edo ziurtapen-autoritateen eta horien mendekoen erroko ziurtagiriak inportatu ez ditugulako.\n37 37/ Agiri ofimatikoak sinatzea LibreOffice Ziurtagirien kokalekua dagokion atalean azaldutakoari jarraiki konfiguratu ostean, agiri ofimatiko bat sinatzeko prozesua egingo dugu. OpenOffice suiteak agiri mota hauek sinatzeko aukera ematen du: Testu-dokumentuak Kalkulu-orriak Aurkezpenak Marrazkiak Agiria sinatzeari ekiteko, Sinadura digitalak aukera hautatuko dugu Fitxategia menuan. Dagoeneko gordeta dagoen agiria da sinatuko dena, alegia, aldatuko ez dena. Agiria sinatzen den unean agiria aldatuz gero, sinadura galdu egingo da, eta berriz sinatu beharko da. Gorde ostean, LibreOffice suitearen sinadura digitalen kudeatzailea erakutsiko digu. Klik egingo dugu Gehitu aukeran, eta konfiguratuta ditugun ziurtagiriak erakutsiko dizkigu erreferentziako ziurtagirien datu-basetik (Firefox).\n38 38/ Hori eginez irekitako leihoan konfiguratutako ziurtagiri guztiak agertuko zaizkigu. Dagokion ziurtagiria hautatuko dugu eta Ados sakatuko. Dokumentuen sinadurak baliozkoak izan daitezen, ezinbestekoa da dagozkien erroko ziurtapen-autoritateen eta mendekoen ziurtagiriak inportatuta izatea. Berriz ere Ados sakatuko dugu eta dokumentua sinatuta izango dugu. Sinatuta dagoela bereiz dezakegu, titulua (sinatuta) etiketarekin aldatuta dagoelako eta LibreOffice-ren behealdean ikono hau duelako:\n39 39/ Beste aplikazio osagarri batzuk Izenperen txartelaren kudeatzailea Middleware deskargatuta, aplikazio bat dago eta horrekin txartelaren PINa aldatu eta PUK kodea sartuta desblokea dezakezu (PINa hiru aldiz oker sartu eta blokeatu egin bada), eta beste aukeraren bat ere badago. Eskuliburua zuzen jarraitu baduzu, Izenpe karpetan izango duzu zure karpeta pertsonalaren barruan: Direktorioan sartu eta eskuin-botoiarekin gtkbit4pin gainean klik egin eta Propietateak sakatuko dugu. Baimenen fitxa hautatu eta Exekutatzea laukia aktibatuko dugu. Orain exekuta dezakegu, gtkbit4pin gainean klik bikoitza eginda.\n40 40/ Firefox erabiliz PINa aldatzea Editatu menuan Lehentasunak aukeran Aurreratua aukera klikatuko dugu, eta ondoren Zifratua fitxa, irudian ikus dezakegun bezala. Azkenik, Segurtasungailuak botoia klikatuko dugu eta jarraian, Aldatu pasahitza. Ondoren agertuko zaigun leihoak PINa aldatzeko aukera emango digu, betiere uneko PINa sartu ondoren. Oharra: Izenperen aplikazioa erabiltzea gomendatzen dugu, baina Firefoxekin nola aldatu azaltzen dugu, orain arte modu nagusia izan delako.\n41 41/ Bateraezintasun ezagunak (garrantzitsua) e-nan Izenpek bere txartelak erabiltzeko Middleware propioa du, baina e-nan Linuxen eta Mac-en instalatzeko, OpenSC liburutegiak erabiltzen ditu horren irakurketak funtzionatzeko, eta horrek bateraezintasunak sortzen ditu bi gailuak batera erabiltzean. Beraz, ez da gomendatzen bi instalazioak ekipo berean egitea Izenperen zure txartela txartel zaharretako bat bada (2012 baino lehenagokoa). Izenperena egin aurretik e-nanaren instalazioa egin bada, merezi du Izenperen txartela irakurtzen duen probatzea. Irakurtzen badu, Izenperen ziurtagiriak soilik instalatuko ditugu, eta ez Middlewarea. Izenperen txartel zaharrak Izenperen txartelen fabrikatzaile-aldaketarekin, bi kasu nabarmen sortzen dira: Txartel zaharrak (2012 baino lehenagokoak) badabiltza Middleware berriarekin eta instalazio berriarekin. Txartel berriak ez dabiltza instalazio zaharretan (OpenSC liburutegiekin egindakoetan). Middleware berria behar dute ondo ibiltzeko. Agiri honi buruz Agiri hau Irontec Internet y Sistemas sobre GNU/Linux enpresak prestatu du. Agiri hau prestatzeko garaian, aztertzeko eta abian jartzeko metodologia benetan zaindua garatu da, eta bide horretatik bermatu da agiria erabiltzaileen premietara egokitzea. Irakurleak alderdiren bat okerra dela uste badu edo akatsen bat aurkitzen badu, bidez jakinaraz diezaguke helbidean, eta agiriaren hurrengo bertsioetan kontuan hartzen saiatuko gara.


183 (ustez azkenengoz) — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Izan eta Esan / 183 (ustez azkenengoz)\n183 (ustez azkenengoz)\nElena Laka 2006/02/22 17:28\nHor genbiltzan, frankismopean 183 eguneko gartzelaldia pairatu zuen eibartarraren erreklamazioarekin.\nGogora dezagun Gizarte Gaietako Sailak lehenengo kalteordaina ukatu egin ziola, ez zituelako sei hilabete preso eman, nahiz eta 183 egun bete. Eskaera 2005eko apirilean gaitzetsi zioten. Arartekoarengana jo genuen (ez ziguten hark egindako tramiteen berririk bat ere eman), eta 2005eko maiatzean, Administrazioak, bere kabuz, egintzak ofizioz berrikusteko duen ahalmena balioarazi egingo zuela jakinerazi zigun. Pasa ziren hilabeteak, eta berrikuspena ez zetorren. Auzitegietara jotzeko epea galtzeko eta beraz inolako defentsarik barik geratzeko arriskuan, auzitegi kontentzioso-administratibora jo genuen.\nBitartean, Sailean ziozkuten ez zekitela ezer, ez zegoela dirurik, ez zela ezer mugitzen ari.\nOrain, 2006ko otsailean, halako batean, inolako aurrerapenik gabe, Sailaren erabaki berri bat etorri da. Aurreko agindua errebokatzen duena, eta ondorioz, 183 egun sei hilabete baino gehiago direnez, preso ohiaren alargunari kalteordaina jasotzeko eskubidea aitortzen diona.\nBerandu baina seguru! Aitortu dute azkenean biktimaren eskubidea. Oraindik ebazteke zegoen auzibidea itxi eta ordaindu (ez zeukan Administrazioak ganoraz eta azkarrago jokatzerik eta alargunak auzibidean ordaindu beharrekoa sahiestea?)\nZer dela eta Sailaren itxuraz halako bateko aldaketa? Kontsignazio berriak? Aurrekontu berriak? Dekretu berriari lotutako propaganda kanpaina berria? Administrazioaren bidezidorrak beti ezezagunak jentilondako.


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Gizarte Elkarrizketarako Mahaiak ABEEen osagarriak eta krisian dauden sektoreetako langileen prestakuntza eguneratzeko programa luzatzea erabaki du\nGizarte Elkarrizketarako Mahaiak ABEEen…\n<iframe src="https://www.irekia.euskadi.eus/eu/embed/videos?video_path=2021%2F01%2F27%2Fnews_66462%2Fhtml5%2Fmesa_dialogo.mp4" width="320" height="210" allowfullscreen></iframe>\nGizarte Elkarrizketarako Mahaiak ABEEen osagarriak eta krisian dauden sektoreetako langileen prestakuntza eguneratzeko programa luzatzea erabaki du Iturria: Irekia\nMESA_DE_DIALOGO_SOCIAL___7_.JPG Iturria: Irekia\nMESA_DE_DIALOGO_SOCIAL___4_.JPG Iturria: Irekia\nMESA_DE_DIALOGO_SOCIAL___10_.JPG Iturria: Irekia\nMESA_DE_DIALOGO_SOCIAL___15_.JPG Iturria: Irekia\nMESA_DE_DIALOGO_SOCIAL___11_.JPG Iturria: Irekia\nMESA_DE_DIALOGO_SOCIAL___22_.JPG Iturria: Irekia\nMESA_DE_DIALOGO_SOCIAL___23_.JPG Iturria: Irekia\nMESA_DE_DIALOGO_SOCIAL___24_.JPG Iturria: Irekia\nMESA_DE_DIALOGO_SOCIAL___25_.JPG Iturria: Irekia\nMESA_DE_DIALOGO_SOCIAL___29_.JPG Iturria: Irekia\nMESA_DE_DIALOGO_SOCIAL___30_.JPG Iturria: Irekia\nMESA_DE_DIALOGO_SOCIAL___33_.JPG Iturria: Irekia\nMESA_DE_DIALOGO_SOCIAL___31_.JPG Iturria: Irekia\nB-MESA_DE_DIALOGO_SOCIAL_DECL__7_.JPG Iturria: Irekia\nB-MESA_DE_DIALOGO_SOCIAL_DECL__13_.JPG Iturria: Irekia\nB-MESA_DE_DIALOGO_SOCIAL_DECL__8_.JPG Iturria: Irekia\nB-MESA_DE_DIALOGO_SOCIAL_DECL__14_.JPG Iturria: Irekia\nB-MESA_DE_DIALOGO_SOCIAL_DECL__15_.JPG Iturria: Irekia\nB-MESA_DE_DIALOGO_SOCIAL_DECL__17_.JPG Iturria: Irekia\nB-MESA_DE_DIALOGO_SOCIAL_DECL__21_.JPG Iturria: Irekia\nB-MESA_DE_DIALOGO_SOCIAL_DECL__22_.JPG Iturria: Irekia\nB-MESA_DE_DIALOGO_SOCIAL_DECL__2_.JPG Iturria: Irekia\nGizarte Elkarrizketarako Mahaiak, asteazken honetan egindako bileran, ABEEn dauden eta urteko 20.000 eurotik beherako diru-sarrerak dituzten pertsonen diru-sarrerak osatzeko proposamena berretsi du, baita krisian dauden sektoreetan lan egiten dutenen prestakuntza eguneratzeko eta birkokatzeko programa ere, EBk finantzatutako proiektuekin lotzen den metalaren sektoreko programa pilotu baten bidez. Gainera, lan-talde berri bat sortzea erabaki du, lana eta familia bateratzeari buruzko gizarte-politikak adosteko.\nIdoia Mendia lehendakariordeak, Mahaiko presidentea den aldetik, Lan eta Enpleguko sailburu gisa, foro horren lehenengo osoko bilkuran hartutako erabakiak azaldu ditu. Bilera horretan parte hartu dute, halaber, Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapen, Iraunkortasun eta Ingurumen sailburuak, Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak eta Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte politiketako sailburuak.\nMahaiko kide izatea erabaki duten gizarte-eragileen aldetik, Confebaskeko ordezkaritzaren burua Eduardo Zubiaurre presidentea izango da; Comisiones Obreras batzordekoa Loli García Euskadiko idazkari nagusia; eta UGT sindikatukoa RAUL Arza Euskadiko idazkari nagusia.\nMendiak eskerrak eman ditu Enpleguko, Laneko Osasuneko, Prestakuntzako, Industriako eta Berdintasuneko lantaldeek aurten egindako ahaleginagatik. Urte horretatik aurrera, beste lantalde bat gehituko zaio, Gizarte Politiketakoa, eta, aurrerantzean, kontziliazio erantzukideari, biztanleriaren zahartzeari eta adina edo mendekotasuna kudeatzeari buruzko jarduerak hitzartuko dira, bai eta Gizarte Zerbitzuen Euskal Sistema bultzatzeari buruzkoak ere.\nBerehalako jarduketa-proposamenei dagokienez, berretsi egin da Lan eta Enplegu Sailak bidalitakoa, urtean 20.000 eurotik beherako diru-sarrerak dituzten LETeko pertsonentzako diru-sarreren osagarrien bigarren luzapena egiteko, Madrilgo Elkarrizketa Sozialeko Mahaiak maiatzaren 31n adostutako epe berean.\nPrestakuntza eguneratzeko programa\nEra berean, oniritzia eman zaio krisian dauden sektoreetako langileak birkualifikatzeko eta birkokatzeko programari; izan ere, urte honetarako izapidetzen ari diren kontuetan dagoeneko aurrekontuan sartuta dago, ekitaldi honetan bi milioi euroko zuzkidurarekin eta hurrengo ekitaldian beste birekin.\nPrograma berria da, eta bereziki garrantzitsua, lehendakariordeak nabarmendu duenez, "Pandemiak areagotu baino ez duelako egin zenbait sektorek bizi zuten egoera zaila, batez ere industrian, trantsizio energetiko eta teknologikoetara egokitzeko".\nEsperientzia eta prestakuntza duten pertsonen enplegu-galera hori "alferrik galdu ezin dugun giza kapitala eta kapital profesionala da", eta horretarako programa espezifiko bat diseinatzen da, beste langabeentzat daudenekin batera, enpresek eskatzen dituzten profil berrietara lehenbailehen egokitzeko.\nLehendakariordeak azaldu duenez, Mahaiaren akordioak programa pilotu bat diseinatzea dakar, metaleko langileekin hasiko dena eta beste batzuetan jarraituko duena, Europako estrategiekin lerrokatuta, Globalizaziora Egokitzeko Europako Funtsak (GEEF) aurreikusitakoaren arabera. Enpresa bakar batean (hornitzaileak eta produktuen eraldatzaileak barne) 500 langile baino gehiago kaleratzen direnean, edo sektore jakin bateko langile askok eskualde batean edo inguruko eskualde batzuetan lana galtzen dutenean.\nBaina, gainera, Idoia Mendiak gaineratu duenez, proiektu hau ez da soilik edukiei buruzkoa, baizik eta "Lanbide funtsezko tresna gisa erabiltzeko modu berri bati buruzkoa, orientazioarekin eta prospekzioarekin zerikusia duelako, euskal enplegu-zerbitzu publikoan hasi den prozesu eraldatzailearen ardatzetako bi".\nHorregatik guztiagatik, Eusko Jaurlaritzako Lan eta Enplegu arduradunak azpimarratu du gaurko bilera ez dela izapide hutsa izan, baizik eta Mahaian parte hartu nahi duten gizarte-eragileek "Gobernuaren politiketan eragiteko gaitasuna" dutela erakusteko balio izan duela, "Aurrera egiteko tresnarik onenarekin, hots, elkarrizketa eta kontzertazioa egiteko, langileen larrialdiei erantzuteko, eta prestatzeko, prestatzeko eta prestatzeko". Enpresak, krisitik irteteko eta gizarte gisa ditugun erronka handiak, proiektuekin lotuta\nintervencion_mendia_mesa_di... behera kargatu (7 MB)\nintervencion_mendia_mesa_di... behera kargatu (10 MB)\nLanbidek hitzarmena sinatu du Bizkaiko Aldundiarekin langabeen laneratzea errazteko (Gobernu Bilera 2021-11-16)


Pentsamendu militarra | Iritzia | Berria\nEspainiako Konstituzioa onartzeko prozesuari buruzko erakusketa bat, Malagan. CARLOS DIAZ / EFE\nAlde guztietatik eskuak lotuta idatzitako testu bat izan zen Espainiako Konstituzioa. Orduan zurrumurru gisa aipatzen zena, gaur egia aitortua da alde guztientzat: militarrek tutelatutako testu bat izan zen, haiek jarri zituzten marra gorriak. Nafarroa beste probintzietatik bereizita mantentzea, autodeterminazio eskubideari ate guztiak ixtea, nazionalitate bakarra onartzea, Espainiaren batasuna... Zera sozial horien artean, testuak bazekartzan aurrerabide batzuk, esan liteke horietan etsi zutela; baina biktimarioen krimenak barkatzea —Amnistia Legeak hor jarraitzen du, oraineko memoriak kateatzen—, iragana ez gehiegi harrotzea, etenik ez sortzea, pribilegiodunen irabaziak ez ukitzea, eta, batez ere, Hego Euskal Herriari eta Herrialde Katalanei independentziarako inolako zirrikiturik ez uztea. Horiek izan ziren premisak, eta horiek dira, 40 urte geroago, indarrean jarraitzen dutenak. Erantsi horri monarkia nahitaez onartu beharrekoa bihurtu zuela konstituzio hark.\nUrteak ez dira alferrik pasatzen: gaur egun botoa emateko eskubidea duten pertsonen bi herenek ez zuten parte hartu 1978ko erreferendum hartan. Ikuspuntu horretatik, hutsaren pareko babesa du, gaur egun, Espainiako Konstituzioak. Inoiz erreformatzekotan, orain pilatu ditu inoiz baino argudio gehiago. Baina militarrek bataila hura irabazi egin zuten, garai hartan jarritako premisa guztiek indarrean jarraitzen baitute, militarren ezpaten beharrik gabe. Eta hori izan da Espainiako diktaduraren garaipen handiena: militarren beharrik gabe nagusitu dela militarren pentsamendua Espainiako gizartean.


Euskal soinu tresna bereziak ikusi dituzte Amezketan - Amezketa - Tolosaldeko ataria\nEuskal soinu tresna bereziak ikusi dituzte Amezketan\nTolosaldeko Ataria 2019-11-05 19:58\nKultur Hamabostaldiari hasiera eman zioten, atzo, euskal herri soinu tresnen erakusketarekin, Amezketan. Beasaingo Ostadar dantza taldearen eskutik izan zen.\nErakusketaz gain, ordea, hitzaldi ibiltaria eskaini zuen Jon Zubeldia abaltzisketarrak. Soinu tresna bakoitzaren gaineko azalpenak eman zituen, eta noski, soinuak atera zituzten. Hori baita ikusgai jarri zituzten soinu tresna guztien helburua.\nHiru alorretan banatu zituzten soinu tresnak erakusketan: dantzariek erabiliak, musika tresnak eta jostailuak. Bertaratuek probatu ahal izan zituzten, eta dantza taldeko kideek erakustaldiak ere egin zituzten.


Berokuntzarako gasolio-zerbitzua | AVIA Energias\nEspainiako lurraldearen %70 baino gehiago hartzen dugunez, eraginkortasunez bete ditzakegu berokuntzarako gasolioaren beharrak, eta 24 orduko zerbitzua dugu zure eskaerari erantzuteko. Gure konpromisoari eusten diogu, eta espezifikazio eta kalitate-irizpide guztiak zorrotz errespetatzen ditugu.\nDuen formulazio aurreratuari esker, AVIA etxerako berokuntza-gasolioak:\nGaldararen balio-bizitza eta prestazioak handitzen ditu.\nBerogailuaren errendimendua hobetzen du, berotzeko ahalmena handituz eta kontsumoa txikituz.\nAparra sortzea eragozten du eta, horri esker, tangaren edukiera ahalik ondoen aprobetxatzen da.\nGasolioa izoztea eragozten du, eta berogailuak ezin hobeto funtzionatuko duela bermatzen du, baita hotz-baldintzarik muturrekoenetan ere.\nInstalazioak ditugu Zierbenan, Bilboko Superportuan. Horri esker, produktuak zuzenean eros ditzakegu, bitartekaririk gabe; beraz, produktuen manipulazioa gertatzeko aukerak gutxitu eta trazabilitatea babesten dugu haien bizi-ziklo osoan zehar.\nEgin Club AVIAko bazkide eta hartu erregaia abantailekin, beti


WEST MIDLANDS TRAINS LTD-k CAF aukeratu du WEST MIDLANDS (Erresuma Batua) frankizian zerbitzua eskainiko duten trenak hornitzeko – LabCaf\nHome/CAF prentsan/WEST MIDLANDS TRAINS LTD-k CAF aukeratu du WEST MIDLANDS (Erresuma Batua) frankizian zerbitzua eskainiko duten trenak hornitzeko\nAbellio, Japan East Railway Company, eta Mitsui & Co Ltd-k osatzen duten West Midlands Trains Ltd enpresak CAF aukeratu du duela gutxi esleitutako West Midlands frankiziarako tren berriak fabrikatzeko, hornitzeko eta mantentzeko. Kontratu hori frankizia horrek hurrengo urteotan egingo duen 1.000 milioi libera inguruko inbertsioaren baitan sartu behar da.\nKontratuaren gutxi gorabeherako zenbatekoa 200 milioi eurokoa da eta 26 diesel-unitateren (DMU) hornikuntza biltzen du (2 kotxeko 12 tren eta 4 kotxeko beste 14 tren izango dira). Horren helburua egungo ibilgailuen flota ordezkatzea eta Birmingham eskualdeko hiri eta udalerriak lotzen dituzten lineetan aurrez ikusi duten bidaiari kopuruaren igoerari aurre egitea da.\nTren berriek bidaiariei emandako zerbitzu-baldintzak hobetuko dituzte, eta aire girotua, doako Wi-Fia eta serieko korronte-harguneak izango dituzte ibilgailu guztietan.\nHitz hauek eskaini ditu Richard Garner-ek, Erresuma Baturako eta Irlandarako CAFeko Negozioen Garapeneko zuzendariak:\n“Albiste bikaina da eta orain arte lortutako arrakastei, Northern-en eta TransPennine-ren frankizietarako tren berriak hornitzeko kontratuei, esate baterako, jarraipena ematen die. Gainera, proiektuak sendotu egin du Erresuma Batuko merkatuan trenen fabrikatzaile nagusien artean CAFek betetzen duen tokia, eta lorpen bikaina da CAFen mendeurreneko urtean”.\nInfracapital-ek eta Deutsche Asset Management-ek zuzenduko dute tren berrien finantzaketa-eragiketa. Trenak West Midlands trenen frankizia berriari errentan hartuko dizkiote, eragiketa mota horietan ohikoa izaten den moduan.\nChris Grayling-ek, Garraioen Estatuko idazkariak, honako hau esan du:\n“Duela mende bat baino gehiagotik trenen modernizazioko programa handiena ari gara garatzen. West Midlands-eko bidaiariek edukiera handiagoko eta maiztasun gehiagoko trenez, bidaia bizkorragoez eta bidaiarientzat fidagarriagoa den zerbitzuaz gozatuko dute. Herrialde osoan egindako inbertsio handiaren zati bat da hori eta, horri guztiari esker, bidaiariek alde handiak sumatuko dituzte. Guretzat garrantzitsuena erabiltzaileak direla sentiarazteko gure eta trenen operadoreen konpromisoa agerian uzten du inbertsio horrek.”\nEragiketaren inguruan, hitz hauek eskaini ditu Dominic Booth-ek, Abellio UK enpresako zuzendari kudeatzaileak:\n“Pozik gaude lan hau CAFi emateaz eta gure frankizia guztietan 1.700 kotxe berritan 3 mila miloi liberako inbertsioa geratzen ari garela erakusten du horrek. Gainera, albiste bikaina da tren horietako asko Erresuma Batuan fabrikatzea. Enpresa gisa, Britainia Handiko ekonomia sendotzeko eta hurrengo urteotan kalitate handiko milaka enplegu eskaintzeko gobernuarekin batera lan egiteko konpromisoa hartu dugu gure gain”.\nIturria: CAFeko prentsa oharra.