Musua musuago | Gizartea | Berria\nDagoeneko, mugaren bi aldeetan, muturrak agerian plazaratzen ahalko gara, Hegoaldean hala ere, jendeen artean bi metroko distantzia atxiki beharko dela. Hemen, zineman, autobusean edo karrikan, aerosol xorten eskueran kausitzen ditugu maiz erkideak. Arriskua ahanzten ari gara, baina bat batean, urrats bat gibelera egiten dugu, maskara kokotx azpitik sudur puntara ekartzen eta solaskidearen begi beltzen ximixtak sutzen ikusten ditugu. Orduan, aingeru bat pasatzen da. Hitz bila lehiatzen gara, isiltasun dorpea astuntzen ez uzteko. Koronabirusak salbaitsu egin gaitu: ideia likitsez kutsa gaitzaketen diskurtsoei ihes gabiltza, garai hauetan birus aurrefaxistak ugaritu direlako munduko zazpi izkinetan, eta horien kontra txertorik ez.\nMusuen trukatzeko tenorea hor dugu. Uda atarian, besarkadak, tinkak eta pottak hegaldatuko dira, jendez jende, matelaz matela, ezpainez ezpain. Gorputzen pilpiraz ikaratuko gara, jestu samurrak mamurtuko ditugu lepondo izerdituetan eta arrats apaletan soak misterioz beteko zaizkigu. Musua, musuago bilakatuko da, (m)usurbilko poetarentzat, iparraldeko haizearen menean dantza dantzago bihurtzen zenean bezala. Aktualitateak argi erakusten digu ez garela oraino horretan. Duela zenbait egun, zaflako ozen batek minberatu zuen Macron presidentearen eta herritar pare baten arteko harreman fisikoen eremu ireki berria. Egiazko lése-majesté krimena, horrelakorik baldin bada. Sare sozialetan ikusi genuenez, Macronek ez zion haatik, eskuineko matelarik eskaini, bigarren belarrondo biblikoaren hartzeko.\nHaurtzarotik ikasi dugu zafla batek ez duela sekulan haur mukizu bati gaizkirik egiten. Alderantziz. Iraganeko diskurtsoen arabera, ume bat jo omen daiteke, hatzik uzten ez den ber. Musu baino masaileko gehiago bilduak gara gu ere. Bitxiki, kontrara, hamasei hilabeteko COVID-19 episodiotik jalgitzean laztan ametsetan urtzen gara, jendetasun eta eztitasun premian, zerratuak pasatu ditugun egun luzeetako bortizkeria barneratuak eta bizi-ukamen oldeak ezabatzearren. Beharbada etorkizuna idealizatzen dugu. Koronabirusa gure artean egongo da beti, halako ez-bai nahasi batean. Neoliberalen zorion perfektu eta infinituaren promesaren miraila hautsi da. Gaur egun badakigu, ez bagenekien aitzinetik, hilezkorrak garela eta algoritmoen baliabide teknikoak beti birusen atzetik joango direla, iragartzen diren biharko gaitzak eta minak mendera ezin.\nPandemiaren ondorioz, uda honetan, askorekin partekatzen dugun ahultasun inkondizionalaren izenean, musua musuago egin bedi. Izan funtsa!


29.astea Zywiec eta Ostrava - 2 Beñat Txekian\n29.astea Zywiec eta Ostrava\n2 Beñat Txekian | 2013-06-02 20:15\nEkainean sartu garen aste honetan, gure itzulera gero eta gertuago ikusten hasi gara. Proiektuaren memorian sakon lanean jardutea ekarri du gertaera honek aste honetan 12-13 orduko lanaldiak egin ditugu egunero. Euskal eguraldia bezain txarra ez badugu ere, oraindik fresko xamar eta egun askotan euria izan dugu guk ere, sikiera lanean jarduteko gogoak areagotzen dituen giroa.\nEguenean etorri zitzaizkigun Alain eta Pablo Igorretik datorren astean nire proiektuko BMW-kin dugun auditoria dela eta azken lanetan laguntzera eta astebete egongo dira hemen zeregin horretan. Izan ere datorren martitzenetik eguenera UKL pedaleren linea eta enpresa oso orokorrean, ikustera etorriko dira Bavariarrak.\nAste oso gogorraren ostean, Ostrava-n hain ezaguna den Stodolní kalera joan ginen barixaku iluntzean, lanetik irten eta zuzenean. Aurretik Ainara, Iker eta Mariarekin bezala, Zdenek-ek hain ondo ezagutzen duen saiheski-tegira joan ginen afaltzera.\nDantza, barre eta garagardo artean goizaldeko trena hartzeko ordua iritsi zitzaigun. Ordubeteko bidearen ostean iritsi ginen gure Frýdlant nad Ostravicí maitera Vita eta bi Beñatok, zirimiri txepel baten pean.\nZapatu osoan eguraldi petrala eta aurreko eguneko gehiegikeriak zirela eta, barrurako gogoa izan genuen. Udarako entrenatzen jardun nuen dultzainarekin pare bat orduan, burua alkandora zuri eta zapi gorrietan galtzen zen bitartean.\nDomekan egun osoko plana geneukan hitzartuta Frýdek-Místek-eko bandako lagunekin. Goizeko 9etarako zain zegoen autobusa gure herriko eliza aurrean, eta musikariak herri desberdinetan hartzeko geldialdien ostean iritsi ginen Å»ywiec-era, gure helmugara, hamabiak inguruan.\nZywiec, Poloniako Silesia eskualdean dagoen hiria da eta bertako 32.000 biztanleez gain, izen bera duen eta 1852. urtetik bertan egiten den garagardoagatik da ezaguna. Izan ere ekaina, garagarrila ere esaten zaion hil honi ongi etorria egiteko, zer hoberik garagardoa egiten duten herri bat bisitatzea baino!\nKalejira baten ostean, hiriko plazan elkartu ginen zazpi banda desberdin. Gehienak Polonia bertakoak baziren ere, gure banda Txekiarrak ematen zion internazional tokea. Plazan Škoda Lásky ezaguna eta hiriko ereserkia jo genituen denok batera.\nOndoren banda bakoitzak bi edo hiru pieza jotzeko aukera izan zuen plazako entzuleen gozamenerako. Kontzertuak amaitzearekin bat bazkaria izan genuen musikari guztiok, Zywiec garagardoz lagundutako eskalope, patata pure eta aza zuri-gorri entsalada. Jarraitzen gaituzuenek jakingo duzuen bezala, Txekiako janariaren berdin berdina.\nBazkalostean hitz aspertu batzuk bota eta udako zaparrada baten ondorioz autobuserako bidea hartu genuen. Behin etxean ginela, datorren astea osorik Txekian egingo dugun azkena izango dela konturatu ginen, despedida, kontzertu, auditoria eta abarrekin…\nOndo segi danok eta preparatu uda gu heltzen garenerako!\nŠkoda lásky, kterou jsem tobÄ dala, ty mé oÄi, dnes bych si vyplakala\nalain banda frydek mistek ostrava pablo stodolni zywiec\nHaritz 2013-06-02 20:49 #1\n
Iepa Beñat!! Uda zuek ekarri biharko dozue!! Duda daukat, karnabaletan ordu txikitan botatako kantuen ondorio bat ez ote dan izango negua ainbeste luzatu izana... Castigo de dios!!  Besarkada bat,
\nP. 2013-06-09 02:28 #2\n
. Asteburuko bisita ein dot oinguan ere zuen txokora  . . Hemen jarraitzen dot  jarritako  berrixak  gogoz irakurtzen. Eutsi gogor eta gogoz azken txanpa honi.


Zilarraren ezaugarri antimikrobianoak | Consumer\nZilarraren ezaugarri antimikrobianoak\nZilarra espektro zabaleko antimikrobiar bat da, bakterioak, onddoak, birusak eta protozooak suntsitzeko gai dena.\nEgilea: Maite Pelayo 2007-ko abenduak 4\nHozkailuak, etxetresna elektriko txikiak, izotz-makinak, ur-iragazkiak, elikagaiak gordetzeko ontziak eta papera, ebakitzeko taulak, ganibetak eta gazta-azal plastikoa, garbiketa-produktuak, argi-etengailuak, ordenagailu-teklatuak eta mugikorrak, arropa futurista eta zapatak, aire girotuko sistemak, beira eta eraikuntza-materialak, hodiak eta iturriak, aposituak eta ospitaleko materiala. Produktu horiek guztiek zilar-ioiak erabiltzen dituzte mikrobioen aurkako tratamendu-sistema gisa.\nBerritzaileenaren aurkikuntza teknologiko bat dirudien arren, zilarra duela milaka urtetik erabili izan da kutsaduretatik babesteko. Zibilizazio zaharrenek, hala nola egiptoarrek edo feniziarrek, jadanik eraikitzen zituzten zilarrezko ura biltzeko zisternak, ur kutsatuen kontsumoak eragindako gaixotasunak murrizteko edo itsasontzian egindako bidaia luzeetan egoera onean mantentzeko. Enperadore txinatarrek zilarrezko mahai-tresnak erabiltzen zituzten, Europako familia aberatsek geroago egin zuten bezala, izurriteei aurrea hartzeko neurri gisa. 1000. urtean, Vatikanoak zilarrezko kalizak erabiltzea dekretatu zuen komunioirako, apaizen eta eliztarren artean maiz izaten ziren «ezgaitasunak» murrizteko.\nZilarra infekzioen aurkako babeslea dela etengabe aipatzen da historian zehar, baina 1893. urtera arte ez zen izan Karl Wilhelm von Nageli botaniko suitzarrak zilarraren ezaugarri antimikrobianoak erakutsi zituen lehen ikerketa. Adibidez, ur- edo esne-deposituetan zilarrezko txanponak sartzen dira, hondatu ez daitezen, eta medikuntzan berehala erabiltzen dira: zilarrezko karrakadak zauriak sendatzeko, ukendu antibiotikoak sendatzeko eta erredurak egiteko, tantatxoak jaioberrien begietan, hortzetako amalgama, baita NASAk ere zilarrezko tantioiak erabili zituen bidaia espazialetan ura babesteko.\nZilar-ioien jarduera jarraitua eta iraunkorra da, eta haien eragina garbia eta kaltegarria da beste izaki bizidun batzuentzat.\nAntimikrobianoak substantzia naturalak edo sintetikoak, organikoak edo ez-organikoak dira, eta mikroorganismoen hazkundea eragozten dute (bakterioak eta onddoak eta legamiak, birusak, protozooak). Haren eraginkortasuna zenbait parametroren araberakoa da: kontzentrazioa, mikroorganismo eta substratu mota, tenperatura, pH, hezetasuna eta oxigeno-maila. Eraginkorrak izateko, zilar-ioiek interakzioak izan behar dituzte mikroorganismoarekin, eta bertan sartu. Mintzean dauden metal-garraiagailu batzuen bidez sartzen da zilarra zelularen barruan, eta haiekin lehiatzen da hartze-lekuetatik.\nZilar-ioiek mintzaren gas-iragazkortasunean eragiten dute (arnasketa zelularra), eta, zelularen barruan daudela, haren sistema entzimatikoa aldatzen dute, haren metabolismoa eta energia-ekoizpena inhibituz eta material genetikoa aldatuz. Mikroorganismoak azkar galtzen du hazteko eta ugaltzeko ahalmen guztia. Horrela, besteak beste, ‘Salmonella’, ‘Legionella’, ‘Escherichia coli’ eta ‘Staphylococcus aureus’ mikroorganismo patogenoak garatzea ekiditen da.\nZilarraren dohainetako bat da antimikrobiar zabala dela. Zilar ionikoak bakterioak, onddoak, birusak eta protozooak suntsitzen ditu, baina ez da hain aktiboa mikroorganismo erresistenteenekiko, hala nola esporekiko. Gainera, ikerketen arabera, mikroorganismoek ez dute tratamendurako erresistentziaren bat garatzeko aukera handirik. Ekologikoak, iraunkorrak eta ez-kutsatzaileak dira. Zilar-ioiak substratu matrizean edo babes-filmean harrapatuta geratzen dira. Beste produktu desinfektatzaile kimiko batzuek ez bezala, haien jarduera jarraitua eta iraunkorra da, eta ez dira deuseztatzen tratatutako produktua garbituta. Gainera, haren eragina garbia eta kaltegarria da beste izaki bizidun batzuentzat. Ez dute ondorio toxikorik in vivo giza zeluletan.\nMikroorganismoen garapenerako joera handiena duten aplikazio eta produktuetan, mikroorganismoen aurkako agenteak (adibidez, zilar-ioiak) produktuaren jatorrizko materialean edo haren estalduran sartzea, mikrobioen ugaritzea eragozteko, arretazko neurri eraginkorra da desinfektatzaile kimikoekin aldizka garbitzeko.\nElikaduraren arloan, zilar-ioien bidezko tratamendua etxeko hozkailuak, izotz-makinak, elikagaien paper eta ontziak, taulak eta labanak, gainazalak, uhal garraiatzaileak eta nekazaritzako elikagaien industriako makineria, eskuak zilar-oxidoz garbitzeko xaboi likidoak, garbiketa profesionaleko produktuak eta ur oxigenatua erabiltzen dira. Aplikazio horiek guztiak elikagaiekin lotuta daude, eta mikroorganismoak haztea eta garatzea eragozten dute. Hori dela eta, elikagaien segurtasunaren eremu gero eta zorrotzagoan kontuan hartzeko beste faktore bat dira.\nBarruko hormek eta hozkailuaren ateak tratamendu berezia edo zilar-ioiz estaltzea izaten dute, mikrobioak ugaritzea galarazten duena eta sarbide zaileko barneko txokoetan koloniak sortzen dituena. Film edo tratamendu hau ez da garbitzen. Bakterioak eta mikroorganismoak haztea eragozten du, bai eta hozkailu barruan usain desatseginak garatzea ere; beraz, elikagaiak fresko eta osasuntsu egoten dira luzaroago.\nSistema horri esker, elikagaiak hozkailuan denbora luzeagoan kontserbatzeaz gain, higiene hobea lortzen da maiz garbitzen zaila den ingurune batean (elikagaiak husteko beharra, aparatua deskonektatzea eta desizoztea, besteak beste), eta horrek hozkailu tradizionalen aldean hobekuntza dakar. Kasu horietan, elikagai hoztuetan gehien garatzen diren mikroorganismoak hauek dira: 'Aeromonas hydrophila', 'Listeria monocytogenes' eta 'Yersinia entererocolitica'. Mikroorganismo horietako edozein nekez hazten da 4 °C-tik behera, eta, beraz, hozteko baldintzak muturreraino eraman behar dira.\niones de plata-eu limpieza-eu microorganismos-eu mikrobioen aurkako ura


FITXA TEKNIKOAK - Garazi - Baigorri\n> FITXA TEKNIKOAK\nBarnatasun gutiko barreiatze-lubakiak\nTratamendu dispositibo hori lurraren ezaugarriek ahala emaiten duten aldi oroz gauzatuko da (malda % 5 baino ttipiagoa, zabalera nahikoa, behar bezalako iragazkortasuna, ...) Isuri aitzin-tratatuak barnatasun ttipiko lubaki legar xehez beteetan barreiatzen dira, lurrean emeki sar daitezen eta lurreko mikroorganismoek garbi dezaten ahalbidetuz. Ur tratatuen husketa lurpean sartuz eginen da.\nFitxa teknikoa kontsultatu ( 76 Kb)\nLur peza patartsuendako barnatasun gutiko barreiatze-lubakiak\n% 5 eta 10 arteko patarrentzat, barnatasun gutiko barreiatze-lubakien teknika erabiltzen ahal da, lubakiak maldari perpendikularki kokatuz. Lubakien zilaketa lur peza ordoki batendako baldintza berdinetan egiten da, berezitasun batzuekin. % 10 baino gehiagoko patar baten kasuan, barreiatze-lubakiak ezartzea legez kanpokoa da, baldintza batzuetan, infiltrazio terrazen antolatzea egingarri denean salbu.\nFitxa teknikoa kontsultatu ( 80 Kb)\nBarnatasun gutiko barreiatze-ibilgua\nSaneamendu autonomo sare hori baliatua da erresistentzia mekaniko ahularengatik, infiltrazio lubakien egitea zaila delarik (adib. : lur sabletsua). Lurpeko barreiatzea zola horizontaleko indusketa bakarraren bidez egiten da.\nFitxa teknikoa kontsultatu ( 75 Kb)\nIbilgu iragazle ez drainatua\nSaneamendu sare hori baldintza hauetan egokia da:\n- Azaleko lurra irazgaitza eta lurpea iragazkorra ;\n- Lur iragazkorregia.\nOrduan, lurraren ordez, silizio-sable gisako ale-material batez ordezkatzen da. Ur-araztea sableak eta legarren inguruan finkatu mikroorganismoek egiten dute. Ur tratatuak lurpean sartuko dira.\nFitxa teknikoa kontsultatu ( 84 Kb)\nIsuri bertikaleko ibilgu iragazle drainatua\nDispositibo hori lurra aski iragazkorra edota ur-tapatzeek hunkitua delarik kontseilatua da.Orduan, lurraren ordez, silizio-sable gisako ale-material batez ordezkatzen da. Ur-araztea sableak eta legarren inguruan finkatu mikroorganismoek egiten dute.Filtroaren oinarrian, drainadura batek ur tratatuak biltzen ditu, azaleko ingurumenean husteko. Azaleko ur-ingurumenerat buruzko isurketa bakan egiten denez, isurketa lekuko jabeak baimendua izan behar da. Infiltrazio putzu bateko edozoin isurketa egin aitzin, Prefeturaren baimen bat lortu beharko da.\nFitxa teknikoa kontsultatu ( 93 Kb)\nZeolita-pilako ibilgu iragazle drainatua\nDispositibo hori saneamenduko eremu baliagarria ttipiegia, edota lurra ez delarik aski iragazkorra edo ur-tapatzeek hunkitua delarik gomendatua da.\n5 m3-ko ur guzien hobi baten behealdean ezarri behar da, eta 5 gela nagusi edo gehiagoko etxeentzat baizik ez da muntatzen ahal.\nOrduan, lurraren ordez kabasita gisako zeolita naturalezko ale-material bat ezartzen da eta azal irazgaitz batean kokatzen.Zeolitek eta legarren inguruan finkatu mikroorganismoek ura garbitzen dute. Filtroaren oinarrian, drainadura batek ur tratatuak biltzen ditu, azaleko ingurumenean husteko. Azaleko ur-ingurumenerat buruzko isurketa bakan egiten denez, isurketa lekuko jabeak baimendua izan behar da. Infiltrazio putzu bateko edozoin isurketa egin aitzin, Prefeturaren baimena lortu beharko da.\nFitxa teknikoa kontsultatu ( 86 Kb)\nIsuri horizontaleko ibilgu iragazle drainatua\nDispositibo hori usaiaz kanpoko kasuetan plantan ezarri behar da bakarrik: lur irazgaitza eta sable-filtro bertikal drainatuaren ordezkoa, isurbiderat buruzko patarra ez delarik aski zuta eta goratze-postu baitezpadakoa delarik. Dispositiboa legar xehezko eta sablezko material segida horizontal batez egina da.Ura materialek eta legarren inguruan finkatu mikroorganismoek garbitzen dute. Filtroaren behealdean, draina batek ur tratatuak biltzen ditu, azaleko ingurumenean husteko. Azaleko ur-ingurumenerat buruzko isurketa bakan egiten denez, isurketa lekuko jabeak baimendua izan behar da.Infiltrazio putzu baterako edozoin isurketa egin aitzin, Prefeturaren baimena lortu beharko da.\nFitxa teknikoa kontsultatu ( 87 Kb)\nBarneratzeko lur metaketa ez drainatua\nFiltratze-pentoka orozbat lurpeko ur geruzaren maila goregia delarik (gune urpegarria) eta ingurumenaren ezaugarriak horren ezartzeko egokiak direlarik erabiltzen da (iragazkortasuna behar bezalakoa). Orduan, jadanik baden lurrean ibilgu iragazle ez drainatu bat egiten da. Teknika horrentzat, orokorki, etxea ez delarik gainaldean kokatua, aitzinetik tratatu isurien goititzea beharrezkoa izaiten da. Ura sableak eta legarren inguruan finkatu mikroorganismoek garbitzen dute. Ur tratatuak lurpean sartzen dira.


Joaquin Sabina BEC | Kontzertua emango du BECen, martxoaren 14an\n'500 noches para una crisis'\nJoaquin Sabinak kontzertua emango du BECen, martxoaren 14an\nKantautoreak 16 emanaldiko bira egingo du, “19 días y 500 noches” diskoaren hamabosgarren urteurrena ospatzeko, eta horren baitan helduko da Barakaldoko erakustazokara.\nJoaquin Sabinak Madrilekin zuen zorra kitatu zuen\nJoaquin Sabina musikari eta kantariak martxoaren 14an Bilbao Exhibition Center Barakaldoko erakustazokan kontzertua emango duela iragarri du. Gainera, ‘500 noches para una crisis’ biran Argentinan grabatutako kontzertu bat disko batean bildu eta otsailaren 24an kaleratuko duela ere jakinarazi du.\nAbenduan Madrilen eta Bartzelonan kontzertu jendetsuak eman eta gero, 2015ean beste 16 hiritan arituko da Sabina. “19 días y 500 noches” diskoaren 15. urteurrena ospatzeko birari dagozkio kontzertuok, baina, horietan, lan horretako kantuak ez ezik beste garai batzuetakoak ere joko ditu kantautore espainiarrak.\nIkuskizunaren antolatzaileek aurreratu dutenez, “ospakizunak eskatzen duen mailan egongo da produkzioa”, eta agertokiaren atzealdea hartuko duen pataila erraldoian Sabinak berak eginiko pintura eta irudiak proiektatuko dituzte.\nSarrerak laster jarriko dituzte salgai.


Irungo margoketa eta marrazkilaritza akademiako kideen lanak, Laboral Kutxan : Bidasoko Hitza\nIrungo margolarien erakusketa, ikasturtea bukatzeko\nIrungo marrazkilaritza eta margoketa akademiako ikasleek ikasturte bukaerako erakusketa antolatu dute Laboral Kutxak Colonen duen egoitzan.\nLaboral Kutxaren erakusketa aretoan jarri dituzte lanak\nIrungo margoketa eta marrazkilaritza udal akademiako ikasleen lanekin erakusketa zabalik dago, hilaren 14ra arte, Laboral Kutxaren Kolon pasealekuko erakusketa aretoan. Ikasleek ikasturtean zehar egin dituzten lanik onenen mostra da, 80 bat ikaslerena, 6 urtetik 85 urterainokoena. Era guztietako teknikak erabili dituzte artelan horiek sortzeko.\nIkasturtearen errepasoa eginaz, akademiako arduradunek azaldu dute ohiko ikasgaiaetaz gain, maisu eskolak ere jaso dituztela margolaritza zaleek, besteak beste, Susana Zaldibar eta Javier Sagarzazurenak. Irteerak ere egin dituzte ikasketa prozesua aberasteko, tartean Menchu Gal aretora (Rafael Balerdiren lanak ikustera), Nafarroako Unibertsitateko museora (Iruñean dago), edo Conde Rodezno (Iruñeakoa ere) aretora, Maestros del Bidasoa erakusketa ikustera.\nGainera, elkartasuna ere jorratu dute. Margoketa eta marrazkilaritza udal eskolako kideek elkartasun egutegia egin eta salgai jarri zuten hirian, jasotako dirua Dominikar Errepublikako Niños de mi barrio izeneko egitasmora bideratzeko.


Zein egoera bizi dute bideojokozale euskaldun zein beste hizkuntza gutxituen komunitateek? | Game erauntsia | IRRATIA\n25 NOV. 2021 - 19:22h\nGame Erauntsia - Jokoteknia Jardunaldiak\nEuskal bideojokozaleen komunitatea izateko jaio zen Game Erauntsia 2014. urtean. Hainbat urtetako ibilbidean lortutakoak gogoratzeko aprobetxatu dugu Azkue Fundazioarekin batera Jokoteknia Bideo-jokoen IV. Euskal Jardunaldia egin ondoren.\nIzan ere, ekimenaren hizpide nagusia hizkuntza gutxituak eta hauetan aurkitu daitezkeen bideo-jokoen komunitateak izan ziren: katalanak, galegoak, bretoierak, galesak eta irlanderak dituzten bidejokozale taldeak ezagutu, eta hauek lortutakoei buruz hausnartu genuen bertan.\nEztabaidarekin batera azkenaldian estreinatutako bideo-jokorik entzutetsuenari buruzko balorazioa eskaintzeko aprobetxatu dugu irratsaioan. Forza Horizon 5-i buruz ari gara: lasterketa jokoak milioika jokalari eraman ditu Mexiko birtualera 500 bat auto gidatzeko. Jokoarekin maiteminduta geratu garela esan beharra daukagu: atal grafiko liluragarriarekin batera jostagarritasun benetan dibertigarria eskaintzen du Playground Games-ek eta Microsoft-ek Xbox kontsoletarako zein PC-rako garatutako obra honek.\nEuskaratutako bideo-jokoak ezagutzen jarraitzen dugu, gainera; horiek aurkeztu ditugu gure albistegian. Lehena, Ander Gonzalez bideo-jokozaleak euskarara itzulitako Everhood interesgarria da: Undertale bikainaren pausoak jarraitzen dituen RPG independente honek musikaz betetako borrokak proposatzen ditu. Bigarrena, Game Erauntsiako komunitateak ongi ezagutzen duen Ibai Oihangurenen eskutik dator; Oddworld: New ‘N’ Tasty puzzle jokoa euskaratu du zaleak. Azkenik, orain hilabete batzuk PlayStation kontsoletan kaleratutako The Five Covens PCra heldu dela jakinarazi dugu; rBorn Games estudio bilbotarraren lehen lana da. Euskaraz jokatu daitezkeen bideo-joko guztiak biltzen dituen zerrenda hazten doa!\nXboxek 20 urte bete ditu; hori ospatzeko zuzeneko berezia egin zuten arduradunek. Bi hamarkadako ibilbidea errepasatzeaz gain, opari bikaina eskaini zuten bertan: Halo Infinite ezustean kaleratu zuten. Multijokalaria bakarrik, hori bai, baina doan jokatu daiteke!\nFrom Software garatzaile japoniarrak Elden Ring desiratuaren gameplay bideo luzea erakutsi du, baita beta itxia gauzatu ere; horri buruz hitz egin dugu saioan, esatariok irrikan gaude jokatzeko. Irrikan gaude, baita, Steam Deck eskuko PCa jasotzeko; halere, espero baino gehiago itxaron beharko dugu esku artean izateko: Valve-k 2022ko otsailera berandutu du gailua osagarrien eskasiagatik.\nSaio osoa Youtube bidez ikus dezakezue:\n«Bideojokoak» webgunea: erabilera egokia ezagutzatik hasten da


"Oraina da interesgarria, ez iragana, ez geroa ere" — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Hemeroteka › "Oraina da interesgarria, ez iragana, ez geroa ere"\n"Oraina da interesgarria, ez iragana, ez geroa ere"\nAita miarriztarra eta ama baionarra zenituen...\n...alabaina, lana eta beharra zirela-eta, Orthezera joan behar izan zuen aitak. Ni Orthezen jaio nintzen, baina bi urtetan Baionara itzuli nintzen. Ama anartean hil zen, nik ez nuen ezagutu. Baiona Tipian hazi nintzen, aitarekin hezi ginen arreba eta biok, ene amaren amaren –amatxiren– laguntzarekin. Ene aita sukaldari xumea zen, oporraldian ere lanean ziharduen. Ene amatxi gaskoia zen, etxean gaskoia eta euskara entzuten ziren, bi kulturak bizi izan ditugu harridurarik gabe.\nZer da Baiona zuretzat?\nBaionak aparteko historia dauka, etorkinei ateak zabaldu dizkien hiri da. Itsasportua izan du bisitarien atari, munduko jendeak bildu dituen portua da Baiona. Iparretik nahiz hegotik datozen bide nagusietatik Europa eta munduko kulturak jaso ditu halaber. Baiona munduko kulturei zubiak eraikitako hiria da.\nPirinioetan gaindiko kulturen bilgunea, betiere.\nBaiki, Euskal Herria eta Gaskoniaren magalera, Athurri eta Errobi ibaietatik euskal eta gaskoi kulturak bildu dituena. Gaur egun, Baiona muga hiria da, baina ezaugarri hau ez da bertan mugatzen, gaskoia ere Donostiaraino eta harago ere iritsi baita historian.\nItzul gaitezen zure haurtzarora.\nEne haurtzaroa xumea izan zen, alta, biziki zoriontsuak ginen, karrikan bizi ginen. Portura joan ohi ginen sarri. Ni itsasoari begira eta handik arribatzen ziren jendeek eta kulturek inguratuta koskortu nintzen.\nHaurtzaroan ainguratutako pertsona zara, menturaz.\nEz baitezpada. Haurtzaro zoriontsua ukan nuen, baina ez naiz inola ere hartan ainguraturik. Irakasle bilakatzean, “pertsonak zoriontsuak dira haiek bizi duten unean” adierazpidea nire egin nuen. Hots, ez ditut ikasleak sekula etorkizuneko helduak bezala tratatu, unean uneko pertsona bezala baizik, garaian garaikoa bizi behar dela erakutsi diet, edo saiatu naiz behinik behin. Hori hagitz inportantea da. Nik ez dut esaten “ene haurtzaroa ene urrezko garaia izan zen”. Hori ez da batere egia. Enetzat orainean bizi dudana da interesgarria, aurrekoa eta gerokoa baino interesgarriagoa betiere.\nZure gaztaroaz, berriz, zer oroitzen duzu?\nEne gaztaroa partikularra izan zen. Familiaren inguruabarrak ene ikasle izaeran eragin zuen nolabait. Ez nintzen batere ona ikasketetan. Halere, maite nuen eskolara joatea, ziur aski lagunekin egoteko, baina enetzat eskola ez zen leku erakargarria. Hiru ikasturte errepikatu nituen. Zorionez, Lizeoko bigarren urtean, geografia irakasle batekin topo egin nuen. Novet izena zuen. Irakasle hark geografiaz interesarazi ninduen, zinez, zerabilen metodoak liluratu ninduen. Munduko kartak jartzen zituen mahai gainean eta “baduzue bost minutu errateko zergatik instalatu duten lantegi hau edo hori ingurune horretan” erraten zigun. Gauza zehatzen gainean buru-belarri murgilarazten gintuen, inguruan eta errealitatean oinarrituak betiere.\nEskolako sistemaren arrastoa nozitu duzula erran dezakegu?\nEskolak markatu ninduen, nolabait. Irakaskuntza sistemak Frantzia eta Ipar Euskal Herria bereziki arras markatua ditu. Ene garaian, irakaskuntzaren aurkako erreakzio gisako bat izan zen, eta egun ere, irakaskuntzak krak egiten du hein handi batean. Izan ere, sistemak soberako eragina du ikasleengan.\nErlijioak ere eragin zuen zure bizitzan, jakin dugunez.\nEskola erlijiosoan hezi nintzen... Fraide izateko bidean egon nintzen une batez, baina utzi egin nuen. Gure etxean erlijioa ohikoa zen, aita sinestuna zen biziki. Alabaina, emeki-emeki deslotu nintzen. Novet irakasleari esker ikasketa zientifikoak eta literarioak egin nituen, poliki-poliki bizitza beste gisaz begiratzen ikasi nuen. Unibertsoaren funtsa bestela ikusten eta ulertzen ikasi genuen belaunaldikoa naiz, 67-68 urteetakoa. Harrez gero, erlijioaren eta honen inguruko galderen aurrean lasai sentitzera iritsi nintzen.\nHorrek eraman al zintuen mitologia aztertzera? Nola bizi duzu erlijioa?\nErlijioa ez dugu behar bezala ezagutzen. Nik erlijioaren eta mitologiaren arteko lotura bizi dut, Euskal Herrian oraindik ere bien lotura agerikoa da. Euskaldunek biak nahasten dituzte. Adibidez, sarritan erlijioa mitologiaren kontra dagoela entzuten dugu. Anuntxi Arana antropologoarekin lan egin dut gai honen inguruan, eta, erlijioak ez duela mitologiaren aurka egin ohartu gara. Zoritxarrez, norbaitek kontrakoa erran duenez, baiezpen hori pentsamendu orokor bilakatzeko arriskua dago. Egia da, erlijioak “edan” duela mitologiatik, baina baita mitologiak erlijiotik ere, hau da, elkarrekiko harremana izan da. Ongi litzateke euskal erlijioaren hainbat alderdi berrikustea. Izan ere, erlijiosoek idatzi dute erlijioaren historia eta horrek baldintzatu du bere irakurketa.\nClaude Iruretagoyena zure lagunaren aburuz “laminak ikusi dituen jauna” zara.\n[Irriak]. Mitologiarekiko ene harremana 1979. urtetik dator. Irakasle lanetarako gaiak xerkatzen nituen. Irakaskuntzan arazoak zituzten ikasleekin ene lana errealitatean funtsatua ematea bilatzen nuen, ene ikasgaiak eguneroko beharretan oinarritzea. Arazo handiak zituzten nerabeak ziren, haiek motibatzeko herriko errealitatetik abiatu nahi nuen, baina ez nuen dokumentaziorik, ez gure historiari ez geografiari nondik heldu ere. Lauburu Elkartea aurkitu eta historia ezagutzeko egiten zuen ahaleginaz ohartu nintzen. Behinola, Jacques Blot arkeologoak Euskal Herriari buruzko hitzaldia eman zuen, eta eskolentzako historia liburu bat egitea proposatu nion. Begietara so egin zidan eta, “liburu bat nahi duzu? Bada, zuhaurek egin ezazu”. Horra! [irriak]. Eginbide horretan Jose Migel Barandiaranengana zuzendu nituen urratsak, gauza ezohikoak deskubritzen joan nintzen: Apanizeko Damaren legenda. Oin palmatuak dituzten izakiak, hots, laminak. Mundu horretan murgildu nintzen, gero eta gehiago jakin nahian, gero eta liluratuagoa... Gaur egun arte.\nZer du euskal mitologiak besteek ez dutenik?\nBeste mitologiez doi-doi dakit, euskal mitologiaz interesatu naiz zehazkiago. Barandiarenen bidea urratu dut, eta maleruski, uste dut ez dugula gure mitologia aski ikertu, eta oso garrantzitsua da. Hilabete honetan kaleratuko dudan liburuan Egiptoko mitologiaz idatzi dut, euskal eta egiptoar mitologiak alderatu ditut. Gurean, egiptoarrenean ez bezala, eguzkia izarren ibilbidetik ostentzen da. Alegia, euskal mitologian lurrak eguzkia etzanarazten du. Euskaldunok lurrari garrantzi berezia eman diogula ohartu gara. Juan Ignazio Hartsuaga antropologoaren tesia apartekoa da zentzu horretan, euskaldunok kosmosa ikusteko moldean zerurik ez da ageri, lurra besterik ez dago. Horrek euskaldunak lurrari biziki lotuta daudela agertzen du, lurrari lotuta izate sedentarioak direla, leku bati atxikiak. Horrek azaltzen du euskal etxearen garrantzia.\nHistoriaren interpretazioak beraz, berealdiko munta dauka.\nHistoria lanabes politiko bihurtu da irakaskuntzan, boterearen faborerako eratua. Berdin telebista ere. Zentzu horretan, nihaurek irakaskuntza, ikasleei begira betiere, abentura jarraitzeko ekimen gisa ulertzen dut, edota horrela erakusten saiatu naiz. Ikasleei erran diet: “Historian bizi izan zena biziberritzeko aukera baliatu behar duzue”. Egun, adibidez, hor dago suminduen edo indignatuen arazoa. Gertakari horiek oinarrian hartu eta historiako esklusioari buruzko iragana erakutsi behar da, antigoalekotik datorren esklusio egoera hori. Historian ikaspen asko dugu egoera horri buruz irakasteko, jendarteko arazoak konpontzeko erak aztertzeko, edo elkar ulertzen hasteko bederen. Bestela erranik: orainaz jardun behar dugu gazteak laguntzeko, geroan jarraitzeko, gizateriak aitzina egin dezan. Historiak, batez ere, nazio historiaren laborria dauka berekin. Nik Suzanne Citro irakaslearen liburuak gomendatzen ditut. Hizkuntzalari honek historia modu diakronikoan erakusten du, zibilizazio guztiak aldi berean azalduz. Unibertsitateak ikuspuntu hori errefusatzen du, noski. Bera ez baita boteretsuek nahi bezala ari, bera munduko nazioez ari da. Kulturak beste kulturekin lotuta daude, baina hori ez da argi erakusten. Frantziako historian frantziarrak dira bakarrak eta onenak.\nEuskal nazioaren ideiaz zer iritzi duzu?\nNazioaren ideia ez zait bereziki interesatzen, beraz, euskal nazioarena ere ez. Euskal Herria Europako eskualdea izatea begi onez ikusten dut. Asmo zabalagoen aldekoa naiz, ez naiz nazio itxien aldekoa, ez ditut banderak maite. Konparazione, Gernikako Arbola ez da bandera bat, sustraiak ditu. Arbolan txoria imajinatzen dut, kantuz ari. Arbola ezin dut bandera legez irudikatu, enetzat bandera gauza murritza da-eta.\nInauteri aroa da. Zer iritzi duzu Euskal Herriko inauteriez?\nLaborantza munduan salbu, Iparraldean eta Frantzian orobat, populazioak erabat galdu du inauteriaren zentzua. Baionan jendea gai zehatz baten inguruan mozorrotzen da. Iazko gaia Mexiko zen, aurten Asia. Beraz, txinatarrak eta hango dragoiak ikusiko ditugu desfilean, euskal kulturako herensugea bazter utzirik. Gaitza da gero, norbaitek erratea zuk zer jantzi behar duzun soinean. Inauteria mundua alderantziz jartzeko agerraldia da, eta hori galdu dugu. Duela zenbait urtetik Baionako herriak galdu du irudimena, ez daki zer egin. Halaber, Baionako agintariak herritarren beldur daude. Alta, bada, herritarrek inauteria berea dela jakin behar dute.\nBaserri inguruko inauteria bizirik dago: Hartzaroa, Libertimendua, Anhauzekoa... Zuk azken hau ontsa ezagutzen duzu. Nolakoa da?\nAnhauzen saiatu dira errespetatzen inauteriaren tradizioa, baina orainera ekarriz. Anhauztarrek badakite inauteria ikertu dudala eta estimatzen naute. Anhauzeko [Baxenabarre] inauteria erdi emakumeek eta erdi gizonek jokatua da, berria da Euskal Herrian. Emakumeak Xilintxadunak dira, gizonak berriz Basaldunak. Izen berriak dira. Biziki interesgarria da, mundua binperrez jartzen xerkatu baitute. Inork ez daki nor den emakume nor gizona. Argiaren eta ilunaren kontrastean ari dira, emakumeak zuriz eta gizonak ilunez jantziak. Basak dira, joareekin, tximaz eta zarpail dabiltza munduaren inkoherentzia agertuz, inauteriaren senean, Anhauzeko karrika luzean barna, etxez etxe.\nZuberoako Maskarada ez da izan aurten.\nBilkura funtsezko bat egiteko tenorea heldu zaie zuberotarrei. Zuberoako gazteek egoerari heldu beharko diete gogotik. Menturaz, garai berrian gaude, maleruski tradizio hori desagertzeko zorian.\nKrisian? Hitza erabil dezakegu zentzu horretan?\nBai, prefosta. Krisian euskararen erabilpen eskasa sartu behar da. Halaber, Maskarada landako agerraldia da, eta horrela izatea normala eta beharrezkoa da, baina hein batean. Beharbada, engoitik ez du ehunetik ehun landako Maskarada izan behar. Gazte horiek unibertsitatean ari badira –kanpoan ikasteak eta bizitzeak ez du errazten jendartea saretzen– mundu hori ere naski agertu beharko litzateke Maskaradan. Nola egin, besterik da. Ez da ere dakien zuzendari baten eskutik egin behar, ezta ni neu izanagatik ere, adibidez. Maskaradak bere jitea atxiki behar du, alta, egungo jendarteari begira sortu eta berritu behar du bere izatea.\nOrtheze, 1947. Baiones petoa da, alta. Lauburu kultur eta ondare elkarteko arduraduna eta ikerlea. Irakasle izana da duela lau urtera arte. Euskal mitologia aztertu du bereziki. Libre parcours de la mythologie basque avant qu’elle ne soit enfermée dans un parc d’attraction (Euskal mitologiaren ibilbide librea, jolas-parke batean sartu izan aitzin) bere azken liburuaren titulua, luzea bezain esanguratsua da.\nClaude Iruretagoyenaren eletan\n“Laminak ikusi dituen jauna. Claude Labat aspaldi ezagutzen dut. Berak ni, galtzamotzetan nenbilenetik ezagutzen nauela dio; Baionako Saint Bernard ikastetxean irakaslea zelarik. Thierry Truffaut-i esker aurkitu nuen Claude, eta harrezkero sarritan gurutzatzen gara. Lauburu Elkarteko ikerlea da, arkitekturaren zale sutsua, euskal etxearekin maitemindua, baita euskal estela diskoidalaren defendatzaile gartsua ere. Ezinezkoa zait lau lerrotan bera eta bere gaien subjektuak azaltzea. Historia urratzen du grinatsu, berezko argitasuna emanez iraganari. Mintzatzen entzuten baduzu, azkar antzemanen diozu zure baitakoa pizteko duen gaitasuna. Nik, 1995ean, Ixtorio Mixtorioren sorkuntzan sentitu nuen hori, euskal mitologiari ekin behar izan nionean. Bere hitzek elikatu naute engoitik, eta behin mundu horretara iritsita, aitzina segitzen laguntzen naute. Bere hitzak elur maluten irudikoak dira. Zenbat urte ditu Claudek? Oin-palmatuak ote dituen pentsu dut sarritan. Bere oin-palmatuek ene unibertsoa bete dute! Mari baitago hor, Claudek Mari bere egiten du eta harrokeriarik gabe azaltzen. Berak erakusten du eta nik... nik ikasten dut. Hona ene nahia: harekin izandako ‘kontsulta’ guztiak Gizarte Segurantzak ordainduak izatea proposatzen dut. Milesker Claude!”


SALBUESPEN NEURRIEKIN AMAITU! | Zuialde Herri Informazioa\nPosted: 2012/10/23 in Euskal Preso eta Iheslari Politikoak\nEspainiar gobernuaren errekurtsoa tramitera onartu du Estrasburgok\nHerriraren balorapena Europako Giza Eskubideen Auzitegiak Ines del Rioren kasuaren sententziaren harira Espainiak aurkeztutako aztertze eskaera onartu izanaren aurrean\nEuropako Giza Eskubideen Auzitegiak Del Rio eta 197/2006 doktrinaren auzia sala nagusira eramatea onartu du, Espainiak aurkeztutako sententziaren azterketa eskariari erantzunez. Gogoratu beharra dago, uztailean Europakon Giza Eskubideen Auzitegiak Ines del Rioren berehalako askatasuna agindu eta 197/2006 doktrina errefusatu zituela. Espainiak aurkeztutako eskaera hau onartzeak ez du inondik inora suposatzen Tribunalak uztailean publikatutako epaiarekin bat egiten ez duenik.\nKezkagarria da Espainiak hartutako erabakia. Izan ere, giza eskubideen errespetuaren zaindari behar duen epaitegi baterara jotzen du, euskal preso politikoen oinarrizko giza eskubideak urratzen jarraitu asmoz. 197/2006 doktrina aplikatuta duten presoek hamarnaka presoek zigorra beteta baitute eta aspaldi aske egon beharko lukete. Horiek horrela, 197/2006 doktrinaren ibilbidea ahalik eta azkarren amaitu beharko litzatekeela uste du Herrirak, jadanik euren zigorrak beteta dituzten pertsonen espetxealdia are gehiago ez luzatzeko.\nEuropako Giza Eskubideen Auzitegiak uztailean hartutako erabakia berretsiko duela sinetsita gaude. Ondorioz, euren zigorra beteta zuten euskal preso politikoen kaleratzea ekiditeko beren beregi eraikitako salbuespeneko neurri krudel honi amaiera emanez.\nEuropako erakunde ezberdinen inplikazioa oso garrantzitsutzat jotzen du Herrirak. Euskal Herrian abiatutako konponbide eta bake bideak sendotu eta bultzatzera bidean zein Madril eta Pariseko gobernuak giza eskubideen errespetuari eta espetxe politikaren aldakerari dagokionez urratsak eman ditzaten. Eta hori da Estrasburgoko erabakiarekin gertatuko dena. Del Rio kasuaren sententzia berraztertzea eskatuz, Espainiak ez du denbora irabazten. Denbora galtzen ari da. Giza eskubideen errespetuari dagokionez, horrek eragin ditzakeen ondorio lazgarriekin, zein euskal jendartearen gehiengoak bakea eta konponbidea sustatzeko eskatzen dizkion urrats positiboak aurrera eramatera orduan denbora galtzen ari da Espainiako Gobernua.\nHerriraren ustez, euskal presoei aplikatzen zaizkien salbuespen neurriekin amaitzeko giltza euskal jendartearen eskuetan dago.\nInplikazio ezberdinak aktibatuz, guztion artean espetxe politikaren aldaketa lortuko dugu.\nBide horretan, oso inportantetzat jotzen ditugu azaroaren 10an Baionan, Frantziako gobernuak darabilen espetxe politikan aldaketa eskatzeko, zein urtarrilaren 12an Bilbon egingo ditugu mobilizazioak.\nHerritarrak bertan parte hartzera gonbidatzen ditugu beste behin ere.


Beta-karotenozko gehigarria larruazal beltzarentzat | Consumer\nBeta-karotenozko gehigarria larruazal beltzarentzat\nErreduretatik babesteko beta-karotenozko osagarriak hartzearen eraginkortasuna ebaluatu da azterketa zientifiko batean, eta oso emaitza interesgarriak lortu dira.\nIrudia: Manuel Martín\nUda aurreko hilabeteetan eta lehenengo eguzki-izpietan, pertsona askok beltzaran-kolore artifizialeko hainbat metodo erabiltzen dituzte larruazal beltzarana lortzeko prozesua azkartzeko eta beltzaran-kolore perfektua eta iraunkorra garaiz lortzeko. Solariumetara joateaz gain, hainbat potingue daude kontsumitzailearen eskura, hainbat formatutan (beltzarantzeko paper-zapi beltzartzaileak, lozioak, sprayak). Horiez gain, beltzarantzeko prozesua azkartzeko elikadura-osagarriak ere badaude.\nEsate baterako, duela urte batzuetatik farmazietan eta herbodietetika-dendetan saltzen diren beta-karotenozko konprimitu eta kapsulak. Duela gutxi zientzialari alemanek azterketa zientifiko bat egin dute, erreduretatik babesteko beta-karotenozko osagarriak hartzearen eraginkortasunari buruz, eta oso emaitza interesgarriak lortu dituzte.\nIkerketa sakon batek frogatzen du beta-karotenozko osagarriak kontsumitzeak lagundu dezakeela eguzki-erredurak saihesten.\nEguzki-izpiek azalean eragiten duten kaltea babesten laguntzeko elikagai estrak hartzea gero eta gehiago ezagutzen dute jendeak, baina haien eraginkortasuna eztabaidagarria da. Adibidez, E bitaminaren osagarriekin gertatzen da, eta horren eragina oraindik probatu gabe dago eguzkitik babesteko.\nDuela urte batzuetatik hona, farmazietan eta herbodietetika-denda konprimituetan eta beta-karotenozko kapsuletan ere saltzen dira, beltzaran-kolorea azkartzeko eta azala eguzki-erreduretatik babesteko.\nBerriki egindako meta-analisi batean, Münsterreko Unibertsitate Ospitaleko Wolfgang Köpcke eta Jean Krutmann zientzialari alemanek eta Düsseldorfeko Heinrich-Heine Unibertsitateko zientzialariek, hurrenez hurren, beta-karotenoaren osagarriak eguzki-babesean hartzearen eraginkortasunari buruzko literatura aztertu dute. Ikerketa sakona egiteko, 2008ko maiatzean “Photochemistry and Photobiology” aldizkari zientifikoan argitaratua, garrantzi zientifiko handieneko azterketak berrikusi zituzten; plazeboarekin kontrolatutako zazpi azterlan kliniko, hau da, aztertu beharreko substantziaren eragina eta eraginkortasuna —kasu honetan beta-karotenoarena— substantzia ez-aktibo baten aurrean ebaluatzeko azterketak.\nAdituek ikusi zuten konposatu horren osagarriak kontsumitzeak eguzki-erredurak saihesten lagun dezakeela. Hala ere, emaitzek erakutsi zuten eguzki-erreduren aurkako babesa eraginkorra izan dadin eta, gainera, beltzartzearen eragina nabari dadin, beta-karotenozko elikadura-osagarriak gutxienez 10 aste lehenago hartu behar direla eguzkitan etengabe egon baino. Hau da, konposatu horrek ez du ematen gaur egungo eguzki-kremen erradiazio ultramorearen aurkako babes indartsu eta berehalakorik, baina krema horiekin batera erabil daitekeen babes-oinarria izan daiteke, Krutmann irakasleak adierazten duen bezala.\nEfektuak, beraz, konposatu kimikoa kontsumitzen den denboraren araberakoak dira. Hala ere, horrelako substantziak hartzeak ez du kontraindikaziorik. Beste ikerketa batzuetan frogatu denez, beta-karoteno dosi handia kaltegarria izan daiteke erretzaileen osasunerako, eta, beharbada, ez dituzte ezagutzen osagarri horiek kontsumitzen ohituta dauden pertsona asko.\nBiriketako minbizia izateko arriskua\nMedikuntzako adituek diotenez, oraingoz ez dago alderik jatorri naturaleko beta-karotenoaren ondorio fisiologikoen eta hainbat pilula edo konprimitu dituen konposatu sintetikoaren artean. National Public Health Institute, Helsinki (Finlandia) eta Cancer Prevention Studies Branch, Division of Cancer Prevention and Control, National Cancer Institute, Bethesda MD (AEB) erakundeetako zientzialariak. ), E bitaminak eta beta-karotenoak (bi antioxidatzaileak) biriketako minbizian eta tabakoak eragindako beste minbizi-mota batzuetan duten babes-efektua ebaluatzen saiatu ziren, 50 eta 69 urte bitarteko 29.133 gizonezko erretzaile finlandiarretan.\n1994an “New England Journal of Medicine” aldizkarian argitaratu zen ikerketaren ondoren, ikusi zen beta karotenoa (20 mg/egun) jaso zuen taldeak %18 handitu zuela biriketako minbiziaren eragina, garrantzi estatistikoarekin. AEBko hainbat hiritako zentro medikoetako eta unibertsitateetako ikertzaileek egindako beste azterketa batean, beta-karotenoa eta A bitamina biriketako minbizian eta gaixotasun kardiobaskularretan konbinatzeak zer ondorio dituen ebaluatu nahi zen. Azterketa hori bi urte geroago, 1996an, aldizkari medikoan bertan argitaratu zen, eta beta-karotenoaren kontsumoarekin lotutako biriketako minbizian eragin negatibo berberak izan zituen.\nIkertzaileek ondorioztatu zuten bitamina-osagarriak erabiltzea, eta, zehazki, beta-karotenoa, medikuaren agindurik gabe arriskutsua izan daitekeela pertsona erretzaileen osasunerako.\nBeta-karoteno ugari duen dieta\nAzenarioa jateak azal beltzarana jartzen laguntzen duela dioen esaerak badu bere azalpena. Azenarioa da beta-karoteno gehien kontzentratzen duen elikagaia. Ehun gramoko 8.100 mikrogramo karotenoide (8,10 miligramo) ditu, eta beta-karotenoa da ugariena, alde handiarekin. Horregatik, uda aurreko hilabeteetan egunero azenario bat jatera ohituta egoteak beltzaran-kolorea bizkortzeko eta azala eguzki-erreduretatik babesteko ere balio dezake. Gainera, albo-ondoriorik eta kontraindikaziorik gabe, baina eguzki-krema eraginkorrak alde batera utzi gabe.\nBeta-karotenoa landare-pigmentu bat da, landareei laranja-kolorea, horixka edo gorrixka ematen diena. Kalabaza, boniatoa, mangoa, Cantalupo barietateko meloia, melokotoiak eta albarikokeak (are gehiago orejoiak), papaia, piperrak eta azenarioak ere ugari dira. Beta-karoteno berdeetan ere aberatsak dira, hala nola espinaketan, zerbetan eta berroetan, baina kolorea ez da hautematen, pigmentua klorofilak maskaratzen baitu, kolore berdea ematen baitie.\nbabes beta karoteno osagarriak piel-eu


Memoria eta esperimentala - Jakin.eus\nIaz, sasoi honetan, Joxan Artzeren heriotzaz eta ezusteko albiste hark utzitako gorputzaldiaz inauguratu nuen txoko hau. Urtebete beranduago, hura etorri zait gogora Ibon RGren Hil zara (Repetidor, 2019) diskoan murgiltzen hastean. Baita azkenean ikusterik izan ez dudan emanaldi batek bultzatuta ere, zeinetan Rodriguezek berak, Akauzaztek, Amorantek, Joseba Irazokik eta Beñat Axiarik hartu duten parte, olerkariaren omenez. Baina zergatik etorri zaidan Artze burura, hark hein batean nigan sinbolizatu dezakeena, Rodriguezek bakarkako lehen lanaren harira Badok atariari emandako elkarrizketarekin izan da. Intereseko hari-mutur dezente dakar Antton Iturberekin izandako solasak; esperimentazioa, herri kantuaren tradizioa eta musika –jarri kultura– bizitzeko gaurko modua. Noan ba kultur aktualitatea (edo) hortik harilkatzera.\nHemen eszena [esperimental] bat existitzen dela uste dut, inguruko herrialdeetan baino jende gehiago baitago musika esperimentala egin eta entzuteko prest. [...] Pozik nago, gauza interesgarri asko ikusten baititut, eta benetan goraipatzekoa den errespetu eta arreta handiko giro batean. [...] Etengabeko mugimendua eta berritzea dago.\nPreziatua eta bazterrekoa, biak batean, da esperimentazioa. Bideak eta bideak daude, aurreikusgarri denetik atera eta bila abiatzeko; eta horietan saiatzen denak ere berdina nahi du, zerbait komunikatu. Horretaz ari gara etengabe; zer esan, zelan esan. Eder egiten zuen Artzek. Eta, orain, ezin ederrago egin duela iruditu zait Ibon RGk.\nGure korronte esperimentalaren barruan, Xabier Erkiziaren izena aipatu zuen Rodriguezek. Eta niri Mursego etorri zitzaidan kolpetik gogora. Bien arteko katebegi, gaur, Maurizia. Maurizia Aldeiturriaga Zabala naiz, Zeberion jaioa, Egian [baserria] jaioa, 1904an jaioa. Euskadi Irratiko Arratsean saioan aritu zen hartaz Erkizia, eta Mursego aipatu dut Mursegoren ahotik izan nuelako estreinakoz nik haren berri.\nBi binilotan kaleratu du lana Rodriguezek; a capella lehenengoa, pianoz lagunduta bigarrena. Bada, ahotsari diogun beldurraz ohartarazi zuen elkarrizketan, beste laguntzarik gabe hura entzuteari diogun izuaz. Eta Erkizia, hain justu, Mauriziaren ahotsaz aritu zen irratian, beldurrik batere ez ziola dirudien hartaz, mikrofonoaren asmakizunaren aurreko eta ondorengo garaiez.\n[Leon, Maurizia, Fasio: Alboka eta Tritikitxa (Xoxoa, 1979)] Disko honek gordetzen du beharbada mikrofonoaren asmakizunaren aitzineko azken irrintzia. Agerian uzten du erabilitako tresnen, alegia, trikitixaren, albokaren, panderoaren eta ahotsaren indar animalia; jatorrizko soinuzko trakzioa. Eta elementu horien artean nabarmen Maurizia Aldeiturriagaren ahots teknika zinez bereziak gordetzen du beharbada hobekien, bertsolari zaharren grabaketa ahantzien baimenarekin, mendeetan iraun zuen, eta guk jada, bistan da, ezagutu ez dugun altaboz gabeko aro luze baten hatsa.\nKontatzen du Erkiziak, garai bertsuan, «Mauriziaren zintzurrari zerion zimurtasunari goxotasun zuri eta intimo baten bidez» erantzuten ziola Lourdes Iriondok, «lehenengoaren primitibotasunari baino bigarrenaren hurbiltasunari beldur gehiago zion erregimen politikoaren pean». Tonuaren berrirakurketa bat proposatu zuela, mikrofono eta bozgorailu bidez entzutera ohitu zen publikoarekin; atzerabueltarik gabeko hitzarmen berria. Eta, gero, 80ko hamarkadatik aurrera, bozgorailuen biderkatzearekin hitzarmen hori eguneratu egin zela. Are, 80ko urteetan mikrofonoak eta altabozak saturatzea bihurtu zutela askok musikarako bide. Vulpesen Me gusta zer una zorra jarri zuten irratian. Haiek, Erkiziaren hitzetan, «mikrofoarekin ez da nahikoa!» oihukatu nahi izan balute bezala.\nEz gaitu harrituko hortaz punk mugimenduak Mauriziarengan topatu izana beraiek desiatzen zuten askatasuna eta, zergatik ez, irreberentzia.\nBaina hemen azken tanta, hemen gakoa:\nMaurizia Aldeiturriagak bere kabuz abestu zuen, baina Maurizia gehiagori ikasi ondotik, bere zintzurrean oihartzun egiten zuten bezainbat Maurizia aditu ondotik.\nEz naiz aditua sartu naizen uretan; zalea baino ez –aditu ez naizen uretan sartu zale?–. Baina esango nuke Ibon RG entzutean, Mursego entzutean bezala, Maurizia horiek entzuten direla soinuaren geruza atzemanezinetan. Erakutsi gabe ere, aurrekoaz duten ezagutza erakusten dutela. Eta, orduan, esperimentazioak memoria egiten duenean, borobildu egiten dela dena; oraina interesgarriago egiteraino.\nMauriziarekin hasita, aipatu nahi nituen, bidenabar, Iñaki Garmendia Laja trikitilaria eta Jon Lopategi bertsolaria; biak hilak urtearen hasiera bizkor honetan –dinosauroen zilborresteaz aritu ginen iaz hemen–. Hitz hauek geratu zitzaizkidan gogoan Twitterren topatzean, Gorka Erostarbek han idatzita:\nJuan Luis Zabalak esan zuela uste dut. Kultura ofizialak folklorizatu eta fosilizatu egin izan du trikitia. Kultura alternatiboak, aldiz, baztertu edo gutxietsi. Bitartean Lajak eta Landakandak ahal zuten leku guztietan alegrantzia moduko hori zabaldu dute trikiti doinuz.\nBada hor beste baterako gogoeta gai polita.\nBadu gauza eder bat kultur zaletasunak, eta da ekintza infinitu bat dela: disko batek eramaten zaituela poema batera, gero film batera, hark artelanetara, nobela, antzezlana, berriro kantua, eta horrela orriak bete arte, orriak k askorekin, izen-abizenekin, garaien eta korronteen biderkatze efektuarekin.\nBaina hurbil du gaitza, agian gero eta hurbilago, han eta hemen agertzen ari dena: itolarria, ezin iritsia. Garaiari lotuta dagoela esaten dugu orain, baina ez dakit beste garai batzuetan oso ezberdina izango ote zen. Alde nagusia, Internet, digitalizazioa. Eta harekin dena horren eskura izatearen sentsazio itsu hori, inoiz nondik hasi ez jakitearena, ez baita inoiz amaitzen. Joseba Irazokik bere azken diskoan «mundua buruan kabitzen zaizu, baina burua ez munduan» kantatzen duenean bezala; edo goseak jandako jendarteaz ari denean Idurre Eskisabel bere estreinako poema liburuan.\nRodriguezek ere onartu zuen elkarrizketan Interneten dena eskuragarri izatearen zera horrek sortzen dion larritasuna, horri mugak jartzearen premia. Hala zekarren:\nLorez lore joan edo gauza bakar batean sakondu, baina ezin gara denetara ibili. Interneten jaiotza bizitzen ari gara oraindik. Nahiz eta urte pilo bat daramagula iruditu, berez ez dira hainbeste, eta ikasten ari gara. Gure burua ez dago prest oraindik eskaintza infinitu honetarako. [...] Nire inguruko jendearengan, underground mundukoa nolabait esateagatik, urduritasuna sumatzen dut azken tendentziak ezin jarraitzeagatik, eta niri bost axola zait hori. [...] Modernoena izan nahiaren sukarrak hartu gaitu, eta etengabe berritasunari adi egotea tranpa bat iruditzen zait.\nBerriz: «Modernoena izan nahiaren sukarrak hartu gaitu, eta etengabe berritasunari adi egotea tranpa bat iruditzen zait». Ez da askatzailea?\nHortik doa Hil zara diskoa, horren aurka egitera. Entzunaldi batzuk eskaini behar zaizkion lan bat dela dio egileak; hala, musika entzuteko egungo modu orokorrari kontra egin nahi dion lana dela. Eta ez da huskeria. Dena ezagutu nahia baino ia beharra den horren aurrean, susmoa dut hel gaitezkeela gero eta urrunago, baina kostata sakonago. Heldulekuak diluitzen dira zurrunbiloan. Eta beldur naiz gozatzea, galdetzea, murgil egitea... bilatzen genuen tokian ez dugun gero eta sarriago egunean egotea baizik bilatzen.\nItzuli ugari eman daitezke kultura bizitzeko gaurko bideetan, baina buruaren jauziek sarean nahikotxo mugitu den bideo batera ekarri naute, Rodriguezek beste hitz hauekin:\nZuberotar abestiez eta kantatzeko usadioaz erabat liluratua nago estetikoki. Iazko udan Zuberoako festibal batean izan naiz eta han kontzertuen ondoren 500 pertsona elkar zitezkeen txosna batean kantatzera. Izugarria zen, musika ekipoa ez zuten piztu ere egin. Nortasun liriko oso berezia dute, mediterranearrek dutenaren antzekoa, adibide bat ematearren. [...] Posible da oso mitifikatuta izatea gure artean, baina hala ere ikaragarria da han jazotzen dena.\nBBAX Behi Bideko Andere Xuriak taldearen bideoaz ari nintzen. Berori osatzen dute Mirentxu Agerrek, Pantxix Bidartek eta Marie Hirigoienek. Iaz disko bat argitaratu zuten, bigarrena, Distortsioen munduan izenekoa, eta bertan parte hartu zutenak ageri dira aipatu bideoan; denera, hamar lagun oholtzan: Sebastien Desgrans, Jurgi Ekiza, Aline Etxeberri, Allande Etxeberri, Karine Etxeberri, Paxkal Irigoien eta Paxkal Indo. 2018ko azarokoa da grabaketa, taldearen azken emanaldikoa, Armendaritzen. Aresti hun da kantua, eta hor ez da modernoena izan nahiaren sukarrik, kantuaren lilura besterik; bulkada esperimental bat bere xumean, eta memoria ariketa bat. Rodriguezen beste honi josi dakiokeena:\nUsadioa apurtu baino, usadio horretatik sortzen jarraitzea. Herrimina etengabe sortzen ari garela diot. Une hau ere, herrimin bilakatuko da urte batzuen ondoren. Nostalgia ez dut gustuko, memoria bai, ordea.\nHori dena eta hori baino ez.\nZertarako hau dena. Zertarako artea\nBadago azpimarratzeko moduko beste esaldi bat aurrez aipatutako Irazokiren kantuan: «Errealitatea ez da ez erreala eta ez inportantea, horregatik existitzen da artea».\nEsperimentazioaz hasi garenez gero, modernoenak izan nahiaz eta, Donostiako Tabakalera sartuko dut eztabaidan. Kultura Garaikidearen Nazioarteko Zentroaren kultura zuzendariak, Ane Rodriguezek, kargua utziko duelako iragarpenarekin bukatu genuen iazko urtea. Albistearen hotzean, Haizea Barcenillak Berria-n idatzitako ‘Zokora doan kultura’ artikuluak piztu zidan niri alarma. Tabakaleraren lana «kulturaren eta artearen adierazpen mota gazte, berri, esperimental, apur bat arriskatua eta saiakerakoari garatzeko esparrua ematea» dela zioen Barcenillak, eta programazio ildo horren alde aritu dela Rodriguez azken sei urteetan. Arte kritikariak ohartarazten zuena zera da: kulturaren behar hori ikusten ez duen «klase politiko baten injerentziak eta presioak» eragina izan duela kargua uzteko erabakian. Ohartarazpenaren ondotik, aurreikuspena:\nHau izango da 2019ko Donostia: Koldo Mitxelena Kulturguneko erakusketa aretoa desagertuko da. Izan ere, bi arduradunak jubilatu ostean ez zen erreleborik kontratatu, eta noraezean doa espazioa, azken kolpearen zain. Tabakaleran, bitartekarien prekarizazioak eta iragarritako industria kulturalen sarrerak ekonomia mota jakin batera darama: sistema onartu eta beren kabuz lehiakorrak direnek iraungo dute bizirik. Arteak eta kultura esperimentalak apurka gutxitu eta zokoratuko dira; ziurrenik, espezialistentzako izkina bat mantenduko da, publiko orokorrarekin gehiegi nahasten ez dena, jendea molestatu gabe gure gauzez hitz egiten jarraitu dezagun. Guztia pintxoen eta pisuen prezioa gora doan bitartean.\nEta, egia esan, ez hemen bakarrik, baina hemen gertatzen ari da.


Druschba 4 lankidearen ekarpenak - Wikipedia, entziklopedia askea.\nDruschba 4(r)entzat eztabaida Blokeatze erregistroa igoerak erregistroak gehiegikerien erregistroa\n13:33, 6 azaroa 2018 ezb. hist +10 t Etxanobetarren lorategia (Gasteiz)  (GR) File renamed: File:XXen eskuak.jpg → File:Unax Ugalderen eskuak.jpg Criterion 1 (original uploader’s request) · the name was worng\n19:02, 5 azaroa 2018 ezb. hist -1 t Iruñea  (GR) File renamed: File:Iruñeako gazteak.webm → File:Iruñeko gazteak.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n12:07, 30 urria 2018 ezb. hist -1 t Vilar de Canes  (GR) File renamed: File:Bandera de Villar de Canes.svg → File:Bandera de Vilar de Canes.svg Criterion 1 (original uploader’s request)\n09:17, 26 iraila 2018 ezb. hist +26 t Villabona-Amasa  (GR) File renamed: File:Vil002.webm → File:Villabonako Maria Luisa Zalakain.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n09:17, 26 iraila 2018 ezb. hist +17 t Berastegi  (GR) File renamed: File:Brs040 .webm → File:Berastegiko Jesus Altuna.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n09:17, 26 iraila 2018 ezb. hist +27 t Belauntza  (GR) File renamed: File:Bel001 .webm → File:Belauntzako Joxe Mari Arruabarrena.webm Criterion 1 (original uploader’s request) (Azken aldaketa)\n09:17, 26 iraila 2018 ezb. hist +19 t Beasain  (GR) File renamed: File:Beasain.webm → File:Beasaingo Jose Inazio Lasa.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n09:16, 26 iraila 2018 ezb. hist +22 t Astigarraga  (GR) File renamed: File:Atg030 .webm → File:Astigarragako Andoni Arzallus.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n09:15, 26 iraila 2018 ezb. hist +15 t Asteasu  (GR) File renamed: File:Ast001 .webm → File:Asteasuko Rufina Irazu.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n09:15, 26 iraila 2018 ezb. hist +12 t Arama  (GR) File renamed: File:Arm002 .webm → File:Aramako Eugenio Iza.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n09:15, 26 iraila 2018 ezb. hist +25 t Aretxabaleta  (GR) File renamed: File:Are014 .webm → File:Aretxabaletako Miren Zuazabeitia.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n09:15, 26 iraila 2018 ezb. hist +17 t Antzuola  (GR) File renamed: File:Ant070 .webm → File:Antzuolako Purita Zabalo.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n09:15, 26 iraila 2018 ezb. hist +18 t Anoeta (udalerria)  (GR) File renamed: File:Ano002 .webm → File:Anoetako Manuel Odriozola.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n09:15, 26 iraila 2018 ezb. hist +16 t Amezketa  (GR) File renamed: File:Ame012 .webm → File:Amezketako Pello Zabala.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n08:44, 26 iraila 2018 ezb. hist +17 t Altzo  (GR) File renamed: File:Alo003 .webm → File:Altzoko Joxe Mari Agirre.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n08:43, 26 iraila 2018 ezb. hist +20 t Altzaga  (GR) File renamed: File:Alg002.webm → File:Altzagako Antonio Zubeldia.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n08:40, 26 iraila 2018 ezb. hist +23 t Albiztur  (GR) File renamed: File:Alb001.webm → File:Albizturko Mari Carmen Itxaso.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n08:39, 26 iraila 2018 ezb. hist +18 t Alegia  (GR) File renamed: File:Ale003 .webm → File:Alegiako Juan Joxe Agirre.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n08:38, 26 iraila 2018 ezb. hist +13 t Aia  (GR) File renamed: File:Aia010 .webm → File:Aiako Mariano Arruti.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n08:38, 26 iraila 2018 ezb. hist +19 t Aduna  (GR) File renamed: File:Adu004 .webm → File:Adunako Maria Luisa Zabala.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:36, 25 iraila 2018 ezb. hist +14 t Ibarrangelu  (GR) File renamed: File:Ibarrangelu011 038.webm → File:Ibarrangeluko Laura Arrizabalaga.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:35, 25 iraila 2018 ezb. hist +29 t Gizaburuaga  (GR) File renamed: File:Gizaburuaga001 006.webm → File:Gizaburuagako Jabier Goikoetea eta Jesus Zabala.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:33, 25 iraila 2018 ezb. hist +16 t Ereño  (GR) File renamed: File:Ere005 004.webm → File:Erenoko Maria Luisa Elorza.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:33, 25 iraila 2018 ezb. hist +13 t Erandio  (GR) File renamed: File:Era001 011.webm → File:Erandioko Mertxe Bilbao.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:33, 25 iraila 2018 ezb. hist +10 t Ea  (GR) File renamed: File:Eaa016 003.webm → File:Eako Fernando Alzola.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:33, 25 iraila 2018 ezb. hist +14 t Ermua  (GR) File renamed: File:Erm002 016.webm → File:Ermuako Maria Bengoetxea.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:33, 25 iraila 2018 ezb. hist +14 t Busturia  (GR) File renamed: File:Bus007 005.webm → File:Busturiako Elisa Kalzada.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:32, 25 iraila 2018 ezb. hist +11 t Bermeo  (GR) File renamed: File:Brm-074 013.webm → File:Bermeoko Pauli Aginaga.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:31, 25 iraila 2018 ezb. hist +20 t Ziortza-Bolibar  (GR) File renamed: File:Bol010 001.webm → File:Ziortza Bolibarko Klaudio Jaio.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:31, 25 iraila 2018 ezb. hist +15 t Barrika (herria)  (GR) File renamed: File:Bka-018 011.webm → File:Barrikako Jose Santorkuato.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:30, 25 iraila 2018 ezb. hist +15 t Kortezubi  (GR) File renamed: File:Kortezubi001 012.webm → File:Kortezubiko Bittori Zarrabeitia.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:26, 25 iraila 2018 ezb. hist +10 t Lekeitio  (GR) File renamed: File:Lekeitio012 006.webm → File:Lekeitioko Mertxe Pagoaga.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:26, 25 iraila 2018 ezb. hist +11 t Lemoa  (GR) File renamed: File:Lemoa001 011.webm → File:Lemoako Mertxe Iturrioz.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:24, 25 iraila 2018 ezb. hist +16 t Mallabia  (GR) File renamed: File:Mallabia018 020.webm → File:Mallabiako Martzel Garitagoitia.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:24, 25 iraila 2018 ezb. hist +13 t Mañaria  (GR) File renamed: File:Manabia017 007.webm → File:Manariako Petra Goiti Goiti.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:23, 25 iraila 2018 ezb. hist +19 t Markina-Xemein  (GR) File renamed: File:Markiña053 042.webm → File:Markiña XemeingoGregoria Gandiaga.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:23, 25 iraila 2018 ezb. hist +10 t Mundaka  (GR) File renamed: File:Mundaka003 026.webm → File:Mundakako Ramon Andonegi.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:23, 25 iraila 2018 ezb. hist +14 t Pasai Donibane  (GR) File renamed: File:Pas017 033.webm → File:Pasaiako Elena Etxebeste.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:23, 25 iraila 2018 ezb. hist +16 t Pasai San Pedro  (GR) File renamed: File:Pas025 037.webm → File:Pasaiako Reme Gaztelumendi.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:23, 25 iraila 2018 ezb. hist +16 t Segura  (GR) File renamed: File:Seg013 010.webm → File:Segurako Laureano Telleria.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:21, 25 iraila 2018 ezb. hist +11 t Bergara  (GR) File renamed: File:Ber306 006.webm → File:Bergarako Mikel Okina.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:21, 25 iraila 2018 ezb. hist +10 t Bedia  (GR) File renamed: File:Bed001 008.webm → File:Bediako Jose Mintegi.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:21, 25 iraila 2018 ezb. hist +13 t Aulesti  (GR) File renamed: File:Aul003 003.webm → File:Aulestiko Cresen Urkidi.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:21, 25 iraila 2018 ezb. hist +14 t Arratzu  (GR) File renamed: File:Art003 003.webm → File:Arratzuko Juanita Bilbao.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:19, 25 iraila 2018 ezb. hist +20 t Arrankudiaga  (GR) File renamed: File:Aku001 007.webm → File:Arrakundiagako Mari Etxebarria.webm Criterion 1 (original uploader’s request) (Azken aldaketa)\n14:18, 25 iraila 2018 ezb. hist +26 t Arrigorriaga  (GR) File renamed: File:Ago001 011.webm → File:Arrigorriagako Egunenio Sagastizabal.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:18, 25 iraila 2018 ezb. hist +16 t Abadiño  (GR) File renamed: File:Abd025 013(ona).webm → File:Abadiñoko Jose Antonio Arrinda.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:18, 25 iraila 2018 ezb. hist +14 t Abaltzisketa  (GR) File renamed: File:Abal004 040.webm → File:Abaltzisketako Ana Artola.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:17, 25 iraila 2018 ezb. hist +11 t Murueta  (GR) File renamed: File:Murueta001 004.webm → File:Muruetako Margari Ondarza.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\n14:17, 25 iraila 2018 ezb. hist +16 t Muxika  (GR) File renamed: File:Mux008 049.webm → File:Muxikako Basilio San Anton.webm Criterion 1 (original uploader’s request)\nDruschba 4: Azpiorrialdeak • Baimenak • Erregistratze data • Edizioen zenbaketa • Sortutako artikuluak • Wikimedia proiektu guztietako ekarpenak • Kontuak


OME-ren arabera 2050. urterako 4 pertsonatatik 1ek gorreria arazoak izango ditu — Gaztezulo\nOME-ren arabera 2050. urterako 4 pertsonatatik 1ek gorreria arazoak izango ditu\nOME-ren arabera 2050. urterako 4 pertsonatatik 1ek gorreria arazoak izango ditu Lau pertsonatik bati eragingo dion osasun arazoa izango da gorreria 2050. urterako mundu osoan Osasunaren Mundu Erakundeak argitaratutako txostenaren arabera. https://www.gaztezulo.eus/albisteak/ome-ren-arabera-2050-urtera-4-pertsonatatik-1ek-gorreria-arazoak-izango-ditu https://www.gaztezulo.eus/albisteak/ome-ren-arabera-2050-urtera-4-pertsonatatik-1ek-gorreria-arazoak-izango-ditu/@@download/image/2021030215123799218.jpg\nTestua: Jaione Dagdrømmmer @hellehellei\nLau pertsonatik bati eragingo dion osasun arazoa izango da gorreria 2050. urterako mundu osoan Osasunaren Mundu Erakundeak argitaratutako txostenaren arabera.\nTxostenaren arabera 700 milioi kaltetuk mediku arreta beharko dutela euren entzumena hobetzeko hau ekiditeko neurriak hartzen ez baditugu. Tedros Adhanom Ghebreyesus, OMEko zuzendari orokorrak adierazi duenez: Gure entzumena dugun ondasun oso preziatua da eta entzumenaren galerak pertsonen arteko komunikazioan galera lazgarriak ekarri ditzake, baita ikasterako garaian edo lan egiterakoan ere. Gehitu du gabezia horrek gure osasun mentalari ere eragin diezaiokeela. Txosten honek, egoera hau ekiditeko irtenbideak ere biltzen ditu, OMEko zuzendari orokorraren nahia da herrialde guztiek neurri hauek ahalik eta azkarren indarrean jartzea.\nEntzumen arazoen inguruko informazio zehaztugabeak eta honen inguruko estigmen eraginez pertsonek ez diote arreta gehiegirik jartzen gaixotasun hauei beranduegi izan arte. Ohikoa izan ohi da osasun langileek beraiek ere gaixotasun hauek ekiditeko prebentzio neurrien inguruan ezagutzarik ez edukitzea, eta horrek behar bezalako arreta eskaintzea eragozten du. Herrialde gehienetan zerbitzu hauek ez daude sistema nazionalaren barruan txertatuak eta entzumen arazoak edo entzumen galera dutenek zailtasunak izan ohi dituzte laguntza lortzeko.\nAlabaina, osasun urritasun begi-bistakoenak giza baliabideei eragiten dio batez ere. Diru-sartze baxuko herrialdeen %78ak otorrinolaringoko bat baino gutxiago du milioi bat biztanleko. Ikerketak dionez, urritasun hauek konpondu litezke lehen mailako arretan txertatuz otologia eta entzumen arazoak. Eremu honetako profesional ugari dituzten herrialdeetan ere, espezialisten banaketa aldakorra da eta horrek arazoak dituzten pertsonei zailtasunak sortzen dizkie.\nEntzumenaren galeraren jatorri nagusiak\nHaurtzaroan, entzumen galeren kasuen %60 prebenitu litezke errubeola eta meningitis bezalako gaixotasunen aurkako txertoekin. Helduen kasuan, zaratak mugatuz, arriskurik gabe entzunez eta sendagaiek duten ototoxizitatea zainduz, belarrien higiene egokiaren batera. Modu honetara entzumen egokia mantendu daiteke eta berau galtzeko arriskuak murriztu.\nDetekzioa da entzumen galera tratatzeko lehen pausoa eta entzumenarekin zerikusia duten gaixotasunak ekiditeko bidea. Prebentzioak ahalbidetzen du gaixotasun hauek beren hasierako etapetan tratatzea. Gainera, aurrerapen teknologikoei esker, erabiltzeko errazak eta zehatzak diren tresnak daude egun, entzumen arazoak eta galera, atzeman dezaketenak edozein adinetan.


Ramón Pérez de Ayala - Wikipedia, entziklopedia askea.\nOviedo, 1880ko abuztuaren 9a\nMadril, 1962ko abuztuaren 5a (81 urte)\nidazlea, kazetaria, diplomazialaria, poeta eta politikaria\nRamón Pérez de Ayala y Fernández del Portal (Oviedo, 1880ko abuztuaren 9a - Madril, 1962ko abuztuaren 5a) espainiar idazle eta kazetaria izan zen, 1914ko belaunaldiaren kidea. Espainiako enbaxadore izan zen Londresen; Madrilgo liburutegi nazionaleko arduraduna eta Pradoko Museoko zuzendaria izan zen. Obra nagusiak poesian: La paz del sendero (1903), El sendero innumerable (1916), El sendero andante (1921, Zidor ibiltaria). Eleberriak: Troteras y danzaderas (1913, Trotariak eta dantzariak), Belarmino y Apolonio (1921), Tigre Juan (1926). Prosa, bereziki, fintasun eta ironia handiz landu zuen. Saiakerak ere idatzi zituen.\nTigre Juan y El curandero de su honra (1926)\nGutenberg proiektua: 5470\nOrriaren azken aldaketa: 11 otsaila 2020, 10:32.


pe-Hitzen uberan | Hitzen uberan | Page 2\nUnai Iturriaga bertsolariak eta Alex San Vicente Sanvi ilustratzaileak Haur besoetakoa: Paristik datorren artista (Ikastolen Elkartea) komiki-liburua aurkeztu dute gaur eguerdian, Donostiako Komikigunean. Antton Olariaga egon da prentsaurrekoan. Galderen tartean, hitza hartu du eta ironia eta haur mundua jostea oso zaila egiten zaiola adierazi du. Olariagaren eta … Continue reading →\nHamahiru urteotan, Xabiroik 50 aldizkari eta 11 album plazaratu ditu. Haur Besoetakoa 2007an iritsi zen lehen aldiz Xabiroiren orrietara. Geroztik, atalka agertu da aldizkarian eta bere abenturekin bi album osatu dituzte. Dani Fano aldizkariko zuzendariaren esanetan, “Xabiroiren ikur bilakatu da Haur Besoetakoa. … Continue reading →\nAntxiñe Mendizabal idazleak eta Iraia Okina ilustratzaileak elkarrekin ondu zuten Emakume burugabea (Elkar) izeneko album ilustratua. Liburua oinarri harturik, performance modukoa eskaini zuten atzokoan Donostian, ‘Poesia Orduak’ zikloan. Antxiñe Mendizabalek Nerea Gartzia aktorea eta Pello Ramirez musikaria izan zituen bidelagun. Ikuskizunaren … Continue reading →\nItu Bandak ‘Itzulera’ izeneko errezitaldia eskaini zuen Donostiako Victoria Eugenia antzokiko Club aretoan, Poesia Orduak zikloaren baitan. Pasarte batzuk batu ditugu ondoko bideoan.


Radar COVID aplikazioa, kutsatuen kontaktuak arakatzen dituena | Mondraberri Arrasateko Ataria\nHasiera Albisteak Radar COVID aplikazioa, kutsatuen kontaktuak arakatzen dituena\nEkainaren 29tik uztailaren 31ra bitartean proba pilotuak egin zituzten Kanarietako Gomera uhartean, aplikazioa kaleratu aurretik. Denbora horretan, COVID-19aren lau agerraldi faltsu simulatu dituzte, eta aplikazioak “oso emaitza onak” lortu ditu, arakatzaileen datuak bikoiztea lortu baitu.\nKode hori sartu ondoren, aplikazioa deskargatuta duen eta infektatu batekin gutxienez 15 minutuz bi metro baino gutxiagora egon den edozein pertsonari jakinaraziko zaio; hau da, arakatzaileek “kontaktu estua” nor den erabakitzeko jarraitzen dituzten irizpide berberak erabiliko dira. Beraz, praktikan, positibo eman duten pertsonen kontaktu estuak lokalizatzen aritzen diren pertsona horien lana automatizatzea ahalbidetzen du aplikazioak.


[IRITZIA] “Lan, pentsio eta bizi duinen alde, borrokan jarraitzen dugu” | LAB SINDIKATUA\nEkintza Politikoa “Lan, pentsio eta bizi duinen alde, borrokan jarraitzen dugu”\nUrte bat bete da, pentsiodunen mugimenduak proposatu eta Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak deituta, lan, bizitza eta pentsio duinen aldeko Greba Orokorra egin genuenetik. Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak eta Igor Arroyo idazkari nagusi ondokoak aliantzen aldeko apustua berretsi dute iritzi artikulu honetan, eraldaketa helburu:\nUrte bat bete da, pentsiodunen mugimenduak proposatu eta Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak deituta, lan, bizitza eta pentsio duinaren aldeko Greba Orokorra egin genuenetik. Neurri jakin batekiko erantzuna baino gehiago, aldaketarako agenda baten alde egindako greba izan zen urtarrilaren 30ekoa. Lan eta bizi baldintzen prekarizazio prozesuari muga jarri eta euskal herritar guztioi oinarrizko behar ekonomikoak asetzeko neurriak eskatu genituen.\nGreba feministek, pentsiodunen mugimendu nekaezinak nahiz lantokietan areagotzen ari ziren borrokek sortu zuten Greba Orokorrerako testuingurua. Antolakuntza, ahalduntze eta konfluentzia dinamika baten mugarria izan zen; zerbaiten amaiera baino gehiago, zerbaiten jarraipena. Handik gutxira pandemiaren harira ezarritako konfinamenduak Grebaren osteko kudeaketa oztopatu du, zalantzarik gabe. Halere, zailtasunak zailtasun, esan dezakegu Greba Orokorraren ondarea nahiz Greba mugarri zuen aldaketarako prozesu soziala bizi-bizirik dagoela, konfinamenduan zehar sortutako zaintza sareek, osasun sistema publikoaren aldeko mobilizazioek edota lan esparruko borrokek erakusten duten bezala.\nAldaketa sozialerako prozesu hori are eta beharrezkoagoa dugu. Izan ere, aurretik zetorren krisi sistemikoa azkartu egin du COVID-19aren pandemiak, sindemia gisa izendatzen den lurrikara sozial, ekonomiko eta politikoa eraginez. Gidoi neoliberala errepikatzen ari da: urteetan etekinak pilatu dituzten enpresek langileak kaleratzeari ekin diote; herritar guztiok ordaindu beharko dugun zorpetze publikoaren alde egin dute instituzioek, gehien dutenak gehiago zergapetzeari uko eginez; zerbitzu publikoen pribatizazio eta murrizketa politikari eutsi diote; ez dago inolako asmorik zaintza lanek merezi duten aitortza eta berrantolaketa egiteko; sektore feminizatuen prekaritatea dakarren sexuen araberako lan banaketari eusten zaio. Kapitalaren eta bizitzaren arteko talka areagotzen ari da.\nGreba Orokorrak bi norabidetan egin zuen interpelazioa. Alde batetik, Espainiako Gobernu desberdinek egindako murrizketak bertan behera uztea eta Euskal Herrian lan harremanetarako nahiz babes sozialerako esparrua eratzea. Argi genion burujabetzan aurrera egin ezean ez dela egongo euskal langileontzako errotiko hobekuntzarik. Ildo honetan, subiranismoaren erronka honako hau da: aldarrikapen orokorretatik, langile jendearen bizitza hobetuko luketen proposamen zehatzen formulaziora igarotzea, geroz eta sektore gehiago aldaketa sozialerako burujabetza prozesura erakarriz. Ildo honetan ekarpena egiteko asmoz, LABek laster aurkeztuko du Euskal Lan Kodea eta Euskal Gizarte Segurantzaren inguruko proposamen zehatz, sakon eta berritzailea.\nBeste alde betetik, egun badituzten eskumenak baliatzea exijitu genien hala gobernuei nola patronalei. Gobernuek entzungor egin dute, aurrekontuen eztabaidan ikusi dugun bezala; Hego Euskal Herriko gobernuak gidatzen dituzten alderdi sistemikoek (EAJ-Geroa Bai, PSE-PSN) ez dute nahi zerga eta aurrekontu politikan sakoneko aldaketarik. Patronalei dagokienez, berriz, Grebaren aldarrikapenetako batzuk gauzatuko lituzkeen Akordio Interprofesionalerako proposamen zehatza eta egingarria luzatu bagenien ere, ezezkoa eman zioten. Aitzitik, sakoneko aldaketarik egin gabe borroka sindikala desaktibatzea izan da Confebasken apustua. Izan ere, aurrera baino atzerapausoak dira patronalek bilatzen dutena, enplegua suntsitu eta lan baldintzak okertuz. Afera da ea sindikatuok gai izango ote garen enplegu duinaren aldeko harresi bat eratzeko, tokian toki nahiz orokorrean. Badugu horretarako aukera.\nUrtarrilaren 30eko grebak mahai gaineratutako aldarrikapenekin batera, eta pandemiak agerian utzitako hutsune larriei erantzunez, zerbitzu publikoen aldeko borrokak hartu du indarra ikasturte honetan, bereziki osasuna ren eta zaintzaren esparruan. Lan, pentsio, bizitza eta zerbitzu publiko duinak. Horiek dira, beraz, epe motzeko agendan ditugun aldarrikapen sozio-sindikalak. Horietan aurrera egiteko, borroka estrategia eraginkorra behar dugu hala lantokietan nola kaleetan. Eta horrekin batera, Euskal Herrian eredu kapitalista, heteropatriarkal eta ekozidarekiko alternatiba estrategikoa eraikitzeko asmoz, trantsiziorako proposamenak egin eta akordio sozialak egituratzen joan beharko dugu, hala nola pentsioen, zaintza sistemaren, enpleguaren edota trantsizio energetikoaren inguruan.\nBi maila horiek uztartzeko, eredu aldaketaren alde gauden eragile sindikal eta sozialen arteko aliantzak sendotzea eta elkarlan horien artikulazioan sakontzen jarraitzea dagokigu. Greba Orokorreko ondareari jarraipena eman ez ezik, arriskuz eta aukeraz beteriko garai hauetan egin beharko ditugun greba, mobilizazio eta ekimen berriak martxan jartzeko.


Averroismoa – Gizapedia\nAverroismoa edo latindar averroismoa Averroes (1126-1198) andalustar filosofo eta jakintsuaren eta bere jarraitzaile eta interpretatzaileen doktrina filosofikoa da, bereziki kristau teologiaren aurkakoak diren puntuei buruzkoa. Averroesek Aristotelesen filosofia aztertu eta iruzkindu zuen, eta bere lanak latinera itzuli ziren. Esan daiteke berari esker heldu zela Aristotelesen filosofia Mendebaldeko Europara. 1260 urtearen inguruan, Parisko Unibertsitatean, Averroesen aristotelismoaren alderdi batzuek eztabaida handia sortu zuten. Oinarrian, averroismoa aristotelismo huts eta erradikala da, baina Averroesen lanen jarraitzaileek, bereziki Siger Brabantekoak (125-1284), Averroesen filosofiaren alderdi batzuk azpimarratu eta horien alde egin zuten, Eliza Katolikoaren dogmarekin talka eginez. Alderdi horiek izan ziren egia bikoitza, adimenaren batasuna, unibertsoaren betierekotasuna, arima indibidualaren hilezkortasunaren ukapena eta monopsikismoa, eta bereziki egia bikoitzaren teoria, zeinaren arabera bi egia bereizten diren, arrazoiak eta egiak sortutakoak hurrenez hurren. Kristau teologoek, bereziki Tomas Akinokoak, egia bikoitzaren aurka biziki azaldu ziren, egia bikoitzaren teoriaren bertsio desitxuratua zabalduz. Egia bikoitzaren aurkako argudio erabilineteakoa kontraesan ezaren printzipioa da, baieztatzen duena gauza bat ezin dela aldi berean izan eta ez izan. Hala eta guztiz ere, Averroesek benetan aldezten zuena egia bakarra zen, baina era ezberdinetan ulertzen dena, arrazoitik zein fedetik, bakoitza bere aldetik, arrazoitik zientzia erabiliz, eta fedetik errebelazioz edo sinesmenez, baina filosofiatik eratutako egia lehenetsiz. Horrela, averroismoa Eliza Katolikotik zabaldutako terminoa izan dela esan daiteke, Averroesen eta bide batez aristotelismoaren aurka jotzeko.


Armagintza (eu) - Sorapedia\n(Florencio Josepf de Lamot 1756)\nSoraluze betidanik izan da ospetsua armagintzarengatik. Izatez, erderazko izena halaxe dauka: Placencia de las Armas.\nArma zuriak lehen, suzko armak gero eta kañoiak azkenean, XIV eta XV mendetatik XX mende arte, armagintza izan da soraluzetarrek aurrera eruandako jarduera ekonomiko garrantzitsuena.\nSoraluzek, batez ere, Espainiako itsas-armadarentzat egin zuen lan. Aurretik zuzenean, Erret Lantegi eta kontratisten bidez, sistema gremiala erabiltzen. Eta azken mende t'erditan, sistema gremiala erori eta gero, enpresa kapitalisten bidez.\n2 Erret lantegiak Soraluzen\n4 Armak eta lanabesak\n5 Caracasko Gipuzkoar Errege Konpainia\n6 Ohiko armagintzaren gainbehera\n7 Enpresa kapitalistak: S.A. Euscalduna\n8 The Placencia de las Armas Company Limited\n9 SAPA (Sociedad Anónima Placencia de las Armas)\n10 ...eta lantegi txikiak\n11 Ramiro Larrañaga arma museoa\nSarrera nagusia: Armagintzaren aurrekariak (eu)\nXV mendeko bigarren zatian armagintza oso garatu zegoen Euskal Herrian. Lehen agiria Isabel la Católica-ren 1480ko Erret Zedula batean agertzen zaigu, hemengo armagileri deia eta eskaria eginez, armak behar zituela eta ahalik azkarren eta ahalik gehien egiteko aginduaz. Geroztik geroago eta eskari gehiago datoz.\nHurrengo urtekoa, 1.481koa hain zuzen, da Soraluzeko lehen aipamena.\nEuskal Herriko zein partetan egiten ziren esaten ez bazen (maizenik ere, Gipuzkoa probintziako eta Bizkaia Jaurerriko lantegietan), XVIgarren mendearen lehen erdian hasi ziren aipatzen Soraluze, Bergara, Eibar, Markina, Ermua, Elorrio eta Arrasate herriak suzko esku-armagintzan, eta Araba eta Tolosa arma-zurigintzan ere. Gainera, armagintzako maisutzat lehendabizikoz agertzen dena plaentziatarra da, Juan de Churruca, maestro armero, 1561ean.\nOrdura arte arma lantegia edo fábrica de armas esaten zena, herri horietan sakabanaturik ziren lantegi ttipiak besterik etziren. Elkar-lanean ari ziren lau gremiotan bildurik, bakoitzak bere espezialitate bereziak zituzten.\n1.548 urtetik aurrera bezeroa, gehien bat, Espainiako itsas-armada izan zen: armak behar zituenean enkantera ateratzen zituen (asientoak), kontratista batek hartu eta honek lanak banatzen zituen beste azpikontratista artean, eta hauek ekoizpen prozesua antolatzen zuten, lanak adituen (gremioen) artean banatuz.\nUribarri dorre aldetik (Oscar Pérez 2017)\nErret lantegiak Soraluzen\nSarrera nagusia: Erret Lantegiak Soraluzen (eu)\nElkar-lan honen ugaritze eta zabaltasunak antolakizun berriak eskatzen zituen, eta 1.542 urtean orduko erregeak Francisco de Roxas artilleria kapitaina bidali zuen Soraluzen egoteko. 1.558 urtean, berriz, Pero Gonçalez de Escalantek orduko Uribarrikoa etxearen goiko solairuak alokatu zituen erregearen izenean.\nAzkenik, armagintzan ari ziren guztiak beren borondatez bildurik, hobekuntzen bila, elkargo finkatuago bat erabaki zuten eta Felipe II.aren garaian Soraluzen sortu zuten, 1.573 urtean, Fábrica de armas portátiles de fuego y blancas de guerra de la villa de Placencia izenekoa.\nHalaxe, Soraluze armak aztertu, probatu eta bidaltzeko gune gisa eratu zen. Uribarri jauregia Errege-Etxea gisa erabili zuten, bertan errege-gizonek (errege ministroak edo ministros reales, orduko hizkeran), bizitokia zutelarik. Urte batzuk geroago, 1.622 urtean, Uribarri jauregia erre zenean berriro eraiki zuten, handiagoa orain.\nErrege-etxe honetan ez zen armarik egiten, biltegi ofiziala zen. Funtzionarioek armen eskaerak banatzen zituzten inguruko armagile eta gremioen artean. Lana bukatu eta gero, armagileek bertara eramaten zituzten, arterketa pasatzeko. Produktua onartuta, ordaintzen zitzaien eta bertan gordetzen zen behar zen lekuetara bialdu baino lehen. Bidalketa hau gurdiz egiten zen, Alzolaraino. Hemendik Debaraino alatan jeisten zen (gabarra modukoak ziren) eta hortik aurrera itsasoz.\nKainoigile gremioa (Florencio Josepf de Lamot 1756)\nSarrera nagusia: Armagintza gremioak (eu)\nArmagintzan aritzen zirenak lau gremiotan antotaluta zeuden: kainoigileak, giltzagileak, aparejeroak eta kutxagileak. Lantegiak, bere maisu, ofozial eta aprendizekin, Soraluzen ez ezik, inguruko herrietan ere zeuden: Eibar, Elgoibar, Ermua, Arrasate...\nEskaera bat Soraluzera heltzen zenean, gremioek bere artean banatzen zuten. Maisu bakoitzak bere lana egin eta gero, aztertzera ekartzen zuen Erret Lantegietara. Bertan zeuden erregearen zerbitzariak: ikuskariak, zuzendariak eta intendenteak.\nSoraluzen egindako fusila: giltza (XIX mendea)\nArmak eta lanabesak\nSarrera nagusia: Armak eta lanabesak (eu)\nXIV eta XV mendeetan arma zuriak egiten zituzten, baina XV mendean suzko armak zabaldu zirenean armadarentzat arkabuzak eta mosketeak ekoizten zituzten. XVII mendetik aurrera gehien bat suharri-mosketeak (edo txispa-fusilak) egiten zituzten.\nHauekin batera, baina kopuru gutxiagotan, ehizarako suzko armak ere egiten ziren, azken hauek ornatuagoak, aitonensemeek erabiltzen zituztelako.\nLanabesak ere egiten ziren, mota askotakoak: aizkorak, aitxurrak, pikatxoiak, palak... 1.630 urtean Real Fábrica de Armas de Tolosa sortu zuten, Tolosan, baioneten ekizopena antolatzeko.\nSoraluzen, berriz, XVIII mendean hasi ziren fusilak, karabinak, pistolak... egiten.\nErret biltegia (Florencio Joseph Lamot 1756)\nSarrera nagusia: Caracasko Gipuzkoar Errege Konpainia (eu)\nXVIII mendean sistemak aldaketa izan zuen: Espainiako gobernua eta Soraluzeko Erret Lantegien artean bitartekaria agertu zen: Caracasko Gipuzkoar Errege Konpainia.\nEnpresa honek 1.728 urtean sortu bazen, 1.735 urtean lortu zuen lehen kontrata eta 1.785 urtea arte mantendu zen.\nCaracasko Gipuzkoar Errege Konpainiaen eragina onerako izan zen: eskaerak aurretik ordaintzen zituen (erregea ez omen zen ordaintzaile fidagarria) eta, sistemaren antolakuntza hobetuz, eskaera gehiago zerbitzeko gauza izan zen. Hori bai, komisioa irabazten zuen, txikiagoa suzko armekin (%4 edo %5a) eta handiagoa lanabesekin (%20tik %45ra artekoa).\n1.785 urtean Real Compañía de Filipinas-ek ordeztu zuen, aurreko enpresaren bilakaera zena. Hamar urte geroago desagertu zen, Frantziako Konbentzio gerraren ostean, 1.795 urtean hain zuzen.\nSimón de la Torre eta Iturrizaren arteko topaketa Soraluzen (Múgica 1845)\nOhiko armagintzaren gainbehera\nSarrera nagusia: Ohiko armagintzaren gainbehera (eu)\n1.789 urtean Frantziako Iraultza hasi bazen ere, lau urte geroago Espainiak gerra deklaratu zion Frantziari, Konbentzio gerra hain zuzen (1793-1795). 1.794 urtean Frantziako gudarostea Kataluña alde batetik eta Euskal Herria bestetik okupatu zituzten, Miranda de Ebroraino. Orduan hasi zen armagileen lehen ihesaldia, Asturiaseko Trubia eta Oviedora hain zuzen.\nHala ere, hamar urte geroago sistema inoiz baino hobeto zegoen, bere goia jo zuelako: urteko 30.000 fusil ekoizten ziren, gehi beste mota askotako armak (pistolak, arma zuriak...). Eta Erregetxe berria eraiki zuten (1804-1809). Lanak herriak ordaindu zituen, gero Estatuari uzteko, modu honetan Erret Lantegiak Soraluzen mantentzeko.\nOrduan Espainiako Independentzia gerra etorri zen (1808-1814). Gerra bukatuta, ondorioak aurreko gerrarenak berberak izan ziren, baina askoz larriagoak: armagileen ihesaldia (Zaragoza, Valencia, Sevilla...), tailerrak deseginda, armagile asko hilda edo zaurituta...\nHurrengo urteak ez ziren onak izan: Independentzia gerra ostean, Espainia lur jota geratu zen, eta ez zegoen diru handirik armetan gastatzeko. Eta eskaerak egotekotan, konkurrentzia handiago zegoen, Asturiasekoa kasu: lantegi berriagoak ziren, baliabide tekniko modernoagoekin. Gainera, pistoi giltza asmatu zenean, ekoizpena edozein langile koalifikatuen eskura zegoen, eta inguruko herrietan hasi ziren giltza berriak ekoizten, Soraluzeko giltza zaharrak erabili beharrean.\nEta 1.833 urtean lehen karlistada piztu zen (1.833-1.840), Soraluzeko armagintza kili-kolo lagatzen. Sasoi honetan (1.835 urtean) konstituzio berriak gremioak desegin zituen, eta honeki batera Soraluzeko armagintzaren zutabeetako bat. Dena dela, Eibarko eta Soraluzeko lantegi txiki batzuk bere kasa hasi ziren saltzen.\nAzkenik, 1.865 urtean bigarren zutabearen ttanda heldu zen: urtarrilak 13ko eta martxoak 8ko Erret Aginduek Erret Lantegiak bertan behera utzi zituzten. Modu honetan, mende askotako ohiko funtzionamentua bukatu zen.\nEnpresa kapitalistak: S.A. Euscalduna\nSistema gremiala desagertzerakoan, José de Ibarra e Iribecampos enpresa-gizonak (orduko alkatea zena) La Euscalduna enpresa sortu zuen, fusilak egiten jarraitzeko.\nFabrika zaharra eraiki zuen, eta aurki Zuazubizcar, Isla y Cía enpresari negozioa pasa zion. Enpresa honek harreman-kapital garrantzitsua zuen Madrilen, ezinbestekoa Espainiako itsas-armadarekin kontratuak sinatzeko.\n1.869 urtean sozietate anonimoa bilakatu zen, eta aurreko izena berreskuratu zuen, S.A. Euscalduna hain zuzen.\nEnpresaren martxa ona bigarren karlistadak (1873-1876) apurtu zuen, eta 1886 urtean kiebra jo zuen.\nVickers, Sons & Maxim kañoia\nSarrera nagusia: Compañía Anónima Placencia de las Armas (eu)\nS.A. Euscalduna kili-kolo zegoela zabaldu zenean, Nordenfelt Guns and Ammunition Company enpresa ingelesak The Placencia de las Armas Company Limited sortu zuen, Londresen bertan, eta La Euscalduna lantegia erosi zuten bitartekari baten bidez.\nNordenfelt Guns and Ammunition Company konpania enpresa handiago batek erosi zuen, eta azken hau beste batek... eta azkenean Vickers, Sons & Maxim egin zen The Placencia de las Armas Company Limited-en jabea.\nHurrengo urteetan Soraluzeko lantegian jabe ingelesen produktuak ekoizten zituzten, The Placencia de las Armas Company Limited enpresak Espainiako Gobernuari, eta batez ere Itsas-armadari, saldutakoak. Batez ere kañoiak eta beren munizioa egiten zituzten.\nIzen ofizialaz gain, enpresak askotan Compañia Anónima Placencia de las Armas izena erabili izan zuen, nolabait bezeroen aurrean (Espainiako itsas-armada, gehien bat) atzerri kutsua leuntzeko.\nUrte askotan Eusebio de Calonje brigada jeneralak Vickers enpresa ordezkatu zuen Espainian, besteak beste The Placencia de las Armas Company Limited enpresan. Aitaren moduan, Eusebioren bi semeek, Eusebio eta Alejandro, Vickers-ekin harreman estuak izan zituzten urte luzeetan.\nPlacencia 60/50 kañoia\nSAPA (Sociedad Anónima Placencia de las Armas)\nSarrera nagusia: Sociedad Anónima Placencia de las Armas (eu)\nSociedad Anónima Placencia de las Armas enpresa 1.935 urtean eratu zen, eta Vickers taldeari The Placencia de las Armas Company Limited akzioak erosi zizkion. Orduan fabrika zaharra (La Euscalduna) eta fabrika berriaz jabetu zen. Itsas-armadarako kainoiak eta doitasun handiko tresnak ekoizten jarraitu zuen, eta mila langiletik gora izan zuen.\nGerra garaian frontea bederatzi zazpi hilabetez herrian bertan ezarri zenez, errepublikanoek morteroekin eraso egin zuten; horregatik babeslekua eraiki zuten fabrika berriaren bulegoen aurrean. Eta hainbat sekzio Beasain eta Andoaina eraman zuten.\nGerra ostean biltegia eta ekonomatoa eraiki ziren, baina Andoaingo lantegiak izan zuen garapen handiena, horretarako lursail aproposagoak zituelako.\nUrte horietan lur-armadarentzat morteroak eta kainoiak ere diseinatu eta egin zituzten, eta 1.953 urtean Suediako Bofors 40 mm L/70 kainoi antiaereoak ere.\nGerora ekoizpena asko zabaldu zen: lanabesak, osagai neumatikoak, ehungintzarako makinak, tankeentzako osagaiak, trasmisioak... eta kainoi eta tankeen mantentze zein zaharberritze lanak ere. Azkenik, radar sistema propioak ere garatu eta ekoizten ditu.\nBilakaera honen paraleloan, Soraluzeko lantegien garrantzia gutxitzen joan zen. 1.960ko hamarkadan fabrika zaharra ia ez zen erabiltzen, eta fabrika berria 2.000 urtean utzi zuten.\nLa perdiz eskopeten iragarkia (Antonio Aranguren)\n...eta lantegi txikiak\nSarrera nagusia: Arma lantegi txikiak (eu)\n1.865 urtean gremioen sistema bertan behera geratu zenean, hainbat eta hainbat armarik La Euscalduna enpresa handira jo zuen lan bila, baina beste asko bere kasa hasi ziren.\nArma luzeetan, XIX mende bukaeran eta XX mende hasieran terzerolak egiten baziren ere, Soraluzeko (eta Eibarko) produktu izarra ehiza eskopeta izan da. Arma motzetan, aurrekargako pistolek aurki lekua egin zien errebolberrei, eta XX mendean pistola automatikoei ere. Industria laguntzailea ere sortu zen inguruan, osagaiak egiteko edota azpikontratazioa.\nEnpresa gehienak oso txikiak ziren, edozein krisik aurretik eramateko modukoak: krisi ekonimikoak, jabea hiltzea... Azkenak Eusko Jaurlaritzak sortutako DIARMera bildu ziren, baina 1.986 urtean DIARM bera itxi zen.\nEnpresa handi gehienak, profesionalagoak, gerra ostean torlojugintzara lerratu ziren... 1970 hamarkadako krisiarekin ixteko.\nRamiro Larrañaga arma museoa\nEgindako arma gehienak suntsitu dira, baina oraindik bakar batzuk gordetzen dira: Eibarko Armagintza Museoan multzo ederra, inguruko museoetan beste batzuk, eta bilduma pribatuetan beste asko.\nGaur eguneko teknologia digitalei esker, Ramiro Larrañaga Arma Museoa izeneko honek arma horietako asko eta asko biltzen eta sailkatzen ditu, era birtualean bada ere.\nSoraluze. Monografía histórica. Ramiro Larrañaga (Soraluzeko Udala 1993).\n↑ 1.630 urtean Real Fábrica de Armas de Tolosa sortu zuten, Tolosan, baioneten eta gainontzeko arma zurien ekizopena antolatzeko.\nRetrieved from "http://www.sorapedia.eus/index.php?title=Armagintza_(eu)&oldid=13335"


Eraikinak berez bihur daitezke hiri-eremu - Estrategia Donostia\nEraikinak berez bihur daitezke hiri-eremu\nAlejandro Zaera itzal handiko arkitektoak Donostiako Udalak Plan Estrategikoarekin elkarlanean antolaturiko Hiri Estrategikoen Foroan parte hartu du.\nBisitaren arrazoia hiri-birgaitzearen erakusgarri diren adibide batzuk ematea zen, Tokio, New York edota Londres. Hain justu, hiri-eremuan ederki txertatzen diren konponbideak bilatzearen aldeko da, baita eraikinetan komunikazioaren teknologia erabiltzekoarena ere.\nEz du bazter uzten Donostia erro-errotik aztertzea, gisa horretan hiriaren proiektu handienetako batean esku hartzeko.\nNola ulertzen du Alejandro Zaerak arkitektura?\nNire belaunaldiko arkitektoak dagoeneko ez gara utopikoak, ez dugu esaten gauzek nola izan behar duten kasu bakoitza analizatu edo aztertu gabe. Lurrari atxikiago lan egiten dugun arkitektoak gara, beharrezkoa dugu publikoarekiko harreman hori, bai halaber botere publikoekin, administrazioetako teknikariekin nahiz enpresa munduarekin. Nik beti diot proiektuak landareen antzekoak direla; hots, proiektua hazteaz hitz egin ohi dut, hori kokatzeaz baino gehiago. Horretarako, proiektu zehatz bat izan behar duzu, enkargu bat kasik, gauzak aztertzen saiatzeko gune bat.\nArkitekturak, orain, areago pentsatzen al du hiri-plangintzan?\nBai. Kontuan hartu behar dugu zein izan daitekeen arkitektura eta hiri-plangintzaren arteko harremana. Arkitektura tradizionalki edukiontzi bat izan da; orain, berriz, balio handia du eduki espezifiko bezala. Gai izan behar dugu ikusteko, ikuspegi estrategikoagoa izateaz aparte, arkitekturak objektu gisa nola har dezakeen parte hiria eraikitzeko orduan.\nArkitekturak, hain zuzen, gauza asko konpon ditzake, beti ez da pentsatu behar eraikinek espazioa hartzen dutela; eraikinak, berez, hiri-eremu bihur daitezke.\nJaponiako Yokohamako portuaren terminala egin zenuen, eta New Yorkeko 0 Gunekolehiaketako finalista ere izan zinen. Azaldu iezaizkiguzu proiektu horiek.\nTokion, ferry terminal bat baino gehiago interface bat egin nahi genuen badia eta hiriaren artean, modu horretan plataformen bidez lotzen lagun zezan (ontziak edota edozein hiri-garraio). Hain justu, hiri-planteamendu batetik ekin genion proiektu horri. Terminal batek espazio bat eraikitzen du; berez, hiriaren zati bat da, ez da eraikin bat bakarrik, nolabait esateko hiriaren funtsezko parte bat da, hiri-eremuarena alegia. Ez da, besterik gabe, forma gutiziatsu bat.\n0 Gunea arkitektura gogorraren eta eduki sozial eta politikoen komunikazioaren arteko harremanaren inguruan iruditzen zitzaigun interesgarria. Hasieran izkin egin genion abertzalekeriazko parafernaliari, eta alturako eraikin baten prototipoa egin genuen, mezu sozial edo politikoak aintzat hartu gabe. Gure asmoa etorkizuneko alturako eraikinentzat baliagarria izan daitekeen ideia mamitzea izan zen, nola eta erredundantzia erabiliz eraikin baten egitura-diseinuan. Batzuk besteen gainean bermatzen dira batasunaren erakusgarri.\nZein beste proiektutan zabiltzate lanean?\nBartzelonan auditorioak dituen parkea eraiki dugu itsasertzean. Dunekin analogia edo metafora bat sortzeko asmoz hasi ginen, modu horretan hiritarraren irudimena atxikitzen saiatzeko. Hain justu, Tetris ezagunaren formetan oinarritu gara. Ideia sistema zabal bat da, batere itxia ez dena, egin ahala doitu daitekeen zerbait. Forma eta tamaina ezberdineko hainbat bulego dira, une jakin batean behar den horretara egokitzen direnak.\nTenerifen, ostera, Kanariar Irletakoegoitza hartuko duen eraikinean ari gara lanean. Palmondo-enbor baten traza du, eta eguzkitik babesteko azalzimurtsua du.\nLondresen, bien bitartean, Hiri Olinpikoa egiteko proposamenak aurkezten ari gara. Garai bateko industria-gunea da, abandonatua, jenderik bizi ez den tokia eta ubideak dituena. Hain segur ere, komunikazio-gune nagusia izango da baldin eta Ingalaterrak Joko Olinpikoak hartzen baditu. Azken finean, parke handi bat da, paisajismo ingelesaren estilokoa, eta orain lanean dihardugu hiritarrek instalazio olinpikoak loreak balira bezala uler ditzaten.\nAntza denez, eraikinek beti zerbait adierazi nahi dute.\nBeste proiektu batzuetan ere esperimentazioaz baliaturik, bi eratako teknologiak erabil ditzakegula ohartu gara: batetik, analisian eta eraikuntzan bere gordinean oinarritzen direnak; eta bestetik, berriz, hortxe dago komunikazioaren teknologia.\nGogorragoak diren teknologia horiek nahastu egiten dira, eta komunikazioaren teknologiak arkitektura-proiektuetan integratzen dira halaber.\nZer sumatzen duzu faltan Donostian? Zer hobetu daiteke?\nHiri zoragarria da. Donostiaren arazoa ez dut uste irudia denik; arazoa ez da arkitektura-diseinua. Lehenbailehen konpondu beharrekoa, hain zuzen, hiriguneko higiezin-presioa da; modu inteligente eta eraginkor batean, kanpora atera behar da presio hori.\nEgia da, era berean, hiria ez dudala iritzi serioak emateko bezainbeste ezagutzen. 17 urte nituela Donostiako Jazzaldira joan nintzen, baina hori duela 20 urteko kontua da. Harrezkeroztik hiria asko aldatu da. Modu abstraktuan errezetak ematea ezinezkoa da, ezin dugu “hiriek horrelakoak izan behar dute” esan… Azken batean, guztia zehaztasunez aztertu behar dugu ahal den arkitektura onena prestatzeko.


Heldulekuak - - uztarria.eus\nIhintza Elustondo 2020-09-17 10:49\nIhintza Elustondok 2020ko abuztuko Uztarria aldizkarian idatzitako iritzi artikulua da honako hau.\nIngurukoek barre egiten zidaten munduaren bukaeraz hitz egiten nuenean; gure arduragabekeriak, etengabeko berotzeak dena suntsituko zuela aipatzen nienean. Amildegia eraikitzen ari ginela iradokitzean, barre. Orain, jende gutxik egiten du barre. Eginda ere, ez dago bestearen irribarrea ikusterik, derrigortu dizkiguten oihal zatiak aurpegian ditugula. Jarriko ditugu loreak, koloreak, alaitasuna trapuetan, baina irribarrerik ez. Badirudi genuen gauzarik ederrena lapurtu nahi digutela.\nDenok uste genuen gauzak ezin zirela okerrago joan. Eta okertu dira. Itxi-etxealdian ahal bezala aurrera egiten saiatu gara, sekulakoak eta bi egin ditugu minutuak, segundoak azkarrago igaro zitezen. Aske sentituko ginen eguna noiz iritsiko zain egon gara, genuen bakarra denbora zela jakin gabe. Denbora pasatu da, eta hementxe gaude. Ez dira gauzak hainbeste aldatu.\nHiru hilabete egon gara egoitzan dugun amona ikusi gabe, hura kalera aterako zen egunaren zain, zibermusuak benetako besarkada bilakatuko ziren unearen esperoan. Eta orain, egoitzatik ateratzen denean ere ez diogu musurik ematen, badaezpada. Joxe Mari eta Jabier, berriz, sekula ez dira hainbeste denbora elkar ikusi gabe egon; lehen, ekaitzik bortitzenak ere ez zuen banatzen parea. Eta kontuak kontu, oraindik ez dira txikito bat elkarrekin hartzera joan, badaezpada. Zenbat badaezpada, zenbat gogoz kontrako urruntasun. Eta aurten ez da saninaziorik izango, ez festarik, ez betiko oporrik. Zenbat tristura, zenbat ilusio goitik behera, txiki-txiki eginda.\nZergatik programatzen ote ditugu ametsak gerorako, oraina besterik ez dugula konturatu garenean: zero kasu izatetik bat edo bi izatera koskarik ez dagoenean, egun batetik bestera mundua aldatzen denean. Eta, gu, hala ere, etorkizuna eraiki nahian, geroa piezak esku artean ditugun puzzlea bailitzan.\nEz dago erraza ilusioak sortzea, dena kontuz, tentuz, erdi beldurtuta egin behar dugun garai honetan. Eguzkia inoiz baino argiago dagoen arren, sekula baino konfiantza gutxiago transmititzen digu azkenaldian. Zer sinetsi, zer ez, bertsio bakarreko mundu honetan. Baina bilatu beharko ditugu heldulekuak, elkarri piztu beharko dizkiogu bonbillak tunelaren amaieran.\nBegiekin bada ere, egin dezagun irribarre.