Maiatzaren 10etik aurrera zer? | Iritzia | Berria\nMaiatzaren 10etik aurrera zer?\nIazko martxoaren 8a zen, Musika Música-ren azken eguna. Lili Boulanger, Emiliana Zubeldia, María Malibrán, Paulina Virardot eta Cecilia Chaminade konpositoreak gogoratzeko kartel erraldoiak jarri genituen Euskalduna jauregiko plazan. Omenaldi xumea, artista izaera ezkutuan gorde behar izan zuten emakume handi haiei.\nOrdurako bagenuen birus berezi baten berri, batez ere Gasteizen ageri zena. Egun gutxira, hilaren 13an, alerta egoera dekretatu zuen Eusko Jaurlaritzak eta, bi egun beranduago, alarma egoera genuen Estatu osoan. Espainiako Gobernuak aginte bakarra ezarri zuen erkidego autonomoek egin behar zutena diktatzeko. Aginte bakarra, militarrak eta guardia zibilak tarteko, prentsa aurretan egoeraren berri eman eta, aldi berean, nork agintzen zuen erakusteko.\nEusko Jaurlaritza aginte bakarraren aurka azaldu zen, onartezina baitzen euskal eskumenen gainetik inork agintzea zer eta nola. Denok gogoratzen ditugu agerraldi politiko-militar haiek agintea bat eta bakarra zela erakusten. Egoera zail hartan ezinbestekoa zen euskal erakundeen eskuduntzak balioestea. Gobernantza partekatzea hainbat bider aldarrikatuz lortu zuen lehendakariak elkarlanerako jarrera onar zezan Espainiako Gobernuak.\nErpin ugari du egungo egoerak. Transmisio datuetan gaur gora eta bihar behera, horixe da pandemiaren ezaugarri larrienetako bat ia Europa osoan. Apirila gogorra izan da Euskal Herrian. Aldiz, Valentziak, esaterako, 50eko intzidentzia metatua du, orain bi-hiru hilabete 1.450ekoa zuenean. Egun hauetan gure komunitatean 500dik gora gabiltza, gailurra noiz joko kezkatuta. Egoeraren larritasunetako bat hobekuntza behin-behinekoek dakarten ziurgabetasunak eragiten du. Dagoeneko ia 4.200 pertsona hil zaizkigu EAEn. Herritar asko galdu dugu. Familia asko dago gainditu ezineko doluan.\nEremu eta denbora-tarte zabalagoak kontsideratzeak egoeraz jabetzeko aukera zehatzagoa eskaintzen du eta baliogabetzen laguntzen digu hitz lodiez eta arinkeriaz egindako juzguak. Esaterako, birusaren kontrol zorrotzagoa eginez kutsadura eta, batez ere, heriotzak ekiditeko tresnen artean, baheketak eta test kopuruak dauzkagu. Pandemia dekretatu zenetik hona, estatu espainiarrean 1.307 egin dira 100.000 biztanleko; Euskadin, aldiz, 2.602. Bestalde, pandemiak dirauen urte luze honetan aurreko aldi berdinarekiko heriotzak %20,9 ugaldu dira Estatuan; Euskadin,%11,9. Muturreko datu larrienetako bat aipatzearren, Madrilen %41,2 ugaldu dira heriotzak tarte horretan.\nPandemia gainditu ahal izateko txertaketa masiboa azkar lortzea da lehentasuna. Eta bitartean, oinarrizko eskubideak murrizten jarraitzea. Asko kostatzen zaigu eskubide demokratikoak mugatuz bizitzea, baina gure osasun kolektiboak horixe exijitzen digu. Horretarako, tresna juridiko segurua behar da, eta aditu guztiek diote alarma egoerarik ezean ez dagoela babes juridiko nahikorik.\nMaiatzaren 9an alarma egoera mozteko erabaki tinkoa agertu du Espainiako Gobernuak, egoeraren larritasunak ez duenean, tamalez, besterik aurreikusten astebetean. Ez da erraza erabaki horren arrazoia asmatzea. Madrileko hauteskunde kanpaina? Ez dirudi koiuntura horrek entitaterik duenik hain gogorra den erabakia hartzeko. Kongresuan ohikoa bihurtu den eztabaida narrasa ekiditea? Hori instalatuta dago aspaldi. Espainiaren turismoari begirako irudia hobetzea? Ez dago irudi okerragorik norbere errealitatea ezkutatzea baino. Sinistu nahi dut beste garai batzuetako erregimenak ohiko zuen hori ez dela Espainiako gobernu honek darabilen arrazoia. Ez dakigula horrelakorik gertatu. Ez gurean behintzat.


Kirola eta bizimodu osasuntsua – Lauaxeta Ikastola\nKirola eta jarduera fisikoa egitea bizitza estilo osasuntsu baterako ezinbesteko baliotzat jotzen ditugu.\nHorregaitik garrantzitsua da txiki txikitatik kirolerako eta jarduera fisikoa egiteko ohitura eta zaletasuna piztea, ohitura bihurtzen dena egitea ez delako horrenbeste kostatzen, eta nagusitan ohitura berriak hartzea zailagoa izaten baita.\nHorretarako kirol eta jarduera fisikoaren ibilbide kurrikular oso bat izateaz gain, baliabide eta kirol instalazio egokiak izatea garrantzitsua da,jarduera fisikoa esparru egokietan egiterakoan askoz esanguratsuagoa eta errazagoa delako ikasleentzat bere garrantzia ulertzea.\nHorrez gain elikadura ohitura osasuntsuak ere txikitatik hastea osasunerako ezinbestekotzat jotzen dugu. Zer jan, eta zelan jaten den ikasketa bat da, eta hau era koziente baten ikasleekin eta familiekin jorratzea, ikasketa helburu bat da.\nTxiki txikitatik gorputza mugitzea, gorputzeko atal guztietaz koziente izatea eta era egokian erabiltzea ikasi egiten den gauza bat da.\nHorregaitik garrantzitsua da psikomotrizitate plangintza egoki bat jarraituz, Haur Hezkuntzako ikasleek mugikortasuna, koordinazio korporala, erreflexuak, etab. garatzen joatea.\nBurmuina entrenatzen ari gara psikomotrizitatea lantzerakoan. Burmuina baita gorputze osoaren koordinazioaz arduratzen den organoa, eta gorputza garatzen joan behar da, burmuinak ematen dituen aginduei zehaztasunez erantzuteko.\nNaturarekin kontaktuan jolastea\nNatura eta espazio irekiak gorputza garatzeko baliabide ezin hobeak dira. Horregaitik ikasleak kanpoaldean eta naturarekin kontaktuan daudela eroso sentitzea garrantzitsua da.\nHorrez gain, espazio irekietan egotea, ikusmena garatzeko tresna ezin hobea da, eta hemen ere burmuina bere osotasunean garatzeko ikusmena, ukimena, entzumena eta usaimena ezinbesteko informazio eskuratzen dituzten iturri garrantzitsuak dira.\nEskolaz kanpoko kiroletan aritzea\nIkastolak eskaintzen duen eskolaz kanpoko kirol aukera zabaltasuna, kirolari eta bizimodu osasuntsuari ematen zaion garrantziaren beste ebidentzia bat da.\nHaur Hezkuntzako umeetatik hasi eta Batxilergorarteko ikasleek eskolaz kanpoko kirol eskaintza anitza dute. Bai eguerdietan egiteko, arratsaldeetan edo asteburuetan.\nGarrantzitsuena ez da horrenbeste zer edo noiz, baizik eta kirola egitea.\nKirol instalazio egokiak izatea\nKirola egitea, kirola egiteko baliabide egoki gabe, zailtasunak jartzea da. Horregaitik, Ikastolak dituen kirol instalazio egokiei ahalik eta etekin handiena ateratzen zaie, ikasle txiki eta nagusiagoek egin nahi dituzten kirol guztiak egin ditzaten.\nJudo, igeriketa, saskibaloia, futbola, voleyball, hockey, eskupilota, eskalada, etab. dira besteak beste ikastolan praktikatu daitezkeen kirolak.\nIgeriketa eta kirol ezberdinak ezagutzea\nKirol bat egitea gustatzen zaizun ala ez jakiteko lehenengo ekintza, kirol hori praktikatzea da. Horretarako, Ikastolako Gorputz Hezkuntza departamentutik hasita eta eskolaz kanpoko ekintza planerarte, ikasleei kirol ezberdinak praktikatzeko aukera ematen zaie.\nKirol guztien artean, urarekin loturik kirolak, garrantzia berezia dute, Ikastolako ikasle guztiek igeriketa egiten dutelako Lehen Hezkuntzatik hasita, Gorputz Hezkuntzako programazioaren barruan.\nJarduera fisikoa familian egitea\nJarduera fisikoa eta kirola familian egitea, ikasle gazteei asko gustatzen zaien ekintza da. Horretarako, hainbat asteburuetan urtean zehar, Ikastolak antolatuta famili txangoak egiteko aukera egoten da.\nBakoitza bere erritmora, bakoitza bere helburuarekin, baina guztiok kirola eta jarduera fisikoa egiteko asmoarekin.\nJarduera hauek naturarekin kontaktuan egiten dira eta Ikastolako monitoreek koordinatzen dituzte.\nElikadura ohitura egokiak garatzea\nKirola egitea osasun egokia izateko ezinbesteko baldintza dela argi dago, eta elikadura ohitura egokiak izatea ere ezinbestekoa da.\nLauaxetan ikasle guztiek bazkaltzen dute jantokian egunero. Ikastolan bazkaltzen den janaria, bertan prestatzen da, eta nutrizionista profesionalek diseinatutako menuak dira. Aldiro aldiro gainera, kanpo auditoreen bidez, menu hauen egokitasuna auditatzen da.\nBarazkiak, frutak, kalitatezko proteinak, elikadura orekatua, ahalik eta frijitu gutxien izatea, etab. dira menuaren ardatzetariko batzuk. Gainera Bertoko planarekin, Ikastolako ortuan, ikasleek urtean zehar zaintzen dituzten barazkiak ondoren Ikastolako jantokian bazkaltzen dituzte hainbat momentutan. Eta horrez gain, inguruko ekoizleen produktuak lehenesten dira ere menuak definitzeko orduan.\nHorrez gain, Haur Hezkuntza eta Lehen Hezkuntzako ikasle guztiei, hamaiketakoa ere Ikastolan ematen zaie. Hamiaketako honetan egunero fruta ezberdin bat ematen zaie, ohitura egokiak barneratzen joan daitezen.


05 « maiatza « 2017 « Prentsa oharrak\nSalburuko rokodromoa 2018aren hasieran izango da prest\nKategoriak: Prentsa oharrak — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 5 maiatza 2017 11:24\nEskalatzeko ekipamenduak 150.000 euroko kostua izango du, eta gizarte etxean erabilera aukera berriak ahalbidetuko ditu\nIsabel Martinez zinegotziak gidatzen duen Partaidetza eta Gizarte Etxeen Sailak proposatuta, Tokiko Gobernu Batzarrak Salburuko gizarte etxerako rokodromoa hornitu eta instalatzeko kontratazio dosierra onetsi du gaur, 150.000 euroan.\n“Rokodromoa instalatuta, gobernuak auzoak behar zuen konpromisoa betetzen du, eta auzokoek gizarte etxean eskalada kirolean jarduteko aukera izango dute” esan du Martínezek. Haren esanetan, albiste “oso ona” da, “auzoak ekipamendu hori eskatzen baitzuen; izan ere, hasierako proiektuan jasota egon arren aurreko gobernuak ukatu egin zien”. “Kontuan izan behar da Salburuko gizarte etxeak gabezia ugari zituela entregatu zenean, lanak presaka egin zirelako eta beheranzko esleipenen bidez; horrek gerora ezin konta ahaleko adabaki jarri behar izatea ekarri du, eta gobernu hau arrakastaz ari da konpontzen”, erantsi du Martínezek.\nNabarmentzekoa da hasierako partidaren aurrekontuari 50.000 euro gehitu zaizkiola, 2018rako konpromiso-kreditu baten bidez. Azaroaren 15etik otsailaren 15era arte gauzatu beharko da lana.\nGizarte Politiken Sailak 150.000 eurotik gorako hitzarmenak egin ditu bertako elkarteekin\nGizarte Politiken Sailak proposaturik, Tokiko Gobernu Batzarrak bertako elkarteekin 8 hitzarmen formalizatzea onetsi du gaurko bilkuran; 150.000 euro baino zertxobait gehiago emango die gizarte edo gizarte-osasunaren alorrean proiektuak garatzen jarraitzerik izan dezaten.\nDiru gehien jasoko duen hitzarmena “Prestaturik” atzerriko profesionalen elkartearekikoa da, gizarterik baztertuta geratzeko arriskua dutelarik udalaren gizarte zerbitzuetan arreta ematen zaien pertsonen gizarte-inklusiorako jarduerak egiteko.\nAFA ARABA-Alzheimer eta bestelako buruko gaitzak dituztenen senitartekoen eta lagunen elkarteak 31.990 € jasoko ditu Udalarengandik, Alzheimerra eta beste buruko gaixotasun batzuk dituzten pertsonak zaintzen dituztenei hezkuntza eta psikologia arloetako aholkularitza emateko, “haien bizi-kalitatea hobetzeko eta zaintzen dituzten pertsonen gainbehera progresiboari egokitzeko egin behar dituzten aldaketei aurre egiten laguntzeko“, azaldu du Gizarte Politiken zinegotzi Peio López de Munainek.\nOrobat, ASAFIMA- Fibromialgia eta Neke Kronikoaren Arabako Elkarteari emango dio laguntza; gaixoei —populazioaren % 2-3— arreta eta aholku emateko eta haiekin esku-hartzeko programa bat garatzeko balioko du. Udalak 23.760 euroko ekarpena egingo dio hitzarmenari.\nBestetik, gobernuak ontzat jo du ADSIS fundazioarekiko hitzarmena, zeina askatasunik gabe dauden pertsonekin egiten baitu lan, Bestalde programaren bitartez.\nPrograma —11.180 € jasoko du— San Prudentzio egoitzako adinekoekin egiten da: gizarteratze prozesuan dauden presoek zenbait jarduera egiten dute haiekin batera, pertsonen arteko harremanak eta partaidetza sustatzearren.\nElkarte hauek ere jasoko du udal-finantzaketa beren proiektuetarako:\nAGLEk 10.970 € jasoko du gaixotasun kronikoak, degeneratiboak, tumoreak eta gaixotasun terminalak dituztenen familiei laguntzeko programa egiteko.\nGurutze Gorriak 6.142 € jasoko ditu adinekoen egoitzetan esku-hartzeko programa burutzeko.\nAAE-Arabako Epilepsia Elkarteak 4.030 € jasoko ditu gaixoei arreta, laguntza eta sostengu psikologikoa emateko.\nASAMMA-Bularretako Minbizia edo Ginekologikoa duten Emakumeen Elkarteak 2.800 euro jasoko ditu eragindakoei eta senitartekoei zuzendutako emozio-errekuperaziorako programa garatzeko.\nDatorren asteartean Kulturaren Plan Estrategikoa lantzeari buruzko jardunaldi irekia egingo da Montehermoson\nKategoriak: Prentsa oharrak — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 09:31\nItzaleko kultura agenteek, hala nola Pilar Gonzalo, Mikeldi Zeberio eta Xabier Gantzarainek, ekarpenak egingo dizkiote planari lantzen hasi aurretik\nBehin planaren diagnostiko fasea bukatuta, aurki hasiko da plan estrategikoaren diseinu fasea. Horren aurretik, Kultura, Hezkuntza eta Kirol Sailak jardunaldi irekia antolatu du, herritarrei oro har eta kultur eragileei bereziki zuzendua, ikuspuntu berriak eta desberdinak jasotzeko asmoz, diseinu faserako baliagarriak izango direlakoan eta fase batetik bestera igarotzeko zubi gisa. Maiatzaren 9an (asteartea) izango da, 18:00etatik 20:30era, Montehermoso kulturunean.\nKanpoko hiru pertsona gonbidatu dituzte, bigarren fasean landuko diren gaietan adituak:\nPilar Gonzalo, Kultura eta Praktika Onen Espainiako Foroko zuzendaria, eta Reina Sofia Museoko langilea. “Kultur eragileak, udal politikak eta gerra… sideralak” hitzaldia emango du.\nMikeldi Zeberio, herritarren partaidetza arloko aholkularia Emun Aholkularitzan. “Ko-gestioa: elkarlana politika publikoetan” izango du hizpide.\nXabier Gantzarain, Dinamoa ekimeneko koordinatzailea eta kultur eta arte kritikaria Berria eta Argian. “Kultura da araua” gaia jorratuko du.\nJardunaldiak hasiera emango dio plan estrategikoaren diseinuari.\nKategoriak: Prentsa oharrak — Etiketak: Zinema Gaur — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 09:26\nBerrehun eta laurogei dantzarik hartuko dute parte “Gasteiz dantzan” ekitaldiaren hamaseigarren edizioan\nDOSSIER Asi Baila Vitoria Gasteiz 2017\nJarduera horren bidez, “Jose Uruñuela” udal dantza kontserbatorioak Dantzaren Nazioarteko Eguna ospatuko du\nIgandean, maiatzak 7, “Gasteiz dantzan” ekitaldiaren XVI. edizioa egingo da Espainia plazan, 12:00etatik 14:30era. “Jose Uruñuela” udal dantza kontserbatorioak antolatu du ekitaldia, apirilaren 29an ospatu zen Dantzaren Nazioarteko Eguna dela eta.\nAurten, bederatzi taldek hartuko dute parte “Gasteiz dantzan” jardueran, eta espezialitate eta estilo ezberdinetako koreografiak eta fusioak dantzatuko dituzte: dantza klasikoa, euskal dantzak, Errioxako dantza erregionala, dantza garaikidea, flamenkoa, folklore kolonbiarra, dantza arabiarra, izaera dantza, country line dance, urbanoa, India eta Bollywoodekoa, Ekialdeko dantza, eta abar.\n“Gasteiz dantzan” ekitaldiak Gasteizko zein inguruko dantza taldeak eta eskolak biltzea du helburutzat, bertan lantzen diren estiloak eta espezialitateak erakutsiz herritarrak dantzara hurbilarazteko, eta bereziki, “ikusle berriak, horrelako ikuskizunetara joan ohi ez direnak“.\nGazteentzako barra klasikoa osatzen duten ariketak Iker Murillok eta Vitali Safronkinek diseinatu dituzte, zeinak Lausanneko Béjart Balletean aritu baitziren eta, gaur egun, Uniqart dantza konpainiako zuzendari artistikoa eta koreografoa baitira. “Jose Uruñuela” kontserbatorioko ikasleek dantzatuko dituzte.\nAtapuercako indusketen zuzendarikide ospetsu Eudald Carbonellek, Luis Quevedo komunikatzaileak eta domina olinpiko baten irabazle Tania Lamarcak bideo-foroa egingo dute Europa jauregian\nKategoriak: Prentsa oharrak — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 09:23\nPublikoari irekitako topaketan “En busca del futuro perdido” dokumentala ikusi ahalko da, eta protagonistek mahai-ingurua egingo dute\nMaiatzaren 9an izango da, 19:30ean, Europa jauregiko María de Maeztu aretoan\nDatorren astean, Atapuercako indusketen zuzendarikide ospetsu eta Asturiasko Printzea sariaren irabazle Eudald Carbonellek, Luis Quevedo komunikatzaileak eta domina olinpiko baten irabazle Tania Lamarcak bideo-foroa egingo dute Europa jauregian.\nZehazki, “En busca del futuro perdido” dokumentala emango dute maiatzaren 9an, 19:30ean, María de Maeztu aretoan. Ondoren, protagonistek mahai-ingurua egingo dute. Sarrera doakoa da.\nDuela hiru urte, Atapuercako indusketen zuzendarikide Eudald Carbonell arkeologoak eta Luis Quevedo zientzia-komunikatzaileak “En busca del primer europeo” dokumentala egin zuten, zeinak hainbat sari lortu baititu nazioartean. Oraingoan, proposamen berria dakarte Gasteizera, “eboluzioaren ikuspuntutik gizarteak aurre egin behar dion krisialdiaz hausnarketa sortzeko. Hots, espeziearen pentsamendu sozial eta kritikoaz hitz egiteko, kolapsoa —historian aurretik ere gertatutakoa— eragozteko. Herritar orori zuzendutako jarduera da, baina bereziki gazteentzat onuragarria izango dela uste dugu”, esan dute antolatzaileek.\nDokumentala “road movie” bat da: bat-batean osatutako esploratzaile talde bat Afrikako berotik hotz borealera, Turkiako ilgora emankorretik maien oihan zeharkaezinera joango da, antzinako gizarteek utzitako aztarnen bila, zibilizazio ororen oinarrizko mekanismoak ulertzen lagungarri izango baitira: zerk eragin zuen kultura eta merkataritza loratzea eta zerk ekarri zuen horien kolapsoa. Eudald Carbonell arkeologo ospetsua eta Luis Quevedo kazetari eta zientzia-komunikatzailea buru direla, bidaiak kultura eboluzioa giza espeziearen aurrerapen bereziaren motorra izan dela erakutsi nahi du, duela 150.000 urte ia desagertzeko zorian izan zenetik planeta osoa konkistatzeraino.


Espainiako bankuek kriptoaktiboak merkaturatu nahi dituzte – Ekonomiaren KZ\n2021-10-19 Andoni Beitia\nEspainiako bankuek lurra zundatzen dute bezeroei kriptoaktiboak eskaintzeko. Ez dute booma galdu nahi, eta zenbait erakunde plataforma horietarako erregistroan izena emanda egon behar ote duten galdetzen hasi dira, urriaren 29an martxan egon behar baitu. Espainiako Bankuak ekainean iragarri zuen irailetik hil honetara bitartean emango zituela inskripzioa eskatzeko argibideak eta formularioak. Baina dokumentazio hori oraindik ez dago eskuragarri.\nKriptoaktiboak eta horiekin lan egiten duten plataformak arautzeko Europako erregelamendu-proposamena, MICA izenekoa (markets in crypto-assets siglak), EBko labeetan prestatzen ari da. Zaila da erregulazioa urtea amaitu baino lehen prest egotea, baina Erkidegoko agintariek 2022rako azkartu dute onartzeko, iturri juridikoen arabera. Nolanahi ere, klubeko herrialde bakoitzak bere urratsak eman ditu jarduera horri muga jartzeko.\nEspainian, berehalakoena moneta birtuala moneta fiduziario bidez trukatzeko eta moneta elektronikoak zaintzeko zerbitzuen hornitzaileen zerrenda da. Hau da, eragiketari dagokion guztiaren erregistroa, dibisa birtualekin, salerosketatik hasi eta gorde arte. “Espainiako Bankuak eskumena izango du erregistratzeko betebeharra eta inskripzioa eskuratzeko eta mantentzeko eskatzen diren ohoragarritasun-baldintzak betetzen direla gainbegiratzeko”, dio araudiak, ekainean argitaratuak. Erregistro hori hilaren 29an egongo da martxan, eta dirua zuritzeari aurre egiteko baino ez da sortuko.\nIzan litekeen zalantza da, iturri juridikoek azaldu dutenez, dagoeneko gainbegiratuta dagoen erakunde batek zerrenda horretan inskribatu behar duen ala ez, eta, beraz, “Behartuta” dagoen. Egia esan, finantza-erakunde handietako batzuek beren betetze-departamentuak lanean jarri dituzte, horrelako zerbitzuak eskaintzeko erregistratuta egon behar duten ala ez jakiteko.\nBBVAk badu Suitzan kriptoaktiboen merkataritza-zerbitzu bat, aktibo digitalen zaintza- eta salerosketa-zerbitzuak ematen dituena. Oraingoz, bitkopinarekin bakarrik. Caixabankek Onyze aukeratu du horrelako zerbitzuak emateko.\nGloria Hernández Aler finreg erregulazio-aholkularitzako bazkideak adierazi duenez, “Ez luke zentzurik banku batek arauak ezartzen dituen ohoragarritasun-baldintzak bete behar izatea, erakunde horiek zuzenean gainbegiratuta baitaude”. “Hala ere, zentzuzkoa da horrelako zerbitzuak emango dituztela jakinaraztea, eta, ziurrenik, beharrezkoa izango da kapitalak zuritzeko politika aldatzea, kriptoaktiboen dinamikara egokitzeko”, dio.\nSektoreko iturriek aitortu dute bankuek interes handia dutela kriptoaktiboak arautzeko. Duela egun batzuk, Bank of Americak txosten sutsu bat argitaratu zuen, aktibo digitalek “aktibo mota berri bat erabat osa zezaketela” ziurtatzen zuena, eta bere tamainak alde batera uzteko moduko magnitude handiegia hartu duela defendatzen zuena. “Sektorea kriptodibisak arautzea nahi du. Eta hori gertatzen denean eta joko-arauak zehazten direnean, izugarri igoko da aktibo horien prezioa “, azaldu dute AEBetako beste banku bateko finantza-iturriek.\nAktibo digitalekiko interesa eremu pertsonalera ere eramaten da. “Hainbat operadorek modu pertsonalean inbertitzen dute kriptodibisetan”, gaineratu dute sektoreko iturriek. Kriptodibisen erregulazioa, ordea, oso prozesu hasiberria da, eta zailtasun ugari ditu. Horietako bat, aktibo digitalentzat sentikorra, zaintza da, aktibo horiek desagertzea saihesten duten zibererasoen aurrean babesteko bermeak egon daitezen.\n← Wall Streetek eta Asiak arnasa ematen ari diete Europako burtsei\nAmpok atzerriko bigarren planta inauguratuko du abenduan →\nMarta Ortegak Pablo Isla ordezkatu du Inditex-en


Miguel Marina Bilbon jaio zen 1915eko otsailaren 10ean eta Cecilio Marina eta Constancia Barredoren 5 semeetan nagusiena izan zen. Miguel Bilbon bizi izan zen, eta ikasketak ere bertan burutu zituen Espainiako Gerra Zibila hasi zen arte, hau da, 1936ko uztailera arte. Garai hartan kapitain izendatu zuten eta Errepublikaren alde borroka egin zuen Francisco Franco jeneralak suntsitu zuen arte, eta orduan Frantziara ihes egin zuen. Beste sei euskal errefuxiaturekin batera joan zen eta handik atlantikoa zeharkatu eta Venezuelarantz joan zen, arrantza-ontzi txiki batean. 40 eguneko bidaia izan zen. Bidaia hau Deia egunkariak 1982an argitaratu zuen artikulu batean aipatuta dago. Miguelek bizipen hauei erreferentzia egiten die bere alabak 1980ko hamarkadaren hasieran egindako grabazio batean eta bertan bere emaztearekin eta alabarekin gerrari buruz hitz egiten du.\nAudioaren: "El Viaje"\nAudioaren: "La Guerra"\nUrtebete Venezuelan bizi izan zen, eta urte horretan futbolari profesional gisa jokatuz ateratzen zuen bizimodua. Ondoren, Dominikar Errepublikara joan zen, eta Rafael Trujillo jeneralaren kontrolpean zegoen. Beste espainiar errefuxiatu batzuk hainbat alderdi politikoren laguntza jasotzen zuten beste herrialde batzuetara emigratzeko, baina Miguelek ez zuen horrelako laguntzarik izan eta Trujilloren diktaduratik ihes egiteko inolako laguntzarik ere ez zuen jaso. Orduan itsasontzi jugoslaviar batean sugin lanetan hastea erabaki zuen, eta Bigarren Mundu Gerran Bretainiara hornigaiak eramaten zituen. Aurretik planifikatu zuen bezala, itsasontzia New Yorken porturatu zenean erregaia hornitzeko, Miguel ez zen itsasontzira itzuli. Oso hiri handi batean eta ingelesez hitz egin gabe Euskal Ordezkaritzako bulegoa aurkitu zuen E.14 kalean.\nMiguel Estatu Batuetara joan zenean pinturara dedikatu zen serio. New Yorken Jose Vela Zanetiri lagundu zion Nazio Batuen eraikineko “La lucha del hombre por la Paz” muralean. Hirian pasatu zituen urteetan, benetako pobrezia izan arren, zoriontsu ere izan zen. New Yorken bere benetako lanbidea aurkitu zuen, margolariarena, eta han ezagutu zuen emazte amerikarra, Madeline (Magdalena) eta ezkondu egin ziren. Bertan jaio zen bere alaba, Constance (Kuki). New Yorken Miguel Velatiz gain, beste espainiar errefuxiatu batzuekin ere egoten zen; hala nola, Jesus de Galindez (Eusko Jaurlaritzako ordezkaria erbestealdian) , Ovidiu Gondi (Israelgo lotura Latinoamerikarekin), Juan Oñativia (musikaria), Bernardo Clariana (poeta), Luis Quintanilla (margolaria) eta Manuel Manriquerekin (psikiatra).\nOstiral gauetan, espainiar errefuxiatu hauek eta beste batzuk Clarianaren apartamenduan elkartzen ziren Villagen eta bertan abestu, hitz egin, barre egin eta Espainiako oroitzapenak eta Gerran izandako bizipenak kontatzen zizkieten elkarri. 1955ean Miguelek eta bere familiak New York utzi zuten eta Ekuadorrera joan ziren, eta bertan Miguelek bere lagun Bernardorentzat lan egin zuen platano plantazio batean gerente bezala. Hala ere, Guayakira heldu eta denbora gutxira, Miguel konturatu zen Bernardok plantazioan inbertitu zuela pentsatzen zuena, benetako iruzur baten biktima zela. Orduan, Marinak eta bere emazteak Estatu Batuetara itzultzea nahi zuten. Magdalena eta Kukirentzat erraza zen, Amerikako hiritarrak baitziren, baina Miguelentzat, ordea, ez zen erraza – paperik ez zuenez, ezin zen legalki sartu-. Magdalena eta Kuki New Yorkera hegazkinez joan ziren eta Magdalenak American Jewish Commiteerentzako (AJC) lan egiten jarraitu zuen.\nMiguelek Guatemalarako hegazkina hartu zuen, eta gidari indigena baten laguntzaz, bere aurretik igeri egin zuena itsasoko arroparekin buruan, Tapachula ibaia (Mexiko) zeharkatu zuen. Miguelek handik Tijuanara hartu zuen hegazkina eta bere asmoa handik Estatu Batuetako muga zeharkatzea zen. Hala ere, Miguel hegazkinetik jaitsi zenean, atxilotu egin zuten paper gabe sartzeagatik eta Kartzela publikora eraman zuten. Marina kartzelan egon zen aste batzuetan, baina ondoren, bere koinatuaren anaiaren (Sofia ahizparen senarra) laguntzarekin irten zen (Fortunato Lopez, hiri horretako biztanlea).\nMexikon, Miguelek bera eta bere familiarentzat onena Espainian elkarrekin bizitzea izango zela erabaki zuen eta handik paperak lortzen saiatu Estatu Batuetara legalki sartzeko. Merkantzia-ontzi baterako txartela erosi zuen, Floridan eskalarekin, Santanderrerako ibilbidean. Magdalenari esan zion berak eta Kukik itsasontzian topatu beharko zutela eta han itxarongo ziela berak txartelekin. Nahasketa askoren ostean eta Floridan jaistea nahi zuten Ingalaterrara bidalitako jamaikar bidaiarien matxinadaren erdian, marinatarrak elkartu ziren eta Espainiako porturako bidaia hasi zuten. Santanderren, hamazazpi urteko banaketaren ondoren, ama eta ahizpa bi zituen zain, Catalina (Cati) eta Sofia (Sofi), besarkatu egin zuten, eta Magdalena eta Kuki ezagutu zituzten. Marina familiak urtebete pasatu zuen Bilbon Sofi eta bere senar Angelekin; azken hau zapata-denda handi baten arduraduna zen.\nMagdalenak ingeleseko eskolak eman zituen amerikar etxean (amerikar kontsulatuak zuzenduta) eta Miguelek Angelentzako egin zuen lan, handizkako zapaten salmentan. Miguelen familiarekin elkartu zirelako pozik egon arren, marinatarrak deseroso sentitzen ziren Espainian diktadura frankistarekin. Gainera, polizia hainbat aldiz joan zitzaien etxera Miguel zertan ari zen aztertzen. Hala ere, Kontsulatu amerikarreko dokumentuak lortzeko ahaleginek ez zuten ezertarako balio izan. Eta gainera, lagunen gutunak aurkeztu zituzten Ed Finkelsteinena (ordurako New Yorkeko Macy´s-en presidentea eta beranduago Macy´s-en Zuzendaritza batzordeko presidentea) eta Marvin Elkoffena (komunismoaren kontrako idazle ezaguna) beste batzuen artean, Miguel pertsona ona zela fede emanez eta sekula ere ez zela izan partidu komunistako kidea esanez.\nAzkenean, Magdalenak Kukirekin New Yorkera itzultzea erabaki zuen herrialde barruan lan eginez senarrak eurekin elkartzeko baimen legala lortzeko helburuarekin. Banatuta egon ziren urtebetez eta Magdalena AJCn lanean hasi zen berriz, eta Errefuxiatu espainiarrei laguntza ematen dien Nancy MacDonaldekin harremanetan jarri zen. Nancyren bidez, Magdalenak abokatu bat kontratatu zuen, Edith Lowenstein, eta hau Brooklyngo biltzarkide den Emanuel Cellerrekin harremanetan jarri zen. Honek Estatuko Sailera (State Departament) gutun bat bidali zuen, ama amerikar bat eta bere alaba, aita eta senar espainiar batengatik bananduta zeudenaren berri emanez. Azkenean, Marinari Estatu Batuetan bizitzeko baimen legala eman zioten. Miguel New Yorkeko portura heldu zen transatlantiko batean 1957an eta familia berriz elkartu zen.\nLanaldi osoko lana topatu zuen kolore nahasketak egiten zituen serigrafia konpainia baten, eta konpainia horrek Yardleyrentzako diseinuak egiten zituen beste batzuen artean. Ordu libreetan etxean margotzen zuen. Magdalena “The Fund for the Republic” enpresako idazkaria zen; enpresa hori Robert M. Hutchins-ek (lehenago Chicagoko Unibertsitateko zuzendaria izan zenak) zuzentzen zuen eta irabazi asmorik gabeko kabinete estrategiko bat zen. 1959an Fundek bulegoak Santa Barbarara (Kalifornia) eramatea erabaki zuen eta Magdalena eta familiari lekualdaketa eskaini zioten. Marinatarrak Super Chief-ean heldu ziren Santa Barbarara. Fundi zegokion berrogei akreen finka (The Center Forthe Study of Democratic Institutions) Monteciton zegoen, hiriko lekurik ederrenean. Han, marinatarrek aurretik lorezaina bizi izandako etxetxoa errentan hartu zuten, eta horrela hasi zen 10 urteko produktibitate eta fidantza egonkortasunaren etapa.\nEtxetik hurbil zegoen korta zahar bat artista baten estudio bihurtu zuen Miguelek eta egunero ordu luzez margotzen egoten zen. Agente bat lortu zuen, Esther Bear, Monteciton galeria handia zuen eta urtero bere koadroen erakusketak izaten ziren. Magdalenak Centerren zuen lanaren bidez (garai hartan bulegoko gerentea), eta Miguelen erakusketen bidez, marinatarrek lagun berri zoragarriak egin zituzten. Euren etxea Centerreko lan ondorengo orduetako eta asteburuetako bisita intelektualentzako leku gustukoena bihurtu zen. Wilbur H. Ferri (Ping), Centerreko presidenteordea eta bere familia marinatarren oso lagunak egin ziren eta bere lanaren sustapena egiteari ekin zioten. Hallock Hoffman (Centerreko diruzain-idazkaria), Paul Cogley (Commonweal Magazineeko editorea), Donald MacDonald (The Center Magazineko editorea), Scott Buchnan (filosofoa) eta Rexford Tugwell (Franklin Deleanor Roossevelten Brain Trsuteko kidea eta Puerto Ricoko antzinako gobernadorea), guztiak ziren marinatarren lagun onak, eta sarritan gonbidatzen zituzten euren etxean afaltzera. Centerreko lagunez gain, beste lagun batzuk ere egin zituzten sarritan bisitatzen zituztenak: Garrett Hardin, UCSBko (Santa Batabarako Kaliforniako Unibertsitatea) biologiako irakasle ezaguna, George Dangergield (UCSBko irakaslea historialari ospetsua), Betty and Stanley Sheinbaum (Betty Warner anaietako (Warner Bros) Harry Warnerren alaba zen) eta Stanleyk Centerrerako egiten zuen lan, Kurt Lowenstein (negozio-gizon erretiratua), Emil eta Wally Geist, Jose eta Evita Barcia, gaztelaniako irakaslea UCSBn (Kaliforniako Unibertsitatea Los Angelesen), John Forsyth (gaztelaniako irakaslea Santa Barbara City Collegen), Leonora Cook (eskultorea), Polly Hamilton (partidu demokratako bertako adarrean boluntarioa) eta Victor Fuentes (gaztelaniako irakaslea UCSBn). 1969an Centerrak aldaketa izugarriak izan zituen. Robert Hutchins, zaharra zen eta gaixorik zegoen, eta Ping kalera bota zuen eta baita marinatarren beste hainbat lagun ere, nahiz eta aurretik lan finkoa izango zutela agindu. Centerra gainbehera hasi zen. Magdalena, desengainua hartuta eta arduratuta, beste urtebete gehiago gelditu zen, baina bai berak eta baita Miguelek ere bazekiten diru kontuetan aldaketa izugarria izan behar zutela. Hori jakinda ere, Miguelek Center (Center Magazine) aldizkarirako bi portada diseinatu zituen, bata Maltako kongresurako 1970eko ekainean argitaratu zena eta bestea, 1971eko martxo/apirileko zenbakirako, Jainkoari, erlijioari eta etorkizunari buruzkoa.\n1970ean Stanley Sheinbaum bota zuten Centerretik eta Bettyrekin Italian zuten etxera joan ziren. Magdalenak Centerra utzi zuen urte horretan bertan eta Sheinbaum familiak Santa Barbarako etxeko alojamendua doan utzi zieten garbiketa eta lorezaintza zerbitzuak barne. Etxea espainiar estilokoa zen, handia eta ederra, teila gorriekin, Monteciton. 1972ko udan Betty eta Stanley Italiatik itzuli zirenean, Miguel eta Magdalenak Espainiara joatea erabaki zuten betiko. Hegoaldean etxe bat erosteko aukera aztertu ondoren, azkenean marinatarrek Madrilera joatea erabaki zuten. Fuencarral kalean pisua erosi zuten eta Magdalena ingelesa irakasten hasi zen Nazioarteko Institutuan. Carabancheleko langile-auzoan ingelesa irakasten ere egin zuen lan boluntario bezala. Magdalena ondo egokitzen zihoan eta Espainian geldituko zen, baina Miguel deseroso zegoen eta ez zen aldaketara egokitu.\nAntonio Machado galerian erakusketa izan zuen, eta 1973ko martxoaren 8ko informazioetan labur-labur aipatu zen, baina artearen munduan ez zuen arrastorik utzi. 1973ko ekainean Miguelek eta Magdalenak pisua saldu zuten eta Estatu Batuetara itzuli ziren. Santa Cruzetik pasatu ondoren Kaliforniako Unibertsitatean Kukiren lizentziaturako zeremoniarako, bikotea Santa Barbarara itzuli zen. Aste batzuetan Jo Ferryren (Pingen lehenengo emaztea) etxean gelditu ziren eta ondoren, apartamentu bat hartu zuten errentan, 417 Shasta Lanen etxea erosi zuten arte. Nahiz eta txikia izan, etxea auzo onean zegoen, Jardin de Rosales eta Mision de Santa Barbaratik hurbil, 1786an frantziskotar espainiarrek sortu zuten. Lagun baten laguntzarekin, Miguelek patioan estudio bat eraiki zuen eta beste egongela bat balkoi handi batekin etxea handitzeko.\nNahiz eta aurrekontu mugatuarekin bizi, bikoteak bi logelako etxetxoa leku zoragarri batean aldatzea lortu zuen. Magdalenak estilo frantseseko kristalezko ateak erosi zituen txatartegi batean eta Miguelek egongelan jarri zituen balkoi aldera emateko. Egongela berrian jarri zuen, espaloian erabilitako alfonbra. Miguel berriz margotzen hasi zen, eta Magdalena lan bila. Magdalenak lan batzuk aurkitu zituen, baina orduka, eta bikotea diru faltan zegoen. Urte haietako egun batean, Magdalenak bere alabari esan zion, inguruko hondartza batean muskuiluak batzen zebiltzala afarirako eta etxera dirua bidaltzeko eskatu zion. Orduan Kuki Santa Kruzen bizi zen eta bertan egiten zuen lan eta sasoi hartan hilero txekeak bidaltzen zituen etxera. Une hartan, Magdalenaren lanetako baten bidez bizi guztirako lagun bat egin zuten. Glen Serbinek, enpresario eta negozio-gizonak, berak sortutako Photographers Forum aldizkarirako editore kontratatu zuen Magdalena. Glenek Marina familian interesa erakutsi zuen bereziki, eta euren lagun leial egin zen eta Shasta Laneko etxera sarritan joaten zen bisitan. Pingek sarritan bisitatzen zuen Santa Barbara, bere bigarren emaztearekin, Carolekin (Bernstein), Jo eta bere alabak ikusteko. Bidaia hauetan Ping eta Carol beti joaten ziren marinatarrak bisitatzera; hauek ez ziren Joren lagunak bakarrik, baita Jo eta Pingen alabenak ere. 1975ean Ping Migueli hileroko txekeak bidaltzen hasi zen, bere pinturei egindako laguntza ekonomiko bezala. Berak eta Carolek sarritan dirua bidaltzen zieten pertsona eta erakundeen zerrenda batean jarri zuten. 1984. urte ingurura arte jaso zituen kuota horiek Miguelek.\nMiguelek urtero bidaltzen zion Pingi koadro bat eta honek behin zintzotasun osoz esan zion Miguel zela ezagutu duen pertsonarik eskuzabalena. Miguelek Kukiri komentatu zion Pingek bizia salbatu ziola. Miguelek zein Magdalenak mantentzen dituzten lagun min eta harreman luze horiek aztertzeak merezi du. Bikote ez oso arrunta osatzen zuten. Emakumea, lehenengo belaunaldiko judu amerikarra zen, Brooklyngo Brownsvilleko txirotasunean hazia. 6 urte zituela ama galdu zuen. Bere aita analfabetoa eta emakumezalea zen, eta oro har berak defendatu behar izan zuen bere burua. 15 urterekin ikasketak utzi eta lanean hasi zen fabrika batean. Emakumeen armadan (WAC) sartu zen eta idazkaritzako ikastaroa egin zuen, gobernuak ordainduta, beteranoentzako abantaila bezala. Irakurle sutsu bihurtu zen eta unibertsitate ikastaroak egin zituen Gizarte Ikerkuntzako Eskola berrian (New School for Social Research). 25 urte zituen Miguel Provincetowen ezagutu zuenean, eta oraindik ez zekien sukaldean aritzen edo entsalada bat prestatzen. Miguel, ordea, Bilboko klase ertaineko familia handi eta maitekor bateko seme nagusiena zen. Guraso eta anaiek miretsi egiten zuten. Futbol jokalari bezala nabarmendu egiten zen eta elizako koroan abesten zuen bakarlari gisa. Unibertsitatera joan ez arren, irakurtzeko zaletasuna zuen eta sarritan hitz egiten zuen Pio Baroja, Miguel de Unamuno, Antonio Machado eta Miguel de Cervantesi buruz eta baita beste idazle espainiar batzuei buruz ere. Haurtzaroko desberdintasunen isla bezala, Magdalena trebea eta kementsua zen eta Miguel idealista eta lasaia. Magdalenak beti miresten zuen bere senarraren erakargarritasun fisikoa eta beti nabarmentzen zuen, baita zaharra zenean eta gaixorik zegoenean ere.\nMiguel oso ederra zen, eta ahots baritonoa eta lagunarteko tratu gozoa eta atsegina zituen. Sekula ere ez zion garrantzi larregirik eman bere itxurari, eta sarritan horri ematen zitzaion atentzioa desbideratu egiten zuen. Miguelen arrebak, Sofik, Kukiri komentatu zion beragatik sentitzen zuen miresmena; sekula ere ez zen egon beste emakume batekin bera eta ama New Yorken (Estatu Batuetan sartzeko dokumentuak legalizatzen) egon ziren bitartean. Miguelek eta Magdalenak sarritan idazten zioten elkarri banatuta egon ziren urtean. Sakon eta luze hitz egiten zuen bikotea zen. Miguel hil zen egunera arte Santa Barbarako kaleetan zehar ibiltzen ziren, eskutik oratuta, hitz eginez paseatzen. 1978. urte inguruan, Magdalenaren aurreko nagusi eta lagunak, Hallock Hoffmanek, Fielding Instituterako editore lanetarako kontratatu zuen; erakunde honek gizarte lan eta psikologia arloan lan egiten duten profesionalei lizentziatura eta doktoretzak ematen dizkiete. Ikasleek titulu aurreratu bezala idazten zituzten tesiak editatzen zituen. Magdalenak oso gustuko zuen bere lana, eta etxean lan egitea gustatzen zitzaion ordutegi malguarekin. Marina familia berriro eroso bizi zen, arazo ekonomikorik gabe. Miguel lasaitasunera itzuli zenean pinturara dedikatu zen, eta artearen negozioak etsiarazita, bizimodu artistikotik erretiratu zen. Ia asteko egun guztietan lan egiten zuen, baina arte ordezkaririk eta galeriarik ez zuen kontratatu, eta ez zuen erakusketa gehiagorik jarri. Bere bizitzako azken 10 urteak pintore lanetarako probetxugarrienak izan ziren.\nBere egunerokoaren azken orrietako baten honako hau idatzi zuen: “erabateko bakardadean lan eginez”. 1989ko abenduaren 13an, Kuki eta familia Santa Barbarara Gabonak pasatzen joan baino astebete lehenago hil zen Miguel Marina (lo zegoela).


Zinema zikloa: 'Hasieratik. Zinema feministaren historiak' - Kulturklik\nVitoria-Gasteiz 2020(e)ko irailaren 5(e)tik 2020(e)ko abenduaren 12(e)ra\nLur Olaizola Lizarraldek (Donostia, 1988) aurkeztuta. Tabakalera-Kultura Garaikidearen Nazioarteko Zentroa.\nÉtude cinématographique sur une arabesque, Germaine Dulac, 1929, 7 min (Amiens, 1882 - Paris, 1942)\nDaisies, V?ra Chytilová, Txekiar Errepublika, 1966, 76’, JB eta ingelesez eta gaztelaniaz azpitituluekin\n1968ko Pragako Udaberria baino hiru urte lehenago, V?ra Chytilová (Ostrava, 1929 – Praga, 2014) zuzendariak Daisies filmatu zuen. Kasu honetan, emakumearen errebolta Marie izeneko bi nesken eskutik ikusiko dugu. Kolorez, efektuz eta testuraz betetako filmean Marie eta Mariek arau guztiak puskatuko dituzte. Besteak beste, gizon dirudunei iruzur egingo diete edo festa ofizial bat hondatuko dute. Hainbat egoera absurdo eta dibertigarrien bitartez autoritarismoa eta moral anakronikoa agerian jarriko dituzte. Eta protagonisten koherentzia jarraituz, V?ra Chytilovák istorio hau zinearen lengoaiaren konbentzioak desartikulatuz kontatuko digu. 1966 urtean Txekiar Errepublikak pelikula debekatu zuen filmearen tonu anarkikoarengatik eta urteetan zehar ezinezkoa izan zen ikustea. Daisies garaikidetasuna galtzen ez duen pelikula feminista klasikoetako bat da.\nData 2020(e)ko irailaren 5(e)tik 2020(e)ko abenduaren 12(e)ra\nZenbatekoa2 € (10 €ko abonamendua)


AISIALDIKO BEGIRALE TITULUA | Ibaizabal ikastola\nIbaizabal Ikastolan bertan lortu dezakezu, Aisiolaren bitartez.\nEuskal Herriko Ikastolen Elkartearen baitako Aisiola programak prest ditu begirale izateko ikastaroak 2020-21 ikasturterako. Urtero bezala, Ibaizabal Ikastolaren egoitzan emango dira ikasturte honetan ere hainbat ikastaro. Hartzaileak Batxilergoko 1. eta 2. mailetako ikasleak izan daitezke. Ez da eskolaz kanpoko eskaintza moduan kontsideratzen; Lanbidek baimentzen du jarduera hau. Hori dela eta, Lanbidek arautzen duen profesionaltasun-ziurtagiria eskuratzen dute ikasle partaideek.\nIbaizabal Ikastolan eskainiko diren aurreneko 2 ikastaroak urriaren 16an hasiko dira, bana Batxilergoko 1. mailako eta 2. mailako ikasleentzat. Ostiral arratsaldeetan izango dira. Urriaren 9an, berriz, Durangaldeko Mankomunitatearekin lankidetzan antolatutako ikastaroa abiatuko da, larunbatetan. Azkenik, 2021eko urtarrilean, Batxilergoko 1. mailako ikasleei zuzendutako bigarren ikastaroa emango da. Talde bakoitza 25 lagunekoa izango da gehienez. Horietan guztietan, esan bezala, ikasleek begirale-titulua eskuratzeko aukera izango dute.\nBerariazko kontingentzia-planak diseinatu ditu Ibaizabal Ikastolak eskaintza hau beharrezko segurtasun-baldintzak betez posible egiteko. Ibaizabal Ikastolako Batxilergoko eta Lanbide-heziketako ikasle guztiek irailaren 22an jaso dituzte aurrez aurreko argibideak Aisiolako koordinatzailearen ahotik. Informazio gehiago nahi duenak aisiola@ikastola.eus helbidra jo dezake edo www.aisialdia.eus atarira.


tmeo, Iru�ean sortutako fanxineak 25 urte bete ditu\nTMEO Gasteizen egiten den fanxineak 25 urte bete ditu\nKOMIKIA Tmeoren 25. urteurreneko azala.\n1987ko ekainaren 4an argia ikusi zuen TMEO aldizkariaren lehen zenbakiak. 25 urteren bueltan, bizirik jarraitzen du Euskal Herriko argitalpen garratzenak eta lotsagabeenak. Iru�ean sortu zen fanxinea eta Gasteizera aldatu zen urte batzuk geroago. Hemendik ez da mugitu. Ospatzeko, zenbaki berezia argitaratu dute. 100 orriko argitalpen potoloa, gonbidatu bereziak eta Santi Orueren "Hoberena" bilduma ere dakartzana. Hala ere, lerro hauek ez ditugu azken TMEO-a baloratzeko erabiliko, TMEO bera zoriontzeko baizik, aldizkaria mende laurden batez bizirik mantendu izana oso txalogarria baita berez. TMEOko arduradunek errealitatea modurik gordinenean deskribatzen eta salatzen segitzeko asmoa agertu dute eta guk, umore "fin eta sentikorrenarekin" barre egiten jarraitu nahi dugu. Segi dezatela hortaz, pixa egiten. ZORIONAK!\nTMEOKritikak Bidali zure iruzkina


‘Clown’ eta beltz izatea | EIBZko liburutegia\nBiak ezagutu zituen: arrakasta eta porrota. Eta porrotak jota hil zen, ahaztua. Ia mende bat igaro da Chocolat clown-a —Rafael Padilla izenez (Habana, Kuba, 1868 – Bordele, Okzitania, 1917)— lurperatu zutela, eta hil zenean bezala, ahanzturan egon da hamarkadaz hamarkada. 2013. urtera arte. Gerard Noiriel historialariak Chocolat, clown nègre: l’histoire oubliée du premier artiste noir de la scène française (Chocolat, clown beltza: Frantziako eszenako lehen artista beltzaren historia ahaztua) liburua argitaratu zuen. Horrela, Europako antzezlekuetara igo zen lehen clown beltzaren historia berreskuratu zuen. Ahanzturatik berreskuratuta, Chocolaten bizipenak bildu dituen Chocolat filma ikusi ahal izan da Ipar Euskal Herriko zinemetan otsailean, eta bihar estreinatuko da Hegoaldean.\nHain zuzen, bere lehen ikuskizunak Bilbon eskaini zituen, eta han ikusi ahal izango da clown-aren inguruko filma. Bizitza gorabeheratsua izan zuen Rafaelek. Abizenik gabe jaio zen Kuba kolonialean, esklabo. Ihes egitea lortu zuen, eta itsasontzi batean ezkutuko bidaiari gisa sartu zen nora zihoan jakin gabe. Bilbora iritsi zen, eta lanean aritu zen kaian eta meategietan. Martzana kaian lanean ari zela, Tony Grice clown-arekin topo egin zuen, eta hark emanaldi batean laguntzea eskaini zion. Bi aldiz pentsatu gabe, onartu egin zuen proposamena. 1885. urtea zen, eta Griceri gaztearen emanaldia gustatu zitzaion. Hainbeste, berarekin eraman zuen Londresera. Baina lehen urratsak Bilbon egin zituen. Horregatik, iazko urtarrilean clown-aren omenezko plaka bat jarri zuten Martzana kaian, eta Kalao arte galeriak haren omenezko erakusketa bat jarri zuen.\nChocolaten ibilbidea ez baitzen bertan amaitu. Are ezagunago bihurtu baitzen aurrerantzean. Londrestik Parisera joan zen, eta han izar bihurtu zen. Bakarka hasi zen, eta Parisko Le Nouveau Cirque de Montmartren ere aritu zen. Berehala eskaini zuen bere saio propioa: La nocce de Chocolat (Chocolaten neska-laguna). Eta ezizen horrekin egin zen ezagun. Ordutik haren abizena izan zen hori. Edozein modutan, goia jotzeko zuen oraindik: Footit clown-ak berekin aritzeko gonbita egin zion, eta sekulako arrakasta lortu zuten biek elkarrekin. Parisko antzoki garrantzitsuenetako agertokietara igo ziren, eta garai hartako artista ezagunen jopuntuan ere egon ziren. Lumiere anaien kamera paretik igaro zen bikotea, eta euren umorea betirako erregistratuta geratu zen hamar esketxetan. Ez hori bakarrik, Toulouse-Lautrec artistarentzako modelo lanak ere egin zituen Chocolatek.\nBaina, 1910. urtean, arrazakeriaren inguruko kezkak gora egin zuen Frantzian, eta horrek Chocolat eta Footitek osatzen zuen bikoteari eragin zion zuzenean. Hain zuzen, euren ikuskizunean beltza beti irrigarri geratzen zen, eta kolpatua izaten zen. Orduko kronikek gogor kritikatu zuten ordura arte goresten zutena, eta ikuskizunak arrazakeria kutsua zuela aurpegiratu zioten. Bikotea desegin, eta lanik gabe geratu zen Chocolat. Oparotasunean bizi ostean, miserian bizi izan zen clown kubatarra, harik eta 1917. urtean hil zen arte. Ordurako zazpi urte zeramatzan taula batera igo barik, eta ahanzturan hil zen.\n‘Clown’-aren muga lausoa\nIraganean barre eragiteko saioa zena geroan kritikarako gai bihurtu zen, beraz. Chocolatek eta Footitek eskaintzen zuten ikuskizunak bietatik jaso zuen, eta arrakastatik porrotera dagoen muga lausoa agerian uzten du adibide horrek. Hala azaldu du Pablo Ibarluzea clown eta Yindeyan konpainiaren sortzaileak, horren inguruan hausnarketa egitean: «Dena da hain labainkorra… Zuzentasunaren eta okerraren arteko muga oso lausoa da, eta denok dauzkagu muga ezberdinak». Ez du uste egokiena denik Chocolaten eta Footiten ikuskizunari gertatu zitzaionari gaurko begiekin begiratzea, «ongia eta gaizkiaren inguruko pertzepzioa modaka doalako, eta gauzak zergatik egiten diren jakin behar izaten da». Eta, hain justu ere, clown-aren lana bien artean dantzan aritzea dela azaldu du.\nEdozein modutan, euren garaiko gizarteak arrazaren inguruan zeukan ikuspegia aldatu egin zuen, eta bikoteak ez zuen jakin testuinguru berrira egokitzen. «Zuzena eta hain zuzena ez denaren arteko muga ikusleek zehazten dutelako», Gorka Ganso clown-aren arabera. Eta Ibarluzeak adibidea jarri du: «Martes y 13 bikoteak arrakasta handia izan zuen senarrak jipoitzen duen emaztearen inguruan egindako esketx batekin. Gaur egun hori ez zen onartuko, baina egia da egileak sortzen duena hutsetik planteatu behar duela». Edozein modutan, «mugak eta clown-ak ez datoz bat», Gansoren arabera. «Pailazoak gizartearen sekulako kritika egin dezake, eta jendeak gaizki har dezake».\nHizkuntza labainkorra dela diote biek. Baina clown-a aktorearen beraren barrenetik ateratzen den norbait dela ere garbi diote. Ibarluzeak dio «norberaren lotsak» azaleratzeko baliabide egoki bat dela, parean duen ikusleak askotan bere propio sentitzen dituelako. «Geure burua pailazoarengan ikusten dugu, eta momentu horretan jabetzen gara zeinen tentelak garen». Baina hizkuntza horrek aktorearen baitatik atera behar du, haren ustez. Eta, horretarako, bakoitzak dituen akatsak azaleratzea ere garrantzitsua da, Gansoren arabera. «Bakoitzak bere akats edo bereizgarriak bilatuta sortzen du pertsonaia». Kasu honetan, Chocolatek azal beltza zeukan, eta horrek egiten zuen berezi clown-en artean. Horregatik bihurtu zen ezagun.\nBistan da: clown-ek polemikarako gaitasun horri eusten diote, eta adibide modura jarri dute biek Madrilgo txotxongilolarien kasua. Baina, Gansoren ustez, historian zehar izan zezaketen eragin hori apalduz joan da. «Antzerkian aritzen ziren aktoreak gehiago baloratzen ziren, eta arrakasta handiagoa zeukaten. Begira Charles Chaplinen kasua, hilabetean film pila bat egiten zituen». Egun, ordea, euskarri ezberdinak daude, eta «komedianteek, irria eragiteko funtzioa izateaz gain, egia esatekoa ere barneratuta daukate. Horregatik, clown-ak zenbat eta urrunago egon, hobeto daude batzuentzat». Garrantzi bera dute oraindik ere, hala ere.\nKategoria Azalpen testua, Berria egunkaria, D eredua, DBH 3. eta 4. mailak, Euskara, Kultura, etiketak Chocolat, Clown-a, Lander Muñagorri Garmendia, Paris, Rafael Padilla by liburutegia. Gorde lotura.


Euangelioa S. Marc-en araura. 4 Basque (Navarro-Labourdin): NT\nBible > Basque (Navarro-Labourdin): NT > Mark 4\n◄ Euangelioa S. Marc-en araura. 4 ►\n1Guero berriz has cedin iracasten itsas bazterrean: eta bil cedin harengana gendetze handi, hala non bera vncira sarthuric, iarriric baitzegoen itsassoan: eta populu gucia itsas costan leihorrean cen. 2Eta iracasten cerauen comparationez anhitz gauça, eta erraiten cerauen bere doctrinán, 3Ençun eçaçue, Huná, ereillebat ilki cedin ereitara. 4Eta guertha cedin ereitean, partebat eror baitzedin bide bazterrera, eta ethor citecen ceruco choriac, eta irets ceçaten hura. 5Eta berce partebat eror cedin leku harriçuetara, non ezpaitzuen lur anhitzic: eta bertan ilki cedin, ceren ezpaitzuen lur barnetassunic. 6Baina iguzquia goratu cenean, erre cedin: eta ceren erroric ezpaitzuen, eyhar cedin. 7Eta berce partebat eror cedin elhorri artera, eta elhorriac handi citecen, eta itho ceçaten hura, eta etzeçan fructuric eman. 8Eta bercea eror cedin lur-onera, eta eman ceçan fructu goratzen eta handitzen cenic, eta ekar ceçan bihi batac hoguey eta hamar, eta berceac hiruroguey, eta berceac ehun. 9Orduan erran ciecén, Ençuteco beharriric duenac, ençun beça.\n10Eta bera cela, interroga ceçaten haren inguruän hamabiequin ciradenéc, comparationeaz. 11Eta erran ciecén, Çuey eman çaiçue Iaincoaren resumaco secretuaren eçagutzea: baina lekorean diradeney comparationez gauça guciac tractatzen çaizte: 12Dacussatela ikus deçatençat, eta eztaquizquión ohart: eta dançutela ençun deçaten, eta adi ezteçaten: conuerti eztitecen eta bekatuac barka eztaquizquién.\n13Eta erran ciecen, Eztaquiçue comparatione haur? Eta nolatan comparatione guciac eçagutiren dituçue? 14Ereilleac hitza ereiten du. 15Bada hauc dirade bide bazterrera hacia recebitzen dutenac, ceinétan ereiten baita hitza: baina ençun dutenean, bertan ethorten da Satan, eta kencen du hayen bihotzetan erein cen hitza. 16Eta hauc dirade halaber leku harriçuetara hacia recebitzen dutenac: eta ençun dutenean hitza, bertan bozcariorequin recebitzen dute hura. 17Eta eztute erroric berac baithan, baina iraute gutitaco dirade: guero heltzen denean tribulationeric edo persecutioneric hitzagatic, bertan scandalizatzen dirade. 18Eta hauc dirade elhorri artera hacia recebitzen dutenac, hauc dirade, diot, hacia ençuten dutenac: 19Baina mundu hunetaco ansiéc, eta abrastassunezco enganioac, eta berce gaucetaco guthiciéc barneraric ithotzen dute hitza, eta fructu gabetzen da. 20Eta hauc dirade lur onera hacia recebitu dutenac, ceinéc hitza ençuten baitute, eta recebitzen, eta fructu ekarten, batac hoguey eta hamar, eta berceac hiruroguey, eta berceac ehun.\n21Erran ciecén halaber, Ala candela ekarten da gaitzurupean, edo ohapean eçar dadinçat? eza candelerean eçar dadinçat? 22Ecen ezta deus secreturic aguerturen eztenic, edo estal ahal daitenic: baina campora ethorri behar da. 23Baldin nehorc ençuteco beharriric badu, ençun beça. 24Guehiago erran ciecén, Gogoauçue cer ençuten duçuen: cer neurriz neurturen baituçue, neurturen çaiçue, eta emendaturen çaiçue, çuey ençuten duçuenoy. 25Ecen duenari, emanen çayó: eta deusic eztuenari, duena-ere edequiren çayó.\n26Guehiago erraiten çuen, Iaincoaren resumá da, guiçón hacia lurrera egotziric gau eta egun lo etzaten eta iaiquiten liçaten baten ançora. 27Eta hacia ilkiten eta hatzen licén, harc ezlaquiala nola, 28Ecen bere buruz lurrac fructu ekarten du, behin belhar, guero buru, guero ogui bihi bethea buruän. 29Eta aguertu denean fructua, bertan guiçonac du eçarten iguiteyá: ceren prest baita vztá.\n30Guero cioen, Cer irudi duela erranen dugu Iaincoaren resumác? edo cer comparationez comparaturen dugu hura? 31Hura da mustarda haci bihibat beçala, cein lurrean ereiten denean, baita lurrean diraden haci gucietaco chipiena: 32Baina erein den ondoan, goratzen da, eta berce belhar gucietaco handiena eguiten da: eta adar handiac eguiten ditu hala non ceruco choriec ohatzeac eguin ahal baititzaqueizte haren itzalean.\n33Eta anhitz hunelaco comparationez tractatzen cerauen hitza, ençun ahal ciroitenaren araura. 34Eta comparatione gabe etzayen minçatzen: baina appartean bere discipuluey declaratzen cerauzten gauça guciac.\n35Eta erran ciecén egun hartan, arrastu cenean, Iragan gáitecen vraren berce aldera. 36Eta populua vtziric har ceçaten hura vncian cen beçala: baina berce vncitchoac-ere baciraden harequin. 37Orduan altcha cedin haice buhumba handibat, eta bagác sartzen ciraden vncira, hala non ia bethatzen baitzén. 38Eta hura vnciaren guibeleco aldean cetzan lo bururdi baten gainean: orduan iratzartzen dute, eta diotsate, Magistruá, eztuc ansiaric ceren galduac goacen? 39Eta iratzarri cenean mehatcha ceçan haicea, eta erran cieçón itsassoari, Ichil adi, eta gueldi adi. Orduan cessa cedin haicea, eta tranquilitate handi eguin cedin. 40Eta erran ciecén Cergatic çarete horrela icior? nola eztuçue federic? 41Eta ici citecen icidura handiz: eta erraiten çuten elkarren artean, Baina nor da haur, haiceac eta itsassoac, ere obeditzen baitute?


Kirmen Uriberen kontu arruntak — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Amatiño / Kirmen Uriberen kontu arruntak\nKirmen Uriberen kontu arruntak\nAmatiño 2009/03/12 23:35\n“Esan zeure-zeureak diren kontuak, esan, horrek du benetan garrantzia. Ez lotsatu. Gainontzeko guztia arrunta da, egunkarietan ageri dena“(Elias Canetti). Estrictu sensu ez dut uste arrunta izatea denik, hain zuzen, egunkarietan agertzeko meriturik handiena, baina bat nator Kirmen Uribek bere eleberrian islatu nahi duen egunerokotasunaren garrantziaz.\nBenetan liluragarriak dira gero Kirmen Uriberen kontuak. Hitzez hitz, lerroz lerroz, aztertu eta zein kontakizun arruntak, xumeak, bakunak, hutsaren hurrengokoak diren. Eta, hala ere, ezin asmatu zergatik, zein beteak, jantziak, sendoak eta indartsuak.\nGustura irakurtzen dihardut, bai, Bilbao-New York-Bilbao nobela (?). Errealitatearekiko hurbiltasun hori nere gusturako apropos burutua bailitzan idatzia dago, eta 1936ko negua epel samarra izan ote zen edota itsas-barruko olatu garauak etxetzarrak bezain galantak diren… nere haurtzaroko gomutak dakarzkit gogora, Ondarroako osabak (gure aita zenaren titi-anaiak) Eibarrera etortzen zen bakoitzean kontatzen zizkigun berberak... olio-ozpinetan gordetako langostinoak boteilatik banan-banan, maitekiro, ateratzen zituen bitartean.\nZeharo bakana, bestalde, Nerea ezagutu zueneko pasartea. Liburu osoa justifikatzeko bezainbateko lerrokada paregabea gero.\nIrakurzaletasuna susperrarazten duten liburuetakoa. Don Manuelen eskolakoa, nonbait. Mesanotxean gorde beharrekoa. Bai, merezi du.


LEGE-OHARRA – ACASGI, Asociación Ciudadana Anti Sida de Gipuzkoa | Gipuzkoako Hies Kontrako Elkarte Hiritarra\nWebgunearen jabearen nortasun-datuak\nACASGI HIES KONTRAKO ELKARTE HIRITARRAK (aurrerantzean, ACASGI), Informazio Gizartearen Zerbitzuei eta Merkataritza Elektronikoari buruzko uztailaren 11ko 34/2002 Legearen 10. artikuluan xedaturiko informazio-betebeharraren arabera, eta www.acasgi.org webgunearen jabea den heinean, bere nortasun-datuak jakinarazi nahi ditu:\nIzen soziala: ACASGI HIES KONTRAKO ELKARTE HIRITARRA (aurrerantzean, ACASGI)\nEgoitza soziala: Carlos I Hiribidea 14 Behea-4, 20011 Donostia\nPosta elektronikoa: info@acasgi.org\nElkarteen Erregistroko inskripzio-datuak: AS/G/02605/1991\nInformazio honen bidez, www.acasgi.org domeinu-izenez argitaratzen den webgunearen erabiltzaileek onartu eta errespetatu beharreko erantzukizun-mugak eta betebeharrak osatzen eta arautzen dira.\n“Orri”, www.acasgi.org domeinua. Interneten Erabiltzaileen eskura dago.\n“Erabiltzaile”, publikoaren eskurako komunikazio elektronikoen zerbitzu bat erabiltzen edo eskatzen duen pertsona fisiko edo juridikoa (Komunikazio Elektronikoen Europako Araudian jasotako definizioa).\n“Azken erabiltzaile”, publikoaren eskurako komunikazio-sare publikorik edo komunikazio elektronikoen zerbitzurik ematen ez duen erabiltzailea (Komunikazio Elektronikoen Europako Araudian jasotako definizioa).\n“Eduki”, www.acasgi.org domeinu osoko orriak dira, zeinak ACASGIk Interneten Erabiltzaileen esku jartzen dituen informazioa eta zerbitzuak osatzen dituzten. Hauexek betez gero: mezuak, testuak, argazkiak, grafikoak, ikonoak, logoak, teknologia, estekak, testurak, marrazkiak, soinu- edota irudi-fitxategiak, grabazioak, softwarea, itxura, diseinu grafikoa, iturburu-kodeak, eta, oro har, Orrian bildutako edozein material-mota.\n“Komunikazio elektronikoen zerbitzu”, eskuarki, ordain baten truke komunikazio elektronikoen sareen bidez ematen den zerbitzua (Komunikazio Elektronikoen Europako Araudian jasotako definizioa).\n“Interneterako sarbide-zerbitzu”, publikoaren eskurako komunikazio elektronikoen zerbitzua, Interneterako sarbidea eskaintzen duena, eta, hortaz, Internetera konektaturiko mutur-puntu ia guztien arteko konektagarritasuna, erabiltzen diren sare-teknologia eta terminal-ekipamendua gorabehera (Internet irekirako sarbidearekin lotutako neurriei buruzko Araudian jasotako definizioa).\n“Hiperesteka”, teknika honi esker, Erabiltzaileak Webeko orrialdeetatik edo Internetetik nabigatzeko aukera du, estekako testu, ikono, botoi edo adierazlearen gainean klik soila eginez.\n“Cookieak”, erabiltzailearen ordenagailuan idazten den testu-fitxategi txikia da, eta hainbat motatakoak daude; “trazabilitaterako” eta Webguneetako nabigazioaren jarraipenerako bitarteko teknikoa. Cookieen bidezko metodoak pribatutasunarekin lotutako ondorioak dituenez, ACASGIk haien erabileraren berri emango du, zehatz-mehatz, Orrian ezartzen diren unean.\n“Terminal-ekipamendu”, telekomunikazio-sare publiko baten interfaze batera zuzenean edo zeharka konektatutako ekipamendua, informazioa igortzeko, prozesatzeko edo jasotzeko (telekomunikazioetako terminal-ekipamenduen merkatuetako lehiari buruzko 2008/63 Zuzentarauan jasotako definizioa).\nOrria erabiltze hutsak Orriaren erabiltzaile bihurtzen du hura baliatzen duen pertsona -fisiko nahiz juridikoa-. Horrek berekin dakar, nahitaez, Legezko Oharrean jasotako baldintza orokor guztiak osorik eta argi, zalantzarik gabe, onartzea. Azken erabiltzaileak ez du Orria baliatuko, Legezko Ohar honetako erabilera-baldintzekin ados izan ezean.\nLegezko Ohar honetan, aldaketak eta eguneratzeak egin daitezke; hortaz, ACASGIk argitaratzen duen bertsioa ezberdina izan daiteke Erabiltzailea webgunera sartzen den bakoitzean. Hori dela eta, Azken erabiltzaileak Orrian sartzen den bakoitzean irakurri beharko du Legezko Oharra.\nOrriaren bitartez, ACASGIk zenbait Edukitarako sarbidea eta horien erabilera eskainiko dizkie azken Erabiltzaileei. ACASGIk edo baimendutako hirugarrenek argitaratuko dituzte Eduki horiek Interneten bidez.\nAzken erabiltzailea behartuta egongo da Orria eta Edukiak ondorengo hauekin bat eginda erabiltzera -eta hori egiteko konpromisoa hartuko du-: indarrean dauden legeak, Legezko Oharra eta berari jakinarazitako beste edozein ohar edo jarraibide -Legezko Ohar honen bitartez, edo beste edozein tokitan, Orria osatzen duten Edukien barruan-. Halaber, bizikidetza-arauen, moralaren eta oro har onartutako ohitura egokien arabera jokatuko du.\nHorretarako, Erabiltzaileak espresuki hartuko du bere gain Eduki oro helburu edo ondorio hauek lortzeko EZ baliatzeko betebeharra: legez kontrakoak, Legezko Oharrean edo indarrean dauden legeek debekatutakoak, eta hirugarrenen eskubideei eta interesei kalte egiten dietenak. Horrez gain, EZ du Edukiak, ekipamendu informatikoak, dokumentuak, fitxategiak eta ACASGIren ekipamendu informatikoetan -elkartearenak edo kontratatutakoak-, beste Erabiltzaileenetan edo Interneteko edozein erabiltzaileenetan biltegiratutako edozein eduki (hardwarea eta softwarea) kaltetuko, erabilezin bihurtuko, gainkargatuko, hondatuko edo beren ohiko erabilera saihestuko.\nAzken erabiltzaileak espresuki hartuko du bere gain ondoko betebeharra: ez die hirugarrenei transmitituko, zabalduko edo eskura jarriko Orrian bildutako materialik -informazioak, testuak, datuak, edukiak, mezuak, grafikoak, marrazkiak, soinu- edota irudi-fitxategiak, argazkiak, grabaketak, softwarea, logotipoak, markak, ikonoak, teknologia, estekak, diseinu grafikoa eta iturburu-kodeak-, ez eta Orriaren Erabiltzailea den heinean eskuragarri izan lezakeen beste edozein materialik ere. Aipatu materialarekin lotuta egindako zerrendaketak ez du izaera mugatzailerik.\nOrobat, hori guztia betetzeaz batera, azken Erabiltzaileak ezin izango du:\nEdukiak erreproduzitu edo kopiatu, banatu, besteren eskura jarri edo beste edozein modutan publikoki jakinarazi, eraldatu edo aldatu, baldin eta ACASGIren, dagozkion eskubideen jabearen, baimen idatzia eta argia ez badu, edo legeak horretarako aukera ematen ez badu.\nCopyrighta ezabatu, eskuztatu edo edozein eratan aldatu, ez eta ACASGIren edo dagozkien titularren eskubideen, aztarnen edota identifikatzaile digitalen, edo ACASGI edo dagozkion titularrak ezagutzeko ezarritako edozein bitarteko teknikoren babesarekin loturiko gainerako datu identifikatzaileak ere.\nAzken erabiltzaileak ez ditu Edukiak eskuratuko -eta saiatu ere ez da egingo- kasuan-kasuan horretarako bere eskura jarri ez den bitartekorik edo prozedurarik baliatuta. Aitzitik, Edukiak dituzten Webguneetan adierazi bezala erdietsiko ditu -edo horretarako Interneten erabili ohi diren moduei jarraiki egingo du, baldin eta Orria edota Edukiak kaltetzeko edo erabilezin bihurtzeko arriskurik ez badago-.\nOrrialdean agertzen diren marka, merkataritzako izen edo edozein motatako ikur bereizgarri guztiak ACASGIrenak dira, edo, hala badagokio, bere erabilera baimendu duten hirugarrenenak. Webgunean edota Edukietan sartzeak -eta horiek erabiltzeak- ez dio inoiz Erabiltzaileari aipatu marka, merkataritzako izen edota ikur bereizgarrien gaineko inolako eskubiderik emango. Horrenbestez, ez da inola ere ulertuko Erabiltzaileari Eduki horiek dauzkaten edo eduki litzaketen ustiapen-eskubideak laga zaizkiola.\nEra berean, Eduki guztien jabetza intelektuala ACASGIrena da, edo, hala badagokio, hirugarrenena. Hortaz, Jabetza Intelektual eskubideak ACASGIrenak edo beren erabilera baimendu duten hirugarrenenak dira, eta haiei bakarrik dagokie ustiapen-eskubideak edozein modutan egikaritzea, batik bat erreprodukzio, banaketa, eraldaketa eta komunikazio publikoari dagozkien eskubideak gauzatzea.\nWebgune honetan bildutako informazioa baimenik gabe erabiliz gero, bai eta ACASGIren edo Orrian jasotako hirugarrenen Jabetza Intelektual edo Industrial eskubideei kalte eraginez gero ere, legeak ezarritako erantzukizunei aurre egin beharko zaie.\nBeren webgunearen eta webgune honen arteko hiperestekak ezartzeko asmoa duten pertsonek baldintza hauek zaindu eta bete beharko dituzte:\nEz da aldez aurreko baimenik beharko Hiperestekak hasiera-orrirako sarbidea baino ematen ez duenean, baina ezin izango da erreproduzitu ezein eratan. Beste edozein Hiperesteka-motak ACASGIren baimen argia beharko du, idatziz.\nEz da “markorik” (“frames”) sortuko ACASGIren webguneekin, ezta haren Webguneen gainean ere.\nEz da egingo adierazpen faltsu, zehaztugabe edo iraingarririk ACASGIri edota bere zuzendaritzako kide, langile edota laguntzaileei buruz, ezta edozein arrazoi dela-eta Orrialdearekin lotura duten pertsona, Orrialdearen Erabiltzaile edota emandako Edukiei buruz ere.\nEz da adieraziko, ezta aditzera emango ere, ACASGIk Hiperesteka baimendu duela edota Hiperesteka ezarri duen Webguneak eskainitako edo eskueran jarritako Edukiak ACASGIk gainbegiratu edo bere egiten dituela.\nHiperesteka ematen duen Webguneak Hiperestekaren helmuga identifikatzeko behar dena baino ez du jasoko.\nHiperesteka ematen duen Webguneak ez du legez kanpoko informazio edo edukirik izango, ezta moralaren edota oro har onartutako ohitura onen eta ordena publikoaren aurkakorik edo hirugarrenen eskubideen aurkako edukirik ere.\nCookieak Webguneetako nabigazioaren eta trazabilitatearen jarraipena egiteko bitarteko teknikoak dira. Erabiltzailearen ordenagailuan idazten diren testu-fitxategi txikiak dira. Metodo horrek eragina du pribatutasunean eta, horregatik, ACASGIk ohartarazi nahi du cookieak erabil ditzakeela webgunearen erabileraren estatistikak egiteko helburuarekin, bai eta Erabiltzailearen PCa identifikatzeko ere, hurrengo bisitetan ezaguna izan dadin. Edonola ere, erabiltzaileak bere nabigatzailea konfigura dezake, webgunea bisitatzean cookieen erabilera ez baimentzeko.\nACASGIk cookieak erabiltzen ditu zerbitzu hobea emateko eta nabigazio-esperientzia hobea izan dadin. Erabiltzen dituen cookieen berri eman nahi du, argi eta garbi: zer den cookie bat, zertarako balio duen, zein helburu duen eta erabiltzaileak nola konfiguratu edo desgaitu ditzakeen, nahi izanez gero.\nKomunikazio elektronikoen zerbitzuak emateari dagokionez, cookieak arautzen dituen Espainiako araudiarekin bat eginez (martxoaren 30eko 13/2012 Errege Lege Dekretuan jasota), ACASGIk bere webgunean (aurrerantzean, “webgunea”) erabiltzen diren cookieen berri eman nahi du, baita horiek erabiltzearen arrazoiak ere. Era berean, ACASGIk erabiltzaileari jakinarazi nahi dio bere webgunean nabigatzean cookieak erabiltzea baimentzen ari dela.\nWebgunean erabiltzen diren cookieak ACASGIrenak edo hirugarrenenak izan daitezke eta hizkuntzari, erabilitako nabigatzaileari edota erabiltzaileak aurredefinitutako bestelako ezaugarriei dagokien informazioa biltzea ahalbidetzen dute, baita erabiltzailearen jarduera jarraitzea eta aztertzea ere, hobekuntzak egiteko eta elkarteak zerbitzuak modu eraginkor eta pertsonalizatuagoan emateko.\nCookieak erabiltzeak hainbat abantaila eskaintzen ditu informazioaren gizartean, honako arrazoiengatik, besteak beste: (i) erabiltzaileari Webgunean nabigatzea eta eskaintzen diren zerbitzuetan sartzea errazten dio; (ii) erabiltzaileak, Webgunean sartzen den bakoitzean, ezaugarri orokor aurredefinituak konfiguratu behar izatea saihesten du; (iii) Webgunearen bitartez ematen diren zerbitzuak eta funtzionamendua hobetzea ahalbidetzen du, instalatutako cookieen bitartez lortutako informazioa aztertu ondoren.\nHala ere, erabiltzaileak bere nabigatzailea konfigura dezake, cookie guztiak onartuta edo baztertuta, edota zein cookie instalatu nahi duen eta zein ez hautatuta, honako prozeduraren bati jarraituta, erabiltzen duen nabigatzailearen arabera:\nGoogle Chrome (Tresnak menuan): Ezarpenak > Aukera aurreratuak > Pribatutasuna (Edukiaren ezarpenak) > Cookieak\nInformazio gehiago: http://support.google.com/chrome/bin/answer.py?hl=es&answer=95647\nMicrosoft Internet Explorer (Tresnak menuan): Internet aukerak > Pribatutasuna > Aurreratua\nInformazio gehiago: http://windows.microsoft.com/es-es/windows7/how-to-manage-cookies-in-internet-explorer-9\nFirefox: Aukerak > Pribatutasuna > Cookieak\nSafari, iPad eta iPhone: Hobespenak > Pribatutasuna\nInformazio gehiago: http://support.apple.com/kb/ph5042\nACASGIk ez du bermatuko Orrialdera sartzean etenik edota Orrialderako zein bere Edukietarako sarbide-akatsik egongo ez denik, ezta Edukiak eguneratuta egongo direnik ere, baina ahaleginak egingo ditu kasuan-kasuan halakoak saihestu, konpondu edota eguneratzeko. Beraz, ACASGIk ez du bere gain hartuko Azken erabiltzaileari sor lekiokeen edozein kalte-galeraren ardurarik, telekomunikazio-sareetan deskonexioak edota akatsak eragin ditzaketenik eta, era berean, Atariaren zerbitzuaren etena edo esekitzea sor lezaketenik, zerbitzua ematean edo horren aurretik.\nIndarrean den legerian jasotako salbuespenak salbuespen, ACASGIk ez du bere gain hartuko edozein izaeratako kalte-galerengatiko ardurarik, honakoen ondorio direnean: Orrialdearen edo Edukien funtzionamenduaren eskuragarritasunik, jarraitutasunik edo kalitaterik eza, eta erabiltzaileak Orrialdeari edo Edukiei egotz lekiekeen erabilgarritasun-itxaropena ez betetzea.\nWebgune honetan agertzen diren Hiperesteken zeregina erabiltzaileei gaiari buruzko informazioa jasotzen duten bestelako Webguneen berri ematea baino ez da. Hiperesteka horiek ez dira, beraz, inolako iradokizun edota gomendiorik.\nACASGI ez da estekatutako orrialde horietako edukien arduraduna, ezta Hiperesteken funtzionamenduaren edo erabilgarritasunaren arduraduna edo esteka horien emaitzen arduraduna ere; halaber, ez du bermatuko erabiltzailearen sistema informatikoan (hardwarea edo softwarea), fitxategietan edo dokumentuetan nahasteak eragin ditzakeen birusik edo bestelako elementurik ez egotea, eta arrazoi horregatik ez du bere gain hartuko erabiltzaileari eragindako edozein motako kalteen ardurarik.\nOrrialdean sartzeak ez dio eragingo ACASGIri birus, har edota bestelako elementu informatiko kaltegarririk egon ez dadin kontrolatzeko betebeharrik. Edonola ere, Erabiltzaileari egokituko zaio programa informatiko kaltegarriak antzeman eta desinfektatzeko tresna egokiak eskuratzea, eta, beraz, ACASGIk ez du bere gain hartuko Orrialdearen zerbitzua eman bitartean sor litezkeen segurtasun-akatsen ardurarik, ezta erabiltzailearen edo hirugarrenen sistema informatikoan (hardwarea edo softwarea) edo bertan gordetako fitxategietan edo dokumentuetan sor litezkeen kalteen ardurarik ere, Webguneko zerbitzu edo edukietara konektatzeko erabiltzaileek erabilitako ordenagailuan birusak egotearen, nabigatzailearen funtzionamendu okerraren edota nabigatzailearen eguneratu gabeko bertsioak erabili izanaren ondorioz.\nOrrialdearen bitartez ematen diren informazio eta zerbitzuen ingurune dinamiko eta aldakorra dela-eta, ACASGI ahaleginduko da (baina ez du bermatuko) Edukien erabateko egiazkotasuna, zehaztasuna, fidagarritasuna, erabilgarritasuna edota gaurkotasuna egokiak izan daitezen.\nAtari honen parte diren orrialdeetako informazioak izaera informatiboa, kontsultarakoa, zabalpenekoa eta publizitatekoa baino ez du. Ez du inola ere konpromiso lotesle edo kontratuzko izaerarik, ez eta horiek eskaini ere.\nACASGIk ez du bere gain hartuko Azken erabiltzaileek informazio honetan oinarrituta hartutako erabakien erantzukizunik, ezta Orrialdeko dokumentuek eta grafikoek izan litzaketen akats tipografikoengatik har litzaketenen erantzukizunik ere. Informazioa aldizkako aldaketen menpe egon liteke, aldez aurreko jakinarazpenik gabe, Edukien zabalpen, hobekuntza, zuzenketa edota eguneratzeengatik.\nACASGIk Azken erabiltzaileari edozein bide erabilita egin ahal dizkion jakinarazpen eta komunikazioak eraginkortzat joko dira, helburu guztietarako.\nOrrialdearen eta Edukien zerbitzu-emateak iraupen mugagabea du, hasiera batean. Hala ere, ACASGIk baimena izango du edozein unetan Orrialdearen edota bertako edozein Edukiren zerbitzu-ematea amaitutzat eman edo bertan behera uzteko. Posible den heinean, ACASGIk aldez aurretik jakinaraziko du Orrialdearen amaiera edota etena.\nACASGI izaera pertsonaleko datuen garrantziaren jakitun da, eta, horregatik, datuen erabilera eta bilketan ahalik eta segurtasunik handiena ematera bideratutako datuen erabilerarako politika jarri du abian, arloan indarrean den araudia betetzen dela bermatzeko eta politika hori elkartearen jardunaren ardatzetako bat bihurtzeko.\nwww.acasgi.org webgunean nabigatzean, gerta daiteke izaera pertsonaleko datuak eskatzea, horretarako prestatutako inprimakien bitartez. Datu horiek dagozkien fitxategietan sartuko dira, horiek biltzea eragin duen helburu zehatzaren arabera.\nHorrela, datu-erabilera bakoitzaren informazio zehatza emango da web-inprimaki bakoitzarekin batera, eta horien guztien arduraduna bera izango da: ACASGI, egoitza Carlos I Hiribidea 14 Behea-4, 20011 Donostia helbidean duena; berbera izango da, halaber, datuen sarbide-, zuzenketa-, ezabatze- eta eramangarritasun-eskubideak egikaritzeko lekua eta modua, baita datuen erabileraren mugatze- eta aurka egiteko eskubideenak ere, zeina arestian aipaturiko helbidera idatzizko komunikazioa igorrita gauzatu beharko den, NAren edota identifikazio-agiri baliokide baten kopia atxikita.\nErabiltzaileak datu pertsonalak posta elektronikoko mezu baten bidez emanez gero, mezua fitxategi batean sartuko da, eta horren helburua izango da egiten duen eskaeraren edo iruzkinaren kudeaketa egitea -aurreko paragrafoan aipatutakoak aplikatu ahalko dira-.\nEra berean, ACASGIren zerbitzuen kontratazio-baldintza orokorrek ACASGIk garatuko dituen datuen erabileraren izaera eta ezaugarriak dituzte, horietako edozein kontratatuz gero.\nBestalde, ACASGIk www.acasgi.org webgunearen atal ezberdinetara sartzearen ondorioz erabiltzaileak eman ditzakeen Datu Pertsonalen galera, erabilera txarra, aldaketa, baimenik gabeko sarrera eta lapurreta saihesteko behar diren neurri tekniko eta antolaketarekin loturikoak ezarri ditu, pertsona fisikoen babesari dagokionez datu pertsonalen erabilerari eta horien zirkulazio askeari buruzko Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2016ko apirilaren 27ko (EB) 2016/679 Erregelamenduan jasotako neurriak aplikatuz (Datuen Babeserako Erregelamendu Orokorra – DBEO).\nLege Ohar honen interpretazio, aplikazio eta betetzeari buruz sor litezkeen auzietarako, baita bere erabilerak sor litzakeen erreklamazioetarako ere, alde guztiak Epaile eta Epaitegien menpe jarriko dira, eta berariaz uko egingo diote legokiekeen bestelako edozein foruri.\nEspainiako legeak eraenduko du Lege Oharra.


About: Kelsey Grammer\nAllen Kelsey Grammer (Charlotte Amalie, Birjina uharte amerikarrak, AEB, 1955eko otsailaren 21a), estatubatuar aktore, komediante, produktore, zuzendari, idazle, abeslari eta aktibista da. Grammer ezaguna da bi hamarkadaz Dr. Frasier Crane psikiatra papera egiteagatik, lehenik NBCko Cheers telesailan, eta ondoren, Frasiertelesailan. Bost Emmy eta hiru Urrezko Globo irabazi ditu.[erreferentzia behar] Horrez gain, telebista ekoizlea, zuzendaria eta idazlea ere bada. Bikoizketa aktore bezala aritu da ere Simpsondarrak telesailan Sideshow Bob pertsonaiari ahotsa jarriz. Grammer lau aldiz ezkondu da eta sei seme-alaba ditu.\nAllen Kelsey Grammer (Charlotte Amalie, Birjina uharte amerikarrak, AEB, 1955eko otsailaren 21a), estatubatuar aktore, komediante, produktore, zuzendari, idazle, abeslari eta aktibista da. Grammer ezaguna da bi hamarkadaz Dr. Frasier Crane psikiatra papera egiteagatik, lehenik NBCko Cheers telesailan, eta ondoren, Frasiertelesailan. Bost Emmy eta hiru Urrezko Globo irabazi ditu.[erreferentzia behar] Horrez gain, telebista ekoizlea, zuzendaria eta idazlea ere bada. Bikoizketa aktore bezala aritu da ere Simpsondarrak telesailan Sideshow Bob pertsonaiari ahotsa jarriz. Grammer lau aldiz ezkondu da eta sei seme-alaba ditu. (eu)\nKelsey Grammer (eu)


BioBilbao - Portal Cambio Climático de Bilbao - Portal Cambio Climático de Bilbao - BILBOKO ALKATEAK TOKIKO ETA ESKUALDEKO LIDERREN MUNDUKO GOI-BILERAN PARTE HARTUKO DU BILBOKO ALKATEAK TOKIKO ETA ESKUALDEKO LIDERREN MUNDUKO GOI-BILERAN PARTE HARTUKO DU – BioBilbao – Portal Cambio Climático de Bilbao\nMunduko goi-bilera azaroaren 13tik 15era egingo da Durbanen (Hegoafrika).\nBilboko Alkatea “Guztiontzako aukerak, hirietako kultura eta diplomazia: garapen iraunkorrerako eta bakerako gakoak” CGLUko Kontseilu Politikoko presidentekidea da.\nTokiko Hiri eta Gobernu Batuek antolatutako Tokiko eta Eskualdeko liderren Munduko Goi Bileran parte hartuko du Bilboko Alkate Juan Mari Aburtok aste honetan, azaroaren 13tik 15era bitartean, Durbanen.\nHiru urtean behin egiten den ekitaldi honek gutxi gorabehera 3.000 tokiko buruzagi hautetsi eta udalerri, hiri, metropoli eta eskualdeetako ordezkari profesional biltzen ditu, baita gizarte zibila, herritarrak eta nazioarteko enpresa- eta ikasketa-munduko adituak ere, gizartea eta tokiko gobernantzak pertsonen alde eta haientzat lan egiteko modua eraldatuko duten politikak garatzeko eta loturak ezartzeko helburuarekin.\nGoi-bileran zehar, tokiko gobernuen eguneroko lanean eragina duten dinamika nagusiak eztabaidatuko dira, honako gai hauekin lotuta: hirirako eskubidea, pertsona guztientzako aukerak, hirietako kultura eta diplomazia, lurralde-gobernantza eta maila anitzeko gobernantza eta trantsizio ekologikoa.\nGoi-bileran, CGLUren 6. Mundu Biltzarra egingo da. Bertan, CGLUko kideak bilduko dira tokiko eta eskualdeko gobernuen nazioarteko agenda zehazteko eta erakundeko gobernu-organoak berritzeko.\nLehen aldiz, Kongresuaren emaitza gomendio politiko integratu batzuk izango dira, CGLUren estrategiaren berrikuntza 2020ra begira eta haratago gidatzeko, Nazio Batuen Garapen Jasangarriko Helburuen agendan arreta berezia jarrita.\nEra berean, Global TaskForce-k (koordinazio- eta kontsulta-mekanismoa, tokiko gobernuen nazioarteko sare nagusiak biltzen dituena, politika globalen prozesuekin lotutako sustapen-lan bateratuari ekiteko), nazioartean aitortua Hiri Agenda Berria sortzeko duen funtsezko eginkizunagatik, Tokiko eta Eskualdeko Gobernuen Munduko Batzarra deitu du. Mekanismo horren bidez, tokiko eta eskualdeko gobernuen kolektiboak nazioarteko agendan eta etorkizuneko politiken garapenean duen ahots politikoari buruz eztabaidatu eta erabakiko du.\nBILBOREN PARTE-HARTZEA GOI-BILERAN\nEsparru horretan, Juan Mari Aburto Bilboko Alkateak “Erresilientziaren etorkizuna” saio berezian parte hartuko du ostegunean, hilak 14, beste hainbat ordezkari politiko eta elkarterekin batera. Saio horretan, Nazio Batuen agendan egituratutako dinamika eta baliabide naturalak kudeatzen dituzten eta planetaren erresilientziari eta justizia sozial globalari laguntzen dioten hirien eginkizunean duen ahalmena aztertuko dira.\nAlkateak Bilbok eta bere metropoliak izan duten hiri- eta ingurumen-eraldaketako eta ekonomia suspertzeko prozesua aurkeztuko du, industriarako, ekonomia digitalerako eta kultura- eta sormen-industrietarako zerbitzu aurreratuen eta zerbitzu-jarduera berrien sektoreak garrantzi handia duen ekonomia lehiakorraren alde eginez, eta zerbitzuen jarduera berrien alde eginez, batez ere gure erakargarritasunean eta kultura-eskaintzan oinarritutako turismoa; hori guztia, kohesioa eta elkarbizitza bermatzera zuzendutako gizarte-babeseko politikek osatzen duten hirugarren zutabean oinarrituta.\nBere mintzaldian, aipamen berezia izango du “Bilbo, balioen hiria” proiektuak, abiapuntutzat hartuta balioak hiri baten trakzio-motorra direla, batez ere hiriko eragile guztiak balioen esparru partekatua lortzeko gai direnean.\nMunduko Biltzarrean, erakundeko Presidentetza, Presidentekidetza eta Diruzaintza berrituko dira, eta CGLUren “Peace Prize” saria emango da. Sari horretan, Udalak aktiboki parte hartu du, “Bilbo, bakearen eta bizikidetzaren aldeko hiria” proiektua aurkeztuz.\nBilboko Alkatea “Guztiontzako aukerak, hirietako kultura eta diplomazia: garapen jasangarrirako eta bakerako gakoak” izeneko kontseilu politikoko presidentekidea da; bertan, kulturaren funtsezko balioak nola babestu, hirien diplomazia eta gaitasunen garapenaren bidezko lankidetza nola sustatu eztabaidatu nahi da, bai eta elkartasuna eta bakea sustatu ere garapen iraunkorrerako oinarri gisa.


Iparraldian ikasitta - - Goiena.eus\nAnaje Narbaiza 2014-03-07 00:00\nEuropan 1995ean Schengeneko hitzarmenari esker mugak desagertu behar zeben. Urteak pasa dira, bai, baiña ez jat pentsatzen Hegoaldetik jende uholde haundirik joaten garenik Iparraldera, oporrak pasatzera, edo egun-pasan, Eiheralarre, Senperera edo Larraiñera…\nPena hartzen dot estatuek sasoe batean jarri zittuzten mugak guri esker inddarrian jarraitzen dabelako. Goazen, ba, Europako eskumak berriro mugak inddarrian jarri aurretik Euskal Herri osua erakustera.\nGaiñera, Iparraldiari aitortu bihar dotzagu eraiki daben nekazaritza iraunkorra, lurraren eta produkziñuaren arteko oreka, etengabe iraunarazixaz. Nekazaritza lana gizarteari zerbitzu modura hartzen dabe, berba gutxi, baiña teorixak praktikan ipinitta ikusi leizke. Guk, aldiz, teorixak polittak, baiña ezin pasau praktikara! 1.000 behi-buru ukuillu batian sartuta, iraunkortasunian oiñarritzen ez dan ereduari jarraittuta.\nZalantza barik, biziraupenetik sortuak die hango bizimodua eta sortzen dien millaka giza ekimen. Ageri-agerixan mantentzen dabe euskal senaren funtsa, Iparralde guztian, maskaradak, pastoralak, kabalkadak, Xiru jaialdia, antzerkia... urtero antolatzen dienian. Hau suertia daukaguna! Taula gaiñean ikusten dienak baiño gehixago, herrittarrak adierazten daben emoziñuak ikustiagatik bakarrik joatia merezi dau.\nBuruan dogun muga hori indargabetzen dogunian sekulako aukeria dogu gure harremana Euskal Herriko paraje ezezagunetara bideratzeko, eta hain gertu dagoen Iparraldia hobeto ezagutzeko gomitta egitten dotzuet. Ahazteke! Ez egizue pentsau, behintzat, frantsesa behar dozuenik, gure euskeriakin be samur moldatzerik dago eta.


2015eko mugarrian, ibaiei begira - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Erreportajeak » 2015eko mugarrian, ibaiei begira\n2014/10/01 312. zenbakia\nAlderdi askotan ibaien egoerak hobera egin badu ere, oraindik lan handia dago Euskal Herriko ibaiak hobetzeko\nAzkeneko mendean oso gutxi ukitu den lekua izanik, Bertiz Jaurerriko erreka oso egoera ekologiko onean dago. Arg. Arturo Elosegi\n"Lausotasun batetik zorroztasun batera goaz ur-masen kudeaketari dagokionez; gero eta gehiago eskatzen diogu geure buruari, eta horrek bide onean jartzen gaitu ur-masen egoera ekologikoa hobetzeko helburuan", dio Arturo Elosegi EHUko Ibaien Ekologia taldeko ikertzaileak. Europako uraren direktibak ingurumen-helburu bezala ezartzen du, araudia indarrean sartzen denetik (2000. urtea) "hamabost urtera, gehienez, azaleko urak egoera onean egotea" lortu behar dutela estatu kideek.\n"Zalantzarik gabe, ez 2015erako, ez 2020rako, ez dira egonen ibaiak egoera ekologiko onean. Baina bide onean goaz. Araudi hori argitaratzeak sekulako iraultza ekarri zuen ibaien kudeaketan, eta, batez ere, ibaiak ulertzeko moduan. Ordura arte ibaietako uraren kalitateari bakarrik erreparatzen zitzaion, ura garbi edo zikin zegoen. Orain berriz, ekosistema osoa hartzen da kontuan, eta hori zaintzea da helburua", gaineratu du Elosegik.\nEAEn, zehazki, URA agentzia da direktiba betetzeko ardura duena, ur-ekosistemak kudeatzea baita bere egitekoa. Alberto Manzanos bertako kide da, eta EAEko ur-masen egoera ekologikoaren jarraipena egiten dihardu. Direktibaren xehetasun txikiena ere ezagutzen du, eta araudia titular edo helburu nagusi horretatik haratago doala argitu du: "Alde batetik, epemugak luzatzeko aukera ematen du, helburua lortzeko aukeren eta baliabideen arabera. Hain zuzen, 2015ean Plan Hidrologiko berri bat jarriko dugu martxan, 2021era arte iraungo duena, eta horretan ibaien egoera ekologikoa hobetzen jarraitzeko neurriak proposatuko dira".\nArturo Elosegi Irurtia EHUko Ibaien Ekologia taldeko ikertzailea da. Zenbaitetan, ibaien kudeatzaileekin elkarlanean aritu da, leku jakinetan leheneratze-lanak egiten. Arg. Arturo Elosegi\nEpeak epe, salbuespenak ere jasotzen ditu direktibak, hala nola "ur-masa oso eraldatuak"; giza jarduerak eraginda aldaketa fisiko handiak izan dituzten azaleko ur-masak dira. Hain eraldatuta daude, "ur horietan ez dago egoera ekologikoaz hitz egiterik, non eta ez duzun Tolosako alde zaharra eraisten", dio Elosegik. Urtegiak ere talde horretan sartzen dira. "Ez da bideragarria pentsatzea urtegiak bota eta ibaiak leheneratu daitezkeenik; haietan pilatutako ura horniketarako erabiltzen dugu, eta giza horniketa bermatzea beste ezer baino garrantzitsuagoa da", zehaztu du Manzanosek. Kasu horietan, egoera ekologiko ona beharrean, gaitasun ekologiko ona lortu behar dela dio direktibak, alegia, ur-masa hauek jatorrizko egoerara leheneratu gabe, ahalik eta egoera hoberenera eraman behar direla.\nHobetzeko tarte handiena, ibaietan\nBai Elosegik bai Manzanosek ibaien egoerara jotzen dute batez ere araudiaz ari direnean. Horren arrazoia da ibaietan dagoela hobetzeko tarterik handiena. Beste ur-masetan egoera edo nahiko ona da, edo oso txarra da, Manzanosen arabera: "Lurpeko uretan arazo gutxi ditugu, eta kostaldeko uretan ere mugatuagoak dira arazoak. Beste muturrean trantsiziozko urak daude, itsasadarrak: hain handia da jasaten duten giza presioa, gehientsuenak ur-masa oso eraldatuen taldean sartzen dira. EAEn bi milioi pasatxo lagun bizi badira, erdia baino gehiago estuarioetan bizi da; hor daude Donostia, Irun, Pasaia, Deba, Zarautz, Bilbo eta abar. Eta hori gutxi balitz, estuarioak, berez, mantsoago leheneratzen dira, itsasora bidean ibaiek egiten duten geldialdi modukoak baitira, eta, hortaz, ez baitira hain dinamikoak".\nAlberto Manzanos Arnaiz URA Uraren Euskal Agentziako Plangintza eta Lanen Zuzendaritzako teknikaria da. EAEko ur-masen egoeraren jarraipena egiten dihardu, besteak beste, urtero egoeraren "argazkia" egiten du. Arg. Oihane Lakar\nIbaiei erreparatuz, hortaz, Manzanosek aipatu duenez, egindako planifikazioan helburu gisa jarri dute, 2015. urterako ekialdeko isurialde kantauriarreko ibaien % 70ek helburua betetzea , alegia, egoera onean edo oso onean egotea, "eta, orain arteko ibilbidea ikusita, uste dut helburutik hurbil geldituko garela".\nSaneamenduak, bultzada handia\nIbaien egoera ekologikoa hobetzeko hartutako neurriez hitz egitean, Manzanosek beste edozein neurriren gainetik saneamendua azpimarratu du: "Katalogatuta 16-18 gai garrantzitsu ditugu, baina, gaur gaurkoz, lehentasunezko gaia saneamendu-sarea osatzea da, eta horretara baliabide asko bideratu ditugu". 1.000 milioi euro ingurukoa izan da 2009-2015 aldirako aurrekontua, eta % 57 zeregin horretan inbertitu dute.\nElosegik ere zalantzarik gabe ikusten du Bizkaian eta Gipuzkoan arazo handiena saneamendua dela: "Garai batean industria izan zen, baina dagoeneko asko hobetu ditu hemen bere prozedura guztiak, eta isuri ohi zituen kutsatzaileen arazoa desagertu egin da. Araztegiak ere gehienak eginda daude jada; orain falta dena da saneamendu-sarea osatzea, araztegi horietara konexioak egitea hiri guneetatik". Eibar, esate baterako, gehiena ez dago konektatuta, eta, "Urdaibain, Gernikatik Bermeorainoko tartean falta da hondakin-urak Bermeoko araztegira eramango dituen hodi-biltzailea", zehaztu du Manzanosek.\nManzanosek aitortzen du, herritarren ikuspuntutik, halako neurriak ez direla garrantzitsuak, iruditzen zaielako dagoeneko hartuta egon beharko zuketela, "zergetan hornikuntza- eta saneamendu-tasak ordaintzen baitituzte. Baina, ibaietan, ikusgarria da nola aldatzen den uraren kalitatea halakoak martxan jartzen direnean: Oria eta Deba ibaiak, adibidez, egoera txarretik egoera onera pasatu badira, arazketa martxan jarri delako izan da; ibaiek leheneratzeko gaitasun handia dute. Azken batean, uraren kalitate fisiko-kimikoa ona, edo onargarria, ez den bitartean, ezingo da ur-masa baten egoera ekologikoa ona izan. Eta oraindik badago zer hobetua ibaietan alderdi horretan".\nEAEko ur-masen egoera ekologikoaren eboluzioan ikus daitekeenez, kostaldeko urekin arazo gutxi daude: egoera okerrenean dauden estazioek hala-holako egoera dute, hau da, ez daude oso urrun egoera onetik. Trantsizio-uretan denetik dago, baina ez da ageri hobekuntza nabarmenik denborarekin, besteak beste, populazioaren presio handia dutelako ekosistema horiek. Ibaietan, berriz, bai, ikusten da urtetik urtera hobetzen ari dela haien egoera ekologikoa, eta gero eta gutxiago daudela egoera txarrean eta eskasean. Grafikoa: URA Uraren Euskal Agentzia.\nBeste neurri batzuk, beste direktiba batzuekin batera\nLeitzaran ibaian faseka ari dira eraisten Inturia presa, 12 metrokoa, kilometro eta erdiko urtegia sortzen zuena. Arg. Irekia/Eusko Jaurlaritza\nArazo handienari erantzuteari garrantzia kendu nahi izan gabe, Elosegik egiten ari diren beste ekintza batzuk nabarmendu nahi izan ditu. Horietako bat da presak eraistea, erabiltzen ez direnak, batez ere. "Presek hesi-efektua egiten dute, eta uretako bizidunak, arrainak bereziki, ezin dira mugitu. Kenduta, beraz, arrain-populazioak faboratzen dira, habitata hobetzen da, ibaiari jarraikortasuna itzultzen zaio eta abar", dio. Denborarekin, gainera, "gero eta gauza gehiago egitera ausartzen dira kudeatzaileak", nabarmendu du Elosegik, eta Leitzaran ibaian eraisten ari diren 12 metroko presa jarri du adibide gisa, ibaian dagoen handiena: "Inturia presak kilometro eta erdiko urtegia sortzen zuen, eta faseka botatzen ari dira", urtegian metatutako sedimentuen bolumen handia dela eta.\nPortugaleteko (goian) eta Zorrozaurreko (behean) itsasadarretan nabarmen hobetu zen uraren kalitatea saneamendu-sarea martxan jarri zenean. Bi kasuetan, ezkerreko argazkian saneamendua artean jarri gabe zegoen, eta eskuinekoak, berriz, martxan jarri eta denbora batera ateratakoak dira. Arg. URA Uraren Euskal Agentzia\nIbaien hidromorfologia aldatzeko ekintzak indarrean dauden beste direktiba batzuekin batera egiten ari dira, eta, hala, ekintza berekin helburu bat baino gehiago betetzen dituzte. Uholdeen arriskuaz babesteko direktibari lotuta, adibidez, zenbait lekutan, Martutenen kasu, ibai-ertzetik hurbilen dauden etxeak botatzea da helburua (ikus Uholdeak: konponbide berriak betiko arazoari). "Horrek, batetik, uholde-arriskua txikitzen du, eta, bestetik, ibaiari arnas pixka bat ematen dio. Argi dago ekintza horrek, ezta leku jakin batean presa bat botatzeak ere, ez dutela ibai osoaren egoera konponduko, baina bada zerbait", azaldu du Elosegik.\nUraren direktibari mesede egiten dion bestea habitat naturalak kontserbatzeko direktiba da. Hain zuzen, direktiba horretan izendatu dituzte Kontserbazio Bereziko Eremuak (KBE), alegia, egoera nahiko onean dauden habitatak, balio natural handikoak; horiek babesteko eta hobetzeko neurriak hartzea eskatzen du direktibak. Bada, Manzanosek azaldu duenez, "ibaien leheneratze-ekintzak eremu horietara bideratzea lehenetsi dugu, bertako habitatari edo espezieari laguntzeko". Araxes ibaia jarri du Elosegik adibidetzat, "leheneratze-lan politak egin baitira han, arrainengan pentsatuz, enborrak ibaira botaz. Arrainak erantzuten ari dira, eta, horrez gain, ikusten ari gara ibaiak gehiago garbitzen duela ura".\nAipatutakoez gain, halako lekuetan ibaien ertzeko basoak berreskuratzeko ekintzak indar handiagoz egiten ari dira. Izan ere, oro har, Euskal Herriko ibaietan ibar-basoak "oso gaizki daude, eta oso arazo handia dira", dio Elosegik. Askotan oso zaila da haiek berreskuratzea, ibaien ertz-ertzean giza azpiegiturak daudelako, errepideak direla, eraikinak direla, industrialdeak direla, eta abar. "Haietan, inoiz, tarteren bat berreskuratu ahal izango da, baina nekez", gaineratu du.\nLortuko dena, eta ez dena\nIbaien, eta, oro har, ur-masen egoera hobetzeko bidean aurrera egiten ari badira ere, bi adituek jakin badakite zein alderditan lortuko diren helburuak, eta non izango den zailagoa, eta, batzuetan, ezinezkoa, urak egoera ekologiko onean egoteko beharko lituzketen aldaketak gauzatzea.\nManzanosek, saneamenduaren gai garrantzitsuarekin jarraituz, behin huts edo gabezia handienak konponduta, hau da, hirigune handietako saneamendu-sare nagusiak eginda, behar txikiagoak agertzen direla aipatu du, "hala nola legez kanpoko konexioak, sarera konektatuta daudela uste dutenak baina ez daudenak, edo kontrolatu gabeko isuriak. Gainera, populazio-gune txikien saneamenduari ere ekin beharko diogu orduan, eta hori zailagoa da, auzuneak barreiatuta egoten direlako, hirigune nagusiagoetatik urrun. Ez dira handiak izaten ez haien populazioak, ez poluzio-karga, baina denak batera hartuta, arazoa garrantzitsua da". 2015ean hasiko den plan hidrologikoan heldu beharko diote gai horri, eta jauzi hori ematea zailago ikusten du.\nEbro ibaia, Lapuebla de Labarcatik pasatzen denean. Inguruan hirigune eta azpiegitura handirik ez badu ere, nekazaritzako lurrez inguratuta dago. Ibai-ertzeko basoa mugatua da. Arg. URA Uraren Euskal Agentzia\nEdonola ere, Elosegik errealista ikusten du pentsatzea "ibai guztiek ur garbia izango dutela; hori ez dut zalantzan jartzen, lortuko da, lehenago edo beranduago". Ibaien hidromorfologia leheneratzeko lanetan ere aurrera egingo dela uste du: "Presak eta etxeak botatzen edo zubi zaharrak bota eta berriak egiten ikusten hasi garen bezala, ziur naiz hasiko garela ikusten ibaien deskanalizazioak. Bide onetik goaz".\nZiur jakin gabe helburu errealista den edo ez, aipatu du ezin zaiola uko egin espezie mehatxatuak kontserbatzeari: "Muturluze piriniarra, bisoi europarra, eta beste zenbait espezie kinka larrian daude (ikus Nahi bai, baina ezin), eta jarri behar da helburu bezala horiek mantentzea. Oraingoz oso gaizki goaz, baina iruditzen zait ezin dugula esan ez dagoela esperantzarik eta kito, gal daitezen utzi. Horietako batzuekin, gainera, sekulako ardura dugu; aipatutako bi kasuetan, dauden ia populazio bakarrak Euskal Herrian baititugu".\nArazoen koktelean osagai berriak\nAraztegirik eta saneamendu-sarerik ez zegoenean, industriako nahiz herrietako hondakin-urek beste itxura bat ematen zieten ibaiei, 1960-70ko hamarkadetako argazkiotan ikus daikekeenez. Arg. URA Uraren Euskal Agentzia\nOraingo arazoak gutxi balira, gainera, orain arte arazo izan ez direnak ere "agertzen ari dira, eta gorantz doaz. Eta horiei ere erantzun egin behar zaie", ohartarazi du Elosegik. Hor daude, batetik, substantzia kutsatzaile berriak: "nanopartikulak, botikak, eguzkitako kremak, ezpainetakoak, hortzetako pastak... horiek denek izugarrizko eragin biologikoa dute, eta gero eta ugariagoak dira. Eta nonahi topatzen dira. Kontzentrazioak, batzuetan, oso txikiak dira, baina oso kontzentrazio txikietan ere antibiotikoek eragina dute, edo kolesterolaren kontrako botikek, edo hormonek. Horiek araztegietan ez dira garbitzen; ez daude diseinatuta horretarako, eta ibaian bukatzen dute. Gero eta arazo gehiago ari dira detektatzen, eta, orduan, hemendik urte batzuetara, hori izango da lortu beharreko erronka handiena.\nEspezie inbaditzaileak ere aipatu ditu Elosegik arazo berri bezala, izan animaliak edo landareak. "Horien aurka egitea nekeza da, oso zaila. Gehienez ere lortuko bagenu espezie berri asko ez sartzea, zerbait izango litzateke", dio. Manzanosek ere aipatzen du "oso mugatua dela horien aurka egin daitekeena". Ekintza puntual eta piloturen bat egin dela ere azaldu du, baina betiere helburu izanda "espezieok kontrolatzea, ez daitezen gehiago zabaldu. Erabat deuseztatzea ezin dugu jarri helburu gisa, ezingo baikenuke bete".\nEta, bukatzeko, klima-aldaketaren gaiari heldu dio Elosegik: "Klima aldatzen ari da, eta horrek beste presio batzuk ekarriko ditu. Uraren tenperatura 2-3 gradu igotzen bada, agur izokinari. Eta muturluze piriniarrari, adibidez, ez dakigu nola eragingo dion, baina, mesederik, gutxi egingo dio. Horren aurrean, zein da B plana?"\nGizarteak badu zeresana uraren kudeaketan\nEuropako uraren direktibak zehaztutako helburuak betetzeaz haratago, ur-masen kudeatzaileek garrantzi handia ematen diete helburuak partekatzeari lurra erabiltzen duten eragile guztiekin. "Azken batean, uren politika lurraren kudeaketa-politika bat da. Hiri-lurretan, adibidez, ura bildu behar da, hiriguneetara eraman, eta, hortaz, ibaiei kendu, halabeharrez, baita erabilitako hondakin-urak isuri ere, eta ibai-ertzak okupatzen dira. Lur industrialetan, bestalde, isuriak egiten dira uretara; nekazaritza-lurretan erabat eraldatzen da lurra; basogintza-lurretan matarrasak egiten dira edonoiz, eta basoak ez dira naturalak izaten; errepideak egitean, ibaien eremuak hartzen dira askotan... Hau da, zenbait sektoreri eragiten dien politika da, eta, horrentestez, sektore horiek guztiak planifikazio hidrologikoan sar daitezen saiatzen gara. Azken batean, zenbat jende dagoen uraren inguruan, hainbeste erabilera eta presio jasango ditu urak", azaldu du Alberto Manzanosek, URA agentziako teknikariak.\nUraren direktiban zehaztutakoak gauzatzeko ardura duten erakundeen asmoaren esku utzi gabe, gizartea, oro har, eta giza eragile batzuk, bereziki, plan hidrologikoen planifikazioan parte hartzera bultzatzen du direktibak berak. "Gaur egun, nahiko ongi funtzionatzen dute antolatzen diren partaidetza publikoko bilerek. Guk bilera askotan parte hartu izan dugu, iritziak emanez, gure lanak erakusten eta abar. Eta behin baino gehiagotan topatu dut bilera horietan botatako iritziak paperetan, legean, jasota", azaldu du Arturo Elosegik, EHUko Ibaien Ekologia ikerketa-taldeko kideak.\nAzkenaldian aldaketa handia sumatu du Elosegik alderdi horretan: "Orain dela hamarkada bat edo bi sekulako etena zegoen kudeatzaileen eta unibertsitatearen artean, besteak beste. Orain, berriz, harremana ona da, eta informazio-fluxua bi aldeetara gertatzen da".