Lanuztera deitu dugu gaur eta biharko Bizkaiko Etxez-etxeko Laguntza Zerbitzuan | LAB SINDIKATUA\nZerbitzu Publikoak Zerbitzu Soziokomunitarioa Lanuztera deitu dugu gaur eta biharko Bizkaiko Etxez-etxeko Laguntza Zerbitzuan\nLanuztera deitu dugu gaur eta biharko Bizkaiko Etxez-etxeko Laguntza Zerbitzuan\nEgun arte hamaika mobilizazio egin dituzte, 12 lanuzte partzial egin ditugu, eta zerbitzuari buruz egin zuten diagnostikoa eta irtenbideak udal batzuetara eraman dituzte. Gaurko egunez, Getxoko Udal Taldeekin berba egiten ari dira, Barakaldoko osoko bilkuran eztabaida dadin zain daude, eta Portugaleteko udalean eztabaidatu eta onartu da mozioa. Honek eskatzen du langile guztien subrogazioa, lan-poltsa jasotzen den, lanaldiak bermatzen diren, lan baldintzak bete eta hobetu daitezen behar adinako prezioa bermatzen den, enpresen irabaziak mugatzen diren, laneko arriskuak prebenitzeko legea betetzen den eta langileen parte hartzearekin zerbitzua ebaluatzea.\nUrrats handia dela dirudien arren, langileei dagozkien lan eskubideak bermatzea besterik\nez da egin, eta hortaz, erakunde titularra moduan, haien arduraren zati bat bete da. Dena den, osoko bilkuretan onartu diren mozioak ez dira nahitaez bete beharrekoak, eta gauzatuko direnean asebeteko dira langileak.


Giro eguzkitsua asteazkenean, EAEn\nGaur, asteazkena, arratsaldean behe-hodeiak garatuko dira; ostegunean, eguna behe-hodeiekin hasi arren, eguzkia gailenduko da; eta ostiralean giro eguzkitsua izango dugu.\nGiro eguzkitsua izango dugu gaur, asteazkena, baina tarteka hodeiak agertuko dira, Euskalmeten arabera. Kostaldean behe-hodeiak garatuko dira, bereziki arratsaldean. Tenperatura maximoak ez dute aldaketa handirik jasango.\nOstegunaren lehen erdian, behe-hodeiak garatu daitezke kostaldean, baina arratsaldean eguzkia nagusitzen joango da. Barrualdean, berriz, zerua oskarbi egongo da. Tenperaturak behera egingo dute, baina maximoak 20-25 gradu inguruan izango dira.\nGiro eguzkitsua ostiralerako. Goizaldean eta lehenengo orduetan hodeitsu egongo da, baina gainontzeko orduetan eguzkia nagusituko da. Termometroak ez dira asko aldatuko, eta tenperatura maximoak 20-25 gradu inguruan jarraituko dute.\nInformazio gehiago:Eitb: Giro eguzkitsua asteazkenean, EAEn


Kodea: 175103 Irakasgaia: ZUZENBIDEAREN HISTORIA\nJIMENO ARANGUREN, ROLDAN (Resp) ALVAREZ BERASTEGUI, AMAYA\nOINARRIZKO MODULOA. HISTORIA GAIA.\n2. Zuzenbide erlijiosoak: Zuzenbide hebrearra, Zuzenbide musulmana, Zuzenbide hinduarra.\n3. Goi Erdi Aroko Zuzenbide kristaua: elementuak, ezaugarriak y Zuzenbide hispaniarraren iturriak.\n4. Ius Commune-a: Zuzenbide erromatar eta kanonikoa. Ikasteko eta irakasteko metodoak. Zuzenbide Erkidearen formakuntza eta bere harrera.\n5. Antzinako Erregimena: Estatu modernoa. Behe Erdi Aroko eta Aro Modernoko arau-sistemak.\n6. Ilustrazioa: Zuzenbide Naturalaren eskola. Inglaterrako eta Ipar Amerikako iraultzen eragina. Frantziako iraultza.\n7. Estatu liberala: Estatu liberalari egindako kritika (sozialismoa). Aldaketa politikoa eta soziala Espainian. Espainiako konstituzionalismoa. Espainiako kodetze prozesua. Munduko orden berria. Diktaduren zuzenbidea. Europako eraikuntza.\nAnalisiak eta sintesiak egiteko gaitasuna (C.G.1)\nArrazoitzeko eta gogoeta egiteko gaitasuna (C.G.22)\nAntolatzeko eta planifikatzeko gaitasuna (C.G.2)\nAma-hizkuntzan ahoz eta idatziz komunikatzeko gaitasuna (C.G.3)\nArazoak antzemateko gaitasuna (C.G.23)\nArazoak konpontzeko gaitasuna (C.G.7)\nInformazioa kudeatzeko gaitasuna (C.G.6)\nNorberak bere kabuz ikasteko gaitasuna (C.G.16)\nOinarrizko idatzi juridiko motzak idazteko gaitasuna (C.E.a.3)\nIturri juridikoak erabiltzeko gaitasuna (C.E.a.2)\nZuzenbidearen eta jurisprudentziaren iturriak bilatzeko baliabide informatikoak erabiltzeko gaitasuna (C.E.a.6)\nOinarrizko harreman eta argudiatze juridikoak egiteko gaitasuna (C.E.a.8)\nOinarrizko testu juridikoak irakurtzeko eta interpretatzeko gaitasuna (C.E.a.1)\n· Analisiaren eta sintesiaren eta kontzeptu-erlazioaren ahalmenaren garapena.\n· Arrazoiketa logiko eta koherentearen garapena\n· Zentzu kritikoaren ariketa erraztea\n· Informazio juridikoaren bilaketarako trebetasunak garatzea .\n· Irizpide-bilaketa eta ezagueraren aukeraketa jarraibideak erraztea\n· Konparatzeko, argumentuak egiaztatzeko eta konklusio sintetikoak ateratzeko ahalmena.\n· Ideien transmisioaren, arazo-analisiaren eta konponbide-proposamenen ikasketa\n· Zuzenbidearen garapenaren ezaguerak eta bere ondorioz suertatzen diren aldaketa politiko-instituzionalen bilakaeraren gaineko ezaguerak.\n· Ikasleen ahalmen gogoetazko, analitiko eta kritikoen garapena.\n· Espainiako eta Munduko aniztasun juridiko historikoaren inguruko zentzu kritiko eta gogoetazkoaren bulkada.\n· Analizatzeko eta Ezaguera historiko-juridikoak aztertzeko eta laburbiltzeko ahalmena\n· Erakunde juridiko historiko nagusiak gaurkoekin erlazionatzeko ahalmena\n· Zuzenbide Erromatarraren Historia\n· Ordenamendu erromatarraren inguruko azterketa.\n· Zuzenbide pribatuaren ikerketa berezia.\n· Erromatar zuzenbide publikoa.\n· Garai bakoitzeko Zuzenbidearen iturrien sistema.\n· Historia eta Zuzenbidea.\n· Zuzenbide erligiosoak: Musulmana, hebrearra, hindua.\n· Zuzenbide bisigodoa eta goi ertarokoa.\n· Hispaniako erresumen sorrera eta garapena.\n· Hispaniako Behe Erdi Aroko arau-sistemak.\n· Estatu modernoaren sorrera eta garapena.\n· Erregea eta Erresuma: Erakundeak eta Zuzenbidea.\n· Burges iraultza eta Zuzenbidea.\n· Konstituzionalismoa. Espainiako konstituzionalismoari aipamen berezia.\n· Zuzenbide naturalaren eskola\n· Kodetzea Espainian.\n· Saio teorikoak.\n· Saio praktikoak.\n· Lanak lantzea.\n· Ikasketa indibiduala.\nAzkeneko azterketa (zati teorikoa).\nZuzenbide historikoaren inguruko sei testuen iruzkin kritikoak.\nGelan egindako 5 minutuko erakusketa.\nBereizitako tutoretzen bidez gidatutako lana.\n15 minutuko Seminario batean egindako azalpena.\nGelan egindako lan praktikoak.\nEztabaidetan parte hartzea.\nKlase teoriko eta praktikoak konbinatuko dira. Azalpen teorikoak irakurketa konplementarioekin eta testu historiko-juridikoen iruzkinekin tartekatuko dira. Gidatutako lan indibidual bat seminario batean azalduko da.\nMetodologia - Jarduera Ordu presentzialak Ordu ez presentzialak\nA-1 Klase teorikoak 40 -\nA-3 Eztabaidak, bateratze-lanak, taldeen tutoretzak 10 -\nA-5 Materialaren irakurketa - 10\nA-6 Ikasketa indibiduala - 47\nA-7 Azterketa, ebaluazio froga 02 -\nA-8 Tutoretza indibiduala 01 -\nEuskara (euskarazko taldea).\nIkasketa-emaitza Ebaluazio sistema Pisua (%) Izaera berreskuragarria\nR142;R165 Zuzenbide historikoaren inguruko sei testuen iruzkin kritikoak (ahozkoa) 10% Ez\nR145; R78 Saio presentzialetara bertaratze aktiboa 10% Ez\nR142; R143 Tutoretza indibidualen bidezko lan gidatua. 15% Ez\nR59; R134; R129 Azken azterketa 65% Bai\nAlderdia Irizpideak Tresna Peso\nKontzeptuen ezaguera eta beren erakusketa\nKonpetentzien ebaluazioa: G-1, G,3, G-22, G-16, E-a.1 Zuzenbide eta erakunde historikoen ezagupena. Edukien erakusketa osoa eta zuzena. Erredakzioa eta terminologia egokiak. Sintesiaren ahalmena Azken azterketa (zati teorikoa) 65%\nZuzenbide historikoaren testuen irakurketa eta iruzkina\nKonpetentzien ebaluazioa: G-7, G-6, G-16, G-22, E-a.2, E-a.6, E-a.7 Iturri historiko-juridikoen erabilpena, arazo-identifikazioa, erredakzioa, arazoen konpoketa talde-lanean.\nGelan egindako azalpena. Zuzenbide historikoaren inguruko sei testuen iruzkin kritikoak.\nGelan egindako 5 minutuko erakusketa 10%\nZuzendutako lan indibiduala\nKonpetentzien ebaluazioa: G-1, G-3, G-7, G-6, G-16, G-22, E-a.2, E-a.6, E-a.7, E-a.8, E-a.10 Analisiaren eta sintesiaren ahalmena.\nEzagueraren aplikazioa praktikan. Ahalmen kritikoa. Adierazpena eta terminologia zuzen eta egokiak. Mintegiaren saioetan bertaratze aktiboa.\nGelan egindako azalpena. Bereizitako tutoretzen bidez gidatutako lana\n15 minutuko Seminario batean egindako azalpena. 15\nklase teoriko eta praktikoetako bertaratzea eta parte-hartzea\nKonpetentzien ebaluazioa: G-1, G-3, G-7, G-16, E-a.8, E-a.10 Saio presentzialetan bertaratze aktiboa. Parte hartze eta ekarpen originalak. Ahalmen kritikoa. Adierazpena eta terminologia zuzen eta egokiak. Bertaratze zerrenda. Gelan egindako lan praktikoak Eztabaidetan parte hartzea 10%\nIzaera iraunkorra edota aldaezina izan arren, Zuzenbidea, gizakiak sortutako kultura den heinean, gizartearekin batera aldatzen doan fenomeno historikoa da. Zuzenbidearen Historiak harreman juridikoek denboran eta espazioan izandako garapena aztertzen du antzinatik gaur egun arte. Hortaz, Zuzenbidea denboran aldagarria da, nahiz eta segurtasuna mantentzeko nolabaiteko izaera iraunkorra izan behar duen; horregatik da motelagoa erritmo juridikoa gizartearen erritmoa baino. Edonola ere, zuzenbideak aldatzen joan behar du aldaketa politiko, ekonomiko, sozial, kultural edota teknikoei egokitu nahi badu. Badira oso aldakorrak diren erakunde juridikoak (batez ere Zuzenbide publikoarekin lotuta daudenak), eta oso motel aldatzen direnak ere (batez ere Zuzenbide pribatuarekin lotuta daudenak). Horren adibidetzat erakunde pribatuetan oraindik ere mantentzen den Ius Commune-ren bidez jasotako Erromatar Zuzenbidea aipa daiteke.\nZuzenbidearen Historia azaltzeko nolabaiteko sentsibilitate juridikoa izan behar da, eta une historiko bakoitzeko terminologia, erakunde eta dogmatika juridikoa zehatz ezagutu. Horregatik, diziplina honetan askotan esaten da, Francisco Tomás y Valientek adierazi zuen bezalaxe, ¿Zuzenbidearen historialariak, historialari ez ezik, jurista ere izan behar du¿. Historialari eta jurista izateak, gainera, Zuzenbide positiboaren oinarri historikoak behar bezala azaltzeko ahalmena ematen du. Historialari orokor batek nekez egin dezake horrelako azalpen zehatzik, batez ere Zuzenbide pribatuaren alorrean. Ikerketaren xedea eta metodoari buruzko eztabaidak alde batera utzi eta begirada diziplinaren irakaskuntzan jartzen badugu, badirudi beharrezkoa dela jarrera pragmatiko eta posibilista bat hartzea non Zuzenbidearen Historiaren izaera juridikoa izango den nagusi. Izan ere, Alfonso García-Gallok esan zuen bezalaxe gure irakasgaia etorkizuneko juristak prestatzeko erabiliko da. Horrez gain, ezin dugu ahaztu ikasle gehienenen helburu intelektual eta profesionala Zuzenbide positiboa dela eta horregatik gure irakasgaiarekin lotutako Europako ikasketa planetan geroz eta lehentasun gehiago ematen zaio iragan minimoari- Pío Caroniren hitzetan-, egungo Zuzenbidearen oinarri eta aurrekari zuzena den heinean.\nZuzenbidearen Historiari esker egungo erakundeen bilakaera historikoa ezagutu daiteke eta errazago ulertzen da haien esanahia. Azkenik, esan daiteke irakasgai hau baliagarria dela iraganeko Zuzenbidea eta erakunde juridikoak hautatu eta antolatzeko (haien sekuentziak, kausak, eraginak edota emaitzak aztertzen dituen heinean) eta hortaz, Zuzenbide positiboa konfiguratzeko eta, neurri batean, hura justifikatzeko; noski, justifikazioa sistema juridikoa, politikoa eta sozialaren azalpen bezala ulertu behar da ez da morrontza etiko edo politiko bezala. Hortaz, ondorioztatu dezakegu gure diziplina orainaldiari buruzko informazioa emateko balio duela gogoetarako eta analisi historikoa egiteko elementuak eskaintzen baititu.\nI. Historia eta Zuzenbidea: 1. Historia, Zuzenbidea eta Zuzenbidearen Historia. 2. Zuzenbidearen Historiaren xedea: mugaketa materiala, espaziala eta kronologikoa.\nII. Zuzenbidearen iturriak: 1. Iturri materialak edo errealak. 2. Iturri formalak: legea, ohitura, jurisprudentzia, doktrina.\nII. Zuzenbide musulmana: 1. Bilakaera historikoa eta izaerak. 2. Zuzenbidearen iturriak. 3. Madhab. 4. Zuzenbide musulmanaren bilakaera garaikidea.\n1. "Errekonkista" eta birpopulaketa. 2. Liber iudiciorum bisigotikoaren jadanekotasunari buruz. 3. Ohitura. 4. Feudalismoa eta Zuzenbide feudala. 5. Hiri-gutunak eta udal-foruak.\n1. Ilustrazioa eta haren agerpenak kulturaren esparruan. 2. Zuzenbide Naturala eta ius publicum universale. 3. Teorialari handiak. 4. Ilustrazioa eta Zuzenbide penala: Beccaria eta haren eragina. 5. Ilustrazioa eta erreformismo borboitarra Espainian.\nI. Britainia Handiko eta Amerikako iraultza: Glorious Revolution: Bill of Rights eta Zuzenbide Publikoaren erreformismoa.\nII. Amerikako Iraultza: Estatu Batuetako Konstituzioa.\nIIII. Frantziako Iraultza: 1. Feudalismoaren abolizioa. 2. Giza Eskubideen Deklarazio Unibertsala. 3. 1791ko konstituzioa.\nII. Liberalismoa: 1. Berdintasunaren printzipioaren adierazpenak: gremioak eta lanbideak kentzea. 2. Jabetzaren buruera liberala: Jaurerri eta maiorazkoak kentzea eta desamortizazio eklesiastikoak eta zibilak. 3. Industrializazioa, proletalgoa eta langile eta sindikatuen mugimenduak.\n1. Baionako Estatutua (1808). 2. Cadizeko Konstituzioa (1812). 3. Errege-Estatutua (1834). 4. 1837ko Konstituzioa. 5. Foruen krisia (1839-1841). 6. 1845ko konstituzioa. 7. 1869ko Konstituzioa eta 1873ko proiektua. 8. 1876ko Konstituzioa eta Araba, Gipuzkoa eta Bizkaiko foruen lege abolitorioa.\nII. Merkataritza Zuzenbidearen kodeketa: 1. 1829ko Merkataritza Kodea. 2. 1885eko Merkataritza Kodea.\n- Praktika batzuk NUPeko liburutegian, Nafarroako Artxibo Orokorrean eta Iruñeko Auzitegiko Artxiboan egingo dira.


Euskarak batzen gaitu | UEMA - Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea\nHasiera » arnasguneak » Euskarak batzen gaitu\n2014(e)ko ekainak 15 arnasguneak Erantzunak desaktibatuta daude Euskarak batzen gaitu sarreran\nHainbat udalerritako alkate eta zinegotzik babestuta, Ibai Iriarte Tolosako alkateak eta Garbine Elizegi Baztango alkateak irakurri dute udalerri euskaldunetako hautetsiek adostutako adierazpen bateratua.\nEuskal herritarron %30 inguruk dakigu euskaraz, eta ondorioz, euskara erdaren erreinuan bizi den hizkuntza minorizatua da, oraindik. Menpeko egoera horretan, ordea, euskarak baditu nagusi den eremuak ere. Horiei, euskararen arnasguneak deitzen diegu, eta funtzio garrantzitsua jokatzen dute hizkuntzaren biziraupenean. Izan ere, edozein hizkuntzak, biziko bada, nagusi izango den eremuak behar ditu.\n188 udalerri euskaldun ditugu Euskal Herrian; Araban, Bizkaian, Gipuzkoan, Nafarroa Garaian, Baxe Nafarroan eta Zuberoan. Gu ordezkari garen udalerrietan biztanleen %70ek baino gehiagok dakigu euskaraz, eta oro har, nagusiki euskaraz bizi gara bertako herritarrak. Udalerriok osatzen dute euskararen arnasgunerik zabalena, eta munduaren birikak Amazonian daudela esaten den moduan, euskararenak udalerri euskaldunetan daudela esan daiteke.\nEuskararen arnasguneek hizkuntzaren normalizaziorako ekarpen ezin hobea egin dezakete, eta hain justu, horixe da balorean ipini nahi duguna. Udalerri euskaldunetako herritarrok nagusiki euskaraz bizi gara gure egunerokoan. Gure udalerrietan, euskara komunikaziorako hizkuntza baino gehiago ere bada, elkarbizitzarako tresna ere badela esan dezakegu, gizarte kohesiorako elementu bateratzailea. Euskarak batzen gaitu udalerri euskaldunetako herritarrak eta euskarari balioa ematen diogu.\nUdalerri euskaldunak bereziak dira hizkuntzaren ikuspegitik. Arnasguneek funtzio garrantzitsua jokatzen dute euskararen biziraupenean, eta arnasguneetatik funtzio garrantzitsua jokatu dezakegu euskaren normalizaziorako. Bide horretan, udalerri euskaldunetatik arnasguneak sendotuz eta zabalduz egin nahi dugu gure ekarpena.\nEuskararen arnasguneen inguruan egin diren azterketa guztiek erakutsi dutenez, ordea, euskara nagusi den eremuak ahuldu egin dira, azken urteotan. Oraindik ere, hainbat gunetan, udalerri euskaldunak kasu, nagusi da euskara, baina ez du orain urte batzuk zuen osasun eta bizi-indarra. Azken 10 urteotako bilakaera soziolinguistikoa mantenduz gero, euskara nagusi den udalerri gutxiago izango ditugu etorkizunean, eta hori, bereziki kezkagarria da euskararen normalizazioa helburu dugunontzat.\nOrain, arnasguneetan eragindako kalteak erreparatzen ipini behar ditugu indarrak. Baina, ezin gaitezke etengabe egindako kalteak konpontzen ibili, eta euskararen eremuan ere kalteak aurreikusteko eta saihesteko politikak jarri behar ditugu martxan ezinbestean. Eta, euskararen arnasguneak sendotu eta arnasguneen hedatze prozesuan eragingo duen gurpilean murgildu behar gara.\nUdalerri euskaldunek hizkuntza politika aurrerakoiak garatzeko aukera paregabea eskaintzen digute. Tokiko errealitate soziolinguistikoa kontuan hartuta diseinatu behar da hizkuntza politika, eta kasuan, euskararen arnasguneek trataera berezia behar dute. Udalerri euskaldunetako egoera soziolinguistikoan eragiten duten faktoreak askotarikoak izaki, behar-beharrezkoa da hizkuntzaren ikuspegia politika orokorrean ere txertatzea.\nGaur hemen elkartu garen ordezkariok aitzindari eta bide urratzaile izan nahi dugu euskararen sustapenean. Hori da gure konpromisoa. Baina, bide horretan, udaletatik harago, goi administrazioaren babesa ere behar-beharrezkoa zaigu. Batetik, gure udalerrietan euskara normalizatzeko lege babesa eta tresnak lortzeko, eta bestetik, euskara sustatzeagatik hainbat udalen aurka gauzatzen ari diren erasoekin amaitzeko.\nElkarlanean egin nahi dugu bidea. Udaletatik abiatuta instituzioen eta goi administrazioen arteko harremanetan sakonduz, helburuak elkarbanatu eta elkarrekin lan eginez. Euskalgintzaren, eragile sozialen eta herritarren inplikazioa bilatuz, udalerri euskaldunen artean indarrak batu behar ditugu. Izan ere, euskarak batzen gaitu; eta batzen gaituen horri lotu behar gatzaizkio.\nEtiketak: ekainak 14 Udalerri Euskaldunen Eguna\nAurreko albistea Berastegi eta Markina-Xemein UEMAko kide izango dira, bihartik aurrera\nHurrengo albisteaGiro ederra eta parte-hartze handia Udalerri Euskaldunen Egunean\nGiro ederra eta parte-hartze handia Udalerri Euskaldunen Egunean\nTolosaldeako hautetsiek Udalerri Euskaldunen Egunerako deia egin dute\nOtxandion ere “euskaraz gara”\nIbarrako Uzturpe ikastolan ere “euskaraz gara” mosaikoa osatu dute


Maitane Subijana Puntuka: 'Artearen izenean, amen' - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nMaitane Subijana Puntuka: 'Artearen izenean, amen'\nBatzuk oraindik ere ukatuko duten arren, badakigu emakumea esfera pribatura kondenatuta egon dela urte luzez. Kulturalki eta tradizioaren izenean zaintza lanak ezarri zaizkio, gizarte hetero-patriarkatuak etxean kokatu du, sukaldean, gose guztien jaki bilakatuz. Haurra altzoan izanda senarra etxeratzerako afaria prest. Ito dira beren garrasiak. Menpeko izan da, menpeko da, gara. Erreprodukziora bultzatu da, oraindik ere gizarte honetan oso errotuta dago emakumea %100ean ez dela emakume izango ama izan ezean. Erreprodukzioari buruzko gure iruditeria erabat menderatua da, eta emakumea ama gisa ikusten duen definizio esentzialista horrek oraindik hor dirau. Zenbat baldintza dezakeen hanka artean dugunak… hori da guztia, sailkatu beharra, izendatu, zerrendatu, zenbaki bihurtu beharra. Ez ar, ez eme, ez hetero, ez ero. Virginia Woolfek aspaldi hasi zuen bidea, emakume azkarra. Garai haietan jada jabetu baitzen emakume jaio izate hutsak zertan amaitzera eraman zaitzakeen. Genero rolak aztertu zituen: “Zergatik edaten zuten gizonek ardoa eta emakumeek ura?”, esaterako. Emakumeak fikzioa idazteko dirua eta gela propioa behar dituela dio, hortik liburuaren izena: Gela bat norberarena. Hau da, emakumeak artista izateko oinarrizkoa da burujabetza ekonomikoa eta pertsonala izatea. Woolfek mundua interpretatzeko emakumeen bizitzak, kezkak, istorioak… emakumeek beraiek idatzita gera zitezen nahi zuen, garai hartako emakumeen hitzak egun irakur ditzagun. Eta horixe egin zuen berak. Azkarra bera, pentsa, 1929an argitaratu zen liburua. XX. mende hasierako Ingalaterran kokatu behar da liburuaren sorrera. Garai hartan lortu zuten boto eskubidea Ingalaterran, eta mende bat beranduago, zoritxarrez, oraindik ere gaurkotasun ikaragarria dute haren hitzek. Egoera asko aldatu ez den seinale. Woolfen nahiak bete izan balira, testu hau ez zatekeen idatzi beharko, izan ere, bera ziur baitzen ehun urteren ondoren, gizon eta emakumeen artean ez zela desberdintasunik egongo. Bazuen ilusioa, desira, gogoa, gauzak aldatuko zirenaren ustea… baina, gaur, 2017ko azaroaren 16an hauxe gure gaia. Gogoeta asko egiteko bide izan da Woolfen saiakera, berak dioen bezala, sexu bakoitzaren araberako gaiak egin dira, eta noski, gizon gaiak gizonek eraiki dituztenez multzo horrek, zakildunek, alegia, garrantzi handiagoa dute. Bestetik, gaur egun emakumeek enplegurako urratsa eman dute, baina etxe barruko antolaketan oraindik aldaketak ez dira nahikoak. Eta berak zioen bezala, emakumeek sorkuntza lanak ere egin behar dituzte, eta ikusgarri egin. Guk ez badugu gure errealitatea eraikitzen besteek zapalduko dute gurea. 40 urte beranduago, 1985ean New Yorkeko MOMA museoan erakusketa bat egin zuten, 169 artistek hartu zuten parte, eta horietatik hamahiru soilik ziren emakumeak. Hau da, artisten %5a baino gutxiago ziren emakumeak, baina, ez pentsa erakusketan emakume irudirik ez zegoenik. Are gehiago, erakusketan agertzen ziren emakume gorpuen %85a biluzik ageri zen. Titi buru eta aluak ongi erakutsiz, hori bai, patriarkatuak ezarritako neurrien barnean sartzen zirenak, jakina. Gizonek aukeratutakoak, garaiko modako emakumeak, kanonen zorroztasunetik apur bat ere aldentzen ez zirenak. Haragi puskak balira lez… horra historiaren aurpegia. Eskerrak egun horretan eraikinaren kanpoan maskaradun emakume talde bat agertu zela. King Kong pertsonaian oinarrituta, aurpegiak estalita indartsu eta ironia ukitu batekin han zen emakume taldea. Oraindik ez dakienarentzat, Guerrilla Girls taldeaz ari naiz, 1985ean arte eremuan zegoen hiper-maskulinizazioari gerra egin nahi izan zioten. Artearen alde kontserbadorea, sexista, arrazista, estereotipatua eta diskriminatzailea azaleratu eta salatu dituzte. Adan eta Evatik hasi eta Lukrezia eta Ofelietara gure arte-tradizioko genero-estereotipoak eta horien oihartzun sexualak bortitzak dira. Artearen izenean, Amen. Museoek tradizio hori transmititu dute behin eta berriz, gizarteko gainerako esparruetan bezala. Ziur naiz, hau guztia esajeratzen ari garela uste duenik ere egongo dela. Gizakiak arrazoimenaren kontrola galdu du, baita sentitzen duen enpatia ere. Eta guk hor darraigu, erresistentzian, harri horren gainean zutik egoteko saiakeran, baina arima sentibera askok ezin jasan, oin azpian behar lukeen harriak poltsikoan hartu eta azkenean beren buruaz beste egitera bultzatzen zaituen arte, horra Virginia Woolf. Erail dira, isilik akabatu. Baina oraindik ere zeinen isilean den suizidioa, tabu, bizitzera kondenatuko bagintuzte bezala, bizitza gero eta luzeagoa agintzen diguten garaiotan. Bizitzearen aurkakoa ez bizitzea da, ez besterik… baldintzak aldatuko balira…


Asteburuan ASPANOGI Elkartea ezagutzera emateko ‘Uretara piratekin” ekimena Oria errioan | Usurbildarrak aurrera\n← Xabier Mikel Errekondo: “Elkarrizketa eta akordioa dira bidea”\nZero Zabor Ingurumen Babeserako Elkarteak diruz laguntzeko kanpaina jarri du martxan →\nAsteburuan ASPANOGI Elkartea ezagutzera emateko ‘Uretara piratekin” ekimena Oria errioan\nPosted on 2015/07/09 | Utzi iruzkina\n‘Uretara piratekin’ elkartasun jaialdia antolatu dute Carlos Peña igerilari tolosarrak eta ASPANOGI elkarteak, Orion; 24 orduz egingo du igerian Oria ibaian, uztailaren 11ko 16:30ean hasi eta uztailaren 12an ordu berean amaituko du. Txokoaldeko Altzonaz zubira bi aldiz iritsiko da, marea gorarekin batera.\nNor da Carlos Peña?\nElkartasunagatik askotan egin du igeri Carlos Peñak, askotan entrenatu du Oria errioan eta ongi ezagutzen du itsasadarra. Zortzigarren aldia da igeri 24 ordu egingo dituela. Oraingo honetan, ASPANOGI elkartearen alde egingo du igeri, minbiziaren errealitatea eta elkartearen lana ezagutzera emateko. 24 ordutan ez da uretatik aterako: “Gogorra da, gorputzarentzat egur handia da, baina merezi du“.\nUztailaren 11n 16:30ean sartuko da uretara Orioko arraunetxetik irtengo da eta igerian hasiko da ibaian behera.\n17:44ak aldera, itsasbeherarekin batera iritsiko da eta, orduan, buelta emango du eta goran hasiko da igerian.\nIbaian gora Txokoaldeko Altzonazko zubiraino joango da eta 23:40 inguruan iritsiko da, itsasgoran. Zubi ingurura iristean berriz ere buelta emango du.\nIbaian beheranzko ibilbidea egingo du gauez, eta uztailaren 12ko o6:16 inguruan iritsiko da berriz itsasadarraren isurialdera.\nBerriz ere gorantz, 12:46an iritsiko da Txokoaldeko Altzonaz zubira eta, han berriz buelta eman ondoren, 16:30ean helmugaratuko da.\nGutxi gorabehera, 27 minutuz behin geldialdiak egingo ditu, pare bat minutukoak. Geldialdi horietan indarrak hartu eta elikatu egingo da, berriz igerian jarraitzeko.\nAdin txikiko minbizidunak: piratak\nASPANOGI Elkartean, adin txikiko minbizidunei piratak deitzen diete; horregatik, beren ikurra zapia da. Asteburuko ekintzaren bidez denak pirata izan daitezen nahi dute antolatzaileek, eta zapi pirata horiak banatuko dituzte.\nasteburu osoan ekintzak\nAsteburu osoan ekintzak egongo dira Oria ibaiaren inguruan.\n16:30 Carlos Peñaren igerilariaren irteera Arraunetxetik.\n16:30-19:30 ASPANOGIren karpa Orioko ikastolan: gaztelu puzgarri haurrentzat, tailerrak jolasak… eta Ane Pirataren bisita berezia (borondatezko sarrera)\n19:30 Hanburgesa parrillada ikastolan.\n10:30 Elkartasuunezko martxa nordikoa Orioko kanpinetik irten eta plazan izango du helmuga. 8 kilometro (izenematea irteera gunean).\n13:30 Paella erraldoia Herriko Plazan Basque Culinary Centerreko ikasleen eskutik. Dastaketari hasiera Ibon Huegunek emango dio.\n16:30 Carlos Peñari Ongietorria. ASPANOGI karpara sartzeko elkartasun sarrera ordaindu beharko da, euro bateko prezio sinbolikoa duena. Horren truke, zapi piratak banatuko dituzte.\nOharra: Martxa nordikoan parte hartzeko ere elkartasun dohaintzak egin beharko dira. Dohaintzak egin eta janari txartelak erosten dituztenen artean Martin Berasategiren jakatxoa eta bere jatetxerako afaria zozketatuko dira.


Txosten elektronikoa - Oikocredit Euskadi\nOikocredit Euskadik duen Txosten elektronikoari esker Oikocrediten berriei buruzko, banka etikoaren sektorean gertatzen denari buruzko eta garapenerako kooperazioari buruzko informazio eguneratua eskura dezakezu. Gutxi barru, azken Txosten elektronikoak pixkanaka igotzen joango gara.\nPosta elektronikoko helbidea*\nNire helbide elektronikoa sartzean, Oikocredit Euskadiri ematen diot baimena hiru hilean behineko txosten elektroniko bat bidaltzeko, eta era berean, bere gaurkotasuna edo antolatutako dituen ekintza puntualei buruzko informazioa jasotzeko. Datu Pertsonalak Babesteko Legearen arabera, Oikocredit Euskadik ez du erabiliko nire helbide elektronikoa beste helburutarako. Nire harpidetza baliogabetu dezaket edozein momentuan, txosten elektronikoan agertzen den esteka sakatzen. Kasu honetan, nire helburu elektronikoa ezabatuko du, Pribatasun politikan agertzen dena jarraituz.*\n2022(e)ko martxoaren 3(a)\nOikocredit Euskadi Txosten Elektronikoa - Martxoa 2022\n2022(e)ko urtarrilaren 10(a)\nOikocredit Euskadi Txosten Elektronikoa - Urtarrila 2022\n2021(e)ko otsailaren 3(a)\nOikocredit Euskadi Txosten Elektronikoa - Otsaila 2021\n2020(e)ko otsailaren 5(a)\nOikocredit Euskadi Txosten Elektronikoa - Otsaila 2020\n2019(e)ko irailaren 20(a)\nOikocredit Euskadi Txosten Elektronikoa - Iraila 2019\n2019(e)ko otsailaren 22(a)\nOikocredit Euskadi Txosten Elektronikoa - Otsaila 2019\n2018(e)ko azaroaren 8(a)\nOikocredit Txosten Elektronikoa - Urria 2018\n2018(e)ko ekainaren 6(a)\nOikocredit Txosten Elektronikoa - Ekaina 2018\n2018(e)ko otsailaren 13(a)\nOikocredit Txosten Elektronikoa - Urtarrila 2018\n2018(e)ko otsailaren 6(a)


Nor da "Mad Max" filman azaltzen den gitarra-jotzailea? - Ikusi makusi, zer ikusi?\nHasiera » Albisteak » Nor da "Mad Max" filman azaltzen den gitarra-jotzailea?\nNor da "Mad Max" filman azaltzen den gitarra-jotzailea?\nFilm basati, zirraragarri eta harrigarri honek irauten dituen bi ordu horietan zehar, hainbat pertsonaia eta elementu bihurtzen dira deigarri. Baina filma ikusi baduzue, ziur guztien gainetik, batek harritu zaituztela gehien: Coma, the Doof Warrior, hau da, gitarra-jotzailea.\nEta nor da zehazki tipo hau? Sugarrez inguraturik eta gitar-golpeka, ikuslea hipnotizatua uzteko gaitasuna duen pertsonaia bitxia. Inspirazio iturria AC/DC, Sepultura eta SoundGarden bezalako musika taldeetan aurkitu duen tipoa. Maskara eta hauts guzti horren azpian ordea, iOTA musikari Australiarra aurkitzen da, Great Gatsby filmaren remake-an ere ikusi ahal izan genuen berbera.\nSuzko gitarra-jotzaile horri buruz galdezka, Iota-k berak esan zuen ” George Miller zuzendariak esan zidan, Inmortal Joe-k, kobazulo baten barruan aurkitu zuela Coma “ baina hori kontakizunaren zati bat besterik ez da “bere amaren burua esku artean zuela aurkitu zuen kobazulo horren barruan, aurpegia atera eta horrekin maskara bat egin zuelarik, guda eremuan dagoen bakoitzean omenaldia eskeintzeko helburuarekin” hunkigarria eta zoragarria ezta?


Babestu beharreko altxor urdina - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Erreportajeak » Babestu beharreko altxor urdina\nBabestu beharreko altxor urdina\nUr-legedian aditua eta UNESCO-IHPren aholkularia Parisen\nUNESCOren programako zientzia-aditua Accrako bulegoan\nGure oinen azpian, milaka kilometro heda daitezkeen akuiferoak daude. Ibaiek bezala, akuiferoek herrialdeen arteko mugak gainditzen dituzte, eta bi herrialde edo gehiago har ditzakete. Eta ibaiekin gertatzen ez den bezala, oso gutxi dakigu mugez gaindi hedatzen diren akuiferoei buruz. Halaber, ez dago nazioarteko arau eta hitzarmenik akuifero horiek elkarrekin kudeatzeari buruz. Bide horretan aurrera egiteko, 2002an, munduko akuiferoen mapa egin zuen UNESCOk, Partekatutako Akuiferoak Kudeatzeko Proiektuaren barruan (Internationally Shared Aquifer Resources Management-ISARM). Hidrologoen Nazioarteko Elkartearekin (IAH), FAOrekin, tokiko lankideekin eta nazioarteko adituekin bat, UNESCOren Nazioarteko Hidrologia Programak (IHP) azken bost urteak eman ditu munduko mugez gaindiko akuiferoen inbentarioa ikuskatzen.\n2008/03/01 | Stephan, Raya 1 ; Amani, Abou 2 eta Otchet, Amy | 1 Ur-legedian aditua eta UNESCO-IHPren aholkularia Parisen: r.stephan@unesco.org; 2 UNESCOren programako zientzia-aditua Accrako bulegoan: a.amani@unesco.org\nAfrikakoa izan zen abian jarritako lehen azterketa. Mugaz gaindiko 38 akuifero azaldu ziren azterketa hartan, eta haietako bost aurretik inoiz identifikatu gabe zeuden. Azterketa haren aurrerapen-maila UNESCOk Cotonou-n (Benin) 2007ko maiatzean egindako bilera batean ebaluatu zen. Bilera hartan, 2009rako nazio batean baino gehiagotan banatutako akuiferoen atlasa prestatzeko gomendioa egin zuten.\nBilera UNESCOren Accrako bulegoak eta Hidrologoen Nazioarteko Elkarteak (IAH) antolatu zuten, Herbehereetako Nazioarteko Lurpeko Ur Baliabideak Ebaluatzeko Zentroarekin lankidetzan. Ordura arte bildutako informazioa aztertu zuten, eta eskualdeko inbentariorako azken datu-bilketa prestatu zuten. Osatutakoan, inbentarioa eskualdeko mugaz gaindiko akuiferoen Informazio Geografikoko Sistemako (GIS) datu-basean egongo da.\nBenin, Burkina Faso, Boli Kosta, Ghana, Mali, Mauritania, Niger, Nigeria, Togo eta Senegalgo hidrogeologoek egoeraren txostena egin zuten, partekatutako akuiferoei buruz bakoitzak eskura zituen datuak eta informazioa oinarri hartuta. Boli Kostaren kasua tipikoa da. Izan ere, eskualdeko herrialdeek baliabide preziatu hori babesteko dituzten arazoak adierazten ditu.\nBoli Kostaren kasua\nGineako Golkoan partekatutako bi akuifero-sistema daude, bi arro sedimentario handi dituztenak: Tano arroa eta Keta arroa. Tano arroa Boli Kostako Fresco kostaldeko herritik Ghanako Axim herriraino hedatzen da; eta akuifero-sistemak Boli Kostako lurren % 2,5 estaltzen ditu. Hiru akuifero mota daude Tano arroan. Kuaternarioko akuiferoak (1,8 milioi urte baino gutxiagokoak) poluitzeko arrisku handia dute, akuifero-sistemaren gainazala lurraren mailatik gertu dagoelako. Bigarren motakoak dira Miopliozenokoak (5-8 milioi urte) edo akuifero kontinental terminalak. Hain zuzen, halako batek hornitzen ditu ur edangarriz Abidjan (Boli Kostako hiririk handiena) eta inguruko eskualdeak. Hirugarren akuifero-mota Goi Kretazeokoa da (94 milioi urte), eta mota horretakoa da Société Africaine d'explotation d'eau Minérale elkarteak ustiatzen duena. Akuiferoetan misteriotsuena da, ez baitira ezagutzen haren geometria, bolumena, maila eta luzera.\nCotonou, Beningo hiri handiena. 2002an Beningo hidrogeologoek ikusi zuten Cotonou urez hornitzen duen akuiferoa Togoko mugatik aurrera ere hedatzen dela. Bi herrialdeek adierazi dute akuifero hori elkarrekin kudeatzeko interesa dutela.\nAbidjan bezalaxe, Boli Kostako hiri handi gehienak kostaldean daude, Bonoua eta Aboisso barne. Horretaz gainera, eskualdean industria-sail ugari ere badaude, ananak, goma eta palmondo-olioa fabrikatzeko, bai eta Aboisson Afema urre-meatzea ere. Horiek guztiek ur-kantitate handiak kontsumitzen dituzte. Eta poluzioa eragiten dute.\nAbidjan eremuko lurpeko uren azterketetan, esaterako, ikusi dute goi-lautadan, Adjamén eta mendebaldeko eremuan nitratoen (NO 3 - ), amonioaren (NH 4 + ) eta aluminioaren (Al 3+ ) kontzentrazioa handiegia dela, Munduko Osasun Erakundearen (MOE) ur edangarrirako estandarren arabera. Poluzio kimiko hori lursailetan pestizidak eta ongarriak erabiltzen direlako sortzen da --arrantzaleak ere urmaelak poluitzen ari dira pestizidekin--, nahiz eta beste urmael batzuk urre-meatzaritza dela eta poluitu diren, Ghanako (ondoan dago) Afema urmaela eta Aby urmaela barne. Edonola ere, iturria edozein dela, gainazaleko urak produktu kimikoekin eta etxeko hondakinekin poluituta egotea mehatxua da, bai pertsonen osasunerako eta bai uraren biodibertsitaterako.\nBoli Kostan 18 milioi biztanle daude gaur egun --erdia hiri-eremuetan--, eta, kopuru hori urtean % 2 haziko dela aintzat hartzen bada, 2025ean 24 milioi biztanle inguru izango ditu. Abidjanen bertan ere biztanleria asko ari da hazten (1999an 3,2 milioi pertsonakoa zela jotzen zen), eta hiriaren akuiferoa itotzen ari da, hirigintza-prozesu bizkorrari loturiko faktoreak direla medio: lehen landarez estalita zeuden lurretan eraikinak eta azpiegiturak eraikitzen direnez, zorua iragazgaitza da euriaren aurrean. Horri gehitzen badiogu lurra modu anarkikoan okupatzen dutela auzoetako etxeekin, gero eta zailagoa da ur-putzuetan sartzea, akuiferoko lurpeko urak kontrolatzeko eta akuiferoa berriro karga dadin ahalbidetzen laguntzeko. Gainera, ur-tratamendurako edo etxeko hondakinak botatzeko sistemarik ez dagoenez, hondakin-urak ibaietan eta bestelako gainazal-uretan isurtzen dira zuzenean, eta hiriaren kanpoaldeko nekazaritzak ere poluitzen du akuiferoa.\nAbidjaneko ur-eskaera handia dela medio, hiriaren beharra lurpeko hornidura baino handiagoa izango da laster. Bonoua herriaren ingurumariak hornitzen dituen lurpeko urak erabiltzen hasteko aukera aurreikusten da, baina hori ere behar baino gehiago erabiltzen has liteke bizkor. Gainera, Bonouako iturritik hartutako ur-kantitatea bikoiztu baino gehiago egin da dagoeneko: 1990ean 767.767 m 3 hartzen ziren, eta 1.836.699 m 3 , berriz, 2000 urtean.\nBeste arazo larri bat ur gaziaren intrusioa da. Izan ere, kostaldeko akuiferoan kloro asko egotea eragin dezake horrek. Hain zuzen, gehiegizko kloro-kantitateak hainbat putzu bertan behera uztera behartu du biztanleria. Zehazki, Jacquevillen, Abidjango lautadan eta Adiaké eskualdearen ekialdeaz haratago atzeman dute fenomeno hori hidrologoek.\nAzken batez, arazo nagusia da estatu mailako lege-esparrua ez dela egokia. Ingurumenaz, uraz eta meatze-sektoreez arduratzen diren legeak taxutu dira, baina oraindik ez dira indarrean sartu. Boli Kostan urari buruzko hainbat lege-baliabide berretsi dira, baina itsasoko urez eta gainazaleko urez arduratzen dira nagusiki.\nOhartarazteko sistema goiztiarra\n2002an, UNESCOren Nairobiko bulegoak eta Nazio Batuen Ingurumen Programak proiektu bat jarri zuten abian, Abidjango eta Afrikako beste zortzi hiri handitako akuiferoetako poluzioaren eragina balioztatzeko. Honako hiri hauek aztertu zituzten: Dakar (Senegal), Ouagadougou (Burkina Faso), Bamako (Mali), Cotonou (Benin), Keta (Ghana), Mombasa (Kenya), Addis Abeba (Ethiopia) eta Lusaka (Zambia).\nGainazaleko urak produktu kimikoekin eta etxeko hondakinekin poluituta egotea mehatxua da, bai pertsonen osasunerako eta bai uraren biodibertsitaterako.\nProiektuan, hainbat metodologia garatu dira poluzioguneak eta mehatxu nagusiak identifikatuz lurpeko uren zaurgarritasuna balioztatzeko. Halaber, ohartarazteko sistema goiztiar bat ezarri da. Sistema hori Afrikako zientzialarien sareak osatzen du, eta hondakin-isurpenen eta antzeko jardueren arriskuei buruzko kontzientzia sortzen ari da, sektore publikoan nahiz pribatuan erabakiak hartzeko gaitasuna dutenen artean. "Kontrol-sistema sendoa izatea lortu nahi zen" dio UNESCOren programako aditu Emmanuel Naah-k, "legegileei eta ur-kudeatzaileei oharrak aurrez eman, eta, hartara, poluzioaren aurrean garaiz jardun ahal izateko". Proiektua are gehiago garatzen ari da, Lurmutur Hirian (Hegoafrika) 2005eko azaroan egindako lantegiaren balioztapeneko gomendioekin bat.\nMugez gaindiko akuiferoak deskribatzea zaila da ikuspegi zientifikotik eta, horrez gain, faktore politikoek are gehiago zail dezakete prozesua. Gobernuek askotan ez dute onartzen beste herrialde batzuetan ere hedatzen direla ur edangarria lortzeko eta ureztatzeko erabiltzen dituzten akuiferoak. Gainera, partekatutako ibaiei buruz nazioartean gero eta arau eta hitzarmen gehiago dagoen arren, horiek ez dira erabat ezartzen akuiferoen kasuan.\nHalaber, duela gutxira arte, nazioarteko legeek atentzio gutxi jartzen zieten lurpeko urei eta mugez gaindiko akuifero-sistemei. Egin kontu: ur-baliabideen erabilerari buruzko orain arteko mundu mailako hitzarmen bakarrean (1997ko maiatzean onartutakoa), gainazaleko urei lotuta daudenean soilik hartzen dira kontuan lurpeko urak, hala nola estatu arteko itun gehienetan eta mugez gaindiko urei buruzko akordioetan.\nAbidjan. Hura bezalaxe, Boli Kostako hiri handi gehienak kostaldean daude, Bonoua eta Aboisso barne.\nDena den, gauzak aldatzen ari dira. 2006an, Nazio Batuen Nazioarteko Lege Batzordeak mugaz gaindiko akuiferoei buruzko artikuluen zirriborro-multzoaren lehen irakurketa onartu zuen, Nazioarteko Hidrologia Programaren oinarri zientifiko eta teknikoarekin prestatu zena. Ahalegin horren zati gisa, urte berean UNESCOk eta FAOk lurpeko urei buruzko nazioarteko akordio lotesle eta ez-lotesleen multzo bat argitaratu zuten elkarrekin.\nArtikuluen zirriborroetan, batetik, urari buruzko nazioarteko legeetako printzipioak ageri dira: arrazoizko erabilera egitea, eta ez-kaltetzeko araua. Hor, barne hartzen da nazioarteko legeko printzipio orokorra ere: lankidetzan aritzeko betebeharra; modu praktikoan, mugez gaindiko akuiferoen kasuan, datuak aldian behin trukatzea. Bestalde, mugez gaindiko akuiferoen kudeaketa-printzipio zehatzak kodetzen dira, hala nola kontrolatzea, babestea eta gordetzea, eta lankidetza gauzatzea zuzenean garatze-bidean diren herrialdeekin, edo nazioarteko erakunde eskudunaren bitartez.\nUr-baliabideen erabilerari buruzko orain arteko mundu mailako hitzarmen bakarrean, gainazaleko urei lotuta daudenean soilik hartzen dira kontuan lurpeko urak.\nPartekatutako Akuiferoak Kudeatzeko Erakundea gobernuek planak taxu ditzaten bultzatzen ari da, bai eta, batzordeak era ditzaten ere, partekatutako baliabideak ingurukoekin batera kudeatzeko eta ingurumena babesteko. Halaber, akuiferoak gehiago babesteko legezko hitzarmenak gauzatzeko planak daude.\nIturria: UNESCO. "A blue goldmine in need of protection", A World of Science, 5. bol., 3. zk, 2007ko uztaila-iraila (http://www.unesco.org/science/)\nUNESCOren baimenarekin Elhuyarrek itzuli eta moldatutako artikulua.\nZergatik da hain zaila akuifero poluituak garbitzea?\nMunduko akuiferoetako lurpeko urak munduko ur gezaren horniduraren % 30 dira, eta ehuneko hori deigarria da laku eta ibaien % 0,3arekin alderatzen badugu. Hala ere, lurpeko uren azterketek, oro har, urritasunak izan dituzte, lurpeko uren balioa agerikoa izan arren eta herrialde askok beren beharrak horiekin asetzen dituzten arren (esaterako, Mauritaniaren ur-beharren % 80 akuiferoekin estaltzen dira). Eskualde hezeagoetan ere jendeak gero eta gehiago erabiltzen ditu lurpeko urak, ibaiak eta gainerako gainazal-urak oso poluituta baitaude.\nAkuiferoek oso baliabide seguru eta fidagarriak eskaintzen dituzte, baina hauskorrak dira. Oso zaila da, agian ezinezkoa ere bai, akuiferoak garbitzea behin poluitu direnean. "Teknikoki ezinezkoa da batzuetan hiri-akuiferoak garbitzea behin poluitu direnean, eta ekonomikoki ez da praktikoa" dio UNESCOren programako aditu Emmanuel Naah-k; UNESCOren Nairobiko (Kenya) Zientziarako Eskualdeko Bulegoan egiten du lan. "Beraz, epe luzean, hirietako lurpeko ur poluituak bertan behera utziko dira, eta ur-murriztapen larriak egongo dira, edota tratamendu-sistema konplexu eta garestiak eraiki beharko dira, osasun publikoa arriskuan jartzea saihesteko".\nAkuiferoetako poluzioa komunitateetatik, fabriketatik eta etxaldeetatik iragazten diren hondakin-urek eta gai kimikoek eragiten dute. Gainera, hiri-poluzioaren iturriak gero eta gehiago dira: pestizida organikoak, nitratoak, metal astunak, uretako patogenoak. Hirien hazkundeak asko eragiten die akuiferoei, eta Afrikako hiri-biztanleria ia hirukoiztu egin da 1970az geroztik. Izan ere, gaur egun milioi bat biztanletik gorako 35 hiri berri daude. Landa-eremuetako exodo hori larritu egin dute baldintza klimatikoek, basamortutzeak eta pobreziak.\nIparraldeko Afrikaren kasua\nGobernuetako ordezkariek onartu dute legezko hitzarmen bat taxutu behar dela Libia, Egipto, Txad eta Sudan bitartean hedatzen den nubiar hareharrietako akuifero-sistemari buruz. Hain zuzen ere, sistema hori bi uharkatan bereiz daiteke: uharka zaharrena eta hedatuena (akuifero-sistema nubiarra) eta nubiar ondoko akuifero-sistema.\nBasamortuko perla gisa ezagutzen den Ghadamès hiria oasi batean dago. Sahara aurreko hiri zaharrenetako bat da. Libiako Gizakiak Egindako Ibai Handiaren proiektuak 500.000 m 3 ur inguru eramaten ditu Libiako biztanleriaren zati handiena pilatzen duten kostaldeko hirietara, 4 metroko diametroko hormigoizko hodi-sarearen bitartez. 'Ibai' artifizial hori basamortuaren azpian hedatzen da, eta 3.500 km ditu guztira.\nBi uharkek, elkarrekin, ur fosilaren 373.000 km 3 inguru gordetzen dituzte, eta ur horrek milaka, eta agian milioika, urte ditu. Hori garai bateko ondare likidoa da, alegia, duela 10.000 urte Sahara antzua sabana zen garaiko ondarea. Eskualdea elikatzen zuten euriak desagertu egin ziren duela 3.000 urte inguru, eta ur fosil gisa ezagutzen den ur-hornidura bikaina, baina mugatua, geratu zen. 1991n, Libiako gobernua akuifero horretan lanean hasi zen, ingeniaritza zibileko munduko proiektu handiena dena egiteko: Gizakiak Egindako Ibai Handia. Baina, ur fosil hori behin erabilitakoan betiko desagertuko da, eta horrek eztabaida handia eragin du proiektuaren inguruan.\n2000. urtean, nubiar hareharrietako akuifero-sistema erabiltzeko estrategiaren eskualdeko garapen-programan sartu ziren Txad, Egipto, Libia eta Sudan. Programa Eskualde Arabiarrerako eta Europarako Ingurumen Garapeneko Zentroak taxutu zuen; zentro horrek Kairon du egoitza. Aljeria, Libia eta Tunisia barne hartzen zituen bigarren akordioan, Sahararen Ipar-mendebaldeko akuifero-sistemarako kontsulta-mekanismo bat ezarri zen 2002an. Hitzarmen horiei eta beste hainbat hitzarmeni buruzko xehetasunak UNESCOk eta FAOk iaz elkarrekin argitaratutako Groundwater International Law (Lurpeko Urei buruzko Nazioarteko Legedia) txostenean aurki daitezke.\nStephan, Raya 1 ; Amani, Abou 2 eta Otchet, Amy


DeustoTech-ek Open Data Hack Day antolatu du Donostian - SPRI\nSPRI » IKTak » DeustoTech-ek Open Data Hack Day antolatu du Donostian\nDeustoTech-ek Open Data Hack Day antolatu du Donostian\nOtsailaren 20an Open Data Hack Day ekitaldiaren edizio berri bat egingo da Deustuko Unibertsitatearen Donostiako campusean. Maratoi bat da, datu irekietan oinarrituriko aplikazioak sortzea helburu duena. Topaketa International Open Data Hackathon ekimen globalaren barruan kokatzen da.\nDeustuko Unibertsitateko Ingeniaritza fakultateak Open Data Hack Day topaketa antolatu du Donostiako campusean. Garatzaileei, diseinatzaileei eta oro har datu irekien berrerabilpenean interesatuta dauden pertsonei zuzenduta dago. Asmoa da egun osoan zehar open data eta programazio zaleak elkartzea, dataset berriak irekitzeko eta datu irekiak erabiliko dituzten aplikazioak diseinatzeko. Topaketaren helburua da elkarri lotutako datu irekiek proiektu berriak (bistaratzeak, zerbitzuak eta gizartearentzat baliagarriak diren aplikazioak) sortzeko duten potentziala hedatzea.\nTopaketa Donostian izango da, otsailaren 20an, eta egun osoz luzatuko daInternational Open Data Hackathon ekimenaren markoan. Deialdi horren bidez urtero gonbidatzen dira hiritarrak aplikazioak garatu, datuak askatu eta bistaratzeak sortu ditzaten iturri publikoetako datuak erabiliz, eta helburua da datuen irekiera sustatzea maila globalean. Gainera, topaketetan lankidetza-sare berriak sortzen dira open data arloan interesatuta dauden pertsonen artean, eta enpresa, erakunde eta administrazio publikoei erakusten zaie zein baliagarri izan daitekeen datu publikoak irekitzea.\nOpen Data Hack Day ekitaldian parte hartzeko nahikoa da web orrira sartu eta izena ematea. Jardunaldiaren hasieran lantaldeak sortuko dituzte proiektu desberdinak garatzeko, eta bertaratuek aukera dute beren ideiak aldez aurretik proposatzeko topaketaren wiki-an. Aurreko urteetan Open Data Hack Day ekitaldiko lantaldeek hainbat proiektu garatu dituzte, esaterako, Hezkuntza Ministerioko doktoretza tesietako datu baseak (Teseo) bistaratzea, non informazioa urteka eta gaika azaltzen den eta gizon edo emakumeen arteko portzentajea ere agertzen den; edo Euskadiko estazio meteorologikoek kutsadurari buruz dituzten datuak eta enpresek beren isuriei buruz ematen dituztenak gurutzatzeko proposamena, egiazkoak diren jakiteko.


Orioko sanikolasetako 3x3an izena emateko aukera ireki da!\nAbenduaren 8an jokatuko da, goizez eta arratsaldez. Bizi ibili behar da kategoriak azkar betetzen dira-eta!\nTxapelketa, abenduaren 8an, goizeko 09:00etan hasita jokatuko da. Hasiera batean goizez jokatuko duten kategoriak preminibasket eta minibasket dira (LH3tik LH6ra), 14:00 arte. Arratsaldez, berriz, 16:00ak aldera hasita, infantil, kadeteen eta seniorren txanda izango da. Dena dela, aldaketak egon daitezke izen emateen arabera.\n- Preminibasket: LH3 eta LH 4 (24 talde gehienez)\n- Minibasket: LH5 eta LH6 (24 talde gehienez)\n- Infantilak: DBH1 eta DBH2 (24 talde gehienez)\n- Seniorrak: +16 urte (2001 edo lehenago jaiotakoak, 18 urtetik gorako gehienez 2 federatu) (16 talde gehienez). Taldeak mistoak izango dira derrigorrean. Hau da, pistan beti izango da neska bat eta mutil bat jokatzen.\nIZEN-EMATE EPEA: ABENDUAK 5, 18:00etan (bai www.zast.es atarian eta baita Karela kiroldegian ere)


Amurriok lau herri laguntzaile ditu, herritarren eta udalaren arteko lotura lanak egiteko - Amurrio - Aiaraldea.eus\nAmurrioko Udala 2019-04-26 07:30\nLau herri laguntzaileak udal ordezkariekin. / Amurrioko Udala\nBehaketa lanak egingo dituzte, gertakariak eta eskariak jasoko dituzte eta hiriko altzarien inbentarioa egingo dute. Herri Laguntzaileak txaleko islatzaileekin identifikatuta joango dira, eta goizeko eta arratsaldeko txandatan egingo dute lan.\nAmurriok herritarren eta Udalaren arteko lotura lanak egingo dituzten eta Ana Izquierdo herritarren partaidetza teknikari eta auzobegiralearekin koordinatuta lan egingo duten lau Herri laguntzaile ditu.\nAmurrioko Udalaren eta Sartu-Araba Gizarteratze Elkartearen artean sinatutako hitzarmenean jasotako enplegu eta prestakuntza programaren bitartez jarri ahal izan da martxan Herri Laguntzaile programa.


Euskal Herriko orkideoak - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Erreportajeak » Euskal Herriko orkideoak\nEuskal Herriko orkideoak\nKotiledoi bakarreko landare ikusgarri hauek aipatzen ari garela pentsa dezakegu. Ba, gure artean munduan zehar espezie aurki ditzakegu, Europan 170 espezie ezagutzen ditugunean, oihan tropikaletan aurkitzen diren landareei buruz ezagutzen diren 20000 espezieetatik gutxi gorabehera 70 direlarik.\nOrkideoek egokitasun biologiko interesgarriak aurkezten dituzte. Hiru mota bereiz ditzakegu: lurtarrak, saprofitoak eta epofitoak .\nLehenengoak, lurrean finkaturik hazten dira, behar diren elikagaiak bertatik hartzen dituztelarik. Saprofitoak, deskonposatzen ari den gai organiko hilean bizi dira (onddoen arabera). Epifitoak, enbor eta hostoen gainean hazten dira. Ez dira parasitoak eta oihan tropikaletan sortzen den lurrinetik elikatzen dira. Euskal Herrian ez dira aurkitzen.\nEgokitasun hauei esker, orkideoak baldintza eta bizileku desberdinetan desarroilatzen dira: baso, zelai, turbategi, sastrakadi, harea-muino, mendi, zingira eta abarretan.\nOrkideoen ezaugarri orokorrak\nOrkideo gehienak tuberkuludunak izaten dira, sustrai sortaka-tudunak gutxienak izanik. Tuberkulu hauen barruan dauden elikagaiei esker landarea ondo desarroilatzen da. Loratua dagoen orkideo baten sustraia aztertzen badugu, gehienetan bi tuberkulu aurkitzen ditugu (batzuetan hiru); bata nahikoa zimeldua, bestea sendoa eta ondo betea. Lehenengoa aurten landarea ondo desarroila dadin erabilitakoa da. Bestea hurrengo urterako gorde egingo da. Azkeneko hau ondo osatzen bada, hurrengo urtean sortuko den orkideoa oso ederra izango da. Tuberkulu hauek era desberdinetakoak izan daitezke: arrautza-formakoak, esferikoak eta palmatuak.\nHostoak, zurtoina eta loreak\nHostoak espiralean edo bi ilaratan agertzen dira. Batzuetan oinaldearekin zurtoina inguratzen dute, gehienetan klorofilaren funtzioa betetzen dutelarik. Normalean lantza-formakoak, osoak, nerbiodunak, puntugabekoak eta puntudunak espezie berean ager daitezke.\nZurtoina, landare-ardatza da, tentea eta tamaina aldakorrekoa. Zilindrikoa edo angelutsua izanik, bere luzeran zehar hosto txiki batzuk braktearen antzera agerdaitezke.\nO. mascula ren hosto-barietatea.\nLoreak, galburu edo matsalkoetan, braktea baten gainean kokatzen dira. Lorearen morfologia oso berezia da; insektuen erakarpena gerta dadin lorautseztapenerako moldatua.\nKukuluan hiru sepalo koloredun agertzen dira. Korolako hiru petalotatik bi, sepaloen antzekoak dira eta hirugarrena, labeloa, ezpain baten itxurakoa. Labelo honek oso kolore desberdinak har ditzake, oso deigarria delarik. Honen atzekaldean lorezilak kokatzen dira, estigmarekin batera zutabe bat eratuz. Lorezilak bat edo bi dira, normalean bietako bat emankorra delarik. Lorauts-zaku bakoitzaren lorauts–aleak, masa batean (polinioa) bildurik geratzen dira, bilketa hau substantzia liskatsu baten bidez gertatzen delarik. Substantzia honen bidez, intsektuetan lorautsa ondo itsasita gelditzen da, polinizazioaren zikloa betez.\nObulutegi azpikoak, lobulubakarrekoa, 2-3 estigma direlarik. Haziak oso ugariak dira. Obulutegi bakoitzean gutxi gorabehera 100.000 aurki daitezke. Egitura sinplekoa denez, oso baldintza egokietan bakarrik ernetzen dira.\nOndoko argazkietan ikusten denez, espezie berberak lore-kolore desberdinak ager ditzake. Barietate guzti hauek botanikoen lanak zaildu egiten dituzte. Batzuentzat subespezie berriak dira hauek eta, zenbait familiatako espezie-kopuruaren adostasunera ez dira iristen. Dudarik gabe, orkideo hauen bizilekuak aldatzen direnaren arabera (eta gaur egun hori biziki gertatzen ari da) desagertzera edo inguruneak eskatzen duen moldaerak agertzera jo beharko lukete. Espezie batzuk gaur egun, bizileku desberdinak ari dira kolonizatzen, eboluziorako egokitasun bereziak agertuz.\nDactylorhiza maculata. Espezie berberak lore-kolore desberdinak izan ditzake.\nOndoko landarea (Dactylorhiza maculata), beste espezie batzuekin batera, gure inguruko belardietan sakabanaturik aurkitzen da. Bertan ibiltzen diren abereek landare hauek oso osorik errespetatzen dituzte. Hala ere, etsai arriskutsu hauen kontrako burruka irabazi arren, erabiltzen diren ongarri kimiko eta pestizidak orkideo hauek desagerterazten ari dira.\nSerapias cordiera izenekoa.\nOrkideo batzuek hedatzeko joera dute. Gure lurraldeko iparraldean nahikoa arrunta da hau; kostaldean batez ere eta egunetik egunera gehiago zabaltzen ari da.\nOrkideo usaintsu hau, 200 m-tik behera ikustea oso arraroa da. Gure mendi-gailurretan ikus daiteke. Europan 2500 m-ko altueran ikusi izan da. Landare askotan gertatzen den bezala bere izen zientifikoa aztertzen badugu, espezie hau mugatzeko erabilitako bidea oso adierazgarria denaz kontura gaitezke. Adibidez conops hitzak grekoz, eltxoa adierazten digu. Bere loreei begiratzen badiegu, eltxoen forma dutela pentsa genezake.\nOrkideoak historian zehar, Euskal Herrian ere erabili dira. Gehien erabili den orkideoa, Orchis mascula izan da; Araban batez ere, ahulezia eta prostataren gaisotasunak sendatzeko. Bestalde, erabilia izan da afrodisiako bezala (griegoz orchis hitzak barrabilak adierazten ditu). Bere erraboiletatik almidoi tankerako substantzia bat lortzen da; basorina hain zuzen. Elikagai bezala erabiltzeko balio handikoa da, baina zorionez ekonomi aldetik ez da batere errentagarria. Erreboilak erabiliz edari bat ere prestatzen da.\nOrchis mascula . Garapen-zikloa.\nOrkideo honen banaketa\nEspezie hau oso arraroa da Euskal Herrian. Jenero honen barruan 3 espezie besterik ez dira ezagutzen; bi Asian desarroilatzen dira eta bestea gure mendi aldeko basoetan agertzen da.\nOrkideo hau, landare saprofitoa da, hots, klorofilarik ez du sortzen eta bizi ahal izateko materia organikoa parasitatu beharrean aurkitzen da. Botaniko batzuen ustez, orkideo honen ziklo biologikoa are eta konplexuagoa da. Mikorriza dei- turiko prozesu baten bidez, orkideo honen sustraien eta onddo batzuen arteko harreman sinbiotikoa gertatzen da. Hau da, landare honek materia organikoa onddoen bidez lortzen du, batasun honetan inolako arazorik gertatzen ez delarik.\nBatasun edo espezializazio handiko parasitismo-mota hau, orkideotan behin baino gehiagotan gertatzen da eta landare hauen hazien garapenarako ezinbestekoa da.\nAsoziazio honek, orkideoak lekuz aldatzea ezinezkoa bada oso zaila izango dela frogatzen du.\nPlatanthera chlorantha ren banaketa. Oso arraroa da. Zelai eta basoko soilunetan agertzen da.\nJenero honen barruan, munduan zehar ezagutzen diren 80 espezietan bi besterik ez dira agertzen Euskal Herrian.\nLandare hauen loreek guruin berezi batzuk izaten dituzte. Hauek isurtzen dituzten usain goxoek intsektuak erakartzen dituzte, polinizazioaren zikloa ziurtatuz.\nLandare hauen ezproiak oso luzeak direnez, nektarraren bila datozen insektuek tronpa luzekoak izan behar dute. Bestalde loreen kolore zurixkak, polinizazioa gauez gertatzen dela esan nahi du\ngaueko tximeleten bidez\nGoian: Ophrys fusca lorearen xehetasuna. Behean: Ophrys fusca subsp . fusca ren banaketa.\nMediterranio aldean nahikoa ugaria den landare hau gure lurraldeko iparraldean oso arraroa da; hegoaldean berriz, ugariagoa. Belardi, basotako soilune eta itsas maldetan bereziki agertzen da. Aurrena loratzen den orkideoa dugu hau, eguraldiaren laguntzaz neguan ager daiteekelarik.\nFamilia honen berezitasunik aipagarriena, lorearen formari dagokiona da, hots, espezializazio-maila handia agertuz, loreek insektu emeen era izatea lortu dute, polinizazioaren zikloa segurtatuz. Gainera espezializazio-maila handiagoa dute, intsektu emeek sortzen dituzten usain bereziak ere lortuz. Horrela insektuak engainaturik, landare hauetara bere funtzio biologikoa betetzera hurbiltzen dira. Honen ondorioz, zera pentsa deza- kegu: orkideoak asko ugaltzen badira, intsektuak urritu egingo direla eta alderantziz. Hala ere intsektuen ezagatik edo, espezie batzuek ( Oprhys apifera ) autopolinizatzea lortu dute.\nFamilia honen barruan, barietate eta hibrido ugari agertzen da. Europan gutxi gorabehera 30 espezie agertzen dira. Horietan 12 bakarrik ugaltzen dira Euskal Herrian.\nOphrys apifera Listera ovata\nEuropan nahikoa arrunta den espezie hau, gure lurraldean arraroa da. Bizkaian ez da agertzen ondoko mapan ikus daitekeenez. Leku hezetan agertzen da bereziki (hariztitan, haltzaditan,...); batez ere gai organikoz osaturiko lurzoruetan.\nNormalean landare honen egoera (orkideo-espezie gehienetan gertatzen denaren arabera) bertako basoak desegiten baditugu nahikoa larria izango da. Dudarik gabe, neurriak hartu beharra dago. Adibide modura Europako zenbait naziotan, orkideo-espezie asko legez babestuta daude.\nGoian: Listera ovata. Behean: Loreen xehetasunak.\nOndoko mapan espezie honen banaketa agertzen da. Espezie hau inoiz, artadi eta kostaldeko zona hareatsuetan ikus dezakegu.\nJenero honen barruan dauden espezieen kopurua ondo mugatzeko, botanikoen artean oraindik ere eztabaida handiak sortzen dira, zeren eta jenero honek hibridoak sortzeko joera handia bait du.


Mikel Azkarate, Ogasuneko teknikaria: “Administrazioarekin euskaraz aritzeko kultura soziala zabaldu nahi dugu” - etakitto.eus\nMikel Azkarate, Ogasuneko teknikaria: “Administrazioarekin euskaraz aritzeko kultura soziala zabaldu nahi dugu”\nETA KITTO 2020, Api 09\nHasi da errenta aitorpena egiteko sasoia eta errenta euskaraz egiteko kanpaina jarri da martxan. Eibarren gutxienez 1.500 errenta aitorpen euskaraz egitea da helburua eta, horrela, iaz egin ziren 1.402 errenten kopurua gainditzea. Mikel Azkarate Gipuzkoako Ogasuneko teknikaria da eta errenta aitorpena euskaraz egiteko kanpainei buruzko informazioa eman digu.\n– Zein da kanpainaren helburua?\nGipuzkoako Foru Ogasunarekiko harremanetan hizkuntza berdintasunari begira jauzi kuantitatibo bat egitea da ‘Ogasunarekin euskaraz’ ekimenaren helburua. 2023. urtean, fiskalitatearen arloan, 100.000 herritarrez osatutako giza multzo bat Ogasunarekin naturaltasunez euskaraz aritzera iritsi nahi da. Horixe izango da Foru Ogasunaren ekarpena, herritarren artean administrazioarekin euskaraz aritzeko kultura soziala zabaltzeko. Era berean, Gipuzkoako udalen ahalegina estimatzekoa da, aspaldidanik azken xede horretan laguntzen ari baitira, udal hizkuntza zerbitzuen bidez ‘Errenta aitorpena euskaraz’ ekimena antolatuta.\n– Errenta euskaraz egiten dutenen kopuru jakin batera heltzea jarri duzue helburu?\nNahiz eta herritar euskaldunen artean aitorpena euskaraz aurkezteko ohitura sustatzea ere helburua den, Foru Ogasuna harago doa: euskaraz ondo moldatzen diren herritarrak eta administrazioa naturaltasunez euskaraz komunikatzea, beti ere haien hizkuntza hautuari jarraituz. Horretarako, gonbita egiten du errenta aitorpenean euskarazko hizkuntza hautua markatu dadin eta, noski, aitorpena euskaraz bete eta aurkeztu dadin.\nDatu bat aipatzearren, 2005ean Eibarren 590 zergadunek aurkeztu zuten euskaraz beren errenta aitorpena; 2019an, berriz, 1.280 herritarrek. Beraz, zorionez, oraindik badago irabazteko tartea, kontuan hartuta eibartar asko euskaraz ondo moldatzen direla.\n-Urteak daramatza martxan errenta euskaraz egiteko kanpainak. Nolako emaitzak izan ditu?\n2004an Gipuzkoan guztira 11.823 zergadunek hautatu zuten Ogasunarekin harremana euskaraz izatea (ia guztiek euskaraz aurkeztu zuten aitorpena); 2019an, berriz, 78.217 herritarrek. Beraz, gora doaz kopuruak. 2023. urterako salto kuantitatiboa egin nahi da, 100.000 herritarrekin naturaltasunez euskaraz komunikatzeko, bai eta haiek aitorpena euskaraz aurkezteko ere.\n– Zein bide jarraitu ahal dira errenta euskaraz egiteko?\nUne honetan ezin da aitorpena zerga bulegoetan aurkeztu, osasun krisiarengatik itxita daudelako. Interneten bidea lehenetsi da. Orain hiru modutan egin daiteke hizkuntza hautua eta, noski, aitorpena euskaraz aurkeztu: errentako autolikidazio proposamenak telefonoz edo internetez onartzean; Zergabidea plataforman aitorpena prestatzean eta aurkeztean; eta aitorpena gestoriaren bidez aurkeztean. Bestela, errenta kanpainatik kanpo, 030 eredua aurkeztu daiteke internet bitartez, Aldundiaren egoitza elektronikoan, Ogasunarekiko harreman hizkuntza aukeratzeko.\n– Errenta euskaraz egiteko baldintza guztiak ematen dira ala toki batzuetan gazteleraz egiteko aukera besterik ez dago?\nEz dago alderik euskaraz edo gazteleraz errenta egiteko garaian. Langileak prest daude bi hizkuntzetan arreta emateko eta izapide guztiak bi hizkuntzatan daude. Telefono arreta ere elebiduna da: zergadunei lehen hitza euskaraz egiten zaie, eta hortik aurrera haien hizkuntza hautuaren arabera erantzuten zaie; webguneko informazio guztia, zerga informazioa, laguntza programak, aitorpena egiteko manuala… guztiak euskaraz lor daitezke. Era berean, Ogasuneko diputatu eta zuzendariak eta Zerga Kudeaketako zuzendariordeak kanpainaren berri emateko egiten duten prentsaurrekoan euskara izan da hizkuntza nagusia.\n– Euskara menperatu arren, badago errenta aitorpena gazteleraz egiten duen jendea. Zergatik gertatzen da hori?\nKontuan hartu behar da euskal gizartea historikoki hizkuntza aldetik egoera minorizatu batean egon dela eta, beraz, euskara eremu formaletatik kanpo erabiltzen zela (familia, lagunartea…). Horren ondorioz, azken hamarkadetan hiztun komunitate gisa hizkuntza ohitura berriak ikasten ari gara eremu formaletan: eskolan, lan munduan, administrazioan (eta Ogasunean), interneten…. Bide luzea gelditu arren, norabide onean goaz.\n– Koronabirusa dela eta errenta aurkezteko epeak aldatu egin dira. Zeintzuk izan dira aldaketa nagusienak? Aldaketa gehiago egon daitezke?\nErrenta kanpainaren iraupena hilabete luzatu da, 2020ko uztailaren 29ra arte. Aurkezteko modalitateak oraingoz telematikoa eta autolikidazio proposamenak izango dira soilik, eta haien hasiera datak mantendu egin dira. Proposamenak onartzeko lehenengo eguna apirilaren 6a izan da, eta telematikoki aitorpenak igortzeko lehenengo eguna apirilaren 15a izango da. Aurten ere herritarrei bidalitako proposamenen kopurua igotzea lortu dugu eta guztira 7.000 proposamen gehiago bidali ditugu. Egoera honetan aurreikusita daukagu telefono arretak bere biziko garrantzia izango duela, aurrez aurreko arretarik ez baita egongo; zerbitzuaren kalitate maila bermatzeko, 28 langile gehiagorekin indartu dugu zerbitzua. Gainera, izapide guztiak telematikoki egin ahal izateko, BAK izeneko klabea lortzeko bidea erraztu dugu eta guztiz telematikoa jarri dugu martxan, eta zergadunak beste norbaiti baimena eman nahi badio, aitorpena aurkezteko (aholkularitzen kasua), ordezkariak izendatzeko modu erraz eta telematikoa ere prest dago. Bestetik, errenta mekanizatua ez dugu bertan behera utzi, baina osasun larrialdiko egoera amaitu arte atzeratu behar izan dugu.\n– Neurri bereziak hartuko dira errenta mekanizatua egin ahal izateko?\nErrenta mekanizatua nolakoa izango den ez dugu jakingo larrialdi egoera amaitu arte eta lanera zer baldintzatan itzuli gaitezken jakin arte. Baina, jakina, errenta mekanizatuko bulegoak irekitzen ditugunean, bai langileen osasuna eta bai herritarrena bermatzeko behar diren neurri guztiak hartuta egingo dugu. Ez dugu ahaztu behar errenta mekanizatuak mugitzen duen jende kopurua: 120 langile inguruk parte hartzen dute eta herritarrek joan den urtean ia 75.000 errenta aitorpen aurkeztu zituzten.\n#euskeraerrentaerrenta aitorpenaErrenta aitorpena euskarazEuskaraMikel Azkarate\n« Goraka doa kutsatuen kopurua, 20 positibo gehiago eskualdean [ARGAZKIAK] Gora eibartarrak! #nikEibarrengastaukot »


“Balea Zuria” argitaletxe berria abian da - Nontzeberri\nHasiera/LITERATURA/“Balea Zuria” argitaletxe berria abian da\n“Balea Zuria” argitaletxe berria abian da\nFelipe Juaristik, Juan Ramon Makusok, Pello Otxotekok eta Aritz Gorrotxategik osatzen dute Balea Zuria argitaletxea. Badira hamar urte Poesia eta Pentsamendua jardunaldiekin hasi zirela Durangon eta Donostian, eta lankidetza horretan pauso bat harago ematea erabaki dute. “Lauok arduratuko gara argitaletxeko lanaz, eta denon artean erabakiko ditugu gauzak. Bestalde, badugu bosgarren lankide bat ere, Imanol Larrinaga margolaria. Bera izan da orain arte jardunaldietako irudiak egin dituena, baita gure zenbait libururen azalak ere. Imanol arduratuko da Balea Zuria-ren azalen irudiaz. Harena da, hain zuzen ere, argitaletxearen logoa”.\nBalea Zuriak poesia eta saiakera literario laburrak argitaratuko ditu, eta urtero bizpahiru liburu kaleratuko ditu. Horrez gain, lehiaketa bat ere jarri du abian Donostia Kulturarekin batera, DK poesia lehiaketa, 35 urtetik beherako idazleei zuzenduta dagoena. Helburua, poeta gazteak arrantzatzea da.\nEgia da poesia irakurleak ez direla asko, eta egia da ere poesia liburuek behera egin dutela kopuruan azken urteotan. Hala ere, bertako kideek zaindu egin nahi dituzte irakurle horiek, bai eta berriak erakarri ere. “Liburu ezberdinak argitaratu, nortasuna duen ildo bati eutsi, eta, aldi berean, ahots ezagunak eta ezezagunak tartekatu. Azken batean, poesiazko liburu txukun eta kalitatezkoak atera nahi ditugu. Edukiaz gain, liburua ere garrantzitsua iruditzen zaigu objektu bezala. Sorpresa txiki bat ere izango dute gure liburuek, artisau lanarekin lotuta”.\nArgitaletxearen lehen liburua Luis Garderen Barbaroak baratzean poemarioa izango da. Garde idazle aski ezaguna da gurean, ibilbide oparoko poeta. Eta, liburu honen kasuan, Luisek apustu arriskatua egin du. Liburu ez ohikoa idatzi du, landua, sinbolismoz betea, erpin askokoa. Azaroaren 10ean aurkeztuko da lan berri hori Donostian, goizeko 11:00etan, Udal liburutegiko Mandas Dukearen aretoan.\n“Baditugu beste zenbait proposamen esku artean, eta ari gara pixkana. Facebook-en ere bagaude, eta web orria aurki izango da martxan (www.baleazuria.com).”\nMugaldekoak taldeak soinu zaharrak eta letrak uztartu ditu hirugarrenez\nEuskal duetoak Bilbo-Hiria irratiaren 20. urteurrena ospatzeko


Otsailaren 18an izango da euskarazko lehenengo literatura solasaldia. Unai Elorriagaren Londres kartoizkoa da liburua aukeratu dute eta bihar, ostirala, izango da azken eguna solasaldian parte hartzeko izena Aritz Sorzabal wrote a new post, Euskararen Aholku Kontseiluaren Araudiari alegazioa jarriko dio Batzenek, on the site Irutxuloko Hitza 19 minutes ago\n2014ko azken udalbatzarrean, Euskararen Kontseilu Sektorialaren Araudiari hasierako onarpena eman zion oposizioak, udal gobernuaren kontrako botoarekin. Abenduan adostutakoaren arabera, euskara jakitea ez Ikerne Zarate wrote a new post, Altzate igerilekua itxura berrituta zabalduko dute gaur, on the site Oarsobidasoko Hitza 52 minutes ago\nAltzate igerilekuak gaur zabaldu ditu ateak zaharberritze lanak amaituta. Aldaketa nagusia itxiturarena izan da. Egitura metaliko mugikorrak narriadura maila handia zuen eta sortutako erdoilak osasun arazoak Oarso Bidasoko Hitza wrote a new post, Altzate igerilekua itxura berrituta zabalduko dute gaur, on the site Oarsobidasoko Hitza 53 minutes ago\nAltzate igerilekuak gaur zabaldu ditu ateak zaharberritze lanak amaituta. Aldaketa nagusia itxiturarena izan da. Egitura metaliko mugikorrak narriadura maila handia zuen eta sortutako erdoilak osasun arazoak facebook_nerea.lizarralde.9 commented on the post, Herritarren kontsulten erabakiak lotesleak izango dira Bildurentzat, on the site Irutxuloko Hitza 1 hour, 24 minutes ago


kritiken hemeroteka » Hitzak berba bihurtu\n« Behatoki ezin hobea | Hitz eta sentimenduen bozkarioa »\nHitzak berba bihurtu Hasier Rekondo / Berria, 2016-11-06\nBaiki, bitxia da liburu honen editore Mikel Sotok hitzaurrean egin aitorpena: “Liburu hau ez luke Txalapartak argitaratu behar baina liburu hau argitaratu behar zen”. Izan ere, Txalapartak ez omen du poesiarik argitaratzen poesia argitaratzen duen arte, alta bada, argitaletxeak argitu beharko luke erabaki horren zioa, poesia literatura baita, besteak beste. Dena den, eskerrak eman behar Arrietarekin salbuespena egitearren. Bitxia da, halaber, Euskal Herriko inongo beste argitaletxek ez hartu izana aintzat Joxe Austin Arrietaren azken lan iradokitzailea. Gauza bera esan liteke iruzkingileek albo batera utzi izanaz, nik dakidala, literatura kritiken hemerotekari jarraiki, orain arte Mikel Asurmendik bakarrik izan baitu hizpide Argia-n.\nLiburu hau zerbait baldin bada poesiaren gaineko hausnarketa eternala da: hitzak berba bihurtzen dituen poesiaren gaineko saiakera, elkarrizketa intelektuala artearen mugaz haraindi, eta baita antzezpena ere, Arrieta poetak urteen joan-etorrian eraiki pentsamenduaren poesiaren gaineko ikuspuntu pertsonal eta hermetikoa. Argitaletxe berean, kausalitatea ote?, Terra Sigilata eleberriaz geroztik (2008) ez du ezer plazaratu, besteak beste, Hadrianoren Oroitzapenak edo Denbora galduaren bila gogoangarrien itzultzaileak azken hogei urteotan bildu poemekin eraikitako literatura artefaktu ausarta, batzuetan larregizkoa, haren gogoko poeten poemak uztartuz eta poema propioen artean erudizioz mukuru diren zubiak zeharkatuz. “Oihal alderantzitua baitzara/ Butaka-palkoetako jendearen iruzurle,/ poesiazkoa gogo-jardun gogo-akigarri hori”, argitzen du 1995eko poema batean.\nEz da erraza, dena den, liburuaren konplexutasunari gorazarre, esanahiaren eta moldearen poliedroaren alde guztiak agertzen dituen Estalien gradora-ren (Txalaparta, 2016) nondik norakoari heltzea, Arrietak asmo handiko eta epe luzera begirako poesia ehundu baitu literatura generoak uztartuz, batzuetan larregizko hedapen intelektuala baliatuz, nolanahi ere. Horrek bere arriskuak ditu, eta agian ez da poesiazale guztien eskuragarri izango, ahalegin intelektual eskerga eskatzen baitu. Betiere, poesiaren funtzioa eta xedea hizpide, sorkuntzaren arrazoietan eta ezinetan sakondu nahi izan du idazleak. Niketz eta Edgar “aktore-idazleen” arteko elkarrizketa antzeztua (Arrietaren baitan ko-existitzen diren bi kontzientzia-pentsamendu-joera dialektikoen arteko norgehiagoka) baliatzen du egileak plazaratu nahi duen ideien berri emateko. Pertsonaiok “elegrafiatu” egingo dute literatura dei litekeen oro, batak ahozkotasunari helduta, besteak testigantza literarioa emanez.\nEsango nuke Arrieta hobeto moldatzen dela ideiekin irudiekin baino, eta batzuetan hizkuntzaren baliabide estilistikoak agortu beharrean aurkitzen da, adierazi nahi duena adierazi ezingo balu legez, Wittgensteinen gisara, apika jakin baitaki bere poesia askotan mugatua gerta litekeela asmoaren handitasunak berak itota.\nBeste poeten aztarna nabaria da, hala nola B. Gandiaga, J.A. Irigarai, I. Borda, Pessoa, García Lorca eta abar. Arrietak ez du aipamen soila bilatuko, solaskide literario bihurtzen ditu poetok eta haien lana abiapuntutzat hartuz eraikiko du berea, maiz. Eranskin gisa, M. Antzaren Sorkuntza minak gibel-solas interesgarria dasta dezake irakurleak.


Umeen diskriminazioa? Pasaporterik ez | Iritzia | Berria\nIsabel Canales Arrasate, Virginia Canales Arrasate eta Izaskun Osinalde de Miguel - Hurrenez hurren, medikuak eta ama\nEstigmarik ezin du ekarri adingabeei COVID-19 txertoa jartzeak edo ez jartzeak. Familiak eta adingabeak euren hautuan babestuta sentitu behar dira, erabakia edozein dela ere. Guztion ardura da ume bat ere ez diskriminatzea inolako arrazoigatik. Haurtzaroko COVID-19 txertaketari aspalditik zor diogu debatea.\nFuntsezkoa da haurren txertaketaren inguruko alderdi etikoak ez ahaztea. Hau nagusion onerako izango zela askotan entzun izan da. Gaixotasun larritik babesten ei duten txerto hauek, baina, zoritxarrez ez dute birusaren transmisioa behar bezala ekiditen, zientziak eta azken boladako transmisio komunitario zabalak argi utzi duten bezala. Eta horrela izan balitz ere, zilegi litzateke besteon balizko babes horren izenean umeak txertatzea, jakinda haurrengan, orokorrean, COVID-19 gaixotasuna arina dela eta txerto hauen epe luzeko segurtasunaz daturik ez dugunean?\nHaurtzaroko COVID-19 txertoak larrialdirako daude baimenduta. Agertzen joan daitezkeen albo-ondorioak komunikatzea beti izan bada oinarrizkoa, orain ezinbestekoa da.\nDebateaz gain datuak behar ditugu, berehala. Umeak (0-19) izan dira oraintsu, gure inguruan, intzidentzian lider; positibotasunean, aldiz, kontrakoa. Juan Simók dioen bezala, ez du ematen umeak birusaren gordailu izan direnik, ezta kutsatze-iturri nagusi ere.\nEra berean, gaixotasuna pasatu duten haurren kopuruari buruzko datuak behar ditugu, seroprebalentzia eta immunitate zelularra aztertzea.\nImmunitate naturala txertoek eragindakoa baino sendoagoa eta luzeagoa litzateke.\nNorvegiak ez die txertoa eskaintzen gaixotasuna pasatu duten 12-15 urte bitarteko umeei. Eta Finlandiak eta Norvegiak 5-11 urte bitarteko haur osasuntsuei ez die txerto hau jarriko, momentuz. Horretarako segurtasunari buruzko informazio gehiago behar dutela adierazi dute.\nPasaportearen oinarri zientifiko eta etikorik eza, bereziki mingarria izan daiteke haurren kasuan.\nEuskadin, 2021eko abenduaren 15ean, COVID pasaportearen aplikazioa zabaldu egin zen, ia esparru itxi edo masa-barruti guztiak hartuaz 11 urtetik gorako biztanle guztiei eraginez. 11 urtetik gorako umeak barne.\nPasaportearen aplikazioa zabaldu zuten lehenengo egunetan, honelako asko kontatu ziguten gurasoek: «Entrenatzaileak mezu bat bidali digu, Larak ezin duela taldean jokatu pasaporte barik», «Jonek COVID pasaportea badu, gaixotasuna uztailean pasatuta, baina urtarrilera arte bakarrik; txertoa jartzen ez badu edo astean hiru PCR egin ezean, ezingo du futbol taldean jokatu, ezta dutxarik hartu ere». Pasaporteak urtebeteko balioa du txertoa jarrita, eta sei hilabetekoa gaixotasuna sendatuta. Hau ere ez da ulertzen.\nEz da erraza seme-alaben osasunari buruzko erabakiak hartzea. Guraso batzuek seme-alabei COVID-19 txertoa ematea erabaki dute, eta beste batzuek zalantza egiten dute edo oraingoz ez diete jarriko, euretako asko txertatuta egon arren. Revista Pediatría Atención Primaria aldizkariko artikulu batean esaten denez, «txertoen segurtasuna eta eraginkortasuna zalantzan jartzeak ez du esan nahi mediku hori txertoen aurkakoa denik, ezta ukatzailea edo konspiranoikoa denik ere. Aitzitik, mediku izateagatik duen erantzukizun zientifikoaz jabetzen den norbait da, eta horregatik zuhurtzia handia eskatzen duena». Errespetu hori bera zor diegu guraso guztiei erabaki honetan.\nHaurrak ez dira heldu txikiak. Garapen betean dauden etapa honetan, eragin erabakigarria dute beren sozializazio-premiak, hezkuntzak, nutrizioak eta abarrek. Honelako arau batek edo gurasoen erabaki batek (errespetatu beharrekoa, partekatu ala ez) ezin du inolaz ere umeen oinarrizko eskubiderik mugatu. Erresuma Batuan adingabeei txertoa eskaintzea, ez inposatzea eta familiak eta haurrak babestea azpimarratzen ari dira, estigmarik egon ez dadin, erabakia dena dela.\nPandemiaren hasierako 42 eguneko konfinamendu zorrotza, beste adin eta herrialde batzuetan parekorik izan ez arren... Terrazak irekita eta haur parkeak itxita, ebidentziarik gabe... Eskola-kirola geldituta (orain berriro ere mugatuta), ikerketek argi adierazita ere transmisioan zuten eragin murritza... Ia edozeinen kontaktu estu gisa definitzen zituzten protokoloek eta sarritan egin izan diren eskola-baheketek proba diagnostikoak eta askotan hasierako konfinamenduen itxura handia hartzen duten isolamenduak egitera bultzatuta... Honek guztiak eragin ditzakeen ondorioak latzak dira haien osasun mentalean, obesitatean, haur-pobrezian eta arrakala akademikoan.\nGabonen osteko buelta honetan COVID pasaportea desagertu egin behar da. Ez bakarrik ez dagoelako zientzian oinarrituta eta umeengan diskriminazioa sor dezakeelako: ezin zaiolako inori pasaportea eskatu, sistemak berak ezin izan duenean pasaporte hau edukitzeko baldintzetako bat (gaixotasuna pasatu izana) egoki artatu: azkenaldian zenbat ume izan dira positibo, sintomatiko, zenbat errekuperatu dira eztanda egitear dagoen sistema honek erregistratu ez dituenak?\nGaixotasuna pasatu eta pasatzen ari diren umeen kopurua gorantza doa, sendoagoa eta luzeagoa den immunitate naturala duten umeen kasuak bezala. Immunitate naturala izanik txertatuta ez dauden umeak eguneroko ekintzetatik kanpo ari dira geratzen, asko antzeman edota erregistratu gabe daudela.\nEzein legek edo arauk ez lioke inolako pasaporterik eskatu behar haur bati, gutxiago galarazten zaien horrek bere eskubideetan eta osasun ebolutiboan eragina duela jakinda. Ez diezaiegun min gehiago egin. Primum non nocere.


Hemen artxibatutako artikuluak: 2018-02\n2018/02/27 19:32 0 iruzkin\nEzagun duenak badaki nortasun handiko taldea dela Nizuri Tazuneri rap edo trap bikotea. Euskarazko rap-ak «txineraz» egina dirudiela esaten dieten aldiro, eurenak «japonieraz» egina dirudiela erantzuten dute; hari horri tiraka, hizkuntzarekin jolasean etengabe eta gizarte kritika zorrotzak plazaratuz, iaz argitaratu zuten lehen lan luzea, Musika ala hil izenekoa. Diskoko kantu bat, HikataZuka berreskuratu eta Donostiako San Telmo museoan kokatu dute, Arriguri...\n2018/02/08 11:59 0 iruzkin\nTalde moduan ateratzen duten bigarren diskoa, eta, Liher izenarekin ere, Lide Hernandok bakarka atera zuena kontatzen badugu, hirugarren lan luzea dakar talde donostiarrak: Tenpluak erre. Duela hiru aste disko berriko aurrerapen kantua zabaldu zuten, 'Sismografoa eta Lurrikara' izenekoa. Orain bideoklipa erantsi diote jada zabaldutako kantu hari, disko berria ere zabaldu duten egun berean.


KULTUR ANIZTASUNA AZTERTZEN\nSanta Teresa ikastetxea ikasturte honetan kultur aniztasunaren gaia lantzen ari da Eskola Agenda 21aren baitan. Gure eskola-komunitateak gaia gertuagotik ezagutu eta aztertzeko aholkularitza-enpresak material didaktikoa erraztu digu.\nIkastetxeko ziklo bakoitzean kultur aniztasuna alderdi ezberdinetatik lantzeko materiala jaso dugu:\nHaur-Hezkuntza: herrialde ezberdinetako ohiturak, janzkerak, jostailu motak, hizkuntza, eta abarretara hurbiltzeko jarduerak proposatu dizkigute (munduko familien kartetara jolastuz, atzerrian jatorria duen familiarra gelara gonbidatuz, etab.).\nLehen-Hezkuntza: munduko musika eta hizkuntzak, janzkerak, gastronomia eta jatorri-aniztasuna gertuagotik ezagutu eta sentsibilizatzeko elkarrizketak, elikadurari lotutako jarduerak, elkarteak ezagutzeko aukera, etab. eskaini dizkigute.\nBigarren-Hezkuntza (1 eta 2. zikloak): gaur egun gure herrialdeetan ditugun arraza, sexu edo nazionalitate-estereotipoak eta aurreiritzien gainean gogoeta egiteko ariketak proposatu dizkigute. Donostian elkarte bateko kideari elkarrizketa egiteko aukera luzatu digute, beraien bizipenak eta egoera gertutik ezagutzeko.\nBigarren-Hezkuntza (2 eta 3. zikloak): munduko hizkuntza aniztasunaren gainean gogoeta egitea proposatu digute. Besteak beste, herrialde ezberdinen agurtzeko moduak aztertu eta praktikan jartzeko ariketa erraztu digute.\nBatxilergoa: Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala ezagutzeko ariketak proposatu dizkigute eta Donostiako elkarte edo erakunde bat ezagutu eta boluntario lanetan aritzeko aukera eman digute


DBH 1ekoak GORLIZen - Floreaga Salestar Ikastetxea - Azkoitia\n2012 30 martxoa Idazlea: admin Iruzkina idatzi\nMartxoaren 28tik 30era DBH1eko ikasleak Gorlizen izan dira beraien ikasbidaia burutzen.\nMartxoaren 28an, goizeko 09:00etan, autobusera igo eta Gorlizerantz abiatu ginen. Aterpetxeko arduradunak harrera ona egin zigun eta bideo baten bidez arauak jakinarazi zizkigun. Azpimarratu behar da gure ikasleak zoriondu egin zituela adi eta isilean egon zirelako. Behin maletak lagaz gero, Plentziara joan ginen. Herria ezagutu eta plazan bazkaldu genuen. Arratsaldean, sekulako eguraldia izan dugunez, hondartzan egoteko aprobetxatu genuen. Ausartenak bainatu egin ziren eta “Champions”-eko partidu bat jokatzeko aukera ere izan genuen. Egunari bukaera emateko jolasean ibili ginen aterpetxe aurreko zelaian.\nHurrengo egunean, bide malkartsu batetik farora joan ginen. Bista ederrez gozatu genuen, egindako argazkietan ikus daitekeen bezala. Eta arratsaldean programatutako bi ekintzei ekin genien: kanoak eta arku tiro. Berriro eguraldia lagun izan genuen eta guztiok pozik ibili ginen. Nahiz eta hasieran kostatu, gehienek arraunlari eta jaurtitzaile trebeak izatea lortu zuten. Eta afaldu ondoren, gau-jai ederra antolatu zen logela guztiek prestatutako antzerki eta dantzekin. Agertokitik bufoiak, baserritarrak, modeloak… pasatu ziren eta “txistako”-ren bat aditzeko parada ere izan genuen.\nEta ostiralean gehienek ez zuten aterpetxetik atera nahi, baina ez zegoen aukeratzerik. Hala ere, artean ekintza batzuk falta zitzaizkigun. Bihurgune asko zituen errepide batek Gaztelugatxeraino eraman gintuen eta kostata ermitara ailegatzeko dauden 231 eskailera igo genituen. Azkenik, Mundakara joan eta herriko kaleak, itsasoa eta Izaro uhartea ikusten ibili ginen.\nHiru egun bikainak izan dira gure artean elkar bizitzeko. Eta egia da guztiok oso ondo pasatu dugula!\nHitzak: Iñaki Echeverria\nArgazkiak: Iban Garcia, Itziar Gainzarain, David Villahoz\n[youtube width=”640″ height=”360″]http://www.youtube.com/watch?v=FQk8ZLqzwyA&feature=plcp&context=C485f9e2VDvjVQa1PpcFNQtPumJhmnK7rx84OfE9WvKNZw7RL1fdg%3D[/youtube]\nAtalak: DBH, Orokorra Etiketak: azkoitia, floreaga, gorliz, ikastetxea, salestar


Zer gertatzen da aisialdiaren eta herriaren antolakuntzan haurrei parte hartzeko eta erabakitzeko aukera ematen zaienean? Lau pareta arteko jarduna apurtu eta kaleak jolaserako berreskuratzen direnean? Heziketan herritar guztiak inplikatzen direnean? Norabide horretan dihardu Arrasateko Txatxilipurdi haur eta gazteen aisialdi elkarteak. Taldeko Amaia Etxabe Goikoetxea, Aizpea Otxandiano Madinabeitia eta Mireia Baz Mangana hezitzaileekin bildu gara.\nHelduok bideratu eta kontrolatu gabeko jolasen alde egiten dute Txatxilipurdin. "Umea kalean jolasten badabil, kaleak eta naturak eskaintzen dizkion baliabideekin, ume sortzailea izango da".\nBizitza gutxi duen auzo batean jarri zuen martxan esperientzia Txatxilipurdik: bertako ludotekako haurrei galdetu zieten ea nolakoa nahiko luketen izatea aurreko plaza. Haur bakoitzak marrazki bidez irudikatu zuen, gero kideen marrazkiak bozkatu zituzten gometxen bidez, eta tirolina eta labirintoa zituen irudia izan zen bozkatuena. Udalarekin eta auzokideekin hitz egin, eta labirintoa eraikitzeari ekin zioten haur, guraso eta auzokideek. “Hilabetez izan genuen labirintoa plazan, festa egun bat ere antolatu genuen eta egun horretarako tirolina muntatu genuen. Ikusgarria izan zen, zelako gauzak lor daitezkeen umeen ideietatik sortuak eta umeekin batera eraikiak. Prozesu guztian haurrak izan ziren protagonista (erabakietan, materialen aukeraketan, eraikuntzan…) eta gure arteko harremanak garatzeko modua oso aberasgarria izan zen”, kontatu digu Aizpea Otxandianok.\nAdibideak ondo laburbiltzen du Txatxilipurdiren aisialdi eredua: “Aisialdi eredu askea lantzen saiatzen gara –dio Amaia Etxabek–, haur eta gazteen autonomia garatzen, euren beharretatik abiatuta eta euren aisialdia autoantolatzeko tresnak eskainiz. Aisialdi parekidea izatea nahi dugu, horizontala (hierarkiarik gabea), inklusiboa, komunitate baten baitan eta komunitate batekin harremanetan, ingurune naturala eta kulturala zaintzen duena, eta euskaraz”.\nHaurren benetako parte-hartzea, asanblada bidez\nHaurren benetako parte-hartzea bermatzea da Txatxilipurdiren oinarri nagusietakoa. Ludoteketan, adibidez, ez da eguneko egitaraua zehazten, haurrei galdetzen zaie zer egin nahi duten denbora tarte horretan eta asanbladatan bilduta denon artean erabakitzen dute, haur, gazte eta heldu (3-12 urte arteko haurrak daude hezitzaileekin), adin nahasketak ematen duen aberastasuna baliatuz. “Hasieran, ohitura faltagatik, kosta egiten zitzaien haurrei, helduak zer esango zain zeuden –azaldu du Otxandianok–, baina poliki-poliki, dinamika bereganatu ahala, ekintzak proposatzen hasi ziren eta interesgarria da ez dituztela bakarrik euren gustuko gauzak proposatzen, inguruko kideak ere hartzen dituzte kontuan. Proposamen zentzuzkoak dira, aurrera eramateko modukoak, eta oztopoen aurrean ez dira gure moduan frustratzen; trabaren bat dagoela? Bada, beste era batera egingo dugu”. Haurrak bakarrik ez, helduok ere ez gaude ohituta, gaineratu du Etxabek, “eta gure rola berrikusi behar izan dugu. Haurrari hitza eman, entzun eta elkarlanean murgiltzeko prest egon behar duzu. Benetako parte-hartzean maila berean gaudelako denok, eta elkarri entzuteko eta elkarrekin aritzeko prest egon behar dugu”.\nParte-hartze prozesuon emaitza dira, besteak beste, Otxandioko ludotekan eraiki duten etxetxoa, Arrasateko eszenatokia, beste ludoteka batean lantzen ari diren baratzea edota herriko plaza eraldatzeko hainbat lekutan sortu diren ekimenak. Haurraren kulturaz mintzatu zaigu Mireia Baz: “Umeak, jaiotzen den unetik du mundua ikusteko eta bizitzeko modu bat. Helduok gaitasun hori aitortu behar diogu, mundua ikusteko bere erari oztopoak jarri ordez”.\nBeldurraren gizartetik kalea birkonkistatzera\nEremu itxi batetik bestera autoz eramaten ditugu haurrak, beti helduen zaintzapean, errepidez josi ditugu herriak eta debekuz bete plazak (baloiarekin jolasteko, patinetan aritzeko…). Beldurraren gizartean bizi garela diote elkarrizketatuek, helduok ditugun beldurrak transmititzen dizkiegula haurrei, eta gure beldurrek euren garapena mugatzen dutela. “Segregatuta bizi gara, kolektibo bakoitza bere eremuan, eta gainera espazio itxietan; sentsazioa dugu hortik kanpora dagoena arriskutsua dela –uste du Etxabek–. Mezu hori, beldur hori zabaltzen doa, handitzen, baina herria gurea ere bada, haurrena, gazteena, emakumeena, etorri berriena… Denona. Goazen herria birkonkistatzera eta denona egitera. Batzuek atzerapausoak eman beharko dituzte beste batzuen mesedetan: adibidez, autoei emandako espazioa zerbait mugatu beharko dugu plaza batzuk bizikletentzat uzteko”. “Aitonak kontatzen dit nola txikitan bakarrik irteten zen etxetik, auzoan jostatzen zen beste umeekin… baina gaur egun ez dago umerik kaleetan! Horri buelta eman eta denok seguru sentiaraziko gaituen herri askea sortu behar dugu”, aldarrikatu du Otxandianok.\nHorretan hasiak dira dagoeneko: ludotekako paretak gainditu eta kalera irten dira Txatxilipurdiko aisialdi taldeak, jolaserako eta euskararako espazioak berreskuratu asmoz. “Eta ludoteka ireki dugunean konturatu gara istripu gehiago bizi ditugula barruan gaudenean, kanpoan gaudenean baino”, adierazi du Bazek. Gainera, praktikak erakutsi die eremu itxietan ematen diren harremanak askoz gatazkatsuagoak direla: “Ludoteka itxian, egun horretako umorearen arabera, istilurako prest egon gaitezke, baina pareko plazara atera eta denok askoz lasaiago gaude”, dio Etxabek.\nJolasa, garapenaren funtsa\nHaurrek jolastu ahal izatea nazioartean aitortua dagoen eskubidea izateaz gain, umeen garapenerako ezinbesteko tresna dela azpimarratu dute hiru elkarrizketatuek: jolasaren bitartez lantzen direlako autonomia, gatazkak konpontzeko gakoak, norberaren mugak non dauden, norbere buruarekiko konfiantza… Horregatik, eguneko zereginak egin ondoren denbora librea izanez gero egiten den jarduera izan ordez, jolaserako tartea hartzea aldarrikatzen dute. Eta jolastea da zikintzea, igotzea eta jaistea, salto egitea… “Horrek denak garapen emozional eta psikomotorean sekulako eragina dauka; horregatik da jolasa gizakion behar biologiko bat”, nabarmendu du Bazek.\nJolasa bera, ordea, kontrolatu nahi izaten dugu maiz helduok, eta jolasgune estandarrak, jostailu jakinak eta jolas bideratuak nagusi dira gure inguruan. “Umeari dena eginda ematen badiogu, ume horrek ez du sormena landuko. Zer esanik ez, telebista aurrean jarrita baldin badugu. Aldiz, umea kalean jolasten badabil, kaleak eta naturak eskaintzen dizkion baliabideekin (jolasa ez dagoelako derrigor jostailura lotuta), ume sortzailea izango da”, dio Otxandianok.\nHaurrek beraiek antolatu eta erabaki ditzatela jolasak, pertsona askeak, autonomoak eta parte-hartzaileak izan daitezen. Helburu horretan, hezitzaileak antolatzaile izatetik bidelagun izatera pasa direla diote elkarrizketatuek. Harremanak egiteko, lantzeko eta garatzeko moduan eta enpatian omen dago gakoa. “Hasieran ni neu nintzen oztopoa –onartu digu Bazek–. Umeak kalera atera? Zer esango dute gurasoek?... Baina gero, aldaketak egiten zoazen heinean, etengabe ikasten eta konfiantza hartzen zoaz. Batzuetan etxera bueltatu eta sentsazioa da gaur ez dudala ezer egin, ohituta gaudelako emaitza eta lorpen fisikoetara, baina egitasmoetan politena da nolako harremanak ematen diren, emozioak zelan lantzen diren, adin tarte ugaritako eragileen sareak nola osatzen diren… Elkar elikatzen eta ikasten dugu”.\nHerri Hezitzaileen Sarea, denon herria eraikitzen\nBidean, antzerako gogoetak dituzten Euskal Herriko beste eragile ugari aurkitu ditu Txatxilipurdik. 2012an hasi ziren biltzen eta 2015eko urtarrilean aurkeztu dute euren burua: Oinherri Herri Hezitzaileen Sarea. Hamahiru eragile daude atzean (Txatxilipurdi, Irrien Lagunak, Lizarra eta Iruñeko haurreskolak, Hik Hasi, Oarsoaldeko Garapen Agentzia, Topagunea, Sorguneak, Ikastolen Elkartea, Tabakalera, Amarauna, Kukumixo, Urtxintxa Bizkaia, Ttakun) eta hamabi herri batu zaizkie oraingoz: Soraluze, Agurain, Arrasate, Egiako auzoa, Otxandio, Baigorri, Baztango herriak eta Dima. “Haur, nerabe, heldu… Herritar guztiok aitortzen gaituen herria da herri hezitzailea, herritar guztiok hezitzaile garelako, denok gara balore transmisore, eta horretaz jakitun elkarrekin eraikitzen dugu herria, guztion ongizatea helmuga”, deskribatu du Etxabek. Francesco Tonucci pedagogoaren ideiak dira abiapuntua (euskaraz eskuratu daiteke Tonucciren Haurren hiria liburua): finean, haurren beharretan oinarritzen den eta horren arabera antolatzen den herria, herritar guztien beharrak asebeteko dituen herria izango da.\nOraindik hastapenetan daude, baina badira esperientzia aipagarriak, “euren txikitasunean oso handiak”: Oarsoaldean OarsoIrriak egiten ari den lana nabarmendu dute, Sopelako jaietan haurrek euren gunea eraikitzeko buruturiko ekimena, Lakuntzan ume eta helduek elkarlanean eraldatutako jolas-parkea… Teoria eta praktika uztartzen dituzten bost liburuxka ere kaleratu ditu Oinherrik: Haurren aisialdi parte-hartzailea, euskalduna, hezitzailea eta herritarra garatzen; Nola sustatu haurren parte-hartzea ikuspegi feministatik; Nola egin udaleku parte-hartzailea; Nola egin ludoteka parte-hartzailea eta Parkeak bizitzeko modu berriak.\nOtxandianoren hitzetan, “duela urte batzuk, umeak heztea gurasoen, eskolaren, auzotarren… gauza zen, baina gaur egun, norbera baino ez da bere seme-alaben hezitzailea, eta ondokoak ez du zer esanik umeak zerbait egiten duenean. Heziketa, ordea, denon ardura da, uneoro ematen da, eta herri hezitzailearen bideak hori behar luke”. Amaia Etxabek garbi du: “Etxea, eskola eta aisialdia. Herriak izan behar du hiru ardatz horien topagunea. Eta herri hezitzailea hirurekin eraikitzen da. Osagarriak dira eta norabidea partekatzea inportantea da, ez daitezen bide ezberdinetan galdu”.\nEzker-eskuin: Amaia Etxabe, Mireia Baz eta Aizpea Otxandiano.\n57 langile, milaka haur, hamaika egitasmo\nArrasate Euskaldundu Dezagun 1983an sortu zen eta haurrentzako ekintzak antolatzera zuzendu zuten lantaldeetako bat. Hamarkada bat geroago, 1994an, lantalde gisa jaiotakoa elkarte independente bihurtu zen: Txatxilipurdi. Egun, urte osoan 57 langile dira eta udaran, udalekuak medio, ehundik gora. 1.000 haur baino gehiago izan dituzte udan; urtean zehar zenbat umerekin aritzen diren jakitea ez da erraza: udalekuak, gaztelekuak, ludotekak eta gazte txokoak kudeatzen dituzte, tailerrak ematen, formazioa eskaintzen eta ikuskizunak antolatzen (txotxongiloak, karaokea, ipuin kontaketak…). Guraso.com agerkari digitalaz ere arduratzen dira, Goienarekin batera.\nArrasaten dute erdigunea, baina bailarara zabaldu dute jarduna (Aretxabaleta, Eskoriatza, Oñati, Otxandio, Zaldibar) eta egitasmo ugari dituzte martxan (Berramesten, Txikilandia, Ludoteka Ibiltaria, Arrasatek Hezi, Freskura…), balio hezitzaileetan oinarritutako aisialdi euskalduna helburu. “Euskara sarri eremu jakin eta itxiekin lotzen dugu eta gure erronketako bat da euskara kalera modu ez formalean ateratzea, ikusaraztea euskaraz ondo pasa daitekeela”.\nArgia egunean laguntzaile\nHilaren 20an Oñatin ospatuko dugun Argia Egunean, bailarako eragileak izango ditugu laguntzaile eta tartean izango da Txatxilipurdi. Haur eta helduentzako ginkana prestatu dute egun horretarako, balio hezitzaileak eta dibertsioa oinarri.\nKanal hauetan artxibatua: Aisia | Haurren haziera | Haurren eskubideak | Arrasate


Andra Mari Koralak kontzertua eskaini du Toron - Busturialdeko Hitza : Busturialdeko Hitza\nAndra Mari Koralak kontzertua eskaini du Toron\nGernika-Lumoko Andra Mari Koraleko kideek Santa Maria la Mayor kolegiata bete dute. Gainera, asteburu pasa bertako txoko ederrak bisitatzeko aprobetxatu dute.\nTorok eta Gernika-Lumok lotura estua daukate. Asko dira Zamorako herri horretatik bertora etorritakoak. Ehunka kilometrok bereizi arren, ehunka herritarren bihotzek hurbil daudela erakusten dute. Andra Mari Koralaren kideek are gehiago hurreratu dituzte asteburuan. Izan ere, kontzertu berezia eman zuten zapatu gauean bertako Santa Maria la Mayor kolegiatan.\nErrepertorio zabala eskaini zuten entzuleen gozamenerako. Kolegiatako organo barrokoak lagunduta abestu zituzten, besteak beste, Hilario Eslabaren Ave Maria eskeintzeko, Mozarten Ave Verum eta Johann Sebastian Jesus bleibet meine Freude.\nAndra Mari Koralekoak Santa Maria La Mayor kolegiatan, zapatu gauean. Argazkia: Andra Mari Korala.\nBeste partituren artean, Javier Bustoren Esta tierra kantatu zuten unea berezia izan zela nabarmendu dute. “Konpositore gipuzkoarrak Valladolideko Francisco Pino poetaren testua oinarritzat hartuta sortu zuen, beraz, bertan kantatuta, kanta horrek aparteko esanahia hartu zuen”.\nEuskal errepertorioko klasikoak diren Maitia nun zira, Kantuz, Oi ama-Zer plazerra edo berriagoak diren Arrosarik ez da ere eskaini zituzten. Eta baita urrunagoko La tarde boleroa edota Shenandoah amerikarra.\nEliza bete jende. «Publikoak goraino bete zuen eliza. Organo eta guzti, Gernikako Arbola bis moduan eskeinita amaitu genuen kontzertu ederra», azaldu dute.\n2017ko urrian Toroko Lira musika banda egon zen Gernika-Lumon eta orain eurak animatu dira. Oso harrera ona eduki dutela zehaztu dute: “42 pertsona joan ginen, eta han bertoko jende asko ikusi genituen, ezagun asko”.\nUdalari eta aginte eklesiastikoei kontzertua hain kolegiata ederrean egiteko aukera emateagaitik eskerrak eman dizkiete koralaren ordezkariek. “Kontzertuaren ostean aukera euki genuen toresano- gernikar ezagunakaz egoteko, herri bien arteko loturak estutuz. Askorentzako emozinoz beteriko momentua izan zan hori”.\nArgazkia: Andra Mari Korala.\nUdalerriko hainbat leku esanguratsu ere bisitatu zituzten Tomas del Bien alkatearen eskutik, Gazta museoa eta zezen plaza, besteren artean. “Alkatea historialaria da, eta oso gidari ona. Eskerrak emon behar dizkiogi gidari lanak itzelean egin zizkigulako”. Bariku arratsaldean Gernika-Lumotik abiatuta, gauez heldu ziren Torora eta zapatua bertan pasatu ostean, domeka Zamora bisitatzeko aprobetxatu zuten.\nUrte amaierako saioak. Asteburuko kontzertuaren ostean, hurrengo hitzorduetara begira daude Andra Mari Koralekoak. Urtea amaitu aurretik, Gernika-Lumon beste bi emanaldi hitzartuta dituzte.\nAzaroaren 30ean, Fair Saturday ekimena egingo dute Bermeoko Izaro Abesbatzeko kideekin. Mertzedeko elizan abestuko dute, 18:00etatik aurrera.\nAbenduaren 21ean, berriz, Gernika-Lumoko Gaudeamus koralagaz batera, Gabon Kantak kontzertua eskainiko dute Andra Mari Parrokian, 20:00etan.


Mikel Irujok (EA) europar batzordeari kexu formala helarazi dio Basagoitik eta garraio komisarioak izan duten bilera dela eta | EA - Eusko Alkartasuna\nHasiera » Hauteskundeak » Mikel Irujok (EA) europar batzordeari kexu formala helarazi dio Basagoitik eta garraio komisarioak izan duten bilera dela eta\nMikel Irujok (EA) europar batzordeari kexu formala helarazi dio Basagoitik eta garraio komisarioak izan duten bilera dela eta\nArgitaratua honek egina: Prentsa Bulegoa data Ots 13, 2009 honetan: Hauteskundeak\nEusko Alkartasunako europarlamentari Mikel Irujok Europar Batzordeko Presidente Durao Barrosori eskutitza bidali dio, Komisarioetako bat – Antonio Tajani, Garraio gaietakoa- Partido Popularreko hautagaiarekin bildu dela salatuz.\nMikel Irujoren ustez, bilkura ” hauteskundetarako argazkia erakusteko soilik” egin dute Basagoitik eta Tajanik. Barrosori igorritako gutunean, EAko kideak azaltzen du Komisarioen afiliazioa (gogorarazi nahi da Berlsuconik berak izendatu zuela Tajani italiarra orain hile gutxi) ezin dela ideologia politiko ezberdinak bermatzeko erabilia izan.\nIrujok azaldu du nola 2004. urtean Europar Batzordeak Komisarioentzat Jokabide Kodea onartu zuen. Bertan Komisarioek ekintza elektoraletan parte hartzeko, Presidenteari baimena eskatu behar zaiola xedatzen da, kasu honetan egin ez dena. EAko eurodiputatuak azpimarratu du Basagoitik ez duela garraioari loturiko inolako ardura ez kargurik. Gainera, bilera hauteskunde kanpaina hasi baino justu egun bat lehenago egin da. Irujok gogorarazi du Komisarioek, EBarekiko leialtasuna zin egin dute, eta beraz, ezin dezakete interes alderdikoiei edo nazionalei men egin.\nArrazoi hau dela eta, EAk baztertu zuen Komisarioekin bilerak edukitzea. Betidanik errespetatua izan den arau batek dio Komisarioak inoiz ezin direla hauteskunde gaietan sartu. Espero dugu bukatu du Irujok, Europar Batzordeak inpartzialtasunez, neutraltasunez eta zorrotz jokatuko duela, kasu honetan ez beste.