Ate birakariak - OMAL | Observatorio de Multinacionales en América Latina\nAtaria > Formación > Hiztegia > Aurkibide tematikoa > Nazioarteko politika > Ate birakariak\nMundu anglosaxoian, sektore publikoaren eta pribatuaren artean goi-kargudunak oztoporik gabe lekualdatzeko fenomenoari esaten zaio “ate birakariak". Mugimendu horiek zentzu batean eta bestean gertatzen dira, hau da, erakunde publikoetatik ENPRESA TRANSNAZIONALetara eta alderantziz. Eta gero eta gehiago ari dira gertatzen, herrietan, nazioetan eta nazioartean. Botere ekonomikoaren eta botere politikoaren arteko lerroa zein lausoa den erakusten du horrek ere.\nEnpresa handietan kargu garrantzitsuak dituzten edo LOBBY industrialetan diharduten pertsonek erabiltzen dituzte “ate birakariak”, erakunde publikoetan eragin handiko lanpostuak hartzeko. Sarritan, ordura arte enpresaren eremutik kudeatu izan dituzten arloetan politikak sortzeko sartzen dira horietan. Halaber, erakunde publikoetako goi-kargudun politiko eta teknikoak korporazio handietako eta enpresako eragin-taldeetako postu garrantzitsuetan sartzen dira, maiz. Horrela, administrazioan eskuratutako ezagupen eta eraginak lanpostu berrietara eramaten dituzte.\nAte birakarien fenomenoa legitimatzeko, enpresa-mozkinak herrira itzultzen direla argudiatzen dute. Gaur egungo krisi-egoeran, gainera, teknokraziak defendatzen duen diskurtsoan euskarritzen da. Horren arabera, efizientzian eta austeritatean oinarritutako irizpide ustez neutroetan oinarrituz kudeatzen ditu gobernuak baliabideak.\nFenomeno horrek interes-gatazka nabarmenak sortzen ditu. Batetik, egoera batzuetan, administrazioko goi-kargudun baten interes pribatuek gorputz politikoko erantzukizun eta zereginei eragiten die. Beste alde batetik, interes publikoak eta transnazional handienak bat etortzen dira, eta, beraz, korporazio horien boterea babesten duten politikak eragiten dituzte.\nAipa dezagun adibide bat. Estatu espainiarrean, 2010ean eta 2011n garai hartako gobernuko presidente Jose Luis Rodriguez Zapaterok multinazional handietako eta bankuetako —Santander, BBVA, Telefónica, Iberdrola, Repsol, Aguas de Barcelona, Abengoa, Amadeus eta Acerinox, besteak beste— zuzendariekin eta ugazaberiarekin egin zituen bileren ondorioz, pentsioen erreforma onetsi zen eta Europako Lehiakortasun Itunari atxiki zitzaizkion. Bi erabaki horiekin eta beste neurri batzuekin, defizit publikoaren muga konstituziora jaso zuten. Era berean, herri osoko enpresari eta bankariak Mariano Rajoyrekin elkartu ziren, gobernuko lehendakaritzako hautagaitzan zehar, krisiari begira zituzten eskaerak aurkezteko. Hauek ziren, besteak beste, eskaerok: lan-erreforma eta erreforma fiskala, gastu publikoa murriztea eta enpresa espainiarren INTERNAZIONALIZAZIOA arintzea. Esan beharra dago, gerora horiexek izan direla gobernu berriak hartu dituen neurriak eta, beste behin, transnazionalak posizio pribilegiatuan kokatu dituztela.\nEzin konta ahala kasu ditugu, non kargu publiko batek, bere posizioaz baliatuz, enpresa-sektore jakin bati mesede egiten dioten politikak defendatu eta bultzatu dituen, eta, gero, administrazioko kargua utzi ostean, sektore horretara joan den, ate birakariak zeharkatuz. Estatu espainiarrean, Jose Maria Aznarrek eta Felipe Gonzalezek, Endesa eta Gas Natural enpresa publiko espainiarrak pribatizatu zituzten gobernuetako agintariek, kontratu mamitsuak lortu dituzte konpainia horietan, hurrenez hurren aholkulari eta kontseilari gisa, Latinoamerikako energiaren sektorean gailentzen diren transnazional bihurtutakoan. Hona hemen ENPRESA TRANSNAZIONAL handietako kontseilari gisa SEKTORE PRIBATUra jauzia egin duten beste politikari batzuk: Manuel Marín (Iberdrola), Pedro Solbes (Barclays eta Enel), Rodrigo Rato (Bankia), Eduardo Zaplana (Telefónica) eta Josu Jon Imaz (Petronor, Repsolen filiala).\nAte birakariek interes-gatazkak sortzen dituzte, halaber, kargu publiko ohi batek alderdiko kideen gainean eragiten duenean, bezero edo enplegatzaile berriaren aldeko politikak diseinatzeko, edo kargu publikoan lortutako ezagupenak bere mesederako erabiltzen dituenean. Europari dagokionez, Europako Batzordeak LOBBY jarduera indartsua jasaten du, gaur egun enpresa handietako eragin-taldeetan diharduten komisario ohien aldetik.\nAlderantzizko bidea SEKTORE PRIBATUtik publikora pasatu direnek egiten dute. Erabaki-instantzia publikoetan kokatzen direnean, aurrez lanpostu garrantzitsuak bete dituzten enpresen aldeko politikak jartzen dituzte abian. Ibilbide horren bi adibide ditugu, batetik, Manuel Pizarro, Endesako presidente izatetik PPko diputatu izatera pasatu zena, eta, bestetik, Cristina Garmendia, Asebio osasun-enpresaren —industria bioteknologikoaren LOBBYA— ugazaba izanik, Zientziako eta Berrikuntzako ministro-kargua eskuratu zuena. Mariano Rajoy buru duen gobernuan, enpresa handiaren sektoretik datoz Luis Guindos (Lehman Brothers), Jose Ignacio Wert (BBVA) eta Pedro Morenes (MBDA).\nAte birakarien mugimendu horrek handitu egiten du ENPRESA TRANSNAZIONALen boterea, eta, aldi berean, status quoari eusteko mekanismoak ezartzen ditu; alderdi politikoen finantzaketa da horietako bat. Opakotasuna du ezaugarri nagusi, eta bi eremuen arteko mesede-trukea ahalbidetzen du. Horixe da zorrak barkatzearen kasua; 2006an, Banco Santanderrek eta BBK-k 33 milioi euro barkatu zizkioten PSOEri, ordaintzeko zituen kredituen interesetan. Halako kasuak saihesteko Alderdi Politikoen Finantzaketari buruzko Lege Organikoa aldatu bazen ere, kontrol publikoa oso ahula da berori betearazteko.\nIndarreko legeriaren ahula\nBada arau bat, kargu publikoen eta pribatuen arteko bateraezintasunen eta kargu publikoa utzi ostean enpresa-lobbyetan hasi aurretik iragan behar den denboraren berri ematen duena. Halere, indarreko legeria ahula denez, ate birakarien fenomenoa gertatu egiten da. Espainiari gagozkiolarik, legeak gutxienez urte biko itxarote-epea ezartzen du, goi-kargu publikoak hartu aurretik. Bi urtekoa da, halaber, kargua utzi ostean kargu publikoek itxaron behar duten denbora, «betetako karguaren eskuduntzekin lotura zuzena duten enpresa edo sozietate pribatuetan lanean» hasi aurretik. Ez da bateraezintzat hartzen goi-kargudun ohiak aurretik zebiltzan enpresetara itzultzea, baldin eta beren postuek «zuzeneko loturarik ez badute betetako kargu publikoarekin eta horri eragingo dion erabakirik hartzen ez badute». Arau hori, dena den, nahikoa lasaia da; izan ere, Ekonomia ministro ohi eta presidenteorde ohi Elena Salgadok Endesaren Txileko filialaren kontseilari-postua hartu zuen, gobernuko kargua utzi eta hiru hilabete iragan orduko.\nSalaketa-kanpaina handi baten ondorioz, Europar Batasunean jokaera-kode bati zuzenketak egin zitzaizkion, 2011n. Horren arabera, Europako Batzordeko kide ohiek 18 hilabete baino ez dute itxaron behar izango, LOBBYetako karguak hartzeko. Kasuan kasuko eragin-taldeak komisario-karguak ukitu zuen interes-arlo berean diharduenean bakarrik aplikatuko da arau hori.\nAte birakarien fenomenoak arazo handiak sortzen ditu ordezkaritza-demokrazian, zeren eta, interes-gatazka larriak sortzen baititu, instantzia publikoek eta demokraziak bete beharko lituzketen helburuen eta mozkina maximizatzeko xede bakarra duten enpresa multinazional handien helburuen artean.


Enpresaren bilakaera | Goros\n1972an sortutako kooperatiba gara. Galdaragintzan eta Egitura metalikoen fabrikazio eta muntaketa arloan esperientzia handia metatutako lan-taldea daukagu. Lurralde mailan hasi ginen lanean eta gaur egun ia 100 langileko taldea daukagu.\nUrteetan, burututako proiektuen bidez, gure oinarriak finkatzen eta sendotzen joan gara, EGITURA SENDOA lortu arte. Maila guztietan haziz joan gara\n; baita tamaina, inbertsio-maila eta merkatu-kuota aldetik ere, instalazio guztien modernizazioan materializatutako inbertsio eta estrategiak burutuz. Gainera, merkatu berrietan sartu gara eta nazioarte mailako proiektuetan parte hartu dugu.\nGaur egun esan dezakegu GOROS Koop. Elkartea erreferentziazkoa dela sektorean, EGITURA SENDO ETA LEHIAKORRAREKIN.\nTaldeak eraginkortasun eta kalitatearekiko konpromisoa adierazten du, bai osatzen ditugun proiektuen bidez, baita erakundearen beraren politikaren eta balioen bidez. Hori guztia bezeroari helarazten saiatzen gara.\nGure bereizgarriak: Kudeaketa eredua, parte-hartzailea eta erantzukizunak partekatzearen aldekoa.


Zure bereizketan zehar sexu-intimitatea izatearen alde onak eta txarrak - Laguntza Ezkontza Bereizketarekin\nHarremanaOsasun MentalaEzkontza Aurreko AholkuakEtxeko Indarkeriari Eta Gehiegikeriari Aurre Egiteko AholkuakOsasuntsuentzako Ezkontza AholkuakHarremanetarako AholkularitzaEtxeko BiolentziaEzkontza Zin BikainakEzkontzarako Eta Familia Bizitzarako AholkuakLaguntasuna Ezkontzan\nNagusia / Laguntza Ezkontza Bereizketarekin / Zure bereizketan zehar sexu-intimitatea izatearen alde onak eta txarrak\nBanaketaren garaian intimitate falta gainditzeko aukera\nHormona positiboek lotura sendotzeko aukera ematen dute\nBanaketan sexu intimitateak tentsioa murrizten du\nMaitemintzan egindako inbertsioak zure bikotea berriro maitemindu dezake\nBeste norbaitekin harreman estua\nArrisku handiko estrategia\nZure bikotekidearekin banandu bitartean sexu intimitatea izan behar zenuke?\nZure ezkontidearengandik bereizita bazaude eta hitz egiten ari bazara, ziur gaude galdera hau edo erronka hau sortu zaizula.\nZure dibortzioan ezkontidearekin sexualki intimo izan behar ez zinela dioten iritziak daude, gutxienez ez zarelako benetan bereizten intimoki elkartuko bazarete.\nZaila da zure ezkontzarekiko eta zure ezkontidearekiko sentimenduak argitzea ere haiekin intimoki lotuta bazaude. Hala ere, hori jakiteak ez du zertan esan nahi zure ezkontidearekin banantzen zarenean sexu-intimitatea lortzeari aurre egitea erraza izango denik.\nHala ere, egoera batzuetan zure ezkontidearekin banatzerakoan sexu intimitatea izateak zure harremana sendatu dezake. Artikulu honetan, beraz, alde onak eta desabantailak ematea erabaki dugu zure banaketan sexualki intimoak izatea kontuan hartzeko.\nbikoteentzako konfiantza sortzeko ariketak\nBanaketan sexualki intimo izatearen abantailak:\n1. Banantze garaian intimitate falta gainditzeko aukera\nBaliteke banantzea gertutasun falta dela eta.\nOrain egoera gainditu eta zure mesedetan alda dezakezu.\nZure dibortzioaren arrazoia intimitate edo hurbiltasun falta izan bada eta orain zure bikotekidearekin banantzen zarenean sexu intimitatea izateko aukera baduzu, orduan joango gara. Aukera ezin hobea izan daiteke itzali daitekeen sua berpizteko.\nBaina hori egingo baduzu, gogoeta batzuk egin beharko dituzu, adibidez, nola sentituko zara gauzak intimoak izan ondoren gauzak hobetzen ez badira edo zuk edo zure ezkontideak ez baduzu nahi duzun bezala sentitzen? berriro elkartu gero.\nHemen ez gara pasioa hiltzen saiatzen, baina zure ezkontidearekin egiten dituzun jarduera intimoen emaitzetan itxaropen ugari egon daitezke. Ahal baduzu, merezi du kezka horiek zure ezkontidearekin eztabaidatzea intimoak izan aurretik.\nSaiatu zaitez prestatzen zure banaketan sexu intimitatea izateak ezkontza konpondu ez dezan. Egoeraren emaitza kaltegarriak kudeatu ahal izango dituzula sentitzen ez baduzu, orduan jakintsua da zure mugetara atxikitzea eta banandutakoan guztiz aparte egotea.\n2. Hormona positiboek lotura sendotzeko aukera ematen dute\nSexuak jendea lotzen duten hormona positiboak sortzen ditu.\nOxitozina sexu intimitatean askatzen da - ukitzearen, musukatzearen eta orgasmoen bidez. Bere ahalmena bi pertsonen arteko lotura eta lotura sentimendua bultzatzean datza. Erditzean ere presente dago horregatik.\nBeraz, zure eta zure bikotearen artean distantzia bat duzulako banantzen bazara, zure banaketan sexualki intimo izateak Oxytocin askatzen du (zure lotura eta hurbiltasun zentzua areagotzeko asmoarekin) eta horrek ondo irten dezake.\n3. Banaketan sexu intimitateak tentsioa murrizten du\nZure banaketan sexualki intimo izateak antsietatea eta estresa murrizten ditu.\nAntsietate eta tentsio murriztuek biak banantzea edo zure ezkontza zein norabidetan hartu nahi zenukeen argitzeko zerbait lortuko duzula ziurtatuko dute.\nGainera, elkarrekin lasai komunikatzeko erraztasunak aurkitzen lagunduko dizu eta bereizketaren errua gutxituko du.\nBiak elkarri modu egokian tratatzen badituzu, funtsezko faktorea da zure bikotekidearekin banantze garaian sexu intimitatea lortuko duzun ala ez kontuan hartzea.\n3. Maitasunak egiteko inbertsioak zure bikotea berriro maitemindu dezake\nMaitemintzan inbertitzeak zure ezkontideak berriro zurekin maitemindu nahi izatea eragin dezake.\nJendeari gustatzen zaizkion gauzak errepikatzea gustatzen zaio, eta dagoeneko jorratu ditugu sexu intimitateak zure ezkontza lagunduko duten arrazoiak.\nbikoteek ohean egin beharreko gauzak\nBaina zu eta zure ezkontidea elkarri gehiago desiratzen has zaitezke, denbora gehiago igaro nahi izango duzu elkarrekin, eta zure ezkontidearekin sexu intimitatea maitatzeak hori egingo du.\nBetiere, 'sexua' izatearen mugimenduak bakarrik egiten ari ez zinen. Iradokitzen duguna da banantze garaian sexu intimitateak maitemintzera bultzatu zaitzakeela.\nBanaketan sexu-intimitatea izatearen eragozpenak:\n1. Beste norbaitekin harreman estua\nBanantze batean, zure ezkontideak beste norbaitekin harreman estua izan dezake.\nErraza da pentsatzea zure ezkontidea beste norbaitekin intimoa bada, hala ere, ezkontidearekin banatzen zarenean sexu-intimitatea lortzen baduzu, litekeena dela beraien bikote sexual berria aukeratzea.\nEgoera horretan, ez da jakintsua bereizitako ezkontidearekin zikintzea eta zikintzea. Ziurrenik zauritu edo zure ezkontideari kalte egingo diozu. Dibortzioan zehar sexu-harremanak izatea kontutan hartu behar zenukeen arrazoi bakarra da zuek eta biok zuen arteko lotura berreraikitzen saiatzeko konpromisoa hartu behar baduzu.\n2. Arrisku handiko estrategia\nZure ezkontidearekin banantzen zarenean sexu-harremanak izatea zure ezkontza berreraikitzeko arrisku handiko estrategia da. Emozio indartsuak sentituko dituzu, zure ezkontidearekiko itxaropen, galera eta maitasun sentimendua barne.\nSexu-jardueran lotzen diren hormonak berriro elkartzeko gogoa areagotuko dute.\nHorrek esan nahi du zure ezkontza funtzionatzen ez baduzu edo ezin baduzu, etsipen larria sentituko duzula eta saihestezina luzatuko duzula. Biak kudeatzeko adinako indarra sentitzen baduzu soilik kontuan hartu behar den estrategia da.\nharremanen isiltasunaren onurak\nezkontidea uzteko sindromea


San Fermin ondoko igandea, eulien festa\nArkaitzerrekan egindako isurketa ikertzeko eskatu diote ekologistek Gipuzkoako Ingurumen Fiskaltzari\nArkaitzerrekan ehunka arrain hiltzea eragin zuen amoniako isurketa salatu dute Gipuzkoako Ingurumen Fiskaltzan Anerreka, Zubieta Lantzen eta Eguzki elkarteek, delitua egon daitekeela iritzita. Zubietako erraustegiaren ardura duen GHK enpresaren gardentasun falta ere kritikatu dute.\nIsurketak erraustegitik datozela eta ikerketa bat abiatu behar duela adierazi diote Fiskaltzari, ingurumenaren aurkako delitua egon daitekeela-eta.\nGogoan izango duzuenez, maiatzaren 7an kamioi zisterna batek amoniakoa isuri zuen Zubietako errauste-planta ondoan dagoen Arkaitzerrekara, haren kudeatzailea den Ekondakin enpresak (Urbaser, Meridiam, Altuna y Uria, Moyua eta LKS-k osatua) gerora jakinarazi zuenez.\nZientoka arrain hilda agertu ziren egunean, kutsadura erraustegitik etor zitekeela ziurtatu zuten lekukoek, baina Gipuzkoako ingurumen diputatu Jose Ignacio Asensiok ukatu egin zuen loturarik, esanez erraustegiak "ura kudeatzeko sistema itxia" duela.\nGerora jakin genuen baita ere arrainen pozoiketa ikertzen ari ziren funtzionarioei –URA agentziaren ikuskatzaile bat eta basozaina– Zubietako erraustegiko arduradunek ez zietela instalazioak eta inguruak begiratzera sartzen utzi, horrela galduz ikerketa lehen unean burutu ahal izatea.


Irantzu Epelde | 31 eskutik | Page 2\nArtxiboa egileka: Irantzu Epelde\n2014/05/07 · 0:00\nGaurko sarrera Juana Ekioiz-i eskaini behar diot. Almandozen jaioa dugu Juana, 1925ean. Begi urdin, aurpegi zabala, gorpuzkeraz handia eta indartsua, nahiz adinagatik pixka bat makurtzen hasia egon. Haren begitartea ikusita, seguru gaztetan emakume ikusgarria izan zela. Begirada sarkorra. Beti-beti irribarre goxoa ezpainetan, eta kontakizunetan ezin alaiagoa. Ez omen duelako makur handirik izan bizian. Hala hobe. Bost seme izan ditu, eta bostak planttakoak atera. Halako harrotasun sano bat sumatzen zaio semeez zerbait kontatzen duenean. Gurasoak ere Almandozen jaioak zituen, eta senarra ere berdin. Etxeko hizkuntza nagusia euskara izan du betidanik, eta entzun egin behar da irrati esatari izateko moduko ahots eder horrekin solasean. Patxadarik galdu gabe, beti. Gazteleraz entzun izan diodanetan ere, dotorezia berarekin, eta fin.\nEuskalkiaz gain Baztango erranairuak ikasteko aukera eman dit Juanarekiko hartu-emanak, eta berak esandako batzuk Baztango Hiztegia-n ere aurkitu ditut orain. Hemen duzue bilduma txiki bat:\nMaiatza fardo, erearoa klaro; orduen bilduko da ogie ta artoa franko.\nArizkunen beste aldaera honetan: Maiatza fardo, erearoa sano; urte ortan arto ta ogi franko.\nOgiek erran zuen: ttipie banaiz edo haundie banaiz, maiatzean burutuko naiz.\nMaiatza, arto yale garratza.\nApirille biribille, zerrie urdandeian goseak hille; ez, eztago hille, puztena badabille.\nMartxoan katuak pizilik ez, ta apirillean ateik ez.\nMartxo lore, basa lore; apiril lore, batre baño hobe; maiatz lore, urre lore.\nGartzainen beste aldaera honetan: Otsail lore, batre lore; martxo lore, batre ez baño hobe; apiril lore, urre lore; maiatz lore, pare gabe.\nMartxoan laño noraño, apirillean elurra haraño.\nBazko goiz balitz, martxoan ezpalitz.\nElur, melur, ez diet hire beldur; badiet etxean arto eta egur.\nBaztandarra tuku-tuku, gasna erre yale, sure gan ta batre gabe.\nJuanari, esker onez.\n Izeta Elizalde, Mariano. 1996. Baztango hiztegia. Iruñea: Nafarroako Gobernua.\n2014/04/09 · 7:00\nAkerrak adarrak okerrak edo dardarkarien gauzatzeaz\nGizakion ahots bidearen fisiologia den bezalakoa delako, dardarkariak hiru motatakoak izan daitezkeela irakur dezakegu Fonetika fonologia hitzez hitz eskuliburuan, ahoskuneari dagokionez behintzat. Gure inguruan arruntenak bi hauek dira: alde batetik, hobikariak (ad. urre), eta ubularrak, bestetik (frantsesezko carré hitzekoa, esate baterako). Azken horiei ubular esaten zaie ubulak edo ahogingilak dardara egiten duelako, mihiaren atzealdea joz. Hirugarren mota bat ere bada, Afrikako hizkuntza zenbaitetan ohiko dena, baina guk linguistikoki erabiltzen ez duguna (guk hotza adierazteko egiten dugun antzeko zerbait): ezpainkaria.\nEuskaraz ez da, berez, hots ubularrik erabiltzen, baina badira hiztunak beren hizkuntza jabekuntzan egindako aukeragatik, arrazoi fisikoren batengatik edo frantsesaren eraginagatik (Iparraldeko euskaldunen kasuan), dardarkari hobikaria erabili beharrean dardarkari ubularra erabiltzen dutenak.\nAzken horietaz nahiko nuke zerbait esan, jarraian.\n«Les basques qui grasseyent ne font aucune différence entre r douce et r forte», zioen Gavelek, eta Mitxelenak, berriz, fenomeno berria dela berak “la introducción del grasseyement francés” deitu zuena, Urteren gramatikan ebakera hobikariaren lekukotasuna jasotzen delako, besteak beste (XVIII. mende hasieran, Donibane Lohizunen).\nFenomeno berria bada, hedatua ere bai, gaur egun: ehun bat heldu euskaldunen ahozko lekukotasunetatik, bi bakarrik dira, gazteenen artean, ebakera ubularra egiten ez dutenak, Iparraldean azkena egin ditugun grabazio saioetan (Ainhoako mutil bat eta Mauleko neska bat). Gainerako beste lekuko guztiek dardarkari ubularrak egiten dituzte aztertu ditugun ingurune fonetikoetan. Ebakera hobikaria aurkitzeko, adin bateko hiztunak behar dira, nahiz horietan ere ubularra ez den batere arrotza.\nAprobetxatu behar dut Ahotsak egitasmokoei zorionak ematearekin batera eskerrak ere emateko, egiten ari diren lan bikainari esker beraien uzta gure datuekin konparatzeko modua daukagulako, eta gainera sarean nahi duen guztiaren eskura. Hartzen baditugu adin bereko bi emakume lapurtar, adibidez, Hélène Legarto donibandarra eta Extefana Irastorza hendaiarra, 89 urtekoak biak, eta Ahotsak webguneko audioak poliki entzuten baditugu (merezi du! eta ez ahoskera kontuengatik bakarrik), antzemango dugu nola donibandarrak dardarkari ubularrak erabiltzen dituen sistematikoki, eta hendaiarrak, berriz, hobikariak. Eta hori, biak eskualde berekoak eta kintoak izanda.\nOraindik fenomeno berriagoak hauteman ditzake gaur egun ikertzailearen belarri finak horretara jarriz gero, batez ere lekuko gazteenen ahoskeretan: i) egitura hitzeko dardarkari bakuna bezalakoak ubularra ahoskatzea suertatzen da batzuetan Iparraldean, nahiz ez dagoen oraindik ikertua fenomeno honen hedadura, ez noiz eta nola gertatzen den ere; ii) ekarri hitzeko dardarkari anizkuna ttak moduan ahoskatzea gertatzen da beste batzuetan; hau da, ere hitzean bezalaxe: ekari. Ikertu gabe dago berrikuntza honen hedadura ere.\nBi kasuetan, hizkuntzaren aurkakotasun fonemiko bat galtzen da. Ikusteko dago aurkakotasuna ingurune jakin batean bakarrik galtzen ote den, edo denetan. Akerak adarak okerak izango ote ditu inoiz?\n Oñederra, L. 2004. Fonetika fonologia hitzez hitz. Bilbo: EHU, 63. or.\n Gavel, H. 1929. Éléments de phonétique basque, 239. or.\n Mitxelena, K. 2011  Fonética histórica vasca. In Lan Guztiak, VI. liburukia, 270. or.\n2014/02/08 · 7:00\n2014/01/09 · 7:00\nEuskaraz eta erdaraz, batera, etortzen diren testu idatzi arrunten euskarazko bertsioek emango didate gaurko sarrerarako hizpidea. Berdin da jatetxe bateko menua, iragarkiren bat, gutun-abisuren bat edo edozein eratako oharra izan. Beti edo ia beti izaten diot halako beldur moduko bat euskarazkoari…\nAdibidekoa, esate baterako, gaztelania hutsezko gidaliburua da, nire egoeran dauden (edo egon diren) milaka emakumek goitik behera eta arretaz irakurri dutena, eta, bide batez, guztiz praktikoa eta erabilerraza.\nLastima: sarrerakoa bakarrik dator bi hizkuntzetan.\nHaurdun dagoen emakumea urteetan zaindu dugulako, uste dugu zuen beharrak eta zalantzak ezagutzen ditugula. Aldi hau da agian, zuen bizitzako garrantzitsuena, eta bete-betean gozatu ahal izateko, beharrezkoa da zuen kezka eta estutasun naturalak baretuko dituen informazio on bat izatea.\nGure taldeak, 10 profesional baino gehiagok osatua (ginekologo, emagin, pediatra eta biologoak barne), gida hau landu du zuen ardurak asetzeko.\nEz dago dena hemen. Zaintzen zaituen gure taldeko medikuak jakingo du nola bete geratzen diren hutsuneak.\nGure erlazioak elkarrenganako konfiantza du oinarri. Ez beldurrik izan kezkatzen zaituen edozein zalantza galdetzeko.\nHaurdunaldia ez da gaixotasun bat. Presta zaitez beraz gozatzeko eta zure bikoteak zure gutizietan atsegin eman diezazun.\nZure mediku taldea.\nA través de muchos años de experiencia en la atención de la mujer embarazada creemos conocer vuestras dudas y necesidades de conocimiento. Esta etapa en vuestra vida es quizás la más importante y para poder gozarla en plenitud, es necesaria una buena información que apacigüe vuestras naturales preocupaciones y angustias.\nNuestro equipo formado por más de diez ginecólogos, matronas, pediatras y biólogas ha elaborado esta guía para satisfacer la mayoría de vuestras inquietudes.\nNo está todo aquí, el médico de nuestro equipo que te atiende sabrá cubrir los vacíos que naturalmente existen. Nuestra relación se basa en la mutua confianza, no dudes en consultarnos todo aquello que te preocupa.\nEl embarazo no es una enfermedad, prepárate para disfrutarlo y que tu pareja te complazca en todos tus “antojos”.\nTu equipo médico.\nBukaeraz, no comment. Eta… asmatu baietz zein den zeinen itzulpena?\n2013/12/09 · 7:00\nItzulpengintzaren historiak hamaikatxo ertz eta pasadizo dituela dio Iñigo Roquek bere azken sarreran (2013/12/04), Jean-Luc Ihartze medikuaren 1783ko liburua adibidetzat hartuta. Ez du arrazoi faltarik. Iñigoren testu polita irakurtzen ari nintzela, gogora etorri zait beste lan bat, medikuntzarekin zerikusirik ez duena, baina frantsesetik euskarara itzulitako perlatxo bat zuei erakusteko aitzakia ona eskaintzen didana. Goazen, ba, hegan, medikuntza eskuliburuetatik guztiz bestelako gai eta idatzi mota batera.\nSukaldeko errezeta bilduma bat da hau. Ez du izenbururik, eta egileak berak aipatzen du, zeharka, itzulpena dela, errezetetako batean: «Behiaren filetaren farsitceco maneria hao estuçu francian eçaguturiq içan lan hounen traductoraq erakhoussi artecan (sic)» (‘behiaren azpizuna betetzeko modu hau ez da Frantzian ezaguturik izan lan honen itzultzaileak erakutsi artean’) (124. or.). Halamoduzko kalitatea du eskuizkribua osatzen duen paper mordoak, baina letra guztiz argia da, eta, Ricardo Gómezen ahaleginari esker, hemen irakur dezakezue osorik. Lanaren berezitasunetako bat da zubereraz idatzitakoa izatea, eta eskuz: Pariseko Biblioteka Nazionaleko funts gordeetan dago eskuizkribua, eta, «Celtique et Basque 119» erreferentziaren azpian, osorik dagoela irakur dezakegu. 28 errezeta goxo biltzen ditu. Itzultzailea nor izan zen berririk ez dugu, ezta zein urtetakoa den ere. Halere, hizkeragatik eta hemeretzigarren mendean argitaratu ziren euskarazko beste sukalde liburu batzuekin duen antzagatik, pentsa dezakegu garai horretakoa-edo dela hau ere.\nGipuzkoako Tolosan, Eusebio Lopezen moldiztegian, argitaratu omen zen euskarazko lehenbiziko sukaldeko errezeta liburua, 1889an: Cocinan icasteko liburua. Azpitituluetan, chit bearra famili gucietan eta lendabicicoa euskeras. 58 orrialdetan 67 errezeta biltzen ditu sukalde liburuxka honek (hemen ikus dezakezue faksimilea), eta gipuzkeraz dago idatzia. Ez da, ordea, euskaraz argitaratutako aurrenekoa. Mende laurden lehenago, 1864an, argitaratu zen euskarazko lehenbiziko errezeta liburua, Baionan, Cluzeau argitaletxearen eskutik: Escualdun cocinera, ceinarekin nornahic cocina ona errechki eguin baiteçake. 60 orriko liburuxka da, eta 150 errezetatik gora biltzen ditu (faksimilea, hemen). Lapurteraz dago idatzia, baina ez dakar egilearen izenik.\nEuskaraz argitaratutako sukalde liburuetan aurrena lapurteraz idatzitakoa, hortaz; gipuzkeraz bigarrena, eta bizkaieratik jatorrizko zumaiarretik baino hurbilago idatzitakoa hirugarrena: Julene Azpeitia zumaiarrak idatzi zuen, 1920 inguruan (ez dakar urterik) Osasuna, merketza ta yanaritzaz (faksimilea ikusteko, sakatu hemen). Jan festarako egun aproposak datozkigunez, lapurterazko, zubererazko, gipuzkerazko edo bizkaierazko errezetaren bati heltzeko astia hartzen baduzue, prestaketetan hasi aurretik kontuan hartu Azpeitiak esanak (7. or.):\nYakia izan daitela ona, garbia, eta ondo atondua; orretxek dira bear dabezan baldintza (kondiziño) nagosiak on egiteko eta gure soñean bear dituzan baldintzak betetzeko.\nTagged as errezetak, sukalde-liburuak, zuberera\n2013/10/11 · 7:00\nEsan dezadan, bestek esan baino lehen\nEuskara irakasleentzat ez da lantegi erraza izaten subjuntiboko adizkerak eta hauen erabilera ikasleei azaltzea. Aspaldikoa eta oso hedatua da gure artean halako adizkien ordez forma nominalizatuak erabiltzeko joera, eta ikasleek ere nahiago dituzte, mila bider! Adibidez: nahi nuen Ane gezurti horrek egia esan zezan > egia esatea. Hegoaldean, gaur egun, nekez entzungo ditugu lehena bezalako formak ahozko eta bat-bateko ekoizpenetan, non eta ez den esaera eginen batean edo. Gogora datorkit, adibidez, etxean testuinguru jakin batean bakarrik erabiltzen den hau: esan tzaten, bestek esan baino lehen «esan dezadan, bestek esan baino lehen». Norberak bere buruari konplimenduren bat egin ondotik erabiltzen da, solaskideari irri eginarazteko askotan (gazteleraz, akaso, «no tener abuela» izan daiteke kideko hurbilena, baina ekoizlearen ikuspegitik esana).\nIparraldean, kontu hauen inguruan gauzak gaur egun gainetik badarik ere nola dauden ikusi nahian, inkesta ttiki bat egin dugu, eta oraingo hiztun arruntei eskatu diegu goikoaren antzeko perpaus bat euskaratzeko: je voulais que Ane dise la verité. Hara ikasketak euskarazko murgiltze sisteman egin dituzten gazteen erantzunak (denak 30 urtetik beherakoak dira):\nNai nuen Anek egia erratea.\nNai nuen Anek egia erran dezan.\nNai nuen Anek egia erran tzezan.\nNai nuen Anek egia erran zezan.\nNai nuen Anek egia erraitea.\nNai nuen Anek egia esatea (sic).\nIkastoletan eskolatu diren gazteen artean, ikus daitekeenez, gehienek subjuntiboko formaren bat erabili dute, nahiz hiztun batzuek ez duten denbora komunztadurarik egin (zezan > dezan). Gazte hauentzat hizkuntzaren erregistro zainduari lotua egon daiteke subjuntiboa, eta beharbada horregatik ez diote ihesik egin.\nIkasketak eskola frantsesetan egin dituzten gazte euskaldunek, berriz, erantzun hauek eman dituzte (erakusgarri txiki bat):\nNahi nizün Anek erran dezan egia.\nAnek egia erran zezan nai nuen.\nAnek egia erran tzezan nai nuen.\nNai nuen Anek egia esan tzezan.\nNahi nizun Anek egia lezan.\nNahi nizün Anek egia erran lezan.\nNai nuen Anek egia (…) erran dezan.\nNahi nizün Anek egia erranik.\nBerriz ere ikusten da askok ez dutela denbora komunztadurarik egiten (frantsesaren eraginez, seguru ere), baina ezin ukatu subjuntiboa oso erabilia dela talde honetako hiztunen ezpainetan, elizitabide berezi honen bitartez lortutako erantzunetan behintzat. Beharbada hizkuntzaren erabilera zaindua egon liteke, berriz ere, honen oinarrian. Forma prestigiotsuak dira hauek, eta halakoek denboran irauteko joera izaten dute. Ikus dezagun, ba, denborak zer ekartzen duen!\n2013/09/12 · 7:00\nAdina, belaunaldiak eta hizkuntza aldakortasuna\nBerrogeita hamabost urte ditu gaur egun, eta Oxford inguruko herri txiki batean bizi da, Gallowstree Common-en. Arnasa falta zitzaiola kontatzen du gaztaroko Euskal Herri hartan, Urolaldeko herri oraindik txikiago batean bizi zeneko garai haietan, eta horregatik erabaki zuela Ingalaterrara joatea, ingelesa ikasi behar zuela eta. Ingelesa ikastearena aitzakia zuela aitortzen du orain, eta kabitu ezinik bizi zelako alde egin omen zuela bere bizitzako une erabakigarri hartan. Ibili guztia erromeria. Hogei urte zituen orduan, eta, beraz, bizitza erdia baino gehiago darama han. Euria galanki bota du geroztik, eta urte hauek denak ez dira alferrik joan. Ezagun du hizkeran ere. Hiztegian bereziki, nabarmen antzematen zaio: txikitan ibiltzen zituen hitz eta esamolde asko modu naturalean erabiltzeko gai da oraindik, formolezko ontzietan gordeta egon balira bezala. Blog honetan bertan Juan Luis Zabalak 2013/03/28-ko sarreran erakutsi zituenak bezalako txikitako hitz eta esaera mailegatu eta txokanteak naturalki ateratzen zaizkio. Dagoeneko ez dira, ordea, horren naturalak, batzuk behintzat, urtero bisitatzen dituen iloba gazteen hizkeran. Badakizue, geltoki, eskaintza, egoera, egitura, berezi, prestaketa, antolatu, gune eta xehetasun bezalakoek ordezkatu dituzte bere txikitako estáziyo, oferta, sitúaziyo, estrúktura, espézial, prepáraziyo, orgánisatu, zóna eta detalle bezalakoak.\nGogora etorri zait, hau idaztean, Koldo Zuazoren Euskalkiak. Euskararen dialektoak liburua. Hartan badu kapitulu bat Ameriketako euskarari eskainia, eta handik jaso dut ondorengo pasartea:\nNabarmentzekoa da, horren harira, zuzen edo oker hainbat hitz eta esapide sortu edo berpiztu direla Euskal Herrian joan den aspaldian: aburu, ahalbidetu, azpiegitura, baldintza, baliabide, bideragarri, bilakaera, ekidin, elebitasun, euskalki, hedabide, helegite, idazkari, kutsadura, lorpen… Jakina, berrikuntza horiek erabat arrotz gertatzen zaizkie Ameriketan bizi direnei –baita Euskal Herrian bertan bizi garen zenbaiti ere, egiari zor–, eta alderdi horretatik begiratuta, «arkaistagoa» agertzen da Ameriketako euskara.\nBerezkoa dute hizkuntzek aldakortasuna, eta belaunaldien arteko kontrastea ez da hutsaren hurrengoa, hemen eta edonon. Euskal Herrian baditugu honen adibide garbiak. Adibidez, Urdazubin, gazteen hizkera Hegoaldera begira dago guztiz. Hala erakutsi zuen Estibalitz Montoyak bere doktore tesian. Eta institutura doazenean, irakasleak izan daitezke nafarrak, gipuzkoarrak, bizkaitarrak… Azkenean, ikasten duten euskara Hegoaldeko batu antzeko bat da. Aldiz, Urdazubi eta Zugarramurdiko adineko jendeak, oraindik ere, jarraitzen du Iparraldeko ezaugarri batzuekin; halere, Iparraldean azken 50 urteotan zabaldu diren berrikuntzak ez dira mugako bi herri horietara heldu, eta ezta helduko ere, azken urteetako joeren arabera…\n Zuazo, Koldo. 2008. Euskalkiak. Euskararen dialektoak. Donostia: Elkar. 175-176. orr.\n Montoya, Estibalitz. 2004. Urdazubi eta Zugarramurdiko euskara. Iruñea: Nafarroako Gobernua.


Laneko istripu berri honen atzean langileriaren lan eta bizi baldintza kaxkarrak daude | LAB SINDIKATUA\nLan Osasuna Idazkaritza Lan istripuak Laneko istripu berri honen atzean langileriaren lan eta bizi baldintza kaxkarrak daude\nLaneko istripu berri honen atzean langileriaren lan eta bizi baldintza kaxkarrak daude\nGaur goizean langile bat hil da laneko istripuz Arroitzen. Urteko laugarrena Nafarroan eta hamaseigarrena Euskal Herrian.\nE.M. 45 urtetako langile autonomoa hondeamakina batek harrapatu du, Arroitzeko bere oilaskoen etxaldean lanean ari zela.LABetik gure babes eta elkartasunik zintzoena erakutsi nahi diegu hildakoaren senitarteko, auzokide eta gertukoei, eta langile-klaseari orokorrean.\nEra berean, langileok orokorrean jasaten ditugun laneko istripuak salatu nahi ditugu, bereziki lehen sektorean ematen den autonomoen egoera. Hauxe da, emakume eta gazteekin batera, murgilduta gauden esplotazioan oinarritutako sistema kapitalista honen barruan babesik txikiena duena sektoreetakoa.\nLaneko istripu honen eta ematen diren besteen azpian langileriaren lan eta bizi baldintzak daude. Jakitun gara laneko istripuak faktore askoren emaitza direla: lanaren prekarizazioa, lanaldi luzeak, nahikoa ez diren atsedenak, gero eta margen apalagoak sektoreko enpresa handien mesedetan, etab. Faktore hauek istripuak jasotzeko arriskua larriatzen dute eta, gutxi batzuk euren irabaziak handi ditzaten sistema honek lan egitera behartzera ahalegintzearen ondorio dira.\nLABen argi dugu mobilizazioa eta borroka direla laneko istripuekin eta hauek sortzen dituzten kausa eta faktoreekin arma bakarra.


Oldartze eraginkor baten alde\nAntzinako hainbat sinesmenen arabera, bizitza eta heriotza hasiera zein bukaerarik gabeko zikloak dira, unibertsoaren mugimendu errepikakorren katebegiak, beste materia eta energia guztiekin interakzioan eta dependentzian.\nMetaforak maitatuz gero, antzekoa erran daiteke autoritate finkatuen kontrako jazarpen herrikoiez. Matxinoa matxino denetik bataila etengabeetan dabil, tarte bero, epel, hotz, izozgarriak pairatuz.\nGazteenek dute maiz iniziatibaren su-ontzia astintzen, euren amorru eta ilusioekin sugeldoari baita txinpartei putz eginez. Euskal Herriko historia hurbilean, EAE-ANVko kideek, Ekin-ekoek, Enbatak, Ez dok Amairuk, Iparretarrak, ekologistek, antimilitaristek (zerrenda hau zure nahiagotasunen arabera osatu) aurreko belaunaldiek utzi enborrak txikitu eta plazan erre zituzten, mundua ber kiskali nahian. Zergatik ez orain ere?\nAzken hamarkadetan, militante askok jarduera armatu gogorra bermatu izan dute, gidaritza baketsu eta eskakizun pragmatikoagoei muzin eginez. Garai hau bukatutzat eman da. Garaipen ala porrot baten zantzua den bakoitzak neurtuko du, estrategia egokitu baten diseinutzat balioko duen, datozen urteetako euskarri emankorra izateko aukerarik duen.\nBitartean, gazte batzuk ostikoka dabiltza bazterrak goritzen, normalizazioak asaldaturik eta ezker muturreko ideologien galerak etsiturik. Senide zaharragoen zoria ez zaie egoki, eta ez dute, errepresioaren eraginez eta ekintza mota batzuen anputazioaren ondorioz, bi aulkiren artean gelditu nahi. Herri unibertsitateei, gaztetxeei eta etxe okupatuei, edozein asteburuko edozein herriko topaketei hurbiletik segitzen dionak sumatuko du azken bolada honetan ernaltzeak gertatzen ari direla.\nJoera zaharberrituak pixkanaka itzultzen ari dira, erradikaltasun premian. Badira, dialektika marxista lehorren bidez, langile klasea eta subjektu iraultzailea zehazki izendatu nahi dituztenak, bake faltsuari eta burgesiari gerla gorria deklaratzeko irrikaz. Badira, eraikuntzak eta erresistentziak loturik joan behar dutela sinetsirik, kapitalismotik ateratzeko bizibide autonomoak eskuratu nahi dituztenak. Badira, izpi libertarioetan gorpuzturik, autogestioa praktikan jartzen dutenak. Badira, alderri urrunetara ihes eginik, miniaturazko autarkiak muntatu nahi dituztenak. Badira... Denak elkar konektaturik daude eta hitza askatzen ari zaie, mugimendu iraultzaileen ohiko eztabaidak euren errealitatetara ekarriz: moldaketa ala haustura, boterea ala kontra-boterea, abangoardia ala asanblada, euskalduna ala munduko biztanle zapaldua, bakoitzaren zilborra ala iraulketa unibertsala... Izan sobietak, Pariseko komuna, Kurdistan, preso politikoak, Errekaleor, ZAD (zerrenda hau ere zuk osa) erreferentzia asko daude, herri borrokalari baten oinordekotza, baita aurrera jo eta ahalduntzeko gogo azkarrak ere.\nDardara horietatik gertu, betiko herrigintza ere hor dabil, galdera existentzialetan murgilduta, tresna baliotsuak fabrikatu nahian. Feminismoak patriarkatuaren eta kapitalismoaren kontrako konfrontazio dei bortitzak zilegitu ditu berriro, eta zeharkako dinamikak, elkar zaintza, aniztasuna eta esfortzu luzeak arrakasta ukaiteko ezinbesteko gakoak direla ulertarazi digu.\nBitartean, gazte batzuk ostikoka dabiltza bazterrak goritzen, normalizazioak asaldaturik eta ezker muturreko ideologien galerak etsiturik\nEzker independentista ofizialean ere (nolabait deitzearren), 70eko hamarkadako herri mobilizazio erraldoi hura hondarretan dagoela eta aro berria piztu behar dela gero eta argiago dute. Ipar Euskal Herriko bidea aipatzen da usu. Halere, gero eta gehiago entzuten da aliantza politikoen jokoak delegatzea, engaiamendu minimalista eta konformismoa elika ditzakeela. Desobedientzia zibilak, alde bakarreko masa aktibazioak ez dituzte momentuz kaleak inarrosi.\nElementu eta korronte guztiak ez ditut aipatu, asko baitira. Baina nira ustez, gaur egungo euskal herrigintzak hodeiertzean bulebar zabala daukala ezin uka daiteke. Kopuruz, esperientziaz, azpiegituraz blai gaude; azalpen borobilduz, motibazio efektuz, indartze gosez. Nork piztuko du orduan metxa lodiena?\nNork baino, nola litzateke galdera. Nola aritu elkarrekin, nola baztertu gure arteko dikotomiak? Gestazio luzea eman beharko diogu kontuari, kokapen eta perspektiba orokorrak marraztuz, ez baita erreza denen batzea: bakezalea eta kale borrokalaria, estatuaren aldekoa eta kontrakoa, agro-ekologista porrokatua eta kooperatiba baten bezeroa, alokairua ordaintzen duena eta ez duena... Nola ekin denok garden, eroso koordinatzeko, nola burutu pausoak tentuz? Iragana eta geroa linealki ikusaraziz gero, lehian erortzea da arriskua, bakoitzaren grabitate zentroa osotasun dekretatuz, borrokaldiak ardatz hertsietan itoz.\nProposamen ausart, integral eta prestuen tenorea etorri zaigu guztioi. Aman Komunak sarearekin, xumeki, ildo batzuk jorratzeko xedez ari gara horretan, bakarrak ez garela eta gurea oraindik hasieraren hasiera baizik ez dela argi edukiz. Aurreiritzirik eta bazterketarik gabe, elkartasunak oldartzearen errotari sakada ona emanen diola opatuz. Animoak goraturik, Euskal Herria munduko altxamenduen artean sar dadin berriro.\nEmakumeak, pentsiodunak, katalanak... frontean daude\nBitartean, gazte batzuk ostikoka dabiltza bazterrak goritzen, normalizazioak asaldaturik eta ezker muturreko ideologien galerak etsiturik.\nKanal hauetan artxibatua: Aktualitatearen Gakoak 2018 | Herri mugimenduak | Ezkerreko pentsamendua


Inoren bizitza - - Maxixatzen.eus\nIñigo Aranbarri 2015-07-06 11:40\nGaur grekoak gara. Azken asteetako albisteek behartu gaituzte grekoak izatera gaur. Aldian behin gertatzen den fenomenoa da. Gertaera lazgarriren baten berri izan orduko, mekanismo primitibo batek lotzen gaitu, eta ezin gara geure baitan bildurik egon, ihes egiten dugu etxeko leihotik, txerazko hegal batzuk garamatzate nahinora. Besteak gara.\nGertaeren eta sentimentuen arteko aldea ez da txikia. Batzuetan «Denok gara Nepal» diogu, baina egiaz urrun gaude Nepal izatetik. Badakigu ez garela lurrikararen hondakin artean hilko, estatistika dugu alde, eta geografia... eta zer ez. Errukia da, baina geure buruari ez garela bihozgabeak esateko balio digu.\nTarteka, berriz, errukiak sinpatiari uzten dio tokia. Badakigu noren alde gauden, honen arrazoi guztiak ez ditugun arren erabat geure, eta zer ardura dio horrek. Praktikan gainera, sano urrun gaude euren bizimodutik, ez gara Chiapaseko gainetan egunero bizi, edo Gazako makrokartzelan bonbapean, baina zapaltzailea eta honen logika zaigu ezagun, eta horrek benaz laguntzen du.\nJarraitu irakurtzen Iñigo Aranbarrik Berria egunkarian argitaratutako iritzi artikulua.


Aurrekoa Apirilak 17 Larunbata Hurrengoa\nApirilak 17 • 10:30 - 13:00 • San Telmo Museoa (Parte Zaharra) Kultura +\nApirilak 17 - 18 • 19:00 • Gazteszena (Egia K.E.) (Egia) Antzerkia eta Dantza\nInformazio gehiago: Benetan Be\nApirilak 17 • 17:00 • AIETE K.E. (Aiete) Zinema\nAdina : + 6\nGezur gehiegi, Txoborro magoa\nApirilak 17 • 17:00 • Okendo K.E. (Gros-Ulia) Haurrak\nDen-denak gezurtiak gara baina Txoborrok gezurrak ogibide bihurtu ditu. Iruzurrak medio, bere ikuskizunak komedia eta magia lantzen ditu. Poligrafo bati esker, gure barnean dugun gezurti ezkutua argitara emango du.\nInformazio gehiago: Txoborro magoa\nOharra: Aldez aurretik izena ematea beharrezkoa da; korreo elektronikoz (okendokulturetxea@donostia.eus) edo telefonoz (943 290672). Soilik hartuko dira kontuan apirilaren 12an goizeko 10:00etatik aurrera egindako eskaerak.\nAlpha, Ganso & Cía\nApirilak 17 • 18:00 • Larratxo K.E. (Altza-Larratxo) Haurrak\nLo egitea behar fisiologiko bat da. Egunero errepikatzen dugun errutina, gehienetan atsegina. Lo egiten dugunean, gure subkontzienteak atea erdi zabalik uzten du, bidea libre utziz amets ilunei, ahaztutako oroitzapenei edota nahi gabeko fantasiei. ALPHAk kontzientziatik ametsen mundura igarotzeko une hori isladatzen du. Bere fantasien biktima den pertsonai baten bizipen komikoak kontatzen dizkigu, beldur eta sentimendu unibertsalei buruz barre egiteko aukera eskainiz.\nApirilak 17 • 19:00 • Doka (Antiguo-Ibaeta) Musika\nJurgi Ekiza-k, Willis Drummond taldeko kide-sortzaile eta kantariak, duela bost urte argitaratu zuen bere lehen diskoa bakarlari gisa Bidehuts zigiluaren bidez: bH036-DG. Lan honen lehen aurkezpen kontzertua DOKAn egin zuen, 2016ko martxoaren 17an. Toki berera bueltatuko da emanaldi eta ospakizun berezia egitera.\nRock ilun eta pertsonaleko disko honetan zati indartsu eta distortsionatuak tartekatzen ditu beste zati minimalista batzurekin. Gordintasuna nagusituko da zuzenekoan, Ekiza bakarrik agertuko baita ezsenatoki gainean bere ahots, gitarra eta ampliekin.\nMusikagela Weekend XI: Mihise + Tenpera + Watxuwei\nApirilak 17 • 18:00 • Intxaurrondo K.E. (Intxaurrondo) Musika\nOHARRA: Osasun arrazoiak direla eta, Txarkeyk ez du kontzertuan parte hartuko eta Watxuwei taldea ariko da bere ordez.. Sarrera itzuli nahi dutenek apirilaren 17ra arte egin ahal izango dute. Sarrera online erosi zutenek mezua bidali beharko dute dksarrerak@donostia.eus helbidera eta leihatilan erosi zutenek honako inprimakia bete beharko dute.\nMusikagela Weekend Musikagelaren festa da. Donostia Kulturak eskainitako eta Buenawista Prolleckziom's Elkarteak kudeatutako zerbitzu honek hiriko musika jarduera sustatzea eta dinamizatzea du helburu eta, horretarako, entsaiatzeko eta kontzertuak egiteko lokalak, ikastaroak, Master Class, etab. Eskaintzen ditu. Aurtengo jaialdirako, 3 banda ditugu: Mihise, Tenpera eta Watxuwei.\nMihise Usurbilen sortutako musika taldea da, bertako hiru kideak lehendik Hotzikara eta Izeberg taldeetan aritutakoak dira. Hasieran musika instrumentala egiten hasi baziren ere, sorkuntza prozesuan ahotsak eta instrumentu berriak sartzen joan dira. Orain lehen diskoa grabatu dute Berako Atala estudioan, Kronik@ (2020, Balio Dute). Baxua eta abestu: Beñat Urteaga. Gitarra eta abestu: Antton Aranburu. Batería: Mikel Olasagasti\nIker Munduate (gitarra eta ahotsa), Iker Torra (baxua) eta Jon Almuedo (bateria) Donostiako power trio zaratatsu bat dira. 2017an eta 2019an argitaratu zituzten lehen EPak, grunge kutsuko eta emo ukituko abestiekin. Kutxa Kultur Musika izan zuten egonaldian 8 abesti konposatu zituzten eta joan den neguan Corsarios Estudios grabatu zituzten Lolo Ruizen gidaritzapean.\nAurten kaleratuko duten Cheap Burger diskoaren aurrerapen abestia plataforma guztietan dago eskuragarri.\nEñaut Muñoa (Ahotsa), Marttin Heres (Bateria), Willy García (baxua) eta Aitor Soroa (gitarra) osatzen dute R'n'R bertsioak egiten dituen Watxuwei taldea. David Bowie, The Cure, Pixies eta Bap!! bezalako klasikoen nahiz gaur egungo Berri Txarrak edo Willis Drummond taldeen bertsioak egiten dituzte.\nUdaberriko sendabelarrak: gibelerako erremedioak\nApirilak 17 • 10:00 - 14:00 / 15:00 - 17:00 • Kutxa Ekogunea Euskara +\nKutxa Ekogunean ibilaldi txiki baten bitartez gure inguruan ohikoenak diren udaberriko landareak identifikatzen ikasiko dugu eta nola biltzen eta kontserbatzen diren. Sukaldaritza, medikuntza eta kosmetikako aplikazioak ikasiko ditugu. Arratsaldean berriz, gibela garbitzeko udaberrian eskura dauzkagun sendabelarrekin erremedio ezberdinak landuko ditugu.\nGarbiñe Larrea. Naturopata eta hezitzaile ayurvedikoa. Sendabelarren ezagutza etxetik datorkion tradizioa da eta azken sei urteotan ikastaroak eta hitzaldiak ematen espezializatu da.\nApirilak 17 • 10:00 - 14:00 / 15:30 - 17:30 • Kutxa Ekogunea Euskara +\nEgun bizi dugun pandemia egoeran, koronabirusa aire zabalean gutxiago kutsatzen dela ikusita asko dira ikasgelak naturara zabaldu dituzten ikastetxeak. Ikastaro honen helburua, beraz, eskolak naturara zabaltzeko grina piztea da, egun bizi ditugun egoerei aurre egiteko irtenbide gisa. Eskola-sistemako eragileengan jasangarritasunarekiko konpromezua indartu nahi dugu eta horretarako, irakasleak naturan hezteko prestatu nahi ditugu. Zeren zain gaude? Naturan ikasteko unea da!\nIrati Andoño. Haur Hezkuntzan diplomatua da. Esperientzia handia du haurrekin bai helduekin lanean, herrialde eta hezkuntza zein laguntza ezarpen ezberdinetan. Baso Eskola edo Forest Kindergarten proiektua lideratzen aritu da Eskozian urte luzez eta Bandera berdea (Eco Flag) lortzeko partaide aktiboa izan da. 2017 urtetik Kutxa Ekoguneko Ingurumen Hezkuntzako departamentuan dabil, baso-eskolako teknikari gisa.\nMaialen Sistiaga. Biologian doktorea da eta Euskal Herriko Unibertsitatean, British Columbiako Unibertsitatean (Kanada) eta Cagliariko Unibertsitatean (Italia) aritu izan da lanean ikertzaile eta irakasle gisa. Esperientzia zabala du aisialdi taldeen koordinazioan eta ingurumen hezkuntzan. Hain zuzen, 2016 urtetik Kutxa Ekoguneko Ingurumen Hezkuntzako departamentuan dabil, baso-eskolako teknikari gisa. EuskalNatura – UEU Natur Zientziak taldeko kidea 2007 urtetik, egun UEUko irakaskuntza masterrean “Berrikuntza Ikasgelan” irakasgaiko irakaslea da.\nKamaleoiak gara! Artista...? Zer da hori?\nApirilak 17 • 11:00 - 12:30 • Tabakalera Tailerrak\nErakusketek helduak eta txikiak arte praktiketara hurbildu eta elkarrekin gozatzeko aukera eskaintzen dute. Oraingo honetan Estudiotik at. Bost urtetako sorkuntza erakusketa izango du oinarri eta artistaren lana eta jardunari buruz solastuko gara.\nEzagutzen al duzu artistaren bat? Nolakoa da? Ba al dakizu nola egiten duen lana?\nBadakigu artea eremu zabala dela eta oso gauza desberdinak egin daitezkeela. Saio honetan, Tabakaleran egondako hainbat artisten lanak ezagutu eta aztertuko ditugu gure “bilduma propioa” osatuz.\nApirilak 17 • 19:00 • Tabakalera Musika\nAñorgako Izpiak Jaialdia\nApirilak 17 • 13:00 • (Antiguo-Ibaeta) Musika\n2 zaldi, Jon Gurrutxaga & Urbil Artola, Howdy, DJ Monky.\nEkirock kultura eta teknologia batzen dituen proiektua da, eguzki-energiarekin bakarrik funtzionatzen duen komunikazio-zentro gisa erabil daitekeena.\nOstiralean, apirilak 16, ikastolako haurrek ezagutuko dute talde honek energia sortzeko duen era berezia.\nOharra: segurtasun neurriak.\nApirilak 16 - 17 • 17:00 • Principe zinemak Zinema\nSam (10 urte) eta haren familia Terschelling uhartera joan dira oporretan, baina anaiak hanka hausten du lehen egunean. Zorte txarra anaiarentzat, baina, istripuaren ondorioz, Tess ezagutuko du Sam-ek. Neska berezia da Tess, eta plan bikaina du bere aita biologikoa ezagutzeko. Neskak astebete besterik ez du bere burua ezagutzeko eta Sam-ek lagunduko diola erabaki du. Tess-ekin biziko dituen abenturetan jakingo du zein garrantzitsua den familia.


Ura edangarri bihurtzeko desnitrifikazio-instalazioak | Consumer\nUra edangarri bihurtzeko desnitrifikazio-instalazioak\nValentziako Gandia herriak edateko ura kontsumituko du landare horiei esker, ongarri nitrogenatu gehiegi erabiltzeagatik sortzen diren kutsatzaileak murrizten baitituzte.\nNitratoek, gatzek edo zenbait produkturen kontzentrazioek (adibidez, atrazina, artoa lantzeko konposatu kimikoa) ezin dute ura erabili giza kontsumorako. Ongarri nitrogenatuen erabilera masiboak eta uholde bidezko ureztapenak substantzia horiek lursailetan infiltratzen dituzte, eta udalerri asko hornitzen dituzten akuiferoak kutsatuta amaitzen dira.\nUr horiek kontsumorako osasun agintariek ezarritako mugen barruan egon daitezen, landare desnitrifikatzaileak erabil daitezke. Valentziako Aguas de Valencia taldeak eta Gandiako Udalak instalazio horietako batzuk jartzeko plana jarri zuten abian iaz, urte osoan Valentziako 70.000 biztanleko edateko uraren hornidura bermatzeko. Udan 250.000 bizilagun bizi dira.\nLehen instalazioa Ull del Boun dago, eta apiriletik aurrera edateko uraren 16.000 metro kubiko ekoitzi dira, Gandiako herritarren erdiak hornitzeko adina. Proiektu globalean, Roig de Corellan beste instalazio bat eraikitzea aurreikusten da, San Antonio eta Llombart putzuetako ura edangarri bihurtzeko, antzeko ezaugarriekin, eta, hala, gainerako biztanleak urte-amaieran edo datorren urtearen hasieran hornitzeko. Tratatutako ur guztiaren% 10 industriarako, ureztaketarako edo hiri garbiketarako erabiliko da.\nEuropako Erkidegoko zuzentarauak onartzen dituen litroko 50 miligramo nitratoren mugatik behera daude landareak.Arduradunen arabera, landareek, modu ekonomikoan, gaur egungo 57 miligramo nitrato litro bakoitzeko 25 miligramo murriztea lortzen dute, giza kontsumorako uren kalitatea arautzen duen Europar Batasuneko zuzentarauak onartzen dituen 50 miligramoen mugatik behera. Proiektuaren inbertsio orokorra 17 milioi eurokoa da, eta horren zati bat iaz uraren tasa handitu izanak ordaindu du.\nGandiako desnitrifikazio-instalazioek “Elektrodialisi itzulgarria” teknologia erabiltzen dute, eta, beraz, Iberiar penintsulako ezaugarri horietako lehenak dira (Kanarietan askoz ere txikiago bat dago). Korronte elektrikoa erabiliz ura desnitrifikatzen duen prozesu elektrokimikoa erabiltzen du sistema honek. Mintzak pilatzean potentzial-diferentzia bat aplikatzean, gatz gehienak kentzen dira, besteak beste nitratoak.\nInstalazioak hiru eremu ditu: Tratatu aurretik ura gordetzeko biltegi bat; edateko uren araztegia, elektrodialisia aplikatzen den tokia; eta hirugarren bat, ordu erdiz ura mantentzeko eta horrela kloratu ahal izateko. Bi solairuak 12.000 metro kubiko inguruko erreserba biltontzi batekin osatuko dira, une jakin batzuetan ihesak edo presio falta estaltzeko. Halaber, eguzki-plaka fotovoltaikoak jarriko dira bi solairuetan, energia elektrikoaren guztizkoaren laurdena hornituko baitute.\nBestalde, Teknologia Kimikoaren Institutua (ITQ), Valentziako Unibertsitate Politeknikoko eta CSICeko zentro mistoa, eta Valentziako Aguas de Valencia taldea, teknologia berri bat garatzen ari dira, eta teknologia horrek katalizatzaile bat erabiltzen du nitrato-maila %70era jaisteko. Sistema horrek, bere arduradunen arabera, ahalbidetzen duen kostuen murrizketak desnitrifikazioa orokortzea ahalbidetuko luke, beste hornidura asko, txikiagoak eta isolatuak, oso garestiak baitira.\nUrak nitratoetarako eta beste kutsatzaile askotarako tratatzeko metodoak hiru talde handitan bana daitezke:\nHesi iragazkor erreaktiboak: Akuiferoan lubaki bat eraikitzen da material erreaktiboren baten hesi bat jartzeko, eta, hala, kutsatzaile ugari iragazten dira, besteak beste nitratoa. Metodo merkea da, ez du mantentze-lanik behar, ez eta energia-iturririk ere; beraz, aproposa da landa-eremuetarako edo garapen-bidean dauden eremuetarako.\nMetodo biologikoak: Asko erabiltzen dira nitratoak eta osagai organiko degradagarriak kentzeko, bereziki biodegradazio bidezko kutsadura oso azkarra denean.\nMetodo elektrokimikoak: Aurrekoak baino konplexuagoak dira, baina hautsitako akuiferoetarako erabiltzea gomendatzen da. Korronte elektrikoa erabiltzen duten sistemak dira, eta badirudi berme gehiago ematen dutela produktu kimiko organikoen isuriak edo ihesak konpontzeko.\ndesnitrifikatzaileak localidad valenciana de gandia-eu nitratos-eu Plantas-eu ura


Souphanouvong - Wikipedia, entziklopedia askea.\n1975eko abenduaren 2a - 1991ko abuztuaren 15a - Phoumi Vongvichit (en) →\nLuang Prabang, 1909ko uztailaren 13a\nVientian, 1995eko urtarrilaren 9a (85 urte)\nKlement Gottwald ordena (1989ko uztailaren 12a)\nLaosko Herri Alderdi Iraultzailea\nSouphanouvong (laoseraz: ສຸພານຸວົງ; Luang Prabang, 1909ko uztailaren 13a - Vientian, 1995eko urtarrilaren 9a) Laosko politikaria izan zen. Errege-familiako kidea, eta Laosko Errepublikako lehen lehendakaria. Ingeniari-ikasketak egin zituen, Frantzian. Laosera itzultzean, 30eko hamarraldiaren bukaeran, mugimendu abertzalean parte hartu zuen. Bigarren Mundu Gerraren bukaeran, berriz, frantsesen aurka borrokatu zen Indotxinako Gerran. Pathet Lao mugimendu nazionalista komunistaren sortzaileetako bat izan zen, 1950ean. Bere anaiorde Souvanna Phoumaren lehendakaritzapean, Plangintza, Berreraikuntza eta Hirigintzako ministro izan zen (1957-1958), baina atxilo hartu zuten gobernua erorarazi zuen estatu-kolpe batean. Ihes egitea lortu zuen, eta handik aurrera Pathet Lao taldearen ekintza armatuen arduradun izan zen. 1962an, denboraldi labur batez, anaiarekin bat egin zuen koalizioko gobernu batean. Gero, baina, Estatu Batuetako gudarostearen laguntza zuen Souvanna Phoumaren gobernu zentralaren aurka borrokatzen jarraitu zuen, hamarraldi oso batez. Bake hitzarmena 1973an gauzatu zen, batasun nazionaleko gobernu bat eratu zenean, Pathet Lao taldearen gidaritzapean. 1975ean monarkia abolitu ondoren, Souphanouvong Laosko Herri Errepublika Demokratikoaren lehen lehendakaria izan zen. 1986an karguaren dimisioa eman zuen, osasun-arazoak argudiatuz, baina Pathet Laon zituen karguei eutsi zien, 1991. urtera arte.\nOrriaren azken aldaketa: 13 maiatza 2020, 17:49.